فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 32 منشآت - نامیه
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
فهرست نویسی پیش از انتشار کتاب خانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334-، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)/ به کوشش مصطفی درایتی.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390- ج.؛ 22/5*28/5 س م.
فروست: نسخه شناسی؛ 1
شابک: دوره: 978-964-466-271-9؛ ج. 978-964-446-287-0 : 16
وضعیت فهرست نویسی: فاپا
مندرجات: ج. 32. منشآت - نامیه
موضوع: نسخه های خطی-- ایران-- فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره: 1390 36د9الف/ Z6620
رده بندی دیویی: 011/31
شماره کتابشناسی ملی: 2596708
ویراستاران دیجیتال: مهدیه ملکی، مرضیه شفقی، حدیثه کریمی، شهرزاد سجادی، لیلا کریمی، محدثه غریبی، نگین طاهری، عسل بی غم
بسم الله الرحمن الرحيم
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد سی و دوم
منشآت - نامیه
به کوشش:
مصطفی درایتی
مولف : مصطفی درایتی com.yahoo@Derayatimostafa
ویراستار: دکتر مجتبی درایتی
چاپ اول: 1392
ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شمارگان: 1000 نسخه
مدیریت هماهنگی: عباسعلی علیزاده یزدی
مدیریت فنی و کامپیوتر: مهندس امین رشیدی، مهندس محبوبه درایتی
آماده سازی اطلاعات: علی علیزاده یزدی، حسین متدین طوسی، تقی چیت ساز، عباسعلی علیزاده یزدی
تایپ و تصحیح: سمیرا عابد پور، فاطمه محمودی، هدی محمدی، سارا محمدی
طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی
با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی
خوشنویسی روی جلد: مهدی فالح
صفحه آرایی: مهندس محبوبه درایتی
ناظر چاپ: نصرت ا... امیرآبادی
چاپ و صحافی: قلم قم
نشانی: تهران بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
تلفن فروشگاه: 88941946-81623315-81623318 دورنگار: 88947496
وب گاه: www.nlai.ir پست الكترونيك انتشارات: Publication@nlai.ir
الفهرس الموحّد
للمخطوطات الايرانية
ثلاثة الثاني
منشآت - نامیه
اعداد:
مصطفی الدرايتي
آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد
آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب احتمال غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم
احتمال همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
احتمال بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.
ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائي: فهرست الفبائي نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.
الهيات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد.
امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هرکدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد
امیر کبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
اميرالمؤمنين: کتابخانه امیر المؤمنين بشرویه
انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.
اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی
اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.
بی تا: بدون تاریخ کتابت.
بی کا: بدون کاتب.
پ: پشت
تا: تاریخ کتابت.
جا: محل کتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه
حججی: کتابخانه آية الله حججی نجف آباد
حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
خاتم النبياء: کتابخانه مدرسه خاتم النبياء (صدر) بابل
دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
دار الحديث: کتابخانه مرکز دار الحديث در قم
دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.
دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.
دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
ذکاء، یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
ر: رو
رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.
رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
سر یزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)
سعید نفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی
سم: سانتیمتر
سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.
سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤيد)، این مجموعه شخصی که ظاهراً هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.
ص: صفحه
صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان
طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم
عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری
عکسی: این تعبیر در دو جا به کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.
علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.
علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری
عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان
عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه
غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
ف: این رمز در مورد مأخذ به کار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف»: به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.
فاضل: کتابخانه آية الله فاضل خوانساری
فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض
فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان
کا: کاتب
کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
گ: برگ.
گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آية الله العظمي گلپایگانی.
گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط
محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.
مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقالب
مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
مرعشی: کتابخانه عمومی آية الله العظمي مرعشی نجفی
مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
مروی: کتابخانه مدرسه مروی تهران
مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها السلام
مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
ملک: کتابخانه ملک
ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی
شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)
مؤسسه آية الله بروجردی: مؤسسه حضرت آية الله العظمي بروجردی.
مولوی: عبد المجيد مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).
مینوی: مجتبی مینوی
نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
نک: این عالمت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلا در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.
نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی
نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)
وابسته به: این اصطالح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرح ها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
وزیری: کتابخانه وزیری یزد
همانند: این کلمه در جایی به کار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.
در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:
1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ می شوند، ضبط می گردند.
مثال: آداب الشريعه = a‘šarī oš-ādāb
2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.
مثال: آداب صوفیه = sūfīye e-ādāb
آداب الصوفيه = ādāb-uṣ ṣūfīya
3 -کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرالب = ostorlāb
ابواب الجنان = abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5- برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
تصویر
الف- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
تصویر
تصویر
ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی:
تصویر
تصویر
منشات
monša’āt = tarassol = sūrat-e mokātebāt, sokūk
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11650
صورت اسناد شرعی محاکم و ...؛ خط: رقاع، بی کا، تا: قرن 12؛ 94گ، 13سطر (11/5 × 16/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 34-31]
monša’āt
آغاز: ضمایر ارباب فضل عرفانه پوشیده گلدر که اشعار بلاغت شعار و سلاست آثار ده نادره گفتار و وادی نثر و انشاء ده ویسیء نامدار منسی اولان منشی دوران و وصاف زمان خواجه جهان حسان روم نابی افندی مرحومک؛ انجام: حکم برله بالطلب کتب اولندی 1165/1/15
تأليف نابی افندی، گرد آورده حبشی زاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1165/1/15
ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 1304؛ کاغذ: استانبولی، 147گ، 21 سطر، اندازه: 20/8×12/9 سم [ف: 1-623]
آغاز: ای نام خوشت نامه اسرار وجود ** مرقوم در آن حقیقت هر موجود
مجموعه ای از نامه ها و انشاات ادبی و زیبا به فارسی است که با نثری مسجع و موزون و آمیزه ای از امثال و اشعار عربی در یک دفتر گرد آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 155گ، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 33/2 -133]
درباره ایران، در آن از منیف افندی و راشد افندی و ابراهیم پاشا یاد شده است؛ خط: نستعلیق ترک، کا: محمد سعید، تا: قرن 13؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 10گ (74پ -83پ)، 29سطر (7/5×17)، اندازه: 23×13سم [ف: 17-453]
آغاز: عز تلو مروتلو و مرحمتلو سلطانم حضرت تلربنک خاکپای عزت بخش؛ انجام: مذکور اقجه ادا و تسلیم اند کده ندندا و لان تمسکی شق او لنه
چند نمونه از الگوهای نامه نگاری است که برای موقعیت های گوناگون، اعم از عریضه شاهان، حاکم و چند نمونه در معاملات نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده خلیل» (مدور)، «مظهر نور الهي شریف محمد» (هشت ضلعی)؛ 9گ (40-48)، 15 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 36-347]
monša’āt va makātīb
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 100- عکسی
نسخه اصل: کتابخانه شماره 8-1297.
منشآت و مکاتیب از سلاطین و وزراء به ترکی و فارسی؛ بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2 -281]
monsa'at
غیر همانند:
با عنوان «الباب الرابع في السخاء و النجل» تا «الباب الثامن عشر في المزاح و اللطايف و الملح»؛ بی کا، تا: قرن 7 [نشریه: 5-310]
آغاز: صفحه دوم موجود: اعز الله انصار المقام الشريف و بشره؛ انجام: الا الأقوى من الأقوام ولا یستنجدبه في از منشی احمد دمشقی رومی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8
9 ق [الفبائي: -559]
دارای: 1. نامه ماجد بن محمد حسینی بحرانی به احمد بن علی جوهری، 2. نامه میرزا محمد طاهرا به ماجد بن محمد بحرانی، 3. نامه آقا حسین
خوانساری به ماجد بحرانی، 4. نامه عبدالله بن محمد بحرانی به برادرش ماجد، 5. نامه زید بن محسن شریف مکه به عبدالله قطب شاہ والی حیدر آباد درباره امیر نظام الدين احمد دشتکی، 6. نامه محمد بن عبدالحسین بحرانی به صدرالدین علی دشتکی، 7. مقاله هلالیه، محمد حسین اصفهانی، 8 مقاله طحابیه از همو، 9. رثای او از میرزا نظام بن ملا صدرا، 10. نامه علی بن محمد جعفر حسینی به دایی خود که گویا نسخه هم به خط او باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 16گ، 15 سطر، اندازه: 11/3 × 19/7 سم [ف: 2-387]
آغاز: لکاتبه: الى کم اقاسی نوایب الزمن، وال ای اوادی علل الاشواق و الحزن، و الى متی اعلی النفس بالامانی الكواذب، و متی السعي الخمود نیران المحن و النوايب... نامه های دوستانه و قطعاتی است ادبی به نثر از کاتب و دیگران با عنوانها: «لکاتبه وله»، که در برخی از آنها طرف مکاتبه را نام برده است، از آن میان: الأمير الجليل الهاشمي الرضوي که در آن مسافرت خود را به اصفهان یاد کرده است و صورت قباله نامه وقف از منشآت او بر چهار جلد کتاب که حاج الحرمين حاج مؤمن بن ابراهیم وقف کرده بود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛در هامش؛ 28ص (68-95)، اندازه: 11/5 × 21/5 سم [ف: 13-282]
دو نامه است از امام جمال الدين ابو محمد عبدالله بن یوسف بن هشام انصاری به قاضی المسلمين کمال الدين ابوالفضل محمد بن احمد نویری عقیلی و پاسخ او به عربی، سپس جواب کتابت خان احمد در وقت گریز به جانب روم که قاضی زاده نوشته، نامه علماء ماوراء النهر و پاسخ محمد مشکک، کتابت قاضی میر حسین به دوانی، انشاء قاضی زاده کرهرودی، نامه میرک به برادر خود، نامه حکیم رشدی به میرزا ابراهیم همدانی در تعزیت ملا محمد علی سالک و چند نامه دیگر کوتاه و پاسخ دوانی از قاضی میر حسین، نیز نامه همو به دوانی و به قاضی صفی الدين عیسی (دو تا) و شیخ امام الدين علی و شکوه او از فاضلی، نامه او به همان قاضی صفی الدين و به جامی و به میر عبدالوهاب و باز به همان قاضی صفی الدين عیسی، دو نامه ملاصدرا به میر محمد باقر داماد، جز نامهای است که در راهنمای کتاب س 5، ش 8 و 9، ص 757 چاپ شده و این دو در فرهنگ ایران زمین (س 13) از روی همین نسخه نشر شده و دومی آن ناقص است و کامل آن در مجموعه 2852 .Or موزه بریتانیا هست که چند سطری افزوده دارد؛ خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 8گ (92ر -199)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم [ف: 16-340]
شامل مقداری از مقامات بدیع الزمان و مقامات حریری و منشآت دیگران به این شرح: میدانی صاحب بن عباد، من رسالة المفاخرة بین السيف و القلم للشیخ جمال الدين ابن نباته ذکرها الشيخ تقی الدين بن الحجة الحموي في شرح بدیعیته عند ذکر المغايرة ثعالبی برهان الدين ابی اسحاق ابراهیم بن عبدالله بن محمد بن عسکر القيراطي، لغز الشيخ البهائي في القانون مناظرة بین قاضی ابی بکر احمد بن سیار مع ابی عبدالله رحمه الله في دار الشريف ابی عبدالله محمد بن طاهر الموسوي، فتح بن علی الأصفهاني المعظمي في کتابه سنابرق ابواسحق صابی فصاحة المشوق من انشاء محمد بن عفیف التلمساني، المقامة الحصية از قاضی شهاب الدين احمد بن زبیر اسفراینی، صورة عهد الطابع الى الشريف الرضي، کتاب هلاکو الي خواجه نصیر، من کتاب الفصول للسید المرتضي، صورة ما کتبه القاضي تاج الدين احمد بن ابراهیم المالكي في شأن امیر نظام الدين الدشتكي، تقریظ الشهيد الثاني علی کتاب فراقد الغر جمال الدين الحسن بن الحانيني، تقریظ علی بن محمد بن مکی عاملی بر همان کتاب؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12× 13گ [ف: -247]
آغاز: احسن ادعية احکمت آیات اجاباتها و اخلصت من سور سور صور اشباح ارواح القبول مشتبهاتها صورت نامه هایی است که به اشخاص مختلف و در مناسبتهای متفاوت نگاشته می شود به روش ادبی قدیم و در پایان کتاب چند حدیث در وصیت و پند و اندرز افزوده شده؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12، 21گ، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1-502]
منشات عربی و نظم پراکنده؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12، 7گ (1ر - 7ر)، 21سطر (10×19/5)، قطع: وزیری [ف: 17-266]
آغاز فصل في بعض الكتب التي انشأتها أمامن لسانی او لسان من التمس منی منها الى بعض من اجلة اهل الانس الا أن الله ابد الا کاملین؛ انجام: ان جعلت کتاب الرياض في الفقه راهنا في نصف قمری في نجف الاشرف سلام الله علی مشرفها و انی قد فصلی از منشآتی است که مؤلف به برخی از دوستان خود نگاشته یا آنها را خود انشاء نموده است، عناوین این اشخاص در آن دیده می شود: نامه به وزیر امور خارجه میرزا سعید خان گرمرودی، به بعضی از علمای اصفهان و تبریز، به شیخ عبدالحسین تهرانی، به رئیس آذربایجان، به برادرش میرزا اسماعیل، به برخی از شاگردانش، به بعض علماء ارومیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8گ (163-170پ)، اندازه: 22×17سم [ف: 20-273]
انجام: انجامه: «هذا آخر ما وجدته من نسخة الرسايل للامیر قابوس
و بدیع الزمان و الرشيد و غیرهم و اشعارهم و السلام. و قد حصل الفراغ من کتابتها ضحوه یوم الرابع و العشرين من شهر محرم الحرام من شهور سنه (1250) شامل این عناوین است: هذه رسالة کتبها ابی اسحق الصابي إلى الصاحب الجليل کافی الكفاة اسمعیل بن عباد، رسالة لأبي حفص الشهرزوري إلى الصاحب، جواب الاصحاب اليه، لابی النصر محمد بن عبدالجبار العتبي في جواب کتاب بعض اصدقائه، وله من کتاب تعزية الى بعض اصدقائه و احبائه، وله ایضا من کتاب في التهنية بعید النحر و الاستدعاء بالقدوم الى مجلس الانس، وله في اهداء النصل، وله من غزله، و له یشکو الصمم، و له في اهداء عوء اراک، و مما قاله في النسيب، قال ایضا و کتب بها الى بغداد الى بعض اخوانه یتشوق اليه، وله في غلام اسمه بشر و کان یوجع ضرسه، وله ایضا، للامام ابی جعفر محمد بن عبدالله بن صالح الزوزني، لغیره في الشيب، لأبي الحسن الباخرزي الى بعض من یناویه، وله کتب علی ظهر کتاب صنفه بعض الأفاضل من اصدقائه، لبعضهم علی حض السفر، للامام الشافعي، لابن معتز العباسي، للامام العالم علامة العالم زین الدين بن سیدی الزنجاني، کتاب کتبه ابوالفضل احمد بن الحسين الملقب بالبدیع الهمداني الى ابیه من سجستان و یشکر الملك العادل خلف بن احمد رحمه الله و ایاه، هذه قصیده انشاها ایضا في الملك العالم العادل خلف بن احمد السجستاني، اخبرنی ابو الفتح البستي قال قد کنت عملت في خلف بن احمد ثلث ابیات عن غیر قصد ابلغها ایاه ...، و قریب من هذه الصورة ...، انشدنی السيد ابو جعفر الموسوي تبیین ...، و انشدنی ابومنصور الثعالبي في فتح سجستان من قصيدة، لشمس المعالي قابوس ببن وشمگیر في حال محنته بخراسان و تعزية اليها، و لبعض أهل العصر فیه، و لابی منصور الثعالبي بعد رجوعه الى ملکه و استظهاره علیه، لابی الفتح البستي، هذه نبذة من أمثال الفاظ الام ابی الطيب سهل بن محمد بن سلیمان الصعلوكيكانه الم بقول القائل ... و لبعضهم فیه، رسالة کتبها ابونصر احمد بن محمد الميكالي الى شمس المعالي قابوس بن وشمکیرا قرأينها کاتبه، من فصول کلام ابوالفضل عبید الله بن احمد بن محمد الميكالي، وله في جواب رسالة (با چند شعر کوتاه و قطعه دیگر)، من شعر ابو جعفر محمد بن موسی بن احمد القائم بن حمزة بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسين بن علی بن ابی طالب، قول ابی الفتح علی بن محمد البستي الكاتب فیه، و لبدیع الزامان الهمداني، البعض هل العصر فیه، و فیها لابی عبدالله العلكاني الغواص، من نثره ابو البركات علی بن الحسين بن علی بن جعفر بن محمد الملقب بالدیباح بن جعفر بن محمد بن الصادق بن الباقر بن علی بن زین العابدين (کذا) بن الحسين بن (علی بن ابی طالب)، فصل کتبه الى صدیق له، و من قوله ایضا في العيادة و هو کان مریضا، و من نظمه قوله، و کتب الى ابوبکر الخوارزمي، من منشور القاضي ابوالقاسم علی بن الحسن الذاودي بهرات، و مما انشدینه من قلاید شعره، و له ایضا، و قال یرثی أبا سلیمان الخطائي، وقد وصف ابو الفتح البستي فضله في ابیاته، و من اعیان نجوم الدوله ابونصر احمد بن محمد بن عبدالصمد الشيرازي، فمما وقع الى من نسج قلمه و حر کلمه کتاب خاطب به بعض اخوانه، هذا کتاب کتبه بدیع الزمان احمد بن الحسين الهمداني الى الامير ابی نصر احمد بن محمد الساماني و جعله مقدمه الوفود علیه و باذل به من زعایب الايادي ما لا یصل الأوهام اليه، و له فیه عند رجوعه عنه، و لابی الفتح البستي ایضا، للامام العالم العال الكامل المحسن رشید الدين تاج الاسلام و علامة الزمان محمد بن محمد بن العمري المعروف بالوطواط، و له ایضا الى من اتهمه بالاغارة علی کتبه، اخری له اليه ایضا و فیها ابراق و ارعاد، اخری له الى الحسن المعروف بالقطان، وله في تهنية العيد، وله یستدعی شعره، لبدیع المعجز العلامه احمد بن الحسين الهمداني، وله الى قاض، و له في الملك العالم خلف ابن احمد ملک سجستان، و له ایضا، کتب هذا الكتاب الأمام رشید الدين الى امام غریب نزل في دار بعض اصدقائه و قد استکتبه صاحب الدار، کتاب کتبه الشيخ ابو سعید بن ابی الخير الميهني الى الرئيس ابی علی بن سینا، فاجابه الشيخ الرئيس، لبدیع العلامة المعجزة احمد بن الحسين الى ابی علی بن سیمجور صاحب الجيش بنیسابور، کتب هذه الرسالة عن السلطان محمود الى الوزير ابی العباس حین کسر السلطان عسکر الترك و هزم الملك ایلک خان صاحب بخارا بالقهر و کسر الظهر، للقاضی ابی الحسن الجرجاني یمدح الأمير با توس، للشیخ أبي الفتح البستي یمدح الملك العادل خلف بن احمد، لرشید الدين محمد بن محمد العمري المعروف بالوطواط الى کاتب یزاحمه و یبرم علی أداته و دواته، رسایل ابوالفضل احمد بن الحسين الهمداني، کتب الى بعض الصدور یستقضی حاجة صدیق له، کتب الى الشيخ ابی الطيب سهل بن محمد بن سلیمان الصعلوكي، کتب الى بعض الصدور في معایب شعر ابی بکر الخوارزمي، وله الى ابی نصر المرزبان، وله الى الشيخ محمد بن سلیمان الصعلوكي، وله إلى القاضي أبي القاسم علی بن احمد یشکو القاضي ابابکر الخسيري، قال الشيخ الامام الكبير ابوالحسن علی بن عبدالله بن علی في المواقف المقدسة الأمامية النبوية ، المستظهرية، لعضدالدوله ابن شجاع فنا خسرو الديلمي من ملوک الديالمه. و در حاشیه (از ص 47 به بعد): و منه ایضا في وصف الخمر یصفها في اثناء مقالة، و قوله ایضا، و قوله ایضا، و له في من خلف الوعد، و له من رسالة للشیخ من الصدور، في بعض من عزل عن ولاية جماله و نقص حسنه بعد کماله، فصل من رقعة إلى الخوارزمي وهی اول مکاتب به، فصل من کتاب له الى ابیه، فصل من رقعة إلى خلف، رقعة له الى مستمیح عاوده مرارة، فصل من کتاب له إلى ابن فارس، فصل في التماس الحل، رقعة لی الى ابن محمد اسمعیل بن محمد، فصل، و من رقعة الى بعضهم، من رقعة الى خطیب المجالس؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: میرزا علیرضای رشتی مستوفی، تا: 24 محرم 1250ق، جا: تهران؛ جلد: میشن، 16گی (34-49ر)، 27 سطر (10/5 × 20/5)، اندازه: 28/6×17/9 سم [ف: 29/1-452]
از ابن مقفع و شمس المعالي قابوس و معاویه و ابی العينا و تهنیت محمد بن مکرم به نصرانی؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: با تاریخ 1286ق؛ جلد: میشین، 2گ (163ر-164پ)، اندازه: 35/3×22سم [ف: 29/1-61]
آغاز: بسمله قباله وقف القرآن المجيد فاتحه کتاب الكلام حمد متکلم حکیم وقف فرق الانام علی مواقف الفرقان ومفارقه؛ انجام: او غیرهما في موانع التخليد ودواعی الاطلاق الى التقييد دامار ابن فان لایواجر ولا یستاجر فهرست برخی از مطالب کتاب چنین است: وقف نامه قرآن به تاریخ ذیحجه 1089 ماکتب في ظهر القرآن بامر السليماني، صورت اجازه به سید امیر عالم کرمانی از محمد جعفر بن عبدالله کمرهای اصفهانی در محرم 1102، اجازه در طب به مولا مجید طبیب از محمد اشرف طبیب، اجازه روایت صحیفه سجادیه از آقا حسین خوانساری (این اجازه ضمن اجازات خوانساری در مجله علوم حدیث شماره یازدهم چاپ شده)، چند قباله نکاح، مکتوب احمد بن غالب و مکتوب سعد بن زید وجواب آن، جواب مکتوب شیخ ناصر احسایی، جواب کتاب سید فرج الله خان والی حویزه، جواب مکتوب سید عبدالمحسن مکی، مکاتیب به ملامحمد مسیح قاسانی دام فضله، جواب مکتوب شیخ محمد جعفر دامت فضائله، جواب مکتوب مرحوم سید ماجد، جواب مکتوب شیخ علی عاملی طاب ثراه، اجوبة مکاتیب مکیه، صورت آنچه در ظهر ترجمه مفتاح الفلاح خوانساری نوشته شده است، چند وقف نامه قرآن، دیباچه رساله دعائه ودیباچه شرح حدیث بیضه، آنچه در ظهر کتاب تفسیر کنز الدقائق نوشته شده، قباله وقف کتاب الصحاح، صورت شهادت برهوامش قبالات، صورت آنچه در ظهر کافی نوشته شده، قباله وقف مدرسه یاقوتیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 83گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 2-542]
دارای پنج بخش است: 1. وقفنامه قرآن که میرزا ابوصالح رضوی برای اصفهانی ها در ذیحجه 1089 وقف کرده است، 2. گواهینامه محمد ابراهیم قمی که قرآنی به دستور شاه سلیمان به خط خود نوشته است، 3. گواهی دیگری مانند شماره 2 که محمد رضا خاصه تراش نوشته است، 4. گواهی دیگر از محمد ابراهیم قمی که قرآنی برای عالی جاه حسین علی خان نوشته است، 5. اجازه تدریس از محمد جعفر بن عبدالله کمرهای ساکن اصفهان در محرم 1102 به شاگرد خود امیر عالم کرمانی (که استبصارو کافی را نزد او خوانده) که در مدرسه اکبریه کرمان تدریس کند؛ بی کا، بی تا، 6ص (168-172) [ف: 5-666]
شامل: نامه ای از ضامن بن شدقم که برای شاه هاشمی نسب ابارميثة اباض بن برکات نوشته است، دیباچه ای که پدر ضامن بن شد قم برای شریف مکه حسن بن ابی نمی بن محمد بن برکات حسینی نوشته، منشآت دیگری برای ابی نمی و دیگران؛ بی کا، بی تا؛ 10گ (215-224) [ف: 5-668]
آغاز : الحمدلله الذي خص برحمته من شاء و عم بنعمته من احسن و اساء ... اما بعد حمدا لمن بیده الاعانة و الانشاء؛ انجام: و اقرکم في اوطانکم آمنین، آمین. این منشآت در سه نوع است: 1. مخاطبات ملوک، 2. مخاطبات علما و مشایخ، 3. مخاطبات اخوان، برای حاج محمد علی پاشا نوشته شده و نامش در دیباچه آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 36گ (68پ -103ر)، 16سطر [ف: 5-668]
از قرن 11 بسیار سودمند؛ بی کا، بی تا [نشریه: 4-323]
به نام محمد علی پادشاه نگاشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -560]
عربی - فارسی
monsa'at
آغاز: و کل شیء بلغ الحد انتهی فرزند مولانا معظم فلان یعلم ... وافانی فسر فوادیا ** و نفسی احلاها و اولی مرادیا بعد از تطاول آمد و عروض عرض مرض متوجه مال شد اگر سبب مشارکت غیر زیاده رعیتی در توجهی نمی فرماید نوعی دیگر است؛ انجام: و اروح علی النفس من نسیم الشمال و اعنق من شمیم العزار و ارفق من اهل الصفا من التصار. منشآتی است (حدود 11 انشاء) ادبی و زیبا به فارسی و آمیزه ای با امثال و اشعار عربی، با نثری مسجع و موزون، برخی از آنها نامه هایی است ادبی و دو نمونه از آنها وقف نامه املاک سلطان قطب الدين تهمتن و سلطان نظام الدين کیقباد فرزندان کردان شاه بن سلغر بن محمود است که در روستای کردر» از روستاهای جزیره همرز «همرموز» در سال 743ق نگاشته شده (سلغریان یا اتابکان افرس از سال 543ق تا زمان حمله مغول به سال 686ق و پس از حمله مغول نیز به اطاعت مغولها در آمده و سالها بر فارس حکومت کرده اند)، نام کتاب و مؤلف آن، ناشناخته ماند، لیکن از حیث نثر و عبارات متن و نیز تاریخ های مثالی، به همان تحریر قرن 8 تعلق دارد و قصیده ای که به شماره «12782/2»، به دنبال این نسخه می آید احتمالا تقریظ بر این کتاب است و اگر چنین باشد، مؤلف در «تبریز» می زیسته و از نزدیکان حکومت آن روزگار بوده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 743ق؛ افتادگی: آغاز و وسط
انجام؛ مصصح؛ تملک: ابو السعود کواکبی (ظاهرا همان ابوالسعود بن احمد کواکبی حلبی حنفی صاحب تأليفات و در گذشته به سال
1137ق باشد که در معجم المؤلفين 217/4 آمده)، سید احمد کواکبی؛ 12گ (16×5)، 25 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 32-463]
بی کا، تا: قرن 9 [مختصر ف: -818]
نسخه اصل: پاریس 1615. A, B
ش 4434 عربی فهرست دسلان ص 706. رشید الدين وطواط و دیگران، به عربی و فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 877ق؛ 226گ [فیلمها ف: 1-209]
آغاز: هر چند شهسوار عقل دراک، نشیب و فراز کره خاک... 63 نامه فارسی و ترکی و عربی است که بیشتر آنها با جمله: للفقیر، و یا: لمولانا منشی آغاز می گردد و در چند جا نامه خواجه جهان وی نگارنده ریاض الانشاء است را با پاسخ منشی باو آورده است. و همه نامه ها میان سران دولت عثمانی داد و ستد شده است. همه این کتابچه بخامه نگارنده آن میباشد ولی نام وی شناخته نشد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف، تا: 884ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 84ص (106-189)، اندازه: 18×12 سم [ف: 2-279]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 5738 ترکی. آغاز آن: نامه هولاکو به پادشاه مصر ملک ناصر و پاسخ آن هر دو به عربی، نامه شاه اسماعیل به سلطان مصر قانصوی غوری است به فارسی مورخ 917، نامه او به سلطان سلیمان پس از گشودن دژ رودوس و تهنیت آن و تعزیت مرگ سلطان سلیم و پاسخ آن هر دو به فارسی، پایان آن نامه ملک ایاز پادشاه هند است به سلطان سلیم هنگام گشودن ممالک عرب مورخ 20 ذیقعده 924، نامه سلطان یعقوب بایندر به ترکی، مکتوب شکایت اسلوب به انشاء نظمی به ترکی؛ خط: نسخ، کا: مصطفی مطرافجی، تا: قرن 10 [فیلمها ف: 208-1]
بندی از شمس جانی که گویا نویسنده و گردآورنده این نسخه است به فارسی درباره حصر امامان در دوازده با خطبه و مناجات به عربی و پراکنده های عربی با شعرهای فارسی، باز خطبه هاست و دعا، سپس صورت مجلس شاطران و صورت مجلس مفردان هر دو به فارسی که خطبه های درویشان و عیاران است، نیز صورت حال شاهد حال صاحب مصاف، باز خطبه های فارسی و شعرهای عربی و فارسی، گویا جنگ و مجموعه تبلیغی زمان صوفیان باشد؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 86گ، 22سطر (17×5/1)، اندازه: 20×14سم [سنا: ف: 1-155]
آغاز: بسمله. حمد و ستایشی که انوار اخلاصش آفاق و انفس را چون فاتحه صبح صادق متلالی سازد ... جناب قدس مالك الملك بحق واجب الوجود؛ انجام: و چون عکس سالبه جزئی صادق نیامد. در آن از کمال الدين عبدالرحمن و اسمعیل بن یحیی و فضل الله بن عبدالله بن محمد البياري که به خط خود ایند و از یک نامه ای ستایش کرده اند و قطب الدين شیرازی و غیاث الدين خدابنده و محمد اولجایتو و عزالدین فضل الله و «ابو علی القاسم بن علی الجنائي» الطوسي السمرقندي» یاد شده و از سالهای 622 و 690 و اندو 707 و 709 و در بیشتر جاها شعر مؤلف آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ در میانه در هامش شعرهای فارسی کلیم است به خط سید علی حسنی در کاشان مورخ شعبان 1117 و شعری هم از خود او؛ کاغذ: سپاهان، جلد: تیماج، 81گ، 19سطر (19×8)، اندازه: 14×20سم [ف: 12-2609]
چنین است فهرست نامه های آن: 1. تعریف سخن از عالی حضرت آقایی مورخ شوال 1106ق، 2. انشای دیگر مورخ شعبان 1116، 3. انشای بی تاریخ، 4. قورق شراب عالی حضرات آقایی آقا حسین طاب مضجعه، 5. انشای دیگر مورخ محرم 1121ق، 6. خطبه به عربی با ترجمه فارسی در ستایش از دربار که حسن حسینی موسوی به دستور میر محمد حسین نوشته است، 7. نامه به عالیجاه استاد علامی فهامی آقا حسین مدظله، 8. نامه به حکیم محمد اشرف، 9. نامه به آقا محمد حسین طاب ثراه، 10. از زبان صدارت پناه به خدمت گیتی ستان، 11. آزاد نامچه برای یکی از خواجه های سرکار خاصه شریفه که او را آزاد کرد است، 12.دیباچه بیاض میرزا طاهر نصر آبادی، 13. تعریف چراغان همایون از محمد بیک (نوشته محمد رضا)، 14. خطبه ای به عربی به نام شاه سلطان حسین در 1105، 15. نامه نواب حسین علی خان بیک لربیگی کوه گیلویه به مرتضی قلی خان وزیر مازنداران هنگامی که نواب بشیر از رفته بود در پاسخ نامه او، 16. نکاح نامچه برای سید امیر احمد میرزا بدیع الزمان شریفی متولی آستانه، 17. قباله نکاح میرزا غیاث الدين منصور (نوشته محمد رضا)، 18. خطبه نکاح به عربی برای میرزا علی رضا پسر میرزا محمد معصوم، 19. از ایران مداری میرزا محمد مهدی اعتمادالدوله به شریف مکه به فارسی از مشهد رضا، 20. نامه به استاد خود به عربی، 21. نامه به یکی از بزرگان به عربی، 22. پاسخ به منظومه او به عربی، 23. نامه به یکی از بزرگان به عربی از محمد امین حسینی (از 19 تا 23 به نسخ است و از 20تا 23نامه ها باید از همین حسینی باشد)، 24. تهنیت به وزیر میرزا محد مهدی بن میرزا حبیب الله هنگامی که شاه سلیمان صفوی به او «محبرهای» داد به عربی، 25. از آقا حسین به حسین پاشا در پاسخ نامه ای که در آن درخواست کمک نزد شاه کرد از او به عربی)، 26. پاسخ نامه زید فرمانروای مکه به شاه عباس صفوی حسینی درباره حاجیان و آزار عربهای بد کردار به آنها (به عربی)، 27. نامه به میرزا محمد اشرف طبیب در پاسخ نامه او (به عربی)، 28. وقف نامه میرزا محمد طبیب قرانی که در نجف نوشته شده به عربی؛ 29. چند قصیده به عربی، 30. نامه یکی از دانشمندان به
میرزا معزالدین محمد مشهدی به فارسی، 31. وقف نامچه مستوفی ال ملکی روستاهایی را در کازرین فارس به فارسی، 32. دیباچه بر مصائب النواصب به فرموده احمد بیک یوزباشی، 33. نامه به محمد بیک وزیر در قم، 34. نامه آقا حسین به آخند مولانا علی رضای تجلی، 35. نامه به میرزا سعد الدين محمد وزیر هرات، 36. دیباچه دیوان میرزا سعد الدين محمد راقم وزیر خراسان در مشهد، 37. نامه میرزا محمد باقر حکیم پسر حکیم باشی، 38. خطبه نکاح ابا محمد هاشم بیک پسر وزیر محمد مؤمن بیک نوشته رجبعلی سپاهانی) به عربی، 39. نامه دیوانی از سلطان حسین صفوی بهادر خان؛ خط: نسخ و نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ راسته و چلیپا؛ کاغذ: سپاهانی، 83گ، 20سطر (19×9/5)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 1-464]
شامل: 1 صورت فتاوای عالی حضرت افادت و افاضت و کمالات دستگاه المشهور بفاضل الهندي مولانا بهاء الدين محمد اطال الله بقائه، 2. تشریح الافلاك، شیخ بهائی، محمد بن حسین، 3. فارسی هیئت، قوشچی، علی بن محمد، 4. حل و تفسیر حدیث «امرالله و الم یشا»، 5. منشآت، استر آبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 6. ابیات و قطعات از میرزا صائبا و صدرالدین گیلانی، 7. منشآت پراکنده ها و فرمان ها؛ خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1173ق، با رقم های نمقه الحقير عبد القادر تولمی و مشقه محمد رضا الحسيني سنه 1173 و محمد هادی حسینی 1174 (تشریح الافلاك) و رقم روز سه شنبه 7 صفر 1159 (77ر) با تاریخ شب 23 جمادی الثاني 1283 در کناره 123ر؛ تملک: محمد بن معزا در 1220؛ مهر: «ظفر السلطنه» 1301، 133گ، قطع: ربعی [چند نسخه ف: -219]
آغاز: قال العلامه عفیف الدين ابو الحسن علی بن عدلان الموصلي کتب الى العلم السخاوى قول الحسين بن عبدالسلام في المعمي؛ انجام: فرخنده آثار آن پشت و پناه جهانیان گردد و من الله الاستعانة في کل باب و علیه التوكل و هو المرجع و المآب. مجموعه ای از نامه ها و منشآت آقا حسین و آقا جمال خوانساری و مولانا مسیحا کاشانی اعم از مکتوبات، خطبه های نکاح، وقف نامه ها، دیباچه ای رساله هاست از قرن یازدهم و دوازدهم هجری، عناوین برخی از آنها: قصیده فرزدق در مدح امام سجاد (علیه السلام)، مکتوب شیخ سلیمان بحرانی، قباله و خطبه نکاح، مکتوبی از لسان آقا حسین (خوانساری) نورالله مرقده، نامه به نواب صدر خاصه، نامه به حکیم محمدرضا حکیم باشی، دیباچه رساله نماز جمعه از آقا حسین خوانساری (در آن از شاه سلیمان نام می برد)، به جهت طلب درسی از کتب هيأت به یکی از ارباب آن فن نوشته شد، از جانب منجم باشی در جواب نامه میرزا محمد کریم نوشته شده از زبان عزیزی به یکی از طلبکاران او نوشته شد، از جانب متصدی محال وقفی شیراز در باب تعهد وظیفه چند نفر از علما نوشته شد، از جانب آقا حسین خوانساری به مولانا میرزا شیروانی، به عالیجاه وزیر رشت در باب سفارش محمد سنجر، وقف نامه، به عالیجناب مولانا محمد باقر نوشته شد، در حاشیه مکتوب عزیزی نوشته شد، وقفیه مزرعه علی آباد، دیباچه رساله مشتمله بر اقساط طیب، وقفیه مسجد و حمام قریه اسلام آباد سلطانی، دیباچه رساله مرآت الانوار، دیباچه رساله غرر و درر آمدی از آقا جمال خوانساری، دیباچه رساله طین، دیباچه رساله نیت، در پرسش تعزیه به عزیزی از افاضل عصر نوشته شد، دیباچه تحفه سلطان انشاء مولانا مسیحا کاشانی، ریخته خامه میرزا عبدالله نواده سلطان العلماء، وقف نامه مزرعه شاه آباد از منشئات میرزا علیخانی به خدمت متولی مشهد مقدس در باب پرسش مستوفی موقوفات ممالک محروسه، به خدمت نواب مستطاب در تعزیه مرحوم مستوفی موقوفات ممالک محروسه، شیخ ناصر احسایی نوشته، سید عبدالحسین مکی نوشته، دیباچه رساله در شرح حدیث بیضه، وقفیه کتاب قاموس، در بیاض سید فاضلی از احبای روحانی نوشته شده، در حاشیه وقفیه مدرسه محمود آقا نوشته شد، در حاشیه وقفیه مدرسه حسین علیخان نوشته شد، در حاشیه وقفیه مسطوره قلمی شد، در پشت تفسیر میرزا محمد مشهدی قلمی شد، در حاشیه وقفیه محمود آقا نوشته شد، از منشآت مولا مسیحا، جواب مکتوب شیخ ناصر الدين قطیفی، در دیباچه بیاض آخوند کمالا، در باب سفارش آخوند ملا شمسا به یکی از ارباب دولت نوشته، آزادنامه، به شاه مرتضی نوشته، جواب مکتوب میر عارف، از جانب جالینوس الزمان به نایب الصداره قزوین نوشته شد، قباله بیع و شرای خانه میرشکار باشی، من منشئات آقا مسیحا علی ديباجة رسالة النحو تأليف مستوفی الخاصه، دیباچه اخری علی الرسالة المزبورة انشاء میرزا حسینا، دیباچه اخر علی الرسالة المزبورة انشاء میرزا علیخانی در باب منع از محرمات، ایضا در باب منع محرمات، دیباچه رساله واجب الحفظ، مکتوب شیخ سلیمان بحرانی، قباله نکاح، کتب الى الشريف سعد، در تهنیت به موسی خان، به خدمت شیخ جعفر، به عالیجناب سید ماجد، جواب مکتوب متولی مشهد مقدس، اجازه طبیه لبعض الاحباب، از جانب صاحبی قبله گاهی به بیگلربیگی هرات، وقفیه مزرعه عین الحيوة؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبده الراجي حسینعلی بن الجواد» (بیضوی)، «داخل کتابخانه مجدالدین شد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 69گ، سطور چلیپایی، اندازه: 25×18سم [ف: 44-20]
آغاز: الحمدلله الذي جعل نبینا وسيلة للایجاد و واسطة معقولة بینه و بین العبادي
انجام: و یجعلنا محفوظین في ظل حمایته و محروسین بعین عنایته و رعایته. دو انشای مختصر با نثری زیبا است، که گویا هر دو از یک نگارنده باشد؛ اولی، درباره شخصی است که سید بزرگواری را به یکی از بزرگان معرفی می کند تا به او خمس بدهد، دومی،
انشایی است عربی در مدح پادشاهی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (144)، 21 سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 30-622]
آغاز: دیباچه نکاح نامه لمحرره، غازه تازه که عذار عذارای صفحه را شاید و مشاطه نشاطی که عقده غم از طره خم اندر خم لیلای عبارت گشاید؛ انجام: و بر عمر عزیز بازماندگان ایشان بیفزاید انه قریب مجیب یسمع و یجیب. منشآت، دیباچه ها و خطب از: تنی چند از نویسندگان؛ منشآتی که در این نسخه آمده بدین ترتیب است: دیباجه نکاح نامه المحرره» دیباجه وصیت نامچه، خط البغض الفضلاء (به عربی)، خطب الامام الجواد (علیه السلام) لما اراد تزویج ابنة المأمون (به عربی)، خطبه ابراهیم بن علی جباعی کفعمی جهت روز جمعه (به عربی)، دیباجه وقف نامه «لمحرره» (این دیباچه به امضای محمد مهدی است و ممکن است میرزا مهدی خان منشی استر آبادی باشد)، وقف نامچه میرزا مهدی خان که گویا همان میرزا مهدی خان منشی استر آبادی باشد، دیباجه کتاب حل اللغات المحرره حسب الخواهش دوستی که مؤلف کتاب مزبور است این دیباجه به انشای علی محمد همدانی است که معاصر محمد شاه قاجار، شاهزاده طهماسب میرزا و میرزا نصر الله صدر الممالك بوده)، رقعه ای که به دوستی نوشته شده، تاریخ ایوان مسجدی به نظم، حسب الفرموده جناب آخوند (این قطعه، احتمالا از شاعری با تخلص منشی است: «رقم زد کلک منشی از پی تاریخ اتمامش شد این مسجد ز جهد [اهل دین معمور]». در این قطعه از جناب مولوی ملا حسین نیز یاد شده است»، غزلی دیگر از همان منشی به نام شعاع السلطنة، مناجات فتحعلی شاه قاجار، دیباجه نامه سلطان محمود روم (به روم)، مرساله بی نقطه، دیباجه مهر قباله، یادداشتی از محمد حسین به سال 1317ق و تعزیه نامه، یاد آوری می شود مطالبی پراکنده نیز در بین این منشآت آمده و برخی از منشآت نیز در حاشیه نسخه نگاشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 13گ (135- 147)، 15 سطر، اندازه: 12×6 سم [ف: 38-222]
با دیباچه نویسنده آن و با نام میرزا محمد وکیل دفتر، نامه های نواب ملک قاسم میرزا و نواب سیف الملوك میرزا و بی نقطه و چند نامه عربی و نامه های میرزا ابراهیم منشی و میرزا ابوالقاسم قائم مقام؛ کا: علی اصغر بن محمد رفیع گوباره ای یا تبریزی، تا: 1247ق؛ جلد: میشن [ف: 5-270]
آغاز: الحمدلله الملك المحمود المالك الودود منشآت و رسائل متفرقه فارسی و عربی؛ خط: نسخ و شکسته، بی کا، بی تا؛ 58ص، 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-361]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین که بعضی منشیات از انشاء غفران پناه ... چون نگارنده پیکر انس وجان؛ انجام: والق لکل برج خمسته ابدء بالعدد من موضع القمر بالعکس الى جهة المغرب فاذا انتهیت إلى برج لایتم الخمسة فالشمس في ذلك البرج منشآتی است به فارسی و عربی به افراد مختلف در مناسبت ها از میرزا رحیم انکویی و میرزا مهدی خان ودیگران؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 161گ، 13سطر، اندازه: 21×15سم [ف [مخ: 21455]
چند نامه است که اکنون می شناسیم: 1. نامه مولی مظفر کو تیالی به فارسی و در آن از میرزا محمد هاشم بن سید عبدالواحد بن محمد بن عبدالواحد بن ناصر الدين علی یاد شده و نسبت او تا به سید دیباج رسانده شده است، 2. اندرزنامه آخوند امینا محمدا یزدی، 3. رقعه ای به میرزا شیخ حسین شیخ الاسلام هرات و درخواست نی از او، 4. رقعه ای به میرزا هاشم و رقعه های دیگر سپس عباراتی به شعر و نثر عربی و فارسی، 5. منشآتی از آقا حسین خوانساری به فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 40گ ( 637-598) [ف: 5-667]
خطبه های نکاح و قبالجات و مسوده وقفنامه و اسلام نامه و وکالت نامه و مزارعه نامچه و صورت: مضاربه و شرکت و بیع سلف و دیباچه قبالچه املاک و توبه نامه و نکاح نامه است؛ کا: حسینی، محمد باقر بن مرتضی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 20گ (478-459)، 23 سطر (19×6)، اندازه: 22×16سم [ف: 13-3376]
آغاز : انشای مرحوم مبرور واعظ الأنام ... حمد و سپاس حضرت مالك الملكي را که تقلد؛ انجام: و مضراب خامه ای قانون شامل انشای واعظ الأنام، میرزا غیاثا، شیخ بهاء الدين محمد به میرزا ابراهیم همدانی، رقعه خواجه نصیر که در طلب اسطرلاب نوشته، انشاء جامع مصطلحات نحو و صرف، دیباجه مجموعه مسماه به گنجینه، وقف نامچه مصحف مجید و دیگر منشآت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 13ص (46- 58)، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 32-122]
شامل: منظومه عربی در ستایش رساله هدية الاصحاببه عربی، نظم و نثر در مدح مباشر به فارسی، منظومه عربی، در ستایش برادرش صالح، صورت مکتوب مجد الدين محمد بن الحسن بن طاوس و یوسف ابن المطهر حلی و محمد بن العزور (؟) به حضرت هلاکو، صورت فتح نامه خواجه نصیر به امر هلاکو به شامات به عربی و پاسخ آن از حلب، اشعار پراکنده دیگر به عربی درباره سید مرتضی و عروسی سید کاظم و اشعار بزبان هند و افغانی و پاسخ نامه ملا یعقوب را میان در ربیع الثاني 1304؛ کا: عبدالکریم بن محمد تقی، بی تا، جلد: تیماج، 19 سطر (1679)، اندازه:
14/5 ×20سم [ف: 16- 660]
monsa'at
نسخه اصل: از موزه آسیائی لنین گراد (در فهرست رزن مندرجات این نسخه مذکور است). منشآت عهد سلجوقیان و خوارزمشاهیان و اوایل عهد مغول؛ بی کا، تا: اوایل قرن 8 با مقدمه محمد قزوینی و عباس اقبال [نشریه: 2-281]
آغاز: در زیان را لایق باشد فن خیاطت به اعتقاد مورخان صاحب فضیلت از مخترعات ادریس پیغمبر است؛ انجام: سرو قامت کدام صاحب حشمت بر جویبار نصفت ... منشآتی است در چندین سطر هر یک مشتمل بر چند لفظ که نسخه حاضر از لفظ هشتم از سطر چهارم تا برخی از الفاظ سفر هفتم را داراست و نام این اشخاص در آن دیده می شود، فرزندش نظام الدين حیدر محمد، عزالدین محمد، بایزید منشی، امیر غیاث الدين محمد، قطب الدين محمد خطیب، امیر یوسف محمد بن جلال الدين یعقوب، خواجه ناصر الدين حیدر علی، مؤلف ظاهرة از اهالی خراسان بزرگ آن زمان بوده و در منشآت خود به شهرهای بلخ و هرات و جنگهای اوزبک اشاراتی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 35گ، 12 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-474]
خط: نسخ، کا: طالقانی، مرتضی بن علم الهدي، تا: 1129ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 19ص (124-142)، 31سطر (17×7/5)، اندازه: 21×12سم [ف: 9-1363]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بغلی [نشریه: 7-249]
پاره ای از منشآت و مراسلات متفرقه از جمله پدر و عمو و استاد که یکمرتبه دارند و نویسنده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120گ، اندازه: 21×16سم [ف: 51-193]
شامل: جواب نامه سلطان سلیمان قیصر روم که شاه طهماسب الصفوي ...، فرمان شاه طهماسب جهت استقبال همایون پادشاه به حاکم هرات و امرای ولایت نوشته، نامه که عبدالمومن خان اورنگ به پادشاه جنت مکان شاه عباس صفوی نوشته، -جواب کتابت عبدالمومن خان اورنگ که سکندر بیک منشی در مجلس ایستاده مسوده نموده فرستاده، صورت نامه امیر تیمور گورکان که بسید علی کیا پادشاه گیلان نوشته، جواب مکتوب امیر تیمور گور کان صاحب قران که سید علی کیا نوشته، مکتوبی که نصیرای همدانی به حکم شاه عباس الحسيني الصفوي به حاکم دارالسلام بغداد نوشته، مکتوبی که نظام شاہ والی دکن به حضرت ظل اللهي همایون پادشاه نوشته انشاد شاه طاهر دکنی، فتحنامه قلعه ایروان که شاه جنت مکان شاه صفی بهادر خان فتح نمود، - مکتوبی که اعلیحضرت شاه جهان در ایام شاهزادگی به اعلی حضرت فردوس مکانی شاه عباس الحسيني الصفوي نوشته، - جوابی که اعلیحضرت شاه عباس الحسيني الصفوي رحمة الله علیه به شاه جهان پادشاه هندوستان نوشته، دیباچه گلزار ابراهیم من کلام مولانا ظهوری در مدح و ثنای ابراهیم عادل شاه (خرمن چمن سخن بطراوت حمد و بهار پیرائیست)، دیباچه کتاب نورس ملا ظهوری در تعریف ابراهیم عادل شاه (آغاز: «بسمله، سرود سرایان عشر تکده قال که بنورس سر البيان»، -دیباچه خوان خلیل مولانا
ظهوری در تعریف عادلشاه و امرای مشارالیه و غیره (آغاز: «ای از تو بر اهل تخت اکلیل سبیل»)، نقل خطی که تیپو سلطان به بندگان عالی نوشتند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ 297گ، 13 سطر (28×15/5)، اندازه: 32×22سم [ف: 51-197]
شامل: سواد فرمانی است که به همراه خلعت در ماه ذیحجه 1291 به جهت مقرب الخاقان حاجی میرزا محمد باقر خان حاکم طبس انفاذ شده، سواد مقالة قد کتبتها و ارسلت بها الى الوزير میرزا سعید خان في ذی القعده من سنة 1291 و هی ثلاثة و ستون قرینه و قد ضمنها بتابید الله تعالی و تسدیده تسعة و ثلاثین شعرا من الاشعار العربية و الشواهد الادبية و ستة و ثلاثین من الامثال ...، - سواد جواب کاغذ حاجی سید ابو الحسن شاه است که مشتمل بود بر اشعار غدیریه در ذی الحجه سنه 1291 نوشته شده است، - مسودہ توقیع ارسل مع الخلعة الى طهران لیتبرك بهما السلطان ناصرالدین شاه ادام الله تعالی ملکه یوم النيروز من السنة الآتية و قد کتبتها في اواخر ذی الحجة من السنة 1291، تعریب حكاية من حکایات الگلستان للشیخ السعدي عربتها بامر الوزير میرزا سعید خان في الصفر من سنة 1292، تعریب حكاية أخرى من حکایات الگلستان بامره الشريف ایضا، مسودة توقیع میمون شریف صدر الاعزاز شریف اليمن عند استیذانه للایاب من هذه العتبة المباركة في الربيع الثاني من سنة 1292، سواد فرمان ایشیک آقاسی باشی گری نواب او کتای قاآن میرزاست که در ربیع الاول سنه 1292 مرقوم شده است، - هذه رسالتی المسماة بمرد الكلم کتبتها الى الوزير میرزا سعید خان في الربيع الثاني من سنة 1292 و هی مشتملة علی شرح بعض الأحوال و اقتضاء اجرائه دام علاه سنن الماضي في الحال، -خدمت منشی گرامی اختر بعد از ادای تحیت و سلام زحمت افزا می شود در شماره 22 صحیفه شریفه اختر صورت استفتائی از جناب میرزا یوسف خان مستشار الوزرا در باب تغییر رسم الخط قدیم دیده شد جوابی هم که ظاهرا دلالت بر اجازه و امضاء است از یکی از علمای عظام مشهد مقدس طوس ... في یوم الجمعة تاسع شهر رجب المرجب سنة 1297
عبدالله عشق آبادی خراسانی؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 150گ، اندازه: 13/5 ×19/5 سم [ف: 51-193]
نامه ها و ترسلات پراکنده ای در نسخه نوشته شده که عناوین آنها چنین است: نامه حکیم رشدی به میرزا ابراهیم همدانی، خانی خانان با منشی نوشته در 1176ق به خط محمد اسماعیل مازندرانی، حکیم ابوالفتح نوشته، حکیم ابوالفضل تقریر کرده اند، تکرار نامه حکیم رشدی به میرزا همدانی، حکیم تعزیه گو نوشته، در تعریف درویش میرزا خانی عرشی نوشته، نوعی خبوشانی نوشته، خواجه حسین به مولانا شکیبی نوشته، لمحرره، حکیم رکنا نوشته، نوشتجاب حکیم ابوالفتح به شاه جمال الدين انجو نوشته، با امضای کاتب در پایان آن «اقل العباد بنیاد الخادم»، ملا محمد صوف به آصف خان نوشته، حکیم به برادر خود نوشته، خواجه جهان نوشته، میر سنجر به ملا نظیر نوشته؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ اندازه: 14/4 × 23/2سم [ف: 29/2-787]
monsa'at
شامل: 1. نامه های پادشاهان و وزیران و امیران و برخی از پادشاهان سلجوقی روم، 2. تهنیت نامه فتح بیت المقدس که خوارزمشاه با هفت مجلد قرآن نزد ملک صلاح الدين فرستاده است، 3. سوگندنامه ابخازی انشای استاد عمادالدین اصفهانی که صلاح الدين فرستاده بود، 4. صورت القاب و نامه های پادشاهان سلجوقی روم، 5. نامه هایی که پادشاهان سلجوقی روم به یکدیگر نوشته اند، 6. نامه های امیران و وزیران، 7. پاسخ نامه ملک داود خداوند تفلیس و چند نامه دیگر، 8 انشای جلال الملة و الدين گورکانی به جناب صاحب شمس الدولة و الدين، 9. پاسخ نامه جلال الملة و الدين و چندنامه دیگر از وزیران و امیران، 10. اندر پندنامه ارسطاطالیس بر اسکندر در پاسخ نامه او، 11. نامه تاج الدين پروانه و چند نامه دیگر، 12. نامه سلطان جلال الدين محمد خوار مشاه به سلطان علاء الدين و فرستادن نصیر الدين نامی خراسانی بدربار علاء الدين از شهر مراغه به روم، 13. انشای بدر الحق و الدين صاحب شمس الدين اصفهانی، 14. نامه شهاب الدين به سلطان غیاث الدين ابوالفتح مسعود، 15. نامه امرای بزرگ، 16. فتح نامه بخارا از طرف خوارزمشاه؛ کا: محمد کاتب، تا: ربیع الثاني 616ق [نشریه: 4-341]
نسخه اصل: مجموعه حسین نخجوانی؛ کا: عمر بن محمد کاتب، تا: 616-626ق، جا: آق سرای قونیه؛ 133گ [ف: -112]
نسخه اصل: فاتح ش 5406. سعدالدین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز جمادی الاول 709ق؛ 32گ (99پ - 130 پ)، 15 سطر [فیلم ها ف: 405-1]
آغاز: باری تعالی چون خواهند که عنایت و لطف و نصرت و دولت و سعادت را بر بنده ای از بندگان خود مقیم و پیوسته گرداند؛ نسخه اصل: کتابخانه مولانا، قوفیه - ترکیه 79. نامه های مختلفی است که جامع، آن را در مناسبت های مختلف و برای اشخاصی نگاشته و در بین آنها اسامی حسام الدين امین القلوب، و فرزندش نجم الدين و صدر الدين بن حسام الدين، همایون الغ آلب اعظم سوباشی، علم الدين، شمس الدين الغ قتلغ دلکا بلکا آلب و غیره آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 753ق؛ 54ص (129-182) [عکسی ف: 4-8]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. قسم سوم کتابی در منشآت به فارسی در پنج فصل؛ بی کا، تا: 3 ربیع الثاني 755ق؛ درهامش است [فیلمها ف: 1-430]
منشآت صفوی، شامل: 1. «نشان قبول دل های خاصان حضرت»، در یک صفحه و نیم به فارسی، 2. مکتوبی که در آغاز آن از علی بیک سالور و ثمر خان یاد شده است به فارسی در سه صفحه از روزگار صفوی که در آن عبارت «شاه بابا» نیز دیده می شود، 3. طرز کتابت القاب با تاریخ 1016 در یک صفحه، 4. حساب سالهای ترکی، 5. نامه عبدالمؤمن خان اوزبک به شاه عباس، تا اینجا به خط قرن یازدهم است، 6. الصاحبية، 7. چندین «سواد التمغا»: در آخر با تاریخ های 730 و ربیع الاول 731 با 730 و ربیع الاول 731 و 1 ربیع الاول 731 و 1 ربیع الثاني 731 و شش بند باید باشد، در اینها نام ابوسعید بهادرخان آمده است، 8 رقم باغها و جام ها و تنگ بار و جوال بار و رسن ها و زرها و انبانها و ترازوها و دکان ها و زمین ها و دی ها و استوانه، در چهار صفحه به فارسی که گویا دنباله شماره پیش باشد و بی فاصله می پیوندد به رساله بعدی، 9. قسم دوم در صناعت استیفاء از «سعادت نامه) فلک علاء تبریزی عبدالله علی مورخ 706ق (فهرست فیلمها 1: 118)، در فهرست هینتس (ش 183) از نسخه ای از همین قسم وصف شده است. این قسم در سه تعلیم است: قدمات، مکاتبات، اصول و دفاتر و از نسخه کهن قرن هشتم در اینجا مانده است و می رسد به فایده دوم: «آنست که چون در برات یا ورق زر رایج و هم اجناس بباید» از فصل اول تعلیم دوم، سپس افتادگی دارد و می رسد به فصل ششم در دفتر مفرد و آنگاه به صورت مفرد مال ولایت» پایان می گیرد، درهامش آخرین صفحه آمده: «فرزند اعزاکرم جلال الدين عطاء الله بن مولانا نصرالله بن فضل الله صبح یوم الاحد رابع عشرین ربیع الآخر سنة و اربعون و ثمانمائة»
گویا تاریخ تولد است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7-28]
نامه هایی است از نگارندگان پراکنده، بیشتر آنها به واژه «خواجه» آغاز می شود، و گویا از خواجه جهان باشد [وی نگارنده ریاض الانشاء است، نگارندگان دیگر: سلطان محمد پسر غیاث بیک، ملا عبدالوهاب طوسی (رحمه الله علیه)، ملا سمی (رحمه الله علیه)، حسین خوارزمی، شرف الدين یزدی، خواجه شهاب الدين از هند به امیر فیروز شاه سپس فصل هایی چنین بسیج شده: صفات پادشاهان، ستایش شاهان، دعا، عنوان نامه های پراکنده چنین بسیج شده: صفات پادشاهان، ستایش شاهان، دعا، عنوان نامه های پراکنده برای کسانی بی نام و با نام مانند عبدالرحمان جامی، خواجه امین، شاهرخ میرزا، پیر درویش؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف، تا: 884ق؛ 61گ (190-250)، اندازه: 18×12سم [ف: 2-279]
شامل: نامه به سلطان محمد روم، نامه حضرت مخدوم ملک التجار به امیرزا محب الله سلمه الله، خطاب با خواجگان بزرگ، جواب خواجگان بزرگ، خطاب با قضات و با برادران، جواب برادران، خطاب با علماء، نامه عوارت؛ بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 7-264]
دارای: 1. نامه به امیر نصرة الدين، 2. مناظره دل و دماغ، 3. رسالت نزد دوستی به طریقت نصیحت، 4. رقعه نزد مخدومی ارسال افتاد، 5. رقعه نزد دوستی، 6. نامه تهنیت فرزند؛ بی کا، تا: قرن 8 و 9 66ص (85-150) [فیلمها ف: 1-207]
آغاز: اعرف ایشان بجوم فلک هدایت و امامت بوده باشد بر ذمه همت ارباب .. واصحاب ملک وملت لازم ومتحتم تواند بود؛ انجام: سرخیل سپاه تاج داران ** سر جمله جمله شهر یاران / سر پرارای ملک تاج دارای ** طراوت بخش باغ شهریاری کتاب ترتیب باب وفصل ندارد و نامه ها پشت سرهم درج شده اند واغلب نام اشخاص وافراد حذف گردیده است، عنوان برخی از اشخاص که در این منشآت، آمده عبارتند از: مکتوب حضرت اعلی به خواجه عبیدالله سمرقندی، به ملا عبدالرحمن جامی، به پادشاه گیلان، از حضرت اعلی به سلطان یعقوب به خواجه عبدالله، به خواجه عبدالحی منشی، از دفتر منشآت مولانا حسین کاشفی به ادعای (المغفور المبرور)، گویا مؤلف واعظ کاشفی یا منشأ الانشاء عبدالواسع با خزری است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 88گ، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 8-4617]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-446]
آغاز بهدایت مشحون و لو لم یکن ذنب لما عرف العفو را منظور داشته عثرات او را نابوده انگاشتیم؛ انجام: عجب نبود ز عیسی دم طبیبی ** که پرسد حال مسکینی غریبی مؤلف آن شناخته نشد، نسخه ای است از باب اشتمال بر آداب انشاء و نامه نگاری حائز اهمیت، با سبکی شیوا و اسلوبی منشیانه از دوره صفویه، مؤلف کوشیده است ابتدا شیوه نامه نگاری را برای طبقات مختلف اجتماعی بیان کند و سپس به آوردن نمونه هایی از مکاتیب می پردازد، نثر او مصنوع و آمیخته به شعر می باشد، برای مزید فایده بعضی از عناوین کلی آن که جنبه تعلیمی دارد به عنوان نمونه از وسط کتاب ذیلا آورده می شود: باب پنجم: در شکایت سعایت دو نان بد کار و زبونان شرارت شعار، باب ششم: در ارسال تحف و هدایا و تحقیر آن و التماس نمودن کاتب از مکتوب اليه این را که وفا نماید بوعده لطف و عطا، باب هشتم: در مناشیر و امثله و ما یناسبها و هو المولي، باب نهم: در متفرقات مثل تهنیه عید رمضان وعید اضحی و نوروز و شب برات و عیادت مریض و تهنیه زفاف و عروسی و استدعای فاتحه و دعا و اعلام موت کسی و تعزیه نامه ...، همچنین آوردن فهرست بعضی از نامه های او را که به دوستان خود نوشته است خالی از فایده ندانستم: «جواب خطاب معالی نصاب و کتاب مشکین نقاب مخدوم عالیشان آقا خضر وزیر کاشان دام في حفظ الملك المنان»، «نسخه مکتوبیست که نوشته شده بود نزد منشی صحایف الطايف منشاء عواطف و عوارف رفیق جانی شفیق روحانی منظور انظار رحمت ملک رفیع میرزا محمد شفیع»، «این نسخه مکتوبیست که نوشته شده بود نزد فاضل جمیل میر عبدالجلیل»، نسخه مکتوبیست که نوشته بودم نزد سالک مسالک شلتاق حکیم عبدالرزاق»، «این نسخه مکتوبیست که نوشته بودم نزد مالدار عالیمقدار جامع خیرات و حسنات انسانی خواجه عبدالقادر کرمانی در وقتی که از ملتجاء اهل گیلان یعنی از آستانه رفیعه منیعه سلطان ارباب عرفان و برهان اصحاب ایقان الولي الذي جعله الله تعالی بکمال لطفه و کرمه بین اولیاء جیلان اعرف سید جلال الدين اشرف خصه الله تعالی من التحيات و التسليمات ماهی اعلی و الطف بیرون آمده قرار داده بود بفراق و رفتن بجانب عراق»، این نسخه مکتوبیست که نوشته بودم آنرا از روی تألف و مهربانی و بمکه معظمه فرستاده نزد ضیاء الدين یوسف گیلانی»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط وانجام؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: پارچه ای، 160گ، 21 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 9-351]
حکمت شامل: نامه جامی به مردم شهرها برای شیخ مؤيد خراسانی، سفارش قاضی صفی الدين عیسی بمردم شهرها در باره شیخ مؤيد خراسانی، پاسخ غزالی به فخر الملك، نامه جامی به مولانا رولی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [ف: 2-59]
آغاز باید که خود را از برای حق خواهد نه حق از برای خود انشاء الله بتابید اللهي، و توفبث ربانی، موید و مفق گردد و السلام عنوان: و من منشآته الغربية سلام الله علیه رایت سلطان عشق جزبر در مصطبه خرابه دل خرابا تروان بلا کش سر مست نزنند و نوبت دولت شهنشاهی جز بر بام ویران آزاد دوران قلندر معشوق پرست نگویند؛ انجام: چون این شنیده شد در جان نیز جای گرفته مصراع: در دل و جان خانه کردی عقبت ** هر دو را دیوانه کردی عاقبت والحمد لله علی ذلك السلام نامه ای است عرفانی به درویشان و عارفان و سالکان و حبان و پریدان و عزیزان و به خواجه صاین الدين علی ترکه و سید بهاء الدين حیدرو قطب الدين حیدر و شمس الدين و شیخ یوسف اردبیلی و امیر علی خواردی حاکم فیروز کوه و یکی از آنها تاریخ 3شعبان 830 و یکی بدین عنوان است: «نامه بیکی از محبان ... از شهر مبارکه قم» مورخ 14 صفر 831؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 51گ، 15سطر (11×6)، اندازه: 15×10سم [ف: 1-499]
آغاز انسان در غنچه دهان به نسیم ذکر احسان او شفتح است و گلشن صدور و چمن جنان اهل شهود و حضور به انوار و ازهار؛ انجام: محامد اماجد الزمان منبع محاسن النعوت و مکارم الشيم. نامه ها و مطالب مختلفی است که مؤلف نگاشته و در آن این عناوین مشهود است: الى مولانا جامی، من قول سلطان الدكن الى سلطان الگجرات، الى شیخ داود، الى ابن اخیه، الى سلطان الگیلان، الى مولانا اسماعیل هرمزی، الى ولده الفخان، مولانا محمد لاری، الى عمیر الملك، ابی سعید نیریزی، سید مهدی، محمود پاشا رومی، ابنه ملك عبدالله، قاضی شرف الدين، ابنه ملك التجار، ابن اخیه عمید الملك، اخیه خواجه شهاب الدين، شرف الدين علی یزدی، ابن اخیه خواجه شیخ محمد، جلال الدين محمد دوانی، مولانا فاضل، ابی بکر تهرانی، الحضرة المقدسة المعينية، مولانا ابی سعید، صدر جهان، سلطان حسن بیک؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 105گ، 19 سطر، اندازه: 12/5 × 16/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: -201]
آغاز: اگر بودی بقا دنیای دون را ... ظل ظلیل خداوندی اعظمی که بر مفارق عالمیان؛ انجام: در سلک عبارت کشید و من الله الاعانة و التوفيق مختصری مفید درین رساله ذکر میشود ... مشتمل است بر هفده فصل و مقدمه. تا اثرها و نتیجه هایی مشاهده کند و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب سنه 1273.
دستور نامه نگاریست به فارسی، سپس عنوان های «نوبت خواجه عبدالقادر، قول دو گاه سلطان احمد، قول راست سلطان احمد، عمل خواجه عبدالقادر در دواگاه، عمل دو گاه خواجه عبدالقادر، عمل دو گاه همو، عمل خواجه عبدالقادر در عشیران، عمل خواجه عبدالقادر در حسینی، عمل خواجه در حسینی، باز گشت، عمل خواجه در حسینی، عمل خواجه در اصفهان، از ابن محمد لالا در اصفهان، عمل در دو گاه حجاز محمد لالا، عمل خواجه عبدالقادر درنوا، عمل سید محمد درنوا، عمل خواجه در عراق، عمل استاد نور شیخ در عراق، عمل خواجه در حجاز صور پیش، عمل خواجه در زنگله، عمل خواجه درزاولی، عمل در نوروز خارا از سلطان احمد، عمل سید قطب الدين در نوروز خارا، عمل خواجه در نیریز، باز گشت، عمل خواجه در چهار گاه، عمل در چهار گاه از استاد علی سه تایی، عمل خواجه در مبرقع، بازگشت، عمل در مبرقع از سلطان احمد، باز گشت، عمل خواجه در سه گاه، باز گشت» دیده می شود؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 105گ، کسطر (7×6)، اندازه: 11/5× 15/5 سم [ف: 8-586]
آغاز: افشار شیروانی چند کلمه حسب القبض قلمی شد تا عند الحاجه حجت باشد تحريرة في شهر ذی قعده الحرام سنة 987 ... مشتمل بر منشآتی که در جاهای مختلف به کار آیند نظیر تمسک دیوانی، عهدنامه، جواب حکایت، خطاب با پیران، مادر، برادر، همشیره، سلاطین، سادات، قضات، مشایخ، امرا، پیشه کاران، تعزیت نامه، به ارباب حکم و فرمان، سلطان خلیل حاکم شیراز، ودیعت نامه و ... در برخی از منشآت تاریخ 987ق دیده می شود؛ خط: رقاع، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 104 گ، 5 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 28-160]
منشآت با دیباجه های زینت المجالس و تحفة الأبرار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 38ص (47 -84)، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 28×16سم [سنا: ف: 2-121]
محمد میران شاه پسر بایسنقر (905-855ق) است مانا جز شرح فارسی مصنفك است، 4. در جامع مفیدی (3: 251) از خواجه کمال الدين محمد اشکذری و پسرش خواجه عبدالقادر مستوفی یزد نام برده شده است، دانسته نشد که او را با ابوالکریم بن علی اشکذری منشی چه نسبتی است، این یکی هم به گواهی نسخه ش 2576 باید ابوبکر بن علی اشکذری باشد نه ابوالکریم که در آنجا آمده و نه اسکندری که در فهرست دانشگاه یاد شده است. به شرح ذیل: 1. منشآت؛ ترکه اصفهانی، علی بن محمد، 2. تحفه ناصری؛ اشکذری، ابوالکریم بن علی، 3. ترسل، 4. منشآت؛ شرف الدين علی یزدی، 5. منشآت؛ قوام الدين یزدی، محمد بن ابوبکر، 6. منشآت؛ ابراهیم سلطان بن شاهرخ بن امیر تیمور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 905ق [نشریه: 2-45]
آغاز: بسمله. لفظ اول از عنوان این نامه بر ذکر خاتم مناسب نمود هوالغفور الودود لفظ دوم در عنوان انجام و در همه اوقات عالم السر و الخفيات را حاضر دانسته از شیوه ستوده راستی و امانت در نگذرند تا در مسلك رجال لاتلهیهم تجارة و لابیع عن ذکر الله انتظام یابد از جمله مضمون فرمان واجب الاذعان تجاوز جایز ندارند ... نامه هایی است از عهد نادرشاه و متفرقه شامل نامه هایی از قبیل جواب مکتوب حضرت پادشاهی از زبان الهام بیان سلطان ابوالغازی محمد زمان بهادر ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 127ق؛ جلد: چرمی، 194 گ، 14 سطر، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 1347-3]
نسخه اصل: کتابخانه بلژ belgeش 88 فارسی در 3 ص؛ بی کا، تا: رمضان 137ق، جا: شماخی؛ 3ص [فیلمها ف: 1-208]
نسخه اصل: به ترکی از کتابخانه بلژ78 Belge ترکی؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 1-208]
حکمت نامه هایی به فارسی سره و دوستانه و به شیخ مجدالدین تبریزی و به مولانا علی قوشچی و وقفنامه دیوان حافظ از سلطان برای مرقد و خاکپای شاعر و نام های دیگر که در دنباله رساله قلمیه آمده و ما ندانستیم جزو آن است، سپس خطبه اربعین عربی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 26 شعبان 947ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: بغلی [ف: 2-57]
آغاز: بسمله. سپاس بی قیاس متکلمی را که منشی مناشی دیوان دانش و کاتب مناشیر اسرار آفرینش قلم تقدیر و رقم تصویر اوست؛ انجام: و ادراک سعادت منزلین بدان است. تمت الكتاب. في شهر رجب المرجب سنة احدی و ثلاثین و تسعماية بدارالمومنین استراباد. کتبه ... حسن بن کمال آزادی عنوان های کتاب باین مضامین است: به طبقه اعلی از سادات نویسنده، در جواب به طبقه اوسط سادات، در جواب نویسنده به طبقه ادنی از سادات، در جواب سایر طبقات: مشایخ، علماء، قضات، امراء، وزرا، والدین؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 955ق؛ مؤلف این منشآت اسمی از خود کتاب نیاورده و آن را برای دو تن از بزرگ زاده های زمانش تأليف کرده؛ 20گ (270-251 پ)، اندازه: 12×17 سم [نشریه: 5-143]
شامل: 1. نامه زین الدين ابوبکر تایبادی به امیر تیمور کورکان، 2. سه نامه از سلطان حسین میرزا به ابو النصر حسن بیک، 3. دونامه از سلطان حسین میرزا به خلیل بن ابو النصر حسن بهادر، 4. پنج نامه از سلطان حسین میرزا که یکی به ازون حسن است، 5. نامه زین الدين ابوبکر تایبادی به امیر تیمور گورکان در فرصتی که از خراسان مطالبه می نموده، 6. نامه حسن بیک بهادر به سلطان حسین میرزا، 7. نامه شاه اسمعیل الحسيني الصفوي به سلطان حسین میرزا، 8 فتح نامه سلطان حسین میرزا در جناران، 9. سواد فتح نامه سلطان ابوسعید میرزا من انشاء مولانا عزیز، 10. فتح نامه شاهرخ میرزا، 11. دو انشاء جامی به خواجه عبیدالله، 12. نامه خواجه عبدالله صدر به امیر محمد امیر یوسف، 13. دو نامه امیر محمد امیر هاشم به خواجه مجدالدین، 14. نامه قاضی اختیار به منشی شاهی، 15. دو نامه از عبدالواسع، 16. نامه عبدالواسع در جواب نامه خواجه مجدالدین، 17. دو نامه از عبدالواسع به خواجه محمد، 18. دو نامه از عبدالواسع به یاران، 19. نامه عبدالواسع به کمال الدين حسین، 20. نامه عبدالواسع به یکی از سادات، 21. نامه عبدالواسع به یکی از دوستان، 22. نامه عبدالواسع به یکی از عمال، 23. نامه عبدالواسع به یکی از مشایخ، 24. نامه خواجه عبدالله صدر به افضلا محمد، 25. سه نامه از خواجه عبدالله هر کدام به یکی از احباب، 26. نامه پادشاه سجستان به پادشاه گیلان در محل آمدن امیر تیمور به سجستان، 27. نامه امیر سلطان ابراهیم به یکی از احباب، 28. نامه عبدالواسع ابراهیم به یکی از احباب، 29. دونامه از عبدالواسع به خواجه کمال الدين حسین، 30. نامه عبدالواسع به عماد الاسلام، 31. دو نامه عبدالواسع به عمیدالملک، 32. دونامه عبدالواسع به خواجه مجدالدین محمد، 33. نامه عبدالواسع به یکی از وزراء، 34. نامه عبدالواسع به خواجه نظام الملك، 35. نامه عبدالوهاب مشهدی در تهنیت منصب یکی از امراء، 36. نامه عبدالوهاب به یکی از فضلا، 37. نامه عبدالوهاب به خواجه فضل الله، 38. سه نامه از سلطان حسین میرزا به جامی، 39. نامه قاضی عیسی عراقی به جامی، 40. نامه قلی بیک به جامی، 41. نامه شیخ نجم خواهرزاده قاضی عیسی به جامی، 42. نامه پادشاه یعقوب بیک به جامی، 43. نامه پادشاه شیروان به جامی، 44. نامه سلطان حسین میرزا به جامی، 45. دو نامه عبدالواسع به خواجه عمیدالملک، 46. نامه رکن الدين خانی به یکی از احباب، 47. نامه امیر علی شیر در جواب نامه جامی، 48. نامه امیر علی شیر
به خواجه عبدالعزیز جامی، 49. نامه امیر علی شیر به سادات، 50. نامه عبدالواسع به خواجه مجدالدین محمد، 51. نامه عبدالواسع به خواجه نظام الملك، 52. نامه رکن الدين خانی به یکی از وزراء، 53. نامه یکی از فضلا به یکی از مشایخ، 54. نامه کمال الدين حسین واعظ به یکی از اکابر عراق، 55. نامه رکن الدين به یکی از اولیاء الله، 56. انشاء فصیح کوسوی، 57. نامه سلطان حسین میرزا به امیر علی شیر، 58. نامه شاه رخ پادشاه به سلطان هندوستان، 59. نامه عبدالواسع به خواجه نظام الملك، 60. نامه قطب الدين محمد بن خواجه افضل الدين محمد، 61. نامه خواجه عبدالله مروارید، 62. نامه عبدالواسع به دوستی، 63. نامه فتحی در جواب نامه یکی از مشایخ، 64. نامه فتحی به یکی از دوستان، 65. نامه یعقوب بیک به جامی، 66. نامه محمد کوسوی به یکی از دوستان، 67. نامه قاضی اختیار به جلال الدين میرک در عراق، 68. نامه قاضی اختیار به قاضی جهان، 69. دونامه سید اختیار به القيب غیانا محمد، 70. نامه غیاثا محمد بن میرزا شاه حسین، 71.نامه منظوم قاضی اختیار به میرزا شاه حسین، 72. نامه محمد کوسوی در جواب یکی از یاران، 73. نامه خواجه عبدالله، 74. نامه رکن الدين خوافی به یکی از دوستان، 75. نامه رکن الدين خوانی به محمد امیر، 76. دونامه فخرالدین به خواجه تاج الدين جامی، 77. نامه فتحی نیشابوری به یکی از مشایخ در جواب او، 78. دو نامه فتحی به یکی از حفاظ، 79. نامه فتحی به یکی از اطباء، 80. نامه فتحی به یکی از منجمان، 81. نامه سلطان حسین میرزا به شیخ عبدالرحمن، 82. دونامه یعقوب بیک به مولانا جامی، 83 نامه سلطان حسین میرزا به امیر علی شیر، 84 نامه خواجه افضل الدين محمد به خواجه شهاب الدين عبدالله، 85 نامه خواجه عبدالله به خواجه افضل، 86. نامه خواجه عبدالله به امیر محمد امیر ولی بیک، 87. نامه خواجه یوسف کاریزی به خواجه معین، 88 نامه خواجه عبدالله به یکی از احباب، 89 نامه خواجه عبدالله در جواب نامه یکی از مشایخ، 90. دونامه خواجه عبدالله به امیر عبداللطیف، 91. انشاء خواجه عبدالله، 92. نامه خواجه عبدالله به شیخ ابوسعید پورانی، 93. نامه خواجه عبدالله به یکی از امراء، 94. نامه خواجه عبدالله به یکی از سادات، 95. نامه خواجه عبدالله در جواب نامه یکی از احباب، 96. سه نامه از خواجه عبدالله به یکی از دوستان، 97. نامه رکن الدين خوافی به دوستی، 98. نامه یکی از فضلا به خواجه کمال الدين حسین بن خواجه نظام الملك نامه یکی از فضلا به خواجه کمال الدين حسین بن خواجه نظام الملك، 99. نامه عبدالغفور به صدرالدین محمد، 100. نامه امیر علی شیر به شرف خان والی ممالک هند، 101. نامه عبدالواسع به یکی در صحت از مرض، 102. دو نامه خواجه عبدالله به یکی از مشایخ، 103. هفت نامه در اظهار اشتیاق از خواجه عبدالله، 104. نامه خواجه عبدالله در محل قرب به یکی از دوستان، 105. نامه خواجه عبدالله در باب فصل بهار، 106. نامه خواجه عبدالله به یکی از امراء، 107. انشاء خواجه عبدالله در باب خطاب سلاطین و ادعیه در چهارده نامه، 108. انشاء از خواجه عبدالله درباره مخدرات عظمی، 109. انشاء از خواجه عبدالله درباره امراء عظام، 110. انشاء از خواجه عبدالله در جهت صدور عظام، 111. انشاء از خواجه عبدالله در باب وزرای عالیمقام، 112. انشاء از خواجه عبدالله درباره اهل، 113. انشاء از خواجه عبدالله درباره سادات عالیات، 114. انشاء از خواجه عبدالله درباره مشایخ ذوی الاحترام، 115. انشاء از خواجه عبدالله درباره قضاة کرام، 116. انشاء از خواجه عبدالله درباره علماء، 117. انشاء از خواجه عبدالله درباره منشیان، 118. انشاء از خواجه عبدالله درباره شعرا، 119. انشاء از خواجه عبدالله درباره ارباب نجوم، 120. انشاء از خواجه عبدالله درباره اطباء، 121. انشاء از خواجه عبدالله درباره خطباء، 122. انشاء از خواجه عبدالله درباره محتسبان، 123. نامه از خواجه زین العابدين جامی به خواجه ضیاء الدين، 124. دونامه خواجه علی اکبر جامی به خواجه شمس الدين محمد وزیر ابوسعید خان، 125. نامه خواجه ابوالمکارم به مسعود میرزا، 126. نامه خواجه ابوالمکارم به یکی از علما، 127. نامه خواجه عماد در جواب خواجه معین، 128. نامه خواجه ابوالمکارم به برادر خود خواجه علی اکبر، 129. نامه خواجه ابوالمکارم به خواجه محمد وزیر، 130. نامه خواجه ابوالمکارم جامی به التماس امیرزاده حسن بن امیر یوسف جین، 131. نامه خواجه تاج سلمان، 132. نامه سلطان حسین به شاه شجاع، 133. نامه شاه شجاع در جواب سلطان حسین میرزا، 134. دونامه است که به جامی نوشته اند؛ خط: نستعلیق، کا: ابو الحسن بن عبدالله، تا: 1 صفر 961 ق، جا: حلب؛ تملک: اسعد بن سعدی، پیر احمد ملت زاده، یحیی بن مصفی رهبر، ابراهیم ناشد، محمد بن رجب، محمد محرم زاده، مکرمین خلیل؛ مهر وقف کتابخانه حافظ آغابک رکاب دار؛ جلد: تیماج مذهب، 113 گ، 17سطر (16×9)، اندازه: 26×17سم [سنا: ف: 2-306]
آغاز: بسملة. حمد و سپاس بی قیاس مبدعی را جل جلاله ...... اما بعد این رساله ایست مشتمل بر مکاتباتی؛ انجام: چون ظاهر گردد از آنچه معهود است ... تحريرة في سلخ شهر ربیع الاول سنة احدی و ستین و ثمانمائة. تم الكتاب علی ید العبد حسین بن عارف الحسني في سنة ست و ستین و تسعمائة نام نویسنده در متن کتاب نیامده است لیکن در گی 74 نوشته است: «منشآت شروانی»، و به علت اینکه نسخه ای از آن در دسترس نبود امکان مطابقت وجود نداشت، تاریخ تأليف آن ربیع الاول 861 ذکر شده است (گ97)، در فهرست مشترک آقای احمد منزوی (ج5ص 611) ترسل منسوب به محمد کریم شیروانی آمده و آدرس فهرست نسخه های خطی همدان و رشت برای آن داده شده است، در فهرست نسخه های خطی همدان، ترسل به همین نام وجود داشت اما آغاز آن با نسخه ما مطابقت نمی کرد، در الذريعه (ج 20ص 107) نیز از منشآت آقا محمد کریم نام برده
شده است اما مشخصات دیگری از آن ذکر نشده است، در فهرست نسخه های خطی مجلس سنا (ج 1ص 156) نیز منشآت شیروانی وجود دارد و در آن نیز چون مشخصات کاملی ذکر نشده قابل تطبیق نبود، کتاب مذکور شامل چهار فصل است: فصل اول: در مکاتباتی که ادنی به اعلی نویسند، فصل دوم: در مکاتباتی که اعلی به ادنی نویسند، فصل سوم: در مکاتباتی که اقران و همپایگان به یکدیگر نویسند، فصل چهارم: در احکام که برای رجوع مناصب و بروات و ادارات نویسند، شبیه همین ترتیب در فصل بندی کتابهایی چون «نامه نامی» تأليف خواند میر ( 937 یا 141 یا 942) و «بدایع الانشاء» تأليف یوسفی هروی (950) وجود دارد هر چند این کتاب ها حدود یک قرن پس
از نسخه ما نگاشته شده اند شاید پیوندی میانشان وجود داشته باشد (ن. ک: فهرست مشترک 2850)؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن عارف حسنی، تا: 966ق؛ 12سطر (12/5×7)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 11-351]
نسخه اصل: ش persan از کتابخانه ملی پاریس ancient کان کجی میر بن محب علی رشیدی، تا: شعبان 989ق [فیلمها في: 1]
آغاز: عنوان: سواد کتابتی که نواب رضوان پناه غفران دستگاه ... به سلطان سلیمان پادشاه روم در باب پسرش سلطان بایزید؛ انجام: از شمائل و داد دانسته تجویز مغایرت نفرمایند همواره بتاییدات و توفیقات لاریبی موفق باشد. منشآت مربوط به عهد تیموری و صفوی، مجموعه ای از نامه ها و مکاتبات و مراسلات حکومتی از عصر سلاجقه، ایلخانان، تیموریان و ترکمنان تا عهد صفویه مناطق مرکزی ایران که در یک دفتر گردآوری شده است، در عنوان و سرنامه برخی آمده است: عطوفت نامه، مخالفت نامه، مفاوضه نامه، نشان، منور، دستورالعمل و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: بعد از سال(994ق)؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 380گ، 16سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 33/2-102]
نامه ها و منشآت پراکنده ای بدین عناوین: وقف نامچه قرآن از عبدالواسع بن علی نقی، دیباچه رساله ای که در احکام ایام هفته و سال نوشته شده است، منشئات مسیحا سلمی مشتمل بر جواب نامه ملا محمد باقر و چندین یادداشت که در حاشیه برخی از کتب نگاشته، نامه به میرزا سید مرتضی، در سفارش مشمسا به برخی از ارباب مناصب، نامه به نواب، نامه خواجه جهان به سید علی گیلانی، نامه آقا حسین خوانساری به ملا میرزای شیروانی هنگامی که در عتبات بوده، انشای عبدالواسع در شکایت از اقارب، صورت وصیتنامه، در تهنیت وزارت و منازل، مکتوب مسیحا به آصف، مکتوبی به میرزا محمدرضا حکیم باشی، مکتوبی به وزیر رشت در سفارش آقا سنجر، نامه به میرزا ابوطالب، نامه ای به آقا جمالا، نامه به میرزا طاهر واقعه نویس، تهنیت زفاف و صحت و قدوم احباب و نوروز و نکاح و ..، برخی از منشآت جامی، مکتوب عبدالرزاق کاشی به شیخ علاءالدوله، عریضه محمد تقی بیگا به نواب اشرف، نامه شاه عباس ثانی به پادشاه هندوستان، نامه محمد زمان خان به مرتضی قلی، مکتوب سلطان العلماء، برخی از منشئات آقا حسین خوانساری به نواب اشرف، نامه حکیم ابوالفتح گیلانی به شاه فتح الله، مکتوب حکیم ابوالفتح به میر شریف آملی، مکتوب غزالی به سلطن سنجر، مکتوب محمد زمان خان به برخی از امراء؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مصحح، برخی از صفحات به خط عبدالواسع مذکور؛ 90گ، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 23]
شامل: نامهبه حکیم نورالدین در وقتی که کدخدا شده بود، نامه از میر سید شریف درباره سفارش حافظ ادوار بیگی از ارباب نعم نوشته، نامه خواجه رشیدالدین که به مولوی بلخی نوشته بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (63پ -64ر)، اندازه: 23/5×13/3 سم [ف: 7-86]
منشآت: 1. رقعه امیر علی شیر نوایی پس از استعفاء به وزراء سلطان حسین میرزا بایقرا، 2. رقعه او درباره رخصت زیارت بیت الله به همو، 3. رقعه نصیر الانامي به میر معین برای آب و پاسخ او، 4. رقعه به یکی از ارباب طرب، 5. مطایبات، 6. مضحکات، 7. روایت به فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 3ص (39-37)، ابعاد متن: 13×8، اندازه: 29×16سم [سنا: في: 1-235]
نامه های زمان صفوی است بدین گونه: 1. نامه سلطان مراد خان والی روم در باب قرار صلح مصحوب مهدیقلی خان چاوشلو بنواب گیتی ستانی شاه عباس، 2. نامه شاه عباس به خواندگار روم مصحوب سیدی بیک ایشک اقاسی، 3. نامه سلطان محمد خواندگار روم پس از جنگ با کفار به شاه عباس مصحوب ذوالفقار خان، 4. پاسخ نامه خواندگار روم از شاه عباس نوشته اعتماد الدوله، 5. نامه مولانا سعدالدین ملا سلطانمراد به شاه عباس، 6. نامه ابراهیم پاشای وزیر سلطان محمد خواندگار روم به حاتم بیک اعتماد الدوله مصحوب ذوالفقار خان، 7. پاسخ همین نامه از حاتم بیک، 8. نامه ذوالفقار خان به پاشای شام، 9. نامه نصوح پاشای وزیر اعظم به حاتم بیک اعتماد السلطنه، 10. نامه شاه عباس به سلطان احمد خواندگار روم درباره گشودن گرجستان که با تاج لادور کشیش مصحوب ذاکر قوشچی فرستاده نوشته میرزا محمد محسنای منشی الممالك، 11. نامه شاه عباس به همو مصحوب قاسم بیک بیک بورون، 12. نامه سلطان مصطفی خان به شاه عباس پس از جلوس، 13. نامه شاه عباس به
همو در پاسخ او، 14. نامه جلال الدين محمد اکبرشاه هندی مصحوب امیر ضیاء الدين کاشی در 1005ق، 15. نامه شاه عباس بدو، 16. نامه شاه اسماعیل به شاه سلطان حسین میرزا، 17. نامه صاحبقرانی به یکی از سلاطین، 18. نامه سلطان حسین میرزای بایقرا در پاسخ شاه اسماعیل، 19. نامه صاحبقرانی به شاهی بیک خان اوزبک درباره جنگ علاء الدين ذوالقدر، 20. نامه حسن پادشاه به سلطان حسین میرزا، 21. نامه سلطان حسین میرزا به او، 22. پاسخ حسن پادشا از سلطان حسین میرزا، 23. نامه ابوالنصر حسن بیک بایندر (بن علی بن عثمان) به سلطان مصر درباره فتح سلطان ابو سعید به وسیله جلال الدين جمشید بیگ، 24. نامه حسن پادشاه به یادگار محمد میرزا، 25. نشان حسن پادشاه درباره ایالت خراسان به نام یادگار محمد میرزا مورخ 874ق، 26. فتح نامه سلطان حسین میرزا که با یادگار محمد میرزا جنگ کرده در بیابان خبازان، 27. نامه سلطان حسین میرزا به جامی درباره فتح مزبور، 28. نامه سلطان حسین میرزا به خواجه عبدالله سمرقندی، 29. نامه سلطان حسین میرزا به خواجه علی سمرقندی، 30. نامه خواجه علی به خواجه شمس الدين محمد وزیر سلطان ابوسعید، 31. نشان سلطانحسین میرزا درباره اجازه فتوی، 32. نامه به مولانا عبدالرحمن جامی، 33. نشان شبیک خان، 34. نشان آستانه مقدسه رضویه، 35. نامه اعتمادالدوله قاضی جهان به نواب همایون میرزا پادشاه هند مسوده محمد اصفهانیا، 36. منشور تولیت بقعه رضویه به نام شیخ کبیر از شاه اسمعیل، 37. نامه شیبک خان اوزبک به شاه اسمعیل، 38. فتح نامه شاه اسمعیل و کشتن شیبک خان، 39. نامه به سلطان سلیمان بن سلیم بهادر خان، 40. نامه عبد المؤمن خان به نواب گیتی ستان، 41. پاسخ آن نوشته اعتمادالدوله حاتم بیک، 42. پاسخ عبد المؤمن خان به شاه عباس، 43. نامه شاه عباس به عبدالمؤمن خان در سال آخر که اسفراین راه محاصره کرده بود نوشته حاتم بیک اعتماد الدوله، 44. پاسخ آن از او، 45. نامه شاه عباس و سرزنش به عبدالمومن خان نوشته حاتم بیک، 46. نامه شاه عباس بندر محمد خان اوزبک والی بلخ، 47. نامه نوازش شاه عباس به حسن خواجه بخارایی، 48. نامه شاه عباس به عبدالرحیم خواجه برادر خواجه بخارایی، 49. نامه خان احمد گیلانی به شاه عباس، 50. پاسخ آن، 51. دستورالعمل خان احمد برای خواجه مسیح، 52. پاسخ خان احمد به نامه شیرزاد، 53. نامه خان احمد به استاد زیتون، 54. پاسخ خان احمد گیلانی به پرسش ملا آقا جانی، 55. پاسخ ملا آقا جانی، 56. نامه به یکی از اهل ساز، 57. نامه خواجه محمد شریف هجری در وقت ضبط هرات رود به مولانا شوقی یزدی، 58. نامه خوانده امیر مورخ به پسر خود، 59. نامه تیمور علی منشی در بهار به دوستی، 60. نامه خوانده امیر در صفت بهار، 61. نیز در توصیف بهار، 62. تعریف خزان، 63. الفاظ در وصف شتا، 64. نامه خان احمد گیلانی به شاه عباس، 65. نامه پیر محمد خان استاجلو به قاضی عبدالله جوینی از گیلان، 66. نامه میرزای عالمیان به وزیر حاتم بیک اعتمادالدوله، 67. نامه میرزای عالمیان به میرزا محمد شفیع، 68. نامه میر صدرالدین محمد قاضی جهانی به آقا عنایت کل به فرموده شاه عباس در سالی که به راه حج رفته بود، 69. حاشیه کتابت خان احمد گیلانی که به خط خود سفارش محمود عسس به میرزا محمد وزیر نوشته است، 70. دستور نگارش چند منشور به والیان و قورچیان و مهردار و تواچی و ایشک اقاسی باشی و دیوان بیگی باشی و سپهسالار و قوللر آقاسی و تفنگچی باشی و بیگلر بیگیان و ایالت و حکومت پناه و سلطان بزرگ و کوچک و منتظر الاماره و صدارت پناه و سادات و نقبا و فقها و طالب علمان و قاریان و طلبه علوم و اهل صلاح و حکیمان و اطبا و حکمای حاذق و منجمان و خطبا و واعظان و فضیلت پناه و استاد خویش نویس و وزرای عطام کرام و وزرای ممالک و وزیر آذربایجان و اصفهان و قزوین و مستوفی الممالك و مجلس نویس خاصه شریفه و ناظر بیوتات و ناظر دفتر خانه و وزیر قورچیان و غلامان و مستوفی قورچی و غلامان دیگر ارباب مناصب دفتر خانه مانند صاحب توجیه و اوراجه نویسان و مشرفان بیوتات و مقربان بساط اقدس و میر شکار باشی و انیس رفعت و معالی پناه و یساولان صحبت بهمین دستور و ایشک آقاسیان و یوزباشیان و ارباب طرب و اهل نغمة و ساز و سرخیل مقربان، نامه ارباب دولت بیگدیگر، 71. پاسخ اعتماد الدوله و نامه امرای بزرگ به نواب صدارت پناه و نامه امرای بزرگ عالیشان به یکدیگر و پاسخ آنها و نامه های یاران و دوستان و پاسخ آنها و شجره خلفای عظام و نشان «سیورغال طالبان مؤن که بفرمان نواب گیتی بنده کمترین مسوده نموده و پروانچه اشرف و پروانچه داد و ستد امور خزینه، 72. پروانچه نواب گیتی ستانی به نام میرزای عالمیان (میرزا محمد شفیع وزیر قزوین و خراسان) مورخ شعبان 1014 در اردبیل، 73. پروانچه شاه طهماسب به معصوم بیک صفوی وکیل معاملات گیلان، 74. نشان وزارت خواجه امیر بیک مهردار که شاه طهماسب داده بود، 75. پروانچه میرزا شکرالله مستوفی ا ممالک در زمان شاه طهماسب نوشته قاضی عبدالله، 76. نشان وزارت مؤتمن الدوله میرزا سلمان ارزانی داشته نواب شاه اسماعیل، 77. نشان استیفای ممالک ارزانی داشته شاه اسماعیل به میرزا شکرالله، 78. نشان نقیب النقبايي اولاد امیر محمد قاسم نسابه، 79. انشای مولانا محمود لنگرودی، 80 نامه خواجه رشیدالدین به مولانا صدرالدین درباره نامه او بدو، 81 پند سید محمد نوربخش به مریدان و اهل معرفت، 82. نامه سلطان حسین میرزای بایقرا به قبلة الكتاب مولانا سلطانعلی خوش نویس، 83 نشان پادشاه سلطان حسین میرزای بایقرا در منع ریش تراشی، 84 نامه سلطان سنجر بقیصر روم (نوشته روز پنج شنبه 27 محرم 1165 از عبدالعلی منشی)، 85. نامه شاهنشاهی به کاشغر، 86. نامه شاهنشاهی به شرفای مکه و در آن از غارت نمک حرامان در 989 و آزار به شیخ معین الدين محمد هاشمی شیرازی و پولی که همراه شیخ عبدالنبی و مخدوم الملك و حکیم الملك برای شرفا و قضات فرستاده شده یاد گردید، 87 مفاوضه شاهنشاهی به دانایان
فرنگی در ربیع الاول 990، 88. نشان شاهنشاهی به جوانبخت والأنژاد شاهمراد هنگام بازگشت از کشمیر، 89 منشور شاهنشاهی به سپهسالار خان خانان پسر بیرام خان در واقعه راجه تورمل، 90. نامه به خان خانان، 91. منشور شاهنشاهی به حکیم همام درباره درگذشت جالینوس الزماني حکیم ابوالفتح گیلانی بر اثر بیماری اسهال در روز نهم مرادد هفتم شهریور سال 34 الهي شب پنج شنبه 19 شوال 998ق و در گذشت امیر فتح الله شیرازی به همان بیماری در 24 مرداد ماه الهي سه شنبه 3 شوال 15 روز پس از آن، نوشته 27 شوال 997ق در کنار سند ساکز نزدیک اتک بنارس، 92. فرمان شاهنشاهی به اعظم خان کو کلتاش پسر شمس الدين محمود، 93. دستور نامه شاهنشاهی به کارکنان دولت (از رهگذر اداری مهم است)، 94. فرمان شاهنشاهی به شهبازخان در تفویض حکومت صوبه مالوه، 95. فرمان شاهنشاهی در منع زکات و معافی اخراجات، 96. فرمان شاهنشاهی به راجه علیخان فرمانروای خاندیس، 97. فرمان شاهنشاهی به برهان الملك مسند نشین احمد نگر، 98. فرمان شاهنشاهی به جناب چلبی بیکای شیرازی علامه، 99. نامه کمترین بنده ها ابوالفضل به شاهنشاه (دو تا)، 100. نامه او به شاهزاده دانیال (سه تا سومی مورخ 13 محرم 1001 در کنار گنگ)، 101. نامه به شاهرخ میرزا نبیره میرزا سلیمان فرمانروای بدخشان، 102. نامه به شیخ خضر مورخ 11 جمادی الاول 994ق، 103. نامه به سالك مسالك صوری معنوی (سه تا)، 104. نامه به خان خان سپهسالار (چند تا در پایان اینها دارد که از منشآت شیخ ابوالفضل برادر شیخ فیضی هندی است (نوشته خان محمد بن الحاجي میر محمد است در 29 محرم 1055 در شهر سپاهان که نیمه نامه ها بجز آن یکی (ش 82) همه باید به خط او باشد)، پس از این چند نامه است که باید به خط دیگری باشد: 105. حکم شاه سلیم پادشاه هندوستان، 106. نامه شاه تهماسب در پاسخ خواندگار روم، 107. نامه صفدر خان فرمانروای قندهار به عباس قلی خان فرمانروای هرات (ناتمام و باید این یکی بخط همان خان محمد باشد)، 108. نامه شاهزاده اعظم حسنعلی میرزا به محمد قاسم خان قوانلوی قاجار (به خط قرن 13 و 14)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، مجدول؛ قطع: وزیری [ف: 2-64]
دستور نامه نویسی است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا [ف: 2-69]
آغاز: نامه: جناب عزت مآب روحم پر فتوحم مصطفی چلبی ... فیما بعد بوسفر ندامت اثر بغداد بیداد محنت آباد حوادثن استفسا بیورسنکز نه دییم بوسفر دوشمانزه نصیب اولمسون. طقوز آی دور که قلعه محاصره اولالی بیر داشنه رخنه ویر ملیوب
فرمان ها و نامه هایی است به این ترتیب: - فرمان پادشاه (صفوی) به عباس قلی بیک وزیر مازندران به مناسبت آغاز پادشاهی آن شاه مورخ 1078ق، پس از این فرمان، حکایتی است و نیز تاریخ های پاره ای از وقایع ایام صفویه (از 996 تا 1033) و از آن جمله است: کشتن میر کمال الدين از واری در 1008 و ثنای حمام بار فروش به امر شاه عباس اول در 1020 و بناء استخر (در نسخه اسطلخ) و دریاچه بارفروش به امر آن شاه در 1028 و فتح قندهار در 1031، نویسنده در پایان تاریخ ها درباره قلعه بارفروش می گوید: «بالفعل که هزار و نود است از آن ایام تا حال مسجد جمعه است ببین تفاوت ره از کجاست تا به کجا»، دیباچه بیاض میرزا مهدی از نصیر همدانی، دیباچه بیاض، نامه میرزا رضی صاحب رقم به یکی از احباء، نامه از حکیم ابوالفتح، تقریظ میرزا تقی دولت آبادی بر حاشیه مختصر درویش عشق، دیباچه میرزا هاشم بر اشعار جامی که حسن خان هرات انتخاب کرده بود، دیباچه بیاض، نامهای تاریخی به ترکی (در حاشیه ص 1145 1150) گزارشی است از جنگ ایران و عثمان در بغداد و نویسنده ناکامی لشکر عثمانی را در محاصره لشکر ایران و سختی هایی که کشیده اند گزارش می دهد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 گ، 13ص (1142-1154)، اندازه: 22×35سم [ف: 21-282]
نامه ها دیوانی و فرمانهای پادشاهان سلجوقی و صفوی و دیگر خاندانها در آن آمده است و در 1009 تأليف شده است (ص 119). چنین است فهرست نامه ها: 1. فتح نامه شاه اسماعیل در غلبه بر طایفه اوزبک، 2. تهنیت نامه ای که جلال الدين محمد اکبر شاه هندی به شاه عباس نوشت، 3. جوابیکه شاه عباس به جلال الدين اکبر شاه نوشته، 4. نامه جلال الدين اکبر شاه هندی به میر صدر الدين محمد نقیب، 5. مکتوب جلال الدين اکبر شاه به چلبی بیک، 6. مکتوباعتماد الدوله به سنان پاشا وزیر اعظم عثمانی، 7. منشور شاه عباس به مولانا سعد الدين محمد معلم خواندگار روم، 8 عریضه مولانا سعد الدين در جواب شاه عباس، 9. عریضه دیگر سعدالدین معلم در جواب، 10. مکتوب اعتماد الدوله به ابراهیم پاشا وزیر اعظم عثمانی، 11. منشوریکه شاه عباس در تهنیت جلوس به سلطان محمد قیصر روم نوشته، 12. مکتوب دیکر در تبریک جلوس سلطان محمد بن سلطان مراد، 13. مکتوب سلطان حسین میرزای بایقرا در جواب شاه اسمعیل ماضی صفوی، 14. مکتوب عبدالله خان اوزبک به سلطان مراد خان قیصر روم، 15. فتح نامه شاهرخ بهادر که در فتح آذربایجان به ملک کیومرث ستمداری نوشته، 16. منشوری که امیرزاده شاهرخ نزد سید ناصر کیاوبزرگان گیلان نوشته، 17. جواب مکتوبیکه جلال الدين ملکشاه به خواجه نظام الملك وزیر نوشته، 18. مکتوبیکه خواجه رشید به صدر الدين محمد ترکه نوشته، 19. مکتوبیکه غزالی در جواب خواجه نظام الملك نوشته درباب خواستن خواجه غزالی را برای تدریس مدرسه نظامیه بغداد، 20. مکتوب میر صدر الدين محمد ترکه به آقا عنایت ندیم، 21. مکتوب عبدالمؤمنين خان اوزبک به خدمت شاه عباس در رهایی پسران حاجم خان، 22. جوابیکه شاه عباس به عبد المؤمن خان اوزبک
نوشته، 23. مکتوب عبد المؤمن خان به خدمت شاه عباس در جاجرم، 24. مکتوب عبد المؤمن خان و ملتجی شدن به شاه عباس در سلطان میدان، 25. جوابیکه شاه عباس به عبد المؤمن خان و التجاي او نوشته، 26. مکتوب سیم عبد المؤمن خان به شاه عباس در سلطان میدان، 27. منشور شاه عباس در جواب عبد المؤمن خان بن عبدالله خان اوزبک کرت سیم، 28. مکتوب آخر عبدالرحمن خان به دربار شاه عباس، 29. منشوریکه شاه عباس به سلطان مراد خان قیصر روم نوشته، 30. منشوریکه شاه عباس در تسخیر گیلان به خان احمد خان نوشته، 31. منشوریکه شاه طهماسب به خان احمد خان نوشته، 32. منشوریکه شاه طهماسب به سلطان سلیمان خان قیصر روم نوشته، 33. فرمانیکه شاه طهماسب در آن وجوهات سیچقاق ئیل را به اهل تبریز بخشیده، 34. فرمان شاه عباس در باب ایشک آقاسی گری به مسوده علی خان بیک اوحدی، 35. نشان منصب امیر دیوانی نواب جهانبانی، 36. صورت نشان استیفای میرزا شکر الله، 37. سواد نشان یکی از وزرای عالیمقدار، 38. منشور شاه طهماسب به خواجه علی بیک مهردار، 39. عرضه خواجه علی بیک خدمت شاه طهماسب، 40. نشان مستوفی الممالكي میرزا شکر الله به مسوده قاضی عبدالله، 41. صورت فرمان ملا حسین مذهب به مسوده قاضی عبدالله، 42. مکتوب عبدالله خان اوزبک در جواب منشور شاه طهماسب، 43. جوابیکه شاه طهماسب به عبیدالله خان نوشته، 44. منشور شماه طهماسب به سلطانمراد خان در تعزیت سلطان سلیمان، 45. تعزیت نامه سلطان روم از جانب بنگان اعلی قلمی شده، 46. تعزیت نامه سلطان سلیم که شاه طهماسب به مسوده دیگر فرستاده، 47. تهنیت جلوس سلطانمراد خان از جانب شاه طهماسب، 48. نشان منصب معز هدایت الله به مسوده قاضی عبدالله، 49. مکتوب نواب جنت مکان سلطان سلیم خان در باب سلطان بایزید نوشته، 50. در باب تسخیر یکی از قلاع فرنگی نوشته شده، 51. مکتوب دیگر شاه طهماسب در تبریک جلوس سلطانمراد خان، 52. مکتوب محمد همایون پادشاه هند به شاه طهماسب، 53. نامه دیگر محمد همایون شاه جانب شاه طهماسب، 54. نامه شاه طهماسب در جواب محمد همایون شاه، 55. منشور میرزا شاهرخ به ملک ناصر حاکم مصر در باب حجاج غارت زده، 56. عریضه اسکندر پاشا خدمت شاه طهماسب، 57. مکتوبیکه امیر تیمور به پادشاه مصر نوشته، 58. مکتوب سلطان حسین میرزای بایقرا بسلطان یعقوب بیک، 59. فرمانیکه امیر تیمور نزد سید علی کیا حاکم گیلان فرستاده، 60. مکتوب کار کیا ناصر کیا نزد امیر خلیل شروانشاه، 61. مکتوب کار کیا ناصر نزد امیرزاده محمد سلطان، 62. مکتوب کار کیا رضی کیا نزد امیر مظفر، 63. مکتوب امیره محمد رشتی نزد کار کیا ناصر کیا، 64. مکتوب کار کیا ناصر کیا نزد ملک کیومرث، 65. منشور سلطان الب ارسلان سلجوقی به یکی از فرزندان خود، 66. منشوری که الب ارسلان بقاضی اسلام پناه نوشته، 67. منشوری که الب ارسلان در آن به یکی از فرزندان خود یکی از نواحی خوارزمرا بخشیده، 68. منشوری که الب ارسلان جهت تعیین وزارت خواجه نظام الملك برای ملک شاه نوشته، 69. منشوری که الب ارسلان در تفویض ایالت قهستان به عمید الملك نوشته، 70. عنایت نامه ای است که در حق خواجه نظام ملک نوشته و براو مرسوم فزوده، 71. جواب مکتوب پادشاه خطاوالی خان که ابراهیم سلطان بن شاہ ملک میرزا در خوارزم نوشته، 72. منشوریکه شاه سلطان محمد به حضرت شاه فتح الله شیرازی نوشته، 73. مکتوب صدر الدين موسی الصفوي به سلطان محمد بن سلطان اویس جلایر وسفارش قاضی عماد الدين طوسی، 74. مکتوب شاه عباس در جواب سعدالدین معلم خواند گارروم، 75. مکتوبیکه سلطان سلیمان قیصر روم به شاه طهماسب نوشته، 76. عرضه خان احمد خان گیلانی خدمت شاه عباس، 77. منشوریکه شاه عباس در جواب خان احمد خان نوشته، 78. مکتوبیکه شاه عباس به مفتی خواندگارروم نوشته، 79. مکتوب شاه طهماسب به سلطان سلیمان که به حوالی تبریز ونخجوان آمده بود، 80. عریضه القاس میرزا نزد سلطان سلیمان خان قیصر روم، 81 نامه امیر تیمور نوبت اول به سلطان روم، 82 مکتوب همایون پادشاه هند به بهادر خان پادشاه گجرات، 83 مکتوب بهادرخان در جواب همایون شاه، 84. سواد حکم میرزا جهانشاه به جناب کار کیا سلطان محمد، 85 مکتوب میرزا ابوالقاسم بابر به کار کیا سلطان محمد، 86. مقالات شاه طهماسب با ایلچیان سلطان سلیمان که به وی پیغام داده، 87. مکتوبی است که شاه اسمعیل ماضی به یکی از سلاطین نوشته، 88 مکتوب شیبک خان اوزبک خدمت شاه اسماعیل ماضی، 89 مکتوب شاه عباس به عبدالمؤمن خان اوزبک مصحوب قطب الدين چلبی، 90. مکتوب شاه عباس در جواب عبد المؤمن خان مصحوب امامقلی بیک شاطر، 91. مکتوب عبد المؤمن خان مصحوب به پیر محمد کنکرات خدمت شاه عباس درباب سلاطین از گنجیه فرستاده، 92. جوابیکه شاه عباس مصحوب اماقلی بیک نزد عبد المؤمن خان فرستاد، 93. منشوریکه شاه عباس نزد عبدالله خان اوزبک مصحوب محمد قلی بیک آقاسی فرستاده، 94. منشوریکه شاه اسمعیل ثانی در باب استخلاص
خان احمد از قلعه اصطخر نوشته، 95. سبب فریاد نامه ای که اسیران روم به سلطان سنجر نوشته بودند، 96. صورت فریاد نامه اسیران روم به سلطان سنجر، 97. نشان سلطان سنجر به ملک روم انشای مولانا معین اصم، 98. نشانیکه سلطان سلیمشاه ولد محمد اکبر پادشاه هند به کامران بیک نوشته، 99. مکتوبی که سلطان بابر به حضرب امی ترسید محمد نور بخش نوشته، 100. مکتوبی که یگان خان به خواجه افضل نوشته انشای میرزا تیمور علی منشی، 101. مکتوب عزیزی در جواب یاری که به زیارت بیت الله و روضه حضرت نبی (ص) مشرف شده، 102. مکتوب اسکندر پاشا وزیر اعظم روم در جواب ارکان دولت شاه طهماسب نوشته، 103. مکتوب ملا میر قاری لاهیجی به یکی از وزرای عظیم الشان، 104. مکتوب سید محد نوربخش در نصیحت مریدان
و اهل معرفت، 105. سفارش نامه سید محد نورخش به فرزند خود شاه قاسم، 106. مکتوب سید محد نوربخش میرزا شاهرخ، 107. مکتوبیکه ملا عبدالخالق منشی به مولانا نصرالله نوشته، 108. مکتوب ملا حسین قصه خوان به نقابت پناه محمد منصورا، 109. مکتوب معین الدين منصور شیرازی به نورالدین حاکم لار نوشته، 110. مکتوبی از جانب عزیزی به شیخ محمد نامی به مسوده مولانا روح الله شیرازی، 111. مکتوب مولانا روح الله شیرازی به جناب جمالا حسینا نوشته، 112. مکوب عزیزی به امیر عمادالدین شریف به مسوده مولانا روح الله، 113. مکتوب خواجه محد کلید دارد نزد بعضی یاران حمیده خصال، 114. مکتوبیکه عزیزی به میرزا جانی مستوفی به مسوده ملا روح الله نوشته، 115. مکتوبی که یاری به محمد زمان بیک به مسوده ملا روح الله نوشته، 116. سواد مکتوبیکه به طبقه علما نویسند، 117. مکتوب شاه عباس به مولانا سعد الدين محمد معلم خواند گار روم به مسوده میر محمد باقر داماد، 118. مکتوبیکه علمای ماوراءالنهر به علمای مشهد مقدس نوشته اند، 119. جواب مکتوب علمای ماوراء النهر که ملا محمد مشکات خادم روضه رضوی نوشته، 120. مکتوب خواجه علی بیک گیلانی به پسران ملا عبدالرزاق لاهیجی، 121. مکتوب ملا عبدالواسع منشی به پسران ملا عبدالرزاق، 122. مکتو بخان احمد خان به مولانا عبدالله به مسوده عبدالواسع منشی، 123. مکتو بیکه خواجه نصیر الدين محد طوسی به اثیر الدين ابهری نوشته، 124. مکتوب صدر الدين قونوی به خواجه نصیر طوسی نوشته، 125. جوابیکه نصیرالدین به صدر الدين نوشته، 126. انشای شمس الدين سجاسی، 127. جواب شمس الدين سجاسی، 128. مکتوبیکه در سجاس یکی از علمی افاضل نزد دوست فاضل فرستاده، 129. مکتوبیکه مولانا قوام الدين به یکی از دوستان خود در مراغه نوشته، 130. مکتوبیکه شمس الدين محمد سجاسی خدمت دوستی فاضل فرستاده، 131. مکتوب قاضی میر حسین یزدی شارح دیوان حضرت امیر به قاضی صفی الدين عیسی صدر نوشته، 132. نامه دیگر که به صفی الدين عیسی صدر نوشته، 133. نامه دیگر قاضی میر حسین به صفی الدين، 134.نامه دیگر قاضی میر حسین یزدی، 135. دیباچه منشآت خواجه عبدالله ابن محمد المرواريد، 136. دیباچه تاریخ روضة الصفا، 137. دیباچه کتاب اخلاق جلالی مولانا جلال الدين محمود، 138. مکتوبیکه سلطان یعقوب به امیر عبدالوهاب نوشته، 139. مکتوب ملامیر قاری گیلانی به نقابت پناه میر محمد جعفر مشهدی، 140. مکتوب سیادت پناه مولانا نصرالله، 141. مکتوبیکه به میرعبدالله نطنزی نوشته شده، 142. مکتوب ابراهیم خان حاکم شیراز به حضرت شاه نعمت الله، 143. مکتوب دیگر ابراهیم خان به حضرت شاه نعمت الله، 144. مکتوب دیگر خان مشارالیه در طلب امتعه و اقمشه، 145. مکتوب ابراهیم خان به سیادت پناه قاضی جهان، 146. مکتوب ابراهیم خان به میرسید شریف شیرازی، 147. مکتوب عذرخواهی خان حاکم از میر سید شریف، 148. مکتوب ابراهیم خان حاکم شیراز درباب دفتر قانون مملکت شیراز از میر سید شریف، 149. عریضه محمد خان بیک به نواب شاه نعمت الله، 150. مکتوب مولانا روح الله شیرازی به نقابت پناه شاه ابوتراب، 151. مکتوبی دیگر که مولان روح الله به شاه ابو تراب نوشته، 152. مکتوبغیاث الدين محمد به یکی از وزراء، 155. مکتوبیکه اسمعیل بیک منشی به آصف صفاتی نوشته، 156. مکتوبی که قاضی زاده بیگی از وزراء رفیع مکان نوشته، 157. مکتو بیکه حضرت میرزا ابراهیم همدانی به شیخ بهاء الدين محمد عاملی نوشت، 158. رساله میرزا ابرهیم همدانی که به خدمت سید شرف الدين نوشته، 159. مکتو بیکه میرزا ابراهیم بیکی از ارباب قلم نوشته، 160. رساله منشآت حسن ابن عبد المؤمن جوینی منقسم به سه قسم: قسم اول رساله مشتمل است بر صد آیه قرآنی درمقاصد متفاوته، قسم دوم از رساله محیط است صد حدیث حضرت مصطفویرا در اغزاض متباینه، قسم سیم مشتمل بر صد کلمه نصیح خلفا در مآرب متفرقه، 161. رساله ای است در دعا و ثنای سلاطین از اشعار شعرای معروف، 162. از ملا طفیلی الاهيجي در دعا و ثنای امرا وسلاطین نظما و نثرا، 163. از نتایج طبع ملا خلیل قاری لاهیجی، 164. از نتایج طبع علامی مولانا میر قاری لاهیجی، 165. به وزرای نامدار کفایت آثار نویسند، 166. مکتوب نواب ذوالفقار خان به وزیر اعظم پادشاه روم، 167. به مسوده کما لالدین عبدالواسع النظامي الهروي به طبقه اعلای وزراء نویسند، 168. به طبقه اوسط زراء نویسند، 169. به طبقه ادنای وزراء نویسند، 170. در تهنیت وزارت بعد از تعزل نویسنده 171. عریضه اهالی گیلان به نواب اعتماد الدوله مسوده میر عطاء الاهيجي، 172. جواب مکتوب ملا میر قاری بیگی از وزراء، 173. مکتوب ملا میر قاری به یکی از وزراء، 174. مکتوبیکه به میرزا عنایت الله وزیر نوشته شده، 175. در تهنیت عید نوروز و دیگر ایام متبر که نویسند، 176. مکتو بیکه نواب بیگم در تهنیت ولادت شاهزاده به نواب علیانو شته، 177. در تهنیت سلطنت مسوده مولاناروح الله شیرازی، 178. در تهنیت امیر دیوان، 179. در تهنیت صدارت، 180. در تهنیت وزارت، 181. در تهنیت ماه صیام، 182. در تهنیت عید رمضان، 183. در تهنیت عید قربان، 184. در تهنیت شب قدر، 185. در تهنیت شب برات، 186. در تهنیت نوروز، 187. در تهنیت صحت، 188.در تهنیت ولادت، 189. در تهنیت ولادت سلطان محمد میرزا، 190. در تهنیت مناکحت، 191. در تهنیت زفاف، 192. در تهنیت قدوم از سفر، 193. در تهنیت عمارت، 194. در تهنیت قدوم سلاطین، 195. سواد حکمیکه ابرهیم خان حاکم شیراز در تهنیت ولادت شاهزاده سلطان سلیمان میرزا ومنصب للگی خان مشارالیه به اهالی شیراز نوشته، 196. در تهنیت ماه رمضان، 197. در تهنیت عید رمضان، 198. در تهنیت نوروز، 199. در تهنیت
قدوم از سفر، 200. در تهنیت وزارت صاحب شمس الدين اصفهانی، 201. در تهنیت صحت به امیر تاج الدين نوشته شده، 202. در تهنیت
عید، 203. در تهنیت عید، 204. در تهنیت حج، 205. مکتوبی که شاه ولی سلطان در تهنیت مسلمانی به عیسی خان گرجی نوشته، 206. در تهنیت عید نوروز ملا خلیل گیلانی نوشته، 207. در تهنیت نوروز، 208. در تهنیت جلوس شاه عباس اول نوشته شده، 209. در تهنیت ولادت سلطان حمزه میرزا نوشته شده، 210. در تهنیت ولادت شاهزاده صفی میرزا نوشته شده، 211. در تهنیت وزارت یکی از وزراء نوشته شده، 212. در تهنیت عید رمضان به یکی از اعاظم ملا میر قاری نوشته، 213. فتحنامه جات، 214. فتح نامهای است که از سلاطین ماوراء النهر در فتح بخارا نوشته، 215. بشارت نامه به جهت فتح قلعه خجند نوشته شده، 216. فتح نامه که میرزا محمد سلطان به کار کیا سلطان محمد حاکم لاهیجان نوشته، 217. فتح نامه جرجان که میرزا ابوالقاسم بابر به کار کیا سلطان محمد نوشته، 218. فتح نامه ای که جهانشاه قرایو سف ترکمان به کار کیا سلطان محمد نوشته، 219. فتح نامه هرات که میرزا محمد سلطان به امیر محمد رشتی نوشته، 220. فتح نامه مملکت سند، 221. فتح نامه آذربایجان ودیاریگر شاه طهماسب و غلبه بر سلطان سلیمان، 222. فتح نامه شاه اسمعیل ماضی در غلبه بر اوزبک وقبل شیبک خان، 223. فتحنامه ایکه شاه اسمعیل ماضی در غلبه بر علاء الدوله ذوالقدر نوشته، 224. فتحنامه شاه عباس در فتح ممالک خراسان و غلبه بر دین محمد اوزبک، 225. فتح نامه استر آباد، 226. فتح نامه شاه طهماسب که ابراهیم خان حاکم شیراز در فتح قعله گلستان نوشته، 227. فتح نامه شاه طهماسب که ابرهیم خان حاکم شیراز دراخراج عساکررومیه از تبریز نوشته، 228. در عبارات فتحنامه و شرایط آن که پاشاه نویسند، 229. نشان کوتوالی قلعه حصار، 230. فتح نامه ای است که نظامشاه به قطب الملك نوشته،231. فتحنامه که یکی از سلاطین نوشته، 232. فتحنامه ایکه در فتح در بند نوشته شده، 233. منشوری که شاه عباس به حوری خاتم مبنی بر فتح خراسان نوشته، 234. منشوری که شاه عباس در فتح نساو ابیورد به خواجه محمد شفیع وزیر نوشته، 235. به والدین و اعمامو رخال و برادران نویسند، 236. به فرزندان نویسند، 237. در جواب شعرا نویسند، 238. در تهنیت مراجعت از سفر نویسند، 239. به اخوان صفا نویسند، 240. به ارباب خط و خوشنویسان نویسند، 241. به ارباب زراعت نویسند، 242.نامه ترکی سلطان علاء الدين سلجوقی به عثمان ابن طغرل جد اول آل عثمان، 243. مکتوب عبدالمؤمن خان اوزبک به درویش محمد خان روملو، 244. مکتوب عبدالله خان اوزبک به سلطان مراد خان پادشاه روم، 245. عریضه امیره بیک کرد که مردود قزلباش شده به طبقه رومیه، 246. عریضه شاهوردی خان کرد به چغال اقلی، 247. مکتوب خواجه جهان وزیر یکیاز سلاطین دکن به سلطانمحمد گیلانی، 248. مکتوبی دیگر که به برادر نواب سلطانی نوشته، 249. در تعزیت نامجات، 250. تعزیت نامه ای که در عزای خواجه جمال الدين به خواجه محمود بن قاسم نوشته شده، 251. خواجه منصور گجوری در عزای جمال الدين به خواجه محمود بن قاسم نوشته، 252. مکتوب کار کیا ناصر کیا میراحد در عزای میرزا علی به حضرت شاهرخ بهادر، 253، مکتوب کار کیا ناصر در عزای میرزا علینزد امیر فیروزشاه، 254. مکتوب خواجه جلال الاسلام در اعلام فوت خليفة العجمي به قاضی عماد، 255. تعزیت نامه که شاه ولی سلطان به میر سید شریف در فوت پسرش نوشته، 256. مکتوب تعزیت که شاه وجیه الين خلیل الله به میر سید شریف نوشته، 257. مکتوب در پرسش اهل تعزیت، 258. در پرسش اهل تعزیت، 259. به خبازان وقصابان نویسند، 260. در عهدنامجات عهدنامه انشای مولانا عبدالخالق منشی، 261. عهدنامه انشای خواجه علی بن محمود و مولانا عبد الخالق منشی، 262. عهدنامه انشای مولانا شمس الدين منشی و خواجه سیف الدين سعدوی، 263. عهدنامه انشای خواجه سیف الدين سعدوی ومولانا محمود سمنانی، 264. عهدنامه میر زینالعابدین در شرایط وعبارات عهدنامجات، 265. في ابتداء اسماء الله تعالی وفی معرفة الله، في الحمد و التوحيد و المناجات، 266. في نعت النبي (صلی الله علیه و آله)، 267. في منقبة امیر المؤمنين (ع)، 268. في النصيحة و الموعظة و کلمات البقراط، 269. في ذم النميمة و ذکر الاولياء و اداء الأمانة و زيارة الاحباب، 270. في حقوق الاخوان و العيال و الأقرباء و اطباعة اولی الأمر، 271. في کسب آمال و صرفه وفی ذکر العشق، 272. في ذکر العجب والبخل، 273. في ذکر أهل العلم، 274. في العقل، 275. في العدل و في الصلوات علی النبي (صلی الله علیه و آله)، 276. في فضل العبر و التجربة، في آداب الملوك و احکام الحكام و في اعمال الخير و الشر، 277. في الاستحضار فیما یتعلق بطول الزمان في ذم الظلم، 278. في التوكل والرضا وفی القدر و القضا، 279. في الحلم، في صفة الحور وانساء، في ذکر الدنيا، 280. في اجابة الدعوات، في الذكر والذاکرین، 281. في ذکر حفظ اللسان و الاشتغال عن عیوب الناس و الغيبة، 282. في ذکر وجوب بر الوالدين، 283. في الرجاء، 284. في الحرص
والطمع وترک الدنيا، في ذکر المال والولد، 285. في الموت، 286. في المزاح والهزل، في المدح والثناء، 287. في الشفاعة و العفو و في حسن الخلق و کظم الغيظ و الاغماض، 288. في الزهد و التقوي، 289. في ذکر القيمة و الصراط والمیزان والحساب، 290. في الشوق و العزلة والیقین وفی عظمالهمة، 291، في الخوف
والرجا، 292. فیحسن التواضع، في تسلط الظالم علی المظلوم، 293. فیالشجعان و الأسلحة، في البكاء والحزن، 294. في القناعة، 295. في الكفران، في الوقاء ونقض العهد، 296. دعای ملوک و حکام ووزراء و صدور و عمال و گماشتگان و حفاظ کلام ملک علام، 297. دعاء به نواب سلاطین، 298. مکتوب سلطان سلیمان خان قیصر روم در باب سلطان بایزید مصحوب سنان بیک سنجاق به درگاه شاه طهماسب، 299. مکتوب دیگر سلطان سلیمانخان در باب سلطان بایزید مصحوب دودعلی آقای یوزباشی به خدمت شاه طهماسب، 300. مکتوب دیگر سلطان سلیمان خان درباب سلطان بایزید مصحوب علی پاشا و حسن آقا به خدمت شاه طهماسب،
301.جوابی که شه طهماسب در بابسلطان بایزید به سلطان سلیمان خان مصحوب جعفر سلطان به همراهی علی پاشا وحسن آقا نوشته، 302. نامه دیگر سلطان سلیمان خان خدمت شاه طهماسب در باب سلطان بایزید مصحوب مصطفی چاوش حاکم ارزروم، 303. جواب مکتوب سلیمان خان در باب سلطان بایزید که به خط خود به شاه طهماسب نوشته، 304. مکتوب محمد پاشاه وزیر اعظم سلطان سلیمان خان به معصوم بیک صفوی وکیل شاه طهماسب، 305. مکتوب سلطان محمد خان بن سلطانمراد خدمت شاه عباس مصحوب ذوالفقاری خان که به ایلچی گری رفته، 306. مکتو دیگر سلطانمحمد خان خدمت شاه عباس، 307. مکتوب عبدالله خان اوزبک خدمت سلطان مراد خان ابن سلطان سلیم خان مصحوب اونیاش بهادر، 308. جواب مکتوب عبدالله خان که سلطان مراد خان نوشته، 309. مکتوب دیگر عبدالله خان اوزبک در نهصد و نود و دو که به سلطان مرادخان نوشته، 310. مکتوب سلطان محمد خان پادشاه روم خدمت پادشاه ایران شاه عباس به ترکی مصحوب محمد قلی بیک ایشک اقاسی باشی، 311. در نوشتجات متفرقه به هر طبقه از طبقات: خطیب، پیشنماز، طباخ، قناد، نقل فروش و بقال، خیاط، عطار، به خواجه حسن علی عطر فروش ماهر در علم موسیقی، به کماندار، محتسب، حداد، صاحب عیار(ناقص و یک ثلث نسخه سفید است)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد حسن خان صنیع الدوله در 1298ق؛ نسخه را حاج مهدی قلی خان مخبر السلطنه به دکتر قاسم غنی در 12 آبان 1323 داده بود، کاغذ: سپاهانی، 252گ، 27سطر (15×27)، اندازه: 34×20سم [ف: 1-443]
آغاز باشد مطیع و منقاد گشته؛ انجام: مقصور و محصور گردانیم نامه ها و فرمان ها و نشانها و منشورهای درباری و دیوانی است عنوان های که در نسخه مانده است: 1. در باب تفویض صدارت درگاه به امیر غیاث الدين، 2. به آستان سلطان حسین میرزا در باب معاف فرمودن موقوفات مسجد جامع هرات، 3. نیز در باب اوقاف مسجد جامع زیارتگاه قصبه کوسویه که به اهتمام پادشاه احداث شده، 4. در باب استمالت خواجہ قطب الدين طاووس، 5. در باب تفویض صاحب عیاری، 6. در بخشش و بخشایش خسروانه نسبت به مولانا رمضان، 7. نشان راه کعبه به استدعای خواجه کمال الدين، 8 معاف فرمودن اوقاف گازرگاه از آنچه سلطان احمد میرزا بنا فرموده، 9. جهت صدارت مولانا سلطان محمد جلالی، 10. به اشارت سلطان ابوسعیدی میرزا درباب صدارت خفاظ مقصوره جامع هرات به اسم حافظ محمد، 11. نشان سلطان حسین میرزا جهت تولیت اوقاف به مزارات علایه خوارزم به اسم سید محمد تقی، 12. به اشارت سلطان حسین میرزا در باب طرخانی آقا محمد روز افزون سر سیاهپوشان، 13. نشان سلطان ابوسعید میرزا در باب طرخانی دکان مشک فروشی سربازار، 14. نشان سلطان ابوسعید در باب تملیک دکان مزبور، 15. درباب طرخانی خواجه محمود نجم تاجر، 16. آزادنامه خواجه علی به حکم ابوسعید میرزا، 17. جهت مصوری در مجلس بديهة انشاء فرمودند به استصواب مولانا عبدالحی منشی که مبالغه کردند، 18. منشور کمانداری به اشارت سلطان ابوسعید میرزا، 19. منشور کارگزاری خواجه جلال الدين محمد به اشارت سلطان حسین میرزا، 20. در باب امتیازات مشارالیه، 21. در باب تلفات محمد حسین ولد مشارالیه، 22. در باب اختیار جراحی و کحالی استاد علاء الدين جراح، 23. در باب کلانتری استاد دانشمند سمرقندی که پیشوای کلانتر جماعت پوستین دوزان باشد، 24. به فرموده سلطان حسین میرزا در باب تکلفات صنایع استاد علیشاه قالی بافی 25. ایضا در باب تسلی و سر افرازی استاد سلطان قلی کفشدوز در صناعت کفشدوزی مشتمل براتفاق جماعت، 26. نشان سلطان حسین میرزا در منع ریش تراشی، 27. نشان سلطان حسین میرزا در باب بخشیدن جماعت ابریشم کاران، 28. به اشارت سلطان بریع الزمان میرزا دروقتیکه قرآن را تمام کرده بود، 29. نشان سلطان حسین میرزا به اسم تمامت ارکان در منع ارتکاب ... افتاده است)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 119گ، 7سطر (20×9/5)، اندازه: 24×13سم [ف: 1-468]
آغاز: جناب جنت مآب صحبت آداب افتخار الصواحب و الحباب خواجه علی دین؛ انجام خدمات ممنون میفرموده باشند باقی والسلام شامل: 1. نامه به مولانا کمال الدين حسین طبیب، 2. نامه به یکی از وزیران، 3. فتح نامه به جناب قطب الملك، 4. نامه به قطب الملك، 5. نامه به امیر شاه حسین بن میر روح الله، 6. نامه به امیر عبدالله بن میر روح الله، 7. نامه به مرادخان حاکم زابل، 8 نامه به میرزا شاه حسین وکیل حضرت شاہ اسمعیل، 9. نامه نظام شاه به همایون شاه، 10. پاسخ نامه زنج علی خان، 11. نامه به وکیل السلطنه، 12. نامه به صفی الدين محمد، 13. نامه به شمس الدين محمد، 14. نامه به قوال الدين حسین سپاهانی، 15. نامه به قاضی جهان وکیل السلطنه، 16. نامه به قوام الدين محمد نوربخش، 17. نامه به یکی از دیلمیان، 18. نامه به خداوند خان گجراتی، 19. نامه میرزا محمد طاهر واقعه نویس؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 91گ، سطور چلیبا (14×6/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 1-501]
نسخه اصل: بادلیان 2711، 84 .Pers D. نامه های تاریخی فارسی با چند تا ترکی که باید همان مجمع الأشياء باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 266 گ، 21سطر [فیلمها ف: 1-256]
آغاز: فرد: ز کنعان محبت سوی مصر آورده ام؛ انجام: محنت
سختی دیدگان سستی در ترسیل آن نفرمایند فهرست مطلب ها: در رسید انگور، در باب عدم حصول ملازمت یوم عید، در خصوص مبارکباد عید در خصوص ممانعت درمان، در خصوص شکایت کفش کهنه و تنگی، در خصوص دردسر، در خصوص سیر شالمار قلمی گردید، در خصوص غلات، در مذمت آدم مالخور، در عذر عدم حصول ملاقات ظاهری و طلب قلم، في الشوقيه، در خصوص مبارکباد خلعت صاحبکاری، در خصوص عیادت و استدعا بر ملازمت، در خصوص طلب چراغدان برای یکی از سادات عالیشان، در خصوص شرح حالات، در مبارکباد عید مرقوم گردید، در خصوص تایب شدن لولی قلمی گردید، در خصوص رنگ گلناری، در وقت رسیدن از سفر، در طلب مینا برای گلاب قلمی شد، در هنگام به قید افتادن آقا محمد تقی، در خصوص رفع بدیها، در خصوص ضعف پیری، در سفارش، در باب سرنگون شدن شیشه و صدا، در باب وضع مردم دربار پادشاه، در خصوص خواهش معافی زرنیار و حبوبات، در خصوص شوق و شرح حالات قلمی گردید، در عذر نیامدن به سبب دردسر، در شوقیه ملاقات و وقوع موانع، شوقیه در استدعای مراسلات و شرح حالات، در خصوص شوق ملاقات، در رسید طبق انگور برای یکی از دوستان، برای قلبگاه قلمی گردید، در طلب چای؛ از پایان آن برمی آید که منشی در کابل و لاهو بوده و از آقا محمد خان یاد کرده است؛ خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ، سطور چلیپا (10/5 ×22)، اندازه: 24×14سم [ف: 9-875]
آغاز فراوان است و چون قعر بحر رحمت الهي بی پایان است؛انجام: ریاحین محاسن صفات دستور نامه های دوستانه و فرمان ها و منشورهای درباری و دیوانی زمان صفویان است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 120گ، 12 سطر (12×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 13-3507]
آغاز: نوعی دیگر و ... اشرف که سبب استحکام قواعد شرع و ملت و موجب انتظام معاقد ملک و دولت است؛ انجام: چرا که ذره پروری شیوه آفتاب است. دستورنامه نگاری است و باید از قرن 10 و 11 باشد و چنین است عنوان های آن: در القاب قضات عالی جاہ و مشایخ ولایت پناه، در ادعیه قضات و علما، در ذکر کاتب، در عرض خدمت، در اقامت وظایف دعا، در عرض اشتیاق، در تمنای ملازمت در طلب غرامت، در اختتام، در القاب، در ادعیه، امید عنایت، طلب عنایت، في الدعاء، القاب صواحب عظام و صدور کرام، در اشتیاق و آرزومندی، در القاب صدور زادگان عظام و ابنای جنس، در دوام خیال و مراقبت، در مواصلت حقیقی، در ذکر مفارقت احباب و تأثير آن، آنچه در اثنای کتابت به کسی که نادیده باشند نویسند، در جواب سادات عظام، در ورودنامه، در جواب صدور و صواحب، در جواب صواحب و صدور و ابنای جنس، در تناسب، در استواری عهد از جانب کاتب و اختلال بنای محبت از جانب مکتوب اليه، در اعتذار و استغفار و استواری عهد و ثبات قدم از طریق وفا، عذر تقصیر و طلب عفو و اظهار حسن عهد و ثبات قدم در صدق و وفا، در تهنیت رجوع مناصب علیه و مراتب جلیله، تهنية الوزارة، در تهنیت ولادت، تهنیت مراجعت از سفر، در نقصان مال و جاه و امتثال آن، در عرض مهمات، در القاب شاهزاده های عالی مقدار، در ثبات قدم و طریق خدمت، در القاب وزرای عالی مقدار، در القاب سادات عالی نسب، في الندامة؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 156گ، 13 سطر (11×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 12-2576]
انشائی است به نام شاه صفی و انشای دیگر و وقف قرآن صفی قلی خان ساخته آقاحسین خوانساری و وقف نامه جمشید خان از همو و چندین نامه و انشای دیگر و نامه به میرزا مهدی اعتماد الدوله عینک و قلمدان و یک فرمان دیوانی به وزیر و داروغگان فارس و نامه فضلعلیخان آقای فراشبند با چندین نامه دیگر؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 49گ (2ر - 50پ)، 18 سطر (13×7)، اندازه: 15×10سم [ف: 14-3806]
مکاتیب و نامه های دیوانی و درباری زمان پادشاهان صفوی و تیموری هندی و نامه های دبیران صفوی و نامه های دوستانه آن روزگار و دیباچه ها و رقعه ها با یک تاریخ سالانه و یک سفرنامه خراسان، در برخی از نامه های آن تاریخ 958 ... و 1024 و 1027 و 1030 و 1038 و 1051 و 1074 و 1083 دیده می شود، نامه های دیوانی صفوی بیشتر از قاضی صفی الدين محمد (محمد صفیا) اشلقی گرم رودی پدر محمد صالح بیک و معاصر ساروتقی (میرزا تقی اعتماد الدوله) (در گذشته 1055) و شیخ بهائی است و برخی از نامه ها از میرزا نصیر الدين (نصیرا) همدانی است، چنین است فهرست اجمالی آن: 1. نامه به شاه سلیمان، 2. نامه مادر خواندگار روم به زینت بیگم، 3. دیباچه میرزا محمد شفیع وزیر ایران (جواب سوال اهل هند)، 4. دیباچه شرح دیوان انوری، 5. دیباچه دیوان نصیرای همدانی از خود او، 6. دیباچه منشات نصیرای همدانی، 7. دیباچه دیوان میرزا ابو تراب بیک کاشانی از میرزا علی میرزا عبدالکریم کاشانی، 8 دیباچه سفینه، 9. دیباچه سفینه محیط از ملا صوفی شیرازی مورخ شوال 1082ق، 10. دو دعوت به باغ بی عنوان، 11. دعوت خواجه محمود بهشتی از درویش امیر، 12. دعوت قاضی محسن از میرزا ضابطه نویس، 13. دعوت خان احمد خان از استاد زیتون خنیاگر از تولم به رشت، 14. دعوت به مجمع دوستان، 15. دعوت به مجمع دوستان در
خانه خود، 16. دعوت به مجمع دوستان در خانه خود یا شب در باغی، 17. دعوت به خانه خود، 18. یاد آوری در آمدن، 19. رقعه قاضی صفی به شیخ الاسلام لاهیجان، 20. رقعه نصیرای همدانی در تعریف اصفهان و دعوت شاه از فرح آباد به اصفهان، 21. رقعه میرزا قوامای مستوفی الممالك به میرزا جلال منجم در همین باره، 22. دعوت از بابا یوسف و میرزا خان، 23. خواستن اجازه حضور، 24. در شکایت از زمانه، 25. رقعه محمد میر کی به یکی از ارباب قلم، 26. رقعه صائب تبریزی به دوستی هنگامی که از شراب خواری منع کرده بودند، 27. رقعه همو در همین باره و توبه از شراب و وصف غلیان و تنباکو، 28. رقعه میرزا علی اکبر به زاهد خان مطلوب خود، 29. در طلب گوسفند، 30. رقعه محمد قلی سلیم در طلب مرکب به یکی از یاران، 31. رقعه ملا اسماعیل با کوبی به میرزا رضی در طلب قلم، در آن از دیوان اثیر اخسیکتی یاد شده است، 32. در طلب عینک از خواجه بهزاد بجای عینکی که حاجی حسین آقای ایلچی روس برای او آورده بود و شکسته شده بود، 33. نامه ای از نصیرای همدانی به شیخ محمد خاتون در طلب عینک مانند عینکی که شکوهی آورده بود برای یکی از مردم همدان، 34. نامه نصیرای همدانی در طلب امانت اسطرلابی
که نزد عبدالرحمن بوده است، 35. نامه نصیرای همدانی در طلب آب از میر معین وزیر اصفهان، 36. نامه در طلب بازشکاری، 37. نامه در طلب اسب، 38. نامه در شکر گذاری، 39. نامه در عذرخواهی، 40. نامه ملا نبی قزوینی به میرزا عنایت نویسنده لاچین بیک، 41. پاسخ او بدو، 42. نامه ظهوری به فیضی درباره غزلی که او در آن از فیضی ستوده است مورخ شب شنبه دهه دوم ذیحجه 1083ق که برادر نویسنده ظهیر الاسلام از تبریز رسیده بود، 43. نامه به ابراهیم عادل شاه پادشاه هندوستان یا گلزار ابراهیم ظهوری، 44. خوان خلیل او، 45. دیباچه نورس او، 46. نامه ترکی میرزا تقی اعتماد الدوله (ساروتقی) هنگامی که در تبریز محاسبات سنواتی او تشخیص یافته بود و دوباره وزیر شده به دربار انشاء قاضی محمد صفیا (صفی الدين محمد)، 47. نامه ترکی به خواجه عبدالباقی شاه بندر بغداد پس از سفر حج و بغداد در قزل رباط، 48. نامه ترکی از بندگان اشرف در فرح آباد در سال 1024 به بهادر خان اوزبک، 49. نامه ترکی عبدالباقی دفتردار به سراجا محمد رضا، 50. نامه ترکی قاضی صفی به میرزا محمد تقی وزیر ممالک، 51. نامه او به میرزا ابراهیم برادر خواجه محمد رضای فدوی، 52. نامه او بدو هنگامی که از تبریز بیرون آمده بود در دامن کوه سولان، 53. نامه او به قاضی علی خلخالی متصدی رقبات عیسی قورچی باشی در یزد، 54. نامه او به یکی از معارف صاحب حال، 55. استفتاء او پس از بازگشت شاه از بغداد به سوی اصفهان درباره آقا رضای چولاق که از او جدا شده بود، 56. پاسخ آن به ترکی، 57. پاسخ خود او به فارسی، 58. نامه او در فرح آباد در پاسخ نامه دوستان رشت، 59. نامه او از پای قلعه ایروان به یکی از بزرگان، 60. نامه او در تابستان که از فرح آباد به اصفهان رفته بود، در پاسخ نامه بزرگان اردو که از کاشان فرستاده بودند، 61. نامه پند آمیز او به فرزند خود شمس الاسلام محمد صالح بیک، 62. نامه دیگر او بدو، 63. نامه او به خواجه محمد رضای فدوی که از گرجستان برگشته بود در تهنیت او، 64. نامه او از طرف همو به خان عالم ایلجی پادشاه هندوستان که به هند برگشته بود، 65. نامه او به دوستی، 66. نامه او از جانب اسفندیار بیک به میرزا بیک آقا وکیل خان تاتار، 67. نامه همان قاضی صفی به دوستی، 68. نامه همو از جانب جانب پادشاه در پاسخ نامه خلیل پاشا سردار لشکر روم در قزوین در شعبان 1027ق، 69. نامه همو از جانب پادشاه به سلطان سلیم فرمانفرمای هندوستان در فیروزکوه که دربار شاهانه از آنجا به سوی اصفهان می رفته است در سال 1024ق، 70. نامه او از جانب پادشاه به سلطان سلیم، 71. نامه او از جانب پادشاه به امیر معظم خان عالم ایلجی سلطان سلیم، 72. نامه او از جانب شاه به خوندگار روم درباره سفارش محمد پاشا حاکم وان، 73. نامه او مورخ رمضان 1030 از اصفهان از زبان پادشاه در پاسخ نامه مفتی پای تخت سلطان عثمان خوندگار روم با دیباچه ای عربی که شیخ بهاء الدين محمد به دستور شاه نوشته بوده است، 74. نامه همو به پادشاه دکن، 75. نامه او به یک امیری، 76. نامه او به دربار در حال انزوا و بی شغلی درباره انحصار وراثت مرحوم میرزا ابوالقاسم در برابر ادعای گروهی از زرمخیان که خود را برادر زاده او می دانستند و او پیشتر هم در حاشیه محضر چیزی نوشته بوده است، 77. نامه او به شیخ الاسلام، 78. پاسخ شیخ حسین تنکابنی به میرزا نظام الملك وزیر بیه پس گیلان از تنکابن، 79. قباله فروش محمد حسین پسر امیر بیک و کدخدا تیمور پسر شیروان قلی و کلب علی پسر جمشید از مردم قریه ترک قزوین آنچه که داشته اند به بهای نود و هشت تومان تبریزی فضی به علاوه سه هزار و هشتصد دینار تبریزی (نیمه آن: چهل و نه تومان و یک هزار و نهصد و دینار) به عیسی بیکا یساول صحبت سرکار خاصه شریفه در مجلس شرع قزوین در 22 ذیحجه 1051ق، 80 عنوان فرمان منع محرمات، 81 عنوان و لقب شهرهای ایران که از آنجا نامه ای نویسند، 82 نامه ای به یک آصف جاهی میرزایی، 83 انشاء ضیاء الدين سرکانی به میرزای جهانیان، 84. نامه به میرزائی، 85. نامه ای به میرزا محمد نصیرا درباره عایدات معادن نفت و نمک بادکوبه و مالیات دربند و قفقاز، 86 نامه همان قاضی محمد صفی درباره بنیچه قریه اشلق گرم رود، 87. نامه ای درباره قریه او شکان و مالکانه خلیفه یعقوب خلیفه اوچ کلیسا و مطالبات حاجی یعقوب بیک و تیول و همه ساله نظر بیک نایب قلعه، 88. پاسخ نامه ای درباره فرستادن کسی 89. سفارش نامه درباره حاج نظام بروجردی، 90. در طلب آب از نصیر ای همدانی به میر معین وزیر اصفهان و پاسخ او، 91. از همو به میرزا هادی پسر آقا رضا دایلی (؟)، 92. از همو به محمد حسین چلبی، 93. نامه او به مظفر حسین، 94. نامه او به دوستی در طلب اسطرلاب، 95. از همو به محمد حسین چلبی (مانند ش 250 ش
8235)، 96. از همو به یکی از بزرگان شیراز، 97. از همو به یکی از بزرگان، 98. نامه او به شیخ محمد خان در طلب عینک، 99. وقایع مهم زمان صفویه، سالانه از ولادت شاه اسماعیل در روز سه شنبه 25 رجب 892 تا جلوس شاه صفی در روز دوشنبه 4 جمادی الثاني 1038ق، 100. سفرنامه خراسان یکی از وزیران صفوی، 101. نامه به یکی از سلطانهای عثمانی درباره کشودن خوارزم در شوال 1001ق، 102. نامه ترکی به عبدالله خان درباره گشودن خوارزم، 103. نامه شاه عباس
به پادشاه هندوستان، 104. نامه به عبدالله خان اوزبک، 105. نامه به سلطان مراد خان پسر سلطان سلیم عثمانی، 106. نامه به همو درباره خان احمد خان گیلانی، 107. نامه به یکی از دانشمندان درباره همو، 108. نامه به همان سلطان مراد خان درباره همو، 109. نامه به همو، 110. نامه شاه اسماعیل به سعدالدین محمد درباره همان خان احمد خان گیلانی، 111. نامه به میرزا عباس درباره پادشاهان ارگنج، 112. پاسخ نامه عبدالمومن سلطان، 113. نیز پاسخ نامه همو، 114. نامه به شاه عباس گویا از عبدالمومن خان، 115. نامه شاه عباس به همو، 116. نامه به شاه عباس گویا از همو، 117. نامه به همو گویا از شاه عباس، 118. نامه سعد الدين محمد به شاه عباس درباره خان احمد خان، 119. نامه به امیر علی شیر درباره سفر حجاز، 120. نامه به او که توسط یاد گار سلطان سلیم بن سلیمان خان عثمانی، 121. نامه به سلطان سلیم بن سلیمان خان عثمانی، 122. پاسخ نامه همو، 123. نامه خان احمد خان گیلانی حاکم بیه پیش به شاه عباس، 124. پاسخ شاه عباس به او، 125. ترجمه نامه های معاویه به علی (علیه السلام) و پاسخ او بدو، 126. نامه شاه تهماسب به سلطان سلیمان خان قانونی عثمانی گویا مورخ 958 اگر چه در نسخه مورخ ماه سوم 988 است (آقای همایی آن را در هامش نسخه از شاه عباس دانسته و آقای فلسفی در همانجا نوشته است که از شاه تهماسب است) نسخه دیگری از همین نامه با عنوان کتابت عتاب آمیز اعلی حضرت شاہ جم جاه جنت مکان علیین آشیان به جانب سلیمان پادشاه روم» در منشات ش 1، 1290 مجلس شورای ملی گویا گرد آوری محمد صالح منشی در ص 82 تا 119 هست (فهرست فیلمها ص 236، ش 2229 ص 86-123 عکس)، چنین است آغاز آن: «بسمله. ابوالمظفر طهماسب بن اسماعیل الصفوى سیوزمیز ...»، نسخه ما 22 سطر آغاز آن نسخه را ندارد و ناقص است، در نسخه مجلس هم چهار سطر آخر نسخه ما را که تاریخ باشد ندارد، 127. نامه خواجه نظام الملك به سلطان محمد بابر بهادر و تهنیت گشودن دهلی، 128. نامه او به همایون پادشاه، 129. نامه به مولانا شمس الدين محمد خویی، 130. نامه به مولانا شمس الدين محمد خویی، 131. پاسخ نامه شاه قوام الدين محمد حسینی اصفهانی، 132. نامه به قاضی جهان پسر نورالهدی وکیل السلطنه پادشاه عراق پس از عزل از هندوستان، 133. نامه به خواجہ معین الدين محمد صاعدی، 134. پاسخ بیکی از پزشکان، 135. نامه به محب الدين حبیب الله شریفی، 136. پاسخ نامه فاضلی از دیلمان در تعریف پسرش، 137. نامه به شاه عمادالدین سمنانی در تعریف پسرش، 138. نامه ای درباره رسیدن فتح نامه با چندین نامه بی عنوان دیگر، 139. نامه به خداوند گجرات، 140. نامه به میران محمد خان پادشاه برهان پور و نویسنده آن در روز دوشنبه 26 به محمد آباد رسیده بود با چند نامه بی عنوان دیگر، 141. نامه به ملا محمد پرغری وزیر همایون با چندین نامه بی عنوان دیگر، 142. نامه پادشاه به «نواب فدوی القابي» در ییلاق سید انجوق در روز پنج شنبه 15 رجب 1006 به خط اسفندیار بیک که کمال خواجه اوزبک بر سر راه خیمه زده و ما می خواهیم کوچ کنیم و او مانع است او را که میهمان ماست کوچانیده به پهلوی خود بیاورید، 143. پاسخ «نواب قدوی القابي» به آن که من این روزها به نوشتن نسخه قرااولوس و آذربایجان می پرداختم و امروز به دستور ایلچی هند را مهمانی کرده بودم و کس فرستادم تا کمال خواجه را پیش من بیاورند، 144. نوشته پادشاه در حاشیه که رفتن میرولی ضروری است و فردا آنان اینجا می مانند کاغذ و کتابت و نیازمندیهای آنان را بسازند و سازمان دهند، 145. نامه پادشاه در اصفهان به خط همان اسفندیار بیک به فدوی القاب» سپس چند بند دیگر در انشاء و نامه؛ خط: نستعلیق، کا: ملا صوفی شیرازی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ با تاریخ شوال 1082 در دیباچه سفینه محیط از ملا صوفی شیرازی و تاریخ شب شنبه 13 ذیحجه 1083 در نامه ظهوری و تاریخ 2 جمادی الثاني1074 در اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 172گ، 19سطر (18×8)، اندازه: 25×15سم [ف: 16-53]
شامل: 1 تا 5. نامه های میرزا محمد رضای مستوفی الملك به حضرات عالیات و اعزه اردوی معلی، نخست. به مجلس جنت مثال [شاهانه]، دوم. به منشی الممالك، سوم و پنجم. به میرزا یوسف، چهارم. به میرزا رفیعای نایینی، 6. نامه میرزا یوسف به مولانا عبدالرزاق فیاض، 7. نامه او به میرزا رضا، 8. نامه آخوند ملا علیای منشی از طرف محمد خان ایشیک آقاسی به میرزا محمد رضیا و پاسخ آن، 9. نامه میرزا ابراهیم پسر حکیم کاشفا به میرزا محمد رضیا، 10. نامه به آخوند مولانا محمد تقی مجلسی، 11. نامه به ظهیر میرزا ابراهیم پسر حکیم کاشفا، 12. نامه شاه طاهر به شاه تهماسب، 13. نامه اکبر پادشاه به چلبی بیک، 14. نامه سلیمان خان قیصر روم به شاه تهماسب در 968 که مصطفی چاوش و حاجی حسن چاوش پس از رفتن علی پاشا و حسن قاپو چی آورده بودند، 15. تمسک خواجه شمس الدين طیبی و در خواست وامی از صدر الدين نظام الملك، 16. نامه عبدالحکیم به مطلوب خود خیر النساء بیگم و پاسخ او، 17. فرمان همایون درباره ورود همایون پادشاه به محمدی خان شرف الدين اغلی تکلو فرمان روای هرات، 18. یک نامه دیوانی دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 69گ، 18 سطر (15×8)، ندازه: 23×15سم [ف: 16-106]
آغاز و عبارات ما تقدم درین مختصر کمتر در رقم کتابت می افتد و حالا مختصر کمتر در رقم کتابت می افتد و حالا مختصری چند ... یاد کرده می شود ... ز طبع زلال وز روشن ضمیر ** ترسل نویسم یکی دلپذیر / پسندیده باشد بر خاص و عام ** به تحفه فرستم ... هر مقام .. / چو خواهی که نامت بماند به جای ** پسر را دبیری بیاموز و رای / نویسنده را دست گویا بود ** گل دانش از طبع رؤيا بود / خردمند باید که باشد دبیر ** شود برده بار این سخن یاد گیرد؛ انجام: پنج بار دینار تبریزی ... به رسم ... دهند. تحریرا في تاریخ عشرین و الف شهر رمضان المبارك من الهجرة النبوية کتابی است که برای آموزش فنون دبیری و نگارش متون مختلف تدوین شده است. به خاطر افتادگی مقدمه مؤلف از آغاز نسخه نام و نشان درست کتاب مشخص نشد؛ خط: میان تعلیق و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «بنده شاه ولایت محراب 1046» (مدور)، «بنده آل محمد طاهر» (بیضی)، «عبده اسمعیل 1245» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 87گ، سطر (14×6/5)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 29/1-14]
آغاز: چون فراشان قضا و قدر در فضای هوا فرش سنجانی گسترانیدند و طراحان تقدیر بر بسلط زمین
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (180ر – 181ر)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2 - 739]
آغاز: هو، بسمله، صدر مجلس هر کتاب مخصوص شکر حضرت رب الاربابي است؛ انجام: و از روی تقویم استخراج احکام ثبت دلها تواند فرمود.
گویا از عهد صفوی و بسیار سودمند، برای یکی از بزرگان که به تحصیل می پرداخته و خواسته که با منشآت هم سر و کاری داشته باشد و مؤلف اینها را فراهم آورده و به نظر او رسانیده و می گوید که در پایان از او نام خواهم برد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 105گ، 17 سطر (12×6)، اندازه: 22×13سم [ف: 16-282]
نامه ها و منشورهای گوناگون قرن 9 و 10 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی [نشریه: 2-101]
نامه های گوناگون است و از آنها است نامه های پادشاهان صفوی و هندوستان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی [نشریه: 2-101]
نامه های ابوالفضل هندی و امیر تیمور و نصیرای همدانی و حسین الاهيجي و فیضی دکنی و دیگران است مانند: دیباچه بیاض نصیر ای همدانی، دیباچه او بر مجموعه میرزا نظام، نامه او به شیخ محمد خاتون در درخواست عینک، نامه او در خواهش از دوستی برای گردش در باغ، نامه او به کحال، نامه او به میرزا معین و درخواست آب، پاسخ میر معین، نامه او و خواهش اسطرلاب، خطبه دیوان شیخ فیضی، دیباچه مجموعه مولانا حسین جلالی، دیباچه مجموعه شیخ فیضی، ستیاش کشمر از قاضی محمد قاسم کرهرودی، نامه محمد قاسم به شهریار، نامه عبدالباقی طنبوری به حیدر قلی بیک، نامه میرزا قوامای مستوفی الممالك پیشین به ملک المنجمين جلال الانامي، نامه عبدالمؤمن خان اوزبک به شاه عباس همراه نورعلی بیک در صفر 1005، پاسخ آن (ناقص و دو سطر)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 -107]
از قرن 11 و دوران صفوی، در آن چند انشاء است و از خواجه طوسی هم در آن هست و از مجمع الامثال و شرح دیوان حافظ و رساله ذهبیه منسوب به امام رضا (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، قطع: بیاضی [نشریه: 6-687]
آغاز: اصلی نیست هرگز غم فراق ندارم که روز و شب غم جمال دوست بهر صورتی که هست؛ انجام: بعد الاستجازة من الله تعالی فلک لأنها و رتبت علیه الحكم بصحة ما في الكتاب علی وجه الانشاء تمت المنشئات بعون خالق الكائنات و الصلوة علی محمد شامل نامه های متعدد از جمله نامه مولا محمد تابشی، قاضی صفی الدين عیسی، قاضی امام الدين شیخ علی، شکوه از فاضلی، کارنامه جلال الدين تیرانداز، جواب نامه کمال الدين مسعود، جواب نامه صوفی خلیل بیک، مکتوب عبدالرحمن جامی، جواب مکتوب خواجه افضل الدين محمد، نامه شاه شرف الدين محمود، جواب نامه امیر سراج الدين عبدالوهاب، نامه مولانا ادریس منشی، نامه الهي بیک، جواب نامه شیخ شمس الدين محمد لاهیجی، نامه سید نصرالله، سجل وقف نامه خانقاه خییص که خواجه اختیار الدين عبدالقادر کرمانی پرداخته، نامه ای به تاریخ 895 و نامه ای به تاریخ 1032ق؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 176گ، اسطر، اندازه: 20×13سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -144]
آغاز: (بسمله) شکر و سپاس بیقیاس بیرون از اندازه افهام و اوهام ... مرعلة العلل و واجب الوجود هست نیست نمائی را سزاست که صبح صادق ممکنات را که نیست هست نما اندر ... حبذا بیاضی که بیاضش طلیعه جبهه صبح صادق را مثال و سوادش سواد کحل الجواهر دیده مشکین غزال، انجام: سخن دیباچه دیوان فکر است ** سخن دردانه عمان فکر است / سخن جانست و عالم چون تن او ** سخن معنی و جانها مسکن او دیباچه بیاض منشآت است. در این دنیا چه ابیاتی از نظامی در مدح
پیغمبر آمده؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 11ص (422-432)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10- 990]
جنگی است بیاضی شامل نامه ها و منشآتی از آقا حسین خوانساری و نصیرای همدانی و دیگران، همچنین رساله مستقلی در آن درج شده موسوم به: تحفة الملوك = چهل باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 22سطرآف: 44
این نسخه در واقع ذیلی است بر منشئات حیدر ایواوغلی که مشتمل بر «خاتمه» آن مجموعه منشآت است، به علاوه در مقدمه، رساله ترسل عبدالحسین نصیری طوسی را دارد که به سال 1043برای تقدیم به شاه صفی آنرا ساخته و چنین تقسیم کرده است، ترسل عبدالحسین نصیری طوسی، که در آن یک «مقدمه» و دو «باب» و یک خاتمه جمع کرده است، مکاتبات زمان شاه عباس ثانی که باید آن را فصل هفتم از منشئات حیدر ایواوغلی و یا متمم آن دانست، خاتمه مجمع الانشاء حیدر ایواوغلیکه خود مجموعه منشآتی است مستقل و در آن نمونه انشاء منشیان ذیل گرد آمده است: شاه صدر الدين، شاه شجاع، خواجه رشید الدين فضل الله، افضل الدين خاقانی شروانی، جلال الدين رومی، صفدرخان، سید محمد نوربخش، جلال الدين دوانی، خواجه شمس الدين محمد صاحب دیوان، اسحق گیلانی، قاضی میر حسین میبدی، ملا عبدالله لاهیجی، خواجه جلال الدين یوسف، محیی الدين صالحی اردبیلی، احمد بیک رازی، محمد میر کی صالحی، کمال الدين عبدالواسع نظامی هروی، قاضی زاده کرهرودی، ملا میر قاری گیلانی، شاه طاهر، مولانا محمد مشکک، حکیم ابوالفتح، میر صدر الدين محمد قاضی جهان، مولانا محتشم، میر محمد حسین تفرشی، نصیرای همدانی، جلالا اردوبادی، میرزا احمد، انیسی لاهیجی، ملا خلیل، طفیلی گیلانی، ملا روح الله، میر عبدالجلیل، خان احمد گیلانی، فضولی، شیخ ابوالفضل بن شیخ مبارک، به علاوه دیباچه مرقع قطب الدين محمد قصه خوان که خود تذکره کوچکی از خوشنویسان و نقاشان است؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2-47]
منشآت دیوانی و دوستانه هندی، در آن یاد شده است از تیمورخان و حمزه خان و شاه زاده شجاع و عارف گجرات و میر ک دشت بیاضی و ابوالبرکات خان؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-300]
منشآت دیوانی و درباری مغولی و ناصری. نخستین عنوان آن «در شرایط عهدنامه و عبارات آن به پادشاهان» تا می رسد به «خاتمه سیوم اکبرنامه». در آن نامه های: میرزا علی منشی به خواجه افضل [2921] از زبان تکان خان، عبدالخالق منشی به مولانا نصرالله نامی، معین الدين منصور شیرازی به نورالدهر حاکم لار، مولانا روح الله به شیخ محمد نامی و به جمالا حسینا، مولانا قاری به نواب میرزای عالمیان، روح الله به امیر غیاث الدين شریف، علی خان بیگ اوحدی به یکی از علماء، انشاء عبدالواسع منشی، نامه قوام الدين به دوستی و انشاء دیگر او، نامه های مولانا میر گیلانی به میر محمد جعفر و میر نصر الله، نامه به میر عزیز الله نظری، از جانب ابراهیم خان حاکم شیراز به شاه نعمة الله، نامه به میر شریف رازی، از زبان ملا غیاث الدين مذهب به شاه طاهر، نامه اسماعیل بیگ منشی به نواب میرزا محمد شفیع، نامه قاضی زاده کرهرودی به نواب عالمیان، نامه میرزا ابراهیم همدانی به شیخ بهائی به مستوفی ایشان میرزا جانی، در خرابی محصولات، در طلب حمام، در فصل گل نویسند، به نواب خان خانان، اختتار منتخب مکتوبات شیخ شرف الدين منیری، خطبه بیاضی، دیباچه بیاض، عنوان بیاض، دیباچه بیاض معاملات، بر ظهر کیمیا نوشته اند، اختتام انتخاب تحفة العراقيين خاقانی، اختتام منتخب دیوان خاقانی و انوری، در باب قضاة نویسند، نشان کلانتری، نامه شاه عباس به عبدالله خان اوزبک، در صفت بیماری، رقعه در جواب، خاتمه سیوم اکبر نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: پارچه، 75گ، 20 سطر (19×11)، اندازه: 23×16سم [ف: 16-292]
منشآت و فرمان ها و منشورها و نامه های درباری و دیوانی زمان صفویان، چنین است فهرست آنها: 1. نشان سلطنت، 2. نشان ایالت، 3. نشان قضای اعظم قضات، 4. نشان وزارت وزرای کبار، 5. نشان تدریس علمای عالی مقدار، 6. نشان سیورغال سادات با سعادات، 7. نشان در باب اعاظم حکما، 8 نشان استیفای مستوفیان کرام، 9. نشان در باب خوانندگان، 10. نشان در باب شعرا، 11. نشان در باب خوشنویسان، 12. عرضه به اعاظم سادات، 13. کتاب به سادات عالی درجات، 14. في جوابه، 15. عرضه به امرای عالی مقدار، 16. مکتوب به امرای عظام، 17. کتابت به منشیان کبار، 18. کتابت به علمای متبحر، 19. کتابت به اعاظم مشایخ، 20. جواب کتابت اعاظم قضات، 21. کتابت وزرای عالی مقدار، 22. خطاب مستوفیان رفیع جناب، 23. کتابت به قراء و اهل تفسیر، 24. کتابت به شعرا، 25. خطاب به خوشنویسان، 26. کتابت به خوش خوانان، 27. کتابت به علمای هیئت، 28. خطاب به اعاظم تجار، 29. خطاب به خواتین شمت آیین، 30. رقعه به سلاطین و ملوک، 31. جواب رقعه سلاطین مشتمل بر هفت فتح، 32. جواب رقعه سادات بزرگ، 33. رقعه به اعاظم سادات و اکابر نقبا، 34. رقعه به ارباب هدایت (؟)، 35. رقعه به جانب فقها، 36. رقعه به جانب علمای کبار، 37. رقعه بهاری، 38. رقعه خزانی، 39. رقعه تابستانی، 40. رقعه زمستانی، 41. رقعه بارندگی، 42. رقعه نوروزی، 43. رقعه عیدی، 44. رقعه در تهنیت زفاف، 45. رقعه در
تهنیت ولادت، 46. رقعه در تعزیت (سه تا)، 47. رقعه در پرسش بیماری، 48. رقعه در تهنیت صحت، 49. رقعه مشعر به عدم ملاقات، 50. رقعه در عذر در اسائه، 51. رقعه (سیزده تا)، 52. کتابت از اعاظم سلاطین به ملوک، 53. جواب کتابت سلاطین، 54. جواب کتاب سلاطین از امثال خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 76گ (31ر-106پ)، 10سطر (12×8/5)، اندازه: 17×11 سم [ف: 9-1451]
منشآت و حکایت و روایات با دیباچه ای به نظم و نثر، در دیباچه پس از حمد باری و نعت پیامبر شمه ای در سرگذشت پیامبر و امامان دوازده گانه می پردازد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، اندازه: 24/4×15/2 سم [ف: 8-4]
شامل این نامه ها: سواد کتابت عبدالمومن خان به نواب کامیاب همیون اعلی که جانها فدای خاک پایش باد شاه عباس الحسيني الموسوي الصفوي بهادر خان خلد الله دوان دولته نوشته، -جواب کتابت عبدالمومن خان که نواب همایون غفران پناه نوشته، ایضا کتابت عبد المومن خان که نوشته، جواب نامه عبدالمومن خام که از اسفراین مصحوب امام قلی شاطر فرستاده شده است، - صورت کتابت نواب همایون اعلی شاه عباس که به عبدالمومن خان ازبک نوشته، - صورت کتابت عبد المومن خان ازبک که به خدمت نواب شاه عباس نوشته، صورت جواب کتابت عبدلامومن خان که نواب اشرف شاه عباس مصحوب امام قلی بیگ فرستاده، ایضا منه، رقعه ای که مولانا ظهوری در جواب رقعه عمادای چادرباف نوشته؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ 10گ (211- 220پ)، اندازه: 15/1 × 28/4 سم [ف: 740-29/2]
منشآت و نامه ها؛ بی کا، تا: قرن 11 [د.ث. مجلس
آغاز: اللهم صلی علی محمد و آله الطيبين الطاهرين؛ انجام: معصوم بن دانیال الملقب به بیک جان درک النيران خواهد گردید
کتابی است «در ذکر منشآت لطیفه و مکاتبات مفیده که بدستیاری غوامض فکر دقیق از بحر عمیق خیال منشیان چون لآلی رشیقه و جواهر رقیقه بساحل ظهور و تحقیق بر آمده»، مشتمل بر مناشیر و مراسلاتی که به صدور و اشراف نوشته شده، و صورت عقدنامه ها و تهنیت نامه ها را نیز متضمن است، جامع منشآت مزبور معلوم نشد، بنابر سنهای که در حاشیه صفحه 26 یعنی سال 1026ق آمده، می نمایاند که جامع یکی از مترسلان قرن یازدهم بوده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = جامع (ظاهرا)، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: میشن، 176گ، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 9-75]
نسخه اصل: نسخه آقای سید محمد علی روضاتی از چهار سوی اصفهان (4216) که اکنون در کتابخانه مجلس است، دارای 347 برگشمار ولی اکنون بیش از 123 برگی ندارد. این بیاض نمونه خوبی است از دفتر قانون (درست مانند دفتر صریح الملك برای اسناد موقوفات سر کارها) که نامه های دولتی دوران صفوی از شاه عباس تا شاه سلطان حسین در آن ثبت می شده است و گذشته از چندین نامه و فرمان و عهدنامه که متن آنها هم در بیاض هست در بسیاری از جاهای آن هم نشان داده شد که چگونه این مکتوبات و باکی و از کدام شهر فرستاده شده و چگونه آنها را می نوشته اند و حاشیه های کاغذ چه اندازه می بایستی باشد و آرایش آن چگونه و لفافه و بند آن چه باید باشد و آیا در کیسه گذاشته شده یا نه و مهر چه کسی به آن زنده شده است، در این جاها به اصطلاحات نامه نگاری آن روزگار بر می خوریم که بسیار سودمند است، این نکات گاهی در بندهای کوتاه جداگانه و گاهی هم در میان سطور نامه ها آمده که کدام کلمه و عبارت به لاجورد یا سیاه یا شنگرف در متن یا بالای کاغذ باید باشد، چنین است اصطلاحاتی که در آن دیده می شود: افشان، جدول، عرض، طول، گره، گره شاه، ذرع، حاشیه، چپ، پایین، عنوان، سر، ثلث، طلای پخته، طلای زرد، طلای تحریر دار، طلای خام، طلای سیر و زرد، تحریر، مهر، رو، ته، لفافه، کاغذ، دولت آبادی، کیسه، بوم، زربفت، گلابتون، نقره، اصبع، منگوله، لاجورد، رقاع، نستعلیق، شبر، ابهام، کاغذ اپلیسری (؟)، منفرج، منظم، رقعه، لاک، منگله، تقطیع، متن، کنار، سفیدی، پشت، کارد، توقیع، مهره دار، نقش، نقاشی، مگسک، قرمز، محرابی تذهیب، ترنج، کفگیرک، سرخ، سیاه، گشاد، رنگ، خراشه دار، دستورنامه، طغرائی، شکننده، مفتول باف، شبکه، چهار یک، کاغذ ساده، جانبالغی، افشان نقره عریانی تابدار، بند طلا، آبی نیم رنگ، ضخیم، مجدول، گلکاری و نقاشی عمل مرحوم آقا زمان مشهور، قلمی، کاغذ دولت آبادی یک رو افشان نقره لینی غلیظ، مهر محرابی، سجع، خطائی، اسلیمی، بردار، گردآورنده گویا برادرزاده میرزا محمد کاظم بوده و نامش مانا محمد محسن خان است (ش 14 و 19)، عنوان چندین نامه و دستور نامه نگاری هم در آن هست، فهرست عنوان های نامه های درباری و دیوانی آن: 1. «شرح حاشیه مزبور» به ترکی، دنباله نامه ای است، 2. پاسخ نامه پیش مصحوب حسین بیک از حاتم بیک اعتماد الدوله به سنان پاشای جغال اوغلی وزیر اعظم خواندگار، 3. مکتوب نواب گیتی ستانی به والده سلطان مراد خان، 4. کتابت خاقان به مفتی خواندگار مصحوب مقصود سلطان خلفا، 5. کتابت نواب خاقان به مصطفی پاشا وزیر اعظم، 6. مفاوضه نواب اشرف اعلی به مصطفی پاشای وزیر اعظم مصحوب سلطان سلطان خلفا و قابل آقا، 7. جواب این مفاوضه از همین وزیر مصحوب همو و یوسف آقای ایلچی به ترکی که در آن از «والد ماجد لری شاه صفی» و سلطان مرادخان و سلطان ابراهیم یاد
شده است، منشور خاقان به بیرام پاشا وزیر ثانی که در استنبول قایم مقام محمد پاشای سردار بود مصحوب مقصود سلطان خلفا و مصطفی الجاى (؟) بیکی ایلچی سردار، 11. نامه سلطان خرم پادشاه هندوستان به خاقان صاحب قران درباره فتح بلخ، 12. پاسخ نامهای مورخ اواخر شعبان 1076، 13. رقعه در جواب رقعه سلطان معظم ولد سلطان اوزبک مصحوب میرزا محمد تقی تاجر در 11 جمادی الاول 1089ق، 14. پاسخ نامه اورنگ زیب مورخ اوایل صفر 1097ق، 15 و 16. دو نامه اعتماد الدوله و ناظر بیوتات به محمد محسن خان پادشاه زاده مورخ اوایل صفر 1097 ق به دستور نامه های آنها به وزیر پادشاه شهرنا و ماچین، 17. نامه همایون به پادشاه هند مصحوب میرزا مرتضی وزیر یزد پسر میرزا سید علی 18. نامه همایون به سلطان فرخ میر پسر سلطان عظیم الدين پادشاه هندوستان مورخ رجب 1125ق، 19. نامه اشرف به سلطان فرخ سیر مزبور تحویل مشهدی خان تحویل دار قندیل در ربیع الأول 1129ق، 20. کتابت در جواب عریضه فیاض خان ناظر سلطان اکبر که بایران می آمد از لار در 3 رجب 1098 از کتاب محمد محسن خان کمترین بدون اسم، 21. رقعه دیگر به خط مبارک موافق رقعه سابق همایون در جواب رقعه پادشاه زاده مزبور مصحوب محمد خان ایلچی همین پادشاه زاده مشار اليه به مهیار قمشه اصفهان فرستاده شد در دوشنبه 11 محرم 1099ق، 22. کتاب از جانب اشرف به سلطان اکبر خلف سلطان اوزبک در جواب مکتوب مشار اليه که از والد گریخته ایران آمده از لار در 16 شوال 1098ق، 23. کتابات عالی جاہ اعتماد الدوله به محمد خان وزیر سلطان اکبر، 24. کتابت از جانب نواب اعتماد الدوله در جواب مراسله سلطان اکبر که به نواب اعظم نوشته بود در 16 شوال 1098، 25. رقعه به خط مبارک اشرف در جواب رقعه ای که به خط پادشاه زاده مزبور است مورخ پنج شنبه 10 ذیقعده 98ق، 26. مکتوب نواب معزی اليه در جواب رقعه پادشاه زاده مزبور که به نواب معظم اليه نوشته بود مصحوب محمد خان ایلچی همان پادشاه زاده مشار اليه به مهیار قمشه اصفهان فرستاده شد در دوشنبه 11 محرم 1099ق، 27. نامه همایون به اکبر شاه مورخ دوشنبه 29 جمادی الثاني 1110ق، 28. نامه به همو مورخ 8 رجب 1110ق، 29. نام به همو مورخ 25 جمادی الثاني 1111ق، 30. نامه به همو مورخ اواخر ذیحجه 1110ق، 31. جواب رقعه سلطان اکبر به خط او که حکیم محمد علی طهرانی ملقب به مقرب خان حکیم و منورخان ناظر پادشاه در کوجیل اصفهان با سوغات به خدمت اشرف آورده بودند نوشته میرزا ابوالقاسم مورخ چهارشنبه 25 ربیع الاول 1102ق، 32. رفع مورخ ذیقعده 1107ق جهت سلطان اکبر که از اصفهان برای تصوف هندوستان از خدمت اشرف مرخص شده و به دامغان رسیده بود مصحوب کس محمد سلیم بیک داروغه فراشخانه و مهماندار همین پادشاه زاده و سردار جمعی از عساکر که با او روانه شده بودند، پادشاه زاده بیمار شده بود و خبر بیماری این پاشاهزاده را آن کس آورده بود به دستور رقعه ای که به عبدالعزیز خان نوشته شده بود، 33. رقعه به سلطان اکبر مورخ 24 صفر 1109 به دستور رقعه ای که پیش از این به سلطان معظم برادر او نوشته شده بود، 34. رقعه به پادشاهزاده مزبور مورخ 11 شوال 1111ق، 35. رقعه مورخ 15 جمادی الثاني 1111ق، 36 و 37. دو طغرا رقعه به پادشاه زاده مزبور از نواب اشرف سلطان حسین مورخ 2 صفر 1112ق، 38. حکم خاقان به صفدرخان که با میرزا محمد محسن مستوفی سرکار خاصه شریفه از بزکش فرستاده شده، 39. فتح نامه در باب تسخیر ایروان به صفدر خان، 40. حکم اشرف به امیر جمله مورخ ربیع الاول 1066ق، 41. حکم اشرف به تربیت خان ایلچی سلطان اوزبک مورخ رجب 1075ق مصحوب میرزا محمد هاشم مستوفی خاصه مهماندار از اصفهان، 42. سه نامه یکی حکمی دیگر به مشار اليه مورخ صفر 1076ق، حکم رخصت او از فرخ آباد مورخ جمادی الثاني 1076، باز نشانی برای او از فرح آباد مورخ ربیع الثاني 1076ق، 45. حکم رخصت تربیت خان ایلچی مشار اليه مورخ شعبان 1076ق، 46. حکم اشرف جهت رخصت حسین بیک گرز سردار که از هند نزد ایلچی مزبور آمده بود، 47. نامه مورخ رمضان 1076 از اشرف به قندهار، دران آمده که: تربیت خان را که به رسالت آمده بود باز گرداندیم، 48. نامه دیگر از اشرف به قندهار مورخ شعبان 1076ق، در آن از تربیت خان ایلچی و حسن بیک و منصور خان بیگلر بیگی قندهار یاد شده است، 49. عریضه حسین خان بیگلربیگی خراسان به سلطان خرم پادشاه هندوستان، 50. پاسخ نواب اعتماد السلطنه به نامه حسین پاشا به هندوستان مورخ جمادی الاول 1084ق، 51. حسب الامر الاعلى کتابت از جانب عالی جاہ ناظر بیوتات به افتخار خان خان سامان از ییلاق کهیز مصحوب نجف قلی بیک قالی کش مورخ صفر 1076ق، 52. کتابت حسین خان بیگلر بیگی خراسان به آصف خان وزیر اعظم سلطان خرم پادشاه هند مورخ 5 رجب،
مرگ سلطان بلاغی از کندمان، او در ایت ئیل به اصفهان آمده بود و مانند پدر خود احترام دید، 66. اخلاصنامه سلطان خسرو مورخ صفر 1081ق، 67. نامه به او مورخ ذیقعده 1081ق، 68 نامه او به اعتماد السلطنه مورخ جمادی الاول 1079ق، 69. پاسخ همین نامه مورخ جمادی الاول 1079ق، 70. نامه ابوالقاسم بیک دیوان بیگی به دستور شاه مورخ جمادی الاول 1083 به سلطان بلاغی، 71. پاسخ نامه سلطان محمد عادل شاه از خاقان (به دستور نامه قطب شاه نوشته شده)، 72. نامه اشرف اعلی به سلطان علی عادل شاه مصحوب میرزا محتشم کتابدار مورخ 1070ق از اصفهان، 73. دو رقم اشرف به مهدی قلی خان ایشیک آقاسی باشی شاملو حاکم الكاي مورخ شعبان 1056 و شوال 1056ق، 74. نامه به عبدالعزیز خان، 75. نامه اشرف به همان پادشاه به تاریخ محرم 1072ق از اصفهان مصحوب خاتون بیک قورچی دوکان، 76. نامه به عبدالعزیز خان، دران از سبحان قلی خان یاد شده است، 77. نامه اشرف به پادشاه مومی اليه مصحوب محمد حسین بیک پسر یادگار علی سلطان روملو خلفا به تاریخ ربیع الأول 1073ق، 78. جواب نامه پادشاه مذکور مصحوب تولون خواجه ایلچی مشار اليه از قصبه اشرف به تاریخ رجب 1073ق، 79. نامه به عبدالعزیز خان مصحوب ایلچی چاپاری او از سردهن مورخ ربیع الثاني 1074ق، 80. نامه پادشاه مشار اليه به خدمت اشرف شاه عباس که باری خور آقاسی ایلچی چاپار مشار اليه به تاریخ 24 ربیع الثاني 1075 ق در اصفهان آورد، 81 جواب نامه مذکور ایلچی چاپار مشار اليه عبد العزيز خان از اصفهان به تاریخ جمادی الأول 1075ق، 82. نامه پادشاه مذکور مصحوب خواجه میرزا پاینده و پاسخ آن، 83. نامه پادشاه مشار اليه مصحوب دوست محمد چهره آقاسی عرب ایلچی به تاریخ 18 ذیحجه 1076ق، 84.نامهای گویا به عبدالعزیز خان، 85 پاسخ آن مورخ محرم 1077ق از ییلاقات میان استراباد دامغان مصحوب ایلچی مشار اليه، 86 نامه پادشاه مذکور به خدمت اشرف مصحوب خواجه پاینده محمد به تاریخ رمضان 1075ق، 87 رقعه به خط پادشاه مشار اليه، 88. نامه به عبدالعزیز خان، 89 پاسخ نامه او، 90. پاسخ نامه او مورخ شوال 1082ق، 91. پاسخ نامه همان پادشاه مورخ ذیحجه 1802ق، 92. نامه او مورخ رجب 1083ق، 93. پاسخ دو نامه او مورخ ربیع الاول 1088ق و مورخ 24 محرم 1090ق، در ص 65 فهرستی از ایلچیان دولت صفوی می بینیم، 94. جواب نامه پادشاه مشار اليه به تاریخ آدینه 25 شوال 1092ق، 95. جواب رقعه مزبور به تاریخ روز شنبه 26 شوال تخاتوی ئیل در درب حرم باغ هزار جریب اصفهان به خط نواب صاحبی، 96. رقعه از جانب اشرف درباره مهمانداری صفی قلی خان حاکم ری به تاریخ 13 ذیحجه 1092ق، 97. رقعه در جواب پادشاه مزبور به تاریخ سه شنبه 10 جمادی الثاني 1092ق، 98. رقعه دیگر در جواب رقعه پادشاه مشار اليه در سه شنبه 18 جمادی الثاني 1092ق، 99. رقعه در جواب رقعه دیگر پادشاه مسفور به تاریخ آدینه 3 شعبان 1093ق، 100. رقعه از جانب اشرف به عبیدالله خان پادشاه ماوراء النهر به تاریخ ذیحجه 122 که به عالی جاه قورچی باشی داده تا به بیگلربیگی مرو برساند و او به خان برساند، 101. نامه نواب اعتماد الدوله به عبدالعزیز خان مصحوب بیری بکاول در جمادی الأول 1075ق از اصفهان فرستاده شد، 102. نامه کیخسرو خان تفنکچی آقاسی به عبدالعزیز خان مورخ 1084ق، 103. نامه اشرف به سبحان علی سلطان والی بلخ از اصفهان به تاریخ ذیحجه 1069ق مصحوب امیر بیک ایشیک آقاسی فرستاده شد، 104. نامه مشار اليه به خدمت اشرف مصحوب زاهد بیک ایشیک آقاسی مشار اليه مورخ جمادی الثاني 1072ق، 105. پاسخ مذکور مصحوب مشار اليه در اصفهان به تاریخ رجب 1072ق (خطاب به چراغ محفل چنگیز خان نظام السلطنه سبحان قلی خان)، 106. پاسخ نامه مورخ شوال 1075ق، 107. نامه اعتماد الدوله به سبحان قلی خان مورخ 1 شعبان 1084ق، 108. نامه کچوک (کوچک) سلطان پسر کچوم خان که بر عبدالعزیز خان خروج کرده بود به خدمت اشرف مورخ صفر 1085ق، 110. فرمان همایون خاقان در جواب عریضه پلنکتوش بی که با خلاع فاخره مصحوب افتالق بهادر فرستاده مشار اليه در ربیع الاول 1051 فرستاده شده، 111. فرمان اشرف به نظریی ایلچی عبدالعزیز خان به تاریخ شعبان 1072 از اصفهان، 112. عریضه خواجه نقیب به خدمت اشرف مصحوب خواجه ولی برادر زاده خود او به تاریخ محرم 1077ق، 113. فرمان اشرف در جواب مشار اليه با مهر اعتماد السلطنه مورخ صفر 1077ق، 114. پروانچه در جواب عریضه معصوم اتالیس به تاریخ اواخر ذیحجه 1125ق، 115. پروانچه در جواب عریضه شیخ الاسلام به تاریخ 1124ق، 116. پروانچه به محمود بیک قطغن مدعی پادشاهی ماوراء النهر از قندهار مورخ اواخر ربیع الثاني 1124ق، 117. حکم از جانب اشرف به تاریخ اواخر صفر 1125ق، 118. پروانچه مورخ محرم 1126ق، 119. حکم با تالیق والی بلخ در محرم 1126ق، 120. حکم با تالیق و دیوان بیکی و قوش بیکی بخارا و بلخ در جمادی الثاني 1128ق، 121. حکم در جواب عریضه محمد قلی بی حاکم اند خود در جمادی الاول 1128ق، 122. نامه اتالیق و پروانچی عبدالعزیز خان به امرا مصحوب دوست محمد چهره آقاسی ایلچی همان پادشاه به تاریخ ذیحجه 1076ق، 123. نامه اعتماد الدوله میرزا مهدی و میرزا کوچک صدر و حسین قلی خان قورچی باشی و جمشید خان (آقاسی) که در آن از مصطفی قلی خان دو هزار پانصدی ایلچی او یاد شده و جواب آن مورخ صفر 1077 بونت ئیل از جانب اعتماد الدوله، 124. نامه به محمد یار بی اتالیق و ندر محمد بی پروانچی، 125. نامه خواجه نقیب به نواب اعتماد الدوله به تاریخ محرم 1077ق، 126. پاسخ آن مورخ صفر 1077ق، 127. پاسخ نامه محمد قاهر خواجه نقیب مورخ صفر 1091ق، 128. مکتوبات از جانب اعتماد الدوله به پروانچی و قوش بیکی بخارا به تاریخ شعبان 1127 ق در جواب کتابات ایشان، 129. در تاریخ جمادی
الثاني 1128ق اتالیق و پروانچی و قوش بیگی و دیگران از بخارا به بلخ آمده متوسل به والی آنجا سنجر خان شده بودند و مکتوب به نواب اعتماد الدوله نوشته بودند و او بدان پاسخ داده است، 130. پاسخ اعتماد الدوله به آنان مورخ ربیع الثاني 1129ق، 131. نامه دیوان بیکی سبحان قلی والی بلخ در رجب 1082ق به اعتماد الدوله و پاسخ آن، 132. جواب کتابت حاکم اند خود تعیین کرده پادشاه بلخ به اعتماد الدوله مورخ جمادی الاول 1128ق، 133. نامه اعتماد الدوله به شیخ الاسلام مورخ جمادی الثاني 1128ق، 134. مکتوب علمای ماوراء النهر که در 997ق عبدالله خان پادشاه آنجا در سال دوم جلوس نواب گیتی ستان که هرات را مسخر ساخته بود به عزم تسخیر مشهد آمده بود و خدام روضه معتبر که در باب منع لشکر او از خراب کردن قری و تضییع و تصرف محصولا دو کلمه قلمی نموده نزد ایشان فرستاده بودند و آن
جماعت در جواب نوشته مزبور مرقوم ساخته اند، 135. پاسخ رستمداری به آن، 136. سه نامه نواب گیتی ستانی به رستم خان اوزبک سومی از مازندران، 137. منشور اشرف به محمد رحیم
خان در جواب عریضه مشار اليه که به تاریخ صفر 1072ق در اصفهان نوشته شده، 138. نامه به همو مورخ جمادی الثاني 1072ق، 139. نامه به همو مورخ شعبان 1072ق از اصفهان، 140.نامه مورخ شوال 1073ق از اشرف به محمد رحیم خان از دودمان چنگیز خان و دو نامه دیگر به همو مورخ ربیع الثاني 1074ق و 20 شوال 1704ق، 141. سه نامه به یک دفعه به دستور پادشاه در جواب عرایض مشار اليه (همان عبدالرحیم خان) مورخ 25 شوال 1074ق از اصفهان، 142. نه نامه به محمد رحیم خان از اصفهان و ییلاق کھیز النگ و تاج آباد و در آنها از نظام الاياله عباس قلی خان بیگلر بیگی و وزیر خراسان و شیخ علی خان زنگنه حاکم سنقر و کلهر و سردار لشکر خراسان و میر محمد علی رواتی و چهارصد خانوار شاهی سیون یاد شده است برخی بی تاریخ و برخی با تاریخ 1075ق و 1076ق، 143. دو عریضه و طومار اخلاص نامه او به دربار صفوی دومی مورخ ذیحجه 1076ق از ییلاق چهارباغ جوزولی، 144. سه نامه به او از دربار، 145. حکم همه ساله عباد الله سلطان مورخ ذیقعده 1081ق، 146. نامه به عبادالله سلطان مورخ صفر 1083ق، 147. حکم همه ساله توام عبادالله خان و دران از میرزا خلیل رقم نویس و دین محمد سلطان فرزند پادشاه خاندان چنگیز خانی یاد شده است، 148. حکم همه ساله ولی محمد سلطان و شاهرخ سلطان پسران عبدالرحمن سلطان اوزبک مورخ ربیع الاول 1107ق، 149. حکم همه ساله ابوسعید سلطان و دیگر پسران و بستگان محمد امین خان به تاریخ رمضان 1107ق، 150. حکم همه ساله موسی سلطان و دیگران فرزندان رحمان قلی سلطان مورخ ربیع الأول و رمضان 1108ق، 151. حکم اشرف به عبدالله بیک فیروز کوهی به تاریخ ذیحجه 1076ق، نامه خاقان به اسفند یار خان والی اور گنج، 152. فتح نامه قندهار از جانب اشرف به مضمون نامه عبدالعزیز خان به ابو الغازي خان، 153. منشور اشرف به ابو الغازي خان والی اور گنج از اشرف به تاریخ شعبان 1070ق در پاسخ نامه او با ایلچی مشار اليه فرستاده شده است، 154. نامه به مشار اليه ابو الغازي خان از اصفهان در ذیحجه 1070ق مصحوب شریف بیک فرستاده شد در آن از ترکان استراباد یاد شده است، 155. اخلاص نامه مشارالیه به خدمت اشرف مصحوب هاشم ایلچی اشرف مورخ رجب 1071ق که در اصفهان رسیده بود، 156. پاسخ نامه او به تاریخ شعبان 1071ق از اصفهان مصحوب هاشم، 157. جواب اخلاص نامه مشار اليه مصحوب ندر ایلچی او از اشرف به تاریخ رجب 1073ق، 158. جواب اخلاص نامه مشار اليه مورخ 27 شعبان 1095ق، 159. مفاوضه اشرف به مشار اليه از اشرف مورخ رمضان 1073ق مصحوب علی قلی بیک پسر حاجی بیک شاملو، درهامش آمده «شهر ربیع الاول سنه 1074 توشقان ئیل از خوار روانه فرمودند و خود به دولت روانه اصفهان شدند»، 160. تهنیت و تعزیت نامه همایون به انوشه خان پسر ابوالغازی خان از اصفهان به تاریخ ذیحجه 1074ق مصحوب علی قلی بیک یوزباشی غلامان پسر اليزبار سلطان فرستاده شده است، 161. پاسخ آن که یوسف قوش بیکی در آغاز رمضان 1076ق آورده و در اشرف رسیده، 162. نامه مشار اليه انوشه محمد خان چنگیز خان مصحوب یوسف قوش بیکی و پاسخ آن مورخ رمضان 1076ق، 163. مفاوضه مورخ 6 جمادی الثاني 1100ق در پاسخ اخلاص نامه ازبک محمد خان پسر انوشه محمد خان والی اور گنج مصحوب خدای وردی ایلچی او، 164. حکم القاب و مقرری دین محمد خان پسر نور محمد خان چنگیزی والی مرو و پسران او ولی محمد خان و نور محمد خان، 165. حکم القاب بدر الزمان بیگم دختر ولی محمد سلطان پسر حمزه سلطان چنگیزی، 166. نشان همایون به بیک قلی ایناق انوشه خان مصحوب علی قلی خان یوزباشی غلامان پسر اليزبار سلطان ذیحجه 1074 از اصفهان، 167. عریضه انوشه خان به خدمت اشرف مصحوب یوسف قوس بیگی ایلچی او به تاریخ آغاز رمضان 1076ق، 168. حکم اشرف به همو از اشرف مصحوب یوسف قوش بیگی به تاریخ رمضان 1076ق، 169. حکم رخصت همین یوسف در یونت ئیل از شرف به تاریخ شوال 1076ق، 170، حکم شرف نفاذ به بیک قلی ایناق انوشه خان مورخ صفر 1091ق، 171. حکم مقرری الغ بیک پسر حاجم خان چنگیزی از آغاز پنجماهه 1107ق در عوض پدر که در گذشته بود، 172. کتابتی که از جانب میرزا تقی خان اعتماد الدوله به اسفندیار خان والی اور گنج نوشته شد، 173. سفارش نامه برای کسی به او مورخ شوال 1076ق، 174. نامه اعتماد الدوله به انوشه خان مورخ 1081ق، 175. نامه اعتماد الدوله به اوزبک محمد خان والی اور گنج پسر انوشه خان مصحوب خدای وردی بی ایلچی مشار اليه مورخ 7 جمادی الثاني 1100ق، 176. جواب کتابت شاه نیاز خان والی اور گنج از جانب قوللر آقاسی مورخ جمادی الاول 1913 با نامه اعتماد الدوله به والی اور گنج، 177.
نامه اعتماد الدوله به ایناق خان انوشه خان مورخ رجب 1092، 178. نامه اعتماد الدوله به بیک قلی ایناق انوشه خان مورخ صفر 1091ق، 179. کتابت نواب گیتی ستانی به غازی گرای خان تاتار، درآن از حاجی بیرام خان فرستاده او و تخمتش گرای وصفی گرای و صفر گرای یاد شده است، 180. مفاوضه اشرف در جواب اخلاص نام سلیم گرای خان تاتار مصحوب حاجی عبدالوهاب ایلچی او، 181. نامه همایون به تو کل خان بن جهانگیر خان والی قزاق به تاریخ جمادی الاول 1072ق از اصفهان، 182. نامه به او مورخ 1 شوال 1104ق، 183. مفاوضه دیگر در جواب اخلاص نامه تورسن محمد خان برادر او، 184. نامه به تو کل خان والی قزاق به تاریخ 25 صفر 1101ق مصحوب بهادر ایلچی او، 185. جواب اخلاص نامه توکل خان و تورسن محمد خان و فولاد سلطان پسر تو کل خان به تاریخ ذیحجه 1105ق، 186. پاسخ نامه پادشاه شهریار و ماچین مورخ 4 ذیقعده 1093ق، 187. جواب کتابت وزیر او از جانب نواب اعتماد الدوله مور همین ماه با نامه اشرف که از سر نوشته شده و محمد حسین بیک ایلچی و نواب اشرف بوده است، 188. نامه ناظر بیوتات در پاسخ وزیر پادشاه مشارالیه مورخ آخر همان ماه موافق کتابت نواب اعتماد الدوله با ایلچی گری محمد حسین بیک، 189. مفاوضه اشرف در جواب اخلاص نامه والی قراقلپاق (بعرض مفاوضه ای به تورسن محمد خان نوشته شده است)، 190. حکم به اشیم خان برادر والی قراقلپاق، 191. حکم به غایب سلطان پسر اشیم خان مشار اليه که والی قراقلپاق شده بود مورخ رمضان 1125ق، 192. حکم به شیخ سعید عزیزان شیخ الاسلام قراقلپاق، 193. حکم به شیخ الاسلام و ابوالمعصوم و خواجه نقیب نواده دختری انوشه محمد خان والی سابق خوارزم مورخ رمضان 1125ق، 194. منشور و نشان اشرف به ایجین خان والی قلماق مصحوب ایلچیان او که به اتفاق خان محمد بیک یوزباشی ایلچی آمده بودند در اصفهان به تاریخ رجب 1069 ق به مسوده نواب اعتمادالدوله و محمد صالح بیک و پاسخ آن هر دو به ترکی، 195. دو نامه مورخ ربیع الثاني و رجب 1081ق، 196. حکم شرف نفاذ به نظر محمود بیک عم زاده انو که خان والی قلماق مورخ رجب 1103ق، 197 حکم شرف نفاذ به خاندار رجب بیک ولد والی قلماق، 198. دو طغرا کتابت از اعتماد الدوله (شیخ علی خان) به والی قلماق مورخ اواسط ذیحجه 1111ق، 199. کتابت اعتماد الدوله به نظر محمود بیک مورخ اواخر صفر 1113ق، 200. احکام به سر کرده های قلماق، 201. احکام شرف نفاذ به دورچی بیک ولد نظر محمود بیک والد مشار اليه، 202. نامه به ریم پایا، 203. دو نامه به پادشاه وندیک، 204. نامه به والی وندیک و به والی توسکانیه، 205. حکم شرف نفاذ به سردار جنرال وندیک مورخ اوایل شعبان 1108ق، 206. نامه به پادشاه انگلیس مصحوب موسی بیک اکلیسی، 207. نامه به پادشاه انگلیس به تاریخ جمادی الاول 1084 ق به اندازه نامه اروس، 208. نامه پادشاه انگلیس جرزی لند پادشاه برتانیه به نواب خان به تاریخ ربیع الثاني 1085 ق به تقریب تفحص نامه اروس به نظر مبارک رسید به ترجمه علی قلی فرنگی در دفتر حکومت به واسطه هندوستان در 1668 نوشته شده بود و سفیر مستر می کپیتان طاماس بوده است، 209. نامه اشرف در آغاز جلوس به کمپانیان فرمانفرمای انگلیس مصحوب کراکوس ارمنی به تاریخ ربیع الاول 1076ق، 210. منشور اشرف به پادشاه زاده انگلیس که او را از سلطنت خلع کرده بودند مورخ 1704 مصحوب کراکوس ارمنی، 211. حکم اشف به جنرال انگلیس و حاکم ولایت به میانی و مدرس پتن هوکلی (؟) و سایر محال مورخ اوایل رجب 1108ق، 212. ثبت حکم عهدنامه نواب گیتی استانی با بازرگانان و مردم انگلیس پیش از گرفتن قلعه هرمز خطاب به فرمانفرمای کشورهای انگلیتر اوسکاسیا و فرنسیا و ایرلندا در بیست ماده و شروط که پادشاه انگلیس «یعقوب» خواسته بوده است مورخ 1 رمضان 1326 با مهر طالب خان و دیگر ارباب مناصب با امضای نواب خاقان، 213. فرمان نفاد همان عهدنامه با انگلیس در هیجده ماده در پاسخ نامه دوستانه ای که ایلچی پادشاه انگلیس «یعقوب» به نام ادوارد کوناک ایلچی کوچک آورده بود مورخ ذیحجه، 214. حکم به دنپدرانتون رهنه رونیا وزیر جنرال و حاکم پادشاه پرتگال و حکم به فرنسیسک پریرداسیلوا جنرال کشتی و سرکرده عساکر دریایی پرتگال مورخ آغاز محرم 1107 با مهر اعتماد الدوله، 215. دو حکم دیگر به دستور نامه به همان اولی که ایلچی فرستاده بود با مهر اعتماد الدوله و مورخ 13 رجب 1108ق، 216. حکم شرف نفاد مورخ جمادی الثاني 1108ق درباره خواجه محمد حسین کلانتر سابق جولاه سابق اصفهان به ونرره، 217. نامه به پادشاه پرتگال، 218. حکم شرف نفاذ برای جنرال هو کلی و بمیایی و مدرس پتن و دیگر ولایات انگلیس برای همان محمد حسین به دستور حکم و نرره با مهر اعتماد الدوله، 219. نامه های اعتماد الدوله به جنرال کشتی و سر کرده عساکر پرتگال، 220. نامه او به ونرره حاکم کوه در محرم 1130ق، 221. مفاوضه اشرف اعلی به مدیران امور سلطنت ولندیس که پادشاه ندارند و هر چند گاه سر کرده بجهت خود تعیین و باز بر طرف می نمایند و جنرال که حاکم بتاو یا وزیر باداب است و سایر احکام از جانب ایشان تعیین می شود، در پاسخ اخلاص نامه ای است که نیکلاس ورنو ولم یله ستمک ایلچیان آنها آورده بودند، 222. نامه به والیان ولندیس، 223. حکم شرف نفاذ به مدیران امور مملکت و ارکان سلطنت ولندیس مورخ 25 صفر 1101ق در اینکه چرا اموال ارمنیان جلفای اصفهان را در لش ولندیس کیان والی و نیمرق متصرف شده بودند، 224. ترجمه عریضه والی ولندیس که خود ترجمه کرده است و اصل به خط فرنگی است، آنها پادشاه ندارند و جمعی به اتفاق امور سلطنت را تمشیت دهند و سرکرده دارند، مصحوب کمندور هوبرت دلارس
کپیتان به تاریخ محرم 1077ق فرستاده، 225. فرمانی در پاسخ آن به سوکری کورنادور جنرال سر کرده ولندیس درباره مرخص
ساختن آن یکی پس از عتبه بوسی مورخ صفر 1077، در پاسخ نامه ای است که هوبرت دلارس درباره طلبیدن کپیتان سابق آورده بود، 226. پروانچه شرف نفاذ در پاسخ عریضه کرنلیوس اسپلمان سرکرده بتاویا مورخ شعبان 1095ق، 227. حکم مورخ 13 جمادی الثاني 1108 درباره محمد حسین بیک نو مسلمان کلانتر سابق جولاه اصفهان، 228. حکم به کپیتان ولندیس به تاریخ میانه های ربیع الثاني 1109ق، 229. پاسخ نامه ویلون او بهوال سرکرده بتاویا از اعتماد الدوله بتاریخ اواخر جمادی الثاني 1113ق، 230. پاسخ نواب اشرف به نامه فرادریک بیک والی قولستان و اولساسیه که پلینوس کریز لوس و او تا بروخمان رایا آورده بود مصحوب امام قلی بیک قاجار ایشیک آقاسی، 231. حکم بخشودگی مبلغ قریب بیست و پنج هزار تومان تبریزی نقد و جنس، 232. پروانچه نواب گیتی ستان در باب تخفیف دیناری پنج دینار بر اوردی مالوجهات محال عراق که مرشد قلی خان قرار داده بود گویا انشای حاتم بیک اعتماد الدوله، دران به فتح نامه بلخ و شکست باقی خان برادر دین محمد خان که برای خونخواهی برادر می جنگیده است اشاره شده است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 [فیلمها ف: 1-753]
نامه ها و فرمان ها و نشان های زمان صفوی است بدین گونه: 1. انشای میرزا قاسم پسر عبد القادر تونی (تذکره نصرابادی) در تعریف دره انجیری، 2. انشای همو در سرگذشت خود و گله از روزگار، 3. رقعه طیبت آمیز که بکلانتر قاین نوشته است، 4. رقعه طیبت آمیز که در وصف سلطان محمد نایی نوشته است، 5. رقعه طیبت آمیز به ملا جان جنابدی، 6. نامه میرزا عبدالقادر کلانتر و وزیر تون بوزیر مشهد مقدس و وصف حال شمسی خان بیک داروغه تون، 7. دو نامه دیگر از میرزا عبدالقادر، 8. نامه شاهنواز خان بیگربیگی قندهار به کاظم خان بیگلربیگی استراباد، 9. منشآت میرزا محمد مؤمنا، آزاد نامچه و توبه نامچه و دو دیباچه ملک خریدن و مهر نامچه و مصالحه نامچه، 10. انشای الغ منشی به نام صفی قلی خان در شمارش و وصف 65 گونه انگور هرات در تنگوزئیل 1094ق، 11. نامه تاریخی امیر علی شیر به یعقوب بیک قراگوزلو درباره زر ناسره، 12. نامه میرزا محمد رضی مستوفی خاصه به بیگلربیگی استرآباد و فرستادن دیوان اشعار خود، 13. پاسخ بیگلربیگی استراباد، 14. نامه به مستوفی الممالك با چند نامه دیگر گویا از همان میرزا محمد رضی، 15. نامه به اعتماد السلطنة، 16. نامه بایشیک آقاسی باشی، 17. نامه به میرزا عبدالقادر، 18. نامه به میرزا طاهر گویا وحید و درخواست کلیات دیوان، 19. نامه به واقعه نویس، 20. نامه به حکیم باشی، 21. نامه به متولی، 22. نامه به درویشان، 23. نامه به اطبا، 24. نامه به ارباب قلم، 25. نامه به فضلا، 26. نامه به وزیر موقوفات، 27. پاسخ به کسی که بازو اسب فرستاده، 28. در تعزیت، 29. درخواست پیوند درخت، 30. نامه به زنان، 31. نامه ابدال خان به آقا حسینای خوانساری، 32. انشای عبدالواسع غوریانی با شعر او و در آن از سلیمان خان بن خان گرای وصفی قلی خان بن تکش خان یاد شده است، 33. نامه دیگر از همو، 34. نامه تاریخی به خواجه تمیم اند جانی که بدژ «بارو چاق» فرستاده شده تا از آنجا به هرات و از آنجا به مشهد برود چه او بساط نیرنگ و تزویر گسترده بود، 35. در تعریف غلیان، 36. درخواست شراب، 37. نامه حسینخان شاملو به حافظ محبعلی برای خواندن و نواختن و در آن افزارهای موسیقی یاد شده است، 38. وقف نامچه خراب آباد از رضی الدين محمد، 39. وقف نامه املاک رضی، 40. منشور شاطرا، 41. روایح الانشاء، ترشیزی، علینقی، 42. در تعلیم خط نستعلیق، 43. گلشن خیال از حاجی میرزا محمد طاهر نصرابادی، 44. مثنوی شفیعای اثر در ستایش وحید الزماني، 45. بندی دیگر از او، 46. هجوی از شفیعا مورخ شب 14 محرم 1133ق، 47. منشآت واعظ قزوینی، 48. وقف نامه، 49. مهر نامچه، 50. نامه میر محمد باقر داماد به ملا عبدالله، 51. تهنیت جلوس شاه سلیم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 105گ، سطور چلیپا (10/5 × 17/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 10-1942]
فتح نامجات و تعریفات و دیباچه جات و مانند آنها است: 1. فتح نامه سلطان حکیم میرزا والی کابل در جنگ با والی بدخشان انشاء میر حسن علی منشی همین سلطان، 2. تعریف باغ شهر آرای و ستایش سلطان از محمد فاضل منشی، 3. دیباچه حسین ثنائی بر دیوان همایون پادشاه، 4. دیباچه میر حسن علی منشی بر دیوان بیرام خان، 5. دیباچه قصه حمزه به حکم والی کابل، 6. تعریف شاه سلیم از شیخ ابوالفضل سپس چندین دیباچه دیگر است تا میرسد به: 7. دیباچه تمثال خیال میرزا مسیحا منشی شاه زاده هندوستان بر اشعار بیاض محمد خان وزیر شاه زاده، 8. انشاء آقا حسینا در ایام شکار به شبکه نواب اشرف در مازندران، 9. وقف نامچه آقا حسینا، 10. تعریف عبدالواسع سرایانی از ابواب الجنان، 11. دیباچه مراة النجاة که بر سنگ یشم در رودخانه شوشتر پیدا شده بود. 12. در پایان منشآت نصیرای همدانی است در طلب تصویر به آقا رضا، 13. رقعه عربی مسیحای کاشی به مسیحای فسایی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7-300]
فارسی به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در گوشه راست بالایی صفحه ها نام جانوران و گیاهانی آمده مانند: کرگدن، اسب استر، خر، گوسفند، بز، بره بزغاله، گاو، آهو تا میرسد در پایان بنام کوزه ... شغال، گرگ، گل یاس سفید، حوض که گویا در ضمن عبارت به این نامها اشارتی می شود ولی در متن عنوانی نیست، در ص ع نامه ای است از میرزا سید علی خان نواب مورخ 15 رجب 1334 که در آن از نور علی شاه یاد شده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-300]
آغاز: جواهر حمدی که ترکیب افراد آن نوش داروی دلهای رنجور تواند کشت و مفرح شکری که نسایم نفحات آن؛ انجام: از درجه اعتبار شاقط و هابط ... علی البايع المزبور آن خرج المبيع مستخفا و کان ذلک في التاريخ. منشآتی است در عقود که بیشتر آنها مربوط به وقف می باشد در هر انشاء چند سطر به عنوان خطبه آمده است سپس به صورت عقدی تحریر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (53ر - 56پ)، 19 سطر، اندازه: 16×8سم [ف: 35-544]
آغاز و سر رشته دولت خواهی در گاه و الا؛ انجام: ابر و باران در میان است ... بکار آید خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
منشآتی است بیشتر از کسان ناشناخته و برخی شناخته، از آن میان: 1. نامه در قالب قصیده از میرزا ملک مشرقی، هنگامی که میرزا طالبخان اعتمادالدوله ایران پسر حاتم بیگ اعتماد الدوله سابق به او بی لطفی کرده بود، 2. نامه شهزاده داراشکوه به پیر خود، رقعه نصیرای همدانی به عبدالحسین منشی الممالك شاه عباس صفوی در طلب اسطرلاب، 3. استخراجی که میرزا محمد بن جلال حسینی از روی جفر جامع به فرموده استاد المدققين امیر غیاث الدين منصور شیرازی کرده، 4. خطبه قباله نکاح، 5. کتابه عمارت سلطان حسین میرزا بایقرا، 6. اجازت طبابت به یکی از پزشکان اختلان، 7. خاتمه کتابی که امیر علیشیر بر یکی از مصنفات علمای وقت نوشته، 8 نشان سرفرازی قنبر علی سر تراش، که در حضور شاه (مشترک 5/5 90 «نشان بایقرا»)، در جشنی در باغ زاغان هرات، بر سایر همکاران پیش گرفته است که از اول شام دوشنبه تا زوال پیشین روز دیگر، بی آنکه از وصف معرکه رویگرداند، در حضور ممیزان یکهزار و سیصد سر را بتراشیده است، 9. شجرة سیادت که به اشارت سادات مشهد مقدس. جهت مولانا معز الدين شیخ حسین، 10. منشور انتظام مهام مزار امامزاده سلطان عنب» در قصبه «ساوی» کرمان به یکی از فرزندان امیر سید حمزه موسوی، 11. منشور موذنی درویش نورالله در روضه مقدسه «سه امام»، 12. نامه به شرفای مکه (گویا از حسین میرزا بایقرا)، 13. نامه از سلطان ابوسعید گورکان به اوزن حسن ترکمان، 14. نامه به میرزا حسن بیگ در استطلاب خواجه طاووس، 15. نامه از حسین میرزا بایقرا به والی دهلی، 16. نامه به اشارت «کچوک میرزا»، 17. نشان سلطان ابوسعید میرزا در باب تحقیق مذاهب متوطنان مشهد، که به معز الدين حسن نوشته، در این نامه تعقیب ملحدان را خواسته است، 18. نشان شهر هرات به نام قطب الدين لاری خوافی، 19. نشان سلطان حسین میرزا جهت تدریس «مدرسه سلطانم» به نام امیر سید جمال الدين عطاء الله حقی، 20. نشان از هموبه قاسم نوربخش هنگام عزیمت آن حضرت، 21. نشان راہ حجاز دستگاه، پرده) به میر سید غیاث الدين مشهدی، 22. نیز نشان راه حجاز به شیخ الاسلامي خواجه تقی الدين احمد جامی، 23. نشان راه کعبه به استاد کمال عودی، 24. فرمان منع ریش تراشی (مشترک 5/5 90) از خاقان سعید سلطان میرزا، 25. منشآت نصیرای همدانی، 26. منشآت از «صایب الانامي» (مشترک 742/5 )، 27. منشآتی کوتاه در تعریف علم و مذمت جهل، 27. مدح وحدت، فنا، مذمت قناعت، شاب و جوانی، پیری، بیماری، فراق، غربت، سفر، زراعت، عمارت، حمام، کدخدایی، ولد، مدح سماع و الحان، نرگس، شجاعت، بهار، مذمت کل، 28. خاندان صوفیان و زندگی نامه گروهی از ایشان، 29. رقعه منظومی که میرزا جهانشاه ترکمان برای پسر خود فرستاده است، هنگامی که او بر پدر خود شوریده، و بغداد را گشوده بود. آغاز: «ای پسر ارچه به شهی در خوری. با پدر خویش مکن همسری»، و جواب او نیز به نظم، 30. نامه سلطان اویس از بغداد به شاه شجاع بن محمد مظفر، و پاسخ آن، 31. دیباچه اکبر نامه، 32. عهدنامهکامران میرزا با همایون پادشاه، 33. صلح نامه در جواب عهدنامه پیشین، 34. دیباچه شاهنشاه نامه، از محمد شفیع یزدی، 35. چندنامه از طغرای مشهدی، 36. عبرتنامه، مقیم کاشانی؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11، پیش از مرگ صایب 1081ق؛ هنری؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 7گ (51ر -137 ر) [ف: 2 - 246]
آغاز: بالتفات خاطر فیاض داشته شرایف مفاوضات دریغ ندارد و بر جوع خدمات که لای؛ انجام: روح داخل جسم و خارج جسم و متصل به جسم و منفصل از جسم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (9پ - 10ر)، سطور چلیپا (15/6×8)، اندازه: 22/7×11/9 سم [ف: 29/2-596]
چند نامه نمونه برای آموزش نامه نگاری است که سه متن تاریخی زیر هم میان آنها دیده می شود: - مکتوبی که میرزا هدایت الله وزیر کردستان در وقتی که در دارالخلافه طهران بود به سر کار محمد سلطان حاکم سقز نوشته، مکتوب تعزیه نامه که ملا عباس قاضی سنه به ملا احمد قاضی سقز نوشته، کاغذ مولانا خالد در جواب میرزا عبدالوهاب اصفهانی که معتمد الدوله فتحعلی شاه قاجار که پادشاه ایران بوده نوشته است، به خط خالد نقشبندی مجددی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 4گ (132پ -135پ)، ابعاد متن: 23×10/5، اندازه: 27/7×13سم [ف: 372-29/1]
نمونه های مختلف نامه نگاری است، بیشتر آنها بدون عنوان است، تنها نامه عنوان دار از محمد مدرس سقزی خطاب به شیخ احمد
نودهی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 1گ (149ر-155پ)، ابعاد متن: 23×10/5، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1-373]
شامل نمونه قباله نامچه مورخ صفر 1285 ق، کاغذ که دعاگویان به بزرگی مثل والی کردستان بنویسند، کاغذ دعاگوی به خانی بزرگی مثل سرتیپ خان پسر سردار کل عساکر منصوره ایران نویسد و کاغذ دوستان، به همراه یک بیت شعر به خط محمد امین حاجی مصطفی در سلخ ذیقعده 1285ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 2گ (171ر-172 پ)، ابعاد متن: 23×10/5 ، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1 -374]
از قاضی فخر الدين هروی و شمس الدين صاحب دیوان، با تاریخ های آخر رمضان 998ق و اواخر جمادی الثاني 983 و 28 صفر 980ق؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 1گ (40پ -46ر)، اندازه: 18/8×12/4 سم [ف: 29/1 -176]
آغاز مراقبت حدود صلاح و سداد و محافظت شرایط عدالت و بیداد و استکفاء مهمات ملک و ملت و استبقاء مناظم دین و دولت؛ انجام: و مصلحت آن که بر چه جمله عهدی می باید بستن به ترسل تعلق ندارد بلکه تعلق به طرفین متعاهدین دارد و الحمدالله اولا و ارخا و ظاهرا وباطنا و سلم تسلیما کثیرا کثیرا در نسخه این ابواب باقیمانده است: باب 3. در منشور اشراف دیوان بزرگ و ذکر شرایط و عباراتی که بر آن شرایط مبنی باشد و بر آن قاعده مبنی، 4. در منشور استیفاء و شرایط آن، 5. در منشور ناظری دیوان و شرایط و عبارت آن، 6. در منشور ولایتی از ولایات، 7. در منشور شیخ الاسلامي و ذکر شرایط آن و عباراتی مه لایق باشد، 8. در عبارات منشور قضاء ممالک و ذکر شرایط منشور قاضی القضاة، 9. در منشور ادرار دیوان و عباراتی که لایق آن تواند بود، 10. در منشور حکومت ناحیتی از نواحی و عبارت آن، 11. در تقلید قضا ناحیتی، 12. در منشور و مثال تدریس و شرایط و عبارات آن، 13. در مثال و منشور تقلید منصب خطابت و عبارات آن، 14. در مثال منصب احتساب و شرایط و عبارات آن، 15. در تولیت اوقاف و عبارات و شرایط آن، 16. در مثال دارالشفا و نصب اطبا، 17. در مجاوری خاتقاه و احیاء مراسم مبرات و اقتناء مناهج خیرات، 18. در مثال نیابت خالصات، 19. در مثال ریاست، 20. در مثال کو توالی قلاع وحصون، 21. در عبارات و شرایط فتح نامه پادشاهان، 22. در عبارات عهدنامه و شرایط آن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 14گ (1391 - 152ر)، اندازه: 18/8×12/4 سم [ف: 29/1 -178]
شامل چندین نامه به این شرح: از جانب دوستی به مرزا طاهر واقعه نویس نوشته شد، از جانب نواب حقایق و فضائل مآب آقایی به جناب مرزا صایبا نوشته، از جانب نواب مستطاب مبادی آداب حقایق و فضائل مآب آقایی به عالی حضتر علامی فهامی آخوندی مولانا خلیل قزوینی نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 10ص (301-310)، سطور چلیپا (6×20)، اندازه: 24/5×9 سم [ف: 29/1 -299]
رقعه های این بخش بدون عنوان است به جز این چند مورد: من منشات شاه طاهر دکنی، في التعزية، رقعه که به میرزا هادی نوشته، رقعه که در طلب آب به میرزا هادی نوشته، رقعه در طلب آب به امیر معینا علية وزیر اصفهان نوشته، رقعه که در طلب تنباکو، رقعه که به پدر در طلب خرجی نوشته، ذکر جلوس نواب اشرف اقدس ارفع اعلی سلطان شاه صفی الصفي الموسوي الحسيني بهادر خان من منشات غیره، در قدوم فصل ربیع از نصیرا، رقعه که به محمد شریف نوشته، با افتادگی پس از برگ 160؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 20گ (151ر -169پ)، اندازه: 22/2×13سم [ف: 29/1-549]
منشآت دوستانه، دارای نامه های دوستانه و تغزیه و اشتیاق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (185پ- 191ر)، اندازه: 22/2×13سم [ف: 29/1 -551]
شامل این نامه ها: صورت مکتوب سلطان حسین میرزا بایقرا که در جواب کتاب شاه اسمعیا علیه الرحمة و المغفرة و الرضوان نوشته است، صورت فتح نامه حضرت شاہ اسمعیل ماضی بر سر علا دولت ذوالقدر، صورت کتابتب که شاه عباس به شاه سلیم نوشته، نامه ...... به شیب خان شیبانی، صورت کتابت سلطان سلیمان به شاه طهماسب، نامه جواب سلطان سلیمان خواندگار روم که نواب شاه طهماسب عليهالرحمة و المغفرة نوشته؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخقرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (200پ -206ر)، اندازه: 28/4×15/5 سم [ف: 29/2 -740]
شامل: مکتوب شیخ حسین بلغاربه شیخ علاالدوله سمنانی، آغاز: «جهان جهان آفرین جهان آفرینی را که تصور ملک تقدیر ش»، رقعه نواب میر جمله متخلص به روح الامين، از منشات صائب الانامي، آغاز: «زبان شکسته ترم از قلم نمی دانم»، -حالنامه میر باقر علوی شیرازی که میرزا جلال زوارهای اردستانی نوشته اند، از منشات دستور العمل ارباب سخن قاضی محمد قاسم الشهير به قاضی زاده، دیباچه مرحومی نصیرای همدانی بر منشات خود نوشته، خطبه دیوان حکیم انوری، در طلب عینک به شیخ محمد خاتون نوشته، به یاران شیراز عموما نوشته (منکه میخواهم که یکتا روش و یگاه طور باشم)، به محمد حسین چلپی نوشته به ملا مظفر پنچم نوشته، دیباچه رساله شجره مبارکه، میر مححد حسین تفرشی به طالب خان نوشته، جوابی که طالب خان نوشته،
فرمان ریش تراشیدن از احکام پادشاه ... حسین میرزا بایقرا از منشات عبدالواسع، من عبدالله قطب محیی، مکتوبی که شاه جنت مکان شاه عباس به خان عالم نوشته، کتابی که پر خانم دختر شاه طهماسب به شاه اسمعیل ثانی نوشته، دیباچه خوان خلیل مولانا ظهوری، دیباچه نورس، دیاچه گلزار ابراهیم، - کتابی که ظهوری به شیخ فیضی نوشته، کتابی که قاضی نورالله به حکیم حاذق نوشته، قاضی نورالله بشیخ ابو الفضل نوشتی وقتی که او درستکار بود، از منشات حکیم ابوالفتح این فقره انشای مولانا عرفی است بر دیباچه منشات حکیم ابوالفتح به حکیم همام نوشته، به میر شریف آملی نوشته، به قاضی نورالله در وقتی که ضعف بدن داشته نوشته، از منشات شیخ ابو الفضل، عرایض شیخ فیضی به جلال الدين محمد اکبر پادشاه غازی؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 406گ، اندازه: 33×23/5 سم [ف: 51-47]
منشآت و نامه هایی است واقعی از روزگار صفویان و پیش از آن و نیز منشآتی ادبی برای آموزش عملی نامه نگاری که بایستی در دهه اولقرن 11ق/17م گرد آمده باشد، نامبوب ولی بخش هایی متناسب، اینک نمونه ای از محتویات مجموعه: نامه شاه اسماعیل ماضی به یکی از پادشاهان، نامه شکیب خان ازبک به شاه اسماعیل، نامه عبد المؤمن خان پسر عبدالله خان که اول مرتبه در جاجروم به خدمت شاه عباس رسیده بود و پاسخ آن و چند نامه دیگر از آن دو، منشور همایون شاه عباس به عبدالله خان اوزبک که همراه محمد قلی بیگ ایشک آقاسی فرستاده، منشور شاه اسماعیل دوم درباره استخلاص خان احمد از قلعه اصطخر شیراز، فریادنامه اسیران روم به سلطان سنجر، مثال سلطان سنجر به ملک روم از انشای معین اصم. سپس نمونه نامه ها که بایستی ترسل عبدالواسع (مشترک 3/5، 831) باشد، با سربند «مسوده مولانا کمال الدين عبدالواسع نظامی هروی که به طبقه اعلی نویسند ... به طبقه اوسط نویسند، به طبقه ادنی نویسند». بار دیگر نامه های واقعی، آنگاه سربند «فتح نامجات». برای نمونه: فتح نامه بخارا، فتح نامه قلعه خجند مورخ 857ق، فتح نامه ای که میرزا محمد سلطان نزد کار کیا سلطان محمد حاکم لاهیجان نوشته، فتح نامه جرجان مورخ 854ق، فتح نامه هرات که میرزا محمد سلطان نوشته، فتح نامه ملک سند، فتح نامه الكاي آذربایجان، فتح نامه شاه اسماعیل که شیبک خان را به قتل رسانیده است. بار دیگر نامه ها. برای نمونه: نامه فردوس مکان به سلطان مرادخان پسر سلطان سلیم در تهنیت تاج گذاری، نامه همایون پادشاه به شاه طهماسب مورخ 951ق، نامه امیر تیمور گورکان به سید علی کار کیا حاکم گیلان. سپس گزیده ای از ترسل بهایی که بایستی التوسل إلى الترسل بهاء الدين محمد بغدادی باشد (مشترک 613/5)، آنگاه بار دیگر نامه ها: مثلا: منشور شاه سلطان محمد که شاه فتح الله شیرازی نوشته، نامه شاه اسماعیل دوم به محمد حکیم میرزا برادر اکبر پادشاه هند، سپس عهدنامه ها، بار دیگر نامه ها و آنگاه چند دیباچه، دیباچه منشآت خواجه عبدالله مروارید، دیباچه تاریخ روضة الصفاي میر خواند، دیباچه اخلاق جلالی دوانی؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1009ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 279ص (13-291) [ف: 1-247]
آغاز: امارت و حکومت مرتبت خلاصه سلاله سلطنت شکوفه بوستان عدالت گل گلستان شجاعت؛ انجام: همواره افراد سرشتة احوال فلان الاسامي از مفرده کامل عیار حیات و زندگانی و فذلك عشرت و کامرانی منقش بوده از انعامات خزاین احسان یزدانی بهره مند باشند. الدعا. یا بیاض مکاتبات؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1018ق، جلد: چرمی، 88گ، 18سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 3-1332]
نسخه اصل: دانشگاه پرینستن 1454. منشآت تیموری و صفوی و عثمانی، با تاریخ سالانه صفوی و با صحائف لطائف کمال الدين عبدالرزاق بن جمال الدين اسحاق سمرقندی و فتح نامه بغداد است [راهنمای کتاب 413/16]؛ بی کا، تا: 1035ق [فیلمها ف: 3-49]
مکاتیب و نامه های روزگار صفوی وزمان دودمان آق قوینلو است: یکی از نامه ها مورخ 1036 است سپس پاسخ دانشمندان شیعی است به نامه دانشمندان اوزبک و رارود و تذکره ای از شاه محمد قاسم اینجو برای مولانا محمد باقر و بندی درباره علم بعربی و نامه ای از نظام به دستور محمد باقر شمسا در 1036 نوشته است و نامه کوتاهی از دوانی به غیاث الدين منصور دشتکی و پاسخ او بدو، نیز نامه ای از پادشاه به دانایان فرنگی و یک فرمان شاهانه ومنشور شاهانه به سپهسالار خان وخانان و به حکیمهمام در تعزیت حکیم ابوالفتح گیلانی و دستورالعمل شاهانه به کارکنان ممالک و فرمان شاهانه برای شهباز خان و فرمان شاهی به ممالک ونیز به علی خان حاکم و عرضه داشت شاهزاده، گذشته از همه اینها دیباچه نویس مولانا ظهوری و دیباچه گلزار ابراهیم مولانا ظهوری و«منشآت شیخ ابوالفضل علامی صدر اعظم اکبر شاه بابوی که برادر شیخ فیضی فیاض شاعر معروف میباشد که در هزاروده هجری تدوین شده است»؛ خط: نستعلیق، کا: نظام، تا: 1036 ق [ف: 494-1]
آغازنز طبع زلال و روشن ضمیر ترسل نویسم؛ انجام: تحریر في 29 شهر محرم الحرام پیلان سنه 1039 ... علی اسکندری مهر انرود تبریز
خط: شکسته، کا: یاردم، تا: 1039ق [الفبائي: -560]
انجام: انجامه: «راقمه فقیر کثیر التقصير و ذره حقیر خاک تراب اصحاب حال که با حالت هیبتی داشته باشند (؟)».
شامل این نامه ها: پیامی کهدر وقت توجه نواب کامیاب اشرف به خان بلخ بدیع الزمان میرزا حاکم بدخشان نوشته، نشانی که سلطان حسین میرزا به مولانا سلطانعلی خوش نویس نوشته، نشان موقوفات خواجه افضل الدين محمد، مکتوب مرغوب، سواد نشان شاهرخ پادشاه که به ملک ارده شیر مهراسپ پادشاه نوشته، پروانچه که حضرت شاہ عالم پاشا بعد از فترت فراق مصحوب مرکش (؟) به دارالسلطنه ایران فرستاده، نشان استیفایی که از هشت باب مولانا جامی نوشته؛ کا: محمد حسین ... تبریزی، تا: شوال 1042ق؛ 8ص ( 218-211 )، اندازه: 27/8×15/6 سم [ف: 29/1 -426]
از وحید و مسیحای کاشانی و میرزا شروانی و میر علی خان و میر اسمعیل شوشتری با شعرهای صائب در پایان و اشعار زمان مورخ 1046 در اصفهان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: اصفهان؛ 91گ، 26-21سطر (17×8)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1-156]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-927]
دارای دیباچه نورس و دیباچه خوان خلیل و دیباچه گلزار ابراهیم همه از ظهوری و دیباچه بیاض و وصف و تعریف و خاتمه و نامه و حکایت، مانند دیباچه بیاض میرزا نظام، وصف اصفهان، خاتمه دیوان نصیرا، در طلب مرکب به شما پسر حکیم، دیباچه شجره مبارکه، دیباچه حلل مطرز، دیباچه دیوان نصیر ا، دیباچه لعل قطبی، دیباچه مرقع، در طلب اسطرلاب به میر محمد امین، دیباچه جنگ میرزا نظام، رقعه به شیخ محمد خاتون در طلب عینک، رقعه به اعزه شیراز، کتابت به محمد هادی پسر آقا رضای دابلی، به مظفر حسین کاشی دو تا، دیباچه شرح دیوان انوری، در طلب آب به جهت یاسمن زار به میر معین و جواب او، دیباچه مکاتیب شیخ محمد جرجانی، کتابت به میرزا نورالله، به ملا محمود گیلانی داماد حکیم علی گیلانی، به محمد حسین چلبی، حقیقت جنگ جغال اغلی من نصیرا، دیباچه شرح دیوان انوری که نصیرا از زبان میر ابوالحسن فراهانی نوشته است، رقعه خان خانان به میرزا جعفر آصف خان و جواب او، رقعه خان خانان در پرسش عرفی و جواب او، رقعه خان خانان در پرسش عرفی و جواب او، رقعه عرفی به ظهوری، رقعه خان خانان به مولانا شکیبی، کتاب امیر علی شیر به خواجه افضل در وقت رفتن خود به مکه، نامه نواب آصف جاهی به شایسته خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 17 محرم 1054ق، درم پور؛ مهر: محمد صادق؛ کاغذ: سپاهانی، 157گ، 12سطر (11×5)، اندازه: 18×9 سم [ف: 16-50]
کتابت دیگر ایضا به سلطان احمد خواندگار روم در باب فتح گرجستان مصحوب ذاکر قوشچی ایضا به پادشاه مذکور مصحوب قاسم بیگ بورون بعد از مراجعت از سفر گرجستان جواب کتابت سلطان مصطفی پادشاه روم که بعد از قتل سلطان عثمان و جلوس بر تخت سلطنت نوشته بود، و استدعای صلح کرده بود، و محمد چاوش در مشهد مقدس آورد، و از مازندران مصحوب چلبی آقا فرستاده شد، کتابت از جانب نواب اشرف اقدس ارفع همایون شاهی شاه عباس مرحوم مغفور سابق به جلال الدين اکبر پادشاه هند، مصحوب میر محمد معصوم بکری از ایروان فرستاده شد، ایضا به پادشاه مذکور مصحوب مهدیقلی بیگ ترکمان از گنجه فرستاده شد، کتابت از جانب نواب اشرف اقدس در جواب مکتوب شاهزاده دانیال ولد اکبر شاه پادشاه هند، مصحوب عمدة الأماجد درویش بیگ؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ جلد: چرمی، 24ص (772-795)، اندازه: 14/5 ×23/5 سم [ف: 7-594]
نسخه اصل: بادلیان 378 اوزلی (ش 255). منشآت صفوی و تیموری هند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1067 ق [فیلمها ف: 1-581]
آغاز : رنگ زدای آینه حقیقت نمای ملت جعفری؛ انجام: مناسب شیوه و داد ملایم طریق دوستی و اتحاد چنان می نماید منشآت و نامه هایی است در آن نام چند تن از شاهان صفوی یاد شده مانند: شاه اسماعیل، شاه طهماسب، سلطان محمد، سلطان حمزه، میرزا، شاه عباس ماضی شاه صفی، عنوان یکی از نامه ها چنین است: جواب مکتوب سلطان دارا شکوه در چنین که اراده ایران داشته در زمان نواب گیتی ستان عباس ثانی صاحبقران؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1070ق؛ جلد: گالینگور، 13 (48-60)، 10× 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10-53]
آغاز کرمی کرمی رود زود انسب آن است و السلام. مکتوبی که خواجه رشید به فرزند خود غیاث الدين ... بسمله. فرزند ابقاء الله تعالی می باید که اهل نیشابور را از خوان نوال و زلال افضال خود دور مگردانی؛ انجام: و امداد فیض نامتناهی در همه وقتش ناصر و معاون لوامع آیات مجد و معالی جناب عالی را نسخه ماناقص است و تنها یک عنوان در آن دیده می شود: «باب اول: در مراسلات که از اطراف بدین خاندان ولایت نشان و ازینت دودمان خلافت مکان نوشته شده مشتمل بر چهار فصل است. فصل اول در کتابات سلاطین اطراف و جوانب و جواب آنها»، جدیدترین کسی که از او یاد شده جلال الدين اکبر شاه (1014-963 ق) کتاب تأليف قرن 11 است، این نامه ها در نسخه دیده می شود: 1. مکتوبی که خواجه رشید به فرزند خود میرزا غیاث الدين محمد نوشته در وقتی که شاه خدابنده او را به نظارت خراسان فرستاده به سبب آن که شنیده بود که خراسان از ظلم دارو غگان و حکام خرابی یافته، 2. منشور، با افتادگی از آغاز، در اوایل رمضان 683ق، 3. جواب منشور که به وسیله امیر منصور چماقدار فرستاده شده بود مبنی بر اعلام فتح و دستگیر کردن آینه مغول فرمانده اشرار و اسیر کردن دو خواهر و یک پسر و دختر او
که با 50 غلام و کنیز برای سلطان محمود خان غازان به تبریز فرستاده اند، 4. مکتوب تیمور گورکان به بلدرم بایزید خان والی روم، 5. جواب مکتوب مذکور، 6. کتابت شاه شجاع مظفری که به تیمور گورکان در وقت وفات انشاء نموده، 7. کتابت حسن پادشاه ترکمان که از روی غرور به سلطان محمد فاتح استنبول والی روم نوشته است، 8 جواب کتابت مذکور به ترکی در غره شوال 887ق، 9. منشور که سلطان محمد مذکور به ولد خود سلطان جم نوشته. درباره اوزون حسن به ترکی، 10. نامه پادشاه هند که به دست حکیم همام به ایران فرستاده، 11. کتابت عبدالله خان اوزبک به خواندگار روم سلطان مراد، 12. منشور سلطان حسین میرزا با یقرا به میر علی شیر در باب توجه حج، 13. جواب منشور مذکور که میر علی شیر نوشته به ترکی، 14. نامه درباره دزدیدن در مسجد در اردبیل به دست گرجی و پس گرفتن آن توسط خلیفه حاجی شاه، آغاز و انجام این نامه افتاده است، 15. نامه یکی از پادشاهان هند به فرزندش برای اعلام فتوحات، 16. فرمان جلال الدين اکبر پادشاهان هند در باب طلب چلبی علامه، 17. جواب کتابت مذکور در باب سلطان بایزید، 18. کتابت میر علی شیر به خواجه افضل وزیر خواجه عبدالله مروارید منشی، 19. باب اول: در مراسلات که از اطراف بدین خاندان ولایت نشان و ازین دودمان خلافت مکان نوشته شده مشتمل بر چهار فصل است. فصل اول در کتابات سلاطین اطراف و جوانب و جواب آنها. کتابتی که اعلی حضرت صاحبقرانی شاه اسمعیل به یکی از سلاطین نوشته، 20. جواب کتابت مذکور مصحوب فرخزاد بیگ فرستاده شد، 21. آزادنامه، از محمد ابراهیم که خسرو بیگ و سیاوش بیگ و فرامرز بیگ را آزاد کرده بود و حال آنها به فرو اقبال در زمره عمله رکابخانه خاصه شریفه منتظم اند؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: محمد شفیع تبریزی، تا: 1079ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، سطور چلیپا( 18×9)، اندازه: 12/2 × 21/9 سم [ف: 29/1 -74]
62رقعه است که خطاب به صاحبان مشاغل و حرف و فنون نوشته شده، ابتدای هر رقعه یک رباعی درج گردیده و در آنها از کسان مختلفی مانند سلطان حسین، سلطان سلیم و پسرش، مولانا علی شاه، صفی الدين عبد المؤمن و ... یاد شده است، در صفحه اول و حاشية رقعه شماره 6شرحی درباره فوت سلطان ابراهیم در یکشنبه غره ربیع الاول 1083 ق به نگارش در آمده است. عناوین رقعات: 1.رقعه در ستایش حضرت باری و نعت رسول مکرم و امیر مؤمنان علی بن ابیطالب (علیه السلام)، 2. در باب ترغیب به مصالحه از زبان بزرگی به عبر الله خان نوشته شده بود، 3.رقعه اخری (ای مفتخر از نامه اهل نیاز ** فرمان ظفر نشان تو بنده نواز)، 4.عریضه یا رب که بر اهل سرور باشی ** خورشید مثال ذره پرور باشی)، 5.عریضه الصدارة، 6. ایضا عريضة الصدارة، 7. رقعه (ای خاک درت کعبه آمال همه ** از قبله کوی تست اقبال همه)، 8. در جواب فرمان همیون حضرت پادشاهی خلافت پناهی ظهیر الدين محمد بابر ... نوشته شده بود، 9. در ایراد مراسلات جلالت نهاد، 10.رقعة المصور، 11.رقعة التجار، 12.رقعة الاعاظم و الأمراء 13. ایضا رقعة التجار، 14. رقعه دیگر، 15. رقعه دیگر، 16. رقعة المصور، 17. ایضا رقعة المصور، 18. رقعة التجار، 19. رقعة المعماران و استادان، 20. في الجواب، 21. رقعه صحافان و مجلدان، 22. رقعه اصحاب قبضه و تیراندازان، 23. رقعه به اهل ساز، 24. ایضا رقعه اهل ساز، 25.رقعه صنعتوران و مصنوعات انشاء، 26.رقعه به جماعت قناد، 27. رقعه جواب، 28. رقعه (مکاتیب عطاران)، 29. در جواب، 30. رقعه خبازان، 31. جواب، 32. ذکر مخاطبه آش پزان، 33. ایضا در ذکر آش پزان، 34. رقعه احباء، 35. در بیان تعزیت نامه ها که به طبقه اشراف از طبقات انسانی اختصاص داشته باشد، 36. رقعه، 37. رقعه یکی از مشایخ اسلام به سلطان ...، 38. رقعة المجتهدين، 39. رقعة القاضي، 40. جواب میر آخور، 41. رقعة الاكابر، 42. رقعة القوشچی، 43. ایضا رقعة القوشچی، 44. جواب رقعه اکابر، 45. ایضا رقعة الاكابر، 46. رقعة الأطباء، 47. رقعة المصور و النقاش، 48. رقعه، 49. رقعه، 50. رقعه، 51. سید علاء الدين که فرمانفرمای بعضی از حدود مازندران بوده، 52. رقعه محبت، 53. رقعه برای عیادت مریض، 54. رقعة الى الصدر، 55. هذا مکتوب شکایت، 56. جواب، 57. در خطاب و جواب عاقبت قصاب، 58. رقعة الجواب، 59. ایضا رقعه قصاب، 60.در ذکر اجناس عبارات که به بزازان توان نوشت، 61. رقعه نساج و خیاطی 62. رقعه؛ کا: ابن محمد حاجی بحرانی، تا: 081ق، جلد: چرم مشکی، 81گ (270-350پ)، اندازه: 18/5 × 23/5 سم [اوراق عتیق: 2-498]
آغاز به عرض می رساند که چون ملزومات طریقه عقیدت .. در برگ 20 آمده است: «این مختصری است از شرح حال دل شده محزون و هجران کشیده به هزار گونه رنج و تعب مقرون، به جانب سر دفتر ارباب وفا و گلدسته گلزار خلت و صفا اعنی مخدوم کامکار بی عدیل و نظیر میرزا محمد نصیر. بدایتش مشتمل بر نیاز و نهایتش بر ارادتمندی ...» ؛ کا: شاه طهماسب، تا: 1084 و 1085ق؛ 51گ، اندازه: 21×15سم [ف: 3-17]
مجموعه نامه و عرایض و فرمان های دوره صفوی است، از آن میان مکتوب نواب گیتی ستان به والده سلطانمراد، از جانب نواب خاقان رضوان مکان به مصطفی پاشا وزیر اعظم، جواب آن، مفاوضه اشرف علی به مصطفی پاشا وزیر سلطان سلیمان، نامه از خاقان جنت مکان به همو، نامه از سلطان خرم پادشاه هندوستان به خدمت خاقان جنت مکان، و چند تاریخ از سال های 1066 و 1074 و 1089 و 1097 و 1099 در نامه های دیگر، نامه به ملکزاده انگلیس که غصب ولایت او کرده بودند، نامه ای به کمپانیان انگلیس مورخ 1076/14 نامه پادشاه انگلیس به خاقان جنت
مکان، نامه نواب گیتی ستان به گرای خان تاتار، اخلاص نامه مشایعت بخدمت اشرف مصحوب هاشم ایلچی، منشور اشرف والی اور گنج مورخ شعبان 1071 اخلاصنامه بزرگان مسیحیان در ایران و جز آنها؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: جمادی الاول 1089 و 1084ق؛ پراکنده در دفتر کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 13/5 × 25/5سم [ف: 14-348]
منشآت پیر جمال اردستانی است و حال نامه میر محمد باقر علوی شیرازی و نامه هایی به اسد خان و ملا زمان حاجی محمد حسین خان کرمانی و میرزا محمد حسین و طالب کلیم و افضل خان و بنده رضا و عبدالله نجم ثانی و ضیاء الدين بن حالی تبریزی و ستایشی از چشمه در کشمیر و درخواست عینک؛ خط: نستعلیق، کا: صفی، تا: 1085ق؛ 24ص (408-431) [ف: 5-667]
آغاز: صورت مکتوبی که سلطان علاء الدين خوارزمشاهی ... امداد سلام و اوراد تحیت و وظایف ثنا و روایت مدحتی که نسیم صفای عقیدت و شمیم بقاء طویت در این مجموعه منشآتی با این عناوین آمده است: منشآت علاء الدين خوارزمشاهی و سلطان علاء الدين کیقباد سلجوقی، مکتوب تیمور لنگ به سمرقند دروقت انهدام یلدرم بایزید، مکتوب شاهرخ بهادر به برادرش بعد از فوت پدرش، فتحنامه قسطنطنیه در زمان سلطان محمد خان، مکتوب حسن خان به بایزید خان، مکتوب جهان شاه به سلطان روم محمد خان، مکتوبات سلطان محمد خان، مکتوب شاه اسماعیل به سلطان بایزید، مکتوبات سلطان بایزید به پادشاهان مختلف، مکتوب شاه اسماعیل به شیک خان، فتحنامه هند، فتحنامه قلعه متین متون، مکتوبات بایسنقر و بایزید، مکتوب شاه اسماعیل به سلیم شاه، منشئاتی از شمس الدين منشی، مکتوبات سلطان یعقوب به سلطان بایزید و منشآت و مکتوبات مختلف دیگر؛ کا: صادق علی بن رحمت الله الويري، تا: 14 شعبان 1086ق، جا: ساوجبلاغ
کردستان، به جهت فرزندش حسن علی؛ تملک: محمدرحیم بن میرزا محمد صادق استر آبادی با مهر «یا أرحم الراحمين» (بیضی)؛151گ (68پ -218پ)، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 2-29]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1186/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 3-472]
جنگی است دارای نامه ها و فرمانهای و نشان ها. مرحوم عباس اقبال فهرستی برای آن در برگه های جداگانه نوشته و لای نسخه گذارده که اکنون می بینیم، فهرست مکاتیب مندرجه در این مجموعه منشآت: 1. مکتوب اکبر شاه شاه عباس صفوی، 2. مکتوب شاه عباس صفوی به اکبر شاه، 3. مکتوب شاه عباس به سلطان محمد قیصر روم در سال 1004ق، 4. مکتوب اعتمادالدوله به سنان پاشا، 5. مکتوبشاه عباس به سعد الدين معلم خواندگار روم، 6. مکتوب ملاسعد الدين بیگی از خواتین، 7. مکتوب اعتماد الدوله به ابراهیم پاشا صدر اعظم روم، 8. مکتوب سلطان محمد قیصر روم به شاه عباس در 1004ق، 9. مکتوب شاه عباس در 1003ق به طلب نورمحمد خان و پسران حاجم خان، 10. جواب شاه عباس به نامه عبد المؤمن خان اوزبک، 11. جواب شاه عباس به نام عبد المؤمن خان اوزبک که مرتبه اول نوشته بود، 12. مکتوب ثانی عبدالمؤمن خان به شاه عباس، 13. جواب شاه عباس به عبد المؤمن خان، 14. مکتوب سوم عبد المؤمن خان به شاه عباس، 15. جواب این مکتوب از شاه عباس، 16. مکتوب آخرین عبدالمؤمن خان، 17. مکتوب شاه عباس به سلطانمراد خان در 1001ق، 18. مکتوب شاه عباس به خان احمد خان در سنه 1001ق، 19. مکتوب شاه طهماسب به خان احمد خان، 20. عرضه داشت خان اصفهان به شاه عباس، 21. مکتوب شاه طهماسب به سلطان سلیمان خان، 22. مکتوب عمید اوزبک به شاه طهماسب، 23. جواب آن از شاه طهماسب، 24. مکتوب شاه به سلطان مرادخان، 25. مکتوب تعزیت به پادشاه روم، 26. مکتوب تعزیت به سلطان مراد، 27. تهنیت جلوس سلطان مراد، 28. مکتوب شاه طهماسب به سلطان سلیم در باب تولد فرزندی، 29.درباب تسخیر یکی از قلاع فرنگ نوشته شده، 30. کتاب محمد همایون شاه هندی به شاه طهماسب، 31. کتاب محمد همایون شاه هندی به شاه طهماسب، 32. جواب شاه طهماسب به محمد همایون شاه، 33. سواد مکتوب اسکندرپاشا، 34. مکتوب سلطان محمد به شاه فتح الله شیرازی، 35 مکتوب شاه اسماعیل ثانی به محمد حکیم میرزا برادر اکبر شاه هندی، 36. مکتوب شاه عباس به مولانا سعد الدين معلم خواندگار روم، 37 مکتوب سلیمان خان سلطان روم به شاه طهماسب، 38. مکتوب شاه طهماسب به سلطان سلیمان خان، 39. عرضه داشت القاص میرزا به سلطان سلیمان خان، 40. معاهده شاه طهماسب با سلطان سلیمان خان، 41۔ مکتوب شاه اسماعیل به یکی از سلاطین، 42. مکتوب شیبک خان اوزبک به شاه اسماعیل ماضی، 43. مکتوب شاه عباس به عبدالمؤمن خان اوزبک، 44. مکتوب عبد المؤمن خان به شاه عباس، 45. مکتوب دیگری از عبدالمؤمن خان به شاه عباس، 46. جواب این مکتوب از شاه عباس، 47. منشور شاه عباس به عبد المؤمن خان، 48. منشورشاه اسماعیل ثانی در باب استخلاص خان احمد از قلعه اصطخر، 49. کتاب اسکندر پاشا صدر اعظم روم به شاه طهماسب، 50. مکتوب ملا میر قاری به یکی از وزرا، 51. فتح نامه شاه طهماسب راجع به آذربایجان و دیاربکر خطاب به ملک کیو میرث حاکم رستمدار، 52.فتح نامه خراسان از شاه طهماسب خطاب به جعفر سلطان حکمران رشت، 53. کتابت اکبر شاه به صدر العين محمد، 54. کتابت اکبرشاه به چلبی بیک، 55. مکتوب سلطان حسین میرزا بایقرابه شاه اسمعیل، 56. مکتوب عبدالله خاناوزبک به سلطان مرادخان، 57. فتح نامه شهریار اعظم شاهرخ بهادر پیش ملک کیومرث رستمداری در باب فتح آذربایجان و تبریز، 58.
منشور شاهرخ پیش سید ناصر کیا واکابر گیلان، 59. جواب ملکشاه سلجوقی به خواجه نظام الملك، 60 کتبت غزالی در جواب خواجه نظام الملك در باب تدریس مدرسه نظامیه بغداد، 61. پروانچه جهانبانی در باب ایشک آقاسی گری، 62. نشان منصب امیر دیوانی، 63. نشان استیفای میرزا شکرالله، 64. نشان یکی از وزرای عالیمقدار، 65. منشور نواب جنت مکان به خواجه امیر بیک مهردار، 66. عرضه داشت امیر بیک مهردار در جواب منشور فوق، 67. نشان مستوفی الممالكي شکر الله به مسموده قاضی عبدالله، 68. مکتوب شاه اسماعیل به سلطان مراد خان سلطان روم، 69. منشور میرزا شاهرخ به ملک ناصر الدين پادشاه مصر، 70. مکتوب امیر تیمور به پادشاه مصر، 71. مکتوب سلطان حسین میرزا بایقرابه سلطان یعقوب، 72. از کتاب ترسل بهائی که در سلطنت الب ارسلان به تاریخ محرم 528 بعضی از آن انتخاب نموده، 73. منشور جهت قاضی بسطام از انشای بهائی منشی الب ارسلان، 74. عرضه داشت خان اصفهان به شاه عباس، 75. جواب شاه عباس به عرضه داشت مزبور، 76. مکتوب شاه عباس به خواندگار روم، 77. مکتوب شاه عباس به سعدالدین محمد معلم خداوندگار روم، 78. کتاب علماء ماوارء النهر به علمای مشهد مقدس، 79. در جواب طبقه اعلی از علما نویسند، 80 در جواب طبقه اوسط از علما نویسند، 81 در جواب طبقه ادنی از علما نویسند، 82. در تهنیت جلوس شاه عباس اول، 83. در تهنیت ولادت سلطان حمزه میرزا، 84 در تهنیت ولادت سلطان صفی میرزا، 85. در تهنیت عید رمضان، 86. فتح نامجات، 87. فتح نامه شاه اسماعیل پس از قتل شیبک خان، 88. فتح نامه شاه اسماعیل پس از غلبه بر علاء الدوله و مرادبیک، 89 فتحنامه خراسان به دست شاه عباس و غلبه بر دین محمد اوزبک، 90. فتح نامه نسا وابیورد به دست شاه عباس، 91. کتابات که به والدین و اعمام و احوال و برادران نویسند، 92. نمونه های مکاتیب مختلفه، 93. پرسش تعزیت به خدمت علامه میر سید شریف پس از فوت پسرش، 94. ایضا پرسش تعزیت، 95. ایضا پرسش تعزیت، 96. ایضا پرسش تعزیت، 97. ابیات درذم عجب و بخل، 98. جواب مکتوب سلطان سلیمان خان به شاه طهماسب؛ خط: نستعلیق، کا: جزی برخوار، محمد علی بن مهر علی، تا: دوشنبه 1محرم 1087ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 350 گ، 21سطر (18×11/5)، اندازه: 19×25 سم [ف: 1-464]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1435ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-209]
آغاز: هو العزيز تعالی شانه به حضرت آقا حسین سلمه الله نوشته شده. رشحات سحاب برکات ذات قدسی صفات خدام کرام فرشته مقام بر مزارع استعدادات حقایق وماهیات؛ انجام: نیازمندان آفاق علی الدوام پرتوافکن است همت ارجمند ونهمت ثریا پیوندش درین پایه هنوز رحل نزول نینداخته آهنگ ذروه مقام محمود را به جود بذل الموجود 42قطعه است شامل وقف نامه نواب به خط میرزا محمد امینا، تعزیت نامه میرزا ابراهیم وزیر سابق آذربایجان جهت میرزا صادق مستوفی الممالك، نامه به میرزا فصیح به خط برادرش، رقعه میرزا محمد امینا از زبان حاجی علیخان به فرزند مرحوم میرزا کاظم منجم درباب تعزیت والدش، نامه به آقا حسین احتمالا آقا حسین خوانساری، مکتوبی به میرزا طاهر؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: ذیحجه 1093ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 21گ، اندازه: 32×19سم [ف مخ: 5-2148]
آغاز: نستعین بمصور الذي خلق السموات و صور کم باحسن صورکم و اليه المصير. زان می طلبم معنیت از هر صورت ** زیرا که ز معنی است اثر در صورت / این عالم صورت است و ما معنی جو ** معنی نتوان یافت مگر در صورت دو شینه به خیال خوش صورتان نوخطان کشور هند بر بر بالین هوس گذاشتیم و دیده دل از تصویر صورت خوب و شمایل مرغوبشان روشن می داشتم؛ انجام: عطا فرما تا منکران را خجل و از حصول این صورت سرمراد بر چرخ برین افرازم.
کا: محمد مهدی ابن محمد صالح رضوی، تا: با تاریخ 1096ق؛ جلد: میشن منقش، 2ص (117-118 متن و حاشیه)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 29/1-218]
شامل این موارد: رقعه ای که نصیرای همدانی به عزیزی نوشته، رقعه دیگر که در طلب تسبیح به عزیزی نوشته شده، رقعه ای که در طلب عینک به عزیزی نوشته شده، رقعه دیگر به جهت آب به میر معین وزیر اصفهان نوشته شده، جواب رقعه نصیرا که نیر معین نوشته، رقعه دیگر که جناب مشار اليه به عزیزی نوشته، رقعه میرزا جانی که بر مطلوب جانی خود نوشته؛ بی کا، تا: شعبان 1097ق؛ جلد: میشن مذهب، 5ص (32-36 متن و حاشیه)، اندازه: 27/8×16/1 سم [ف: 29/1-124]
منشآت و حکایات، شامل رقعه ای که خواجه رشید شیروان شاه نوشته باغ طلبیده، رقعه ای که میر شریف آملی به جناب بندگان حکیم ابوالفتح گیلانی نوشته، جواب رقعه میر مذکور، در طلب شراب نوشته شده، من کلام لقمان حکیم، من کلام امام ناطق جعفر صادق (علیه السلام)، از مولوی معنوی، نقل از شیخ فرید الدين عطار و حکایاتی از امیرالمومنین (علیه السلام)، امام زین العابدين (علیه السلام)، ابوبکر، حنیفه، زبیده و نسب نامه عمر خطاب؛ بی کا، تا: شعبان 1097ق؛ 5ص (50-54متن و حاشیه) [ف: 29/1 -124]
شامل: لغز از سلطان العلمايي، لغز از محمد بیگ اعتمادالدوله سابق، جواب که عالی حضرت میرزا رضی صاحب رقم بر لغز مذکور نوشته است، مرحوم میرزا فصیح در طلب مکاتیب قطب
بن محیی به عزیزی نوشته، کسی از بخارا نزد غزالی رفت و نصیحت خواست وی او را این نصیحت کرد: آغاز: «قال الله تعالی و ذکر فان ذکری تنفع المؤمنين. اگر طالب راه سعادتی بدان که اصول سعادت سه است: ملازمت و مخالفت و موافقت»، رقعه ای که مرحوم جلال الدين حسین به مرحمت و غفران پناه میرزا عبدالحسین منشی الممالك نوشته، رقعه ای که عیسی خان قورچی باشی به نواب ثالث المعلمين میر محمد باقر داماد نوشته، جواب که حضرت میر محمد باقر قلمی فرمود. رقعه ای که میر سید شریف به میر قاسم بغداد در باب نفرستادن ماست نوشته، رقعه ای که نواب خاقان خلد آشیان صاحبقرانی به عالی حضرت علامی آقا حسین به خط مبارک خود نوشته، میرزا مطیعا همدانی در باب سرما نوشته، من منشآت مرحمت پناه صایبا علیه الرحمة؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل رجب 1098ق، جا: دوزال قراجه داغ؛ 8ص (211-218 متن و حاشیه) [ف: 29/1 -127]
آغاز: بسمله. بعد از حمد و ثنائی مرحضرت ایزد متعال قادر متعال ... آنکه پس از ادای وظایف درود و تحیت بر آن نبی مختار ...آنکه بنده ... هر کرن ولد منیر اداس کنوه ملتانی روزی در دار الخلافت بلده هنر ابصحبت یاران نشسته بود بعضی از دوستان گفتند که تو تا مدتی در خدمت نواب مستطاب غفران پناه حاتم زمان نوشیروان عصر غفارخان منشی بودی و عمر خود را در فن انشا صرف کردی چیزی بطریق یادگاری بنویس ... بحکم اشارت آن عزیز این خطی چند بعبارت شکسته و دلبسته در قلم آمد که طالبان این فن را روزمره بکار آید مشتمل بر هفت باب: باب اول سلاطین بسلاطین نویسند، باب دوم در اصدار فرامین، باب سیوم در شرح پروانجات، باب چهارم در نوشتن عرایض، باب پنجم در مکتوبات که ابنای روزگار با یکدیگر نویسند، باب ششم در خط قباله شرعی، باب هفتم در نوشتن دستک و سرنامه و غیره؛ انجام: سرنامه بمطالعه حضرت قبله گاهی صاحب مدظله العالي بگذرد (تمت بالنون و الصاد) از هر کرن پسر منیر اداس کنوه ملتانی در هفت باب به فارسی که در هند ساخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 34گ، 13 سطر (16×10)، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 8 -686]
عناوین ذیل در این مجموعه مشهود است: جواب نامه عبد العزيز خان، نامه به ابوالغازی خان والی اور گنج، فرمان اوزبک زیب، نامه به قطب شاہ والی دکن، نامه به پادشاه بیجاپور، نامه به سلطان مراد بخش، فتح نامه قلعه قندهار، فتح نامه داراشکوه، رقم به دولتخان هنگام محاصره قندهار، رقم برای میرزا کتابدار در ایلچی گری هند، رقم سیورغال محمد بیک اعتماد الدوله، رقم برای مولی محسن فیض کاشانی برای امامت جماعت، رقم برای میرزا شفیع منجم، رقم جهت وزارت میرزا مهدی، نامه به والی بیجاپور، نامه به عبدالعزیز خان والی بلخ و جواب نامه وی، صلح نامه ای که به عبدالعزیز خان نوشته شده، نامه به بوداق سلطان در ایام ایلچی گری هند، جواب نامه ذوالفقار خان حاکم ملتان، برخی منشآت آقا حسین خوانساری، اشعاری از موسی خان معز فطرت موسوم به شمس المناقب، مکاتبات علامی که عبدالصمد افضل محمد آن را از مکاتبات شیخ ابوالفضل وزیر خاقان گرد آورده و در سه قسم (1- مکاتیب و فرامین، 2- عرایض و خطوط، 3-خطب و اختتام) جمع آوری نموده و مطابق مصرع «تاریخ مکاتبات علامی» پایان یافته، رقعاتی به مریدان خواجه عبدالله، چندین رقعه به امیر علی شیر وزیر سلطان حسین بایقرا، رقعه به مهابت خان، نامه به مقصود بیک، نامه به ابراهیم خان حاکم لار، نامه به میرزا لطفی، نامه به میر عبدالرزاق، نامه به حکیم ابوالفتح بن عبدالرزاق گیلانی، نامه به میر عبدالرزاق معموری، نامه به ملک حسین ملک التجار شیراز، نامه به یوسف خان حاکم ابرقو، تهنیت وزارت میرزا عبدالله خان وزیر حمزه میرزا و دهها نامه متفرقه دیگر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج دو رو، 196گ، اندازه: 15×22 سم [کتابخانه های قائن: ف: -155]
آغاز: در چنین موسم که طاوس اشجار مزین بجلاجل انوارست؛ انجام: بحساب الجمل و عقد بیده ثلث وستین، انتهی الحديث. منشآت مختلف و مختلط است بتازی و پارسی و بی سرو ته که از میان جنگی جدا شده است، شامل: خطبه ای ادبی، مراسلات سیف خان کشمیری، چند دیباچه، مناظره شب و روز، چند متن در مدح بعض اشخاص، مناظره تیغ و قلم، تعریف بازار زنانه، تعریف دکان جوهری، تعریف دکان بزازی، تعریف دکان گلفروشی، تعریف دکان حلوا فروش، تعریف دکان عطار، تعریف دکان میوه فروش، تعریف دکان تنباکو فروش، تعریف دکان تنبولی، تعریف دکان سبزی فروش، تعریف ایام و فصول سال؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: نادر شاه افشار؛ جلد: پارچه ای، 15گ، اندازه: 20× 29/5 سم [ف: 852-7]
آغاز: بسمله، الحمد لمن یقول في حق کلامه فاتو بسورة من سنه ... چون کلمات کلیات بانجام رسید؛ انجام: با انقراض عالم عرصه گیتی حولانگاه سمند اقبال جنان آرای پیر و مرشد آفاق باد. مجموعه سواد نامه های سلاطین هند می باشد که جامعی ناشناس در قرن 12 گرد آوری کرده است، در مقدمه می گوید: «درین ضمن چون درین عمر قلیل که اليوم بشصت و هفت رسیده و سنه یکهزار و یکصد و بیست و شش است آنچه از نوادر روزگار و غرایب قدرت خالق لیل و نهار از انقلابات احوال عالم و برهم خوردگی سلطنت ها ... در عرض یک سال مشهود ما گردید ارباب سیر و تواریخ آنچه نوشته اند درین هزار سال مثل این قسم و نقلیات عجیبه محرر نشده»، عناوین نامه: - نقل فرمان شاه جهان
پادشاه به نام عبدالله قطبشاه، - نقل نوشته شاه جهان مصحوب شیخ عبدالطیف به نام عبدالله قطبشاه، - فرمان عالم گیر پادشاه به نام عبدالله قطبشاه، - نشان پادشاهزاده سلطان محمود به نام عبدالله قطبشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ جلد: مقوا، 98 گ، 11سطر، اندازه: 24×15/3 سم [ف: 17-519]
منشآت است دارای: 1. تعریف باغ و بهار به نثر از ظهیرای تفرشی زنده تا 1111) نام دیگر آن «شبنم شاداب» است و نسخه ای از آن در ملی هست (نسخه های منزوی 3531)، 2. نامه میرزا تقی دولت آبادی به ابوطالب اعتمادالدوله، 3. دیباچه که میرزا نوری شیخ الاسلام هرات متخلص به «فتوی» بر دیوان خود نوشته، 4. دیباچه ای که همو بر دیوان مرتضی قلی خان قورچی باشی نوشته، 5. تاریخ جلوس سلاطین به نظم، 6. از دیباچه غرة الكمال امیر خسرو، 7. نسبت خط و کتابت از بقیه و نقیه» امیر خسرو، 18 مولانا عرفی به فیضی نوشته، 9. نامه رشدی به میرزا ابراهیم همدانی، 10. نامه ملهمی به مطلوب خود، 11. ناه شاه سلیم به شاه عباس
ماضی، 12. نامه سلطان بلاغی به شاه صفی، 13. رقم آقا رضا نقاش که در عهد شاه عباس ماضی نوشته شده، 14. رقعه شاه عباس به درویش مصطفی رومی، 15. دیباچه میرزا عبدالله، 16. شعر بهلول به عربی و میرزا طاهر به فارسی، 17. از منشآت میرزا عبدالله در انتخاب اشعار جهت نواب اشرف، 18. دیباچه همان شخص بر مثنوی گل رعنای حکیم محمد سعید کوچک، 19. مسافت بین اصفهان و مشهد باطناب هنگام پیاده رفتن شاه عباس به آنجام؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12؛مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 220گ [ف: 7-19]
الاشتياق عند المخاديم، نامه دوستانه، سرگذشت ابن سینا، حکایت، فصل دوم در بیان نفس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 4 گی (29پ -32ر)، 8سطر (11×15/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -388]
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 14گ (64پ -77پ)، 8سطر (11×15/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -388]
نامه به آقای محمد امین است مصحوب برده سیاه به نام «خوش قدم» تا می رسد به منشآت آقا حسین خوانساری و نامه ابوالغازی والی اور گنج با چندنامه درباری صفوی از منشآت وحید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: محمد حسین بن حسن موسوی؛ جلد: تیماج، 72گ، 19سطر (20×10)، اندازه: 23×12سم [سنا: ف: 1-156]
دارای: 1. وقف نامه محمد مهدی بن محمد نصیر بر قرآن خود، 2. وقف نامه قرآن به عربی که بر قرآن خود نوشته، 3. دیباچه ای که بر دره نوشته، 4. شرح ملفوفه، 5. پاسخ به میرزا یوسف وزیر مازندران، 6. پاسخی که دگر باره نوشته، 7. رقمی که به امیر محراب بیک قدیمی نوشته شده، 8 رقم وزارت دیوان اعلی در روزگار سلطان حسین برای محمد قلی خان شاملو، 9. پاسخ منشیان حسن خان در کنار عریضه، 10. نامه به پادشاه هندوستان، 11. نامه به پادشاه هند که حسین قلی خان و میرزا محسن خان با خود برده بودند، 12. رقم ته مینای شراب که در وجه جمشید بیک مقرر شده، 13. دیباچه رقم ایشک آقاسی گری دیوان اعلی، 14. دیباچه دیگر، 15. دیباچه رقم قورچی رکاب، 16. دیباچه رقم توپچی باشی گری، 17. دیباچه رقم نظارت نجف قلی بیک توشمال باشی، 18. دیباچه رقم وزارت میرزا مهدی وزیر اعظم دیوان اعلی، 19. دیباچه ای که به خزانه دار نوشته از نیابت میرزا طاهر، 20. دیباچه ضابطه نویس دیوان اعلی به اسم میرزا محمد علی، 21. دیباچه نظارت سرکار خاصه شریفه که در ایام تهماسب میرزا به اسم محمد علی خان والد اصلان خان نوشته، 22. دیباچه نظارت باغات و عمارات پادشاهی اصفهان به اسم میرزا مهدی کوکب نوشته شده، 23. دیباچه صدارت ممالک محروسه به اسم میرزا ابراهیم، 24. دیباچه ایالت به اسم فتح علی خان قاجار افشار، 25. دیباچه حکومت دشتستان و بنادر و عمان به اسم لطیف خان، 26. رقمی که به میرزا محمد خان بیگلر بیگی هرات در باب خلعت نوروزی نوشته، 27. رقم علاوه القاب در ایام سلطنت شاه تهماسب برای میرزا حسن وزیر گیلان، 28. رقم چرخک چی باشی گری، 29. رقم اضافه مواجب میرزا محمد صندوق دار، 30. رقم اضافه مواجب صاحب جمع قیچاچی خانه، 31. رقم مهردار همایون به اسم کرم علی بیک افشار، 32. رقمی که به میرزا محمد زکی شیخ الاسلام اصفهان نوشته، 33. رقم مبارک قبل از سلطنت به میرزا محمد رضای متولی مشهد مقدس، 34. رقم مبارک ایضا به مشارالیه، 35. فرمانی که به محمد حسین غلجه تحریر یافته، 36. فرمانی که به الله یار خان ابدالی در باب مرحوم ابراهیم خان نوشته، 37. رقم مبارک که قبل از سلطنت به ممالک ایران نوشته، 38. رقمی که در باب جلوس عباس میرزا به نایب تبریز نوشته، 39. رقمی که در جواب عریضه ملا محسن مدرس مدرسه هزار جریب اصدار یافته، 40. رقم آزادی یک نفر غلامان که از جانب مرحوم شاه تهماسب میرزا قلی شده، 41. رقمی که در باب نھی سب خلفاء ثلاث مصحوب میرزا محمد علی نایب الصدراه به ممالک ایران فرستاده شده، 42. گواهی میرزا مهدی خان بر گم شدن اسب کسی در استراباد، 43. رقمی که در باب تحصیل خواجه سرا به عزیزی نوشته و پنجاه نام خواجه سرا در آن آمده است، 44. از عزیزی به میرزا رحیم حکیم باشی، 45. از عزیزی که انار و لیمو فرستاده، 46. کاغذ به میرزا محمد امین که در اصفهان بکفتوی (؟) بعضی به مرارت افتاده، 47. پاسخ نوشته ای به میرزا عبدالباقی پسر میرزا رحیم حکیم باشی، 48. نامه به میرزا طوفان، 49. نامه از طرف شاه به سردار،
نامه دوستانه (نه تا)، 51. نامه محمد شفیع گیلانی در طلب و عده مهمانی، 52. پاسخ او، 53. نامه به عزیزی که از او کیف طلبیده و او کم فرستاده، 54. در عهد خاقان سعید شهید شاه سلطان حسین که جماعت روسیه به تاخت کنار استراباد از در آمده بودند که سفاین روسیه در دریا غرق شده بودند نوشته، 55. نامه بیگلر بیگی استرابادی به میرزا صادق برادر حکیم باشی، 56. شرحی که در حاشیه مکتوب نگارش یافته، 57. نامه به میرزا خلیل که از زیارت مشهد برگشته بود، 58. نامه ملامحمد باقر مدرس به علماء بغداد هنگام محاصره آن شهر به فرمان شاه، 59. نامه به سعیدا مفید استرابادی که جماعت عصار خواسته بودند، 60. نامه به محبای قلندر، 61. پاسخ نامه احمد پاشا والی بغداد، 62. شرحی که در حاشیه مکتوب نوشته که وجهی که هدیه فرستادید رسید، 63. تهنیت والی گری خراسان به خدمت اشرف اقدس اعلی، 64. نامه به وزیر اعظم از بغداد، 65. از منشآت آقا محمد هاشم درویش: رقم وزارت میرزا عبدالخالق، 66. دیباچه رقم دیگر، 67. رقم شیخ الاسلامي شیخ محمد بحرینی، 68. رقم باغبان باشی گری باغات اصفهان، 69. دیباچه رقم شیخ الاسلامي، 70. دیباچه رقم معماری، 71. دیباچه محتسب بودن میرزا ابو الحسن علوی، 72. نامه به داروغه، 73. نامه به مستوفی الممالك، 74. نامه به استاد شعر باف، 75. نامه گله آمیز، 76. نامه به ناظر باشی، 77. نامه به یکی از مخدومان پس از آنکه حاصل شیراز با ورود حسن خان قاجار تلف شده بود، 78. دیباچه وقف نامه، 79. وقف نامه، 80 قباله یک نفر غلام، 81 دیباچه قباله نکاح، 82 قباله نامه نکاح، 83 نامه به یک زنی بزرگوار، 84. نامه به دوستی برای مقراض، 85 تهنیت تولد کودک، 86 نوشته ای دیگر از میرزا مهدی خان، 87 نوشته دیگر به جعفر نامی، 88 شرط نامه اجاره، 89 اسامی سنوات ترکی، 90. دیباچه برای فاتحه کلانتر و ضابط، 91. فاتحه دیگر برای نزول خواتین، 92. فاتحه برای مستوفیان و کتاب دفاتر، 93. فاتحه ضابط و کلانتر، 94. فاتحه که برای ایشک آقاسی باید خواند، 95. فاتحه کلانتر و ضابط، 96. اجازه نامه استخاره حج که به حجه فرش باید داد، 97. وقف نامه قرآن یا کتاب، 98. دیباچه وقف نامه، 99. اجاره نامه، 100. تعزیه نامه، 101. نوشته ای که به زنان نویسند؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 155گ، 17سطر (10×5)، اندازه: 13×7 سم [سنا: ف: 1-368]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9625
منشآت و مکاتیب خطاب به: احترام خان، میان محمد علی، ملک عبدالهادی، سید میرزا محمد اسحق بیوتات، اصلح بن خان، میر محمد صالح، هداية الله خان، حکیم عبدالرزاق، سعدالله خان، میر عطاء الله خان، ملا محمد عارف، احسن الله خان، ابوالبرکات خان، فاخر خان، حکیم بابا، خواجه عبدالله، عصام الدين خان عبدالمجید خان، یادگار خان، بابو کل، میر سلطان محمد، در کوییدت شاه، قاضی خان، ملامحمد کاظم، ملا محمد رفیع، با جز اینها از نامه های دیگر که مخاطب آن نوشته نشده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: هندی، 151گ، 12سطر (15×7/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 17-438]
آغاز: و اقرار حضرت صاحب الزمان نمود و بعد از اقرار وصی خود گردانید ستوده اطواری؛ انجام: علی الصداق المزبور ثم وقع الابراء، کتب الداعي ... نمونه هایی از نامه نگاری و تنظیم اسناد در مناسبات مختلف است از جمله: در جواب مکتوب، تحریر قبض اجاره، اقسام دیگر اجاره نامچه، طریق نوشتن آزاد نامچه، طلاق نامچه، بیع و ابتیاع، صورت تعزیه نامچه، جهت رهن، صورت نکاح و ...؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 13گ، 11سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2-630]
آغاز: سر ببالین زانو گذاردن؛ انجام: مخالصت بوده باشد پاره ای از نامه ها از میرزا طاهر وحید قزوینی یا تبریزی است که در 1100به جای شیخ علی خان وزیر سلیمان صفوی شده بود و دو نامه از اوست به دو برادر و خود او: میرزا فصیح (ش 1 و 44) و میرزا محمد امین (ش 96)، در نسخه ما در هامش نامه 47 آمده که تا اینجا کلام وحید است، و از آن بر می آید که نامه های دیگران هم باید در این جنگ باشد پس از این هم نامه های وحید در آن است چنین است فهرست نامه ها: 1. نامه به میرزا فصیح برادر خود، 2. نامه ای که با مهدیخان سلطان عرب نزد عبدالعزیز خان والی ترکستان فرستاده شده است، 3. نامه به سلطان داراشکوه در پاسخ نامه او هنگامی که می خواست به ایران بیاید، 4. پاسخ سلطان مرادبخش، 5. به والی بیجاپور، 6. به والی دکن، 7. پاسخ سلطان مراد بخش، 8 به عبد العزيز خان والی ترکستان، 9. به پادشاه اروس، 10. به سلطان مراد بخش، 11. به ابو الغازي خان والی خوارزم، 12. به عبدالعزیز خان والی ترکستان (دوتا)، 13. به ابو الغازيخان والی اور گنج، 14. نامه شاه به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 15. رقمی به میرزا مقیم کتابدار سرکار خاصه شریفه، 16. دیباچه رقم باغبان باشی گری باغات سرکار، 17. دیباچه رقم القاب عالیجاه اعتماد الدولة العلية العالية، 18. دیباچه رقم میرابی دارالسلطنه اصفهان، 19. دیباچه رقم حکیم باشی گری ، 20. سواد رقم ...... (سفید)، 21. رقم جهت منصب وزارت دیوان اعلی برای میرزا محمد مهدی، 22. دیباچه رقم وزارت، 23. رقم رسوم خود نواب وحید، 24. دیباچه رقم بیگلر بیگی صفی قلی بیگ، 25. دیباچه رقم صدارت میرزا مهدی، 26. دیباچه رقم صدارت میرزا ابوصالح صدر ممالک محروسه، 27. رقم وزارت دیوان اعلی برای شیخعلی خان زنگنه، 28. ریباچه رقم برای میرزا محمد حسین طبیب حرم، 29. دیباچه رقم نظارت بیوتات به نجفعلی بیک، 30. دیباچه رقم توشمال باشی گری لطفعلی بیگ، 31. دبیاچه رقم توپچی باشیگری نجف قلی بیک، 32. دیباچه رقم دیوان
بیگی گری ابوالقاسم بیک، 33. دیباچه رقم قضای دارالسلطنه اصفهان، 34. دیباچه رقم وزارت خراسان به میرزا سعدالدین محمد، 35. دیباچه رقم تولیت مقصود بیک ناظر بیوتات سرکار خاصه شریفه، 36. دیباچه رقم جلوس ثانی و تغییر اسم سامی نواب طوبی، 37.دیباچه رقم ایشک آقاسی باشیگری، 38. دیباچه در باب فوت سلطان بلاغی به ولداو نوشته، 39. مسوده جواب مکتوب حاکم ملتان که به ذوالفقار خان نوشته، 40. مسوده مکتوبی که جانب یکی از حکام سرحدنو شته، 41. رقم تورچیگری رکاب مقرب الحضرة صفیقلی بیک، 42. کتابت میرزا تقی اعتمادالدوله به صفدر خان، 43. جواب کتابت حسین بیک، 44. مراسله به میرزا فصیح برادر خود، 45. نامه به عبدالعزیز خان والی ترکستان در پرسش قصه ندر محمد خان والداو، 46. مکتوب اعلی حضرت ظل رحمن به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 47. نامه به سلطان مرادبخش (در هامش آمده: تا ناینجا کلام وحید است)، 48. دو رقعه در طلب ماست، 49. رقعه در طلب دایره چ، 50. به مرحوم نصیرای همدانی در طلب اسطرلاب، 51. رقعه به دوستان، 52. به مرحوم نصیرای همدانی در طلب اسطرلاب، 53. رقعه امامقلی صانع در طلب کاغذ، 54. از میرزا محمد علی در درخواست اسب، 55. نوشته میرزا محمد علی از طرف رضا قلی خان به میرزا زین العابدين، 56. رقعه کسی به بزرگی، 57. مکتوبی درحقایق حالات، 58. نامه محمد مؤمن بیک داروغه قراشخانه به میرزا ابراهیم همدانی، 59. رقعه درخواست یاقوت به دوستی، 60. به حافظ واصناف جماعت، 61. نامه حکیم رشیدی به میرزا ابراهیم همدانی، 62. رقم میرزا فصیح به حافظ محبعلی در باب پیوند، 63. کتابت مولانا عبدالخالق منشی به مولانا نصرالله نامی، 64. رقعه میرزا مظفر علی به میرزا عبدالقادر وزیر و درخواست حوض سنگی تبریز، 65. رقعه به میرزا مظفر علی منجم و فرستادن وقت و ساعت که اصلاح کند و پاسخ آن، 66. رقعه میرزا مظفر علی به حکیم محمد سعید و درخواست نسخه مرکب القوى خود، 67. رقعه آقا منصور درباره تسبیح، 68. در طلب جوارح به امرا، 69. رقعه میرزا مظفر علی به آقا منصور، 70. رقعه آقا منصور به میرزا مظفر علی منجم درباب از سال کبک، 71. رقعه نصیرای همدانی به میرمعین میراب در طلب آب و پاسخ او، 72. کتابت صفی قلیخان بیگلربیگی هرات به بیگلربیگی مشهد مقدس در طلب درخت میوه، 73. نتایج طبع ملا خلیل لاهیجی، 74. دیباچه مکاتیب، 75. مکتوب نواب علی شاهی به والده محترمه خوندگارروم، 76. دیباچه منشور نواب کامیاب به عبدالمؤمن خان اوزبک و پاسخ آن، 77. نامه به قیصر روم، 78. نامه شاه تهماسب به قیصر روم، 79. نامه ای که سلطان سلیم نوشته بودند، 180 نامه به ورزا، 81 عرایض به وزرا، 82 نامه آقا حسین به میرزا علی رضا تجلی، 83. نامه آقاحسین از زبان یکی از حکام سر حد به وزیر، 84. نامه وزیر اعظم عثمانی، 85 نامه به میر نجات، 86. نامه برهان الدين خلیفه، 87. نامه به حضرت صفی الانامي، 88 نامه به استاد محمد قاسم نقاش برای نگارش کیف دان، 89. نامه به حکیم قطبا، 90. نامه میرزا باقر منشی بشیخ الاسلام اردبیل پس از برگشت از مکه، 91. نامه ملا عرفی از شکوه شال به ظهوری، 92. نامه مولانا محیی الدين به یکی از دوستان، 93. نامه مقصود بیک وزیر آذربایجان به میرزا محمد معصوم مستوفی، 94. نامه به بوجاق سلطان، 95. نامه به میرزا سعد الدين محمد وزیر خراسان، 96. نامه به میرزا محمد امین برارد خود، 97. نامه حکیمی به حکیمی به استهزا، 98. نامه یحیی بیک به نامدار بیک در گریختن باز، 99. نامه به صفی قلی خان بیگلر بیگی هرات، 100. به عبدالعزیز خان والی ترکستان از جانب شاه، 101. به مولانا محمد مهدی قزوینی، 102. سفارش نامه، 103. یحیی بیک به رستم خان و پاسخ آن (سپس دستور چندین نامه و انشاء است)، 104. القايي که به بیگلربیگی چخورسعد نوشته اند، 105. نامه میرزا جعفر نصیر طوسی به میرزا مقیم منشی دیوان اعلی، پس از این دستور نامه نویسی و نوشتن قباله و صورت محضر و تمسک بیع شرط و مقطع نامچه و وکیل نامچه و طلاق خلعی و محضر کدخدایی و وصیت نامچه و ظامن نامچه و قیوم نامچه و وکیل نامه و صورت مصالحه است، 106. کتابت خواجه محمد رضای فدوی بخان عالم ایلچی پادشاه هندوستان که از ایران به هند رفته باز دستور نامه نویسی است)، 107. از منشآت نصیر ای همدانی، 108. نامه به حبیب الله محب الدين، 109. نامه خواجه محمود بهشتی به درویش امیران، 110. قاضی محسن به میرزا نصر الدين، 111. قاضی صفی به شیخ الاسلام لاهیجان، 112. نامه اسمعیل باکویی به میرزا رضی دردرخواست قلم، سپس دستور چند نامه است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 33 گی، 16سطر (2013)، اندازه: 21×16سم [ف: 1-472]
چنین است عنوان نامه ها: 1. خطاب به وزرای اجل، 2.جواب وزرا، 3. جواب حرم پادشاه، 4. خطاب به امرای اجل، 5. خطاب سادات، 6. جواب سادات، 7. خطاب وزرای اجل، 18 خطاب اهل فتوی، 9. جواب اهل فتوی، 10. خطاب علمای فروتر، 11. جواب علما، 12. خطاب مشایخ، 13. جواب مشایخ، 14. خطاب به زهاد و عباد و جواب آنها، 15. خطاب به حکما واطبا وجواب آنها، 16. خطاب به منجمان و جواب آنها، 17. همچنین خطاب و جواب حافظ، حاجیان، مؤدبان، مؤذنان، شاعران، محتسبان، خواجگان، مضیفان، سرداران، بازرگانان، دیوانیان، پدر، مادر، عمو، خاله، استاد، فرزند، خواهر، شوهر، زن، دوستان، 18. مفارقت نامه، تهنیت نامه، پرسش بیمار، تعزیت نامه، اجاره نامه، آزادنامه، تمسک نامچه، قبض نامچه، خط پاکی، 19. فتح نامچه همیون گویا شاه تهماسب که در نسخه ما ناقص است، 20. فتح نامه شاه تهماسب به شبیک خان اوزبک؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 59گ، 5سطر (15×9)، اندازه: 20×13سم
[ف: 1-493]
آغاز حریفان خوش خیال رسیده جفا که اگر سنگ این سخت جانی که پیوسته در فلاخن اطوار این طایفه سست نهاد مهیاست بسی شیشه دلها شکسته و از آتش این ستم ظریفی که همواره در منقل اوضاع این قوم بارد المزاج فروزان و شعله ور است بسیاری خانه ها سوخته؛ انجام: صاحبا امید گاها معاویه نسبان شمرنژاد بمقتضای کینه و عنادی که از زمان عبیدالله زیاد بطنا بعد بطن منتقل سرا پا ارتداد شده ... یحتمل که بار خانه نیکنامی ملازمات فتوت شمایل را بر نامه زبان صدق ترجمان حمل نموده منزل بمنزل تواند رسانید.
گویا بخشی از کتاب یا رساله ای است تا اندازه ای انتقادی با تضمین نام چیزهایی مانند سنگ و فلاخن و شیشه و آتش و مومیایی و استخوان و جوارش و لوزیات و سبحه خاک کربلا و جا نمازهای قالی کار کشمیر و قالی بافان فرنگی و کرمان و جانماز ساز قاینو کاشان و لنگ و قطیفه و پنبه و ابریشم و آیینه و شیشه و قلمدان و مرکب و لیقه و دوات و قلم و کاغذهای خطایی و کشمیری و مهره و نشاسته و جواهر و عنبر تا میرسد بنام معاویه و شمر و در هر نامه ای برخی از این نامها بتناسب با لوازم و مشابهات آنها بکتابه و استعاره و مجاز آمده و بسیار شیرین است و شیوا و در آن از نان و حلوای شیخ بهایی یاد شده و باید هم از منشیان هندی باشد و از قرن 11 و 12؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 10گ، سطورچلیپایی دو ستونی(15×8)، اندازه: 19×12 سم [ف: 14-3832]
مشتمل بر چندین مقدمه بر کتابهای مختلف و نامه عبد المؤمن خان به شاه عباس و جواب آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 21گ، 4سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 112]
با شعر امیر خسرو و دیگران، نامه های دوستانه و دیوانی است. چنین است برخی از عنوان های آن: رقعه، رقعجات، نامه رستم خان سپهسالار به میرزا محمد باقر نوری، به نواب اشرف، رقعه به دوستی، میرزا باقی ایشک آقاسی به محمد مومن خان، پاسخ نامه میرزا باقر از میرزا سعید منشی، نامه نصیرای همدانی، میر معین درخواست آب، درخواست اسطرلاب، درخواست عینک، نامه وزیر صفاهان به کلانتر کرمان، پاسخ آن، در پاسخ یاری صادق، پاسخ میرزا باقر که محمد یار بیک وزیر مازندران نوشته دیباچه نصیرا، رقعه به دوستی به اسم محلات اصفهان، عرض حال از صاحب مجموعه، دیباچه قواما آقا حسین خوانساری، شعر شیخ العجم امیر پازواری، دیباچه میرزا محمد باقر نورای ایشیک آقاسی حرم پسر اسفندیاری و نواده آقا پلنگ به ایشک آقاسی و الله نواب خاقان بر دعاء «صباح» بنام شاه سلیمان صفوی که آقا جمال الدين خوانساری آن را ترجمه کوتاهی کرد و او دیباچه و شرح و ترجمه و حواشی به دستور شاه بر آن نوشت اینجا تنها همین دیباچه است، بر شعر شیبا نوشته شد، حکایت، نقل است، نان و حلوا، از مصباح کفعمی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 91گ، 14سطر (13×6)، اندازه: 17×12 سم [ف: 17-524]
منشآت یا نامه های دربار و دیوان صفوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: بیاضی [نشریه: 4-415]
آغاز: جبذا این بیاض دل آرا که تذرور نگین پرو بالی است؛ انجام: بعد از تسویه صفوف صنوف و اعوان ... «خوانده نشده» دستورها و فرمان ها و نشانها و نامه های دربار و دیوان صفوی و نادری است (ادبیات 469 و 477) نامه ها در نسخه ما عنوان ندارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 88گ، 11سطر چلیپا (13×9)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 10-1713]
نمونه نامه های دوستانه و دیوانی است مانند آنچه که از خواند میر و کاشفی در دست داریم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-301]
منشات به نواب اعظم خان؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7-135]
مانند کتاب کاشفی نامه است و پاسخ آن از طبقات گوناگون، ساده یا در شکایت و تهنیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-299]
آغاز: صاحبی از صواحب کرام که صحبتش صفابخش خلوت خاص و عامست و اوصاف حمیده و اخلاق جمیله اش مالاکلام در مثال عالم شهود که فوق عالم ملک است بالعیان و البيان؛ انجام: نصیب اقربا و عشایر او که بخورند و لطیف پوشنده و گاه بیگاهی هم یاد ننمایند.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12، 7گ (19-25)، 24 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 30-606]
آغاز: مشاطه خامه بدایع طراز که طره معنبر سخن نشانه تحریرش؛ انجام: دل محزون را بکاوش خرده گیری نخراشد
خط: نستعلیق، کا: مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12، 15 برگ، شامل اشعاری از وحید سلمه الله، اشعاری از وحشی، میر نجات، محمد خان بیک سلمه الله، نجفقلی خان، شهرت، مطیع، انوری و دیگران؛ مهر: «عبده الراجي ... الحسيني» (بیضوی)؛ 2گ (134-135)، 25 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 34-456]
احتمالا از: محمد حسین منشی مستوفی (قرن 12 و 13 ق)، مجموعه ای احتمالا به خط اصل شامل مجموعه ای از نامه های دیوانی و فرامین حکومتی است که گویا بدست محمد حسین منشی، مستوفی دیوان وکیل الرعايا کریم خان گردآوری شده و بسیاری از آنها از خود اوست، وی در پایان عقدنامچه فرزندش میرزا محمد علی (برگ 113پ) از خود نام برده است، این مجموعه ای از نظر مطالعات سیاسی و دیوانی عصر زندیه بسیار مهم است و اینک آنچه در متن نسخه کتابت شده و توانستیم بخوانیم: رقم وزارت دیوان اعلی که در ایام شاه سطان حسین شهید جهة محمد قلیخان ولد محمد مؤمن خان نوشته اند، رقم علاوه القاب در ایام شاه طهماسب به جهت صفی قلی بیک قابو چی نوشته، رقم ضابطه نویسی دیوان اعلی به اسم میرزا محمد علی، رقم نظارت سرکار خاصه که در ایام شاه طهماسب به اسم محمد علیخان ولد اصلان خان نوشته اند، رقم نظارت باغات و عمارات پادشاهی اصفهان به اسم میرزا مهدی کو کب، - رقم صدارت ممالک محروسه به اسم میرزا ابراهیم، رقم ایالت ابیورد به اسم فتحعلی خان افشار، رقم حکومت دشتستان و بنادر و عمان به اسم لطف خان، رقمی که به میرزا محمد خان بیگلر بیگی هرات در باب ارسال خلعت نوروزی نوشته شد، رقم علاوه القاب که در ایام شاه طهماسب جهت میرزا حسن وزیر گیلان نوشته، رقم چرخچی باشیگری، رقم اضافه مواجب میرزا محمد صندوق دار، رقم اضافه مواجب به اسم صاحب جمع قیجاج خانه، رقم مهرداری مهر همایون به اسم کرمعلی بیک افشار، رقم آزادی یک نفر از غلامان که از جانب طهماسب میرزا نوشته، رقمی که در باب فویض منصب ایشک آقاسی باشیگری به اسم شخصی نوشته، فرمانی که در باب ارسال خلعت به مرحوم نصر خان لاری نوشته اند، در مقام وقوع تعزیت نوشته شده، رقم ایالت خمسه باسم محمد علیخان / قلیخان افشار، - رقم ایالت جعفر خان دارابی، رقم ایالت تقی خان حاکم (محو (؟)] نوشته، رقم ایالت (3 مورد)، رقم قضا، رقم حکومت، - رقم خدمت، رقم ایالت، رقم ایالت سبعه به اسم مسیح خان، - رقم خدمت استیفاء، رقم استیفاء میرزا احمد [؟] جوهر پخش شده کازرونی، فرمانی که در جواب عریضه میرزا سید علی نوشته، رقم داروغگی محمد حسین بیک، فرمانی که در جواب عریضه میرزا امین طبیب (میرزا محمد امین اصفهانی) نوشته، رقم متصدی گری باغات اصفهان به اسم آقا مؤمن، رقم شراکت میرزا احمد با میرزا محمد در استیفای کازرون که مرقوم حکم ایشان شد، رقم شیخ الاسلامي بهبهان از توابع کوه کیلویه به اسم حاجی محمود، خطاب رقم خانی، رقم ایالت، رقم ایالت مولا ویردی خان حاکم قزوین، رقم ایالت ... صورت کلیشه ای نامه ای برای «فلان»، رقم وکالت مالیات میرزا صادق خان قزوینی، رقم ضابطی و حکومت اسماعیل خان جهرمی، رقم ایالت سبعه مرحوم محمد شیخ خان لاری، رقم ایالت میرزا صادق خان پسر اکبر مولا ویردی خان، رقم ایالت سبعه به اسم آقا محمد خان، رقم متصدی گری باغات اصفهان باسم میرزا سید علی بروجردی، رقم وکالت مالیات، رقم ایالت، رقم وکالت ایل جلیلی، -رقم تولیت، رقم ایالت بختیاری، رقم ایالت بحرین، رقم وکالت مالیات، رقم چالچی باشیگری، - رقم حکومت، رقم ایالت شهباز خان، رقم ایالت ولایات
کوتوالی دار العباده یزد، رقم ایالت سبعه به اسم بصیر خان، رقم معیری حاجی آقا محمد خان، دیباجه خدمت چندین (مورد)، دیباچه خدمت ایالت، دیباچه خدمت وزارت، - دیباچه خدمت استیفاء، دیباجه خدمت ... گری آمرتبط با کار نظارت بر نظم و نسق زراعات و اخذ مالیات، دیباچه خدمت میر آبی، دیباچه خدمت قضا، دیباچه ارسال صبح آفتاب شعاع، دیباچه خدمت ... در خصوص جشن نوروز در [شیراز]، دیباچه خدمت میر الممالك، دیباچه خدمت ...، دیباچه ارسال خلعت، دیباچه خدمت تصدی گری، دیباچه خدمت متصدی گری، - دیباچه خدمت وکالت، دیباچه خدمت تحصص، دیباچه خدمت حکومت لار، دیباچه خدمت ایالت یزد، حساب ... و ارباب الباب [درباره تحویل دادن تذورات آستانه مقدسه (؟) است به دست میرزا محمد علی خادم در [شعبان 1186ق]، دیباچه مراسله (در آن نام مقرب الخاقان حاجی صفی قلی خان رفته)، - دیباچه رقم قضا، دیباچه رقم ... [پاک] شده، دیباچه رقم خدمت [نام] شیخ عبدالنبی به عنوان عالمی بزرگ در آن رفته. متن نامه درباره تولیت یا امامت مسجدی است ، دیباچه خدمت گمرک خانه (فرمان متعلق به دار الملك شیراز است و در آن از انتصاب آقا محمد رحیم قریمی اصفهانی در یوم السبت دویم جمادی الثاني 1186 یاد شده، دیباچه رقم تخفیف، دیباچه خدمت ... [= شیخ الاسلامي] کرمان، دیباچه خدمت انشاء، - دیباچه مراسله، دیباچه خدمت [نامه جالبی است که طبق آن شاه، سید هاشم بحران را به بلوک خنج که شیوه تسنن در پیش گرفته اند می فرستند تا تبلیغ تشیع کند و اقدامات دیگر در خصوص علما و مردم خنج، در این نامه نام بسیاری کتب شیعی هست. تاریخ ح م نیز 1121ق است گویا]، -دیباچه مراسله که از جانب خاقان مغفور وکیل طاب ثراه ... در خصوص سرکوب گروهی مخالفان است پس از درگذشت مرحوم والد بزرگوار، به دست عموی کامکار محمد زکیخان، در آن یاد شده از مشهد امام رضا و کربلا و کاظمین و چند نفر از رجال (عصر)، دیباچه رقم شیخ الاسلامي [نامهای کلیشه ای است، دیباچه خدمت ایشک اقاسی گری، [حکم مهمی که عنوانش خوانا نیست ولی در مورد محمد جعفر خان قدیمی حاکم دارابجرد است و در آن از محمد صادق بیک نام رفته است، تعداد زیادی دیباچه مراسله]، -مراسله که به شاه افراسیاب شاه نوشته، دیباچه مراسله نامه حیدر علی خان بهادر در آن هست، صورت نامه که از
جانب نواب مغفرت مآب خاقان رضوان سلطان نادر شاه کمترین چاکر درگاه [اصل: ذیجاه] ... نوشته شد، نامه ای که عنوانش پاک شده خطاب به شیخ الاسلام امام احمد بن سعید نامه مهمی است دارای اسامی خاص فراوان ]، -دیباچه خدمت ایالت و بیگلر بیگی گری ... تبریز یا آذربایجان یا خراسان است، دیباچه مراسله که ... وکیل حیدر علیخان ... دکن ... شد، دیباچه مراسله وزیر پادشاهان ذی شان است، دیباچه رقم مطاعه لازم الاطاعه که با یالت و بیگلر بیگی گری آذربایجان رفتند ... نوشته شد، - دیباچه رقم خدمت در خصوص تمدید تولیت بقعه نوساز مزار شیخ مصلح الدين سعدی شیرازی، به میرزا محمد تقی شیرازی با بیان جزئیات آن، دیباچه مراسله که از جانب خاقان رضوان مکان وکیل، به وزارت ... (؟) است، جواب عریضه یحیی خان والی، دیباچه مکتوبی که سرداران نویسند، ایضا دیباچه مخصوص سرداران، صورت تعزیه نامه وفات شخصی که عزیزی از پدر و مادر و برادر و اقوام از دست داده، صورت آزاد نامجات غلام ...، فرمان شیخ الاسلامي اصفهان، مکتوب امیر شکار باشی گری نوشته، در باب نهی از زنا بر عنف (؟) و مناهی، به پادشاه روسیه ... وجه کرده نوشته [نامه ای است که وکیل الرعايا یا کریم خان، پس از درگذشت نادر شاه در خصوص مبلغی که به چند واسطه از طرف یکی از تجار دربار ایران به بلاد روسیه رسیده و پس از مرگ نادر نامجمل مانده بوده به شاه روسیه نوشته تا در ازای آن کالا و متاع روسی وارد ایران شود. در آن نام تجار این کار آمده است، صورت فرامین فتحنامچه شکست فتحعلی خان و تسخیر قلعه سی که [کذا] نوشته در حوالی تبریز است (گویا)، صورت دیباچه قباله نکاح آنا مجات که از اول باید ابتداء قبالجات قلمی گردد شرح آن است، صورت رقم دریابیگی گری دریای عمان و حکومت بندر ریک و جزایر چنارک به اسم حسن خان زعالی ملقب بسر مب / بسر مت (؟) خان، صورت فرمان خدمت معیر الممالكي به اسم عالیجاه احمد خان خلف مرحوم حسن علی خان نوشته شده، - ایضا صورت دیباچه که مخصوص اعلیحضرت پادشاه ذیجاه اسلام پناه ممالک روم است، دیباچه مراسله که ... (؟)، مکتوبی که از قول مولانا محمد صالح مازندرانی به میرزا تراب ساکن قصبه کازرون قلمی شد، مراسله که ... به شیخ الاسلام کاشان نوشته است: مکتوبی که به عالیجناب شیخ الاسلام دارالمومنین کاشان که در ازاء تحریر فرمان شیخ الاسلامي کاشان قلمدان مع اسبابی وعده نموده نفرستاده خلف وعده از او به ظهور رسیده در مقام گله گذاری به او نوشته شده، رقم منجم باشی گری میرزا صادق، مکتوب رقم ایالت خطه لار و سبعه [برای] محمد نصیر خان لاری، مراسله که به شخصی بخصوص اسب نوشته اند، دیباچه مراسله بزرگی است، مسوده مراسله دوستی است، - مسوده دیباچه مراسله ... (؟)، صورت فرمان وزارت جناب سیادت مآب میرزا عبدالکریم انجو وزیر، مسجد جدید البناي شیراز، -رقم میر آبی و تصدیگری باغات دارالسلطنه اصفهان به اسم آقا مهدی، جواب مکتوب نواب گردون جناب شاهرخ شاه که در خصوص فرستادن یک نفر طبیب به بندگان سکندر شأن وکیل نوشته بود، مکاتبه و مراسله که از جانب بندگان خاقان رضوان مکان وکیل در جواب عالیجاه عمدة الولات العظام اریکلی خان گرجی والی گرجستان نوشته، مکتوبی که از جانب شیخ علیخان ... (؟) حسب الامر نواب خاقان رضوان مکان وکیل به علی پاشای وزیر دار السلام بغداد نوشته شده، دیباچه که بزنان بزرگان و اکابر، نظر بقابلیت و رتبه او هرگاه خان زاده و از سلسله امرا باشد باید بنویسند (3 مورد)، که به سرداران و سپه سالاران موافق رتبه او نویسند (2 مورد)، فرمانی که به جهت سرداری آذربایجان برای فتحعلی خان نوشته، دیباچه عقد نامچه که به جهت فرزند اعز ارجمندم میرزا محمد علی نوشته شد، صورت نامه که از جانب خاقان رضوان مکان وکیل به پادشاه ممالک روسیه نوشته شده، صورت نامه که از جانب خاقان رضوان مکان به وزیر بغداد نوشته شده است، دیباچه مراسله که به وزیر بغداد نوشته شد (چند مورد)، -مراسله که به امیر حاج نوشته است، - مراسله که به خاقان دکنی نوشته اند، مراسلهای خاقان دکنی به وزیر بغداد نوشته است، دیباچه ارقام خدمت وزارت که در ایام ... نادر شاه افشار انار الله برهانه به وکیل نوشته اند [ متن نامه نمانده است ؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 12، با تاریخ برخی فرمانها متعلق به 1233 تا 1235ق؛ مجدول، دارای رکابه؛ مهر: «کتابخانه باقر ترقی»؛ جلد: مقوا، 118گ، اندازه: 30/1×19/9 سم [ف: 27/1 -29]
آغاز: ... و الأرض في ستة ایام؛ انجام: شهر رمضان المبارك 1256ق ناشناخته، مجموعه منشآت و نامه هاست برای آموزش دبیری، نامبوب، با سربندهای: صورت بیع و شرای املاک، صورت توبه از شرب خمر، صورت وصیت نامچه (چند گونه)، وقف نامچه، صورت آزاد نامچه غلام میرزا محمد سعید حکیم، آزاد نامچه از میرزا طاهر وحید، دیباچه قباله نامه جات، دیباچه عقد نامه از میرزا مهدی خان به جهت عروسی رضا قلی میرزا، نامه از همو به میرزا محسن درویش، به خوش نویس نوشته، به اطبا، به میرزا یوسف وزیر مازندران، به میرزا زمان، به اهل قلم نویسند، به محرر آن دفتر نویسند، به محاسبان نویسند، ... مبارکباد عید نوروز، مبارکباد عروسی، تعزیتها ..... رقم بیگلر بیگی، تولیت، رخصت شراب، عریضه ها، به معشوق نویسند. با یادداشت سلطانی: ظاهرة تأليف میرزا علی محمد از درباریان دوره زندیان و اوایل قاجاریان است؛ بی کا، تا: بیشتر از قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 124گ، وسطر (14×9/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 1-249]
آغاز: در دشت نامه به قطرات جویبار خامه گل کاری تحریر
حمد بهار آفرین نمودن از چمن اندیشه محال است؛ انجام: وحلاحل دایره که گوش پر آواز نوازش خموشیت به ضرب طبانچه چند نثر ادبی فارسی است که مؤلف که در عصر صفویه در اصفهان می زیسته در بیان احوال خود و وصف اصفهان وسلاطین صفوی به صورت اجمالی تحریر نموده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور، گ، 20-22 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 8- 4630]
منشآت ادبی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8-168]
آغاز: ... و اگر از و کوچکتر باشد بدین طریق که بعد از این آید نویسد خطاب برادر کوچک، أطال الله أعماره في اکتساب السعادات الأبدية محب مخلص بتجدید تحیاتی موفور و دعواتی نامحصور ابلاغ می کند؛ انجام: بدانید که چهل و شش خطاب و جواب بعون الله الوهاب نوشته شد و غالبا عقب هر یکی حکلایتی خوش یا شکایتی دلکش مکتوب گشت ... و به دعاء خیر او را فراموش نگردانید رساله کوتاهی است در روش نامه نگاری به اشخاص و صاحبان مشاغل گوناگون همراه با پاسخ آنها، برخی عناوین نامه ها چنین اند: «خطاب برادر کوچک و جواب او، خطاب فرزند و جواب او، خطاب اهل صنعت و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 2گ (55ر- 56)، 14 سطر، اندازه: 11/5×9 سم [ف: 36-575]
آغاز: قامت قابلیت حصه ابوالبشر بخلعت خلقت آراسته گردد گنجور رحمت لم یزلی افسر رسالت را زیور فرق فرقدان سای و خاتم نبوت را پیرایه یمین معجز نمایش ساخته؛ انجام: و از کثرت پشه شمع از فانوس پشه دان ساخته و تاثیر هوا در شبستان باغ چراغ لاله و گل را از باد فروزان کرده ... در پاسخ مکتوب طهماسب سلطان حاکم را نکوه و تمیخان، در پاسخ کتابت میرزا سیدی وزیر لاهیجان، سواد مکتوب میرزا کاظم وزیر، و چند مطلب و بیت از سائل همدانی که صفحات بطرز غیر فنی وصالی و قسمت اول و آخر ساقط است و بنظر می رسد خط شفیعاست که باین مجموعه الحاق شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: شاملو، مرتضی بن حسن، تا: 1102ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 28×17/9 سم [ف: 4-1180]
آغاز: مشحون و زمانی به فیوضات الهي مقرون که ابواب بیت المعمور حصول مقاصد و مآرب؛ انجام: حسب الفرموده جناب محمدت و مکرمت مآب آخوندی مخدومی مولوی محمد رضا محبوب القلوب خاص و عام و مراحی بیچارگان ... است این نسخه در ... فرمان ها و نامه های دیوانی و درباری زمان صفوی و مربوط به زمان شاه عباس دوم و شاه سلیمان از 1052 تا 1105ق، بدین گونه: 1. نامه ای است که آغازش افتاده است، 2. جواب مکتوب سلطان که صاحب قران ثانی نوشته است، 3. مکتوبی که در زمان شاه عباس ثانی به والی بیجاپور نوشته شد، 4. مکتوبی که در زمان شاه عباس ثانی به والی دکن نوشته شد، 5 نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به عبد العزيز خان والی ترکستان نوشته شد، 6. جواب نامه عبدالعزیز خان والی ترکستان که در زمان شاه عباس ثانی نوشته شد، 7. صلح نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی مصحوب مهدی خان سلطان عرب نزد عبدالعزیز خان فرستاد، 8. نامه ای که شاه عباس ثانی به سلطان مرادبخش نوشته، 9. نامه شاه عباس به والی ولایت هندوستان و اورنگ زیب، 10. سواد فتح نامه قندهار، 11. مکتوبی که در زمان شاه عباس ثانی به عبدالعزیز خان والی ولایت ترکستان نوشت، 12. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به پادشاه اروس نوشته اند، 13. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به عبدالعزیز خان والی ولایت (ترکستان) در پرسش قضیه محمد خان والد او قلمی شد، 14. نامه ای که در زمان شاه عباس در حینی که بر سردار القرار قندهار رفته مصحوب شاه قلیب بیک در باب طلب دار القرار مزبور بوالی هندوستان قلمی شده، 15. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی بعد از فتح قلعه دار القرار قندهار به پادشاه هندوستان نوشته شد، 16. نامه ای که در زمان شاه عباس در جواب مکتوب عبدالعزیز خان والی ولایت ترکستان نوشته شده است، 17. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی در جواب نامه عبدالعزیز خان والی ترکستان نوشته شد، 18 نامه ای که شاه عباس ثانی بهسلطان ابو الغازي خان والی ارگنج نوشته اند، 19. نامه شاه عباس ثانی مصحوب بوداق سلطان تفنگچی آقاسی به پادشاه ولایت هندوستان اورنگ زیب نوشته اند، 22-20. نامه ای که شاه عباس ثانی به عبدالعزیز خان والی ترکستان نوشته است، 23. نامه شاه عباس ثانی به ابوالغازی خان نوشت، 24. نامه ای که شاه عباس ثانی مصحوب میرزا مقیم کتابدار به پادشاه کن نوشت، 25. نامه ای که شاه عباس ثانی به والی دکن نوشت، 26. فتح نامه که شاه عباس ثانی بعد از استیصال جماعت دارا شکوه و ولی عهد والی ولایت هندوستان به ممالک محروسه نوشته اند، 27. فتح نامه شاه عباس ثانی پس از استیصال جماعت حقبدی (؟) به ممالک محروسه نوشت، 28 نامه ای که شاه عباس ثانی به دولت خان قلمی فرمودند، 29. نامه ای که شاه عباس ثانی به تقی سلطان کرد از حکام روم نوشت، 30 نامه ای که شاه عباس ثانی به جهت امتیاز الويه نوشت، 31. نامه ای که شاه عباس ثانی به میرزا مقیم کتابدار که به نزد والی دکن می رفت می نوشت، 32. نامه ای که شاه عباس ثانی برای سیور غال محمد بیک اعتماد الدوله در باب ده و نیم معادن نوشته است، 33 نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به مولی محمد محسن کاشی نوشت، 34. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به جهت خلعت محمد بی اعتماد الدوله نوشته شد، 35. نامه
که در زمان شاه عباس ثانی به جهت خلعت میرزا محمد شفیع منجم نوشته شد، 36. رقم سیورغالی به جهت شخصی در زمان شاه عباس ثانی عنایت شده نوشته، 38-37. دیباچه سیورغالی به جهت شخصی که در زمان شاه عباس ثانی نوشته شد، 39. دیباچه ای که در زمان شاه عباس ثانی به جهت القاب محمد بیک اعتماد الدوله نوشته شد، 41-40. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به شاه عبدالعزیز خان والی ترکستان نوشته شد، 42. نامه ای که در زمان شاه عباس ثانی به سلطان مرادبخش نوشته شد، 43. دیباچه رقمی که در زمان شاه عباس ثانی به جهت میرابی شخصی نوشته اند، 44. دیباچه رقمی که در زمان شاه عباس ثانی نوشته شد، 45. دیباچه رقمی که در زمان شاه عباس ثانی به جهت شخصی قلمی گردید، 46. دیباچه وزارت رقم شخصی که در زمان شاه عباس ثانی نوشته شد، 47. دیباچه رقمی که در زمان شاه عباس ثانی به جهت شخصی نوشته شد، 48. دیباچه رقم شخصی که در زمان شاه عباس ثانی نوشته اند، 49. رقمی که در زمان شاه عباس ثانی به جهت اجرای آب قنات مبارک آباد به سیورغال محمد بیک اعتمادالدوله عنایت فرمودند، 50. رقمی که در زمان شاه عباس ثانی برای میرزا محمد مهدی اعتماد الدوله نوشته شد، 51. رقمی که در زمان شاه عباس ثانی به اسم میرجمله نوشته اند، 52. رقمی که در زمان شاه عباس ثانی در حینی که بوداق سلطان حوله بایلچیگری روانه بلاد هند شده بود به مشار اليه نوشته اند، 53. دیباچه رقم عزیزی که در زمان شاه عباس ثانی نوشته اند، 54. دیباچه رقم رسومی که در زمان شاه عباس ثانی به جهت خود قلمی فرموده اند، 55. دیباچه رقم تنفنگچی آقاسی گری بوداق سلطان وله که در زمان شاه عباس نوشته شد، 56. دیباچه رقم دیوان بیکی گری صفر قلیخان ولد رستم خان که در زمان شاه عباس نوشته شده است، 57. جواب کتابت حاکم ملتان که به ذوالفقار خان نوشته بود در زمان شاه عباس دوم، 58. مکتوبی از جانب یکی از حکام سر حد در زمان شاه عباس ثانی قلمی گردید، 59. مکتوبی که در زمان شاه عباس ثانی که مقرر شده بود عالیجاه مرتضی قلیخان قاجار قورچی وبیگلربیگی آذربایجان به خوندن کارروم نماید نوشته اند، 60. (یک برگ عکس گرفته شد)، 61. مکتوبی که در زمان شاه عباس ثانی از جانب میرزا محمد تقی اعتماد الدوله در جواب مکتوب صفدر خان نوشته اند، 62. دیباچه رقم شاه میرزا مهدی ولد میرزا حبیب الله در زمان شاه عباس ثانی نوشته اند، 63. دیباچه رقمی که در زمان شاه عباس ثانی به جهت عزیزی مسوده شده است، 64. کتابتی که در زمان شاه عباس ثانی از قبل میرزا محمد تقی اعتماد الدوله به صفدر خان نوشته اند، 65. مسوده نامه ابوالغازی خان والی ارگنج که قلمی فرموده، 66. دیباچه رقمی که به جهت استیفای ممالک عزیزی قلمی فرموده اند، 67. دیباچه رقمی که به جهت عزیزی قلمی شده، 68. دیباچه رقمی که به جهت قوللر آغاسیگری عزیزی نوشته اند، 69. دیباچه رقمی که به جهت ایشیک آقاسی گری به جهت آغورلو خان نوشته اند، 70. دیباچه رقمی که به جهت رباعی و حراری دارالسلطنه اصفهان به جهت عزیزی نوشته شده است، 71. دیباچه رقمی که به جهت وزارت عزیزی قلمی گشته، 72. دیباچه رقمی که به جهت وزارت عزیزی قلمی گردید، 73. دیباچه رقمی که به جهت حکومت بحرین زمان سلطان ولد قزاق خان قلمی فرموده حسب الأمر علی، 74. دیباچه رقم شفقتی که به بعضی اعزه قلمی فرموده اند، 75. دیباچه رقمی که به جهت عزیزی نوشته اند، 76. دیباچه رقمی که به جهت بیگلربیگی عزیزی قلمی نموده اند، 77. دیباچه رقمی که به جهت ولد سلطان بلاغی در جواب عریضه مشار اليه نوشته شد، 78. دیباچه رقمی که به جهت استیفاء عزیزی نوشته شد، 79. دیباچه رقمی که به جهت عزیزی نوشته است، 80 دیباچه رقمی که به جهت عزیزی نوشته اند، 81. دیباچه رقمی که به جهت عزیزی قلمی فرموده اند، 82 دیباچه رقمی که به جهت عزیزی قلمی فرموده اند، 83 دیباچه رقمی به جهت جمشید خان، 84 دیباچه رقمی که به جهت عزیزی قلمی فرموده اند، 85. دیباچه ای که به جهت رقم عزیزی قلمی شده است، 86. دیبا چه رقیم عزیزی که حسب الأمر قلمی شده است، 87. دیباچه رقم عزیزی که حسب الأمر قلمی فرموده اند، 88 دیباچه ای که بجهت عزیزی نوشته اند، 89. دیباچه ای که به جهت بیگربیکی گری عزیزی نوشته اند، 90. رقم که در باب رعایت درویشان نوشته اند، 11. دیباچه رقمی که بجهت بیگلربیگی دارالقرار قندهار بجهت عزیزی نوشته اند، 92. رقمی که در باب نظارت بقعه ای که بعزیزی شفقت شده نوشته، 93. دیباچه رقمی که به جهت قضای مشهد مقدس عزیزی قلمی فرموده اند، 94. رقمی که در باب عوض سیورغال میرزا سید علیشاه ولد خلیفه سلطان قلمی شده، 95. مسوده رقم قوللرا آقاسیگری الله وردیخان، 96. عنوان سفید است، 97. عنوان سفید است، 98. مسوده کتابت علی خان زنگنه بیگلربیگی آذربایجان، 99. عنوان سفید است، 100. عنوان سفید است، 101. مسوده الفاظي که در رقم مقرری نواب علیه عالیه مریم بیگم قلمی شده شده، 102. رقمی صدارت میرزا ابوصالح که در زمان شاه سلیمان قلمی شده، 103. دیباچه رقمی که در زمان شاه سلیمان به جهت خدمت نظارت بیوتات نجف قلی بیک نوشته شد، 104. دیباچه رقمی که به جهت تو شمال باشیگری لطف علی بیک در زمان دولت شاه سلیمان قلمی گردیده است، 105. دیباچه رقم توبچی باشیگری نجف قلی خان که در زمان شاه سلیمان نوشته شد، 106. دیباچه رقمی که در زمان شاه سلیمان به جهت وزارت شیخ علی خان زنگنه وزیر اعظم قلمی شده، 107. رقمی که در ایام فرمان فرمایی شاه سلیمان به جهت میرزا محمد حسین طبیب حرم محترم قلمی گردیده است، 108. رقمی که در زمان شاه سلیمان به جهت دیوان بیکی گری ابوالقاسم خان حسب الامر اعلی نوشته شد، 109. رقمی که به جهت قاضی دارالسلطنه در زمان شاه سلیمان در باب رجوع امر مزبور به مشار اليه قلمی فرموده اند، 110. سواد رقمی که به جهت
قورچی گری صفی قلی بیک نواده عباس قلی خان بیگلربیگی در دارالسلطنه هرات قلمی شده، 111. شرح حاشیه رقم که نواب اشرف به خط مبارک قلمی فرموده اند، 112. مسوده رقمی که به جهت وزارت مشهد میرزا سعدالدین محمد قلمی شد، 113. رقم تولیت مار صاحب قرانی بجهت مقصود بیک قلمی فرموده اند، 114. دیباچه ای که بجهت رقم جلوسی که ثانیا فرموده نوشته شده است، 115. عنوان سفید است، 116. شرح بیت: در پس آینه طوطی صفتم داشته اند / آنچه استاد ازل گفت بگو می گویم، 121-117. عنوان سفید است، 122. در تحقیق افاده شعر که گفته شد نوشته، 123. در تحقیق افاده شعر سیف اسفرنک که جمعی معنی بر آن گفته اند نوشته شده است، 124. معنی که به جهت شعر خواجه حسین ثنائی افاده فرموده اند نوشته شده است، 125. در خاتمه شرح خلاصه حساب فارسی که خود نوشته اند قلمی کرده است، 126. در تحقیق و افاده معنی شعر خواجه حافظ: ماجرا کم کن و بازآ که مرا مردم چشم ** خرقه از سر بدر آورد و بشکرانه بسوخت، 127. در تحقیقی که فرموده قلمی شده، 128. در جواب کتابت یکی از دوستان و احباء قلمی گردید، 129. عریضه ای که از زبان خود و فرزند خود به حضرت شاه مردان علی عمران عرضه داشت، 130. جواب نامه ای که به سردار لشکر علی خان زنگنه قلمی فرموده اند، 131. نامه ای که به وزرات میرزا محمد معصوم وزیر نوشت، 132. کتابتی که به شاه وردی خان در باب سفارش ملا ابراهیم که به عتبات عالیات رفت نوشت، 133. جواب کتابت علی خان زنگنه، 134. در جواب کتابت میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان قلمی فرموده اند، 135. جواب نامه حاج علی خان زنگنه، 136. معنی شعری که به جهت کلام حافظ فرموده اند، 137. شرحی بر معنی شعر حافظ شیراز نوشته اند، 138. مسوده کتابتی که به ابوالقاسم خان نوشته، 139. سواد آزادنامه ای که به جهت یکی از منسوبان خود نوشته، 140. دو کلمه که در تعریف کمال ظهوری و شعوری و دوری و رسمی و تام و ناقص و زائد نوشته اند، 141. مسوده کتابتی که به عزیزی قلمی فرموده اند، 142. ایضا کتابتی که به عزیزی قلمی فرموده اند، 143. کتابتی که در سفارش عزیزی به عزیزی نوشته اند، 144. پاسخ نامه علامه آخوند مسیحای فسایی، 145. کتابتی که به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان که در جواب نوشته معظم اليه قلمی فرموده اند، 146. کتابتی که به نجف قلی خان زنگنه در جواب کتابت مرحوم مشار اليه نوشته اند، 147. پاسخ نامه مولانا محمد مهدی قزوینی، 148. جواب نامه علی قلی خان، 149. جواب نامه آقارضی قزوینی، 150. جواب نامه مولانا خلیل قزوینی، 151. کتابتی که در جواب نوشته ضیاء نوشته اند، 152. کتابتی که به شاه میر قلمی شده است، 153. کتابتی که به مرحوم محمد معصوم بیک والد میرزا حسین بیک نوشته شده، 154. جواب نامه علی قلیخان لر، 155. جواب نامه نظر علی بیک، 156. جواب نامه یکی از عزیزان قزوین، 157. جواب نامه یکی از آشنایان، 158. کتابتی که به میرزا محمد فصیح برادر خود نوشته اند، 159. کتابتی که بیاران قزوین نوشته اند، 160. پاسخ نامه میرزا حسین منشی، 161. کتابتی که درباره فوت مرحوم مغفور میرزا محمد هادی ولد خود به میرزا محمد فصیح برادر خود نوشته، 162. کتابتی که به میرزا محمد باقر وزیر قورچی نوشته، 163. کتابتی که به میرزا محمد نصیر ضابطه نویس نوشته، 164. عنوان سفید است، 165 نامه ای که به آقا رضی قزوینی قلمی فرموده اند، 164. عنوان سفید است، 165. نامه ای که به آقا رضی قزوینی قلمی فرموده اند، 164. ایضا نامه ای که به آقا رضی قزوینی، 165. نامه ای که به آقا رضی قزوینی قلمی فرموده اند، 166. ایضا نامه ای به آقا رضی قزوینی، 167. جواب نامه منشی الممالك میرزا زین العابدين، 168. نامه ای که به میر شاه میر قزوینی نوشته اند، 169. نامه ای که به بعضی از آشنایان نوشته اند، 170. نامه ای که به منوچهر خان لر نوشته اند، 171. نامه ای که به آقا رضی قزوینی و میر شاهمیر مرعشی نوشته اند، 172. رقعه ای که به میرزا حسین بیک در طلب اسب قلمی فرموده اند، 173. نامه ای که به خلیل خان بختیار نوشت، 174. نامه ای که به برادر خود میرزا محمد یوسف در باب بعضی حرکات که در شأن ایشان نبوده انجام میداد نوشت، 175. نامه ای که به مولانا محمد مهدی که عبث رنجیده و چند روزی از آمد و رفت کناره جسته نوشت، 176. جواب نامه میرزا حسین بیک، 177. جواب نامه عزیزی، 178. نامه ای که به عزیزی در باب گله گذاری نوشته اند، 179 نامه ای که به مولانا محمد باقر طالقانی نوشته اند، 180. کتابتی که به حکومت صفی قلی خان در جواب نوشته خدام مزبور نوشته اند، 181. نامه ای که در جواب ابوالقاسم خان نوشته اند، 182. نامه ای که در باب قضية محمد نعیم ولد میرزا محمد یوسف برادر خود مشار اليه نوشته اند، 183. نامه ای که در جواب نوشته میرزا محمد امین برادر خود نوشته اند، 184. جواب نامه میرزا سعد الدين محمد وزیر مشهد مقدس، 185. نامه ای که در جواب نوشته میرزا محمد امین برادر خود نوشته اند، 186. کتابتی که در باب قضیه محمد صالح ولد میرزا صادق ولد خود مشارالیه نوشته اند، 187. رقعه که بسید قاضی نوشته اند، 188. کتابتی که به میرزا یوسف برادر خود نوشته اند، 189. نامه ای که به جهت غلام خود آغورلو نوشته اند، 190 نامه ای که به آقا رضی قزوینی نوشته اند، 191. نامه ای که به صایبا نوشته اند، 192. جواب نوشته های آقارضی و ملامحمد رفیع واعظ قزوین، 193 نامه ای که به آقا ضیاء جیلانی که در بندگی خدام بود نوشته اند، 194. نامه ای که به میرزا محمد سعید همشیرهزاده خود در باب قضیه والده مومی اليه به مرحمت پناه مذکور نوشته، 195. جواب نوشته آقارضی، 196. نامه ای که به وزارت میرزا سعد الدين محمد وزیر مشهد مقدس نوشته اند، 197. جواب نامه صفی قلی خان بیگلر بیگی دارالسلطنه هرات، 198. دو کلمه که به عنوان لغز باسم سیاوش
قلمی فرموده اند، 199. نامه ای که به میر نجات نوشته اند، 200. در تحقیق حروف عدد نوشته اند، 201. نامه یکی از غلامان، 202. نامه ای به میرزا
سعدالدین وزیر خراسان، 203. نامه ای به حسین بیک، 204. نامهای به علی خان زنگنه حاکم تبریز، 205. نامه ای به میرزا ضیاء، 206. نامه ای به سعید، 208، 207 . به جهت ترکیب نوشته، 209. نامه ای برادر خود میرا محمد امین، 210 نامه ای به شاهوردیخان لر، 211 نامه ای به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان، 213. جوواب نامه مهدی قلی بیک نواده قرچقاخان، 214. سواد آزادنامه، 215. سواد آزادنامه ای که به جهت خواجه محبت قلمی فرموده، 216. سواد آزادنامه جهت یکی از غلامان، 217. دو کلمه که در تحقیق چشم زاغ قلمی فرموده اند، 218. نامه ای به حکیم محمد صالح، 219. عنوان سفید است، 220. نامه یکی از بزرگان به سید علی مغربی، 221. جواب نامه مذکور، 222. منه دام ظله العالي، 223. منه الى شیخ بهاء الدين اصفهانی، 224. منه الى بعض الخلان، 225. ایضا منه الى بعض الخلان، 226. منه الى السيد السند الامجد محمد بحرانی، 227. منه ایضا اليه، 228. منه ایضا، 229. منه دام ظله، 230. منه في دیباچه رسالة في النحو، 231. منه في دیباچه حجة الشيخ في ان الواحد لا یصدر منه الى الواحد، 232. رقعه منه الى بعض الخلان، 233. منه في جواب مکتوب الشيخ بهاء الدين محمد اصفهانی، 234. منه في جواب مکتوب السيد، 235. منه الى المسيح العنوي، 236. دیباچه ای که بر علم صرف نوشته اند، 237. شرح اختراع آلتی که محمد بیک نموده بود، 238. دیباچه بر رسالهای سلطان که در آداب تعلم جوارح تالیف نموده بود نوشته اند، 239. در تحقیق سوالی که حکماء هند از فضلاء خراسان نموده اند نوشته اند، 240. سوال، 241. جواب، 242. تحقیقی که در اعتقاد متصوفه نوشته اند، 243. دیباچه تاریخی به جهت ضبط احوال شاه عباس ثانی نوشته اند، 244. نامه شاه طهماسب، 245. نامه شاه عباس، 246. دیباچه بر علم معانی و بیان که خود تصنیف نموده اند، 247. دیباچه رساله ای که در علم اصول نوشته اند، 248. دیباچه بر بیاض میرزا محمد حسین طبیب نوشته اند، 249. خاتمه کلام مجید حضرت ربانی که به فرمان شاه عباس ثانی نوشته اند، 250. در عذر غفلت و طلب مغفرت، 251. دیباچه ای که به فرمان شاه عباس ثانی بر اشعار سلاطین نوشته اند؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: محمد مسیح کمره ای، تا: 15 ربیع الثاني 1104ق، جا: اصفهان، برای محمد رضا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرمی، 279ص، ابعاد متن: 7×17/5، اندازه: 11/5 × 21/5 سم [رشت و همدان: ف: -1177]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2020ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-210]
آغاز: حجر الاسودذ لفظ متینی که رکن الاركان کعبه معنی تواند بود و سنگ سرمه سخن رنگینی که روایت سوادش؛ انجام: کمر خدمتش از معنی باریک بر میان بسته غزلهای بلند آوازه پنچ نوبت ایوان جلالتش متن دو انشاء: بدین ترتیب: اول درباره پیدا شدن سنگی قیمتی در سال 1103ق در شوشتر که فتح علی خان آن را به درگاه سلیمان می فرستد و در آنجا عبارات کوفی روی آن خوانده مس شود و دیگری نامه ای منشیانه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: دوشنبه 20 ذیقعده 1108ق، جا: قندهار؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 3ص (356-358)، اندازه: 34/9×22/3 سم [ف: 97-29/1]
آغاز: رسایی معانیش آستین الفاظ دیباچه ها و نامه هایی است، که برای آموزش عملی نامه نگاری گرد آمده است و این بخش مانده بخشبندی نشده می باشد، جز اینکه پیداست که از یک متن ارزشمند بر گرفته شده است، ولی به شیوه اینگونه مجموعه ها نام کسان بگونه «فلان» آمده و تاریخها آورده نشده است، دیباچه وقف نامه، دیباچه نکاحنامه، رقعه ها، عریضه هاست، به نثر آمیخته به نظم، برای نشانی: «دیباچه نکاح نامچه. لوایح حمد و ثنایی که گلون نه چهره عروسان اقبال اقوال شود، و روایح شکر و سپاس، که غالیه طره شاهدان اعمال کرده حضرت مؤلف القلوبي را جلت عظمته، که جواهر افراد انسانی را به رشته تولد و تناسل انتظام بخشید ...» (گ 183ر185 مجموعه)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1110ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 26گ (171ر - 196پ) [ف: 2-246]
آغاز و کلام معجز نظام که من اعتق رقبة منه اعتق الله بکل جزء منها عضوا من النار. آزاد مطلق العنان خود نمود فلان فلان راوبه صیغه عربی و فارسی تلفظ؛ انجام: بهره یاب مفاد ان لهم اجرا غیر ممنون اولا بی برکات حسنات اخلاق کردن مرجو و مامول وغایته القصوى مرام ویسئولمز دور. مجموعه متفرقه ای است شامل منشآت متعدد واشعار که در قرن دوازدهم تدوین و در قرن سیزدهم نیز بر آن یادداشت هایی اضافه شده است، نامه اول آن از محمد کاظم قائینی است که به عنوان دیباچه برای محمد طاهر منجم یزدی نوشته همچنین در پایان کتاب یادداشتی است از همین محمد کاظم که در سال 1120 نوشته است و گویا تدوین کننده این جنگ منشآت هموست، عنوان مطالب این جنگ این است: 1. دیباچه بیاض از محمد کاظم قائنی که برای محمد طاهر منجم یزدی نوشته، 2. کتابتی به قاسم بیگ، 3. رقعه نصیرای همدانی به طلب آب به امیر معین، 4. یادداشتی به خط محمد کاظم قائینی که در 1285 در حاشیه صفحه 51 نوشته است، 5. یادداشتی از ابوالقاسم بن سلیمان که در 1244 نوشته است، 6. در مذمت دروغ از کتاب اخلاق رکنی 7. ذکر اسامی حکمای ما تقدم اول، 8. رباعیات وافراد وقطعات متفرقه، 9. منشآتی از محمد طاهر وحید قزوینی، 10. القاب شاهان صفوی، 11. قدغن شراب که نادرشاه صادر نموده است، 12. فصل دوم دررقعات شامل پنجاه رقعه، 13. فصل سوم مشتمل بر
دو قسم، قسم اول در مراسلات تهنیت (یازده نامه) قسم دوم در مکاتبات تعزیت (چهار نامه)، 14. فصل چهارم در القاب پادشاه جهان پناه، 15. باب اول در مکتوبات (سی مکتوب)، 16. در پایان این بخش دستخط میرزا کاظم قائینی که در ذیحجه 1120 نوشته است، 17. معماها، 18. فرامین و نوامج ترکی؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1120ق؛ جلد: تیماج، 142 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4617]
حاوی چند نامه در باب مشرف و مستوفی و داروغه و دیگر مناصب دولتی، با چند سیاهه اموال و سیاق اقلام و مخارج و غیره، در آخر آن آمده است: «تمام شد دستور العمل از بیاض بهة صاحب مهران بهة امر سنگه ...» که معلوم است که در هند تأليف و کتابت شده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1152ق؛ جلد: چرم مذهب، 134 ص (13-146)، 17سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 45-146]
آغاز هو المولى و هو العلى الأعلى چون غرض آزادی از تجرد آباد عالم ارواح ... شانزده قطعه مرقع به هم پیوسته است به خط شاه محمد معین قلندر تجلی چشتی مورخ 1156 شامل چند نامه از جمله: آزادنامه کنیز، - استخراج احکامی که پدر جلال الدين فضل الله حسینی منجم حسب الامر میر غیاث الدين منصور دشتکی از روی جفر جامع و رمل استخراج نموده و این چند کلمه از خط پدر مغفور خود در سال 950 نقل نموده است، در این نوشته پیش بینی ظهور امام زمان شده است، مکتوبی درباره تصوف، مکتوبی که میر خلیل کو که به خان احمد به استدعای بخشیدن گناه زیدیه نوشته، مختصر رقعه ای که شیخ ابوالفضل به خان خانان نوشته، - رقعه ای که شیخ ابوالفضل به برادر خود شیخ ابو البركات نوشته، - رقعه ای که خان خانان به ملاعرفی نوشته، جواب رقعه خان خانان که ملافرعی نوشته، -کتاب نواب اشرف شاهزاده شهریار ...، میر محمد حسین تفرشی حسب الأمر نواب جنت مکان نوشته، سواد عریضه حکیم ابوالقاسم لنگرودی به شاه عباس، - جواب منسوب به شیخ بهایی درباره تجلی حضرت واجب بر کلیم ؛ خط: نستعلیق، کا: شاہ محمد معین قلندر حسین علی تجلی چشتی بن شاہ نورالدین قلندر علی، تا: سلخ ربیع الثاني 1156ق؛ مجدول؛ نسخه ای دیگر از این نامه در فهرست عکسی کتابخانه آیت الله مرعشی (416/3) معرفی شده؛ 16 قطعه، سطور مورب، اندازه: 28×17سم [ف: 31-57]
آغاز: شهود عدول نویسند تا دروقت فیصل آن قضیه انکار نتواند نمود و در این باب روایات دیگر نیز وارد شده است ... فایده ثانی آنکه از جمله آداب آن است که اول صحایف را بنام الهي؛ انجام: صورت سندی که در آنجا باغ مرهون باشد با اجاره بسمله وبه ثقتی از باب حضر ترفعت ومعالی پناه فلان بن ... وهکذا الى ان يؤدى الدين المزبور وصیغه شرعیه جریان یافت وحرر ذلك في شهر ... مجموعه منشآتی است که برای یادگیری مبتدیان ومنشیان دراین رساله در چهار باب ویک خاتمه جمع آوری شده است، تاریخ تحریر برخی منشآت آن سال 1162 است، عنوان باب های آن عبارتند از: باب اول در صورت مکتوب وعرایض ... امراء عظام شامل چند نوع، باب دوم در مخاطبات تجار وصناع ودهقانان و امثال ایشان، باب سوم در چگونگی مکاتیب به سوی بیمار وتهية صحت وزفاف و ... شامل چند فصل، باب چهارم در جواب مکاتیب هر یک فراخور حال هر یک مشتمل به دوفصل: فصل اول در جواب مکاتیب اعاظم قضاة واهل فضل، فصل دوم صورت مکاتیب خواتین عفت وخدرات آیین فراخور حال هریک خاتمه در تحریر قبالجات بیع وشری ونکاح نامه عقد ومتعه و ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1162ق؛ جلد: مقوا، 68گ، 15سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 8-4621]
منشآت و نامه ها و فرامین مربوط به قرن های 10-12، شامل صورت رقم ... وزارت و ممیزی قرالوس کل آذربایجان به میرزا فتاح تبریزی نگاشته در خصوص قدغن فواحش، نوشته میرزا نجف خان و نامه مرحوم مولانا محمد باقر مجلسی و آقا حسین خوانساری در مورد تأييد دولت صفوی، سواد مکتوب امیر زاده حسنعلی بیک، حاجی نریمان بیک، خان محمد بیک، عبدالرزاق بیک، محمد صالح بیکی، میرزا زکی، لشکر نویس میرزا حسن. آقا محمد قلی بیک، ابوالمعصوم خان بیکار بیکی، حسینعلی بیک. آقا حسین بیک، محمد زمان بیک، میرزا محمد ربیعا، محمد هادی بیک، میرزا محمد کریم وزیر لاهیجان، مرتضی قلیخان حاکم کنکرلو، علاء الدين محمد ضابطه نویس، وزیر آذربایجان، محمد ربیع شیخ الاسلام تبریز، دوستی بدوستی نوشته، میرزا عبدالله وزیر ... دیباچه بیاض آقا حسین، مکتوب جعفر قلی آقا، روایتی منقول از عین الحيوة مجلسی، چند صورت نشان سلطان حسین میرزا بایقرا، صورت نامه شاه عباس بعد از تسخیر قلعه قندهار، در خصوص خرقه متبرکه، نامه شاه عباس بشاه سلیم، حدیثی منقول از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) و بندی منقول از کتاب لوامع الانوار و اعتقادات صدوق و فایده جهت نزله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1179-118 ق؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 10 سطر (9×7)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 2-128]
خط: شکسته نستعلیق، کا: شاه محمد معین قلندر تجلی چشتی، تا: ربیع الثاني 1188ق [مختصر ف: -749]
آغاز: بسمله دیباج دیباچه کتاب کتاب فصاحت قرین حمد و ستایش جهان آفرینی است که موجودات را از کتم عدم به
عرصه وجود آورد و موالید ثلاث را آثار ظهور وجود خود کرد؛ انجام: تفاوتی نکند قدر پادشاهی را که التفات کند کمترین گدایی را روحی لروحك الفدا و جسمی ... مجملی از مفصل احوال شریف مرقوم فرمایند تا گوی کاین خط شریف از آن بنان است الى آخر سهل است بر پاره کاغذی دوسه مد میتوان نوشت قطعه ای از منشآت یکی از ادیبان است، گویا از آثار منشی استر آبادی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 8گ، 10 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4613]
آغاز: دستان بی برکت ونوادر چالش میدان درامش ایوان صاحب ارغون وارغن کشتند بالنده؛ انجام: او را در عرصه حصول آرد معدوم المدار ومکسور المحور گردد اللهم وال کل محمود والاه وعاد کل مرجو عاداه ...
چند قطعه ادبی وخطبه ادیبانه است در مدح وستایش از یکی از سلاطین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 8گ، وسطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4614]
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس مرخداوندیر است که آفریننده جهان و دارنده زمان و آسمان وروزی دهنده انس و جان است سلام وصلوات و تحف تحیات؛ انجام: یا حفیظ تعالی صحيفة الوداد بمطاله عالی جاہ رفیعی نگاه دوستی و ملاطفت آگاه فخامت مناعت ... مشتاق ملکات بجهت اناب عنوان طراز صحیفه نمونهنامه هایی است که برای آموزش نامه نگاری و منشیگری در این مجموعه جمع آوری شده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 97گ، 9 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4620]
آغاز: چونصاحب عریضه به شرح متن عرض در مقام استدعا بر آمده صاحب الشريعة المقدسة ... از آنجایی که عارض تفرق؛ انجام: نواب مستطاب فلان زید عزه والاجلال قبول اجاره ومقاطعه شرعیه اسلامیه نمود عالی حضرت رفیع منزلت نیکو مرتبت فلان بن فلان ... و چنانچه چیزی از وجوه آن رخ نماید با مستاجر است مجموعه نمونه نامه هایی است که برای یادگیری ادیبان ومنشیان در این مجموعه جمع آوری شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 80گ، 16-18 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4620]
آغاز میلد انشاء الله تعالی تاساقی شراب مقدور است احوال جام موجودات را از درد ساقی؛ انجام: بعد از آنکه اهل ملت مجرای حکایت شدند از ... جمادی الاخر چند خطبه فارسی برای نکاح وصورت چند مبایعه نامه و نامه های دوستانه به زبان ادبی است که در این مجموعه گردآوری شده؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 26 گ، 12سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4614]
آغاز: قد جعل الله لکل شیء قدرا قاضی قضا بامضای این نیت راضی بلکه مقتضی گشته و مدبر توفیق در تیسیر این تدبیر؛ انجام: در مصیبت هایی که ایشان را به حکم ربانی واقع شد صبر و شکیبایی شعار خود سازند و خود را در ورطه جزع وناشکری که از اعمال سلطانی است منشآتی است که با حذف عنوانها، در این مجموعه برای تعلیم منشیان جمع آوری شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: شعاع شیرازی «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: ساغری، 60گ، 12سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4618]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب وجعل الرسل والرسایل لمدینه الالف ... وبعد فقد وصل الينا الكتاب من الكتاب المستطاب في اواخر شهر صفر وار لنا البصر؛ انجام: اگر في المثل غریبی فقیری هم به دست آورد معامله از ده به چهارده کم نمی کند قرمساقی که گویا نامه صاحب منصبی است از عهد قاجاریه دوره فتحعلی شاه قاجار، او که پست حکومتی داشته نامه هایی را که به مقامات دولتی و به دوستانش نوشته در این رساله جمع نموده است، در آن نامه ای به معتمد الدوله، منشی الممالك محمد طاهر خان موجود است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 53گ، 12 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 8-4615]
آغاز: هو المستعان الله اکبر رفتیم و آمدیم و بیادت نیامدیم مرحبا از تغافلت جانم ترک عاشقان صادق اولا گردن شیوه چینان ... یاد مشتاقان دایم؛ انجام: واعتصا ومخلص وافره لاعتقاد شده بود ودراعزازمنه واشرف اوقات اقتران یافت چون محاوی مطاوی ومحاری محاوی مبتنی بر استقامت نهاج ذات ملکی مملکات و ... مجموعه نامه ها و مکاتیب که به صورت ادیبانه مسجع و متکلفانه نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 44گ، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5-2144]
آغاز.. الحمدلله الذي احل النكاح وحرم الزنا والسفاح والصلاة والسلام علی محمد وآله الشافعي یوم الميعاد ... چون بمضمون حقیقت مشحون وانکحوا الأيامي منکم والصالحین من عبادکم وامائکم ... مجموعه نامه ها وانشاءهای ادیبانه به افراد گوناگون به قصد تعلیم و یادگیری نوشته است؛ خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 63گ، 9 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2145]
این هم مجموعه ایست که در آن از منشآت عصر قاجار دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 129گ، 13 سطر (13×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 5-669]
آغاز: بسمله. ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ** ز انشاء تو نقش بسته اجسام صور ... انشاء نامه حمدی که مترسلان صحائف صنایع ابداع املاء نمایند صفحه نثار جواهر زواهر حمد و سپاس ... کتابی است متضمن مراسلاتی که تاریخ یکی از آنها سال 1288ق می باشد، به عنوان: 1. مرحوم میرزا مهدی خان به یکی از سلاطین هندوستان انشاء فرموده، 2. نسخه ای است که مرحوم میرزا عبدالوهاب از جانب خاقان به امپراطور نوشته است، 3. ایضا مرحوم میرزا عبدالوهاب به سلطان روم سلطان محمود نوشته، 4. مرحوم میرزا مهدی خان به یکی از سلاطین هند نوشته، 5. ایضا از انشاء میرزا مهدی خان رقم نظارت و باغات و عمارات، 6. فرمان نظارت که میرزا مهدی خان انشاء فرموده، 7. رقم اضافه که میرزا مهدی خان انشاء فرموده، 8. از انشاء میرزا مهدیخان است، 9. نسخه حکومت استراباد که مرحوم میرزا عبدالوهاب فرموده، 10. مرحوم میرزا مهدیخان فرموده، 11. از نامه، 10 تا آخر که بالغ بر 40 نامه می شود از انشاءات میرزا مهدیخان است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، دارای یک سرلوح، مجدول، محشی لغوی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 66 گ، 10 سطر (14×7/5)، اندازه: 21/5×15/5 سم [ف: 2-666]
آغاز: نامه ای که به عبدالعزیز خان ... تا اسامی سامی آباء عظام از وجود اخلاف گرام پایدار؛ انجام: از آن تشفی حاصل تواند شد پرده گشای ابهام این معنی گردد و السلام نامه های مختلفی است دوستانه یا به بزرگان نوشته شده و در این مجموعه بدون تنظیم مخصوص فراهم آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 105گی، 14 سطر، اندازه: 15/5× 23/5سم [ف: 23-242]
صورت چند نامه و فرمان رسمی روزگار قاجار در این بیاض بدون ترتیب مخصوص آمده و تاریخ 1256-1259 در بعضی از آنها دیده می شود. چهار برگ آخر دارای اشعاری فارسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 58گ، اندازه: 17×11 سم [ف: 2-311]
آغاز: عنوان مکاتبی خطابی و جوابی بمنشورات ملک مقربان بارگاه عالم پناه، سبحان الله این چه رقم محبت بود نامه ها و رقعه های چندی است که در مناسبت های مختلف نگاشته می شود و برای دستور نامه نگاری به نظم و نثر گرد آورده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 79گ، اندازه: 20/5×15سم [ف: 4-37]
در آغاز این مجموعه دو خطبه منسوب به حضرت امیر المؤمنين علیه السلام بدون الف و بدون نقطه با ترجمه فارسی زیرنویس سطرها از میرزا رضی منشی، پس از آن صورت نامه هایی است که وی به پادشاه وقت یا به بزرگان دیگر علمای عصر خویش نوشته است. پس از آن در مجموعه منشآتی از میرزا عبدالوهاب اصفهانی آمده که به مناسبت های مختلف انشاء نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشتی به تاریخ 1269؛ جلد: مقوایی، 58گ، اندازه: 21 ×30سم [ف: 3-168]
کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: قرن 13، 3گ (120پ - 122ر)، اندازه: 21/5×15 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -110]
منشآت: گویا از روزگار قاجار است و دیباچه ای دارد، سپس نخستین عنوان آن «صورت آزاد نامچه» است و پایان آن به سیاق، این مجموعه با آنچه زیر عنوان ترسل شماره 3678 در ص 147 یاد شده یکی نیست، اگرچه در دیباچه بسیار نزدیک به هم هستند و این شماره 3678 نخستین عنوان آن صورت قباله نامجات» است و پایان این هم به سیاق است ولی با آن یکی نیست و تاریخ رمضان 1200 است (منزوی 2093)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1200ق؛ جلد: میشن، 94گ، 9 سطر، اندازه: 15/9 × 21/5 سم [ف: 7-27]
این منشآت حاوی نامه ها و نوشته های زیر است: مقدمه ای که میرزا ابوالقاسم قائم مقام بر کتابی که محمد رضای همدانی در رد شبهات پادری هنری مارتین انگلیسی نوشته است، نثری مسجع که در مقدمه عقد نامه ها نوشته می شود، نامه ای مسجع در شرح حال «عبدی بیک» نام، نامه ای که میرزا محمد تقی لشکر نویس به مرحوم محمد آقای سر تیپ نگاشته، در تعریف قلیان از انشای صانیا، داستان کبوتر باز و سنگ پرانی او، گلشن خیال میرزا طاهر نصر آبادی، رقعه ای درباره میرزا صدرالدین محمد، رقعه ای به الهجه اصفهانی، رقعه ای که میرزا تقی اشتیانی در وقتی که اسیر ترکمانان بوده به عالیجاه میرزا علیرضا نوشته، مراسله ای که محسن میرزای میر آخور به عزیز خان سردار کل نوشته، نامه ای که محسن میرزای میر آخور به نایب الحكومه قم نوشته، مراسله ای که نواب محسن میرزا به اردشیر میرزا حاکم طهران در خصوص پسر استاد شفیع نوشته، مراسله ای که عالیجاه میرزا به عالیجاه میرزا جانی آشتیانی به نایب آشتیان نوشته، مراسله ای که عالیجاه میرزا جعفر آشتیانی به یکی از دوستان نوشته، مراسله ای که عالیجاه میرزا علیرضا به عالیجاه میرزا محمد حسین در جواب مراسله میرزا علیرضا نوشته است، مراسله ای که عالیجاه میرزا علیرضای لشکر نویس از قول شخصی به عالیجاه میرزا محمد حسین نوشته است، مراسله ای که عالیجاه میرزا محمد حسین به عالیجاه حاجی میرزا
یوسف نوشته، صورت مراسله ایکه میرزا جانی نوشته، مراسلهای که عالیجاه میرزا تقی آشتیانی الشهير بالاسیر به یکی از دوستان نوشته، دو مراسله که میرزا غلامعلی شاعر به ابن عم خود نوشته به شعر)، مراسله ای که عالیجاه میرزا اسماعیل مشرف در جواب مراسله عالیجاه میرزا رضای آشتیانی نوشته چون قافیه آخر مراسله او دو بوده لهذا باین نحو نوشته است: «یا سریع الرضا اغفر لمن لا یملك الدعا ** یکی بود یکی نبود زیر گنبد کبود»، استشهادنامچه ای که میرزا اسماعیل در باب خود به عالیجاه میرزا علی نوشته، عالیجاه میرزا رضای منشی دول خارجه به مقرب الخاقان میرزا اسدالله مستوفی آشتیانی نوشته است، رقعه ای که کاتب و مکتوب اليه آن معلوم نیست، رقعه ای که مقرب الخاقان محسن میرزای امیر آخور به جناب جلالتماب آقای مستوفی الممالك در باب مستمری شیخ اسداله روضه خوان نوشته، رقعه ای که کاتب آن معلوم نیست و مکتوب اليه میرزا موسی منشی سردار کل است، چهار نامه ای که کاتب و مکتوب اليه آنها معلوم نیست، نامه ای که کاتب ان میرزا احمد خان حاکم مغان است، نامه ای از منشآت معتمدالدوله، صورت فرمان همایونی، رقعه ای که کاتب آن معلوم نیست، انشائی که از منشآت کتابخانه معتمدالدوله نوشته شده، نامه ای از مقرب الخاقان لشکر نویسباشی به جناب فضایل اکتساب حاجی میرزا باقر مجتهد نوشته شده، نامه ای که جناب مجتهد مذکور در جواب مراسله دیگر مقرب الخاقان لشکر نویسباشی نوشته، عقدنامه ای که عالیجاه میرزا تقی آشتیانی به نحو بیع شرط نامچه نوشته است به تاریخ 1288ق، نامه ای از نواب محسن میرزا به معتمد الملك، نامه ای که کاتب آن معلوم نیست، مراسله ای از منشآت مرحوم میرزا محمد تقی الشكر نویس باشی، تعدادی رقعه است به قلم قائم مقام فراهانی و دبیران فتحعلی شاه قاجار و میرزا مهدیخان استر آبادی، نامه ای از موئمن السطان میرزا عظیم وزیر وظائف به میرزا ابراهیم، رقعه ای از میرزا حسن لشکر نویس باشی متخلص به عشقی به میرزا هادیخان منشی باشی؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13: 218 گ، 15سطر (14×6/5)، اندازه: 20/5×13سم [ف: 5- 320]
شمس الدين جوینی و علاء الدين صاحب دیوان و نصیر الدين طوسی (به ابهری و قونوی) و قاضی فخر الدين هروی و خواجه بهاء الدين و نورالدین و سعد الدين و صدر الدين ابراهیم حموی به سعدالدین» و قاضی نصیر الدين «به اصیل الدين از مصر» و شمس الدين سجاسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 20سطر (21×12)، اندازه: 32×22سم [سنا: ف: 1-21]
نامه ای از زبان ملاغیاث الدين مذهب شیرازی صدرات پناه هند مسوده ملا شیرازی، نامه جالینوس به عیسی و پاسخ او، نامه ارسطو به عیسی و پاسخ او «هر دو عربی» و چند نامه بی نام و نشان، تهنیب نوروز ملا خلیل قاری از جانب میرزا مسعود، نامه ملا خلیل قاری به عزیزی، نامه میرزا محمد جعفر مشهور به سلامی وزیر رانکوه به میرزا صدرالدین محمد وزیر بیه پس، انشاء مسایل همدانی، انشائی در تذکره شیخ کمال قوشچی، تذکره ای در باب خواجه شهاب الدين احمد شاعر نقاش درباره نقش کشی که خرده گیری از آنهم شده است به مسوده ملا روح الله شیرازی، منشورنامه شاطر علی به مسوده ملا روح الله شیرازی، حکیم سلطان حسین میرزا در منع ریش تراشی، نامه های سید محمد نوربخش به میرزا شاهرخ در پند به مریدان و در سفارش به فرزند خود شاه قاسم نوربخش، نامه خواجه اسحاق ختلانی به سید محمد نور بخش، نامه یوسف بیک باحمد پاشا حاکم وان، پاسخ خان خانان به میرزا جعفر، نامه خان خانان به آصف خان، پندی از مرزبان نامه، نامه پیره محمد خان استاجلو به قاضی عبدالله جوینی، نامه خلیل الانام، دیباچه بهجة المباهج ملاحسین واعظ خاتمه طفیلی گیلانی بر نسخه نفایس الفنون صفی الانامي، نامه خان خانان به ملا عرفی، اسامی روح مجسم، ارجوزه طبی عربی ابن سینا (توق اذا استطعمت ادخال مطعم) انشای فارسی عرفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 20سطر (21×12)، اندازه: 22×32سم [سنا: ف: 1-21]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 31ص (194-164)، اندازه: 20×14سم [سنا: ف: 2-41]
آغاز: ... از رتبه کاتب بلندتر است یا فروتر یا مساویست. اگر بلندتر است مراقعات گویند و اگر فروتر است رقاع و اگر مساویست مراسلات و هر یک ازین اقسام ثلاثه منقسم میشود؛ انجام: آینه خاطر انور را بر امید وعده ان الله یحب الصابرين به غبار ملال مکدر نباید ساخت و دل دردناک را به مسکنات رضا به قضا باید نواخت. دفع تقدیر کی کند تدبیر ** هیچ ره غیر صبر پیش مگیر نمونه هایی از عناوین: سلاطین به طبقه اعلاء از سلاطین نویسند، - سلاطین به طبقه اوسط از سلاطین نویسند، - خواتین ملوک به طبقه اعلی از خواتین ملوک، - در جواب شکایت از دل آزاری و جفاکاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 72 گ، 18سطر (16×7)، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 2-42]
دارای: 1. مثنوی که آغازش افتاده است: «شه تخت سلوکی گشت یارش ** که تاییدات سبحانی دچارش / زدش بر تارک اقبال پر لیغ ** مبلغ گشت بلغ ساز تبلیغ / که ای بگزیده مهمان گزیده ** به کاخ میزبان حق رسیده /ز خان و مان عالم چشم بسته ** به جز ما رشته خواهش گسسته»، 2. مراسله حاجی سیف الدين خان به احمد پاشا، 3. مکتوب میرزا احمد به سید عبد الله افندی دیوان، 4. محبت نامه سیف الدين خان حاکم حویزه به
احمد پاشا، 5. محبت نامه او به من، 6و 7. دیباچه مراسله، 8 دیباچه محبت نامه، 9. دیباچه مراسله، 10. اخلاص نامه، 11. دیباچه ای که به بزرگان نوشته، 12. مکتوب درباره احمد پاشا، 13. نامه میرزا زکی به بغداد به احمد آقا درباره مرگ احمد پاشا، 14 و 15. محبت نامه، 16. مراسله دوستی، 17. محبت نامه، 18. مراسله، 19. آزاد نامه غلامان، 20. محبت نامه دوستان، 21. مراسله دوستان، 22 و 23. عرضه داشت، 24. محبت نامه، 25. دیباچه مراسله، 26. عرضه داشت، 27. نقل خوش، 28. محبت نامه دوستی به دوستی، 29. حکایت خوش، 30. مراسله دوستان، 31. عرضه داشت به بزرگان، 32. مراسله دوستان، 33. مراسله نواب علی مردان خان به احمد خان محافظ بغداد، 34. نامه سیف الدين حاکم حویزه، 35. نامه مصطفی بیک حاکم کرمانشاهان به احمد پاشا، 36. نامه دوستانه حاجی سیف حاکم حویزه به احمد پاشا، 37. نامه دوستی به دوستی، 38. دیباجچه محبت نامه دوستان به دوستان، 39. نامه مصطفی بیک به احمد پاشا، 40. نامه دوستانه او بدو، 41. نامه میرزا ابراهیم به احمد پاشا، 42. نامه حاجی سیف الدين خان حاکم حویزه به احمد پاشا، 43. نامه دوستانه دیگر، 44. نامه درباره روانه شدن کسی به حج و در خواست همراهی با او، 45. نامه دوستانه، 46. احمد پاشا به کسی، 47. نامه کسی به احمد پاشا، 48. رقم نادرشاه به فرزند خود نصر الله میرزا درباره بخشیدن مالوجهات؛ خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1178]
دستور نامه نگاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قطع: بیاضی [ف: 2-69]
آغاز: بسمله، ای نام خوشت نامه اسرار وجود ** مرقوم در آن حقیقت هر موجود عنوانها: قباله نکاح، دیباچه خطبه، خطبه قباله آزادی، خطبه قباله بیع اراضی و مزارع، بر سنگ لوح عفیفه عزیزه دایه نوشته شده بود، خطبه تقویم، یکی از سلازین رباعی به زبان اهل تصوف مشتمل بر ذکر عدم وجود و غیبت و شهود گفته بود عزیزی که بر آنجا شرح می نوشت این فقیر را به تحریر خطبه و دیباچه امر فرموده امتثالا لأمره به قلم آمده، به خط شریف خود پاره نوشته بود که خادم الفقراء و المساكين صوفی علی یکی از مریدان ایشان آن را بر سبیل تبرک بر سر کاغذ مطویلی (کذا) چسبانیده بود و می خواست که در ذیل آن سطری چند نوشته شود این سطر به قلم آمد، قطعه که یکی از تعلیق نویسان در مدح پادشاه زمان نوشته بود، در ذیل مصحف مزین که به قلم بدایع رقم خواجه محمد مومنمرقوم گشته بود مسطور گشته، مکتوب جناب مشار اليه به یکی از صدور بزرگ، مولانا شمس الدين محمد حنفی به شیخ نور الدين پسر شیخ ابو سعید نورانی، مکتوب جناب مشار اليها به یکی از سادات عراق، مکتوب به جناب مشار اليه برادر آن جناب که در عراق است، مکتوب جناب مشار اليه به امیر فخرالدین علی پسر امیر عطاء الله، رقعه جناب مشارالیه به جناب مولانا حاجی تبریزی، رقعه جناب مشارالیه به ملا زمان مولانا عظام الدين ابراهیم، مکتوب این فقیر به جناب استادی شیخ نور الدين در وقتی که خدمت مولانا حسن علی کابل کرده بودند، مکتوب این فقیر به حضرت مخدومی استادی عصاما، مکتوب این فقیر به خدمت مولانا یوسفی طبیب، مکتوب این فقیر در جواب مکتوب مولانا عبد العلي دام قدره، مکتوبی که این فقیر در ایام تواری با میرزا بیگ نوشته مشتمل بر عرض تحیت بعضی از یاران که به وی مختلط بوده اند، رقعه این فقیر به مولانا عبد العلي، مکتوب یکی از اشراف هرات به یکی از صدور بزرگ، رقعه جناب خواجه محمد مومن به یکی از صدور، رقعه یکی از ادانی به یکی از اعالی، رقعه پادشاهزاده به برادرانش (= القاس میرزا و بهرام میرزا)، رقعة اخری، رقعة اخری، رقعه جناب مولانا حسن علی به ملا زمان شیخ نورالدین محمدرقعه مولانا زلالی به جناب مشارالیه، از زبان یکی از مخلصان شیخ نورالدین محمد به آن جناب، تعزیه نامه جهت فوت شیخ نورالدین محمد - رح - از جناب مولانا محمد حنفی، به خدمت شیخ زین الدين، تعزیه نامه جناب مولانا حسن علی به خدمت شیخ زین الدين، تعزیه نامه به خدمت مولانا زلالی به جناب مشارالیه جهت نورالدین غفر الله له، مکتوب مولانا عبد الرحمن به اصحاب تعزیت قاضی دره و پسر وی که به تیغ تیز و خنجر خون ریز ارباب ظلم به ناحق کشته بودند، تعزیه نامه از جناب خواجه محمد مومن به خدمت خواجه محمد اکبر، انشاء تعزیه جهت معرف در فوت میر واعظ علیه الرحمة، این تعزیه جهت معرف نوشته شده، یکی از شاگردان جناب مولانا قاسم علیبه آن جناب و به خدمت مولانا مسعود و مولانا محمد حسین نوشته، رقعه خواجه محمد باقر بن جناب مولانا قاسم علی، مکتوب خواجه محمد باقر به فرزندی مولانا محمد حسین، رقعه جناب مولانا محمد حنفی به خدمت امیر ابو المكارم نیشابوری، امیر محمد یوسف یکی از خوش نویسان را از سفر عراق مانه گشته به ملازمت خود مقید ساخته بود بعد از چند روزی این انشاء را نوشته بود گذراند، قطعه که یکی از تعلیق نویسان به یکی از صدور بزرگ نوشته بود، مکتوب به یکی از اطباء، مکتوب خدمت خواجه سمنانی به خواجکی قانونی، رقعه گستاخانه از یاری به یاری که میان ایشان گستاخی بود، رقعة اخری، رقعه جناب مولانا حسن علی به مولانا حیدر نویبانی (کذا)، رقعه مولانا عبدالرحمن به قاضی دره، «خیر بادنامه» میرزا بیگ به یارانش، مکتوب جناب حافظ پیر محمد در جواب مکتوب درویش سالک که در ملازمت جناح شیخ حاجی محمد بود در وقتی که آن جناب به مرض ضعف دل گرفتاری داشت، در حاشیه این به جناب مولانا امانی و مولانا فضل الله نوشته شده، به مطلوبی که در سفر بود نوشته شده بود، به «نگاری» که سفر اختیار کرده بود و
خاطر وی به اندک غباری آزرده گشته مکتوب نوشته بود، در وقتی که از ملازمت یار لطافت آثاری دور افتاده بودم مرقوم گشته بود، عرضه داشت به یکی از ارکان دولت، عرضه داشت سایلی به یکی از اسخیاء، یکی از مخادیم بیاضی ترتیب داده بود و از ارباب سخن التماس آن می نمود که بر آنجا سخنی وجیز یا طویل از منثور و منظوم ارقام نماید اگر چه این فقیر خود را قابل این معنی نمی دانست لیکن امتثالا لأمره این سطور مستور (کذا) گشت، شجره نسب جناب حقایق پناهی امیر نظام الدين محمد اکبر سلمه الله (که در آن از خواجه عبد الله انصاری و احمد نامقی جامی یاد شده)، انشاء نوروزی مشتمل بر ذکر لطایف چمن و انتقال کردن به مدح و محفل خجسته شمایل جناب احمد بیگ به وجه حسن جهت نبیره خواجه عادل شاه، خطبه دیباچه شرح رساله معمای مولانا میر حسین صدر پادشاهی فضیلت دستگاهی کامران میرزا، خطبه و دیباچه قصیده مصنوع خواجہ سلمان گفته شده مشتمل بر مدح نواب بابر پادشاه، مکتوب مولانا حافظ پیر محمد، در جواب مکتوب مولانا علی مرید شیخ حاجی محمد، مکتوب این فقیر در جواب مکتوب نبیره خواجه عادلشاه نیشابوری، این فقیر شرحی بر رساله معمای مولانا شهاب الدين معمایی نوشته بود و بعد از خطبه دیباچه صورت مدح حضرت نواب کامران میرزا بر این وجه ارقام نموده، انشایی که جهت کاغذ گران واقع شده مضمون آنکه باعث بر صنعت کاغذگری حضرت شاه ولایت نهاده است، به امر مولانا شمس الدين محمد حنفی بر ظهر تصنیف مولانا شهاب معمایی نوشته، خطبه رساله شمسیه، خطبه ازادنامه، در خطبه قباله نکاح، مکتوب مرغوب در نظر اهل نظر مستحسن و محبوب، در وقتی که در کنج تواری از تیغ ستم روزگار و لو شن (کذا) بود و پشیمان از احوال و افعال گذشته بابوی (کذا) ابلاغ یافته بود، سواد رقعه که مرحوم نصیرا همدانی به میرزا عبد الحسين در دارالسلطنه اصفهان به جهت اسطرلاب نوشته، خان خاتان در جواب رقعه لو لعلی (کذا) بیگ نوشته، دیباچه لورس ظیوری (کذا)، «بسمله، منشی دارالانشاء پریشانی و محرر دفتر بیسامانی محمد امین ابن هدایت الله همدانی بعد از گوهر افشانی ... (تقاضای دوستی را که مجموعه ای از مکاتیب جمع آورده بود پذیرفته و این انشاء را که مشتمل برد و گلدسته در طلب وصال نوشته) - در آخر یک بحر طویل و انشاء دیگر ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 14×20سم [رشت و همدان: ف: -1700]
پاره ای از نامه های رسمی وزارت امور خارجه ایران و برخی از نامه های پراکنده دیگر دوره ناصرالدین شاه است و نامه های درباری مورخ 1308 است خطاب به «مقرب الخاقان فرزندی حاجی لطفعلی خان سرتیپ نایب الحكومه»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 106گ، 11 سطر (29×15)، اندازه: 22/5 ×35سم [ف: 1-443]
نامه های دیوانی روزگار قاجار است از سال 1278 تا 1291 و برخی از آنها خطاب است به «مقرب الخاقان عباسقلی خان امین الوزاره» که همان مصباح الدوله باشد، در نسخه ما هربرگی یک نامه است و مهرها: «وزارت امور دول خارجه دولت علیه ایران میرزا سعید خان» و «مشیرالدوله سپهسالار اعظم» و «مصطفی الانصاري» دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 316گ، 11سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [ف: 1-458]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 200گ، 21سطر (14×21/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 1-459]
آغاز: دیباچه بیاضی که میرزا مهدی خان بجهت رضاقلی خان ساخته جند ابیاض دلارا که نذرو رنگین بالی است (ص 471)؛ انجام: نوعی مراسله دوستانه: مخدوم مهربانا ... یادو شاد فرمایند دستور نامه نگاری است با چند نامه دیوانی به دوستان بزرگ، و بزرگان به یکدیگر، به مذهبان و اهل استیفا، به پدر، به خانها، به پزشکان، به بزرگان، دختر به مادر، به شیخ و ملا، نامه به شاهزادگان، نامه به شاهان، جواب رقم، نامه به فرمانروایان، رقم نادر شاه به علی قلی بیک نایب الإيالة ارض اقدس، نامه شاهان به یکدیگر، نامه شاهزادگان، نامه جعفر به میر محمد خان و پاسخ او، آزادنامه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 41گ، 12 سطر (14×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-477]
چندین نامه در این جنگ هست و از آنها است: 1. به فیروز میرزا پسر عباس میرزا، 2. از میرزا آغاسی به ولیعهد درباره فیروز میرزا، 3. به عهد علیا، 4. نامه خان بابا خان سردار ایروانی فرمانروای کرمان و یزد، 5. پاسخ نامه فرمانروای خمسه، 6. به امیر نظام میرزا تقی خان فراهانی، 7. از فرهاد میرزا به فرمانفرما، 8. از میرزا عبدالله منشی باشی دبیر، 9. به میرزا جعفر خان مشیرالدوله خراسان، 10. به اردشیر میرزا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 72گ، 14سطر (14×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 1-490]
نامه ها و فرمان های دولتی قاجار است و در آن نامه ای از میرزا حاج محمد و نامهای دیگر به امیر مکرم حاج محمد حسین خان و نامه ای به میرزا موسی و نامه ای درباره مرگ مجمر و نامه ای به سید سعید خان آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 21گ، 17سطر (12×6)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 1-500]
قائم مقام و میرزا محمد علی مستوفی آشتیانی و معتمدالدوله (به
خط همین طبری) و چند شعر عربی از ابیوردی و سید مرتضی و دیگران؛ کا: عبدالله منشی طبری، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 31ص ( 156-126)، ابعاد متن: 14×7، اندازه: 21×14سم [ف: 15-4155]
آغاز: آغاز اشعار: «ای خوشا آغاز غم پرداز عشق ** ای خوشا انجام به ز آغاز عشق»؛ آغاز نسخه: «بشارتها دادن که ز رای شاه و گدا ز روی یار همه مرآت ذات تو بود و عکس صفات تو عکس تو بود آنچه در آینه دیدم» خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: قرن 13، 20 گ، 11سطر، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: -103]
آغاز: یا رب شب دوشین چه مبارک سحری بود که با جمع دوستان چون گل در بوستان خندان بودیم سخن به سخن می رفت و بذله به طیبتی می پیوست میر محضر میرزا جعفر طیب الله عیشه که به عادت وقت؛ انجام: بتکده چین در او بدایع مانی ** نامه شیرین در او صنایع شاپور. قصه هجران دراز شامل دو قسمت یکی به تقلید از مقدمه گلستان و دیگری مراسله ای که حسب الأمر پادشاه جمجاه فتحعلی شاه به قایم مقام نایب السلطنه در منع بدگویی و عیب جویی امنای دولت خاصه امین الدوله عبدالله خان به خراسان فرستاده شد»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ یادداشت حاج محمد ابراهیم متخلص به مشتری و ملقب به حسام الشعرا که در صفر 1302 ق کتاب را به کتابخانه جناب اقبال الدله (1264-1324ق) هدیه کرده؛ خریداری از جعفر سلطان القرايي در آذر 1348ش؛ مهر: «یا ابراهیم 97» (بیضوی)، «سعد الله المنشي»، «حسام الشعرا 1302» (مربع)؛ جلد: تیماج، 6گ (160 پ- 165ر)، 15سطر ( 16/5×8/5 )، اندازه: 22×13/4 سم [ف: 29/2 -610]
4666/16 منشآت و نامه های ادبی؛ بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 37ص (188-224)، 21سطر (20×8)، اندازه: 22610سم [ف: 14-3614]
آغاز: بسمله، ذکر جلوس خسرو کامکار در فصل بهار که بهار دولت خسروی را نمودار و خسرو سیارگان را براورنگ حمل گاه؛ انجام: بعد هفتاد ز عمرش هوس شعر افتاد ** عار بادم همه عمر ز بیعاری دل مجموعه ای از حوادث تاریخی عصر فتحعلی شاه قاجار، نامه ها، فرامین و مرسالات شاه مذکور با شاهان دیگر کشورها و امرای داخل کشور و نیز اشعار و سرودهای وی و برخی دیگر است که با ادیبات و نثر مسجع و متکلفانه ای در یک دفتر گرد آوری و و تدوین شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 143ص، 22 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 33/2 -148]
دستور نامه نگاری درباری و دیوانی است گویا از زمان صفویان و در آن نامه میرزا سید شریف به میر شجاع الدين در درخواست ماست و نامه میرزا علی منشی درباره آزار به کسی و پاسخ آن دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-131]
آغاز: خطبه از جهت حضرت قائم عجل الله فرجه. بجهت تعجیل ظهور دولت و بروز سطوت و صولت؛ انجام: با قنوط رکوع های بی خشوع، سجودهای با ... ناشناسی از روزگار ناصرالدین شاه (1264-1313 ق)، مجموعه 59 خطبه و نامه هایی ست برخی درباره یزد به نام: خطبه جهت قایم، خطبه جهت حضرت اقدس شهریاری (چند تا)، جهت میرزا آقاخان صدراعظم، هنگام حکومت سرتیپ خان در یزد (چند تا)، از قبل رعایا و تجار یزدبه حضرت اقدس شهریاری درباره نا امنی راه ها)، به جناب نظام العلما (چند تا)، به حاج میرزا محمود نظام العلما (چند تا)، در ایام وزرات میرزا محمدش فیع در یزد انشاء فرمود، به نواب مؤيد الدوله. به سر کار آقازاده پسر حجة الاسلام سید محمد باقر، به جناب حاج میرزا محمود اصفهانی، به سر کار نواب حاج محمد رحیم خان (دوتا)، آخوند ملا محمد تقی اردکانی، به جناب ملا محمد صالح کرمانی، به جناب وزیر مختار انگریز از جانب حضرات کور غلی نوشته، به سر کار عبدالعلی خان ادیب الملك (دو تا)؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 102ص، 14سطر (17×7/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1-381]
آغاز: رب الف بینهما بروابط الفة؛ انجام: بر فسخ مبایعه مزبوره خواهد بود و صیغه جاری شد مجموعه نامه ها و سندهایی است، برخی با نام کامل و تاریخ و برخی با اشاره و برای نمونه سازی، منشآتی ست از روزگار فتح علی شاه (1211-1250ق) و شهر اصفهان، صورت عقد زناشویی از آن میان آقا عبدالنبی شعرباف و فاطمه النساء خانم به کابین دوازده تومان فتح علی شاهیهر عدد یکهزار و سیصد دینار رایج اصفهان (مبلغ بیست تومان تبریزی در معاملات اصفهان نیز دارد)، طلاق نامچه از همان روزگار ولی به تاریخ فلان سنه، ضامن نامچه، صدور حکم عنین برای مرد در برابر شکایت همسر، قباله فروش خانه از چاه و حیاض و ارسی و جز آنها به پانزدهتومان، فروش شش دانگ خانه در محله باغ همایون اصفهان، به ده تومان از قرار روپیه دو مثقال و شش نخود سکه فتح علی شاهی هر عدد یکهزار و سیصد دینار، مصالحه نامه ها، اجاره نامچه ها، از آن میان اجاره حمام و متعلقات آن، اجراه نامچه باغ امام جمعه و محتویاتش به هر سال دو تومان تبریزی، تعزیت نامه، لوث نامه (لوث شدن خون آنجا که دو تن به او شلیک کرده اند)، استحلاف (سوگند خوردن)، نقل نقش از اصفهان به بقاع متبرکه، بیع جاریه به بیست تومان فتح علی شاهیی ... و هزاران نکته تاریخی و اجتماعی دیگر
از شهر اصفهان آن روزه؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ با افزوده هایی در کناره ها؛ 150ص، 16-18 سطر (19×12)، اندازه: 30×21سم [عکسی : 1-382]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 10سطر (11×8)، اندازه: 15×9/5 سم [نشریه: 3-244]
منشآت و حکایات و غیره؛ خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: -243]
منشآت و مکاتیب صفوی و تیموری هند، در آغاز حکم مورخ 1134 است، در میانه «کتابی که میرزا محمد فصیح به برادر خود نوشته» و نامه فارسی سره به یاران قزوین گویا گرفته از منشات وحید قزوینی، در پایان دیباچه است مانند دیباجه دیوان میرنجات و دیباچه او بر رساله آداب تعلیم جوارح از امارت پناه و خاتمه قران صاحب قرآن همه گویا از همان قزوینی، در آن از خواب سید برای پادشاه در روز سه شنبه 15 ربیع الاول 1237 که باید تا 15 ربیع الاول 1238 تعبیر آن آشکار گردد یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 96گ، 24سطر (18×7/5)، اندازه: 23×11سم [سنا: ف: 2-277]
منشآت و مکاتیبقرن 10، از تیموریان و ترکمانان، چنین است عنوان های نامه ها: 1. مکتوب حسن بن علی عثمان، 2. مکتوب سلطان حسین بن منصور بن بایقرا، تا 16. مکتوبات بی نشان است، 17. مکتوب میرزا سلطان حسین بن سلطان شاه اسمعیل، 18. مکتوب میرزا سلطان حسین به اوزون حسن، 19. مکتوب میرزا سلطان حسین بیک پادشاه، 20 تا 22. مکتوب میرزا سلطان حسین بن اوزون حسن، 23. کتابت سلطان حسین میرزا به سلطان محمد رومی، 24. مکتوب امیر تیمور گورکان به قیصر روم ایلدرم بایزید، 25. مکتوب سلطان حسین میرزا به یعقوب پادشاه، 26. مکتوب پادشاه خطای به شاهرخ میرزا، 27. مکتوب شاهرخ میرزا به پادشاه خطای، 28. کتابت نواب شاهرخی به والی مصر به عربی و تحریر حسینی، 29. مکتوب بی نشان، 30. کتابت نواب شاهرخ به سلطان خلیل والی ماوراء النهر، 31. کتابت نواب شاهرخ به میرزا احمد بن عمر شیخ میرزا، 32. مکتوب شاهرخ بمیرزا اسکندر بن عمر شیخ میرزا والی فارس، 33. فرمان پادشاه محمد بابر به نواب همایونی به انشاء شیخ زین، 34. شاه شجاع به برادر زاده خود شاه منصور نوشته، 35. شاه شجاع به برادرزاده خود شاه یحیی نوشته، 36. فرمانا یالت خراسان که اوزون حسن جهت یادگار محمد میرزا نوشته، 37. فرمان ایالت بعضی ممالک به اسم میرزا بایسنغر، 38. سواد فتحنامه جات، 39. حضرت نقابت پناه شهید امیر ناصر الدين ابو البقاء به میر درویش محمد سایان نوشته، 40. به میر درویش نوشته اند، 41. نقابت پناه شهید امیر غیاث الدين محمد امیر یوسف به میرزا شاه حسین وکیل درگاه شاهی نوشته اند، 42. امیر غیاث الدين خواند امیر به مقرب حضرت شاهی امیر نظام الدين علی خلیفه نوشته اند قبل از وقوع ملاقات از قندهار به دارالسلطنه اگراه، 43. میرخواند امیر به خواجه مظفر بیتکچی نوشته، 44. امیر خواند امیر به خواجه مظفر درباب توجه او که مخبر بوده از توجه رایات نصرت شاه سلیمان مکان به جانب خراسان نوبت ثانی، 45. امیر خواند امیر در جواب کتابت امیر اردوشاه که از نصرت یافتن بر مردم قبچان اخبار نموده، 46. امیر غیاث الدين خواند امیر به یکی از امراء قوش به یکی نوشته، 47. خواجه مجدالدین محمد به حاکم سمنان نوشته انشاء مولانا عبدالواسع، 48. امیر نظام الدين مشیر به قاضی ظهیر الدين عیسی صدر یعقوب پادشاه نوشته انشاء مولانا معین سبزواری، 49. مولانا معین سبزواری به یکی از اعاظم صدور نوشته، 50. قاضی میر حسین یزدی به قاضی عیسی نوشته، 51. ایضا انشاء قاضی میر حسین به قاضی صفی الدين عیسی، 52. ایضا انشاء قاضی میر حسین به قاضی عیسی، 53. میر خواند امیر به شیخ خوافی نوشته، 54. حضرت امیر ناصر الدين ابو البقاء به مولانا مسیح الدين روح الله نوشته اند، 55. حضرت امیر ابوالبقاء به مولانا محمد پرغری نوشته اند، 56. به مولانا عبدالخالق نوشته اند، 57. به امیر الله دوست نوشته اند، 58. میر ناصر الدين ابوالبقاء به مولانا ابو الحسن ابو الخير صدر گسترن قرا سلطان نوشته اند، 59. شیخ العارفين ابوالحسن بستی به خواجه نظام الملك طوسی نوشته اند، 60. خواجه قطب الدين یحیی نیشابوری جامی به خواجه غیاث الدين محمد رشید نوشته، 61. خواجه قطب الدين یحیی نیشابوری به خواجه غیاث الدين محمد رشید نوشته، 62. یکی از فضلاء به وزیر مکتوب اليه مذکور هذا نوشته شده، 63. خواجه معز الدين علی اکبر جامی به خواجه معزالدین وزیر سلطان ابوسعید میرزا نوشته، 64. مولانا نظام الدين عبدالوسع به یکی از وزراء نوشته، 65. خواجه مجدالدین محمد به خواجه شمس الدين محمد وزیر سلطان ابوسعید میرزا نوشته، 66. امیر نظام الدين علی شیر به خواجه افضل محمد و خواجه شهاب الدين عبدالله نوشته، 67. من انشاء مولانا فصیح الدين الى وزیر العالي خواجه پیر احمد الخوافي، 68. امیر خواند میر در جواب کتابت یکی از اعاظم وزراء نوشته، 69. امیر خواند میر به یکی از وزراء نوشته، 70. به یکی از وزراء عظام راقم این ارقام در باب عرض اختلال احوال مرقوم قلم اهتمام گردانیده بود، 71. بیان انشاء (صفت منشی)، 72. خطاب به منشی از انشاء میر خواند میر، 73. در جواب یکی از منشیان فصاحت شعار جناب بلاغت آثار میر خواند میر نوشته اند، 74. در جواب کتابت مستوفی، 75. میر غیاث الدين خواند امیر به خواجه نظام الدين محمد مستوفی و برادرش خواجه قوام الدين حسن نوشته، 76. خطاب سادات عالی درجات حضرت هدایت مرتبت العارف المحقق النامي قطب الدين یحیی النيشابوري الجامي به یکی از اعاظم سادات نوشته اند، 77. امیر ناصر الدين ابوالبقاء رحمه الله به
میر سید رفیع الدين محمد نوشته اند، 78. امیر خواند میر به یکی از اعاظم سادات، 79. مولانا نظام الدين عبدالواسع به امیر عمادالدین محمد جنابذی، 80. این کتابت هم بدان عالی جناب، 81 مکاتیب به مشایخ هدایت صفات من انشاء خواجه معزالدین علی اکبر الجامي الى واحد من المشايخ النامي، 82. حضرت امیر ابوالبقاء به خواجه محیی الدين عبدالحق نوشته اند، 83. امیر ناصر الدين ابو البقاء به حضرت خواجه محیی الدين عبد الحق نوشته اند، 84 امیر ناصرالدین ابوالبقاء به خواجه صفی الدين خاوند محمود نوشته اند، 85 امیر ناصر الدين ابوالبقاء به خواجه نظام الدين دولت خاوند نوشته اند، 86 امیر ناصر الدين ابو البقاء به عبدالهادی نوشته اند، 87 امیر ناصر الدين ابو البقاء به خواجه شاه خواوند نوشته اند، 88. امیر نظام الدين علی شیربه خواجه ابونصرین خواجه عبدالملك پادشاه نوشته انشاء مولانا عبدالواسع، 89 این نیز از آن قبیل است، 90. خواجه شهاب الدين ابوالمکارم جامی از هندوستان به برادر خود معزالدین علی اکبر نوشته، 92. خواجه ضیاء الدين یوسف به مخدومی اخوی معینا احمدا نوشته، 93. من انشاء المخدوم المرحوم خواجه معین الدين محمد الجامي، 94. ایضا من انشاء المخدومية المعينية، 95. خواجه قطب الدين یحیی نیشابوری حاجی به قاضی جلال الدين محمود امامی نوشته، 96. انشاء مولانا رکن الدين الخوافي، 97. من انشاء مولانا عبدالواسع، 98. ایضا منه، 99. امیر ابوالبقاء به قاضی سمرقندی نوشته، 100. انشاء میر خواند امیر، 101. ایضا منه، 102. انشاء خواجه عبدالله نشان قضاء قاضی اختیار، 103. انشاء مولانا عبدالواسع، 104. نشان قضاء قاضی مسعود مولانا عبد مصور عالی انشاء میر خواند، 105. نشان مولانا شیخ حسین از انشاء مولانا عبدالواسع نوشته، 106. نشان قضاء قاضی غیاث الدين محمد شافعی، 107. من انشاء حضرت المخدوم المرحوم معین الدين محمد الجامي إلى العلامة ناصر الدين، 108. من انشاء خواجه شهاب الدين ابو المكارم الجامي الى رکن الدين محمد الخوافي، 109. خواجه عبدالله مروارید به مولانا حسین واعظ نوشته اند، 110. خواجه عبدالله مروارید به شیخ الاسلام هرات نوشته، 111. من انشاء قاضی میر حسین یزدی الى مولانا جلال الدين محمد الدواني، 112. من انشاء اليه، 113. ایضا من انشاء اليه، 114. ایضا من انشاء اليه، 115. ایضا من انشاء اليه، 116. من انشاء مولانا معین سبزواری، 117. قاضی میر حسین به مولانا محمد تاش نوشته، 118. ایضا منه، 119. انشاء خواجه عبدالله، 120. من انشاء خواجه قطب الدين یحیی النيشابوري الى واحد من الموالي، 121. ایضا من انشاء الي مولانا شمس
الدين البيهقي، 122 تا 143. بی نشان است، 144. خطاب به سادات و موالی و اهالی و اشراف و مباشران دارالسلطنه هرات، 145. تا 157 مکاتیب به اولاد است، 158. در انتقال به جوار ملک متعال، 159. در جواب نامه، 160. پایان تهنیت ولادت فرزند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 162گ، 21سطر (16×7)، اندازه: 24×14سم [سنا: ف: 2-20]
بیاضی است مشتمل بر چندین انشای پراکنده بدین عناوین: دیباچه آتشکده آذر، چندین قباله نکاح و ازدواج، دیباچه نکاحی که میرزا صادق جهت ابوالفتح خان نگاشته، دیباچه قباله قراء و مزارع از انشاء میرزا صادق، انشای میرزا صادق از طرف کریم خان به سلطان روم، چندین نامه به فضلا و علما، نامه میرزا عبدالکریم به درویشی، نامه میرزا صادق به درویشی، نامه به یکی از نقاشان، نامه میرزا عبدالکریم به یکی از نقاشان، نامه ای به میرزا کوچک شکسته نویس، نامه میرزا عبدالکریم به ناظر سرکار، نامه ای به کلیددار نجف اشرف، نامه ای در سبب غلام، نامه ای در سبب تعمیر گنبد معلی، مراسله ای در باغ به یکی از عظما، نامه به یکی از امرا، در باب عروسی، در تولد طفلی، به والی بغداد، نامه ای از میرزا صادق به اعتضاد الدوله عثمانی، نامه میرزا صادق به والی بغداد، نامه ای دیگر از وی در طلب خیمه و اسب و چندین نامه پراکنده از همو، نامه ای دوستانه، به امرای عظیم الشأن، مراسله به شعربافی، به دریا بیگی، نامه ای از میرزا عبدالکریم، نامه ای دوستانه از همو، پاسخ به نامه ای از همو، چندین نامه از همو، نامه ای از دارالارشاد اردبیل، در طلب شراب، در طلب باز، نامه ای گله مندانه، نامه ای به میرزا محمد حسین وزیر جعفر خان، نامه به یکی از دوستان در اوان محاصره شیراز، در استغنای از ملازمت، به دوستی که خلف وعده کرده بود، نامه ای به سید جعفر شیخ الاسلام، به یکی از خویشان، نامه به یکی از دوستان و وزرا و امراء به یکی از ارباب موسیقی، نامه میرزا صادق به طبیبی، در طلب اسب، به یکی از آشنایان بیمار، به فیاض شاه به سبب نور علی شاه، به یکی از دوستان که مقراض طمع تیز کرده بود و او در مقام مضایقه بود، نامه ای به میر محمد صادق در سبب فوت والدش، صورت تعزیت نامه، در وفات فرزندش میرزا علی رضا، به والی دارالسلام بغداد، در سبب کتاب لیلی و مجنون، در فتح قلعه طبر کی اصفهان، از جانب لطفعلی خان در باب فتح شیراز به خواتین عراق، فتح نامه، عریضه مشعر بر فتح، رقم حکومت ولایت خوی، فرمان در باب طیور شکاری، دیباچه نکاح، نامه به یکی از امراء عرایض وزرا، نامه میرزا صادق به میرزا عبدالوهاب، وقف نامه قرآن، آزاد نامه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 62گ، اندازه: 15×8 سم [ف: 1-205]
13؛ قطع: بیاضی جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: -186]
گویا از یکی از استادان زمان قاجار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن
13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-650]
آغاز: حسن خطم بر خط و خال نو خطان خط اجلال کشیده منشآت و فرامین، مشتمل بر رقم نظارت بیوتات سرکار خاصه به اسم محمد علی خان، رقم علاوه القاب به اسم صفی قلی بیگ، رقم ضابطه نویسی دیوان اعلی به اسم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ (128ر-151پ)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 28-200]
منشآت و شعر فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی [نشریه: 11-890]
مجموعه منشآت پراکنده ای از قبیل نامه های خصوصی، مبایعه نامه، نکاح نامه، استشهادنامه، هبه نامه، اجاره نامه، عریضه و ... مربوط به روزهای مختلف سال 1277 ق است که همه به دست یکی تن تحریر شده اند، تمامی آنها مربوط به شهر زنجان و قریه های اطراف آن مانند احمد آباد و علی آباد است؛ بی کا، تا: قرن 13، 15گ (2ر-16پ متن و حاشیه) [ف: 55]
نامه های رسمی و خصوصی و عهدنامه های زمان قاجار و شعرهای چندی است چنین است فهرست آنها: 1. رساله شکوائیه میرزا ابوالقاسم قائم مقام، 2. مراسلات و مکاتیب رضا قلیخان هدایت الله باشی نزدیک به بیست نامه، 3. دیباچه قائم مقام و دیباچه بر رساله جهادیه او، 4. نامه بی الف از میرزا رضی خوشنویس به فتحعلیشاه، 5. خطبه بی نقطه از علی (علیه السلام) و ترجمه بی نقطه آن از میرزای تبریزی، 6. همین خطبه و ترجمه بی نقطه آن از میرزا رضی، 7. دعوت نامه منظوم از میرزا رضی و پاسخ آن به نظم از میرزا ابوالقاسم، 8. رقعه وعده خواستن میرزا ابوالقاسم حکیم از میرزا رضای نامه نگار، 9. منظومه ای در ذم مردم لئیم از میرزا ابوالقاسم، 10. نفحات از صفی الدين محمد در تعریف صفویه به فارسی، 11. دیباچه کتاب الدر النظيم تأليف میرزا رضای همدانی از میرزا محمد حسین تفرشی، 12. عقدنامه از میرزا سعید خان وزیر دول خارجه، 13. انشایی به خط حاج میرزا علی انصاری پسر حاج میرزا مسعود خان وزیر خارجه، 14. دیباچه قائم مقام بر مجموعه ای و عقدنامه ای از او، 15. عقدنامه ای از نشاط، 16. خطبه عید نوروز و خطبه های چند دیگر دو تا از حاج میرزا علی انصاری پسر حاج مسعود وزیر خارجه، 17. عهدنامه ایران و اسلامبول، 18. نامه ای از پادشاه ایران به ملکه انگلستان، 19. نامه به سلطان روم، 20. فرمان سفارت میرزا عبدالغفار صدیق الملك به سفارت روس در 1277ق، 21. نامه به پادشاه روس در همین باره، 22. نامه وزیر خارجه ایران به وزیر خارجه روس، 23. دستخط شاه در پاسخ نامه مشیرالدوله، 24. نامه همایونی به امپراطور فرانسه، 25. پیمان ایران و اوستریا، 26. در سلوک عارفان از رساله هفت قاعده، 27. خطبه عید و چند نامه از میرزا تقی علی آبادی، 28. رقم عباس میرزا به محمد حسین خان پسر امان الله خان فرمانروای سنندج، 29. نامه هایی از نشاط، 30. نامه قائم مقام به یکی از شاهزادگان، 31. نامه او به میرزا محمد علی آشتیانی وزیر جنگ عباس میرزا، 32. چند نامه دیگر او، 33. نامه ای از او به مردم تبریز، 34. رقم حکومت ملک قاسم میرزا و سیف الملوك میرزا و رقم مواجب عبدالرزاق بیک تبریزی، 35. رقم حکومت کریمخان کنگرلو و منصب یول میرزا جعفر خان مهندس و رقم حکومت عراق و منصب وزیر نظامی میرزا حسن خان برادر میرزا تقی خان امیر کبیر، 36. فرمان ناصرالدین شاه نوشته حاج میرزا علی انصاری پسر حاج میرزا مسعود وزیر خارجه، 37. نامه ناصرالدین شاه به حاج سید محمد باقر، رقم مهندس باشیگری میرزا جعفر خان، فرمان تیول ابراهیم آباد در زمان حاج میرزا آقاسی، فرمان صدارت میرزا آقا خان نوری پس از میرزا تقی خان و تولیت منجم باشی گیلانی و فرمان نشان دیگر، 38. تسلیت نامه امام جمعه تبریز از طرف شاه و قائم مقام و ملا باشیگری میرزا علی، 39. نامه شاه به آقا سید علی مجتهد و نامه به شیخ موسی کاظماوی و به میرزای قمی و تعزیت فرزندش، 40. نامه هایی از میرزا تقی علی آبادی به قائم مقام، 41. نامه ای شیرین از میرزا ابوالقاسم همدانی، 42. نامه ای به قائم مقام و نامه ای از علی آبادی، 43. نامه فاضل خان گروسی به آقا خان محلاتی 44. سرگذشت فتحعلیخان از نشاط، 45. نامه نشاط به میرزا عبدالباقی در تعزیت میرزا محمد رضا، 46. پاسخ سلیمان پاشا وزیر بغداد، 47. به کارگزاران نواب ولی عهد عباس میرزا، 48. به حاجی محمد حسین خان مروی، 49. چندنامه بی عنوان، 50. فرمان نشان نظام الملك انشاء وزیر دول خارجه، 51. فرمان نشان قائم مقام (میرزا صادق)، 52. رقم نایب السلطنة عباس میرزا نوشته میرزا شفیع صاحب دیوان در زمان منشیگری بیگلر بیگی خوی و سلماس نصر الله خان قاجار، 53. فتح نامه و فرمان فتحعلی شاه نوشته میرزا رضی منشی تبریزی خوشنویس در حمله قشون روس به ایروان، 54. منشآتی از میرزا عبدالوهاب نشاط، 55. نامه محسن میرزا میر آخور به عزیز خان مکری که به اشتباه برخی به نام وزیر نظام گروسی نوشته اند، 56. عریضه شکرانه وجود شاهنشاه و رفع اشرار بابی، 57. چندین نامه از نشاط به وزیران و بزرگان، 58. فرمان مجتهد الشعرائي مجمر که نام همه شاعران در آن آمده است، 59. نامه فتحعلیشاه به امپراطور روس پس از آمدن «دولقازو کی» ایلچی و پوزش خواهی از کشته شدن ایلچی، 60. نامه پوزش خواهی نائب السلطنه عباس میرزا به امپراطور روس و رفتن خسرو میرزا، 61. نامه فتحعلیشاه به سرطان روم و فرستادن قاسم خان سرهنگ الان براغوشی، 62. نامه عباس میرزا به سلطان روم نوشته قائم مقام، 63. پاسخ نامه او از سلطان روم به ترکی، 64. نامه به محمدعلی پاشا والی مصر با چندین نامه دیگر، 65. نامه سلطان
روم به شریف مکه، 66. نامه نایب السلطنه به محمد علی پاشا انشای میرزا محمد علی آشتیانی، 67. نامه قائم مقام به محمد علی پاشا واهدای عبای شال کشمیری، 68. در پاسخ وزیر بغداد که خمسه و کشکول شیخ را فرستاده بود، 69. نامه شاهانه به ناپلئون فرانسه و نامه ای دیگر، 70. فرمان لقب میرزایی به یوسف روایین ایلچی فرانسه از فتحعلیشاه، 71. نامه میرزا شفیع صدراعظم به صدر اعظم عثمانی دارای مطالب تاریخی و اشاره به اتحاد در برابر روس، 72. عهدنامه ای که به وکالت سر هر فروند برجیس هرونت ایلچی مختار دولت انگلستان در تهران به سال 1224 نوشته شده است، 73. عهدنامه ایران با سر گور اوزلی سفیر انگلیس در تهران، 74. عهدنامه میان ایران و فرانسه که میرزا رضای منشی در معسکر ناپلئون نوشته، 75. اختیار نامه صدر اعظم در بستن پیمان دوستی و بازرگانی میان ایران و فرانسه در 1271ق، 76. اعتبارنامه امپراطور فرانسه به جانب موسیو بوره ایلچی خود، 77. نامه ای که به امپراطور فرانسه درباره امضای عهدنامه نوشته شده، 78. نامه ای که دولت فرانسه به موسیو بوره داده، 79. پیمان ایران و فرانسه، 80 پیمان صلح میان ایران و انگلستان که در پاریس بسته شده، 81. پیمان ایران و امریکای شمالی، 82. قصاید میرزا ابوالقاسم قائم مقام در فتح ولی عهد به عساکر روم، 83 سرگذشت و شعرهاتف، 84 قصیده ای از خاقانی، 85 شعر سنایی، 86. جلایر نامه قائم مقام (مجلس 378/3)، 87. گزیده هایی از سعدی و شعرهای: قطران، سوزنی، اسدی طوسی، عثمان مختاری ، فرخی، کمال اسماعیل، شعرهای: ابوالفرج رونی، عباسقلی خان مظهر، نظیری، زرگر سپاهانی ، حاج میرزا آقاسی صدر اعظم ، مجمر سپاهانی ، هاتف، بهرام خلف شاه اسماعیل، شاه اسماعیل صفوی، عشقی سمرقندی، میرزا فتح الله تویسرکانی جرعه، حسین علی میرزای شعاع السلطنه شکسته، حیران، اسماعیل خان بروجردی سرباز، قاآنی، انوری، میرزا محمد علی سدهی سروش، میرزا مهدی پسر میرزا ابو محمد گرمرودی نثار، زاهد علی خان سخا، میرزا محمد گلپایگانی گلشن، میرزا خلیل مازندرانی عجیب، محمد علی بیک، میرزا تقی علی آبادی، همای شیرازی، معتمدالدوله نشاط، میرزا عبدالجبار مهجور، وصال شیرازی، رشید خان بیگدلی اخگر، میرزا محمود ایاز افشار، میرزا آزاد غلام فتحعلیشاه، میرزا سعید خان مشتاق گرمرودی وزیر دول خارجه، میرزا صادق نامی، میرزا حسن سامانی پسر قاآنی، میرزا محمد حسین فروغی، رضا قلیخان هدایت رئیس دارالفنون، علی اکبر خان لر پسر خسرو خان سرلک به زبان لری، 88. منشآت معاشقات رضا قلی خان هدایت، 89. نامه محسن میرزای میر آخور به میرزا یوسف مستوفی الممالك آشتیانی، 90. نواب سام میرزای شمس الشعرا؛ خط: نستعلیق، کا: انصاری، علی، تا: قرن 13؛ 217گ، 17سطر (18×13/5)، اندازه: 23×17سم [ف: 9-1045]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [د.ث. مجلس
مجموعه ای از سوادنامه ها و فرمانهای متعلق به دوره قاجار است بدین تفصیل: سواد دستور العمل ناخوشی و با که اطبای انگلیس نوشته اند، مسوده نامه که بالکسندر بولژ (پاوولویچ) امپراطور روس نوشته شد، سواد فرمان ملك الشعرا محمد حسین خان خلف مرحوم فتحعلی خان ملك الشعرا کاشانی، سواد فرمان صندوقداری و لقب خانی سهراب خان کرچی، سواد فرمان سرتیپی عیسی خان امیر آخور باشی و غلام پیشخدمت باشی، سواد فرمان ریش سفیدی نوبت خانه سر کاری که مفوض با قا ملا شده است، سواد فرمان وزارت و نیابت گیلان میرزا موسی رشتی که مامور بخدمت نواب یحیی میرزا شد ... و فرمان و نامه های دیگر و همچنین منشاتی از میرزا محمد تقی نوایی نیز نوشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 55ص (92-146)، ابعاد متن: 13/2×6/3 ، اندازه: 17×9 سم [رایانه]
آغاز : بسمله، از آنجا که علمای اعلام دار العلم جبروت دیباچه رساله جهانداری را انجام: نصیب من همی غمخوردن آمد نشاید خوردن الا رزق مقسوم مجموعه ای است از مراسلات، مکاتبات و فرمانها با عناوین: به یکی از احبا، در طلب اسب سواری، جواب مراسله به اشخاص محترم، مراسله به میرزا کوچک شیرازی خوش نویس، به یکی از مجتهدین و ارباب فضل و زهد، رقم متصد دیگری میرزا ابراهیم مستوفی، فرمان تدریس عالیجناب قدس القاب ملاعبدالله، فرمان میرابی رودخانه زاینده رود، رقم منشیگری دارالسلطنه اصفهان باسم میرزا علی، فرمان در باب باز شکاری، به دوستان از شداید آلام دوری، به یکی از فضلای عصر، در استماع وقوع حادثه جناب علامی وحید الزماني طاب ثراه نوشته شده، جواب مراسله و تهنیت عیش عروسی، مراسله بطریق طعن و ملالت و مراسله در خصوص کتاب لیلی و مجنون؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری، 36 (93پ -128پ)، 15سطر (15×7)، اندازه: 21×13سم [رایانه]
شامل: مختصری از محمود بن محمد علی بن محمد باقر در کتاب تنبیه الغافلين و ایقاظ الراقدين» در مذهب صوفیان، فرمان لقب آتابیکی میرزا تقی خان امیر کبیر، فرمان نشان نظام الملك، نامه ناصر الدين شاه به سلطان عبدالحمید خان عثمانی به سال 1272، فرمان نشان امیر تومانی قائم مقام، مراسله صدر اعظم ایران به صدر اعظم عثمانی، فرمان ولیعهدی نواب سلطان محمود میرزا، تقریرات امین الملك فرخ خان ایلچی هنگام شرفیابی حضور امپراطور فرانسه و ترجمه نامه اعلیحضرت امپراطور فرانسه به ناصر الدين شاه، ترجمه کاغذ اعلیحضرت امپراطور فرانسه به سفیر کبیر خود مقیم دربار دولت انگلیس، سواد نامه اعلیحضرت امپراطور روس که وزیر مختار وایلچی آنها در 1285 تقدیم ناصرالدین شاه
کرد، کاغذی تعلیم قائم مقام از طرف اعلیحضرت شاهنشاهی به نیابت السلطنه، جواب رقعه پسر حاجی حیدر علیخان که قائم مقام نوشته، نامه ای از میرزا ابراهیم موسوی خلف میرزا جلیل، دو نامه یکی از منشآت میر غیاث الدين دشتکی و دیگری از منشآت شیخ شمس طبسی، تعدادی از منشآت میرزا عبدالغفار نایب وزارت خارجه؛ خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: قرن 13؛72 گ، 17سطر (14/5×8/5)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 6-728]
دستور نامه های دیوانی و درباری و دوستانه و قباله نویسی است و در برخی نام محمد خان و صدر اعظم دولت روسیه آمده است با بندی در فرهنگ عربی فارسی و شعر شیخ سیف الدين باخرزی و «جامع کتاب»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 100گ، 14 سطر چلیپا و راسته (10×4)، اندازه: 14×7 سم [ف: 13-3303]
منشآت مختلف از میر سید شریف نصیرا، ظهوری و غیره، از آن جمله: نورس و ناز و نیاز ظهوری؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [نشریه: 13-424]
از عبدالله طبری منشی و میرزا محمد علی آشتیانی و میرزا رضی نامه فتحعلیشاه قاجار به امپراطور فرانسه مورخ 22 رجب 1272 ص (104-108) و حاج اسدالله خان پسر حاج ابراهیم خان اعتماد الدوله شیرازی (نوشته علی محمد لواسانی صفا مورخ ذیقعده 1273 و پراکنده های دیگر به همین خط طبری)؛ کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21ص (101 -121)، ابعاد متن: 14×7، اندازه: 21×14سم [ف: 15-4154]
پراکنده های دیگر، در آن نامه ای است به ملا میرزای شیروانی که از کربلا به اصفهان باز گردد؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13 نشریه: 7-228]
با عنوان «مخزن چهارم سطر ششم صفحه نخستین جزء مبدء الوداد و مسکن افراد متفرقه از بلاد ایران دارالسلطنه فرح آباد»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 22گ، 1سطر (1285) [ف: 17–286]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-260]
آغاز: چون از وساوس شیطانی و هو اجس نفسانی که من المغارب الى المشارق؛ انجام: صیغه مصالحه کما هو المقرر المتعارف في الشرع الأنور الأشرف جاری گردید. دو انشای مختصر با نثری زیبا است، که گویا هر دو از یک مؤلف باشد اولی درباره اختلاف بین فرزندان حاجی زینل و مشهدی بدل که سرانجام منجر به مصالحه می شود، دومی نیز درباره ازدواجی است که منجر به طلاق و مصالحه می گردد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اگ (144)، 24 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 30-622]
آغاز: دیباچه که میرزا مهدیخان بجهت بیاض رضاقلی میرزا ساخته؛ انجام: از افق اجلال طالع باد برب الانجم و الاوتاد.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 98گ، 16سطر (7/3×13/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 7-850]
آغاز: بموقف عرض عالی می رساند که هر گاه آفتاب الطاف ... پرتو استعلام بر روزن احوال؛ انجام: هر چند مطلب طولانی است و در اینجا بانجام نمی آید، لیکن بعنوان اجمال بعضی مراحل عرض شد، والسلام. منشآتی است شامل عریضیه از «ملا محمد علی قاینی به آقا محمد» و پاسخ آن، نامه «آقا محمد به سید حسین قزوینی» و صورت مراسله «ملا علی نوری» و غیر آنها؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 4گ (110پ -113پ)، 27 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 33-584]
آغاز: ای کرده به کلک سنع ترکیب بشر ** زانشای تو نقش بسته اجسام و صور؛ انجام: غرض از تحریر این کلمات شرعیه ... این است که ... منشآتی است مختصر که در دو بیت نخستین با سید الانشاي نو ظهور، منسوب به مهدی خان استر آبادی، منشآت، محمد بن العابدين قزوینی و شرف نامه، خواجه عبدالله بیانی کرمانی همخوانی دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: عبده محمد هاشم» (بیضوی)، حسین بن حسن «حسین» (بیضوی)؛ 27گ، 5سطر (13×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 33-277]
آغاز: ... عالیحضرت سامی رتبت کرامی منزلت قدس طینت فرشته طلعت؛ انجام: شروط ضمن العقد اللازم الخارج آنکه جانبین کل مسطورات فوق را بعمل آوردند اعتراف شرعی و صیغ شرعیه بینهما جاری شد. رساله حاضر شامل نامه هایی است که در تاریخ های 17 ماه ذیحجه 1237 و اول ماه محرم 1236 نگاشته شده است و شاید بخشی از کتاب منشآت دیگری باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 4گ (138 - 141)، 13 سطر، اندازه: 12×7سم [ف: 29-201]
از: محمد جعفر (نیمه قرن 13ق). وی که در برخی از عناوین مانند عنوان نامه های برگ 46پ نام خود را می آورد در قرن سیزدهم این نسخه به دستش افتاده و آنچه پس از این معرفی خواهد شد،
در حاشیه به خط وی است، وی را باید از منشیان عصر فتحعلی شاه قاجار محسوب کرد که اینک نمونه ای از انشای وی را به خط خودش در دست داریم و آنچه قابل خواندن است: مسود رقم سرکشیکچی باشی نواب تیمور میرزا که حسب الامر فرمان فرمایا مملکت فارس شاهزاده ... (؟) قلمی نمود بتاریخ صفر المظفر سنه 1235ق، -رقم ملک عالیجاه ملا باشی که به مسوده این بندگان احقر حسب الامر قلمی شده به تاریخ شهر ذیقعده سنه 1235ق، - مکتوبی که از جانب عالیجناب مجتهد الزمان حاجی محمد حسن در جواب مراسله شاه که به مسوده و خط راقم حروف قلمی شد به تاریخ شهر صفر المظفر 1235ق، صورت یک وقفنامه اموال و املاک بر تعزیه حضرت سید الشهداء [متعلق به ناحیه فارس]، - رقم خانی به انشای حقیر، رقمی که بعد از وفات مغفور خانی خان ... ایلخانی بانشاء و خط اقل بندگان احقر درگاه ... شاهزاده آزاده سیاوش هوش هوشنگ هنگ منوچهر چهر فرمان فرمای مملکت فارس روحی فداه بعالیجاه ... محمد علی خان خلف اوسط مرحوم مغفور مزبور که ارشد اولاد مرحوم مزبور می باشد قلمی گردید بتاریخ شهر ربیع الثاني سنه 1232ق، فرمانی که در باب فتح خراسان نوشت، مراسله قاسم خان قاجار، عریضه ابراهیم قاجار صاحب اختیار کرمان، به نواب شمعی میرزا قلمی شود، به نواب علی شاه قلمی شود، به نواب محمد قلی میرزا قلمی شود، به نواب نایب السلطنه عباس میرزا قلمی نمود، - مراسله جات علما و فضلا که شاهزاده قلمی فرمود: ... اما ابومحمد مدرس ...، مراسله میرزا هدایت الله دام فضله، به علما باید نوشت، مراسله عالیجاه میرزا محمد علی متولی ...، -مراسله فاضلی که از عرفا باشد، به عالیجناب ملا علینقی مشهدی قلمی شد، عریضه ملك الكتاب، حاجی میرزا داود مشهدی، -مراسله عرفا، نواب حسینعلی میرزا به عالیجناب آقا محمد کاظم شاعر اصفهانی قلمی فرموده اند، دیباچه نکاح، حکمی که نواب علیه عالیه به عالیجاه محمد علی خان قشقایی ایلخانی بعد از وفات مرحوم مغفورخان خانی به انشاء بنده احقر محمد جعفر انشا کرد بتاریخ شهر ربیع الثاني 1234ق، رقمی که حسب الامر فرمان فرما ... (؟) موسوم گشت به انشاء اقل عباد، عریضه جماعت نسوان بزرگان، چند مورد «دیباچه مراسله»، -دیباچه وقف نامچه است، اسامی اهالی کوه کیلویه و ... رقم نوشته شد..، فرمان فتح نامه خراسان به تاریخ شهر شوال من سنه 1234 ق، -مراسله که فرمان فرما به جناب سلطان العلما ملا علی نوری قلمی نماید، - مراسله که بشخص عارف و روشن ضمیری ق می شود، سفارش نامه شخص عارف است، مراسله پادشاه والاجاه نادرشاه درباب فتح هندوستان، رقم حکیمی است؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 13، با تاریخ برخی فرمانها متعلق به 1233 تا 1235ق؛ مجدول، دارای رکابه؛ مهر: «کتابخانه باقر ترقی»؛ 1ص (9ر)، اندازه: 30/1×19/9 سم [ف: 27/1 -34]
آغاز: مکتوب. همواره وجود ذیجود عاقبت محمود عالیجناب قدسی القاب حقایق مآب؛ انجام: زیاده اطناب نموده، ایام بکام دوستان باد. و السلام. نامه هایی ست که برای آموزش عملی نامه نگاری گرد آمده است، بی دیباچه، بی نام کسان مشخص. جز آنکه یکجا آمده است: میرزا مهدی خان استر آبادی؟] به میرزا یوسف نوشته است، بخش بندی نشده، با سربندهای در خور، در تهنیت زفاف نویسند، در تعزیت نویسند، در شکایت به محبوب، تهنیت منصب زنان نویسند، آزادنامچه، دیباچه، در فصل بهار نویسند، به خوانین، به علما و استادان، به قاضی، با اطباء به منجمان، و از این گونه؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: 1237ق؛ 74گ (9پ - 82پ) [ف: 3-318]
آغاز: در بهجت وصول نوشتجات مضمون آن نامه دلنواز لازم الأعزاز سلاسل اطوار اسواق صحبتهای بی نفاق را که حاصل زندگانی و خلاصه ایام کامرانی همان بود که در حرکت آورد؛ انجام: کار درد از چاره و درمان گذشت فاعانه جده و اغاثه جده بلغته الشوق الى حضرت العشق فسری الله العشق و امتحن الله عبارات مختصری است که در عنوان نامه به اشخاص مختلف نوشته می شود و نیز انشای میرزا تقی به قائم مقام و چند انشای پراکنده از قائم مقام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 15گ (71پ -85ر)، اندازه: 22×17سم [ف: 20-271]
آغاز: بر قاصد خوش خبر هنرور ** بوی روش کلام شکر؛ انجام: سکنه حشمت فریدون منزلت اشرف اقدس همایون اعلی می رساند که مجموعه مراسلات و عریضه جاتی است آموزشی که به مناسبت های مختلف پیشنهاد شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن سلیمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 84ص (1-84)، 11سطر، اندازه: 19/8×13/8 سم [ف: 43 - 170]
شامل فرمان عالیشان راجه علی خان؛ خط: رقاع، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (57 و- 58پ)، ابعاد متن: 17/5×9 سطر، اندازه: 30×17/5 سم [ف: 20-554]
آغاز: چه شکر آدم که همسایه شکرم و چه سپاسی گذارم که در سایه قمرم؛ انجام: آتشی از عشق و شوری در سر است، چون سهیلی دایما در اضطراب روزنه آرام دارد و شب نه خواب نامه های بسیار شیوا وادیبانه ای است، متأسفانه انشاء کننده، شناخته نشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 8گ (99 -106)، 21 سطر، اندازه: 6/5×11/5سم [ف: 36-141]
آغاز: مقرر آن که آن عالیجاه از قرار یک طغرا رقم مطاع امان در
نهار داده در مدت توقف آن عالیجاه؛ انجام: و اگر لفیفه ای در مهاجرت تحریر نمایم صحیفه ای تقریر کرده ام. نیز محرومی ... خدمت را جوشن کبیر لازم است. چه کنم پرده سعدی قصب است. زیاده ازین ترک ادب و السلام خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13، 24ص (503-526)، 17-15 سطر (16×9)، اندازه: 22/4×14سم [ف: 29/1-248]
سیاهه چند نامه است، از جمله: صورت دیباچه عقدنامچه و غیره، صورت آزادنامچه، صورت توبه نامچه، صورت اجاره نامچه، باغ طلبیدن مولانا بدی (کذا)، مراسله ای که دیباچه است، مراسلهای که دوستی انگاشته، مکتوب دوستی به دوستی، مراسله هم پایه به هم پایه، مراسله ای که در جواب هم پایه خود نویسند، مراسلهای که در جواب هم پایه خود نویسند، مراسله ای که به بزرگی می نویسند، مکتوب دیباچه محبت نامچه، مکتوب که به همشیره می نویسند، مکتوب که والده به فرزند نویسد، صورت وکالت نامچه، صورت شراکت نامچه، صورت صلح نامچه، صورت اجازه نامچه، صورت شرط نامچه، صورت التزام نامچه، صورت استشهاد مراسله ای که کوچک به بزرگی نویسد، و صورت چند مراسله و نامه و سند دیگر مثل آن چه گذشت؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ جلد: تیماج، 203 ص، 9 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 3/40-53]
نمونه چند نامه و سند به قصد آموزش فن ترسل است مشتمل بر: مراسله که به دوستان نویسند، مراسله که به دوستان یک دل نویسند، مراسله که یکی از درویشان قلمی نموده، مراسله که به یکی از دوستان نویسند، مراسله که به طریق طعن نوشته اند، مراسله ای که مخصوص کتاب نوشته اند، در تعزیت نامچه، مسوده قبالجات، شرط نامچه و اجاره، صورت مصالحه نامچه، صورت تمسک نامچه، صورت قباله بیع شرط، صورت قباله نکاح، صورت وصیت نامچه، صورت زادنامچه و ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «عبده محمد باقر» (بیضوی)؛ 42ص، 10 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 3/ 40-161]
سرود منشآت عصر نادر و قاجار؛ بی کا، تا: با تاریخ 1202ق؛ جلد: تیماج، قطع: خشتی [نشریه: 13-422]
1 چنین یادداشت کرده است: چون قراء ت ارقام سر خط نامه ورق 37 مشکل است ازین جهت به فارسی مصطلح در اینجا نوشته می شود: نقد و جنس که در مدت یک سال به معلم برسد: نقد پنج قران تبریزی به علاوه ملبوسات و مطعومات و مشروبات، ملبوسات: دیبا بوته دار، قبا، قبه (؟)، پیراهن و تنبان، قبا و ارخالق، کلاه، کفش، چاقشور، شال، عرق چین، قدک، مرکب، سنجرف، مطعومات: برنج، شلتوک، روغن، آب غوره، قار غورد، تنباکوی مجاری، تنباکوی سفری، تنباکو، گوسفند، بره، گاو ماده، پیه سوز، هیمه، پیه گداخته، ذغال، شکر مازندرانی، پنبه محلوج، قهوه، حنا، نی شکر، دوشاب، گردو، پیاز، شیرینی آلات، فاز، اردک ، مرغ، تخم مرغ، ... زیره کرمانی، فلفل، هلک، نمک؛ خط: شکسته خوش، کا: محمد حسین بن محمد مومن مازندرانی، تا: ربیع الاول 1206ق؛ جلد: چرمی، 87گ، 8 سطر (12×6)، اندازه: 10/5 ×17 سم [رشت و همدان: في: -1178]
جامع و مؤلف کتاب معلوم نیست، ولی معلوم است که وی در هرات می زیسته و در زمان امیر علی شیر نوائی تولیت موقوفاتی را داشته و تا سال 927 در قید حیات بوده است. مؤلف، کتاب را در دو «لفظ» و نه «سطر» و «تتمیم» نهاده و هر «سطر» را به چند «لفظ» تقسیم کرده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1207ق [نشریه: [46-2]
آغاز: افتتاح کلام بحمد ایزد فتاح امریست نیکو و درود منایات به روضه مقدس وقبه منور ومشهد معطر خواجه کاینات فعلیست احسن واکمل تحیات بر آل و اولاد و خیره اوباد؛ انجام: کتابت ملای مکتب نویسند عالیحضرت فضیلت تربیت ملاهمت پیوسته قرین عافیت معرا ومبرا از بریت بود بعد الدعا مشهود رای مودت پیرامی دارد که البته بدرس و بحث فرزندی ارجمندی نصر الله ... مجموعه نامه و مراسلات واجاره نامه و وکالت نامچه وهبه نامچه وصورت قباله ومضاربه نامچه ومعاف نامچه وصورت مجلس وصورت استفتاء وعریضه به پادشاه و خوانین و اعضای خانواده و فامیل که برخی با تاریخ های 1266-1208 ق آمده وجنبه آموزشی و تعلیمی دارد، ضمنا در میان نامه ها اسم و مشخصات مکانها آمده که ظاهرا حقیقی به نظر می رسند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208ق؛ افتادگی: انجام؛ 35گ، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5-2148]
آغاز: ... ختامه عالیجاه رفیعجاه یگاه عسکر خان افشار که در جویبار ... صورت چند نامه و مکتوب ادبی - تاریخی است از جمله بعضی از منشآت میرزا مهدیخان و قائم مقام و چند سواد فرمان پادشاهی و صورت بیع شرط نامچه و قبالجات دیگر؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: مرحوم محمد شفیع تبریزی، تا: 1210ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز؛ 25گ، وسطر، اندازه: 18/3× 22/7سم [ف: 41-154]
آغاز: بسمله دیباچه در نعت محمد المصطفي آن سرور انبیا را زبان جاری می سازم که طایر وحی مرغ دست آموز؛ انجام: وعند الحاجة حجة بوده باشد فمن بدله خبر ما سمعه فانها اسمه علی الذين بیدلوبه وعلیه دفع الاشتهاد والتوکل والاعثمار نامه ها و مراسلات گوناگونی (دولتی، دوستانه و ...) است که برای
یادگیری و تعلیم دادن منشیان در این مجموعه گردآوری شده است از انشاءات منشیان مختلف از جمله میرزا مهدی خان استر آبادی ومحمدزکی ودیگران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1213ق؛ مجدول؛ 90گ، 14 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 8 -4615]
شامل: 1. من منشات نواب وحد الزماني، مراسله ای که به یاران دارالسلطنة قزوین نوشته، 2. به مرحوم میرزا فصیح برادر خود نوشته، 3. صلح نامه ای که مسوده آن را مهدی خان سلطان نزد عبدالعزیز خان والی ترکستان برده بود تا موافق آن قلمی نمایند، 4. نامه به داراشکوه هنگامی که خواست به ایران بیاید در پاسخ نامه او، 5. پاسخ نامه سلطان مراد بخش، 6. نامه به والی بیجاپور، 7. نامه به والی دکن، 8. پاسخ نامه سلطان مرادبخش، 9-10. دو نامه اعلی حضرت به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 11. نامه به پادشاه اروس، 12. نامه به عبدالعزیز والی ترکستان، 13. نامه به سلطان مرادبخش، 14. نامه به ابوالغازی خان والی خوارزم، 15-16. دونامه به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 17-18. دونامه به ابو الغازي خان والی اور گنج، 19. نامه به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 20. رقم به میرزا مقیم کتابدار خاصه شریفه، 21. تعیین یکی از بندگان، 22. دیباچه رقم باغبان باشی گری باغات پسر کار، 23. دیباچه رقم القاب اعتماد الدوله، 24. دیباچه رقم میرابی اصفهان، 25. دیباچه رقم حکم باشی گری، 26. فرمان فرستادن عرضه داشت و تظلم نامه به خود شاه، 27. رقم منصب وزارت دیوان اعلی برای میرزا محمد م دی، 28. دیباچه رقم وزارت از جانب اعلی حضرت، 29. رقمی که به جهت رسوم خود نواب وحید نوشته، 30. دیباچه رقم بیگلربیکی صفی قلی بیک واد رستم بیگ، 31. دیباچه رقم صدارت میرزا مهدی، 32. دیباچه رقم صدارت میرزا ابوصالح صدر ممالک محروسه نوشته، 33. دیباچه رقم وزارت دیوان اعلی جهت عالی جاہ شیخ علی خان زنگنه نوشته شده مورخ ابتداء دو ماهه تخاقوی ئل 1089ق، 34. دیباچه رقمی که به جهت میراز محمد حسین طبیب حرم علیه نوشته شده، 35. دیباچه رقم نظارت موات نجف قلی بیک تو شمال باشی، 36. دیباچه رقم توشمال باشی گری لطف علی بیک نوشته شد، 37. دیباچه رقم توپچی باشی گری به نجف قلی بیک نوشته اند، 38. دیباچه رقم دیوان بیکی گری ابوالقاسم بیک، 39. دیباچه انعام به مینای شراب خاص که در وجه جمشید خان قوللر آقاشی شفقت شده بود نوشته، 40. دیباچه رقم قضاء دارالسلطنة اصفهان، 41. رقم وزارت خراسان به میرزا سعدالدین محمد نوشته، 42. دیباچه رقم تولیت مقصود بیک ناظر بیوتات سرکار خاصه شریفه (رقد خاقان)، 43. دیباچه رقم جلوس ثانی و تغییر اسم سامی نواب طوبی آشیان قدس مکان، 44. دیباچه رقم ایشیک آقاسی باشی گری به نحو دیگر به جهت دیگری نوشته، 45. رقم در باب فوت سلطان بلاغی به ولد او، 46. دیباجه رقم شخصی، 47. مسوده جواب کتابت حاکم ملتان که به ذوالفقار خان نوشته، 48. مسوده مکتوبی که از جانب یکی از حکام سرحد نوشته، 49. رقم قورچی گری رکاب مقرب الحضرة صفی قلی بیک شاملو، 50. شرح حاشیه رقم که نواب اشرف به خط مبارک خود قلمی فرسوده بودند، 51. کتابتی که از جانب میرزا تقی اعتمادالدوله به صفدرخان نوشته، 52. در جواب کتابت حسین بیک نوشته، 53. مراسله که به میرزا فصیح برادر خود نوشته اند، 55-54. دونامه دیوانی بی عنوان، 56. نامه به عبدالعزیز خان والی ترکستان در پرسش قضیه ندر محمدخان والد او نوشته اند، 57. مکتوبی از اعلی حضرت به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 58. نامه به سلطان مراد بخش، 59. نامه اعلی حضرت پس از گشودن قندهار به اورنگ زیب فرمانروای هندوستان، 60. نامه در باب طلب قندهار مصحوب شاه قلی بیک برای پادشاه هندوستان، 61. نامه ای که پس از قلعه قندهار به پادشاه مزبور نوشته اند، 62. فتح نامه قندهار در زمان ظل پروردگار، 63. تذکره اعلی حضرت به عبدالعزیز خان والی ترسکتان، 64. پاسخ سلطنت پناه به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 65. پاسخ به همین عبدالعزیز خان، 66. نامه به همو، 67. پاسخ پادشاه دکن، 68. رقم نفی سلطان کرد به حاکم وان از حکام روم، 69. رقم اعتماد الدوله درباره سیورغال ده نیم معادن، 70. رقم خلعت اعتمادالدوله محمد بیک وزیر دیوان اعلی، 71. رقم خلعت میرزا شفیع منجم، 72. رقم سیورغال، 73. رقم سیورغال اعتمادالدوله محمد بیک وزیر دیوان اعلی، 74. دیباچه رقم، 75. دیباچه رقم وزارت، 76. دیباچه رقم طبابت، 77. رقم به ایالت پناه میر جمله، 78. رقم به امارت پناه بوداق سلطان، 79. رقم تفنگچی آقاسی گری که بوداق سلطان نوشته، 80 مکتوب به قورچی باشی و بیگلربیگی آذربایجان به وزیر اعظم، 81. نامه حاکم سرحد به صفدرخان، 82. نامه به یکی از دوستان، 83. رقعه ای که به علی قلی حاکم لرستان نوشته اند، 84. کتابی که از جانب خود به ندرعلی بیک نوشته اند، 85 کتابی که به یاوران قزوین خالی از لفظ عربی نوشته اند بندی به فارسی سره هم در عباس نامه (ص 144) می بینیم که آنهم از وحید قزوینی است) (نیز مجلس 270: 14)، 86. نامه به میرزا محمد باق روزیر قورچی، 87. نامه به میرزا نصیر ضابطه نویس، 88. نامه به میرزا فصیح برادر خود، 89. نامه به آقا رضی قزوینی از جانب خود، 90. پاسخ به منشی الملكي، 91. نامه به با یاران قزوین، 92. 93. دو نامه به آشنایان، 94. نامه به یاران قزوین، 95. در طلب اسب به حسن بیک منشی نوشته اند، 96. نامه به خلیل خان بختیاری، 97. نامه به میرزا یوسف برادر خود، 98. نامه به حسین بیک منشی، 99. نامه به مولانا محمد مهدی، 100. نامه به حسین بیک منشی، 101. پاسخ به عزیزی، 102. نامه به کس دیگر، 103. نامه به مولانا محمد طاهر طالقانی، 104. نامه به عزیزی، 105. نامه به صفی قلی بیگلربیگی ایروان، 106. نامه به مسیحای فسایی، 107. نامه به نجف قلی خان زنگنه، 108. نامه به مولانا محمد مهدی، 109. نامه
به عربی و فارسی به آقارضی قزوینی، 110. نامه به عربی و فاسی به مولانا خلیل، 111. نامه به درویش یوسف کشمیری، 112. کتابتی که در باب فوت میرزا نعیم پسر میرزا یوسف به مشار اليه نوشته اند، 113. نامه میرزا محمد امین برادر خود، 114. نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسانی، 115. نامه به میرزا محمد صادق پسر خود درباره مرگ محمد صالح پسرش، 116. نامه به سید ماجد قاضی، 117. نامه به میرزا یوسف برادر خود، 118. نامه به آقارضی و میرشاه میر قزوینی، 119. نامه به ملك الشعراء میرزا صابیا، 120. نامه به آقا رضی و واعظ الأنامي، 121. نامه به آقارضی گیلانی 122. نامه به میرزا سعید همشیره زاده خود درباره مرگ مادرش، 123-124. دو نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسانی، 125. نامه صفی قلی خان بیگلربیگی هرات، 126. نامه به میر نجات، 127. نامه به ابوالقاسم بیک بیگر بیگی قلم روعلی شیر، 128. پاسخ به علی خان زنگنه بیگلربیگی تبریز، 129. نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسانی، 130 - 131. دو نامه به علی خان زنگنه بیگربیگی تبریز سردار آذربایجان، 132. نامه به ابوالقاسم خان بیگلربیگی قلمرو علی شیر، 133. نامه به میرزا سعد الدين محمد وزیر خراسان، 134. نامه به میرزا شمس الدين وزیر حاکم نسا درباره سفارش بازماندگان او، 135. نامه به علی خان زنگنه بیگلربیگی، 136. نامه به حکیم محمد مؤمن گیلانی، 137. نامه به علی خان زنگنه بیگلربیگی تبریز سردار آذربایجان، 138. نامه به میرزا معصوم وزیر رشت، 139. نامه به شاه ویردی خان حاکم لرستان، 140. 141. دونامه به علی خان زنگنه بیگلربیگی تبریز، 142. درباره سفارش عزیزی به وزیر رشت، 143. نامه به شاه ویردی خان بیگلربیگی لرستان، 144. نامه به میرزا محمد امین برادر خود وزیر قندهار، 145. نامه به ملک الشعراء میرزا صایبا، 146. نامه به قاضی سعیداء قاضی قم، 147. نامه به عزیزی، 148. نامه به وزیر رشت، 149. نامه به وزیر مازندران درباره سفارش کسی، 150. نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان، 151. دو کلمه که در حقیقت اشیاء نوشته اند (فلسفی است)، 152. آزاد نامچه برای آغورلو آقا مهتر کاب خانه خود، 153. دو کلمه که در باب تحقق واحد نوشته اند (فلسفی است)، 154. آزادنامچه برای غلام و خادم خود، 155. آزادنامچه برای آقا محبت صندوق دار خود، 156. در تحقیق کمال ظهوری و شعوری و دوری و رسمی و عدد تام و ناقص و زائد (فلسفی است)، 157. آزاد نامچه برای خادم، 158. دو کلمه در باب لام ملکیت و جنسیت، 159. در ترکیب خط نستعلیق، 160. در خاتمه انتخاب دیوان خود در باب تصحیح آن نوشته است، 161. در باب تصحیح شرح فارسی که بر خلاصه حساب نوشته شده بود نوشته اند، 162. در معنی شعر خواجه حسن سنائی، 163. وقف نامچه قرآن که برای کسی نوشته اند، 164. دو کلمه که در باب معنی شعر مولوی معنوی نوشته، 165. دیباچه تاریخ احوال سلاطین صفویه (ستایش از کتابی است)، 166. القابي که به جهت پادشاهان صفویه حسب الامر الاعلي نوشته شده که در توحید خانه مبارکه ذاکرین در اثناء ذکر بدان مواظبت نمایند (از شاه اسماعیل تا شاه سلیمان صفوی)، 167. دیباچه ای که بر علم معانی و بیان تصنیف خود نوشته اند، 168. دیباچه ای که نواب مرحوم مزبور بر علم عروض نوشته اند، 169. دیباچه بر اشعار سلاطین صفویه، 170. در عذر غفلت و طلب مغفرت از بخشنده بی منت 171. دیباچه ای که بر بیاض میرزا محمد حسن طبیب، خاصه شریف که نواب خاقان خلد آشیان صاحب قرآن به خط شریف مبارک بر بیاض ایشان چیزی نوشته اند نوشته شده، 172. دیباچه بر رساله آداب تعلیم جوارح زمان سلطان، 173. 179. هفت دیباچه بی عنوان دیگر، 180. رباعیات باباطاهر به همان خط نستعلیق ریز، 182. دو بند انشاء دیگر یکی مورخ 120 = 1200) به خط دیگر درشت و یک انشای دیگر ریز تر، 183. دیباچه آقا حسین خوانساری بر بیاض نواب صدرات پناه، 184. دیباچه رساله مطلع الانوار مولانا محمد باقر که مرحوم آقایی نوشته، 185. قباله خانه میرزا شفیع بن حکیم داود که در نجف خریده، 186. شعر خیام به خط شکسته نستعلیق، 187-188. دو دیباچه آقا منصور سمنانی بر بیاض و سفنیه خود، نخستین مورخ 107، 189. دیباچه او بر بیاض از اهل ادرارک مورخ 1037ق، 190. دیباچه سفینه ای، 191. دیباچه مجموعه، 192. دیباچه میر رکن الدين محمد بر شریفه شوقیه، 193. مفاخر و مزایای سلسله صفویه بر دیگر پادشاهان (گویا از خود وحید)، 194. تعریف سخن از آقا حسین خوانساری، 195. نامه او به میرزا علی رضای تجلی، 196. نامه او از زبان یکی از حکام سر حد به وزیر اعظم دولت عثمانی، 197. نامه او از زبان آقا اشرف حکیم، 198. قدغن شراب از همین خوانساری، 199. دیباچه او بر وقف نامه املاک میرزا رضی، 200 نامه ای در دوازده مقام و بیست چهار شعبه با عبارات و اصطلاحات موسیقی، 201. نامه میرزا محمد طاهر وحید به شاه نجف، 202. در معنی شعر حافظ «ماجرا کم کن و بازا که مردم چشم - خرقه از سر بدر آورد و به کرانه بسوخت» از همو، 203. در معنی شعر حافظ «پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت.» از همو، 204. به جهت ترکیب خط نستعلیق گویا از همو در چهار سطر، 205. لغز به نام سیاوش پیش خدمت شربت خانه خاصه شریفه، 206. نامه وحید از جانب شاه عباس دوم به خواندگار روم با ایلچیگری و سفارت کلب علی سلطان، 207. نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان پادشاه ترکستان در بخارا که کلب علی سلطان پرده بود، 208. نامه به دولت خان حاکم قندهار هنگام محاصره آنجا، 209. پاسخ نامه خواندگار روم که می بایستی محمدیجان بیک پس از روانه شدن اسمعیل آقای متفرقه آقاسی ایلچی خواندگار ببرد و نرفت و نبرد، 210. نامه به محمد معصوم پسر حسین بیک منشی، 211. مسودهای به جهت اختتام قرآن نوشته شده، 212. نامه به میرزا علی بیک، 213. رقعی در طلب ملا محسن کاشی، 214. نامه به یاران قزوین، 215. رقم امتیاز الويه
سپاه، 216. به عنوان طومار اشعار که به جهت میرزا سعدالدین محمد فرستاده نوشته، 217. رقعه ای که به آقا رضی گیلانی وزیر زینل خان ایشیک قاسی باشی و دیوان بیکی نوشته، 218. رقم مرتضی قلی خان سعدلو برای استاد زمان دلاک، 219. رقم داروغگی خوار به قلم او، 220. رقم برای مردم سمنان که به دماوند می توانند بروند و مطالب خویش را عرض دارند، 221. رقم امیر شکاری اصلان بیک پازوکی، 222. از منشات او هنگامی که پادشاه میخواست در سال تنگوزئیل به طهران برود و حکیم عبدالقادر را از قزوین بدانجا فرستاد تا ببیند آب و هوای آنجا چگونه است و او در گذشته بود، 223. از همو درباره پیدا شدن برده گریخته، 224. نیز فرمانی از همان خان درباره ممیزی املاک و رقبات الكاي سمنان به عهده میرزا عبدالغنی، 225. نامه میر عبدالنبی ورامینی به مردم سمنان به مسوده حیدر بیک، 226. نامه میرزا طاهر نصر آبادی به سلمه خانم اصفهانی، 227. نامه عرفی به شیخ فیضی، 228. نامه خان خانان به عرفی، 229. پاسخ او بدون 230. نامه ظهوری به ثنائی، 231. نامه آصف خان به عرفی، 232. پاسخ او بدو، 233. نامه به ملاشکیبی، 234. منشآت شیخ ابوالفضل، 235. نوشته شاه طاهر، 236. عریضه خواجه امیر بیک، 237. نامه عرفی به یکی از اهل استعداد، 238. رونقی همدانی در طلب شبیه مطلوب خود به آقا رضا نوشته، 239. نامه شاه سلیم به خط خود به شاه عباس، 240. نامه میر علی شیر به مطلوب خود، 241. نامه نصیرای همدانی به شیرازیان با «شرح حاشیه»، 242. نامه شیخ ابوالفضل به شریف آملی، 243. نامه او به خان خانان، 244. نامه او به میرزا هادی پسر امین الملكي، 245. نامه ملاملک قمی به نظیری نیشابور، 246. نامه حکیم ابوالفتح در پاسخ نامه آصف خان، 247. نامه عرفی به ظهوری هنگامی که شالی برایش فرستاده بود، 248. نامه خان خانان به نظیری هنگامی که او به مکه می خواست برود، 249. پاسخ خان خانان به نامه ولی قلی بیک امین، 250. نامه نصیرای همدانی به محمد حسین چلبی (مانند ش 94 ش 5645)، 251. نامه دوستانه، 252. دو انشاء نصیر ای همدانی، 253. نامه او به دوستی که از می گساری از دوستان بریده بود، 254. هشت رقعه از جامی به درویشان خواجه عبدالله، 255. نامه طالبان اعتمادالدوله، 256. نامه شیخ ابوالفضل به راجی علی خان، 257. نامه به عزیزی در طلب تسبیح، 258. نامه ملانوعی به تقی بیک هنگامی که محبوس بوده است، 259. در تهنیت غرس ظریفی، 260. افتتاح بیاض شیخ ابوالفضل، 261. دیباچه بیاض، 262. دیباچه بیاض، 263. دیباچه کجکول، 264. دیباچه کجکول، 265. نامه شیخ ابوالفضل به میر شریف آملی، 266. نامه میر رکن الدين محمدای سمنانی از اصفهان به میر محمد منصور حسینی، 267. نامه ملاعبدالله قزوین به میر محمد مؤمن استر آبادی میر جمله حیدر آباد، 268. نامه حکیم شفائی به صدرات پناه برای افصح الدين همتی فراهانی، 269. دیباچه سند گرمابه چهارسوی که ملاعلی از زبان علی سلطان نوشته، 270. نامه آقا منصور سمنانی درباره تسبیحی که از کسی خواسته و تسبیح بدی فرستاده بود، 271. نامه آقا منصور سمنانی به میرزا مظفر علی منجم، 272. نامه همو به دوستی و از اولاله پیکایی برای باغ خود خواسته است، 273. نامه همو به دوستی و او را به خانه خود خواسته است، 274. نامه همو به دوستی که خبر آمدن او را آورده بودند، 275. نامه همو به دوستی در پاسخ نامه او با تشبیهات مناسب نویسندگی، 276. نامه همو به آقا محمد اشرف سمنانی، 277. نامه همو به دوستی ه چرا تنباکو نفرستاده است، 278. میرزا هاشم وزیر هرات به میرزا قاسم، 279. پاسخ میرزا قاسم به او، 280. نامه اکبر شاه به چلبی بیک، 281. دیباچه دیوان شیخ فیضی هندوستانی 282. نامه میرزا محمد علی درباره فرستادن اسب با تشبیهات مناسب، 283. نامه کسی به یکی از بزرگان و درخواست رخصت، 284. نامه امام قلی صانع در طلب کاغذ، 285. نامه شیخ ابوالقاسم کازرونی به خواجه سلطان محمد وزیر فارس (بی نقطه)، 286. نامه احسنی لاهیجانی به محمود لنگرودی، 287. گلشن خیال میرزا محمد طاهر نصر آبادی، 288. نامه او به دوستی در طلب اسطرلاب، 289. نامه میر محمد باقر داماد به مولانا عبدالله ششتری، 290. نامه رفیع الامراء میرزا محمد علی منشی از جانب رضاقلی خان به میرزا زین العابدين، 291. نامه خواجه محمد سعید ادر طلب شراب، 292. نامه به دوستی در طلب دایره، 293. نامه در طلب ماست (دو تا)، 294. نامه به وزیر نظاما میرزا احمد، 295. نامه دوستانه، 296. نامه یعقوب به یوسف و پاسخ او، 297. نامه به اسکندر، 298. نامه به دوستی در پاسخ نامه او که حسین قالی بیک آورده بود، 299. نامه محمد مومن بیک داروغه قراش خانه به میرزا ابراهیم همدانی، 300. نامه دوستانه در طلب یاقوت، 301. کتابه گنبد مقدس رضوی از آقا حسین خوانساری به نام و به دستور شاه سلیمان پس از زمین لرزه تاریخ 1084، در 1185 نوشته شده است و به عربی است، 302. نامه به حفاظ و موسیقی دانان و نغمه سرایان، 303. نامه حکیم رشیدی به میرزا ابراهیم مداذهی، 304. نامه میرزا فصیحی به حافظ محب علی درباره پیوند شیشه، 305. نامه مولانا عبدالخالق منشی به مولانا نصراله، 306. نامه آقا منصور درباره تسبیح (تنها عنوان است)، 307. نامه میرزا مظفرعلی به میرزا عبدالقادر وزیر و درخواست حوض سنگ مرمر، 308. نامه کسی به میرزا مظفر علی منجم و وقت و ساعت فرستاده است که اصلاح نماید با اصطلاحات ساعت سازی ماند ساعت، وقت، تار، ابریشم سازیی اصول، پنج تاب، رشته، زمان، عدد، سردرگم، گسسته، چرخ، سعی، انتظام، حرکت، صناعیه، دایره، چرخه، دولاب، آب، رونق، کار، شیرازہ بندی، اوراق، جمع، اشتات، متفرقات، پراکندگی، 309. پاسخ این نامه با همین گونه اصطلاحات مانند گردش، استوار، پیچان، افشان، پریشانی کو کب، مستقیم، رقاص، بازی گری، مقیم، عقرب، قوس، دو نیم، نبض، جنس، سیار، ثابت، ساعت مستوی، معوج، متفاوت، سریع، گردنده، منطقه، میان، دقیقه، راست، کج، زیاده روی، 310. نامه
میرزا مظفرعلی به حکیم محمد سعید و درخواست نسخه مرکب القوى او، 311. نامه آقا منصور درباره تسبیح، 312. نامه به امراء در طلب جوارح، 313. نامه میرزا مظفر علی به آقا منصور در طلب کبک، 314. نامه آقا منصور به میرزا مظفر علی درباره فرستادن کبک، 315. نامه نصیرای همدانی به میر معین میراب و درخواست آب و پاسخ او، 316. نامه صفی قلی خان بیگلربیگی هرات به بیگلربیگی مشهد و درخواست درخت میوه برای پیوند، 317. انشاء مولانا طفیلی لاهیجی، 318. چندین نوع آغاز نامه یاد دیباچه مکتوب است، 319. انشاء ملا خلیل لاهیجی، 320. انشاء مولانا میر قاری گیلانی، 321. دیباچه مکاتیب و مراسله، 322. نامه نواب علی شاهی به مادر خواندگار روم، 323. منشور نواب کامیاب شرف اعلی به عبدالمومن خان اوزبک، 324. پاسخ او بدو، 325 نامه به قیصر روم، 326. نامه طهماسب به قصیر روم، 327. نامه به سلطان سلیم، 328. نامه به پادشاه (چند نوع نمونه دیباچه است)، 329. عریضه به وزراء (چندیننمونه است)، 330. چند نمونه پاسخ به وزیر، 331. چند نمونه نامه به امراء و پاسخ به امراء، 332. نمونه نامه به مستوفیان و منجمان و فضلاء و قضات و حکام شریعت و امراء و مجلس نویس و سرداران و سپهسالاران و درباره آزار چشم و فرستادن کحال، 333. نامه قاضی سمنان به میر محمد رضای مین باشی انشاء خواجه سعیدا، 334. نامه میرزا تیمورعلی منشی از جانب رکان خان به خواجه افضل، 335. نامه به دوستی که از حجاز و عراق آمده بود، 336. نامه ملاحسین قصه خوان به میر محمد منصور به مسوده مولانا روح الله شیرازی با اصطلاحات مناسب قصه خوانی، 337. نامه معین الدين منصور شیرازی به نورالدهر حاکم لاربه مسوده همان روح الله شیرازی با تشبیهات مناسب علم موسیقی، 338. نامه دوستی به شیخ محمد نامی به مسوده همان شیرازی با عبارات نویسندگی، 339.. نامه دوستی به امیر عمادالدین شریف به مسوده همان شیرازی، 340. نامه دوستی به مستوفی زمان میرزا جانی با تشبیهات مناسب استیفاء مسوده همان شیرازی، 341. از دوستی به محمد زمان بیک مسوده همو، 342. انشاء شمس الدين سحابی، 343. پاسخ به شمس الدين محمد سحابی، 344. نامه دانشمندی در سجاس به دوستی فاضلی، 345. نامه قوام الدين در مراغه به یکی از خود با تشبیهات فنون نویسندگی، 346. نامه شمس الدين به دوستی فاضل، 347. نامه قاضی میر حسین یزدی به قاضی صفی الدين عیسی، 348. نامه سلطان یعقوب به امیر عبدالوهاب، 349. نامه خواهشمندی امراء به امراء، 350. نامه های دوستانه، 351. نامه امیر به حکیم باشی، 352. نامه به درویشان، 353. نامه به امیران بزرگ، 354. پاسخ امیران بزرگ به نامه دیگری، 355. نامه به امیران، 356. تهنیت منصب امراء، 357. چندین نامه دوستانه درباری دیگر، 358. دیباچه ای با عبارت های شیوا، 359. باز چندین نامه درباری دیگر به طبیبان و حکماء سرکار خاصه و دیگران، 360. نامه آقا منصور به میرزا مظفرعلی منجم و شکایت ارسرما، 361. نامه میرزا مظفر منجم به آقا منصور و خواستن او، 362. نامه به خواجه سرایان، 363. تهنیت نوروز سلطانی، 364. تهنیت کلانتری از قاضی سمنان به میر احمد بیک کلانتر عامری، 365. نامه نواب گیتی ستانی به نور محل حرم شاه سلیم در تعریف شاه زاده پرویز سلیم، 366. نامه به زنان درباری، 367. نامه به ایستادگان سده سینه والا یا سر سخن عرایض، 368. نامه استعفاء خدمت به دربار، 369. نامه آقا منصور سمنانی به ساروخان حاکم خوارو سمنان و طلب وظیفه از حاصل طاحونه، 370. نامه نواب بیگم در تهنیت ولادت شاه زاده عالمیان به سلاطنم، 371. تهنیت نامه های: سلطنت و امارت و صدارت وزرارت (یکی از آنها به شمس الدين اصفهانی است) و ماه رمضان و عید قربان و شب قدر و شب برات و نوروز (یکی از ملا خلیل قاری گیلانی است و اضحی و صحت (از پدر الدين یحیی امیر تاج الدين) و ولادت (یکی ولادت سلطان حمزه میرزا است)، 372. حکم ابراهیم خان حاکم شیرازی در تهنیت ولادت شاه زاده سلطان سلیمان میرزا و منصب للگی خود به مردم شیراز، 373. تهنیت ولادت شاه زاده صفی میرزا از خان احمد خان گیلان، 374. تهنیت: قدوم، عمارت، 375. تهنیت جلوس شاه عباس یکم، 376. تعریف نامه ها، 377. تعزیت نامه خواجه منصور کجوری به خواجه قاسم در مرگ خواجه جمال الدين، 378. تعزیت نامه خواجه جلال الاسلام الاسلام به قاضی عمارد مرگ خليفة العجمي مسوده ملا روح الله شیرازی، 379. تعزیت نامه شاه ولی سلطان به میر سید شریف در مرگ پسرش مسوده همو، 380. پرسش تعزیت شاه وجیه الدين خلیل الله شریفی به نواب علامی برادر خود به مسوده همان شیرازی، 381. دیباچه هایی با استعارات کلامی و قصه خوانی و مانند اینها، 382. نامه حیدرقلی خان چوله به میرزا مهدی مین باشی آب سرد، پاسخ نامه او، مسوده خواجه محمد سعید، 383. نامه خواجه محمد سعید به آستان پادشاه هنگامی که در قزوین بوده اند و میرزا قادر طبیب را برای تشخیص آب و هوای ماه سنبله تهران به آنجا فرستاده و او در آنجا در گذشته بود، 384. نامه طهماسب قلی خان به قادر خان قورچی باشی اشرف در پاسخ نامه او، 385. نامه آقا منصور سمنانی به دوستی و درخواست کمان از او با تشبیهات مناسب، 386. نامه میرزا طاهر نصر آبادی به شیخ محمد و درخواست تسبیح، 1387 نامه او به قلیچ خان طالش و درخواست تیر، 388. نامه شاهوردی خانابه غیاثا خواه مقصود بیک سبزواری و پاسخ غیاثا خواجه مقصود بیکا، 389. نامه میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان به مولا ناظما (دوتا)، 390. نشان سلطان حسین بای قراد رمنع ریش تراشی، 391. نامه حکیم ابوالفتح گیلانی به خان خانان، 1392 قباله ها و صداق نامه ها، 393.. صداق نامچه زن میرزاشاه تقی انشاء خواجه محمد سعید، 394. دیباچه صداق نامه ای از همین خواجه محمد سعید، 395. توبه نامه از فسوق به تخصیص از شراب، 396. توبه نامه الله وردی خان نایب و سردار خراسان، 397. آزاد نامچه، هبه نامچه، تمسک رهن، 398. منشور نامه
شاطران، 399. منشورنامه درویش بهاری که میرزا محمد قاسم بن عبدالقادر تونی نوشته است مورخ ربیع الثاني 1090ق، 400. نامه رکن الدين به آقا عاشق با اظهار شوق و تعریف اصفهان، 401. نامه منصور به میر رکن الدين و دستور کار سیر اصفهان و گشت بازارها، بسیار بسیار ارزنده است از رهگذر وصف شهر در آن زمان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: شاملو، احمد بن محمد حسین، تا: 1217ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: آقا محمد پسر آقا کاظم، احمد شاملو پسر محمد حسین مورخ 1213ق؛ مهر: «احمد 1191»، «ابن محمد حسن احمد 1217»، عبدالجواد مورخ 1217 و 1207ق، محمد رضا مورخ 1271؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 286گ، 23سطر (22×10)، اندازه: 27×13سم [ف: 17-67]
آغاز: بسمله حبذا بیاض دو سواد دیده ارباب بینش منور
خط: نستعلیق، کا: عبد العلي، تا: شعبان 1218ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 88گ (103-190)، 17سطر (13×7/5)، اندازه: 20×11سم [ف: 4-1265]
آغاز: بسمله، محب واقعی بگلهای رنگارنگ که طراوت بوستان محبت را شاید؛ انجام: حالات را بانضمام ارجاعی خدمات و کیفیت مهمات خواهد نگاشت این منشآت حاوی مکتوباتی است که از بزرگی به بزرگی نوشته شده و در آن صنایع بدیعی بسیار است، سبک این منشات احتمال نگارش آنها را به دوره صفوی و قاجار می دهد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا رضای بغدادی، تا: 1221ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 113 گ، 11سطر (15×7/5)، اندازه: 13/5× 20/5 سم [ف: 5-506]
آغاز : فرزند سعادت توام شاه عالم بهادر، انجام: استخراج کرده خواهد شد فقط آقای باستانی آنرا «کلمات طیبات» یا «رقعات عالم گیری» نامیده است، نامه های به شاهزادگان در پند و اندرز و نامه های به صدور و وزیران و درباریان است مانند شاه عالم بهادر و محمد معظم و محمد اعظم جلال الدين و محمد باقر داروغه و فضایل خان و قاضی عبدالله و معتمد خان و محمد اکبر معنبر الدين و شایسته خان بهادر و عیارالدین خان بهار فیروز جنگ خان و ذوالفقار خان بهادر فیروز جنگ و نظام الملك آصف خان بهادر فتح جنگ و صدرالدین محمد خان صفوی دوم بخشی و صدرالدین محمد امین خان و لطف الله خان و عنایت الله خان و شیخ عبدالباقی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ لطف علی، تا: 1223ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 56گ، 13 سطر (16×10)، اندازه: 21×16سم [ف: 12-2753]
آغاز: نامه شناه طهماسب صفوی پادشاه ایران که بقیصر روم نوشته ... الحمد لله ذی اللطف والاحسان بیشتر این نامه ها که در این مجموعه آمده نامه های سلاطین و پادشاهان ایران و هندی است که به یکدیگر نوشته اند و چند نامه و عهدنامه متفرقه دیگر آمده که در مناسبت های مختلف نگاشته شده و از جنبه کاوشهای تاریخی حایز اهمیت می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر نب میر محسن بن میر محمد زکی حسینی موسوی صفوی ساکن احمد آباد بیدر، تا: 27 محرم 1224ق؛ جلد: مقوایی، 100گ (1ر-100ر)، 14سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 20-231]
آغاز: بلسان رحمت عام احسان تام فرمود؛ انجام: زیر که دربان او ساخته زمان قاجار است و بنام فتح علی شاه و رد آن نامه میرزا موسی خان است و ترجمه حال و سرگذشت میرزا ابراهیم کلانتر به قلم و خط نویسنده نسخه ما در چهار باب در 1230 و در آغاز از بهاریه محمد علی شیبانی یاد شده و در میانه رساله است کلامی از شیخ احمداحسایی به فارسی و در یک مقدمه و پنج باب و یک خاتمه که به فرمان شاه ساخته شده و همان حیات النفس است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ جلد: تیماج، 123گ، اندازه: 10×17 سم [ف: 1-498]
آغاز: موازی سیصد زرع و عرض پنج زرع هم عمق بالمره آب جاری نمی شود؛ انجام: به تحریر مراسلات مبادرت ورزید طریقه برآوری آن که همیشه دارای 27رقیمه که در آنها از چالوس، ساری، کلارستاق و سید علی خان قزوینی، حاجی محمد صادق خان، محمد ولی خان، علی اکبر خان، آقا حسین اشکوری، نادر شاه، میرزا زکی و ... یاد شده است؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: رسول ولد کربلایی عبدالله، تا: 1232ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: واعظ تهرانی؛ 31گ (1ر-31ر)، اندازه: 20/5×15/5 سم [اوراق عتیق: 2-475]
آغاز: سبب تالیف این حروف خجسته مبانی و باعث بر ترکیب این کلمات برجسته معانی انکه سرگشته بادیه حیرانی محمد حسین عاصی [...] بعد از استسعاد به سعادت دریافت فیض صحبت دلفریب عالیجاهی؛ انجام: مدلول «انا هدیناه النجدين» نگشته طعن و توبیخ را سزاوار، شایسته رنجش و آزار می باشد حال چون آن عالی جاه در مقام استدعا بر آمده حسب المامول او این دفعه زبان قلم را دراز آر آن [...] وبه همان توبیخات سابقه اورا مورد انتباه ... چشم. مجموعه ای از منشآت که در آن از آیات قرآن مجید وروایات ائمه اطهار علیهم السلام بهره جسته و متن مغلق ادیبانهای پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج، 89گ، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 5-2148]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد والطیبین الطاهرين المعصومين اما بعد بر آینه ضمیر منیر آفتاب تنویر فحول مؤمنين وبر مرآت خاطر کیمیا تاثیر اهل یقین؛ انجام: و سرمایه من را به باد غم والم دادهاگر در عریضه خطایی رفته باشد امید عفو است العذر عند کرام الناس مقبول والسلام علی من اتبع الهدى بمحمد و آله منشآت ادبی است که برای یادگیری نامه نگاری، در این مجموعه جمع آوری شده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: ملارستم، تا: دوشنبه 22رجب 1237ق؛ جلد: تیماج، 98 گ، 11-18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4620]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی سیدنا محمد و آله اجمعین این رساله مشتمل است بر انشاءات وترسلات که بعضی از آنها از نتایج طبع این حقیر کثیر التقصير است؛ انجام: مباد تو را از جفای تو صدر عذر پیش ساخته دارم برای تو العمر فانی والخط باقی این چند جزوک را بر سبیل یادگار نامچه قلمی گردید نامه هایی است که مؤلف به دیگران نوشته و همراه با نامه هایی از دیگران در این رساله جمع آوری نموده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1238ق؛ تملک: شمس العلماي خویی در 1371 ق؛ جلد: مقوا، 46گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4619]
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی - مشهد 16678. منشآت و مکتوباتی است اکثر بدون تصریح به نامی خاص با عناوینی همچون: رقعه، عنوان، ترقیم، مراسله، سفارش، استغفار نامه، وصایت، طلاق نامچه، وصیت نامچه، حجه نامه، تعیه نامچه، شراکت نامچه، نامه به عرفا، شکایت نامچه، وقف نامچه،آزادنامچه، قبال نامچه، خواستگاری، مهر نامچه، صداق نامچه و سرنامه، صورت رقعه میر محمد باقر به ملا عبدالله، صورت رقعه میرزا عبد الوهال به علی خان و مکتوب آقا حسین خوانساری به میر غیاث حکیم؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1242ق؛ 72ص (78-149) [ عکسی ف: 4-198]
آغاز: بسمله. الهي چندانکه خیمه سپهر زنگار گون به طناب و ستون اراده و مشیت خداوند بی چون، عز و علا، بر پا و چهار بالش؛ انجام: گل نوازش زیب تارک افتخار نگردانیده ناشناخته، منشآت و نامه هایی است واقعی، یا نمونه نامه هایی که برای آموزش عملی نامه نگاری و دبیری گرد آمده است، از محتوای آنها به دست می آید که از منشآت روزگار صفوی است، یکی از آنها مستمسک فروش باغی است در «دارالسلطنه قزوین»، در پایان یکی از نامه ها آمده است، حسب خواهش رفعت و معالی پناه شمسا، لراقمه محمد رضا بیگ ذوالقدر سمت تحریر یافت، نامه هایی است با این سربندها: به زنان بزرگ مرتبه نویسند، به خانان نویسند، به میرزایان نویسند، به اخوان بزرگ مرتبه نویسنده به شاهزادگان نویسند، به پادشاهان نویسند، آزادنامه، دیباچه نکاح، قبالچه، ... نامه های واقعی نیز دارد: نامه شاه عباس صفوی به مراد خان پادشاه روم، نامه شاه عباس در جواب عبد المؤمن خان؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 25 محرم 1242ق؛ جلد: تیماج، 48گ، 13 سطر (13×8)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1-248]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله المصابيح العلي؛ انجام: در صف محشر به حساب جرعه کوثر به حق جمله ها مال که با حساب کرم بین مجموعه ای از مراسلات ومنشآت که بعضا به خط سیاق نیز نوشته شده است، در آخر مجموعه قصیده ای از میرزا طوفان مازندرانی آورده است که مطلع آن چنین است: «جرمم آنجا که لنگر اندازد** گردش از چرخ اخضر اندازد» که قصیده ای در مدح امیر مؤمنان علی علیه السلام است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1243ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 96گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2144]
آغاز به سر پنجه طبع بدایع نگار تزیین آن پرداخته اند و در مدحش همین کافی که عالی جناب چنین نظر التفات با تمام آن انداخته نامه هایی است که برای یادگیری نامه نگاری جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 17 شعبان 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ 64گ (107-170)، 14 سطر، اندازه: 14×20سم ف: 8-4622]
آغاز: لذت بخش کام ارادت مند آن سلامت اول شام دیروز که هنگام استجابت دعای و زبان شکر نامه ها و منشآتی است که برای اشخاص مختلف از خود نگارنده یا از طرف دیگران نگاشته شده و در این مجموعه گرد آمده اند؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 4 رجب 1244ق، جلد: تیماج، 44گ، 15 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 25-135]
آغاز: الحمدلله الذي احل البيع والشری و حرم الغصب والربوا و الصلوة صورت چند نامه در موضوعات مختلف نامه نگاری و آئین نگارش مکاتبات می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: اسدالله بن مصطفی، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: - 230]
آغاز گردید و اینکه اظهاری نموده بودند که هر چند ممکن شود محب ما زوج وسقز و کز انگبین خریده باشیم آن است بر طبق
صواب دید شما مقدار دویست من مازوج کبود خوب؛ انجام: به ارسال مراسلات وارجاع انواع مهمات دوستان مشعوف که در تقدیم آن لزمه راه و رسم یکچند ذات شعری می آورد باقی ایام سعادت ودولتتان لایزال باد رساله مفصلی است که در آن نامه های زیادی جهت تعلیم منشی گری جمع آوری شده است این منشآت از جهت آنکه مشتمل برنامه هایی که حاکمان به یکدیگر نوشته اند، اهمیت و ارزش تاریخی دارند تاریخ این نامه ها سالهای 1235 تا 1250 است و متعلق به حکام کردستان ایران است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 231 گ، 11× 13سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4616]
شامل نامه فروش یک قطعه باغ انگوری واقع در قراض آباد قزوین بمبلغ ده تومان تبریزی در ذیحجه 1250ق و نامه ای که به کربلائی می نویسند و جواب چنین نامه ای و چند نامه دیگر؛ خط: نستعلیق، کا: محمدرسول بن آقا محمد علی جدید الاسلام، تا: سه شنبه 8 ذیحجه 1250ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، 12سطر (7/5×13/5) اندازه: 11/5 ×17/5 سم [ف: 3-1526]
آغاز بردارد من کجا راضی به بودن فراق؛ انجام: از بهر خدامده عذابم مده عذابم نامه های دوستانه است و نامه ای به فارسی سره از گنجینه معتمدالدوله نشاط و نامه پادشاه به مجتهدی و نامه ای از هدایت درباره مرگ میرزا رضا به میرزا عبدالباقی بانامه های گوناگونی در موضوع های گوناگون؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: کاشانی، عبدالله بن محمد کاظم، تا: 1258ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 53گ، 11سطر (15/5×8)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 1-478]
آغاز: عریضه که به پادشاه نویسند. عرضه است کمترین بندگان بموقف عرض ایستادگان؛ انجام: یوم السبت، یوم الأحد یوم الاثنين ... یوم الجمعه. نامه های مختلفی را که در مناسبت ها به پادشاهان یا دوستان و بستگان نویسند گرد آورد، و سیاق قدیمی و اصطلاحات عربی و معادل آنها در فارسی پایان بخش قرار داده است؛ خط: شکسته، بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 67گ، 7سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1-249]
آغاز: معروضه که بپدر می نویسند بعرض ابوی صاحبی می رساند که هر گاه از راه مرحمت؛ انجام: بلیط نامه را این قسم می نویسند ... بمقصد خود برود البته از قرار نوشته عمل نموده و در عهد شناسند.
خط: نستعلیق، کا: علی بن سلیمان، تا: رمضان 1259ق، برای دوستان؛ جلد: تیماج، 21ص (86- 106)، 11سطر، اندازه: 13/8× 19/8 سم [ف: 43-170]
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس مر خدای را که آفریننده جهان و دارنده زمین و آسمان و روزی دهنده انس و جانست؛ انجام: انعام در وجه عالیشان احمد بیک قراقی عالیشان آقا حیدر صندوق دار سرکار عالی رسانیده در ضمن اسناد، عنوات توبه نامچه جالب است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن سلیمان، تا: 1259ق، برای یکی از دوستان و خلان مانند برادر صلبی اعنی ملا عبدالرحمن القموني در خدمت عالیجناب فحل العلماء عیسی افندی ابن ملا صادق؛ در ص 106 نام کامل را به صورت ملا عبدالرحمن الداغستاني ذکر کرده؛ 25ص (107-130)، 11سطر، اندازه: 19/8×13/8 سم [ف: 43- 170]
آغاز: ... یا امیر المؤمنين علی بن ابیطالب (علیه السلام) ... السلطان فتحعلی شاه قاجار، باعث نگارش این سطور آنکه وقف شرعی؛ انجام: . تحريرة في شهر رمضان المبار کے مطابق ... 1260ق از آن میان است نشان و اعطای خلعت و شمشیر مورخ 1246ق، نامه به سلیمان میرزا، زبدة العلماء حاجی رجبعلی، صدارت و سعادت انتباه میرزا محمد علی صدر، علامی ملا محمد تقی، فرزندی نظر علی میرزا که در ملایر حکومت داشته، فرزندی میرزا صاحب اختیار نهاوند و مضافات، ولی خان حاکم تنکابن، فرزندی اسماعیل میرزا صاحب اختیار بسطام، فرزندی محمد قلی میرزا ملک آرا طبرستان، فرزندی سیف الدوله سلطان محمد میرزا حکمران اصفهان، مقرب الخاقان عبدالرضا خان بیگلر بیگی یزد، عمدة السادات آقا سید حسین نقیب و کلید دار سید الشهداء، آقا سید نایب کلید دار حضرت عباس، سردار دولت بهیه روس، حکام و ضابطان و کدخدایان عرض راه الي سرحد روم و جز آنان؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: رمضان 1260ق؛ 18گ (261ر -278پ) [ف: 1-248]
آغاز: الحمدلله الذي أحيى الأرض بعد موتها و اعاد طراوتها ... و الصلوة علی اکمل نخل حدائق النبوة ... محمد و اله ... اما بعد بارك الله العيد السعيد و العام الجديد و جعله ذخرا و مزيدة علی قاطبة الأنام من الموالي و العبيد سیما علی السلطان السلاطين و خاقان الخواتين محسود الأكاسرة ... السطان بن السلطان فتحعلی شاه قاجار ... سیما امیرنا الاعظم عباس میرزا؛ انجام: نور ابصار احبایه بلقائه ... ما اختلف النهار و الليال بحق محمد و آله خیر ال رحم الله من قال آمین و قرائة الفاتحة الكتاب و الاخلاص.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا مصطفی، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 53]
نامه های دوستانه (اخوانیات) و فرمانها و نامه های درباری سلطانیات) روزگار قاجار است و آخرین آنها تاریخ 14 نوروز
16 ربیع الثاني 1263 دارد، در پایان آن دیباچه گلستان دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ربیع الثاني 1263ق، جلد: مقوا، 78گ، 16 سطر (15×7/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 5-669]
نامه های نادرشاه؛ کا: ابوالقاسم، تا: 1264ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16×22/7 سم [رایانه]
خط: سیاق، بی کا، تا: 11 رجب 1265ق؛ یادداشت غلام حسین مکتبی در محرم 1269؛ جلد: تیماج، 54گ، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 5-2149]
منشآت و نامه های فارسی زمان قاجار، شامل: عنوان پرسه نامچه و فاتحه نامچه میرزا یغما دارد با شعرهای شیدا و پراکنده های دیگر هم در آن هست؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد حسین، تا: جمادی الاول 1266ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14-17سطر (17×10)، اندازه: 31×15سم [ف: 305]
آغاز: احمد الله الذي عجزت؛ انجام: در حصن حصین حضرت باری باد بمحمد و آله الامجاد. منتخب منشآت و مکاتیب، شامل آموزش روش های مختلف نامه نگاری به گروه های فرهنگی و علمی، نامه به علما، سلاطین، حکام، خوانین، متعه نامچه، بیع شرط، صورت حساب من و خروار از معتمدالدوله نشاط، قائم مقام و غیره است؛ خط: شکسته نستعلیق و سیاق، بی کا، تا: 1268ق؛ جلد: گالینگور، 46گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 5-667]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود والمجد والعلی ** تبار کت تعطی من تشاء وتمنعتحسین و درود بر نخستین صدور و ورود عرصه شهود را احمد محمود صلوات الله علیه و آله وأوصيائه الغرر الاثني عشر؛ انجام: غیرت اجداد طاهرین وسعادت شریعت متعین شما را در میل ورکون باظلام نخواست و به توفیقات ملک علام راه نماگشت الحمدلله علی ذلك وزال کذلك والسلام منشآت ادبی است شامل این بخش ها: تاریخ قاجاریه از فتحعلی شاه قاجار با انشای صاحبدیوان علی آبادی ، منشآتی از قائم مقام ومنشآتی از نشاط اصفهانی؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج مذهب، 19 گ، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4616]
آغاز: الحمدلله علی نواله ... غرض از نگارش ... این کلمات عرفیه الدلالات که در میان؛ انجام: مثل اصفهان که نار نویسند و مثل یزد که درم نویسند و مثل طهران که سیر نویسند. نامه های درباره مطالب مختلف آورده است از جمله اصلاح بین برادران دینی، صیغه خرید و فروش اموال و اجناس، تاریخ شهر شوال 1272 در آخر یکی از نامه ها آمده است همچنین از محمد حسین طهرانی و عبدالحسین طهرانی، محمد علی مازندرانی، ملا محمد قلی، حاجی ملا عبدالرحیم وغیره نام برده است؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: 1272ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 75گ، اسطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف مخ: 5-2145]
سواد دستخط و رقمهای ولیعهد است در تبریز در پاسخ حکام و ماموران و در آن تاریخ 1290 دیده می شود و از اسناد زمان قاجار است؛ خط: شکسته و سیاق، بی کا، تا: جمادی الاول 1272ق؛ جلد: تیماج، 16ص (127-142)، 22سطر (24×14)، اندازه: 34×21سم [ف: 14-3514]
دارای صدو بیست و پنج بخش است نامه هایی از وحید قزوینی ودیگران؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1272ق؛ دارای یک سر لوح زر و شنگرف و لاجورد و سپید، دارای گل و بوته زر و کمند و جدول و میان سطرها طلا اندازی، پشت صفحه اول خط محمد مافی ابن عنایت الله تصرت طوسی ابو جعفری؛ 118گ، 14سطر (6/7×16)، اندازه: 22×13سم [ف: 15-245]
آغاز: بسمله تذرو خوش خرام خامه که آهنگ صریر دلپذیرش همداستان صفیر بلبلان کشمیر است؛ انجام: بر حکیم حقیقت شناس مسلم باد برب العباد.
خط: نستعلیق، کا: علی، تا: 2 شعبان 1272ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 116ص، 12سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 47/2 -63]
آغاز: بسمله، بعرض میرساند که عمریست از گلزار همیشه بهار الطاف آن مخدوم مهربان؛ انجام: و بارواح ائمه هذا قسم می دهم که دولت ظلم او را از سر این بیچارگان رفع نمائید، تمام شد. نمونه چند نامه و جوابیه است در آموزش فن ترسل و مکاتبه با مخاطبین مختلف عام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1274ق، جا: یزد؛ جلد: تیماج، 80ص، 10 سطر، اندازه: 17×9/4 سم [ف: 45-246]
آغاز: بسمله، ناظم العوالم بدیع المناظم احتبس الهواء و احتراس العماء و اتکاء علیه و لبث ثم استوی و جلس ثم نفس و بعث من ثم هم اثم تطور الهواء من السنة الاسماء؛ انجام: ارباب فضل و ادبش در عین در طربند و ظرفا و اصحاب طربش در حالت اطراب با ادب در شب آخر ماه رمضان که رویت هلال نشده بود به واسطه بعض فقرات که کمال افسردگی و خستگی باطنی داشت در عین دلبستگی قلمرو تحریر نمود ... چند انشاء ادبی و نیکویی است در تعریف و مدح پادشاهان که با استفاده از الفاظ ادبی برخی به صورت نثر مسجع ترتیب یافته که بخشی از آن به عربی و ترکی جغتائی می باشد؛ خط: نستعلیق زیبا،
بی کا، تا: 1274ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 46گی، 12 سطر (13/5×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 37-602]
چندنامه بدون عنوان، در یکی آمده: ولیعهد تا حال به دنبال آکندن مال رفته اند و همواره این کار را سهل گرفته اند و از تجاوزات تزار به آذربایجان در آن سخن رفته است، و یکی نامه مورخ رجب 1275 که به ناصرالدین شاه نوشته شده است، و یکی به عنوان: رقعه ای که بنده به کسی در شب نهم ربیع الاول 1276 نوشته ام و نامه ای است مقفی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق؛ 6گ (1پ-6ر)، 12سطر، اندازه: 21/2×13/3 سم [ف: 25-7]
ناشناخته. منشآت و نامه هایی است بیشتر بی نام نویسنده و گیرنده که برای آموزش عملی نامه نگاری و دبیری گرد آمده است، نامه هایی دوستانه و عاشقانه آمیخته به نظم، سپس چند نامه مشخص به خامه دیگر: 1. نامه حجت الاسلام اصفهانی به حضرت شاهنشاهی که بایستی ناصرالدین شاه باشد و درخواست مستمری، 2. نامه ای دیگر گویا از همو، به همان شاه، درباره رواج آداب و رسوم انگلیسی ها در ایران، 3. نامه دیگر از همو به همان شاه و نیز درخواست مستمری، در میانه دو مثنوی: نگارستان چین، از سید احمد سند، قضا و قدر ناشناخته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق؛ 17گ (1ر-71ر) [ف: 1-248]
نامه هایی است کهعنوان نانویس مانده با سرگذشت نشاط و قائم مقام فراهانی و منشآتی از آنان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1277 ق [ف: 7-27]
آغاز: بسمله مراسله نایب السلطنه بنواب رکن الدوله نوشته: نوشتجات آن برادر رسید اگر بیحال بودم بحال آمدم اگر ناخوشی بودم خوش شدم؛ انجام میدانم پولی نمیخواهم که رشوه بدهم بگیرم امین الدوله اگر پیشکش میدهد از مال خود بدهد و باسم خود نه از مال شاه باسم من و السلام. بیشتر این منشآت از میرزا ابوالقاسم قائم فراهانی است درباره منشآت قائم مقام در فهرست 2 دانشگاه آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج، 255ص (1-255)، 16سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 10-47]
آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر. نوش داروی درد تکاپوی روشن روانان خرد توشه که از پیش بینی؛ انجام: همنام باز پسین فرستاده خدا بدست موبد روز چهارشنبه دوازدهم برغندان ماه بسال هزار و پنجاه و هفت تازی شمار انجام پذیرفت چند مقامه به فارسی سره است از شاعری با تخلص «موید»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق، جلد: تیماج، 4گ (30پ- 33پ)، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 30-207]
آغاز بعد از تقدیم شرائط ارادت مندی زروه عرض مقدس ملازمان زیشان سمو القدر والمکان عمویی مطاعی صاحبی امید گاهی دام اقباله العالي میرساند؛ انجام: نخودی از مال خواص وخالص عالی شان عرب نشان ثابت ولازم است که انشاء الله تعالی بعد از انقضای مدت یک عام تمام ادا و مهسسازی نمایند بجهت نمک مامحه تحریر شد چند نامه است که برای یادگیری منشی اندر اینجا تحریر شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1292ق؛ جلد: تیماج، 16گ، 19سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4619]
آغاز: بسمله مراسله عزیزا مراسله محبت سلوب در زمان مرغوب واصل و در مضامین آن مفرح قلوب حاصل؛ انجام: اند کی پیش تو گفتم ... که آزرده شوی ورنه سخن بسیار است. بی کا، تا: 3 جمادی الاول 1292ق؛ جلد: تیماج، 33ص (256 -288)، اندازه: 22×16سم [ف: 50-83]
آغاز: بسمله حمد سخن آفرینی که دلهای صاف باطنانرا روضة الصفا گردانیده و در مشام قدسی ظیان نفحات الانس دمیده؛ انجام اعجاز أيضا دانه غله که پیش ازین برابر زر می کشیدند و در طلب آن خون دیده می چکانیدند و نمی یافتند در این ایام توده ای حبوب در بازار ... مرغ را در هوا دانه داده است تمت قعطه های ادبی است که مؤلف از آثار ادیبان مشهور متقدم و متأخر ومعاصر انتخاب نموده و در 147 فصل تدوین و درج نموده است این قطعات اغلب در وصف اشیاء و جانداران و میوه ها است و عنوان بخشهای آن «صفت، صفت» است، برخی از عنوانها چنین است: مناجات، صفت روز، تهنیت نوروز، صفت هلال هفت عید فطر، تهنیت عید قربان، صفت هجوم روز عید، صفت هیولی کیفیت سوختن هیولی، صفت شب مهتاب، صفت چراغان، دود چراغان، چراغان روی اسب و ... مؤلف در پایان مقدمه نثر خود درباره کتابش می گوید: «در گنج خیالم بهره ناقابلان ** این طلسم تازه را بر نام قابل بسته ام»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق، جا: لاهور؛ مجدول مذهب، با سرلوح؛ جلد: گالینگور، 96گ، 11 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 8-4629]
نامه های دیوانی فارسی قاجاری است، در آن از فاضل خان گروسی و میرزا محمد بروجردی و آقا سید محمد مجاهد و حاجی محمد حسین خان مروزی و سید حسین مجمر و میرزا محمد رضا و میرزا عبدالباقی و دیگران مانند رستم خان بیگلربیگی و فریدون میرزا و ابوالفتح خان قراباغی و شاه زاده معزالدوله یاد شده است؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن ملا میرزا محمد نوری یوشی، تا: 16 محرم 1294ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 7
229]
آغاز: وبسط امور جمهور در کف کفایت وقدرت اوست وابواب خزاین دولت از هر جهة بر روی نواب همایون گذاشته از هنگامیکه خازن گنجینه که بمدلول؛ انجام: رقیمه کریمه محبت ترجمه است که سراپا یاقوت و گوهر ولاله ونسترن بلکه ... بانبار دار نوشته انبار یناها ارزنی آمد مرجو یک نام نخودش آمد ماش فرستادیم بر بخش میآور گندمش ده که جوجوبکار است شامل فرمان های شاهان قاجار و نامه های شخصیت های سیاسی و فرهنگی آن عصر از جمله نامه قائم مقام به وقایع نگار ونامه فاضل خان گروسی به آقا خان محلاتی و نامه قائم مقام به شاهزاده خانم است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن محمد علی اصفهانی و عباسعلی تفرشی، تا: رجب 1298ق، جا: مسجد هندی؛ افتادگی: آغاز جلد: گالینگور، 73گ، 9سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 543-2]
آغاز: خطبه ای است ... گلگونه عروس دلارای هر گونه مدعا و محضر و زیور بهتر گوهر شاهد دلربای هر دفتر سواد چند خطبه است برای عقد نامه و تعزیه نامچه و آزاد نامچه بردگان و تهنیت و نامه های دوستانه و نامه هایی برای بزرگان و رجال دولتی نوشته می شد و احکام شرعی و اسناد معاملات، این سوادها بدون ترتیب برای آموزش نامه نگاری در این مجموعه گرد آورده شده و یکی از نامه های نقل شده تاریخ 1287 را دارد؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ جلد: مقوایی، 53گ، 12 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 2-153]
آغاز: هو الله، بسمله، ای حضرت محبوب ساده دلان و ای جنابت انیس ... جان منتظران ... از زمان قاجار، رسایل عاشقانه و فراق نامه ها و اشعاری از حافظ و دیگران عنوانها: ای محبوب، محبوب خجسته، عزیزا، حبیب من ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ صفحه ها از میان با خط ارغوانی به دو نیم شده است یک برگ از آخر کنده شده است، در برگ 23 از «مرحوم شاهزاده محسن میرزای میرآخور» یاد شده و نامه برگ 24 به ظاهر سیاسی است؛ جلد: میشن، 65گ، سطور چلیپایی، اندازه: 17× 21/5 سم [ف: 11-60]
منشآت و مکاتیب و تلگرافهای درباری و دیوانی جلال الدوله والی کرمانشاهان و لرستان در ربیع الأول 1308، یکی از آنها تاریخ 7 شوال 1312 دارد و یکی مورخ جمادی الثاني 1307، در آن از کشتن ناصر الدوله والی کرمان زن خود دختر محسن میرزای میرزای خورا یاد شده است، فرمان و منشور ناصر الدين شاه در جلوگیری از تعدی متصدیان امور به مردم، ترجمه مقالات جراید خارجه برای شاه، صورت ماخوذ مورخ ربیع الأول 1314، صورت خلاصه احکام مامورین بر حسب عرایض مورخ محرم 1312، در برخی خطاب است به: میرزا رحیم کلانتر، آقای حکیم، منشی باشی، شاهزاده حشمة الدولة، معتمد السلطان، حبیب الله خان ساعد الدوله، محمد علی خان و نامدار خان، مهدی خان سرهنگ رئیس طایفه حسنوند، میرزا اسماعیل تلگرافچی، محمد حسین خان حاکم طوایف، خلیل خان، وثوق الملك، نظام السلطنه، رضا قلی فخر السلطنه حمزه میرزا. در پایان شعرهای ناظم و سعدی و شوریده شیرازی است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 14؛ 88گ، 15 و 17 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 16-610]
آغاز: بسم الله خیر الأسماء، الحمد لله الذي احل البيع و الشرى و حرم الغصب و الجور و الربا ... بعضی از عنوان ها عبارتند از: مبایعه نامه حاج ابوالقاسم ورامینی در ذیقعده 1263، فروش باغچه کربلائی خداداد نوری در ذیقعده 1263، مبایعه کربلائی ذوالفقار ورامینی با حاج نوروزعلی طهرانی در ذیحجه 1263، تولیت آخوند ملا محمد جعفر در ربیع الأول 1263؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 56گ، 6 سطر (13×7)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 51-77]
نامه های دوستانه و درباری و دیوانی زمان قاجار است برخی مورخ 1313 (ص 74)، مانند نامه های شاهزاده محسن میرزای میراخور و میرزا سید حسینخان، وصیت نامه کریم خان کرمانی و شعر هایر ضوانی، نامه های میرزا محمد ساوجی منشی و حاجمیرزا محمد حسن جناب شمس العلماء و حاج میرزا محمد علی رئیس کرمانی، فرمان ناصرالدین شاه درباره زردشتی ها و فرمان ریاست لوطی صالح به مطربان و قوالان مورخ جمادی الاول 1299، فرمان ولایت عهد اعتضاد السلطنة، اجازه چاپ کتاب میرزا ابوالحسن جلوه به میرزا محمود کتابفروش خوانساری؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 90گ، 19سطر (15×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 12-2921]
سواد و پیش نویس مکاتبات آصف الدوله فرمانفرمای کرمانشاه و کردستان به دربار، برخی به وسیله مشیر الملك و پاسخ آنها، اعلامیه دولت درباره کشته شدن ناصرالدین شاه و جانشینی مظفر الدين شاه و تلگرافهای تعزیت از دربارهای کشورهای دیگر به تهران، نامه راجه به اجازه دادن اداره گمرک به روسها در ترخیص کالای مجتوی اسلحه و اعتراض وزارت خارجه، با ترسل و منشآت و سجلات که دستور نامه نویسی است، نامه های سیاسی درباره اوضاع روز هم در آن هست. سواد رقم ولی عهد به خط قائم مقام به میرزا محمد علی آشتیانی مستوفی هنگام مأموريت مصالحه عثمانی پسر از شکست چوپان اوغلی سردار عثمانی، شعر محمد ابراهیم خان صدیق خلوت در تعزیت شاه شهید،
سرگذشت میرزا عبدالوهاب خان آصف الدوله به قلم پسر او مورخ محرم 1316، سواد ارقام میرزا مهدی خان، سواد فرمان مظفرالدین شاه و دادن شمشیر مرصع به غلان رضا خان امیر جنگ والی پشت کوه به پیشنهاد مستوفی الممالك رئیس الوزراء و وزیر داخله مورخ ربیع الأول 1333ق، شعر فارسی چند شاعر، ناصر و شیخ سبزواری و سلطان ابوسعید و صفت الدين پادشاه خاتون دختر قطب الدين محمد سلطان شویکر و شاطر خباز و فردوسی و خاقانی و محتشم کاشانی و آذر بیگدلی شاملو و عرفی و ملک زاهد و شوریده و حاجی میرزا صالح مجتهد (ماده تاریخ شاه شهید) و محمد ابراهیم صدیق خلوت (تعزیت شاه شهید) و سعدی و حافظ و ملك الكلام این نصوح و خواجه عماد فقیه کرمانی و عبید زاکانی و لطف الله نیشابوری و ناصر الدين شاه، نامه های آغاز مربوط و یا خطاب است به میرزا سید رضا وزیر، حاجی میرزا عبدالحسین خان، مشیر الملك و امام جمعه میرزا حبیب الله سر رشته دار پسر میرزا علی مستوفی خرم آباد، فرهاد خان، علی قلی خان امیر تومان نایب الحكومه لرستان، معتمد السلطان میرزا شکرالله خان نایب الحكومه خرم آباد، محمد خان، موتمن الملك علی قلی خان حاکم لرستان، مورخ صفر 1357، سردار اسعد، ظل السلطان، میرزا ربیع آقای مستوفی سر کارات، آقای محمد مهدی مجتهد، بروجردی، موقر الملك، حاجی آقا محمد مجتهد بروجردی، ملك الشعراء، میرزا علی مستوفی، نامه ایست در آن مربوط به تعمیر مرقد فردوسی طوسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 85گ، 14سطر (14×16/5)، اندازه: 20/5×16سم [ف: 16-610]
آغاز: آزرم هشت بشهت را بهتر خلف احساب را نیکوتر شرف؛ انجام: که خلل بکار عالم نفرماید. چندین بند است و در آن از ناصر الدين شاه ستایش شده است؛خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 75گ، 15سطر (13×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-707]
آغاز: هو. من معتمد مرحوم اسحق (؟) ساحت مازندران نیکوتر از آن است که به تحریر درآید و لوان ما في الأرض من شجرة أقلام در فرح آباد ساری صفای سوری نمونه های مختلف برای انواع نامه نگاری از قبیل وقف نامه و مبایعه نامهو جز آنهاست؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14، جلد: چرم منقش، 16ص (534-549)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 -499]
منشآتی چند متفرقه است شامل: سواد دستخط اعلیحضرت همایونی بعض مورخ رجب 1313 قمری که به قائم مقام نوشته یا در خصوص صنیع الدوله که 1398 قمری نگاشته شده، تأييد رکن الدوله در حکومت خراسان و سیستان، عریضه محسن میرزا به خاکپای مبارک، نامه محسن میرزا میرآخور به سردار، از منشآت معتمد السلطان رضا خان سرهنگ نامه مظفرالدین شاه به منیر السلطنه حکمران گیلان، سواد تلگراف مشیر السلطنه و تلگراف اعلیحضرت به صدارت کبری، کاغذ میرزا سید حسنخان پیشکار ظفر السلطنه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 30، 12-15 سطر، اندازه: 21/8×17/2 سم [ف: 12841]
آغاز: دیباچه نکاح نامه، حمد بیحد منعمی را شایسته و ثناء بی منتها مالك الملكي را سزاوار است عز شأنه و عظم سلطانه ... مشتمل بر پاره ای منشآت ادبی نظیر دیباچه نکاح نامه، بیان اشتیاق، محبت، گله مندی، مفارقت، تکلیف، جوابیه حکماء، جواب پدر و برادر و والده، در فصل های سال، تهنیت زنان، تعزیت نامه، و جواب مکاتبات به طور کلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 18گ، 13 سطر، اندازه: 22×16/8 سم [ف: 43-103]
آغاز: بسم الله تعالی. اگر از این مقوله امری حادث شود چون تفکیک و تعیین حکم آن قبل از حدوث و اطلاع به وضع و اطراف آن غیر ممکن و تحقیق و تبیین آن هم؛ انجام: و ثمر آن شجر و جوهر آن گوهر و فروغ آن اختر بود به منصب نیابت صدارت مفتخر گشت مربوط به دوره قاجار، چند مورد برای تمرین انشاست و چند موردی هم عین انشا و فرمانهای قاجاری که بدون عنوان نقل شده اند؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14، جلد: چرم منقش، 14ص (28 و 34-36 و 44-53)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 -493]
آغاز: بسم الله تعالی. چون وزیران قضا و دبیران کارخانه اعطی کل شیء خلقه ثم هدی رقم شامل دو نامه انتصاب و آزاد نامه؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا اوایل قرن 14؛ جلد: چرم منقش، 3ص (439-441)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 -498]
8968/61 نمونه های آموزشی نامه نگاری است؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 4ص (451-448)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 -498]
آغاز: غازه رخسار شاهد سخن که از حجره جان به حجله زبان گراید و در انجمن شهود به منصه بیان جلوه گر آید شامل نامه مرحوم میرزا تقی آقای صاحب دیوان علی آبادی و نامه میرزا محمد بروجردی به میرزا کاظم ولد خودش؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 11ص (603-613)، اندازه: 12/6 × 21/8سم [ف: 499-29/1]
نامه اول از عباس میرزا نائب السلطنه به قائم مقام بزرگ، دوم:
مبایعه نامه عاشقانه تغزل آمیز: «غرض از تحریر و ترقیم این صفحه دلگشا آنست که بفروخت بمبایعه صحیحه شرعیه سوقیه لطافت و
طراوت دستگاه ...» تحریر یافته در چهارشنبه 27 شعبان 1311 در زیر کرسی تحریر یافت، سوم: نامه ای دیگر: «فدایت امیداورم حالت نواب والا بی کسالت باشد نمی دانم چرا بهیچ بهانه از کاخ و کاشانه بیرون نمی آیند»، چهارم: نامه: «بعد از طی طوامیر شوق و اشتیاق و نشر مناشر وفق و وفاق»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1302ق؛ جلد: چرم مذهب، 8گ (1ر-6ر، 11ر 12پ)، 14سطر، اندازه: 21/4×13/7 سم [ف: 41-152]
آغاز به عرض ... عالی میرساند الهي در حفظ حمایت قادر بیچون برده واز حوادثات فلك الافلاك محروس ومأمن بوده و از شر؛ انجام: سلامتی را دو کلمه قلمی والله بالسکنی للقلب حاصل گردد امر کم مطاع کتبت هذه الأوراق قد فرغت ... نامه های متفرقه ای است که جهت یادگیری مبتدیان در این رساله جمع شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ 24گ، 9 سطر، اندازه: 21×18سم [ف: 8-4619]
دارای فرمان ها و نامه ها و منشورهای درباری و دیوانی: 1. فتح نامهتر کمان و دشت قبچاق و اخبار آن به یکی از دولتهای همسایه شرق ایران بوسیله سفیر مخصوص، 2. مکتوب به یکی از سلاطینبه وسیله عالی جاه عبدالله خان و ارسال هدایا که عبارت از چهار دانگ و نیم مرصع آلات با صد و یک زنجیر فیل بخور رنگو یک ساعت مجلسی بزرگ به تحویل داری کریم بیک و نویسندگی میرزا رحیم مشرف جواهر خان، 3. نامه دوستانه به امپراطور روسیه به وسیله و سفارت عسکر خان افشار، 4. فرمان نظارت کل باغات و عمارات دار السلطنه اصفهان درباره میرزا مهدی خان متخلص به کو کب، 5. فرمان راجع به مجازات و کور کردن چشم وزیر به دیوان اعلی و جانشینی محمد قلی خان بیگدلی شاملو، 6. فرمان چرخچی باشیگری، 7. فرمان حکومت استرآباد و ایلخانی گری طوایف یموت و کوکلان بنام محمد قلی خان، 8 فرمان وزارت و مباشرت امور مستمریات وظایف آذربایجان به نام میرزا شفیع مستوفی، 9. فرمان و منشور نادرشاه در باب قلع و قمع و کوچ دادن افاغنه ابدالی هرات به خراسان و شهریار و خوار و رسیدن نامه از سهراب خان که به سفارت روس رفته بوده مشعر بر اینکه قرار عثمانیها بر این شده که ولایات آن طرف رود ارس متعلق بآنها بر این طرف به قزلباشیه و اظهار نارضایتی نادرشاه از این قرار و رد عهدنامه مقصود بیک کرانیلی به اتفاق ایلچی روم به باب عالی جهت اعلام این مطلب و عدم قبول مصالحه، 10. نامه شیوای امیر اصلان خان مجدالدوله به عین الملك که تمام حروف تهجی را به مناسبت و طرز بدیعی آورده، 11. نامه دیگر به همو که بسیار ادیبانه و شیرین و خوش مضمون است و اشعاری از خود مجدالدوله، 12. سواد وقفنامه ای است، 13. رساله در انشاء، همدانی، عبدالغفار، 14. نامه بسیار شیرین و ادیبانه، طیبت آمیز که مجد الدوله به آقا سلیم سنا نگاشته، 15. نامه منظوم و منثور مجد الدوله به دبیر الملك که استعارات زیادی در آن بکار برده، 16. منشآتفرهاد میرزا قاجار؛ خط: نستعلیق، کا: همدانی، عبدالغفار، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج، 49گ، 12سطر (16×12)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 16-08]
منشآت و ترسلات از: 1. فاضل خان گروسی به آقا خان محلاتی، 2. امام قلی خان به دوستی، 3. حاج ملك التجار طهران به نصرالله میرزا؛ خط: نستعلیق، کا: لاهیجانی، احمد، تا: سه شنبه 27 صفر 1312ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (40پ - 47پ)، 17سطر (13×6/5)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: - 322]
فیروز آغاز: شبکی خوشی و هوای دلکشی و خاطر غیر مشوشی دارم چند فرمان و نامه هایی است از قائم مقام فراهانی و دیگران، شامل: - فرمان به نام شاهزاده محسن میرزا میرآخور برای مباشرت عباس آباد از این فرمان تنها صفحه اول است و دنباله آن افتاده است)، - منشآتی است که اول آن افتاده و موجود در این دفتر بقیه انشائی است با تضمین حروف الفباء در تقریظ سفینه نظم و نثر و از جمله دیگر عناوین این منشآت: دیباچه قباله نکاح، در خواستگاری دختر افشار فرموده اند. به دوستی جهت ارسال خربزه، مکتوبی که از جانب رستم محمد خان بیگلر بیگی استر آباد به بارگاه محمد خان والی از گنج، - پاره ای از منشآت میرزا عبد الوهاب نشاط، - انشائی است از محمود خان ملك الشعراء با این عنوان: «صورت کاغذیست که نواب شاهزاده میر آخور به نوار اردشیر میرزا نوشته اند»، - منشآت قائم مقام، - از منشآت میرزا تقی علی آبادی (پنج نامه است)، - یک نامه است از فاضل خان گروسی به آقا خان محلاتی آغاز: «هم نبوت در نسب هم پادشاهی در حسب کو سلیمان تا در انگشت کند انگشتری»، نامه ای از میرزا محمد بروجردی به فرزند خویش میرزا محمد کاظم
آغاز: «شبکی خوشی و هوای دلکشی و خاطر غیر مشوشی دارم»، - غزلی از ابراهیم میرزا برهان السلطنه (با تخلص برهان)، از ابیات آن غزل: «ابروست آن که بر سر مژگان کشیده ای ** یا تیغ و تیر بر دل و بر جان کشیده ای برای بی وفا امید وفا از تو داشتم ** از چیست بر وفا خط بطلان کشیده ای»؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم تفرشی، تا: 1314ق؛ 248ص (248-1)، 15 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 21-223]
آغاز: بسمله سپاس و ستایش مر خدائی را سزاست که؛ انجام: عبدالله شیرازی تحریر نمود في شهر شعبان المعظم سنه 1316
خط: نستعلیق، کا: عبدالله شیرازی، تا: 1316ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: انشاء خلیفه وانشاء رستمی چهل و هشت مکتوب انتخاب
اشعار بسمله ستایش و نیایش مراحدی را که کاتب فصاحت بیان خرد دانشوران، انجام می پرد چشمم نمی دانم که چیست ** یا رخواهد دید یا باید گریست / انس با آئینه اش از بهر دیدار خوداست ** این جوان نازنین شاید گرفتار خوداست این مطالب مندرج است: منشآتی از قائم مقام ونشاط اصفهانی، انواع قلم وخطوط، القاب امتعه واقمسه، لغات علم سیاق، منشآت در چهار فصل وشامل 48 مکتوب، منتخبات اشعار از شعری متقدم که منشیان را دانستن آنها ضروری است، 48 مکتوب مندرج در این کتاب از انشای رستمی (مشارفارسی 552) و انشای
خلیفه مشارفارسی 550) انتخاب شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:
دوشنبه 8صفر 1329ق؛ 81 گ، اندازه: 18811سم [ف: 8-4621]
منشآت و شعر فارسی، شامل: 1. نامه هاشم بن مرتضی حسینی رشتی لاهیجانی در ماه ذیحجه به آقا میرزا سید محمد خان، 2. نامه حسینی لاهیجانی، هاشم بن مرتضی در پاسخ قوام العلماء همدانی در 1334ق، 3. نامه همو به همو پس از رسیدن اشعار او در شوال 1334ق (نوشته همان محمد علی نایینی در 1335)، 4. نامه همو به آقا میرزا کریم همدانی (نوشته همو در 10 ربیع الاول 1335)، 5. شعر قوام العلماء همدانی (نوشته میرزا محمد رحیم خان فرزند و جانشین حاجی محمد کریم خان کرمانی در نوروز 1335)؛ خط: نستعلیق، کا: طباطبایی نایینی، محمد علی و و محمد رحیم خان کرمانی، تا: 1335ق؛ جلد: مقوا، 54گ، 12سطر (18×6)، اندازه: 12×10سم [ف: 17-250]
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن عبدالمجید، تا: 1335ق؛ محشی با نشان «برهان الدين» «برهانی»، «منه» و «ابن القزلجي»؛ جلد: مقوا، 77گ، 10سطر (5/5×12)، اندازه: 22×17سم [ف: 3-318]
آغاز: بسمله، به نام خداوند بخشنده مهربان، در ستایش دانای غیب شهودی شایسته و سزاست که همه را بدرگاهش روی نیاز است و او از همه غنی و بی نیاز انجام: آه آن محبوب دلربا را با همه حسن و دلبری در حجاب تیرگی نابود کرد. سبب تأليف کتاب را تکمیل انشاء و ادبیات و نشر آن می داند و خواسته است تا بهترین چیزها را برای زبان خود حفظ کند لذا از تاریخ یکشنبه 27 اسفند 1306 مطابق با رمضان 1346 به فکر نگارش این اثر و گرد آوری پندیات در این دفترچه افتاد، کتاب حاوی دو بخش است: 1. بخش اول: شامل انشاهای ادبی که بیشتر در وصف طبیعت است با عناوینی چون: سه قطره آب در یک گلبرگ: چهار فصل، که در ضمن به انتقاد از اوضاع سیاسی ایران و مشروطه و استبداد می پردازد، عریضه پسر بدار، نصیحت، پائیز و خزان، حکایت های ادبی منثور از کتب ادبی مانند سعدی و غیره، رقعات و نامه های دوستانه، 2. بخش دوم: شامل مجموعه انشاهائی است که در کلاس سوم مدرسه شرف نوشته شده است و بیشتر شامل موضوعات اخلاقی، اجتماعی و سیاسی و انتقادی را دربر می گیرد. بسیاری از صفحات سفید است در پایان نسخه یک صفحه به شرح لغات و معانی دشوار اختصاص داده شده و ظاهرة آن گونه که از مقدمه کتاب برمی آید نویسنده قصد داشته تا بخشی را به معنی لغات بیشتری اختصاص دهد و ظاهرا نتوانسته و تنها یک صفحه از آن را نگاشته است، 3. مقداری یادداشت جداگانه نیز که بر صفحاتی از کاغذ شطرنجی قطع بزرگ نوشته شده در داخل نسخه وجود دارد که شامل دو مقاله است که مؤلف آن را برای چاپ به یکی از روزنامه های آن زمان فرستاده است مطلب اول شامل دو صفحه با عنوان: «کی و چی هستیم و چه کرده و می کنیم» با تاریخ 20/9/12 و با خطاب «آقای مدیر محترم» درباره اوضاع نابسامان اجتماعی ایران و مقایسه زندگی ایرانیان با آمریکائیان، مطلب دوم شامل 7 صفحه و مقاله ای است با عنوان «آژیر برای وحدت ملی»؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25رمضان 1346ق، جا: مدرسه سلطانی تهران؛ افتادگی: انجام؛ 52گ، 13 سطر (13×8/5)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 19-675]
آغاز: بسمله؛ چون دار السلطنه طهران کهف اصحاب احتشام و معتکف ارباب احترام است، لهذا کفالت مهمات آنجا در عهده صاحب در رساله حاضر، فرامین و احکامی که از سوی دربار قاجار خطاب به اشخاص صاحب منصب و علما و دانشمندان صادر شده با حذف نام افراد، برای یادگیری منشیان و نامه نگاران گرد آوری شده است. در اثنای آن، اشعار معتمد الدوله فرهاد میرزا با عبارت اشعار جناب معتمد الدوله مرحوم» در 5 برگ آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 90گ، 12 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8- 4623]
آغاز: بسمله حمد وثنای بی غایت وستایش بی نهایت پادشاهی را جل جلاله که اشعه لمعات آفتاب عالمتاب ذره ای؛ انجام: چه به آن دولت باقی بده ونستانش بناء علی هذه المقدمات و تلك الكلمات وقفی کرد فریبا لم حباه الله تعالی وطلب عفوه في مقام النجز أ بلطفه العميم وطمعا في جزیل ثوابهیوم لا ینفع مال ولا بنون منشأتي است که برای یادگیری منشیان جمع آوری شده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: اسلیمی، 28گ، اسطر، اندازه: 31×21سم [ف: 8-4618]
آغاز: ای کرده ز کلک صنع نه نقش بدر ** زانشاء تو نقش بسته اجسام صور / هر حرف که از خامه حلمت زدسر ** طغرای قضا گشته و عنوان قدر؛ انجام: ارقام سیاق است منشآتی ادبی است که به جهت یادگیری منشیان در این رساله جمع آوری شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 48گ، 4 و 9سطر، اندازه: 26816سم [ف: 8-4618]
آغاز: الا ای غمت مایه شادمانی ** دلم را ز درد توصد ... /چودانی همه نکتهای نهانی ** ندانم چرا اینقدر می ندانی؛ انجام توفیق کشمیری: بروز حشر الهي چو نامه عملم ** کنند باز که آن روز باز خواه من است / بکن مقابله آنرا بسرنوشت ازل ** اگر زیاد و کمی باشد آن گناه من است جنگی است به نظم ونثر فارسی، شامل منشآت واشعار فارسی یکی از ادبای قرن 12 هجری از جمله: شوقیه، رقعه به نام خازن، درباره عذرنیامدن به سبب بارش برف و باران، رقعه ای در صفات تقویم، نامه اشرف، رقعه به عبدالرحیم و مقیم کاشی و تمرخان، در سفارش شمع سازی، در خصوص استعذار واظهار بیگناهی، در خصوص تهیه رفتن سفر هند، در وصف دوستی که حکیم است؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، بی تا، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 30گ، اندازه: 27×16سم [ف: 8-4614]
آغاز: بسمله حمد بیحد وسپاس بیعد خدای راسزا که نظام عالم از دست ورشته تأليف کاینات درید قدرت او و درود نامعدود بروح مقدس ... این کتابی است که مشتمل است بر فقره چندی که عبارت از مراسله جات وعریضجات ورقعجات بوده باشد مؤلف بیچاره حسب الامر عزیزی از دوستان جانی ... عریضه شاه عالم؛ انجام: وذی الحجه را از برای آن ذی الحجه گویند که در آن حج کننده من تفسیر گاز رنام مردی است تمام شد شیطان غلام شد والسلام علی من اتبع الهدي
کتابی است شامل مراسله جات وعریضه جات ورقعجات که مؤلف به درخواست یکی از دوستانش جمع آوری نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب جلد: تیماج مذهب، 14گ (2پ -15ر)، 15سطر، اندازه: 23×17سم [ف مخ: 2-542]
آغاز: که در این چند سال در سمنان به سر می بردند با وجود صغر سن دایم هوس سفر وتمنای حشم ولشکر می نمودند از آنجا که کمال مرد مردانه وجوهر شخص فرزانه می باید در همه جا ظاهر وهویدا باشد؛ انجام این همه از کجا همه را میسر است اگر همچنان در بند [...] کامران شاهی و کنکاش. متنی است به صورت گزارش وقایع و حوادث روزانه که احتمالا در جریان لشکر کشی در یکی از جنگها نوشته شده است. عبارات آن ساده وادیبانه است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 24گ، 16 سطر، اندازه: 24×19سم [ف مخ: 5-2149]
آغاز: می گوید مسعود بن محمود که بایزد و بزینها ایزد وبدان خدای که نهان و آشکارا حق داند که تا امیر جلیل منصور منوچهر بن قابوس طاعتدار و فرمانبردار خراجگذاری انجام: اگر کار به جنگ کشیدفرزندی شجاع السلطنة خراسان وجود دارالمرز دارالخلافه حاضرند و محمد تقی میرزا با جمعیت خود ... وهرنوع اجتماعی که از آذربایجان نیز مقرراست همان فرزند درفکر باشد و در آن حدود مشغول جدال و مرال شود منتخبی است از نامه های بزرگان از جمله نامه بونصر مشگان از زبان امیر مسعود به قدر خان (خان ترکستان)، بیعت نامه سلطان مسعود به خلیفه القائم بامر الله عباسی، فریاد نامه امیزان روم به خدمت سلطان سنجر، نامه سلطان سنجر به ملک روم، نامه فتحعلی شاه به عباس میرزا و ..؛ خط: تایپی، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 50گ، اندازه: 29×22سم [ف مخ: 5-2150]
آغاز: وفاق صفحه پیش از گنجایش کلام متکلمان بی معاینه بالاراد سامعان را استماع کلام مسرت شهامتش هر ساعت وجهی وجیه. بیت: این طرفه بیاض مایه ذوق ** دامن زن آتش
کل شوق؛ انجام: حقایق حالات خیریت دلالت بود که نامه نامی شرف صدور یافته کفی بالله شهیدا که نعف بر شعف افزوده طریقه دوستی آن متقضی آنست که پیوسته این شیوه پسندیده را مرعی داشته باشید. مجموعه ای است از منشآت منتخب از میرزا مهدی استر آبادی ونیز شیوه نگارش نامه به کسان ومقام مختلف و چند توبه نامچه و عقد نامچه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 68 گ، 17سطر، اندازه: 20×9سم [ف مخ: 5-2150]
آغاز فدایت شوم با اینکه ذره بی مقدار را عرض وجود در معرض آفتاب جهان تاب خلاف رویه آداب است و در بزم ماه گیتی افروز مسکین سها را اظهار نمود منافی قانون صواب. همواره درصدد؛ انجام: رحمت افزای خاطر فیض اثر نکردند گاه گاه هم علیرغم اسمان در این عزل عمل والتزام عزلت بر جزع خدمت سرافراز داشته که از دولت بندگی حضرت به خداوندی ضرب المثل [...] مجموعه ای از منشآت است که با عناوین «فدایت شوم»، «سرورا» وغیره نگاشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 38گ، اندازه: 20×9سم [ف مخ: 5-2151]
آغاز: قسما به والله تعالی که سعادت جاودانی و ثمره شجره زندگانی منحصر در مجموعه ای از انشاءات با عناوین «خطاب - جواب» با استفاده از ابیات ومصراع هایی از شعر فارسی است؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 23گ (27ر - 49پ)، 13 سطر، اندازه: 20×12سم [ف مخ: 5-2147]
آغاز : محفل عالی وشوق گلشن راز مجلس متعالی پیوسته در اراست لیکن بحمد الله الملك الاكبر قرب باطنی از ارطباط هیولا وصورت بی شرافت معنوی از اختلاط لفظ و معنی؛ انجام: ای از رخ تو پیدا انوار پادشاهی ** در طینت تو پنهان صد حکمت الهي
/ای پیش از آن که در قلم آید ثنای تو ** واجب براهل مشرق و مغرب دعای تو عرایض، دیباچه ها، مراسلات، نامه های دوستانه و مضامین مختلفه ای که در احوال دیگر قلمی شده است، از منشآت با عنوان مرحوم میرزا و میرزا محمد صادق نیز نقل کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «محمد صادق بن محمد علی الطباطبايي» (بیضوی)، «عبده محمد صادق طباطبایی» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 76گ (87ر -162پ)، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2147]
آغاز: الحمدلله ... بیت: آن که صفاتش به کلام مجید ** گفت خداوند غفور حمید [] لطفش راه نماینده طالبان است و غضبش گردن شکننده ظالمان است؛ انجام: مکتوب را چنین نویسند: شوقوافیا تبر صفحه صحیفهواتحاد بر ورق. مؤلف به درخواست عده ای این مکتوب را نوشت تا آگر گاه گاهی ضرور شود به یادگاری دو کلمه ای بنویسند؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 94گ، 10 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5-2146]
آغاز این زمان اکثر واغلب همین حال دارند با طبقه هرکه بنشینند و برخیزند فعل وصفت ایشان را اظهار کنند و به وجود آرند تا کلاغ کام خود به دام کشند؛ انجام: به بحر وحدت مطلق درافکنی زورق ** کفی نمایدت این چرخ ازرق دوار به گوش دل لمن الملك را شوی شنوا 68 به نطق هوش بگویی لواحد القهار انواع صحیفه به فضلا، اخلاء، یاران و دوستان و غیره را گرد آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 56گ (65ر - 120پ)، 17سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 5-2146]
آغاز: عرضه داشت کمترین بندگان فدوی سعدالله خان بعد از ادای لوازم بندگی و تقدیم مراسم پرستندگی ذره آسا به موقف عرض ارفع اعلی می رساند، انجام: ثمره شجره بوستان مودت وافضال همواره از زلال محبت وفیض لایزال سیراب باد بعد از اظهار اشتیاق ملاقات. عرایض صاحب منصبان و چاکران به درگاه سلطنت در دوره قاجاری (احتمالا) است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده حسنعلی» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 176گ (144پ -319پ)، 11 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 5-2146]
آغاز: بسمله عرضه داشت دعا گو بذروه عرض بندگان ذی شأن نواب کامیاب سپهر رکاب؛ انجام: حساب رقوم بدین موجب است که در ذیل قلمی شد. (اعداد به قلم سیاق)
در این رساله نمونه نامه هایی برای آموزش دادن کیفیت نامه نگاری و مکاتبات جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 26گ (1-26)، 10 سطر، اندازه: 19×16سم [ف مخ]
چند نامه و قباله و عقد نامه است بدین گونه: 1. قباله عقد نامه بقلم محسنای سلیمی نایب الصداره مورخ 28 رمضان 1081ق، 2. فرمان شاه برای وزیر مازندران عباس قلی بیک در پنج شنبه 9 شوال 1078ق، 3- فرمان منع شراب برای وزیر مازندران از روی نسخه ای که جمشید بیک برای خان استراباد برده بود؛ بی کا، بی تا؛ ص (360-365) [ف: 5-667]
آغاز: بسمله. بنام خدایی که عقل و خرد ** نیارد که بر کنه او پی برد نظم: خدایی که هستی مرورا سزاست؛ انجام: عمدة الأطباء العظام فلان حررته و سودته في یوم الغدير في طهران و انا العبد محمد هادی الشيرازي تحریر في 18 ذق 1302. نمونه هایی است که به «سلطان، مجتهد، قضات، سادات، پزشکان» می توان نوشت؛ بی کا، بی تا، 16ص (1-16) [ف: 5-668]
از ابوطالب کلیم و نصیرای تهرانی در طلب اسطرلاب و آقا حسین خوانساری به میرزا صائب و نامه علماء ماوراء النهر در جواب دانشمندان خراسان هنگام محاصره مشهد به دست عبدالله ازبک و پاسخ آن از ملا محمد مشک؛ بی کا، بی تا؛ 15ص (250-264) [ف: 5-670]
آغاز: بخوبترین وجهی و نیکوترین صورتی روی نموده از وصال آن دیده را نوری و دل را حضوری حاصل گشت؛ انجام: که القلب عندك فانظر مایری دست بر دعا برداشته حصول ملاقات بدرگاه الهي مسئلت می نماید از شرح محبت آرامید. تمت رساله بدیع و جالبی است در تعلیم انشاء و منشی گیری، تدوین آن بدین سبک است که در آن 32 نامه به تعداد حروف الفبا تحریر شده، و از هر نامه یک حرف حذف شده است. بدین ترتیب: نامه اول فاقد حرف الف، نامه دوم فاقد حرف ب تا آخر، در نسخه حاضر از نامه فاقد حرف شین تا نامه آخر (فاقد) حرف یاء موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (104-111)، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4622]
آغاز کیش را که اخلاص خود را نسبت باین آستان همچو بارقه بدر منیر و شعشعه مهر عالم گیر بر جمیع عالمیان ظاهر نموده نامه های کوتاهی است که از منشیان مختلف، برای یادگیری نامه نگاری به مبتدیان، جمع آوری شده است، در پایان آن نامه ای از قایم مقام به نظم که در جواب نامه شخصی نوشته در 4 بیت آمده است؛ خط: شکسته، کا: نام کاتب پاک شده است (احمد بن
ابو الحسن)، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 21گ (1-21)، 9 سطر، اندازه: 10×7سم [ف: 8-4629]
آغاز: هذا کتاب ترسل ... قباله نامچه را چنین نویسند بسمله الحمدلله الذي احل البيع و الشرى و حرم الغصب و الربوا نامه هایی است که جهت یادگیری نامه نگاری در این مجموعه جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 24گ، 12 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8-4623]
آغاز: صحیفه موالفت را صفحه پرداز میگردد که گرامی رقیمه محب طراز و سامی نامه لازم الاعزازي که از جانب دوستان مخلص نواز نامه هایی است که برای یادگیری نامه نگاری جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 10گ (63 -72)، 17سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4622]
آغاز: الحمدلله الذي جعل المحبة مفتاحا لأبواب عرفانه و الرسالة مصباح لأسباب القابه؛ انجام: یعنی گاهی مشقی هم فرموده باشند. فرامین و مکاتیب تاریخی است از دوران قاجار، که جامع و منشی آن معلوم نیست، و مشتمل است بر: 1. نامه از جانب همایون اشرف به سلطان محمد خواندگار روم، 2. نامه سلطان روم، 3. نامه به یکی از سلاطین فرنگ، 4. نامه به ناپلیون پادشاه فرانسه، 5. نامه از جانب اشرف اقدس به پادشاه انگلستان، 6. به یکی از سلاطین فرنگی نوشته شده، 7. به یکی از سلاطین نوشته شده، 8 ایضا به یکی از سلاطین نوشته شده، 9. جواب ذریعه محمود شاه افغان رشید خان به دربار پادشاهی، 10. نامه فرمان فرمای بخارا، 11. جواب ذریعه پادشاه یمن، 12. به میرزا ابوالقاسم نوشته شده، 13. به آقا سید علی نوشته شده، 14. به شیخ احمد احسائی نوشته شده، 15. به شیخ موسی کاظماوی نوشته شده، 16. فرمان گزارش هرات به نواب نایب السلطنه عباس میرزا، 17. فرمان اعلان فتح نواب محمد ولی میرزا والی خراسان و شکست افاغنه هرات به دیگر ولایت، 18. عنوان فرمان امضای شیخ الاسلامي، 19. فرمان تفویض ایالت استر آباد، 20. عنوان فرمان قضا، 21. عنوان فرمان سرکردگی، 22. فرمان امضای منصب قضا، 23. فرمان به اسم یکی از صوفی زادگان، 24. فرمان تفویض اختیار ولایت استرآباد به محمد قلی میرزا، 25. فرمان تفویض اختیار قلعه ایروان به مهدیقلی خان، 26. فرمان استیفای ممالک به اسم حاجی محمد حسین خان بیگلربیگی اصفهان، 27. فرمان استیفای دیوان اعلی به اسم یکی از مستوفیان، 28. فرمانی که در خصوص کیفیت محاربه با سردار روس که در ایروان نوشته شده، 29. فرمان به دولت فرانسه، 30. فرمان به عسکر خان، 31. وثیقهای حسب الامر همایون جهت رفع ملالت شاهزادگان عظام از یکدیگر، 32. خطبه فارسی به نام فتحعلی شاه قاجار، 33. خطبه ترکی، 34. خطبه عربی، 35. شرح احوال ملك الشعرا فتحعلی خان متخلص به صبا، 36. خطبه کتیبه جدید دارالسلطنه طهران، 37. عنوان خطبه نزول اجلال به چمن سلطانیه، 38. عنوان وقفنامه عمارات جدید البناي دار الأمان قم، 39. قباله نکاح حسنعلی میرزا، 40. وقفنامه دعوات، 41. حکم رخصت شراب در سور نایب السلطنه عباس میرزا، 42. قباله نکاح شاهزاده عبدالله میرزا، 43. توصیف شهر شیراز، 44. عرایضی که برای شاهزادگان نوشته شده، 45. عریضه به آقا سید محمد، 46. به صدراعظم دولت عثمانی نوشته شده، 47. عریضه به یکی از وزرا، 48. به فرمانروای نجد و حجاز نوشته شده، 49. در تعزیت مرحوم میرزا محمد رضا، بمیرزا عبدالباقی نوشته شده، 50. در فوت مجمر نوشته شده، 51. به سلیمان پاشای بغداد نوشته شده، 52. چند غزل و چندین قطعه منثور؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای سرلوح؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، اندازه: 30×20سم [ف: 9-58]
آغاز: حکمت مآب فطانت اناب حق شناس حقیقت اساس واقف مواقف معارف و معانی؛ انجام: امید که بیمن دولت بی زوال بسر حد خیر و صلاح انجام پذیرد. نامه های مختلفی است با انشائی بلند که در سه قسم گرد آورده شده است بدین ترتیب: قسم اول: در کاتیب و فرامین پادشاهان، قسم دوم: در عرایضی که به خاقان و خوانین نوشته شده، قسم سوم: در انتخاب کتب و بیاض ها و نثرهای دیگر؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج، 93گ، 20 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 12-120]
آغاز عرضه داشت کمترین بندگان جان نثار ** خاک رهگذار رخش باد سرعت را انجام: بس همینش گرفتند مقبول طبع پادشاه ** ظل حق فتحعلی شه خسر و مالک رقاب چند عریضه و سواد عقدنامه و فتحنامه و بعضی از قصاید و ترجیعبند و غزل، که همه اینها را مؤلف به نام فتحعلی شاه قاجار انشاء کرده و در خواست نموده که در صف منشیان وی قرار گیرد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج، 77گ، 9 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 20-213]
آغاز: مراسله، نمی دانم که آیا جواهر فروشان سیه بازار را چه باعث شده که بجواهر سرمه مداد محبت نامه ها و منشآت متفرقه ای است که به دوستان یا شخصیتهای اداری و بزرگان از طرف خود نگارنده یا دیگران نگاشته شده و در مجموعه گرد آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 241گ، 12سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 23-13]
آغاز: کفات سوانح اعمال روز را در استعمال جوارح و قوی
ظاهری بدن پهلو تهی ساخته اند؛ انجام: از شرب شراب که شعله آتش مهم مانع صعود مشتمل است بر منشآت میرزا مهدی استر آبادی و انشآت دیگر، نوشته ها، یادداشت ها و مطالب مختلف؛ خط: شکسته نستعلیق
چلیپا، کا: محمد باقر اصفهانی، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یکی از نامه ها تاریخ 14 ذیحجه 1105 را دارد؛ مهر: «احمد» (مربع)؛ 114گ، ابعاد متن: 1567، اندازه: 18×9 سم [ف: -1]
آغاز از جناب آقا میرزا سلمان وزیر خراسان بجناب بیگلر بیگی گیلان: قربانت شوم از این که در وقت حرکت جناب عالی از دارالخلافة مطلع نشدم؛ انجام: دیگر اینکه در جواب معروضات بعد از وقوع اصلاح و التيام که در میاندوآب نوشته خدمت سر کار ایشان فرستاده بودم، دیروز که پنج شنبه چهارم بود توصیه رسید که در انجام و اتمام آن امور اظهار مسرت و رضامندی. نامه هایی است از اشخاص مختلف: میرزا سلمان وزیر خراسان، میرزا علی خان امین الدولة میرزا عبدالوهاب معتمد الدولة و دیگران در پایان از کلمات بزرگان و مثلها و مواعظ و مطایباتی چند آورده است؛ خط: شکسته تحریری، بی کا، بی تا؛ 15گ، 15سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1-106]
آغاز: همواره تا دیوانخانه بلند ارکان سپهر به لوامع انوار ماه و مهر منور و مزین است بی کا، بی تا 55گ (67پ -121ر)، اندازه: 15×10/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: في: -108]
آغاز سالک مسالک شریعت و طریقت و ناهج مناهج معرفت و حقیقت اخوان اعز امجد درویش مشتاقعلی و رونق علی شاه؛ انجام: لا اله الا الله العلى العظيم کذب العادلون بالله وضلوا ضلالا بعیداض و خسروا خسرانة مبینا منشآت و نامه هایی است که بین برخی از بزرگان صوفیه رد و بدل شده با این عناوین: نامه به درویش مشتاق علی و رونق علی شاه، نامه میرزا محمد تقی، نامه مظفر علی شاه به چندین نفر، نامه سید نوربخش به پادشاه میرزا شاهرخ، و نامه دیگر در نصیحت به مریدان، تحقیقی در (ان الصلاة عن الفحشاء و المنكر)، تحقیقی عرفانی در حقیقت اشیاء، حدیث توحید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 15گ (49ر -63پ)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -140]
بیشتر نامه ها از شاه عباس صفوی است با این عنوان ها: از شاه عباس به خواندگار، نواب اعلی که مصحوب شاه کرم بیک اوریا به خواندگار فرستاد، جواب آن از نواب اعلی در جواب کتابت عبدالمؤمن خان اوزبک از جاجرم مصحوب قاصد بافقی فرستاد، کتابتی که از جانب نواب اعلی به عبد المؤمن خان نوشته اند، کتابتی که از جانب نواب اعلی به خان احمد والی گیلان نوشته اند، به عبدالله خان اوزبک، نامه از حاتم بیک اعتماد الدوله به وزیر اعظم، جواب نواب اعلی به جلال الدين اکبر پادشاه هند، جواب کتابت وزیر اعظم که برای اعتماد الدوله نوشته، کتابتی که از جانب نواب اعلی به سلطان سلیم میرزا والد پادشاه عالیجاه جلال الدين اکبر والی هند نوشته شده، فتحنامه خراسان که از هرات به دارالسلطنه اصفهان نوشته شده، کتابت نواب اعلی به جلال الدين محمد اکبر پادشاه هندوستان، پروانچه تحفیف دارالسلطنه اصفهان از اخراجات؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، اندازه: 18/8×9/8 سم [ف: 7-18]
آغاز: و علی اول الائمه من عترته الطاهرين و بعد بر ارباب الباب و اصحاب آداب پوشیده نماند؛ انجام: آن محال چون مهمات مازندران مشتمل: نشان صدارت حکیم افضل الدين محمد ولد مولانا یحیی خان لاهیجانی شاعر، نشان خطابت میر کبیر هروی، نشان درباره ملقب گردانیدن سلطان محمود خان میرزا گرجی که به شرف اسلام مشرف گشته به رتبه بلند و لقب برادری، نشان چرخچی باشی گری ولی خلیفه استاجلو در زمان شاه اسمعیل، درباره نشان که جهت حکیم ابوالفتح مشهور به حکیم بابا و حکیم کوچک، نشان که جهت خواجه شیخ محمد تاجر شیرازی نوشته شده، صورت فتح نامه که در زمان سلطان محمد به والی گیلان نوشته اند، نامه محمد اسمعیل حسینی به سلطان سلیم خان بن سلطان شاہ خان، نامه محمد اسمعیل حسینی به پسر سلطان سلیم خان نامه به عبد المؤمن خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، 55 گ، 17سطر (6×12/5)، اندازه: 9×15 سم [ف: 5-1613]
از: 1. شاه طاهر دکنی، 2. سلطانعلی مشهدی، 3. معینا علیا، 4. امیر اختیار، 5. خواجه محمد شریف، 6. میرزا فصیحی، 7. میر سید علی همدانی، 8 شاه شجاع کرمانی به امیر تیمور گورگانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 29/5×15/9 سم [ف: 7-216]
از دوره صفوی، دارای مطالب زیر: عهدنامه که از جانب خواندگار روم، وزیر اعظم مصطفی وكالة در سال 1049 نوشته کتابی که محمد مان وزیر اعظم سلطان مراد برادر عثمان ... اعلی نوشته است. دو رقعه از نصیرا که یکی از آنها به سید محمد خواتون ... صورت احکام اشرف در باب قروض سیادت و نقابت پناه ...... میرزا ابراهیما که به توسط آقا خصرا هفتصد تومان فرستاده اند ربیع الاخر 1010، جواب مکتوب مصطفی وزیر اعظم کتاب سلطان سلیم خواندگار روم بعد از وفات والدش به نواب کامیاب ...؛ بی کا، بی تا، 90گ، اندازه: 24×14سم [ف: 2-17]
آغاز: همین که در حق این محبت با صدق و سداد مخلص خالص الفواد این فرزند نو رسیده ... تعزیه نامچه به کسی که پدرش مره باشد: الحمدلله الباقي؛ انجام: این چند سطر جهت یادداشت مرقوم شد. بارك الله في صفقهما. آمین و الحمدلله رب العالمين. منشات موجود در نسخه چنین است: تعزیه نامچه به کسی که پدرش مرده باشد و پاسخ آن، تعزیه نامچه به کسی که برادرش مرده باشد و پاسخ آن، تعزیه نامچه به کسی که پسرش مرده باشد و پاسخ آن، دلالت نامچه به بیمار و پاسخ آن، نامه به پدر و پاسخ آن، محبت نامچه و پاسخ آن و حجت نامچه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، وگ (1-9پ)، 11سطر (13×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-394]
آغاز: عنوان اول: بسمله. تعریف دیباجه جات و فتح نامه جات و امثال آن، فتح نامه حکیم میرزا والی کابل در جنگ والی بدخشان من انشاء میر حسن علی منشی سلطان مشار اليه عنوان: آخر بحر طویل شاهدان نیشابوری انشاء از محمد طاهر قزوینی و نصیرا همدانی و دیگران است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 190گ، 32سطر (21×12)، اندازه: 28×16سم [سنا: ف: 2-46]
شامل: 1. نامه به جلال منجم، 2. عریضه ملاعزیز به خان، 3. پاسخ خان به او، 4. عریضه به خان و پاسخ او (گویا خان در اینجاها همان خان احمد خان گیلانی باشد)، 5. رقعه به ملاحسین سالو کدهی درباره علماء زیدیه، 6. پاسخ آن، 7. جواب عریضه زیدیه این سه نامه از رهگذر تاریخ تحول از آئین زیدی به امامی در گیلان بسیار ارزنده است)، 8 نامه خان به امیر حمزه خان، 9. حکم سرکاری نوازنده به اسم محمد مؤمن سازنده، 10. حکم معافی استاد خضر شاه موسیقی دان، 11. رقعه به استاد زیتون، 12. در حاشیه دستور العمل خواجه مسیح، 13. دستور العمل وزارت ملامیر حسین، 14. دستورالعمل دیگر به محمد کحال؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5ص (16-20)، ابعاد متن: 13×8، اندازه: 29×16سم [سنا: ف: 1-234]
نسخه اصل: فیلم دانشکده حقوق. منشآت و نامه های دیوانی و درباری قاجار، با تاریخ 1273 و 1277؛ بی کا، بی تاز [فیلمها ف: 3- 232]
آغاز: عنوان رقیمه جات ... فتح نامه اول ... اگر چه یقین دارم خط نحسم را نخواهی خواند؛ انجام: اما باسم نیک بالطاف کردگار تمت. نام مؤلف کتاب معلوم نیست، تنها در خاتمه کتاب می نویسد: «... این ارادت پیشه خلوصیت اندیشه بتمنای برخی از دوستان ... تجمیع این کتاب ... بر آمده ... تا آنکه عشاقان با غم ساخته و شیدایان دلباخته ... از مضامین شیرین ... آن ضبط رقیمه ... نموده ...»، از مضامین کتاب و سبک انشای آن و کلماتی که در آن به کار رفته معلوم می شود که در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم نوشته شده، این کتاب مبتنی بر نامه هایی است که عاشق و معشوق به یکدیگر باید بنویسند؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 187ص، 20 سطر، اندازه: 25/5×16سم [ف: 6-218]
آغاز: این نه خوابست این نه بیداری ** این نه مستی است این نه هشیاریچه خواست کافتابها بر آمده اگر همه طلعت دوست بود؛ انجام: پس هر چه را هنر دانی اگر دیگران هم هنر دانند و نگوئی هنری نهفته باشی و اگر عیب دانند و گویی عیبی آشکار کرده سر نهفتن از آن به که عیب خود گفتن. منشآتی است با سجع و قافیه شیوا و در پایان آن اندرزهایی شبیه باب 8 گلستان سعدی یاد کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 22ص (1-22)، 10-18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10-52]
منشآت و مکاتیب و شعرهای پراکنده با تاریخ 1038، عنوان نامه ها: جواب نامه ای از میر صادق، نامه اعتماد الدوله با انشای طالب خان واقعه نونویس، نامه ای به دستور شاه درباره خواستگاری دختر صفی قلی خان قورچی باشی و متولی مشهدین و بیگلربگی بغداد برای محمد بیک پسر زینل خان شاملوی ایشک آقاسی باشی با انشای نصیرا همدانی، نامه نصیرای همدانی به یکی از اعزه هند، نامه نصیرای همدانی به یکی از آشنایان، نامه حکیم ابوالفتح به شاه فتح مورخ 5 ربیع الاول 996، نامه میر سید شریف در طلب ماست به میر شجاع، نامه شیخ ابوالفضل هندی، نامه ای به میرزا علی بیک، افتتاح دیوان حکیم سنایی، افتتاح دیوان کمال اسمعیل، افتتاح دیوان خاقانی در دوجا، نامه میر محمد حسین تفرشی به والدینش، نامه میرزا عفر آصف خان، افتتاح بیاضی است مورخ 18 ذیحجه 998 در لاهور، نامه درخواست قرض قاضی شمس الدين طبسی از سلطان محمد خوارزمشاه، نامه نصیر ای همدانی به شیخ محمد خاتون در طلب عینک، نامه دیگر از نصیرا، نقل کلامی از خواجه نظام الملك، نامه نصیرا به محمد حسین حلبی، نامه شیخ ابوالفضل از زبان اکبرشاه به شاه عباس، نامه کازرونی در منع ریش تراشی، صورت انشای صاعدی در باب حکیمی بی وقوف، نامه استیفاء میرزا شکرالله مستوفی الملكي به شاه به انشای قاضی عبدالله، دیباچه مرقع حسب التكليف میر عماد جهت حسین خان انشاء شده، نامه شاه سلیم به خدمت نواب اشرف، جواب نامه مذکور که به میرزا عبدالحسین نوشته نام امیر محمد باقر (سید داماد) به ملا عبدالله شوشتری، نامه امیر تیمور گورکان به خواجه جهان، نامه حکیم سنایی به یکی از دوستان، نامه حکیم ابوالفتح در جواب رقعه میرزا جعفر، نامه ندر محمد خان والی بلخ به خدمت اشرف، نامه ای از جانب نواب اعلی که حاجی رفیق برده، دیگر نامه هایی است و نیز ده صفحه
شعرهایی از طرفی و فیضی و وقوعی و طاهری و کمال خجندی است تا میرسد به میر مشتری و اسیری؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: محمد صالح خاتون آبادی، بی تا؛ جدول شنگرف و لاجورد با یک تصویر (دو مرغ بر شاخسار) به زر در ص
88 مهر: ابراهیم حسینی؛ جلد: تیماج مذهب، 54گ، 25-23 سطر (14×27)، اندازه: 38×25سم [سنا: ف: 2-245]
آغاز: چون وجود شخصی که عارف بمسائل دینی و واقف ...الحمدلله الواحد الأحد ... غرض از تحریر و ترقیم ... آقا محمد حسین شهیر باقا بزرگ؛ انجام: اینکه میگویم بقدر بقدر فهم تست ** مردم اندر حسرت فهم درست مجموعه ای است از نوشته های مختلف از قباله و وصیت نامه و صلحنامه و مکاتبات و جز آن که در اغلب نام و نشان و القاب اشخاص نگارش یافته؛ بی کا، بی تا؛ 7ص (200-207) [ف: 7-375]
آغاز: که درینوقت بر طبق تقبل و تلاش فرمان واجب الاذعان بحکومت فلان بجهة او شرف صدور بخشیده اگر چه این کمترینان امر ولی نعمت را بجان منت میدانم اما از قرار یکه معلوم رأى؛ انجام: آخرین مکتوب: دو نسخه بنگارش گزارش حالات و اظهار و اعلان ... مهمات و تیمنات میشد ارکان دوستی محمد ... باشند. در صفحات سفید اول و وسط آخر نسخه ابیات و قطعاتی از نوا، محمد علی میرزا و خرامان نقل شده؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 10-1562]
منشآت و مکاتیب مشتمل بر القاب وزراء و چند شعر و نامه سلطان سنجر به سلطان روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده علی بن باقر»، «علی الحسيني»، «عبده علی الحسيني»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 134 گ، اندازه: 18×9سم [ف: 4-1342]
نامه ها و انشائها است غالبا به شیوه منشیان مقیم هند؛ کا: سید علی، بی تا، صفحات: گ 47-109 و 118-143 و 167-179، اندازه: 24×12سم [ف: 21-296]
آغاز و تمامی خواست محبت است خواهی عطر شام مشک مشام بوده؛ انجام: مبلغ دوازده تومان ریال رایجی بمضمونی فلان مذکور واصل گردید. در این رساله کوتاه نمونه هایی از قطعات و عبارت های ادبی که برای نامه نگاری مناسب است به صورت کوتاه ذکر شده است؛ خط: نستعلیق ناخوانا، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 27گ، 3سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 36-213]
آغاز به جواب میرزا فلان همواره ریاض امانی و آمال عالی شأن معلی مکان؛ انجام: بین ارباب طلب تقسیم و اصل را ... با قا فلان نماید و موقوف ندارد تحريرة في شهر فلان سنه فلان منالهجرة المقدسة النبوية علی ها جرها الف سلام و ثناء و تحية منشآت و نامه هایی از فرامین و نامه های منشیان، که برای تعلیم نامه نگاری جمع آوری شده است، در آن از ملا محمد محسن هزارجریبی و حسین علجائی افغانی یاد شده است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 155گ (3پ -157 پ) [ف: 37-351]
در ضمن آن این فرامین آمده است: فرمان لقب قائم مقامی میرزا ابوالقاسم فراهانی، فرمان قاضی عسکری میرزا محمد حسین و برقراری وظیفه و تیول، تحریر شده در صفر 1248؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ (128ر-139 ر)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 36-420]
هفده نامه کوتاه فارسی است که برای تعلیم نامه نگاری تحریر شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (34ر -35ر، 52پ -53ر)، 14-17سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 38-538]
آغاز: لطیف بود شکر حضرت عزت بتقدیم رسید متر صد و مترقب بود و هست که روز بروز و لحظه به لحظه شیوه بنده پروری و طریق فیض گستری؛ انجام: فثبت الصداق علی ذمة الزوج والحقوق المعين في الشرع علیها مجموعه منشآتی که مؤلف در موضوعات گوناگون به دوستان و معاصران خود نوشته است در متن نامه ها از میرزا عباس قلی خان و میرزا خان یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 37-557]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی DXCII؛ خط: نستعلیق و ثلث، کا: مصطفی بن عباس بن سید طرخان بن سید حسین بن سید شیخ احمد (با آوردن نسب خود با پیکره ای از طاوس که در اندام آن هم نوشته)، بی تا؛ پیوست عکس تمهیدات همدانی CCXII که در ص 60 همین فهرست یاد شده است؛ 10گ [فیلمها ف: 1-207]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9-2257ع نسخه اصل: موزه آسیایی آکادمی علوم شوروی 816 .Or. C. از دیوان سنجر از اتابک منتجب الدين بدیع کاتب جوینی و دیگران مانند رشید وطواط؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 232گ [فیلمها ف: 1-207]
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 171ف
نسخه اصل: اسعد آفندی ش 993. نامه های درباری و دیوانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 223 گ، 30سطر [فیلمها ف: 1-208]
نسخه اصل: کتابخانه مکرمین بن خلیل بن محمد الالبستاني. از
نامه زین الدين ابوبکر تا یبادی به تیمور گورکان آغا و به نامه به جامی می انجامد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 112گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1-208]
نسخه اصل: از اداره موزه کاخ ابیض. فرمان های قاجاری؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-209]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 11665. ناصرالدین شاه و میرزا آقا خان نوری؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-259]
آغاز : بسمله. عریضه حضرت عباس (علیه السلام) جهة مطالب شرعیه نوشته ارسال دارد. علیك ایها العبد الصالح المطيع الله و الرسول و الامير المؤمنين و الحسن و افضل الصلوة و السلام ... و «... بعلمای بزرگ و معلم و فضلا و مجتهدین این نویسند: عالجنابا مقدس القابا فضایل مأبا؛ انجام: التزام نامچه ملتزم گردیدند کدخدایان و ریش سفیدان قریه حبشی که اگر از حال تحریر الكتاب الى مدت ده سال یکزرع چت یا کرباس از مال مسروق مشهدی بیرامعلی از
حبش و از رعایای حبشی بعرصه ظهور اید صد تومان تبریزی بدیوان خانه مبار که می دهند تحریرا في شهر فلان ایضا ملتزم گردید عالیشان صفر علی ... اگر بار دیگر بیاورم ده تومان بسید موسوی داده باشم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 13گ، 14-13 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 3-1328]
آغاز: مکتوب کتب الى الشيخ الامام العالم العارف المحقق صدر الدين الرواسي قدس الله تعالی روحه ... فواد نور المحبة ساطع ** و لیس لنجم العقل فیه مطالع... فسحت ساحت سینه بجاروب لا، از غبار تعلق اغیار پرداخته و چتر فواد بر سریر حیات سایبان خیال ان صاحب انداخته. بیت: تخت روان و تاج دل ** بی جم عشق هیچ نیست؛ انجام: زبانش در مصاف اوصاف آن دودمان مانند تیغ در معارك سپهر ساطع ... و ... درخت بخت تو بادا بغایتی سر سبز ** که شاخ دولتش آر [د] نجوم زاهر بار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 108گ، 24-33سطر، اندازه: 17/5 × 31/5 سم [ف: 3-1329]
سه نامه است از قائم مقام دو نامه به میرزا محمد علی آشتیانی و یکی به عربی است و شعر قائم مقام و معتمد الدوله و نامه قاآنی به یک شاهزاده و پراکنده های دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب جلد: تیماج، 3گی (162پ -164ر)، 13 سطر (14×10)، اندازه: 22×15سم [ف: 11-2398]
نسخه اصل: بایزید ولی الدين ش 2357. گردآوری محمد بن صالح دزفولی در بغداد روز چهارشنبه 27 محرم 987 نامه های دزفولی بغدادی و طهماسب شاه و تیمور لنگ و خواجه سعد الدين افندی و دیگران است، نمونه رقعه های آموزش نامه نگاری است با تاریخ 8 ربیع الثاني 1086 ق در پایان یکی از آنها؛ خط: نسخ و تعلیق، کا: محمد بن صالح دزفولی، بی تاب 139 گ، 27 سطر [فیلمها ف: 2-1]
آغاز هر چند دیده رمد دیده دور افتادگان منازل نیاز و واماندگان مراحل آز از مکحل الجواهر ملاقات صوری که غایت منتهای محرمان احدیت؛ انجام: تمامی مازندران و هزار جریبین کوثر دفع و شریف عهد به همه جا امر ساخته در عهده شناسند خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 40ص (46-8 و- 48)، اندازه: 14/3 × 23/5 سم [ف: 29/1-536]
نسخه اصل: از روی اصل آنها که در شهر شیراز است و شماره 1 تا 6 از موزه شخصی آقای سید امین الله کوثر است. ده طغرا فرمان و نامه و نوشته است: 1- استشهاد: مورخ 21 ذیقعده 876 درباره «کمهر» و «گلستان» وقف بقعه سلطان سید نورالدین علی الغازي العلوي، 2. فرمانی درباره سور غالهای فارس: به وسیله الله بردی خان بیگلربیگی به ویژه سیورغال مسجد و بقعه همان غازی علوی به مبلغ 1854 دینار تبریزی مورخ ربیع الأول 1020 با مهر شاه عباس مورخ 999، 3. فرمانی درباره سیورغال همین مسجد و بقعه از بابت خمایجان شولتان همان که به 1854 دینار می رسیده است با اشاره به حکم یاد شده مورخ 1020 نوشته ربیع الثاني 1049 با مهر شاه صفی، 4. فرمان فروش دولت آباد بلوک مرودشت مورخ 15 محرم 1254 فروشنده میرزا محمد علی مشیر الملك و خریدار شرف نساء خانم زن حاجی محمد ابراهیم خان به مبلغ نهصد تومان، 6. قباله فروش
حسین آباد بهمین آباده اقلید مورخ 20 شعبان 1277 به بهای 1551 تومان و پنج هزار دینار تبریزی، خریدار محمد قلی خان قشقایی ایل خانی فارس عموی فروشنده که حاجی نصرالله خان پسر محمد علی خان ایل خانی پیشین فارس می باشد، 7. جمع و خرج مدرسه مسعودیه شیراز: از 1 ذیقعده 1324 که در این تاریخ باز شده بود تا پایان رجب 1325، 8. نامه ای از نصیر الحسيني فرصة الدوله، 9.نامه ای از حاج علی آقا بانی مدرسه مسعودیه درباره همین مدرسه و باز کردن آن در 1 ذیقعده 1324 مورخ 1325، 10- شش نامه از حاج یوسف سیاح: به خط خود او؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-27]
نسخ اصل: دانشگاه 5278. نامه به عین الدوله یا از سوی او؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 3-184]
آغاز: بسمله. حمد بیحد و ثناء بیعد مر ملك الملكي را که انشاء موجودات لمعه از اشعه انوار قدرت اوست ... اما بعد مدت مدید است که دوستی عزیز حفظه الله و بلغ امانیه ازین فقیر حقیر قلیل
البضاعت التماس مکاتبات و مراسلات که مبتدیانرا بدان احتیاج است می کرد. انجام: بمسامع علیه می رساند که مهمی که بنده کمینه خود را گزیده ای از نامه ها و قباله ها است از قرن 11 که به درخواست عزیزی در این دفتر گرد آورده است، در یکی از ابیات موجود در کتاب تخلص «واسطی» دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 63گ (179ر- 241پ)، 12سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 30-56]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود، بی تا، برخی مورخ 1244 و نمونه است؛ جلد: تیماج، 62گ (91-152پ)، 18 سطر (14×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 16-264]
نسخه اصل: بادلیان 280 اوزلی (ش 1930 و 162 و 106)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 19سطر [فیلمها ف: 1-581]
نامه های درباری و دیوانی ایران و افغان است با چندین مثنوی و غزل و قصیده فارسی بدین گونه: آغاز افتاده: مثنوی در هامش در برگهای 1 تا 7، در متن نخست دنباله نامه ای است سپس تهنیت نامه حضرت والد مرحومم» در جشن فرزند ارشد پادشاهی معین السلطنه به خود شاه، تهنیت نامه او از طرف اهالی دار السلطنه در مراجعت از سفر هند به حضور والا، نقل که برای بعض مطالب از پیشگاه حضور صادر شده، صورت عرایض که به حضور اعلی و غیره شده است از پیشاور و از آقا میر محمد علی خان به سردار حیات الله خان نائب الحكومة قطغن و بدخشان در باب تقدیم نمودن کلاغ خود، از تحریرات منشی میرزا عبداللطیف، در هامش در 8گی شعرهای آقا میر محمد علی آزاد و کلیم همدانی و شایق و میرزا محمود سالک و واقف و فروغی و شیخ احمد ژنده پیل و شکیبا و نظیری و سعدی و جامی و محمد شیرین مغربی است، در متن نامه ای است از ناصرالدین شاه قاجار به امیر دوست محمد خان و نامه محمد تقی خان وزیر ایران باو و نامه دوست محمد خان به آقای سید احمد و پاسخ او، نامه شاهزاده شاه جهان به شاه عباس، نامه شاه عباس به معذرت گرفتن قندهار به جهانگیر باد شاه، و پاسخ او بدو، نامه شاه عباس به وزیر خواندگار و نامه او به مفتی خواندگار روم، نامه خان احمد گیلان به شاه عباس صفوی و پاسخاو بدو، نامه شاه عباس به جهانگیر پادشاه مصحوب خان عالم، نامه شاه تهماسب به سلطان سلیمان در باب بایزید، نامه شاه جهان بندر محمد خان والی توران، نامه شاه عباس به اکبر پادشاه هند انشاء اعتماد الدوله، نامه اکبر پادشاه هند به شاه عباس در 1005، نامه عبدالله خان اوزبک به خواندگار روم، نامه سعد ملاء سلطانخسرو قیصر روم به شاه عباس مصحوب با یزید بیک، نامه عبد المؤمن خان اوزبک به شاه عباس، پاسخ او بدو، نامه شاه طهماسب به سلطان سلیم شاهزاده روم، نامه شاه عباس به خواندگار روم، نامه شاه عباس به عبدالله خان اوزبک، تعزیت نامجات از تحریرات منشی حضور میرزا عبداللطیف خان، در آنها از امیر حبیب الله خان و سراج الدين یاد شده، چند حکایت در نثر و نظم (مثنوی) خواجوی کرمانی محمود بن علی بن محمود و یک غزل او، دزد و قاضی به نثر فارسی، حکایت نعمت خان عالی به نظم، نگارستان چین سید احمد به نظم، بیمار و طبیب قاضی شریف به نظم، از خمسه نظامی، از تحفة الأحرار جامی، از لیلی و مجنون نظامی، ستایش مستغنی از میرزا عبدالحسین خان بهنظم، ستایش قاآنی از حسین خان صاحب، قضا و قدر سلیم و ندیم؛ خط: نستعلیق راسته و چلیپا، کا: فراهی محمد یعقوب، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 211گ، 13 سطر (12×6/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 16-748]
آغاز روح و روانا، آرام جانا، اگر از کیفیت حالم پرسی، معروض می شود که محبت همگی را از لوح دل شسته در قالب نامه هایی عاشقانه، ادبی، عرفانی، آمیخته به نظم؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، بی تا [عکسی ف: 1-381]
فرمان ها و پیمان ها و عهدنامه ها و عهدنامه ترکمانچای از زمان فتحعلیشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ 12سطر (7×13/5)، اندازه: 18×11 سم [نشریه: 3-139]
بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
نامه هایی از عصر مشروطه که بسیاری از آنها به روزهای اول مشروطیت اشاره دارد؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا، اندازه: 21×15/5 سم [رایانه]
آغاز: سواد عریضه ایست که جناب سردار کل بخاک پای مبارک عرض کرده است. عرضه داشت بموقف باز یافتگان حصور ساطع النور اعلیحضرت؛ انجام: و سطح بیست و ششهزار و چهار صد و سی کیلومتر مربع میباشد. مجموعه ای از سواد فرمانها و رقعات که بین افراد مختلف
حکومتی رد و بدل شده که اسامی بعضی از آنها بدین تفصیل می باشد: صدرالدوله (ایشیک آقاسی) = رئیس تشریفات مظفرالدین میرزا ولیعهد در آذربایجان، مظفر الدين میرزا (ولیعهد ناصرالدین شاه در تبریز)، شکوه السلطنه (مادر مظفرالدین شاه، همسر ناصرالدین شاه = نواب عالیه) عزت الدوله (خواهر ناصرالدین شاه)، بنان الملك (میرزا مهدیخان = رئیس دار الانشاي آذربایجان، حاکم ولایات سراب و گرمرود و احشام و قبایل (شقاقی) حاج میرزا آقاسی (صدراعظم محمد شاه)، عین الملك انوشیروان خان = شیر خان)، معین الملك (حاجی محسن خان
وزیر مختار در اسلامبول)، ناظم الاطباء (میرزا محمد علی آشتیانی)، محمد شاه قاجار، همچنین اشعاری از شعر، تاریخ مناسبت های مختلف و وفات افراد، اسامی سلاطین آل عثمان، کلماتی که در املا مشترک هستند، اسامی سالهای ترکی، تفاوت زرعهای دول، وزنهای دول، اسامی مترها، صورت اسباب منزل، اسامی سلاطین و ولیعهدها و اداره سلطنت و اولاد و ... اروپا موافق سالنامه ایران که در سنه 1290 در طهران سمت طبع یافته است. این نامه ها بین سالهای 1280 تا 1305 ق شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: مشین، 73گ، اندازه: 22×17سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
مجموعه نامه هایی است ادبی آمیخته به شعر به مناسبت های گوناگون نوشته شده است و به علت افتادگی از آغاز و انجام معلوم نشد از کیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، 28گ، 13 سطر (14×6)، اندازه: 18/2×12سم [رایانه]
این نسخه هندی منشآت می باشد؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 114گ، اندازه: 20/3×14/3 سم [رایانه]
آغاز: در تهنیه قدوم رساله یازدهم در تهنیه عمارت ... مقدمه در بیان قواعد بدان ایدك الله که اول چیزی که بر منشی لازم ات رعایه قدر و منزلت مکتوب اليه است؛ انجام: که بود زرنشان خنجریید دستور نامه نگاری است در مقدمه و سه باب و خاتمه: باب اول در رسایل خطابیه و جوابیه در دو جزء: 1) در رقعاتی که بر وجه خطاب مرقوم شود در 28 رساله، 2) در طریق نوشتن اجوبه طبقات ...، باب دوم، در ترقیم صکوك و سجلات مبنی بر سه قاعده: 1) در بیع وهبه و اجاره و نکاح و مایحتاج الى الايجاب و القبول، 2) در ایقاعات از اقرار و وقف و هبه و طلاق و ما من هذا القبيل، 3)در تحریر دعاوی، باب سوم: در اسامی صناع و طریق کتابت اجناس و تعاریف و سجلات در چهار فصل: 1) در اسامی صناع، 2) در طریق نوشتن اجناس، 3) در تعریفات زواید بر آنکه در رقعات و سجلات نوشته شده، 4) در سجلات خاتمه: در مناظرات و تعاریف ... از جمله: مناظره دوات و قمل، مناظره گل و شکوفه، مناظره تیر و کمان، مناظره تیغ و سپر و ...) مؤلف از ادبای شیعی در عصر صفوی باید باشد که ابیاتی از سروده های خود را آورده و اشعاری در مدح شاه طهماسب دارد، غیر از انشاء عالم آرا نوربخشی است که در منزوی (ج 2084/3) معرفی شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 178گ (1ر-178پ)، 12سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 30-56]
آغاز: خطابه یکی از شاگردان مدرسه در اختتام امتحان اولا ورود مسعود ایام معظم را در این محضر شریف بعرض تهنیت و تبریک و تصدیع و تشکرات صمیمانه؛ انجام: حال من بنده در مفارقت آن دوست عزیز بدین منوال است. مجموعه نامه هایی است به نثر ادبی که به مناسبت های گوناگون نوشته می شده و مشتمل بر چند فصل می باشد، نسخه حاضر به علت ناقص بودن از انجام تنها دو فصل اول این اثر را که یکی در مراسلات راجعه به مدارس، و دیگری در مراسلات دوستانه می باشد دربر دارد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ 18 گ، 16سطر (15×8)، اندازه: 17/8×11 سم [رایانه]
آغاز مراسله گزارش امور دو جهانی بر وفق مشیت حضرت باری و زلال توفیقات سبحانی در جویبار احوال لا ینطق جاری بوده؛ انجام: امید که عنقریب پرده ی دوری از میان برخواسته و عذر این مراتب مشافهه خواسته گردد دیباچه دیگر ... نمونه نامه هایی است ادبی که به طبقه علما، حکام، امرا و ارکان دولت، منشیان و دبیران، و بزرگان لشکر می نوشته اند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ خریداری از عاطفی؛ جلد: مقوایی، 17گ، 19سطر چلیایی (6/7× 11/6)، اندازه: 13/5× 20/5 سم [رایانه]
آغاز بر روی عرض عالی ... که از آنجا که همواره از درگاه رب منان از انجام: مرجوع خواهند داشت. مجموع چندین نامه و انشاء با خط شکسته نستعلیق بدون نقطه گردآوری شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: تیماج، 8گ (13پ -20)، 12سطر چلیپایی (18×9)، اندازه: 22×10/5 سم [رایانه]
آغاز: علیا جناب بلقیس احتجاب مریم انتساب حوا القاب؛ انجام: ... همه رفع معظل مخلص وران ... معظل نگردند. مجموعه ای است از نامه های دوستانه، گله از برادر در خصوص موضوعات في ما بین و مطالبه پول، وصول نامه از طرف برادر، التفات نامچه، نامه گله و ابراز اختلاف مالی، گله از مفارقت مرحوم ... و وضعیت بیکسی والده و اطفال بیچاره آن و ... که با خط شکسته نستعلیق بدون نقطه و ناخوانا نوشته شده و در آنها از افراد با نامهای محمد بیک قاجار، محمد صادق حاکم دارالسلطنه اصفهان و کاشان و قم، میرزا عبدالمجید، میرزا علی اکبر، محمد شفیع، آقا محمد حسین و ... نام برده است و در برگ 79پ رقم میرزا محمد علی دیده می شود. انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ خط: نستعلیق بدون نقطه، کا: میرزا محمد علی، بی تا؛ در برگ 62-58 مطالبی درباره حساب، صورت تقسیم،
واحد شمارش، سال های بین پیامبران از حضرت آدم تا هجرت پیامبر، فهرست پادشاهان ایران و سالهایی که حکومت کرده بودند، نوشته شده است؛ جلد: تیماج، 85گ (44پ -128)، اندازه: 10/5 ×22 سم [رایانه]
آغاز: بسمله. الهي چندانکه مصباح مهر انور در مشکواۃ سپهر اخضر پر نور؛ انجام: اقامت نمود هر کس از ایلدت و اجسامات. مجموعه ای از مراسلات، مکاتبات، فرمانها و همچنین دیباچه عقدنامه ها از میرزا داود تفرشی، واعظ، میرزا ظهیرا، محمد مومن و صورت وقف نامچه، با نثری شیوا گرد آوری شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی اسلامی؛ جلد: تیماج، 34گ (3پ -36پ)، 20-17سطر (8/388/5 و 16×15/5)، اندازه: 10/5 -11/5 × 20/5 -22 سم [رایانه]
مجموعه منشآت (نامه ها)؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 103گ، اندازه: 20/6×12/6 سم [رایانه]
نامه های قائم مقام به ... بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 8گ، اندازه: 20/1×14/8 سم [رایانه]
مجموعه ای از نامه ها؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 50گ، اندازه: 21/8×15/2 سم [رایانه]
مجموعه ای از نامه های تاریخی؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 92گ، اندازه: 17/1 × 21/7 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: شیبانی، بی تا، 240گ، 24 سطر (15×10)، اندازه: 21×13سم [ف: 17-393]
بی کا، بی تا [نشریه: 13-382]
آغاز: رصد بفتحتین راء وصاد مهملتین چبوتره بلندی هفتصد گز که بر سر کوه رفیع بندند و بر آن حکیمان و منجمان نشینند؛ انجام: مهرگان بکسر میم و سکون ها و کاف فارسی نامه های دربار و دیوان صفوی و شرح بعضی لغات و جملات یک کتاب منشآت است و شارح سنی است و مؤلف از شیخ فاضل نامی یاد کرده است، اینک بعضی از عنوان نامه ها: 1. به خان خانان، 2. ايضأ به خان خانان، 3. به عبدالله خان اوزبک، 4. نامه حضرت شاهنشاهی به عبدالله خان اوزبک تخت نشین توران، 5. نامه حضرت شاهنشاهی به شاه عباس تخت نشین کشور ایران، 6. نامه حضرت شاهنشاهی به محمد خان والی ولایت کاشغر، 7. نامه حضرت شاهنشاهی به شرفا الكرام مکه معظمه صانها الله تعالی عن ذمارمالانفس و الآفاق، 8. نامه حضرت شاهنشاهی به پادشاه فرنگی، 9. نامه حضرت شاهنشاهی به والا نژاد شاهزاده وقت [در] مراجعت [به] کشمیر، 10. منشور حضرت شاهنشاهی به سپه سالار خان خانان ولد محمد بیرم خان، 11. منشور حضرت شاهنشاهی به خان خانان، 12. نامه حضرت شاهنشاهی به حکیم همام در واقعه جالینوس الزماني حکیم ابوالفتح گیلانی برادر او، 13. نامه حضرت شاهنشاهی به اعظم خان کو کلتاس ولد شمس الدين محمد خان، 14. دستور العمل شاهنشاهی به عمالان ممالک محرومه و متصدیان مهمات مرجوعه، 15. نامه حضرت شاهنشاهی به عبدالله خان والی توران، 16. نامه حضرت شاهنشاهی در منع زکات، 17. منشور حضرت شاهنشاهی به راجه علی خان فرمان روای خاندیس، 18. فرمان حضرت شاهنشاهی به برهان الملك مسندنشین احمد نکر، 19. فرمان حضرت شاهنشاهی در طلب یکی از فضلاء شیراز، 20. به حضرت شاهنشاهی، 21. به والده نوشته، 22. به شیخ مبارک، 23. بمقدمة الجيش معارک جهان ستانی خان خانان سپه سالار ولد محمد بیرم خان، 24. به خان خانان، 25. به خان خانان، 26. به رکن السلطنه زین خان کو کلتاس، 27. به زین خان، 28. به زین خان کو کلتاس، 29. به شیخ ابوالفیض فیضی، 30. به شیخ ابوالخیر، 31. به قاسم بیک تبریزی، 32. به عمده خوانین بلند مکان صادق خان، 33. به ممالک مدار جعفر بیک دیوان اصفهان، 34. به برید حاکم بلاد بندر، 35. به راجه علیخان ولد مبارکشاه فاروقی، 36. به راجه علیخان، 37. به سترکی زمان قلیج خان، 38. به نویین بزرگ میرزا یوسف خان، 39. به راجه مانستک، 40. ایضا چند نامه به همو، 41. به جالینوس الزماني حکیم همام، 42. ایضا چند نامه به همین عنوان، 43. به حسین خان برادر خان، 44. به شیخ حسین موصلی، 45. به شریف سرمدی، 46. به میر قوام الدين مرتضی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، 165گ، 15 سطر (18×8)، اندازه: 24×14سم [ف: 5-1726]
آغاز: صحيفة الشوق معاودت به آن صوب می نمود؛ انجام: و دار السلام ابدان اخدانه تسلط. دیباچه نکاحی برای شاهزاده رضا قلی میرزا، دیباچه وقفنامه برای جعفر آباد و عبد آباد املاک خود، دیباچه وقفنامه بر کتب خود جواب مکتوبی به حاجی یوسف بیک وزیری مازندران. رقعه در باب تحصیل خواجه سرا به عزیزی نوشته شده، پنجاه اسم خواجه در آن مندرج است، نامه به میرزا رحیم حکیم باشی مسوده رقم وزارت دیوان اعلی به سر افرازی محمد قلی خان بیکدلی شاملو و عزل وزیر وزیر سابق، مسوده رقم قاپو چی باشی باسم صفی قلی بیک شاملو، مسوده رقم نظارت عمارت به اسم میرزا مهدی متخلص به کوکب و غیره؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «محمد صادق شاملو 1157»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد صادق بن محمد رضا»؛ اهدایی: وزیری؛ 125گ، اندازه: 1887 سم [ف: 4-1351)
نامه هایی است از نظام الملك و امام غزالی و نیز نامه هایی از عبدالمومن خان ازبک و شاه عباس به یکدیگر، پاره ای از منشآت میرزا مهدی استر آبادی و مکتوبی از میرزا ابو الحسن؛ بی کا، بی تاب جلد: تیماج، 23ص (2-24)، اندازه: 22×35سم [ف: 21-272]
نسخه اصل: اسمعیل صائب ش
دیباچه منشآت خواجه عبدالله مروارید (نوشته پایان رجب 109 در شهر شام) است و انشای مولانا فصیح «نشان صدرات امیر کی صدر» سپس نامه ها و رقعه ها همه به فارسی؛ خط: نستعلیق، کا: گویا عبدالله شریف الدين حسینی، بی تاب؛ 13گ (35-47) [فیلمها ف: 1- 449]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3052ف
نسخه اصل: کتابخانه حاج حسین آقای نخجوانی در تبریز. ترسل زمان سلجوقیان و خوارزمشاهیان؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-45]
منشآت مختلف عهد صفوی و نادری و قاجاری؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-4]
روزگار قاجار که در آن از حاج میرزا حبیب الله شاطر و از ناظر الملك و حشمة الدوله یاد شده و نخستین تاریخ آن شعبان 1322 و بازپسین آن 1329 است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: مؤلف، بی تا [نشریه: 7-300]
این نسخه مشتمل است بر: اخوانیات محمد طاهر وحید، منشآت سیمای کاشانی، منشآت میر اسمعیل شوشتری؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ به علاوه در پایان کتاب 17 صفحه اشعاری از صائب و زمان به خط آن دو شاعر افزوده شده است که تاریخ تحریر 1046 دارد [نشریه: 2-48]
آغاز: بسمله. مکتوب عالیحضرت خلافت پناه فردوس مکان جنت آشیان شاه اسماعیل علیه الرحمه بسلطان حسین میرزا. حضرت سلطنت منقبت خلافت مرتبت نصفت منزلبت معدلت پناه و عظمت دستگاه مکرمت شعار مرحمت آثار سلطان اعظم اعقل اعدل؛ انجام: صلح صحیح شرعی نمودند و اسقاط جمیع حقوق و دعاوی خود کردند و بینهم عقد مصالحه شرعیه کما یقتضیه الشرع الانور و ایمان الاطهر جاری و وقاع شد و کان ذلك في تاریخ فلان. دیوانیات و در خاتمه ترسل و روش نامه نگاری را شامل است؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا، جلد: چرمی، 129گ، 19سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 3-1332]
نسخه اصل: لیدن 776 .Or (197/4 ش 1942). نسخه کهن ارزنده ای است در مناجات و نامه های درباری و دیوانی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-67]
آغاز باب اول. باب دوم ... باب بیستم در اوصاف متفرقه ... و باب اول در مطلع مکتوباب: سلام من الرحمن نحو جنابه ** لان سلامی لایلیق ببابه؛ انجام: و چون دعاء غیبت بر اجابت نزدیکتر می شناسد بدان اکتفا می کند مقصود آنکه: با توام هر جا که هستی با تو امتا چه پنداری ...
شامل بیست باب و شست و شش فصل است و فقط تا اواسط باب نهم را شامل می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 112گ، 11سطر، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [ف: 3-1329]
آغاز: کار چراغ خلوتیان باز در گرفت ** بار غمی که خاطر ما خسته کرده بود خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 78گ، 20 سطر، اندازه: 22/5×13 سم [ف: 16-143]
آغاز: و اجرام علومات در میدان شوق انوار جمال و مطالعه؛ انجام: اگر سلسله لطف عالی محرک شود ... سفرهای دوری فرمایند منشآت، نامه هایی از سلاطین ایران و عثمانی شامل موضوعاتی مختلفی است از جمله منشآت میرزا مهدیخان استر آبادی، مکتوب شاه صفی، مکتوبی که شاه سلیم به شاه عباس نوشته، مکتوبی که سلطان سلیمان به شاه طهماسب نوشته، مکتوبی از منشآت میرزا عضد الملك منشی الممالك، مکتوب شبیک خان - خدمت شاه اسمعیل صفوی، طهماسب قلی خان به والی بغداد، وصیت نامچه، صورت قباله باغ، در تعریف خزان و هوای گنجه، در تعریف شکار و غیره ؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ 239 گ، اندازه: 22×17سم [ف: -119]
آغاز عرضه می دارد که نسبت من به حضرت آفتاب نیست چون نسبت معقول دارد به محسوس پس نه معقول است که این ناقص فطرت بی عقل؛ انجام: بر دلم عشق تو نوعی رقم مهر کشید ** کز تنم گر به مثل جان برود آن نرود بدون تبویب و عنوان. در برگ 73ر از «ملك الشعرايي نادر العصري خواجه حسن ثنایی» یاد کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (68پ -74پ)، سطور چلیپایی (10/5 × 19/5)، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 20-512]
آغاز : بسمله. انشا باین عبارت نکته صحف بینش را انشائی کون و نشانست که صورت فقراتش مرآت معانی زاد و بیاض منشی نگاشت (؟) و نیرنگی مضمون بلاغت ملیح امی فصیح به کیفیتی صفحه آرا که مسجع الفاظش موجز عاری مسطور اسلاف؛ انجام: نظر نمک خواری بر چشم وفاداری باد ...
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 9 (ردیف 234)؛ از: تسکین (؟)، مجموعه ای از نامه های یکی از نویسنگان و منشیان فارسی نویس شبهقاره است، این نسخه در فهرست کتابخانه ندوة العلماء به عنوان «انشای تسکین» از تسکین معرفی شده است، برای توضیح بیشتر بخشی از مقدمه نقل می شود: «سبب تأليفات اینمنشئات موضوع و موجب فراهمی رقعه رقعه مفاوضات مطبوع زبان کلک حقایق سلک میر غفور علیخان تسکین گویا وذریعه بشریت از معنی اکتناهان صورت بند و ژرف طبعان دشخوار پسند تسطیر آن عیوب جویا ... »؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ 128ص، 13 سطر [عکسی ف: 5-205]
آغاز: بسمله نیازمند و عبودیت کرامی؛ انجام: کتاب نسخه انشاء مهم ... البته بهره اندک و هستی حاصل خواندن تمت
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله علی الخالق السموات و الأرض؛ انجام: در محلی به مناسبت مقام در خور طباع
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله حمدله اتصال یافتگان و پیشگاه نهانخانه اسرار که از سواد پیشانی کار روزگار بحاصل اعمال لیل و نهار پی برد؛ انجام: ز چمش غمزده با نظاره در جنگ زمانی مانه است این نفس ارژنگ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله مدحی که بطفیل تقریرش سخن مداح از مهر و ماه رونتر شود قلم کاتب؛ انجام: سالکان مسلک مودت خواهد بود قادری بی همان باسرع الحال دولت فضلت مرزوق نگار باد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
معزی آغاز: دیگر گر گوئی یا علی ... طولی و عریض ... چون عنوان صحائف؛ انجام: از خط شریف لفظ منیف منشی المسالك منشأ الفاضل ملجأ الأفاضل ترجمان السلطان ... طاوسی الخط قاموسی اللفظ المعروف بحسن الخط ...
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 29گ (24ر -52پ)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 39-71]
آغاز بر ملتهای تنهای کشتگان دوان گشته بقية السيف. تعاقب و دردم دروازه سنگر انداخته انجام: سطر آخر: اشعاری که در اینجا نوشته شده است دخلی بر این نوشتجات ندارد چونکه بوجهی جاها به کار می برند. تحریر شد. مجموعه ای است از مراسلات و منشآت که در مکاتبات استفاده می شده است بیشتر آنها دارای رقم است و بعضی نیز جای عناوین آنها خالی است. بعضی نمونه های این مراسلات عبارتند از: در آغاز عنوان «رقم فتح نامه» در مدح «محمد حسین خان قدیمی مستوفی الممالك دیوان همایونی» و مدح محمد ولی میرزا والی خراسان، نمونه های گوناگونی از مکاتبات مانند «رقم عریضه) نامه ای که زن به زن نویسد، نامه و مراسله دوست به دوست، بزرگ به کوچک، شاه به شاهزاده، به نوکر و غیره، در بخش دیگر عنوانی است با نام «من منشآت نواب مستطاب خانی مقرب الخاقاني محمد مهدی خان» و دیباچه ای که بر بیاض آقا ملاقلی میرزا نوشته اند در دو صفحه و پس از آن دیباچه ای است که برای شاهزاده رضا قلی میرزا در 5 صفحه و در صفحات پایانی مراسله ای است که عاشق به معشوق می نویسد به همراه اشعاری در همین موضوع؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 105گ، 20سطر (13×24/5)، اندازه: 32×21سم [ف: 19-607]
آغاز: زهی خداوند توانا که ناتوان بنده را رتبه گیتی خدایی دادی و به کار خویش فرومانده را قدرت فرمان روانی بی هیچ طاعتی جهانم در قید اطاعت آوردی و بی هیچ خدمتی هر گونه نعمتم میسر کردی؛ انجام: که هریک از چاکران فدوی که درجات بروج ارادت را حاوی دقایق کاروانی ساخته وحصن متین عقیده را از مقام و مسکن مخاطرات خلاف پرداخته باشد شخص اعتبارش را در حدود حکمرانی تمکین و تشریف افتخارش را به طراز فرمان روائی تزیین بخشیم نامه های دولتی ودوستی برای کشورهای عثمانی (که نامه نیز ترکی ست)، ممالک فرانسه و ایتالیا و انگریز و هندوستان ونامه هایی برای شخصیت ها چون میرزا ابوالقاسم صاحب قوانین) در اطلاع سفر فتحعلی شاه قاجار به درالایمان قم، عریضه محمد ولی میرزا والی خراسان پس از شکست افاعنه توسط عباس میرزا و چند نامه دیگر در این مجموعه گرد آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13 گ، 21 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 5-2149]
نسخه اصل: مجلس ش 23225 (2506). فرمان های درباری و دیوانی و نامه های دوستانه از قرن یازدهم در دو فصل و یک خاتمه، نامه ها در آن تاریخ 1059 دارد و 1070 و 1071 و 1077 و 1083 و 1084 و 1085 و 1093 و 1095 و مربوط به دوره پادشاهی شاه عباس دوم و شاه سلیمان یکم (از 1052 تا 1105) خواهد بود، این نسخه هم باید تحفه شاهی نصیری طوسی باشد، چنین است عنوان های آن: 1. گویا دیباچه نورس، 2. دیباچه میرزا مهدی پسر میرزا غیاث، 3. فتح نامه قندهار به نام علی پاشا فرمانروای بصره نوشته صفر 1059ق، 4. تعزیت نامه اشرف به عبدالعزیز خان در مرگ پدر محمد خان سر او مصحوب شاه نظر بیک، 5. تعزیت نامه اشرف به سبحان قلی سلطان فرمانروای بلخ در مرگ برادر او) مصحوب شاه نظر بیک، 6. نامه اشرف به
عبدالعزیز خان فرمانروای بخارا مصحوب فریدون بیک غلام پسر حیدر بیک ایشیک آقاسی که به سرعت نزد شاه نظر بیک رفت، 7. پاسخ نامه او که مصحوب حاجی قورش بهادر فرستاده بود، 8 نامه اشرف به همو که در شعبان 1070 فرستاده بود، 9. پاسخ نامه سلطان بلاغی که در قصبه اشرف در شعبان 1070 نوشته، 10. نامه اشرف به ابوالغازی خان از سپاهان در ذیحجه 1070ق، 11. پاسخ نامه عبدالعزیز خان از سپاهان در شعبان 1071ق، 12. پاسخ نامه ابو الغازي خان، 13. نامه اشرف به سبحان قلی خان فرمانروای بلخ، 14. نامه اشرف به پادشاه اروس مصحوب خواجه مراد خان کرک یراق، 15. پاسخ نامه عبدالعزیز خان از جانب اشرف، 16. پاسخ اخلاص نامه ابو الغازي خان از جانب اشرف، 17. ترجمه پاسخ پادشاه حبشه که حاجی داود و حاجی احمد آورده بودند، 18. نامه به پادشاه اروس و هشتر خان میخاویل اوغ الغ بی اق خان از جانب اشرف درباره سفارش ایلچی پادشاهان فرنگی انطونیوطانی به پادشاه اروس، 19. پاسخ نامه پادشاهان فرنگستانیان پناه لیوپولدوش پادشاه ویو بیس پادشاه و دومینیکوس کونظاریو والی کبیر و فردمنیدس والی کبیر که انطونیوطانی آورده بود درباره انتقال میراث جماعت مسیحی به خویشان مسلمان ایشان که طبق قانون شریعت اسلام است، 20. پاسخ نامه اورنگ زیپ پادشاه هندوستان (سه مسوده)، 21. پاسخ نامه عبدالعزیز خان، 22. پاسخ نامه پادشاه مشانقلی (دو مسوده)، 23. پاسخ نامه شریف مکه، 24. پاسخ پادشاه مشار اليه الاكساي میخایلاویچ الغ بی او خان پادشاه اروس هشترخان که گریگورای یوسیکو واستپیان رامد امقای ارمنی آورده بود، 25. نامه اشرف به یانکز نمیر پادشاه له که بوغدان بیک ایلچی او آورده بود مصحوب محمد حسین بیک ایلچی، 26. پاسخ نامه پادشاه اروس که محمد حسین بیک طالش و ایلچی روس برده بودند، 27. پاسخ نامه های کلیمنس نهم پاپای فرنگی که خلیفه نخجوانی آورده بود (سه طغرا)، 28. پاسخ نامه پادشاه فرانسه لوئیس پادشاه که پادری ماتروس نخجوانی آورده بود، 29. پاسخ نامه فرمانروای بزرگ و ندیک زون منیک کیژنان که خلیفه نخجوانی آورده بود، 30. پاسخ نامه فرمانروای بزرگ توسکانیه کرندوله، 31. پاسخ نامه سلطان خسرو پسر سلطان بلاغی، 32. پاسخ نامه سبحان قلی خان، 33. پاسخ نامه انوشه خان، 34. پاسخ نامه سبحان قلی خان، 35. پاسخ نامه انوشه خان (دو مسوده)، 36. پاسخ نامه پادشاه مشانقلی (عبدالعزیز خان چنگیز خانی) که حاجی پاینده محمد آورده بود (سه مسوده)، 37. پاسخ نامه کلیمنس پاپای دهم که فریجیک آورده بود، 38. حکم اشرف به برادرزاده مشانقلی (البير برادر زاده کلیمنس پاپا) و پاسخ نامه ای که فریجیک آورده بود، 39. حکم اشرف به وزیر مشانقلی خوان تماس (لوکا ارب)، 40. حکم اشرف در منع شراب به بیگلربکیان و وزرای اطراف و مشانقلی و کلانتران مورخ ربیع الاول 1077ق، 41. حکم اشرف در باب نسق توحید خانه صوفیان، 42. القاب سلاطین جنت مکین که ذاکر توحید خانه ذکر و قرات فاتحه نماید (خطبه صوفیانه درباری است به فارسی و ترکی) (این دو بند در تاریخ تصوف زمان صفوی بسیار ارزنده است)، 43. نامه به یکی از پادشاهان (چهار نمونه است)، 44. امان نامه به نام ایر کلی میرزا مورخ رجب 1085ق، 45. نامه به یکی از دانشمندان، 46. رموز جواب نامه پادشاه له که به ترکی نوشته می شود (فارسی است)، 47. پاسخ نامه عبدالعزیز خان پادشاه بخارا، 48. پاسخ نامه انوشه خان والی اور گنج، 49. پاسخ نامه بیکقلی ایناق، 50. پاسخ نامه عبدالعزیز خان، 51. پاسخ نامه کارلوس پادشاه فرنگی، 52. پاسخ نامه یکی از شاهزادگان، 53. نامه همایون به عبدالعزیز خان که در مرو بود برای حج به ایران آمده بود (دو نامه)، 54. نامه به خان شاهقلی که صفی قلی فرمانروای ری برده بود، 55. پاسخ نامه های خان شاهقلی، 56. نامه به عبد العزيز خان، 57. پاسخ به نامه او، سه تاست یکی را عبدالواسع توپچی باشی برده دومی پاسخ نامه ای است که عادل امیر آخور آورده بود سومی پس از رفتن او از اصفهان به حج نوشته شده و نامی از ارمنی ساعت ساز در آن برده شده است، 58. پاسخ نام انوشه محمد خان (دوتا)، 59. پاسخ نامه سبحان قلی فرمانروای بخارا، 60. پاسخ نامه کرنلیوس اسپلمان سرکرده ولندیس که یازده کشتی و سپاه فرستاده و نامی از بندرعباس در این نامه هست و معافیات سودای ابریشم مورخ رجب 1095ق، 61. پاسخ نامه یکی از شاهزادگان، 62. پاسخ نامه های پادشاه له دو نامه است و در دومی از جنگ با عثمانی یاد شده است، 63. نامه سلطان اکبر پسر اورنگ زیب فرمانفرمای هندوستان که به ایران آمده بود، از لار نوشته شده است (دو نامه)، 64. نامه خسرو سلطان میرشکار باشی کوب خان بیگلربیگی شیروان ملقب به همای، 65. نامه به میرزا تقی اعتمادالدوله (دو نامه)، 66. نامه منشی الممالك به میرزا جعفر، 67. نامه دوستانه، 68. درخواست سمور، 69. نامه مقیمای مقصود به سلطان علی، 70. نامه ملاحسن دیلمی به مولانا عبدالصمد دکنی و به مولانا محمد تقیا و ملاعشرتی دکنی (دوتا)، 71. نامه میرزا رضی به نواب اشرف، 72. نامه میرزا صادق به خلیفه سلطان، 73. نامه منشی الممالك به خلیفه سلطان که به ییلاق فرستاده شد، 74. نامه میرزا محمد رضی به او، 75. نامه میرزا قاضی به حسن بیک معیر در پاسخ رای او در جبر و تفویض که فرستاده بود، 76. نامه ایران مداری که محمد باقر نوشته است، 77. نامه همو به کسی، 78. نامه میرزا قاضی به نواب اشرف، 79. نامه میرزا رضی به خدمت اشرف اعلی، 80 نامه ایشک آقاسی باشی به قوللر آقاسی که نواب اشرف دختر او را به پسر همان ایشک آقاسی باشی داده بود، 81. نامه میرزا صادق به اعتماد الدوله، 82 نامه خدام میرزا بهاء الدين محمد به نواب اسلام ملاذی، 83. نامه محمد باقر به وزیر، 84. نامه میرزا محمد شفیع وزیر سابق نواب علیه به خدمت اشرف (دو نامه)، 85 نامه میرزا رضی به خدمت اشرف (دو نامه)، 86. نامه میرزا علاء الملك به نواب اسلام ملاذی، 87. نامه اغورلو خان به بیگلر بیگی
گنجه درباره رخصت تنباکو کشیدن داشتیمور آقا وکیل او، 88 نوشته محمد ابراهیم به خلفا سلطان، 89. نامه مهدی قلی خان ایشیک آقاسی باشی به مصطفی پاشا وزیر و بیگلر بیگی ارزن دوم، 90.نامه اعتماد الدوله به عبدالعزیز خان فرمانروای بخارا، 91. نامه مقصود بیک ناظر بیوتات به افتحاز خان خانان سامان پادشاه هندوستان، 92. نامه اعتمادالدوله به محمد یار بی اتالیق وندر محمد بی پروانچی عبدالعزیز خان فرمانروای بخارا، 93. نامه همو به قاهر خواجه نقیب پاشا، 94. نامه همو به وزیر اعظم خواندگار روم (دو نامه)، 95. نامه همو به حسین پاشا فرمانروای بصره، 96. نامه همو به وزیر اعظم خواندگار روم، 97. نامه مشیرہ نواب خلد آشیان به خدمت بغداد، 98. نامه اعتماد الدوله به مصطفی پاشا فرمانروای بغداد (دو نامه)، 99. نامه همو به کناسان هشتر خان، 100. پاسخ اعتمادالدوله به نامه سلطان خسرو پسر سلطان بلاغی، 102. پاسخ همو به نامه مصطفی پاشا بیگلر بیگی بغداد، 103. پاسخ همو به نام انوشه محمد خان والی اور گنج، 104. پاسخ همو به نامه پاشای شهر زور، 105. پاسخ هم به نامه انوشه محمد خان والی اور گنج، 106. پاسخ همو به نامه ایناقان، 107. پاسخ همو به نامه وزیر اعظم خواندگار روم، 108. نامه او به محمد علی خان افشار، 109. پاسخ همو به نامه حسین پاشا که از هند فرستاده بود، 110. پاسخ همو به نامه عبدالعزیز خان والی بخارا، 111. مسوده او به بیگلربیگی بغداد، 112. مسوده دیگر او درباره حسین پاشای نگچری بازرگان که به ایران آمده و مرده بود، 113. نامه او به عبدالرحمن پاشا بیگلر بیگی بغداد مصحوب محمد بیک میر حاج، 114. پاسخ او به نامه انوشه محمد خان، 115. پاسخ او به نامه بیک قلی اینان، 116. نامه زال خان بیگلر بیگی چخور سعد به ابراهیم پاشا بیگلربیگی ارزن روم، 117. نامه علی خان زنگنه بیگلر بیگی آذربایجان به همان پاشا، 118. نامه اعتماد الدوله به شریف مکه، 119. نامه والده اشرف به بانوی حرم عبدالعزیز خان که به حج می رفته است، 120. پاسخ اعتماد الدوله به نامه وزیر پادشاه ماچین و شهریاد، 121. نامه میرزا زمان خان به اعتماد الدوله، فصل دویم در کتابات و رقعجات و عرایض که از جانب خود نوشته شده،122. نامه به آخوند مولانا فتاح، 123 نامه به میرزا علی اکبر، 124. پاسخ نامه اعزی محمد باقر، 125. نامه به میرزا محمد صادق هنگام رفتن به مکه از بصره، 126. تعزیت نامه به میرزا محمد شفیع و میرزا محمد نصیر از مرگ مرحومی هاشم، 127. نامه به آن دو در حاشیه نامه اعزی محمد باقر پریشان، 128. نیز نامه به آن دو، 129 . نیز پاسخ به نامه آن دو، 130. پاسخ به نامه میرزا جعفر (دو نامه)، 131. پاسخ به نامه شیخ محمد بن شیخ صفر نجفی، 132. نامه به میرزا محمد طالب در تعزیت پدرش، 133. نامه به میرزا بهاء الدين محمد رضوی در همان تعزیت، 134. نامه به شیخ الاسلام میرزا ظهیرا ابراهیما، 135. نامه به میرزا محمد صادق، 136. نامه به میرزا محمد شفیع و میرزا محمد نصیر، 137. نامه به آقا صالح، 138. نامه به ملامحمدرضا، 139. نامه به میرزا شمسا محمدعلی بیکا، 140. پاسخ نامه خلف وعده سفر، 141. نامه به استاد قاسم نوجوان مشحون به عبارات مغلوط، 142. نامه به استاد جلال الدين بنا، 143. نامه ای به منشی الممالك درباره اصلاح واقع در میان او و میرزا محمد تقی در پاسخ پرسش او، 144. نامه ای که به دوستی توان نوشت و حسب امر اعلی، 145. نامه به میرزا محمد کاظم در جا خالی ایشان در اصفهان و مازندران و تهنیت ورود به شیراز، 146. نامه به محراب بیک، 147. نامه فرزندان محمد رضای منشی الممالك به خدمت اشرف در باب رسوم (سه نامه)، 148. پاسخ واقعه نویس به برادر خود میرزا یوسف، 149. پاسخ نامه میرزا صادق وزیر گسکر که «کتاب کشف الايات» فرستاده بود، 150. در تعزیت میرزا یحیی، 151. نامه به مستوفی الممالك که به طهران فرستاده شده است (دو نامه)، 152. نامه به صفی قلیخان بیگلربیگی مشهد و دیوان بیگی سابق، 153. نامه به اعزی محمد باقر مصحوب نوروز ملازم او، 154. پاسخ به نامه دین محمد خان چنگیزی، 155. نامه به خدمت اشرف، 156. پاسخ به نامه اغورلو خان بیگلربیگی قراباغ، 157. نامه جعفر قلی خان بیگلر بیگی استراباد از اشرف مصحوب یوسف آقا، 158. نامه به زینل خان بیگلربیگی مرو، 159. نامه به میرززا صادق مستوفی الممالك از ییلاق حسن ماضی، 160. نامه به میرزا محمد صادق، 161. نامه به محمد علی بیک پسر علی مردان خان، 162. پاسخ نامه مهردار فرمانروای گسکر، 163. پاسخ نامه مستوفی الممالك، 164. پاسخ نامه میرزا شجاع که از کرمان نارنج فرستاده، 165. نامه به بیگلر بیگی لرستان، 166. نامه به اعتماد الدوله، 167. به خدمت اشرف در اوایل خدمت مجلس نویسی نوشته فرستاده نشد، 168. پاسخ نامه میرزا رضی مستوفی خاصی که در بندر لنگ بوده، 169. پاسخ نامه فتح علی خان بیگلر بیگی استراباد که در شکوه و گله از میرزا محمد ابراهیم وزیر نوشته بود، 170. پاسخ نامه نواب کامیاب اشرف اعلی که به درخواست میرزا ابوالدهر و لیاقت او از کمترین خواسته و نوشته شده است، 171. نامه به خدمت اشرف خاتمه در خاتمه بیاضها، 172. خاتمه خط و اشعار خود در بیاض شمسا محمدا مقیما، 173. خاتمه در بیاض همو از میرزا محمد کاظم نوشته در اصفهان در 1055ق، 174. خاتمه کتاب کمال الدين و تمام النعمة نوشته میرزا محمد زمان، 175. خاتمه قرآن نواب اشرف (عباس بن صفی) از مولانا محمد مقیم (یا: رحیم) نوشته اصفهان)، 176. نیز خاتمه قرآن نوشته امیر غیاث (نوشته اصفهان)، 177. نیز خاتمه قرآن نوشته محمد صادق (نوشته اصفهان)، 178. خاتمه قرآن میرزا ابو طالب صدر خاصه نوشته آقا زمان صحاف. مورخ جمادی الثاني 1084ق، 179. انشای مرحوم میرزا محمد تقی نصیری به دستور شاه پس از مرگ منشی الممالك برادر ایشان نوشته، 180. دیباچه بیاض نواب اشرف از میرزا محمد کاظم، 181. وقف نامچه عالی حضرت مرحوم مزبور برای مدرسه ای که عمه زاده ایشان در کام فیروز فارس وقف نموده است، 182. دیباچه همو بر بیاض میرزا محمد خلیل پسر
خود، 183. خاتمه بیاض میرزایی میرزا حسینا مورخ 1093ق، 184. سر سخن غزلیاتی که در جواب دو مطلع که حضرت میرزایی میرزا حسینا در عنوان و خاتمه کتاب خود گفته و نوشته بود عالی حضرت مرحوم مزبور گفته و نوشته اند، 185. سرسخن همو غزلی که به میرزا محمد ابراهیم به قزوین فرستاده بود، 186. دو کلمه برای اختتام عصایی که استاد علی قلی برای صدر خاصه ساخته بود، 187. دیباچه ای که بر بیاض میرزا محمد اسماعیل پسر خود نوشته است، 188. مسوده همو به دستور شاه پس از مرگ منشی الممالك، 189. پاسخ محمد کاظم نصیری به نامه واقعه نویس به شیراز، 190. ناهمه همو به میرزا ابراهیم، 191. نامه میرزا نصیر نصیری نوشته همو، 192. نامه به میرزا شرف الدين علیا گلستانه در سفارش امینا محمد، 193. نامه همو به میرزایی میرزا ابراهیم به استراباد، 194. نامه همو پس از مرخصی از مشهد و روانه شدن سوی اصفهان و پس از مرگ پدر او به میرزا زین العابدين، 195. نامه به مستوفی فارس درباره مرکب، 196. نامه به خلیفه لشکر نویس در درخواست اورنگی، 197. نامه همو بدون 198. نامه به میرزا داود حکیم پس از بازگشت او از هندوستان، 199. نامه همو در پاسخ میرزایی میرزا حسن کرمانی، 200. پاسخ به میر محمد رضا، 201. نامه به میرزا داود حکیم پس از رفتن او از عتبات به سوی فارس و نیامدن به اصفهان با اینکه نوید داده بود که بیاید، 202. نامه همو از اشرف به میرزا ابراهیم، 203. نامه همو به خدام بایندر بیکا (سه نامه)، 204. عتق نامه خواجه سعادت نام غلام هندی خصی پسر عشوه خانم مورخ ربیع الأول 1082ق، 205. وقف نامچه، 206. حکم و فرمان مدرسی میر محمد باقر خاتون آبادی در مدرسه سلطانی، 207. عریضه به نواب اعتماد الدوله؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-223]
منشآت روزگار صفوی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بیتا؟ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: بیاضی [فیلمها ف: 2-253]
نسخه اصل: بادلیان 84 .Per D. منشآت تاریخی عهد سلجوقی؛ بی کا، بی تا؛ با مقدمه مجتبی مینوی، ترسل بهائی مورخ 1009 [ف: 156]
نسخه اصل: مجلس ش 12901 به نام «مجموعه مکاتیب مختلفه». در آن از محمد صالح برادر زاده اسکندر بیک منشی ترکمان مؤلف تاریخ عالم آرای و از سالهای 1036 و 1045 و 1048 و 1051 و 1057 و 1059 و 1064 یاد شده است، این محمد صالح شاعر بوده و ماده تاریخ می ساخته به نظم و نثر ماده تاریخ منظوم 1020 و ماده تاریخ مرگ شیخ بهائی به نظم و وزارت سلمان خان به نثر از او در عالم آرای ص 837 و 68 و 1013 دیده می شود، این مجموعه باید گردآوری و برخی هم انشای همین صالح باشد و شعرهای با عنوان «لمحرره» نیز باید از او باشد و چند رباعی هم از او در آن هست دو تا مورخ رجب 1059ق، در آن به جز نامه شعرهای فارسی است و نسخه میر محمد زمان طبیب تنکابنی که در هندوستان در گذشته است مورخ روز یک شنبه 10 شعبان 1055 و غزل صالح (گردآورنده) به پیروی از حافظ نوشته روز پنج شنبه 17 ربیع الاول 1062ق، چنین است فهرست نامه ها: 1. نیمه دوم نامه ای دیوانی، 2. مکتوب دیگر از جانب پادشاه مذکور که مصحوب میر ضیاء الدين کاشی به خدمت نواب جنت آشیان فرستاده بود، 3. کتابت دیگر از جانب پادشاه در جواب مفاوضه نواب که مصحوب و یسی عرب تفنگچی خاصه شریفه فرستاده شده بود، 4. رقعه ای که پا شاه مزبور به وساطت منشیان به حضرت نواب نوشته اند این رقعه مصحوب میر ضیاء الدين فرستاده اند، 5. جواب رقعه مذکور که از جانب نواب گیتی به پادشاه مرحوم مشار اليه [نوشته شده، 6. جواب کتابت نواب اشرف اعلی شاه عباس خلد سلطنته که از جانب ابراهیم خواندگار مقصود سلطان خلفاء یوسف آقاء چاوش آورده اند در مقام دارالسلطنة القسطنطنية، 7. کتابی که از جانب اشرف به والی هندوستان نوشته شده از چمن بسطام مصحوب قلی بیک ولد مقصود بیک ناظر فرستاده اند، 8 کتابت دیگر که بعد از فتح قندهار با علی حضرت فرمانفرمای هندوستان نوشته مصحوب شاهوردی بیک پساول صحبت فرستادند، 9. اخلاص نامه مصطفی پاشا وزیر اعظم که در زمان سلطان مرا خاندگار روم پس از تسخیر بغداد باعث صلح شده به اتفاق ساروخان سنور تعیین نمود و پس از مرگ خاقان به خدمت شاه عباس دوم در پاسخ مفاوضه همان نوشته است، 10. جواب نامه خواندگار از جانب نواب اشرف که یوسف چاوش آورده، 11. صورت فتح نامه قندهار که به اسم علی پادشاه حاکم بصره نوشته شده، 12. نامه اکبر پادشاه به عبدالله خان اوزبک، 13. در القاب پادشاهان و دو بیت فارسی و اسرائیلیات و چند بند شعر فارسی و حدیثی به عربی، 14. کتابتی از شاه عباس ماضی در قشلاق دانقی به پادشاه مرحوم شاه سلیم فرمانفرمای هندوستان نوشته بودند، 15. رقعه ای که در میان کتابت مذکور در التماس سلاطین عظام دکن نوشته فرستادند، 16. مکتوب ملاسعدالدین ملاء سلطان مراد خواندگار که به خدمت نواب گیتی ستانی شاه عباس ماضی نوشته بود، 17. کتابت اسفندیار بیک اوجی باشی عربکرلو که پادشاه الوس تاتار الفقير سعد الدين نوشته شده بود در زمان نواب گیتی ستان فردوسی مکانی، در دنبال غزلی است با تخلص صالح به فارسی و شعر شاملو و القاب خواتین عرضحال و پریشانی خود، شعر شاپور معجون سعطیرا یا مخلصه، غزلهای صالح، 18. مکتوب امیر تیمور گورگان به سید علی کیا والی گیلان، 19. شعر طالب خان اعتماد السلطنه در طلب شراب از امام قلی خان، 20. جواب سید علی کیا به امیر تیمور کورگان، 21. کتابتی که از جانب نواب گیتی استان فردوسی مکانی به خواجه افندی مفتی روم نوشته شده انشای نصیرای همدانی با خطبه شیخ بهائی، 22. کتابت پادشاه مغفور
حمد اکبر پادشاه که به نواب گیتی ستان فردوس مکانی شاه عباس ماضی نوشته، محمد معصوم خان بکری آورده بود، 23. جواب کتابت در قرخ بلاغ از جانب نواب گیتی ستان مسوده شده، میر محمد معصوم برده، انشای اسکندر بیک منشی، سپس غزلی از محرر، 24. مکتوبی که محمد خان شیبانی مشهور به شیبک خان از روی سوی ادب به خدمت اعلی حضرت خاقان شاه اسماعیل بهادر خان نوشته و باعث رفتن او به خراسان شده، 25. گزیده پاسخ این مکتوب که در تاریخ احسن التواريخ آمده ولی این پاسخ در آن نیست ولی «عمی ام اسکندر بیک منشی مؤلف تاریخ عالم آرای عباسی» تعرض در حاشیه آن کرد که این پاسخ را نیاورده است، 26. صورت فتح نامه شاهی که بعد از شکست لشکر جغتای و هندوستان که به استراباد قلعه قندهار آمده بودند و عساکر نصرت مآثر به سرداری مرتضی قلی خان شاملو قورچی باشی و مرتضی قلی خان قاجار سپهسالار و قوللر آقاسی سیاوش خان و دیگر امرا به دفع ایشان نامزد شده بودند در روز شنبه 24 رمضان 1059 او دئیل ترکی به ممالک نوشته شده با مهر شاه عباس دوم، 27. تاریخ فتح مذکور که کمترین قبل از رسیدن فتح نامه جهت تفال تیمنا و تبر کا فکر می نمود و بعد از یافتن ماده تاریخ چاپار رسیده و فتح نامه آورد، 28. شرح نوشته محراب خان که به خدمت اشرف عرض نموده و نوشته او به قورچی باشی، 29. کتابت عتاب امیر اعلی حضرت شاه جمجاه جنت مکان خلد آشیانی طهماسب بن اسمعیل صفوی به جانب سلطان سلیمان پادشاه روم - نامه شگفت انگیزی است و سراپا دشنام با استدلالهای مذهبی شیعی، 30. نامه شاهزاده سلطان سلیم بن سلیمان خواندگار روم درباره برادرش سلطان بایزید به خدمت شاه طهماسب به ترکی، 31. جواب از جانب اعلی حضرت شاه جمجاه جنت مکانی که ترکی مرقوم شده، 32. کتابت سلطان محمد خواندگار روم به نواب گیتی ستانی فردوسی مکانی شاه عباس ماضی علیه الرحمة، 33. صورت صلح نامه ای که سلطان مراد خان خواندگار روم به حضرت گیتی ستان شاه عباس ماضی نوشته، انشای ملاسعدالدین خواجه افندی، 34. مکتوب والده سلطان مراد که به نواب سکندرشان رضوان مقام شاه خدابنده علیه الرحمة و المغفره نوشته، 35. کتابت سلطان مراد خواندگار روم به اسماعیل میرزا مشهور به شاه اسماعیل ثانی به ترکی، 36. مکتوب فرهاد پاشای وزیر اعظم سلطان روم به خدمت نواب گیتی ستان فردوسی مکانی شاه عباس
ماضی به ترکی، 37. مکتوب ستان پاشای وزیر به خدمت نواب گیتی ستانی به ترکی، 38. کتابت محمد پادشاه وزیر اعظم سلطان سلیمان خاندگار روم به حضرت معصوم بیک صفوی به ترکی، 39. مکتوب نواب گیتی ستان در حین محاصره رومیه قلعه دارالسلام بغداد را بسرداری حافظ احمد پادشاه روم نوشته بودند، 40. ایضا منشور نواب گیتی ستان به وزیر اعظم در باب مصالحه، 41. مکتوب عبید خان اوزبک به شاه طهماسب، 42. مکتوب سلطان سلیمان خاندگار روم که به تاریخ 968 شاه طهماسب نوشته در باب سلطان بایزید پسرش نوشته مصحوب علی پاشا حاکم مرعش و حسن آقا قاپو چی باشی به ترکی، 43. سنورنامه قراحسن و بسطام آقا که با جعفر پادشاه قرار دادند، در دنبال غزل محمد عتابی است و القاب سلاطین، 44. صورت مکتوب شاه عباس ماضی به خواندگار روم، 45. مکتوب شاه طهماسب به عبدالله خان اوزبک که پاسخ آن بیشتر (ش 41) آمده، 46. اخلاص نامه خلیل پاشای وزیر ثانی خواندگار روم به خدمت نواب گیتی ستانی، 47. مکتوب نواب گیتی ستانی که بعد از فتح قندهار به خواندگار روم نوشته که چلبی آقا برد، انشای «عمی ام اسکندر بیک منشی»، 48. اخلاص نامه محمد خان اوزبک پادشاه ماوراء النهر به خدمت شاه عباس ماضی، 49. ملطفه نواب گیتی ستانی فردوسی مکانی شاه عباس ماضی که به مفتی روم نوشته اند، 50. صورت فرمان حضرت جلال الدين محمد اکبر پادشاه به چلبی علامه در اینجا این جنگ «سفینه» خوانده شده است، 51. فرماندیگر از اکبر که به میرزا احمد کاشی نوشته بود، 52. رقعه ای که به دوستان نویسند، 53. نوشته خان احمد گیلانی در حاشیه حکم معافی طبیب باشی جاهی (سپس داستان کبری که کنیز الله گوی خریده بود)، 54. در صفت قلعه آمل، 55. نصایح پشنگ فرزند خود را، 56. در نگارش اکبر نامه (شعری به فارسی به عنوان «المحره»)، 57. خاتمه مرکز ادوار شیخ فیضی که شیخ ابوالفضل نوشته، 58. مولانا محمد صوفی به میرزا غازی ترخان نوشته، 59. نامه فارسی در آن داستان تکفیر شدن دانشمندان آمده است، 60. طلب عینک، 61. در شکوه روزگار، 62. رقعه به دوستی نوشته، 63. در باب گدایان مبرم، 64. جلالای اردستانی به افضل خان نوشته، 65. مظفر حسین کاشی به مولانای معظم مولانا حسن علی که اخراج او از مدرسه فرمودند نوشته، 66. فرمانمنع ریش تراشی، 67. انشای ظهوری، 68. حکم معیری حسن بیک پسر حسین بیک قپچاقی که بنده کمترین نوشته در محرم 1063ق، 69. جواب از زینل خان، 70. جواب از پاشا، 71. جواب از زینل خان، 72. جواب از حافظ پاشا، 73. صورت دیباچه کتابت به خواتین معظمه و به والده خواندگار روم در زمان نواب سکندرشان، 74. مکتوب اعلی حضرت شاه جهان سلطان خرم که به نواب خان رضوان مکان شاه صفی علیه الرحمة و الرضوان نوشته مصحوب میرزا حسین ایلچی فرستاده بودند به تاریخ توشقان ئیل سنة تسع و اربعین و الف، 75. مکتوب اسکندر از نزد ارسطاطالیس، 76. مکتوب اسکندر ذوالقرنین که بعد از فتح دیار عجم به ارسطوی وزیر خود نوشته، ملازوزنی نقاش (مختار زوزنی) به فارسی ترجمه نموده، 77. گویا نامه معاویه به علی (آغاز افتاده)، 78. جواب آن ملعون از جانب حضرت امیر کل امیر، 79. مراسله دیگر آن ملعون به خدمت حضرت امام الجن و الانس، 80. جواب آن ملعون از خدمت حضرت ولایت منقبت (همه به فارسی)، 81 کتابت شاهزاده خرم که قبل از سلطنت به خدمت نواب گیتی ستانی نوشته بود، 82
کتابت از نوب گیتی ستانی به خدمت سلیم در معذرت تسخیر قندهار انشای حکیم طفیلی گیلانی، 83- رقعه ای که به سلطان خرم در اوان جلوس او نواب گیتی ستانی مصحوب بحری بیک فرستاده شده، 84 تعزیه نامه شاهزاده پرویز به حضرت شاه سلیم که تخته پیک برده بود، 85 کتابت اشرف به شاهزاده شهریار که تخته بیک مذکور برد، 86 کتابت نواب گیتی ستان شاه عباس ماضی به اعلی حضرت شاه سلیم در توشقان ئیل 1036 از مازندران مصحوب تخته بیک استاجلو خانه زاد، 87. ایضا کتابت دیگر از جانب نواب گیتی ستانی به شاه جهان شاهزاده خرم در و در شعبان 1036 در فرحاباد، 88. کتابت نواب گیتی ستان فردوسی مکانی از جواب مکتوب شاهزاده مذکور که منشی الممالك میرزا عبدالحسین مسوده نمود و شاهرخ بیک در فرحاباد به بیاض برد، 89 کتابت شاه شاه زاد خرم که در ایام شاهزادگی به حضرت نواب گیتی ستانی فردوس مکانی مصحوب خواجه حاجی فرستاده بود، 90. جواب کتابت مذکور که حیدر بیک قراو اغلو آورد، 11. کتابت نواب گیتی ستانی فردوسی مکانی ادشاه مرحوم شاه سلیم که بعد از فتح قندرهار نوشته شد مسوده ای که حکیم طفیلی گیلانی نموده به بیاض برده اما مضمون همین است و حیدر بیک قراواغلو برد، من منشآت عمی ام، و در ثانی الحال کتابتی که حکیم طفیلی مسوده نموده مصحوب حیدر بیک قراوغلو فرستادند در هشت ورق بعد ازین شده، 92. جواب کتابت مذکور که زینل بیک توشمال شاملو برده، 93. کتابتی که شاه سلیم به حضرت نواب گیتی ستانی آورده بود، 94. جواب رقعه مذکور که میرزا عبدالحسین منشی الممالك مسوده نموده، 95. رقعه اعلی حضرت شاه والاجاه شاه سلیم که به خدمت نواب گیتی ستانی فردوس مکانی نوشته میا آن فیق تاجر آورده بود، 96. مکتوب دیگر در تهنیت جلوس شاه جهان مصحوب مشار اليه، 97. مکتوب نواب خاقانی رضوان مکانی شاه صفی به اعلی حضرت شاه سلطان خرم فرمانفرمای مالک هندوستان در تعزیت پادشاه سلیم، محمد علی بیک اصفهانی برده، 98. کتابتی که بعد از فتح ایروان از جانب اشرف اعلی شاه صفی به سلطان مراد خان بن سلطان احمد خان خواندگار نوشته مصحوب امارت پناه مقصود سلطان خلفا فرستاده شد، 99. کتابی که بعد از مراجعت بغداد حضرت خواندگار و آمدن مقصود سلطان و محمد آقا ایلچی روم و آوردن کتابت مبنی بر طلب صلح به خدمت اشرف در عوض کتابی که قبل از آن فرستاده شده بود چون از روی درشتی نوشته شده بود بعد از استقرار مصالحه به وکالت ساروخان به التماس مصطفی پاشای سردار محمد قلی بیک برتبه امارت سرافراز نموده و به تجدید نوشته مصحوب مشار اليه فرستاده شده، 100. کتابت سلطان مراد در جواب کتاب سابق مبنی بر تاکید صلح مصحوب محمد قلی سلطان و محمد آقا ایلچی که قبل از آن آمده بوده به ترکی نوشت شده، 101. کتابت سلطان ابراهیم خان به نواب اشرف اعلی از باب تاکید صلحی که با سلطان مراد خان برادرش قرار یافته بود مصحوب مشار اليه به ترکی نوشته اند، 102. جواب کتابت مذکور مصحوب ابراهیم خان ایکرمی دورث، 103. جواب نامه سابق که پادشاه والا جاه مشار اليه مصحوب قابل آقا ایلچی به خدمت اشرف فرستاده بود در اصفهان رسید و به ترکی نوشته شد، 104. جواب کتابت سابق از جانب بندگان اشرف مصحوب مقصود سلطان خلفا که باتفاق قابل آقای مذکور ایلچی از اصفهان فرستاده شد، 105. کتابت که از جانب نواب اشرف خواندگار روم با کتابت نواب خاقانی رضوان مکانی مصحوب مقصود سلطان خلفا مشار اليه از دارالسلطنه قزوین فرستادند، 106. کتابتی که سنان پاشا به نواب گیتی ستانی شاه عباس به ترکی نوشته، 107. کتابتی که نصوح پاشا به نواب گیتی ستانی شاه عباس به ترکی نوشته، 108. کتابتی که خسرو پاشا به خدمات نواب همایون شاه صفی نوشته مصحوب ابریم چاوش فرستاده و به ترکی نوشته شد، 109. کتابتی که محمد پاشا برادر در جواب فرمان همایون که مصحوب حسانی بیک پساول صحبت به خسرو پاشا سردار نوشته فرستاده شده بود و تا رسیدن ایلچی مذکور خسرو پاشا کشته شده و محمد پاشای مذکور به جای او منصوب گشته بود نوشته به اتفاق چاوش به خدمت اشرف فرستاده و به ترکی نوشته شد، 110. کتابتی که سردار مذکور بعد از آنکه خواندگار روم ایروان را به تصرف در آورد مصحوب خضر بیک ترکمان ملازم سپهسالار به خدمت اشرف فرستاده به ترکی نوشته شد، 111. جواب کتابت از جانب اشرف که مصحوب [خليفة الخلفاء مقصود سلطان خلفا به اتفاق آقای مقصود آقا اسی بیگی که از جانب سردار مذکور به رسالت آمده فرستاده شد، 112. کتابتی که از جانب اشرف بر مفتی خواندگار روم نوشته مصحوب مشار اليه فرستاده شد، 113. منشوری که مصحوب ایلچیان مذکور به بیرام پاشاه وزیر ثانی که در استنبول قائم مقام محمد پاشای سردار بود نوشته فرستاده شده بود، 114. پروانچه مصحوب مشارالیه به ینگچری آقا نوشته فرستاده شد، 115. کتابت جانب بندگان سپهسالار خان محمد پاشای وزیر اعظم در جواب کتابت ... که بعد از مراجعت خواندگار از فتح ایروان کامران بیک ترکان فرستاده بود نوشته از اصفهان مصحوب خلفا فرستاده شد، 116. جواب کتابت مصطفی پاشا وزیر اعظم که مصحوب مقصود سلطان و محمد آقا ایلچی خواندگار بعد از تصرف بغداد فرستاده بود مصحوب محمد آقای مزبور و محمد قلی بیک جلودار باشیفرستاده شد، 117. جواب کتابت مزبور از جانب سردار مذکور که مصحوب محمد بیک ملازم رستم خان فرستاده بود (ترکی)، 118. ایضا به سردار مذکور در باب فرستادن ساروخان جهت انعقاد مصالحه، 119. ایضا کتابتی که از جانب نواب اشرف به سردار مذکور مصحوب ساروخان ارسال شده، 120. جواب اخلاص نامه سردار مذکور که سهوا بعد ازین با کتاب سپهسالار نوشته شد مصحوب قابل آقا و مقصود سلطان
خلفا، 121. ایضا به سردار مشار اليه مصحوب مومی اليها از جانب نواب اشرف که با کتابات نواب خاقانی رضوان مکانی فرستاده شد، 122. کتابتی که حضرت وزیر اعظم مصطفی پاشا به عالی جاه رستم خان سپهسالار بعد از رسیدن به خدمت خواندگار به ترکی نوشته فرستاده، 123. ایضا سردار مذکور بایالت پناه سارو خان نوشته مصحوب ابراهیم آقا فرستاده، 124. کتابتی که سردار مشارالیه به سپهسالار مذکور در زمان حیات سلطان مراد خان مصحوب محمد آقای ایلچی که قبل از این نیز آمده بود فرستاده و به ترکی نوشته شد، 125. ایضا سردار مذکور به سپهسالار مزبور بعد از فوت سلطان مراد خان مصحوب ایلچی مذکور فرستاده، 126. جواب کتابت مذکور مصحوب ارسیم خان قاجار فرستاده شد، 127. نامه به وزیر اعظم مصطفی پاشا، 128. نامه سپهسالار به ابراهیم خان ایلچی، 129. کتابت سردار مذکور مصحوب قابل آقای ایلچی به خدمت اشرف که به رفاقت ابراهیم خان به سفارت آمده بود فرستاده و به ترکی نوشته شد، در دنبال رباعی ملادر کی قمی است، 130. نامه به رستم خان به ترک، 131. کتابت سپهسالار مصطفی پاشا سردار وزیر اعظم در جواب نامه سردار، 132. کتابتی که سلطان خرم پادشاه هندوستان در اوان جلوس میمنت مانوس مصحوب میر بر خدمت اشرف ارفع اعلی شاه صفی فرستاده، 133. کتابتی که سلطا خرم پاشاه هندوستان به خدمت اشرف نوشته مصحوب صفدرخان ایلچی بعد از مراجعت محمد علی بیک فرستاده در سنه سیچقان ئیل سنه 1064 از کاشان که متوجه اصفهان بودند به خدمت اشرف شاه صفی (علیه الرحمه) رسیده بعد از یکسال از اصفهان مرخص شده مراجعت نموده روانه شد، 134. کتابتی که بعد از آمدن صفدر خان از جانب پادشاه مذکور میرزا حسین در اصفهان به خدمت بندگان اشرف آورده، 135. نامه به یکی از پادشاهان فرنگ در دمحی (؟) لاویسلاوس، 136. فرمان شاهنشاهی به سردار و سپهسالار پادشاه که در جواب عریضه او مصحوب موسی بیک ایلچی فرستاده شد، 137. ترجمه حکم مذکور که حسب الامر الاعلى مقرر شده که نوشته با حکم مذکور فرستاده بود، 138. حکمی که از بر کش به صفدرخان ایلچی هند مصحوب میرزا محسن فرستاده (انشای بنده کمترین محمد صالح)، 139. رقعه ای که از جانب بندگان اشرف به سلطان بلاغی نوشته، 140. ایضا مشارالیه نوشته، 141. کتابتی که سلطان بلاغی در تعریف خاقان رضوان مکانی و تهنیت جلوس میمنت مانوس به خدمت اشرف اعلی نوشته، 142. کتابتی که به پادشاه مذکور در جواب کتابت مشار اليه مصحوب رحیما محمد ایلچی فرستاده نوشته قبل از کتاب ضمن مصحوب ایلچی مذکور فرستادند، 143. کتابتی که به سلطان محمد عادل شاه بعد از مراجعت سفر ایروان مصحوب احمد خان بیک قورچی سرنوشته فرستاده شد، 144. کتابتی که همان وقت از دارالسلطنه اصفهان به سلطان عبد الله قطب شاه نوشته فرستاده شد، 145. کتابتی که قبل از کتابت فوق به پادشاه مذکور در جواب خواجه محمد ابراهیم نوشته شد، 146. مکتوبی که از دارالسلطنه اصفهان در جواب کتابت پادشاه مشار اليه مصحوب وکلای مومی اليه فرستاده شد، 147. جواب کتابت پادشاه مذکور در اصفهان مصحوب حکیم الملك فرستاده بود، 148. فرمان همایونی که به اسم عمه پادشاه دکن سلطان عبدالله قطب شاہ شرف صدور یافت، 149. کتابتی که سلطنت پناه مذکور محمد خان برادر پادشاه والاجاه مشار اليه از وقتی که امام قلی خان متوجه درگاه جهان شاه گشته بود مصحوب محمد یوسف اتالیق و الشنطر به خدمت خاقان فردوس مکان علینآشیان فرستاده، 150. کتابت دیگر در باب کوفت چشم سلطنت پناه امام قلی خان و توجه به ایران به قصد طواف بیت الحرام و سفارش منسوبان ایشان، 151. کتابتی که از جانب نواب اشرف به امام قلی خان پادشاه ترکستان در وقت توجه ایران مصحوب خاندان قلی بیک پساول صحبت در مشهد مقدس فرستاده، 152. کتابتی که از جانب سرکار فردوس مکانی علین آشیان شاه صفی به پادشاه والاجاه و امام قلی خان نوشته در مشهد مقدس فرستاده شد، 153. جواب کتابات مذکور ضمن ندر محمد خان که با روانه شدن ایلچیان مزبوره خاقان فردوس مکان سلطنت گزین عالم بقا شده بودند از جانب نجیب نواب اشرف نوشته شده مصحوب ایالت پناه سارو خان بیک آجرلو ارسال شد دو کتابت در جواب نوشته شد و کتابت ذیل در جواب کتابتی است که مصحوب الشنطر یساول فرستاده بودند، 154. کتابتی که از جانب اشرف اعلی به اسفندیار خان والی اور گنج در جواب اخلاص نامه مومی اليه مصحوب ذوالفقار بیک فرستاده شد، 155. ایضا منشوری که از مازندران بهشت نشان به اسفندیار خان والی اور گنج در جواب اخلاص نامه مشار اليه صادر گشته مصحوب اسفندر یار بیک استاجلو و احمد بیک ایلچی مشار اليه فرستاده شد، 156. جواب کتابت اسفند یار خان که به اعتماد الدوله نوشته بود، 157. جواب عریضه رستم محمد خان اوزبک که از مازندران نوشته مصحوب ملازم او فرستاده شد، 158. فرمان همایون که در جواب عریضه شرف نفاذ یافته با خلاع فاخره مصحوب افتالق بهادر فرستاده مشار اليه فرستاده شد نوشته ربیع الاول 1051)، 159. کتابتی که از جانب اشرف اعلی بعد از فتح ایروان از اردبیل به پادشاه نوشته فرستاده شد، 160. در ثانی الحال کتابت فوق را موقوف داشته کتابت ذیل را نوشته مصحوب موسی بیک در سنه 1048 از اصفهان فرستاده شد (برای لاویسلاوس چهارم)، 161. حسب الأمر الأعلى ترجمه کتابت مذکور را چون در آن حدود کسی نیست که فارس تواند خواند به ترکی نوشته فرستاده در میان کتابت گذاشته. با پراکنده ها پزشکی و داروسازی و شعرهای صالح مورخ 1062ق، 162. مراسلات زینل خان شاملو سپهسالار ایران و حافظ احمد شاه سردار روم که به تسخیر قلعه بغداد آمده بی نیل مقصود مراجعت نمود در زمان نواب گیتی ستان فردوسی مکانی. به ترکی، 163. مراسله دیگر از جانب سپهسالار مذکور به ترکی، 164. مکتوب
دیگر به ترکی، 165. جواب از جانب حافظ احمد شاه به ترکی، 166. جواب از زینل خان به ترکی، 167. چهار کتابت به این طریق یکی از جانب نواب مستطاب ایران مداری و یکی از جانب نواب قورچی باشی و یکی از جانب بندگان سپهسالار و یکی از جانب قولر آقاسی سپهسالار پادشاه والاجاه در جواب کتابات مشار اليه نوشته مصحوب رفعت پناه موسی بیک فرستاده شد، 168. کتابتی که از جانب بندگان اشرف اقدس اعلی به پادشاه والاجاه خورشید کلاه آسپانیه نوشته مصحوب رفعت پناه موسی بیک ایلچی از دارالسلطنه اصفهان فرستاده شد، 169. کتابتی که از جانب نواب اشرف در جواب کتابت پادشاه والاجاه قویسیان ذوالجلال پادشاه که در ثانی الحال ایلچی که می آمده از راه مراجعت نموده پادشاه اول سنه نوشته بود نوشته مصحوب امام قلی بیک قاجار ایشیک آقاسی به اتفاق ایلچیان پادشاه مذکور فرستاده، 170. کتابتی که به پادشاه اروس (میکائیل فیدراویچ الغ بی آق خان) از مازندران در باب قزاق نوشته فرستاده شد، 171. مفاوضة نواب اشرف به فرمانفرمای ولایت اروس (فیدراویچ الغ آتاق خان) مصحوب رفعت پناه موسی بیک ایلچی به خدمت پادشاه والاجاه فرستاده شد، 172. فرمانی که از مازندران به اسم والی باشی اجوق صادر گشته فرستاده شد، 173. کتابتی که از جانب نواب اعتماد الدوله به طهمورث خان گرجی نوشته شد، 174. کتابت صفدرخان در ایام حکومت قندهار به عباس قلی خان بیگر بیگی خراسان، 175. کتابتی که از جانب مستوفی الممالك به اعظم خان قاضی محسن نوشته فرستاده شد (در دنبال «در تعریف اسب و باز و ساز از نورس» است)، 176. حکم فرستادن طبل و علم به ایالت پناه کلب علی خان متولی، 177. حکم قوشچی باشی باشیگری خلف بیک سفره چی باشی، 178. حکم تخفیف پنجاه یک مشهد مقدس معلی که بعد از فتح ایروان نوشته شده (سیچقان ئیل 1045)، 179. حکم وزارت مازندران پس از درگذشت میرزا محمد صالح برای میرزا آقا، 180. حکم تخفیف رسوم میر شکار باشی که از ممالک محروسه می گرفته اند، 181. مسوده رقمی که نواب اشرف به خط همایون افتخار حیدر بیک ایشیک آقاسی باشی حرم قلمی فرموده بودند، 182. جواب نامه پادشاه والاجاه شاه جهان فرمانفرمای ممالک هندوستان که ارسلان بیک ایلچی چاپار به تاریخ سبع و خمسین و الف متعاقب جان نثار جان ایلچی بزگر در باب فتح بلخ آورده نواب سلطان العلمائي اعتماد الدولة العلية العالية از جانب بند گان اشرف اعلی مسوده نموده اند، 183. کتابت بند گاناشرف سلطان ابراهیم خواندگار روم در جواب کتابت او، 184. مکتوب نصوج پاشا خدمت نواب گیتی ستانی فردوسی مکانی که به ترکی نوشته، 185. مکتوبی که در حین محاصره نمودن حافظ احمد پاشا سردار روم دارالسلام بغداد را یکی از کاتبان درگاه عالی به مصلی چلبی نام به ترکی بود به استنبول می فرستاده و حامل آن به دست قزلباش گرفتار شده با مکتوبات دیگر که نزد او ظاهر شده بود به نظر اشرف نواب گیتی ستان فردوسی مکانی رسید، 186. التماس نامه ای که مولانا عبدالحسینا حسب الاستدعاي کمترین به خدمت یکی از سادات عظام نجف اشرف نوشته اند، 187. کتابتی که عثمان بن سلطان احمد به نواب مصحوب تخته بیک نوشته در پایان آن آمده: «من المخلص المخلصين و محب المحبين محمد صالح»، 188. عرضه داشتی که سلطان سلیم بن سلطان خواندگار روم در شکایت بایزید به خدمت نوشته؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 1-233]
منشأت ابوالفضل- مکاتبات علامی
monša’āt-ol afāzel
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 710/30 ف
آغاز: یا ایها الذين آمنوا لا تتخذوا عدوی و عدوکم اولیاء یلقون اليهم بالمودة لقد عز علی امیر المومنين ما شاع منك یا معز الدنيا و الدين نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or. چندین نامه متفرقه است بدین عناوین: انشاء جمال الدين کاتب به ملک طغانشاه، انشائی از حسام الدين کبوسی، نامه ای از جلال الدين شاه خوانی و انشائی در نفی تهنیت و دیگری درذکر اشتیاق و یکی در تهنیت قدوم و یکی در تهنیت ولادت، انشائی از جلال الدين شاهروی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 801ق؛ مجدول، مصحح؛ وص (272 -280)، 20سطر [فیلمها ف: 1-527]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2343/10
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-444]
monša’āt-e amīr nezām
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2975
آغاز: آنکه ... خداوند جلیل جلت نعمائه و کلمه انشاء ایجاد افراد بنی نوع بشر کرده و مستوفیان دیوان قضا و قدر بحکم ن و القلم و ما یسطرون صورت اسامی ایشانرا در دفتر خلود و ابود ثبت نموده بمقتضای خلق الانسان علمه البيان شرافت نطق موجب مزیت و فضیلت وی گردانید؛ انجام: سر نوشتجات را باین مضمون نویسند ... طبقه اعلی باسفل سر فرامین و ارقام هر کس را بقدر شأن و مرتبه و در طبقه القاب نویسند. عالیجاه رفعت پایگاه عزت و اقبال همراه ... و نواب قمر رکاب و خورشید احتجاب صاحبه مکرمه و صاحبه و معظمه فلانه ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، در دفتر به نام «منشآت امیر نظام» ثبت گردیده ولی نسخه شامل سواد مراسلات بدون عنوان و ترسلاتی است با یک مقدمه بنام ناصر الدين شاه قاجار و
بهیچوجه شبیه نسخه های چاپی که در سال های 1320 و 1329ق طبع و نشر گردیده است نیست و معلوم نشد بچه مناسبت این مجموعه را به حسنعلیخان امیر نظام متوفی به سال 1317 ق نسبت داده اند؛ 88گ، 17-15 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 3-1333]
monša’āt-e jalālā
اسیر شهرستانی، جلال بن مؤمن، 1029 - 1069 قمری
asīr-e šahrestānī, jalāl ebn-e mo’men (1620 - 1659)
بخشی از منشآت شاعر است بدین ترتیب: الف: دیباچه مرقع، ب: دیباچه سبعه سیاره، آغاز: «بنام ایزدی زهی برتر پایه سخن و سخنوری»، ج: دیباچه مثنوی محمد جان قدسی و شاه طالب کلیم، د: دیباچه دیوان طالب کلیم، ه: دیباچه دیوان ملا میرزا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای 31ص (10-40)، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 38-291]
شامل: نامه به میر جمله، اسلام خان، جواب نامه نواب افضل خان و نامه به او؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ 4ص (307-304)، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 38-296]
شامل: وحشت نامه که به ملا شیوا نوشته، قطعه ای در مذمت خودنمایی، رقعه به ضیاء الدين ملا جانی تبریزی، رقعه به میرزا محمد حسین در عتاب ترک زیارت، رقعه به میرزا که از کشمیر نوشته، رقعه به حاج حسین کرمانی در طلب عینک، ایضا رقعه به حاج حسین کرمانی در تکلیف سیر باغ، سه رقعه دیگر به حاج حسین کرمانی، رقعه به میرادائی، رقعه به میرزا شاه باقر در معذرت نامه، رقعه به خدام ضیاء الاسلام، رقعه به ملا منیر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای، 20 ص (375-356)، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 38-297]
شامل رقعه به: طالب کلیم، میر بنده رضا، میرزا محمد حسین، میرزا عبدالله نجم ثانی و رقعه ای که به عزیزی نوشته؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 4ص (384-387)، 21سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 38-298]
آغاز: یگانه ایزد سخن آفرینی و بر آرنده برین را به کدام نام آفرین خوانی برم بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 16گ (166ر -181پ)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 38-319]
monša’āt-e hakīm ‘abd-ol-hāzeq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/111
شامل: رقعه به نواب خان، آصف خان، نواب حکیم ابوالفتح؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 6ص (320 -325) [ف: 38-296]
monša’āt-e heydarī
انصاری، احمد بن محمد
ansārī,ahmad ebn-e mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18957
آغاز: بسمله، در تعریف مهر افروز جماجم و کل اندام؛ انجام: وصال را طالع و لامع گرداناد بمحمد و آله الامجاد
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
monša’āt-e xāje extīyār
قسمتی از منشآت خواجه اختیار الدين منشی در حمد و ستایش پروردگار عالم و مکاتبات و مراسلات منشیانه و مترسلانه است است که علی اصغر باصرالدوله جهت محمد علی میرزا ولیعهد به شیوه نگارش خواجه اختیار الدين منشی به رشته تحریر کشیده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 100
آغاز: بسمله. سفینه مرجانی که غواص بحر معانی اختیار نماید وسلیس بیانی که منشی عاقله انشاء تحریر کند حمد و ستایش حق جل و شانه است ...... اما بعد چنین عرضه می دارد خانزاد دولت ابد مدت قاهره علی اصغر باصر الدوله از آنجایی که در عنفوان شباب و ریعان زندگانی همواره سرمایه عمر عزیز را در کسب کمال و فنون علومات صرف کرده و آنی از سلوک درین خط غافل و کاهل نبوده همانا تصمیم و تمیم این اثر را با توشیح و ترشیح بذکر معاصر عالیه و آثار سامیه ولینعمت اعظم اقدس اعنی بندگان اسعد امنع امجد اقدس ممد علی میرزا ولیعهد کیوان مهد دولت ابد آیت علیه ایران آدام الله ... این منشات مرحوم خواجه اختیار را اختیار نموده و برشته تحریر آوردم امید که در آستان مقدس مقبول و مستحسن افتد؛ انجام: در دار السلطنه تبریز قلمی داشت العبد الحقير الفقير علی اصغر باصر الدوله شهر شوال المكرم 1320.
خط: شکسته تعلیق عالی، کا: علی اصغر باصر الدوله، تا: 1320ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: مقوای روکش مخمل، 24ص، عسطر، اندازه: 21×13/7 سم [ف: 7-730]
monša’āt dar setāyes-e rašīd-od-dīn fazl-ol-lāh-e vazīr
نوشته هایی است از 102 دانشمند در ستایش از رشید الدين فضل الله وزیر و کتاب توضیحات رشیدی او و تفسیری که بر قرآن نوشته و پاسخ ها که به پرسش ها داده است به عربی و در بیشتر آنها شعرهای عربی و فارسی آمده است و نویسندگان در آغازیا انجام آنها از خود یاد کرده اند و برخی از آنها تاریخ هم دارد و نام آنها در عنوان هر یک از آن نوشته ها است. این نوشته ها که تراویده خامه دانشمندان آن زمان است از رهگذر تاریخی و ادبی بسیار سودمند است خود رشید الدين در دیباچه ای که بر این نوشته های دانشمندان دارد می نویسد که این کتاب های من هریک جداگانه هم به عربی و هم به فارسی است و وقف قبه ربع رشیدی می باشد و متولیان باید آنها را بدهند که با خطی خوش بنویسند و به زربیارایند و مقابله و تصحیح کنند تا نسخه های آنها فراوان باشد. این دیباچه در آغاز توضیحات رشیدی دو نسخه ترکیه (ش 2300 و 2322احمد ثالث) به عربی است و در نسخه ما به فارسی است. محتویات دو نسخه ترکیه عبارت است از: 1. توضیحات؛ 2. مفتاح التفاسير؛ 3. سلطانیه 4.لطائف. اینک فهرست نام های دانشمندان از روی دو نسخه ترکیه که در نسخه ماهم هست: 1. قطب الدين شیرازی به عربی در پایان توضیحات رشیدی در تبریز نیمه های شعبان 706ق و یکی دیگر به فارسی در آغاز توضیحات رشیدی در نیمه های رجب 707ق؛ 2. شمس الدين عبیدی به عربی؛ 3. نجم الدين محمد الفقاعي؛ 4. شرف الدين ابو عبدالله الفقاعي؛ 5. نصیر الدين ابو الفضائل محمد بن أبي الفضائل عبدالحمید تبریزی؛ 6. عدة الدين محمد بن عبدالله بن عتیق تبریزی به عربی؛ 7. نظام الدين بحیی بن عبدالرحمن بن عمر بن علی طیاری؛ 8 نور الدين عبدالرحمن بن عمر بن علی طیاری؛ 9. فخر الدين جندرانی در آغاز سال 706ق با اجازه روایت کتب حدیث و سند خرقه پوشی؛ 10. رکن الدين مطرزی قاضی بانکاره؛ 11.همام الدين تبریزی؛ 12. تاج الدين محمد اخلاطی؛ 13- شمس الدين محمود بن أبي القسم بن احمد اصفهانی؛ 14. عماد الدين نحوی تبریزی؛ 15. صدرالدین قاضی تبریز؛ 16.ناصر الدين واعظ محمد بن ابی سعید بن مسعود ناصر حسامی سمرقندی نزدیک به پایان ذیحجه؛ 17. مجدالدین اسمعلیل بن یحیی بن اسمعیل قاضی قضات شیراز؛ 18. برهان الدين قاضی قضات در 21رمضان 706ق؛ 19. خواجه اصیل الدين طوسی؛ 20. نظام الدين عبدالملك بن احمد بن محمد قاضی قضات؛ 21. قدوة الأئمة و العلماء شمس الدين همدانی؛ 22. ملك القضاة و الحكام شمس الدين حسین بن محیی الدين حسن بن أبي الفضائل قاضی تبریز؛ 23. ناصر الشريعة مفتی الممالك افضل ایران نظام الدين بن الرئيس یزدی؛ 24. زین الدين محمد بن محمد کیشی قرشی؛ 25. ضیاء الدين عبدالعزیز بن عبدالعزیز الجليلي قاضی تبریز؛ 26. جلال الدين فضل الله بن عمر بن محمد ماکی؛ 27. عماد الدين عبیدی؛ 28. نصیر الدين عبیدی؛ 29. فلك الدين عبدالله بن علی بن محمد تبریزی نزدیک به پایان رجب 706ق؛ 30. عضد الدين عبدالرحمن بن احمد مطرزی؛ 31. سیف المناظرين شهاب الدين فضل الله؛ 32. کمال الدين عرب حسن بن داود بن حسن حصفکی کمال عرب در 2 شعبان 706ق؛ 33. سیف الدين نبیره صدر جهان بخاری؛ 34. برهان الدين نبیره صدر جهان بخاری حرث بن حسین بن صدر جهان برهانی عمری، در 20رمضان 706ق؛ 35. قاضی السوق الاعظم زین الدين محمد بن حسین بن عبدالکریم سمنانی در 23 رمضان 706ق. 36. نورالدین حمزة بن رسول رومی نایب قاضی الحضرة؛ 37. نقیب نظام الدين محمد بن سید مهدی بن المرتضي الحسني؛ 38. فخرالدین جاربرتی (جاربردی)؛ 39. شرف الدين اسحق بن محمود بن محمد عبدالمنعم یمانی قمی؛ 40. سید نقیب محتسب الممالك لطیف الدين؛ 41. فخر الدين سروی؛ 42. جلال الدين عبدالمجید بسطامی؛ 43. شرف الدين دامغانی محمد بن ابراهیم بن ابی اسحق؛ 44. مولانا تارج الدين ابراهیم بن حسین رویانی در 25 ذیحجه 706ق؛ 45. فخر الدين لر(شعر فهلوی دارد)؛ 46. امین الدين ابی القاسم چاچی؛ 47. قاضی قضات قاضی تبریز؛ 48. قاضی تبریز تاج الدين عبدالله بن عمرو رزقینی؛ 49. جلال الدين عتیقی؛ 50. نصر بن أبي الفرج روذراوی (روداورذی)؛ 51. شرف الدين عبدالله بن محمد بن عبدالله کرجی قزنینی؛ 52. رکن الدين خواجه علی دار الحديثي؛ 53. صدر الدين دار الحديثي؛ 54. برهان الدين عبدالله عبری؛ 55. تاج الدين علی بن یونس دزماری؛ 56. جمال الدين کاشغری صاعد بن محمد بن مصدق گستانی؛ 57. کمال الدين حسن بن محمد بن حسن فارسی؛ 58. نجم الدين علی بن محمد حافظ دامغانی؛ 59. کمال الدين احد بن بریع ابی بکر بن عبدالغفار بن ابی بکر بن البكر کمال زنجانی؛ 60. شرف الدين زاهد بسطامی در 21رمضان 706ق؛ 61. شرف الدين محمد بن عبد الله هاشمی قزوینی؛ 62. شمس الدين قاضی ری محمد بن محمد بن ابی بکر استرابادی رازی در ری؛ 63. ناصر الاسلام ابوالقاسم احمد بن صاعد رویانی قاضی آمل روز دوشنبه 12 ربیع الاول 707ق؛ 64. فخرالدین حیدر بن محمد جلالی اصفهانی؛ 65. شرف الدين خوارزمشاه بن رحمت شاه بن حمزه و رواو جی؛ 66. قاضی شیراز محد الدين اسمعیل بن یحیی ابن اسمعیل؛ 67. محمد بن محمد بن اسمعیل بن صاعد قاضی اصفهان؛ 68. ملك النقبا عضد الدين محمد بن ابی یعلی بن مجتبی حسینی قاضی یزد در 21رمضان 706ق؛ 69. نظام الدين سید تقی شاه حسینی ابرقوهی؛ 70. فخرالدین عبدالجلیل بن محمد بن عبد الباقي بن احمد بن ظفر بن ابی العباس بن احمد بن ثابت محتسب یزد؛ 71. رشید الدين محمد بن یحیی بن محمد بکری صدیقی دماوندی قاضی دماوند
در دهه اخیر رمضان 706ق؛ 72. تاج الدين علی بن محمود بن محمد خراسانی یازری؛ 73. بدرالدین تستری؛ 74. ابی الغر احمد بن محمود بن محمد دینوری؛ 75. ظهیر الدين علی بن امیر علی عسکری؛ 76. نظام الدين طوسی؛ 77. کریم الدين سروی؛ 78. شمس الدين محمد مستخرج؛ 79. صلاح الدين موسی بن یوسف بن علی مقتدی آذربایجان؛ 80. قاضی ساوه عمادالدین حمد بن ابی جعفر ساوی؛ 81. عزالدین امیر قاسم بن علی بن احمد بن علی حمامی؛ 82 ابوالمظفر احمد بن محمد بن احمد ماکی قزوینی؛ 83. ظهیر الدين عبد المجيد بن محمد بن عبدالله ماکی قزوینی؛ 84. نامش سفید است در نسخه ها؛ 85. محیی الدين عبدالعزیز بن محمد بن محمود کرمانی شوال 707ق؛ 86. تاج الدين قاضی تبریزی ابو محمد عبدالله بن عمر بن احمد ورزقینی؛ 87 ناصر الدين محمد بن ابی سعد بن مسعود واعظ سمرقندی؛ 88 برهان الدين محمد بن منصور سمرقندی نایب قاضی شیرازی؛ 89 شمس الدين محمد بن محمد بن محمد استر آبادی قاضی ری؛ 90. شرف الدين دامغانی؛ 91. شرف الدين ابوالخیر علی بن محمد زاهدی بسطامی؛ 92. شمس الدين محمد بن محمد بن محمد ابی عبدالله نظام حسینی قاضی یزدی؛ 93. برهان الدين حرث بن صدر جهان برهانی عمری بخاری؛ 94. کریم الدين محمد بن محمد بن محمد مفسر قزوینی؛ 95. شرف الدي محد بن یحیی بن محمد دماوندی قاضی دماوند؛ 96. شهاب الدين عباس بن ابراهیم بن علی زرد اوی توران پشتی؛ 97. محمد بن محمد بن ماکی قزوینی قاضی همدان؛ 98. ضیاء الدين معبدالعزیز بن عمر بن عبدالعزیز قاضی تبریز؛ 99. نصیر الدين ابوالفضائل بن محمد بن الفضائل قاضی یزد؛ 100. نورالدین عبدالرحمن بن عمر طیاری؛ 101. مجدالدین تورانپشتی بنگرید به: 1. گفتار آقای سلطان القرايي درباره کتاب اسئلة و اجوبه رشیدی از خواجه رشید الدين فضل الله در نسخه ای که در آن 34رساله است و از قرن است و در آن پرسشها و پاسخها هر دو آمده است (مجله مهر س 8ش 4ص209-121 و ش 5 ص 280-285)؛ 2. مکاتبات رشیدی چاپ لاهور 1364/1 (1945)؛ 3. گفتار آقای دکتر مهدی بیانی در مجله مهر درباره نسخه مورخ 24 ذیقعده 708 کتابخانه سلطنتی که رسایل رشیدی در آن هست [س ش ص 549-502)]
تهران، ادبیات، شماره نسخه: 188/3 - ج
آغاز : بسمله: ان هذه تذكرة فمن شاء اتخذ الى ربه سبیلا.اما بعد حمد الله تعلی والصلوة و السلام علی نبیه محمد و آله و صحبه اجمعین چنین گوید ضعیف ترین خلایق و محتاج ترین برحمت حق ... فضل الله ابی الخير المشتهر بالرشید ... که فضل و کرامتی که حق تعالی در حق این بنده ضعیف کرده عظیم بسیار است و در شمار نتوان آورد از آن جمله یکی آنکه توفیق رفیق گردانید ... در کما بیش مدت یکسال چهار کتاب را که در مجموعه ای جلد کرده تصنیف کرد ... و چون افاضل اکابر حکمای عصر که این کتب را د رمطاله آورده بودند هریک ... بر آن فصلی نبشته بعضی اول و بعضی در آخر؛ انجام: محروم نباشند بهره تمام یابند و الحمد لله رب العاليمن ... نسلیما دائما کثیرا (صورت خط ملك القضاة محیی الدين قاضی کرمان دام فضله) خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8و وق؛ کاغذ: سمرقندی، 75گ (19پ -93ر)، 21سطر (15×7)، اندازه: 22×12سم [ف: 1-480]
monša’āt-e zamān-e qājār
ناصرالدین قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری
nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān (1832 - 1896)
شامل: 1. نامه خطاب به فرخ خان امین الملك سفیر فرانسه راجع به جنگ ایران و انگلیس از ناصر الدين قاجار، شاه ایران؛ 2. نامه میرزا آقاخان نوری اعتماد الدوله صدر اعظم به برادر خود؛ میرزا آقا خان نوری؛ 3. نامه ملک آرا راجع به امور جاریه دولتی مورخ 1313ق؛ 4. صورت نوشتجات حسام السلطنه به دربار راجع به امور خارجه مورخ 11 شعبان 1313 در یک برگ درباره پنج نامه؛ 5. نامه به مهر محمد قاسم خطاب به میرزا زکی در اصفهان راجع به امور حوزه ماموریت خود در رشت؛ 6. نامه راجع به ارباب وظایف و مستمریات و امور جاریه با مهر مورخ 1283ق؛ 7. نامه ناصر الدين شاه خطاب به امان الله خان والی کردستان؛ ناصر الدين قاجار، شاه ایران؛ 8 نامه به مهر میرزا سعید خان انصاری؛ 9. نامه ای به مهر محمد کاظم بن محمد حسین به یکی از وزراء؛ 10. فرمانی به مهر رکن الدوله درباره تخفیف مالیات یکی از علماء؛ 11. فرمان فتح علی شاه در اعطاء منصب سر کشیک باشی محمد قلی خان قاجار؛ 12. فرمان به مهر صدر اعظم درباره برقررای تیول ظل السلطان؛ 13. فرمان به خط علی بن ابی الحسن الموسوي سنانی الملك درباره لقب میرزا عباس خان موید الشعرا؛ 14. فرمان فتح علی شاه درباره منصب سرتیپی دستجات عبدالوند و عبدالملکی محمد قلی خان قاجار؛ 15. فرمان ناصر الدينشاه به شکرانه پنجاهمین سال سلطنت خود و بخشیدن مالیات نان و گوشت، ناصر الدين قاجار، شاه ایران؛ 16. قصیده بینش حق جوی شیرازی در مدح اعلی حضرت رضا شاه پهلوی؛ 17. فرمان ناصر الدين شاه درباره برقراری مستمری میرزا هادی خان؛ ناصر الدين قاجار، شاه ایران؛ 18. فرمان ولی عهد مظفر الدين میرزا) درباره اعطاء لقب حسام دفتری میرزا محمد؛ 19. قصیده مدحیه بهاریه؛ 20. کتابچه صورت مخارج روضه خانی دهه عاشورای سال 1301 دربار؛ 21. فرمان لقب (نوید السلطنه) میرزا حسین خان سرتیپ؛ 22. مدیحه میرزا علی اصغر خان اتابک؛ 23. مدیحه امین الملك اثر طبع سید محمد بقا شرف المعالي؛ 24. قباله ازدواجی است با عبارات ادیبانه مورخ دهم شعبان 1267ق، داماد آقا محمد جواد پسر مشهدی عبدالنبی علاقه بند، عروس بی بی حسنی خان دختر حاجی محمد حسن،
کابین 70 تومان تبریزی نقد روپیه بیست و هشت نخودی؛ 25. نامه اعتماد الدوله میرزا آقاخان صدر اعظم به شاهزاده والی فارس؛ 26. طومار نظام راجع به ترتیب و دستورهای نظام؛ 27. چند تصویر مربوط به همان طومار؛ 28. نامه به مهر عزیزین غفار مورخ به 1278 از یک صاحب منصب به مافوق خود در گزارش امور توپخانه و قورخانه که بسیار شیرین و خواندنی و دارای مطالب جالب است؛ 29. فرمان ناصر الدين شاه 30. نامه الله یار خان مورخ 5 ربیع الثاني 1314 و در حاشیه آن جواب امیر نظام گروسی به خط و مهر خودش؛ 31. فرمان و نشان رضایت نامه عبدالعزیز خان بن محمود خان پادشاه عثمانی درباره سفیر فوق العاده ایران محمد رحیم خان و معاون او ذوالفقار خان در شهر رجب 1278 به ترکی که در قسطنطنیه صادر گردیده، طغرای سلطنتی و امضاء در صدر صفحه و مهر پایان فرمان قابل توجه و در خور مقایسه با فرمان های خودمان می باشد؛ 32. کتابچه دستورالعمل در بار به حاج غلام علی خان مامور خفیه ایران در هرات و بررسی خیانت سلطان احمد خان فرمانروای ایران در هرات و سازگاری او با انگلیسی ها؛ 33. کتابچه مجموعه معاهداتی چند میان ایران و چند دولت دیگر.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7576
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 34گ، اندازه: 44×26/5 سم [ف: 635-16]
monša’āt-e salātīn
عبد الله افندی، - 1071 قمری
abd-ol-lah-e afandi( - 1661)
جمع آوری صارمی عبدالله افندی. نامه های درباری و دیوانی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 153-عکسی
نسخه اصل: از ترکیه نسخه اسعد افندی شماره 3333؛ بی کا، تا: 1039ق؛ 168گ، 19سطر [نشریه: 2-280]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 549-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-209]
monša’āt-os salātīn
توقیعی، احمد فریدون بیک
taoqī'ī, ahmad fereydūn beyk
چاپ 1264.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4735- ف
جلد 1؛ بی کا، بی تا؛ 525ص [فیلمها ف: 3-97]
monša’āt-os salātīn
مشهد، رضوی، شماره نسخه: 9550
آغاز: صولت در آمده مضمون صدق مشحون؛ انجام: باز در تصرف اولیای ابد صولت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
monša’āt-os soltān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9549
آغاز: في الحال مر پرسی سرطرفه طاغوت صباح؛ انجام: اجلال ایله تخت عالی بخت عثمانی
خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام الفبائي: -560]
monša’āt-e soleymānī
مجموعه منشآتی است مربوط به دربار صفوی که به دستور شاه سلیمان صفوی جمع آوری شده و همو آن را منشآت سلیمانی نامیده است. کتاب آموزش منشآت و امور وابسته بدان مانند رسم الخط و بلاغت و خط است که در دبیر خانه شاه سلیمان صفوی (1105-1071ق) تهیه شده است. مرتب شده در پانزده «باب»: 1. در دستور معمول درگاه معلی در باب احکام و مناشیر به هر یک از طبقات انام و القاب که به چه قاعده معمول است؛ 2. در دستور العمل شجره و احکام و ارقام و نوشتجات و امثال آن که از دیوان اعلی نوشته می شود؛ 3. در مهرهای مبارک که هر یک متعلق به کدام نوشتجات است؛ 4. در دستور مکاتیب اشرف به مخدرات اقوام و اولاد عالی مقام اشرف؛ 5. در کتابات متعارفه که ارباب دولت و غیرهم به یکدیگر نویسند؛ 6. در مکاتیب اوساط الناس به یکدیگر؛ 7. در مکاتیب سائر الناس
که عارف به آداب نوشتجات نیستند و القاب دستور باب ششم نیز مناسب ایشان که فقرایند نیست و در میان یکدیگر به نحوی معمول داشته اند؛ 8 در اشعار مناسب مطالب که به آن اکتفا می شود و احتیاج به مکاتبه نیست و جهت اقتباس در مطالب و مکاتیب نیز به کار می آید؛ 9. در مفردات القاب و فقرات اصلیه آن که چون ترکیب شود القاب غیر متناهی نسبت به هر طبقه و هر طایفه به هم می رسد و هر چند منزل در هر طبقه عالی تر باشد فقرات الفاظ آن طبقه بیشتر باشد؛ 10. در مصدرات اسامی؛ 11. در مضافات القابيه ولایات و مضافات اعداد و اجناس و غیره؛ 12. در قانون کیفیت تحریر مراسلات و امور متعلقه به آن؛ 13. در
صناعات که سخن را به رعایت براعت و بلاغت و فصاحت و ملاحت افزاید، مشتمل بر «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در تجدید شعر و انشاء، باب اول: در صنایع که اکثر خاصه شعرست، باب دوم: در صناعاتی که در انشا نیز کثیر الوقوع است؛ 14. در نوشتجات شرعیه در املاء و قواعد سخنوری و خط، مشتمل بر «مقدمه» و چهار «مقاله» و «خاتمه»؛ 15. در املاء و قواعد سخنوری و خط، مشتمل بر مقدمه و چهار مقاله و خاتمه: مقدمه: در ذکر حروف مخصوصه زبان فارسی و عربی و ترکی، مقاله 1) در متعلقات زبان فارسی، در دو باب: باب اول: در املای فارسی، در دو فصل، باب دویم: در قواعد سخنوری، در دو فصل، مقاله 2) در متعلقات زبان ترکی، در دو باب: باب اول: در املا، باب دوم: در قواعد سخنوری، مقاله 3) در متعلقات زبان عربی، در سه باب: باب اول: در معانی حروف الف با تا و ابجد و مقطعات قرآن منقول از احادیث اهل بیت طاهرین علیهم السلام، در سه فصل، باب دویم در امای عربی، در دو فصل، باب سیم: در قواعد سخنوری، مقاله 4) در خط، مشتمل بر فاتحه و نه باب و خاتمه: فاتحه: در تعریف خط، باب اول: در چگونگی خلقت قلم و مداد و لوح، باب دویم: در ظهور خط، باب سیم: در اسباب خط، در هشت فصل، باب چهارم: در اقساط خط، در شش فصل، باب پنجم: در تراشیدن قلم هر خط، در یازده فصل، باب هفتم: در ترکیب و کرسی و سایر اموری که کاتب را رعایت آن ضرور است، در پنج فصل، باب هشتم: در اصلاح خط، باب نهم: در آنچه کاتب را پرهیز باید کرد؛ خاتمه: در طریق ساختن مرکتب و رنگ ها (نسخه ما این بخش را ندارد). از این کتاب نسخه ناشناخته دیگری در کتابخانه ملک (ش 6293) نگهداری می شود. آن نسخه به واسطه افتادگی باب اول در فهرست ملک (ج 2 ص 149-150) با نام ترسل و ناشناخته معرفی شده است. چاپ: به کوشش رسول جعفریان، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1388ش، از روی همین نسخه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8895/1
آغاز: سپاس بی قیاس بیرون از احاطه وهم و حواس و ستایش بی آلایش دور از دایره ارداک و احساس؛ انجام: و از خورشهای مذکور اگر احتراز و اجتناب نتواند نمود هر روز یک هلیله بخورد که في الواقع دفع آن را کند.
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1226ق؛ جلد: میشن مذهب؛ 99گ (1پ -99ر)، 20 سطر (15×9)، اندازه: 20/6×14/4 سم [ف: 29/1 254]
monša’āt-e šaraf
شرف هروی، افضل الدين، ق9 قمری
šaraf heravī, afzal-od-dīn(- 15c)
مجموعه منشآت تاریخی افضل الدين معروف به شرف هروی است. منشآت مزبور مشتمل است بر: 1. مقدمه؛ 2. نشان مهدی محمد نقاری چی؛ 3. نشان تدریس مولانا رکن الدين مسعود؛ 4. نشان باسم خواجه افضل الدين محمد؛ 5. نشان موقوفات خواجه افضل الدين محمد؛ 6. نشان به اسم خواجه افضل الدين محمد؛ 7. نشان سلطان اسکندر میرزا؛ 8 نشان تولیت مسجد جامع باسم جناب امیر جلال الدين محمود؛ 9. نشان خواجه معزالدین حسینی؛ 10. نشان احتساب مولانا سلطان علی مجلسی؛ 11. نشان تدریس صدرالدین ابراهیم؛ 12. نشان تدریس مولانا شمس الدين محمد؛ 13. نشان امیر علیشیر؛ 14. نشان خواجه دهدار؛ 15.نشان مولانا شمس الدين محمد منشی؛ 16. نشان احتساب مولانا زاهدی؛ 17. نشان احتساب مولانا نورالدین محمد؛ 18. نشان صدارت سید محمد؛ 19. نشان تولیت خواجه جلال الدين؛ 20. نشان مولانا نظام الدين سلطانعلی؛ 21. نشان استاد نظام الدين قلی محمد غنچگی؛ 22. نشان جناب امیر شمس الدين محمد سید یوسف؛ 23. نشان تدریس مولانا فصیح الدين محمد؛ 24 نشان قاضی غنابادی محمد؛ 25. نشان تدریس مولانا قطب الدين لاری؛ 26. نشان جهة خواجه عبدالحق؛ 27. نشان مولانا سیفی؛ 28. نشان صدارت مولانا ظهیر الدين محمد طبسی؛ 29. مکتوبی که حضرت اعلی به رستم بیک نوشته؛ 30. مکتوبی که حضرت اعلی به یعقوب بیگ نوشته؛ 31. نشان همایون به شیخ نجم؛ 32. رقعه حضرت فردوس مکانی به رستم بیگ؛ 33. مکتوب حضرت اعلی بسلطان احمد میرزا؛ 34. از بندگان حضرت اعلی بنور علی بیگ؛ 35. از بندگان حضرت علی به هادی شبروان؛ 36. مکتوب به خواجه شمس الدين علی؛ 37. کتابت حضرت اعلی حضرت شاه اسماعیل؛ 38. از شیخ الاسلام به سلطان روم؛ 39. کتابتی که این ضعیف به یکی از فضلا نوشته؛ 40. کتابتی که این فقیر به یکی از امرا نوشته؛ 41. دیباچه دیوان حافظ؛ 42. فتح نامه؛ 43. مکتوبی که به یکی از سلاطین نوشته شده؛ 44. نشان احتساب حافظ ناصرالدین محمد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10585
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم وبه نستعین، و بعد این مجموعه ایست؛ انجام: آن را غنیمت باید شمرد، و استفاده از آن را سپاس باید کرد.
خط: نستعلیق خوش، کا: خواجه اختیار منشی ، تا: قرن9؛ واقف: حاج باقر ترقی؛ 123گ، سطر، اندازه: 26×14سم [ف: 9-71]
monša’āt-e šeyx ab-ol-fazl vazīr-e akbar-šāh
نوشته ها و گفته های وزیر جلال الدين محمد اکبر شاه هند، را
که به صورت بدیعی است، در سه قسم جمع آوری نموده است: 1. مکاتبات و فرامین از زبان شاه به سلاطین دیگر؛ 2. عرایض و خطوط او به شاه و خوانین؛ 3. خطبه و اختتام انتخاب کتب
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1105
آغاز: گوناگون مر داوری را سزد که وجود بشر را از کارخانه عنایت؛ انجام: و آب برداشتن جدا سازد و برای زنان گذرگاههای دیگر مقرر گرداند پایان دفتر اول است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 رجب 1213ق؛ مصحح؛ 47گ، 17سطر، اندازه: 26×18سم [مؤيد: 3-101]
monša’āt-e šeyx (mx.)
در این نسخه تعدادی از منشآت «شیخ» آمده است، متأسفانه این شیخ شناخته نشد ولی سبک نویسندگی او را یک منشی قرن یازدهم و دوازدهم هجری قمری معرفی می کند. در این نسخه تعدادی مکاتیب (به ظاهر شش مکتوب) آمده و در بعضی از آنها از اشخاص نامبرده شده که متأسفانه آنها نیز شناخته نشدند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2769/2
آغاز: سپاس قدسی اساس مبدعی راست که عالم کون با چندین شؤن و فنون؛ انجام: روز گار مصفا ساخته به نیت تسخیر خراسان خط: نستعلیق، کا: سید محمد حسینی، تا: محتملا قرن 11، 15ص (38-24)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 18×11 سم [ف: 6-383]
monša’āt-e sāleh
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 4/7 این نسخه به تفصیل در شماره 3 سال چهارم راهنمای کتاب توصیف شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 905ق [نشریه: 2-45]
monša’āt-e tabʻ7-ye kermānī
شامل سه نامه از او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8853/52
آغاز: طبعی کرمانی به یکی از اطبا نوشته، حکیمی که به دستور عقل و قانون ادراک سبابه نبض گیرش؛ انجام: در کام کشیده می سوزم و دم بر نمی آورم. رمز عشق از من که قانون و قایمم بشنو زان که از چنگ ملامت خورده آن مضرابها.
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 1 گ (193ر-193پ) [ف: 29/1-139]
monša’āt-e 'ārefāne
نامه های کوتاهی است که یکی از ادبا به معشوقه خود نوشته ودراثنا اشعاری به فارسی نیز مندرج کرده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5916/2 - 29/256
آغاز: در یکی از اسفار بر ربع دیاری گذارم افتاد گفتی با آبش آتش محبت آمیخته و از خاکش هوای عشق انگیخته فضایش عجز انگیز و عشوه ساز وهوایش مایه بخش راز و نیاز، انجام: وادهم کام درلگام یدالاعصار والاعوام آمال او ممهد احکام او مسلم در سور حکم او را محصور ملك عالم امر الاسعد الاعلى مطاع والسلام
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 17گ، 11سطر چلیپایی، اندازه: 14×7 سم [ف: 8-4631]
نامه نگاری / فارسی
monša’āt-e 'orfī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/112
شامل: رقعه به نواب خان، آصف خان، حکیم ابوالفتح گیلانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (325-327) [ف: 38-296]
منشأت علامی- مکاتبات علامی
monša’āt-e ‘alī ābādī
کلهر، محمد رضا بن محمد رحیم، 1245 - 1310 قمری
Kalhor, mohammad rezā ben mohammad rahīm (1830 - 1893)
نامه های متفرقه از اشخاص مختلف به شرح آتی: 1. مقدمه با آغاز: «بسمه تعالی، چون منشأت خواطر ادباء هر عصر و مبدعات ضمایر بلغاء هر عهد علی اختلاف مراتبهم غالبا هر کدام جداگانه و متشتت در اوراق صحایف و تذکره لطایف صاحبان علم و فضل و راویان جد و هزل مثبت و مسوطر است در این اوقات جمعی از خلان الوفا و اخوان الصفا از این ذره بیمقدار محمدرضا بن محمد بیگ کلهر بطریق اجمال و مباسطت خواهش نمودند ...»؛ 2. ترجمه عهدنامه حضرت امیر المؤمنين با مالک اشتر، با آغاز: «بسمله. چون در سال چهلم از هجرت رسول اکرم صلوات الله و سلامه علیه مصر بر محمد ابی بکر رحمه الله بر آشفت و او را بدان صفت که در تاریخ مغازی عرب مسور است بسوختند امیر المؤمنين علی سلام الله علیه ایالت آن ملک با
مالك ابن الحارث النخعي که او را اشتر گفتندی ارزانی داشت ...»؛ 3. نامه ایبا آغاز: «بسمله. ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ** ز انشاء تو نقش بسته اجسام و صور ... انشاء نامه حمدیکه مترسلان صحائف صنایع ابداع املاء نمایند ...»؛ 4. نامه ای که از جانب نادرشاه بیکی از سلاطین نوشته اند، با آغاز: «جواهر زواهر حمد و سپاس فزون از حیطه وهم و قیاس نثار بارگاه مالك الملكي را سزاست که فیما بین سلاطین با عز و تمکین بمصداق نزعنا ما في صدور هم من غل اخوانا علی سرر متقابلین» رشته الفت و اتحاد محکم حراقیل سلیمان نگین روی زمین را بمفاد «و جعلنا هم خلایف في الارض واسطة العقد» نظام عالم و انتظام امور بنی آدم ساخته ...»؛ 5. نامه نادرشاه به سلطان هند با آغاز : «جوهر تعبیه ادعیه طیبه دوستی قرین ولالی زاهره تسلیمات زاکیات مودت آئین از مخزن وداد و گنجینه اتحاد حضرت فلکر فعت درة التاج اکلیل سلطنت و کامکاری ... برادر والاگهر و حبیب نیکو سیر مبلغ و متحف داشته بر لوح مصادقت مینگارد ..»؛ 6. سواد فتح نامه هندوستان با آغاز: «آنکه فرزند اعز کامکار وار شد ارجمند عالیمقدار رضاقلی میرزا نایب السلطنه ایران که بشفقت بینهایت با وسایل عز امتیاز و الطاف عنایت خدیوانه درجه اختصاص یافته بداند ...»؛ 7. ایضا فتح نامه هندوستان با آغاز: «آنکه فرزند ارجمند نور دیده و دلبند رضاقلی میرزا [که] بشفقت شاهنشاهی سر افراز گشته بداند ...)؛ 8 سواد فرمان نادرشاه به علیمراد خان شاملو در سفارت هندوستان با آغاز: «آنکه حجابت و ایالت و شوکت پناه سفارت و حشمت و جلالت دستگاه واقف رموز آداب دانی ناظم امور بارگاه آسمان جاه سلطانی عالیجاه مقرب الخاقان نظام الإيالة و الشوكة و الحشمة و الجلالة و الاقبال علمراد خان شاملو ایشیک آغاسی باشی دیوان اعلی بتوفیقات الهي موفق و با شفاق سرشار خدیوانه مستوثق گشته بداند ..»؛ 9. سواد فرمان نادر شاه در باب فتح هراة و افاغنه با آغاز: « آنکه عالیجاه رفیع جایگاه عزت و سعادت همراه فخامت و مناعت ... محمد علیخان بیگلربیگی ممکلت فارس بتوجهات بیقیاس خاطر خطیر حضرت شهریاری درجه مفاخرت و اعتبار یافته بداند..»؛ 10. سواد فرمان وزارت محمد قلیخان با آغاز: «چون ... قضا و دبیران کارخانه اعطی کل شیئی خلقه ثم هدی برقم طرازی کلک تقدیر ... بنام نامی این خانواده عزوشان نگاشته ... ما نیز برای مصلحت سنجی نظام کل بر ذمت همت خسروانه لازم فرمودیم ...»؛ 11. سواد فرمان نظارت بیوتات خاصه محمد علیخان با آغاز: «از آنجا که ناظم کارخانه قضا و قدر و ناظر بینظر این هفت منظر رتق و فتق امور جهانبانی و ضبط و ربط مهام کشورگیری و گیتی ستانی را برای جهان آرای نواب نواب همایون ما واگذاشته ...»؛ 12. سواد نظارت باغات عمارت دارالسلطنه اصفهان؛ 13. سواد فرمان داروغگی بازار معسکر از طرف نادرشاه؛ 14. سواد فرمان حکومت و ارسال خلعت؛ 15. سواد رقم قبول شفاعت نمودن؛ 16. سواد رقم عتاب امیر به حاکم دارالسلطنه هرات؛ 17. سواد رقم نادر شاه در خصوص تنبیه افاغنه؛ 18. سواد رقم عتاب به افاغنه هرات؛ 19. سواد رقم نادرشاه به یکی از حکام؛ 20. سواد رقم نادر شاه به یکی از علماء؛ 21. سواد قباله نکاح رضاقلی میرزا؛ 22. سواد وقف نامه قرآن مجید؛ 23. سواد وقف نامه صحیفه کامله؛ 24. سواد وقف نامه کتب مصیبت سید الشهداء؛ 25. سواد وقف نامه دیگر به جهت صحایف و کتب؛ 26. سواد وقف نامه مزارع و قراء؛ 27. سواد وصیت نامچه؛ 28. عرایضی که به شاهزادگان و وزراء و امرا نوشته اند بیست فقره؛ 29. منشآت میرزا عبدالوهاب نشاط با آغاز: «سوادنامه ایست که از خاقان مغفور بامپراطور فرانسه ناپلئون نوشته اند. بسمله. شکر و منت خداوندیرا که شکرش نعمتی است و قرار بر منتش خود منتی ...» ؛ 30. دیباچه منشآت عالیجاه مقرب الخاقان محمود خان ملك الشعرا است با آغاز: «بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بر نفس روحانی و عقل آسمانی. فکر ثاقب و رأي صائب آنانکه در کشف معضلات ... مسطور و مکتوم نیست ...»؛ 31. دیباچه ای که مرحوم قایم مقام بر کتاب مفتاح النبوه حاج ملارضای همدانی نوشته اند، با آغاز: «بسملة. الحمد لمن تقصر اللسان عن حمده) ؛ 32. دیباچه کتاب جهادیه کبیر قایم مقام: «... بسمله. ربنا افرغ علینا صبرا و ثبت اقدامنا وانصرنا علی القوم الكافرين ...»؛ 33. دیباچه ای که مرحوم قایم مقام بر کتاب «اثبات نبوت» والد خودشان نوشته اند، با آغاز: «لك الحمد یا ذا المجد و الجود و العلي .... 34. رساله عروضیه که قائم مقام نوشته است با آغاز: «ابتدای هر سخن و افتتاح هر کلام بنام پروردگاری شایسته و سزاست ... فلك رابی و تدو سبب بر افراشت ...)؛ 35. کتاب شمایل خاقان به قلم مرحوم قایم مقام با آغاز: «بسمله. سبحانك لا احصی ثناء علیك و کل ثناء یعود اليك ...»؛ 36. سلسله نسب قایم مقام با آغاز: «میرزا ابوالقاسم قایم مقام ابن میرزا عیسی قایم مقام ... سید حسن بن افطس بم علی اصغر بن امام زین العابدين سلام الله علیه و علیهم اجمعین»؛ 37. مخزن الانشاء با آغاز: «بسمله. پاکامنزها ناپاک پاک را چگونه تنزیه کند ...»؛ 38. خسروی نامه بدایع نگار با آغاز: «چنین گفت دانا که بر کردگار نیاید ستایش همی در شمار ..»؛ 39. دیباچه ای که میرزا مهدیخان از جهت بیاض نواب رضاقلی میرزا انشاء فرموده اند، با آغاز: «هوالله تعالی شأنه العزيز. حبذا این بیاض دل که تدزو رنگین پر و بال است ...)؛ 40. از منشآت میرزا عبدالوهاب؛ 41. از منشآت محمو خان ملك الشعرا؛ 42. از منشأت قایم مقام؛ 43. از منشأت میرزا نقی علی آبادی؛ 44. مراسله فاضل خان گروسی به آقاخان محلاتی؛ 45. از منشأت قایم مقام؛ 46. قصاید میرزا ابوالقاسم متخلص به ثنائی با آغاز: «بسمله: این طارم فرخنده که پیراست ز پیرابالاتر و والاتر ازین گنبد خضرا ... چاپ: دارالاخلافه طهران، 1286، وزیری بزرگ، 400-430ص
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2956
آغاز: آغاز مقدمه: بسمه تعالی چون منشآت خواطر ادبا ... آغاز متنبسمله چون در سال چهلم از هجرت .... انجام این طارم فرخنده که پیراست ز پیرا ** بالاتر و والاتر ازین گنبد خضرا خط: نستعلیق شکسته، کا: حسن بن محمد شفیع بن عبدالکریم، تا: 1299ق؛ 390گ، 14سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3-1337]
monša’āt-e qaybī dar bayān-e ahvāl-e šeyx zayn-ol ‘ābedīn šeyx-ol-eslām = š.-e hāl-e moštarī = š.-e hāl-e zayn-ol-‘ābedīn šeyx-ol-eslām
غیبی، 13 قمری
qaybi (19c -)
رساله ای است در شرح حال شاعری سیاح به نام علی بن حسین ملقب به شیخ الاسلام که مؤلف در تبریز با وی معاشرت داشته است. این تذکره در اول رمضان سال 1285 به انجام رسیده است و اینک گزیده ای از آن را در زیر می آوریم: شیخ زین العابدين بن محمد حسین خراسانی گنجه ای قراجه داغی متخلص به مشتری و ملقب به شیخ الاسلام. اجدادش از خراسان به گنجه کوچیدند. زاد روز او جمعه 24 ربیع المولود سال 1245 در قریه صومعه دل از توابع قراجه داغ بوده است. در سن پنج سالگی تحصیلاتش را نزد پدر فاضل خود آغاز نمود و در سال 1260ق ق به عزم تبریز از قراجه داغ هجرت می کند ابتدا به اهر و سپس به تبریز رهسپار، آنگاه بعد از 5 سال از راه زنجان و قزوین به تهران و از آنجا به مشهد مقدس سفر کرده و در مدرسه میرزا جعفر رحل اقامت افکنده است. وی بعد از 5 سال سیاحت در بلاد شرقی و شمالی ایران دوباره به تبریز مراجعت نموده و از آنجا به قصد دیدار با والدین خود به قراجه داغ رفته، سپس به سیاحت در شهرهای قفقاز پرداخته است پدرش که از دانشمندان عصر خود بوده به سال 1285 ق در گذشته و او بعد از مرگ پدر دوباره به تبریز باز می گردد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16319/1
آغاز: شیخ زین العابدين گنجه الملقب بشیخ الاسلام از نبایر سلطان الموحدين و غوث الواصلين سلطان حیدر صفویست طاب ثراه. روز جمعه 24 شهر ربیع الأول 1245 بمقتضای حکمت بالغه خداوندی از کتم عدم بعرصه وجود قدم نهاده انجام این کم بضاعت را درین ولایت بیابد که آن وقت همین ما صدق بیت مولوی علیه الرحمة گشته می تواند که مدام بر آن مداومت کند. فرد: من شدم پاک از تن و صاف از خیال ** می خرامم تا نهایت الوصال. حمد حمدة شکرا شکرا الحمدلله اولا و آخرة ..
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمدعلی بن جلیل بیک، تا: 1286ق؛ مجدول؛ 15گ (1پ -15پ)، 16 سطر (18×10)[ف: 41-429]
monsa'at-e fotuhi
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-601]
منشآت قاجاری / اسناد / فارسی
monša’āt-e qājārī
برخی تاریخ 1287 و 1288 و 1292 دارد از 7 تا 364 با چند نامه دیگر بی شماره
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 110گ، 22 سطر (25×13)، اندازه: 33×21سم [ف: 16-83]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221 ق [نشریه: 13-422]
شامل: 1. فرمان ناصرالدین شاه در تقسیم امور دولت به وزرات خانه ها با گذاردن وزارت خزانه عامره در عهده معیر الممالك مورخ 1283ق، 2. فرمانی درباره مقرری و تیول علی رضا خان پسر زین العابدين خان گروسی مورخ 1279ق، 3. قباله نکاح میرزا محمد حسین پسر میرزا محمد مستوفی و زینب بیگم مورخ 1225ق، 4. فرمان مقرری درباره عبدالله خان برادرزاده میرزا محمود وکیل الرعاياي کاشانی مورخ 1304ق، 5. فرمان دادن نشان حمایل و منصب امیر تومانی به میرزا فتح الله خان بیگر بیگی گیلان با تصویب امین السلطان صدر اعظم مورخ شوال 1310ق، 6. فرمان مظفرالدین شاه در تسهیل فروش و حمایت مخصوص از انجمن ضبط اصوات امریکا در فروش گرامافونها و ماشینهای ممتاز خود مورخ ذیقعده 1323ق؛ 7. فرمان دادن نشان تمثال همایونی به مشكوة الدوله به درخواست نایب السلطنه امیر کبیر وزیر جنگ مورخ شعبان 1311ق، 8 فرمان دادن امتیازات دولتی و درجات نظامی امام قلی میرزای عماد الدوله به ابراهیم میرزا مشكوة الدوله پیشخدمت خاصه با تصویب امین السلطان صدر اعظم مورخ 1312؛ بی کا، بی تا؛ از روی اصل نامه ها [ف: 1 -257]
نخست سواد دست خط همایون ناصرالدین شاه است در بالای فرمان منصب ولی عهدی دولت ایران، تا اینکه میرسد به چهار سواد دست خط ناصرالدین شاه سپس نامه های میرزا ابوالقاسم قائم مقام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 17گ، 17سطر (23×13)، اندازه: 21×2/5سم [ف: 17-265]
monša’āt-e qājārī bā pandīyāt
میرزا مهدی خان، ق14 قمری
mīrzā mahdī zān(- 20c)
آغاز: بسمله، شکر و سپاس ... برون از قیاس خالقی را جل شانه سزاست که در ایجاد؛ انجام: که سر رشته محبت و دوستی را خود به هیچ وقت و ... نخواهد داد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ جلد: مقوایی، 2گ (32پ و 33) [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 215گ، 10 ×12سطر (16× 8- 19)، اندازه: 20×13سم [سنا: ف: 1- 351]
monša’āt-e qā'em maqām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8868/15
نامه ای از قایم مقام به برادرش؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 1ص (73 پ)، اندازه: 21/4×11 سم [ف: 29/1 -181]
monša’āt-e qotb-e mohebbī
شیرازی، عبد الله بن محمد، ق10 قمری
Šīrāzī, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad(- 16c)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 890/25
آغاز: اگر بنده از خدای خویش عاصی نشود، دوام عافیت؛ انجام: که جز این هیچ روی نیست، و اليه یرجع الأمر کله فاعبده و توکل علیه و ما ربك بغافل عما تعملون، و السلام علی من اتبع الهدي پنج پاره از منشآت این مرد است؛ خط: شکسته، بی کا، بی تاب 2 گ، سطور چلیپایی (18×10)، اندازه: 24×15سم [ف: 2-281]
monša’āt-e latīfe
آغاز: لفظ چهارم از سطر اول: در مراسلات وزرای آصف صفات خط: نستعلیق، کا: عبدالغفور بن محمد امینی، تا: غره ربیع الثاني 1091ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 15/5 × 21/5سم [نسخه پژوهی: 2-230]
آغاز: فوطه دهید که بی طاقت گشته بمقتضای میلان خاطر و ملازمان آستان خلافت آشیان فرمان دهم؛ انجام: گر تو زمان تالیفش منشات لطیفه بشمر این کتاب دارای نه سطر مشتمل بر الفاظ است بدین تفصیل: سطر 1. در مکاتیب به صدور و وزرا و مانند آنها، 2. در مکاتیب به اشراف برایا، 3. در مکتوباتی که به اوساط ناس می نویسند، 4. در ایراد مکاتبات محترمات، 5. در خطاب و جواب اعزه اصحاب، 6. در نامه های تهنیت، 7. در نامه های تعزیت، 8 در رقعه های متفرقه 9. در تحریر مناشیر، تتمیم: در قطعات و رباعیات و معمیات و تواریخ این کتاب به سال 925 موافق جمله «منشات لطیفه» به پایان رسید و گویا پس از این تاریخ نامه هایی تا تاریخ 960 بر آن افزوده شده است؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1130ق؛ افتادگی: آغاز؛ 263 گ، اندازه: 25/5×15سم [ف: 23-83]
آغاز: مرقوم می گردانیدند و در این از منه و اوقات رعایت اختصار بجائی رسید که در اکثر اول مکاتیب غیر لفظ هو چیزی ننویسند؛ انجام: گر تو خواهی زمان تأليفش ** منشئات لطیفه را بشمر این کتاب دارای یک عنوان است به جای مقدمه و در نه سطر و هر کدام دارای چند «لفظ» و یک تتمیم بدین تفصیل: سطر 1. در دستورنامه به سلاطین و دیگر درباریان عالی رتبه، 2. در دستور به اشرف و علما و دیگر بزرگان، 3. در دستور به دهاقین و تجار و هنروران، 4. در دستور به محترفین و اهل بازار، 5. در مخاطبه و مجاوبه اعزه و دیگر احباب، 6. در تهنیت نامه ها، 7. در رسایل تعزیت، 8 در رقعه های متفرقه و منشآت متنوعه، 9. در مناشیر، تتمیم: در ایراد رباعیات و قطعات و معمیات و تواریخ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «محمد بن نصر الله الموسوي» (بیضی)؛ تملک: عبدالفتاح به تاریخ 1056ق، محمد محسن بن عبدالوهاب؛ جلد: تیماج، 183 گ، 15سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 3-105]
monša’āt-e mādhūrām = enšā-ye mādhūrām
مادهورام
mādhūrām
مجموعه نامه های لطف الله خان و کوکلتاش خان از صاحب منصبان هند که از دو فصل ترتیب یافته است: فصل 1. محتوی بر عرایض، احکام و اوامر و خطوط که از زبان نواب لطف الله خان و نواب کو کلتاش خان نگاشته شده؛ فصل 2. متضمن مکاتیب که خود به اعزاز و احباء نگاشته است. نسخه هایی از این منشآت در کتابخانه های پاکستان موجود است.
آغاز: بسمله، بر دبیران دقیقه رس و روشن ضمیران صبح نفس،
پوشیده نماند که چون این خوشه چین خرمن ارباب سخن را خیال استدراك غوامض انشاء و استکمال این گرامی فن در سر افتاد ...
چاپ: هند، کانبور، نولکشور، 1302 قمری، در سال 1882 م در هند چاپ شده؛ دهلی؛ سنگی؛ 1286ق؛ وزیری؛ 112ص
[مشترک پاکستان 270/5؛ نشریه 87/11؛ شیرانی 344- موزه ملی پاکستان ش 221، میراث مشترک ایران و هند: 2-298]
آغاز برابر؛ انجام: بخشایش من عاصی را به نیکان کفایت کن، بر جرم من به بخش که آورده ام شفیع ها با اشک ندامت و غرق انفال را ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1239ق؛ مصحح؛ جلد: مشمع، 154گ، 12سطر (16×8)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 37-617]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1279ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج آراسته کار بهاء الدين پیشاوری، 112 گ، 23سطر (20×11)، اندازه: 24×16سم [ف: 17-335]
monša’āt-e mohsen mīrzā
امین الواعظين، اسد الله بن ابو القاسم، ق13 قمری
amīn-ol-vā‘ezīn, asad-ol-lāh ebn-e ab-ol-qāsem(- 19c)
محسن میرزا فرزند عبدالله میرزا فرزند فتح علیشاه قاجار است این شاهزاده از ادیبان زمان بوده و در صرف و نحو ادب فارسی و عربی مقام والا داشته است شیخ ابوالقاسم مدتی از ندیمان محسن میرزا بوده و پس از مرگش پسرش شیخ اسدالله در ندیم بودن جانشین پدر می شود. شیخ اسدالله چون خود از اهل ادب می باشد پس از مرگ محسن میرزا بر آن می شود که منشآت شاهزاده را جمع کند تا از بین نرود. حاصل کار او این کتاب می شود.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2219
آغاز: بسمله، سپاس و ستایش بی پایان بریزدان پاک که بی انجام و آغاز است؛ انجام: جعلت فداك و اطال الله بقاء کی خط: نستعلیق شکسته، کا: حسنعلی بن حمزه، تا: 1322ق، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 79گ، 23سطر (14×7)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 5-316]
monša’āt-e mo‘āserān
منشآت معاصران وزیر لشگر و ستایش از او به عربی. خود فروزانفر این مجموعه را در مجله ادبیات تبریز وصف کرده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8633/13
بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 4گ (130-143پ)، 15سطر (14×7/5)، قطع: ربعی [ف: 17-183]
monša’āt-e moʻtamed-od-dowle
منشآت معتمدالدوله و قائم مقام و دیگران: نامه میرزا تقی به قائم مقام، وصف احوال معتمدالدوله قائم مقام، فرمان وزارت همدان برای فتح علی خان بیگلربیگی و چند نامه دیگر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8827/2
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 12، 15سطر (14×7)، قطع: ربعی [ف: 17-231]
monša’āt-e mansūre
از: میرزا صادق (به احتمال)؛ زمان تحریر: قرن یازدهم هق. این نسخه حاوی یک سلسله منشآت و عبارات دلکش و ادبی است که به نظر جمع آورنده و نگارنده آن «به جهت اذهان مستقیمه اطفال و مبتدیان کمال خاصیت و فوائد بی شمار دارد». مطالب همگی با عبارات مسجع و مقفی آمده و غرض از آن آموزش تحریر ترسل نویسی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2774
آغاز: بسمله و به ثقتی، بر ارباب بصیرت و اولواالاباب معرفت؛ انجام: قد اتفق الفراغ من تحریر هذی الكتاب. عبدالله حسن بیک ابن ... غفر ذنوبهم سنه 1026
خط: نستعلیق، کا: عبدالله، تا: محرم 1026؛ جلد: تیماج، 72گ، 5سطر (12×7/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 6-396]
monša’āt-e manzūm
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 2 ص (468-467)، ابعاد متن: 19×10، اندازه: 20×29سم [سنا: ف: 2-58]
آغاز: بسمله، در دیباچه کتاب و توحید باری. بنام خداوند خورشید و ماه 88 که او داد بر نیک و بد دستگاه؛ انجام: در گرفتاری خود گوید. حافظ: شکر ایزد که تو در گلشنی ای مرغ چمن ** با اسیران قفس مژده گلزار بیار ... / ای سنگدل صیاد من تا چند بر
یاد قفس ** سر زیر بال خود کشم در گوشه گلزارها گردآورنده عنوان های مختلفی ذکر نموده و ذیل هر عنوان، از شاعران مختلف، شعری آورده است. بعضی از عنوان ها عبارتند از: بپادشاه نویسد، شاهزاده بپادشاه نویسد، در تادیب سرکشان، باب فخریه، در نیاز عاشق به معشوق، شکایت از نرسیدن نامه و خبر، در رسید نامه و خبر، در انتظار، شکایت از معشوق هر جائی، اظهار دوستی، در جفای دوستان و با این همه اظهار رضامندی، در ضعف پیری و ناتوانی، در پایان اشعار متفرقه از شعرای مختلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «یا امام محمد تقی 1257» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 134گ، 15 سطر (14×7/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 51-81]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2 ص، قطع: رحلی [نشریه: 7-246]
monša’āt-e monīr
منیر لاهوری، منیر بن عبد المجيد، 1019 - 1054 قمری
monīr-e lāhūrī, monīr ebn-e ‘abd-ol-majīd (1611 - 1645)
چهل و نه نامه است که منیر به درخواست فرزندش از نامه های خود و دوستانش جمع آوری نموده است.
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 4گ (75ر -78ر)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 38-317]
آغاز: یکی از سخن شناسان چون معنی، آمده از درم که قید حاجت ندارد ناخوانده در آمد و گفت؛ انجام: رقعه چهل و نهم بعد از ستایش ایزدی که چرخ ازرق شعار را درجه والا داد ... و دانا چشم بر گوهر هر که درو سخنی دارد می داند که چه می گویم والسلام.
خط: نستعلیق، کا: اودطی پول، تا: 10 ماه حیت 1291ق؛ 15گ (45پ-59ر)، 18 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 38-210]
monša’āt-e mīr bāqer-e ‘alavī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/145
شامل رقعه ای به میرزا صائب، به غزنوی در طلب کشتی، به فخرا
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 3ص (392 -394) [ف: 38-299]
monsa'at-e mirza mehdi xan (mn.)
استرآبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 - 1180؟ قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767)
منتخبی از نامه های اوست جهت آموزش فن ترسل که در این مجموعه آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 929/3
آغاز : رقم نظارت آنکه از روزی که بانی این سرای جهان و معموره ابن بلند ایوان و قبه ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1303ق؛ جلد: مقوا، 10ص (53- 62)، 12 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 3/40-237]
monsa'at-e naderi
با عنوانهای سواد فرمان نادری، صورت تعزیت نامه در آغاز و با یادداشت های تاریخی درباره روی دادهای هرات و آذربایجان در سال های 1234 و 1241 و 1244 و 1245 و 1254 و 25 محرم 1279، در نیمه دوم صورت رقم حکام است از: امیر شهسوار خان برای منصورخان، عطا محمد خان، مهدی قلی خان برای سردار سلطان احمد خان، دبیر الملك ایران برای سردار سلطان احمد خان، صفی خان برای منر اسماعیل خان، مستوفی میرزا عطا محمدخان برای منشی اسماعیل خان، حاجی سید ابوالحسن خان برای سردار سلطان احمد خان، سردار سلطان احمد خان حکم ران برای صدر اعظم ایران، صفی خان منشی باشی برای ماده آقا سید محمد خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در متن و هامش؛ 191گ، 12سطر (12×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 17-283]
گویا از مهدی خان استرابادی، عنوان دیباچه نکاح که برای شاه زاده رضا قلی میرزا نوشته اند در آن هست و در پایان میرسد به مراسله میرزا ابراهیم ؛ خط: نستعلیق، کا: قزوینی، محمد ابراهیم بن عبدالوهاب، تا: سه شنبه 3 ربیع الأول 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-301]
از دیباجه بیاض میرزا مهدی استر آبادی آغاز می شود و منشآت واعظ قزوینی هم در آن هست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 13 [ف: 3-63]
monša’āt-e nāderī va “osmānī
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4580ف
نسخه اصل: اسعد افندی 2091. درباره نادرشاه و سلطان محمود خان، گویا از آثار رحمی افندی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 58ص فیلمها ف: 3-74]
monsa'at-e nowras
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8852/3
آغاز: برافراشتن لوای والای مرتضوی ... پیرایه اجتهادش رونق بر شرع منقول و به دوستی اعتقادش؛ انجام: حروفش در ورقها جمله هم پشت ** که ننهد هیچ کس بر حرفش انگشت / نوی میبال کو خورش فارغ البال ** که نورس کهنگی را کرد پامال
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 9 ذیقعده 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن مذهب، 3 ص (1-3حاشیه)، اندازه: 27/8×16/1 سم [ف: 29/1 -122]
monša’āt va ašʻār
آغاز: از برای آقا محمد حسن وزیر نواب بهمن میرزا گفته شده،ای وزیری که قرنها باید چون تو آید بموجبات قران؛ انجام همیشه تا که ممات است خلق را لازمشود محبت مهدیت طول بخش حیات. منشآت و اشعاری که در این نسخه آمده بدین ترتیب است: قطعه شعری که برای آقا محمد حسن وزیر نواب بهمن میرزا ابوالقاسم همدانی در جواب قصیده میرزا خرم شاعر نوشته، کاغذای که میرزا خرم در جواب ایشان نوشته، رقعه مرحوم قائم مقام در جواب پسر حاجی حیدر علیخان، قطعه شعری که به جهت میرزا شفیع تهرانیدر عالم زفاف گفته شده، و امضای محمد حسین به سال 1328ق که ممکن است کاتب نسخه باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (154-158)، 15 سطر، اندازه: 12×6سم [ف: 38-224]
که در آن القاب شاه اسماعیل و پادشاه دیگر آمده و آن صلواتی است برای شاهان صفوی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی ربعی آنشریه: 7-271]
monša’āt va tarassalāt
هدایت
hedāyat
تهران، ملک؛ شماره نسخه: 4637/6
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1238 قاف: 7-444]
monša’āt va tarassalāt
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 980 نخستین عنوان آن «صورت دیباچه زایچه طفلی از خاندان بزرگ، دیباچه قباله نکاح» و در انجام می رسد به «تهنیت سلاطین و سایر طبقات و شکر گزاری»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-300]
تهران: ملک؛ شماره نسخه: 3781/4
در یکی از امیر برهان الدين عبدالصمد المشتهر بالحسین الحسيني، ضیاء الدوله ابراهیم حسینی، پاشاخان خاتون، امیر عبدالمحمود، عزت پاشا خاتون بنت عز الدين عربشاه، عمادالدین عبدالمحمود، امیر سیدی بن الأمير شجاع الدين اسفهسالار البنزري مربوط به سال 823 یاد می شود و محرر این حجت اسحق بین الحجة است، در یکی هم از شرف الدين حسین بن یعقوب یزدی و امیر جلال الدين سیدی بن امیر شجاع الدين اسفهسالار بن امیر ساقی به سال 838 یاد شده است، نیز سال 878 درین نامه ها دیده می شود؛ بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 18سطر، اندازه: 18/6×12/8 سم [ف: 7-36]
monša’āt va tarassol teymūrī va ‘osmānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1222
شامل سه بخش: 1. منشآت در پنج فصل، 2. ترسل در شش فصل، 3. نمونه نامه ها؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مورخ رمضان 861 در ش2؛ جلد: تیماج مذهب [سنا: ف: 2-171]
monša’āt va d.-e tūbā
طایر نائینی، میرزا حسنعلیخان، - 1284 قمری
tāyer nā’īnī, mīrzā hasan-ali-xān(- 1868)
مجموعه ای است مشتمل بر منشآت و دیوان میرزا سید محمد خان نایینی متخلص به طوبی متولد 1238 و متوفی 1284 هجری، فرزند حاجی میرزا سید حسینخان حسرت که پس از فوت وی میرزا حسنعلیخان طایر نایینی صاحب تذکره نایین گردآوری
کرده و دیباچه ای در شرح احوال شاعر به قلم آورده است. وی می نویسد که طوبی در 1256ق، از نایین به طهران آمد و به منصب انشای حاجی میرزا آقاسی منصوب شد، در به دو سلطنت ناصرالدین شاه حکومت نایین یافت، و پس از ده و اند سال از آن کار دست کشیده به پایتخت آمد، و بعد از دو سال توقف به منصب ایشیک آقاسی باشیگری ظل السلطان منصوب و مأمور اصفهان گردید، و در آنجا به سال 1284 به ناخوشی و با در گذشت. طوبی در حکمت الهي و علم عروض و قوافی و سایر علوم ادبیه تتبعی کافی داشته و خط شکسته و کوفی را در نهایت درستی و تسلط می نگاشته و مدت عمرش چهل و شش سال بوده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5001
آغاز: طوبی، هو طوبی جنان الفضل و الكمال؛ انجام: مدح در کشم زبان چو نیست در خور بیان ** زحق سلام جاودان ابر تو باد و آل تو
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ واقف: نایینی؛ 84گ، 11سطر (6/5×11/5)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 7-859]
monša’āt va roqaʻāt
فتح محمد
fath mohammad
رقعات و منشآت شیخ فتح محمد است که آنها را «لامع باد» و یا «واضح باد» شروع می کند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 517/6 - 3/137
آغاز: بسمله شیخ محمد را واضح باد چون محمد مصطفی صلی الله علیه و آله وسلم از معراج باز آمد یاران پرسیدند، انجام: چون نه ای حق شناس ای خود بین ** خواه طاعت گزین وخواه گناه، رقعه واضح باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ افتادگی: انجام؛ 9گ، 13 سطر [ف: 8-4632]
منشآت و مکاتیب- رسائل الصابي
monša’āt va makātīb
مولوی، جلال الدين محمد بن محمد، 604 - 672 قمری
mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad (1208 - 1274)
از مولانا رومی به بعض اعزه و یاران.
چاپ: استانبول، 1356ق، به کوشش دکتر فریدون نافذ بیک با پیشگفتاری به ترکی؛ سپس مجدد در تهران مجموعه نامه های او چاپ شده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 367/5 - ف
نسخه اصل: عاطف افندی ش 2207؛ بی کا، بی تا، 6گ (140 - 145) [فیلمها ف: 1-459]
monša’āt va makātīb
تونی، محمد جعفر بن میرزا قاسم
tūnī, mohammad ja'far ebn-e mīrzā dāsem
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 88/1
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1200ق؛ جلد: تیماج، 12ص (1-12)، 20سطر (19×11)، اندازه: 25×17سم [سنا: ف: 1]
monša’āt va makātīb-e manzūm va mansūr = zūzanīyāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 218/5 - ف
نسخه اصل: احمد 3ش 2643. از ابوبکر شجاعی زوزنی و عمادالدین محمد زوزنی و عبد الحميد زوزنی و قاضی منصور زوزنی و ابو جعفر سجائی زوزنی و ابو جعفر مختار زوزنی و ابوالقسم اسعد بن علی بن احمد مغتانی زوزنی و دیگران و زوزنیات است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الفتح بن عمر زوزنی، بی تا، 27گی (357-383)، 17سطر [فیلمها ف: 1-435]
monša’āt va montaxabāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6572
آغاز: بهر نظربت من جلوه می کند لیکن ** کس این کرشمه نبیند که من همی نگرم؛ انجام: که باشد شمع را پروانه بسیار کتابی است بی سرو ته، بدخط و مغلوط، نیمی از آن مشتمل است بر مطالبی به نظم و نثر درباره نگاه، پیام، انتظار، خیال، فراق، وصال، فراموشی، یاد آوری، وصول نامه، جواب نامه، بیماری، صحت و مانند اینها، و نیم دیگر متفرقاتی است منظوم از شعرای مختلف؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 58گ، اندازه: 17/5 × 22/7 سم [ف: 7-862]
monša’āt va manzūmāt
اردوبادی، محمد معینا، ق 12 قمری
ordūbādī, mohammad moʻīnā(- 18c)
گردآوری محمد معینای اردوبادی در 1109ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4108ف
نسخه اصل: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران 2591؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-16]
monša’āt yā makātīb-e šāh 'abbās
عباس صفوی، شاه ایران، 978 - 1038 قمری
‘abbās-e safavī, šāh-e īrān (1571 - 1629)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4836- عکس و 4837- عکس و 4838 عکس
نسخه اصل: کتابخانه ناپل. فرمان روایان ایران با پاپ و پادشاهان اروپا از 1018 تا 1033 (1608-1623) با فهرست در آغاز؛ بی کا، بیتا؛ 338گ [فیلمها ف: 3-232]
manša’-ol enšā'
نظامی، عبدالواسع بن مطهر، ق 11 قمری
nezāmī, 'abd-ol-vāse ebn-e motahhar(- 17c)
منشآت سید نظام الدين عبدالواسع نظامی نیشابوری است که توسط ملک احمد کاشفی متخلص به فغانی در سال 809ق برابر با حرف «ط» و «ظ» ابجد جمع آوری شده است. در مصرع دوم از مطلع، «مقدمه» شرح بیست باب در «اسطرلاب» عبدالعلی بیرجندی آمده است، و از اینجا معلوم می گردد که دیباچه این شرح را عبدالواسع نظامی انشاء نموده است. فغانی کتاب را در یک «مطلع» و سه «فقره» و یک «مقطع» و «مستزاد» تنظیم نموده است: مطلع شامل دو «مصرع»: 1) خطبه کتاب ها، 2) آنچه بر ظهر کتب نوشته؛ فقره 1. آنچه به فرمان سلاطین زمان انشا یافته، مرتب از اقتباس و دو ترکیب و سجعی؛ فقره 2. آنچه از زبان و ارکان دولت عنان بنان به صورت بیان آن تافته؛ فقره 3. آنچه خود در ارسال مکاتبات شتافته (مکاتباتی که خود وی فرستاده).
آغاز: منشأ انشاء الكلام حمدالله الواسع العلام ثم الصلوة و السلام علی منشی مناشی دین اسلام و اله و ذریاته الجامعين منشآته الى یوم القيام خطبه دیوان منشآتی که منشیان فصاحت ..
انجام: زین گونه تحفه هات فراوان قبول باد ** و ابر به سیلت متواتر وصول باد / هر مرغ کو زکوه پرد از ... لولیان ** در آشیان ریش تو آن را نزول باد
چاپ: جلد اول این کتاب با تحقیق آقای همایون فرخ در تهران سال 1357 ش به چاپ رسیده
[الذريعة 22/23؛ نسخه های منزوی 2121/3 ؛ مقدمه مقامات جامی ص 25؛ فصلنامه مشكوة، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، ش 31 (تابستان 1370)، ص 168-181]
آغاز: بتحدید و تأكيد جمیع عثرات و خطبات او را من السوابق و اللواحق بخشیدیم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان ابوالقاسم شهار الدين احد خوافی متخلص به منشی، تا: اواسط جمادی الاول 938ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول زرین محرر، محشی؛ جلد: تیماج، 227گ، 12 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 37-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهادر علی، تا: سه شنبه 18 ربیع الاول 1123ق، جا: برهانپور هند؛ جلد: تیماج، 259گ، 19 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 26-258]
monša“eb = sarf
رساله مختصری در چگونگی صرف افعال چهارده گانه عربی است. گفته شده از سراج الدين بن عثمان اودهای (- 773ق) نگارنده «پنج گنج» و «میزان الصرف» (مشترک 2602/13) می باشد، و در هامش صفحه 3 پیشگفتار چاپ مطبع نظامی کانپور آمده است: مصنف «منشعب» ملاحمزه بدایونی است و آنچه بعضی از ملایان مکتب «ملاچمرو» می گویند، تحریف همان ملاحمزه است (مشترک 26×7/13). از سویی ملاحمید الدين بن ملا غازی الدين (1132-1215) نیز «رساله منشعب» داشته است (اختر راهی، تذکره مصنفین 269، 270) و نسخه های آن با یکدیگر جدایی دارند. (احمد منزوی) آغاز: حمدله. عاقبة صلاة بدان اسعد الله تعالی في الدارين که جمله افعال متصرفه بر دو گونه است: ثلاثی و رباعی، و آنچه جز این دو چیز است متفرع هم از این. و ثلاثی نیز بر دو نوع است: مجرد و مزید فیه چاپ: گانپور، سنگی، 1395ق/1878م، وزیری، 14ص
آغاز: برابر؛ انجام: سرخ چشم شدن. صاحب پسر محمد قاسم شاگرد مولوی فیاض الدين؛ کاتب = مؤلف، تا: رجب 1275ق؛ کاغذ: هندی، 8گی (44ر -51پ)، اندازه: 23×15سم [ف: 17-474]
آغاز برابر؛ انجام: یقشعر منه جلود الذين یخشون ربهم. تمام شد تحریر منشعب نسخه اصل: بادلیان 388 اوزلی (ش 1317 و 1244 و 1258 و 1666). در فهرست «اصول الصرف» آمده؛ کا: شیخ احمد شیخ نورالله، تا: 1187ق؛ 14گ (79ر-92) [فیلمها ف: 1-582]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 45/6
-عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-268]
آغاز: برابر؛ انجام: بدان که چند کلمه از معتل و مضاعف بر اصل داشتند و تعلیل نکردند ... چون عور و صید و ... و استصوب و استجود عنه ... تمت.
خط: نستعلیق، کا: نبی بخش ساکن قصبه بهار، تا: یک شنبه 1240 فصلی مطابق 26 جمادی الثاني 1247ق؛ جلد: مقوایی، 32گ (20ر -52پ)، اندازه: 24×15سم [ف: 38-213]
آغاز: برابر؛ انجام: الاقمطرار سخت دشوار شدن چشم و درخشنده ستاره الاسمحرار بلند شدن بدانکه این باب در قرآن آمده است قال الله تعالی تقشعر منه جلود الذين یخشون ربهم در فهرست به نام «المنشعب» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 8گ (25پ - 32ر)، 12 سطر [ف: 37-558]
monša“eb-ol bayān
در آغاز این کتاب جمله های کوتاه عربی با ترجمه فارسی آنها آمده پس از آن داستان ها و روایت هایی را نقل کرده و ترجمه می کند تا برای آنانکه می خواهند زبان عربی بیاموزند کمک باشد. آغاز باب در بیان محورات ضروریه متعمله، السلام علیکم جواب وعلیکم السلام و رحمة الله و برکاته.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7891
آغاز برابر؛ انجام: طلب الابلق العقوق ای طلب محال کرد زیرا که ابلق برست و عقوق ... چنانکه در قاموس است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد جعفر بن میرزا علی شریف خان بهادر، محمد شریف افتخار الدوله مشیر الملك فرزند محمد شریف خان بهار سیف
جنگ بتاریخ 1246؛ جلد:
مقوایی، 106گ، 11سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 20-224]
عربی و فارسی
munšaʻiba li-ş-Şarf
مشتمل بر توضیح ابواب افعال عربی. [مشترک پاکستان، ج13، ص 2677-2679 و 2970]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/27
آغاز: الحمد و النعمة الله و السلام علی خیر خلق الله محمد و آله اجمعین. اعلم أن الأفعال المتصرفة نوعان ثلاثی و رباعی؛ انجام: الباب الرابع افعلان ... الاشهرار: شهرت یافتن، الازمهرار: سخت کرد شدن از سرما. هذا الباب لازم. این باب در قران مجید نیامده است. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 13ص (216-228)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1-314]
manšūr-e abā-alī
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad(- 11c)
توثیق و تمجیدی است از شیخ طاهر بن وهب اباعلی در جواب نامه وی و دستور به فروش کساء و قمیصی داده که شیخ مظلوم به یادگار گذاشته تا خرج ضعیفان و دختران آن دیار شود، وشمشیری که نزد ابو الخير است خودش بهتر می داند که نسبت به آن چه تصمیمی بگیرد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/32
آغاز: وصل کتابك یا اخی و العزيز علی و عندی اطال الله بقاك و ادام عزك و نعماك و وفقت علیه
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 3ص (265-267) [ عکسی ف: 4-418]
manšūr-un ilā āl-i 'abd-ul-lah
دو برادر در نام های رابح و مفرج به سرزمین رهبر درزیان وارد شده اند. خبر رسیده بود که مفرج به بعضی از اخوان ظلم کرده است، لذا در آنجا به دو برادر اعتنایی نشده و کسی با آنها صحبت نکرده است، بعدها مشخص شده که اتهام وارد نبوده است و رهبر دروز توسط ابوعبدالله محمد سندی اعتذارنامه حاضر را برای آنها و دیگر موحدین ارسال کرده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/22
آغاز: اعلم یا اخی ان عملی و عملك ینظر فیه من لا یحیف و لا یجور اما تتحقق آن مولی الخلق هو القائم
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913.خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (239-242) [ عکسی ف: 4-415]
manšūr-un ilā āl-i ‘abd-ul lāh wa āl-i sulaymān
سموقی، علی بن احمد، قرن 5 قمری
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad(- 11c)
دستوراتی است کوتاه که در ماه ربیع الثاني سال 22 از سال های قائم الزمان به آل عبدالله و ال سلیمان فرستاده شده، و در آن مطالبی مربوط به شیوخ بستان گفته شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/31
آغاز: توکلت علی المولى المنزه عن الكفر و التحديد ... من العبد المقتني الناصح لجمیع اهل التوحيد و الايمان والامام الصادق بالقول الثابت
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (262-265) [ عکسی ف: 4-418]
manšūr-un ilā jamā‘a abi turāb
تأييدي است نسبت به جماعتی از شیوخ مانند میمون، ابو السرايا، ابو محمد، ابوعروس، ابو عبدالله، ابو جمعه که توسط شیخ ابو الشبل فرستاده شده است و در آن از کسانی که تا به حال توبه نکرده اند برائت جسته است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/29
آغاز: اطال الله بقااء اخوانی الشيوخ الطهرة و حسن نیا تهم و توفیقهم و اوضح الى المعالي بمیمون تمام الطاعة
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1913
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 3ص (258-260) [عکسی ف: 4-417]
manšūr-un ila-1 maħall-il azhar-iš šarīf
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī(- 1042)
دستوراتی است به جماعتی که ساکن از هر شریف هستند و در آن نام عده ای از صالحان و خائنان و برخی از دستورات صادره و نامه ها را آورده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/38
آغاز: توکلت علی مولانا الغفور البار اله العالمين ... الى جماعة شیوخ الديانة بالمحل الأزهر الشريف المتبرئين من أهل الشطن
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 8ص (287-294) [ عکسی ف: 4-420]
manšūr-e hokūmat-e kermān
سمرقندی، نصرالله بن عبد المؤمن، ق9 قمری
samarqandī, nasr-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-mo’men(- 15c)
از انشاء نصر الله سمرقندی منشی (از طرف محمد بن مظفر) به فرزندش شاه شجاع.
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)، شماره نسخه: 2/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
manšūr-un ramz li-abi-l-xayr salāma
نامه ای است به ابوالخیر سلامه که ظاهرا از تجار است و ضمن تشکر از وی در تجارت پنبه سال پیشین، از تغییراتی که در آن دیار رخ داده و خیانتهای صورت گرفته گله می کند. همچنین از ابوالخیر خواسته شده که در مورد شیخ ابو الفتح که پارچه های کتان برای او ارسال شده بود، از او بخواهد که در فروش آنها احتیاط و دقت کند.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/33
آغاز: کتبت اطال الله بقاء اخی الشيخ ابو الخير سلامه و ادام تاییده و حراسته توفیقه و نعمته من المستقر بالاسكندرية
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913.خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (268-271) [عکسی ف: 4-419]
manšūr-uš šarț wa-l bat
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūąī, ‘alī ebn-e ahmad(- 116)
دستورات دینی است به شیوخ درزی، و رفع بعضی از شبهات وارده.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/34
آغاز: ایها الشيوخ الطهرة قد اعذر نذیر الاخرة و اوجب الحجة علی الأمم بالحکم المعجزة و البراهين الباهرة؛ نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 5ص (272-276) [ عکسی ف: 4-419]
manšūr-uš šayx abi-l-ma‘ālī at-țāhir
فرمان نامه ای است خطاب به شیخ ابو المعالي طاهر در تایید شیوخ آل عبد الله توثیق آنها، و برائت از غنام.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/28
آغاز: اطال الله بقاء الشيخ الفاضل قد اتسعت طرق المظالم لو سخ انفس المموهين و کثر العبث لقرب هلاك الفسقة؛ نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 3ص (256-258) [ عکسی ف: 4-417)
manšūr-ul gayba
دستور نامه ای است که مؤلف در زمان غیبت ولی زمان صادر کرده، و در آن خود و خانواده اش را تسلیم امر مولایش دانسته و به غیبت و استتار او اظهار ایمان می کند و می گوید: هر کس از شما درزیان خواست که مرا سب کنید از او تبری بجوئید و لکن مراسب و لعن کنید که در حالت اضطرار باکی بر شما نیست.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/43
آغاز: الى اهل الرضا و التسليم اهل الطهارة و التقى و السلامة المعترفين بولی الدين قائم القيامة السلامعلي من رضی و سلم
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (314-317) [ عکسی ف: 4-422]
manšūr-un fī dikr-i iqāmat-i sa'd
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūqī, 'alī ebn-e ahmad(- 11c)
ضمن تشکر از جماعتی که به وی نامه نوشته اند، اظهار اطلاع می کند از توبه سعد و برگشت از کفر وشک، همچنین درباره محمد و جراح که شیخ طاهر محمد بن براهیم و دو برادرش درباره آن دو مطالبی گفته بودند توضیحاتی می دهد و نام عده ای دیگر را برده، وعده و وعیدهایی می دهد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/36
آغاز: اطال الله بقاء اخوتی اهل السعادة و الصفا المتميزين بالأمانة و السدق کذا و الوفا
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 5ص (280-284) [ عکسی ف: 4-420]
manšūr-e qazā
شیرازی، شهاب الدين مسعود
šīrāzī, šahāb-od-dīn mas‘ūd
از طرف شاه از انشاء خواجه شهاب الدين مسعود شیرازی شجاع به سعدالدین انیسی.
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 2/10
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
manšūr = nasab-nāme-ye pādešāhān-e tabarestān = r. ye ansābīye
این کتاب ساختگی و پر از افسانه های شگفت انگیز است. البته از لابه لای این افسانه ها مطلب های درست تاریخی نیز روشن می گردد. او در آغاز می گوید سبب نگارش این منشور آن است که تاریخ پادشاهان ایران که سید بودند پایدار ماند، سپس داستان فرستادن علی (علیه السلام) عمار یاسر را به نزد یزدجرد، و اسلام آوردن او و زناشویی بی بی شهر بانو با حسین (علیه السلام) و همکاری لشکر ایران با علی (علیه السلام) در صفین و سپس کشته شدن حسین به دست مروانیان و برگشتن شهر بانو به ری و پنهان شدن در کوه خود و سپس شورش مصیب خزاعی و کشتن بنی امیه و دادن خلافت به امام زین العابدين و سپس کشتن مصیب را یاد کرده است. او می گوید بنی امیه و بنی عباس دوازده هزار و هشتصد و پنجاه و یک تن از فرزندان فاطمه کشته اند. سپس داستان جنبش ابومسلم مروزی با خوزدک آهنگر و احمد زمجی آورده می گوید تخم بنی مروان را از زمین برانداختند ولی ابومسلم با بنی عباس نجنگید تا او را شهید کردند، و همه شیعیان در تقیه شدند تا هنگامیکه جمال الدين مطهر حلی آمد و کتاب قواعد را (که حضرت صادق نگاشته بود، و به همین نگارش منصور دوانیقی او را کشته بود) شرح کرد. سپس منشوری آورده که در پایان آن نگارنده خود را «امیر حسن بن منوچهر بن یحیی بن جمال الدين بن ابوطاهر بن عمار بن عمران بن موسی بن امام محمد تقی خوانده، و تاریخ آن ششصد و هفتاد و هفت هجری است، و در این منشور چگونگی پناهندگی فرزندان امام نقی را به کوه پایه های مازندران، یاد کرده است سپس منشور دیگری آورده که نگارنده آن جد نگارنده منشور نخست است، و او یحیی بن جمال الدين بن ابوطاهر ... می باشد و در روزگار پادشاهی سعدالدوله پسر اردشیر پسر کیخسرو پسر شاه غازی پسر یزدجرد پسر شهریار ... می زیسته است. سپس به نسب شناسی آغاز کرده و گفتار خویش را در دو بخش آورده: نخست فرزندان حسن، دوم فرزندان حسین شهید. در این بخش نگارنده از کتاب های این عنبه و کتاب شواهد (شاید شواهد النبوه) نقل کرده است و از برگ های 73 و 93 و 94 چنین بر می آید که این کتاب برای مرشد الدين شاه عبدالله مشتهر به سید میرزا و پسر او محمد برکت علاء الدوله که دخترزاده سلطان حسین میرزا بایقرا (م 911ق) است نگاشته شده است. نگارنده این کتاب غایب شدن امام زمان را از گفته شیعیان نقل می کند، پس خود سنی می باشد، ولی از سنیانی است که در دوره تیموری در خاور
ایران می زیسته و دست کمی از شیعیان ندارد او بر این کتاب خود نامی ننهاده ولی در دیباچه آنرا با لقب «منشور مبارک» و در پایان نامه «رساله انسابیه» خوانده است. آغاز شکر و سپاس مرخدائیرا تمت آلائه و عمت نعمائه، که نعمت ... اما بعد سبب این منشور مبارک آنکه فرزندان حسن بن علی ...
آغاز برابر؛ انجام موفور باد قدر پسر از چنان پدر آمین یا رب العالمين ...
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن خواجه قاسمعلی مازندرانی، تا: 1075ق؛ 60ص (37-96)، 12 سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1-64]
آغاز: برابر؛ انجام: پر نور باد چشم پدر از چنین پسر ** موفور باد قدر پسر از چنان پدر. آمین یا رب العالمين ... تمت الرسالة الانسابيه
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، محمد علی بن قاسم علی، تا: (175 شاید 1075ق) [ف: 2-669]
manšūr-e mīrzā šāhrox be malek nāser-ed-dīn hākem-e
mašhad
درباره بازرگانان و زوار عتبات که دزدان دارایی آنان را به یغما برده بودند.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/103
آغاز شاهرخ بهادر سیو زمین ... زبدة الملوك ملک ناصر الدين و
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (185ر -186)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13سم [ف: 7-104]
manšūr-nāme-ye darvīš-e bahārī
به گفته میرزا قاسم تونی خبازی فرزند میرزا عبدالقادر. دیباچه ای است به نثر.
آغاز: نخستین نوایی که نغمه پرداز خرد در پرده قانون خیال بنای مضراب قلم و رشد بلند سخنوری او ...
آغاز برابر؛ انجام: ... رقم تمثال آن در جلوه گاه تصور مجال نماید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 1ص (80پ)، اندازه: 30/3×18/1 سم [ف: 7-5]
آغاز: برابر
بی کا، بیتا؛ جلد: گالینگور، 3ص (127-129)، اندازه: 27/8×15/6 سم [ف: 29/1-425]
manšūr-e nasr ebn-e fotūh
شیخ نصر بن فتوح نامه هایی به مؤلف نوشته و در آن، بدهی بدهکاران را به تفصیل نگاشته است. مؤلف ضمن اعلام وصول می گوید: نامه ها را با اسناد مربوطه مقابله کرده و مطالب آن مورد تأييد قرار گرفته است. ضمنا دستوراتی جهت برخی از درزیان داده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/39
آغاز وصلت مکاتبات الشيخ الخير الدين اطال الله في سمو منزلته بقاه و احسن عن حمید طاعته و اجتهاده جزاه
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 7ص (295-301) [عکسی ف: 4-421]
manšūr-hā
طهماسب صفوی اول، شاه ایران، 919 - 984 قمری
tahmāsb-e safavī-ye avval, šāh-e īrān (1514 - 1577)
آغاز فرمان همایون شرف نفاذ یافت آنکه امرات مآب ... به عنایت بی غایت شاهانه مفتخر و سرفراز گشته ... منشور به رکن الدوله معصوم بیک صفوی در مورد جنگ های ایران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اگ (107ر-107پ)، 22سطر، اندازه: 24/4×13سم [ف: 7-106]
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت ... منشور به سلطان مراد حاکم مازندران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 24/4×13سم [ف: 7-105]
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت، آنکه حضرت فزرندانی ارشد ارجمند ... و ایالت و حکومت پناه ... منشور به فرزند خود سلطان محمد میرزا و محمد خان له له حاکم هرات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (198-199پ)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7-105]
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت آنکه مارت مآب جلالت نصاب ...
منشور به معصوم بیک صفوی اعتماد الدوله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (117پ -118پ)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7-99]
manšūr-hā
محمد خدابنده صفوی، شاه ایران، 938-1004 قمری
mohammad-e xodābande,šāh-e īrān (1533 - 1596)
آغاز: هو الله سبحانه الملك لله سیادت و سلطنت پناه ... منشور سلطان محمد خدابنده به خان احمد گیلانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن، 1ص (93ر)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7-97]
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت، آنکه وزارت و اقبال پناه .. منشور سلطان محمد خدابنده به میرزا سلمان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، رویه میشن، 2گ (176پ -177ر)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7-103]
manšūr-hā
عباس صفوی، شاه ایران، 978 - 1038 قمری
abbas-e safavi, Sah-e iran (1571 - 1629)
آغاز: فضل بالخیر که سیادت و سلطنت پناه عم نامهربان خان احمد خان مطالعه نمایند ... منشور به خان احمد حاکم گیلان به سال 1000ق که گیلان را گشوده بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: میشن، 2گ (193پ -194پ)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7-104]
منشور خطاب به سراج الدين قاسن بیک سپهسالار مازندران، فتح نامه قندهار و زمین داور، تاریخ منشور شعبان 1030 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (420 - 421) [مختصر ف: -825]
minaşşat-ul ‘adārā fī š.-il quşārā
حسین بن علی بن حسن، ق 10 قمری
hoseyn ebn-e ‘alī ebn-e hasan(- 160)
وابسته به: القصارى = التصريف؛ خجندی، احمد بن محمود ( 700ق)
اهداء به: شمس الدين محمد بن میرسید شریف جرجانی (838ق)
شرحی است مزجی بر کتاب «القصارى في الصرف» علاء الدين احمد برهانی خجندی. یک نسخه از آن در فهرست المخطوطات العربية بالمكتبة الملكية في برلین المانيا (160/6) گزارش شده است.
[ایضاح المكنون 580/2؛ کشف الظنون 1327/2 برای اصل (قصاری)؛ آغاز نامه 55/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16099
آغاز: احمد کی یا من قصاری صرف عنان العقول نحو درك کماله العجز و القصور ... و بعد، فیقول المستوهب من الله الغني ذی المنن حسین بن علی بن حسین، احسن الله احواله ... لما کان علم الصرف من بین علوم الغربية ..... قال المصنف للکتاب نورالله قبره .. بسم الله الرحمن الرحيم، [لا اله]، لما کان الافتتاح بالتسمية حقيقة؛ انجام: لکنها انما ذکرت بلفظ الماضي لانه اصل الافعال و الله تعالی اعلم بحقایق الامور و الاحوال
خط: نسخ، کا: حسن بن عبدعلی بن یونس بن معلی جزایری قطرانی، تا: جمعه 17 شعبان 995ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 125 گ، 15 سطر (8/5×4/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 40-710]
al-munassas fis.-il mula** as
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
وابسته به: الملخص = ملخص أبحاث الأقدمين و محصل آراء الأولين؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606ق)
اهدا به: شمس الدين محمد بن بهاء الدين محمد جوینی
تاریخ تأليف: دوشنبه 28 شعبان 671ق
شرحی است مفصل با عنوان «قال، اقول» بر کتاب ملخص امام فخر رازی. شارح این شرح را مندر جا نوشته سپس بدان مراجعه و تهذیب و تتمیم نموده است. این کتاب یکی از مدارک عمده شرح میرک بخاری بر حكمة العين است.
آغاز: الحمد لموجد اوجد بقدرته التامة أجناس الموجودات و الشكر لمنعم انعم علینا بلطفه ... دیباچه ایضاح الفوائد في شرح حكمة عین القواعد ص 68
[بروکلمان 466/1 و ذیل 845/1؛ سرگذشت طوسی از مدرس رضوی ص 231؛ فهرس المخطوطات المصورة 237/1 ؛ دیباچه ایضاح الفوائد ص 8]
آغاز برابر؛ انجام: و شرحنا جمیع الكتاب باوضح تقریر و بیان کامل و شامل هر سه بخش منطق و الهيات و طبیعیات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه غره جمادی الثاني 693ق؛ واقف: فاضلخان؛ 883ص، 33سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 4-260]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 37
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-51]
آغاز: (امور عامه): قال الامام ... الكتاب الأول في الأمور العامه و مایجری مجراها ... اقول المراد بالامور الأمور التي ... آغاز (بخش دوم حکمت): الكتاب الثاني في احکام الجواهر و الاعراض ... قال الأول في تحقیق ما هذه الجوهر و العرض ... اقول الموجود اما آن یکون في شی اولا یکون؛ انجام: (امور عامه): کان الحدوث الزماني بالضرورة مسبوقا بالزمان فهذا ما نقوله في هذا الباب و هو آخر الأمور العامه و به نختمها و الحمدلله ...
انجام: (بخش دوم) حکمت: قال ... ولیکن هذا اخر ... في هذه المسئلة و به تم جمیع کتاب (زیر وصالی رفته) ایضا هذا آخر ما قصدنا ایراده في هذا الكتاب اذ قد وفینا بما وعدناه شرحنا جمیع الكتاب باوضح (زیر وصالی) الفراغ منه یوم الاثنين، الثامن و العشرين من شهر المبارك شعبان سنه احدی و سبعین و ستمائه ... محمد و آله الطاهرين
خط: تعلیق، کا: علی بن قاسم طبری، تا 696ق؛ از جمله یادداشتهای آن صفحه عبارت ذیل است که گویا از مرحوم محدث نوری باشد: «هذا الكتاب عزیز الوجود کثیر الفائده قلیل النسخه و کان لطلابه کنزا و جدوه لیغتنموه»، محشی به نقل از شرح مؤلف، با گواهی بلوغ مقابله؛ در پایان این یادداشت: «انتهت مقابله هذا الكتاب من اول المجلد الثاني وهو البحث في الأمور العامة إلى هیهنا. بنسخة مقابله بنسخة المصنف مقروة علیه حرفا فحرفا فصح الا مازل عن النظر او اهملة الفكر و ذل في التاريخ المذكور الهجري ببغداد»؛ تملک: مرتضی بن روح الامين مختاری حسینی مورخ 1131، محمد رضا بن محمد صفی حسینی کاشانی مورخ 1181، محمد رضا حسینی با مهر: «المتوكل علی الله الغني محمد رضا الحسيني»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 864گ، 33سطر، اندازه: 18/5 ×27سم [ف: 2/24-47]
از فن 5 در حرکت و زمان است تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 203گ (2ر -204پ)، 24سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 25/5×18 سم [ف: 8-603]
دیباچه و خاتمه را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: ادیب پیشاوری، بی تا؛ گویا از روی نسخه کهن آستان قدس نوشته؛ جلد: تیماج، 28 سطر (13/5 ×29)، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 5-670]
آغاز: آغاز منطق: قال الامام قدس الله روحه العلم اما تصور فاذا حکم علیه بنفی او اثبات کان الجميع تصدیقا اقول معناه أن لنا تصورا اوان في الوجود تصور و التصور عبارة عن حصول صورة الشيء في النفس. آغاز حکمت: الفن الرابع في العلل و المعلولات و فیه مقدمة و اربعة اقسام اما المقدمة ففیها بحثان الأول في حقيقة العلة الى آخره اقول العلة ما یحتاج اليه الشيء و هی اما تامة و اما ناقصة؛ انجام: و ان کان المراد منه معرفة الماهيات الموجودة في نفس الامر کان الأمر کما قاله الشيخ لان معرفة ذلك في غاية الصعوبة تمت الابواب الراجعة الى المنطق. انجام: انما ذکرتموه من الدليل لا یدل علی أن تلك الأمور التي هی مباد تلك الكيفيات المذكورة موصوفة بهذه الصفات غاية ما في الباب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: میشن، 296گ، 15 سطر، اندازه: 22×16/9 سم [ف: 1-549]
al-munsif
ابن جنی، عثمان بن جنی، 300 - 392؟ قمری
ebn jennī, ‘osmān ebn-e jennī (913 - 1003)
شرح مزجی است با عناوین «قال ابو عثمان - قال ابوالفتح» بر کتاب تصریف ابو عثمان بکر بن محمد مازنی نحوی (- 248ق). حاجی خلیفه و بغدادی نام شرح ابن جنی را «المصنف» ثبت نموده اند. شیخ آقا بزرگ کتاب را تحت هر دو عنوان آورده، لیکن تحت عنوان «المنصف» استظهار فرموده است: که نام کتاب ظاهرة «المصنف» است. فهرست نگار کتابخانه طوپ قاپی نیز شاید به متابعت از حاجی خلیفه و دیگران نام کتاب را «المصنف» آورده است. لیکن قفطی و بروکلمان آنرا «المنصف» نوشته اند. عنوان کتاب، در این نسخه نیز «الكتاب المنصف» آمده است.
چاپ: قاهرة، 1956 و 1957م، وزارة التربية الوطنية، الجزء الاول 454صو الجزء الثاني 341 ص النص + 104 ص
شروح و تعلیقات + 26 ص فهارس.
[بروکلمان، ذیل 1: 2-191؛ انباه الرواة 2: 6-335؛ هدية العارفين 652/1 الذريعه 21: 131 و 23: 47]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 886 عکسی
آغاز: قال ابو الفتح عثمان بن جنی رحمه الله، هذا کتاب اشرح فیه کتاب ابی عثمان بکر بن محمد بن بقية المازني رحمه الله في التصريف؛ انجام: و المسئلة لیست في جمیع النسخ ... و ذلك انا وجدنا في آخر الكراسة بیاضا فاثبتناها فیه. تم الكتاب المترجم با المنصف في شرح التصريف ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2280 A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 5/4)؛ خط: نسخ معرب، کا: احمد بن محمد انصاری مقری اندلسی، تا: سلخ شوال 797ق، جا: طرابلس شام؛ برای خودش، مصحح، مقابله شده با اصل؛ 247گ، 23سطر [عکسی ف: 2-366]
al-munşif min-al kalām ‘alā muġnī ibn-i hišām = hāšīye-ye moqnī
اشمونی، احمد بن محمد، 801 - 872 قمری
ešmūnī, ahmad-e-bn-e mohammad (1399 - 1468)
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)
شرحی است مشهور بر کتاب «المغني اللبيب عن کتب الأعاريب» ابن هشام با عناوین «قوله، و اقول». بنابر آنچه در دیباچه کتاب آمده شارح هنگامی که اشتغال به تدریس «المغني اللبيب» داشته، متوجه شرح شمس الدين محمد بن صایغ حنفی به نام «تنزیه السلف عن تموية الخلف» و نیز تعلیقه محمد بن ابی زکریا دمامینی بر مغنی اللبيب و شرح دیگر دما مینی به نام «تحفة الغريب» و اشکالات فراوان آن می گردد. لذا به خواهش دوستان تصمیم به پاسخ اعتراضات دما مینی گرفته سپس شرح شواهد و ابیات مغنی را نیز به آن افزوده است. محمود مرعشی (نجفی)
آغاز: بسمله. و صلی الله علیه سیدنا محمد و اله ... الحمدلله الذي خص کتابه بعدم المعارضة و بالاعجاز و جعله تبیانا لکل شیء ... و بعد فقد نظرت عند اقرائی لمغنی اللبيب عن کتب الأعاريب ما کتبه علیه الشيخ شمس الدين محمد بن الصايغ الحنفي ... قوله اما بعد حمد الله الحمد هو الوصف الجميل ...
انجام: قوله و قد مر ذلك یعنی في آخر القاعدة الأولى، و الحمدلله علی التمام، و علی نعمة العظام ...... و أن یحشرنا في زمرة نبینا محمد صلی الله علی و آله الصلاة و السلم.
چاپ: مصر، 1305؛ طهران، سنگی، 1273ق، رحلی؛ ایران، 1300ق، 366 ص 1292ق، 367ص؛ ایران، سنگی، 1300، رحلی، 366ص
[مشار 920؛ معجم المطبوعات 1143/1؛ کشف الظنون 1752/2؛ اوقاف بغداد 189؛ معجم المؤلفين 149/2؛ ريحانة الادب 253/3؛ فهرس مخطوطات دار الكتب الظاهرية (نحو) 500]
آغاز و انجام: برابر
خط: مؤلف در برگ آخر دیده می شود به تاریخ شعبان 861ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 با خط خوردگی، مصحح، در آخر نسخه اجازه مؤلف به ابو حمد محب الدين مقدسی به تاریخ شعبان 861 ق درج شده، مجاز نسخه را در نزد مؤلف درس گرفته است و در برگ های مختلف بلاغ مقابله و بحث دیده می شود؛ تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی در 1298ق؛ جلد: تیماجمذهب، 212 گ، 30سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 30-23]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ تملک: محمد حسن ابن ابو تراب مشهور به آقا بابا؛ 349گ، اندازه: 17× 22/5 سم [ف: 3 -84]
خط: نسخ، کا: علقمی شافعی، محمد بن عباد، تا: قرن 9؛ محشی از محمد بن علاء بن ناصر الدين حنفی در 1022 و محمد امین حسینی عاملی در 1220 و عبدالنبی بن علی کاظمی عاملی در 1248 و شیخ جعفر پسرش در 1257 و محمد بن الغذى العامري در 970 با خط و مهر اینها و محمد تقی بن محمد باقر شریف؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 289گ، 30 سطر (20×10)، اندازه: 18×27سم [ف: 16-327]
آغاز: ... اما قریشنا فانا افضلهم ای اغلبهم في الفضل قوله و التي في البيت هی ان ... اما المكسور المشددة قوله قد تفتح همزتها من شواهد ذلك؛ انجام: برابر از اول «اما مکسوره مشدده» از باب الاول تا پایان کتاب؛ کا: عمر بن عبدالله المنظر اوی، تا: جمعه 22 ربیع الاول 866ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله گردیده؛ جلد: پارچه، 279گ، 31سطر (12/5 × 20/5)، اندازه: 27×18سم [ف: 35-455]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: صدرالدین بن احمد حسینی، تا: قرن 11؛ پشت صفحه اول این عبارت نوشته شده: «استکتبته لنفسی و لمن شاء الله من بعدی و کتبه الفقير علی صدر الدين بن احمد الحسيني عفی عنهما آمین» و در ذیل آن آقا محمد مهدی عبدالرب آبادی به خط خویش به عربی نوشته اند که احتمال قوی می دهم که این خط خط شارح صحیفه سجادیه سید علیخان می باشد. نگارنده با آشنائی به خط مرحوم سید این احتمال را تصدیق می نمایم و در این کتابخانه چند قطعه خط ایشان می باشد بنابراین با شهادت خط و کاغذ این نسخه در اواخر قرن یازدهم یا اوایل قرن دوازدهم هجری نوشته شده است؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 509ص، 26 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 2-381]
آغاز: لاحدهما و اغنت عن الثاني؛ انجام: قوله و بعضهم ینسب القول بانها نافية للفارس في کتاب الشيراذيات.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 216گ، 18سطر (14×8)، اندازه: 18×11سم [ف: 3-913]
آغاز: بان ذلك لیس مقتضیا لخصوص الرفع مبحث لولا؛ انجام: الاحاجة إلى بیانه (جواز الا کل اذا لم یکن) (در مبحث خلف اسمیه بر فعلیه)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 193گ، 23 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 8-138]
ا
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1053ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 265 گ، 29 33 سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5 ×29/5سم [ف: 1-91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: شیرازی، عبدالواحد بن محمد امین، تا: 7 صفر 1094ق؛ مصحح، محشی با نشان «سیوطی»، «رضی»، «صحاح» و غیر آن؛ مهر: «عبده سید محمد إبن محمد حسن (حسین) الحسني الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 301گ، 23سطر (18×11/5)، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 38-757]
آغاز: برابر؛ انجام: حمل الضمير علی اللفظ واستتاره في الصفة وقلب الضمة کسره اذا اصل الحسن الوجه الحسن وجهه بالرفع علی أنه فاعل الصفة. قوله وقدمر ذلك یعنی في آخر القاعده الأولى.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه غره شعبان 1095ق؛ جلد: تیماج، 327گ، اندازه: 24×12سم [ف مخ: 5-2025]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 245گ، 23 سطر، اندازه: 22/4×16/5 سم [ف: 1-549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ به شیوه ترکی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ تملک: حسن بن محمد امین مورخ 1146؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماج، 472ص، 31سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 17-297]
آغاز برابر؛ انجام: معنی غیر اليقين، قال این الضايع یرد علیه آن الواقعة بعد الظن، قد تکون مهففة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 21گ، 21سطر (15×8)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 36-437]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 133گ (1پ -133 پ)، 30سطر، اندازه: 15/5 ×27سم [ف: 1-205]
آغاز: لیس المراد أن نفیها یبالغ فیه و انما یتعلق بمحذوف في محل النصب علی الحال من الضمير
خط: نسخ، کا: سید محمد بن ابوالقاسم حسینی دهکردی از محال اربعه، تا: دوشنبه 15 ربیع الثاني 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ 213گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 3-708]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا حسن بن احمد کرجی، تا: 1273ق، برای آقا میر سید محمد استنساخ شده؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1391 جلد: میشن مشکی، 211 گ، 15 سطر (21×12/2)، اندازه: 32×22سم [ف: 12-469]
آغاز: لنقلها عن معناهما الاصلى الى غیره قوله ورد بان الغايات الايقع اخبارا و لاصلات و الاصفات؛ انجام: قوله و اما جواب ابن خروف اجاب ابن خروف عن تجویز کون موحشا في البيت حالا من الضمير المستتر في الظرف ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با تطبیق با نسخه شماره 2982-ع از جلد 14 فهرست ملی، نسخه حاضر با سطر 6 از برگ 145 نسخه فوق آغاز شده و تا سطر 11 از برگ 288 آن نسخه را در بر دارد؛ کاغذ: اصفهانی، 174گ، 20سطر (11/5×18/5)، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 18-313]
آغاز برابر؛ انجام: فقد صیغ فیها من قریظی صناعة براعتها في اللفظ کالجزر و المد و اختمها من بعد هذا توسط بخیر عبادالله و المصطفى المهدي .. در این نسخه عنوان کتاب «المصنف من الكلام» ذکر گردیده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 300گ، 23 سطر (10/5 ×17)، اندازه: 25×17سم [ف: 14-94]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، از موقوفاترمضانیه 1230؛ 357گ، 30سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: -79]
منصورنامه- خوابنامه شیخ منصور بن عمار (مثنوی)
mantarīyyāt va mojarrabāt
آل عصفور بحرانی، ابو احمد
āl-e 'osfür bahrānī, abo ahmad
منطر دوم و افسون را از فروع علم طب دانسته چون سبب شفای امراض می شود و می گوید که شیخ احمد بحرانی اجازه اینها را به حیات علی شاه داده و او به مشهدی مهدی فرزند حاجی عبدالله تبریزی ساکن محله سرخاب آموخته و وی می تواند به هر کس که قابل بیند اجازه دهد. این کتاب دارای دعا و افسون هایی است که دعانویسان به کار بندند مشتمل بر هشت «مقصد» و هر کدام دارای چند «باب» می باشد بدین تفصیل: مقصد 1. آداب علم اجازه؛ 2. آداب رم دادن موذیات مهلکه؛ 3. آداب دم دادن تب لرز؛ 4. آداب ملخ و کرم ها؛ 5. آداب ناخوشی های سودا؛ 6. آداب معالجه گزیدن حیوانات؛ 7. آداب فتح رجال است؛ 8 آداب سؤال جات.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6974
آغاز : الحمدلله رب العالمين، حمد خداوند مالك الملك و قادر قدرت نمائی که بقدرت خود هجده هزار عالم؛ انجام: و هر گاه ناخن بگیرد خون در نیاورد عیب ندارد اگر خون در آورد باطل است
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: مشهدی محمد بن آقا علی ساکن طهران، تا: غره رمضان 1267ق؛ مهر: «عارف» عاقل دانای جهان مهدی مرشد افسون ...» (مربع بزرگ)، «عبده محمد مهدی بن عبدالله» (مربع)؛ 80 گ، اندازه: 16× 20/5 سم [ف: 18 - 151]
min-al laddāt wa-l ālām
ابن مسکویه، احمد بن محمد، 320 - 421 قمری
ebn-e meskavayh, ahmad-e-bn-e mohammad (933 - 1031)
چاپ: به کوشش عبدالرحمن بدوی در دراسات و نصوص في الفلسفة و العلوم عند العرب [بیروت، الموسسة العربية: 1981م]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 14616ف
نسخه اصل: راغب پاشا ش 1464؛ خط: نسخ، کا: صدقه بن حسین، تا: 525ق؛ 4گ (58-61)، 25سطر [فیلمها ف: 1-418]
منطق- تصور و تصدیق
المنطق- الغرة
المنطق- تعليقة في المنطق
al-mantiq = manteq-e arastu
ابن مقفع، عبدالله بن دادویه، 106؟ – 145 ؟ قمری
ebn-o moqaffa*, `abd-ol-lāh ebn-e dādvay (725 - 763)
وابسته به: المقولات في المنطق ارسطو (384-322ق.م.) شامل کتاب: کلیات (ایساغوجی)، مقولات (قاطیغوریاس)، کتاب العباره (= باری ارمیناس) و تحلیل قیاس (= انالو تیک). در پایان انالو تیک اول یا (تحلیل قیاس) آمده که: پس از محمد بن مقفع، ابونوح کاتب نصرانی به ترجمه این سه کتاب پرداخت و پسر از او سالم حرانی صاحب بیت الحكمه برای یحیی بن خالد بر مکی ترجمه کرد و بیش از همه این مترجمان، این چهار کتاب منطقی به دست هدلی نصرانی ملکانی ترجمه شده بود.
آغاز: ایساغوجی افتتح المصنف کتابه بان قال لکل صناعة متاعا و للامتعة اسماء یعرفها اهل تلك الصناعة و یجهلها من سواهم و من متاع صناعة المنطق اسماء علی امور مجهولة عند العامة فلا نستطیع العلم الا عند معرفة الأمور التي ینبئها تلك الاسماء و علاماتها و لا نستطیع بمعرفة الاسماء حتی یفسر له تاویلها مع التسمية ولا یعلم ما یرید الا بها کما ان شیئا من الصناعات لا یستطیع الا بمتاعه و آلته باشیاء لا یستطیع اهل تلك الصناعة ...
چاپ: به تصحیح محمد تقی دانش پژوه (تهران، انجمن حکمت و فلسفه: 1357)
[التراث اليوناني بدوی ص 106؛ سرگذشت ابن مقفع از اقبال چاپ تهران، ترجمه شعر ارسطو از افنان ص 50]
آغاز برابر؛ انجام: و بیان ذلك مما قد اتینا علیه تم کتاب أنولوطيقا و قد اتممنا کتاب انولوطیقا و لیس بعده من هذا الكتاب الاكتاب افود یطیقی ... ؟ و لم یمنعنا من استقرائه الا انا قدمنا في صدر الكتاب مما راینا کافیا عن التفسير مستغنیا انشاء الله تعالی تمت کتاب کتب المنطق الثلاثة من ترجمة محمد بن عبدالله المقفع و قد ترجمها بعد محمد ابو نوح الكاتب النصراني ثم ترجمها بعد ابی نوح سلام الحراني صاحب بیت الحكمة لیحیی بن خالد برمکی و ترجم الكتب الأربعة کلها قبل هؤلاء المترجمين الذين سمینا هم هدلی الملكاني النصراني قد فرغت من نسخه ضحوة یوم الاحد من اواخر ربیع الاول 1048 و انا العبد الضعيف محمد قلی بن محمد علی التبريزي اللهم وفق له و لسایر الطلبة من اصحاب التحصيل آمین اللهم آمین.
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزی، تا: ربیع الاول 1048ق؛ جلد: تیماج، 143ص (488-630)، 17سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 1-387]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2905/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-740]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 198216
ظاهرا همان نسخه آستان قدس است که معلوم نیست چگونه به کتابخانه مجلس راه یافته است [ف: 5-480]
خط: نسخ، کا: عبدالمجید خوانساری، تا: 1345 ق، به دستور علی اکبر فیاض [نشریه: 7-700]
خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد صادق قمی، تا: 1350ق؛ از نسخه مورخ 1048 (که فعلا در کتابخانه آستان قدس مشهد است) رونویس گردید؛ جلد: تیماج، 70ص، 20 سطر، اندازه: 17/5 ×21/5سم [ف: 10-2080]
بی کا، بی تا؛ 75گ [ف: 1-535]
نسخه اصل: دانشگاه قدس یوسف بیروت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 134گ، 10 سطر [فیلمها ف: 1-390]
al-mantiq
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastu (-384 - -322)
چاپ: سه جلد، تحقیق عبدالرحمن بدوی (با اتکا بر ترجمه های قدیم و جدید) (الكويت و بیروت، وكالة المطبوعات و دار القلم: 1980م
[فهرس المخطوطات المصورة 238/1؛ اصطلاحات فلسفی عربی و فارسی سهیل افنان بانگلیسی ص 23]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1357- ف
نسخه اصل: پاریس ش 2346 عربی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-391]
al-mantiq
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
چاپ: قاهره، محقق: عبدالرحمان بدوی، الهيئة المصرية العانة للکتاب، 1966م.
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 15گ (29پ-43پ) [فیلمها ف: 1-662]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2264/7- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-662]
نسخه اصل: لیدن 177. Cod. Or.
بی کا، بیتا [فیلمها ف: 1-626]
mantiq
ابن زرعه، عیسی بن اسحاق، 371 - 448 قمری
ebn-e zor'a, 1sa ebn-e eshaq (982 - 1057)
ابن زرعه عیسی بن اسحاق شاگرد یحیی بن عدی، ایساغوجی ارسطو را شرح کرده و این شرح به نام «معانی ایساغوجی» در قفطی و دیگر مراجع یاد شده است. وی کتابی دیگر در شرح کتب منطقی ارسطو نوشته که به نام «اغراض کتاب ارسطو المنطقيه» می شناسیم. اغراض ارسطو شامل این بخش هاست: 1. قاطیغوریاس = مقولات؛ 2. باری ارمیناس = عبارت؛ 3. انولوطیقا = تحلیل قیاس؛ 4. انولوطیقای دوم - تحلیل برهان. (عبدالحسین حائری)
[تاریخ الحكماء قفطی 245-246؛ فهرست ابن ندیم 1-214؛ تاریخ حکماء اسلام بیهقی 75-78؛ بروکلمان ذیل یکم ص 371]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1982/1
خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد قلی بن محمد علی، بی تا؛ دفتری است تازه نویس که از نسخه مورخ 1048 به خط نسخ رونویس شده نام نویسنده در ذیل نسخه محمد قلی بن محمد علی تبریزی ثبت شده و معلوم نیست او نویسنده این نسخه است یا نسخه اصل؛ جلد: گالینگور، 264ص (1-264)، 18سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 5-479]
manteq
نسفی، محمد بن محمد، 600؟ - 687 قمری
nasafī, mohammad ebn-e mohammad (1204 - 1289)
امام برهان الدين از بزرگان علم قرن هفتم بوده (زیرا) در پشت رساله آمده است «ادام الله افضاله و حقق آماله» از این دعا بر می آید که او به وقت کتابت این رساله یعنی 659ق حیات داشته بنابر التماس یکی از دوستان و یاران بر آن می شود که کتاب منطقی فراهم آورد. او می گوید در این رساله امهات مسائل منطقی را گرد آورده ام یعنی از علم و تقسیم آن به تصور و تصدیق شروع می کند و نبذی هم از مباحث الفاظ مثل همه منطق ها می آورد و در اواسط قیاس رساله به پایان نرفته پایان می پذیرد که ظاهر جهت آن افتادگی نسخه است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2412/19
آغاز: بسمله الحمدلله العظيم بکبریائه الكريم بالائه و الصلوة والسلام علی رسوله محمد خاتم انبیائه و علی اله و أصحابه و اولیائه و بعد فقد التمس منی بعض اصحابی؛ انجام: کلما کان اب فخ دو کلما کان أب فه ز فقد یکون اذا کان ح دفه زاو یقال کلما کانت ...
خط: نسخ، کا: محمد بن علی الدامغاني الجابر می المولد، تا: 659ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 25ص (390-414)، 19سطر (15/5×6)، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 5-553]
al-mantiq
عبیدی، فضل الله بن عبد الرحيم، ق8 قمری
‘obaydī, fazl-ol-lāh ebn-e 'abd-or-rahīm( - 14c)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 763/3
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 782ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1443]
manteq
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 2908 قمری
davvānī, mohammad ebn-e as'ad (1427 - 1503)
یک مسأله منطقی در فرق بین قضیه سالبه محصله و موجبه معدولة المحمول.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3908/2
خط: نستعلیق خوب، کا: سیف الدين محمود بن حسین دیلمی، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 7ص، اندازه: 10/5×19/5 سم [ف: 10-1935]
al-manțiq (r.-un fi)
بخاری، محمد عصمت الله بن محمود، ق 10 قمری
boxārī, mohammad ‘esmat-ol-lāh ebn-e mahmūd( 16c)
شرح کتابی گویا در منطق، به عربی. چنین است آغاز آن: «حبیبیب ربی ربی حبیبی آن علمنی ما ینطق المنطق الفصيح».
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 132/4 -5916
آغاز: حبیبیب ربی ربی حبیبی آن علمنی ما ینطق المنطق الفصيح
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 23 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -217]
manteq
غفاری، حامد بن برهان، ق 10 قمری
qefārī, hāmed ebn-e borhān(- 16c)
متنی مختصر با شرح مزجی آن در منطق است. مؤلف متن در دیباچه خود را حامد پسر ابوذر غفاری نام می برد، و شاید شرح کننده نیز خود وی باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2077/4
آغاز: ابتداء حال کونی حامدا له مصلیا علی رسوله محمد و آله و اصحابه مستغفر ای طالبا للمغفرة منه قائلا: اغفرلی و لوالدی ... اما بعد فیقول المتوكل علی الله الباري حامد بن ابی ذر الغفاري .. هذا [... مختصر في علم الميزان] ای في علم المنطق عددت فیه ... بعض الاصطلاحات المنطقية (69ق) [... اعلم أن الدلالة ... کون الشيء بحالة یلزم من العلم به العلم بشیء آخر] ککون الدخان بحالة یلزم من العلم به العلم بالنار (گ 70) ... ثم اعلم أن الكلي خمسة اقسام ... فالجنس ما یقع جواب عن السؤال (گ 73پ) ... ثم اعلم القضية الشرطية قسمان ... متصلة و منفصلة (گ 80ب)؛ انجام: [و ان کان هذا المكرر محمولا فیها] أي في الصغرى و الكبرى فهو ای فالقیاس الاقتراني ... من هذین الصغرى و الكبرى [... الشكل الثاني کقولنا کل انسان]
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام: کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 21گ (69-89پ)، 19 سطر (13/7×5)، اندازه: 16/8×9 سم [ف: 11- 249]
manteq (r. dar)
رفیعا، محمد بن حیدر، 997 – 1080 ؟ قمری
rafi'a, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10400
حاشیه ملا رفیع نائینی بر شرح مطالع در منطق؛ خط: نستعلیق، کا: ملا محمد معز، تا: 1099ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: سمش 4-65]
manteq (r. dar)
اردبیلی، محمد حسین، ق 11 قمری
ardabīlī, mohammad hoseyn(- 17c)
ترجمه مانند است. با عنوان های «فصل» و «فتح». این رساله حاوی مباحث منطق صوری است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4056/1
آغاز فصل: تصور تحصیل صورت شییء است نزد عقل بی عمل که آن را تصور سادج گویند مانند تصور انسان و ملک و حسن؛ انجام: فصل قدماء حکماء و اکثر متأخرين استیفاء صناعات خمس با شرائط شان می کرده اند ... لیکن شیخ ابو علی در بعضی مصنفاتش اقتصار بر برهان و مغالطه کرده ... امید که با سائر محصلین متمتع گشته باعث تذکار روزگار فقیر گردد، و تراب ابواب اقدام طلبه کرام محمد حسین اردبیلی ... و از نهاد بیرون و السلام
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد گل و مالک نسخه، تا: محتم قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشانه «منه دام بقائه، منه رحمه»؛ جلد: تیماج، 27گ (1ر-27ر)، 15 سطر [ف: 11-56]
manteq
قمی، علیقلی بن قره چغای، 1020؟ - قرن 11 قمری
qomī, ‘alī-qolī ebn-e qara čoqāy (1612 - 17c)
تاریخ تأليف: 1076ق
کتابی است در منطق. وی این کتاب را به سبک متقدمین نوشته و کلمات ارسطو و اقول مفسرین کتب او را به دقت نقل و
تحقیق کرده و به علاوه مطالب بسیار از میرداماد و علامه حلی و شیخ الرئيس ایراد نموده و حاصل آن که بسیار خوب و محققانه نوشته است و در نظر داشته است منطق ارسطو را در چهار کتاب مدون نماید: 1. اجناس عالیه (قاطیغوریاس)؛ 2. قضایا (باریر میناس)؛ 3. قیاس (آنالوطیقا)؛ 4. صناعات خمس. در روز جمعه 9 صفر 1076ق در پنجاه شش سالگی (قاطیغوریاس) و 23 شعبان 1076ق (باریر میناس) ساخته است.
کاتب = مؤلف، بی تا [چند نسخه- ف: -107]
آغاز: آغاز قاطیغوریاس: بسمله. حمدله. و بعد این کتابیست از تأليف کمترین کمتران علیقلی بن قرچقای خان مشتمل بر تمام فنون منطق؛ آغاز باریر میانس: بسمله. باریر میناس معلم ثانی فارابی در شرح کتاب منطق ارسطو گوید که باریر میناس یعنی عبارت؛ انجام: انجام قاطیغوریاس: امیدوارم که به اتمام مابقی کتب منطق موفق و مؤيد باشم به محمد و آله الطيبين الطاهرين و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله المعصومين. تم؛ انجام باریر میانس: تمام شد کتاب باریر میانس بعون الله و توفیقه در شب جمعه 23 شهر شعبان المعظم سنه 1076. امیدوارم که به اتمام مابقی نیز موفق و مؤيد باشم به محمد و آله الطاهرين و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین. فقط دو کتاب اول است گویا به تأليف بقیه موفق نشده؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1076ق؛ در پایان کتاب اول چنین نگاشته: «تمام شد کتاب قاطیغوریاس و لواحق آن از جمله کتب اربعه منطق در روز جمعه نهم شهر صفر ختم بالخیر و الظفر سنه 1076 وقتی که از مدت عمر پنجاه و شش سال گذشته بود امیدوارم که به اتمام مابقی کتب منطق موفق و مؤيد باشم»؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: استانبولی، 92 گ، 14 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 1-394]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2906- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1- 259]
al-manțiq (r.-un fi)
خانی، قاسم بن صلاح الدين، 1028 - 1109 قمری
xānī, qāsem ebn-e salāh-od-dīn (1619 - 1698)
رساله ای است موجز مشتمل بر چهار«باب»: 1. بیان الكلي و الجزئي؛ 2. بیان المعرف و هو قول الشارح؛ 3. بیان القضايا و تقسیمها؛ 4. القياس و اقسامه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14546
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله اجمعین و بعد فهذه رسالة في علم المنطق مشتملة علی اکثر مقاصده وهی مرتبة علی اربعة أبواب؛ انجام: و اما السفسطى القياس المركب من المقدمات المشبهات و هی القضايا الكاذبة الشبيهة کقولنا لصورة الفرس المنقوشة علی الجدار هذا فرس و کل فرس صهال [تم] الكتاب و الحمدلله وحده
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 12گ، 17-19 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 24-269]
al-manțiq (urjūza) = hidyat-ut tahdīb
زنجانی، علی بن محمد حسین، - 1136 قمری
zanjānī, ‘alī ebn-e mohammad hoseyn(- 1724)
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تأليف: 1120ق؛ محل تأليف: اصفهان
منظومه ای است در 293 بیندر نظم تهذیب المنطق تفتازانی. شاید از این فرد: «علیك بالهدية التهذيب» بر آید که نام منظومه «هدية التهذيب» باشد. در الذريعه (52/23) این ارجوزه را به شیخ علی بن حسین جامعی نسبت داده و می گوید در سال 1172ق به جهت فرزندش محمد نظم نموده، ولی آنچه که گفته شده در پایان ارجوزه آمده است.
آغاز: قال علی الحقير الشان ** ابن حسین راجی الغفران / احمد ربی معطی النوال ** حمدا کثیرا في جمیع الحال
انجام: قد تم ما نظمته تمرینا ** في الالف و المائة و العشرينا / و جاء قاصرة عن البيان ** تسویده کان باصفهان
[الذريعة 203/24 و 499: 1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینعلی بن زین العابدين رودباری، تا: پنج شنبه 29 ذیقعده 1167ق، حسب خواهش میرزا هدایت الله؛ تاریخ وقف: 1205؛ 12گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1-296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن عبدالله مازندرانی، تا: 15 شعبان 1243ق؛ واقف: نائینی؛ 17گ، 10 سطر، اندازه: 15×8سم [ف: 4-392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی و مشکول، کا: اسمعیل بن عبدالله مازندرانی، تا: شعبان 1243ق؛ 26گ (40-65)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 12 -362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1246ق، جز تحفة المبتدي شیخ علی بن الحسين جامعی که خودش آن را در 1 ربیع الثاني 1090 شرح کرده است [نشریه: 7-250]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن علی رضا، تا: 1259ق، جا: مدرسه میرزا علی؛ 10گ، 16سطر، اندازه: 17×9سم [ف: 5-96]
آغاز و انجام: برابر
کا: کلمحمد بن یحیی دونایی نوری، تا: 1265ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 12گ، اندازه: 20×13سم [ف: -298]
بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 9گ (108ر-116ر)، 18سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 17-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 18 صفر 1283ق؛ 10گ (113پ -122ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 310-7]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز کامل شد؛ کا: محمد مهدی، تا: 1303ق؛ 24ص (2-26) [ف: 1-511]
آغا و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1745؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، بی تا، خطوط چلیپا؛ 22گ (111ر- 132پ)، اسطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 4-160]
manteq (r. dar)
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn(- 1760)
شاید نامش «فوائد ضرورية» باشد. مطالب را با عنوان «فائدة، فائدة» شرح می دهد. مؤلف نیز که او جعفر محمد قاسم بن محمدرضا نام دارد شناخته نشد.
اصفهان؛ کتابخانه های اصفهان، شماره نسخه: 4
آغاز: [بسم ...] الحمدلله الذي عرفنا المنطق و البيان، و علمنا مالم تعلم و أكمل علینا الحجة علی النوع الدتم ... و بعد، جون بعضی از برادران دینی بتحریر رساله ئی که متضمن أكثر مسائل ضروریه علم منطق باشد؛ کمترین خادم مؤمنان و غبار قدم عالمان، بنده آثم نادم ابن محمدرضا ابوجعفر محمد قاسم، تجاو زالله عنهما الغفور الراحم را تکلیف نمودند، و این علم موقوف علیه حصول علم أصول و فروع است، و بر جمیع محصلان معرفت و دین تحصیل این ضرور است، باقلت بضاعت و أسباب و کثرت أشغال و تشویش بال، بجمع این فوائد ضروریه اقدام نمود، و الله الموفق للرشاد و علیه التوكل في المبدأ والمعاد) از این رساله فقط یک جزوه هفت برگی به نظر رسید و باقی آن مفقود شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [فهرست روضاتی: -14]
al-mantiq
اصفهانی، محمد حسین، ق 12 قمری
esfahānī, mohammad hoseyn(- 180)
رساله ای مفصل در مبانی، اصول و قواعد علم منطق که به صورت تعلیم - تعلیم» تنظیم شده و نام مؤلف مزبور به خط قدیمی بر روی برگ اول آمده است. در ابتدا مؤلف مرموزات «انباذ قلس» را در چهارده برگ آورده است.
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2484
آغاز: علیك یا اخی بتصفح کتب قدماء المنطقيين و ممارسته بعد ذلك تفکر بطریق التحليل والتقسیم والتحدید والبرهان في المواليد الثلاثة کیف حدثت و کیف امتزجت ومن أي شیء ترکبت؛ انجام: وهو قولهم (علیهم السلام) الله قیوم السموات والارض وفسر القيوم بالقیم علی کل شیء بمراعات حاله وتبلیغه درجة کماله ویظهر من کلامهم أن الشيء لایطلق علی الممتنعات وهو قولهم اعوذ بقدرتك التي لایمتنع منها شیء
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج، 150گ، 11سطر، اندازه: 21×11سم [ف مخ: 5-2152]
al-mantiq
کرمانی سیرجانی، محمد بن عبدالباقی، ق 12 قمری
kermānī sīrjānī, mohammad ebn-e 'abd-ol-bāqi(- 180)
تاریخ تأليف: دهه آخر ربیع الاول 1148ق به درخواست: آخوند مولا هبة الله مسائل مهم علم منطق را در فصل هایی کوتاه املا نموده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1550
آغاز: الحمد لله علی انعامه و افضاله و الصلاة علی محمد و آل محمد، فصل فمن رواشح الهيات الهية و سوانح الاقدار السبحانية؛ نسخه اصل: کتابخانه سید هادی آل بالیل - قم؛ خط: نسخ، کا: بویقر آل باقر، تا: جمادی الاول 1158ق؛ نسخه را از سید هادی بن یاسین آل ابی لیل (بالیل) موسوی از آغاز تا انجام به تاریخ 12
ربیع الاول 1406 خوانده و بر آن حواشی مختصری نگاشته؛ تملک: شیخ علی بن محمد بن جلال الدين بن محمد بن امین الدين بن محمود بن احمد طریحی؛ 25ص [عکسی ف: 4-368]
manteq
مرعشی دلیجانی، قرن 12 قمری
mar'ašī delījānī(- 18c)
تاریخ تأليف: 1173ق
ابتدا پاره ای از مباحث قیاس و پس از آن عکس و انواع آن مورد بحث قرار می گیرد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 303/10
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي یدل علیه الايات الكبرى و الصلوه و السلام؛ انجام: الجواب هو المنع ایضا عصمنا الله ... و اصحابه اجمعین و سلم تسلیما آمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1173ق، جا: قصبه کلیسر، مسجد حاجی درویش؛ عص (179-184)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 7-274]
al-manțiq (mangūm)
نوری، محمد تقی بن علی محمد، 1201 - 1263 قمری
nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad (1787 - 1847)
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
منظومه ای است در منطق مشتمل بر 327 بیت که در آن تهذیب المنطق تفتازانی را به درخواست فرزندش علی به نظم کشیده است. و خود اشاره می کند: «ان انظم رسالة تهذیب ** للفاضل المحقق الأريب / حاز فنون الفضل سعد الدين ** في فن میزان اولی اليقين».
آغاز: الحمدلله الذي ربانا ** من بعد ما أنشأنا سوانا / علی محمد و آله الصلاة ** من کل من صلی الى الغداة
انجام: قد جاء نظم کاملا بدیع ** ینشط الشريف و الوضيعا / قد نفع الله به الطلاب ** و سر في بذاك في الحساب
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد صادق نوری، تا: جمادی الاول 1259ق؛ مصحح، محشی؛ 9گ (157ر -165ر)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1564]
آغاز: برابر؛ انجام:
او في القياس بقیاسه الى ** مطلوبه فخلف وضعحصلا / آن نسبة ذی صرفة مغايرة ** کما اتحادیتها المصادرة
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه [محدث ارموی ش 3462/7] ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: عبدالمجید الجاپلاقی، تا: جمادی الأول 1303ق؛ جلد: گالینگور، 36گ، اندازه: 22×13سم [ف مخ: 2158-5]
manteq (manzūme dar)
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری
kasfi, ja'far ebn-e abi-eshaq (1775 - 1851)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10629/1
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین، تا: 1273ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س ش 2-34]
manteq
کردی، یوسف بن محمد حسن، ق13 قمری
kordī, yūsof ebn-e mohammad hasan(- 19c)
تاریخ تأليف: 1268ق
در یک «مقدمه» و یک «تقسیم» و یک «خاتمه»: المقدمة: الادب علم یوصل به الى معرفة كيفية الاحتراز عن الخطاء؛ التقسيم: اعلم ان النظر من الجانبين و المداققة لا یکون الا من الاثنين الخاتمة: اعلم أن للمتنع معنین.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 671/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لا مانع لعطائه الجزيل و لا راد لقضائه الجميل ... و بعد، فیقول الغريق في لجة التلهف؛ انجام: في ساعة او ساعتین. و الله الموفق لکل طاعة في النشأتين في 1268 ق. کتبه احقر تلامیذ المصنف ...
خط: نسخ تحریری، کا: شاگرد نگارنده، تا: 1297ق؛ 2گ (9پ - 10پ) [ف: 2-123]
al-mantiq
همدانی، احمد، ق13 قمری
hamadānī, ahmad(- 19c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26112
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
manteq
قاضی مبارک
qāzī mobārak
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18723
آغاز: الموجد له و المنفعل القابل له فله نسبته إلى الفاعلى هی الايقاع؛ انجام: معنی القضية المقبولة من جملة ما تصورت في نفس معنی قضية مقبولة بل ذلك حادث آخر في النفس.
انجامه: تمت تمام شد کتاب قاضی مبارک شاه.
خط: نستعلیق، کا: مصری اغانزی؟، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 68گ، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 51-120]
al-mantiq = mnz.-un fi-l mantiq
شروقی، علی بن حیدر، - 1314 قمری
Šorūqī, ‘alī ebn-e heydar(- 1897)
این کتاب دارای 173 بیت شعر در علم منطق است. [الذريعة 499/1 و 52/23]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11388/7
آغاز: قال علی هو نجل حیدر ** بعد افتتاح باسم رب البشر / الحمد لله الذي قد اصطفی ** محمد خیر نبی مقتفی؛ انجام: کل قیاس اصله التخيل ** فذلك الشعرى منه یجعل / و جاء متغبی کذلك السفسطة ** و الكل یدعی منهما مغالطة
خط: نسخ، کا: محمد امین بن علی محمد موسوی، تا: قرن 14؛ محشی؛ 10گ (78-87)، 10 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 28-649]
manteq
فروغی، ابوالحسن، 1263 - 1338 شمسی
foruqi, ab-ol-hasan (1884 - 1959)
رساله مختصر آموزش منطق و تعریف اصطلاحات آن است که تحریر دیگر آن در نسخه شماره 10868/2 آمده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10871/2
آغاز: تغایر العلوم به تغایر الموضوعات. و تغایر الموضوعات به تغایر الحيثيات. مثال. مثل این که موضوع علم صرف و نحو کلمه و کلام است لیکن اختلاف آنها در این است که؛ انجام: نسبت بین نوع اضافی و نوع حقیقی یعنی این دو مفهوم کلی عموم و خصوص من وجه
خط: نستعلیق، کا: سید مرتضی خلف سید محسن تقوی رضوی اخوی، تا: سه شنبه 23 شوال 1337ق؛ افتادگی: انجام؛ 15گ 13×8/5)، اندازه: (89پ -103پ)، 16-18 سطر (10×15/5 و 18/5×12) سم [ف: 20-451]
al-mantiq
استر آبادی، عزیزالله بن امام وردی، ق14 قمری
estarābādī, ‘azīz-ol-lāh ebn-e emām verdī(- 20c)
تاریخ تأليف: یک شنبه 11 جمادی الثاني 1328ق
پیش نویس کتاب مختصری است در منطق در یک مقدمه و چند فصل دارای مباحث و یک خاتمه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7962/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و لا بد قبل کل علم الطلالبه من معرفة أمور، الأول رسمه لئلا یکون طالب مجهول مطلق؛ انجام: لأن الأجزاء بین الثبوت للشيأ، و الحمد لله أولا و آخرا و ظاهرا وباطنا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 28گ (1پ -28ر)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 20-293]
manteq (r. dar)
شبر اشتهاردی، عبدالله، ق14 قمری
šobbar-e eštehārdī, ‘abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 29 جمادی الاول 1334ق
قواعد منطق را از آغاز تا انجام با عباراتی روان و شیوا به روش حاشیه ملا عبدالله نگاشته است. مؤلف نامی از خود نبرده ولی در صدر صفحه اول خود را به نام سید عبدالله شبر اشتهاردی معرفی کرده و احتمال می رود مؤلف همو باشد که از شاگردان مرحوم شیخ عبدالکریم حائری بوده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2102/1
آغاز: بسمله، علم منطق محتاج اليه هر کسی است چنانچه معلوم خواهد شد مقدمة آنچه را که هست موجود و آنچه را که نیست معدوم و هستی (بودن) را وجود و نیستی را عدم گویند؛ انجام: چه محمومیت فقط کاشف از تعفن اخلاط است بدون آنکه علت تحقق باشد بلکه معلول آنست چنانکه ذکر شد تمام شد این نسخه شریفه در روز سه شنبه ... 1334.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [ف: 5-489]
al-mantiq (mnz.-un fi)
محمد بن عبدالله، ق14 قمری
mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 19 شعبان 1337ق
منظومه ای است در 301 بیت در مسائل مختلف علم منطق و مطابق با جمله «ختامه مسکن بیان حق» یعنی سال 1337 به نظم در آمده است.
آغاز: قال مفرط لجنب الله ** محمد هو ابن عبدالله / محمد علی المقدس ** قدس سره العلى الاقدس
انجام: و أفضل الصلوة و السلام ** علی النبي سید الأنام / محمد و آله الأطهار ** و صحبه الخيرة الأبرار
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 486
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: پارچه ای، 43گ، 5 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1352]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1141
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-420]
al-mantiq
محمد هادی بن محمد علی
mohammad hādi ebn-e mohammad ‘alī
رساله کوتاهی است در بیان مسائل منطق که به درخواست برخی با عناوین «فصل، فصل» ساخته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15514
آغاز: بسملة، حمد و سپاس بر خدای واحدی سزاوار است که منطق هر ناطقی قاصر از بیان صفاتش و ذهن هر عاقلی عاجز از ادراک کنه ذاتش است؛ انجام: پس هرگاه متحقق شد تخلف و عدم انعکاس در اخص متحقق می شود در اعم نیز بواسطه آن که عکس لازم قضیه است ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 25گ، 14سطر (11×6/5)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 39-385]
manteq (manzūm)
عزیزی
‘azīzī
شاید از عزیزی باشد، این منظومه فارسی منطقی شامل 368 بیت است.
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 446/2
آغاز: دلابکوش بحمد قدیم لم یزلی ** که منطق همه هست از صفات ذاتش لال
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مقابله شده؛ 14گ، 16 سطر [ف: 1-484]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 446/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5-61]
al-mantiq
تاریخ تأليف: 1191ق
رساله کوتاهی است در منطق در دوازده «فصل» که مؤلف از تحقیقات علمای این فن گرد آوری نموده است.
آغاز: بسمله؛ باسمه سبحانه و نسله احسانه، فهذه مجموعة جمعت فیها ثمرة ازهار بساتین المحققين الفصل الأول في الدليل. الدليل هو المركب من قضایا یحصل عنه
آغاز برابر؛ انجام: و فقنا الله ببركة علومه المنيف له الحمد اولا و آخرا و لحبیبه و آله الصلاة ابتداء و انتهاء
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: چرم، 16گ (162پ- 177ر)، اندازه: 20×12سم [مؤيد: 2-162]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 16گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 2080-4]
al-mantiq
رساله مختصری است در منطق که مؤلف به عنوان مقدمه ای بر علم کلام و ورود در مباحث آن نگاشته است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فان اول ما یجب علی المكلف معرفة ذات الله وصفاته و الاستدلال علیه
آغاز برابر؛ انجام: فمن لایعرف ... کخیر یقع فیه و العمدة البرهان ... سنه 1311.
خط: نسخ، کا: صالح بن عبدالغفار، تا: صفر 1311ق، محشی از قزلجی، زیباری، بیرجندی، فناری و غیره؛ جلد: مقوایی، 37ص (97-61 )، 9 و 10 سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 2-173]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعلم انه بما یکون الحقيقة واحدة اجناس متعددة بعضها فوق بعض کالانسان فوقه الحيوان و فوقه الجسم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا قهوه ای، 5گ (234پ -238پ)، اندازه: 22×18سم [ف: 1-198]
al-manțiq (urjūza)
ارجوزه ای در حدود 250 بیت که در بیان اصول و قواعد منطقی سروده شده است.
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 601/2
آغاز: الحمدلله علی نعمائه ** و الشكر لله علی آلائه / تم الصلوة احمد المختار ** و آله المنتجب الابرار؛ انجام: من سائر الأمم کما ... ** فنحمد الله بما هدانا / ثم نصلی بالرسول المصطفى ** و آله الاثني عشر و المرتضي
کا: علی پناه بن اسماعیل کلارستاقی کوهستانی ناطرج در سعادت آباد، تا: 1291ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: -319]
al-manțiq (urjūza)
اشعاری است درباره علم منطق و شرح ابواب و فصول آن در اقوال شش گانه ذیل: قول 1. در خطاب معنوی؛ قول 2. تصور و تصدیق؛ قول 3. بیان کلی و جزئی؛ 4. بیان قضایا؛ 5. تناقض دو قضیه؛ 6. در عکس مستوی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2425/2
آغاز: اما الخطاب و هو الكلام ** یقصد فیه ما هو المرام؛ انجام: ینسجه المحال عند الأصل ** یا طالب الحق کما في الوصل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6گ (38پ -43پ)، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 12-226]
al-manţiq (urjūza)
تاریخ تأليف: 12 ذیقعده 1302ق
ارجوزه ای است کوتاه در مبادی منطق در حدود 400 بیت.
آغاز: الحمد للمفید الفرد الصمد ** هو الذي لیس له کفوا احد / یقول المنطق للاصول ** کالراس من جثمان ذی فصول انجام و قد فرغت عصر یوم السبت ** موافقا من عمری لسبت / ثامن عشر کان من ایام ** خلون من ذی القعدة الحرام / عددت للعام بلفظ منسبك ** فقلت في تاریخه فرغ بك
آغاز و انجام: برابر
بروش متاخران؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، تملک: حشمة الدولة قاجار؛ جلد: تیماج، 26گ، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 10/5 ×17/5 سم [ف: 16-632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: میرزا حبیب الله درجرنتی، بی تا، بر حسب دستور حشمت السلطنه؛ جلد: تیماج، 26گ، 10 سطر (14×8)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 14-235]
al-mantiq
ناشناخته 1. مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 234
کتاب ناشناخته: حواشی و یادداشت هایی است در مباحث منطقی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [اوراق عتیق: 1-248]
بی کا، تا: 1227ق؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 21/5×15/3 سم [رایانه]
کا: محمد رضا بن عبدالرحیم، تا: 1255ق؛ جلد: چرمی، اندازه: 20/5×15/5 سم [نشریه: 7-751]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 15/5×10 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 22/6×15/7 سم [رایانه]
مجموعه (دو رساله در منطق)؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 54گ، اندازه: 21/1×16/7 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از عباس نادری [رایانه]
manteq
رساله ای است ترکی در منطق با عناوین «معلوم اوله». این رساله گویا حاشیه یا شرح کتابی در منطق است و در آغاز این مجموعه به عنوان «ترجمه ایساغوجی» آمده، لیکن متن عربی آن با رساله «ایساغوجی» ابهری، «تهذیب المنطق» تفتازانی، «الشمسية» کاتبی قزوینی و «مطالع الانوار» ارموی همخوانی ندارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15746/11
آغاز معلوم اوله که هر بر طالب علمه قبل الشروع في المقصود اول علمك اوج شیء بلمك لازمدر اولا موضعنی بلمك لازمدر که موضوع علم هو ما یبحث في العلم عن اعراضه الذاتية؛
انجام: [ معلوم اوله که شکل اولدهثانی و ثالث و رابعده ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه ...»؛ 12گ (109-120)، 21 سطر، اندازه: 14×5 سم [ف: 40-81]
al-mantiq
ناشناخته
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6، 14گ (203پ -216پ)، 22 سطر [نشریه: 2-124]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 1091/14
ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-564]
انجام: لاجرم لما تمت هذه الرسالة ... الا أن العقل قضی بابرازها و ابدائها و قال لابد للعلیل من عرض الداء الدسيس علی الطبيب النطيس
خط: نسخ، کا: نوح بن یوسف بن علی السيرافي، تا: 570ق؛ افتادگی: آغاز؛ چند صفحه از مبحث اول افتاده؛ اندازه: 11×19/5 سم [ف: 2-356]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1094/1
ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-564]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه کهن؛جلد: مشمعی، قطع: رقعی کوچک [میراث شهاب: س 7ش1-2-28]
نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی، ترکیه، ش 1589؛ کتابی در منطق مجدول سیاقی
گویا: السياقه و البيان؛ بی کا، تا: با تاریخ 753ق؛ مجدول؛ 8گ (375پ -382پ)، 33سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1- 53]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 462/23 (آ) - 463/23 (ب) ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-481]
آغاز: مع الكبرى نقیض الصغرى وان کانت الصغرى سالبة حقيقية ینتج مع الكبرى الموجبة الخار جیه سالبة حقيقية ... هذا باب حسن ماذکره المنطقيون وهو مفید في حل المغالطات قال خاتمة ... اقول ما ذکرنا في العكس المستوى؛ انجام: الممكنة المخالفة للاصل بالکیف او الدائمة الموافقة له بالکیف لان المشروط الخاصة مركبة شرح مفصلی است بر متنی کهن در منطق به صورت «قال - اقول»، از ابن سینا نقل می کند، نسخه بخشی از کتاب را شامل است، محتمل است شرح مطالع باشد، از بحث عکس تا نقائض المركبات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 82گ، 25 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 4-2039]
آغاز: الحدد المعرف للماهية المحمول علیها، اما جنس او فصل مطلقان لانه ان کان الذاتي تمام المشترك بینها و بین نوع ما مباین لها فهو الجنس و الا فهو الفصل، سواء کان مختصا بالماهية؛ انجام: و قد عرفت ما فیه فصلا منه یعلم ضعف ما ذکره المحقق الوادي (؟) من جوده. تمت. درباره حد ماهیت، جنس و فصل و نوع؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد جان بن حاجی باقی سمرقندی، تا: قرن 9، 3گ (120پ -122پ) [ف: 3-318]
آغاز: یحتاج اليه والا لما قدرنا علی تحصیل؛ انجام: فکل میسر لما خلق له و هذا آخر ما قصدنا ذکره من المنطق علی سبیل الاختصار و لننقل إلى العلوم الحكمية بعده انشاء الله تعالی. رساله ای است بدون آغاز و اوراق هم از میان آشفته وصالی شده، در برگ دوم آمده است: الباب الثاني في مباحث الكلى والجزئی و فیه فصول. الأول في اقسامها و احکامها و فیه مباحث الأول المفهوم ...
خط: نسخ، کا: مسعود بن علی مطلبی، تا: 141ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 22 سطر (15×6)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 3-1158]
آغاز: یا من لاموصل إلى تصور ذاتك الا التصور بعلیات صفاتك ولا [...] سواء الطريق والتوفیق بموجبات مرضالك افضل صلات الصلوات الى من عرفنا اول دلائل وحدتك وبلغتحف التحيات ... انجام: وعلی غیره فذکر الحكم في اثبات مقدم التصور علی التصديق بالطبع لیعلم أن التصور لیس علة كافية فله مدخل في اثبات ان یقدمه بقدم الطبيعي لا یقدم بالعلية الحمدلله علی الانعام تم علی الاتمام حاشیه متوسطی بر متنی منطقی است که با عناوین «قال - قال» تنظیم شده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن نورالدین شریف، تا: قرن 11؛ 6گ، 21 سطر، اندازه: 18×8 سم [ف مخ]
آغاز: تیسر للحافظ تکرارها و لا یعسر علی الضابط تذکارها جعلنا تلك الأصول مرتبة علی تسعة فصول الفصل الأول في مدخل هذا العلم اللفظ یدل علی تمام معناه المطابقة .. چیزی شبیه منطق شفا ابن سینا می باشد شامل نه «فصل»: 1. مدخل منطق، 2. مقولات، 3. قضایا، 4. قیاس، 5. برهان، 6. جدل، 7. مغالطه، 8 خطابه، 9. شعر؛ بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 33گ (75-107)، 10-19 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 3-1122]
گویا از متاخران است و دارای عنوانهای مقدمة في المدخل، کتاب ایساغوجی، کتاب القضايا، فصل القياس، فصل البرهان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-45]
بندی از شرحی در منطق، گویا بخشی از شرح مختصر المنتهي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 11-926]
آغاز: قال وحید زمانه تغمده الله لغفرانه یقال مدحت اللؤلؤ علی صفائها هذا القيد وان اشتهر في العبارات و تحقق في اکثر الكتب الا انه في هذه النسخة من الاضافات فلو بنی الكلام علی ترکه؛ انجام: ... علی ما ذکرنا من اعتبار معنی اکمل بالفعل في المشروط العامة مقیدا بامتناع الانفكاك لمن غیر تفسیرهما اما علی الثبوت علی تقدیر واما امکان الحمل دون الفعل حاشیه متوسطی بر متنی منطقی است که با عناوین «قال، اقول» تنظیم شده است؛ خط: نستعلیق، کان محمد حسین بن نورالدین شریف، تا: 16 ربیع الاول 1022ق؛ محشی؛ مهر: «یا محسن قد اتاك المحسن» (مربع بزرگ)؛ جلد: تیماج، 67گ، 20 سطر، اندازه: 18×8 سم [ف مخ]
آغاز: الشرح الحمد هو الوصف آه الظاهر ان المراد هو المعنى المصدرى الذى صفة للواصف الحامد اعنی الإتيان بما یدل علی
کون المحمود متصفا بالجمیل؛ انجام: و اعلم ان الليل المذكور بقوله لان الافكار انما یفید المطلوب لو أن المطلوب من قوله فلیوقف خصوله علی استحضار ما لا نهاية له. گزارش کتابی در علم منطق است؛ خط: نستعلیق، کا: تاج الدين علی بن محسن حسینی کاشانی، تا: صفر 1023ق؛ محشی به امضای « منه» و «منه رحمه الله»، مصحح؛ جلد: گالینگور، 87گی (108پ- 194پ)، 23-21سطر (7/5×12/5)، اندازه: 18/7×12 سم [ف: 651-29/2]
آغاز: بسمله. حمدله. فصل في المدخل و هو ایساغوجی لما کانت البسائط اقدم من المركبات وجودا و اعرف عند العقل نظرا؛ انجام: و هو ان یکون قولا دالا علی کمال الماهية فهذا بیان القول
في الحد علی سبیل الايجاز ... رساله ای است موجز در منطق با عنوان «فصل» در شانزده فصل: .. مدخل ایساغوجی، 2. الفاظ خمسة: کلیات خمس، 3. قاطیغوریاس، 4. باریر منیاس، 5. عکس، 6. قیاس، 7. تحلیل قیاس، 8 استقراء، 9. برهان در مبادی قیاسات، 10. مطالب ثلثه، ما فاهل ولم، 11. برهان، 12. مقدمات برهان، 13. محمولات ذاتیه برهان، 14. کلی اولی برهان، 15. مناسبت مقده با نتیجه، 16. حدود؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: حدود 1025ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 113ص (86-198)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 5-144]
آغاز: بسمله، حمد المن ابرزمن افلاك افکار کل منطیق انوار بدور مطالع نتائج التصديق ... بعد فیقول ... عبد الحي من خلفاء بنی علوان لا شك عند علماء المنقول ولا ریب عند فضلاء المقول ان
من انفس الفنون الالهية و انفع العلوم العقلية العلم الذي یعصم بمراعاته الذهن عن الخطاء؛ انجام: الي باصرة العين و الحمد الله ... انبیائه وافق الفراغ من تحریرها في اوائل النصف الأخير من شهر رجب المرجب الفرد من شهور سنة سبع و ثمانین و تسعمائة من الهجرة النبوية المصطفوية از عبدالحی از خلفای بنی علوان و قاضی عسکر که به نام مولانا محمد حلبی پسر مولانا بستان ادرم و پسرش مولانا یحیی چلبی در آغاز نیمه دوم رجب 987 در قسطنطنیه به انجام رسانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1083ق؛ مجدول؛ مهر: محمد تقی بن محمد باقر شریف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 50گ، 13 سطر (12×7)، اندازه: 28×14سم [ف: 16-391]
آغاز: علی سبیل التقابل آن لایخلو الموضوع عنه وعن مقابله بحسب ... قوله الأولية بالاعراض الذاتية وقد یکون مقابل کقولنا کل خط اما مستقیم واما محن؛ انجام: ثبوت المحمول بالامکان الابالفعل ... بانه لایرد علی القوم في حکمهم المطلقه حاشیه ای است مختصر با عناوین «قوله، قوله» بر متنی در منطق، احتمالا حاشیه بر «تهذیب المنطق» تفتازانی باشد، به جهت افتادگی طرفین نسخه، شناسایی کامل آن میسور نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان: «فتح» و«ع رم» و «منه» و «ح م»؛ جلد: مقوا، 29گ، 19سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 4-2040]
آغاز: الحمد الذي اظهر النو الساطع ... و الدليل الناطق بحل العويصات و المشكلات و الصلاة الدايمة؛ انجام: لا یلزم من عدم قصور فايدة العلم أن یکون طلبأ عبثا لزوم کلیا أو جزئية تنها باب قضایای منطق را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 6گ (144پ-149ر)، 21سطر (15/5×8)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 16-419]
آغاز: لا یقال لا فائدة في اتیان القسم الآخر لان الفساد التي؛ انجام: و الا یصدق النقيضان علی شییء به اعتبار واحد و هو مح فیبطل هذه القاعده ایضاره ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 36سطر (10×29/5)، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 16-418]
آغاز: الحكمه نور جوهرية و العقل ... معرفة الله اعلی المعارف؛ انجام: في المذاهب المرضية المؤدية الى الحيوة الدائمة و النعم المتصلة الباقية. مباحث منطقی را در ذیل عناوین «تعلیم، تعلیم» ذکر کرده و به شرح مفاهیمی چون جوهر و عرض، مجاز و حقیقت، موجود بالفعل و تطایر آن پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم مذهب، 58ص (1-58)،
14سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 45-75]
آغاز: قوله یظهر من کلامهم آن مناط الحمل بالذات أن یکون مصداقه نفس الذات؛ انجام: قوله او من المسلمات اه سواء کانت مسلمة فیما بینهما خاصة او بین أهل العلم. شرحی با عنوان «قوله» بر یک متن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 46گ، 19 سطر (18×11)، اندازه: 16×26/5سم [ف: 51-140]
آغاز: نحمد الله حمد الشاكرين و نصلی علی محمد و آه الطاهرين، أما بعد فانا اردنا أن نحرر اصول المنطق و مسائله علی الترتيب؛ انجام: ولا یمکن اعداد الموضوع و الأنواع للمصیلات کما یعد للمشهورات لأنها کلما کانت أغرب فهی ألد واعجب. اصول کلی قواعد منطق را ضمن نه فصل با اختصار گزارش داده تا برای حفظ آنها آسان باشد، تنظیم این کتاب بسیار شبیه به اساس الاقتباس» خواجه نصیر الدين طوسی است و در آغاز نسخه به وی نسبت داده شده و گمان می رود که ترجمه و تحریری از آن باشد، عناوین فصول چنیناست: فصل 1. مدخل هذا العلم، 2. المقولات من الأجناس العالية، 3. القضايا و احوالها، 4. القياس، 5. البرهان والحد، 6. الجدل، 7. المغالطة، 8. الخطابة، 9. الشعر؛ خط: نستعلیق، کا: استر آبادی، محمد امین، تا: 1122ق؛ از برگ 290 این نسخه مربوط به مجموعه استر آبادی نیست، بلکه برگهایی است حاشیه سازی از جنگی از قرن یازدهم پس از آن برگ هایی دارای مطالب متفرقه که بدیع قاجار بین سالهای 1299-1277 در برگ های رنگی نوشته؛ جلد: تیماج، 13گ (260پ -272پ)، اندازه: 22×13سم [ف: 24-119]
آغاز: قوله و بین کل واحد من النوع العالي و المتوسط و بین کل واحد من الجنس؛ انجام: اقول: الظاهر في العبارة قد وجه بان المراد ببعض تمام المشترك منها. شرح یک کتاب منطقی با عناوین «قوله، اقول»؛ خط: نسخ، کا: میر حسن بن میر هادی، تا: 1133ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 11سطر، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 203]
آغاز: بسمله. باسمه سبحانه و نسأله احسانه فهذه مجموعة جمعت فیها ثمرة ازهار بساتین المحققين یطلع فیها طوالع مطالع تفاصیل شموس الأدلة والبراهین؛ انجام: و منه کل قیاس دوری إما بمراتبه أو بمراتب اعلم ... فعفانا الله تعالی ببركة علوم المنيف له الحمد اولا و آخرا و لحبیبه و آله الصلوة ابتداء و انتهاء رساله ای در منطق است، این رساله گلچینی از تأليفات پیشینیان چون «طوالع الأنوار» بیضاوی، «مطالع الانوار» سراج ارموی، «شمسیه» کاتبی، «منحصر المتهي»، «تجرید العقائد» خواجه نصیر، مقاصد الفلاسفة» غزالی، «مطارح الأفكار في شرح ایساغوجی»، «تهذیب» تفتازانی، «انموذج العلوم» ابن خاتون عاملی (1009ق)، المغني» اسطرسوسی و «تقریر القوانين» محمد ساچقلی زاده (1150ق) فراهم آمده است، مؤلف این اثر را در 12 فصل مرتب کرده است: دلیل، اقسام دلیل، مبادی حجت، مقدمات دلیل، صورت برهان، طی دو مقدمه قیاس، قیاس مفرد و مرکب، مستقیم و خلف، حد اوسط، بعضی احوال قیاس ها، رد برخی قیاس ها، خطا و برهان، نام مؤلف و نسخه دیگری از این رساله به دست نیامد، اما بنابر نقل قول مؤلف از متأخريني چون ساچ قلی زاده (1150 ق) و تاریخ کتابت نسخه، وی باید از اعلام قرن 12 باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1174ق، مجدول، محشی با رمز «منه»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 17 گ، 17 سطر، اندازه: 20×12سم [اهدائی رهبر: 5-398]
آغاز: قوله فاولها في المفردات اذا قیل الباب في کذا فان کان الباب مقتصرة علی التعريفات و التصويرات کان المعنى انه في بیان کذا و ان کان مشتملا علی المسايل؛ انجام: قوله لامتناع أن یکون جز الشي مطلوبة بالبرهان ... هذا آخر ما دققنا بتصویره في هذا الأوراق من فیض الفياض علی الاطلاق و ارجوا ان ینتفع به ذوی البصاير في الاقطار و الآفاق تمت کتاب مفصلی است در منطق که به صورت «قوله، قوله» و با چند قلم تحریر شده است و در ضمن از کتب منطقی قدما از جلمه شفاء نقل قول می کند و بیشتر آن را تقویت می کند، از بحث تصور تا مباحث برهان را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 225 گ، 23 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ]
آغاز: ... و یک دلیل بر آنکه نتیجه شکل ثانی سالبه است این است که صغری را عکس می کنیم شکل رابع می شود؛ انجام: که موجبه جزئیه صغری با سالبه کلیه کبری یا سالبه جزئیه صغری با موجبه کلیه کبری باشد. احتمالا ترجمه ای است از یکی از کتابهای مختصر منطقی مانند الكبري؛ خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×10 سم [ف: 39]
بی کا، تا: حدود قرن 12 و 13 [د.ث. مجلس]
با این عنوانها: الكلام في القضية المسورة و غیر المسورة، الكلام في الموجهات الكلام في التناقض ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ [ف: 91]
آغاز: فاعلم أن (التخيل) تصور نسبة جزئية ... النفس قبض و بسط و ان کان خلافها ثابتا عند العقل الاتري آن قولك في العس انها مرة مهوعة ینفر الطبع عن تناوله مع العلم بانه کذب؛ انجام: وقد
(فصت الشريعة النبوية الوطر عنها علی اکمل وجه و اتم تعقل فافهم). در منطق است، به زبان عربی و گاه به زبان فارسی با عناوین «قاعده» و ممکن است شرح یا حاشیه متنی در منطق باشد، در موارد بسیار به ویژه در بخش پایانی، با حاشیه ملا عبدالله یزدی بر تهذیب المنطق همخوانی دارد، در مواردی نیز عبارت «قال المصنف» آمده است، مؤلف در این اثر از: رساله شمسیه کاتبی قزوینی، شرح شمسیه، مقاصد، شارح مقاصد، شرح طوالع، سید شریف، شرح مطالع، سید المحققين سید صدرالدین و غیر آن نقل کرده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ جلد: تیماج مذهب، 72گ (7-78)، 23 25سطر، اندازه: 15×8سم [ف: 38-265]
آغاز: بسمله، قوله سبحانه ما اعظم شأنه فان قیل لم خالف المصنف عن اسلوب المشهور و هو تصدیر الكتب المصنفة بالحمد؛ انجام: اجتماع الصدق و الكذب في هذا القول و انکان مخصوصة لکنه بالجهتین و بالنظرین.
حاشیه ای با عنوان «فان قیل قلنا» بر شرح یک متن در علم منطق است، ظاهرة حاشیه بر شرح تهذیب المنطق است؛ کا: عبدالجلال، تا: قرن 13، جا: مسجد به دره در مدرسه ملا صاحب قدس سره؛ 70گ، 21 سطر (16×8/5)، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 51-123]
آغاز: لترك العمل بالسنته وجه لم یقل به اعرض عنه؛ انجام: بجمله علی ترك کتابه الحمد و جعله خرد من الكتاب و لما لم یکن ...... بخش هایی از رساله ای در منطق؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 4گ (3ر -6ر)، 18-23سطر (20×13)، اندازه: 12×16/5سم [ف: 19-536]
بی کا، تا: 1222ق؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز: يونانية تعصم مراعاتهم الذهن عن الخطاء في الفكر حصل عنده مقدمة كلية و هی أن کل مسئلة منه لها مدخل في تلك العصمة و تملکن بذلك من أن یعلم؛ انجام: فهو اصل فیه نظز فافهم تستغنی فیه عن الاطالة و الاستعاب فإن مسائل التفريع في الاستثناء كثيرة لایبلق ذکرها بهذا المختصر. شرح کتابی است در منطق با عناوین «قوله، أقول» است؛ خط: نسخ، کا: الله مبارك (ظ)، تا: 1237ق، جا: دزفول؛ افتادگی: آغاز؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 70گ (ر - 70پ)، 18 و 17 سطر (15×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 39-75]
رساله ای در منطق با شرح؛ کا: ملا محمد مهدی، تا: 1242ق؛ خریداری از محمد علی صفری دائم؛ اندازه: 20/5×15 سم [رایانه]
آغاز: خارجة عنه و ایضا اذا کانت المقدمة جزا... ان کان الشروع فیها شروعا في المنطق اذ لا معنی للشروع فیه الا بشروع في جزء من اجزائه و المفروض ان الشروع في المنطق موقوف علی المقدمة فیکون الشروع في المنطق موقوفا علی الششروع في المقدمة قطعا؛ انجام: و قد صرح في الشفاء بان التصديق بوجوب الموضوع من المبادى التصديقيه فلا یکون ایضا جزء علی حده ... و الله اعلم بحقایق الاشياء و قد وفقنی الله تعالی با تمام الكتاب. در سنه هزار و دویست و پنجاه چهار قلمی گردید بتعجیل.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1254ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1327]
منطق، روی برگ آغازین حاشیه میر نامیده شده؛ بی کا، تا: 11جمادی الثاني 1264 ق [اوراق عتیق: 1-248]
آغاز: المنطق آلة قانونية تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا في الفكر، الحيوان جسم نام حساس ... کلماتی از علم « منطق» را مختصر شرح داده است؛ انجام: لدلیل المستدل دالا علی نقیض مدعاه فذلك یسمی معارضة در پایان نسخه آمده است: حاشية شرح الشمسية للسید السيد الشريف؛ کان حاج محمد علوی صفوی نحوی، تا 1284 و 1285ق؛ جلد: مقوایی، 16گ، 17 سطر (11/5 × 17/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 51-158]
آغاز: بسمله. اعلم ایها الاخ العزيز انی لما رأيت جداول اختلاطات الموجهات في النسخ التي وجدتها سقيمة .. نسخ لی ان افصل الضروب المنتجة و العقيمة بحسب الجهة في الأشكال الأربعة مع اشارة الى دلائل بعضها؛ انجام: و النتيجة عرفية خاصة لاغیر اذلا عکس للسالبة الجزئية في غیر الخاصيتين. بخش بندی نشده، درباره چهار شکل از موجبات؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1333-1297ق؛ 9گ (12پ -20ر)[ف: 2 -123]
آغاز: موجبه کلیه، موجبه جزئیه، سالبه کلیه، سالبه جزئیه؛ انجام: ... فنقول الموجبة كلية کانت أو جزئية انما تنعکس جزئية و لم تنعکس كلية لجواز. در این رساله صور منتجه و غیر منتجه اشکال مختلف قیاس با رسم جدول های جداگانه بیان شده است، شبیه به اشکال الميزان میرزا محمد نصیر فرصت شیرازی (1339ق)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ 59گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 67-44]
آغاز نان احسن ما یفتح به المنطق و الكلام حمدلله الواحد برأ
الأنام. و نصب جهات دالة علی وحدته علی وجوه الدهور ... و بعد، فهذه تحقیقات شريفة بعبارات، معجبة راتقة ... علقتها علی المبحث المتداول بین المحصلينالموسومة بجهة الوحدة بین المتعلمين؛ انجام: و میزت القش علی اللباب، علی ان همم المحصلين متقاعدة و عزائمهم متقاصرة. حامدا لله و مصلیا علی رسول الله، سیدنا محمد و علی آله. تمت الرسالة المسماة بمحمد امین. از ناشناسی که نام خود را در دیباچه نیاورده و می گوید از گفته های استادم که نام او را نیز نمی برد در این کار بهره برده ام و شاید نام او محمد امین بوده است، شرح بخشی از متنی است در منطق، و در پایان می گوید اگر گرفتاری ها نبود همه کتاب را شرح می کردم؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد، تا: دوشنبه 25 ربیع الاول 1329ق؛ محشی؛ 6گ (124پ -129ر) [ف: 3-203]
آغاز: کلفظ الإنسان إذا جعل علما لشخص ایضا واذا اعتبر معناه الكلى فاما ان یکون متواطیا او مشککا وقس علی ذلك حال المنقول فانه یجوز جریان هذه الأقسام فیه؛ انجام: وقوله بازائه الكلى الاضافي فان قلت المتبادر مما ذکره ان الكلى ایضاله معنیان مختلفان احدهما حقیقی والاخر اضافی علی قیاس الجزئي ... وقد بینه بقوله وهم الأعم من شیء ومعناه أن الذي یندرج بالفعل تحت شیء آخر حاشیه ایست با عناوین «قوله - قوله» بر متنی در منطق، که به جهت افتادگی نسخه از طرفین، نام رساله به دست نیامد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 50گ، 13 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 1-238]
آغاز : علیك یا اخی بتصفح کتب قدماء المنطقيين و ممارسة قوانینهم بی کا، بی تا؛ 1گ، اندازه: 15×10 سم [ف: 3-59]
آغاز: و فیه ابواب: الأول في اقسام القضايا؛ انجام: هذا آخر ما قصدنا ایراده من المنطق علی سبیل الاختصار و لننتقل إلى العلوم الحكمية بی کا، بی تا؛ قطع: [رقعیف: 333]
بی کا، بی تا، خریداری از رضا غیبی [رایانه]
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023. در پنج باب: 1. في النطق (پنج فصل)، 2. في الكلام (دو فصل)، 3. في القول (سه فصل)، 4. في الكتابة (دو فصل)، 5. في الغرض المطلوب (پنج فصل)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 14گ (155پ -168ر) [فیلمها ف: 1-519]
نسخه اصل: لیدن 177. Cod. Or
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-626]
آغاز: کان کل موضوع للموضوع هو محمول للمحمول متساویا و لم یکن احدهما اعم؛ انجام: قد یسمون المنفصلة ایضا شرطیه و کانهم معنون بالشرطیه ما یلحق ... يقضية ما من القضايا زيادة بحرفها ما وجدت من هذه الرسالة هذا المكتوب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3 گ، 32سطر (12/5×8)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 2-187]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-13]
آغاز: قال الفصل الثاني في المعقولات؛ انجام: بالاحتیاج الى جودة المضغ و قد یستعمل الجميع في بیان شیء واحد. این رساله که قسمتی از یک کتاب منطق است و محتملا خود آن کتاب منطق متعلق به کتاب فلسفه یا کلامی بوده است در اینجا از فصل ثانی آن می آید، ابتدای این فصل مطالبی درباره مقولات دارد و سپس ابواب منطق یک یک شرح شده است و تا متواترت» می آید که یکی از مبانی علم است، در این رساله ابتدا شرح و متن با «قال» و «اقوال» با مرکب قرمز آمده، ولی از اواسط رساله دیگر جای «قال» و «قول» در متن خالی است، شارح صاحب کتاب الاسرار است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 60ص ( 84-24 )، 18 سطر (15×7/5)، اندازه: 19×13سم [ف: -190]
بی کا، بی تا؛ واقف: سید حسن علوی [رایانه]
آغاز: و فیه ابواب: الأول في اقسام القضايا؛ انجام: هذا اخرما قصدنا ایراده من المنطق علی سبیل الاختصار و لنتقل الى العلوم الحكمية
بی کا، بی تا[ف: -333]
آغاز: الحكمو خصوصية سمیت مهمله کقولنا الانسان کاتب او لیس بکاتب؛ انجام: و کلما کانت الأنواع الى الجزئيات اقرب کان احد المواضع منها اسهل.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حسن ناصر؛ کاغذ: اصفهانی، 104گ، 20سطر (15×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 4-1154]
آغاز: قیل وجود المخبر عنه قلنا اما باعتبار انه سیوجد و خصوصية الصنعة غیر منظور
انجام: قوله الآن هو الحيوان کونو .. الموجود في الخارج و کل ما هو جزء الموجود في الخارج موجود. کتابی است در شرح کتابی که در علم منطق است، نام مؤلف کتاب و شارح آن معلوم نگردید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 86گ، 25سطر (21×15)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-401]
آغاز: بسمله، في المدخل، الدلالة کون الشيي بحث من العلم به العلم بشی آخر؛ انجام: فالانواع الاخيرة لان. از میرزا نصیر ترشیزی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 22گ (77-98)، 21سطر (14×7)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 4-1412]
آغاز: بعد استیفاء الفكر و استقصاء النظر حقیقا بالقبول؛ انجام: کل ما صدق علیه المأمور به کما مر و قوله لا رساله ای است در منطق، چند عنوان موجود آن: مقدمه: ففی بیان رسم العلم و موضوعه و نبذ من القواعد اللغويه، الأول: أن الفقه اکثره من باب الظن، المقصد الثاني: في النواهي و حاشیه هایی بر گرفته از: شرح تهذیب و بعضی با نشانه: احمد، منه دام ظله العالي 1242 دارد، عناوین مباحث: فان قلت، قلت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 28گ (139 - 66پ)، اندازه: 30×20سم [ف: 1-186]
آغاز: حمراء و حققه فیها مقاصد الميزان في تنقیح البيان و توضیح التبيان خطویی لمن ایقنها للاستظهار و اتفنها للاستحضار کل ذلك للثواب الجزيل ... فصل العلم اما تصور او تصدیق لان الصورة الحاصلة ان کان صوره النسبة ایجابا؛ انجام می رسد به آغاز فصل الاستثنائي ] قد یترکب من متصلة ... وان کانت مانعة خلو کان ... چند فصل است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن یحیی بن علی بن سلیمان، بی تا؛ جلد: میشن سیاه، 13 سطر [ف: 9-362]
آغاز: هی المحكوم علیه و المحكوم به و النسبة الحكميه و کون تلك النسبة واقعة او غیر واقعه و اما أن یکون ادراکا هو غیر ذلك الادراك المذكورة فالاول هو التصديق و الثاني هو التصور؛ انجام: من الشرطيات المتصلة و اما ثبوت الملازمة ای بین أمرين کانا فیلزم أن لا یصدق سالبة کلیه لزومية شرحی است بر یک کتاب منطقی با عناوین «قوله - اقول»، بخشی از این شرح چنین است: «قوله و انما اعتبر الجهل اقول مبادی المطلق لابد أن یکون معلومة ای حاصلة لتصور الترتيب فیهما ...قوله أما المجهول التصوري فاکتسابه من الامور التصورية اقول یعنی ان طریق اکتساب التصور من التصورات و طریق اکتساب التصديق من التصديقات معلومان قوله مشتمل علی العلل الأربعة اقول کل مرکب صادر عن فاعل مختار لابد له من علة مادية و علة صوریه قوله فالترتیب اشارة الى العلة الصورية اقول اعترض علیه بان صورة الفكر کما اعرف به هی الهيئة الاجتماعية»؛ خط: تحریری، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی به امضای داود رحمه الله، صدرالدین محمد، جارودی؛ 83گ، 16سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ]
دو بند منطقی به عربی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 43-7]
بی کا، بی تا [الفبائي: -560]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -560]
ف نسخه اصل: کتابخانه دکتر اصغر مهدوی ش 475؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-633]
معزی آغاز: العنواني ثابتا له و قد بینا أن نقیض الدائمة ... هو المطلقه العامه لکن لا مطلقا بل دام الوصف العنواني فنقیض العرفيه العامه هو المطلقه العاميه الوصفيه؛ انجام: اقول السالبة الكلية اذا کانت ممكنة سواء کانت عامه او خاصة او مطلقة لاتنعکس لانه یستحمل آن یکون لشیء، خاصة غیر ضروری الثبوت له و یمکن سلبها عن ما مر یصدق. شرحی است بر یکی از کتاب های منطقی با عناوین «قال، اقول»؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 14گ (121ر-134 پ) [ف: 39-77)
آغاز: داله علی سنه واحده اساره الى احسا هد المذهب الحق فلا یعمل ای ما حد کل من الصور و التصديق اراد سال حاصل المعني او الاقسام في اللعه کالبماسم آن تقسیم السحصان سئا؛ انجام: سایط احری الخ لیس علی سعی و مد وصفت السايط في کل مصرس الح هذا السكل سمل علی سبعه حطوط رساله ای است در منطق که مؤلف در آن از محقق «شریف» که حاشیه ای بر شرح شمسیه نگاشته و جای دیگر با عنوان «فاضل المحشي در حاشیه شرح الشمسيه» و نیز «شیخ» نام می برد؛ خط: نستعلیق بدون نقطه، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی با عنوان «منه»؛ مهر: وقف ملا محمد جعفر طهرانی (چهار گوش)؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ کاغذ: سپاهانی، 45گ، 24سطر (8/5×12/5)، اندازه: 12/5 ×12/5سم [ف: 19-49]
manteq
ناشناخته 1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2269/13 ف
نسخه اصل: ایاصوفیا 4811؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 861ق [فیلمها ف: 1-666]
آغاز: علم بر دو قسم است یکی تصور است و یکی تصدیق ؛ انجام: فبعض الحيوان ناطق.
خط: نسخ، کا: ملک شاه بن ملک محمد، تا: 975ق، جا: مدرسه خلیفه تاشکن؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (118پ -119پ)، اندازه: 18812 سم [ف: 5-335]
آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخشایش گر، ستایش و ثنا آفریننده، دوستی از دوستان حقیقت که او را با من موقع التماس و محل استدعا حاصل بود، ترجمه تعلیقات شیخ رئیس ابوعلی، جزاه الله عن العلم و اهله خیرا، درخواست ... فصل في موضوع المنطقة موضوع منطق معقولات دومین که عارض است مرمعقولات اولی؛ ظاهرا ترجمه یکی از آثار شیخ الرئيس ابوعلی سینا است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 70گ (5پ -74ر)، اندازه: 19×12/5 سم [نسخه پژوهی: 3-95]
آغاز بدان که هر آدمی را قوتیست که او بواسطه آن قوه اداراک اشیاء می کند؛ انجام: ظاهر می گردد.
خط: نستعلیق، کا: باسکیجی، محمد مقیم، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15گ (108پ -122ر)، 15سطر (13×5)، اندازه: 10×19 سم [ف: 8-221]
آغاز: الحمد لله الذي من انکره فانما انکر ما تصوره. چون تصور اویی علم است در کشف بیان او دو نوع سخن گفته اند اول آن است که هر گاه اعتقادی در خاطر پدید آید آن اعتقاد یا جازم باشد یا متردد؛ انجام: چهارم عموم و خصوص من وجهو او آن است که در دو ماده افتراق باشد و یکی ماده اجتماع. مثال الخاتم فضة.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 10ص (112)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1-311]
در نه باب و به روش متقدمان و در آن یاد می شود از شیخ و صاحب الكشف و قطب شیرازی و قطب رازی و شریف گرگانی و صاحب مطالع و امام فخر رازی عنوان های دیگر در آن فصل است و مطلب و قسم و بینش و مقدمه؛ خط: نسخ، کا: حسینی تبریزی، هادی بن محمد، تا: 19 شعبان 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ حاشیه نستعلیق به خط شمس الدين حکیم الهي و نیز با نشانه «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 168گ، 15سطر (13×7)، اندازه: 18×13 سم [ف: 9-935]
آغاز: بسمله قبل از شروع درهر علم واجب است سه چیز باید دانستن اول موضوع دوم فائده سوم تعریفش اگر بگویند موضوع علم یعنی چه؛ انجام: عرض خاصه گویند چون ضاحك و کاتب و ... را عرض عام گویند چون شرور علم کلمه ما هو واقع شد رساله کوتاهی است در منطق به طریق سوال و جواب که تأليف آن ناتمام مانده است؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 16گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4633]
آغاز: علم صورت شیئ است در ذهن. تصور صورتی ست غیر صورت نسبت به ایجاب و سلب، تصدیق صورت نسبت به ایجاب و سلب، بدیعی علمی ست که محتاج به فکر نباشد، نظری علمی است که محتاج به فکر باشد؛ انجام: ظن اعتقادی ست غالب. شک قیاسی است که مرکب باشد از مقدمات مخیله. و الله اعلم بالصواب. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب. تعریف هایی ست از اصطلاحات منطقی، بخش بندی نشده؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 13، 10ص (14-23) [عکسی: 1-382]
آغاز: بسمله، حکمای محققین بر آنند که علم صفتی است در صفات وجود مطلق پس هر موجودی از موجودات را به قدر قوت و ضعف وجود علمی خواهد بود و از آیات و احادیث هم مستفاد می شود که اشیاء را علاوه بر اطاعت و انقباد تکوینی ادراک و معرفت تکلیفی نیز می باشد؛ انجام: لا شی من الحيوان. بحجر و بعض الجسم حیوان پس نتیجه سالبه جزئیه خواهد بود مانند بعض الحجر لیس بجسم. رساله مختصر، مفید و تحقیقی در قواعد منطق است که با قلمی شیوا تدوین شده، گویا تقریر درس استادست و از روی حاشیه تهذیب مولی عبدالله یزدی؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: مقوا، 41گ، اندازه: 14/5×9 سم [ف: 1955]
آغاز: تعریف علم منطق، منطق آلتی است قانونی که نگاهدارد ذهن را از زلل و جدا کند رای صواب را در عقاید ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 10/5 × 16/5سم [نسخه پژوهی: 3-172]
آغاز: ... قوله: حیثما و جده العقل السليم
بی کا، تا: قرن 13؛ 32گ (19ر-50ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: 116]
آغاز: محمول علی الحقيقى بدان که مراد از ابتداء حقیقی آن است که چیز دیگر بر آن مقدم نباشد
بی کا، تا: قرن 13، 17گ (1ر -17پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 115]
کا: ملا میرزا علی، تا: 1238ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16× 19/5 سم [رایانه]
کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: 1260ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 19/3×11 سم [رایانه]
بی کا، تا: 1286ق؛ خریداری از مهدی اشرف الكتابي [رایانه]
آغاز: مقدمه پیش از اینکه (ارسطو) بتدوین منطق نائل شود ناچار
افراد بشر طرقی جهت استدلال و احتیاج بر یکدیگر داشته اند وغیر آن گفت که منطق علمی است که ابتداء آن حکیم دانشمند؟ انجام: که بتواند در طرف سفسطه نماید چه بسا ممکن است طرف را بقوه سفسطه از میدان باطل بیرون رانده و به مرصد حقیقتش کشانید رساله ای مختصر از دانشجویان قرن اخیر که درباره اصول منطق وقواعد وابواب آن نوشته شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، کان مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مشمای سیاه، 45گ، اندازه: 21×17سم [ف مخ: 5-2152]
گویا برای مدارس ساخته اند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 2-82]
آغاز: بسمله. رسالة المنطق، بدانکه علم منطق شناختن نظر و فکر صائب است از خطاء بعضی آنرا مقدمه علوم حکمت قرار دهند؛ انجام: و این مقدمتین را باعتبار هيأتي که وسط را با حد طرفین ... در یک «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه مشتمل بر هفت فصل»: فصل 1. بیان تعریف علم و معلوم، 2. بیان طریق استعلام مجهولات از معلومات، 3. بیان آلات قوه مردکه نفس و مدرکات آن، 4. تعریف تصور و تصدیق، 5. بیان موضوع منطق و فایده آن، 6. بیان دلالت الفاظ و غیره بر معانی، 7. بیان تقسیم معانی مفرده، باب اول: در ایساغوجی (در دو فصل)، باب دوم: در بیان حجت و دلیل و بیان مواد و هیئات آنها در سه (فصل)، باب سوم: ... (ناتمام)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: چرم، 19ص (31-49)، 16 و 23 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 45-73]
آغاز: حمدله. صلات. و بعد، این مختصری ست در مسایل منطقیه، مرتبه است بر یک مقدمه و دو مقاله و یک خاتمه. مقدمه در بیان حاجت به سوی منطق است و تعریف و فایده و موضوع این علم. و در آن چند فصل است. فصل. هر صورتی که در قوه مدرکه انسانی حاصل شود آن را علم گویند، چنانکه گفته اند العلم هو الصورة الخاصة من؛ انجام: و جنس را از فصل، و هکذا تا آنکه حد آن را معین کند. هذا آخر ما اردنا ایراده مما علمناه من مطالب القوم في هذا الفن لدی التعليم وفقنا الله لتمییز السقيم من صحاحها و الحق من باطلها و قد فرغت من ذلك یوم الخميس من شهر شوال 1308 در دیباچه و پایانه که این یکی تاریخ 1308 ق/1-1890م را دارد، نام کتاب و نگارنده نیامده است. در یک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه» و «فصل»هایی: مقدمه در بیان حاجت به منطق و تعریف و فایده آن، در چند «فصل» بی شماره، مقالها ولی در تصورات، در چند «فصل» بی شماره، فصل بدانکه منطقی را بالذات احتیاج به الفاظ نیست؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود 1308ق، که می تواند تاریخ نگارش نیز باشد؛ با خط خوردگی ها و ترمیم هایی در کناره که گویا نسخه به خامه نگارنده است؛ 72ص، 13 سطر (21×12/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی : 1-382]
آغاز: بسمله و به نستعین و رتبته علی مقدمه و ثلاث مقالات و خاتمه هکذا؛ انجام: قد صرح في الشفا بان النص بوجود الموضوع من المبادى التصديقية ... سنه 1238 کتاب در مورد منطق، فاقد عنوان و نام مؤلف می باشد مشتمل بر یک مقدمه سه مقاله و یک خاتمه، مقاله اول در باب مفردات و آنچه مقابل آنهاست از مثنی و جمع، گاهی مفردی که مقابل مضاف است و گاهی مفرد و واحدی که مقابل مرکب می باشد گاهی در مقابل جمله ...؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 53گ [182-130پ]، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 85]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي وقانا عن الضلال و هدانا صراط المستقيم و طرائق الكمال؛ انجام: در هر دو مقدمه آن را یعنی آن هیئت را شکل ثانی این رساله در منطق بسیار ساده و مختصر است و نویسنده آن نیز بیحد تحت تأثير منطق کبری بوده است چه تبویب آن و آوردن امثله و بیان مطالب آن بسیار شبیه به کبری است قسمت آخر آن افتاده و این نسخه تا بحث صور قیاسی را حاوی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 25ص (143× 167)، 10سطر (6/5×10/5)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 4-423]
آغاز: سبیل تغلیب است اگر می گفت که او ناچار است از تقدیم مباحث کلیات بر مباحث معرف بلا حق کلام ملایم تر می بود در تحصیل تصدیقات و معلومات تصدیقیه نظریه هم محتاجیم دو چیز یکی بیان موصل به تصدیق که به تفصیل گذشت که آن حجت است به اقسام خود؛ انجام: اما در صورت شک نیک ظاهر شود پس وارد نشود که فرق میان نسبت ... که آنجا نسبت حکمیه هست و اما حکم نیست چون تردد کردن ... و بعضی از فضلاء توهم را ضم کرده اند و او به آن تعرض نکرد و صورت جزم ایجابی را که در وی از حکم ایجابی خالی بود.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1275]
کا: محمد بن حاجی، بی تا، خریداری از علی اصغر مقصودی؛ اندازه: 23/7×15/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
مجموعه در منطق؛ بی کا، بی تا خریداری از مصطفی
حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 89گ، اندازه: 19/7×12 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 10/5 × 16/5 سم [رایانه]
مجموعه دو رساله در منطق؛ بی کا، بی تا، خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
نسخه اصل: مجلس 12909 (221). مانند ایساغوجی ابهری؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 1-624]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 22×12سم [رایانه]
آغاز: بدانکه ادوار بر سه قسم است و بنا بقولی چهار قسم است دور مضمر دور مصرح و دور تسلسل؛ انجام: الثالث هو الغير المقصود من الكلام و لکن بدونه لغی الكلام مکا في دلالة الاتبيين با قلا لحمل معانی لغوی غیر مرتبط با متن در حاشیه نسخه، بخش کوتاهی در اقسام ادوار از کتابی است به زبان فارسی و بخشی در خصوص لزوم دور، مسائل نحوی و منطقی به زبان عربی، ضمن مجموعه جنگ مانندی از مسائل کلامی و صرف و نحوی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6ص (3-8)، 11سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18/3×13 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مسلم رسولی [رایانه]
کاتب آن را برای فرزند خود «حبیب الله» نگاشته است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نظام ابن میرزا محمد شفیع البخاري، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ، اندازه: 24×14سم [ف: -20]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 150گ، اندازه: 21/6×15/4 سم [رایانه]
آغاز: بسمله ذهن قوتی است در انسان که ادراکی اشیا می کند تصور صورتیست حاصل در عقل که با او حکم نباشد تصدیق صورتی است در عقل؛ انجام: قیاس طلب حصول او می کند مطلوب هم می گویند. تمت ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 16×9 سم [ف: -501]
آغاز: بدانکه بعد از آن شناختم تعریف علم منطق و بیان حاجت به سوی علم منطق حال شروع می کنم؛ انجام: یا ممتع الوجود است و لازم هم نمی آید که قسم شیء ... شود دارای سه قسم: قسم 1. واسطه در نبوت، قسم 2. واسطه در عروض، قسم 3. واسطه در اثبات؛ خط: نسخ و تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 4گ (181-184)، اندازه: 22×17سم (دو کتابخانه اراک: -204]
آغاز: بثبوت محمول از برای ذات موضوع در جمیع اوقات وصفی که آن وصف؛ انجام: میانه نسب وصف اواسط به وصف اکبر و نسب وصف اوسط به ذات اصغر است. شرح فارسی و یا حاشیه ای است در علم منطق، شامل بحث «تحقیق ضرورة» تا «منافات نسبت وصف الاوسط الى وصف الاكبر لنسبة الى ذات الأصغر» در این شرح، زیر جملات عربی اصل متن خط کشیده شده و سپس شرح فارسی مبسوط آن بدنبال می آید؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای صح، هو غیره؛ یادداشت مطالعه مالک نسخه با مضمون: «مطالعه شد حقیر مرتضی رشیدی بن احمد کرمانشاهی 1352»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 85گ، 17 ×19سطر (13×6)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 19-546]
manteq (k.-ī dar)
شرح بر یکی از کتاب های منطقی به شیوه «قال، اقول».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11694/1
آغاز: او منفصلة أن أوجبت وسلیت انفصال احدهما من الاخرى؛ انجام: کقولنا ان کانت الشمس طالعة فالنهار موجود و اما آن تکون.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 58ص (1-58)، 15 سطر، اندازه: 14/5×9 سم [ف: 34-45]
manteq (mn.)
منتخبی از منطق است که در شش فصل» تنظیم شده است.
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 68616
کا: محمد تقی، تا: 6 شعبان 1259ق، جا: بارفروش؛ درهامش رساله حدود نوشته شده؛ جلد: تیماج، 4گ، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 1-516]
al-mantig (manzum)
غیر همانند:
خط: نستعلیق، کا: علی محمد، تا: 21 ذیحجه 1269ق؛ به بیاض آمده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-270]
منظومه في المنطق علی بن حیدر بدین گونه: «قال علی هو نجل حیدر ** بعد افتتاح باسم رب البشر»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1300 ق [نشریه: 11-924]
آغاز: العلم قسمان فتصدیق اذا ** ادراک نسبة یکون انخدا / و غیره تصور قد علما ** بالنظری و الضروري اقتسما / و نحن في الاول محتاج الى ** فاعدة تعصمنا من الخطا و هو منطق فذا تعریفه ** معرف و حجة موضوعه؛ انجام: ان التناقص اختلاف وقعا ** بین القضيتين لم یجتمعا / في صدق متن و کذا کذبهما ** و شرطه الخلاف بینهما في الكيف و الجملة و الكمية ** و اتحاد غیره مرعية در نود و دو بیت و به روش متأخران سروده شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 8گ، 10 سطر (6/5×7/5)، اندازه: 9× 10/5 سم [ف: 14-4047]
manteq (manzūm)
غیر همانند: 1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1420/2
آغاز: المنظومة في علم المنطق. علم منطق بحث الفاظ است لیکن بالتبع ** عمده مدلولش
معرف نیز و حجت بی گمان؛
انجام: جدلی باشد مؤلف از مسلم وز شهیر ** پس خطابی جمله مقبولات و منظنونات ازان / بعد از آن شعری مؤلف از مخیلها بود ** سفسطی هم زانچه و همی مشبه تو بدان جز منظومه فارسی منطق است که در هامش همان چاپ دیده می شود؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمحمد بن علی محمد، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 4گ (41پ- 44ر) [ف: 8-91]
آغاز: بسمله از قضا یا اولا حملیه دان قسم ثانی را از و شخصیه دان؛ انجام: هم مثال او ز من بشنو که چیست زید یا در بهر [؟] یا خود غرق نیست ... منظومهای است در منطق که متاسفانه ناقص بوده فقط مبحث قضایا را در بر دارد، این اثر با این که به همان سبک و وزن منظومه نور علیشاه در منطق است سروده شده، ولی با آن همخوانی ندارد؛ کا: محمد رضا بن محمد هاشم نوری، تا: 1262ق، جا: تهران؛ خریداری از صبح روان؛ جلد: تیماج، 2گ (15-16)، 13 سطر (10/5 × 14/5)، اندازه: 21×16سم [رایانه]
آغاز: بعد حمد خالق ارض و سما ** هم درود مصطفی و مرتضی / هم به اولاد علی زوج بتول ** تا به مهدی قائم آل رسول ... / هر چه در ذهن تو می گردد عیان ** خود تصور یا که تصدیقش بدان؛ انجام: چار شکل منطقی این سان بود ** شرط آنها، زین سخن آسان بود مغکب اول ... کائین شرط دان. قد فرغت من ترقیم هذه المنظومه ... (27 محرم 1285 ق). در ص. ع. مجموعه ای که این «منطق» را در بردارد، آمده است هذا الكتاب مشتمل علی رسائل من تصنیفات الفاضل الهمام ... آقا ملا حسین علی»، پس وی نگارنده «العيون» و «صرف» نیز هست، از این مجموعه به دست می آید: وی ملاحسینعلی کاشانی، نگارنده «فقه عربی» و مجاز از شیخ محمد جواد می باش. منطقی است منظوم با سربندهای «فصل»، به شماره: فصل 1. بیان تصدیق و تصور، 2. اقسام تصدیق و تصور، 3. در آنکه معرف و حجت چیست، 4. در معنای دلیل و اقسام آن، 5. مطابقت و تضمن و التزام، 6. حقیقت و مجاز، 7. اقسام لفظ، ... 10. تقسیم مرکب، 11. معرف، 12. کلیات خمس، 13. اقسام معرف، 14. حجت، 15. قضیه شرطیه ... و فصل هایی با عنوان نانویس؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 27 محرم 1285ق؛ همراه «العيون» و «صرف» از همو؛ 10گ (59پ -68ر) [ف: 2-247]
آغاز: از قضایا اولا جملیه کذا] دان ** قسم ثانی را از آن شرطیه دان / آنکه باشد منفرد جزئیه دان ** مث زید کاتب جملیه دان؛ انجام: هم مصور ؟ نام او مشهور شد ** زان جهت کو مشتمل بر سور شد / از دیگر یک قسم را کلیه دان ** کل انسان کاتب آمد زین نشان منظومه در منطق، منظومه ای است در یازده بیت در اقسام قضایای منطقی و تعریف آن، چهار منظومه در منطق به فارسی از ناشناس و زین العابدين طباطبایی و عزیزی در الذريعه (50: 23 و 52) معرفی شده است، از آنجایی که این اشعار احتمالا بخشی از منظومه ای کاملتر است با آغاز مذکور در الذريعه قابل مطابقت نیست، همچنین این ابیات با منظومه فارسی نور علیشاه در منطق
(29پ)، همخوانی ندارد؛ خط: تحریری، بی کا، بیتا؛ 1ص 11سطر (6/5×8/5)، اندازه: 15/4×10/8 سم [رایانه]
manțiq (al-aškāl-ul arba“)
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 84/2
آغاز: بسم ...... ای بیان في غاية الاختصار یکون جامعا لجمیع شرایط تلك الاشكال علی طريقة الاجمال؛ انجام: موجبه جزئیه صغری، سالبه کلیه کبری نتیجه سالبه جزئیه. رساله اشکال الاربع.
خط: نستعلیق ریز، کا: حبیب الله نوری، تا: 1223ق، به خواهش ملاجعفر قلی؛ کاغذ: جلد: تیماج قرمز، 6گ (78پ -73پ)، 17سطر (6×15)، اندازه: 21×11سم [ف: -71]
al-manteq (š.e r.-ī dar)
اراک، دهگان، شماره نسخه: 133/7
آغاز: فیها بتعالها اذ لا مدخل لها في الايصال الذي هو المقصود فلا محذور؛ انجام: من قضية و مما هو أخص من یقتضها کقولنا هذا الشيء اما شجر او حجر با چندین «قوله» آغاز گردیده و عناوین آن نوشته نیست، کاتب جای آن را سفید گذاشته، در رساله اشاره ای به نام مؤلف و رساله نشده است، ولی از فارابی یاد گردیده؛ بی کا، تا: 1067ق؛ افتادگی: آغاز؛ 68گ (1233-300ر)، اندازه: 16×9سم [ف: 1 -148]
manteq (š.e tavāle“ yā matāleʻ-ol anvār ...)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17143
از شیخ بهاء الدين محمد بن حسین؛ کا: احمد بن دخیل، تا 1124ق؛ خریداری از امرالله صفری؛ اندازه: 19/7×13/9 سم [رایانه]
manteq-e āmūzegār
آموزگار، حبیب الله، 1269 میلادی
āmūzegār, habīb-ol-lāh (1269 -)
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 3/ 420
چاپ سربی تهران 1316 ش؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 72ص، اندازه: 20814سم [ف: 1- 349)
منطق ابن رشد- تلخیص المنطق
منطق ارسطو- المقولات في المنطق (مختصر)
منطق ارسطو- المنطق
روزبهان بقلی، روزبهان بن ابی نصر، 522؟ - 606 ؟ قمری
mantiq-ul asrar = .-us satahiyyat
rūzbahān-e baqlī, rūzbahān ebn-e abī-nasr (1129 - 1210)
کتابی است در تصوف و شرح شطحیات متصوفه از صدر الدين ابو محمد روزبهان بن ابی نصر روزبهان بقلی شیرازی (522 606ق) معروف به شطاح فارس یا شیخ شطاح. مرحوم دکتر معین در مورد نام این کتاب آورده اند: «باید دانست که نام کتاب مزبور به عربی (منطق الاسرار) است و ترجمه آن به فارسی
شرح الشطحيات) نام دارد و (طواسین) بخشی از کتاب اخیر است». در دیباچه مقصود ازین تأليف را چنین ذکر نموده: «و منتهی مقصودی في تصنیف هذا الكتاب تفسیر شطحیات الحلاج و بیان افعاله و اقواله فحبه هیجنی الى ان افسر مقالته في الشطح و اشارته في الانانيه» تا آنجا که گفته: «ثم الحقت باقواله شطحیات بعض المشايخ حبالهم لیکون کتابا کافیا للمقتبسین انوار براهین رموزهم و افعالی في الوجود و الغايات». . آغاز: الحمدلله الذي تقدس بسبحات جمال جبروته عن دمن الحدثان ... و تنزه بسطوات جمال ملکوته عن تصاریف زمن الاكوان و تعالت صفاته عن الشوب ...
انجام: و هذا محض الاتصاف بالصفه قد انتهت شرح الفاظ المشكلات مع تفسیر الشطحيات ... روزبهان بن ابی نصر بن روزبهان البقلي الشيرازي رحمة الله علیه. ارک. کتاب عبهر العاشقين تصحیح هنری کربن و محمد معین. ص70؛ [الذريعه 189/14؛ اعلام 910/1 روزبهان؛ نفیسی 109/1 و 722/2)
آغاز برابر؛ انجام: و الحمدلله کما ینبغی لکرم وجهه و صلواته علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1064ق؛ واقف: نائینی؛ 141گ، 23 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 1994]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول به تحریر؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ جلد: ساغری مذهب، 147گ، 15 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 1-165]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 452- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-179]
manteq-e poles
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 3848ف
ج 4 برای انوشیروان ساخته است و گویا با منطق ابن مقنع بی ارتباط نباشد، به سریانی و لاتینی؛ بی کا، بی تا، از روی چاپ الاند land در 1874 [فیلمها ف: 2-257]
الوحش / مواعظ، داستان / فارسی
manteq-ol hemār = al-hemār yahmelo-l asfār = manteq-ol vahš
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری
eʻtemād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
تاریخ تأليف: یک شنبه 4 شوال 1304 ق تا پنج شنبه 14 ربیع الثاني 1305ق
مأخذ این قصه پندی، کتاب خانم فرانسوی، کنتس دوسگور است موسوم به «خاطرات یک خر» که برای نوجوانان نوشته است. اما مترجم مؤلف، سراسر بدان پایبند نبوده و تلمیحات سیاسی - اجتماعی فراوانی در آن اضافه کرده است. در این اقتباس نام ها عوض شده و ترجمه هم کلا آزاد است. اعتماد السلطنه یک جا در خاطرات (یادداشت های روزانه)، در یادداشت مربوط به یک شنبه 4 شوال 1304 ق می نویسد: «دیشب به سلامتی شروع به ترجمه کتاب حمار یحمل الأسفار نمودم، تا کی تمام شود و در یادداشت پنج شنبه 14 ربیع الثاني 1305ق می نویسد: «منزل ماندم سرگذشت خر که سراپا حکمت است تمام کردم، ترجمه او را به اتمام رساندم». اما بر اساس اطلاعات شخصی موسوم به اسدالله اخترشناس که بر حاشیه نسخه چاپ سنگی کتاب، ملکی مرحوم مجتبی مینوی یادداشت هایی ارزنده نوشته، اعتماد السلطنه و امین الدوله با هم به فکر ترجمه این کتاب و افزودن نکات انتقادی بدان افتاده اند. پس بیراه نیست که با کمک گرفتن از زیر دستان و دوستانش کار را پیش برده و مثل بسیاری آثارش، آن را کامل به نام خود چاپ کرده است.کتاب مزبور که نوزده فصل دارد، چندین بار با عنوان «الحمار یحمل اسفارا» و «منطق الوحش» چاپ سنگ شده است. چاپی که ناصرالدین شاه پس از آن که دانست در کتاب تعریض هایی آشکار به امین السلطان (میرزا علی اصغر خان) و صدراعظم وجود دارد دستور به جمع آوری آن داد ولی همه نسخه ها پخش شده بود و فقط پنجاه نسخه از آن چاپ باقی مانده بود. مشخص نیست به چه دلیل در چاپ نخست کتاب نام عبدالحسین میرزا بن طهماسب میرزا به عنوان مترجم ثبت شده که درست نیست. بهترین و راهگشاترین نوشته درباره این کتاب را مرحوم مجتبی مینوی رقم زد در راهنمای کتاب، سال هجدهم که در چاپ علی دهباشی ضمیمه شده است. (جواد بشری) آغاز: بسمله، دانشوران و بزرگان ما بنصاب علم و تجربت زکوتی واجب شمرده. انجام: و غرور و مناعت را باید از یکدیگر دانست و تشخیص عزم و لجاج را از هم توانست ...
چاپ: تهران، 1379ش، به کوشش علی دهباشی، با عنوان «خرنامه»؛ ایران، سنگی، 1306، رقعی، 2+10173ص
[نسخه های منزوی 1693؛ فهرستواره منزوی 636/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ سرلوحه، مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 58گ، 16سطر (16×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 2-388]
آغاز انجام: برابر؛ روزی که عمر، غالب (کذا) عمرم رها کند ** وین خاک تیره بند ز بندم جدا کند / یا رب نگاه دار تو ایمان آنکسی ** کین خط من بخواند، بر من دعا کند / خدا او را دهد عالی مراتب ** که خواند فاتحه در حق کاتب.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 14؛ از روی چاپ سنگی کتاب کپی شده است و نباید رقم خود کاتب باشد، حتی در نگارش جمله «حق طبع محفوظ» و قیمت چاپی و نیز شمسه آغازین، از چاپ سنگی تقلید شده، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب، 95گ، 15 سطر، اندازه: 12/7 × 19/5 سم [ف: 1/27-459]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 200 ص، 12-15 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 6-204]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-16]
اسم المنطق (رسالة في ...)- نقد الاصول و تلخیص الفصول
manteq-e soyūtī (hedāya)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26299
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی امامی [رایانه]
manteq-e šāhčerāqi
شاه چراغی، طاهر بن حسن، - 1397 قمری
šāh-čerādī, tāher ebn-e hasan(- 1977)
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
شرح فارسی مختصری است بر تهذیب المنطق تفتازانی.
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 177
آغاز: قوله بسم الله و افتح بحمدالله بسمله بفتح مصدر جعلی مثل حوقله و هلهله؛ انجام: حالی که خاص نتیجه نمی دهد عقیم است و عامش بطریق اولی عقیم و نازانیده است.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 50گ، اندازه: 17×11سم [ف مخ: -229]
منطق صغری- صغری در منطق
manteq-ot tayr = maqāmāt-ot toyūr
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627 ؟ قمری
‘attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
تاریخ تأليف: سه شنبه 20 رمضان 583ق
مثنوی عرفانی است به زبان مرغان، با سرآغازی در مناجات و مدح حضرت پیامبر اکرم و چهار یار و بزرگی منزلت صحابه، حکایت هایی از داستان حضرت یوسف وسلطان محمود غزنوی وسنجر ونظام الملك و عارفان به نام. نسخه چاپی در چهل و پنج مقالت است و در برخی از نسخه های کهن چنین تقسیمی نیست. حدود 4500 بیت است که میان سالهای 570 و 573 و 583 سروده شده است. میر علیشیر (844-906ق) آن را به نام «لسان الطير» به ترکی ترجمه کرده است. آغاز : آفرین جان آفرین پاکی را ** آنکه جان بخشید و ایمان خاک را / عرش را بر آب بنیاد او نهاد ** خاکیان را عمر بر باد او نهاد انجام: گفت عطار از همه مردان سخن ** گر تو هم مردی به خیرش یاد کن / چون به توفیق تو بنوشتم کتاب ** ختم شد والله اعلم بالصواب چاپ: مشار فارسی، ج 4، صص 5023-5025؛ لکهنو، سنگی، 1288 ق/1871م، وزیری بزرگ، 112 ص؛ ایران، سنگی، بدون تاریخ، رقعی، 246ص؛ هند، کانبور، نول کشور، 1907 میلادی، 114ص؛ مکرر چاپ شده است؛ به تصحیح ذکاء الملك فروغی، تهران، 1376ش (چاپ سوم)
[نسخه های منزوی 3236/4 ؛ الذريعة 729/9 و 308/19؛ کشف الظنون 186472؛ مشترک 193/7 -198 که نشانی 59 نسخه آنرا داده؛ سی مرغ و سیمرغ از دکتر علینقی منزوی که تحریر نمایش گونه ای از آن داده است؛ دنا 234-230/10]
شرح و حواشی:
1- شرح منطق الطير؛ دمرادش، محمد (-929ق)
نسخه اصل: موزه قونیه ش 1734؛ خط: نسخ، کا: مراغی، ابراهیم بن عوض، تا: 13 رجب 695ق؛ 102گ (2-103)، 25سطر فیلمها [ف: 1-167]
نسخه اصل: موزه قونیه 1741؛ خط: نسخ، کا: مراغی، ابراهیم بن عوض، تا: 28 شوال 698ق؛ 24سطر [فیلمها ف: 1-167]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 12627 .Add؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [فیلمها ف: 1-402]
بی کا، تا: قرن 9 [د.ث. مجلس]
انجام: پانصد و هشتاد و سه بگذشته سال 88 هم ز تاریخ رسول ذوالجلال / گفت عطار از همه مردان سخن ** گر تو مردی هم بخیرش یاد کن بی کا، تا: ظاهر اواخر قرن 9، افتادگی: وسط؛ در حدود چهار هزار و پانصد بیت می باشد، مجدول، در فهرست با نام کلیات عطار آمده است فهرست (رایانه ای 1006)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 160گ، 15 سطر، اندازه: 16 سم [ف: 3-406]
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 1-9]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 7-211]
آغاز: نقطه خط اولین پرگار ** خاتم آخر آفرینش
کار؛ انجام: مهد بر چرخ ران که ماه توئی ** بر کواکب دوان که شاه توئی ... او ... هر که را او کشته باشد بیشکی ** شاه از صد زنده نگذارد یکی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام (به قدر ده برگ از آغاز و ده برگ از انجام برابر
نسخه چاپی دکتر مشکور (ناقص و افتاده)؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 153گ، 11سطر، اندازه: 10/5 × 177/5 سم [ف: 3-1349]
آغاز برابر؛ انجام: غرقه ام در بحر مواج گناه ** عفو من گر می توان از حق بخواه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 180 گ، 13 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3-1350]
انجام: ذکر ایشان کرده ام ... تمت هذه الطيور نامه من کلام ... في شهر جمادی الأولى سنة ثمان ثمانمائة ... علی ید ... عبد القادر بن علی بن محمد الاسترآبادي
خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن علی بن محمد بدرالاسترآبادی، تا: جمادی الاول 809ق؛ مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 42گ (2پ -43پ)، 21 سطر، اندازه: 18/5× 36/2 سم [ف: 9-116]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: اسعد بن احمد بن محمد کاتب، تا: 815ق؛ 212ص (115-326) در حاشیه [عکسی ف: 4-12]
خط: نسخ، بی کا، تا: 819ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 25سطر [ف: 9-111]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 496. 45000 بیت؛ خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: با تاریخ 126ق؛ 103گ (144ر -246پ)، 25سطر [فیلمها ف: 1-441]
نسخه اصل: عاطف افندی ش 2241؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 828ق؛ 25گ (467-491)، 23سطر [فیلمها ف: 431-1].
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رجب 830ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 153 گ، 15 سطر (1167/5)، اندازه: 11/5 ×15 سم [ف: 1-502]
آغاز برابر؛ انجام: بر دعای دولتش کردم تمام ** نظم تاریخ کتابت والسلام مشتمل بر 4500 بیت از مثنوی منطق الطير عطار؛ خط: نستعلیق، کان محمد بن جعفر غفاری سبزواری، تا: 830ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن مذهب، 250ص، 19سطر (15×8/5)، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 8-338]
خط: نسخ، کا: عمر بن بایزید بن عمر الهرابيالي، تا: جمادی الاول 834ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 15 سطر، اندازه: 28×20/6 سم [ف: 8-82]
آغاز مصطفی جایی فرود آوه براه ** گفت آب آرید لشگر را زچاه؛ انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخ ما با پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، کا: درویش عبدالخالق بن محمد مشهور به مولانا سلغر بن قیلقبک طغائی، تا: 838ق؛ افتادگی: آغاز؛ در حاشیه صفحه انجام، خاتمه ای نوشته اند که نشان از سروده شدن این
مثنوی در سال 570ق دارد: «پانصد و هفتاد بود آمد ز سال ** هم ازتاریخ رسول ذوالجلال»؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم، 129گ، 17سطر (12/5×7/5)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 31-71]
آغاز برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار- شوخی ما پیش چشم ما میار حدود 4270 بیت دارد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: یک شنبه 18 ربیع الاول 842ق؛ مجدول؛ 12گ (600ر -611پ متن)، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 2-246]
نسخه اصل: پاریس 1777 .S. P (بلوشه 1646)؛ خط: نسخ، بی کا تا: 852ق؛ 15سطر [فیلمها ف: 1-539]
خط: نستعلیق، کا: حاجی حسن بن سلغر بن حاجی حسن الشريف، تا: 7 محرم 858ق؛ مجدول؛ جلد: میشن سیاه، 36سطر، اندازه: 22/5×15/5 سم [ف: 7-442]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 19 شعبان 862ق؛ با سرلوح، متن و حاشیه [ نشریه: 7-247]
آغاز: منت ایزد را و حمد بی شمار ** هم سپاس او را و شکری آشکار؛ انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: با تاریخ های 869 و 873ق، نیمه آغاز نونویس قرن 12ق؛ با شیوه کهن «ج = چ، ک = ک ...» در «کلیات» او؛ اهدایی: خاندان سلطانی بهبهانی؛ 43گ (1پ- 43ر) [ف: 3-318]
آغاز برابر؛ انجام: قایم مطلق توئی اما بذات ** وز جوانمردی نیائی در صفات / شوخی و بی شرمی ما درگذار ** شوخ ما را پیش چشم مامیار ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 875ق، جا: توقات؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 162گ، 15 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3-1348]
آغاز برابر؛ انجام... بحر را از تشنگی لب خشک کرد ** مشک را یاقوت و خون را مشکی کرد ... شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخی ما پیش چشم ما میار ...
خط: نستعلیق، کا: عتیقی، یوسف، تا: 878ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: هندی، جلد: چرمی، 15-14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 3-1350] 26
. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2153/2
آغاز برابر؛ انجام: شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخ ما را پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 880ق؛ مجدول، مذهب، با پنج سرلوح؛ تملک: امیر اصلان خان مورخ جمادی الثاني 1266؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 26×16/8 سم [ف: 4-793]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 883ق؛ کاغذ: سمر قندی، جلد: تیماج، 79گ (1پ -79ر) [نشریه: 3-483]
آغاز برابر؛ انجام: گفت عطار از همه مردان سخن ** گر تو مردی در دعایش یاد کن
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 885ق؛ کاغذ: سمرقندی، 48گ، 54سطر چهار ستونی، اندازه: 22×13سم [ف: 3-1126]
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 3103/2 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 2-77]
خط: نستعلیق ریز و خوش، کا: پیر حسین، تا: 892ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 107گ (142پ -1248)، 23سطر (19×9)، اندازه: 23×13سم [ف: 15-4172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمود بن محمد محمود کاتب، تا: 20 محرم 893ق؛ دارای سر لوح، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 132 گ، 13سطر (12/5×10)، اندازه: 12×17 سم [ف: 33-233]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد بن محمود کاتب، تا: سه شنبه 20 جمادی الاول 893ق؛ مجدول، با دو تصویر و با یک سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 138گ، 11سطر (10/5×9/5)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 15-4071]
آغاز بحر را از تشنگی لب خشک کرد ** سنگ را یاقوت و خون را مشک کرد؛ انجام بر ابر
خط: نستعلیق، کا: مولا عرب بن بلال قصاب، تا: یا 793-893ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 380ص، 13 سطر (12×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: -158]
آغاز برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی ما درگذار ** شوخ ما با پیش چشم مامیار / غرض از یادگار نام بود ** یادگار این قدر تمام بود.
خط: نستعلیق کهن، کا: الفقير رضایی، تا: 1 محرم 894ق؛ جلد: تیماج، 177گ، 13 و 14 سطر، اندازه: 17×12 سم [ف مخ: 5-2154]
آغاز: برابر؛ انجام: غریق رحمت یزدان کسی باد ** که کاتب را به الحمدي کند یاد
خط: نسخ، کا: درویش محمد فقیر، تا: ربیع الثاني 897ق؛ مجدول؛ مهر: نصرالله تقوی، «لا اله الا الله الملك الحق المبين ... محمد»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 151گ، 17سطر (15×8)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 13 - 320]
آغاز برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی مادر گذار ** شوخی ما پیش چشم مامیار
خط: نستعلیق، کا: موسی بن حاجی مقابل، تا: رجب 900ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 111 گ، 21سطر (12/5×8/5)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 15-46]
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 34 خط: رقاع، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام کاغذ: بغدادی [نشریه: 2-131]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9303
خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، معزالدین محمد، تا: قرن 10؛ کاتب زنده در 962 و 987؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ 154گ، 15سطر (14/5×7)، اندازه: 25×18سم [ف: 17-342]
انجام: تم الكتاب بعون الله و حسن توفیقه، علی ید العبد شیخ مر زیر وصالی رفته) في سنة خمس و سبعمایه (دستبردگی دارد).
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 10، خمس وسبعماية (گویا خمس و تسعماية بوده و دست برده اند)؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، 192گ، 11سطر (5/5×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 -247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای سرلوح، مجدول؛ جلد: میشن، 226گ، 10 سطر، اندازه: 24/2 × 36/5 سم [ف: 4-794]
آغاز برابر؛ انجام: من نه کافر نه مسلمان مانده ام ** در میان هر دو حیران مانده ام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 200گ، 13 سطر (12×7/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-927]
آغاز برابر، انجام شوخی و بیشر می از مادر گذار ** شوخی ما پیش ما چشم ما میار.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 105ص، 23 سطر (24×15)، اندازه: 23×36/5 سم [ف: 3-388]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب؛ 150گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×10 سم [نشریه: 13-42]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 901ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 160گ، 16 سطر (14×7)، اندازه: 20×13 سم [ف: 5-671]
آغاز برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی مادر گذار ** شوخی ما پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، کا: علی بن حیدر قاسمی، تا: 10 رجب 911ق، جا: مهر آباد نیشابور؛ جلد: چرمی قهوه ای [ف: 7-688]
آغاز: برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار** شوخی ما پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، کا: محمد علی سمرقندی، تا: 120ق، جا: هرات؛ با سر لوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 13سطر (15×8/5)، اندازه: 19×25 سم [ف: 13-88]
آغاز برابر؛ انجام: قائم مطلق توئی اما بذات ** و از جوانمردی نیائی در صفات / شوخی و بی شرمی ما در گذار ** فعل ما را پیش روی ما میار
خط: نستعلیق، کا: شعبان بن فاضل بن اسحاق، تا: سلخ رمضان 936ق؛ تملک: محمد سعید امام محله سلجوق خاتون با مهر «سعید» (هشت گوش)؛ جلد: تیماج، 157گ، 15 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 2-333]
خط: نستعلیق، کا: شعبان بن فاضل بن اسحاق، تا: 136ق، جا: کورندر [نشریه: 7-687]
آغاز برابر؛ انجام: قائم مطلق تویی اما به ذات ** وزجوانمردی نیایی در صفات / شوخی وبی شرمی ما درگذار ** شوخ ما را پیش چشم من میار. تمت بعون الله کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 144ق؛ یادداشتی به تاریخ 20شوال 944؛ جلد: مقوا، 198گ، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 8-4634]
آغاز جمله عالم بتو بینم عیان ** وز تو در عالم نمی بینم نشان؛ انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخی ما پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، کا: اسلامی، تا: غزه ذیحجه 952ق، جا: سیروز؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 150گ (1ر-150ر)، 18سطر [ف: 37-307]
آغاز: برابر؛ انجام: بر دعا و دولتش کردم تمام ** نظم و تاریخ کتابت والسلام
خط: نستعلیق، کا: ولی بن موسی، تا: 22رمضان 962ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 142گ، 17سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 8-4634]
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد بن عبدالرحمن، تا: 965ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 271 ص (1-271 هامش)، 22 سطر (16×8)، اندازه: 13 × سم [ف: 16-192]
خط: نستعلیق، کا: میرک کاتب (از استادان بزرک خط نستعلیق)، تا: 997ق [د.ث. مجلس]
آغاز سر نبرد مرد را حز جاهلی؛ انجام: ختم شد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 69گ (1-69)، 30سطر (20×11)، اندازه: 28/5×17سم [ف: 8-416]
آغاز: دید آن درویش را باز آمده ** با خدای خویش در راز آمده؛ انجام: زین سخن گر خفته عمری دراز ** یک نفس بیدار کن دل دار راز.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مغلوط؛ جلد: گالینگور، 121گ، 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 5-414]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17 سطر، قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهدف: -187]
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی، 95گ (759-853)، 25 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 8-336]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 34گ (1-34ر)، 35سطر، اندازه: 32×16/5 سم [ف: 11-297]
آغاز برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار ** کرده ما پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 53گ، 25سطر چهار ستونی (21×10/7)، اندازه: 32/3×18/5 سم [ف: 7-686]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 1-9]
آغاز برابر؛ انجام: آفرین ای شیخ عطار آفرین ** بر تو بادا صد هزاران آفرین.
کامل؛ خط: نستعلیق کتابتی، کا: محمد سعید بن ابوالقاسم تربتی، تا: رجب 1005ق، جا: لاهور؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 129ص ( 850-722 )، 19 سطر، اندازه: 30×12/3 سم [ف: 17-524]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 249گ، 17 سطر (5×11/5)، اندازه: 16×10سم [ف: 16-175]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن ملا محمد، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 159گ، 14سطر (14×8)، اندازه: 21×14سم [سنا: في: 1- 79]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 80گ، 14 سطر (9×6)، اندازه: 12×8 سم [ف: 16-201]
آغاز برابر؛ انجام: هر کرا خواندن میسر آیدش ** بی شکی هر بار خوشتر آیدش
خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل بن شیخ محمد شریف دهلوی، تا: 11 ذیقعده 1105ق، با سر لوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 171 گ، 13 سطر (16714 و 14/5×6/5)، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 780-2]
آغاز: برابر انجام می بباید ترک
جان زنهار کرد ** زین همه بیهوده استغفار کرد / چند خواهد بحر جان در جوش بود ** جان فشاندن باید و خاموش بود
گزیده ای است از کتاب منطق الطير عطار نیشابوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 26گ (349پ - 374ر)، سطور چلیپا (21×13)، اندازه: 24×16سم [ف: 39-134]
آغاز برابر؛ انجام: گفت عطار از همه مردان سخن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 133گ، 18 سطر (14×7)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 6-368]
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 9784 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با خط ابوالمحامد عرشی حیدر آبادی درباره همین کتاب؛ کاغذ: هندی، 63 گ، 17سطر (6/5×13/5)، اندازه: 22×13سم [ف: 17-482]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 390/5
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12-13ق؛ 42گ (153ر- 194ر) [ف: 2-247]
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص است؛ مجدول؛ واقف: محمد باقر عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوا، 108گ، 18سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 17-524]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ 103گ، 25-24 سطر (14×8/5)، اندازه: 14/5 ×22 سم [ف: 7-863]
آغاز برابر؛ انجام: سرخ گشت از اشک روی زرد او
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 177گ، 13 سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 5-255]
آغاز برابر؛ انجام: چمن بنادانی خود اقرار کرد ** شیخ را خوش خادم استغفار کرد
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 130 گ، 15 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 8-4634]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن، 4گ (12پ -15ر)، 15 سطر، اندازه: 14/7×8/2 سم [ف: 8-160]
آغاز نگاه گل بر روی آتش دسته کرد ** گاه پل بر آب دریا بسته کرد / نفس سرکش را به خاک افکنده کرد 78 تن به جان و جان به جانان زنده کرد؛ انجام: گریسی را ره نماید این کتاب ** پس براندازد ز پیش او حجاب / چون به آسایش شود زین یادگار ** دردعا گوینده را گو یاد دار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: تیماج، 156گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2-543]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 6-596]
آغاز برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: محیی الدين بن حسن خواجه شبرغانی، تا: ذیقعده 1219ق؛ دارای سرلوح؛ 184 گ، 13 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 8-4634]
9075/12 آغاز برابر؛ انجام شوخی و بیشرمی ما در گذار ** شوخی ما پیش چشم ما بیار کامل؛ خط: نستعلیق، کا: مهر علی، تا: با تاریخ 1224ق، جا: مراغه؛ جلد: میشن، 28گ (1323-350 پ)، سطور چلیپا (15×22/5)، اندازه: 31/3×20/6 سم [ف: 29/2 -706]
آغاز برابر؛ انجام: قائم مطلق تویی اما به ذات ** وز جوانمردی نیا بی درصفات / شوخی و بی شرمی ما درگذار ** فعل ما را پیش ما میار خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 ذیقعده 1232ق؛ جلد: تیماج، 165گ، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2154]
خط: نستعلیق زیبا، کا: ملاعلی شیدا، تا: 1235ق؛ با یادداشتی از محمد باقر اصفهانی گیلانی که این نسخه را در سال (1326ق) به مستر حیکاک صاحب بخشیده؛ تملک: محمد هاشم مورخ 1312ق؛ 214گ، 11سطر، اندازه: 14×8/5 سم [نشریه: 13-32]
آغاز: برابر؛ انجام: شوخی و بی شرمی ما در گذار ** فعل ما را پیش روی ما میار
خط: نستعلیق متوسط، کا: ملا علی متخلص بشیدای تویسرکانی، تا: 3 محرم 1236ق؛ مهر: انوشیروان، کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: اصفهانی، 545ص، 10-11 سطر [ف: 4-805]
آغاز برابر؛ انجام: قایم مطلق توئی اما بذات ** وزجوانمردی نیابی در صفات / شوخی و بی شرمی ما را در گذار ** شوخ ما را پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 106گ، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2154]
آغاز: چون زمن خالی نماند جای من ** گر تو همراهم نباشی وای من؛ انجام شوخی و بی شرمی ما درگذار ** شوخ ما را پیش چشم ما میار
خط: نسخ، کا: نعمة اللهي، ابراهیم، تا: 20 شوال 1242ق؛ افتادگی: آغاز (از آغاز نسخه دویست و شصت بیت افتاده)؛ واقف: نایینی، جلد: تیماج، 102گ، 21-22 سطر (11/7×6/8)، اندازه: 15/4×9/7 سم [ف: 7-862]
آغاز: چو در آن ویرانه شد خوار و دژم ** دید آن جاروب و آن غربال هم خط: نستعلیق، کا: علی تقی محمد آبادی (ساکن بزم بوانات)، تا: شنبه غره رجب 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ 115گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 1-151]
آغاز: حمد پاک از جان پاک آن پاک را ** کو خلافت داد مشتی خاک را انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخی ما پیش چشم ما میار توضیح: در فهرست به نام هفت وادی آمده؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمود بیات، تا: 1250ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج، 7گ (51-57)، 23 سطر، اندازه: 30×21سم [اوراق عتیق: 2-386]
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی متخلص به شیدا، تا: شوال 1252ق؛ تملک: معصوم بن رضی قائنی خراسانی به سال 1342 در تهران، سید معصوم بن رضی حسینی قائنی به سال 1312؛ جلد: تیماج مذهب، 177گ، 13 سطر، اندازه: 13/5×8/5 سم [ف: - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: نی غلط گفتم کنون ده دست من ** تا نگردد پاوه از شست من / نور از اینجا بردمی باید به خود ** این چنین اندر این گفت است احد.
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: 1254ق، در پایان نسخه آن را کامل ترین و صحیح ترین نسخه دانسته که از روی سه نسخه خواجه محمود هروی، شیخ حسن لاهیجی ومیرزا یوسف قزوینی استنساخ شده، احتمالا خط از واقف است؛ جلد: تیماج، 174گ، 15سطر، اندازه: 16×27سم [ف مخ: 5-2153]
انجام: این مقامات ره حیرانی است ** یا مگر دیوان سرگردانی است
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1255ق؛ 78گ، 13013 سطر ( 14/5×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 2-247]
آغاز: حکمت او می نهد بار همه ** ای عجب او خود نگهدار همه؛ انجام: این مقامات ره حیرانیست ** یا مگر دیوان سرگردانیست
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد رضی حسینی شیرازی، تا: پنج شنبه 13 جمادی الاول 1255ق؛ افتادگی: آغاز؛ 134ص (1- 134)، 16 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: -300]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبد الله تفرشی حسینی (خوشنویس)، تا: ذیقعده 1257ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 83گ، 13017 سطر (21×10)، اندازه: 13/5 × 24/5 سم [ف: 2-247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج، 64ص (72-135)، 18سطر (11×7)، اندازه: 15×11 سم [سنا: ف: 1-126]
آغاز برابر؛ انجام: قایم مطلق توئی اما بذات ** وزجوانمردی نیابی در صفات / شوخی و بی شرمی ما را درگذار ** شوخ ما را پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق عالی، کا: شیرازی، اسدالله، تا جمعه ربیع الاول 1257ق، جهت اتحاف و تقدیم به حضور محمد شاه غازی قاجار؛ مجدول، مذهب، با یک سرلوح مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه، محمد رضا الحسيني، حسین بن هدایت الله ناصر الدين شاه قاجار؛ جلد: مقوا مذهب، 408ص، 12سطر، اندازه: 20×31/5سم [ف: 4-809]
خط: نسخ، کا: بهجت قاجار، غلامحسین بن ایرج، تا: 1257ق؛ 240گ (105پ -1344)، 19 سطر (16×8)، اندازه: 22×13سم [ف: 1266-9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق جلی، کا: محمد رضا خوئی، تا: رمضان 1258ق؛ مجدول، مذهب، با یک سرلوح؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد؛ جلد: مقوا مذهب، 365ص، 12 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 4-807]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1259ق؛ با 53 تصویر؛ 76گ، 18سطر (17/5×7/5)، اندازه: 30×17 سم [ف: 10-1572]
بی کا، تا: 1259ق؛ خریداری از فرشید احمدی فر [رایانه]
آغاز: بحر را بگرفت در تسلیم خویش ** کوه را افسرده کرد از بیم خویش؛ انجام: کرد عطار از همه مردان سخن ** تو به مردی ... یاد کن
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد هاشم خوانساری، تا: 22 صفر 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 400ص، 15 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 2-68]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1265ق؛ جلد: تیماج، 160گ (20پ- 179پ)، 15سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 13-320]
خط: نستعلیق متوسط، کا: حسینعلی شیرازی، تا: 1267ق، جا: شیراز؛ مهر: علی اکبر، سعید ناصر لشگر [ف: 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 محرم 1267ق؛ مهر: «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 159گ، 17سطر، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: 2154-5]
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن حاج محمد سعید، تا: صفر 1268ق؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 2-121]
آغاز برابر؛ انجام: چون ز تاریخ رسول ذوالجلال. بی کا، تا: با تاریخ 1272ق؛ مهر: عشرت؛ 131گ (42-172)، 25 سطر در متن و 34سطر در حاشیه (15×8/5)، اندازه: 11/9× 17/5 سم [ف: 8-446]
آغاز: باز ذکر یا را نگر پرجوش شد ** اره برفرقش زدند خورش شد / باز عیسی را نگر از پای دار ** چون بجست او ازجهودان چند بار
انجام: نی کس باشد بجز تو کس مرا ** شبنمی از هجر خود ؟ مرا / خالقا درمان دردم باز ده ** بازده درمان دردم بازده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1273ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 96گ، اندازه: 12×20سم آف مخ: 5-2154]
آغاز: بسمله. حمد پاک آن جان پاک پاک را ** کو خلافت داد مشتی خاک را؛ انجام: آفریدن را یگانم چون رواست ** رایگانم گر ببخشی هم سزاست گزیده ای از آن؛ خط: نستعلیق، کا: جهانگیر میرزا قاجار، تا: ذیقعده 1274ق؛ جلد: تیماج، 44ص (45-88، 16سطر (16×8)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 10-1734]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1276ق؛ مجدول ؛ کاغذ: مانند پوست آهو، 161گ، 15 سطر (15×8)، اندازه: 23×15سم [ف: 5-671]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خاکساری، تا: 1277ق، جا: کربلا؛ 151گ (23پ -173پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 4-157]
آغاز برابر؛ انجام: تا در این دریا بصیر و انتظار ** آیدت آن گوهر آخر در کنار
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد صادق بن حاج محمدرضا، تا: 14 رجب 1278ق؛ 15 سطر (12×7/5)، اندازه: 20/5×13سم [ف: 78]
آغاز برابر؛ انجام: قائم مطلق توئی اما بذات ** و از جوانمردی نیائی در صفات / شوخی و بی شرمی ما در گذار ** فعل ما را پیش روی ما میار
خط: نستعلیق، کا: تفرشی، هدایت الله، تا: یک شنبه 5 شعبان 1282ق، حسب خواهش علامی آقا محمد شیخ الاسلام؛ مجدول؛ مهر: «أليس الله بکاف عبده محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 154 گ، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 4-313]
کا: علی رضا بن اسدالله، تا: 1283ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 176گ، اندازه: 14/6 × 21/9 سم [رایانه]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1283ق؛ مجدول؛ 93گ (3ر - 95پ) [ف: 2-247]
آغاز و انجام برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر گواری، تا: 21 جمادی الاول 1288ق؛ 167گ، اندازه: 17×11سم [ف: 1-28]
آغاز: مرحبا ای هدد هادی شده ** در حقیقت پیک این وادی شده؛ انجام: شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخی ما را بروی ما میار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1290ق، جا: اصفهان؛ مجدول؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 68گ (129ر-196پ)، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -145]
آغاز برابر؛ انجام: ور بمن این مکرمت باشد دریغ ** خواجه کونین را آرم شفیع
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج شیخ محمود واعظ حلبی، آذر 1341؛ جلد: تیماج، 168گ، 14سطر (14/5×8)، اندازه: 21/7×13/3 سم [ف: 7-864]
آغاز در کنار دجله سلطان بایزید ** سیر می فرمود با جمعی مرید؛ انجام: پس ندا آمد که ای مرد کهن ** نی ز ما و نی ز تو رودم مزن. حکایتی با عنوان «مجهول القائله» که پس از بررسی مشخص شد از منطق الطير عطار است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ دارای رکابه؛ جلد: تیماج، 1ص (33)، اندازه: 21×13/4 سم [ف: 1/27-321]
کامل؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 175 گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 669]
آغاز: میل اگر بودی در آن دو مقتدا ** هر دو گردندی پسر را پیشواحکایت: چون عمر پیش اویس آمد به جوش ** گفت افکندم خلافت را زدوش؛ انجام: دوست می دارد دل پر درد او** اشکهای سرخ و رنگ زرد او / سازدش غم قامت مانند تیر ** روی چون گل سازدش همچون زریر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ربیع الثاني 1303ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 162گ، 15 سطر، اندازه: 18×16 سم [ف: 8-4634]
آغاز: مهرة الجسم ز زرین حقه ساخت ** با فلک در حقه هر شب مهره ساخت / بحر را بگداخت از تسلیم خویش ** کوه را افسرده کرد از بیم خویش
خط: نستعلیق، کا: سید احمد بن فخر الدين حسینی تویسرکانی، تا: 26 ربیع الثاني 1317ق، جا: تویسرکان، حسب الامر میرزا قوام الدين؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 159گ (1ر-159پ)، 15سطر، اندازه: 21×13/5 سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -145]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1322ق؛ کاغذ: اصفهانی، 155گ، 16سطر (15×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 5-1765]
انجام: برابر
خاتمه کتاب را ندارد؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد طاهر متخلص به عامل الدين، تا: 1326ق، جا: محله عبدالملک اردبیل؛ واقف: میرزا آقا انصاری تبریزی، صفر 1385، جلد: تیماج، 190گ (1-190)، 14 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 669]
آغاز برابر؛ انجام: از سر لطفی بروی او نگر ** تا به بیند روی تو در تو مگر ...
خط: نستعلیق، کا: سید رضا ابن حاج سید محمد، تا: 1346ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرمی، 95گ، 22-10سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 3-1351]
آغاز برابر
انجام: یا رب این دم یاریم ده یکنفس ** کاندمم جز تو نخواهد بود کس ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، 181گ، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 16/5 سم [ف: 3-1348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: محمدمهدی ملقب به آقاکیشی اردوبادی، بی تا؛ واقف: وحیدالاولیاء، 27 رمضان 1379؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، 143گ (1-143)، 18 سطر [ف: -668]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ هامش [نشریه: 7-247]
بی کا، بی تا؛ 1ص (58پ) [فیلمها ف: 3-217]
خط: نستعلیق عالی؛ بی کا، بیتا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-291]
آغاز برابر؛ انجام شوخی و بی شرمی ما در گذار ** شوخی ما پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9رمضان، جان بلده قسطنطنیه؛ مجدول؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد قلی 1239» (مستطیل)، «محمد بن حسن» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 193گ، 13سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [اوراق عتیق: 2-389]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 150گ (1-150 هامش)، سطور چلیپا (18×11/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 11- 2139]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 46گ (517-562 متن و هامش)، 15سطر (11×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 11-2496]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 115گ، 19 سطر (18×7/5)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 5-671]
آغاز: برابر؛ انجام: شوخ ما را پیش چشم ما میار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 26306 [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/9×12/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 141گ، اندازه: 10/5 × 14/2 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از بانو مهردخت همایی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از صالح نوبخت [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 201گ، اندازه: 18/8×12/6 سم [رایانه]
اشعار خواجه حسین شاهی؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 323گ، اندازه: 13/2 × 21/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 139گ، اندازه: 17/8×12/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ 141گ (156-296)، 17 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 8-4634]
آغاز برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول و مذهب؛ جلد: ساغری، 165گ، 14 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 2-268]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول مذهب؛ جلد: روغنی، 49گ (98ر -146ر)، 25 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 25-338]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 167گ، 15 سطر، اندازه: 17/9×10 سم [ف: 4-793]
manteq-ot tayr = lesān-ot tayr
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr 'alī-šīr-e navā'ī, 'alī-šīrebn-e kīčakne (1441 - 1501)
اهدا به: سلطان حسین میرزا
تاریخ تأليف: 900ق
این مثنوی صفیانه بوده و در پیروی و زمینه «منطق الطير» شیخ عطار نیشابوری (به زبان ازبکی) تأليف شده است.
آغاز: جان قوشی چون منطق را زایلا کای ** تیکزی حمدی بیرله آغاز ایلا کای
آغاز برابر؛ انجام: هر پریشان سوز که بازویم یا کریم ** بار چاردین استغفر الله العظيم
خط: نستعلیق، کا: سبزواری، محمد، تا: جمادی الاول 1230ق؛ واقف: کریم غلامزاده، اردیبهشت 1336؛ جلد: پارچه ای، 57گ، اندازه: 26×21/2 سم [ف: 7-698]
آغاز برابر؛ انجام: هر پریشان سوز که مازدیم ما کریم ** بار چاردین استغفر الله العظيم
خط: نستعلیق، کا: حسن، تا: 1244ق، نویسنده آن در هنگامی که به نیشابور رفته بود بدستور پادشاه آن را نوشته؛ جلد: تیماج، 135 گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 14×22 سم [ف: 5-672]
manteq-ot tayr (mn.)
وابسته به منطق الطير؛ عطار، محمد بن ابراهیم (537-627ق)
غیر همانند:
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد سزاوار ذات مبدعی است که فیض سحاب لطفش ذرات مکونات را از رشاش جود خلعت وجود بخشید ... اما بعد ... هویدا باد که کتاب منطق الطير ... شمس الدين محمد عطار ... بیتی چند برچیده و انتخاب کرده شد و آن را بر شانزده مقاله گردانیده ... (پس از ذکر فهرست) ... تحفة المجلس ... ابو النصر سلطان بایزید بن محمد خان بن مراد خان؛ انجام: آفرین را یگانم چون دواست ** رایگانم گر بیامرزی سزاست (سنة 762) گزیده ای است از منطق الطير شمس الدين محمد عطار در شانزده مقاله» و به نام ابو النصر سلطان بایزید بن محمد خان بن مراد خان ساخته شده است، فهرست شانزده مقاله: 1. حمد باری، 2. نعت پیغمبر، 3. توبه، 4. سلوک، 5. اطاعت خدا، 6. علو همت، 7. بندگی، 8 تجرید، 9. پرسش بی ملاحظه ثواب و عقاب، 10. عشق و سوز، 11. ترک عیب، 12. مذمت پندار عجب، 13. انصاف، 14. توحید و حیرت، 15. شربت مرگ، 16. عجز و طلب مغفرت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 762ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، 31گ، 11 سطر (11×7)، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 5-671]
آغاز: حمد پاک از جان پاک آن پاک را؛ انجام شوخی ما پیش
چشم ما میار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
manteq-ot tayr
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27168
حکایات منظوم فارسی؛ بی کا، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]
mantiq-uttayr wa mantiq-ur rayahin
ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق، 186 - 246 ؟ قمری
ebn-e sekkīt, ya qūb ebn-e eshāq (803 - 861)
مناظره مرغان است با گل ها و به دنبال آن رساله دیگری است در مناظره گل ها ظاهرا از همو که منطق الرياحين نامیده اند ولی در متن آن نام رساله مذکور نیست و در خاتمه قصیده ای است ناقص الاخر از عمرو بن العاص درذم معاوية بن ابی سفیان و هرسه منضم است به دیوان ابن الفارض. آغاز منطق الطير: بسمله، الحمدلله الذي اطلع الا برار علی الأسرار انجام منطق الطير: واشهد ان کل شیء عنده بمقدار، تم منطق الطير. آغاز منطق الرياحين: بسمله، حدثنا الريان، عن ابی الريحان، عن ابی الورد ابان، عن بلبل الأغصان، عن ناظر الانسان، عن کو کب البستان. انجام منطق الرياحين: کنصول نبل حین مؤتلفات آغاز قصیده: معوية الحال لا تجهل. انجام قصیده: ورد الخلافة للحجفل
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6086
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اطلع الا برار علی الاسرار؛ انجام: ورد الخلافة للحجفل. (ص 226-230)
خط: نسخ، کا: حسن بن ابراهیم مدنی، تا: 5 شعبان 1033ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 50ص (180- 230)، 15سطر (12×6/4)، اندازه: 20/2×12سم [ف: 7-864]
manteq-ol ‘oššāq = dah nāme
اوحدی مراغه ای، 670 - 738 قمری
awhadi marage-1 (1272 - 1338)
اهدا به: وجیه الدين یوسف شاه نبیره خواجه نصیر الدين طوسی
تاریخ تأليف: 706ق مثنوی است عشقی و پندهای عرفانی و حکایات اخلاقی مشتمل بر 500 بیت است.
آغاز: به نام آنکه ما را نام بخشید ** زبان را در فصاحت کام بخشید / به نور خود بر افروزنده دل ** به نار بیخودی سوزنده دل
انجام: بپوشان آنچه ما کردیم و گفتیم ** مکن پیدا اگر چیزی نهفتیم / در آن روزی که باشی بر جهان نور ** ندار از اوحدی توفیق خود دور
چاپ: با دیوان اوحدی به طبع رسیده.
[الذريعه 284/8 ؛ فهرست فارسی مشار 25/4 50؛ مشترک پاکستان 394/7؛ نسخه های منزوی 2818/4 -2819؛ دنا 235/10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخستقرن 19 با کتیبه ای مرصع و مذهب، مجدول؛ جلد: مقوایی، 11گ (107پ -117پ)، اندازه: 21/3×14سم [ف: 1/27-305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 19 مجدول؛ واقف: نایینی، جلد: پارچه ای، 19گ، 15سطر (15/6×9/1)، اندازه: 15/5 ×24/36 سم [ف: 7-865]
آغاز: برابر
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .0r؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 28 شوال 818ق؛ مجدول، مصحح؛ 28ص (384-411)، 20سطر [فیلمها ف: 1-528]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2343/16
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-446]
نسخه اصل: دار الكتب المصرية ش 25 ادب فارسی م؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن شعبان بن حیدر، تا: 859ق؛ 34سطر [فیلمها ف: 1-721]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: عبد الله کاتب اصفهانی، تا: 862ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، اندازه: 31×21سم [ف: 4-1028]
خط: نستعلیق، کا: میرک شیرازی، تا: 870ق، جا: بغداد؛ مجدول مذهب، با پنج سرلوح به طرح کتیبه مذهب مرصع عالی؛ مهر: حسین بن هدایت الله - «محمد رضا الحسيني»، مشیرالسلطنه 1322، ناصر الدين شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج مذهب، 17 سطر، اندازه: 32×18سم [ف: 3-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، تا: 23 شوال 1013ق؛ مصحح؛ 8گ (105پ - 112پ)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5 × 23/5 سم [ف: 29/2-717]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 9 نسخه های فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با سرلوحی رنگین؛ 47ص (36-82) [عکسی ف: 3-479]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 18/4
بخش 2 نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: 66]
منطق العين- عین القواعد
manteq-ol qayb
موسی بن طاهر
mūsā ebn-e tāher
در 13 «باب».
آغاز: بعد بسمله: شموس حمد نامحدود اول حضرت ذات ... اما بعد بو فقیر حقیر و اسیر کثیر التقصير اضعف عبادالله القادر موسی بن شیخ طاهر ... ایدر شکر بی پایان اول حی هادی غفران
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1269/1
آغاز: برابر؛ انجام: و حقیر هیچ بر شیء کورمیه سن تا کم قرب حقده عزت بوله سن و الحمدلله رب العالمين و صلی الله ...
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ابراهیم، تا: صفر 1287ق؛ جلد: تیماج مذهب، 30ص (1-30) [سنا: ف: 2-199)
manteq - kendīyā
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26324
بی کا، بی تا، خریداری از صالح نوبخت [رایانه]
منطق الوحش- منطق الحمار
manteq-e mošajjar
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6324
آغاز: مجلد الحمدلله الذي هدانا سواء الطريق وجعل لنا التوفيق خیر رفیق والصلاة ... وبعد فهذه مختصره من المطالب المنطقية
خط: نستعلیق، کا: نوری، فضل الله بن عباس، تا: شنبه 4 ربیع الأول 1299ق؛ مشجر به زر و گل و بوته رنگارنگ، طوماری [ف: 794-4]
منطق المشرقيين- حكمة المشرقية
منطق منظوم- اخلاق ملوک
منطق منظوم- کبرای منظوم
منطق منظوم- دستابر (ترجمه)
manteq-e manzūm
پر پینچی، رجب علی، ق 14 قمری
parpīnčī, rajab ‘alī(- 20c)
منظومه کوتاهی است در برخی مسایل منطقی.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2957/11 - 15/197
آغاز: وبعد طی الحمد والصلوة ** اقول ما یکون في المشكوة / مشارکت مشابه مشبها ** متحد في الكيف کن منبها؛ انجام: ثان بثان فهو بالضرورة ** فبا لوجودية لا ضرورة
خط: شکسته، نستعلیق، کا: به خط ناظم، تا: 10 ربیع الثاني 1328ق؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 14 سطر چلیپایی، اندازه: 17×9 سم [ف: 4635-8]
manteq-e manzūm
پر پینچی، رجب علی، ق 14 قمری
parpīnčī, rajab ‘alī(- 20c)
منظومه مفصلی است در منطق. شاعر ابتدا مقدمه کوتاهی در توحید و مدح پیامبر و خاندان اهل بیت (علیهم السلام) آورده و پس از آن قواعد منطقی را به نظم بدون فصول تا ابوابی، بیان نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2957/5 - 15/197
آغاز: بدء منطق حمد ذات ذی الجلال ** آنکه هادی از عدم برسفل عال / خالق اجناس وانواع از عدم ** ذات بی مثلش قدیم است از قدم؛ انجام: علت حکم یعنی معنی مشترک ** تاشود ثابت در آن جزئی محک / در طریقش عمده قسمین نخست ** دور آن تردید دویم را بجست
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 14 گ، 12 سطر چلیپایی، اندازه: 17×9سم [ف: 8-4635]
المنطق الموجز- الموجز في المنطق
manteq va bayān
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264-1313ق)
این رساله در دو «مقصد» فراهم آمده که مقصد اول در منطق و مقصد دوم در علم بیان و هر مقصد دارای مقدمه و چند فصل می باشد. دربرگ اول یادداشت شده «منطق جناب آقا سید آقا کاشانی»، احتمال دارد سید نصر الله بن مرتضی حسینی کاشانی صاحب «مظاهر العقول» باشد.
قم، مسجد اعظم، شماره نسخه: 1089
آغاز: الحمدلله ... وبعد این رساله ای است که در عهد جاوید مدت ابد آیت بنیان معدلت شاهنشاه سلیمان حشمت سکندر عظمت دارا دربان قیصر پاسبان فلک رفعت ... مقصد اول دربیان مطالب منطقیه؛ انجام: و همچنین قول ما کثیر الرماد که کنایه است از کثرت مطبوخ افاده می کند تاکید اثبات کثرت مطبوخ را که افاده نمی کند این تاکید را قول ما کثیر القرى نه اینکه کثیر الرماد افاده می کند زیادتی قوه قری را ..
خط: نستعلیق، کا: درجزینی، محمد، تا: 20 رجب 1302ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 194گ، 14 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 5-2155]
manteq-ol vahš= masnavī-ye ‘erfānī
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
اهداء به: سید محمد کاظم رشتی
مثنوی عرفانی و حکمی در تمثیل راکب ومرکوب به عقل و نفس است که در 118 بیت به نظم کشیده شده است. به نام حاجی سید محمد کاظم رشتی سروده است و در آن آمده: «ای ضیاء الدين امین الحق راد ** کاظم ابن قاسم ابن شیخ جواد». آغاز بر خری بودم شبانگاهی سوار ** او به ظاهر من به باطن بی سحار / ناگهان آمد به یادم این خبر ** پند گیرد مرد راه از هر خبر
[فهرست مشایخ 243/20؛ مكتبة امیر المؤمنين 300/1]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 1281ق؛ اهدایی: وزیری؛ 73گ (73-1)، 14سطر (5/5×13/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4-1248]
آغاز: برابر؛ انجام: ناید از اشیاش رنگی در نظر ** جزهمان رنگی که دارد درنظر پرده ها باشد ز انواع کثیر ** پرده عادات وطبع ناگزیر
در 118 بیت. نام مؤلف به استناد نسخه ش 2813/2
مسجد اعظم ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد قاسم نراقی، تا: محرم 1284ق؛ جلد: گالینگور، 3، 21 سطر، اندازه: 23×18سم [ف مخ: 5-2155]
آغاز: برابر؛ انجام: باید از اشیائش رنگی در نظر ** جز همان رنگی که دارد درنظر پرده ها باشد زانواع کثیر ** پرده عادات و طبع ناگزیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 4-1686]
آغاز: ای منزه پرده دار پرده در ** وی برون از پرده و در پرده در / چون سرایم من سپاست کان سپاس ** در قیاس است و تو بیرون از قیاس؛ انجام: او چو ماهم طالب ملک است و مال ** نیست فرقی بین ما در همچو حال / جاهلا این نور علیینی است ** نه همین جسمی که تو می بینی است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 62گ (1-62پ)، 15 سطر، اندازه: 18×11سم [محدث ارموی مخ: 3-1207]
آغاز: ای منزه پرده دار پرده در ** وی برون از پرده و در پرده در؛ انجام: آن یکی عجوزی چون زنان ** مرگ را دیدان یکی از هاق جان
خط: نستعلیق، کا: سامی، علی، تا: رجب 1344 ق، به فرمایش شیخ عبدالکریم علامه زاده؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: مقوا، 99گ، 10سطر (17×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 16-643]
manteq va hekmat
از متن کتاب چنین برمی آید که شرحی است بر یکی از کتب منطقی و حکمتی
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 778
آغاز: من موصوله اولی من کونها موصوفة لان الصله لابدان یکون معهودة؛ انجام: و هو وجوب کله و فعله کله الذي لا بعض له - انتهی الحمد الله علی اتمام - قد تم هذا الكتاب بیداقل الطلاب عبدالحسین ابن حاجی ملا غلامرضا الخراساني في عصر جمعه بیست و هفتم شهر ربیع الأول في دار العلم شیراز في مدرسة المنصوريه في سنه احدی و ثلثمائة بعد الألف.
خط: نسخ، کا: عبد الحسين بن حاجی ملا غلامرضا خراسانی، تا: ربیع الاول 1301ق، جا: شیر از مدرسه منصوریه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 86گ (86متن +1 اضافه + 14 سفید)، 14سطر (10×16/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 2-357
manteq va dastūr-e zabān-e fārsī
دفتر درسی. با سربندهای منطق طبیعی و سنایی، کلیات خمس. باب دوم در قضایا و سپس دستور زبان فارسی.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1922
آغاز: مقدمه. پیش از آنکه ارسطو به تدوین منطق ملهم شود ناچار بشر برای استدلال و احتجاج ... داشته است ... منطق 31 صفحه، دستور زبان فارسی 51 صفحه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، 49گ، 18 سطر (18×15)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 3-318]
manteq va falsafe (mnz.)
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
قصیده ای است در 4 «فصل»: منطق، طبیعی، الهي و فصل چهارم در مدح سلطان ملکشاه بن تکش سلجوقی با یادآوری مقام علمی خویش و ابراز گله از سلطان. یکی از نکته های جای بحث و درنگ در این قصیده، مضمون این بیت است: «اگر ز علم شریعت مرا سؤال کنی ** منم مبین علم محمد و نعمان»، زیرا این بیت گویا به حنفی بودن شاعر اشاره دارد و این با شافعی بودن رازی تناسب ندارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/69
آغاز: الفصل الاول في المنطقيات: ایا گذشته ز سر حد جسم و عالم جان ** و یا رسیده بانوار عالم عرفان؛ انجام: بهر مرادی یار تو کردگار رحیم ** بهر مقامی با تو هدایت رحمان
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 21 صفر 723ق؛ جلد: تیماج، 2ص (305-304)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-84]
manteq va falsafe
حاشیه یک کتاب فلسفه و منطق است.
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 19/6
آغاز: الحمد ... موضوع المنطق هو المعقولات الثانية بی کا، تا: 1073ق؛ قطع: رحلی [ف: - 271]
manteq va nesāb
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18960
در منطق و شرح نصاب؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 11×17/5 سم [رایانه]
manteqī (r.)
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5052/2 - ف
نسخه اصل: دهلی در دیوان هند شماره 40 a-1. درباره مغایرت
کل با جزء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [فیلمها ف: 3-129]
al-manțūq wa-l mafhūm
رشتی، حبیب الله بن محمد علی، 1234 - 1312 قمری
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6691/1 - 34/61
آغاز: بسمله القول في المنطوق والمفهوم وفیه مباحث وقبل الشروع في المقصود لابد من تقدیم امور مربوطة بالمقام الأول أن مبحث المفاهيم من المسائل والمبادی؛ انجام: لو کانت من التوصليات اذ الاحاجة فیها ایضا الى قصد التداخل به فلو قصد احد ما یقع امتثالا له ومسقط للاخر قصرة واما لو کان من التعبديات فالتداخل مشروط بالقصد ولایقع التداخل بدونه بل یقع المقصود فقط والیه الهادي ...
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد موسوی جزایری (شاگرد مؤلف)، تا: 28 محرم 1309ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 115گ، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4636]
manzar-ol ensān fi tarjomat-el vafayāt-ol a'yān va anbā’-o abnā’-ez zamān le-ebn-e xallekān
سجزی، یوسف بن احمد، ق9 قمری
sajezī, yūsof ebn-e ahmad(- 15c)
وابسته به: وفیات الأعيان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681ق)
اهدا به: ابوالفتح محمود شاه بغراه بن محمد شاه
تاریخ تأليف: آغاز 889ق، انجام 895ق
در پایان کتاب آمده که در 17 ربیع الاول 893ق این ترجمه آغاز شده و «موازنه بیست کتاب دیگر تاریخ ضم کرده و در 27 شوال 894ق «دویست جزء پیش ارباب اعلی گذرانیده پس از چند مدت به فرمان اعلی کوشیده و در روز پنج شنبه 24 رمضان 89 تمام کرد».
آغاز: آرایش دیباچه مناقب و مآثر سلاطین رفیع مقدار ... [فهرستواره منزوی 2281/3 با عنوان «مظهر الانسان»]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1486ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 16714 .Or؟ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-259]
manzar-ol owlīyā
اسرار تبریزی، محمد کاظم بن محمد، 1265 - 1315 قمری
asrār-e tabrīzī, mohammad kāzem ebn-e mohammad (1849 - 1898)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
مؤلف، کتابی مفصل در تاریخ تبریز شروع کرده بود و چون دید به جهت نداشتن وسائل کافی از عهده این کار بر نمی آید، موضوع حاضر را در یادداشت هایش که متفرق بود ترتیب داده است. این کتاب مشتمل می باشد بر احوال سلاطین و اقطاب و عرفا و صوفیانی که قبر آنان در تبریز و توابع آن است، و دارای یک «حدیقه» و پنج «روضه» و یک «بوستان» است: حدیقه: در مقدمه کتاب و حالات عرفای قدیم؛ روضه 1. در احوال امام زادگان که در تبریز و توابع آن مدفونند؛ روضه 2. در احوال اولیاء الله که در تبریز و توابع آن مدفونند؛ روضه 3. در احوال سلاطین و وزرا که در تبریز مدفونند؛ روضه 4. در احوال فحول شعرا که در تبریز مدفونند؛ روضه 5. در احوال بعضی از اولیا که در مضافات تبریز مدفونند؛ بوستان: در احوال مؤلف و مشایخ سلسله شاه نعمت اللهي.
آغاز: نای نام تو قالب عبارت را روح ** در راه تو پای عقل دانش مجروح تعالی الله چه قادریست که آب و خاک را با مضاجعت و مزاوجت هم مفتخر ساخته ...
انجام: عاقلان را غذای جان باشد ** عارفان را به از روان باشد [فهرستواره منزوی 256/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3690
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 134 گ، 14 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 10-87]
منظوم- صد پند لقمان (منظوم)
manzūm (r.)
ناظم: حاجی حسن.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28337
آغاز: اصل این علم اربدانی ای حکیم ** هست بسم الله الرحمن الرحيم؛ انجام: دردهایی چون شکم صفرا و چون تب محرق خوش شکم دردهائی در دست و درد کمر تمام شد.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 28335 [رایانه]
manzūmāt-e 'alayhe-ye sā'enīye
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
غزلیات و اشعار او در پنج صفحه. یک رباعی او در پاسخ بابا افضل کاشانی است. [نسخه های منزوی 1044]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4029/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 10؛ جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 15/2 × 20/7سم [ف: 7-153]
manzūm-ol loqa
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17255/2
آغاز: بسمله. ابتداء بحمد دیانی ** ای تو باقی و ماسوی فانی؛ انجام: یم قصد دست ید یاروق یاروق دست تبد ** ... یقضه بیداری از خواب
خط: تحریری، بی کا، تا: با تاریخ 1237ق؛ مصحح: جلد: تیماج، 32ص (225-256)، 14 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 2/47-97]
منظومة- المنطق (ارجوزة)
al-manZuma
بستان، مصطفی بن پیر محمد، 904 – 977 قمری
bostān, mostafā ebn-e pīrmohammad (1499 - 1570)
در آخر کتاب «نجات الاحباب» او آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2296/9
آغاز : فقلت و في الختام و قد وجدنا ** طريقة سالمة من کل بلوی
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 1گ (83-84)، 11سطر (12×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-744]
al-manzūma
تقوی رضوی، حسن بن محسن، ق14 قمری
taqavī razavī, hasan ebn-e mohsen(- 20c)
ارجوزه مختصری است در مباحث اوامر و نواهی که ناتمام مانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15789/3
آغاز: حمدا و شکرا خالق الاصول ** و جاعل الفروع و الفصول؛ انجام: انا لنا العلم من التناقض ** مع اتحاد و اختلاف المقتضي؛ و العلم بالحکم ... لمجتهد ** صواب من خالفه لم بعد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 17 گی، 12 سطر، اندازه: 10/7 ×17 سم [ف: 16-482]
al-manzūma
تقوی رضوی، حسن بن محسن، ق14 قمری
taqavī razavī, hasan ebn-e mohsen(- 20c)
ارجوزه مختصری است مشتمل بر حجیت ظن، کتاب، شهرت و مبحث اجماع که به اتمام رسانده و در مقدمه تحیات دوازده امام (علیه السلام) را نگاشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15789
آغاز: بسمله، الحمد للمهیمن السلام ** للعلم والایمان و الاسلام؛ مصلی السيد الأنام علیه ماطاب من السلم؛ ...... یا صاح هذا صحف مطهره ** لکنها هدية مختصره؛ انجام: و الامر بالطاعة للارشاد ** و النهي بالضد که تبادی /فلا عقاب في سوا المنتهى ** و لا ثواب في عدا الماتي
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالا)، تا: قرن 14؛ واقف: استاد محمود شهابی، آبان 1366؛ جلد: میشن، 76گ، 12 سطر، اندازه: 10/7×17 سم [ف: 16-481]
al-manzūma
تقوی رضوی، حسن بن محسن، ق14 قمری
taqavī razavī, hasan ebn-e mohsen(- 20c)
ارجوزه ای است ناتمام که در مرحله اولیه تأليف باقی مانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15789/2
آغاز: بسمله، قال الاديب حسن بن محسن ** احمد ربی الله خیر محسن؛ مصلیا علی النبي الموتمن ** و اله و لا تنا اولی المنن؛ انجام: و الواو في الناقص کارم یحذف ** کالیاء للجزم و ذا بالهاء قف
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 9گ، 12 سطر، اندازه: 10/7 ×17 سم [ف: 16-481]
al-manZuma
منظومه ای است ناقص در پند و اندرز به ترتیب حروف هجا و موجودی از حرف «تا» تا «یا» است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2045/3
آغاز: تلوم علی القطيعة من أتاها ** و انت سنتها للناس قبلی؛ انجام: بربک البشاشة عند اللقاء ** و یبریک في السر بری القلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [ف: 5-423]
manzūme
یوسفی هروی، یوسف بن محمد، - 966 قمری
yūsofi heravī, yūsof ebn-e mohammad(- 1559)
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 308/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الثاني 1251ق [نشریه: 939-11]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4568/4
-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-73]
manzūme
سید حمزه
sayyed hamze
در آخر فارغ نامه منظومه ای دیگر در قالب قصیده با عنوان حکایت عبدرحمان براه حج شدن» آمده که مربوط به این مثنوی نیست، با مطلع: «چه باشی غافل از مرگ ای برادر ** چرا در غم نباشی ای برادر .. و ناظم در آخر به نام خود اشاره دارد: از سید حمزه بشنو پند زنهار ** که تا ایمن شوی در روز محشر»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 519/2
خط: نستعلیق تحریری، کا: اسمعیل بن عزیز الله یمانی، تا: 1191ق؛ 8ص (175-182)، 17 سطر، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 3/ 40-19]
manzūme
عبدالعلی، ق13 قمری
abd-ol-ali(- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27644
آغاز: یزید لعین چون چنان دیدگار ** بر پیچید برخورد بمانند کار؛ انجام: الهي بیامرز خوانند را ** شناونده هم نویسنده را / هزاران درود و هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، قطع : رقعی [رایانه]
manzūme
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 236/3
بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1-256]
منظومه ابن شحنه- المعاني و البيان (ارجوزة)
mnz.-ye esbāt-e salmānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16375/1
آغاز: نیم شب فکر عالم بالا ** خواستم یک سخن کنم انشاء
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، بی تا؛ ظاهرا به خط مؤلف؛ 3ص (1-3)، 12-13 سطر، اندازه: 18×11/2 سم [ف: 45-197]
منظومه احمدی- شهنشاه نامه
al-manzūmat-ol ahmadīya
سیبویه، احمد شریف بن علی اکبر، ق 15 قمری
sībevayh, ahmad šarīf ebn-e ‘alī akbar(- 21c)
ارجوزه ای است دربیان عوامل در نحو در 49 بیت فارسی، ناظم ارجوزه از خطبای شهیر تهران است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 454
آغاز: بسمله بعد توحید خدای ذالجلال ** نعت پیغمبر شه نیکو خصال / این چنین گوید حقیر خاکسار ** از خداوند رحیمش شرمسار؛ انجام: ملتمس از حافظین این کتاب ** آنکه از بهرم فرستندی ثواب / هر شب جمعه بخوانندی همه ** سوره توحید دیگر فاتحه
خط: نسخ، کا: محمد جعفر حسینی طباطبایی، تا: 17 ذیقعده 1358ق؛ جلد: مقوا، 4 گ، 10 سطر، اندازه: 16/5×10/5 سم [ف مخ: 2-544]
al-manzumat-ul awsafiya
بیسوسی، علی بن سعد، ق 12 قمری
beysūsī,'alī ebn-e sa'd(- 18c)
منظومه ای است در 27 بیت در صفات حروف.
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 456/2
آغاز: یقول راجی رحمة القدوس ** فقیره علی البيسوسي / الحمدلله الذي قد شرفا ** اهل الكتاب باتباع المصطفى
خط: نسخ، کا: عبدالنبی شیرازی، تا: 1303ق؛ اندازه: 11×17/5سم [نسخه پژوهی: 3-99]
منظومة أهل بدر- جالية الكدر باصحاب سید الملائك و البشر
mnz.-'ī dar so’āl va javāb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16375/10
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 67ص (89 -155)، 13-12 سطر، اندازه: 18×11/2 سم [ف: 45-198]
mnz.-'ī dar ‘elm-e bayān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 24/2 معزی
آغاز: بسمله. افصح قبل بسط اللسانا ** حمد الذي علمنا البيانا / ثم الصلوة وصلت بالرحمة ** علی نبیه و اهل العصمة؛ انجام: اطنابهم زيادة اللفظ علی ** مقدارع لنکته قد تجب لا / کمثل تکریر لتأكيد برد ** و کشف ابهام لتفخیم قصد خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: پارچه ای، 7گ (17پ - 23ر)، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 39-14]
منظومه ای در قافیه - قافیه
mnz.-ī dar manteq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 24/1 معزی
آغاز: بسمله. احمد ربی منعم الانام ** مصلیا علی النذير الهادي / و آله الائمة للعباد ** بمنطق الفصيح و الكلام؛ انجام: وذا الاجل الخلف و العكاس ** کبراه و الصغرى علی القياس الكن مع الترتيب ثم عکس ما ** یحصل من ذی لدی من علما
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: پارچه ای، 62 گ، 20سطر
(5/5×10)، اندازه: 15×10 سم [ف: 39-14]
al-manqūmat-ul īrānīya
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 1896)
ارجوزه ای است در یکصد بیت در فضل ایران و برتری و فضیلت ایرانیان بر اقوام دیگر و ذکر پاره ای از خیرات و برکات و بعضی از خصایص و ویژگی های این سرزمین.
آغاز: یا ایها الانسان ماذا أهملك ** الى متی تلهو و تخطو أجلك
انجام: فانه الباقي و بالبقا حری ** و الحمدلله دوام الدهر
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اندازه: 17×32/5 سم [ف: 1- 12]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 2/4 مشهد
همان نسخه بالا [ف: - 122]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2132/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 2گ (198پ- 199پ)، اندازه: 11×15/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1563]
خط: نسخ خوش، کا: جواد بن علی حسینی میبدی (فرزند ناظم)، تا: 1303ق، جا: کرمانشاه؛ 11ص (255-265)، 10 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: -141]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 8/2
همان نسخه بالا [ف: 1-31]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2140/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-184]
منظومة بدون الالف-آداب الشريعة و الحكم المرعية في الشريعة
manzūmat-ul burūj
در این منظومه، منازل بیست و هشت گانه قمر در 60 بیت توصیف شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4166/8
آغاز: بسمله الحمدلله الذي ابدع في الأرض من خلق و ما فوق السماء. و الحمدلله الجواد المنعم معلم الانسان مالم یعلم، انجام: و هذه منظومة البروج خرجت منها الخروج. تم الصلوة و السلام ابدا علی النبي الهاشمي ابدا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1282ق؛ جلد: تیماج، 1گ (95-95پ)، 22سطر (13×9)، اندازه: 14/3×20/3 سم [ف: 18-96]
منظومه بلوهر و یوذاسف- مقامات الأبرار
mnz.-ye bahrām va golandām
منظومه ای است که مؤلف آن ناشناخته است و آغاز و انجام آن غیر از آنچیزی است که در فهرست استاد منزوی (4: 2672) از کاتبی نیشابوری آورده شده است و نسخه هایی از آن در کتابخانه مجلس (2616، 304/2) و یا کتابخانه تبریز موجود است. عنوان کتاب در برگ وپ، آمده است: «نباشد غیر اسحار نظامی ** که او را شد درین فن یک نامی؟! / چو کردم این بنا آغاز و انجام ** نهادم نام بهرام و گلندام».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10419/2
آغاز : بنام ... سید آدم از خاک ** برق را زنده ایوان افلاک / همی گوید آن را نور جان داد ** بخاک تن نقش آب روان داد؛ انجام: چه ماه تر شد و رسام دلجور ** میان جنگ میداشت مغفور (؟) / بسان سرو قامت بر کشیده ** (پاک شده است)
خط: نستعلیق ناخوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ دارای خط خوردگی، محشی؛ مهر: «محمد قاسم حسینی» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 97گ (1ر-97پ)، 15سطر (14/5×9)، اندازه: 19×14سم [ف: 19-561]
manzumat-ul bayan = mula** as-ut talxis
حسینی سیفی، محمد بن محمد مهدی، - 1150؟ قمری
hoseyni seyfi, mohammad ebn-e mohammad mahdi( - 1738)
وابسته به: تلخیص المفتاح في المعاني و البيان بخطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمن (666-739ق)
تاریخ تأليف: 1135ق
ارجوزه مختصری در 293 بیت و در معانی و بیان است که بنابر تصریح ناظم، برای نوه خود، حسین سروده و گزیده ای از کتاب تلخیص است. در الذريعه با نام «أرجوزة من المعاني و البيان» آمده است.
آغاز: افصح قول بسط اللسانا ** حمد الذي علمنا البيانا / و بعد فالعبد قوام اتقنا ** منظومة البيان نظما حسنا / تبصرة لسبطه الحسين ** نور الفواد و ضیاء العين / و قد
حوت مقاصد
التمحيص ** و هو ملخص من التلخيص انجام: قد کملت منظومة البيان ** أبياتها بديعة المعاني / و الاسم تاریخ لدی التطبيق ** و الحمدلله علی التوفيق
[اعیان الشيعة 412/9 ؛ الذريعة 464/1 و 89/23؛ ريحانة الأدب 492/4؛ معجم المؤلفين 304/11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1225ق؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (1پ-11ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 1/33-106]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: نصر الله بن مرتضی زنجانی، تا: پنج شنبه 4 ذیحجه 1253ق؛ جلد: تیماج، 5گ (14ر-18پ)، اندازه: 21/5×17سم [ف: 18-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: میرزا محمد حسین حسینی قافله باشی، تا: سه شنبه 27 صفر 1270ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 30گ ( 54-25)، 10 سطر، اندازه: 11×5سم [ف: 30-380]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 4 محرم 1270ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 270-7]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 8گ (87ر - 94پ)، 18 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 17-6]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 18 صفر 1283ق؛ 10گ (104پ -113ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 7-310]
آغاز: برابر؛ انجام: ان تلتزم في السجع ما لیس لزم ** فذاک الالتزام فاحفظ ما نظم کان حسنی حسینی، حسن بن ابو طالب، تا: پنج شنبه 19رجب 1288ق؛ جلد: تیماج، 21گ (75-95)، 19 سطر (6/5× 13/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 9-1468]
آغاز برابر؛ انجام: ان تلتزم في السجع ما لیس لزم ** فذاک الالتزام فاحفظ ما نظم خط ثلث، کا: باقر بن احمد موسوی، تا: ذیقعده 1294ق؛ چند بیتی کوتاه آمده و یا از روی نسخه ای کوتاه شده رونویسی کرده؛11گ (64ر -74پ) [ف: 3-319]
آغاز: برابر؛ انجام: کقوله یا خاطب
الدنيا علی ** قافیتین في قریض نقلا / أن تلتزم في السجع ما لیس لزم ** فذلك الالتزام فاحفظ ما نظم
خط: نسخ، کا: محمد امین بن علی محمد موسوی شوشتری، تا: جمعه 2 جمادی الثاني 1310ق، جا: امام زاده عبد الله؛ مصحح، محشی؛ 20گ (144-163)، 8سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 28- 651]
کا: استر آبادی، محمد تقی بن علی، تا: 1356ق، 35گ (553 -587)، 17سطر (17×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 16-286]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1745؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، بی تا؛ خطوط چلیپا؛ 22گ (1پ - 22ر)، 7 سطر، اندازه: 17×11/5 سم [ف: 4-159]
منظومه بیمار و طبیب- بیمار و طبیب
منظومه بیمار و طبیب- دیوان قطب
منظومه توبه نامه- توبه نصوح
manZūmat-u tamīmī
تمیمی، محمد بن امیل، - 170 قمری
tamīmī, mohammad ebn-e omayl(- 787)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9731/14
خط: نستعلیق، کا: گلبر گیوی، محمد کریم الدين بن محمد یوسف، تا: رمضان 1328ق، جا: کتابخانه آصفیه؛ کاغذ: هندی، 7ص (238-244)، 13 سطر (25×13)، اندازه: 32×20سم [ف: 17 - 468]
منظومة الجزرية- المقدمة الجزرية
منظومه جنگ ایران و توران- زرد آهنگ
al-manZumat-ul habibiya
نوری فشارکی، محمد علی بن زین العابدين، قرن 14 قمری
nūrī fešārakī, mohammad ‘alī ebn-e ziyn-ol-‘ābedīn( 20c)
اهدا به: حبیب الله تاریخ تأليف: 1337ق
منظومه ای است در بیان قواعد اصولی برای یکی از دوستانش به نام «حبیب الله» و ملقب به «بحر العلوم» که به خاطر وی این
منظومه را «حبیبیه» نام نهاده است. این منظومه ناتمام شامل 99 بیت است تا بحث حجیت شهرت.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1596/3 - 9/146
آغاز: بسمله ونظمت هذا من حبیب احبه محبة شوق من جهات ...وسمیت منظومی له بالمودة بمنظومة حبيبية ... اصل الاصول حمد رب العالي ** وزبدة الاصول شکر الخالق الباري؛ انجام: وماهو المنقول عند الاصحاب ** علی القوى حجة لدی الاحباب
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1337ق؛ جلد: مقوای، وگ، 20 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 8-4636]
mnz.-ye xodā rabbam
حقی، ابراهیم بن عثمان، - 1195 قمری
haqqī, ebrāhīm ebn-e oʻsmān(- 1781)
رساله مختصری در اعتقادات و فقه حنفی است که به صورت منظوم و با قافیه «الله» نگارش یافته است؛ این منظومه در ضمن کتاب معرفت نامه ناظم نیز آمده است.
[فهرست المخطوطات العربية و التركية و الفارسية في مكتبة الغازي خسروبک بسراییفو في البوسنة و الهرسك 126/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11988/7
آغازخدا ربم، نبیم حقا محمد در رسول الله ** هم اسلام دیندر دینم کتاب مدر کلام الله / علمده مذهبمدر بوحنیفه اعتقاد مده ** اولوپدر اهل سنت و الجماعة مذهبی و الله؛ انجام: محمد مصطفینك الله و کی تبلیغ احکامی ** قبول ایتدیم ایدوب تصدیق دیدم آمنت بالله / دلیله اقرار ایتمکی قلبله تصدیق ایتمگی ** سننك حفظ امانتنکده امانت اوله یا الله
خط: نستعلیق ترک، کا: یوسف بن ملا کریم، تا: 1166ق، جا: اخلی صوفیلوی پادار ترکیه؛ مصحح؛ 2گ (37 و- 38)، 15سطر، اندازه: 11×6/5 سم [ف: 30-316]
manqūmat-ud dālīya
منظومه دالیه ای است در بیان عقاید اهل سنت که حدود 20 بیت از آن، در نسخه حاضر به چشم می خورد. ناظم اعتقاد به رؤيت خداوند در معاد دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1169/3
آغاز: هو السميع البصير الحي جل ** عن التشبيه و تمثیل مادام في خلد
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3486.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 971ق؛ 1ص (17)، 15 سطر [عکسی ف: 3-373]
منظومه در اختیارات- من لا یحضره التقويم
منظومه درباه- لذة النساء منظوم
mnz. dar tārīx-e a’emme-ye arba e
منظومه کوتاهی است در 13 بیت در تاریخ ائمه اربعه اهل سنت: ابو حنیفه، نعمان بن ثابت کوفی؛ مالك بن انس؛ محمد بن ادریس شافعی و احمد بن محمد بن حنبل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16080/5
آغاز: چو سکسان اولیجق تاریخ ثابت ** وجوده گلدی نعمان ابن ثابت؛ انجام: بولارك پاک ارواحنه دایم ** دیه لم رحمة الله علیهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4 بیت از ابن کمال پاشا (در بیان عدد آیات قرآن در پایان آمده؛ جلد: چرم مذهب، 1گ (202)، 13سطر (13×9)، اندازه: 21/5×16سم [ف: 40-679]
منظومه در تجوید- نظم اللآلي في تجوید کلام الله المتعالي
mnz. dar ta'bīr-e xāb
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 24091
آغاز: اوله جید الى نصف النهار؛ انجام: بکشد در سر اخلاص دعا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
mnz. dar jang-hā-ye hazrat-e ‘alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27284
آغاز: بسمله ... است ضیغم چه خود را چنین بیامد بر سید المرسلين، انجام: تو این قصه بشنو که سالار دین، جهان گشت آگه ز فتح المبين
خط: نسخ ممتاز، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
منظومه در حساب-جدول اختیارات قمر در بروج
منظومه در حساب- حساب منظوم
منظومه در رمل- الرمل (منظوم)
mnz. dar raml (šenāxtan-e šānzdah xāne-ye raml)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29519
آغاز: شناختن خانه شانزده گانه رمل فردی سه زوج شکل لیحانست دانشش بر حکیم آسان است؛ انجام: اول از امهات بی تزویر آتش و باد و آب خاک بگیر ...
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 16114؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
منظومه در صلوات بر چهارده معصوم- صلواتیه
mnz. dar salavāt bar čahārdah ma'sām va marsīye-ye emām hoseyn
از: قاسم. 21 بیت در صلوات و 12 بیت در مرثیه در نسخه موجود است. به اسم شاعر در یکی از ابیات تصریح شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1411/15 عکسی
آغاز: الذي أيده الله بجبریل و کان ** فاتح الصفين و البدر مبید الصنم
نسخه اصل: گویا در نزد ورثه میرزا ابو طالب قمی است؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی از مؤلف؛ واقف: مرحوم میرزا ابوطالب قمی [عکسی ف: 4-223]
منظومه در طب- طب منظوم
mnz. dar teb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16181/3
آغاز: بسمله، ملینا تروغن زیتون سیستان سکر و کنجد کراث ** دار چینی و بس و خبازی و خس ترانجبین؛ انجام: نشا هست وافیون و تورک سفید ** ز تسکین اوجع است خیر و صلاح
خط: نستعلیق هندی، کا: شیخ معین الدين متخلص به فرحان، تا: با تاریخ 1249ق؛ جلد: چرم، 29ص (116-144)، 12-13 سطر، اندازه: 24×15/2 سم [ف: 45-63]
منظومه در عقائد- اصول دین منظوم
منظومه در عقائد- الباب الحادي عشر (ترجمه)
منظومه در علم فرائض- ارث
منظومه در غائله لرستان و خوزستان- تکمیل گزارشات شریف الدوله والی بروجرد، لرستان و خوزستان
mnz. dar kīmīyā
منظومه ای است در صنعت کیمیا و علم حجر چنان که در متن آمده: «یا طالبا یطلب علم الحجر** و دمعه ینهل شبه المطر / قد کنت من قبلك صبا دنفا ** علی رموز الحكما معتکفا / الطب علم الصنعة المختاره ** فیها عقول قد غدت مختاره».
شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 419/3
آغاز: الحمدالله القديم الاحد ** الفرد ذی العزه فرد صمد؛ انجام: فیا لها من قرحه هجامه ** یسکن في القلب الى القيامه
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1265ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 6گ (40-45)، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 669]
منظومه در لغات فارسی- نصاب
منظومه در معرفت اسطرلاب- الاسطرلاب
منظومه در منطق- کبرای منظوم
منظومه در منطق- دستابر (ترجمه)
mnz. dar nahy
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8315
آغاز: و قد حذفت منه ما عنه غناء انجام: امل کللا امل تکف الكف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
mnz. dar namāz
حدود 35 بیت در وضو و ارکان نماز سروده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 763/4
آغاز باسم صانع رب تعالی ** منزه هر عیوبدن قدری اعلی؛ انجام: یمك اچمک بری گریه بری آه ** دخی فعل کثیر در بلک ای شاه
خط: نسخ عثمانی، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13، 4ص (117 - 120)، 19 و 21 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 3/ 40-158]
mnz. dar vājebāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23945
آغاز: ابتدا کردم بنام قدرت نما عادل وحی؛ انجام: چند فرض آری بجا کو شصت و روایت شد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور [رایانه]
mnz. dar vasf-e d.-e barādaraš (nezām-ol-‘olamā’ nā’īnī)
نائینی، ابو تراب بن ابی طالب، ق14 قمری
nā’īnī, abū-torāb ebn-e abī-tāleb(- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8117/9
آغاز: هذا کتاب ینطق بالحق ** فیه اللئالي نبرت في الرق / الفاظه
کالنور فوق النور ** کانها من نفحات الطور؛ انجام: حرره المحتاج للوهاب ** تراب الأقدام ابو تراب / و هو اخ الناظم للکتاب ** وفقه الله علی الثواب [رقم: ] و قد حررته في عام تسعة و ثلاثمائة بعد الألف من الهجرة المباركة النبوية علی هاجرها الف الف سلام و رحمة و تحية، في دار السلطنة اصفهان صانها الله عن الحدثان و اسئل الله أن یشارکنا في ثواب هذا النظم و البيان. (احتمال دارد نسخه به خط برادر مؤلف باشد)
خط: نسخ خوب و مشکول، کاتب = مؤلف، تا: 1309ق، جا: اصفهان؛ دارای رکابه، مجدول؛ جلد: تیماج، 2گ (157پ-158ر)، اسطر، اندازه: 10/8 × 17/5 سم [ف: 27/1-218]
mnz.-ye dībāče-ye nayyer
حشمت، محمد رضا بن احمد، ق13 قمری
hešmat, mohammad rezā ben ahmad(- 19c)
دیباچه منظومی است در شش بخش (در توحید)، در آفرینش آفریننده و آفریده نخستین، در نگارش نگارنده نخست، در بی نیازی بی نیاز و بی انباز از انباز، راز سربسته و سخن شکسته بسته که نگاشتم، ترسم که دم زنم دو گیتی به هم زنم ... وه چه خوش است راستی که گویا برای آتشکده حجة الاسلام نیر تبریزی به نظم کشیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 16450
آغاز: اسمعه الله مجمع الاسماء ** و الصفات العلى و النعماء؛ انجام: بحسین از جفا نشد به که شد ** سر جدا از قفا نشد ز چه شد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 11ص (238-248)، 8 و 15 سطر، اندازه: 22×14/2 سم [ف: 45-245]
al-manzūmat-uz zakātīya = az-zakātīya
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری
bahr-ol-'olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)
منظومه لطیفی است، در بیان احکام زکات به صورت گزیده؛ لیکن در حد منظومه «الدرة النجفية» نیست، بنابراین انتساب این منظومه به «سید بحر العلوم» محل تردید است و ما بر اساس نسخه موجود، این نسبت را آوردیم، در منابع قابل موجود، چنین اثری به نام ناظم یاد شده، وجود ندارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14323/5
آغاز: أد زكوة المال للفقیر ** تنج من الشجاع (کذا) و السعير؛ انجام: و الفضل في التمر و یجرن الثمن ** و رأى عثمان سخنف ممتهن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (132-136)، 12 سطر، اندازه: 12/5×7 سم [ف: 36-195]
منظومه سبزواری- غرر الفرائد
منظومه (سفینه تبریز)- رسالة الخيل (منظومة)
al-manzūmat-us sanīya fi bayān-il asmā’-il lugawīya = manzumat-un fi mutallatat-i qutrub = urjuzat-un fi-1 mutallatāt-il lugawīya
ازهری، ابراهیم
azharī, ebrāhīm
وابسته به: المثلث في اللغة = مثلثات قطرب؛ قطرب، محمد بن مستنیر (206ق)
ابو علی محمد بن مستنیر معروف به قطرب نحوی ارجوزهای به نام «المثلث في اللغة» نگاشت و در آن لغاتی را که در اعراب به سه شکل خوانده می شوند «همانند سلام، کلام، حسرة، حلم، سبت و دیگر لغاتی که به سه شکل مفتوح و مکسور و مضموم قرائت می شوند جمع آوری نموده و به «مثلثات قطرب» مشهور است. مثلثات قطرب مورد شرح دانشمندان دیگر قرار گرفته و از جمله شروح آن منظومه ابراهیم از هری است. مؤلف در این منظومه که بیش از 150 بیت باشد، علاوه بر شرح مثلثات قطرب
از کتاب های صحیح دیگر همچون صحاح جوهری مطالبی را افزوده است. نام این شرح در میان شروحی که در کشف الظنون (15×8/2) برای «المثلث في اللغة» نوشته شده نیامده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: الحمد لله الذي هدانا ** لملة الاسلام و اجتبانا / بمنه وجوده اصطفانا ** بفضل توحید فلا ینال / نظمت من مثلثات قطرب ** ارجوزة لذيذة في المشرب
[فهرست دار الكتب جلد 2 چاپ سال 1924 صفحه 41 و چاپ 1963 جلد 3 صفحه 126؛ اکتفاء القنوع: ص 314؛ مجمع العلمي 290/3]
آغاز برابر؛ انجام: و الناظم ابراهیم الازهرى ** و نظمه یفهمه الذكي / و ذنبه یغفره العلى ** و القصد منه یستجب سوالی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3ص (27 -29)، 17سطر (17×11)، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-96]
آغاز: برابر، انجام: تمت بعون الله ذی القصيدة ** بشرح الفاظ اتت مفيدة / فاغفر لی الذنوب ... ** و امض
علی واجب السوال. کا: منوچهر بن عبد الله، تا: 1009ق؛ جلد: تیماج، 6گ (حاشیه 133پ حاشیه 138)، ابعاد متن: 12×8، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 471-12]
آغاز: برابر
خط: گوناگون، کا: محمد مهدی واعظ کرمانی، تا: 1245ق؛ 5ص (42-46)، 28-30سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 9-169]
آغاز برابر؛ انجام: ناغفر لی الذنوب یا علی ** و امنن بنجحی و أجب سؤالي
خط: نسخ، کا: صالح بن عطية، تا: 1334ق؛ 7گ (137-143)، 16سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 36-288]
منظومه شرف- مقدمة الصلاة
manzūmat-uşşabbān
صبان، محمد بن علی، - 1206 قمری
sabbān, mohammad ebn-e ‘alī(- 1792)
16 بیت است که در ابتدای آن، به عنوان «منظومة العلامة الصبان» معرفی شده است. گفتنی است در الفهرس الشامل منظومة في ضبط أسماء رجال صحیحی البخاري و مسلم و الموطأ» از صبان معرفی شده است.
چاپ: مشار عربی، ص 923، مصر، سنگی، 1281ق، رقعی، 2ص
(صص 72-73)
الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوي و علومه [1609/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1248/12
آغاز: صلو صحیح غرام صبره ضعفا ** و بدلوا قطع من في حسنکم شفغا / وارثو الحال علیل في محبتکم ** و انحوا غريبة علی ابوابکم وقفا؛ انجام: و الآل و الصحب و الاتباع ما علقت ** صبابه بفؤاد خالط الكلفا / و ما محمد الصبان أنشد کم ** صلوا صحیح غرام صبره ضعفا
خط: نسخ، کا: سراجی یمنی، یحیی بن صالح، تا: 5 جمادی الثاني 1395ق؛ 2 ص (81-82)، 13 سطر [عکسی ف: 3-556]
منظومه طبی- طب منظوم
mnz.-ye tebbī=pezeškī
منظومه ای طبی است در 9 بیت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9520/3
آغاز: بوعلی گفت آن حکیم پر خرد ** آدمی را هفت علی هست
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص (11پ)، 16سطر، اندازه: 16×11/5 سم [ف: 30-190]
manzumat-ul abbas
کاظمی، عباس بن حسن
kāzemī, “abbās ebn-e hasan
منظومه ای است در فروعات دین که مؤلف آن را در دو قسمت به نظم کشیده است: 1. در صوم با این
آغاز: و هاك نظما في الصيام قد حلی ** و انساغ شهدا بل و طاب منهلا؛ 2. در خمس با این آغاز: «منظومة العباس خیر ما نظم ** له البقا فیها جوامع الكلم».
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 996
آغاز: بسمله، افتتح المقال حسبما ورد ** باسم الاله قل هو الله احد / و انثنی اعوذ في رب الفلق ** من شر کل حاسد و ما خلق (حسد)؛ انجام: و حصة الامام قیل او اشتهر ** تحرز حتی أن تری المهدي ظهر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه همان نسخه محمد تقی بن محمد شفیع بوشهری است که در الذريعه به آن اشاره شده؛ جلد: تیماج، 26 گ، 14سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 2-259]
منظومه عربی در شام- داستان عربی در شام
manzūmat-ul ‘arūd = al-kāfī = d.-i şāḥib ibn-i “abbād
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، 326 - 385 قمری
sāheb ebn-e 'abbād, esmāʻīl ebn-e ‘abbād (939 - 996)
در نسخه حاضر عنوان کتاب منظوم في علم القوافي یاد شده و کاتب می گوید: «این مثنوی دارای 35 بیت است».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 28/ 14590
آغاز: یا سائلی عن ادب القوافي ** خذ الجواب و الجواب شافی حرف الروي عند أهل الخبر ** لابد منه في ضروب الشعر؛ انجام: ثم الصلاة عدد الرمال ** علی النبي المصطفى و الآل
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 8 صفر 721ق؛ جلد: تیماج، 155گ، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 7641]
mnz.-ye ‘aqā'ed
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28221
آغاز: بسمله، ثنا للخالق غیرا او افلاک بر اندی قطره دین گوهری پاک؛ انجام: خجا مغفرت یا بغای خطا عنه سزاوار ایلکای تورلوك عطا عن - تمت الكتاب سنه
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1308 ق [رایانه]
mnz.-ye ‘alāʻ-od-dīn
منظومه در شمارش گناهان کبیره است که هفتاد گناه را نام می برد در 48 بیت عربی. ناظم سنی حنفی است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 172/5 - 1/172
آغاز: بسمله قال الامام الفقيه الزاهد ** العالم علاء الدين المعروف / تغمده الله تعالی بغفرانه ** و أرضاه برضوانه و فضله / یا صاحب اسمع عدد الكبائر ** من الذنوب ما سوی الصغاير / تعدادها سبعون بالحساب ** فاعلها بشره بالعذاب / الأول اشراك بالاله ** نعوذ منه کلنا بالله؛ انجام و مرتج من ربه غفرانه ** وطالب تحية رضوانه / وقائل عند انتها مقاله ** صلی علی محمد وآله
خط: نسخ، کا: ابوبکر بن الله ویردی، تا: یکشنبه اواخر ربیع الثاني 1101ق، جا: ارز روم در محله دار آغاجی؛ 2گ، 15 سطر، اندازه: 18×15 سم [ف: 8-4642]
منظومة غرامی صحیح في مصطلح الحديث - القصيدة الغرامية
منظومة فسوة الفصيل- فسوة الفصيل
mnz.-ye fazlīye
رضایی، ق 11 قمری
rezayi(- 17c)
تاریخ تأليف: رمضان 1082ق
تلخیص و نظمی است از رساله «صلاتیه» کیدانی در احکام نماز بنا بر مذاهب اهل سنت. این منظومه که در دویست و بیست و یک بیت می باشد به نام فرزند ناظم (فضل الله) نظم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1490/16
آغاز: کریم و لا ینام وحی موجود ** قدیم ولا یزال و فرد و مسجود / ملکلر تسبحك ایلر سماده ** ایدرلر ذکر کی قوشلر هواده؛ انجام: هزارن مرحبا ماه صیامه ** رساله انده ایردی اختتامه / سنه بیك سکسان ایکی اولدی ای یار ** دیسم ختم اوله تاریخی سزاوار
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ربیع الأول 1245ق، جا: دیمو ته توقات مدرسه تکیه؛ جلد: مقوایی عطف تیماج، 7گ (163-169ر)، اندازه: 21×16سم [ف: 4-293]
منظومه فقهی- فقه منظوم
منظومه فقهی- فذلكة
mnz.-ye feqhī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28180
آغاز: بسمله، ... بر زبان میدانم که بجان دلش محضر خوانم؛ انجام: بار کنا را و بدین او را بخاک درویش یحتبی بوز نجیل بار سینگ آنینگ تورشین ...
خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
al-manzumat-ul fiqhiya wa-n nahwiya
افجه ای لواسانی، علی، ق13 قمری
afje’ī lavāsānī, ‘alī( - 19c)
اوراق مشوشی است مشتمل بر منظومه ای در فقه و سپس منظومه ای در نحو، و پس از آن در اصول فقه که منظومه اخیر دارای شرح مستقل نیز می باشد ولی در بقیه متن، شرح و توضیحات به صورت بین سطری درج شده است. در بخش نحوی به توضیح حروف ایجاب، حروف جر، حروف عطف و
... پرداخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15575/1
آغاز: من اشتری جارية مسروقة ** من ارض صلح بیعها ممنوعه / ویلزم الرد الى مالکها ** قول الى الحاكم أو بایعها؛ آغاز 2: شروع آنچه تفسیر آن به صورت مستقل درج شده، این ابیات است: یرجح السند علی ما في التعداد ** نظمتها بیان قول الاستاد ... /مرجح الراوي بوصف الاوصاف
** مطلع السياق أعلم ما في الباد أقول کما قلت تفصیل ما اجملنا في النظم مرجحات السند؛ انجام: انجام 1: ... فیجب الإتيان بجمیع المحتملات کما اشرنا و الله العالم، انجام 2 (پایان نسخه): ... و الساحر الكفار لا یقتل لأن الكفر اعلظم من السحر و الأن السحر و الكفر مقرونان
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 29گ (1ر16ر و 59ر -71پ)، 15 سطر، اندازه: 22/2×14/3 سم [ف: 43-169]
منظومه في اصول فقه- البهجة المرضية
/ اصول فقه / عربی
mnz.-un fi usul-il fiqh = urjuzat-un fi usul-il fiqh
ارجوزه کوتاهی است در مسائل اصول فقه شیعه به صورت پرسش و پاسخ در 35 بیت. در این منظومه از کتاب های وافی فیض کاشانی، وسائل الشيعة شیخ حر عاملی و بحارالانوار علامه مجلسی نام برده است. در یک مورد می گوید: «و قال شیخنا الفقيه في الدرر ** ان العلاج ان تعارض الخبر / عرض الحديثين علی الكتاب ** ثم علی ترك هوی النصاب».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15805/3
آغاز: ما القول في انسداد باب العلم ** و فتح باب الظن عند الحكم؛ انجام: و في زمان الحجة الامام ** یمکن أن یعلم بالاحکام / من اتفاق صحبه جمیعا ** اذ هم ثقاته فکن سمیعا گویا قطعه ای از یک منظومه بلند باشد؛ خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن عل کرزکانی بحرانی، تا: اواخر قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (106-107)، 26سطر (17×11)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 40-188]
منظومة في التجويد- تجوید منظوم
mnz.-un fi-t tajwid
دیرینی، عبدالعزیز بن احمد، 612 - 694 قمری
dirini, abd-ol-aziz ebn-e ahmad (1216 - 1295)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1355/6 عکسی
آغاز: بسمله. وما توفیقی الا بالله تعالیت یا ذا العرش یا منزل الذكر ** فجد بالرضا یا عالم السر والجهر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3849؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 2 جمادی الثاني 816ق؛ 5ص (75-79)، 16 سطر [عکسی ف: 4-112]
منظومة في تجوید فاتحة الكتاب- شرح القصيده الفائحة في تجوید الفاتحة
mnz.-on fi-t tahqīg mnz.
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/15 ف
نسخه اصل: بادلیان آکسفورد ش 94 والکر Walkar(ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095 ق [فیلمها ف: 1-568]
mnz.-un fi-t tadkīr
حریری
harīrī
منظومه نیکویی است در 48 بیت در پند و نصیحت. بین هر بیت که میمیه است یک بیت مختلف آمده است (البته به جز 4 بیت آغازین). در آغاز، با خط اصلی چنین نگاشته شده: «قافية الميم للحریری». حریری، شاید همان قاسم بن علی حریری صاحب مقامات حریری باشد که به سال 516ق در گذشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15120/2
آغاز: ایا من یدعی الفهم ** الى کم یا اخی الوهم / عبی الذنب والذم ** و تخطی الخطأ الجم؛ انجام: بذا اوصیت یا صاح ** و قد بحت کمن باح / فطوبی لفتی راح ** بادابی يأتم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (65)، 12 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 38-337]
منظومة في تعداد الكبائر - ذنوب الكبائر
منظومة في التوحيد و العدل- الفرائد
mnz-un fi-i huruf = urjuzat-un fi-n nahw
بیتوشی، احمد بن عبدالله، 11ق 12 قمری
beytusi,ahmad ebn-e abd-ol-lah (17c - 18c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18334
آغاز: بسمله ربنا وفقنا بالتتمیم و به نستعین؛ انجام: و بالاخره ارضیه بحق محمد و آله
خط: نسخ، کا: قاضویه، ابن میرزا محمد، تا: 1304 ق [رایانه]
منظومة في الديات- الديات
المنظومة في الربع المجيب - النرهتة البهيجة
منظومة في الرجال- نخبة المقال في معرفة الرجال
منظومة في الرجال- تحفة الرجال و زبدة الزبدة في المقال
منظومة في الرضاع- الرضاع
منظومة في [الشعبذة] والرمل- ارجوزة في علم اشکال الشعباد
mną.-un fi siyar-in nabī
منظومه ای است در بیان سیره و تاریخ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و خلفای ایشان تا حسن بن علی (علیه السلام) که به جهت افتادگی طرفین نسخه، نام منظومه و نام شاعر به دست نیامد. در این نسخه در حاشیه و ذیل ابیات توضیحات شرح گونه درج شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15948/2
آغاز: و من یکون ظن انه وجد ** في نفسه شیئا لبته بغد؛ انجام: و اجتهدوا في حصر نیکابولی ** فانقلبوا بخيبة المأمول
خط: نسخ، بی کا، تا: ق 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 14گ (17ر - 30پ)، 14 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 44-151]
mnz.-un fi-l 'adad = urjūzat-un fi-1 ‘adad
اعسم، محمد علی بن حسین، - 1233 ؟ قمری
a-sam, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn(- 1818)
57 بیت است در عده زنان و در چه مواردی لازم است عده نگه دارند.
آغاز: لنحمد الله مصلین علی ** نبینا خیر نبی ارسلا
انجام: هذا و نهدی افضل الصلاة ** لاحمد و آله الهداة [الذريعه 486/1 شماره 2408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (130ر- 131 پ)، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 28-266]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: حسن بن شیخ علی حلی نجفی، بی تا؛ 5 ص (31-35) [عکسی ف: 7-304]
mnz-un fi-1 irfan = urjuzat-un fi-1 irfan
حسینی جزائری، حسین بن عیسی، ق 11 قمری
hoseynī jazā’erī, hoseyn ebn-e ‘īsā(- 17c)
منظومه ای است عرفانی در 12 بیت که در آن پیامدهای جبران ناپذیر غفلت را به سالک گوشزد نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16208/1
آغاز: استمع نقلا عجیبا یا روی ** من کلام الا ضعفی في المثنوي / قال لی حل بعض العارفين ** عند رجل کان من اهل اليقين؛ انجام: ان ترد ارخاء معراج السلوك ** فاتق الغفلات حتی یعر جوک.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مهر: «العبد محمد ... الطباطبايي» (بیضی)؛ 1 گ (2)، 12 سطر (14×9) [ف: 16741]
mną.-un fi-1 ‘arūd
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1355/12 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3849؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9 ص (136-144)، 16 سطر [عکسی ف: 4-113]
منظومة في العروض و القافية - العروض و القافية
mnz.-un fi-1 ‘aqā'id
زنجانی، اسحاق بن حسن، - 1100 قمری
zanjānī, eshāq ebn-e hasan(- 1689)
وابسته به: الفقه الاكبر؛ ابوحنیفه، نعمان بن ثابت (80-150ق)
شرح کتاب «الفقه الأكبر» ابو حنیفه، نعمان بن ثابت کوفی می باشد.
[هدية العارفين 201/1؛ الاعلام 294/1 ؛ معجم المؤلفين 232/2؛ فهرس المطبوعات التركية العثمانية التي اقتنتها دار الكتب القومية ... 69/1؛ فهرست المخطوطات التركية العثمانية التي افتنتها دار الكتب القومية ... 51/3 و 176/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16080/4
آغاز: کلیدر بسمله گلزار علمك ** رواجی رونقی بازار علمك / صدرات خصلت نظم الهي ** اقالیم کلامك پادشاهی؛ انجام: فلا تنسب ینقصی ان رقصی ** علی مقدار تنشیط الزمان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول؛ 16گ (187- 202)، 13 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 40-678]
منظومة في عقد الاصابع- حساب القبط
mnz.-un fi 'ilm-il ma'āni wa-l bayān wa-l badīs
به طریق ترتیب متن المطول.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19214
آغاز: بسمله مقدمه فصاحه المفرد في سلامته؛ انجام: و امه و اخته عمته لا یقلعه ریحانا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه ای [رایانه]
منظومة في علم الهندسة - الهندسة (ارجوزة)
mnz.-un fi ‘ulūm-il qur'ān
قصیده رائیه ای است در رسم الخط کلمات قرآن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1382/6 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی در ایرلند جنوبی، ش 3961؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، با بلاغ سماع و قرائت؛ 12ص (130-141)، 15 سطر [عکسی ف: 4-168]
منظومة في الفرائض- الفرائض (ارجوزة في)
منظومة في الفرائض- التحفة القدسية
منظومة في الفقه - الفقه المنظوم
منظومة في الكلام- الكلام (ارجوزة)
منظومة في الكلام- خلاصة الكلام في عقائد الاسلام
/ عربی
mnz.-un fimā warad-a min-al af‘āl bi-l-wāw wa-l yā?
ابن مالک، محمد بن عبد الله، 600 - 672 قمری
ebn-e mālek, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1204 1274)
قصیده ای است هائیه دارای 46 بیت در شناخت افعالی که لام الفعل آنها واوی و یائی در لغت وارد شده است. در این زمینه ابن سکیت (-243ق) در اصلاح المنطق، و ابن قتیبه (-276ق) در ادب الكاتب بابی نهاده اند. ابن مالک این افعال را به نظم کشیده است.
آغاز: حمد الربي و الصلاة لاحمد ** من قد دعوت الي الهدي و دعیته / اعلم بان الواو والیاء قد اتت ** في بعض الفاظ کنحو منیته / قل آن نسبت عزوته و عزیته ** و کنیت احمد کنیته و کنو تهللامام جمال الدين بن مالك في الفعل الواوي و اليائي: قل آن نسبت عزوته و عزیته ** و کنوت احمد كنية و کنیته
انجام: یکنو و یکنی ان تکلم طالبا ** غیر المراد و مثل ذاك سلیته / ثم الصلوة مع السلام لمن به ** کل الضلال نفوته و نفیته / هو احمد المختار ثم لآله ** بهم حزوت الكفر ثم حزیته / عینی همت یهمو و یهمی دمعها ** و حموته الماكول مثل حمیته
چاپ: در مجموعة المتون الكبير چاپ مصر به سال 1368 ص 366-362 دیده می شود.
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ 2گ (16-17 در هامش) [ف: 6-134]
آغاز: قل ان تشأ عزوت و عزیت ** و کنوت احمد كنية و کنیته
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی رم 39 روسی 339؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1293ق؛ 3گ (264-266) [عکسی ف: 2 -295]
آغاز: قل ان نسبت عزوته و عزیته ** و کنوت احمد كنية و کنیته؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 2گ (212ر -213پ) [ف: 5 -673]
آغاز و انجام: برابر
کا: عثمان بن عبدالله بن جامع، بی تالف: -484]
منظومة في المثلثات- شرح نظم المثلث للقطرب
منظومة في مثلثات قطرب- المثلث
منظومة في مثلثات قطرب- المنظومة السنية في بیان الاسماء اللغوية
منظومة في المعاني و البيان- عقود الجمان في المعاني و البيان
منظومة في المنطق- المنطق
منظومة في المواريث- الارث
منظومة في المواعظ- المناجاة المنظومة
mnz.-un fi-l mu’annaţāt-il ma‘nawīya
ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری
ebn-e hājeb, “osmān ebn-e 'omar (1175 - 1249)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5236/2
خط: نسخ، کا: محمد مقیم، تا: 1108ق، کاغذ: سپاهانی، 1ص (12)، 19 سطر (16×10)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 15-4172]
mnz.-un fi-n nijāsāt-il ma‘fuwwa fi-ssalāt
از: ابن المعاد حکم شصت و شش چیز نجس را که جایز است با نماز خوان باشد، با نقل بعضی از اقوال فقهای اهل سنت و رد و ایراد در آنها، در این منظومه طی دویست و هفتاد و چهار بیت گزارش کرده است. ناظم نباید ابن المعاد حنفی باشد، زیرا در این منظومه مذهب حنفی رد می شود و ناظم از اهل این مذهب نیست.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8358/10
آغاز: الحمدلله مع حسن الثناء علی ** اسرائه نعما نثرا بمنته / ثم الصلاة علی المختار من مضر ** و آله ثم صحب و شیعته؛ انجام: استغفر الله مما قلته خطأ ** و خالف الرأي فیه نص حکمته
خط: نسخ، کا: عبدالله المؤذن، تا: 1140ق؛ جلد: مقوایی، 4گ (143پ -146ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 21-318]
منظومة في الهيئة- هيئة المفتاح
منظومه کلامی- اعتقاد نامه
mnz.-ye kanz-e mo'men
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16281
آغاز: بسمله، شکرها بر خدای عالمیان ** که با سلام کرد نایلمان؛ انجام: ترک نارد خود احتیاطش را ** در همه حال هر یکی بسزا / سبب دومین جماع بین ** وا ... (ناتمام)
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم، 40ص، 11سطر، اندازه: 17/2×11 سم [ف: 45-132]
منظومه کیمیایی- مرارات (قصیده در)
منظومه کیمیایی- کیمیا (منظوم)
منظومه گدایی- دیوان عبدالکریم گیلانی
mnz.-ye lo'lo'īye
در تجوید قرآن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10424/2
کا: علی رضا بن عوضعلی دیزادیزی، تا: 1260ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح [میراث شهاب: سمش 4-67]
mnZ.-un lamiya
ابن جزری، محمد بن محمد، 751 - 833؟ قمری
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 303/10
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود النصير الطوسي، تا: قرن 8 [ف: 155]
al-manzuma li-i-gazali wa ma yata'allaq-u fi-ha
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1178/33
به نظم و نثر؛ بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3ص (382 -384) [سنا: ف: 2-158]
منظومة اللغات- نصاب
منظومه معینی- زبده معینی
منظومة المقدمة فیما یجب علی قاریء القرآن أن یعلمه- المقدمة الجزرية
mnz.-ye molamma'
این منظومهرا ابوالعباس شروانی در نفحة اليمن آورده به نقل از عباس بن علی مکی. مطلع منظومة: «لی شادن اضنی الحشي بالسحر من چشمانه ** اصمی الفؤاد و صادنی بالتیر من مژگانه».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 111/9 - طباطبائی
بی کا، بی تا؛ 2گ (56-57ر)، اندازه: 19×12 سم [ف: 22-28]
کلیشادی، محمود بن حسین
mnz.-ye nāserīye
kelīšādī, mahmūd ebn-e hoseyn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19884
آغاز: اعوذ بالله من الشيطان ** افوز باسم ربی الرحمن؛ انجام: و صل في الايام و الليالي رب علی محمد و الال
خط: نسخ، بی کا، بی تاجلد: مقوا، 56گ، 11 سطر [رایانه]
manzumat-ul waqiya fi istilah-i ilm-il qafiya
ابن قزلجی، محمد حسن، ق14 قمری
ebn-e qezeljī, mohammad hasan(- 20c)
در این منظومه مباحث مربوط به علم قافیه در پنج قسم به شرح ذیل به رشته تحریر در آمده: 1. معنی قافیه، 2. حروف قافیه، 3. حرکات قافیه، 4. انواع قافیه، 5. عیوب قافیه. این منظومه بنا به گفته مؤلف که نوه محقق ترجانی می باشد، به درخواست جمعی از اشراف از جمله نوه سید محمد لاهیجانی در 136 بیت به نظم در آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4223/2
آغاز: بسمله، یقول الراجي رحمة الرب العلي ** و هو محمد حسن نجل العلي ... / الفاضل المحقق الترجاني ** و قاهما الله من النيران؛ انجام: فالحمدلله مع الصلوة ** علی النبي سید السادات و آله و صحبه أهل الهدي ** في ذا علی بدا اکون عائدا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1311ق؛ مصحح، محشی با امضای قزلجی، عثمانی ش کی؛ جلد: گالینگور، 9گ (34-42پ)، 8سطر (1467/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 18-174]
منظومه های اسماعیلی- کلام (منظوم)
mnz.-hā-ye esmāʻīlī
تاریخ تأليف: 777ق دو منظومه اسماعیلی است، گویا از یک تن. نخستین تخلص قماحی» دارد، در 49 بیت و دومین تاریخ سرودن 777ق، در 121 بیت.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 18/3 - عکسی
آغاز: آغاز نخستین: هان ای مسافران ره دین سفر کنید ** زین منزل خطیر سخن مختصر کنید؛ آغاز دومین: به نام خالق خلقان خدای فرد بی همتا ** سمیع و صانع و سبحان، کریم واحد و یکتا؛ انجام: آن به که چون «قماحی» از این دهر ** گوشه ای گیرید و ترک دار و مدار کنید پس از هجرت که هفتصد بود با هفتاد و هفت اندم که کردم قطع این معنی ولی اولی اولا.
نسخه اصل: زنده یاد استاد محمد تقی مدرس رضوی بوده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا پایان قرن 10؛ 23ص (122-144) [عکسی ف: 269-2]
mnz.-u hadaya
مازندرانی، محمد علی
māzandarānī, mohammad ‘alī
منظومه ای است در مسائل دینی که با عنوان «هدية» تنظیم شده: هدیه 1. وجوب عصمة الامام؛ 2. القول فیما یتفرع علی امامه کل واحد بانفراده؛ 3. في أن النبي استخلف؛ 4. مطاعن الخلفا علی ما ابان من کتبهم و فیها یذکر کون عمر مابونا؛ 5. في آن مالهم من القرابه و المدفن و من کونهم من الصحابه و کون اکثر البلاد معتقدیهم و الفضلاء مقریهم اتفاق اصحاب النبي علی خلاف الحق لا ینفعهم؛ 6. في رد عذرهم یکون علی علیه السلام صغیر السن و کونهم اسن منه؛ 7. القول في لزوم فسق ابو بکر و عمر في شهاده؛ 8. القول في ماستنبط ان بعض علماء الشر و معادون لعلی علیه السلام؛ 9. ذکر الأدلة التي ذکره الفخر الرازي في الاربعين. بعد از این هدیه مثل آن است که هدایای دیگری بوده که این نسخه فاقد آن است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي من اجتهد ** عرفه ما واجب آن یعتقد
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 226/2
آغاز برابر؛ انجام: و قال فخر بعد ابی بکر علم ** لا في حیوته و ذابلا کلم
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 56ص (75-131)، 24 سطر ( 15/5×7)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 7-196]
منظومه ی ملازاده- ارث
manzūmat-ol yamanīya
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 1350 قمری
dāneš-e tabrīzī, lotf-'alī ebn-e mohammad kāzem (1852 - 1932)
منظومه ای است در صد بیت که به خواهش میرزا ابوالقاسم و به منظور اندرز به محمد بن محمود سروده شده است. عناوین فصول نسخه: نیایش، مدح کلام، وصف عشق، مناجات، خطاب الى العشق ، سبب نظم مثنوی، شروع من المقصود، بیان مدارج اکتساب، مقاله تهذیبیه و ختام.
سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 95
آغاز: الحمد لواهب العطايا ** سر الزلات و الخطايا؛ انجام: پیوسته و دائم و مؤبد ** صلی الله علی محمد
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق شیرازی، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 9گ، 8سطر، اندازه: 21×13/5 سم [اوراق عتیق: 2-400]
منظوم فتوح الشام- صمصام الاسلام
min ‘ajāyib-il maxlūdāt anna-hū wașala k ...
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1164/6
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4035؛ خط: نسخ، کا: مطهر بن عامر بن محمد بن عبدالله بن عامر بن علی شهید هادوی حسنی علوی فاطمی، تا: با تاریخ 1153ق؛ 1ص (76)، 35سطر [عکسی ف: 352-3]
man'-u jawāz-il mut'a
حسینی داغستانی، احمد بن مهاجر
hoseynī dāqestānī, ahmad ebn-e mohājer
پاسخ سؤالي است از هند راجع به متعه و نکاح موقت که مؤلف آن را حرام و حکم متعه را منسوخ می داند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1060/2
آغاز: الحمدلله الذي أحل النكاح و نسخ المتعة و حرم السفاح و الصلاة و السلام علی نبیه الموضح بمنسوخات الاحكام، انجام: و لهذا یقع الكفاية لاهل النجاة و العناية لاهل الضلال و الجناية عصمنا الله تعالی من شرور أنفسنا ..
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 3گ (81پ -83ر)، 17 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 3-247]
man“-uz zawja nafs-a-hā qabal-ad duxūl ‘an-iz zawj ḥattā taqbidu-l mahr = jawāz-u imtināʻ-iz zawja ‘an-il istimtā' qabal-a qabd-il mahr
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
رساله ای است در امتناع زن از مجامعت پیش از وصول مهر. این گفتار گویا از بهایی یا پدر او است.
آغاز: بسمله یجوز للزوجة قبل الدخول منع نفسها عن الزوج و الامتناع من سائر الاستمتاعات حتی تقبض مهرها لانعلم في ذلك خلاف بین علمائنا رضوان الله علیهم و دلیلنا علیه النقل و العقل اما النقل فاطلاقهم أن لها الامتناع من الزوج الى ان تقبض المهر ولم یخصص احمد منهم الامتناع بالوطی بل کلهم اطلقوا الامتناع بحیث یشمل محل النزاع ...
انجام: فلا معنی لتسلیم النفس الا التهيؤ للاستمتاعات و رفع الموانع التي من جهتها و التخلية بینه و بین ما یجوز له من الاستمتاعات منها هذا ماخطر بالبال ... و الحمدلله اولا و آخر.
[الذريعة 242/5، مكتبة امیر المؤمنين 270/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن خلیل تبریزی، تا: 1014ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 4گ، 12سطر، اندازه: 17/8×12/5 سم [ف: 21-1516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1014ق؛ محشی با نشان «منه»؛ 3گ (185-187ر) [ف: 5-1784]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا مما لا ینکره من شم رائحة الإنصاف. و الله اعلم بحقيقة الحال. نقل عن خط مؤلفه، شیخنا البهائي
خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ کاغذ: سپاهانی، 2گ (142پ- 143پ)، 25سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-75]
آغاز برابر؛ انجام: لیس سو الا عن الجواز بهذا الاصطلاح و کذا جواب الامام (علیه السلام) یقوله لا تحل الصلوة في جیر محض و هذا مما لا ینکره من شم رائحة الانصاف و الله اعلم بحقيقة الحال نقل من خط مؤلفه البهائي رحمة الله
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1079ق؛ از روی خط مؤلف؛ 2 ص (278-277)، 25 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 9-357]
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالالعکسی [ف: 6-409]
06 مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18573
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1079ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 45 سطر، اندازه: 26×13سم [ف: 21-1515]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الاول 1102ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 2 گ، 25 سطر، اندازه: 15/5 ×29سم [ف: 3-1326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 8 محرم 1132ق؛ جلد: تیماج، 1گ، 19سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4-2054]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد امین بن حمد علی شریف استر آبادی، تا: 1098 تا
1101ق، جا: نساء ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (251پ- 253)، 15سطر (11×6)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 14-300]
al-mun‘iš
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, “abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
مباحث عرفانی را در قالبی ادبی و در ضمن 40 فصل بدون عنوان بیان کرده است و از اقوال صوفیان و شاعران بسیار نقل می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8578
آغاز: الحمدلله مخرج الخلق من الوجود الى القدم و محیی مبیح دار الرزق من فیض الهود و محض الكرم و مزعج قلوب اولیاء بما سبق لهم في القدم؛ انجام: التقوى أن تبقی بقلبك من الغفلات و بنفسك من الشبهات و بخالقك من اللذات و بجوار حك من السيئات فحینئذ یرجی لك أن تبلغ ملکوت السموات.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا احمد بن سلیمان شافعی رفاعی بصری، تا: دوشنبه 7 شعبان 1176ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری (مستطیل)؛ جلد: مقوایی، 128 گی، 19سطر، اندازه: 22/5x15/5 سم [ف: 28-134]
al-mun‘ifa
نام جامع در متن نیامده و در متون کتاب شناسی اثری از کتاب دیده نشد. نسخه در واقع اثر متفرق و پراکنده ای است در علم اکسیر از مباحث کیمیا به انضمام اوراق چندی از «رساله الحكمة الصنعويه» یا «سراج الظلمة و الرحمة لهذا الأمة» منسوب به یحیی برمکی.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 356/1
آغاز: بسمله، لقد قلبت عینایی عن عینه قلبی ... هذه الابيات جمیعا موجهة علی الطريق الاقرب من طریق الاكسير؛ انجام: اتم حتی یبلغ رأيك و تعلم أن کتابی هذا هو کتاب المنعفه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: گالینگور، 11گ (1-11)، 18 سطر، اندازه: 18/2×12 سم [ف: - 670]
man-u qira'at-i kutub-il hadit
رساله کوتاهی است در پاسخ به این پرسش که آیا علمای زیدیه احادیث اهل سنت را قبول دارند یا خیر؟ و چنانچه قبول دارند، تا چه اندازه؟
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15361/3
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين و بعد فقد عرفت ما ذکر من الخطر في المنع من کتب الفروع و التفسير عنها و انه بخلاف الاجماع الى غیر ذلك فما ظنك بمن منع القرائة في کتب الحديث؛ انجام: و ان الله المرجع في الحديث متنا و اسناد سیما في الصحابة و مع ذلك فلو ثبت ذلك لکان قد خالف قول الحفاظ کما عرفت و هذا أمر لایزال أهل الحديث ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه، 2گ (61ر -62پ)، 32سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 39-76]
min ‘alāmāt-il i'timād‘ala-l ‘amal nuqşān-ur rajā’ ‘ind-a wujūd-iz zalal
مکی، تاج الدين بن عطاء الله
makkī, tāj-od-dīn ebn-e ‘atā’-ol-lāh
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7208/30
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 6گ (292پ- 297پ)، ابعاد متن: 12/5×6، اندازه: 20×12سم [ف: 16-489]
monem-on nademin
اردکانی، حسینقلی بن محمد باقر
ardakānī, hoseynqolī ebn-e mohammad bāqer
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 840
آغاز: وقتی موسم باران شد و در کوفه باران نیامد مردم هم مضطرب شدند بخدمت امیر (علیه السلام) آمدند؛ انجام: در حق امام و با اعتقاد در امامت آنجناب علیه السلام شد.
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1261ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: خاندان یحیی احمد آبادی واعظ؛ کاغذ: اصفهانی، 247گ، 19سطر (15×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-708]
al-man' min-al jadal
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
در درک حقیقت الهي و نکوهش از آنان که با بزرگان و مشایخ به جدل برمی خیزند و گفته های آنان را گستاخانه پاسخ می گویند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4353/24
آغاز: الحمدلله الذي قدر و قضی و حکم فأمضى و رضی فأرضى و تقدس عظمت و جلالا أن یکون عرضا؛ انجام: انتهی ما قدر لنا أن نورد من هذا المنزل و الحمدلله وحده ...
کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید، تا: 1107-1084 ق؛ جلد: تیماج، 2گ (82ر-83پ)، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 11-343]
al-man' min tafdīl-il malā’ika ‘ala-1 anbīyā’
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
مؤلف در آن به برتری انبیاء علیهم السلام بر ملائکه پرداخته است و در آن تفسیر آیه 70 سوره اسراء (و لقد کرمنا بنی آدم)را آورده است. رساله حاضر غیر رساله «تفضیل الأنبياء علی الملائكة» مؤلف می باشد.
آغاز: مسألة أن سال مسائل مستدلا علی فضل الملائكة علی الانبياء صلوات الله علیهم فقال ما ینکرون أن یکون قوله تعالی و لقد کرمنا بنی آدم و حملناهم في البر و البحر و رزقناهم ... الجواب یقال له لم زعمت اولا ان ظاهر الكلام یقتضی أن في المخلوقات
انجام: ولو ذکر الانبيا بذکر یخصهم ممن عداهم ممن لیس بذی فضل لفضلهم علی الملائكة، و هذا واضح بحمد الله و حسن معونته و توفیقه.
چاپ: در ضمن کتاب رسائل در بغداد، مكتبة الشريف المرتضي العامة، محقق احمد الحسيني، چاپ اول، 150ص، 1386ق؛ ضمن الرسائل الشريف المرتضي، قم، دار القرآن الكريم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانية، ص 169 - 174
[الذريعة ج 4-350 و 395/20؛ ريحانة الادب ج 3-116، رجال نجاشی 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 5 ص (8 ×12)، 23 سطر، اندازه: 13/3 ×26/2سم [ف: 7-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الحميد بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثاني 1056ق؛ جلد: مقوایی، 3گ (61پ -63پ)، 23 سطر، اندازه: 25/5×13سم [ف: 1-282]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیزالله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 5 ص (116 -120) [عکسی ف: 7-207]
نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20سطر [فیلمها ف: 1-575]
man“-ul man' “an-il jam' bayn-al fāțimīyatayn
آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری
āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)
در فقه به خواهش برخی از دانشمندان ساخته است.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 98/2
آغاز: بسمله. احمده علی نواله ... و بعد فیقول (مؤلف) انه قد التمس منی بعض الفضلاء و فضلاء السادة؛ انجام: و بان المقصد و المرام و المطلب لو احتاط احد في المقام و لم یعب ولم یعتب و قد وقع الفراغ من تسویده ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 شوال 1237ق؛ جلد: تیماج، 14گ (57پ - 70پ) [ف: -714]
min garāyib-i ḥadrat-i amīr-il-mu'minīn
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 2/2
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 932ق؛ 1ص (8)، اندازه: 17×12 سم [نشریه: 1355]
monfajer-ol ma‘ānī
یزدی، احمد بن حسن، - 1310 ؟ قمری
yazdī, ahmad ebn-e hasan(- 1893)
مشتمل است بر 73 «انفجار» درباره تفسیر سوره مبارکه فجر، همراه با مواعظ و نصایح و فضایل و معاجز و مصائب و همچنین وضع و تعیین تاریخ هجری. یاد آوری می شود نظر به این که همه مجالس با سوره شریف فجر آغاز می شود مؤلف آن را «منفجر المعاني» نام نهاده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي لیس لقضائه دافع و لا لعطائه مانع. [فهرستواره منزوی 637/6]
آغاز: برابر؛ انجام: ابابکر عثمان و النيران
خط: نسخ، بی کا، تا: 1014ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: یا بر شتر بی جهاز سوار یا زنرا به زندان برده باشند چنانچه زینب فرمود.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ناتمام و آخرین انفجار نگارش نیافته؛ جلد: تیماج، 215گ، 19سطر، اندازه: 17/2×21/7سم [ف: 14-545]
al-manfi'a
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
گویا از رسالات جابر بن حیان باشد که در این رساله از چند کتاب خود نام برده و آن را مقدمه کتاب «الملك» دانسته است.گفتاری است در برخی از مفردات کیمیا. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله. الحمدلله العلي القدير ربنا العظيم الخبير الذي علا علی العباد بقدرته و قهرهم بعزته وصلاته علی انبیائه و رسله اجمعین؛ فهذا باب نتفسر به کثیر من کتبنا ویدلك علی قطعة كبيرة في العلم بهذه الصناعة و سمینا هذا الكتاب المنفعة، أي منفعة اخواننا الذين ذکرناهم في کتاب الأدلة
انجام: ان کتابی هذا هو کتاب المنفعة حقا انشاء الله تعالی. فقد تم و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین الطيبين الطاهرين و سلم تسلیما ...[تاریخ نگارش های عربی 304/4]
شرح و حواشی:
1- اغراض
کتاب المنفعة و تفسیره: جابر بن حیان (120-198ق)
2- کتاب المنفعة (ترجمه)
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15ص (13-17)، 16 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 10-552]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان: تدبیر الاكسير الاعظم (اربع عشرة رسالة في صنعة الكيمياء)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (29پ - 32ر)، 13 سطر، اندازه: 14/5×8/5 سم [ف: 33-36]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: 1259ق؛ 2گ (199پ -200ر)، 23 سطر (10/5 × 22/5)، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 14-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ 3گ (38-40پ)، 24 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: 9-419]
. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10884/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی اکبر، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، قطع: خشتی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق، جا: کربلا؛ 7 گ، 15 سطر، اندازه: 16×10سم [ف مخ: 1-388]
آغاز برابر؛ انجام: و ان کان ممدوحا و من الله جل جلاله اسئل لك حسن التوفيق و التسديد و الارشاد بلطفه و کرمه. هذا آخر کتاب المنفعة.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ 5گ (159پ -163ر)، 19سطر (14/5×8/5 )، اندازه: 137× 22/3سم [ف: 29/2-621]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: میشن، 11ص (105-95 )، 17سطر، اندازه: 20/8×13سم [ف: 6-233]
آغاز: بسمله، الحمدلله العلي القدير
بی کا، تا: 1300ق، جلد: گالینگور، 5ص (13-17)، اندازه: 18×11 سم [ف: 5-1768]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا قاسم بیک اخگر، تا: 1328ق، جا: حیدر آباد؛ 3گ (79پ -81)، ابعاد متن: 26×14، اندازه: 34×21 سم [ف: 12-303]
manfeʻat-e šarāb
اصفهان، اصفهان، شماره نسخه: 265/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-935]
min fawā'id-i abī sa‘īd al-xarrāz
خراز، احمد بن عیسی، - 286 ؟ قمری
xarrāz, ahmad ebn-e ‘īsā(- 900)
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374. ثلث فوائد؛ خط: نسخ،
بی کا، بی تا؛ 21 سطر [فیلمها ف: 1-579]
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374. بندی با عنوان «حکی عن ابی سعید الخراز»؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن سودلیر، بی تا، 1ص (31پ) [فیلمها ف: 1-513]
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374. من فوائد ابی سعید الخراز؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن سودلیر، بی تا، 1ص(32ر) [فیلمها ف: 1 -513]
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374. قال ابوسعید الخراز؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن سودلیر، بی تا؛ 1ص (32پ) [ فیلمها ف: 1-513]
min fawā'id-iš šayx-il ‘ālim-ir rabbānī awħad-ud-dīn al-kirmānī
اوحدالدین کرمانی، حامد بن ابی الفخر، 561 - 635 قمری
awhad-od-dīn-e kermānī, hāmed ebn-e abe-l-faxr(1166 - 1238)
به عربی با دیباچه فارسی از کس دیگر.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1422/1 - ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2910؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-599]
men favā’ed-e farīd-od-dīn 'attār
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627؟ قمری
‘attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
چند قصیده فارسی است به قافیه الف و تا و راء و جز آن.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1422/8 ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2910؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-600]
manqabat-ol javāher = mastūrāt
بدخشی، حیدر، ق8 قمری
badaxšī, heydar(- 14c)
در منقبت و خوارق سید علی همدانی. [فهرستواره منزوی 2312/3]
نسخه اصل: دیوان هند ش 2486 اته 1850؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (342-346) [فیلمها ف: 2-111]
نسخه اصل: کتابخانه ملی 224؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-630]
نسخه اصل: کتابخانه خانقاه احمدی فقراء ذهبیه؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-631]
manqabat-ol heydarīya
علیمراد بن علی محمد
‘alī-morād ebn-e ‘alī mohammad
رساله متوسطی است در فضایل علی (علیه السلام) مشتمل بر دو «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه 1) در مولود فرخنده مقدمه، 2) دراثبات امامت؛ فصل 1. در شمه ای از فضائل ومناقب؛ فصل 2. در بعضی از اخلاق حمیده و صفات پسندیده؛ فصل 3. در قلیلی از معجزات وخوارق عادت؛ 4. احکام و قضایای آن حضرت؛ 5. در بعضی از فضائل ومناقب سایر ائمه خاتمه در تولد حضرت صاحب الزمان.
قم، گلپایگانی شماره نسخه: 4136/1 - 21/56
آغاز: الحمدلله الذي من علینا بسوابغ النعماء واکرمنا بولاية الأولياء وخصصنا بمنه بجریل العطاء وجعلنا من امة سید الأنبياء؛ انجام: ای کاش در صحرای کربلا در رکاب سعادت انتساب آن حضرت حاضر می بودم تا جان خود را فدای آن حضرت می کردم.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 73گ، 19سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 8-4645]
میرزا / نامه نگاری / فارسی
manqabat-e ‘abbās mīrzā
نویسنده که از متملقان و چاپلوسان زمان بوده در این رساله با عباراتی سر و پا مصنع پس از حمد خدا و مدح پیغمبر به تحسین عباس میرزا نایب السلطنه فتحعلی شاه می پردازد و در آخر نیز تملق را از میرزا ابوالقاسم فراهانی دریغ نمی کند. نثر بسیار بارد و فارسی است و کتابت سرا پای مغلوط می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1577/2
آغاز: بسمله، شکر بی حدود و درود نامعدود مر پادشاهی را؛ انجام: در همه جا برشته نظم بر آورد انشاء الله تعالی بعون الله ملیك متعال.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، وص (80-88)، 31 سطر (12×22)، اندازه: 30×20سم [ف: 10-108]
manqabat-ol mortazavī
abolfath ebn-e farīd(- 19c)
ابوالفتح بن فرید، ق13 قمری
تاریخ تأليف: دوشنبه 23 رمضان 1241ق
شامل 12 «باب» و یک «خاتمه» است در فضیلت حضرت علی (علیه السلام) که نسخه ما چند برگ پراکنده ای بیش از این کتاب را ندارد.
بی کا، تا: 1241 ق [نشریه: 7-771]
آغاز: باب ششم در خوارق و ظهور کرامات و معجزات آنحضرت علیه السلام در شواهد النبوه مسطور است که بروایت صحیحه ...
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، بی تاب افتادگی: آغاز؛ 38 گ، 17 سطر (19×10)، اندازه: 14/5 × 24/5سم [ف: 2-262]
manqabat-nāme
امامی، محمد بن علی، ق9 قمری
emāmī, mohammad ebn-e ‘alī(- 150)
اهدا به: ابوالمظفر یعقوب بهادرخان تاریخ تأليف: 886ق (= منقبت نامه)
در یک «مقدمه» در چند فصل» در مبادی اخلاق و دو «مقاله هر یکی در چند «قسم»: مقاله 2. در اقسام عدالت؛ 2. در سیاست سلطنت؛ یک «خاتمه» در دو باب.
آغاز: بسمله. العدل سبیلك اللهم مالك الملك القديم و الاحسان دلیلک. ربناذ السلطان العظيم ... بعد از حمد حضرت آفریدگار عالم و عالمیان و صلاة بر مقتدی ... انجام: فاما همگی امید بر فضل است اللهم لا طاقة لنا بعدلك فاجبر فاقتنا بفضلك و صل علی سید المرسلين و محمد و آله و صحبه اجمعین. [فهرستواره منزوی 637/6]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1092
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1287؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 171گ، 13 سطر (11×7/5)، اندازه: 12×17 سم [ف: 5-673]
منقبت و مصیبت آل محمد- مقتل
manqabat va monājāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 611316
منقبت به فارسی منظوم و مناجات به نظم عربی؛ خط: نستعلیق هندی، کا: عسگری، محمد، تا: 9 جمادی الثاني 1258ق؛ جلد: پارچه، 9 سطر (12×7)، اندازه: 18×11 سم [ف: 16-200]
al-munqida min-al ġiwāya fi ţuruq-ir riwāya
مسوری، احمد بن سعد الدين، - 1079 قمری
mesvarī, ahmad ebn-e sa‘d-od-dīn(- 1669)
در سر آغاز این کتاب (که جز آن در نسخه حاضر نیامده) به کتاب های حدیثی اهل سنت حمله کرده و علم درایه آنان را بر پایه سست می پندارد، و حتی بعضی از دانشمندان زیدی را که پیروی از آنها کرده اند نکوهش می نماید.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و أقول و أنا العبد الفقير إلى عفو الله و مغفرته المتوسل اليه بحبه و حب رسوله
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3817/5
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (319ر - 320پ)، اندازه: 20/5 × 29/5سم [ف: 10-196]
al-munqid min-at taqlīd wa-l muršid ila-t tawḥīd = at taʻlīq-ul ‘irāqi
حمصی رازی، محمود بن علی، ق6 قمری
hemsī rāzī, mahmūd ebn-e ‘alī(- 12c)
تاریخ تأليف: 9 جمادی الاول 581ق؛ محل تأليف: حله
کتاب مهم معروفی است در اصول اعتقادی شیعه در توحید و نبوت و امامت و معاد که بیشتر روش اختصار داشته و در پاره ای از مسائل به تفصیل وبسط پرداخته است. مؤلف آن را به درخواست علماء شهر حله نگاشته است. فهرست مطالب آن: القول في حدوث الجسم؛ القول في اثبات محدث الجسم ؛ القول في صفات المحدث: القول في کونه عالما؛ القول في کونه حیاء القوئل في انه موجود القول في کونه للمدر؛ کان سمعیا بصیرا؛ القول في کونه مریدا؛ القول في کونه قدیما باقیا؛ القول في انه کان قادرا عالما حیاء القول في انه یقدر علی جمیع اجناس المقدورات؛ القول في كيفية کونه مریدا؛ القول في انه لا یستحق صفة زائدة علی ما ذکرناه؛ القول في نفی التشبيه عنه؛ القول في کونه غنیاء القول في انه لیس بمرئی؛ القول فیانه تبارك و تعالی واحد لاثانی معه؛ القول في العدل: القول في انه لا
یرید شیئا من القبايح و الفواحش؛ القول في الهدي و الضلال؛ القول في القضاء و القدرة القول في تکلیف ما لا یطاق؛ القول في مقدور واحد بین قادرین؛ القول في کونه تعالی متکلما و صفة کلامه؛ القول بان للکلام معنی سوی الحرف و الصوت؛ القول في وصف القرآن و کلامه؛ القول في حسن ابتداء الخلق ووجهه ؛ القول في ان الله کلف کل من اکمل شروط التكليف فیه؛ القول في الخاطر، القول في الشروط التي باعتبارها یحسن التكليف ؛ القول في ان المكلف من هو؛ القول في اللطف و المصلحة و المفسدة؛ القوئل في الامراض و الالام؛ القول في الأعراض القول في حکم العوش المستحق علیه تعالی و کمیته؛ القول في آن عوض ایلام من لیس بعاقل غیره علی من یکون؛القول في انه هل یجوزان یمکن الله من الظلم من لا یستحق في الحال من العوض با یقابل ظلمه، القول في الاجال؛ القول في الأرزاق؛ القول في الاسعار و الغلاء و الرخص؛ القوئل في النبوات؛ القول في جواز ظهور المعجز علی غیر النبي من الأئمة الصالحين و ارهاصا لنبوة من سیبعث و جواز ظهور خوارق للعادة علی الكذب لا مطابقا لدعواه بل علی العكس؛ القول في الفصل بین المعجز و الحيل القول في صفات النبي؛ القول في نسخ الشريعة : القول في نبوة نبینا محمد؛ القول في دفع ما طعن به المخالفون في القرآن، القول في الوعد و الوعيد؛ القول في دوام الثواب و دوام العقاب حیث یدوم و انقطاعه حیث ینقطع؛ القول فیما یقال انه یزیل المستحق من المدح والذم و العقاب؛ القول في الارتداد؛ القول في التوبة؛ القول في حقيقة العفو و حسنه و سقوط العقاب به ؛ القول فیالاسماء و الأحكام؛ القول في الاعادة؛ احکام الاخرة؛ الكلام في دار الثواب و دار العقاب؛ القول في الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر؛ القول في الامامة الكلام؛ في تعیین الامامة؛ القول في أحكام البغاة علی امیر المومنين علیه السلام؛ القول في بیان أمامة باقی الأئمة علیهم السلام الكلام في الغيبة.
آغاز: بسمله. نحمد الله تعالی علی آلائه التي لایدانی ادناها اقصی حمدنا و لایوازی اقلها بأكثر شکرنا و لا یحاذی أسرعها انقضاء بأدوم عبادتنا حمد معترف بالتقصیر معتکف في موقف النشور و نصلی علی نبیه البشير النذير السراج المنير و اهل بیته المخصوصين بالتطهیر عن الرجس و ما یوجب التنفير. و بعد فان مما جف به القلم و سبق في علم الله و العلم غیر علة انی لما وصلت الى العراق في منصرفی عن الحرمين بالحجاز حماها الله مجتازا مولیا وجهی شطر بیتی لقینی جماعة من اخواننا علماء اهل الحلة و فقائهم کثر الله عدوهم و قلل عدوهم مستقبلی مکرمین مقدمی مستبشرین بوصولی اليهم استبشار الخليل بالحبیب و العليل بالطیب و ادخلونی بحلة عمر الله ببقائهم باعزاز و اکرام و اجلال و انعام و انزلونی اشرف منازلهم و اطیبها و افسحها و ارحبها و اکرموا مثوای و لقونی بکل جیل و استانسوابی و استانست بهم و تجلی معنی قوله ع فما تعارف منا ائتلف ...
انجام: و یوجد هذه الأدلة و یو کدها ما یرویه مخالفوا الشيعة في نعوت المهدي و صفاته و الرواية الظاهرة المستفيضة عن الرسول ص من قوله ع لو لم یبق من الدنيا الايوم واحد لطول الله ذلك اليوم حتی یخرج رجل من ولدی یواطی اسمه اسمی و کنیه کنیتی یملاء الارض قسطا و عدلا کما ملئت ظلما و جورا و هذا آخر ما اردنا ایراده من الكلام في الغيبة و نساله تعالی العفو مما لعله اتفق فیه من الزلل و عن جمیع ذنوبنا و المرجو من اخواننا الناظرين فیه أن یذکرونا بخیر ولا ینسونا بالدعاء عند ما ینتفعون بشی ء من مسائل هذا الكتاب .
[هدية العارفين 584/2 ؛ معجم المؤلفين 181/12 و 182؛ الذريعة 151/23 و 152]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، با صورت اجازه مؤلف به ابوالمظفر الحمدي؛ تملک: اسدالله، محمد محسن بن حاج محمد علی غروی معروف به ریحانی به تاریخ 22 جمادی الاول 1256، 238 گ، 24 سطر، اندازه: 14×26/5 سم [ف: 23-81]
آغاز : القول في الإجال اعلم أن الأجل هو الوقت والوقت هو الحادث أو ما یقدر تقدیر الحادث؛ انجام: و هذه الجملة یقتضی أن نذکر عقیب ما ذکرناه الكلام في النبوة بعضی از فصول کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين علی بن یونس حسینی تفرشی، تا: 14رمضان 1026ق، جا: نجف اشرف؛ از نسخه مؤلف کتابت 9 شعبان 583؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (298ر -300پ)، 24 سطر، اندازه: 29×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1564]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 جمادی الثاني 1092ق؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد» (بیضوی کوچک)؛ جلد: تیماج، 291گ، 23 سطر، اندازه: 22/5×13سم [محدث ارموی مخ: 3-1564]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن ابوالقاسم موسوی خوانساری، تا: قرن 13؛ با صورت اجازه مؤلف به ابوالمظفر محمد بن علی بن محمد حسنی حجدی به تاریخ نهم شعبان 583؛ جلد: تیماج، 161گ، 30سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 10 صفر 1278ق، جا: اصفهان؛ 279 گ، 30 سطر (18×9)، اندازه: 27×15سم [ف: 16-350]
al-munqid min-addalāl wa-l mufşiḥ ‘an-il aḥwāl
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
تاریخ تأليف: 500ق؛ محل تأليف: نیشابور
از این کتاب گرایش های فکری و مذهبی غزالی - بیش از دیگر تالیفات او - به دست می آید و همچنین نکته های مهمی از زوایای مختلف زندگی او و بایستی مورد مطالعه دقیق قرار گیرد. غزالی جویندگان و روند گان راه حق را چهار فرقه می داند: 1. اهل رای و نظر (متکلمان)؛ 2. تعلیمیان که مدعیان اقتباس از امام معصوم اند؛ 3. فلاسفه که خود را اهل منطق و برهان می دانند؛ 4. صوفیان که مدعی مشاهده و مکاشفه اند. وی می گوید فلسفه را بی معلم و استاد فرا گرفت و به هنگامی که در بغداد به تدریس علوم شرعی اشتغال داشت و سیصد طلبه در درس او شرکت داشتند در اوقات فراغت از کار تدریس و تأليف شرعیات، به آن می پرداخت و کمتر از دو سال به این کار اشتغال داشت. در بخش چهارم کتاب (تصوف) به شرح رخدادها و تغییرات در زندگی خود می پردازد و می گوید
آغاز: اعراض جبری از جاه و مقام در رجب 486 بود که دچار قفل زبان شد که آن را طلیعه توجهات غیبی به شمار می توان آورد. سیر درجات و سفرهای باطنی و ظاهری خویش را از این پس، بیان می دارد و در اواخر رساله می گوید در 496 حرکت دیگریرا آغاز کرده و تاریخ خروج خود از بغداد را 488 قید می کند. در بحث از آفات فلسفه درباره شناخت حق می گوید: «و العاقل یهتدی بسید العقلاء امیر المومنين علی بن ابی طالب رضی الله تعالی علیه حیث قال لا تعرف الحق بالرجال اعرف الحق تعرف اهله». غزالی در این رساله از رسائل اخوان الصفا، و از این تأليفات خویش یاد می کند: التهافت، قسطاس المستقيم، حجة الحق، فیصل التفرقة بین الاسلام و الزندقه، کتاب المستظهري و کتاب مفصل الخلاف (که می گوید دارای ده فصل است و در پاسخ نامه ای است که در همدان به دست او رسید) و پاسخ نامه مجدولی که در طوس به دست او داده شد. عناوین کتاب «القول - القول» است که برخی از عناوین آن چنین است: القول في مداخل السفسطة و مجد العلوم؛ القول في اصناف الطالبين؛ القول في مقصود علم الكلام، القول في حاصل الفلسفة و ما یذم منها وما لا یذم و ما یکفر فیه قائله و ما لا یکفر و ما یبدع فیه و بیان ما سرقوه من کلام أهل الحق؛ القول في اصنافهم و شمول سمة الكفر کافتهم؛ القول في مذهب التعليم و غائلته؛ القول في طرق الصوفية؛ القول في حقيقة النبوة و اضطرار كافة الخلق اليها؛ القول في سبب معاودة نظر العلم بعد الاعراض عنه. آغاز: الحمد لله الذي یسبح بحمده کل رسالة و مقالة و الصلاة علی محمد صاحب النبوة و الرسالة ... اما بعد فقد سالتنی ایها الأخ في الدين أن ابث اليك غاية العلوم و اسرارها
انجام: هذا ما اردت ان اذکره في ذم الفلسفة و التعليم و آفاته و آفات من انکر علیهم لابطريقة ... و الهمه ذکره حتی لا ینساه و عصمه من شر نفسه حتی لم يؤثر علیه سواه و استخلصه لنفسه حتی لایعبد الا ایاه
چاپ: معجم المطبوعات: 1415؛ السعودية، دار المنهاج، تصحیح انس الشرفاوي، الطبعة الأولى، 1430ق، 120 صحيفة؛ بمبئی، سنگی، بی ناشر، 1314، وزیری کوچک
[کشف الظنون ج 3 ص 548 و 1869/2؛ معجم المطبوعات: 1415؛ غزالی نامه همایی ص 146؛ فهرست مؤلفات الغزالي از دکتر بدوی؛ الأوقاف العامة موصل 294/2؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-27؛ دنا 10: 243-242 (24 نسخه)]
نسخه اصل: قسطمونی ش 127؛
بی کا، تا پایان ذیقعده 543ق [فیلمها ف: 1-674]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 12/4
1 بخش3 نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -107]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 556ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-449]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 434/14 - عکسی
آغاز: بسمله. فصول من کلام الشيخ الامام ... الغزالي (رحمه الله علیه) من کتابه المنقذ من الضلال و المفصح بالاحوال. قال قد علمت یقینا انه لایقف علی فساد نوع من العلوم من لایقف علی منتهی ذلك العلم، حتی تساوی اعلمهم ... فصل. الفلاسفة منقسمون الى ثلاثة اقسام الدهريون و الطبيعيون و الاهيون؛ انجام: و من ذلك تقدم العالم و ازلیته. تمت الفصول ...
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 3گ (80-82) [ عکسی ف: 2-269]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4801؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 648ق؛ 29گ (69-97)، 21 سطر [فیلمها ف: 1-415]
آغاز و انجام: برابر
بندی است از آن در «فصل في اقسام علومهم» از میانه رساله و 34دفتر (121پ -124پ) که بندی ناقص است، برگ 123 از کتابی دیگر است؛ بی کا، تا: قرن 18 2گ (68ر -69پ) [ف: 1- 502]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 5 صفر 723ق؛ جلد: تیماج، 9ص (275 - 283)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 834-1]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن حسن بن محمد هروی، تا:
762ق؛ جلد: مقوایی، 43ص (1-43)، 21سطر اسنا: ف: 2-212]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 23 سطر، اندازه: 13/1×19 سم [ف: 7-272]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 24گ، 17سطر، اندازه: 11/5 ×16 سم [اهدائی رهبر: 5-202]
بی کا، تا: 1043ق؛ 61گ (145-205ر)، 14سطر (5×12/5)، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: -391]
آغاز و انجام: برابر
گزیده ای از آن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن کاشی، تا: ذیحجه 1044ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 11ص (314 -324)، 21 سطر (15×9)، اندازه: 20×13سم [ف: 13-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ جلد: تیماج، 20ص (147-166)، 25سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 9-345]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/17
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 11گ (75ر- 85ر)، 25سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: شریف لاهیجی، قطب الدين محمد بن علی، تا: پنج شنبه 24 ذیقعده و پایان رجب 1088ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 28ص (43-70)، 15 سطر (11×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 12- 2939]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رجب علی اصفهانی، تا: 1118ق؛ کاغذ: اصفهانی، 11ص (365-375)، 12 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 10-114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 18گ (73ر-90ر)، 18سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 22-301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ 13گ (82- 94پ)، 21سطر (14×7/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 13-151]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1304 ق [ الفبائي: - 562]
خط: نسخ، کا عبرت نائینی، محمد علی، تا: پنج شنبه 23 جمادی الاول 1341ق؛ جلد: میشن، 27 گ، 23 سطر، اندازه: 16/8×11/2 سم [ف: 1-550]
خط: نسخ، بی کا، بی تا اندازه: 25616سم [رشت و همدان: ف: 1585]
بی کا، بی تا؛ 24گ (445-468پ) [ف: 5-674]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -562]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1816؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن فتح الخيامي، بی تا؛ 17گ (65-81)، 26 سطر [فیلمها ف: 1-446 و 460]
al-munqid min-al halaka fi daf-i maļārr-is samā’im-il mahlaka
ابن ثعلب، حسین بن ثعلب، ق8 قمری
ebn-e sa'lab, hoseyn ebn-e saʻlab(- 14c)
اهدا به: سلطان مفضل بن ابی البركات تاریخ تأليف: اوایل جمادی الثاني 488ق
در سه مقاله: 1. السمائم المجهولة المعمولة في كافة الأشياء سی باب)؛ 2. العلامات الدالة علی من سقی شیء من السمائم المفردة البسيطة (پنجاه و پنج باب)؛ 3. الحيوانات المسمومة من الافاعي و الثعابين و الحيات و العقارب (پنجاه باب).
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4270
آغاز: بسمله. الحمدلله بلا كيفية یقع بها الاحاطة علیه ... قال الحسين بن ابی ثعلب بن المبارك اما بعد فان الاحسان مزرع المحبة؛ انجام: قال مؤلف الكتاب و اذا اتیت علی ما في قوله بیانه و شرح ما جمعة و اختصرته فلتکمل المقالة و بکماله تم الكتاب المعروف بکتاب المنقذ من الهلكة في دفع المضار السمائم الملكة عنی بجمعه و تأليفه للسلطان ... مملو که الحسن بن ابی تمام ثمان و ثمانین و العمائة و کتب حسین بن ابی ثعلب ابن المبارك الطبيب قال المؤلف: “فرغت من تأليفه و نسخه من مسوداته في العشر الأوائل من جمادی الاخرى عام ثمان و ثمانین و اربعمائة و کتب
حسین بن ابی ثعلب بیده هذا النص الكلام من وضعه في النسخة التي للمؤلف و الحمدلله کثیرا علی کل حال و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين.
خط: نستعلیق، کا: بهبهانی، یوسف علی بن حسین، تا: 2 ربیع الاول 1105ق؛ 124گ، 17سطر، اندازه: 24×14/6 سم [ف: 1-551]
manqalat-oš šarīfa
شیخ جنید
šayx joneyd
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 280/44
بی کا، تا: قرن 13 نشریه: 2-104]
manqūrāt-e darvāze sangī-ye hezār parčam bālā-ye rūd-e čālūs
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/45
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (358) [ مختصر ف: - 830]
منقولات فقهی- الفتاوي
المنقولات في شرح شروط الصلاة- صفوة
manqūlātī az xat-e šahīd-e avval
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334 - 1385)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/91
خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: قرن 9؛ 1ص (346) [ف: 5-111]
manqūlātī az k.-ol maqāmān-e šeyx-e mofīd va qorar va dorar-e sayyed-e morteza
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 648/3
انجام: سبحانه هو المؤثر الاعظم کما ...
کا: حر عاملی، محمد بن حسن، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [ف: 5- 13].
manqūlātī az k.-e sehāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/13
کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: دوشنبه جمادی الثاني 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشین، 1ص (123)، اندازه: 34/9×22/3 سم [ف: 29/1 -87]
manqūlātī az k.-hā-ye moxtalef
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1255 - 1344 شمسی
amīr-xīzī, esmāʻīl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
حکایات و فوایدی است برگرفته از کتب مختلف همچون: نزهت نامه علایی، تاریخ بخارا، بیان الاديان، تاریخ ال برمک، حدود العالم، آثار الوزراء، ابن عقیلی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9890
آغاز: آغاز کتاب نزهت نامه علائی از بهر مجلس عالی اعلاه الله. چون مدتی روزگار بپرداختن تأليف؛ انجام: مصریان پوشیده و قرمطی و باطنی است در نیشابور نقل آورد، آثار الوزراء ابن عقیلی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی؛ جلد: تیماج، 31 گ، 16 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 31-122]
manqūl-ul akrād
تاریخ تأليف: 53 روز در سال 1282ق
مسائل فقهی را به طور مفصل از کتب فقهای شافعی و در موارد خلاف بین فقهای شافعی از فقهای نقل می کند، به ترتیب کتب فقهی و هر کتاب شامل چند فصل و در آخر خاتمه ای آورده شامل بعضی آیات و احادیث اخلاقی و مسائل اصول فقه به طور مختصر.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 544
آغاز: الحمد لله الذي أنزل علی عبده الكتاب لنخرج من ظلمات الضلال إلى طریق الحق وصوب الصواب؛ انجام: ورد السلام و تسمیت العاطس و ... و اجتناب اليهود و اماطة الأذى عن الطريق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، احتمالا نسخه مؤلف می باشد؛ با نوشته ای از مولا احمد در تمجید کتاب، محشی از ابن حجر و شروانی و مؤلف؛ جلد: تیماج، 195 گ، 19 سطر (10× 15/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 2-165]
manqūl-ut tafāsīr
یوسف بن خضر بن ابی بکر، - 1002 قمری
yūsof ebn-e xezr ebn-e abi bakr (- 1594)
تفسیر مفصل مزجی است که مؤلف از روی تفاسیر اهل سنت مانند (تفسیر بغوی، تفسیر بیضاوی، تفسیر خازن و ...) گزین نموده و بدون ذکر نام مآخذ، به صورت مزجی، تحریر نموده است. مؤلف از اکراد شافعی مذهب است، آن گونه که در مقدمه آورده، این تفسیر را برای منطقه خود ترتیب داده، از آنجا که در آن نواحی غیر از تفاسیر معالم التنزيل» کشاف و «انوار التنزيل» قاضی بیضاوی تفسیری دیگری وجود نداشته و به علت سختی این تفاسیر همگان قادر به استفاده از آنها نبودند. از این رو تفسیری را به درخواست تنی چند از دوستان با استفاده از سه تفسیر یاد شده، تأليف نموده تا همگان از آن بهره مند شوند. مؤلف در دیباچه ضمن تصریح به نام تفسیر به کتاب دیگری از خود در فقه به نام «دلائل المسائل» اشاره می کند. (محمود مرعشی) ایضاح [المكنون 584/2]
آغاز: ماء فیه فاراقه ابلیس ثم جاء الى یحیی یرید جریان کذب علی لسانه فقال له یا یحیی هل بقی في کوز کی من ماء ... و اذکر في الكتاب في القرآن مریم اذ انتبذت ای اعتزلت و انفردت و هو بدل من مریم بدل الاشتمال لان الأحيان مشتمل علی ما فیها و المقصود بالذکر از سوره شریفه مریم تا آخر سوره صافات.در فهرست ناشناس آمده و مؤلف بر اساس نسخه مرعشی ثبت شد؛ خط: نسخ، کان ابوالوفا بن اویس، تا: 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ 322گ، 19سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4646]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب لیکون بشیرا بالنعیم المقيم اهل الطاعة و الايمان ... اما بعد، فیقول العبد: ... ثم اعلم انه قد اتفق آراء اولی الألباب من المسلمين و سائر اهل الكتاب في أن الحكمة في انزال الكتب و الرسل؛ انجام: الى اجل مسمی، یعنی یوم القيمة لان معناه و لکن یوخر الكاسبين الى اجل مسمی فلا یهلك غیر هم بشوم ذنوبهم ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 213گ، 27 سطر (13/5 × 22/5)، اندازه: 21/5 ×5/ 30سم [ف: 37-412]
آغاز: کل یوم مائة صلاة و کل، التنوين عوض عن المضاف اليه و کلهم من الاخبار ... و اراد ان یذکر علی عقبه بابا آخر وصف ذکر الجنة و اهلها؛ انجام: قرا قل هو الله و المعوذتين ثم مسح بهما فاستطاع من جسده یبدء بهما راسه و وجهه و ما اقبل من جسده یضع ذلك ثلاث مرات و یقال للمعوذتین ... و انا اعوذ بهما و بجمیع کلمات الله .. جلد دوم تفسیر و از آیه 48 سوره ص آغاز و تا پایان قرآن کریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه نخستقرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 213 گ، 27سطر (13/5 × 22/5)، اندازه: 21/5×30/5 سم [ف: 37-414]
manqūl-e rezā'ī = eqāmt-oš šohūd fe-r radd ‘ala-1 yahūd
یزدی جدیدالاسلام، محمد رضا، ق13 قمری
yazdī jadīd-ol-eslām, mohammad rezā(- 19c)
مترجم: حسینی تهرانی، علی بن حسین، 1238 - 1335 قمری
اهداء به: ناصر الدين شاه به دستور میرزا آقا جانی محمد علی کاشانی و سید حسین کاشانی اصل عبری از میرزا محمد رضای یزدی که در 1238 نومسلمان شده بود و ترجمه آن از سید بن حسین حسینی تهرانی به دستور میرزا آقا جانی محمد علی کاشانی و به دستور حاج سید حسین کاشانی با همکاری محمد جعفر برادرزاده مؤلف نگاشته است، در رد یهود و نصاراست. مؤلف آن را به نام فتح علی شاه ساخته است. نام «منقول رضایی» و در تاریخ تولد مترجم و اسلام مؤلف است. تاریخ تأليف اصل عبری 1266ق است.
[فهرست نسخه های خطی فارسی 997؛ الذريعة 263/2 و 152/23]
شرح و حواشی:
1- شرح منقول رضایی؛ مرکب نیاکی، محمد علی بن محمد مقیم (13)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6331
آغاز: آغاز دیباچه: بسمله. الحمدلله الذي من علی عباده بارسال السفراء المقربين ...؛ آغاز متن: بسمله. اما بعد چنین گوید امیدوارم به کرم خداوند تبارک و تعالی محمد رضای جدیدالاسلام ساکن دارالخلافه طهران که برادر ارباب دانش و بینش مخفی نماناد که کمترین حقیر فقیر از سلسله علمای بنی اسرائیل؛ انجام: در زمان گرانی و قحطی و بی مداخلی و خرج زیاد و کمال پریشانی لطف حق شامل آمد تا آنکه به سعی زیاد و فراهم آوردن چند کتاب و کتاب مرحوم میرزا محمد رضا تا آنکه ترجمه نمودیم به خط فارسی نویسانید
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1288ق؛ با سرلوح، مجدول؛ واقف: آقا میرزا پسر حاجی میرزا سلیمان [ف: 4-794]
manqūl min k.-il mawālīd
منقول از کتاب «موالید» محی الدين یحیی بن محمد مغربی (685ق).
تهران دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 5910
بی کا، تا: 18 صفر 1238ق؛ جلد: تیماج، 2گ (20-21پ)، 22 سطر (15×8)، اندازه: 14×20سم [ف: 16-145]
al-monaqqi
مهجردی، محمد بن یوسف، ق 8 قمری
mahjerdī,mohammad ebn-e yūsof (- 14c)
تاریخ تأليف: 707ق
وی در این کتاب فتاوای کتب چهارگانه «المحرر» از عبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی (-623ق)، «شرح الوجيز» تأليف عبدالکریم مزبور، «الحاوي الصغير» از نجم الدين عبدالغفار بن عبدالکریم قزوینی شافعی (665ق) و «اللباب» تأليف همین عبدالغفار، که همه آنها از کتب معروف شافعی می باشند استخراج و به فارسی ترجمه نموده است. مؤلف در دیباجه آورده: «در فقه ... کتاب ها بی حد و عدساخته اند از مطولات و موجزات و اکثر آن به زبان عرب و دانستن زبان عرب موقوف بر تعلم لغت و تصریف و نحو است و همه طلبه علم به آن مشغول شدن و حاصل کردن آن متعذر است علی الخصوص در تاریخ سنه سبع و سبعمایه. خاصه در زمین شبانکاره که بی رونقی هر چه تمام تر طالب علمان را و ارباب عمائم را روی نموده و هر جا صاحب هنری هست مسلوك و مفلوك مانده هیچ مربی نیست که تربیت اهل فضل کند و بعضی از کتب فقه که به زبان فرس ساخته اند مثل ترجمه و کفایه از مصنفات ... ابومسعود الفراء البغوي ... پسندیده و نیکو است اما همه مسائل را فتوی نکرده است و آنجا که فتوی کرده است بعضی از آن نه موافق فتوی اهل عراق است زیرا او اکثر فتوی برای مر اوزه نوشته و نیز اقوال مختلف مذکور است آنجا و همت طلبه قاصر .. و نیز به زبانی جزل و فصیح انشاء فرموده است و اهل این قطر بر بعضی از آن الفاظ وقوف نمی یابند. بنابرین مقدمات ضعیف ترین خلق خدای محمد بن یوسف ... می گوید که به واسطه شغلی گذری بر قربات و نواحی شبانکاره افتاده اصحاب تمیز و طلاب عزیز را دیدم که وقوفی تمام بر کلام عرب نداشتند داعیه پیدا شد مرا که کتابی در فقه شافعی سازم به زنان فرس ... بر ترتیب محرر فقه و اقوال ضعیفه نیاوردم ... و کتاب فتاوی این زمان محرر و شرح وجیز و حاوی و لباب است. هر جا که فتاوی هر چهار کتب به هم راست بود فتوی صرف آوردم و هر جا مختلف بود ذکر کردم که فتوی کدام کتاب چیست ... و جمله مسائل محرر فقه بامزیدی چند از حاوی و شرح وجیر در این کتاب مذکور است ... و نام این کتاب منقی نهادم از برای آنک اقوال ضعیف را از آن دور کردم باشد که این کتاب دستوری باشد اهل تمیز
آغاز : الحمدلله الذي اخرج الانسان من حیز العدم الى فضاء الوجود و من علیه بان عجنه بیدیه و نفخ فیه من روحه فأمر له الملائكة بالسجود شکر بیشمار و حمد سزاوار آن معبودی که به صنع و قدرت خود آدم و آدمی را از عدم آورد بوجود
[فهرستواره فقه هزار و چهارصد سال اسلامی در زبان فارسی، محمد تقی دانش پژوه 54-57]
پس از دیباجه، اصول عقایداست و سپس کتاب طهارت آغاز می گردد؛ خط: نسخ و تعلیق، کا: علی بن شیخ السعيد الشهيد محمد بن شیخ ... حسین بن عیسی باکائی، تا: 824ق کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، اندازه: 22×14سم [ف: 3-524]
آغاز: برابر؛ انجام و تمام مسلمانان را از عذاب دوزخ آزاد گرداناد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 896ق؛ مجدول؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: تیماج، 501گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 21-1516]
آغاز برابر؛ انجام: و چون سید بمیرد و از رأس المال آزاد شود نه از ثلث و الله اعلم بالصواب حضرت باری تعالی بغفوری خودش جمیع مسلمانان و این رو سیاه را که راقم این کتاب مستطاب است از آتش دوزخ و از عذاب دنیا و آخرت آزاد و عفو گرداند بحق محمد صلی الله علیه و سلم و آله و ..
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 149گ (1ر-149ر)، 19سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 1-72]
men k.-e exvān-os safā'
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6360/4
خط: نستعلیق، کا: شریف آملی، بهاء الدين، تا: 992ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ (74پ -76پ)، 27 سطر (16×13)، اندازه: 19×26سم [ف: 16-251]
min k.-il adwār wa-š šawāhid
منصور اليمن، جعفر بن محمد
mansur-ol-yaman, ja'far ebn-e mohammad
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 3241/2 - ف
نسخه اصل: انجمن اسماعیلی بمبئی؛ خط: نسخ، کا: طاهر بن الحمد المقدس میان صاحب عبد علی، تا: یکشنبه 7 صفر 1385ق [فیلمها ف: 2-106]
min k.-il asrār
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1987/4
آغاز فصل الاوجاع التي یهیج من الدم؛ انجام: فانظر الى اقرب فانسب اليه. و السلام (تمت فواید کتاب الاسرار)
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا ضیای گلپایگانی، تا: 1075ق؛ چلیپا و از چپ به راست؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (83پ - 84پ)، 23 سطر (15×8/5)، اندازه: 12/5 ×22سم [ف: 8-595]
min k.-il i'āda
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9075/17
بخش کوتاهی از کتاب است بدون نام و نشان مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: مهر علی، تا: با تاریخ 1224ق، جا: مراغه؛ 1 ص (624پ)، سطور چلیپا (15×22/5)، اندازه: 31/3×20/6 سم [ف: 707-29/2]
min k.-il īlāqī fașl-u tadbir-il mawlūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4176/9- ف
نسخه اصل: ش 182 فهرست اسناد ونیز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (341پ 345ر ) [فیلمها ف: 3-26]
min k.-in bi-xatt-in qadīm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:
8932/46 آغاز: من کتاب بخط قدیم. قیل کان حبر من احبار بنی اسرائیل العشاة الرجال والنساء
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ 3ص (108-110)، اندازه: 28×18/2 سم [ف: 387-29/1]
min k.-in bi-xatt-in qadīm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/48
آغاز: من کتاب بخط قدیم ذکر أن الدنيا اربعة و عشرین الف فرسخ اثنا عشر الفأ للروم و ثمانية الف للسودان و ثلثة الف للفرس و الف للعرب
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ 1ص (112)، اندازه: 28×18/2 سم [ف: 29/1-387]
min k.-i tafsīr-i mufassal-il qur'ān
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5885/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 12گ، 17 سطر (14×7)، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-131]
min k.-il jarrār wa laddat-ul afkār wa salwat-ul aḥzān fi şifat-il ġilmān
صفی الدين حلی، عبدالعزیز بن سرایا، 677-750 قمری
safi-yod-dīn-e hellī, “abd-ol-'azīz ebn-e sarāyā (1279 - 1350)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/101- ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-622]
min k.-i xawass-il mutallat li-arasmidus
ارشمیدس، 287؟ - 212 قبل میلاد
arsemides (-287 - -212)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 284/8
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 9 [ف: 3-44]
min k.-i sayf-it tījān 'alā sabīl-il iltiqāț wa min yawāqīt-il mawāqīt fi-l madḥ wa-ddam li-t-taʻālibī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/23 ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-619]
min k.-i țāli'-il mawālīd li-l-badr-ittabarī
از کتاب طالع المواليد اثر بدر طبری در بیان هیلاجات و عطایای کواکب بروج. چندین فصل است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7581/4
بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 47گ (85-131)، 23 سطر (15×9/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 16-640]
min k.-in qadīm-in min xazānat-is sayyid radī-yid-dīn ibn-i tāwūs bi-l-mašhad-il kāzimī Şalawāt-ul-lāh ‘alā mašraf-i-h
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/35
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ 2 ص (91-92)، اندازه: 18/2× 28سم [ف: 29/1 -386]
min k.-il qalam
ظاهری، محمد بن داود، 255 – 297 قمری
zāherī, mohammad ebn-e dāvūd (870 - 910)
نظم و نثر فارسی است و بسیار سودمند
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/60- ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس
شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ 23گ (216ر -238ر) [فیلمها ف: 1-620]
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1612/58 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-620]
min k.-il mašāhidīya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3587/3
از قول حاج عبدالله سیاح هندی؛ خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: با تاریخ 1262 ق [ف: 7-4]
min k.-il milḥ wa-l fawā’id min kalām-il wazīr ibn-in
nāqid
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1612/13 - ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. با عنوان «المملوك» و مطایبات عربی است و منشآت زمان مستعصم است؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-616]
min k.-il wașīyya ‘ala-l aqțā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/48 -ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-620]
man katurat ‘an-hum-ur riwaya min-ar rijāl wa lā-dikra la-hum fī kutub-il jarḥ wa-t ta'dīl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7051/8
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2ص (285-286)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 25-61]
min kalām-i ibn-i jazarī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 199/4
آغاز: قال الامام ابو الحسن علی بن محمد السخاوي في کتابه جمال
القراء
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد، تا: 1213ق؛ 1 ص (170)، 23 و 17سطر، اندازه: 31/3×15/2 سم [ف: 5-9]
min kalām-i abi-n najīb
سهروردی، عبدالقاهر بن عبدالله، 490 - 563 قمری
sohravardī, 'abdolgāher ebn-e 'abd-ol-lāh (1098-1168)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 214/7 ف
نسخه اصل: احمد 3 ش 2643؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 13 رمضان 822ق؛ 2گ (338-339)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-435]
min kalām-i abī ma‘šar fi dilālāt-il ašxās-il ‘alawīyya
ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری
abū-ma‘šar-e falakī, ja'far ebn-e mohammad (789-886)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2031/2
آغاز: بسمله. و صلی علی سیدنا محمد ... من کلام ابی معشر رحمه الله في دلالات الأشخاص العلوية الدالة علی الأحداث الكاينة في عالم الكون و الفساد من جهة محلها عند طوالع البوادي القرانية و غیرها و هو ثمان مقالات و ثلاثة و ستون فصلا. المقالة الأولى في كيفية النظر من جهة القرانات لظهور الأنبياء؛ انجام: و فردارية القمرط سنین ط سنین انتهی کلام ابی معشر و هو آخر کلامه.
خط: نسخ، کا: مازندرانی، اسفندیار، تا: 16 ربیع الاول 1031ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 194گ (6پ -199ر)، 14 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 20×12سم [ف: 8-648]
min kalām-i arastā
arasti (-384 - -322)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/34- ف
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1 ص (180ر) [فیلمها ف: 1-519]
min kalām-i amīr-il-mu'minīn
از حضرتش درباره تهیدست و دانشمند پرسیدند فرمودند اگر فقیر دارای این صفات باشد از فقیه برتر است: صائم، کم سخن، کم خواب، ذاکر و ... متن عربی مترجم به فارسی زیرنویس است.
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2188/15
خط: نسخ خوش، کا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397، جلد: تیماج، اندازه: 17×27سم [ف: 5-557]
min kalam-i bad-il afadil fi tahqiq-i aqwal-il haqqa wa gayr-i-h
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/2
آغاز: ذهب الأشاعرة الى أن الله سبحانه صفات موجودة قديمة زائدة علی ذاته. فهو عالم بعلم قادر بقدرة مرید بارادة و علی هذا القياس. وذهب الحكماء الى ان صفاته سبحانه عین ذاته لا بمعنی ان هناك ذاتا و له صفة و هما متحدان؛ انجام: فهی بالنسبة الى المقدورات قدرة و بالنسبة إلى المرادات ارادة و هی واحدة لیس فیها اثنينية بوجه من الوجوه. من افادات مولانا عبدالرحمن جامی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (4پ)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20-377]
min kalam-i tiyadiq-il hakim fi hifz-issihha
عادل خراسانی، عادل بن علی، ق 10 قمری
‘ādel-e xorāsānī, ‘ādel ebn-e ‘alī(- 160)
به نظم عربی با ترجمه منظوم عادل شیرازی.
آغاز: توق اذا ما استطعت ادخال مطعم ** علی مطعم من قبل فعل الهوام / تا طعامی نگذرد از معده بر بالای آن ** گر نبات سواده مینوشی بود عین زیان
انجام: فان بها اوصی الحكيم ثیاذق ** اخا الحزم نوشروان ملك الاعاجم / بهر نوشروان شاه شاهان جهان ** این وصیتها ثیاذق کرد در حکمت بیان / از حیات زندگانی گر تمتع بایدت ** نظم عادل یادگیرای نور چشم مردمان [نشریه 412/3]
تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 29616
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 3-412]
men kalām-e xāje nezām-ol-molk
اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه: 134/16
آغاز: اگر ساکنان عرصه خاک از روی حقیقت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 1ص (حاشیه 320)، اندازه: 19×10 سم [ف: 1-153]
min kalām-i suprāt
سقراط، 469 - 399 قبل میلاد
soqrat (-469 - -399)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1559/16 ف
آغاز: النفس الكريمة تحب الخير ... کان لغیره اعشق
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 636ق؛ 14 سطر [فیلمها ف: 1-613]
min kalam-i suqrat-il hakim (fi anna-s) sunna hasana walākin-al falsafa afợalu min-hā li-anna-l falsafa taʼrifunā tark-al itm wa-s sunna taqsiru ‘alā dālik
با این توضیح: جواب «الصاحب الصدر الكبير فخرالدین جعفر بن مکی بن علی بن سعید عن هذا للفصل فقال اجمع العالم من متدین بشرع او فیلسوف الى أن النبي افضل من من الفيلسوف نفسا ... و هو لا یوجد في - الفلسفة و الحمدلله کثیرا کما هو اهله و مستحقه و السلم».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1559/4 ف
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 636ق؛ 17 سطر (14×10) [فیلمها ف: 610-1]
men kalām-e šāh ne'mat-ol-lāh-e valī dar xosūs-e korsī-nāme-ye xod
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 65/9
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یادداشتی به خط محمد مهدی تفنگدار محلاتی متخلص به فدائی مورخ 1314؛ جلد: تیماج، اندازه: 22/5×17سم [ف: 1-494]
min kalām-iš šayx-ir ra’īs
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1559/11 - ف
آغاز: قال الحكمة استکمال النفس الإنسانية بتصور الامور و التصديق بالحقائق النظرية و العلمية علی قدر الطاقة الانسانية من کلام بعض الحكماء ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 636ق؛ 1گ (104پ-105ر)، 17 سطر (14×10) [فیلمها ف: 1-612]
men kalām-e 'abd-ol-lāh ebn-el motī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7598/18
پند است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1092ق؛ 5گ (89-93)، 17سطر (11×18/5)، اندازه: 24×19/5 سم [ف: 16-648]
men kalām-e ‘olamā va hokamā
مؤلف در آغاز رساله گفته است: این رساله شامل خلاصه ای از احوال واعمال حکماست درده «فصل» و «خاتمه».
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2542/2
آغاز: الحمدلله علی افضاله ... اما بعد بدان که این رساله ای است مشتمل بر خلاصه احوال علما واتفاق اعمال حکما منطوی؛ انجام: ده، با حلق خدا مشفق و مهربان بودن و حسد و بخل نداشتن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ، اندازه: 80×20سم [ف [مخ: 5-2160]
min kalām-i ‘alī fi-1 faqīr wa-l muʼmin
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2398/24
با ترجمه فارسی؛ بی کا، تا: 920ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 2ص (119-120)، 20 سطر (20×12)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 9-1006]
min kalām-i fītāgūris wa suprāt wa mā kataba faylasūf
ilayh wa kalām-u aflāțūn
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2514/3
خط: نسخ، بی کا، تا: 1012 [قاف: 6-30]
men kalām-e qodvat-es sālekīn-el mawlavī
مولوی، جلال الدين محمد بن محمد، 604-672 قمری
mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad (1208 - 1274)
از مولوی و برخی این گفتار را از سید شاه محمد گیسودراز می دانند داستانی است به نثر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/32
آغاز: و تلك الامثال نضر بها الناس لعلکم تتذکرون؛ انجام: ایشان بیرون شدیم و بر در خانه بخفتیم و بفرروان شدیم ارباب تصرف و اولوالالباب و سرداران فقیر این حالات را باز نمایند
بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (171پ) [ف: 15-145]
men kalām-e mowlānā jalāl-ed-dīn mohammad ar-rūmī
مولوی، جلال الدين محمد بن محمد، 604 - 672 قمری
mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad (1208 - 1274)
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 1/4- عکس
آغاز: اوصیك بتقوی الله
بی کا، بی تا؛ 1ص (592ر) [فیلمها ف: 3-215]
men kalām-e mīr sayyed ‘alī-ye hamadānī
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, “alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: 11/1
«بدان که میخانه و خمخانه و شرانجانه باطن عارف کامل را گویند ...» و اشعاری از نوایی؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: 1257ق [نشریه: 11-953]
min kalām-in naṣīrīya wa-l isḥāqīya wa hum ġulāt-iš šī‘a
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3648/4 - ف
نسخه اصل: کوپرولو ش 902؛ بی کا، بی تا، 1ص [فیلمها ف: 2- 210]
min kalām-i-hī ayd-an
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, 'omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 618/8 - ف
بی کا، بی تا؛ 3گ (68پ -70ر)، 27 سطر [فیلمها ف: 1-514]
ali wa lataif-il
min kalamat-i amir-il-mu'minin mawla nasir-id-din at-tus1
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 710/14 ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or. به نثر و نظم او. با یک دیباچه فارسی با شعرهای مجنون؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20سطر [فیلمها ف: 1-526]
min kalamāt-i sulṭān-il ‘ārifīn wa burhān-ilmuwaḥḥidīn abī yazīd-i basṭāmī
بایزید بسطامی، طیفور بن عیسی، 188؟ - 261 قمری
bāyazīd-e bastāmī, tayfür ebn-e ‘īsā (805 - 876)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7198/9
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ (76ر-78پ)، اندازه: 16/5×13 سم [ف: 16-485]
min kalamāt-iš šayx-il kāmil sa'd-id-dīn al-ḥimawī
حموی، محمد بن مؤيد، 586 - 649؟ قمری
hamavī, mohammad ebn-e mo’ayyed (1191 - 1252)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2721/16 ف
نسخه اصل: مجلس ش 126 (351/2 ش 594). نثر و نظم عربی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-725]
عرفان و تصوف / فارسی
men kalamāt-eš šeyx majd-ed-dīn mohammad al esfazārī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7041/6 در عرفان در سه فصل، در فرهنگ ایران زمین (319/14 -337)
چاپ شده؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندی، 4 گ (71پ -74پ)، 17 سطر (12×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-436]
man lā-yahzor-o-ho-l adīb = š.-e šāfīye
شیرازی، ابو الحسن بن محمد باقر
Šīrāzī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad bāqer
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570 646ق)
برای فرزندش محمد و در زمان حاکم محسن خان نوشته : شرح شافیه ابن حاجب است.
آغاز: بسمله، صرف مصدر لسان بحمد اصل واحد بی شبه و مثالی سزاوار است؛ انجام: و اما حتی را بجهت حمل آن بر الى زیرا که بمعنی الي است در غایت و انتها تمام شد ترجمه شافیه بحول و قوة الهي و برکت حضرت ختمی پناهی و آل ابرار و اصحاب اخبار او صلوات الله وسلامه علیه و علیهم اجمعین بید مترجم مذنب عاصی ذلیل محتاج بمغفرت رب جلیل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 230 گ، 17سطر (18×9/5)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 51-159]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ 29 گ، اندازه: 25/2×16/4 سم [رایانه]
man lā-yahdar-u-h-ul imām = fihrist-u wasā'il-iš šī‘a
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr-e 'āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
وابسته به: تفصیل وسائل الشيعة الى تحصیل مسائل الشريعة = وسائل الشيعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
تاریخ تأليف: شب جمعه 27 ذیحجه 1088ق
در ابتدای این فهرست، قسمتی از خطبه و دیباچه کتاب وسائل و همچنین فهرست مدارک آن کتاب ذکر و سپس فهرست مفصل و مبسوط آن که شامل تمامی عناوین و ابواب آن کتاب است با اشاره به تعداد احادیث هر باب شروع گردیده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز : الحمدلله الذي سهل لنا تحصیل علوم الدين، و یسر لنا معرفة احکام الشرع ... اما بعد، فیقول الفقير إلى الله ...
انجام: لاقدر علی استخراج کل ما فیها بالتمام و فیما أوردته كفاية المن اراد العمل باحکامهم (علیهم السلام). و الحمدلله رب العالمين و الصلاة چاپ: (ج 2، جزء 3-4): دارالخلافه طهران، سنگی، 1324ق، رحلی، 75ص؛ (ج3، جزء 65): 1314ق (چاپ دوم)، 54ص (صص3-56)؛ ایران، سنگی، 1314، رحلی، 62ص (1-62)؛ ایران، سنگی، 1269، رحلی؛ (ج 2، جزء 3-4): ایران، سنگی، 1313، رحلی، 61ص (1-61)
[الذريعة 399/16 و 400 و 230/22؛ ريحانة الادب 31/2؛ مكتبة أمير المؤمنين 420/4]
شروح و حواشی:
1- هداية الاحكام و بداية الأنام = من لا یحضره الامام (ترجمه) = الحسنية؛ هروی مشهدی، محمد حسن بن محمد صالح (-12)
نسخه اصل: کتابخانه ملی ملک -تهران 1006 [این] نسخه اصل با عنوان «تفصیل وسائل الشيعة الى تحصیل مسائل الشريعة» در این فهرستگان معرفی شده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 27 ذیحجه 1088ق؛ 542ص [عکسی ف: 1-154]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن 1222» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 294گ، 22سطر (17×7/5)، اندازه: 12/5 ×25 سم [ف: 2-247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ توسط محمد تقی بن محمد مقیم قائنی در 1105ق، تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 317گ، 23 سطر، اندازه: 18×23/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-735]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1464
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -238]
آغاز: هذا المرام جهدی و أعملت فکری في تصحیحه و تهذیبه و تسهیل الأخذ منه و اتقان ترتیبه
خط: نسخ، کا: ابو محمد مظفر علی بن قربانحسن بن مظفر بن بیک علی بن حمزه علی فهنانجی از قرای طبس کیلکی، تا: شنبه 6 صفر 1093ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 419گ، 24سطر، اندازه: 11/5 × 24/5سم [ف: 22-188]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ واقف: حاج محمد جعفر پسر نورای سبز مسجدی، 5 ربیع الاول 1106 [نشریه: 6-346]
آغاز: ... احیاء الموات، کتاب اللقطة، کتاب الفرائض و المواريث ... ابواب مقدمة العبادات، باب وجوب العبادات؛ انجام: و عن محمد بن اسلم عن محمد بن ... بن عبدالرحمن قال سألنا ابا الحسن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مصحح، محشی با نشان «12 وسائل، 12 مصباح، 12ص» و غیر آن؛ در تملک یکی از نوادگان مؤلف بوده و یادداشت وی چنین است: «هو الغفور، هذه نسخة وحيدة فريدة من کتاب خلاصة الوسائل لجدنا المحدث العلامة الحر العاملي» (قدس سره)؛ 288گ، 21سطر (17×8)، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 34-752]
آغاز: تم الجزو الثاني من کتاب تفصیل وسائل الشيعة فهرست الجزء الثالث کتاب الزكاة ابواب ما تجب فیه و ما تستحب، باب و جوبها؛ انجام: باب 100، جواز الوصية للصغیر فیه حدیث و اشارة الى ما مر من من العموم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «بهاء» و «5» و «منه»، این بهاء ظاهرا همان بهاء الدين محمد حسینی مختاری نائینی است؛ مهر: «محمد باقر الحسيني» (بیضی)؛ جلد: مشمعی، 177گ، 15سطر (13×7)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 32-433]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد اسحق بن ملا ابراهیم رادکانی در 1172؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 295گ، 26سطر (16×8/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 9-946]
آغاز: برابر
ج 1، از آغاز تا باب تحریم منع المؤمن شیئا از ابواب فعل المعروف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 178گ، 19 سطر (14/5×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3-983]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين پسر سید ابوالقاسم موسوی
خوانساری، تا: قرن 12 [نشریه: 11-909]
تجارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا عصر مؤلف، قرن 12؛ با نسخه خط مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج، 191گ، 18 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 2-268]
آغاز: اختیار البكر الحسناء الخلق الجميله الصالحة الولود الودود المعينة لزوجها الفيفة الغلمة المطيعة فهرست جزء پنجم و ششم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 185 گ، 15سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 1-55]
آغاز برابر؛ انجام: باب عدم تحریم الخل و ان الخمر اذا انقلبت خلا حلت فیه احد عشر حدیثا و اشاره الى مامرو فیه جواز امساك الخمر اذا انقلبت خلا باب حکم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 295 گ، 21 سطر، اندازه: 25×15/2 سم [ف: 26-584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد حسین خوانساری، تا: قرن 12؛ در هامش صفحه آخر آمده: «هو حسبی بلغ ثلثة اجزاء من آخره مقابلة مع نسخ الوسائل بخط المصنف رحمه الله و کتبه العبد ابوالقاسم بن المرحوم السيد حسین الموسوي عفی عنهما ز بهما الغني و المرجو من الناظرين فیه الدعاء»، مصحح، مقابله شده؛ 31 سطر (12/5 ×20)، اندازه: 20×29سم [ف: 4-1884]
آغاز برابر؛ انجام: باب ان في الأسنان الدية و انها تقسم علی ثمان و عشرین و کیفیت القسمة ... هی اثنتی عشر و کل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: محمد قزوینی، شوال 1182ق؛ جلد: تیماج، 296گ، 23 سطر (11×16/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: - 360]
آغاز برابر؛ انجام: و ان کان قاطعة فیه حدیثان و اشاره الى مامر استحبابه خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 198گ، 23 سطر (10×16)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اکبر پسر محمد حسن تربتی حیدری، تا: 14 شعبان 1109ق؛ اهدایی: وزیری؛ 266گ، 23 سطر (18×11)، اندازه: 24×17سم [ف: 2-590]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تونی، محمد رضا بن عزیز الله، تا: 1113ق؛ یادداشتی به امضای ابراهیم بن محمد تقی حسینی به تاریخ 1113ق متضمن گواهی بر تصحیح و مقابله این نسخه با نسخه
اصل که به خط مصنف بوده؛ جلد: تیماج، 469 گ، 22 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 4-419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن محمد هاشم مشهدی، تا: 7 صفر 1121ق؛ 255گ، 22 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 25-136]
آغاز برابر؛ انجام: و الصلوة علی محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 صفر 1154ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول، مصحح، مقابله شده؛ واقف: نایینی، مرداد 1311؛ جلد: مقوا، 148 گ، 23 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 5-235]
خط: نسخ، کا: معصومعلی بن میرزا خان جویائی، تا: غره شوال 1164ق، جا: تبادکان مشهد رضوی؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 21 سطر (11×15)، اندازه: 22×17سم [ف: -237]
خط: نسخ، کا: قاینی، محمد صادق بن محمد تقی، تا: شعبان 1171ق، برای ملامحمد حسن؛ محشی با نشان «منه، مجمع» ؛ تملک: محمد بن حسن مشهدی ابن محمد علی با تاریخ 1224؛222گ، 25 سطر (13/5×8)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 625]
آغاز: عن ابی عبدالله علیه السلام قال قال امیرالمومنین علیه لیس بین الرجل و ولده ربا و لابین السيد و عبده ریا؛ انجام: عن ابی جعفر علیه السلام قال من اوصی بوصیته لغیر الوارث من صغیر و کبیر بالمعروف غیر المنكر فقد جازت وصية اقول و تقدم ما یدل علی ذلك عموما از «باب ان الحنطة و الشعير جنس واحد» تا پایان کتاب وصایا؛
خط: نسخ، کا: درازی بحرانی، ابراهیم بن عیسی، تا جمعه 19جمادی الاول 1172ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 100گ، 25سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 26-585]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1173ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 523ص (523-1)، وسطر (12×7)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 9-266]
کا: حسین بن علی الزجاج، تا: یک شنبه 20 ربیع الاول 1181ق [تراثنا: س 18ش 1 و 2-242]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين. اما بعد فهذه نواد في هذا الكتاب و في غیره لها ابواب نوردها علی ترتیب حروف ... باب الجاء استجباب دعاء الخصم؛ انجام: و برابر
ج2؛ خط: نسخ، کا: شبر بن محمد محمدی موسوی، تا: ذیقعده 1185ق؛ محشی از شبر بن محمد الموسوي؛ تملک: عبدالواحد بن شیخ راشد العبودي ساکن نجف اشرف، محمد حسین بن حاج محمد مهدی، شبر موسوی؛ جلد: تیماج، 306گ، اندازه: 19×25 سم [ف: 39-197]
آغاز: برابر؛ انجام: قبل اليأس من عدم الحمل فیه حدیثان واشارة إلى ما يأتي في التجارة وفیه انه اذا اعاد ترکت الصلوة از اول تاباب حکم ذهاب حیض المرأة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ تملک: عبدالله بن حاجی محمد رضا بن آغا محمد باقر مازندرانی؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده مرتضی الحسيني 1250» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 56گ، 14 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 8-4646]
آغاز: بسمله. کتاب الحج ابواب؛ انجام: السادسة في ذکر (الشهادة شهادة) جمع کثیر من علمائنا ... في الشهادة بأن احادیث کتبنا المعتمدة محفوفة بالقرائن و عبارة ابن جلد دوم فهرست وسائل الشيعه و مشتمل بر فهرست ابواب کتاب حج تا آخر وسائل الشيعه (به جز 6 فائده آخر) است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 231 گ، 18 سطر، اندازه: 20×13سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-735]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 128گ (1پ - 128پ)، 31سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3-536]
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1232ق؛ واقف: بهرام بیگ، جمادی الاول 1296؛ 404گ، 17سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد ابراهیم، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج مذهب، 185 گ، 24 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی رضا بن محمد تقی از غدی، تا: دوشنبه 13 ذیحجه 1250ق؛ تملک: محمد هاشم ابن هداية الله بن محمد مهدی بن هداية بن هداية الله حسینی موسوی؛ جلد: تیماج، 245گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20-176]
آغاز: کتاب التجارة أبواب مقدماتها باب استحبابها واختیارها علی اسباب الرزق فیه اثنا عشر حدیثا از ابتدای کتاب التجارة تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1256ق؛ افتادگی: آغاز، ع وقفنامه کتاب از «سید جواد قائنی» توسط «سید جواد جواد زاده» در 17 ربیع الاول
1392؛ واقف: سید جواد قائنی؛ 159گ، 18 سطر، اندازه: 15×22 سم [کتابخانه های قائن: ف: -55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن عبدالله، تا: 1257ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»؛ یادداشت انتقال نسخه به سال 1281 به محمد علی ابن محمد صادق موسوی خوانساری با مهر «بن محمد صادق محمد علی الموسوي» (بیضی)؛ همراه با نقل صورت اجازه صاحب حدائق به سید نورالله حائری به سال 1150 نوشته شده توسط محمد علی موسوی در کربلا؛ جلد: تیماج مذهب، 254گ، 23سطر (8/5×13/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 16-311]
خط: نسخ، کا: معصوم علی بن میرزا خانی جویانی، تا: 1264ق، جا: تبادکان مشهد رضوی [نشریه: 7-701]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد مهدی بن سید محمد رضوی با مهر: «محمد مهدی بن محمد رضوی»؟
جلد: تیماج مشکی، 23 و 24 سطر (16/5×10)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 2-233]
آغاز برابر؛ انجام: ثلاثة و ثلاثون و ثلث و في
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا محمد اسمعیل، 28 اسفند 1309؛ جلد: تیماج، 234 گ، اندازه: 23/5×17/5 سم [ف: 2365]
man lā-yahzor-o-ho-1 anīs
هروی، محمد بن مؤمن، ق13 قمری
heravī, mohammad ebn-e mo’men(- 19c)
تاریخ تأليف: 1297ق
در اعتقادات مبدأ و معاد به زبان بازاری و ساده که در آن برای عموم آسان باشد، مشتمل بر روایات شیعی و اشعاری چند در هامش، سبک انشاء و جمله مطالبی که ضمن آن آمده نمودار خوبی از طرز زندگانی آن روزگار است. گفتارها تحت عنوان «نور چشم» به صورت محاوره آمده و در میان به مدح ناصر الدين شاه قاجار به اجمال پرداخته است.
آغاز: نور چشم از باب اینکه به بچه ها بگوئی کتاب من پشت کتابش هم حاشیه دارد و کتابهای شما ندارد اسم این حاشیه را حاشیه پشت کتابی بگذار ... بسمله. نور چشم هداية الله بموافقت بعضی از طلاب محض اینکه نگوئی چرا کتاب من پشت کتابی ندارد گوش نما ... بسمله الحمدلله الذي عرفنی نفسه ... نورچشم هداية الله اولا خداوند عالم تو را عالم ربانی نموده بکمال عمر طبیعی رساند بمحمد ... و ثانیا آگاه باش ...
انجام: اطف السراج فقد طلع الصبح و تمت كلمة ربك صدقا و عدلا.
[فهرستواره منزوی 637/6]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1297 ق [نشریه: 7-701]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1298ق؛ با یادداشتی به خط مؤلف با امضای: خادم کشیک اول آستان قدس رضوی شیخ محمد بن حاج مومن هروی یا محمد، اللهم صل علی محمد و آل محمد؛ 12 سطر (15×7)، اندازه: 21×13سم [ف: -237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی گلپایگانی، ابوتراب، تا: 1321ق؛ حاشیه هایی در آن هست به خط همو که پندهایی است به نام «نور چشم»؛ در پایان خط تعلیق نگارنده (هروی) دیده می شود: «هذا بعض مقالاتی في الليل و انا العبد الأقل خادم کشیك الاول في آستان المقدس الرضوى الشيخ محمد بن جناب الحاج ملا مؤمن الهروي اوتیا کتابهما یمینیا و حو سبا حسابا یسیرا»؛ جلد: تیماج، 53گ، ابعاد متن: 13/5×7/5 ، اندازه: 22×15سم [ف: 3-680]
man lā-yahzor-o-ho-t taqvīm = mnz. dar extīyārāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19352
آغاز: هر گهی کاید بتائید خدای لم یزل؛ انجام: انچه در برداری انرا جملهت بخشیدن بمن
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1235ق، جا: بادکوبه [رایانه]
man lā-yaḥdur-u-hu-d dawā'
بدل بن اسحاق
badal ebn-e eshāq
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/103 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی، ترکیه، ش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 756ق؛ مجدول؛ 105گ (267ر -1371)، 33سطر [میراث شهاب: س18ش 1-58]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/103 (1) - 463/103 (ب) ف
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 1-486]
man la-yahdur-u-hu-ttabib = tibb-ul fugara
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
رساله کوتاه و مهمی است در ذکر امراض و بیان روش معالجه آنها که رازی به درخواست فرد خیری نگاشته است. او در این رساله به پیروی از استادانش امراض بدن را از سر شروع و به ترتیب تا قدم ها ذکر کرده است. مشتمل است بر سی و شش «فصل»: 1. الصداع؛ 2. الفالج و اللقوة؛ 3. الصرع؛ 4. الماليخوليا؛ 5. السرسام؛ 6. النسيان؛ 7. علل العين؛ 8 علل الاذن؛ 9. علل الأنف؛ 10. علل الشفتين و الفم؛ 11. علل اللوزتين و الحلق؛ 12. الزكام؟ 13. علل الصدر والریه؛ 14. السل؛ 15. علاج الداء النساء؛ 16. علل المعده؛ 17. علل الهيضه؛ 18. اوجاع القلب؛ 19. السمن و الهزال؛ 20. ارجاع الكبد؛ 21. اوجاع البواسير؛ 22. الاستسقاء؛ 23. علاج الطلاق البطن؛ 24. علاج البواسير؛ 25. القولنج؛ 26. علاج الحصاة و المثانه؛ 27. علاج حرقة البول؛ 28. علاج الباه؛ 29. الطمث و علاج الارحام؛ 30. علاج الأورام الخصي و القضيب؛ 31. وجع المفاصل ؛ 32. الدوالي و الداء الفيل؛ 33. وجع الظهر؛ 34. الزينة و ما یتعلق بالعوارض؛ 35. الذع العقارب و نیش الرتيلا؛ 36. الحميات. این رساله در فهرست بیرونی و ابن ندیم و خزرجی «من لا یحضره الطبيب» نامیده شده و نام دیگر آن «طب الفقراء» است. پیش از رازی عیسی بن ماسه نخستین بار «من لا یحضره الطبيب» نوشته است. ابن بابویه قمی (381ق) در دیباچه «من لایحضره الفقيه» از این نامه رازی یاد نموده است. فیض کاشانی نیز من لا یحضره التقويم نوشته است.
آغاز: بسمله و به نستعین. قال محمد بن زکریا ان رجلا جلیلا خیرا فاضلا .. احب ان نعمل مقالة وجيزة في علاج الأمراض بالاغذية و الادوية المشهورة الموجودة ... فعلت هذه المقاله ... انجام في العرق المدني ینفع منه ان یشرب کما یبداء ... و یسقی العليل الصبر من اول یوم نصف درهم و الثاني و الثالث درهم. انشاء الله تعالی.
چاپ: کلکتا، مطبع الجعفري، 100ص، بدون تاریخ؛ ایران، مطبع الجعفر، 100ص، بدون تاریخ.
[الذريعه 232/22؛ عیون الانباء 15-316؛ معجم المؤلفين 10-6؛ سزکین 3- 274، 287 بروکلمان (آلمانی) 1-235 و الذيل 1-420؛ دنا 10: 248 (22 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تحفه سلیمانیه؛ طبیب، علاء الدين محمد (-11)
2- من لا یحضره الطبيب (منتخب)؛ طبیب، حسن بن علی (-11)
3- من لا یحضره الطبيب (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قصاب استر آبادی، قاسم علی بن حسین، تا: یک شنبه جمادی الثاني 989ق؛ تملک: امیر سید زین الدين بن امیر جمال الدين نجفی؛ 45 گ (134-178ر) [ف: 4-809]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 80ص (59-138)، 22سطر (19×9)، اندازه: 28×17سم [سنا: ف: 1-19]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11، 195ص، 12سطر، اندازه: 14×19/5 سم [نشریه: 3-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1029ق؛ جلد: تیماج مذهب، 99گ، 23 سطر (6×17/5)، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 51-183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: جلال الدين محمد گیلانی، تا: 1068ق؛ 128ص (33-160)، 15 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 10-253]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه دهه اول شوال 1074ق، جا: شاه جهان آباد [نشریه: 6- 350]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد حسین مشهدی، تا: 9 رمضان 1086ق، جا: قزوین [نشریه: 6- 350]
آغاز برابر؛ انجام: ذکر اولا و یمزج من هذا و السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق، جلد: تیماج، 114گ، 15 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: 19-359]
آغاز و الكربره الرطبه مع (وصالی شده) و دهر ورد و النطولات المتخذه؛ انجام: صفحه یسخم حنظل شطرج شکنبج از باب 7 در آن هست تا باب 33 و در آن آمده «في المفتاح» ؛ خط: تحریری، بی کا، تا: از سده 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 87ص (1-87)، 19 سطر (7×6/5)، اندازه: 14×10سم [نشریه: 3-358]
آغاز: و من القوه و کذالك شم القطران ینفع القوه. فصل. قال الرازي؛ انجام: تدفع الروا باذن الله تعالی الى سطه البرن للواضع المرضية فینقطعها و یقرحها ... کتاب کامل سی و هفت باب است در بیان دردها که هر جا و هر وقت می توان تهیه کرد و در سفر نیز با خود برد، باب اول در سردردها و باب آخر در تب ها و برخی از باب ها در علاجهای کلی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و
انجام؛ مهر: «عبده اسماعیل بن محمد خلیل»؛ جلد: چرم، 151گ، 15 سطر (17×11)، اندازه: 15×22 سم [ف: 1/47-108]
در 97 باب نه 36 باب چنانکه در فهارس آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد خلف بن حاجی عبدالحسین دورقی، تا: 1102ق؛ 34گ (21پ -54ر)، اندازه: 15×22 سم [ف: 15-4158]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، ابوالقاسم بن محمد مهدی، تا: 12 ربیع الاول 1121ق، جا: اصفهان؛ 114ص (219-332)، 26-27 سطر (9/5×9)، اندازه: 11/5 ×18 سم [نشریه: 3-354]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ابوذر مازندرانی، تا: غره جمادی الثاني 1238ق؛ 90گ، 14 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 5-2916]
آغاز: بسمله هذه رسالة محمد بن زکریا والظاهرانه من لا یحضره الطبيب ... و وجدنا مرتبة علی سبعة و ثلاثین بابا فاختصرنا من کل باب شیئا وهذه الأبواب الفي الصداع 2 في الفالج واللقوة ... في الصداع وعلل الدماغ في الكبد وغیرها من الاعضاء
انجام: فليأخذ علاجها مما ذکرناه أولا و یمزج من هذا والحمدلله اولا و آخرة و ظاهر و باطن وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن نظر علی طیب، تا: 1244ق؛ 55گ، 12-13 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 8-4649]
آغاز برابر؛ انجام: و الأورام في الكبد و غیرها من الاعضاء فلیوخذ علاجها مما ذکر اولا و یمزج من هذا.
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسن حسینی تنکابنی، تا: 10 ذیقعده 1271ق، جا: اصفهان چهار باغ؛ جلد: تیماج، 36گ (1پ- 36پ)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1-247]
آغاز برابر؛ انجام: و الأورام في الكبد و غیرها من الأعضاء فليؤخذ علاجها مما ذکر أولا و یمزج
خط: نسخ، کا: محمد بن میر محمد حسین حسینی پشت مشهدی کاشانی، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 114گ (25پ- 138پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 18-70]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 66گ (9ر-74پ)، 13سطر (14×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 16-258]
آغاز برابر؛ انجام: فيؤخذ علاجها مما ذکرنا اولا ویمزح من هذا والله اعلم بالصواب واذ قد اتینا علی غرضنا في هذا الكتاب الحمدلواهب العقل بلانهاية کما هو اهله ومستحقه وصلی الله علی محمد و آله بكرة واصیلا
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 79گ، 14سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4649]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة علی سید المرسلين محمد؛ انجام: کما هو اهله و مستحقه. و الحمدلله کثیرا و صلی الله علی محمد و آله بكرة و أصيلا. تم کتاب ...
بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 13گ (106ر-118پ)، اندازه: 23×39/5 سم [ف: 7-328]
آغاز برابر؛ انجام: واما اذا کان مع الحميات علل آخر کالسعال والأورام في الكبد و غیرها من الأعضاء فليؤخذ علاجها مما ذکرنا اولا ویمزج من هذا والله اعلم بالصواب واذا قد اتینا علی غرضنا في هذا الكتاب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه برای چاپ کتابت شده؛ جلد: مقوا، 91گ، 20 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ: 5-2161]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 75گی، 16 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 1-273]
آغاز: حارة يابسة و الهواء حار رطب و الماء و هو بارد رطب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سبز، 56گ، 12 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: -175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 146 گ، 12 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 3-1355]
man lā-yahzor-o-ho-t tabīb (t.)
وابسته به: من لا یحضره الطبيب = طب الفقراء؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق)
مؤلف ناشناس و به احتمال از قرن پنجم یا ششم. بخش بندی: شامل مقدمه ای از مترجم در چگونگی آفرینش اعضای بدن در هجده فصل و سپس ترجمه مباحث کتاب من لا یحضره الطبيب اما با فصل بندی مجدد. یعنی مباحثکتاب رازی که در 36 فصل تنظیم گردیده در این ترجمه در 134 فصل ارائه شده است. با این توضیح که کاتب یا خود مترجم چهار فصل نخست را از قلم انداخته و از فصل پنجم شروع نموده است. همچنین فصول متن اصلی از هشتم به هشتاد و دوم پرش می کند و علت آن معلوم نیست. فصل های مقدمه مترجم هم از آغاز افتادگی دارد و از نیمه فصل سوم که درباره آفرینش چشم است به بعد باقی مانده است، به این شرح: باب 4. اندر آفرینش گوش؛ 5. آفرینش
بینی؛ 6. آفرینش دهان؛ 7. آفرینش دل؛ 8 آفرینش شش؛ 9. آفرینش جگر؛ 10. آفرینش سپرز؛ 11. آفرینش گرده؛ 12. آفرینش زهره؛ 13. آفرینش مثانه؛ 14. آفرینش خایه؛ 15. آفرینش روده؛ 16. آفرینش رگ ها؛ 17. آفرینش معده؛ 18. آفرینش کودک. این نسخه از مهمترین ترجمه های فارسی باقی مانده از آثار رازی و در موضوع پزشکی می تواند به حساب آید، چرا که بر اساس رسم المشق و سبک شناسی کلمات و عبارات، اصل متن این ترجمه می تواند از قرن پنجم یا ششم باشد، هر چند انجامه نسخه تاریخ 640 دارد. خود همین انجامه نیز که به صورت کتیبه ای به خط کوفی کتابت شده است از جهت سبک شناسی نگارشی و نگارهای به کتیبه های متون قرن هفتم و هشتم شبیه است. از جمله ویژگی های رسم المشقي شباهت بسیار زیاد خط کاتب در اتصالات و برخی مفردات حروف و کلمات به خط تعلیق است، خطی که پس از ابداع نستعلیق در قرن هشتم منسوخ شد یا به حداقل استفاده رسید. نوشتن «دال» به شکل «ذال» در برخی کلمات، مثل «آفرین» و «نهان» و «خداوند» و «بستانذ» که البته کسی بعدها بسیاری از این نقطه ها را با گزلک از نسخه سترده است، و نوشتن حرف ربط «که» به صورت «کی» در برخی مواضع و نگاشتن سه نقطه زیر حرف سین در برخی مواضع مثل کلمه «احسن» و «استسقا» از دیگر نشانه های قدمت نسخه و متن آن است. از ویژگی های سبک نگارش هم باید گفت نشانه هایی دال بر قدمت بالا در متن نسخه دیده می شود از جمله: استفاده از حرف اضافه «اندر» بجای «در» و فعل در صیغه «نبودی» به جای نبود یا نمی بود»، «بیافرید» بجای «آفرید» و کاربرد افعال دیگر که خاص آن دوران بوده است مثل «کواردن» که گوارش از آن مصدر است؛ و نیز ترکیب های اسمی و فعلی جالب همچون «خام باد» و «شکم راندن». به عنوان نمونه ای که قدمت نسخه را به خوبی نشان می دهد از فصل نهم مقدمه جملاتی را می آورم: «اکر جکر ضعیف شد از معنی سردی و طعام نکوارد، همچنان ناگواشته بخویشتن کشد. اگر آب اندر طعام بود و بلغم بود همچنان باندامها بیرون برد و مردم را بخام باد افکند و بقالج و بلقوه اکر همچنان ناکواشت بروده فرو شود مردم را قولنج آرد و هیضه». از دیگر ویژگی های این ترجمه صبغه دینی آن است. به این ترتیب که مترجم همه جا در بیان چگونگی آفرینش یا کار کرد اندام ها از یاد خدا غافل نیست و همه را از حکمت بالغه خداوند سبحان می داند و به ویژه در پایان هر باب عبارت فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ را نیز تکرار می کند. مثلا در ذکر آن عضله کوچک سر گلو که راه ورود غذا به نای را سد می کند و امروزه «اپیگلوت» خوانده می شود چنین نوشته: «ایزد تعالی بحکمت، پاره کوشت بکام بازبسته است بر مجری باد تا چون مکبه باشد، اگر یک ذره طعام یا شراب معده فرو خواهد شد براه شش فرو رود خفه می کند، و نیز تا برافکند پس اگر بر نیاید مرد هلاک شود». باز از ویژگی های مهم این نسخه منحصر به فرد اشاره به عقاید اطبای آن دوران درباره بدن و طبیعت آن است. مثلا درباره کار کرد شش در فصل مربوط به معده می نویسد: «و شش را پزشکان بیشین مروحة القلب گفته اند یعنی بادبزن دل. اکر متواتر باد سرد از هوا نستاند و بدل نرساند و باد کرم از دل بیرون نکند دل بسوزد و مردم هلاک شود از صعبی کرمی دل». از دیگر ویژگی های اخلاقی مترجم آن که در ابتدای ترجمه هر باب از کتاب رازی همواره خود را مقید می داند که از وی نام ببرد، و این گونه حقگذار آن دانشمند نامور باشد.
چاپ: ایران، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1390 شمسی، به کوشش احسان الله شکر اللهي، 1، 174ص با ضمائم ص، نسخه برگردان، با تاریخ کتابت 640ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17041
آغاز: باب سوم اندر آفرینش جشم ... تباه نتواند کرد و از بیرون او بدو جای موی آفرید یکی دیدار دور را و یکی خوردن آب جشم را، یکی مژه و دیگر ابرو که اکر مژه نبودی از جشم مردم همیشه آب روان بودی، نبینی هر کرا مژه بریزد از جشم مردم همیشه آب روان بود؟ و اگر ابرو نبودی مردم از دور هیچ نتوانستی دیدن؛ انجام: و چندان آب سرد بباید دادن که بلرزد، و جای نشینند که هوا سرد بود و بکر مابه نباید رفتن و رنج نباید بردن و شکم نباید راندن و خویشتن بشویذ بآب سرد هر روزی و رکر بیش سخت تر نباشد باید دادن قصه کافور با ماست تا به شود و الله اعلم.
انجامه: تمت الكتاب في اربعین و ستمأيه.
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بی کا، تا: 640ق؛ مجدول، محشی؛ مهر: «عبدالرحمن» (بیضی) شکل قاجاری؛ تملک: عتیقی، عبدالرحمن؛ جلد: چرم مشکیبا نقش ضربی ترنجی به سبک قرن هفتم، 148ص، 17 سطر (19×13)، اندازه: 24×16سم [ف: 1/47- 181]
man la-yahdur-ul-hu-ttabib (mn.)
طبیب، حسن بن علی، ق 11 قمری
tabīb, hasan ebn-e ‘alī(- 17c)
وابسته به: من لا یحضره الطبيب = طب الفقراء؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3364/4
آغاز: هذه رسالة محمد ابن زکریا و الظاهر انه من لا یحضره الطبيب فلم نجد لها حظيئة و وجدنا مرتبة علی سبعة و ثلثین بابا؛ انجام: و یمزج من هذا.
خط: نستعلیق، کا: طبیب طهرانی، حسن بن علی، تا: 1270ق؛
جلد: تیماج تریاکی، 22گ (55پ -76پ)، 15 سطر (14×7)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 11-2365]
man lā-yahzor-o-ho-1 faqīh (t.)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقيه = من لایحضره الفقيه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381ق)
آغاز: بسمله - الحمد لله رب العالمين و الصلوه علی افضل السابقين و اشرف المصلين؛ انجام: اکتفا به قراءت امام سنی کردن چنانکه اخبار بسیار روایت شده است و الحمد لله رب العالمين انجامه: قدوقع الفراغ من تسوید هذا الكتاب في یوم الاثنين ثامن عشر شهر ذی حجه الحرام من شهور سنه 1071 جلد دوم کتابی است به زبان فارسی که مؤلف آن ابو جعفر محمد بن علی بن الحسين بن موسی بن بابویه قمی معروف به صدوق است و موضوع این کتاب که جلد دوم دوره محسوب می شود و باب الصلوه نام دارد چگونگی نماز است؛ خط: نسخ و نستعلیق خوب، کان محمد یتیم (سلیم)، تا: 18 ذیحجه 1071ق؛ مجدول مذهب؛ 328گ، 24 سطر (11/5 × 24/5)، اندازه: 19/5×34/5سم [ف: 1-68]
آغاز: بسمله - اللهم انی احمد کك و اشکر کو او من بک و اتو کل علیك ؛ انجام: تم جزو الأول من کتاب من لا یحضره الفقيه نصف الشيخ السعيد ابو جعفر ... بید اقل السادات و الطلاب سید اسماعیل الموسوي - في ثالث شهر محرم الحرام 1329 این کتاب جزو اول کتاب بزرگ من لا یحضره الفقيه می باشد؛ خط: نسخ، کا: سید اسماعیل موسوی، تا: محرم 1319ق؛ 88گ، 25سطر (22/5×13)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 1-75]
man lā-yaḥdur-u-hu-tțabīb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4382/1
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد تقی، تا: سه شنبه دهه سوم شعبان 1091ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 25سطر، اندازه: 20/9×11/8 سم [ف: 7-377]
man lā-yaḥdur-u-hu-l mutaţabbib
در بیان فرا گرفتن مسائل پزشکی از کلام و گفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت (علیهم السلام) نه از کلام یونانیون و پزشکان بزرگ، با اشاره به احادیث و ادعیه وارده در هر باب، مشتمل بر 100 «باب» که من لا یحضره 205 فهرست تفصیلی آن در آغاز کتاب آمده است ولی در نسخه تا باب 75 را دارد. مؤلف در این کتاب از عالمانی همچون ملا محمد امین استر آبادی و ملا محسن فیض و علامه مجلسی نام برده و متن رساله هایی همچون «الرسالة الذهبية» و «طب الائمة» ابن بسطام را آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6603
آغاز: الحمدلله کما هو اهله الذي جعل نبیه و رسوله محمدا سید المرسلين و خاتم النبيين و اهل بیته العروة الوثقى و العصمة الكبرى و الحبل المتين و الوسيلة العظمى و النجاة و الرحمة للعالمین؛ انجام: قال قلت لأبي عبد الله علیه السلام من الرجل یشرب الدواء و یقطع الصرق (؟) فربما انتفع و ربما قتله قال: یقطع و یشرب فیه تاکید بلیغ في وجوب المعالجة و ان انجر الى القتل الباب الخامس و السبعين.
خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح، با افزودگی هایی در حاشیه؛ مهر: کتابخانه «باقر ترقی»؛ جلد: تیماج مذهب، 384گ، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 20-147]
man la-yabdur-u-hu-l muhaddit
شوشتری، محمد بن علی، ق 12 قمری
šūštarī, mohammad ebn-e ‘alī(- 180)
وابسته به: غاية المرام في شرح تهذیب الاحكام جزایری، نعمة الله بن عبدالله ( 1050-1112ق)
تاریخ تأليف: 10 ربیع الثاني 1121ق؛ محل تأليف: شوشتر در مسجد حسین قصاب
مؤلف از شاگردان سید نعمت الله بن عبدالله حسینی جزائری است. در این تأليف کتاب تهذیب الأحكام و شرح آن از سید نعمت الله را جمع کرده، ابتدا بخشی از تهذیب را با عنوان «قال المصنف» و سپس شرح را با عنوان «قال الشارح» آورده است. فراغت سید نعمت الله از جزء سوم شرح اوایل شعبان 1093 ق در شوشتر در خانه ای نزدیک مسجد جامع و فراغت محمد شوشتری از جمع آوری 10 ربیع الثاني 1121 ق در شوشتر در مسجد حسین قصاب بوده است.
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 192
جزء سوم شرح را در بر دارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ اندازه: 20×29/5 سم [نسخه پژوهی: 1-38]
man lā-yahzor-o-ho-l mavā‘ez
موحدی قمی، محمد بن عبدالله، ق 14 قمری
movahhedī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نیمه دومقرن 14 [میراث شهاب: س 10 ش 1-2-29]
man lā-yahdur-u-hu-n nabīh fī š.-i man lā-yaḥdur-u hu-l faqih
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
وابسته به: کتاب من لا یحضره الفقيه = من لا یحضره الفقيه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه 13 رجب 1132ق؛ محل تأليف: بهبهان
شرحی است نسبتا مفصل و ناتمام بر کتاب «من لا یحضره الفقيه» صدوق رضوان الله علیه». مؤلف، قبل از شروع به شرح «من لایحضره الفقيه» طریق روایت خود را تا مؤلف آن (صدوق رحمه الله علیه) برشمرده است.
[الذريعه: 232/22 ش 6839؛ کشف الحجب و الأستار /564؛ انوار البدرين /172؛ مصفی المقال /248؛ نجوم السماء /248]
از اول کتاب تا آخر باب «ما ینجس الثوب و الجسد»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: فتحعلی از نوادگان کریم خان زند که سال 1259 از محمد شفیع در شیراز خریده؛ 264گ، اندازه: 15×20/5 سم [نسخه پژوهی: 2-231]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: فتحعلی از نوادگان کریم خان زند که سال 1259 ق از محمد شفیع در شیراز خریده؛ 264گی، اندازه: 20/5×15 سم [نسخه پژوهی: 1 -38]
آغاز: باتباع طریق اليقين المخصوص برتبة و ما ارسلناك الا رحمة العالمين، انجام: ما ینقض الضوء ... السابع اطلاق الخبر یوجب قصره علی المتعارف المعهود کما في سایر. سخه حاضر، قسمتی از این کتاب است و تا نواقض وضوء را در بر دارد، و ظاهرة مؤلف، موفق نشده است بیش از این مقدار را بنویسد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه» در پایان فایده ای است از احمد جزایری در قنوت با قرآن؛ 419گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-676]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 693 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1752]
man lā-yahdur-u-hu-n nadīm
ساباط الحسيني، جواد بن ابراهیم، 1988 - 1250 قمری
sābāt-al-hoseynī, javād ebn-e ebrāhīm (1774 - 1835)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 820
آغاز فصل المنطق آلة قانونية تعصم مراعاتها الذهن عن الخطاء في الفكر
خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بی کا، تا: 1220ق؛ 15 گ، اندازه: 16×9/5 سم [نسخه پژوهی: 2-208]
men mohāsebāt-e mowlānā “abd-ol-lāh lesān fe-t tahvīl
تاریخ تأليف: پنج شنبه 5 جمادی الاول 810ق
طالع نامه سال سی و ششم تولد مرتضی اعظم سلطان السادات و النقباء و الوزراء امیر سید فخر الدين محمد بن امیر سید حسین آوی در ساعت دوم روز پنج شنبه 5 جمادی الاول 810ق (4 آذرماه 782 یزدگردی).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5/ 6360
آغاز: سپاس و ستایش بی قیاس حضرت واجب الوجودي را ... که نظام امور ممالك سماوی و مسالك ارضی بر تقدیر ...... ادوار و تسییر نیز اعظم مقرر فرموده؛ انجام: (در انجام هشت جدول نجومی است گویا مربوط به همین رساله، در پایان نسخه آمده: ) در زمان دولت ... شاه زاده حقیقی شاه عباس طول له عمره الشريف این نسخه شریف بدست یاری بهاء الدين آملی ... به جهت خواهش چند نفر از جان [نثا] ران علی عمرانی تمام رموزات را تربیت نموده جفر امیر المومنين ... فرمودند ولی در هیچ کتاب مرتب نفرمودند و من به طریق گستاخی مرتب نمودم به جهت دوستانش سنة 992 ... زنهار الف آنها به آدم کم ظرف نیاموزید که خطر بزرگی دارد به جهت خودتان و الله اعلم بالصواب مطابق 1122 ...
خط: نستعلیق، کا: شریف آملی، بهاء الدين، تا: 992ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 7گ (76پ -82)، 27 سطر (16×13)، اندازه: 19×26سم [ف: 16-251]
min ma‘ānī k.-il ḥayawān
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā(- 1139)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1289/11 عکسی
آغاز: من معانی کتاب الحيوان اشهر معانی الشبيه أن یکون لهما
نوع واحد من انواع الكيفية
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، کا: عبدالله بن محمد بن یحیی بن أصبغ الانصاري، تا: 667ق؛ 28سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3-645]
men maqālāt-eš šeyx abī yazīd al-bastāmī
بایزید بسطامی، طیفور بن عیسی، 188؟ - 261 قمری
bāyazīd-e bastāmī, tayfür ebn-e 'īsā (805 - 876)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/60
ف نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 426-1]
men maqālāt-eš šayx sayf-od-dīn al-bāxarzī
سیف الدين باخرزی، سعید بن مطهر، 586 - 659 ؟ قمری
sayf-od-dīn bāxarzī, sa'id ebn-e motahhar (1191- 1262)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 612/15 - ف
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839ق؛ 1گ (241پ -)، 19سطر [فیلمها ف: 1-511]
men maqālāt-e mowlānā jalāl-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/25
آغاز: بدان که ... (یک کلمه درست خوانده نمی شود) معنی است که اگر در اجزای ممتزجه عنصری ظاهر شود آن را اعتدال مزاج خوانند و در حرکات ظاهر شود آن را انجام: محل ترحم و اعانت است نه جای تعرض انکار و نیکو کاران و خیر اندیشان هر گروه را دوستار باشند. یا یک حکمت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 1گ (87-88ر)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 24/5×15سم [ف: 8-612]
al-munammaq fi axbar-i qurays
ابن حبیب، محمد بن حبیب، - 245 قمری
ebn-e habīb, mohammad ebn-e habīb(- 860)
کتاب مهمی در شرح احوال و عادات قبیله قریش در زمان جاهلیت و صدر اسلام است که زمانی حدود صد سال را در بر می گیرد از حدود 50 سال پیش
از میلاد پیامبر تا همین حدود زمانی پس از اسلام). المنمق به ترتیب سال ها با حوادث مرتب نشده و مجموعه پراکنده ای از روایات در باب زندگی و سلوک و جنگ های قبیله قریش است و اخبار دیگر قبایل فقط به صورت ضمنی و استطرادی در آن نقل شده است. مصحح کتاب معتقد است که المنمق پاک نویس نشده و یادداشت های تنظیم نشده مؤلف بوده که شاگردانش آن را روایت کرده اند. تأليف کتاب هم می باید در اواخر دوران حکومت معتصم (218- 227ق) و یا کمی پس از آن بوده باشد. ابن حبیب کتاب دیگری با نام المحبر دارد که مطالب آن با این کتاب شباهت است. چاپ: حیدر آباد دکن، مطلبه دائرة المعارف عثمانیه، تصحیح خورشید احمد فاروق، 1384ق، 472ص
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27959
آغاز: أخربنا ابوالحسن محمد بن العباس الحنبلي قال أخبرنا محمد بن حبیب قال اول ما ذکر من احادیث قریش ما خصلها الله به من الفضل و المن به علی سائر الخلق و انه بعث منها نبی الرحمة؛ انجام و عم امه جعفر بن ابی طالب و عم ابی امه حمزة بن عبدالمطلب و خالد الحسين بن علی بن ابی طالب (علیه السلام) هذا آخر کتاب المنمق عن ابن حبیب» خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 14؛ نسخه نفیس و منحصر به فرد، مصحح، با کتیبه مذهب محرر مشکی سلجوقی، که درون آن نام کتاب و مؤلف نوشته شده: «کتاب المنمق و هو کتاب اخبار قریش تدلیف محمد بن حبیب البغدادي»، پس از انجام کتاب 3 برگ به نقل از ابو سعید حسن بن حسین سکری (212 -275ق) راوی ابن حبیب در باب وفادة قریش إلى سیف بن ذی یزن آمده است، آغاز: «قال أبو سعید السكري ولیس هذا عن ابن حبیب. وفادة قریش الى سیف بن ذی یزن و فیهم اشرافهم. حدثنا ابو سعید السكري قال حدثنا ابوبکر محمد بن المغيرة بن بسام قال حدثنا علی بن زریق»، انجام: «فکانت قریش تنافسه و کان عبدالمطلب یقول معاشر قریش لو عرفتم بشارة الملك ایای لهان هذا عندکم. تم الكتاب و الحمد لله رب العالمين»؛ یادداشت پایان مطالعه نسخه از عبدالرحمن بن یحیی بن احمد بن علی بن عیسی ... در شب یک شنبه 13 صفر 1199 به بلاد حجه في ایام قضایی بها، و یادداشت مطالعه پسر او محمد بن عبدالرحمن در شب پنج شنبه 29 شوال 1232ق و یادداشت دیگری از علی بن مطهر در یک شنبه 12 ذی القعده الحرام 1260 ق و یادداشت مطالعه از یحیی بن علی ... در جمادی ...؟ تملک: محمد بن عبدالله بن حمید در سال 1295 ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: بغدادی، 175گ، 14 سطر، اندازه: 16/5 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 8-468]
min mn.-i k.-il ițnā ‘ašarīyat-i ibn-i umm-i qāsim
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
گزیده ای است از اثنی عشریه ابن ام قاسم عاملی (ذریعه 119/1)
و باید از سید کاظم رشتی باشد.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 184/4 - ج
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد فهذه کلمات جامعه ... مستخرج من منتخب کتاب الاثني عشرية في المواعظ العددية مرقوم محمد بن حسن الشهير بان ام قاسم الحسيني؛ انجام: و لو مثل راس الذباب و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين کان نجف آبادی، مهدی بن زین العابدين، بیتا؛ 12گ (43ر - 54پ) [ف: - 352]
min munša’āt-iš šayx ġīyāt-ud-dīn ibn-il ‘āqūlī fi k.-il insaf bayn-al hawl wa ma urada min-al xilaf fi madah is sulțān ahmad
ابن عاقولی، محمد بن محمد، 733 - 797 قمری
ebn-e "āqūlī, mohammad ebn-e mohammad (1333 1395)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/4 - ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-616]
پادشاه نوشته / طالع بینی / فارسی
men monša’āt-e šeyx ab-ol-fazl ke dar zāyčhe-ye tāle - e akbar pādešāh nevešte
علامی، ابوالفضل بن مبارک، 958؟ - 1011 قمری
‘allāmī, ab-ol-fazl ebn-e mobārak (1551 - 1603)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/86
آغاز مرکز طلوع نور نور نیر اعظم و سطوح اکبر یعنی سعادت ولادت حضرت شاهنشاهی ظل اللهي ظهور نتیجه آمال
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1گ (181ر- 181)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2-739]
men monša’āt-es sāheb-el vazīr-eš šahīd sāheb-e d.-ol mamālek šams-od-dīn mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/13- ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
min munša’āt-i īyā’-ud-dīn naṣr-ul-lāh ibn-i muḥammad al-jazarī
ابن اثیر، نصر الله بن محمد، 558 – 637 قمری
ebn-e asīr, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad (1164 - 1240)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/28 ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 122ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-619]
men monša’āt-e mowlānā xānd mīr
در باب خطاب و جواب اعزه و اصحاب و پدر و فرزند و کسانی که در این مراتب باشند، ترسل است درباره نامه های دوستانه شاید از نامه نامی او باشد.
تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گر کانی؛ شماره نسخه: 2016
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-638]
men monša’āt-e-h elā bāysonqor bahādor
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 227/4 - ف
نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042؛ کا: رضی بن علی حسینی تا: ربیع الأول و الثاني 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1-436]
min mu'alafāt-i najm-id-dīn ibn-i “umar-i nasafi
نسفی، عمر بن محمد، 461 - 537 قمری
nasafī, ‘omar ebn-e mohammad (1070 - 1143)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 373/3- ف
نسخه اصل: ایاصوفیاش 1838؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ذیحجه 843ق؛ 2گ (135-136) [فیلمها ف: 1-461]
min muhimmāt-il wāşilīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/22 - ف
نسخه اصل: بایزید ولی الدين ش 1819؛ بی کا، تا: قرن 9، با پراکنده های منظوم از جامی و دیگران [فیلمها في: 1-474]
men nozhat-el qolūb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/44
در قلع آثار جامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (174ر)، 15سطر (17×9/5)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 8-617]
men vāredāt-en qaybīyat-en elāhīya
خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری
xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn(- 1543)
این گونه: بدان ای طالب که عزیزی پرسید از عزیزی که بما عرفت الله، آن عزیز در جواب او گفت عرفت الله بواردات غيبية و اشارات الهية استودعها عند کل كلمة و کلمات طيبة و طیبات و تعجزها العقول عن تکذیبها ... العاقل یکفیه الاشارة.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5905/1
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 3گ (1پ -3ر)، 12سطر (17×10)، اندازه: 22×14سم [ف: 16-142]
munawwir-ul ‘uyūn fi š.-il ‘uyūn
کرباسی، عبدالجواد بن محمد مهدی - 1314 قمری
karbāsī, 'abd-ol-javād ebn-e mohammad mahdī(-1897)
وابسته به: عیون الوصول الى علم الاصول؛ کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم (-1278ق)
شرح مزجی مختصری است بر کتاب «عیون الأصول» پدرش ملامحمد مهدی کرباسی.
آغاز: الحمدلله المرجل لجمیع الأشياء و الخالق للأرض و السماء و ما فیها و ما تحت الثرى و الشكر لله الذي کرم بنی آدم فجعلهم أشرف البرية؛ انجام: کما هو الظاهر فانه فعل فعلا محرما و أفطر صوم رمضان بحسب ظنه الذي علیه المعول في التكليف. جزء اول و دوم کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 163گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1-147]
آغاز: الفصل التاسع في تفسیر المهم من حروف یحتاج الى تحقیقها المجتهد في فهم الخطابات کالواو و الفاء و الباء؛ قسمتی از جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 77گ (148ر-224پ)، اندازه: 22×15سم [ف: 21-288]
monavver-ol qolūb = raveš-e solūk (r. dar) = ādāb-e sūfīyān = xalvat
اسفراینی، عبدالرحمن بن محمد، 639 - 717 قمری
esfarāyenī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1242 1318)
تاریخ تأليف: 675ق؛ محل تأليف: بغداد
رساله ای در آداب تصوف و سلوک مریدان، در هشت «فصل»: 1. فضيلة الإنسان؛ 2. حقيقة خلق الإنسان؛ 3. سلوک الصوفية و مذهبهم؛ 4. كيفية تحصیل جميعة القلب؛ 5. شرائط الذكر؛ 6. فضيلة من یخدم الصوفية؛ 7. جواب المتعنت و المنكر؛ 8. جواب من سئل عنه بالفائدة. نگاشته شده در بغداد هنگام بازگشت نگارنده از سفر حج و زیارت بیت الله الحرام و حضور در مزار پیران و زاهدان، در حالتی که در «رباط درجه» به سال 675ق به خلوت نشسته بود. در این رساله گفته های پیر و شیخ مؤلف، شیخ رضی الدين علی لالا آورده شده به اضافه فتوحاتی که بر وی گشوده شده است.
آغاز: حمد و سپاس مر خداوندی را که از غنچه عبادت شکوفه طاعت را بیرون آورد و میوه معرفت را به باد عنایت از وی ظاهر گردانید ... و صد هزار تحیت و صلوات بر خلاصه ... اما بعد بهر وقتی از اوقات جمعی از درویشان و برادران حقیقی از این ضعیف التماس می کردند که بهر ایشان کلمه ای چند از آداب تصوف در قلم آورده شود که اصحاب سلوک را معاونی باشد ... این ضعیف می خواست که به وعده ایشان قیام نماید ... تا در دهم شعبان سنه خمسة و سبعین و ستماية در خلوتی بر قانون مشایخ طریقت بدان شرایط که از حضرت نبوت بدین ضعیف رسیده بود بنشست ... این ضعیف بالتماس ... و این چند کلمه در قلم آورد و آن را منور القلوب نام نهاد مبتنی بر هشت فصل ... از کلمات شیخ کبیر رضی ... علی لالا ... الفصل الأول في فضيلة الانسان، الفصل الثاني حقيقة خلق الانسان، الفصل الثالث سلوك
الصوفية، الفصل الرابع تحصیل جمعية القلب، الفصل الخامس آداب الذكر (در دو بخش)، الفصل السادس من یخدم الصوفية، الفصل السابع جواب المتعنت، الفصل الثامن ما الفائدة من ترك الدنيا و الآخرة؟
چاپ: چاپ شده
[فهرستواره منزوی 336/7]
آغاز برابر؛ انجام: الفصل الثامن في الجواب من مسائل؛ ما الفائدة في ترك الدنيا و الآخرة ... و خداوندان معرفت را فرق نیست در ترک دنیا و آخرت ... و ترک هر دو را برابر داشتند (گ 85) ... و مراد از آن بهشت و دوزخ است که آنرا غیب غیب غیب می گویند ... مصطفی فرمود: الدنيا ما شغلك عن الله ... چنانکه من اذهان ایشان خبر می فرماید که: و اما من طغی و آثر الحياة الدنيا فان الجحيم هی الماوي. پس گویا مراد. (پایان گ 85ب که پس از آن افتاده است).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ پس نسخه ما 4 سطر از پایان بند 63 و همه بند 64 چاپی را که 16 سطر است ندارد، پس نسخه چاپی 20 سطر بیشتر از نسخه ملی دارد؛ جلد: تیماج، 18گ (68-85پ)، ابعاد متن: 16/3×9/2 اندازه: 14×22/5سم [ف: 11-565]
آغاز برابر؛ انجام: در دوزخ اگر وصل تو در چنگ آید ** ما را زبهشتیان همه ننگ آید و صلی الله علی سیدنا محمد و آله أجمعين الطيبين الطاهرين در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، با سرلوح مرصع تیموری؛ 23گ (8-30)، 25 سطر، اندازه: 5/5×12/5 سم [ف: 31-398]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام الاتمان الأكملان علی محمد سیدنا و علی آله و أصحابه و عترته اجمعین و سلم تسلیما كثيرة ابدأ إلى یوم الدين.
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد اسماعیل بن میرزا معصوم تفریشی، تا: محرم 1279ق، جا: شمیران تهران؛ جلد: مقوایی، 19گ (3 -21پ)، 16 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3-220]
monavver-ol qolūb
قاجار، اکبر بن یعقوب، ق13 قمری
qājār, akbar ebn-e ya qūb(- 19c)
در 7 «باب» و 5 «فصل»، در اخبار و احادیث.
آغاز: منور ظلمات جاودانی و مقتاح ابواب فیوضات دو جهانی [فهرستواره منزوی 637/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1862
آغاز: برابر؛ انجام: من شهور سنة 1307 لمؤلفه
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ربیع الثاني 1308ق؛ جلد: میشن، 148گ، 14سطر، اندازه: 20/8×12/7 سم [ف: 4-795]
monavver-ol qolūb
قزوینی، علینقی بن عبدالعلی، ق13 قمری
qazvīnī, “alī-naqī ebn-e ‘abd-ol--alī(- 19c)
تاریخ تأليف: 1180ق
رساله ای در سوگواری و مرثیه و مقتل پنج تن آل عبا و به ویژه سید الشهداء (علیه السلام) و اصحاب با وفای آن حضرت که در پنج «باب» تنظیم شده است: 1. درارتحال حضرت سید المرسلين؛ 2. در واقعه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)؛ 3. در شهادت حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام)؛ 4. در شهادت امام حسن مجتبی (علیه السلام)؛ 5. در شهادت و محنت حضرت سید الشهداء (علیه السلام). تاریخ امام حسین را نسبتا مفصل بحث نموده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بدان ای عزیز که حضرت صبور شکور جلت عظمته در محکم کتاب کریم زمره بلا رسیدگان و محنت دیده گان.
[فهرستواره منزوی 637/6]
آغاز: برابر؛ انجام: مطلقا در جهان کون و فساد ... حضرت رسالت پناه صلی الله علیه وآله چنانش که جماعتی بر شهادت ... را بگریانند و خواننده و شنونده و نویسنده ... محشور فرمایند.
کاتب = مؤلف، تا: 20 رجب 1282ق؛ جلد: تیماج مذهب، 146گ (156-11 پ)، 15سطر، اندازه: 21×18سم [ف مخ]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: در زمره ابرار مذکور نمایند ... بمحمد و آله الطاهرين
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1180ق [الفبائي: -564]
آغاز: برابر؛ انجام: از خواب بیدار شد و سر بریده را به جهت آن طفل فرستاد به مجرد دیدن آن سر از دنیا رفت و لا حول و لا قوة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1275ق؛ مهر: «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 130 گ، 15سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1581]
monavver-ol qolūb
بهبهانی، محمود بن عبد الرحمن، ق14 قمری
behbahānī, mahmūd ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 20c)
در حالات و تاریخ زندگانی و فضائل و مناقب حضرت زهرا علیها السلام، دارای چند «فصل»، اما آنچه در نسخه حاضر آمده چنین است: فصل 1. در ولادت و کرامات آنحضرت هنگامی که در رحم مادر بود؛ 2. تاریخ ولادت آن حضرت؛ 3. اسماء و کنیه ها و لقب های آن حضرت؛ 4. بعضی فضائل و مناقب آن حضرت؛ 5. سیر و سلوک آن حضرت با حضرت امیر المؤمنين؛ 6. کیفیت تزویج آن حضرت؛ 7. کیفیت معاشرت آنحضرت با امیر المؤمنين؛ 8 آیاتی که در فضایل آنحضرت نازل شده.
آغاز: ستایش بی مثل و انباز سزاوار خداوند بی نیازیست که واضح گردانیده است از برای ما راه های هدایت را
[فهرستواره منزوی 1800/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3101/1
آغاز برابر؛ انجام: ناتمام: و لیالی عشر ائمه علیهم السلام از حضرت حسن تا حضرت حسین و شفع امیر المؤمنين و فاطمه است
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 10 ربیع الاول 1330ق؛ جلد: تیماج، 118گ (1پ -1118)، اندازه: 21×13سم [ف: 8-324]
monavver-ol qolūb
عاصی، حسین
‘āsī, hoseyn
در آغاز این کتاب چند حدیث در فضایل حضرات معصومین علیهم السلام آمده پس از آن به عنوان «کتاب القصائد» قصاید و اشعاری در مدایح و مراثی با تخلص «حسین» پس از آن چند رباعی و قصاید متفرقه دیگر و در اواخر کتاب غزلیات به عدد حروف با تخلص «عاصی» آمده است. محققی در آغاز نسخه این مجموعه را چهار کتاب جداگانه دانسته است با تخلص دو شاعر «حسین» و «عاصی» ولی گویا یک کتاب می باشد در چند بخش که عمدتأمؤلف بنا بر تصریح وی در مقدمه خواسته فضایل را به نثر و نظم در یک کتاب فراهم آورد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 256
آغاز: الحمدلله الذي خلق الاشياء بالمشية و المشية بالنفس ... اما بعد از آنجائیکه حسن و قبح اشیاء عقلی است؛ انجام: چون عروه و بقای حق و حبل المتيني ** عاصی زده بر عطف ولایت بجهان چنک
خط: نسخ، بی کا، بی تا، گویا به خط مؤلف و بعضی شعرها را تصریح کرده؛ در آغاز نسخه تحقیقی است پیرامون کتاب در سه صفحه؛ 128گ، 17 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 1-354]
monavver-ol qolub fi koll-e amr-en marqub = majma - ol axbār
رئیس العلماء، محمد طاهر بن حسن، 1294 قمری
ra’īs-ol-'olamā', jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher (1877 -)
تاریخ تأليف: از شوال 1366 ق تا 18 ذیحجه عید غدیر 1368ق
کتاب که مجمع الاخبار نیز تسمیه شده مجموعه مفصلی است مرتب بر 600 فصل حاویمطالب متفرقه از اخبار و روایات در مناقب ائمه اطهار (علیهم السلام) و مباحث متفرقه دیگر: فصل 1. در حدیث من حفظ علی أمتي اربعین حدیثا، 2. در من هداء الله .... 10. در کتاب پیغمبر ... 20. در فراعنه ...، 30. در زمان است، 40. شتر زهره ندارد ...، 50. مکالمه حوت ...، 60. در لقب امیر المومنين ...، 70. در فضائل امیر المومنين ..، 80 در حدیث من اراد ...، 90. در معجزه حضرت صادق (علیه السلام) ...، 100. در اشعار شافعی ... 20. در ان ربك لمرصاد ...، 30. در حمقا و جهلا زمان ...، 400. در عمل به رأي است ...، 500. رفتار محمد (صلی الله علیه و آله) به شریعت نفس خود ... 600. در اهانت مومن به مومن. [فهرستواره منزوی 997/8]
شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 621
آغاز : الحمدلله المنزه عن العيوب العالم بجمیع الغيوب؛ انجام: و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين حاصل شد بحمدالله و توفیقه و تأييد رسوله.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ واقف: ناصر الدين ریاستی فرزند مؤلف، رمضان 1379؛ جلد: میشن، 498گ، 19 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: -670]
monavverat-ol qolūb
بیدل کرمانشاهی، محمد بن علیمحمد، - 1289 قمری
bīdel-e-kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘alī-mohammad(- 1872)
ادعیه واورادی که تعلق به نمازهای واجب دارد را از کتب معتمد علمای گذشته انتخاب نموده است شامل انوار سته: 1. ادعیه ای که بعد از هر نماز می توان خواند؛ 2. تعقیب مخصوص نماز صبح؛ 3. تعقیب نماز ظهر؛ 4. تعقیب نماز عصر؛ 5. تعقیب نماز مغرب؛ 6. تعقیب نماز خفتن.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 276/8
آغاز: بسمله عظایم حمد و ثنای از حد افزون و جسایم شکر وسپاس اخلاص مقرون حضرت کریمی را عز شأنه وعظم سلطانه شایسته است که انهار لیل ونهار کافه بندگان از زلال فضل و احسان او
پیوسته سرشار است؛ انجام: و تسبیحات اربع ده مرتبه اللهم صل علی محمد و آل محمد ده مرتبه تمت الرسالة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: کرمانشاه؛ جلد: تیماج، 37گ، 15سطر، اندازه: 15810 سم [ف مخ: 2-547]
mann va salvā
هاشمی عباسی، اسدالله
hāšemī “abbāsīsasad-ol-lāh
حدود هزار و دویست بیت مثنوی عرفانی و بعضی ابیات آن به عربی، به روش «نان و حلوا» شیخ بهاء الدين عاملی با دیباچه ای به نثر عربی. اشعار جنبه اخلاقی و پند و نصیحت دارد. در مورد علم و صفات صاحب علم، دوستی گزیدن، مزیت خاموشی و غیره که بعضی از آنها در غالب حکایت آورده شده است. آغاز: الحمد لله منزل المن و السلوي و کاشف الضر و البلوييا خلی البال عن داء الوداد ** یا بعید السير عن سر الفؤاد / خوشنما این شیوه از احباب نیست به این خوش از احباب در هر باب نیست انجام: کم آنادی کم آنادی کم آناد ** من فؤادي یا فؤادي و افؤاد
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: دزفولی، عباس بن محمد علی، تا: 20محرم 1223ق؛ جلد: تیماج، 37گ (214پ -250ر)، 17سطر (16×7/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 15-4190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نعمت الله بن محمد رضا ابن حبیب الله بن محمد تقی الاصف، تا: ذیقعده 1298ق؛ جلد: گالینگور، 14گ (163پ -176ر)، اندازه: 20/5 × 34/5 سم [ف: -182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301 1308ق؛ 14گ (15پ -28ر)، اندازه: 31×20سم [ف: 4-104]
min waṣāya-l ‘āmirī wa ādāb-i-h
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1155/3
آغاز: من وصایا العامري و آدابه من امارات السعادات أن یکون سرور الانسان بما انعم علیه من العقل الصحيح و الرأي الصريح؛ انجام: من کلام العامري مراتب التعرف للذات بحسب المبدأ أربع مراتب ... منه اذا لم یکن الا من ابدیا علی الاطلاق، تم الكلام. (126-137)، خط: نسخ زیبای ترکی، بی کا، بی تا، 12ص 19سطر [عکسی ف: 3-332]
منهاج- شرح فرائض السجاوندي
al-minhāj
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و سلم تسلیما. قد مضی لنا اثنان و ستون کتابا في فنون، و انا ذاکر في هذا الثالث و الستين امر الكبريت المعدني و تدبیره ان شاء الله. ان الكبريت من معادن النفظ؛ انجام: واعلم أنه من الأسرار الكبار متی السبك لك في التدبير شیء من هذه الأرواح فهو اکسیر عظیم فاعرف ذلك هداك الله و ایانا بحوله و قوته.
آغاز و انجام: برابر
مقاله شصت و سوم است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 2 گ (71پ -72پ)، اندازه: 23/2×15/6 سم [ف: 6-451]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (140ر - 141پ)، 19سطر (14/5×8/5)، اندازه: 13/7 ×22/30 سم [ف: 29/2 -619]
al-minhāj
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 468/2 -3/88
آغاز : المنهج السابع في القنوت، یستحب القنوت في الركعة الثانية من کل صلاة حتی الشفع والأحوط فیها الترك وفی ركعة الأولى من کل صلاة الجمعة؛ انجام: في صلاة الجمعة ... کما أن قنوتها الثاني لعبره والاحوط أن لا یترك الجمعتين فیها بخشی از المنهاج، از منهج سابع در قنوت و سجده شکر تا صلاة الجمعة شامل بحث قنوت، تشهد وسلام و سجده شکر وسجدات القرآن وصلوة الجمعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ وگ، 14 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 8-4659]
menhāj
این کتاب در فقه و شامل مجلد اول کتاب بزرگی است که مؤلف هر یک از فصول آن را «منهج» نامیده است. کاتب در پایان نسخه رقم کرده است: « تمام شد جلد اول منهاج ... در باب طهارت و بعد از این جلد دوم در باب صوم و جلد چهارم در باب حج»، پس از کلمه منهاج کلمه دیگری بوده که با خط تازه تر روی آن رفته اند و به همین جهت خوانده نمی شود. از آغاز نسخه مقداری که ظاهرا چندین ورق بوده افتاده و به همین جهت مؤلف آن معلوم نشد و هیچ یک از کتاب هاییکه علمای شیعه به نام های مختلف «مناهج» یا «منهاج» نوشته اند نیست. ظاهرة کاتب در نام کتاب اشتباه کرده و چون مؤلف هر فصلی را «منهج» نامیده می بایست نام کتاب صیغه جمع آن و کلمه ای باشد که آغاز آن «منهاج» بوده باشد. در هر صورت چنان که سبک انشای کتاب نیز گواهی می دهد مؤلف در حدود قرن یازدهم می زیسته است. نسخه قلم خوردگی های بسیار دارد که متن را اصلاح کرده و در حاشیه نوشته اند و چنان می نماید که نسخه اصل مؤلف است که پس از کتابت آنرا اصلاح کرده باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2050
آغاز کند تمام آب سبب جوشیدنش چهار کس کشیدن آب آن چاه
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 688ص، 19سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 6-48]
menhāj
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11063
آغاز: بسمله ای نام تو مفتاح در مخزن جود؛ انجام: هر جسد که قابل و لایق داند طرح نماید علیه الالف التحيه و اثناء نوشته شد
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: پارچه ای [الفبائي: -564]
minhaj-ul adab fi marifat-il adab
حسینی استر آبادی، زین العابدين بن حمزه، ق 10 قمری
hoseynī estarābādī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e hamze(-160)
این کتاب در ده «باب» و یک «خاتمه» تأليف شده: باب 1. فضيلة العلم و اهله و رداءة الجهل و اهله؛ 2. فضيلة الادب و كيفية دخول المجالس و خروجها؛ 3. كيفية طریق الاكل و الشرب من الآداب و السنن؛ 4. كيفية تنظیف و التطبيب و التكحل و التدهن و السواك و دخول الحمام و تقلیم الأظفار و أخذ الشارب و تدویر اللحية و آداب الخضاب و الزينة؛ 5. كيفية آداب اللباس و المسكن و ما یتعلق بهما؛ 6. كيفية طریق التجارة و البيع و الشراء من الآداب و السنن؛ 7. كيفية ما یتعلق بحال السفر من الآداب و السنن؛ 8 كيفية الاستخارة و الاستشارة و طریق اختیارات الأيام؛ 9. كيفية عيادة المريض؛ 10. بیان أحاديث متفرقة منقولة عن النبي و الأئمة المعصومين علیهم السلام؛ الخاتمة: في بیان خطبة امیر المؤمنين الموسومة بسمات المؤمنين المرفوعة بصفات المتقين.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8456
آغاز : الحمدلله الذي علمنا العلم و الادب شرفا لنا و أمرنا بالمروة و التقوى منا علینا و رفع درجات العلماء إلى ذروة العلى و جعلهم ورثة الأنبياء؛ انجام و سببة لا یتجاوز فمهلاض فانما الشيطان تفت علی لسانك هذا آخر ما اوردناه في هذه الرسالة الكريمة.
خط: نسخ، کا: هدایت الله، تا: قرن 10 یا اوایل قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «خاک ره آل حق، نظر علی» (بیضوی)، کتابخانه مجدالدین نصیری (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 525 گ، 17سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 28-54]
منهاج الابرار- راحة القلوب
menhāj-ol ehtīyāt
گیلانی، سلیم بن سلیمان، ق 12 قمری
gīlānī, salīm ebn-e soleymān(- 180)
در مسأله احتیاط. وی این رساله را به در خواست زنی از خاندان سلطنت که نامش را در دیباچه با القاب فراوان یاد کرده و آنرا در نسخه حاضر سیاه کرده اند ساخته در سه «فصل» و «خاتمه»: و فهرست کتاب را خود در آغاز چنین آورده: فصل 1. در نقل بعضی از آیات و احادیث در باب احتیاط؛ فصل 2. در بیان این که عمل به مقتضی احتیاط واجب است یا نه؛ فصل 3. در این که احتیاط با نبودن ترجیح است یا با وجود ترجیح؛ خاتمه در بیان غرض احتیاط کننده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3711
آغاز: بسمله الحمد الذي جعل الاحتياط سبیلا للمتقین ... اما بعد چنین گوید ... سلیم بن ملا سلیمان الجيلاني التنكابني ... که چون از منعت و سرا پرده عظمت فرمان لازم الاذعان صادر شده بود از بندگان عتبه علیه ...... ناموس العالمين .. شاهزاده زمان و فخر دوران ... خلدالله ایام عزها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سر لوح، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 106ص، وسطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 10-1685]
منهاج الاحكام- مناهج الأحكام
minhāj-ul ahkām
حائری، علی نقی بن حسن، - 1289 قمری
hā’erī, “alī naqī ebn-e hasan(- 1872)
کتاب فقهی مبسوطی است که مؤلف در آن آرای فقیهان پیشین و استاد خود را نقل نموده و از صاحب ریاض و صاحب مناهل به عنوان جدی العلامه یاد می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14138
آغاز : الكلام في الخيارات یتم برسم مقدمات و مقامات المقدمة الأولى: في بیان مهية فنقول صرح جماعة بانه في اللغة بمعنی الخيرة؛ انجام: الاشتباه انما نشأ من ذلك کما لا یخفی الا ان یتم اجماع علیه و معه لا اشکال في الحكم و حیث ... ناتمام. جلد سوم و مربوط به خیارات می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13: نسخه ای است نفیس که مؤلف آن را به یکی از شاگردانش به نام سید حسین موسوی در سال 1259ق هدیه نموده، در برگ نخست عبارت «هذا المجلد قد اهداه مؤلفه ادام الله تأييده ... الى اضعف العباد السيد حسین صانه الله عن کل شین و قد وصل الى یوم الجمعة لثمان خلون من شهر جمادی الاخرى سنة 1259ه» وجود دارد، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: مشمع، 99گ، 21سطر (15×9)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 35-704]
menhāj-ol oxovva
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 19c)
تاریخ تأليف: 1267ق؛ محل تأليف: قزوین
درباره برادری و آداب اسلامی آن، به روشی اخلاقی و عرفانی و دارای سطوری به عربی، در پاسخ نامه قبلة العلماء میرزا محمد صادق؛ دارای سه «فصل» و یک «خاتمه»: فصل 1. معنی برادری و حقیقت آن؛ 2. انواع اخوان زمان؛ 3. بیان اخوان الثقه؛ خاتمه: در خصایل صد و پنجاه گانه برادری.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2659/3
آغاز: آلاف الحمدلله رب العالمين و ضعف الصلاة و السلام علی محمد و آله الطاهرين و مرار اللعنة علی أعدائهم اجمعن؛ انجام: و اداء کدام یک از این حقوق را بزعم خود در برادری نمودم هداك الله و ایانا سبیل الرشاد و طریق الوداد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: غره رجب 1267ق؛ جلد: تیماج، 8گ (194پ-201پ)، اندازه: 22×17سم [ف: 7-239]
menhāj-ol advīye men tohfat-el mo’menīn
وابسته به: تحفه حکیم مؤمن = تحفة المؤمنين؛ حکیم مؤمن، محمد مؤمن بن محمد زمان (- قرن 11)
تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه: 21
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد باقر قاری نیشابوری، بی تال [نشریه: 3-124]
منهاج الإذعان في أصول الإيمان- منهاج الاعمال
menhāj-ol estexrāj = zīj-e mohammad-šāhī
مشیر خان، محمد علی، ق 12 قمری
mošīrxān, mohammad ‘alī(- 18c)
اهدا به: میرزا علی رضا خان
رساله ای است در استخراج اوساط و تقاویم کواکباز محمد علی شهیر به مشیر خان شاگرد میرزا خیرالله که برای میرزا علی خان در هندوستان ساخته و از زیج فرنگی در آن آورده است. از کتاب و مؤلف و میرزا علی خان در دیباچه آن یاد شده است. مؤلف در علت نگارش آن بعد از تعریف و تمجید از زیج الغ بیگی، در دیباچه آورده است که «الحق سابق بر آن کسی که از متقدمین زیجی بر آن نسق ... ننوشتند الا در این نزدیکی عهد
حضرت پادشاه فردوس آرامگاه محمد شاه طاب ثراه آزیج محمد شاهی را می گوید سوای جی سنکه که عمده راجه های هندوستان بود به اتفاق علمای وقت رصد خانه های مکرر بنا گذاشته و مبلغی خطیر می گویند زیاده از ده لک روپیه صرف کرده آلات رصدی را بسیار کلان در غایت وضوح و تدقیق مهما امکن تیار کرده ... دوربینهای بسیار کلان از فرنگ طلبید ... راجه مذکور خواست که این تفاوت (یعنی تفاوت ارصادهای قدیم و جدید) را مرتفع سازد و مستخرجان و طالبان را فیضی عاید شود در آن ایام از مهندسان اسلام که استعداد رصدبندی داشته اند دو کس بودند میرزا محمد عابد و میرزا خیرالله علیها الرحمة ساکنان شاه جهان آباد (=دهلی) بودند ... و این افقر میرزا محمد عابد را ندیده است اما چندی فیض صحبت میرزا خیر الله دریافته است لیکن راجه مذکور جماعت برهمنان هند و دانایان فرنگ که آنها را پادری گویند به هم رسانیده ظاهر کردند که در فرنگی در آن نزدیکی رصدی تازه و زیجی ساخته مسمی به لیر نقل آنرا به اهتمام تمام طلبانیده چون سلوک و شفقت راجه بر دانایان فرنگ و اهل هند بیشتر بود و این صاحب کمالان مسلمین را چندین تفقدی نکرده مقتضای
بشریت در باطن خاطر میرزایان گرد کدورتی نشسته در ساختن زیج محقق به آلات رصدی اغماض نمودند و همان زیج فرنگی را ترجمه به زبان هندی و فارسی کردند موشح به نام ... محمد شاه نمودند ... حالا همان زیج فرنگی شهرت و اعتبار یافته رایج شده و نقل های بسیار به مردم رسیده است و رصدخانه ها که ساخته بودند حیف که ... خراب و ویران شد علی الخصوص رصدخانه شاه جهان آباد که به سبب اجتماع لشکرهای بیگانه نام و نشانی نمانده ... قدری آثار رصدخانه مانده اما آن هم به سبب عدم توفیق راجه زاده بی مرمت و خراب است ... قدر ارباب هنر پیدا شود از قدردان ** من گرفتم زنده شد یاقوت، مستعصم کجاست. صاحب ثروتان این عصر به هیچ علمی از اصول و فروع معرفت ندارند و ذکر علمی را به فن خود هزل پنداشته در مجلس و محفل خود عیب می دانند لهذا حقیقت این زیج (زیج الغ بیگی) پوشیده است ... اکثر دوستان از نزدیک و دور التماس کردند که قاعده وسراجی (کذا) بنویسد که هر کسی به آسانی استخراج تقاویم و اوساط تواند کرد ... این احقر ... قواعد استخراج اوساط کواکب و اعمال دیگر را موافق موامره اصل کتاب و تصرفات مقرون به صواب در حیز تحریر در آورده و بعضی جداول تعدیلات که سقیم و بسیار مشکوک بود و مثمر مدعا نمی توانست شد آن را بعد از تصحیح به دقت تمام تسهیل نمود». «غلامعلی عرفانیان. در چهار «مقاله» و یک «خاتمه» که مقالات خود به ابواب و فصولی چند تقسیم می گردند: مقاله 1. در استخراج تاریخ هجری؛ 2. در معرفت طالعوقت و آنچه بدان تعلق دارد؛ 3. در معرفت روش ستارگان و مواضع ایشان در طول و عرض؛ 4. در تحصیل تقاویم خمسه متحیره. آغاز: بسمله، شکر و سپاس بیحد و قیاس قدیری را سزاست که بید قدرت ... اما بعد افقر و احوج ... محمد علی المشتهر به مبشر خان ...
[نسخه های منزوی 356/1 ؛ فهرستواره منزوی 3070/4 ؛ الذريعة 155/23]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 233 گ، 25 سطر (16×10)، اندازه: 22×15سم [ف: 16-257]
آغاز: برابر؛ انجام: جدولهای زیج است
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 176گ، 15 سطر، اندازه: 21×14/4 سم [ف: 4-795]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد امین مدعو به تقی حسنی سمنانی، تا: ذیحجه 1109ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 17 سطر (14×6)[ف: 1-296]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 474/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-67]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 230 گ (1پ - 230پ)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-312]
.. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3450
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 191گ، 15سطر، اندازه: 21/7×15سم [ف: 4-796]
. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2522
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: جهانبخش پسر محمد در 1299؛ جلد: تیماج مذهب، 193گ، ابعاد متن: 5/0× 18/5، اندازه: 25×15سم [ف: 9-1318]
آغاز برابر؛ انجام: آخر جدول معرفة اوقات شبانروزی به تسهیل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان (احتمالا)؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 363 گ، 16 سطر (12×17/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 3-220]
آغاز: برابر
پس از یک دیباچه شانزده برگی بقیه کتاب جدولها است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: ایران؛ با جدول های نجومی؛ جلد: تیماج، 13 گ، 34 سطر (18×10)، اندازه: 15×24سم [ف: 5-677]
آغاز: برابر؛ انجام: جدول است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 184 گ، 24 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4659]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12-13ق، جلد: تیماج، 139 گ، ابعاد متن: 16×9، اندازه: 15/5 ×21سم [ف: 1-249]
آغاز: برابر
بی کا، تا قرن 12 و 13؛ با جدول های نجومی بسیار؛ جلد: تیماج مذهب، 209گ، 17سطر، اندازه: 17/5 × 29/5سم [ف: 44- 56]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ تملک: هاشم منجم باشی مذکور به سال 1301ق؛ جلد: تیماج مذهب، 169گ (115پ - 283ر)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 20-29]
آغاز برابر؛ انجام: ظل فرنگی تمام و السلام 500091-0114 135-362739-117-508985
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ افتادگی: انجام؛ با ارقام نجومی و هندی، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 209گ، سطور به صورت جدول (14×22/5)، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 78-28]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1243 ق [تراثنا، س 2ش 3-162]
خط: نستعلیق ممتاز، کا: سید محمد علی بن سید اسماعیل قائنی اصفهانی، تا: شوال 1282ق؛ 17گ (30پ - 46ر) [مختصر ف: 831]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهرام بن بهروز منجم کرمانی، تا: شوال 1305ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 163گ، 14 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 391-4]
آغاز: برابر، انجام: جدول است خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ با یادداشتی که اسدالله منجم نسخه را از نواب حاجی محمد طاهر هدیه گرفته در 1304؛ جلد: تیماج مذهب، 198، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8-4660]
آغاز برابر؛ انجام: جدول تعدیل شمس بمرکز نگیرند درجات از تحت و دقائق ازیسار بر وسط بیفزایند
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، با جداول نجومی؛ جلد: مقوا، 50گ، 22 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 10-277]
آغاز برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: کتابخانه مهندس بغایری؛ جلد:
تیماج، 182گ، 16 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 20-158]
بی کا، بی تاز [میراث اسلامی: 5-570]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: : محمد مهدی بن مصطفی حسینی تقریشی به تاریخ رمضان 1298 «مهدی بن مصطفی الحسيني» (بیضوی)، «مهدی الحسيني»؛ 205گ، اندازه: 19×14 سم [ف: 22-95
minhāj-ul a‘māl = minhāj-ul 'id'ān fī usūl-il īmān
بحرانی بلادی، حسین بن محمد، ق 12 قمری
bahrānī belādī, hoseyn ebn-e mohammad(- 180)
رساله ای است در اصول دین، بدون ترتیب ابواب و تفصیل فصول که مسائل اعتقادی را تحت عنوان «مسألة، مسألة» آورده است و در مقدمه می گوید که این رساله را مقدمه رساله فقهی خود، معراج الكمال قرار داده است. این رساله در عصر مؤلف، به فارسی ترجمه شده و نسخه آن به شماره 9831 در کتابخانه آية الله مرعشی موجود است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: الحمد لمن تنزه عن مطارح الأنظار و الأوهام و الشكر لمن تقدس عن مسارح الأفكار و الأفهام ...
انجام: ما أخبر به في حدیث الإسرار حقيقة لا تقديرة لما سیقع و لم یزل الله خلاقة و الحمدلله رب العالمين.
[الذريعة 155/23 و 156/23]
شرح و حواشی:
1- منهاج الاعمال (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 17گ (1-17)، 35سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 29-168]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس است؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: ابن محمد علی (ظاهر علی بن محمد)، تا: 1174ق، و برگ افتاده را در 13 ذیحجه 1239 نگاشته است؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 45گ (27پ-71پ)، 21 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 22541]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 3-84]
menhāj-ol a‘māl (t.)
وابسته به: منهاج الاعمال = منهاج الإذعان في أصول الإيمان؛ بحرانی بلادی، حسین بن محمد (-12) ترجمه تحت اللفظي نیکویی است از رساله «منهاج الأعمال» شیخ حسین بلادی بحرانی که در اصول دین و اعتقادات شیعه با عناوین «مسأله، مسأله» نگاشته شده و به مناسبت مسائل آیات و احادیثی را نیز نقل کرده است.
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعد مر واجب الوجودي را سزاست که کافه ممکنات را از جهت معرفت خود خلعت وجود پوشانید انجام در حدیث اسرا حقیقی است نه تقدیری و حق تعالی همیشه آفریننده بوده [فهرستواره منزوی 564/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9831/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، باقر بن محمد علی، تا: 1185ق؛مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج، 64گ (1پ -64ر)، 16سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 25-155]
menhāj-ol a'māl = r.-ye ‘amalīye
استر آبادی، محمد شفیع، ق13 قمری
estarābādī, mohammad safī“(- 19c)
اهداء به: فتحعلیشاه قاجار احکام نماز و روزه را تا آخر اعتکاف در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» و هر بابی در چند مقصد با نثری روان و فتوایی به جهت شاهزاده محمد قلی میرزا تحریر کرده: مقدمه در بیان فضیلت و افضلیت نماز از جمیع عبادات و همه عبادات و همه طاعات؛ باب 1.طهارت؛ 2. نماز؛ 3. زکات و خمس؛ 4. روزه؛ 5. حج.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید متعطش رحیق ابدی بنده مستهدی محمد شفیع استرابادی [الذريعه 156/23]
آغاز برابر؛ انجام: مسئله پنجم اگر ثابت شود بعد از نماز که پیشنماز فاسق یا کافر ... است ... بعدم عدالت پیشنماز.
طهارت و نماز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 252گ، 16سطر (17×10)، اندازه: 19×25 سم [ف: 15-4233]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 307گ، 14سطر، اندازه: 22×15سم [ف: -132]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر سید شریف بن سید مرتضی حسینی ساروی، تا: 1238ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 603ص (7-609)، 17سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 85]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1737/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-192]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 492ص، 16سطر، اندازه: 21×17سم [ف: -118]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1259
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-83]
menhāj-ol emāma dar t.-ye menhāj-ol kerāma
وابسته به: منهاج الكرامة في اثبات الامامة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
ترجمه فارسی است از کتاب «منهاج الكرامة» علامه حلی
آغاز: بسمله، رب سهل و یسر ولا تعسر، شکر و سپاس پروردگاری را که متقدس است به کمال و ضد و معاند و منزه است به وجوب وجود.
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سیف الدين بن کمال الدين علی بن محمد بن قوام خوری، تا: 10 رمضان 149ق؛ مصحح؛ 56گ (1-56ر)، اندازه: 11/5 ×17 سم [نسخه پژوهی: 3-126]
آغاز: برابر؛ انجام: و مشغول نگرداند دنیا او را از آنکه حق بمستحق برساند و منع نکند مستحق را از حق خویشتن و الله اعلم و احکم بالصواب و اليه المرجع و المآب و استغفرالله العظيم و الحمدالله رب العالمين قد وقع ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 63 گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 14×20سم [ف: 1-341]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در پایان کتاب نامه ای از اعتماد الدوله محمدتقی و جواب آن در یک صفحه؛ 145گ (14×51)، 22× 18 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4660]
minhāj-ul umma wa kāšif-ul gumma fi š.-ir rawda ‘ala 1 lum'a
نراقی، محمد نصیر بن احمد، - 1184 قمری
narāqī,mohammad nasīr ebn-e ahmad (- 1771)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق)
تاریخ تأليف: 1282 ق - 1290ق
شرح استدلالی مفصلی است با عناوین «قوله» بر «الروضة البهيه» شهید ثانی. شارح در مقدمه می نویسد: مباحثی را که شهید ثانی در شرح خود به اجمال پرداخته است، او مفصل و مبسوط بحث کرده و موارد مبهم و غامض را به طور روشن بیان نموده و اقوال
علما و ادله مسائل را در همه جا به دقت، مورد توجه قرار داده و قواعد فقهی و اصولی را که در استنباط احکام، برای دانش پژوهان، مفید و سودمند می باشد آورده است. (براتعلی غلامی مقدم) آغاز: بسمله، الحمدلله الذي انعم علی عباده بالعلم و الحياة فضلا و جعل التدين بالشرایع و الديانات بینهم حکما و عدلا ... اما بعد یقول: ... ان هذا ما اشتدت اليه الاشواق و تسارعت اليه اطراف الاحداق عاكفة لدیه قلوب الكاملين ... [الذريعه 296/13 و 157/23]
آغاز برابر؛ انجام: فلو زالت بعد التيمم انسحب الوجهان كالمائية ... و آن امساك عنان القلم من هذا المضمار ... سنه 1282.
ج1، حاوی کتاب طهارت است با پنج مطلب و فصول: الفصل الأول: في المياه دارای پنج مطلب: المطلب الأول: في الأحكام اللاحقة بالماء المطلق بقول مطلق، المطلب الثاني: في الماء الجاري و احکامه، المطلب الثالث: في الكر، المطلب الرابع: في الماء القليل الراكد، المطلب الخامس: في ماء البئر، في النجاسات، في المطهرات، في الوضوء، في الغسل، في أحكام الأموات، في التيمم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: فاضل خان، 1065 ق [؟]؛ جلد: تیماج، 212 گ، 34سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 20-509]
آغاز: بسمله، کتاب القضاء و توابعه و الكلام فیه یتم في ستة فصول الفصل الأول: في بیان القضاء و شرائطه المعتبرة فیه و القضاء لغة یستعمل في معان كثيرة الخلق کقوله تعالی و قضهن سبع سموات؟
انجام: و الاختلاف في وقوع العقد علی وجه دون وجه باصله و الأصح هو الأول بتحقیق ماسبق في بحث المزارعة.
ج4، از ابتدای کتاب القضاء شروع و به انتهای مساقات ختم شده است و حاوی: کتاب القضاء دارای هفت فصل، کتاب الشهادة دارای سه فصل، کتاب الوقف حاوی چهار فصل، کتاب العطية، کتاب المتاجر، کتاب الدين، کتاب الرهن، کتاب الحجر، کتاب الضمان، کتاب الحوالة، کتاب الكفالة، کتاب الصلح، کتاب الشركة، کتاب المضاربة، کتاب الوديعة، کتاب العارية، کتاب المزارعة، کتاب المساقات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: فاضل خان، 1065ق [؟]؛ جلد: تیماج، 331گ، 31سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 20-510]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله: ونقل الرجل بعد ذلك في ثلاث دفعات، ای یضعه في الارض ثلاث دفعات بمعنی ان یوضع الى قرب من القبر علی الارض ثم یرفع و یقدم قلیلا ثم یقدم الى شفر القبر کما قاله الأكثر بل من غیر خلاف ... جلد نخست شرح و شامل کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، 25سطر (21×11/5 )، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 37-460]
آغاز: قوله: کتاب الاجارة و فیه مقدمة و مطالب ثلاثة، أما المقدمة فالاجارة بالکسر لغة اسم للاجرة و هی الكراء لا مصدر اجر یوجر فان مصدره الايجار و الاجارة مصدر بمعنی النصرة و المحافظة؛ انجام: قوله: ان کانت مدخولا بها حاملا غیر يائسة و کون الزوج حاضرا او في حکمه فیصح خلع الغير المدخولة و مباراتها في الحالين و کذا الحامل ... و کذا یعتبر فیها وقوعها في حضور العدلين بان یشاهد انه حسا. از کتاب الاجاره آغاز و تا پایان کتاب طلاق خلع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مشمع، 243گ، 31سطر (23/5×13/5)، اندازه: 32×22/5 سم [ف: 37-461]
ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی کوچک [میراث شهاب: س وش 2-8]
ج4؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ شامل کتاب الاجاره و النكاح؛ قطع: رحلی کوچک [میراث شهاب: س ش 2-8]
جلد چهارم از اجاره تا نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 172-2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با شرحی به خط محمد نصیر بن احمد در وصف این کتاب در آغاز [نشریه: 2-172]
کتاب الاقرار و الميراث و الصيد و الذباحة و الاطعمة و الأشربة است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی اکبر، تا: 12 جمادی الثاني 1270ق؛ در ص ع آمده «مفتاح الامة محمد نصیر» [نشریه: 2 -172]
آغاز: بسمله، کتاب الزكاة و هی اما اسم علی فعله كالصدقة کما في قوله تعالی اقیموا الصلاة و اتوا الزكاة؛ انجام: لکن اعتبار النسبة هنا بالحاصل الذي کان تصح منه المسألة الثانية و الحمدلله. جلد سوم، مشتمل بر: کتاب الزكاة دارای چهار فصل، کتاب الخمس شامل چهار فصل، کتاب الصوم حاوی سه فصل، کتاب الارث دارای پنج فصل؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1288ق؛ با وقفنامه بی بی طلعت بنت محمد رضا؛ واقف: فاضلخان، 1065ق [؟]؛ جلد: تیماج، 29-33سطر [ف: 20-512]
آغاز: بسمله. حمدله ... کتاب الصلاة بمعنی الدعاء لغة قال الله تعالی و تبارك ان الله وملائکته یصولون علی النبي یا ایها الذين آمنوا؛ انجام: تسلطه علی المنافع اثم و اکمل و اقوی ... في کتاب الصلاة من مناهج الأمة في شرح الروضة البهية.
ج2، شامل کتاب صلاة دارای یازده فصل؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1290ق؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ جلد: تیماج، 278گ، 31سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 20-513]
آغاز في الاختصاص و الثالث بان ذلك عرف خاص طار علی اللغة في تلك الهيئة كالدابة المخصوصة ببعض الحيوانات فانه لا یخرج غیرها من امثلة أشقاقها من الوضع قوله و لو نقضت بالولادة ضمن نقصها مضافا إلى ما تقدم منالامور المذكورة فان نقصت و هی تحت یدالمشتری بلا خلاف بینهم لان علیه أن یردها کما اخذها؛ انجام: قوله مع اصالة بقاء غره عرفا، اخرجه من ملکه في ملکهو تفضیل تما الاستدلال علی ذلك یطلب في مباحث التنازع في المزرعة .. و لاصح هو الأول بتحقیق ما سبق في بحث المزارعة قد تم هذا الكتاب المستطاب ولم اطلع علی اوله بل اول اوله و ما سبق في بحث المزارعة قد تم هذا الكتاب المستطاب ولمالطلع علی اوله بل اول اوله و هو کتاب الطهارة من شرح اللمعة ولم ادر هل شرحه و هو مفقود وکان شارحه الفاضل المحقق والنحریر المدقق السيد السند و البحر المستند مولانا الا مجد الحاج محمد نصیر بن احمد النراقي از نیمه های «کتاب التجارة» تا آخر «کتاب المساقاة»؛ خط: نسخ، کا: رضوی، ابراهیم بن علی اکبر، تا: 1331ق؛ جلد: تیماج، 259گی، 25 سطر، اندازه: 33825سم [ف: 37-301]
minhāj-ul ījāz fī š.-i gāyat-il ījāz li-xā’if-il a'wāz
سلطانیوی، علی، قرن 10 قمری
soltānīyavī, ‘alī (160)
وابسته به: غاية الايجاز لخائف الأعواز؛ ابن فهد حلی، احمد بن محمد (757-841ق)
تاریخ تأليف: محرم 983ق
اصل کتاب از احمد بن فهد حلی و در فقه است. شرح کننده میرزا علی سلطانیه وی است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5706/2
آغاز: بسمله. حمد لك اللهم یا من هدانا الى دین الاسلام و اخرجنا بنور الايمان؛ انجام: و اعتقب الظلام و الضياء و فرغ من تسویدها مؤلفها ... میرزا علی السلطانيوى في محرم 983 هجرية نبوية مصطفوية محمدية ختمية.
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1302ق؛ 51گ (39پ -89پ) [ف: 5-677]
menhaj-ol iman = menhaj-ol iman va qut-e la-yamut
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
تاریخ تأليف: 1230ق
در اصول دین و اعتقادات شیعه، بسیار مختصر و برای عوام به قدری که کمتر از آن مجزی نیست.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد، میگوید عبد آثم جانی ... این رساله ای است در بیان اصول دین که عوام را کمتر ازین مجزی نیست بر وجه اختصار و آن رانیا میدیم بمنهاج الايمان و قوت لایموت ...
انجام: بهمان دلیل کلی که اشاره شد اکتفا شود ظاهرا کافیست و الحمدلله علی تأليفها و اتمامها الذين من نواله والصلوة والسلام علی الني و آله، و کان ذلك في سنة 123.
[فهرستواره منزوی 564/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 8گ (98-105)، 18سطر، اندازه: 14×8/5 سم [ف: 38-612]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7 گ (110ر -116ر)، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-304]
خط: نسخ، کا: استر آبادی، اسدالله بن میر محمد، بی تا، افتادگی: انجام؛ 21ص، 16سطر (5/5×12)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 16 494]
منهاج الايمان و قوت لایموت- منهاج الايمان
al-minhāj badrat-ul ibtihāj fī bayān-i ma'rifat-il miérāj
آل ابی خمسین، محمد بن حسین، ق13
āl-e abī xamsīn, mohammad ebn-e hoseyn(- 13c)
به درخواست: جعفر بن محمد فرسانی
شرحی است بر حدیث منقول از حضرت علی علیه السلام در بیان خلق انسان و آخرت. در مقدمه کتاب - که شامل دو فصل می باشد - مطالبی را در خلقت انسان متذکر شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1461/3
آغاز: الحمد لله الذي جعلنا من امة من کان للوجود سراجا و هاجا و اقرب الخلق الله تعالی صعودا و معراجا و اعظمهم خلقا و اعدلهم مزاجا
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - بحرین؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی ابی خمسین احسائی، بی تا؛ مصحح؛ 79ص (60-138) [ عکسی ف: 4-287]
minhāj-ul barā‘a fī š.-i nahaj-ul balāga
قطب راوندی، سعید بن هبة الله، - 573 قمری
qotb-e rāvandī, sa‘īd ebn-e hebat-ol-lāh(- 1178)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 406ق)
تاریخ تأليف: اواخر شعبان 556ق
نهج البلاغه که از کلمات سید المظلومين اميرالمؤمنين علی علیه السلام توسط شریف رضی، جمع و اختیار شده در طول تاریخ مورد توجه دانشمندان برجسته جهان اسلام بوده و تا کنون حدود یکصد و پنجاه شرح و تعلیقه بر آن نوشته شده که احصاء آنها موجب تطویل است. در این زمینه مراجعه به کتب «کشف الحجب و الاستار»، «المستدرك»، «مراة الكتب»، «الذريعه» و«الغدير» مفید خواهد بود. یکی از بهترین و قدیمی ترین شروح نهج البلاغه «منهاج البراعة» قطب راوندی است. مولی عبدالله افندی می گوید: قطب راوندی اولین کسی است که نهج البلاغه را شرح نموده و ابن ابن الحديد معتزلی در شرح نهج البلاغه خود، بسیار با راوندی مناقشه می کند (ریاض العلماء 421/2)، گرچه حاجی نوری اولین شارح نهج البلاغه را «ابو الحسن بیهقی کیدری» می داند. شیخ یوسف بحرانی در رد اعتراضات و اشکالات ابنابی الحديد کتابی نوشته و آن را «سلاسل الحديد في تقیید ابن ابی الحديد» نامیده (کشف الحجب و الاستار /565). روضات الجنات (ص 301) و مستدرك الوسائل (3: 489 و 513) آورده اند که این شرح در دو مجلد و موسوم است به منهاج البراعه) در کتاب نامی برای کتاب ذکر نشده است. ولی شیخ منتخب الدين به نام آن تصریح فرموده است. شارح در دیباچه این کتاب تنصیص نموده که او را دو شرح است بر نهج البلاغه: اول شرح خطبه اول نهج البلاغه، دوم شرح تمام نهج البلاغه که این شرح است. مایز میان متن و شرح، عناوین «الاصل» و «بیانه» است. شارح متن کتاب را به طرق امامیه و اهل سنت از شریف رضی روایت کرده است. سلسله اسنادش به طریق امامیه که در اول کتاب آورده چنین است: «اخبرنا السيد ابوالصمصام ذوالفقار بن محمد بن معبد الحسني قال أخبرنا الشيخ محمد بن علی الحلواني، یا [الحراني] قال الرضى و اخبرنا الشيخ ابو جعفر محمد بن علی بن المحسن الحلبي قال أخبرنا الشيخ ابو جعفر الطوسي قال السيد الرضي». طرق روایتش از اهل سنت که در آخر کتاب آورده این است: «اخبرنا به ... [سفید گذاشته شده ] ابونصر الغازي عن ابی منصور العكبري عن الرضى و اخبرنا ایضا الشيخ عبدالرحیم البغدادي المعروف بابن الاخوة عن السيدة النقيه بنت المرتضى عن عمها الرضى و اخبرنا ابن الاخوة ایضا
عن الشيخ ابی الفضل محمد بن یحیی النفالي یا «الباهليعن ابی نصر عبدالکریم ابن محمد بن الديباجي المعروف بسبط بشر الحافي قال قری علی الشريف الرضي کتاب نهج البلاغه و انا اسمع». در أعيان الشيعه (20: 35) آمده: «ابن ابی الحديد در «شرح نهج البلاغه» خود بسیار با قطب مناقشه می کند و اقوالش را رد می نماید و می گوید وی مردی است فقیه و آگاهی از علوم لغت و تاریخ ندارد! و نیز می گوید: قطب نخستین کسی است که نهج را شرح کرده، و هم می گوید: غیر از شرح او شرح دیگری بر نهج ندیده است. انتهی».
آغاز: الحمد لله الذي جعل ال محمد اصول ابراعة و فورعها و اتخذهم و هم رحمة للعالمین
چاپ: قم، کتابخانه آية الله مرعشی، 1406ق، سه جلد، تحقیق سید عبداللطیف کوهکمری
[هدية العارفين 392/1 ؛ ريحانة الادب 467/4؛ کشف الحجب /565]
آغاز نهج البلاغه و سماه منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة من کلام امیر المومنين و امام المتقين علی بن ابی طالب؛ انجام: و انما امتنع المومنون عن تلك الأفعال القبيحة الثلاثة بسبب اشتغالهم بهذه الطاعات الثلث. ثم قال: و لقد نظرت
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین ش 3059. مشتمل است بر «شرح خطبه همام» تا آخر کتاب که در سه قسمت و طی سه شماره معرفی می شود، قسمت اول؛ خط: نسخ، کا: محمد ابن الامام السعيد امین الحاج و الحرمين ... الرشيد بن الحسن بن الامام المفيد ابن العباس، تا: محرم 603ق؛ افتادگی: آغاز؛ 100گ، 18سطر [عکسی ف: 1-263]
آغاز: فما وجدت احدا تعصب الا کان ذلك عن علة؛ انجام: و المثلوم: المنقوص من الشيء المنثلم ای المنكسر
نسخه اصل: قسمت دوم از نسخه چستر بیتی؛ خط: نسخ، کا: محمد ابن الامام السعيد امین الحاج و الحرمين ... الرشيد بن الحسن بن الامام المفيد ابن العباس، تا: 603ق؛ افتادگی: آغاز؛ 100گ، 18سطر [عکسی ف: 1-265]
آغاز: والشعبة: القطعة من الشيء یقال: هذا شعبة من ذاك ای بعض منه و طائفة منه و نوع؛ انجام: و الله سبحانه المحمود والمشکور علی ما وفقنا من اتمام هذا الكتاب ... من صالح دعائه ان شاء الله ...
نسخه اصل: قسمت سوم از نسخه چستر بیتی؛ خط: نسخ، کا: محمد ابن الامام السعيد امین الحاج واحرمین ... الرشيد بن الحسن بن الامام المفيد ابن العباس، تا: محرم 603ق؛ افتادگی: آغاز؛ 96 گ، 18سطر [عکسی ف: 1-265]
آغاز برابر؛ انجام: و قوله «و داعیکم». أي: وداعی إياكم و داعرجل علی انتظار الملاقاة. و «أرصد له». أي «أعدله». تم الجزو الأول من «شرح نهج البلاغة»، و یتلوه في الجزء الثاني - إنشاء الله تعالی -: الأصل: «و من خطبة له علیه السلام في الملاحم».
تنها مجلد اول کتاب است؛ خط: نسخ، کا: داود بن محمد بن الحسام، تا: چهارشنبه 3 ذیحجه 652ق؛ تملک: حسین بن حیدرین قمر حسینی کرکی، محمد بن عبدالمطلب، محمد بن علی بن محمد بن طی، جمال الدين أحمد برسی، محمد بن عبد الامام [ظ] جعفری، محمد بن منصور ابن مهدی [ ] الشريف ... رد لالینکرودبن [؟]13 ... سنه 827 حسام الدين بن عذاقة نجفی، محمد تقی بن محمدرضارازی در اصفهان در 1051ق؛ مهر: «... الحسيني سنه 1118»، «غلام علی، محمد تقی»؛ جلد: تیماج منقوش، 135گ، 18-21سطر در متن (19×12)، اندازه: 25×17سم [فهرست روضاتی: -337]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 296 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شوری - تهران ش 66954 [همان] نسخه بالاست که احتمالا به مجلس منتقل شده است؛ 173گ،
19سطرلعکسی ف: 1-267]
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 67 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [جنگ: 1-470]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6143ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-202]
بی کا، تا: شنبه 21 شوال 681ق؛ 170 گ [جنگ: 1-470]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ... قال الشارح أخبرنا السيد ابوالصمصام ذوالفقار ابن محمد بن سعید الحسيني المروزي قال اخبرنا الشيخ؛ انجام: والمنسك في الأصل الموضع الذي یذبح فیه النسالك. هی الذبائح ... و المسكور یکون بمعنی الموضع والنسك خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 21 شوال 681ق؛ آغاز کتاب ما با آنچه در نسخه های دیگر آمده فرق می کند؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 169گ، 25 سطر، اندازه: 26/3×18/8 سم [ف: 1-551]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1037
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-298]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 384 عکسی و 294عکسی و 295عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-338 و 266]
بی کا، تا: با تاریخ 1023ق؛ کاغذ: ترمه [ف: 5-199]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا انظرت في کلام امیر المومنين علیه السلام رایت اخوات کثیره لهذه الأمثلة تزید في الحسن علیها لزيادة قایلها علی القايلين و الله سبحانه المحمود و المشكور علی ما وفقنا من اتمام هذالکتاب حتی و فینا بما شرطناه في اوله و نسال الله أن یجعله لوجهه و ینفعنا به و نقسم علی الناظر فیه أن لا یحلینا من صالح دعایه انشاء الله
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1065ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ 127گ، 21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 1895]
آغاز برابر؛ انجام: كزيادة قائلها علی القائلين. و الله سبحانه المحمود و المشكور علی ما وفقنا من اتمام هذا الكتاب ... و آله الطاهرين. تم الكتاب بحمد الله و حسن توفیقه في السبت 11 شوال 681 و الحمدالله وحده و صلواته علی سیدنا محمد النبي و آله الطيبين الطاهرين و سلامه
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ با یک سرلوح، مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، 301گ، 24 سطر (17×10) [ف: 11-123]
آغاز برابر؛ انجام: فاستد عضاضهم ای عیشهم و المواسرا لغنی و عضه و عض علیه اصله من اللقمة و نحوها ثم یقال في.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 272گ، 25سطر (17×10)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 1-212]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 127گ [جنگ: 1-470]
minhāj-ul barā‘a fi š.-i nahaj-ul balāja
خوئی، حبیب الله بن محمد هاشم، 1268 - 1324 قمری
xū’ī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad hāšem (1852 - 1906)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359)
اهداء به: مظفر الدين شاه قاجار و ولیعهد محمد علی میرزا تاریخ تأليف: 1300 - 1321ق
شرح مهم معروفی است بر کتاب «نهج البلاغة» که تا خطبه دویست و نهم از باب خطب را در شش جلد بزرگ شرح کرده و در آن بسیاری از مطالب ادبی و فلسفی و تاریخی و اعتقادی آورده است. قطعه ای از اصل نقل شده پس از آن با عناوین اللغة، الاعراب، المعنى، الترجمة» شرح می شود و تواریخ مجلدات به ترتیب بدین تفصیل است: 1. شب عید غدیر 1300، 2. بیستم ربیع الثاني 1303، 3. سلخ ذیقعده 1306، 4. دوشنبه 24 جمادی الثاني 1313، 5. سیزدهم ذیقعده 1317، 6. یک شنبه دوم
رمضان 1321. این کتاب دارای مقدمه طولانی نیکویی است در چند بحث و مطلب درباره بعضی از مباحث ادبی که در شرح بدانها نیاز می باشد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي عجزت عن ادراکه المشاعر و العيون بمشاهدة العيان و عقدت علی معرفته الضمائر و القلوب بعزیمات الايمان
چاپ: تبریز، سنگی، 1351ق، رحلی، 439+290+1+1 30ص؛ 1351 - 1356، 1259ص، 309+336+475+139ص، (ج4-7): ایران، سنگی، 1356، رحلی، 139 ص؛ در 22 جلد چاپ شده، پانزده جلد تأليف خوئی و 2 جلد تأليف کمره ای و 5 جلد تأليف حسن زاده آملی: تهران، مكتبة الاسلامية، 1386-1396ق (چاپ سوم)
آغاز برابر؛ انجام: بشرح مایتلو ذلك من خطبة المحتار و من کلامه المختار في باب الخطب الجاري مجری الخطبه جلد اول، خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: تهران (شاید)؛ - 330، 30سطر (26×12)، اندازه: 36×21/5 سم [ف: 8-169]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 250گ، 27 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 18- 240]
جلد دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 176گ، 27 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 18-241]
جلد سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح 172گ، 27 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 18- 242]
جلد چهارم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 184 گ، 27 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 18-242]
جلد پنجم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 188 گ، 27 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 18-242]
جلد ششم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 180 گ، 27 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 18-243]
minhāj-ul başīra wa-l yaqīn wa mişbāḥ-ul ma‘rifa fi-d
مراغی، حسن بن عبدالرحیم، - 1300 قمری
marāqī, hasan ebn-e 'abd-or-rahīm( - 1883)
تاریخ تأليف: 1251ق
این رساله در موضوع دلیل امامت که بر همه مسلمانان شناخت آن لازم است، بحث می کند و مشتمل بر یک «مقدمه» و چهار «رکن» و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه در بیان ولایت که روح عمل است؛ رکن 1. اثبات وجود دلیل امامت؛ 2. وجوب دانستن حجت؛ 3. لزوم تأييد حجت؛ 4. وجوب امتثال أوامر آن حجت؛ خاتمه در آنچه که حجت به او شناخته می شود. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله و الصلاة علی من هدی الله أفمن یهدی علی الخلقاحسن ان یتبع امن لایهدی الا أن یهدی مالکم کیف تحکمون، اما بعد فقد سالنی من لایجوز علی مخالفته ...
انجام: فانت لاغیر کی مرادی و بك لا بسواك ثقتی و اعتمادی فمن علی بالتوکل علیك و التفويض اليك و الرضا بقدرك و التسليم لامرکن یا رب العالمين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه هفته دوم ربیع الاول 1251ق؛ جلد: تیماج، 11گ، اندازه: 21×15سم [ف: -231]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 12ص ( 125-114 )، 19سطر (18×8)، اندازه: 15/5 ×26/5سم [ف: 8 -283]
خط: نسخ زیبا، کا: رستم بن بیجن، تا: 1259ق؛ 13گ (102پ - 114ر)، 15 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 6-34]
آغاز انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن احمد قراچه داغی، تا: 1284ق؛ گ (102ر-104پ)، 16 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 3-79]
minhāj-ul bayān fi mā yasta'mil-hu-l insān
ابن جزله، یحیی بن عیسی، 493 ؟ قمری
ebn-e jazla, yahyā ben ‘īsā(- 1101)
همه داروها، نوشیدنی ها و خوراکی ها و خواص آنها را به ترتیب حروف هجا گرد آورده است: باب الالف: ابریسم، باب الباء: باقلی، باب التاء: تامول، باب الثاء: ثانیسا، باب الجيم: جاورش، باب الحاء: حاشا، باب الخاء: خانق التمر و الذبيب، باب الدال: دادی، باب الذال: ذباب، باب الراء: رازیانج، باب الزاء: زاج، باب السين: سادج، باب الشين: شاهبلوط، باب الصاد: صابون، باب
الضاد: ضبعة العرجا، باب الطاء طالیسفر، باب الظاء: ظلف المعز، باب العين: عاقر قرحا، باب الغين: غافت، باب الفاء: فانید، باب القاف: قاقله، باب الكاف: کافور، باب اللام: لازورد، باب الميم: مامیثا، باب النون: نارجیل، باب الواو: وبر، باب الهاء: هبید، باب الياء: یاسمون. (براتعلی غلامی آغاز: بسمله. الحمدلله الذي ظهرت بدایع مصنوعاته و بهرت غرائب مبتدعاته ... و بعد فکل ما تبلغه الهمم ... مستقصر ذلك في خدمة خزائن ... المقتدي بامر الله امیر المؤمنين ... و لما انعم بقبول الكتاب الذي سمیته بتقویم الابدان بادرت بترتیب کتاب ثان سمیته المنهاج للبیان فیما یستعمله الانسان فضمنته ذکر جمیع الأدوية و الأشربة و الاغذية و کل مرکب من ذلك و بسیط و مفرد. انجام: ینتون. هو الثنافستيا ای صمغ السذاب الجبلي و هو حار یا بس یسهل البلغم و قد استوفی ذکره و شرحه في باب التاء و الحمدلله و المنة. والحمدلله وحده.
[کشف الظنون 1870/2 و 548/2؛ نسخ خطی پزشکی ایران ص 287؛ فهرس المخطوطات الطبية المصورة ص 220؛ معجم المؤلفين 218/13]
شرح و حواشی:
1- منهاج البيان في ما یستعمله الانسان (ترجمه)
2- منهاج البيان في ما یستعمله الانسان (ترجمه)؛ طبیب، رضی الدين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-353]
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 15 ذیقعده 615ق، جا: نوشاباد کاشان؛ افتادگی: آغاز؛ با این نشانه ها: 1. نسخ روز یکشنبه 15ذیقعده 615 در نوشاباد کاشان، 2. حسن بن علی بن حسن طبیب جاسبی در مدرسه مجدیه کاشان در 12 ربیع الاول 626 بر آن حواشی نوشته، 3. همو نسخه را در پایان جمادی الثاني 626 در نوشاباد تصحیح کرده است، 4. همو ادویه آن را با کتاب النبات ابو حنیفه دینوری که گزیده آن را در پایان گذارده است در همان نوشاباد در دهه نخستین رجب 626 مقابله کرده است، 5. همو در جمادی الاول 633 یادداشت کرده است که نشانه «مو» برای الموازنة اصفهانی است، 6. همان حسن بن علی بن حسن جاسبی طبیب فوائدی از کتاب عبدالله بن محمد بن عیسی باوردی در ربیع الاول 627 در هامش نوشته است، 7. همو می نویسد که در صفر 627 کتاب عبیدالله بن جبرئیل در منافع الاعضاء را دیدم که بیشتر مطالب آن بیهوده و تباه بوده است، 18 حسین بن حسن طبیب که باید پسر همان جاسبی باشد در 620 واندی (یکان های آن محو شده) می نویسد که کتاب را مقابله کرده ام، 9. باز در رمضان 637 با نسخه امام ظهیر الدين ابوالقاسم مقابله شده است، 10. گاه به گاه در هامش نسخه عبارت های فارسی آمده است، 11. در پایان این عبارت فارسی کهن دیده می شود: «ماهی همه بر سر آب اند چون مرده و هیچ مرده نبود و لکن تباشیده بود و این لاعیه بر سر کوهها باشد شکوفه ای دارد خوش مگس انگبین بسیار خورد» (راهنمای کتاب س 11 ش 10-12 ص 656)؛ 184ص (23ر -206ر)، 20سطر (21×11/5)، اندازه: 29×18/5 سم [ف: 17-49] و [فیلمها ف: 2-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالمظفر مسعود بن سعد الفرج المتطبب، تا: غره جمادی الاول 620ق؛ واقف: آقا زین العابدين خادم اصفهانی، 1166ق؛ جلد: تیماج، 99گ، 33-34سطر، اندازه: 16/5 × 22/5سم [ف: 19-572]
نسخه اصل: آقای مسیح ذبیحی از گرگان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 2 جمادی الاول 684ق؛ افتادگی: آغاز [فیلمها ف: 2-255]
آغاز: و ذلك من غیر ترتیب او ملخدا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ دولت آبادی؛ جلد: تیماج، 247گ، 19 سطر (19×11)، اندازه: 24×16سم [ف: 1-582]
خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف گنجی، تا: قرن 7 و 8 کامل شده علی بن عطاء الله در 2 رجب 904 ق [نشریه: 4-342]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، محشی؛ تملک: محمد مسیح بن محمد مسیح طبیب؛ جلد: تیماج، 136 گ، 21 سطر، اندازه: 12 × 20/5 سم [ف: 20-191]
آغاز برابر؛ انجام: و قد ذکر باب العين تم الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 8؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ جلد: تیماج، 244گ، 19سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 19-575]
آغاز نو ینفع من البواسير و مقدار شربته ... اهلیلج کابلی اجوده السمين
خط: نسخ، کا: محمود بن ابوبکر بن عبدالرحیم شیرازی هاشمی، تا: جمعه 4 جمادی الاول 839ق، جا: جیرفت در مسجد رحمتی؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ جلد: تیماج، 246گ، 19سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 19-574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 850ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 206گ، 21 سطر (20×12)، اندازه: 28×18سم [ف: 5-677]
آغاز برابر؛ انجام: و دخانه یحسن هدب العين و ینبت شعرها و یمل قروحها، تم الجزو الأول من منهاج البيان و یتوله في الول
الثاني زلابية هی اخف من اللوزينج و القطايف.
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم، شماره 515. جزء اول کتاب و تا اواخر حرف «زاء»؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: یکشنبه 1 ربیع الاول 855ق؛ مصحح، 412ص، 15 سطر [عکسی ف: 4-557]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1239
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-64]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم، شماره 423؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 855ق؛ مصحح؛ 372ص، 15سطر [عکسی ف: 4-561]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1480
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-305]
آغاز: یذکر أدوية نفعها عظیم جلیل و کل منهم قد أخل بشیئ لم يأت في کتابه و لست ازید بهذا علیهم طعنا؛ انجام: و قد استوفی ذکره و شرحه في باب الثاء تذکر: در فهرست با عنوان «مفردات الادوية» و ناشناس آمده؛ کا: ابوبکر بن کراوی جزری، تا: پنج شنبه 9 شوال 884ق؛ افتادگی: آغاز: [ف: -8]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 3 محرم113ق، جا: صعدة؛ تملک: محمد بن عزالدین بن صلاح در 1966 اهدایی: احمد معتمد ریاضی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 225 گ، 21سطر (19×12/5)، اندازه: 20×27سم [ف: 1-57]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 207
همان نسخه بالا [نشریه: 4-415]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا حسن القدسي، تا: 987ق؛ 309گ، 19سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2-312]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4132ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-19]
آغاز برابر؛ انجام: قد استوفی ذکره و شرحه ... و لله الحمد و المنه.
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد طهرانی، تا: 993ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 285گ، 16 سطر (16×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 7-324]
آغاز برابر؛ انجام: و لما انعم بقبول الكتاب الذي سمية بتقویم الابدان بادرت به ترتیب کتاب ثان سمية منهاج البيان فیها یستعمله الانسان ... تمت ... و هذا آخر کتاب منهاج البيان ...... محمد و آله و صحبه اجمعین
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 و 11ق؛ 683ص، 19سطر، اندازه: 30×18سم [نشریه: 3-384]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 164گ، 27 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 20-135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و مشکول، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 178گ، 21 سطر، اندازه: 11×20/5سم [ف: 5-379]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد زمان حسینی طبیب تنکابنی، محمد علی بن زین العابدين به تاریخ 1198، محمد باقر سبزواری، محمد نصیر جرجانی؛ جلد: تیماج، 239 گ، 24 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 65]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي الهم الانسان علم الطب لصحة الابدان و ازالة المرض بقدر الامكان ... و بعد فهذا مختصر لابد من استصحابه من صناعة الطب و رتبته علی قسمین؛ انجام: و یفعل ثلاث مرات فیکون کافیا. و الله اعلم و احکم. فرغ من تحریر هذا الكتاب هر دو بخش و هر یک در مقدمه و مقالات و ابواب و فصولی چند؟
خط: نسخ، بی کا، تا: غره شعبان 1017ق، جا: اصفهان؛ تملک: سید عبدالقادر شکری مورخ 1200 با مهر «باد توفیق خدا بر عبدالخالق»، علاء الحكماء که از میرزا عبدالله کتاب فروش در 1337 خریده؛ با یادداشت: «نقل من خط الامير صدرالدین محمد بن الأمير عمادالدین منصور الشيرازي»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوای، 300گ، 17سطر [ف: 16-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا جمال نیریزی ابو مسلم خوان، تا: دوشنبه 5 جمادی الاول 1029ق؛ واقف: زین العابدين خادم اصفهانی؛ جلد: تیماج، 195 گ، 25 سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 19-574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کریم، تا: سلخ رمضان 1079ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 216گ، 23 سطر (18×8)، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 12- 79]
خط: نسخ، کا: نظام الدين بن مشهدی حسین طالقانی، تا: جمادی الثاني 1087ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد صادق به سال 1330ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین (نصیری) (بیضی)؛ جلد: تیماج، 175 گ، 23 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 20-152]
خط: نسخ، کا: شیرازی دست غیب، محمد حسین بن محمد یوسف، تا: یک شنبه 13 صفر 1098ق؛ از روی نسخه مورخ 29 شعبان 1990 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 19 سطر (17×9)، اندازه: 27×17سم [ف: 16-252]
آغاز برابر؛ انجام: هو فیلوس هو خس الحمار وهو بارد رطب ... و ما کانت هذه صفته یعدل الأمزجة و یقوی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 188 گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×13/5 سم [ف: 19-575]
آغاز باب الالف ابریسم اجوده انعمه و هو انقاه و هو معتدل بین الحر و البرد؛ انجام: ینمه هذه اثیت یقول الشيرازيون و مستعمل في الجراحات.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: میشن، 142گ، 38سطر، اندازه: 24/8×17/5 سم [ف: 1-551]
آغاز: بسمله. باب السين. ساذج. منه هندی ومنه رومی والهندی یسمی ما بهستان وقوته قريبة من السنبل الهندي الا أنه الين في میاه؛ انجام: برابر
جزء دوم از حرف «س» تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 23 شعبان 1108ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: پارچه، 134 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4660]
آغاز: ویر خاه المؤلفون، فلم اجد کتاب واحدة مختصرة جامعة لما رمت جمعه في هذا الكتاب بل وجدت اما ذاکر لأدوية دون الأغذية، أو الاغذية دون الادوية؛ انجام: یبنوت. هو الثاقسيا اعنی صمغ الشداب الجبلي و هو حار یابس. یسهل البلغم و قد.
تذکر: در فهرست با عنوان «الأدوية و الاغذية» و بدون نام مؤلف آمده که به قرینه انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ پخته، کا: محمد بن حسین الغاثم بنی النجار شافعی، تا: سه شنبه 13 رجب 1180ق؛ 682ص (2+ 680)، 18سطر (8/5× 15/25)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-16]
menhāj-ol bayān fi mā yasta'mel-ho-l ensān (t.)
طبیب، رضی الدين
tabīb, razī-od-dīn
وابسته به: منهاج البيان في ما یستعمله الإنسان؛ ابن جزله، یحیی بن عیسی (-493ق)
اهدا به: ابی القاسم محمود شاه ابن ابی منصور اسفهسالار در الذريعه (140/4) از چنین ترجمه ای یاد نشده است.
[منهاج البيان 225 فهرستواره منزوی 3366/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4336
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: سرهند؛ کاغذ: هندی، 129گ، 21 سطر (18×11)، اندازه: 14×25سم [ف: 13-3295]
menhaj-ol bayan fi ma yasta'mel-ho-l ensan (t.)
وابسته به: منهاج البيان في ما یستعمله الانسان؛ ابن جزله، یحیی بن عیسی (-493ق)
ترجمه فارسی است از منهاج البيان ابوعلی یحیی بن عیسی بن جزله بغدادی که پس از تقویم الأبدان ساخته است درباره مزاج داروها و خوردنی ها و آمیزش آنها.
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد چون از بارگاه عالی خداوند تاج و تخت شهنشاه اعظم اتابك .. نصیر الدولة و الدين ... [اشارات] رسید که کتاب منهاج الادوية را که ... یحیی بن عیسی بن جزله تصنیف کرد در ادویه مفرده ... بزبان پارسی گردانم. [فهرستواره منزوی 3366/5]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3206
آغاز: برابر
انجام: افتاده و می رسد به «مثلث» در باب میم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 235گ، 15سطر (15×7)، اندازه: 23×16سم [ف: 11-2164]
menhāj-ol bayān fī mā yasta'mel-ho-1 ensān (t.)
وابسته به: منهاج البيان في ما یستعمله الانسان؛ ابن جزله، یحیی بن عیسی (-493ق)
به دستور: نصیرالمله و الدين
متن از ابن جزله است که برای نصیر الدولة والدین نامی ترجمه شده است.
آغاز: بسمله، حمدله ... چون از بارگاه عالی خداوند تاج و تخت شهنشاه اعظم اتابک ... نصیر الدولة والدین ... به پارسی گردانم [فهرستواره منزوی 3366/5]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4434/4
آغاز برابر؛ انجام: شرح آن کرده شد.
خط: نسخ، کا: میر اسدالله بن قوام الدين حسین کاشانی، تا: 12 ذیقعده 1239ق، برای سید جعفر درویش؛ جلد: میشن، 18سطر، اندازه: 20/1×14/4 سم [ف: 7-399]
menhāj-ot ta’vīl fe-t tanzīl
تاریخ تأليف: 27 ربیع الأول 1109ق
کتاب تفسیر روان و مختصری است بر جزء سی ام قرآن کریم. نخست آیه شریفه را نقل سپس نکات صرفی و نحوی هر آیه را متذکر شده، آنگاه ضمن بیان شأن نزول آیه، اقوال مفسران امامیه را در تفسیر آن نقل می کند.
آغاز: الحمدلله الذي جعل الفرقان معجزة لرسوله (صلی الله علیه و آله) لیکون للعالمین نذیر، انجام: یعنی قوم حضرت عیسی (علیه السلام) که از راه ضلالت میگفتند مسیح بن الله.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 10 ذیقعده 1110؛ واقف: سیدعلی غیاثی، آبان 1341؛ جلد: گالینگور، 219گ، 16 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: -671]
جزء سی ام قرآن؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
minhaj-ut tahqiq wa mahasin-ut talfiq
قرشی، یحیی بن حسن، - 780 قمری
qorašī, yahyā ben hasan(- 1379)
متن کلامی معروفی است که در آن به صفات الهي و دیگر مسائل علم کلام، مطابق مذهباهل بیت با میل به معتزله پرداخته و در نظریات کلامی مناقشه می کند.
آغاز: الحمد لله الدال علی ذاته و صفاته بعجائب مصنوعاته الكاشف عن عدله و حکمته بوجوب غناه و کرمه مؤلفات
[الزيديه 75/3؛ اعلام المؤلفين الزيدية ص 708-709]
نسخه اصلی: کتابخانه آکادمی لینچی رم 318؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد بن احمد بن عبدالله بن یحیی بن حمزه، تا: چهارشنبه 10 جمادی الاول 858ق، جهت سلیمان بن علی جهرانی؛ مصحح، محشی؛ 450ص (1-450) [عکسی ف: 5-44]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 985؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 885ق؛ مصحح؛ 308ص [عکسی ف: 4-462]
minhāj-ut tadqīq wa maʻārij-ut tahqiq
نقوی لکهنوی، حسین بن دلدار علی، 1211 - 1273 قمری
naqavī lakhanū’7, hoseyn ebn-e deldār ‘alī (1797-1857)
سید العلما - از علمای مشهور شیعه در «لکهنوی هند - کتاب حاضر را در بیان مسائل و احکام فقهی همراه با بررسی ادله و نظرات و اقوال فقهای معتبر و مشهور امامیه به رشته تحریر در آورده است. صاحب جواهر، شیخ محمد حسن نجفی ( 1266ق) پس از رؤيت مجلد «الصلاه» از همین کتاب، ضمن مدح و ستایش و تقریظ آن به سال 1258ق، مؤلف آن را با عبارت «الامام بن الامام و الهمام بن الهمام» توصیف نموده است. چاپ: لکهنو، سنگی، 1262ق، وزیری بزرگ، 504ص
[الكرام البرره: ص 387؛ الذريعه 343/22 ؛ نشریه 299/7؛ کشف الحجب 556]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3509
آغاز: بسمله، الحمدلله العلى العظيم و الصلوه و السلام علی نبیه الكريم و اهل بیته المكرمين و ائمه بدوام السموات و الارضين. و بعد فیقول المفتاق الى رحمة ربه ... ان هذا هو المقصد الثاني من مقاصد هذا الكتاب ... مسئله، لاخلاف في ان زوال الشمس اول وقت الظهر؛ انجام: و هو استصحاب حال العقل و لاریب في جوده التشبث به حین تعارض الادله من الجانبين. مقصد دوم از مقاصد کتاب و مباحث نماز را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 11 رمضان 1261ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه دام ظله العالي»؛ یادداشت اهدا کتاب توسط مؤلف به سید عبدالله به سال 1262 در شهر «لکنهو» به خط مؤلف؛ مهر: صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 244گ، 20 سطر (17×9)، اندازه: 26×16 سم [ف: 16-18]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 136
همان نسخه بالا [نشریه: 7-299]
منهاج تمدن و مفتاح ترقی- اسرار الغيبية لاسباب المدنية
منهاج التوسل في مباهج الترسل- مناهج التوسل في مباهج الترسل
menhāj-ol haqāyeq
مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا، - 1093 قمری
majzūb-e tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad rezā( 1682)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3006/5
آغاز: ای شده محبوس دام آرزو ** نیست چیزی کز گره در دام او / این همه موج سرابت آب نیست ** تا نبینی بد نگو بنگر نکو؛ انجام: بسان شهی کز سجود درش ** فزون از ملایک بود
عسکرش
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1108ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15گ (490-504 هامش)، 19 سطر (18/5×8)، اندازه: 28×18سم [ف: 10-1936]
minhāj-ul haqq wa-l yaqīn fī tafdīl-i “alī amīr-il mu'minin 'ala sa'ir-il anbiya' wa-l mursalin
حسینی رضوی، ولی الله بن نعمت الله، ق 10 قمری
hoseynī razavī, valī-ol-lāh ebn-e ne'mat-ol-lāh(- 16c)
به خواهش: خواجه علی آملی تاریخ تأليف: 981ق
در بیان تفضیل حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) بر سایر پیغمبران به اخبار وارده از فریقین است؛ شامل چهارده «مطلب»: 1. من کتاب مقتضب الأثر في الامامة الاثني عشر و هو ما رواه احمد بن محمد بن صالح الخ؛ 2. و من ذلك ما روی عن علی بن موسی الرضا (علیه السلام) انه قال قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) ما خلق الله عزوجل خلقا افضل منی و لا اکرم علیه منی قال علی (علیه السلام) فقلت یا رسول الله الخ؛ 3. و من ذلك ما ذکر في کتاب جامع الفوائد أن الله سبحانه لما خلق ابراهیم کشف عن بصره الخ؛ 4. و هو ما ذکره محمد بن یوسف الكنجي الشافعي في کتابه كفاية المطالب في مناقب علی بن ابی طالب في سؤال ابی عقال ...؛ 5. مما يؤيد قولنا و هو ما ذکره ابن شهر آشوب في مناقبه ... 6. و هو ما ذکر في کتاب المجتبى في توضیح اسرار المصطفى و المرتضى خبر حره بنت حلیمه و مخاطبتها مع الحجاج .... 7. و من ذلك ما رواه الخوارزمي في مناقبه عن البختري قال رایت علی بن ابی طالب (علیه السلام) صعد المنبر بالكوفة و علیه مدرعة رسول الله ... 8 و من ذلك ما ذکره الشيخ ابو جعفر الطوسي في کتاب مصباح الانوار في مناقب الائمة الاطهاران سلمان الفارسي و المقداد الخ؛ 9. و من ذلك ما ذکره الفقيه ابوالحسن محمد بن احمد بن علی بن الحسين بن شاذان عن ابن عباس قال کنا جلوسا .... 10. ایضا من ذلك ما رواه ابن سیرویه الديلمي في کتاب الفردوس؛ 11. ذکر في کتاب الفردوس من باب العين عن ابن عباس .... 12. من ذلك ما ذکر الامام حسن بن علی العسكري (علیه السلام) في قوله تع؛ 13. قد مدح الله تع السابقون في کتابه العزيز .... 14. و من ذلك ما رواه جابر عبدالله (کذا) الأنصاري قال قال رسول الله (صلی الله علیه و آله). پس از وی مهذب الدين احمد بصری یکی از شاگردان شیخ حر عاملی روایات دیگری در این زمینه که مؤلف نیاورده بود را استدراك نمود و آنها را در کتابی به نام المنهج القويم گرد آورد. روایات این کتاب بدون ذکر سند است ولی نام کتاب هایی که از آن نقل کرده، ذکر کرده است. منابع یاد شده که بعضا از آثار عامه اند از کتاب های رایج زمان مؤلف بوده و فقط در میان آنها نام منبع کهنی چون کتاب «المعراج» شیخ صدوق دیده می شود که امروز جزو آثار مفقوده صدوق محسوب می شود.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اوضح لنا سبیل الهدي و اليقين و من علینا بمحمد خاتم النبيين اذ بعثه رحمة للعالمین ... اما بعد فیقول ... ولی الله بن نعمة الله الحسيني الرضوى الحائري انه قد جری البحث بین اصحابنا من الفرقة الأمامية بعضهم قالوا ... فالتمس منی بعض الاخلاء من الاخوان ... مولانا خواجه علی الآملي ام اجمع شیئا من الدلائل الواضحة و البراهين اللائحة ما یطابق الحق
انجام: و لکل مؤمن بها. هذا آخر ما اردنا ایراده من فضائل مولانا امیر المؤمنين ... و الحمدلله رب العالمين اللهم ثبتنی علی دین محمد و ولاية علی و عترته الطاهرين صلوات الله علیهم اجمعین. آمین
چاپ: در مجله تراثناش 91 و 92، رجب و ذیحجه 1428 ق با تحقیق مشتاق صالح المظفر؛ ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر بیستم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1388ش، با تحقیق عبد الله غفرانی [الذريعة 159/23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 11؛ در نسخه متن عربی با ترجمه فارسی زیر سطور؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 59گ، 18 سطر (12×22)، اندازه: 20×29سم [ف: 5-678]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «هو الرحيم 1157» (مربع)، «یا محمد ادرکنی 1291» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 22 گ، 19 سطر، اندازه: 13/2× 23/3 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-750]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مظفر بن علی رضا امامی، تا: 1060ق؛ مصحح؛ 43گ (1-43)، 16 سطر، اندازه: 5×11/5 سم [ف: 36-307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر خان گیلانی، تا: 14 ذیقعده 1069ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ 38گ، 15سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5-326]
معزی آغاز: برابر؛ انجام: و تضیق الصحايف عن فضله و فهمه اذ ایاته في الأخطار ظاهرة و معجزاته في الافاق علی السن الخلق جاریه و بینات.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1076ق؛ افتادگی: انجام؛ 24گ (33ر -56پ)، 17 سطر (16×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 39 -168]
در چهارده مطلب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1100ق؛ جلد: میشن، 15 سطر [ف: 5-233]
آغاز برابر؛ انجام: المطلب العاشر ... و ادخلتنی نار جهنم فأسئلك بحق محمد و علی و فاطمه تا اواخر مطلب دهم می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: میشن، 11گ، اندازه: 14/4 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-751]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسوی، بشیر، تا: 15 جمادی الثاني 1238ق؛ جلد: تیماج، 20-24 سطر برخی صفحات به صورت چلیپا (16×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 2-661]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طباطبایی، حسن بن محمد مهدی، تا: 1324ق، جا: تبریز؛ 22گ (1پ -22ر)، 21سطر (19×10)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 9-778]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری، تا: جمعه 19 رمضان 1331ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 26گ، 18سطر، اندازه: 11×17 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-751]
دو برگ اول کتاب؛ بی کا، بی تا [ف: -24]
minhāj-ud dukkān wa dustūr-ul a‘yān fi a‘māl ws tarākīb-il adwīyat-in nāfiʻa li-l-insān = mugni-1 ahibba wa mukfi ‘an-il ațibba
عطار اسرائیلی، داود بن ابی نصر، ق7 قمری
‘attār-e esrā’īlī, dāvūd ebn-e abī nasr(- 13c)
تاریخ تأليف: 658ق؛ محل تأليف: قاهره
از ابوالمنی داود ابن ابی نصر بن حفاظ عطار و پزشک یهودی قرن 7 و دارای بیست و پنج «باب» است: 1. فیما ینبغی لمن استصاله نفسه ان یکون تقبله افعل هذه المركبات؛ 2. عمل الأشربة و طبخها؛ 3. الربوب و تریبها؛ 4. المربيات و تریبها؛ 5. المعاجين و عجنها؛ 6. الجوارشات و ترکیبها؛ 7. السفورات و دقها؛ 8 الأقراص و تقریصها؛ 9. العوقات و عملها؛ 10. الحبوب و تحبیها؛ 11. الا یارجات و تدبیرها؛ 12. الاكهال وسحقها؛ 13. الاشيافات و عجنها؛ 14. المراهم و طبخها؛ 15. الأدهان من الازهار الحادة؛ 16. اطلیه؛ 17. سنونات؛ 18. فتایل مسهله وقابضه؛ 19. ضمادات و حیارات و سعوطات و نفوحات؛ 20. ابدال ادویه ای که وجود آنها متعذر است (به ترتیب حروف معجم)؛ 21. شرح اسماء ادویه مفرده (به ترتیب حروف معجم)؛ 22. اوزان و مکائیل بترتیب حروف معجم؛ 23. وصایا؛ 24. کیفیت اتخاذ ادویه مفرده؛ 25. امتحان ادویه مفرده ومرکبه. چاپ: مصر، 1287ق؛ مطبوعات شرف، 164ص، 1305ق؛ الحسينيه، 247ص، 1330 ق.
[فهرس المخطوطات الطبية المصورة ص 223؛ معجم المطبوعات، سرکیس 1335/2؛ نسخ خطی پزشکی ایران ص 288؛ فهرست دانشگاه کمبریج 223؛ بروکلمان ذیل یکم: 897، مجله معهد المخطوطات العربيه 78/3؛ کشف الظنون 54972. معجم المؤلفين 243/4 هدية العارفين: 360 تاریخ علم الدوميلي (ترجمه عربی): 100، 500]
جلد اول و تا پایان مقاله چهاردهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 مصحح؛ 222گ، 17سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 20-318]
آغاز: بسمله و به نستعین هذا منهاج الدكان و دستور الاعيان فیما ینبغی یحتوی علیه من الأشربة و المعاجين؛ انجام: فانه لا ینبغی أن لاتدق الادوية العسرة الدق خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 282ص، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [نشریه: 3-385]
آغاز: (مفردات): مفردات منهاج الدكان هذه المفردات مرتبة علی حروف الهجاء حروف الالف ابهل هو ثمرة العرعر حار یابس؛ انجام: یرامیع الاسفيداج و هو ما عفن من الرصاص الاسود بالخل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 شعبان 962ق، جا: قسطنطنیه؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 44ص (203-246)، اندازه: 21×16سم [ف: 10-1205]
آغاز: قال صاحب المنهاج ... قد وجدت صنعة الموميائي و منافعه ... قال کان قصة ذلك و سببه أن في ایام افریدون الملك جمع الفوارس؛ انجام: من هذا الموميائي مقدار عدسه ... الدجاج منه و مازال یتا ملها حتی نظر الى موضع الكسر قد التام و استقل منه فرغت (کذا ...) من ساعتها بقدرة الله تعالی تم و الحمدلله رب العالمين. بخشی است از کلیات منهاج الدكان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 987ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5ص (327-331)، 15 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 19-82]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: یک شنبه 25 ذیقعده
1005ق [سنا: ف: 1-190]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. رب یسر الحمدلله الذي؛ انجام: و ذلك بتاریخ یوم اربعا ثانی شهر شعبان المعظم قدره سنه خمس وثلاثین و الف ... الى یوم الدين تم علی ید محمد بن بکیر بن احمد الشهير بالحناوی (الدمياطى)
خط: تحریری، کا: حناوی دمیاطی، محمد بن بکیر، تا: چهارشنبه 2 شعبان 1035ق؛ 424ص، 21 سطر (9×8)، اندازه: 14×20سم [نشریه: 3-385]
آغاز: مربا بالماء العذب سنة دراهم بیاض بیضته یجمع الجميع ... مرهم عجیب بلحم کلما عجز الأطباء عن الحامة یوخذ بناست وهو؛ انجام: واما امتحان المسحوق منه فانك تاخذ منه شیء في فمك تجد فیه طعم الطين ورائحته بعد المذاق امتحان المحمودة از باب پانزدهم تا باب بیست و پنجم آن؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 87گ، 14سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف مخ: 2-547]
minhāj-uddākirīn wa tanbīh-ul gāfilīn wa 'umdat-ul waizin
شامل مجالس متعدد از جمله: مجلس في فضل بسم الله الرحمن الرحيم، مجلس في فضل الحمدلله رب العالمين، مجلس في ذکر الصلاة و فضلها و رغایبها، فصل فیه مجلس في أحاديث النبي (صلی الله علیه و آله)، فصل فیه وصية النبي (صلی الله علیه و آله) لمولانا علی بن ابی طالب، حدیث المرجومة، حدیث بلوفیا و عفان، حدیث وفات موسی (علیه السلام)، کتاب من محمد بن عبدالله من مدينة یثرب الى جماعة المسلمين و ....
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1179/3
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، شماره 1656.
خط: مغربی، کا: عبیدالله محمد بن محمد بن علی بکری، تا: با تاریخ 1006ق؛ 24ص (13-36) [عکسی ف: 3-403)
minhāj-u dawi-l ḥasab ilā iktisāb-i ‘ulūm-il adab
حاج بله تبریزی، امین الدين، 720 قمری
hāj bale tabrīzī, amīn-od-dīn(- 1321)
این کتاب در هفت قسم تأليف شده و از توصیف مؤلف در دیباچه برمی آید که این کتاب دایره المعارف علوم ادب است. نسخه تنها بخشی از قسم اول کتاب است در ترجمه الفاظ وارده قرآن کریم به ترتیب الفبايي با اشاره ای به تفسیر آن. بقیه کتاب با کمال تأسف از نسخه ساقط شده است. مؤلف پس از ترجمه الفاظ سورة الفاتحة به ترجمه الفاظ سورة الناس پرداخته و پس از آن یکایك سوره به عکس ترتیب تا سوره الحج.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 22/ 14590
آغاز: الحمدلله علی أن جعل علوم الأدب وسيلة الى معرفة کلامه ... ؛ انجام: الحرمة آنح نشاید شکستن آن الحرمات ج، السحيق دور نسخه در اوایل سوره الحج ناقص است و بقیه آن از مجموعه افتاده است، این بخش اول فرهنگ الفاظ قرآن کریم به ترتیب سور است (ناتمام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود 721ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 14ص (131-144)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-74]
minhaj-ur rabih fi adab-in nakih
آداب و سنن و بعضی از دعاها و دواها و مسائل فقهی مربوط به نکاح و زناشویی را چنان که در آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام وارد شده، بیان می کند در یک «مقدمه» و سه «قاعده» و یک «خاتمه» دارای فصول و مطالب و موارد: المقدمة: في حقيقة النكاح و ثبوته و تقاسیمه؛ قاعده 1. في الأمور المتقدمة علی الزفاف؛ قاعده 2. في الزفاف و النظر فیه و مقدماته و توابعه؛ قاعده 3. في الأمور المتأخرة عن الزفاف؛ الخاتمة: في فضل الاولاد و الوالدين.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5891
آغاز: في الصلاح و الفساد علی الأعمال بها و الاهمال لها و یظهر ذلك لمن تأمل معانی تلك الاداب؛ انجام: جعله الله نافعا یوم الحساب یوم لا ینفع عزة و لا أنساب الا من أطاع ربه و أناب إلى الكريم الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 محرم 1062ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 76گ، 17 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 15- 271]
menhāj-os sālekīn
سماهیجی، فداعلی، ق13 قمری
samāhījī, fadā--alī(- 19c)
وی در این رساله با استناد به احادیث اهل بیت استعمال تنباکو و دخانیات را حرام دانسته و اصولیان را سخت مورد انتقاد و نکوهش قرار داده و چنین گفته است: «اصولیان که خود را نقادان دین خیر المرسلين می پندارند روایات و احادیث رسول خدا و ائمه هدی علیهم السلام را پس پشت می اندازند و به هوا و هوس
خود پرداخته و به اصل اباحت و اجماع خطائین هم سیرت خود می آرند. نه فروعت محکم آمد نه اصول ** شرم بادت از خدا و از رسول»..
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24769
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نور قلوبنا بانوار الهداة المعصومين؛ انجام سی نفر از اصولیه و بیست و پنج نفر از اجتهادیه قایلند به حرمت قلیان و تنباکو چنانچه سید محمدامین استر آبادی و شیخ حر و میرزا محمد استر آبادی رأي به تحریم اینها دارند. نسخه در فهرست ج 1517/21 نیز آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محسن علی، تا: 1266ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: میشن، 32گ، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [اهدائی رهبر: 3-742]
minhāj-us sālikīn ilā ḥaqq-il yaqīn
احسائی، علی نقی بن احمد، - 1246 قمری
ahsā'ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad(- 1831)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1211-1250ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه 27 ذیحجه 1244ق؛ محل تأليف: کرمانشاهان
در مکارم اخلاقی، در یک «مقدمه و پنج «باب» و «خاتمه»: المقدمة: في ماهية الاخلاق و ذکر الاختلاف فیها بمن تقوم به و تحقق فیه؛ باب 1. ذکر العقل و العقلاء والعلم والعلماء؛ 2. من ذکر الدنيا و الزهد فیها و التجافى عنها و عدم الركون اليها؛ 3. في الصبر و ما یتعلق به من البلاء ومن یختص به من الأولياء؛ 4. في الشكر و حقیقته و من یتحلی به؛ 5. ذکر الذين زهدوا في الدنيا و رغبوا في الدار الآخرة و یلحق به مواعظ متفرقة؛ الخاتمة: في ذکر مکارم الاخلاق و حقيقة الاتصاف بها و تجنب مساوی الاخلاق و ماورد فیها.
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي خلق الانسان من ماء مهینا فجعله سمیع بصيرة و علمه البيان کتاب مبينة
انجام: أن ینفعنی به في الاجل و ینفع به المؤمنين و یجعله زخرة اليوم الدين انه ارحم الراحمين.
[الذريعه 161/23 رقم 8497]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 27 ذیحجه 1144ق، جا: کرمانشاه؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 جمادی الاول 1245ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 166گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1569]
آغاز برابر؛ انجام: قد فرغ من کتابته نسخة الاصل ... في یوم عصر الثلاثا التاسع من عشر محرم الحرام سنة الخامسة و الاربعين بعد ماتین و الالف المذنب العاصي الضعيف علی بن محمد شریف اللهم اغفر له و لوالدیه. آمین یا رب العالمين سنه 1245 تمت
خط: نسخ خفی خوش، کا: علی بن محمد شریف، تا: 1245ق؛ مجدول، مذهب؛ نوشته شده: «منهاج السالكين شیخعلی ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای مویدالدوله بتاریخ شهی محرم الحرام توشقان ئیل داخل کتابخانه مبارکه موزه شد»؛ مهر: مشیر السلطنه، علی اکبر بن حسین حسینی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 422ص، 19 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: 1-1039]
minhāj-us sālikīn ilā maqām-il ‘ārifīn wa inbihāj-un nāsikīn fī ţarīq-il muḥaqqiqīn
ابراهیم بن ابی الصفا بن ابی الوفا
ebrāhīm ebn-e abe-s-safā ben abe-l-vafā
در آداب سلوک.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4053/1
آغاز: بسمله و به التوفيق و الاعانة، الحمدلله الكريم الوهاب الحليم التواب ... و بعد فاعلموا ایها المريدون و الاصحاب؛ انجام: و نستغفر من التقصير و صلی الله الى خیر خلقه محمد و آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن ابی الفتح فیومی شافعی، بی تا؛ مقابله شده با نسخه مؤلف با سماع از او؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سیاه، 19 سطر، اندازه: 23/3×15/7 سم [ف: 7-171]
minhāj-us sālikīn wa 'umdat-uțțālibīn = š.-u arba‘īn-i nawawī
خفاجی، احمد بن محمد، 979؟ - 1069 قمری
xafājī, ahmad ebn-e mohammad (1572 - 1659)
وابسته به: الاربعون حدیثا = الأربعين النبوية - کتاب الأربعين نووی، یحیی بن شرف (631- 676ق)
شرحی است بر کتاب «الاربعون حدیثا، محیی الدين نووی شافعی.
آغاز: الحمدلله الذي عم خلقه بسوابغ النعماء و جلت نعمه عن الاحصاء و تعالی عن الأضداد و القرناء الهادي إلى سبیل النجاة الموفق بکرمه من اختاره لسلوك منهج العلماء.
انجام: اسمع باذنیی وارد بلسانی و شفتی صلاة مسلما علی اخوتی
اکثروا من الصلات علی هذا النبي الكريم و ثانی الصلاة علیه تکفر الذنب العظيم و تهدی إلى الصراط المستقيم و تقی تالیها العذاب الأليم و یحظر في الجنة بالنعیم المقيم.
[کشف الظنون 60/1؛ کحاله (چاپ جدید) 286/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7875
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، تملک: محمد صالح بن شیخ ابراهیم 1162؛ 151گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 26-352]
minhaj-us salikin Wa miraj-uttalibin = al-faqr = as sayr wa-s sulūk = mīzān-ul “amal = al-faqrīyya = Sunduq-ul jawhar = S.-u ni'mat-il faqr
نجم الدين کبری، احمد بن عمر، 540 - 618؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146 - 1222)
رساله کوتاه عرفانی است در بیان فقر الى الله و سلوك فقرا، در مناهج هشت گانه (در برخی هفت گانه)، در هشت «فصل»: 1. نعت الفقير السالك؛ 2. علامة محبة الله؛ 3. حقيقة دخول الفقير في الخلوة و شرح آدابها؛ 4. معرفة النفس؛ 5. نصيحة الفقير؛ 6. تفضیل الفقير علی ما سواه؛ 7. صفة الدنيا و حقیقتها؛ 8 صفة طريقة الله. به طوری که در دیباچه تصریح گردیده این رساله را به درخواست کسی تأليف کرده و متذکر شده که فقط مشاهدات و مکاشفات خویش را بیان خواهد کرد. نسخه های مختلف این رساله به نام های: فقریه، منهاج السالكين، میزان العمل و رساله فقر و صندوق الجوهر و غیره آمده است. نام وی در رساله تصریح نشده، در بسیاری ناشناس مانده و برخی با قطعیت از سهروردی دانسته اند (همچون استاد حائری ) و بسیاری از نجم الدين کبری. در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، رساله ای با عنوان «نصایح» از نجم الدين کبری چاپ شده که به نظر قسمتی از همین رساله بوده گرچه محقق آن جدا فرض نموده است. پروفسور کربن در صحت نسبت این رساله به شیخ اشراق تردید می نمود و شیوه نگارش آن را از شیوه شیخ اشراق دور می دانست.
آغاز: الحمدلله الذي یعلم مکائیل البحار و مثاقیل الجبال و مرسل السحاب الثقال ... و بعد سألتني وفقك الله تعالی عن شرح بعض ما اعطانی الله من نعمة الفقر.
انجام: مدرس قلبی و ذا معبدی ** و تکرار ذنبی و علم تقدیسی / نفسی ابلیس فجربتها ** تعوذوا من شر ابلیسی
چاپ: به سال 1373 به نام منهاج السالكين با قواعد العقائد در منهاج السالكين 231 تهران چاپ سنگی شده؛ در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، تابستان 1379ش، با عنوان «نصایح» به کوشش علی اوجبی به چاپ رسیده که به نظر می رسد قسمتی از منهاج السالكين اوست گرچه محقق آن رسالهای جدا فرض نموده؛ ایران، سنگی، 1302، جیبی، 25ص (136-161)
[ريحانة الادب 143/6؛ مكتبة امیر المؤمنين 429/4]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 11ص (208 -218) [سنا: ف: 2-140]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست: «علم السلوك» از ابوعمرو بن عثمان بن ابی علی بن ابی عمرو بن عبد الغفار ابهری؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد علوی اردکانی، تا: قرن 9؛ از روی نسخه نجم الدين محمود اصفهانی، از روی خط زین الدين ابی بکر بن محمد بن علی خوانی از روی خط مصنف؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 25 سطر، اندازه: 19/3×11/7 سم [ف: 7-155]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «السير و السلوك و شرح نعمة الفقر» آمده و از سهروردی دانسته؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد، تا: 822ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 8گ (243پ -250ر)، 22سطر ( 14/5×8/5)، اندازه: 22×13سم [ف: 8-487]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: نسخه بین مقدمه و فصل 4 افتاده دارد؛ مهر: رضا قلی (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 11ص (1-11، 27 سطر، اندازه: 18×8سم [ف: 10-976]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 7ص (357 -363)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32-72]
آغاز: برابر؛ انجام: و العلم القدرة. تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ. در فهرست به نام رساله عرفانیه آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 5-13]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة الموسومه منهاج السالكين و معراج الطالبين التي صنفها شیخ الشيوخ نجم الملة و الدين الكبرى علی...
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد حسین حافظ مشهدی، تا: 1012ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 15ص (226-240)،
25 سطر، اندازه: 19×8/5 سم [ف: 10-1461]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: آغاز محرم 1065ق؛ جلد: تیماج مذهب، 22ص (198-219)، ابعاد متن: 14×5، اندازه: 18×9سم [سنا: ف: 1-390]
آغاز: بسمله هذه فواید من نصایح فضایح الشيخ الكبرى ... قال طفت بعض الدنيا و جریت الامور و باشرت الأشغال و رکبت العظايم
تذکر: در فهرست نام کتاب «نصایح ...» آمده که به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (43ر)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38-394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 رمضان 1097ق؛ 10ص (13-22)، 21 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 32-132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1117ق؛ جلد: میشن، 6گ (8پ -13پ)، 23 سطر، اندازه: 23/8×14سم [ف: 7-310]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: تمت الرسالة الموسومة به میزان العمل الشيخ الكامل الكبري قدس سره و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا...
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه غره رجب 1124ق، جا: قمصر کاشان؛ محشی؛ 6گ (36ر-41ر) [ف: 19-112]
فصل آخر رساله را ندارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4ص (26-29)، 21 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 10-1951]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 7گ (51-57)، 22 سطر، اندازه: 8/5×16/5 سم [ف: 28-473]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 9 ص، 15 سطر (17×9)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 5-60]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رسالة في الفقر» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ 5گ (72ر -76ر)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-160]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الفقر و الفقير = التصوف“ آمده و ناشناس مانده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 6گ (138ر- 143پ)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5-387]
آغاز: باب في معرفة النسف و عیوبها انالله تعالی خلق النفس شرا الاشياء؛ انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 13ص (1-13)، 27 سطر (14×7)، اندازه: 14×20سم [ف: 10-171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج، 3ص (44-46)، 20 سطر (12×17)، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 10-149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج، 21 (426-446)، اندازه: 18×12 سم [ف: 1733-152]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1303ق، 16گ (269ر -284پ) [ف: 5-13]
آغاز و انجام: برابر
با عنوان «الفقريه» در فهرست آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 27 ربیع الثاني 1305ق؛ جلد: تیماج، 12ص (67-78)، 19سطر (14×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 13-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1312ق؛ 3گ (102-104ر)، 24 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 37-540]
آغاز: برابر؛ انجام: لا اله الا هو الحي الباقي القيوم وما سواه میت.
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسن منشی تفرشی ملقب کمال الدوله، تا: 1318ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 18ص (221-238)، 13 سطر (14×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 10-286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی موسوی غضنفری، تا: محرم 1353ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 2گ، 45سطر، اندازه: 31×21سم [اهدائی رهبر: 5-203]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «صندوق الجوهر» آمده و از سهروردی دانسته شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 10گ (152پ- 161پ)، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 38-137]
آغاز و انجام: برابر
با عنوان «رسالة الفقر» و از سهروردی دانسته؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اندازه: 25×6سم [ف: 4-186]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «میزان العمل» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 6گ (71پ -76پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1-119]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2426/10
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-32]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 11× 17/5 سم [رشت و همدان: ف: -1192]
آغاز: برابر
یک برگ اول رساله؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 1 گ (23)، 21 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: 8-4727]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «میزان العمل» آمده؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اص، 19سطر (4/5×13/5)، اندازه: 20×10سم [ف: 2-84]
menhāj-os sa‘āda
کاشانی، شاه فضل الله
kāšānī, šāh fazl-ol-lāh
مشتمل بر پنج «منهج»: منهج 1. در اصول اعتقادات، مشتمل بر سه مرحله: مرحله اول معرفت صانع عالم و صفات او و آن دو قدم است؛ منهج 2. دو مرحله است: 1) بیان روح نماز و آن هفت قدم است، 2) بیان حقیقت و روح صوم و زکات و حج ... و آن شش قدم است؛ منهج 3. بیان عادات و معاشرات، 4 مرحله؛ منهج 4. بیان اخلاق خبیثه شیطانیه و ذکر دنیای مذموم؛ منهج 5. بیان خصال حمیده و صفات پسندیده.
کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: ظاهرة قرن 12؛ مهر: محمدرضا بن محمد رسول، احمد بن عبدالرحیم تبریزی ساکن کاشان در سال 1274؛ جلد: چرمی، اندازه: 21817سم (نشریه: 7-746]
منهاج السلامة الى معراج الكرامة- منهاج الكرامة في اثبات الامامة
minhāj-uš šarī‘a
حسینی، عزیزالله، قرن 13 قمری
hoseynī, ‘azīz-ol-lāh(- 19c)
از: سید عزیز الله حسینی، شاید همان که مسجد سید عزیز الله بازار تهران به نام اوست.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 428
آغاز: الحمد الجاسر عن فقه ذاته افكرة المفاخر؛ انجام: المبحث السابع یستحب الوضوء لجماع المحتلم قبل الغسل ... تا مباحث وضوء را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ باسه اجازه برای مؤلف به ترتیب از سید مجاهد مورخ ذیحجه 1241 و شیخ موسی پسر کاشف الغطاء بدون تاریخ و ملا احمد نراقی مورخ 1238 به خط آن سه بزرگوار؛ 205گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 278]
minhāj-uš šarī“a fi-r radd ‘alā minhāj-us sunna
کاظمی قزوینی، محمد مهدی، ق 14 قمری
kāzemī qazvīnī, mohammad mahdī(- 20c)
ردی است مفصل بر کتاب «منهاج السنة» ابن تیمیه (-728ق)
با بیان ادله ای از منابع اهل سنت، در چهار مجلد.
[الذريعه 163162/23]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 117
آغاز: الحمد لله الذي ثبتنا بلطفه علی منهاج الشريعة و ورعنا بتسدیده عن الجري علی المبتدعت الشنيعة
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف -کویت. جلد اول کتاب می باش؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 جمادی الثاني 1327ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 470ص [عکسی ف: 1-138]
menhāj-os sehhat-es safavīyya
علوی عاملی، احمد بن زین العابدين، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 1645)
تاریخ تأليف: 20 محرم 1041ق
فقه استدلالی، مشتمل است بر «مقدمه» و «خاتمه» و سه «منهج»: مقدمه: در بیان اصول دین موجودی؛ منهج 1. با نه مطلب در بیان فضلیت نماز؛ منهج 2. با چهار فصل در احکام شک و سهونماز؛ منهج 3. با شش فصل در نمازهای واج
آغاز: صفات ذاتی و صفات فعلی اول بر دو نوع است؛ انجام: و اما بحث در نماز جمعه چنان است که در مناهج اخیار گفته ایم.
نسخه در فهرست ج 514/20
نیز آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 282گ، 19سطر، اندازه: 26×12سم [اهدائی رهبر: 3-742]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1250
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 239]
آغاز: بگذار و مشوی آن را از برای آن که عاریت آن جامه راداده بودی؛ انجام: و اما بحث در نماز جمعه چنان است که در مناهج اخبار گفته ایم.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ جلد: تیماج، 331 گ، 19سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 21-1518]
menhāj-os sadr
فائز، محمد بن زبر دست خان، ق 11
fā’ez, mohammad ebn-e zabar dast xān(- 11c)
شرح حال اجداد مؤلف است، برگزیده از بیاضی که منشی سرکار نوشته بود: «چنین گوید احوج عباد ... که در نزد سرکار نواب عالی متعالی جد فقیر بیاضی بود که یکی از منشیان سرکار نوشته بود مشتمل بر امور غریبه و حالات عجیبه که از بزرگان این دودمان به ظهور آمد و فقیر بعض امور را که استعجاب در آن به مرتبه کمال بل به حد محال بود به طریق ایجاز به اضافه آن چه دیده بود به قید تحریر در آورد که تا ناظران این عصر ... (دو کلمه پارگی) را از آن کیفیت ظاهر و باهر گردد و از عمارات لاهور و شهر دهلی و غیره می توان تفرس نمود».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28299
آغاز : حمد بن حد مالك الملكي را سزاست که به فحوای آیه وافی هدایه تؤتي الملك من تشاء ... در سرکار نواب عالی متعالی جد فقیر بیاضی بود؛ انجام: یا رب مباد آن که گدا معتبر شود دولت الا رذال آفة الرجال و السلام علی من التبع الهدي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ مهر: «صدرالدین محمد خان سنه 1210» (مربع)؛ تملک: نوه مؤلف؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 23گ، 15سطر، اندازه: 22×12سم [اهدائی رهبر: 8-327]
al-minhāj-uşşafawī = fadā’il-us sādāt
علوی عاملی، احمد بن زین العابدين، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 1645)
در یک «مقدمه» و یک «منهج» و نه «مطلب» و یک «خاتمه» درباره اهل بیت و سادات و برتری آنها است. در الذريعه (16: 9 258) با عنوان «فضائل السادات» از آن یاد شده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 113/1 -5912
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 196گ، 17 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -177]
minhāj-uşsalāḥ
گیلانی، محمد بن علیرضا، ق 12 قمری
gīlānī, mohammad ebn-e ‘alī-rezā(- 18c)
دعاهای متفرقی است که مؤلف بدون ترتیب خاصی از کتاب های معتبر مانند کتاب های سید ابن طاوس و کفعمی و شیخ طوسی، گرد آورده است. برگ اول نونویس است و مقدمه ای دارد که به نام رفیع الدين گیلانی به عنوان مؤلف تصریح شده است، ولی در این مقدمه و نام شک داریم و گمان می رود که کتاب نقص داشته و شخصی چون این نام را در پایان دیده چنین مقدمه ای را از خود افزوده و نام رفیع الدين را (که کاتب نسخه می باشد) در آن گنجانیده است. این کتاب «منهاج الصلاح» علامه حلی نیست.
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 1369
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فبعد فیقول ... ان هذه مجموعة في أدعية معتبرة أخذتها عن کتب معتبرة؛ انجام: و ترك معاقصة العذاب و تسهیل طرق المآب و انزال غیث السحاب انك المنان الوهاب.
خط: نسخ، کا: محمد رفیع الدين بن علیرضا گیلانی، تا: 1110ق، به جهت عالم فاضل المسمى بالولی؛ محشی؛ جلد: تیماج، 224گ، 15 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 4-142]
minhāj-uşşalāḥ
گزینه ای است از کتابی در آداب و سنن و ادعیه بدون آغاز و خاتمه در پشت جلد کتاب نام او «منهاج الصلاح» آمده ظاهرة جز منهاج الصلاح ملا نظر علی گیلانی و منهاج الصلاح علامه حلی باشد.
مشهد: الهيات؛ شماره نسخه: 14867/1
آغاز: الفصل الثاني في الاستعداد للدعاء، الفصل الثالث في آداب الدعاء، الفصل الرابع في اوقات الاجابة ... الفصل السابع في اقسام الدعا - الباب الثاني في الطهارة و أنواعها، شامل سه فصل و دو مقصد و پنج مطلب
بی کا، بی تا، کاغذ سپاهانی؛ مهر: «محمد شفیع»، «عبده الى نقی الحسيني»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 و 16 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 2-174]
minhaj-uSsalah fi ixtiyar-il misbah
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
وابسته به مصباح المتهجد و سلاح المتعبد = مصباح کبیر؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460ق)
اهدا به: خواجه عزالدین محمد بن محمد قوهدی
تاریخ تأليف: 11ذیحجه 723ق
این کتاب مختصر «مصباح المتهجد» شیخ طوسی است که مطالب آن را مختصر و محرر و مرتب برده «باب» (و هر بابی شامل فصول) نموده و یک باب در اصول عقاید بر آن افزوده که به نام «باب حاد یعشر» معروف است و از متون کلامی است و به جهت اهمیتش افراد در تدوین شده و دارای شروحی است: باب 1. در مقدمات در ماهية و آداب و شرائط (دعاء) ضمن هفت فصل؛ ... باب 10. در دعوات حوائج ضمن چهار فصل
آغاز: بسم ... الحمدلله علی جزیل نعمائه و جمیل آلائه ... أما بعد، فان العبد الضعيف حسن بن یوسف بن المطهر الحلى یقول: إن العقل و النقل متطابقان علی أن کمال نوع الإنسان إنما هو باستعمال قوتیه العلمية و العلمية، فانه بالاولی یقف علی معرفة الموجودات، و بالثانية یصل الى أرفع الدرجات. و قد کان شیخنا الأعظم و رئیسنا المقدم أبو جعفر الطوسي - قدس الله روحه الزكية و أفاض علی تربته المراحم الربانية -صنف فیما یرجع الى القوة العملية کتاب «مصباح المتهجد» في عبادات السنة، و استوفی فیه أكثر ما ورد عن ائمتنا المعصومين - صلوات الله علیهم أجمعين ثم اختصره - رحمه الله تعالی - لما فیه بعض الطول. فأمر من امتثال أمره واجب، و رسم من طاعته شیء، لازب، و هو المولى الكبير و الصاحب الوزير، المخدوم الأعظم و الرئيس المكرم، ذوالأيادي الجزيلة و الفواضل الجميلة، رحمة الله علی المسلمين و ظل الله في أرضه علی العالمين، الجامع لفضایل الأخلاق، و الفائز، بالسهم المعلي من طیب الأعراق، أو حد دهره و فرید عصره، أمير الحاج و الحرمين، الجامع للریاستین، خواجه عزالملة و الحق و الدين محمد بن محمد القوهدى - أعز الله بدوام أيامه الاسلام و المسلمين - أن أجرد بعض تلك الدعوات، و أختصر ما صنفه شیخنا - رحمه الله - بحذف المطولات. فأجبت أمره - رفع الله و قدره و أحسن ذکره و أدام أيامه الزاهرة - و صنفت هذا الكتاب الموسوم ب «منهاج الصلاح، في اختصار المصباح»، و أضفت اليه ما لابد منه و لا یستغنی عنه؛ و رتبته علی أبواب. الباب الأول ...
انجام: و أن یکون مما سیقعان فان الامر و النهي بالماضی و عنه عبث و تجویز التاثير و الأمن من الضرر
[الذريعة: 172/23 و 164/23؛ مكتبة العلامة الحلي 198-199؛ کشف الحجب 566]
شروح و حواشی:
1- منهاج الصلاح (منتخب)
آغاز برابر؛ انجام: «مؤلفه العبد الفقير إلى الله تعالی حسن بن یوسف المطهر في عدة ایام آخرها حادی عشر ذی الحجة ثلاث و عشرین و سبع مأة و الحمدلله وحده وصلی الله علی محمد و آله».
خط: نسخ، کا: محمد بن علی طبری، تا: پنج شنبه 3 شوال 732ق؛ 227 ص (1-227)، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 35-322]
اصفهان؛ کتابخانه های اصفهان؛ شماره نسخه: 30
همان نسخه بالا [فهرست روضاتی: -100]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1510]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن ناصر بن حسن، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول [نشریه: 7-302]
آغاز برابر؛ انجام: الفضل الثالث في دعا العبرات ... و هو مروی عن الصادق تا اواخر باب دهم؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 170 گ، 18 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: -303]
آغاز: الدعاء قلت ان ابراهیم لأواه حلیم؛ از باب اول و یازدهم به انضمام ادعیه مجربه سفر، سمات و شبور؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 27گ، 17سطر، اندازه: 12/5 × 25/5 سم [ف: 15-444]
آغاز برابر؛ انجام: ولله الموفق للصواب.
خط: نسخ، کا: محمد شریف خادم، تا: دوشنبه 12 ربیع الثاني 984ق، جا: رشتقان قزوین؛ رو نویس شده از نسخه اصلی و با آن مقابله شده، مجدول، با یک سرلوح کوچک؛ 223گ، 19سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 6-298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد شریف، تا: 10 شعبان 988ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 243گ، 15سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1573]
انجام: الخامس الامام بعد رسول الله صلی الله علیه و آله علی بن
ابی طالب علیه السلام بالنص المتواتر ...
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 216گ، 15 سطر، اندازه: 18/5 ×25سم [ف: 1-15]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: علی اکبر بن ابوالقاسم نصیری طوسی، محمد تقی بن قطب الدين بن شمس الدين بن قطب الدين بن محیی الدين به تاریخ 1112؛ جلد: تیماج، 216گ، 15 سطر، اندازه: 19/5 ×27سم [ف: 27-162]
آغاز: آغاز موجود دیباچه که به آن الحاق (گردیده): بسمله. الحمدلله الذي جعل العبادة وسيلة لنیل السعادة في الآخرة و الأولى؛ آغاز موجود نسخه: الليل و اطراف النهار بتلاوة القرآن علی حسب الامكان؛ انجام: ثم یعود الى السجدة الثانية و یقول ذلك عشر مرات ثم یرفع راسه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛جلد: میشن، 122گ، 12 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 5-22]
آغاز برابر؛ انجام: یجب بعثه عقلا و غیرهم یجب اعادته سمعا و یجب الاقرار از اواسط فصل پنجم از باب نهم تا اواسط فصل دوم از باب دهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: وسط وانجام؛ واقف: سلطانم صفویه، قرن 11؛ جلد: تیماج، 207گ، 17سطر، اندازه: 17/8×12 سم [ف: 15-506]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مهر: «ابوطالب بن محمد معصوم حسینی»، «محمد مهدی بن محمد معصوم حسینی» مورخ 6 ربیع الثاني 1130ق، «محمد رحیم بن محمد مهدی حسینی» مورخ 21 جمادی الاول 1145ق، «محمد خلیل بن محمد مهدی حسینی» مورخ 2 محرم 1174؛ کاغذ دولت آبادی؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [آستانه قم: -177]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: بهمن میرزا بهاءالدوله در 1274؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 172گ، 15سطر (15×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 17-433]
آغاز فیه اباحة المطلوب فلا یجوز طلب المحرم فیه ... الباب الثاني في الطهارة و انواعها؛ انجام: الخامس الإمام بعد رسول الله .. ثم موسی بن جعفر الكاظم ثم علی بن موسی از باب دوم تا اواسط فصل 6 باب 11؛ خط: نسخ ادعیه معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ مهر: «المتوكل علی الله الغنى ... » (بیضی)؛ اهدایی فریده معتکف در دی 1369؛ واقف: عبدالمهیمن خوانساری؛ جلد: تیماج، 287گ، 12سطر (15/5×9)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 20-22]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن سلیمان طالقانی، تا: 1058ق؛ مجدول؛ دهه اول رجب 1061 تصحیح شده؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-919]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: رجب 1079ق؛ مهر: کتابخانه شیخ فضل الله نوری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 348گ، 12 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 12-105]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن جهانبخش مازندرانی، تا: چهارشنبه 13 جمادی الاول 1080ق، جا: داجرم از قرای دکن؛ تملک: سید نورالدین بن رحیم طباطبائی؛ 258گ، 16 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 1-279]
آغاز برابر؛ انجام: و قد شرفت و فزت با تمام هذا الكتاب بعون الملك الوهاب ...
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن جهانبخش مازندرانی، تا: 13جمادی الاول 1080ق، جا: الداجرم من قراء الدكن؛ از روی نسخه ای نوشته شده که به یک واسطه به نسخه مؤلف می رسد؛ 516ص، 16 سطر، اندازه: 25/5×16سم [فهرست عراقی: 1-191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن ولی الدين، تا: 1089ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 107گ، 23 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 3-328]
آغاز برابر؛ انجام: و هل بقی یا رب إلا أن تجیب و ترحم منی البكاء و النحيب و قد من «کذا» تتمیم هذا الكتاب في یوم الجمعة غرة الرجب من سنة 1095. باب حاد یعشر را استنساخ نکرده؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1095ق؛ مهر: حاج سید اسدالله بن حاج سید محمد باقر حجة الاسلام شفتی بید آبادی؛ با اجازه دانشمند بزرگ سید محمد مهدی بن ابی القاسم موسوی شهرستانی متوفی به سال 1216 برای عالم نبیل «ملا ابوعلی» در ماه شوال 1200ق، مجاز ظاهرة ملا أبوعلى «محمد بن اسمعیل» حائری (متولد در ماه ذیحجه 1159 در کربلا متوفی 1216 در نجف، سال وفات مجیز) صاحب کتاب منتهی المقال في أحوال الرجال» معروف به رجال أبوعلي باشد که شرح حالش در «مصفی المقال» (ص 394) و غیره مذکور است؛ 205گ، 17سطر در متن (17×9)، اندازه: 22×14سم [فهرست روضاتی: -106]
آغاز و انك تعطی دایما و ترزق و تعطی و تمنع و ترفع و تضع و تغنی و تفقر و تخذل وتنصر و تعفو و ترحم؛ انجام: انك انت الله
لا اله الا ... و أن محمدا عبدك و رسولك ... وادی ما کان ... این نسخه، پراکندگی و افتادگی بسیار دارد و بخشی از باب 6 در آغاز آن و بخشی در انجام، آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «عبده الراجي نجفی علی» (مربع)، «احمد ابن نجفعلی» (بیضی)؛ 199گ، 14 سطر، اندازه: 6/5×14/5 سم [ف: 38-639]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد هادی بن علی بیک اصفهانی، تا: ربیع الثاني 1103ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 191گ، 17 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [اهدائی رهبر: 6-410]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1429
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ مصحح؛ تملک: کمال الدين بن محمد مهدی فشار کی اصفهانی؛ کاغذ: اصفهانی، 281گ، 15سطر (14×7)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 13-353]
آغاز: دعاء لطلب العافيه علمه النبي صلی الله علیه و آله علية علیه السلم اللهم انی اسئلك بانك سبوح قدوس و یسبحك سواد الليل وضوء النهار؛ انجام: و آله قال اذا استبطاء احدکم الرزق فلیستکثر من قول لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم ... بخشی از ...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (45-48)، 15سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 9-637]
بندی منقول از منهاج الصلاح؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب مهر: «محمد شفیع»، «عبده الى نقی الحسيني»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 و 16 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 1752]
آغاز برابر
انجام: الى قوله انك لاتخلف المعياد.
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، 12 سطر (12/5×6/5)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -102]
minhaj-usSalah fi ixtisar-il misbah (mx.)
وابسته به: منهاج الصلاح في اختصار المصباح؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15735/1
آغاز: بسمله. قال الشيخ الإمام العلامة ... في کتاب المناهج الصلاح في اختصار المصباح بعد تحمید الله تعالی و تقدیسه و الصلوة علی نبیه محمد صلی الله علیه و آله الكرام الفصل الأول في ماهية الدعاء و فضله، انجام: و النهي عنه عبث و تجویز التأثير الأمن من الضرر تم الكتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 46ص (1 -46)، 12 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 44-33]
minhāj-uşşalāḥ (mn.)
وابسته به: منهاج الصلاح في اختصار المصباح؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
گزیننده گویا جامع این مجموعه باشد.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14867/4
آغاز: بسمله یستحب في منتصف شهر رجب زيارة ابی عبدالله الحسين ...
بی کا، بی تا، کاغذ سپاهانی، جلد: تیماج، 15 و 16 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 1752]
menhāj-os senā‘a
حسینی اصفهانی، ابوطالب بن محمد علی،- 1216 قمری
hoseynī esfahānī, abo-tāleb ebn-e mohammad Salī( 1802)
اهدا به: علی رضا شریف حسینی (فرزند مؤلف)
تاریخ تأليف: 1207ق
در انواع بیماری های بدن از سر تا پا و بیماری های عمومی و نشانه ها و چگونگی درمان هر یک از آنها به روشی مختصر، و پس از کتاب «مصباح العلاج» خود ساخته، در یک «مقدمه» و بیست «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه در تعریف علم طب و حاجت بدان و موضوع آن؛ باب 1. آزار سر؛ 2. آزار چشم؛ 3. آزار گوش؛ 4. آزار بینی؛ 5. آزار لب و دندان و زبان و دهان؛ 6. آزار حلق و حنجره؛ 7. آزار سینه و پرده های آن؛ 8 آزار دل و پستان؛ 9. آزار معده؛ 10. آزار جگر؛ 11. آزار سپرز و مراره؛ 12. آزار روده ها و مقعد؛ 13. آزار کلیه و مثانه 14. آزارهای اعضاء تناسل؛ 15. آزارهای مفاصل؛ 16. آزار غیر مخصوص به عضو - تب ها؛ 17. آزار غیر مخصوص - ورم ها و بثرها و دمل ها؛ 18. آزار مو و ناخن؛ 19. آزارهای زخم ها و جراحت ها؛ 20. در شکستن و بستن و بیرون رفتن؛ خاتمه: در احتراز از سموم و معالجه آن. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چنین گوید کلب آستان رضوی و
حاجب درگاه مرتضوی ابوطالب الشريف الحسيني
انجام: و سوره بروج را هرگاه کسی را عقرب و مار بگزد و بخوانند این سوره را به آب و بخورد صحت یابد
[فهرستواره منزوی 3737/5 که به خطا آن را نگاشته به دستور شاهرخ (807 -850ق]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالجیل، تا: 3 شوال 1212ق؛ محشی؛ تملک: حیدر قلی بن نور محمد خان (سردار) کابلی به تاریخ جمعه 24 رجب 1324؛ 127گ، 15 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -18]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2311
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-363]
برای شاهرخ صفوی؛ کا: محمد تقی طبیب شریف، تا: 1240ق [میراث اسلامی: 5-601]
آغاز: ... و بره و خروس بچه و ماهی تازه و نگذارند طبیعت را که خشک شود بلکه همیشه؛ انجام: برابر
از نوع نهم از فصل نهم از باب اول تا آخر رساله؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد کاظم، ملا حسین، تا: 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 238گ، 11سطر (6/5× 11/5)، اندازه: 15/3×10/8 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: گزیده مار و عقرب را روغن کرده و غسل دهند و بعد از آن دانه ترنج سه درهم که بکوبند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ بعضی مطالب خط خورده و تغییر داده شده لذا احتمال می رود که نسخه مؤلف باشد؛ جلد: تیماج، 147گ، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 4-171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 125گ، ابعاد متن: 17×12، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: -113]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 72گ (1پ -72پ)، 23 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: -25]
minhāj-uşşawāb fī š.-i xulāşat-ul hisāb
حسینی استر آبادی، محمد تقی بن حسن، ق 11 قمری
hoseynī estarābādī, mohammad taqī ebn-e hasan(- 17c)
وابسته به: خلاصة الحساب؟ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -1030)
تاریخ تأليف: 1208ق؛ محل تأليف: مشهد مقدس
شرح مزجی مختصری است بر «خلاصة الحساب» شیخ بهائی، جهت توضیح مطالب برای محصلین و نوآموزان این علم
آغاز: نحمدك یا من بدا من وجوده انية سلسلة الاعداد و تشکرك یا من انتهی إلى فیض جوده انقسامها إلى الأزواج و الأفراد
انجام: فاقبل منی ذلك أيها الذكي الطالب المميز بین الموجبات و السوالب ...
بی کا، تا: 1092 ق [میراث اسلامی: 5-599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1118ق؛ تملک: محمد رحیم بن رجب علی عسکرانی در 1 جمادی الاول 1227؛ کاغذ: سپاهانی، 80گ، 16 سطر (13×6/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5-678]
آغاز: یعرف الحساب من الفقها فلا وثوق لفقهه فطوبی لمن حرف شطرا في عمره في تحقیق معانیه و احتبس مهمة من زمانه في تهذیب معانیه؛ انجام: خاتمة بالخیر و السلامة قد وقع للحکماء الراسخي في هذا الفن ای من.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 155گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×8 سم [ف: 5-155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208ق، مصحح، چند سطر آخر کتاب به خط مؤلف؛ مهر: «محمد حسین ابن ابوالقاسم» (بیضوی)، «یا امام حسین» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد حسین بن ابوالقاسم» (مربع)؛ جلد: تیماج، 112گ، 14 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 7-359]
آغاز برابر
انجام: من الضرب علی المحفوظ فالخارج من القسمة ما فیه ای ما في ذلك القدح حسن النوع للضروب فیه، هذه هو عمل الاربعة المتناسبة ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جا: تهران؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج با مقوا، 71گ [ف: 1-316]
آغاز برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-280]
menhaj-ot talebin
جدید الاسلام، حسینقلی، - 1333 قمری
jadīd-ol-eslām, hoseyn-qolī(- 1915)
[میراث مشترک ایران و هند: 1-152]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27833
آغاز: بسمله، الحمدلله علی عمیم آلائه و جزیل نعمائه و له شکر ملا ارضه وسمائه و افضل صلواته و تسلیماته؛ انجام: مخفی از اغیار تزویه اسرار قرار داده بیکی دیگر ... و هم الينا لایرجعون و ما الله فللام للعبید ... سنه 1320
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1320ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
منهاج الطالبين في شرح مسائل التعليم- شرح المقدمة الحضرمية في فروع الشافعية
منهاج الطالبين في مختصر المحرر - منهاج الطالبين و عمدة
منهاج الطالبين في معارف الصادقين- مناهج الطالبين في معارف الصادقين المفتين
minhāj-uṭṭālibīn wa ‘umdat-ul muftīn = minhājuṭṭālibīn fī muxtaṣar-il muḥarrir
سعدی فتوحی
sa'dī fotūhī
وابسته به: الانوار فیما یفتح لصاحب الخلوة من الأسرار = رسالة الانوار = السير و السلوك؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560)
در شرح «الانوار فیما یفتح لصاحب الخلوة من الاسرار» است از محیی الدين ابن العربي (چلبی) که به چاپ رسیده است.
[معجم المطبوعات 177]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4200
آغاز: الحمدلله الموصوف بکمال الصفات المعروف بعموم الفضل و خصوص الهبات ... فقد سئلنی بعض الاخوان في شرح هذه الرسالة المسماة برسالة الانوار؛ انجام: بل هو بمحبة الله و معونته و الله اعلم خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11، در پایان الحزب المبارك است از همین فتوحی؛ تملک: سید مصطفی بن سید محمد حسینی؛ 83گ، 13 سطر، اندازه: 20/1×14/5 سم [ف: 1-552]
minhāj-uttālibīn wa 'umdat-ul muftīn = minhāj uțțālibīn fī muxtașar-il muharrir
نووی، یحیی بن شرف، 631 - 676 قمری
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
وابسته به: المحرر في الفقه = محرر التدوين = المحرر في الفروع الشافعية رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد (557-623ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 29 شعبان 669ق
«المحرر» ابو القاسم عبدالکریم بن محمد رافعی، کتابی مشهور و کهن در فقه شافعی است که در آن به احکام و مسائل شرعی از دیدگاه فقه شافعیپرداخته شده و از زمان تأليف جزء کتاب های درسی حوزه های اهل سنت بوده و شروح و حواشی بسیاری از طرف علمای اهل سنت بدان نگاشته شده است. نووی برای کاستن از حجم کتاب محرر، آنرا (با حذف نصف حجم نخستین کوتاه ساخت بدون حذف چیزی از مقاصد کتاب و این مختصر با مطالبی که بر آن افزود در حدود سه چهارم اصل شد. نووی در دیباچه منهاج شیوه اختصار و تصرفات و تقدیم و تأخيرها و فهرست علائم و اصطلاحات و اشارات و فهرست اجمالی افزودهای خود را یاد می کند و می گوید: «این مختصر در حقیقت شرحی است بر محرر و همزمان تأليف این مختصر کتابی دیگر در شرح آن نوشتیم تا دلائل و موجبات تصرفات و اضافاتی که در محرر انجام شده روشن سازم». منظور وی از شرح دیگر همان منهج الطلاب یا نهج الطلاب است که بعدها بر آن شرحی به نام فتح الوهاب نوشت. شامل همه ابواب فقهی است از طهارت تا «امهات الاولاد».
آغاز: الحمدلله البر الجواد جلت نعمه عند الاحصاء بالاعداد المان باللطف و الارشاد الهادي إلى سبیل الرشاد ..
انجام: ما قبل الاستيلاد من زنا او زوج لا یعتقون بموت السيد وله بیعهم وعتق المستولدة من راس المال وبالله التوفيق، تم الكتاب.
چاپ: معجم المطبوعات 1878؛ السعودي، دار المنهاج، عنی به محمد شعبان، الطبعة الأولى، 1430ق؛ در مصر چاپ شده است
[معجم المطبوعات 1878؛ کشف الظنون 18731612/2؛ هدية العارفين 524/2 ؛ الأوقاف العامة موصل 179/2 و 237/2 و 298/2؛ الأوقاف العامة بغداد 643/1 و 644/1؛ دنا 10: 261 (17 نسخه]
شرح و حواشی:
1- السراج؛ ابن نقیب، احمد بن لؤلؤ (702-769ق)
2- حاشية منهاج الطالبين برهمتوشی، محمد بن علی (-9)
3- عجالة المحتاج الى توجیه المنهاج = شرح منهاج الطالبين = تحفة المحتاج الى ادلة المنهاج؛ ابن ملقن، عمر بن علی (723-804ق)
4- النجم الوهاج في شرح المنهاج؛ دمیری، محمد بن موسی (742 808ق)
5- شرح منهاج الطالبين؛ رملی، احمد بن حسین (773-844ق)
6- مختصر العجالة؛ نووی، ابراهیم (815-855ق)
7- کنز الراغبين في شرح منهاج الطالبين؛ محلی، محمد بن
احمد( 791-864ق)
8- مغنی الراغبين إلى منهاج الطالبين؛ ابن قاضی عجلون، محمد بن عبدالله (831-876ق)
9- درة التاج في اعراب مشکل المنهاج؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
10- ختم المناهج؛ سمهودی، علی بن عبدالله (844-911ق)
11- تحفة المحتاج لشرح المنهاج؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد ( 973-909 ق)
12- نهاية المحتاج الى شرح المنهاج؛ منوفی، محمد بن احمد (919 1004ق)
13- حاشية شرح المنهاج؛ طبلاوی، منصور سبط ناصر الدين محمد بن سالم (-1014ق)
14- حاشية تحفة المحتاج بشرح المنهاج = عقود الدرر في بیان مصطلحات تحفة؛ ابن حجر کردی، محمد بن سلیمان (1127-1194)
15 - الفرائض؛ روستایی، محمد بن آدم
16- تحفة المحتاج (منتخب)؛ فاوجی، محمود بن عبدالمجید
17- حاشية شرح منهاج الطالبين؛ شهاب الدين بن عبدالحی
18- دقائق المنهاج
19- منهاج الطالبين (ترجمه)
20- دقائق المنهاج (2 عنوان)
21- شرح منهاج الطالبين و عمدة المفتين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد قرطبی، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی، ترقیمه: «قال مؤلفه الشيخ محی الدين النووي رضی الله عنه فرغت منه یوم الخميس تاسع عشر شهر رمضان سنة تسع و ستین و ستمائة و الحمدله اولا و آخرا و ظاهر و باطن»؛ 241گ (1-241)، 15سطر، اندازه: 11×8 سم [ف: 31-385]
آغاز: کتاب السلم هو بیع موصوف في الذمه یشترط مع شروط البيع امورا احدها تسلیم راس المال في المجلس فلو اطلق ثم عین وسلم في المجلس؛ انجام: برابر
از ابتدای کتاب السلم تا انتهای کتاب؛ خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن وق؛ با آنهاء بسیاری از اساتید کتاب به این اشخاص: انهاء ابراهیم بن احمد الباعوني (کذا) به شمس الدين ابی عبد الله محمد بن شهاب ابی العباس احمد سبط برهان الدين ابو اسحاق ابراهیم الباعوني خطیب جامع حمام اورد، در 17 شوال سال (...) در خانقاه الباسطيه بالجسر الأبيض من الصالحية بمدينة دمشق المحروسة، انهاء یوسف بن احمد الباعوني شافعی به شخص مذکور در 11 ذیقعده 863ق، انهاء عبدالرحمن بن الساوي الشافعي به شخص مذکور در 10 ذیقعدہ 863ق، انهاء محمد بن ولی (...) الشافعي به شخص مذکور در 3 رجب 864 ق، انهاء محمد بن العماد الحنفي به شخص مذکور در اوایل ذیقعده 863 ق؛ انهاء (...) به شخص مذکور در اواسط ذیحجه سال 863 در منزلش در دمشق، انهاء حمد بن احمد بن الحسيني به همو در 15 ذیقعده 863ق، انهاء عبد الرحمن بن خلیل بن سلامة بن احمد الأدرعي (یا الادريسي) در 863ق، با امضای مجاز (محمد بن احمد باعونی) در سال 861 ق؛ با علامت بلاغ؛ 385، 1 سطر [ف: 1 -277]
آغاز: برابر؛ انجام: و افعل بنا ذلك و باخواننا و من عرفنا و من لم یعرفنا من المسلمين و الحمد لله وحده و صلی الله علی محمد و آله
خط: نسخ، کا: احمد بن خلیل بن احمد المقرى البلاطني، تا: پنج شنبه 3 ذیقعده 832ق؛ جلد: تیماج، 244گ (1پ -244پ)، 15 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 4-68]
شیراز؛ هاشمی، نورالدین (خاندان)؛ شماره نسخه: 16/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-287]
آغاز: للمناسبة و ارجوان تم هذا المختصر ان یکون في معنی الشرح للمحرر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن احمد بن علی بن عمیر ملیخی، تا: جمعه 21ذیحجه 839ق؛ افتادگی: آغاز؛ مذیل است به رساله «شرح دقایق الفاظ المنهاج و الفرق بینه و بین الفاظ المحرر»، این رساله نیز از انتها ناقص است، آغاز ذیل: «بسمله، حمدله اللهم صل علی محمد و علی آل محمد و سلم اشهد ان لا اله الاالله ... قوله في المنهاج في ميتة لانفس لها سايلاً ینجس مایع احسن من قول المحرر ماء لأن المايع اعم و الحكم سواء»؛ جلد: میشن، 106گ، 27 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 21-1520]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش و معرب، کا: خیری شافعی، سلیمان بن اسحاق، تا: پنج شنبه 21 رمضان 851ق؛ مجدول؛ تملک: عبدالباقی حنفی؛ کاغذ: بغدادی، 244گ، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: -304]
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن محمد بن علی بن عمر، تا: 2 صفر 914ق، برای پسرش نجم الدين محمد؛ مقابله شده با خط نووی در 16 ربیع الثاني 914، محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 193 گ، 17سطر، اندازه: 21/3×16سم [ف: 1-553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بنزی، احمد بن محمد، تا: قرن 10 یا 11؛ 216گ (2پ -217ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: -98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن یوسف بن علی شافعی، تا: قرن 11؛ واقف:
دکتر شمس الدين جزایری، مرداد 1348؛ جلد: تیماج، 237گ،
14 و 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1519]
. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3159- 16/169
آغاز : کتاب البيع شرطه الايجاب کبعتك وملکتك والقبول کاشتریت وتملکت وقبلت. وتجوز تقدم لفظ المشتري علی لفظ البايع؛ انجام بر ابر از کتاب بیع تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 163گ، 15-17 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 8-4661]
آغاز : کتاب البيع، قال الله تعالی: و احل الله البيع و حرم الربا - الايه - لا یصح البيع الابصيغه و هی الايجاب بان یقول البائع بعتك او ملکتك و القبول؛ انجام: و ما لاروح فیه کالقناء و العقار و الدور لا یجب القيام بعمارتها. تمت الكتاب.
کتاب البيع تا آخر کتاب النفقات؛ خط: نسخ، کا: محمد سقری، تا: 1246ق؛ محشی با استفاده از کتاب های: محرر، ایجاز، شرح ایجاز، عجاله، وضوح، فتاوی، کبیر و با نشانه های «انوار»، «هروی» و «نور محمد»؛ مهر بیضوی یا «محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 153گ، 12-15 سطر (14/5×9)، اندازه: 14×20سم [ف: 16-267]
بی کا، تا: 1261ق؛ خریداری از عبدالله ناصری [رایانه]
آغاز: تزوجت او نکحت او قبلت نکاحها او تزویجها ... فصل الاتزوج امرأة نفسها باذن ولاغیرها بوكالة ولاتقبل نكاحة لاحد؛ انجام: فصل اذا عتق في مرض موته عبدا لایملك غیره عتق ثلثه ... وفی واحدة عتق وتدرج في بنادق کما سبق وتخرج واحدة باسم آخر نکاح تاعتق؛ خط: نسخ، کا: عبدالقادر کانسیوی (آخر نکاح)، تا: ذیحجه 1280ق، جا: مسجد آغا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 137گ، اندازه: 22×18سم [ف: 8-4661]
آغاز: کتاب الطهارة قال الله تعالی و انزلنا من السماء ماء طهورا الاية یشترط لرفع الحدث و النجس ماء مطلق و هو ما یقع علیه اسم ماء بلا قید؛ انجام: أن دخلت له عند اجتماع اسلامه وان دفعن الصرف فان قضت عدتها اختر امة و لو اسلمت تا اوایل کتاب النكاح؛ خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1288ق؛ محشی، در حواشی فقراتی از شرح محلی، عجاله، مدونه، قونوی، مصابیح، آواره سید و محمد (کاتب نسخه)، ابن حجر قاضی خان، (فتاوی) نقل شده؛ 272 ص، 7سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 17-1992]
آغاز و انجام: برابر
از مقدمه تا پایان امهات اولاد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمود، تا: 1299ق، جا: اربیل؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 186گ، 13 سطر، اندازه: 30/7×22/5 سم [اهدائی رهبر: 3-743]
کتاب النكاح؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله، کتاب الطهاره. قال الله تعالی و انزلنا من السماء ماء طهورا، الايه، لا یجوز رفع الحدث و لا ازاله النجاسه الا بالماء و یشترط فیه بعد الطهاره و صفان؛ انجام: اصحها انه ان کان ضعیفا یشق علیه الصبر لم یستحب و الا فیستحب. از ابتدای کتاب الطهاره تا آخر کتاب الصدقات، خط: نسخ، کا: عبدالرحیم، بی تا؛ محشی با نشان های «محرر، وضوح، شرح، ایجاز، عجاله، شرح فتاوی، شرح محرر، صغیر، کبیر، بدری، قونوی، انوار، مصحح»؛ جلد: گالینگور، 134 گ، 15سطر (15/5×8)، اندازه: 23×15سم [ف: 16-404]
طهارت تا اعتکاف بی کا، بی تا [ف: 91]
menhāj-ot tālebīn (t.)
وابسته به: منهاج الطالبين و عمدة المفتين = منهاج الطالبين في مختصر المحرر؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676ق)
ترجمه ای است از کتاب «منهاج الطالبين» نووی درفقه عامه. آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی حضرت خیر خلق الله محمد وآله واصحابه اجمعین وبعد کتاب منهاج الطالبين که بزبان عربی نوشته شده ... قال الله تعالی وانزلنا من السماء ماء اطهورا فرمود
انجام: و اگر به بیع فاسد بر ظن صحت با کنیزك وطی کند و ولدی آورد مستولده ای وطی کننده نشود. والله اعلم بالصواب والية المرجع والمآب
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7436- 38/56
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: سلخ شوال 1359ق، جا: در کانی کویز؛ مصحح، با بلاغ تصحیح به تاریخ 1359؛ جلد: تیماج، 227گ، 18 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-904]
menhāj-ot talab
زینینی چینی، محمد بن حکیم، ق 11 قمری
zeynīnī čīnī, mohammad ebn-e hakīm(- 17c)
تاریخ تأليف: رجب 1070ق؛ محل تأليف: چین
از قدیمی ترین کتاب هایی است که در دستور زبان فارسی نگاشته شده است و چون نویسنده ای در چین آن را نوشته، ارزش مضاعفی یافته است. این کتاب برای تدریس زبان فارسی در چین مورد استفاده بوده، و بدین جهت نسخه های خطی آن
در مناطق مختلف چین پراکنده است و بارها در آن منطقه به چاپ رسیده است. مؤلف در نگارش دستور زبان فارسی به صرف و نحو عربی توجه داشته و از اصطلاحات و تقسیمات زبان عربی استفاده کرده است. کتاب دارای دو «قسمت» است: 1. شامل صرف افعال بی قاعده، مصدر، فعل ماضی و لواحق آن، فعل مستقبل و لواحق آن و نفی مستقبل، فعل امر و نهی، اسم فاعل و مفعول و صفات است؛ 2. شامل مقدمه و چند باب به این ترتیب: باب الاسماء (شامل فصلهای: مبتدا و خبر، فاعل، متعلقات فعل، مضاف و مضاف اليه، توابع، اسم جنس و اسم صفت، معرفه و نکره، جمع، انواع اسم)، باب الأفعال، باب الحروف، و یک خاتمه. دکتر محمد جواد شریعت در معرفی بخش های کتاب آورده است. در قسمت نخست، کلمات فارسی مانند کلمات عربی به سه قسم (اسم، فعل و حرف) تقسیم شده است. افعال زبان فارسی از نظر مقایسه فعل ماضی با مضارع به چهار دسته تقسیم شده است: 1. آن که تعداد حرف های فعل ماضی با مضارع یکی باشد، ولی در قرائت مختلف باشند، مانند: خورد و خورد؛ 2. آنکه تعداد حروف یکی بیش از دیگری باشد، مانند: آفرید و آفریند؛ 3. آنکه حروف فعل مضارع کمتر از ماضی باشد، مانند: پرستید و پرستد؛ 4. آنکه اختلاف فعل ماضی و مضارع به تبدیل باشد، مانند: افراخت و افرازد. سپس متعدی کردن فعل لازم بیان شده و آن گاه فصلی به مصدر اختصاص یافته و در ذیل آن مصدر، مصدر مرخم، اسم مصدر و حاصل مصدر و صفت نسبی آمده است. پس از آن، فصل فعل ماضی معلوم و مجهول و منفی آنها درج شده است. آنگاه فصل مستقبل معلوم و مجهول و منفی آنها بیان شده، و سپس فصل فعل امر و نهی آمده، و به دو قسم حاضر و غایب تقسیم شده است. آن گاه اسم فاعل و مفعول بیان شده و اسم فاعل به مستقبل و مرکب تقسیم شده است و سپس فصل صفات آمده و به سه گونه تقسیم شده است: مشتق، موضوع و مرکب، پس از آن طرز بنای اسم از صفت بیان شده و در پی آن طرز بنای صفت از اسم گفته شده است. در بخش دوم که در حقیقت اصل کتاب منهاج الطلب است، بعد از مقدمه ای باب الاسماء شروع می شود. در این باب کلمات را به سه قسم تقسیم می کند: اسم، فعل و حرف. این باب شامل فصل های ذیل است: (مبتدا و خبر، فاعل، متعلقات فصل، مضاف و مضاف اليه، توابع نعت، معطوف، تأكيد، بدل، عطف بیان)، اسم جنس، اسم صفت، معرفه و نکره، جمع، انواع اسم. در باب الأفعال، اقسام افعال را شرح داده و در باب الحروف، اقسام حروف را بیان کرده است، اعم از حرف اضافه، ربط، پیشوند، پسوند و گاهی قیود. در خاتمه در باره تفاوت های زبان های عربی و فارسی بحث شده است.
چاپ: ایران، اصفهان، 1360 شمسی، به کوشش دکتر محمد جواد شریعت
در دستور زبان فارسی، آغاز شده در 1070 (دوازده نسخه)؛ بی کا، بی تا [نشریه: 11-1026]
آغاز: ... اختلاف نبود ولیکن در قرائت اختلاف بود، همچو آکند آکند، برد برد، پرورد پرورد، آورد آورد ... قسم دوم آن است که میان ماضی و مستقبل اختلاف به زیادت باشد؛ انجام: و تکثیر را چو هزاران و گروهان پرداخته شد، کتاب بعون الله القدير من العبد الفقير، محمد بن الحكيم الزينيني الشندوني الصيني ... روز جمعه ماه اعظم رجب معظم سال هزار و هفتادم از هجرت نبویه ... و اعانت اهل اسلام را به وجودش زندگان نیکی دراز دهاد بمنه و کرمه ... و الله اعلم بالصواب.
نسخه اصل: یکی از کتابخانه های چین؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ توضیحاتی در حواشی صفحات و بین سطور درج شده که گویا از صالح (امام مسجد بزرگ تین چین) باشد، در اول نسخه دو مسألة فقهی به فارسی از سراج الدين است؛ 143ص، وسطرا عکسی ف: 4-228]
minhāj-ul ‘ābidīn ilā jannat-i rabb-il ‘ābidīn
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
کتابی در آداب سلوک که با قلمی روان با استدلال قرآنی و حدیثی و ذکر حکایات در عنوان هفت «عقبه» تأليف شده است: 1. عقبه علم، 2. عقبه توبه، 3. عقبه عوائق، 4. عقبه عوارض، 5. عقبه بواعث، 6. عقبه قوارح، 7. عقبه حمد و شکر. گفته شده است که این کتاب آخرین مؤلفه او است. مؤلف در دیباچه این کتاب تصریح نموده که چون پیش از این کتاب احیاء العلوم را تأليف نموده بودم و آن دشوار بر فهم عموم بود به تأليف این کتاب پرداختم که در خور فهم و بهره مندی عموم است و هم در طی کتاب تفصیل مطالب را به آن کتاب احاله داشته است. مع الوصف در صحت انتساب منهاج العابدين به غزالی تشکیک شده و محیی الدين ابن عربی، در کتاب خود محاضرة الأبرار و مسامرة الأخيار، آن را به ابو الحسن علی المسفر سبتی، نسبت داده است.
آغاز: بسمله. املی علینا الشيخ الامام الموفق السعيد حجة الاسلام ابو حامد محمد بن محمد الغزالي (رحمه الله علیه) هذا المختصر وهو آخر کتاب صنفه و لم یشتمله منه الاخواص اصحابه و اوله الحمدلله الملك الحكيم الجواد الكريم العزيز الرحيم الذي فطر السموات والارض بقدرته ودبر الأمور في الدارين ... فصنفنا في قطع هذا الطريق و سلو کها کتبا کاحیاء علوم الدين و کتاب الاسرار و کتاب القربة إلى الله عزوجل ... الهمني فیه ترتیبا عجیبا لم اذکره
في المصنفات التي تقدمت في اسرار معاملات الدين انجام: و ان نضعه في میزان الصالحين اذا اردت اعمالنا اليه انه جواد کریم فهذا ما أردنا أن نذکره في شرح كيفية سلوك طریق الاخرة وقد وفی بالمقصود الحمدلله الذي بنعمته تتم الصالحات و صلی الله علی نبیه و آله الامجاد چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 5036؛ در مصر چند بار چاپ شده از آنجمله 1288 و 1305ق؛ السعودية، دار المنهاج، تحقیق بوجمعة مکری، الطبعة الأولى، 1430ق، 304 صحيفة؛ کشمیر، سنگی، 107+1، وزیری بزرگ، 108ص
[الذريعة 165/23 و 166؛ کشف الظنون 1876/2 و 552/2 ؛ بدوی 72؛ معجم المطبوعات 1415/2؛ دنا 10: 263-262 (55 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- منهاج العابدين الى جنة رب العالمين (ترجمه)؛ ابن سهلان ساوی، عمر بن سهلان (-450ق)
2- منهاج العابدين الى جنة رب العابدين (ترجمه)؛ سعدی زهری، عمر بن عبدالجبار (-7)
3- منهاج العابدين الى جنة رب العالمين (ترجمه)، عبدالعلی ملك العلماء (-12)
4- منهاج العابدين الى جنة رب العابدين (ترجمه) (3عنوان)
5- الفرق بین الحلال و الحرام 6- منهاج العابدين (ترجمه)
7- منهاج العابدين (مختصر) 8- منهاج العابدين (منتخب)
9- منهاج العابدين (ترجمه)
آغاز برابر؛ انجام: والاستماع إلى هذه الآيات و النذر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 افتادگی: انجام؛ شیوه خط می رساند که در اواخر قرن ششم یا اوایل قرن هفتم نوشته شده؛ مصحح؛ واقف: نائینی؛ 125گ، 19سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 6-475]
آغاز: قصیر و في العمل تقصیر و الناقد بصیر؛ انجام: معترفا بالقصور من حق انعامه و احسانه و کلما أغفلت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نشان «بلغ»؛ جلد: تیماج، 170 گ، 17سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 32-331]
آغاز برابر
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: اواخر قرن 7 و یا اوایل قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده حسن بن ابوطالب» (بیضی)؛ روی برگ اول آمده: «لخزانة الأمير الكبير العالم العارف الزاهد العابد المويد شمس الدين جلال الاسلام اعتماد الملوك و السلاطين»؛ جلد: تیماج، 134 گ، 15 سطر (19×11/5)، اندازه: 23/5×16/5 سم [ف: 51-85]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام؛ تملک: احمد فتح الدين؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 235گ، 11 سطر ( 10/5×8/5)، اندازه: 16×12سم [ف: -678]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 محشی؛ دو برگ اخیر نونویس تر بخط علاء الدين حسن بن محمد قاضی زمجی سپاهانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 95گ، 19 سطر (16×10/5)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 8-524]
آغاز: أولئك انهم مبعوثون لیوم عظیم موجود در نسخه سطور اواخر کتاب است در شرح کیفیت سلوک طریق آخرت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه آغاز صفر 723ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 1 ص (275)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 8341]
خط: نسخ، کا: فصیح بن محمود بن محمد سنجانی، تا: 21 ذیحجه 779ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 92 گ، 21-26 سطر، اندازه: 20/4×13/3 سم [ف: 1-552]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3116؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن احمد بن عمر شمسطائی، تا: آغاز رمضان 794ق؛ تملک: محمد شامی؛ واقف: سلطان محمود خان [فیلمها ف: 1-391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: و القطاع عن الاشياع و الاتباع و هکذا یجب أن یکون؛ انجام: فاغتررت بها و عند صفو الليالي یحدث.
خط: نسخ و تعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن9؛ مصحح، با بلاغ؛ 212ص، 17سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 50-174]
آغاز برابر؛ انجام: و انك اذا طولت املك قلت طاعتك و تأخرت توبتك و کثرت
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 19 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 17گ (1پ -71ر)، 15 سطر [ف: 11-258]
آغاز برابر؛ انجام: و الحادية عشر: نور القلب فیتهدی بنور قلبه الى و اسرار و حکم لا یهتدی الى بعضها غیره الا بجهد جهید و عمر مدید، و الثانية عشر: شرح ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 9، افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، با نشان «بلغ»، محشی؛ مهر: «هذا الكتاب وقف السيد الشيخ
مصطفی المازون بالاقبار بمدینه بوردر بشرط أن لا یخرج من الخزانة» (دایره)؛ جلد: تیماج، 141گ، 17سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 32-541]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، بعضی برگ ها از قرن 11 می باشد؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 204گ، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 27-239]
خط: نسخ، کا: حمزة بن عبد الله، تا: چهارشنبه 9 رمضان 828ق؛ تملک: محمد امین بن عبدالرحیم امام مسجد قاسم پاشا؛ جلد: مقوایی، 150گ، 17سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 26-103]
آغاز: الكرام و حرفة الرجال و اختیار اولی الأبصار وهی سبیل السعادة و منهاج الجنة؛ انجام برابر
خط: نسخ، کا: ابوبکر زاهدی، تا: اواخر محرم 829ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 144گ (1ر-144پ)، 18 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 44-139]
نسخه اصل: سلیمانیه ش 1208؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 839ق؛ 56گ (51-106ر)، 19 سطر [فیلمها ف: 1-510]
آغاز و عذاب القبر و سؤال منکر و نکیر؛ انجام: و صلی الله خیر مولود دعا الى أفضل معبود محمد النبي و سلم تسلیما و هو حسبی و نعم الوكيل
خط: نسخ معرب، کا: عمر بن سلیمان، تا: 144ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 174گ، 13 سطر، اندازه: 13/5× 18 سم [ف: 3-324]
آغاز برابر؛ انجام: شعبان المعظم عمت سامنه بین ... من شهور سنه خمس و ثمانین فثما تمائه علی بدالعبد الفقير المحتاج برحمه الله ... ابن علی بن حسن بن حسین الفرمدي محمد اصفهانی غفر الله
خط: نسخ، کا: محمد اصفهانی فرزند علی بن حسن بن حسین فرمدی، تا: 885ق؛ جلد: تیماج، 123 گ، 15 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-370]
بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن، 8گ (328-321 پ)، اندازه: 18×13سم [ف: 5-315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 984ق؛ جلد: تیماج، 211 ص (2-212)، 19سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 17-265]
آغاز: قوله تعالی قل للمؤمنين یغضو من أبصارهم ویحفظوا فروجهم ... اعلم انی تأملت هذه الآية فاذا فیها مع قصرها ثلثة معان
بخشی از منهاج العابدين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اص (44پ)، ابعاد متن: 23×10/5، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1-366]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «اقل خلایق محمد صادق بن علیرضا»؛ اهدایی: محمد جواد علمیه؛ جلد: تیماج، 142گ، 18سطر (14/5×7/5)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3-905]
آغاز برابر؛ انجام: و صلی الله علی خیر مولود دعا إلى أفضل معبود محمد النبي و سلم تسلیما و هو حسبی و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «فوضت امری الى الله الصمد و انا ابن احمد التهامى الأمامي محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 154گ، 17سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 3-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 110گ، 18-22 سطر (12×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 678]
بی کا، تا: قرن 11؛ نخست ترجمه به تمامی نوشته 1055 سپس تمام متن از همین تاریخ ها، ش 2325 (بوئیژ ش 64-بدوی 72)
[نشریه: 4-342]
بی کا، تا: قرن 11 [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علاء الدين بن حسن بن محمد القاضي شریحی، تا: قرن 11؛ تملک: محمد مکی شهید، از تبار شهید اول (رحمه الله علیه)؛ 58گ، 17 سطر (13×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 36-283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 رجب 1006ق؛ تملک: محمد اشرف مکی، محمد صالح بن محمد مؤمن قزوینی به تاریخ 1110ق؛ یادداشتی از شریف تبریزی مبنی بر مقابله این نسخه با حضرت مولوی راقم کتاب؟؛ مهر: «محمد تقی بن محمد حسن موسوی» (بیضوی)؛ 138گ، 18 سطر، اندازه: 25×13سم [مختصر ف: -832]
خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی علی طبسی، تا: جمعه 23 ذیقعده 1009ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-415]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 7 ذیقعده 1029ق؛ مقابله شده با نسخه مصحح در 4 ذیحجه؛ قطع: ربعی [ف: 2-38]
منتخباتی از آن؛ خط: نستعلیق، کا: نظام الدين احمد مازندرانی، تا:
3 صفر 1039ق، در خدمت سید احمد حسینی مشهور به جانباز خان مازندرانی؛ 2 ص (386- 387) [مختصر ف: -806]
خط: نستعلیق شکسته، کا: حسن بن محمد بن خادم الشريعه قاضی مسعود، تا: 1045ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اندازه: 16×8/5 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 22 ربیع الثاني 1046ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد حسن بن احمد احسن الله حاله» (بیضی)، افوض امری الى الله عبده محمد معصوم» (مربع)؛ جلد: تیماج، 179گ، 16 سطر، اندازه: 20×10/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1570]
آغاز برابر؛ انجام: و صلی الله علی خیر مولود دعا الى افضل معبود محمد النبي صلی الله علیه و آله و سلم تسلیما
خط: نستعلیق، کا: برجعلی بن خواجه علی مازندرانی، تا: 1048ق؛ مصحح؛ تملک: شمس الدين محمد مازندرانی؛ مهر: «عبده الراجي محمد» (بیضی)، «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضی)؛ واقف: یعقوب بن مقیم درزی بارفروشی مازندرانی؛ 92گ (1-92)، 23 سطر، اندازه: 15×7 سم [ف: 38-142]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 ربیع الاول 1053ق، جا: مدینه منوره رباط سلطان؛ مجدول، مصحح؛ جلد: مقوایی، 89گ، 21سطر، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 13-163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: محمد ابراهیم حسین شوشتری، تا: جمادی الأول 1055ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 104گ، 21سطر، اندازه: 24×14/5 سم [اهدائی رهبر: 1396]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلم علی محمد سید المرسلين و خاتم النبيين وسلم تسلیما
انجام: هو الله تعالی. در حینی که از دارالخلافه شاه جهان آباد بهجت خرید اقمشه و اجناس ناب عراق متوجه بنارس پر کنات بود ... شروع به نوشتن این نسخه شریف نمود ... في شهر شوال 1084 من گناهکار محمد کریم اصفهانی خط شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم اصفهانی، تا: 1084ق؛ مجدول؛ مهر: «مشیر السلطنه - علی اکبر بن حسین الحسيني»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 198 گ، 14 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 1-1041]
خط: نسخ، کا: محمد بن حاج علی، تا: 1090ق؛ اهدایی: ورثه سید حسین و سید مرتضی کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 150گ، 17سطر (13×9)، اندازه: 19×12 سم [ف: 4-1227]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... إعلم أن الذي في قول مشایخنا هی برية القلب عن ذنب لم یسبق عنك مثله حتی یجعل العبد من قوة العزم علی ترکها وقاية بینه و بین المعاصي و ذلك الأن لفظ التقوى في اللغة هو الوقوي بالواو؛ انجام: و هو غیب عنی موکول إلى الله تعالی یدبره کیف، فعال لما یرید فأنا ساکن النفس بذلك و هذا نکته لطيفة مقنعة لأهل التحقيق و الله خیر الرازقين ... شامل بحث تقوی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن حسن آراسنجی، تا: ربیع الثاني 1091ق، جا: ورامین؛ مصحح، محشی؛ 12گ (149پ -160ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 17/5×8 سم [ف: 357-39]
آغاز: والشغل کثیر والعمر قصیر، وفی العمل تقصیر والناقد بصیر والاجل قریب، والسفر بعید، والطاعة هی الزاد فلابد منها؛ انجام: بفضله تنزل البركات وصلی الله علی خیر مولود دعا الى خیر معبود محمد النبي و آله و سلم تسلیما حسبنا الله و نعم الوكيل ونعم المولى و نعم النصير.
خط: نسخ، کا: ملا محمود، تا: 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 93گ، 20 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف مخ: 5-2168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا محمد بن عبدالحظر، تا: یک شنبه 21 رجب 1096ق؛ 132گ (2ر -133 پ)، 25 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [مؤيد: 1-363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، 178 گ، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -177]
آغاز: ضروب الطاف الله تعالی و حسن نظره اليه فاستقبلته هاهنا؛ انجام: فحیث یصرف یده فله کنز ان اراد و حیث یضرب خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 116گ، اندازه: 21×13/5 سم [اهدائی رهبر: 6-140]
آغاز برابر؛ انجام: و صلی الله علی خیر مولود دعا الى افضل معبود محمد النبي و علی آله و سلم تسلیما کثیرا ... ولا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «12»، مجدول؛ 104گ (1-104)، 19 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 40- 675]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1104ق [ف: -92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1136ق؛ جلد: پارچه ای [الفبائي: -564]
آغاز برابر؛ انجام: ما اهتدیت الى البيت و فود و بدت در اری النجوم في الليالي السود سلم تسلیما الى یوم الدين.
خط: نسخ، کا: عثمان بن محمود بن عثمان، تا: 1185ق؛ جلد: تیماج، 173ص (1-173)، 23 سطر (17×12)، اندازه: 22×17سم [ف: 9-346]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1186ق؛ قطع: خشتی [ف: 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: 1189ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 176گ، 13 سطر، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [ف: 24/2-10]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی مازندرانی، تا: قرن 13؛ 28گ (4پ - 31پ) [مختصر ف: -832)
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [ف: -248]
آغاز: و طریق الآخرة و قسمة الأعزة و مقصد ذوی الهمة و شعار الكرام و حزمة الرجال و اختیار اولی الابصار و هی سبیل السعادة و منهاج الجنة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 123گ (47-169پ)، 18 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1570]
آغاز برابر؛ انجام: و نها عن الاكثار بها علیهم لما یجدونه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 136گ، اندازه: 20/5×15 سم [اهدائی رهبر: 6-140]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد علی بن مهدی، تا قرن 13؛ 107گ (50پ -156پ)، اندازه: 20×15سم [ف: 8-503]
آغاز: و لکن لابد للعبد من العبادة مع العلم و الا کان علمه هباء منثورة فان العلم بمنزلة الشجرة و العبادة بمنزلة ثمرة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد موسوی خوانساری، تا: دوشنبه 7 شوال 1297ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه مغلوط؛ تملک: صدرالافاضل؛ جلد: تیماج قهوه ای، 100گ، 19سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 44-134]
خط: نسخ، کا: علی بن ملا محمد نهبندی ساکن طارق، تا: 18 جمادی الاول 1313ق؛ جلد: تیماج، 70گ (1پ - 70ر)، اندازه: 34×21سم [ف: 9-72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: حسینعلی ساعدی، تا: پنج شنبه 7 جمادی الثاني 1360ق؛ مصحح، مقابله شده نسخه به جهت سید مصطفی صفایی خوانساری کتابت شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 79گ، 21 سطر، اندازه: 22×18سم [اهدائی رهبر: 6-139]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، گمان می رود کاتب محمد شریف حسینی باشد، مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 136 گ، 18 سطر (19/5×9)، اندازه: 25×15سم [ف: 1-583]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 632
همان نسخه بالا [نشریه: 5-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه عبارت راوی کتاب را ندارد؛ 143گ، 20 سطر، اندازه: 13× 25سم [ف: 6-475]
نسخه اصل: پاریس 113 .S. P
(بلوشه 149)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا 15 سطر [فیلمها ف: 1-536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الحكيم، بی تا؛ جلد: پارچه ای [الفبائي: -564]
آغاز برابر؛ انجام: فربما یبقی في شعب عن عقبة واحدة سبعین سنة ولا یقطعها و کم یصیح ویصرخ ... في اصله واحد و ذلك تقدیر العزيز العليم العدل الحكيم فان قلت
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 74گ، 17سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4662]
آغاز برابر؛ انجام: فما رآه العابد قصده بالضرب فقال له ابلیس لولا انك تعیش مائة سنة لاهلکتك و عاقبتك فاغرا بقوله و قال.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 10 گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف مخ: 5-2167]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: -229]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17054 بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 21×16/5 سم [رایانه]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 642/3
خط: نستعلیق، کان محسن بن عباس، بیتا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1421]
menhāj-ol ‘ābedīn elā jannat-e rabb-el ‘ābedīn (t.)
سعدی زهری، عمر بن عبدالجبار، ق7 قمری
sa'dī zoharī, 'omar ebn-e 'abd-ol-jabbār(- 13c)
وابسته به: منهاج العابدين الى جنة رب العابدين؛ غزالی، محمد بن محمد (450-505ق)
ترجمه و شرح مختصر فارسی کتاب «منهاج العابدين» اثر حجة الاسلام ابو حامد غزالی است که در هفت عقبه تنظیم شده است: .. عقبه علم؛ 2. عقبه توبه؛ 3. عقبه عوائق؛ 4. عقبه عوارض؛ 5. عقبه بواعث؛ 6. عقبه قوادح؛ 7. عقبه حمد و شکر.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد سید المرسلين و خاتم النبيين و علی آله الاطهرين و صحبه المنتجبين چنین گوید ضعیف ترین خلق خدای بنده گناهکار عمر بن عبدالجبار السعدي الزهرى الساوي وفقه الله بما فیه صلاح دینه ودنیاه که من کتاب منهاج العابدين را که آخرین مصنفات امام حجة الاسلام محمد الغزالي است قدس الله روحه العزيز در سلوک ره آخرات و ترتیبی عجب دارد بسیار مطالعت کردمی و نکت و فوائد بیشتر نصب العين داشتمی و پیوسته بدان استیناس جستمی انصاف آنست که دقایق سلوک درین کتاب آورده است در مطولات تصانیف خویش نیاورده است وقتی در خاطر آمد که چنین کتاب جز افضل علما بهره نتوانند گرفت و روزگار خود چنان شد که مردم از تحصیل علم دینی گوشه گرفتند مگر از علمی که بدان وجه معیشت بدست آید و حطام دنیاوری از آن زیادت کنند چون حال چنین دیدم عزیمت بدان مصمم کردم که این کتاب را از بهر پارسی خوانان که در عربیت خوضی و شروعی ندارد با عبارت پارسی گردانم تا فائده این دقایق علوم بافهام بیشتر مردم برسد و طالبان دین را از آن حظی و نصیبی باشد خاصه اهل خطه فارس را حماها الله من الافات و العاهات که عوام ایشان در علم معرفت دل و دستی دارند و ارباب ذوق اند نه اصحاب دعاوی تا سالکان ره به مقصود برسند و مترجم را ثواب اخروی حاصل شود انجام این است آنچه خواستیم که ذکر کنیم و در بیان آوردیم در شرح کیفیت سلوک طریق آخرت و آنچه مقصود بود و موعود بدان وفا کردیم و الحمدلله الذي بنعمته تتم الصالحات و الصلوة و السلام علی خیر مولود دعانا الى افضل معبود و الى الطاعات و العبادات و هو حسبنا ونعم الوكيل و ختم این ترجمه مبارک از احادیث نبوی صلوات الله و سلامه علیه که خبر داد مرا که عمر بن عبدالجبار بن عمر الساوي ام استاد من الشيخ الامام عفیف الدين محمود بن عبدالرحمن الساوي گفت خبر داد مرا الأديب الامام المعروف باحمد سرخ گفت خبر داد مرا خلیل امرکانی الزنجاني گفت خبر داد مرا سید الاوليا ابوبکر الواسطي گفت خبر داد مرا شیخ معروف بشیخ حسنی ... و از حضرت عزت آمرزش جهت هر دو طلبند فانه ولی الاجابة و منه التوفيق و الهداية ... علی حسب الامال و المرام و پرحم الله عند قال آمینا و فرغ الكتاب الداعي لدولته دائما محمد بن الحسين بن علی غفر ذنوبهم من تسوید هذا البياض خامس ذی الحجة سنة ثمانین و سبعمائة حامدا ... و هو ارحم الراحمين ... [فهرستواره منزوی 214/7]
نسخه اصل: سلیمانیه چلبی عبدالله ش 171؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ضیاء دامغانی، تا: 3 جمادی الثاني 790ق؛ 282گ، 15سطر [فیلمها ف: 1-51]
خط: نسخ، کا: نورالدین، تا: شوال 836ق؛ تملک: علی بن محمد که 1321ق؛ مهر: جلال الدين؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 146 ، 15 سطر (1289)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 17-54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اکمل الدين بن نورالدین، تا: 7 محرم 1057ق؛ مجدول؛ قطع: ربعی [ف: 3-63]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2748ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
بی کا، بی تا، مجلس جزو مجموعه ای است که دوم آن العقائد ایجی است به خط خود او [فیلمها ف: 1-260]
menhāj-ol ‘ābedīn elā jannat-e rabb-el ‘ālamīn (t.)
عبدالعلی ملك العلماء، ق 12 قمری
abd-ol-all malek olama' (- 18c)
وابسته به: منهاج العابدين الى بن محمد (450-505ق)
جنة رب العابدين؛ غزالی، محمد
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10668
آغاز: بعد حمد هدا و صلوة محمد مصطفی و آل اصحاب با صفا بر برادران ایمانی ظاهر می سازد که این کتاب منهاج العابدين ... به زبان عربی تصنیف فرموده بودند ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 محرم 1161ق؛ جلد: مقوا اسلیمی، 191گ، 15 سطر، اندازه: 23×14 سم [ف: 33/1 -157]
menhāj-ol ‘ābedīn elā jannat-e rabb-el ‘ābedīn (t.)
وابسته به: منهاج العابدين الى جنة رب العابدين؛ غزالی، محمد بن محمد (450-505ق)
ترجمه ای است بر «منهاج العابدين ابو حامد محمد بن محمد غزالیکه در آن به مسائل اخلاقی و سیر و سلوک در هفت «عقبه» پرداخته: عقبه علم، عقبه توبه، عقبه عوائق، عقبه عوارض، عقبه بواعث، عقبه قوادح، عقبه حمد و شکر.
آغاز: حمد مر خدای را که او ملک حکیم است و جواد و کریم است و عزیز و رحیم آنکه بیافرید آسمانها و زمینها را به قدرت خود.
چاپ: تهران، به کوشش احمد شریفی، 1365ش چاپ شده
[نسخه های منزوی 1088/2 -1089؛ فهرستتواره منزوی 638/2 -639؛ فهرست فارسی مشار 5036/4]
آغاز برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 1016؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 296 ص (4-299) [ عکسی ف: 6-31]
آغاز برابر؛ انجام: این بود آنچه خواستم که ذکر کنم در شرح کیفیت سلوک راه آخرت بتوفیق الله تعالی مقصود را تمام گفتیم
خط: نسخ، کا: عبد الحكيم اسحق رئیسی، تا: 1140ق؛ 145گ، 17سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 2-36]
آغاز: برابر؛ انجام در شرح کیفیت سلوک راه آخرت بتوفیق الله تعالی مقصود را تمام گفتیم، صلی الله علی خیر خلقه ...
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد رضا اوجی، تا: اواخر ذیحجه 1173ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 70گ، 21سطر، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 17-203]
آغاز: برابر؛ انجام: و نگرداند بر ما علم ما را و بال که او جواد و کریم و غفور رحیم است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 ذیقعده 1370ق؛ جلد: تیماج، 338ص، 13 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 2-248]
menhāj-ol ‘ābedīn elā jannat-e rabb-el ‘ālamīn (t.)
وابسته به: منهاج العابدين الى جنة رب العابدين؛ غزالی، محمد بن محمد ( 450-05 5ق)
متن منسوب به حجت الاسلام. ترجمه از ناشناس.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 162/32 - عکسی
آغاز: هذا ترتیب تصنیف کتاب منهاج العابدين. اول چیزی که در دل بنده حرکت می کند از برای عبادت و سلوک آن؛ انجام: اکنون بدانک حاصل این جمله هفت عقبه است: اول عقبه علم ... هفتم عقبه حمد و شکر. و الله ولی التوفيق و التسديد بمنه و کرمه.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409 (گنج، 657/3). دیباچه را ندارد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، در مجموعه رساله های میر سید علی؛ 10گ (762-771) [عکسی ف: 2-270]
menhāj-ol ‘ābedīn (t.)
وابسته به: منهاج العابدين الى جنة رب العابدين؛ غزالی، محمد بن محمد (450-505ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17970
بی کا، تا: حدود قرن 12 [د.ث. مجلس]
minhāj-ul ‘ābidīn (mn.)
وابسته به: منهاج العابدين الى جنة رب العابدين غزالی، محمد بن محمد (450-505)
گزیده ای است از کتاب منهاج العابدين.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15063/2
آغاز: هذه منتخب من کتاب منهاج العابدين ... اقول وبالله التوفيق ان اول ما یتنبه العبد للعابدة و یتحرك لسلوك طریقها توفیق الخاص الالهي؛ انجام: ودع عنك تضییع الوقت في القيل والقال و ... الرجال و الله الموفق للصواب. الخامس في البطة ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاتب نسخه از شاگردان شیخ محمد بن حسن حر عاملی صاحب وسائل الشيعة (در گذشته: 11104) بوده و برخی از مطالب این مجموعه را در حیات استادش کتابت کرده؛ 17گ (25-41)، 17-16 سطر، اندازه: 13×8 سم [ف: 38-151]
منهاج العارفين- منهج النجاة
menhāj-ol ‘ārefin
؟ همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
صد و چهل و یک پند کوتاه است، با خطبه و دیباچه ای کوتاه، که در آن از نگارنده نام برده نشده است. در آن آمده: «چند
سخن از کلام اهل حکمت و معرفت جمع آوری شده و منهاج العارفين نام نهاد .. بدان ای عزیز: زینهار از حق غافل مباش، از همه نومید شو، تا امید تو بر آید، آزار کسی مخواه تا امان یابی (احمد منزوی).
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عدد مر آفریدگاری را که سینه عارفان مخزن اسرار خود ساخته ... بدان ای عزیز وفقك الله تعالی لما یحب و یرضی که این چند سخن از کلام اهل معرفت جمع آورده شده و منهاج العارفين نام نهاد ... بدان ای عزیز زینهار بغیر حق اعتماد نکنی تا پشیمان نشوی ...
چاپ: دست کم دو بار چاپ شده است؛ چاپ سنگی، 1320ق
[مشترک پاکستان 2473/4؛ فهرستواره منزوی 640/6؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-271]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثبات ورزد و نفس خود را در انواع.
خط: تحریری، کا: محمد رشید بن جلال الدين عبدالمطلبی بابانکی، تا: 1245ق، جا: قیصریه شیراز؛ جلد: گالینگور، 11ص ( 166-156)، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 32-277]
آغاز برابر؛ انجام: دست از زنان بدار از عیب مردمان چشم پیش کن تا غیب مشاهده کنی بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 3 گ، 21 سطر، اندازه: 25×13سم [اهدائی رهبر: 5-204]
menhāj-ol ‘ārefin
محمود بن میرزا علی، ق 11 قمری
mahmūd ebn-e mīrzā ‘alī(- 17c)
در عقائد دینی درباره حدوث عالم با براهین یقینی، در «مقدمه» و پنج «مقصد» و «خاتمه».
آغاز: بسمله و الاستيفاق من الله العزيز الحكيم فراید حمد و سپاس و بدایع ثنای بی حد و قیاس نثار پادشاهی که از نهایت عنایت ...
انجام: و بسیط حق واحد مطلق خواهد بود و هو المطلوب [الذريعة 169/23]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2130/5
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: درویش مصطفی استنبولی، تا: با تاریخ 1065ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 18گ (107پ -124ر)، اندازه: 23×13سم [ف: 5-428]
menhāj-ol ‘ārefin
قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه: بدون شماره
از سوره انعام تا سوره کهف کا: فضل علی بن محمد علی اصفهانی، تا: 28 ربیع الاول 1076ق [ف: - 39]
minhāj-ul 'ārifin fi š.-i kalamāt-i amīr-il-mu'minīn ‘alayh-is-salām = š.-ul mi’at-u kalima = bahr-ul xidam
ابن میثم، میثم بن علی، 636 - 689 قمری
ebn-e meysam, meysam ebn-e ‘alī (1239 - 1291)
اهدا به: شهاب الدين مسعود بن گرشاسب شرح عرفانی مفصلی استبر صد کلمه حضرت امیر المؤمنين علیه السلام که جاحظ آنها را گرد آورده است درسه «قسم»: قسم 1. المبادى و المقدمات التي یجب تقدیمها في اثبات هذا المطلب: وفیه فصول: فصل 1) في النفس الحيوانية و لواحقها و فیه ابحاث، البحث الأول في تحقیقها و برهان وجودها بقول وجیز، البحث الثاني في ماهية الإدراك، البحث الثالث في الحواس الظاهرة، البحث الرابع في الحواس الباطنة، البحث الخامس في القوى المحركة، البحث السادس في الأرواح الحاملة لهذه القوى، فصل 2) في النفس الإنسانية و الفلكية و فیه ابحاث: البحث الأول في ماهیتهما و براهین وجودهما، البحث الثاني في قوی النفس الانسانية، البحث الثالث في الكمالات العقلية الانسانية، البحث الرابع في تفصیل و جیز لاصول الفضائل الخلقية، فصل 3) في احوال النفس بعد المفارقة و فیه ابحاث: البحث الأول في ان النفس باقية بعد خراب البدن، البحث الثاني في بیان ماهية السعادة و الشقاوة، البحث الثالث في اثبات اللذة العقلية، البحث الرابع في درجات السعداء و مراتب الأشقياء، فصل 4) في الاشارة الى بعض احوال السالكين إلى الله تعالی و الواصلين من انباء النوع الانساني و فیه ابحاث: البحث الأول في بیان مسمی الزاهد و العابد العارف، البحث الثاني في انه یکون الزهد و العبادة مودیین الى المطلوب الذاتي، البحث الثالث في غرض غیر العارف من الزهد و العبادة و غرضه منهما و من عرفانه، البحث الرابع في درجات حرکات العارفين، البحث الخامس في احکام العارفين اخلاقهم، فصل 5) في بیان احکام اخری للنفوس الكاملة و الاشارة الى اسبابها و فیه بحثان: البحث الأول في التمكن من الاخبار عن المغيبات و سببه، البحث الثاني في تمکن النفوس الانسانية عن الاتيان بخوارق العادات؛ قسم 2. في المقاصد و فیه فصول: فصل 1) في المباحث المتعلقة بالعقل و العلم و الجهل و الظن و النظر و فیه اثنتان و عشرون كلمة، فصل 2) في المباحث المتعلقة بالاخلاق الرضية و الردية و الاداب المتعلقة بها و فیه اثنتان و
ثلثون كلمة، فصل 3) في المباحث المتعلقة بالاداب و المواعظه و الحكم المصلحية التي تطابقت علیها الشرايع الالهية و صححها البراهين الحكمية و فیه ست و اربعون كلمة؛ قسم 3. في اللواحق التتمات و فیه فصلان: فصل 1) في بیان أن علیا علیه السلام کان مستجمعا الجميع الفضائل الا الانسانية و فیه بحثان: البحث الأول في بیان کماله بحسب القوة النظرية (و فیه مقامان): المقام الاول انه کان استاد البشر بعد رسول الله، المقام الثاني انه کان سید العارفين بعد رسول الله؛ البحث الثاني في بیان کماله في القوة العملية، فصل 2) في بیان اطلاعه علیه السلام علی المغيبات و تمکنه من خوارق العادات فیه بحثان: البحث الأول في اطلاعه علی الأمور الغيبية و لنورد منها في هذا البحث عشرة احکام مما حکم بالمغیبات، البحث الثاني في بیان تمکنه علیه السلام من الأفعال الخارقة للعادات و لنذکر منها عشر آیات. بنا به گفته الذريعة از فهرست ها بر می آید که «البحر الخضم» نام دارد. نگارنده این کتاب صوفی و درباره علی تندرو است، و انشای آن نیز با انشای شرح نهج البلاغه ابن میثم دگر گون است، و همان گونه که نمی توان صد کلمه را به یقین از آن جاحظ شمرد، این گزارش را نیز نمی توان ح ما از ابن میثم دانست. کسانی نیز این کتاب را سومین شرح ابن میثم بر نهج البلاغة شمرده اند.
آغاز: اللهم یا ذالجلال و الاكرام یا حی یا قدوس یا سلام ... اما بعد لما کان اکمل السعادات و اتمها و اشرف الدرجات هو الوصول الى الواحد الحق ... و کان مولینا و اما مناسید الوصيين امیر المومنين ذو الايات الجليلة و الكرامات العلية علی بن ابی طالب ممن تسنم من تلك الدرجات اعلاها .. و کان من حکمه البالغة و شموسه الطالعة مائة من الكلم جمعت لطائف الحكم انتخبها من کلماته الامام ابو عثمان عمروبن (بحر) الجاخظ و کان ممن استجمع فضیلیتی العلم و الأدب و حکم بان کل كلمة منها تفی بالف من محاسن العرب ... ثم اتفق اتصالی بمجلس الصاحب المعظم ملك وزراء العالم ذی النفس القدسية شهاب الدنيا و الدين مسعود بن گرشاسف ... فالفیته منخرطانی سلك الروحانيات معرضا عن الاسام و الجسمانيات ... احببت ان اتحف حضرته العلية بکشف بعض استار تلك و رموزها و شرعت في ذلك ... و قد رتبت هذه الرسالة علی ثلاثة أقسام
انجام: و عدنا علی العسكر فتر کنی و انغمس في الناس [و] هذه الاية ایضا کما تدل علی قدرته علیه و اعلم أن ما ذکرناه من هذه الاثار قطرة من بحار ماثوره من هذا الباب ... و حقيقة ما انطمس عن عینك ... المعصومين اللهم وفقنا لفهم هذه الكلمات و العمل بمقتضاها کما تحب و ترضی و اجعل عواقب امورنا خیرا و اعذنا من شرور أنفسنا و سیآت اعمالها و قبایح افعالها بحق محمد و آله و عترته الطاهرين آمین یا رب العالمين و هذا آخر ما قصدناه في هذا الكتاب و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمد الله وحده وصلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم.
[الذريعة 167/23 ؛ لؤلؤتي البحرين - امل الأمل ص 511؛ دیباچه محدث بر شرخ غرر الحكم خوانساری ص؛ سپه 8/2؛ چاپ محدث در 1349؛ کشف الحجب 566]
نکنند
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میسی، یوسف بن محمد، تا: ربیع الثاني 855ق؛ مذیل است به دو رساله و دو اجازه: 1. جواز السفر للافطار تحت شماره 7735 از شهید اول، 2. شرح خطبه شقشقیه امام (علیه السلام)، 3. هر دو اجازه از علامه حلی برای مهنا بن سنان؛ جلد: مقوا، 86گ، 19و 20 سطر، اندازه: 13/9 × 18/5 سم [ف: 14-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد بن علی بن مشرف عیناثی، تا: 5 ربیع الأول 870ق؛ برای شیخ شمس الدين محمد؛ مصحح؛ مهر: لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ابوالقاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 117گ، 17سطر، اندازه: 13/5 ×19 سم [محدث ارموی مخ: 1571-3] و [عکسی ف: 6-208]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 125گ، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
آغاز برابر؛ انجام: فان اجبتك حینئذ تعلم جلية مما اشتبه الان خبره و حقيقة ما انطمس عن عینك اثره ...
خط: نستعلیق نازیبا، کا: حسین بن مسلم محیسبی، تا: رجب 933ق؛ تملک: ابوالفضل بن ابوالقاسم طهرانی به تاریخ سوم ربیع الاول 1354ق؛ جلد: مقوایی، 113گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13-340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ با حاشیه «هندی» و از تأويلات؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 109گ (1-109پ)، 20 سطر (13×6)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 16-480)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 1033ق؛ جلد: تیماج، 228گ، 12سطر (12×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-285]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد علی اردکانی، تا: ذیقعده 1088ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 195 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1571]
کا: نصیری، محمد ابراهیم، تا: 1097ق، جلد: تیماج، 46گ
(302پ -1347)، اندازه: 31×18/5 سم [ف: 27-218]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1318ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 91گ، 18سطر، اندازه: 17×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1571]
menhāj-ol ‘ārefin va tashīl-od davā' (mx.)
وابسته به: تسهیل الدواء لتحصیل الشفاء؛ اردوبادی، عبدالمطلب بن غیاث الدين محمد (- قرن 13)
کتابی است درادعیه واذکار، گزیده ای است از منهاج العارفين وتسهیل الدواء در چند فصل»۔
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6790/1 - 34/160
آغاز: بسمله حمدله والصلوة والسلام علی منبع الجود والاحسان ومطلع نور الايمان ... اما بعد چنین گوید حقیر سراپا تقصیر محمد بن اسدالله ... که چون در کتاب منهاج العارفين وتسهیل الدواء از ادعیه بسیار و آداب بی شمار مسطور بود ... لهذا این حقیر بخیال رسیده که برخی از آنها را مختصر رساله قرار داده ... ومشتمل است بر چند فصل فصل اول در اعمال شب جمعه؛انجام: وبالمؤمنين اخوانا و بالكعبة قبلة تم الكتاب خط: ادعیه نسخ معرب، نستعلیق، کا: مرتضی طهرانی ولد ملا آقا بزرگ روضه خوان، تا: 11 شعبان 1305 ق، به جهت شیخ محمد فرزند شیخ اسدالله؛ 73گ، 16 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 7- 4227]
menhāj-ol ‘ārefīn va me'rāj-ol ‘ābedīn
عسکری سمنانی، محمد حسن بن محمد، ق13 قمری
askarī semnānī, mohammad hasan ebn-e mohammad( 19c)
اهدا به: شاهزاده بهمن میرزا تاریخ تأليف: محرم 1248ق
کتابی است مفصل و جامع در ادعیه ایام و لیالی و شهور و سنه و مشتمل بر ذکر آداب و سنن و فرائض ضروریه، در دوازده مقصد و هفتاد و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقصد 1. بیان معرفت اصول دین و مذهب و مشتملست بر پنج باب؛ 2. بیان وجوب تقلید است در عبادات و در بیان آداب و شرایط دعاء و داعی و در بیان شناختن زوال شمس و احکام طهارت و خلوت و کیفیت وضو ... در یک مقدمه و پنج باب و خاتمه و یک ختام ؛ 3. بیان ادعیه تعقیبات نمازهای هر روز و هر شب است و مشتمل بر شش باب است؛ 4. بیان ادعیه و اعمال ساعات هفته و ایام است و مشتمل بر سه باب است؛ 5. بیان ادعیه و اعمال ماه ها و سال است و مشتمل بر شانزده باب است؛ 6. بیان زیارات و مناجات و استغفار و خواص و شرح اسماء الله و در بیان استخارات و رقاع استغاثات و حاجات و ثواب و خواص سور قران و دعاء افتتاح و اختتام قرانست در هشت باب ؛ 7. بیان ادعیه قدسیه و دعاء برای والدین و اولاد و اخوان و ادعیه ارزاق و دیون و محبوس و مسجون و دفع هم و غم است در پنج باب ؟8 بیان ادعیه اسقام و اوجاع و رد گمشده و ادعیه احراز و حجب و هیاکل و دعاء بر اعداء وامن از سحر و جن و شیاطین و سلاطین است در پنج باب؛ 9. بیان ادعیه دفع جانوران و حیوانات گزنده و گیرنده و دفع سموم و آفات زراعات و باغات و ادعیه امراض حیوانات است در چهار باب؛ 10. بیان ادعیه تربت و ادعیه و با و طاعون و قحط و زلزله و چشم زخم و دعاء کمی شیر زنان و دفع گریه کودکان و رفع احتلام و ادعیه دیدن مردها در منام و ادعیه حفظ ایات و اخبار است در شش باب؛ 11. بیان احکام اموات و اعتکاف و کفارات و زكوة و خمس و حجست در پنج باب؛ 12. بیان اداب اکل و شرب و لباس و انگشتری و شانه زدن و آیینه نگاه کردن و اداب نکاح و طلب اولاد و حمام و نوره ... و ادعیه سفر است در هفت باب؛ خاتمه در بیان خطب و ذکر کتبی است که از آنها ادعیه این رساله جمع گردیده. (وفادار مرادی)
آغاز: الحمدلله الذي خلقنا لجوده و دلنا علی وجوده و فتح لنا ابواب المعرفة بالنظر إلى ملکه و ملکوته و اوضح لنا آداب العبودية بالتفکر في ربوبیته و جبروته ... اما بعد چنین گوید: بنده خاطی ... که چون حکمت در وجود بنی نوع انسان و جان و علت در ایجاد طوایف ایشان نبود جز شناخت. فانتظروا یا قوم انوار النبي - علاء الأرض فما اشرفها
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 5037(نشانی 7 چاپ)؛ تهران، سنگی، 1323ق، رحلی، 590 (13ص +صص 4-574-6 ص) [فهرستواره منزوی 997/8]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با یک سرلوح، در پایان یک ورق جدول در بیان احوال ائمه، صفحه آخر منابع کتاب آمده؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 156گ، 43سطر (7×17/5)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 11-184]
تذکر: در فهرست مؤلف ناشناخته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 13؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س ش 2-15]
آغاز برابر
انجام: فانظروا یا قوم انوار النبي ** تملا الارض فما اشرقها / فعلیه الله صلی دائما ** ما اغرب الشمس و ما اشرقها
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن مرحوم ملا محمد نصیر ملقب به قاسم، تا: سه شنبه دهه سوم رجب 1238ق؛ با سه سرلوح،
مجدول مذهب، مصحح؛ تملک: سید ابوالقاسم خان میر مرعشی با مهر «ابوالقاسم الجهانشاهي» (بیضی)؛ جلد: روغنی، و در اطراف به خط نسخ عبارت «اللهم صل علی محمد سید العابدين»، 1052گ، 22 سطر (18×9/5)، اندازه: 15/5 × 26/5سم [ف: 51-171]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالجبار، تا: 1248ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ اهدایی: جواد شرقی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی مذهب، 501گ، 23 سطر (11/5 × 19/5)، اندازه: 28×18سم [ف: 5-1682]
آغاز برابر؛ انجام: و کتاب روضة العابدين و غیر این کتب از کتب متقدمین و متاخرین.
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد جعفر جیلانی، تا: 22 محرم 1251ق؛ زیرنویس شده به ترجمه فارسی؛ مجدول، دارای سرلوح، مذهب؛ تملک: شیخ فضل الله نوری به تاریخ 1311ق؛ واقف: قریب علی فرهمند، مرداد 1345؛ جلد: تیماج، 486گ، 30سطر، اندازه: 42×28سم [ف: 15-507]
. مشهد: رضوی؛ شماره نسخه: 3242
آغاز: برابر؛ انجام: و کتاب روضة العابدين و غیر این کتب از کتب متقدمین و متاخرین.
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن علی اصغر حسینی، تا: چهارشنبه 20 صفر 1251ق؛ ترجمه اکثر ادعیه، مجدول، دارای کتیبه زرپوش؛ واقف: نواب عالیه بانوی حسام السلطنه، غره رجب 1302؛ جلد: میشن، 520گ، 30سطر، اندازه: 28×43/5 سم [ف: 15-509]
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن بهرام طالقانی، تا: 1252ق، برای ابراهیم میرزا؛ مجدول، با سرلوح؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-302]
آغاز بابر، انجام: فعلیه الله صلی دائما ما أغرب الشمس و ما أشرقها.
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1258ق؛ جلد: تیماج، 479گ، 25 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 15-350]
خط: نسخ، کا: شهمیرزادی، آقا بابا بن محمد مهدی، تا: چهارشنبه 16 رجب 1258ق؛ مجدول؛ 502گ، 24 سطر (22×13)، اندازه: 28×12سم [ف: 1-140]
آغاز: و منکر این از دین بیرون است و کافر نجس است و در صورت تقصیر در جهنم مخلد است و لکن اعتقاد نمودن به این که همه افعال معلل به غرض است؛ انجام: و صحیفه سید الساجدين و کتاب روضة العابدين و غیر این کتب از کتب متقدمین و متاخرین ...
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد امین، تا: 1268ق؛ به دستور فخر الدوله از دختران شاهزادگان قاجار؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مجدول؛ 313گ (1ر-313ر)، 35سطر، اندازه: 24/5×13سم [ف: 432-37]
آغاز: برابر؛ انجام: فانظرو یا قوم انوار النبي نملا الأرض فما اشرقها. فعلیه الله صلی دائما. ما اغرب الشمس و ما اشرقها. تمام شد
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ نوشته شده: «منهاج العارفين ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای مویدالدوله بتاریخ شهر محرم الحرام 1297 توشقان ئیل داخل کتابخانه مبارکه موزه سر کاری شد»؛ مهر: «علی اکبر بن حسین حسینی»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 412ص، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 1-1043]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز برابر
انجام: وارزقنی اليقين وحسن الظن بك واثبت رجائك في قلبی واقطع رجایی عمن سواك حتی لا از آغاز کتاب تا اواسط مقصد پنجم (دراعمال ماه ها)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 180 گ، 21 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 8-4662]
منهاج العباد الى الميعاد- مناهج العباد الى معرفة المعاد
minhāj-ul ‘aqā'id
مازندرانی، حیدر علی بن محمد علی، ق13 قمری
māzandarānī, heydar‘alī ebn-e mohammad-“alī(- 19c)
رساله مختصری در مباحث کلامی و با عناوین «منهاج، منهاج» در یک «مقدمه» و پنج «رکن»: 1. التوحيد؛ 2. العدل؛ 3. النبوة؛ 4. الامامة؛ 5. المعاد.
آغاز: الحمدلله المبرء عن وصمة الزوال و النقصان و المنزه عن صفات المخلوقات و شوائب الامكان
انجام: و مما یعضده ایضا انه قد علم قطعا من سيرة النبي و الائمة (علیهم السلام) انهم کانوا لا یحتسبون عن المنكرات بل یسترون و یکرهون اظهارها فینفی الاتباع لقوله تعالی «ولکم في رسول الله اسوة حسنه المن کان یرجو والیوم الآخر» و هذا آخر ما اردنا ایراده ...
بابل؛ خاتم الانبياء؛ شماره نسخه: 280
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ واقف: محمد باقر و برادرش محمد رضا، شعبان 1247ق؛ جلد: تیماج، 226ص، 14سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 199]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1734
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-189]
منهاج العقول- مناهج العقول في شرح منهاج الوصول
menhāj-ol ‘olā
بهبهانی، ابو طالب، ق13 قمری
behbahānī, abū-tāleb(- 19c)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: دهه پایانی صفر 1292ق؛ محل تأليف: مصر
در سیاست و قانون گزاری نوین فرنگی ساخته از روی کتاب های فرنگی؛ نویسنده می گوید: چون سال های چندی به سیاحت در کشورهای روم و روس و عراق عرب و حجاز و مصر گذرانده ام و از وضع مالی و ترقی مردم فرنگ باخبر شدم حال که در سرزمین مصر رحل اقامت افکنده ام و وضع پریشانی و نابسامانی ایران را می شنوم بر آن می شوم تا به تأليف کتابی دست زنم. برای این منظور از کتاب های مفیدی که درباره ترقی و تعالی کشورها به زبان اروپایی نوشته شده و سپس به عربی و ترکی ترجمه گردیده تعدادی گردآوری کرده ام. با مطالعه آنها این
کتاب را که خلاصه و نقاوه مطالب آنهاست بدون تعقید لفظی و تطویل کلام فراهم آورده به خدمت شاه فرستادم تا شاید شاه را به کار آید. در این کتاب از ایجاد مجلس و قانون اساسی کشورهای دموکراسی سخن رفته و مطالب چندی درباره حقوق اداری و تشکیل وزارتخانه ها بر نظام جدید آمده و از آموزش همگانی بحث شده است. نویسنده با ارائه طریق می گوید اگر مراکز قدرت رعایت نوشته های او کنند مملکت ایران روی فلاح خواهد دید.
آغاز: بسمله، الحمدلله العلى العظيم الذي خلق الانسان في احسن تقویم و الصلوة و السلام علی رسوله الكريم ... اما بعد چنین گوید عبد آثم ابو طالب بهبهانی ...
انجام: و این مختصر را چنانکه ذخیره بمنهاج العلي موسوم دارم و در روزگاران باقی صالح بگذارم و السلام خیر ختام.
چاپ: تهران، 1380ش، «به کوشش غلام حسین زرگر نژاد، در رسائل سیاسی عصر قاجار»، صص 243-334 چاپ شده
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دهه آخر صفر 1292ق، جا: قاهره؛ جلد: تیماج مذهب، 83گ، 14 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 2-410]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 13 [نشریه: 2-111]
menhāj-ol falāh
واعظ شوشتری، حسین بن حسن، ق13 قمری
vā'ez-e šūštarī, hoseyn ebn-e hasan( - 19c)
وابسته به: الاصلاح و فیه الفوز و الفلاح = اصلاح العمل؛ طباطبائی، محمد بن علی (1180-1242ق)
ترجمه گزیده ای از کتاب اصلاح العمل سید محمد مجاهد ( 1242 ق) است: «اما بعد بنده حقیر ... حسین بن الحسن علی ابن علی (کذا) ... به عرض برادران ایمانی و اخلاء روحانی می رساند که چون عالی جناب ... سیدنا و مولانا و استادنا الاكمل الاوحد جناب السيد محمد الطباطبايي دام ظله العالي ... از برای اصلاح امور دین و دنیای عامه مکلفین از مؤمنين و مؤمنات کتابی تأليف فرموده و آن نسخه شریفه را مسمات به اصلاح گردانیده جمعی از مخادیم کرام خواهش فرمودند که احکام طهارت و نماز و روزه و خمس و زکات و حج آن را به فارسی موافق فتوای آن جناب ... از آن کتاب مستطاب استخراج نموده، از آن جمله آقازاده جناب ... مخدومی آقا سید محمد جعفر ... لهذا چون بر آوردن خواهش ایشان و به جا آوردن فرمایش ایشان را لازم دانسته شروع نموده در انجام مطلب و فرموده ایشان و این رساله را به منهاج الفلاح نام نهاد ... و آن مشتمل است به دو مقدمه و چند باب و «خاتمه». کتاب افتادگی و پریشانی در صحافی دارد. [الذريعه، ج23 ص 170- 171]
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 10856/2
آغاز: حمد بی حد و احصا و ثنای بی عدد و انتها خلاق عالمی را سزاست که بنی نوع انسان را به احسن صور از کتم عدم به ساحت وجود آورده
بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 27گ (6ر -19پ، 79ر-91ر)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 20-427]
minhāj-ul falāḥ fi a‘māl-is sunna = “amal-us sunna
بافقی، علی بن محمود، ق 11 قمری
bāfqī, ‘alī ebn-e mahmūd(- 170)
تاریخ تأليف: 10ذیحجه 1040ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
کتاب شامل اعمال و ادعیه سال است که از کتاب های مصباح کبیر و صغیر و مجمع الدعوات و مهج الدعوات و کفعمی و منهاج الصلاح و مفتاح الفلاح (شیخ بهائی) و غیره انتخاب شده و بعضی مسائل که تعلق به وضو و غسل و نماز و ادعیه دارد. مشتمل است بر یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه»:
مقدمه در بیان تعریف و ترغیب و تخویف نماز و دعا ...؛ باب 1. در سه «فصل» است: 1) در بعضی مسائل و ادعیه، 2) بیان وصیت، 3) اذان و اقامه؛ باب 2. بیان پنجاه و یک رکعت نماز شبانه روزی؛ باب 3. بیان تعقیب نماز؛ باب 4. بیان نماز عید فطر واضحی؛ باب 5. نمازهای غیر مرتبه که مستحب است؛ باب 6. بیان اعمال هفته در دو فصل؛ باب 7. بیان اعمالیکه تعلق دارد به ماه ها و شب های متبرکه و روزها شامل دو مقصد؛ خاتمه در حصول مآرب و وصول به مطالب و دفع بلیات مشتمل بر چند «فایده»: 1) بیان قضای حاجت، 2) در توسعه رزق، 3) در إزاله غم و ألم، 4) در خلاص شدن از بند و زندان، 5) در أداء دین، 6) بیان علاج أمراض، 7) عیادت مریض، 8) در آداب سفر، 9)در آنچه تعلق به دیدن ملوک دارد، 10) در دفع دشمن یا هلاک او، 11) در نصرت بر أعداء در حال حرب، 12) در آنچه تعلق به محافظت و تربیت بدن دارد، 13) در حل مربوط، یعنی واکردن کسی را که بسته باشند، 14) به جهت مهمات و گشایش کارها، 15) در تحصیل علم و قوت حافظه و زوال نسیان و زیاده شدن فهم، 16) در آمن از سحر و إبطالش و دفع شر جن و شیاطین و دفع شر جن و انس و سباع و هوام، 17) بیان بعضی از احراز وارده از ائمه معصومین علیهم السلام، 18) در آنچه تعلق دارد به تزویج و طلب فرزند و وضع حمل و عقیقه، 19) در آنچه تعلق به زراعت دارد، 20) در عوذه حیوانات، 21) در رد ضاله و آبق، 22) در زیارت غیر ائمه معصومین علیهم السلام.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي دل عباده علی الطاعات و هداهم الى ما یوجب الدرجات، اما بعد چون به مقتضای آیه کریمه آن الصلاة تنهی عن الفحشاء والمنکر اشتغال به نماز از اشرف قربات واعظم عبادات بود ... به خاطر این کثیرا التقصير ... علی بن شاه محمود البافقي ... رسید که از کتب ادعیه معتبره مصباح کبیر و صغیر و مجمع الدعوات و مهج الدعوات و مصباح کفعمی و مفتاح الفلاح انتخاب کند ...
انجام: و از خدای تعالی بخواهد که باز توفیق زیادت دهد او را، قد تمت هذه الرسالة ... و أن یجعلها من احسن الذخائر لیوم الحساب. و الحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا.
[الذريعة 170/23 ؛ فهرستواره منزوی 998/8]
آغاز و انجام: برابر؛ انجام در فایده 22 خاتمه افتاده: انك علی کل شیء قدیر.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 256 گ، 14سطر، اندازه: 24/2×16/4 سم [ف: 4-796]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: علی بیگ، تا: قرن 11؛ رکابه دار؛ 233گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 31-154]
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: -558]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ برگ نخست و بخشی از خاتمه افتاده [ف: -29]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ برگ نخست و بخشی از خاتمه افتاده [ف: -29]
آغاز برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11 [ف: -29]
آغاز برابر؛ انجام: اطرد عن صاحب هذا الكتاب کل جن و جنة و شیطان و شيطانة و تابع و تابعة. از اول تا اواخر فایده هفدهم از خاتمه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ جلد: مقوا مذهب، عمل محمد یوسف صحاف، 102گ، 21 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 15-512]
آغاز برابر؛ انجام: بعد از فاتحه در هر رکعت یازده اخلاص بخواند. از اول تا اوایل فصل اول از باب هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ واقف: ماه منظر خانم، شهریور 1348؛ جلد: میشن، 79گ، 15 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 15-512]
آغاز: ان شفاعتنا لاینال مستخف بالصلاة واما تعریف دعا بدانکه دعا در لغت خواستن وطلب کردنست
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن فرخ حسین قائنی، تا: جمعه 10 ذیقعده 1016ق؛ افتادگی: آغاز؛ 280گ، 12سطر، اندازه: 17×12 سم [کتابخانه های قائن: ف: -94]
آغاز: برابر؛ انجام: در نسخه دیگر هست که بعد از دعای صباح این دعا راباید بخواند الهي قلبی محجوب ... ولسانی مقر بالذنوب وانت ستار العيوب فاغفرلی یا غفار الذنوب ویا ستار العيوب یا شدید العقاب یا غفور و یا شکور یا حلیم اقض حاجتی بحق القرآن العظيم
خط: نسخ، کا: نوروز علی عصار اصفهانی، تا: 1054ق، جلد: تیماج، 230 گ، 15 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 8-4663]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن قطب الدين جرفادقانی (گلپایگانی)، تا: پنج شنبه 20 صفر 1078ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 175 گ، 16 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 3-144]
آغاز: بدست آورند و این کتاب موسوم شد بمنهاج الصلاح (کذا) مرتب بر مقدمه و هفت باب؛ انجام: و از خدای تعالی بخواهد که باز توفیق زیارت دهد او را از ابتدا تا فائده هیجدهم از خاتمه؛ خط: نسخ، کا: درگاهقلی شریف، تا: 1078ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 14و 12سطر، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 15-428]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل بن ابراهیم هروی، تا: شنبه 20 ربیع الاول 1083ق، جا: هرات؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: میشن، 144گ، 19 سطر، اندازه: 23/3×14/7 سم [ف: 15-509]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عاشور محلاتی، تا: ربیع الثاني 1087ق؛ افتادگی: آغاز (آغاز افتاده: علی را علیه السلام گفت بیاموز این عهد را و تعلیم ده اهل بیت و شیعیان خود را)؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 306گ، 14 سطر، اندازه: 12/2 × 18/5 سم [ف: 4-796]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمدرضا بن محمد قلی غلام، تا: 6 جمادی الثاني 1092 ق، با سرلوح مزدوج، مجدول مرصع مذهب؛ جلد: تیماج، 261گ، 14 سطر، اندازه: 16×28/5سم [ف: 35-338]
آغاز برابر؛ انجام: کتبه العبد الاقل محمد صادق في سنه 1095
خط: نسخ خوش، کا: محمد صادق، تا: 1095ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه - علی اکبر بن حسین السحيني»؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی مذهب، 700ص، 12سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 1-828]
آغاز: را مقارن سازد به شستن جزوی از بدنو باقی بدن را در شستن تابع آن جزو گرداند و تمام بدن را بشوید؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 19 ربیع الاول 1097ق؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ جلد: تیماج مذهب، 176 گ، 18سطر (16×6)، اندازه: 11×22 سم [ف: 32-288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 محرم 1098ق، با سر لوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 185 گ، 15 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 33/2-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا و معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 145گ، 17 سطر، اندازه: 23×18/5 سم [ف: 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 187 گ، 17 سطر (12×6/5)، اندازه: 19×12 سم [ف: 3-320]
آغاز: بلغه وغرض از جمع و ترتیب این مسائل و ادعیه آن است که تا بر عباد آسان گردد ... موسوم شد به منهاج الفلاح مرتب بر مقدمه وهفت باب و خاتمه مستعینا؛ انجام: اما دعای کبیر آن است که بعد از اتمام زیارت روی به ضریح مبارک کند و بگوید السلام علیك یا مولای وابن مولای ... غیر راغب عنك ولا مستبدل بك ولا مؤثر علیك غیرك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 368گ، 11سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 8-4663]
آغاز: مقدمه در بیان تعریف و ترغیب و تخویف نماز و دعا و بیان شرایط دعا و سبب تعویق حاجتها؛ انجام برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (از دیباچه)؛ مصحح، محشی، مجدول؛ واقف: مرحوم سید مجتبی غروی [زنجانی]، 1402ق؛ جلد: چرم مذهب، 144گ، 18سطر (13×7/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 40-407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، دارای سرلوح، مذهب؛ مهر: «محمد علیخان عرف محمد قادر علیخان ولد هدایت علیخان غفراله ذنوبه» (هشت ضلعی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 429گ، 11سطر، اندازه: 22×1375سم [اهدائی رهبر: 6-411]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 491
همان نسخه بالا[اهدائی ف: - 240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 282گ، 14 سطر، اندازه: 16×9 سم [اهدائی رهبر: 6-410]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 665
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 240]
آغاز: لا اله الا الله العظيم الحليم؛ انجام: اگر این در شکم آنها می ماند آتش جهنم آن را می خورد. از او آئل باب دوم تا اواخر فائده دوازدهم از خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد رفیع طبسی، 1366 ش؛ 245گ، 14 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 15-513]
خط: نسخ، کا: طباطبایی، احمد بن ابراهیم، تا: غره شعبان 1102ق؛
در 21 رجب 1140ق مقابله شده، دارای یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج، 14 سطر (10×16/5)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 2-94]
خط: نستعلیق، کا: محراب بن خسرو، تا: 14 جمادی الثاني 1102ق؛ مصحح؛ 260گ، 12سطر (16/5×7/5)، اندازه: 22×12سم [ف: 1-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملاعلی یارشبستری، تا: رمضان 1110ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 155گ، 19 سطر، اندازه: 14×23/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1572]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوالحسن بن ابو القاسم نیشابوری، تا: چهارشنبه 3 صفر 1112ق، مجدول، دارای سرلوح، مصحح، مقابله شده توسط کاتب در نیشابور به تاریخ 18 صفر 1112؛ جلد: مقوایی، 256گ، 16سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 18-44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا محمدباقر واعظ متخلص به عرفان، تا: جمادی الثاني 1115ق؛ واقف: سید علاء الدين علوی طالقانی، مهر 1369؛ جلد: میشن، 170 گ، 23 و 16 سطر، اندازه: 13/5 × 23/5 سم [ف: 15-510]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1117ق؛ جلد: تیماج مذهب، 278 گ، اندازه: 26×16سم [ف: -13]
آغاز برابر؛ انجام: و آية الكرسي بسیار بخواند.
خط: نسخ، کا: ابوالفتح خوانساری، تا: ربیع الأول 1118ق؛ جلد: تیماج، 14 و 16 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1132ق؛ مصحح؛ روی برگ اول اجازه خواندن دعای سیفی که سید میرزا محمد مهدی شهرستانی برای سید محمد حسن زنوزی به تاریخ 1212 نوشته؛ جلد: تیماج، 169گ، 17سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 3-87]
آغاز: تعریف نماز بدانکه نماز در لغت عرب بمعنی دعاست و در شرع اذکاریست معهوده مقرون بحرکات؛ انجام: الاشجار و علی النجوم المشرقات من عترته و الحجج الواضحات من ذریته، خاتمه در حصول ...
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 372ص، 15 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3/ 40-134]
آغاز فصل دوم از کتاب منهاج الفلاح در عمل ماه صفر است بدانکه صفر را از صفر گرفته اند و صفر بمعنی خالی بودن مکان؛ انجام: و من یعمل مثقال ذرة شرایره و زلزلوا زلزالا شدیدا قلب فلان بن فلان علی حب فلان بن فلان فصل دوم تا پنجم (اعمال ماه صفر تا جمادی الاولي)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 16گ، 12 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: -97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين، تا: 1202ق؛ کاغذ: سپاهانی، 373ص (380-8)، 17سطر (12×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: -9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی محمد بن الله بخش فراهی، تا: پنج شنبه 7 رجب 1220ق؛ جلد: میشن، 14 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 4-797]
آغاز: منهاج الفلاح ملا محمود بافقی در حصول مآرب و وصول بمطالب ورفع ودفع بلیات ... واین مشتملست بر چند فایده اول در بیان قضای حاجات منقولست که چون حضرت اميرالمؤمنين علی علیه السلام؛ انجام: برابر
خاتمه را دارد که شامل بیست فائده است در دعاها و حرزها وعودهای مختلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 26 جمادی الاول 1259ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 55گ، 12 سطر، اندازه: 17×11/5 سم [ف مخ: 2-548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 163گ (1پ -163پ)، 17 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 11-52]
آغاز: عمل سال. من تأليفات مولانا ملاعلی بافقی». بسم ...... الحمدلله الذي جعل الصلوة للمؤمنين معراج، و التعقيب لصعودها علی مدارج القبول منهاجة و الصلوة علی من أسرج الله به أسراج، محمد المصطفى و أهل بیته الذين جعلهم الله لسماء الذين أبراج. أما بعد: بر ألواح صافیه و عقول زاکیه سالکان مسالك عبادت و دعاء و طالبان قرب جناب حق - جل و علا - مینگارد که أشرف عبادات بدنیه نماز است؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 16 شوال 1291ق؛ 171گ، 15 سطر در متن (15×7/5)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [فهرست روضاتی: -276]
آغاز: برابر؛ انجام: حضرت فرمود که طلب او مرا در این وقت خیر
از آغاز تا فایده هفدهم از خاتمه؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد مومن بیک خیاط، محمد رحیم بن محمد؛ جلد: تیماج، 227گ، 15سطر (15×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 29-389]
آغاز: بنابراین بخاطر کسیر این کثیر التقصير اقل عباد الله علی بن شاه محمود البافقي رسیده ... و این کتاب موسوم شد بمنهاج الفلاح مرتب بر مقدمه و هفت باب و خاتمه
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 192گ، 15 سطر (17×8)، اندازه: 23×13سم [ف: 5 -1725]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب زیبا، کا: محمد بن زین العابدين رضوی مشهدی، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 127گ، 21سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: -95]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 163گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 24-251]
آغاز: و هفت باب و خاتمه مستعینا بالله تعالی؛ انجام: و بگوید السلام علیك علی ملئكة الله المقربين المسبحين الذي بامره. از او آئل مقدمه تا آخر، چند برگ اواخر آن جابجا صحافی شده و بعضی ناقص؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه با عنوان «کتاب دعاء» و «ابواب الجنان» معرفی شده است؛ جلد: تیماج، 176گ، 16سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 15-513]
آغاز باب در اعمال هفته و در آن دو فصل است فصل اول در بیان آنچه تعلق دارد به سه شنبه تا شب جمعه ... کند به دو سلام و در هر رکعتی الحمد یک بار و دو آية الكرسي سه بار و قل هو الله
احد ... از «باب» ششم: در اعمال هفته تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 98 ص (1-98)، 12سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 35-339]
آغاز: برابر
خط: نسخ ادعیه معرب، کا: سید الحسيني میر عبدالله بن میر غیاث الدين، بی تا، 153گ، 20 سطر، اندازه: 22×11سم [ف: 35-352]
آغاز: برابر؛ انجام: وضو می سازم از برای دفع حدث و مستعد شدن از برای نماز واجب برای آنکه سنت است
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 214گ، 16سطر، اندازه: 26×14سم [ف: 35-413]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [ف: -21]
آغاز: برابر
انجام: بیرون برد از آن خانه هفتاد نوع فقر و نزول کند بر داماد هفتاد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه کهن است؛ جلد: چرمی، 103گ، 22 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 3-1356]
al-minhāj fī uşūl-il fiqh
کاظمی، اسماعیل بن اسدالله، - 1247 ؟ قمری
kāzemī, esmāʻīl ebn-e asad-ol-lāh(- 1832)
در ابتدای نسخه نام کتاب «مناهج الأصولية» آمده است اما آن کتابی است از پدر مؤلف. آقابزرگ در الذريعة کتاب مؤلف حاضر را «المنهاج» ذکر کرده است. این کتاب مفصلی است در اصول فقه که در ابتدای مقدماتی در چند مطلب با عنوان «روضه» بیان شده است.
[الذريعة 154/23]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 753/11
آغاز: الحمدلله الذي اوضح بانوار هدایته مناهج دینه وشریعته واحکم باسرار عنایته قواعد احکامه و ملته والصلوة علی اعظم براهین قدسه ووحدته و ادلة علمه و قدرته؛ انجام: في مقام الأمر او المدح علی العقل اوالذم علی الترك اوالنهی عن فعلها باعتبار مانع فیها او غیر ذلك مما لایشمل شی منها الفاسدة بلا خفاء منهج دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 19گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2168]
المنهاج في شرح صحیح المسلم- منهاج المحدثين و سبیل طالبیه المحققين
منهاج القبلة- عنوان القبلة
minhaj-ul qawim fi bayan-issirat-il mustaqim
مدرس حائری، محمد، - 1322 قمری
modarres-e hā'erī, mohammad(- 1904)
اهدا به: علی اکبر شیرازی تاریخ تأليف: دوشنبه 20 رمضان 1309ق
در یک «مقدمه» و دو «مرصاد» و یک «خاتم» در بیان فرقه ناجیه نگاشته است: «المقدمه» ففی نقل عباراتی السائل و المجيب و بیان ما یلزم تقدیمه من القواعد، المرصاد الأول في بیان الصراط
المستقيم بحسب القواعد الشرعيه ....
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى منهاج القويم و الصراط المستقيم
انجام: اردت له تاریخا یناسب المقام فالهمت بالبداهة جل نظم منهاج القويم بنظم المنهاج القويم
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1309ق؛ مسوده اصلی است؛ جلد: تیماج، 393گ، 15سطر، اندازه: 14/5×9 سم [ف: -280]
خط: نسخ، کا: جلال الدين بن احمد، بی تا، 26گ (47-72)، 11سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5 ×19/5 سم [ف: 16-583]
minhāj-ul karāma fī itbāt-il imāma = minhāj-ul karāma
fi ma'rifat-il imāma
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
اهدا به: سلطان اولجاتیو محمد خدابنده (680-703-716ق)
تاریخ تأليف: سلخ جمادی الاول 709ق؛ محل تأليف: ناحیه خراسان
کتابی است درباره مسأله امامت و اهمیت آن در دین اسلام و در زمانی نگاشته شده که سران شیعی و سنی می خواستند سلطان مغولی را به طرف خود جلب نمایند. او مسأله امامت را به شیوه متکلمان شیعی مورد بحث قرار داده؛ کتاب شامل شش «فصل» است: 1. بیان آراء در مبحث امامت؛ 2. اثبات مذهب امامیه و لزوم متابعت آن بر تمام مسلمانان؛ 3. دلائل اثبات امامت علی بن ابیطالب؛ 4. اثبات امامت سایر امامان اثنا عشر؛ 5. اثبات خلافت بلافصل حضرت علی؛ 6. در بطلان عقیده مخالفین شیعهو بایستی میان سال های 703 و 716 نوشته شده باشد. تأثير و نفوذ این کتاب در شیعه بدان حد بوده که عده ای به تحشیه و تفسیر و شرح و ترجمه آن پرداخته و گروهی از مخالفین هم در مقام رد و طعن آن بر آمده که مهمترین آنها ابن تیمیه حنبلی، احمد بن عبد الحليم (- 728ق) می باشد که کتاب «منهاج السنة النبوية في نقض کلام الشيعة والقدرية» را در رد «منهاج الكرامة» علامه حلی نوشته است. ابن تیمیه در دیباچه آن می گوید که یکی از رهبران رافضی روزگار ما این کتاب را برای خواندن فرمانروایان به کیش خویش نوشته و باطنیان ملحد هم که در نهان روش فیلسوفان صائبی بیدین دارند به او کمک نمودند. نیز می گوید که و آن را «منهاج الكرامة في معرفة الامامة» نامید خوب است که آنرا «منهاج الندامه» خوانند. این دانشمند سلفی حنبلی که می گوید همه مردم جهان تا پایان روزگار بایستی از رهبران گذشته او پیروی کنند در آغاز بسیاری از رفتارها و اندیشه های شیعی را یاد و نکوهش می کند و پس از یاد کردن مفید و کراجکی و موسوی و طوسی می گوید که شیعیان در معقول سخت نا آگاه و در منقول بسیار دروغگو و پیرو معتزلیان و قدریان و مجسمان و جریان می باشند و آنان ترکان دشمن اسلام و ترسایان و یهودان را به کشورهای مسلمانان راه دادند و آیین آنها با کیش یهود و ترسا مانند است و روش رفض و جهمی در الحاد می باشد. این نگارش او گذشته از سخنان نادرست تاریخی و کلامی دشنام های فراوان دارد. چلبی در کشف الظنون از نگارش حلی یکبار به پیروی از ابن کثیر به نام «منهاج الاستقامه في اثبات الامامة» یاد نموده و گفته که ابن کثیر (اسمعیل قرشی ه 774) می گوید او در معقول و منقول گمراه است و ابن تیمیه آنرا پاسخ داد. باز می گوید که «منهاج السلامه الى معراج الكرامه» از حلی است و زین الدين سریحا بن محمد ملطی ( 788ق) در «سد الفتيق المظهر و صد الفسيق ابن المطهر» به او پاسخ گفته است. درباره «منهاج السنة النبوية» می گوید که آنرا ابن تیمیه به روش «منهاج الاستقامه» نوشته و تقی الدين سبکی (- 756ق) درباره اش می گوید که آنرا دیده ام و خوب از آن خرده گرفت. لکن سستی و غیر منطقی بودن سخن ابن تیمیه به قدری هست که حتی از اهل سنت نیز بر او تاخته اند و بزرگانی همچون ابن حجر عسقلانی قضاوت های ابن تیمیه را در این کتاب غیر منصفانه دانسته و سبکی برخی آراء ابن تیمیه در این کتاب را کفر دانسته است. از میان علمای شیعه، ابو محمد حسن صدرالدین کتابی به نام «البراهين الجلية في کفر احمدبن تیمیه» نوشته و در این کتاب، گواهی علمایی که ابن تیمیه را تکفیر کرده اند و کلماتی که بیانگر کفر اوست و بدعت هایش را گرد آورده است. کتابی در قرن هشتم در رد «منهاج السنة» به نام الانصاف في الانتصاف لاهل الحق من اهل الاسراف» نگاشته شد که مؤلف آن شناخته نشده و سید سراج الدين حسن بن عیسی یمانی هندی کتاب «اکمال المنه» را در رد کتاب «منهاج السنه» ابن تیمیه نگاشت و نیز سید مهدی کاظمی ردی بر «منهاج السنه» دارد به نام «منهاج الشريعه). اخیرا کتاب منهاج الكرامه به فارسی ترجمه شده است و به نام «جذبه ولایت» چاپ گردیده است.
آغاز: الحمد لله القديم الواحد الكريم الماجد المقدس بکماله عن الشريك و الضد والمعاند ... اما بعد فهذه رسالة شريفة و مقالة لطيفة اشتملت علی اهم المطالب ...
انجام: و لایمنع المستحق عن حقه فهذا آخر ما أردنا إثباته في هذه المقدمة و صلی الله علی محمد و آله و أصحابه و خلفائه أجمعين.
چاپ: مشار، عربی 929 «منهج (چنین) الكرامة ...» که نشانی 3 چاپ آن را داده؛ ایران، 1296ق، خشتی، 91ص؛ به سال 1298ق در هامش کتاب الالفين مؤلف
[الذريعة 172/23؛ 1536؛ حاجی خلیفه 1872/2: منهاج السلامة الى معراج الكرامة؛ ريحانة الادب 167/4؛ کشف الحجب 566؛ هدية العارفين 285/1؛ مكتة العلامة الحلى، ص 200-204 و 258-259؛ دنا، ج 10، ص 266 271( 158 نسخه)؛ مكتبة امیر المؤمنين 430/4]
شرح و حواشی:
1- الإنصاف في الانتصاف لاهل الحق من اهل الاسراف (3 عنوان)
2- ذخيرة القيامة در ترجمة منهاج الكرامة (2 عنوان)
3- منهاج الكرامة في معرفة الامامة (ترجمه) (8 عنوان)
4- منهاج الكرامة في معرفة الامامة (ترجمه)؛ رضوی، نعمت الله بن قریش (-10)
5- مشكاة الهداية؛ هزار جریبی، محمد قاسم بن محمد رضا (1094 -1132)
6- منهاج الشريعة في الرد علی منهاج السنة؛ کاظمی قزوینی، محمد مهدی (-14)
7- كرامة المنهاج؛ مجد الادباء خراسانی، اسماعیل بن محمد باقر (1321)
بی کا، تا: قرن 9 [میراث شهاب: س 9ش 2-31]
آغاز و انجام: برابر؛ «فرغت من تسویده في سلخ جمیدی الاولى من سنة تسع و سبعمئة بناحية خراسان و کتب حسن بن یوسف بن المطهر مصنف الكتاب و الحمد لله رب العالمين وصلی الله علی سید المرسلين محمد النبي و اله الطيبين الطاهرين. (هذا صورة خط المصنف)
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: 12 رمضان 852ق؛ جلد: میشن، 54ص (140-193)، اندازه: 28×18/2 سم [ف: 29/1 -389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شامیرزا بن امیر خواجه استر آبادی، تا: رجب 873ق؛ مصحح، محشی با نشان «ه صحاح و 110»؛ 52گ (1پ -52ر)، 15 سطر، اندازه: 12×8/5 سم [ف: 33-312]
خط: نسخ خوش، کا: جرجانی، کمال الدين بن عبدالله، تا: 15 رجب 878ق؛ محشی [ف: 3-631]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 881ق، 92ص (306-397)، 17سطر، اندازه: 11×8سم [ف: 32-193]
خط: نسخ، کا: حسین بن آدم عبدالله، تا: 899ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 18×13 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
خط: نسخ، بی کا، تا: 100ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1367]
آغاز برابر؛ انجام: و بعد الهجرة لم یکن لابی بکریشی البته ثم لو انفق لوجب أن ینزل فیه قرآن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ابراهیم بن موسی بن محمد حسن بن ابراهیم؛ جلد: تیماج، 95 گ، 15 سطر، اندازه: 16×12سم [اوراق عتیق: 1-98]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آخر جمادی الثاني 901ق؛ مهر: «یا ارفع من کل رفیع» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 67گ (1پ -67ر)، 15 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 7-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مازندرانی، لطف الله بن شمس الدين، تا: یک شنبه پایان جمادی الاول 901ق؛ محشی؛ 72گ (53پ -124 ر) [ف: 3 -634]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم شیخ کشتایی، تا: ذیحجه 909ق، برای مولانا محمد بن فضل الله آملی؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×17 سم [ف: 11-302]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 911ق؛ 81گ، 11سطر، اندازه: 10×12/5 سم [ف: -97]
آغاز بأنواع المعاصي و أبلغها إبليس و فرعون و ان الانبياء غیر معصومین بل قد یقع منهم الخطأ و الزلل و الفسوق و الكذب
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 جمادی الاول 919ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: مقوایی، 46گ، اندازه: 15×11سم [ف: 22-43]
آغاز: برابر؛ انجام: دون اتباع الهوي و ترك تقلید الأباء والأجداد فقد نهی الله تعالی في کتابه العزيز عن ذلك ولا تلهیه الدنيا عن
خط: نسخ، بی کا، تا: نونویسنده این تاریخ را نوشته است: 14 جمادی الاول 919ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 56گ، 25 سطر، اندازه: 19×9 سم [ف: 8-4665]
خط: نسخ، کا: عبدالجواد، تا: الخامس من ربیع الاول 921ق؛ کاغذ: ترمه، 15 سطر (9×2/5) [تراثنا: س ع ش 3-112]
بی کا، تا: جمعه 3 رجب 126ق، جا: حلب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 74گ (125ر-198پ)، 15سطر (10×7)، اندازه:
16×11 سم [ف: 13-3488]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: مسعود بن جار الله المطلبي، تا: 5 ربیع الاول 941ق؛ مهر: «المتوكل علی الله الملك الصمد قطب الدين بن سلطان محمد» (دایره)؛ جلد: تیماج، 55گ (20پ -74پ)، اندازه: 18×13سم [ف: 1-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 149ق؛ محشی؛ جلد: چرم مذهب، 84گ (119-36)، 14 سطر (11×7/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 36-212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 956ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 30گی (45پ - 74پ)، 21 سطر (17×11)، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 41 492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: پنج شنبه 12 ذیقعده 963ق؛ مصحح، محشی با نشان «12» و غیر آن؛ مهر: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم «الموالي للموالی محمد الأوالي 964» بیضوی)؛ 24گ (149-172)، 25 سطر، اندازه: 13×10 سم [ف: 701-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاجی محمد الشريف، تا: اواخر جمادی الثاني 974ق؛ دارای کتیبه مذهب و منقش، مجدول؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: مقوا، 36گ، 19 سطر، اندازه: 17/5 × 24/5 سم [ف: 11-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 977ق؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: ساوجی، محمود بن عباد الله، تا: 3 شعبان 978ق، اگر این تاریخ تاریخ نسخه ای نباشد که این یکی از روی آن نوشته شده؛ 54گ (1پ -54پ)، اندازه: 17×10سم [ف: 8-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 981ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 90گ (1-90ر)، 14 سطر، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 22-171]
آغاز: اکتسبها بلاستماع و من نظر؛ انجام: من عدوی بعدلی
خط: نسخ، کا: عبدالکریم، تا: 983ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: 565]
خط: نسخ، کا: کر کی عاملی، علی بن شجاع، تا: جمعه 7 محرم 987ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 54گ (115پ- 168ر)، 21سطر (13×7)، اندازه: 12×18 سم [ف: -282]
آغاز: بل نزهوه عن مشابهة المخلوقات و انه تع قادر علی جمیع المقدورات و انه حکیم لا یظلم احدا؛ انجام برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 992ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، ترجمه عبارات با فارسی با تاریخ تحریر 992ق در حاشیه نوشته شده، محشی با نشانهای «نهج الحق، جوامع، کشاف، شرح میر ابوالفتح»، دارای نشان بلاغ؛ جلد: مقوایی، 112گ، 9 سطر (9×6/2)، اندازه: 15/3×10/7 سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 995ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 90گ (38-127)، 13 سطر (7×11/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4-1223]
خط: نسخ، کا: مسیبی خزاعی، عبدالحی بن رضی الدين، تا: 19 جمادی الاول 997ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 33گ (46پ - 78ر)، 20سطر (18×13)، اندازه: 16/5 × 24/5 سم [ف: 8-599]
بندی است از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (232ر - 235پ)، 18سطر (13×7)، اندازه: 20×14سم [ف: 15-4238]
آغاز برابر؛ انجام: فقال نعم الخليفه و خلفت علیه قال قلت الجبرئيل مالی لا ادری از اول تا اواخر فصل چهار؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 11؛ تاریخ وقف: 1240؛ جلد: تیماج، 136 گ، 12 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11، 49گ (102-150پ) [ف: 250-1]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 27گ (84پ -110پ)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 18-198]
آغاز برابر؛ انجام: و ان کان معصية کان ما ادعوه فضيلة رذيلة ... تا بخشی از فصل 5 را دارد و از پایان چند برگ افتاده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 39گ (51-89)، 21 سطر، اندازه: 13×7 سم [ف: 34-844]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 55گ (1پ 55ر) [ف: 12-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 90گ، 12 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 5-646]
آغاز : انما کررت النظر اليه لأن مذهبی لأن الله تعالی ینزل علی صورة هذا الغلام
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسینی اردستانی ساکن جزه از قرای (قهپایه)، تا: پنج شنبه 27 رجب 1006ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 58گ (1ر-58ر)، 16سطر، اندازه: 17×975سم [ف: -14]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن جلال الدين حسنی اردستانی تا: پنج شنبه 27 رجب 1006ق، جا: جزة القهبائية؛ افتادگی: آغاز؛ 16سطر (5/5 ×12) [تراثنا: س ش 3-113]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 16 صفر 1009ق؛ 80گ (2پ- 81ر) [ف: -204]
بی کا، تا: با تاریخ 1010؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 4گ (31پ -34ر)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2-445]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: ذیحجه 1012ق؛ دارای سرلوح، مجدول، مصحح؛ مهر: «الواثق بالله الصمد العبد الراجي احمد» (بیضوی)؛ 120گی، 12 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 3-90]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله اردوبادی مستوفی، تا: 1 رجب 1035ق، جا: توس؛ نسخه ای که از آن محمد بن کاظم بن علی اکبر رودباری رشتی بوده و مهر محمد یوسف هم دارد [فیلمها ف: 3- 12]
بی کا، تا: 1040 ق [نشریه: 7-771]
آغاز: ادراکها نیل درجة الكرامة و هی احد ارکان الايمان ... غیاث الحق و الملة و الدين اولجایتو خدابنده محمد ... اشرت الى رؤس المسائل من غیر تطویل ممل ولا ایجاز مخل و سمیتها منهاج الكرامة في معرفة الامامة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: دیندار علی بن عزیز الله، تا: سه شنبه اواخر صفر 1042ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «جمال الدين الطباطبايي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 85گ، 12سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 38-559]
خط: نسخ، کا: سید بن احمد رفاعی، تا: 1053ق؛ 57گ (3پ - 59پ)، 11 سطر (14×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5-679]
آغاز: برابر
انجام: ولا یهلهیه الدنيا عن الايصال و لاتمنع المستحق عنه ...
خط: نستعلیق، کا: رضی بن محمد امین حسینی، تا: 20 محرم 1057ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 64گ (1پ -64پ)، 16سطر، اندازه: 20/1×11/3 سم [ف: 9-54]
خط: نسخ، کا: فیروز آبادی، یار علی، تا: 3 ربیع الثاني 1059ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 93گ، 13 سطر (11×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-899]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 17 جمادی الثاني 1059ق، جا: شیراز؛ واقف: حاج جعفر گیلانی، رمضان 1277؛ جلد: تیماج، 88گ، 16سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 11-404]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ملک حسین، تا: 1059ق؛ اندازه: 19×12سم [رشت و همدان: ف: -1181]
خط: نستعلیق، کا: نظر علی بروجردی، تا: 17 جمادی الاول 1066ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1536]
خط: نسخ، کا: مومن بن عزیز تولمنی، تا: 1067ق؛ 53گ (48پ - 100)، اندازه: 25×15سم [نسخه پژوهی: 3-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ناصر، تا: سه شنبه 10 شعبان 1068ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «الراجي محمد ابراهیم بن رفیع» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 65گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [محدث ارموی مخ: 3-1572]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن شمس الدين محمد اصفهانی، تا: 1068ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 74ص (327-400)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 7-142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن منصور سبزواری، تا: شنبه 5 صفر 1069ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: تیماج، 175 گ، 21 سطر، اندازه: 24/7×18/8 سم [ف: 14-343]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140( 8201)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 6 ربیع الثاني 1072ق؛ 16گ ( 166-151) [عکسی ف: 3-425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن عبد المؤمن، تا: ذیحجه 1075ق؛ واقف: شیخ محمد باقر، 1176؛ 31گ، 21 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4-261]
کا: یزدی، ابوالفضائل بن حسین، تا: 6 صفر 1076ق؛ کاغذ: سپاهانی، 18سطر (12×7)، اندازه: 16×22سم [ف: 16-377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1077ق؛ تملک: فاضل هندی در 1077؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: تیماج، 38 گ، 21سطر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهرام بن محمد قلی گیلانی، تا: جمادی الثاني 1079ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «ابن حسین داود الموسوي»؟ واقف: ابن حسین داود موسوی؛ 54گ (148-201ر)، 16 سطر، اندازه: 14/5×7/5 سم [ف: 39- 430]
تذکر: سال کتابت در فهرست 1038 آمده که با توجه به رساله های دیگر مجموعه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد حسن بن محمد حسین، تا: 20 ربیع الثاني 1083ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 60گ (6پ -65ر)، 15 سطر (13×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 15- 4241]
خط: نستعلیق، کا: استر آبادی، محمد باقر بن ولی، تا: 1089ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 26گ (229پ -254ر)، 21سطر (10×19/5)، قطع : وزیری [ف: 17-267]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق؛ مقابله شده؛ 95 گ، 12سطر، اندازه: 10×17 سم صد و شصت نسخه: -39
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 رجب 1092ق، از روی نسخه ای که حسین ابن فضل الله استرابادی در سال 882 نوشته بود؛ 79گ (43پ- 121پ)، 16 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 2-186]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1092ق؛ کاغذ: سپاهانی، 117گ، 13سطر (13×4)، اندازه: 20×10سم [ف: 13-3256]
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ذیحجه 1092ق؛ جلد: تیماج، 41گ ( 65-25 )، 21سطر ( 18/5×9/5)، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 3-990]
بی کا، تا: 1092ق؛ افتادگی: آغاز [ف: -99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 4 محرم 1092ق؛ مصحح، رکابه دار؛ تملک: جعفر حسینی در 1321ق، ابو طالب بن عبدالکریم؛ جلد: تیماج، 124گ، 17 سطر، اندازه: 22/5×13/5 سم [ف: 30-51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن شیخ محمد تولمی، تا: رجب 1092ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجي حسین 1237» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 77گ (4پ -80ر)، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: 5-2169]
خط: نسخ، کا: عزیز الله کامفوری، تا: شنبه 23 جمادی الثاني 1093ق، جا: اورنگ آباد هند؛ جلد: گالینگور، 106ص، 23 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 2-282]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: ابن محمد امین عوض رضوی، تا: شعبان 1094ق؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ 103گ، 14سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1-241]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ تملک: محمد جعفر قاینی خراسانی در 1249؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 20 سطر [ف: 5-231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1097ق [الفبائي: 565]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: صفی الدين محمد حسنی حسینی عبدالوهابی، تا: 13 جمادی الثاني 1097ق؛ مصحح، محشی با نشان «12» و جز آن؛ 43گ (55-97)، 25 سطر مورب، اندازه: 15×7سم [ف: 40-443]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1098ق؛ واقف: حسن بن محمد علی یزدی بفروئی، 1247؛ 54گ، 18سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 1-64]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: زمان بن صالح قزوینی، تا: جمعه
23 شوال 1099ق؛ دارای سماع و بلاغ؛ مهر: ادریس موسوی حسینی «لا اله الا الله الملك الحق المبين ادریس الموسوي الحسيني» (چهار گوش)، «یا صاحب الزمان ادرکنی» (بیضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين علیرضا بن ادریس الموسوي» (چهارگوش)، حاج سید سعید، کاغذ: اصفهانی، 32گی (1-32)، ابعاد متن: 13×5/5، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 3-1347]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ 177 گ، 19 سطر، اندازه: 12/8 × 21/7سم [ف: 1-551]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 118 گ، اندازه: 12×20/5سم [ف: 51-52]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ یادداشت تملک 1016 و 1209 و یادداشت های دیگر مورخ 1195 و 1197 و 1181 و 1182؛ جلد: گالینگور، 85گ (2پ -86پ)، 17سطر (14/5×9/5)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 485]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 18×10سم [نسخه پژوهی: 2-232]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 15 سطر (14×7)، اندازه: 20/5×13/5 سم [نشریه: 3-230]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد مؤمن بن محمد امین، تا: شوال 1101ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 60 گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 19×13 سم [ف: 16-434]
خط: نسخ، کا: عاملی، صالح بن سلیمان، تا: 10 ربیع الاول 1101ق، جا: مکه مکرمه؛ جلد: تیماج، 176گ، 22 سطر (19×14)، اندازه: 16×11 سم [ف: 7-2799]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک احمد داردار حسین نفری، تا: 1105ق؛ جلد: تیماج، 56ص (87-142)، اندازه: 24×13سم [ف: 33/1 -137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد صادق امیری، تا: 20 ذیقعده 1105ق؛ مصحح، محشی، با یادداشت مصالحه نسخه از محمد جعفر بن محمد صفی فارسی با نور چشم معزز عطاء اللهدر 17 ذیحجه 1278ق با مهر «عبده محمد جعفر بن محمد صفی» (بیضی)؛ تملک: لطفعلی صدرالافاضل در 1322ق با مهر «عبده الراجي لطفعلی» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 88 گ، 12سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 44-130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد قاسم بیرجندی، تا: 1107ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 60گ (2پ-61)، 15 سطر ( 13/5×8)، اندازه: 19×13 سم [ف: 12-242]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1107ق؛ 60گ، 18 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 1-28]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد شریف، تا: 11 رمضان 1111ق، جا: مشهد رضوی؛ 62گ (1پ -62پ)، اندازه: 19×12سم [ف: 3-581]
خط: نسخ معرب، کا: محسن بن محمد طاهر طالقانی، تا: دوشنبه 28 شعبان 1112ق تا چهارشنبه 13 شوال 1112ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «یا محسن قد اتاك المسيء» (بیضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد کاظم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 77گ، 15سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 16-51]
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد طاهر طالقانی، تا: 1112ق؛ محشی؛ 76گ، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 1-553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صایب قودجانی، تا: سه شنبه 17 رمضان 1113ق؛ مصحح، محشی؛ 41گ (1پ - 41پ)، 13 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 2-632]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ملك حسن بن ابوالحسن تونی، تا: 1116ق، جا: اصفهان؛ محشی با امضا «شیخ بهاء الدين محمد»، صحیح بخاری، شرح مواقف، به فارسی هم ترجمه شده؛ تملک: جمال الدين قاسم محمد عاملی؛ جلد: تیماج، 71گ (32-102)، اندازه: 19×13سم [ف: -32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1121ق، جا: دامغان؛ جلد: تیماج عنابی، 15سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 11-326]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالله، تا: جمادی الاول 1122ق؛ مقابله و تصحیح شده؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 19×14/5 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن حاجی محمد حسین سبزواری، تا: 1131ق؛ جلد: تیماج، 40گ [ف: 1-306]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد رضا، تا: سه شنبه 5 رجب 1142 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 44گ (47ر-90ر)، 18 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 5-344]
خط: نسخ، کا: احمد بن عبد القاهر طبیب، تا: محرم 1149ق؛ 77گ، 16سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ جلد: پارچه ای، 60 گ، 14 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 1-240]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم یبغوا بانفسهم خيرة قد تمت الكتاب بعون الكريم الوهاب و صلی الله علی محمد و آله الأطباب.
خط: نسخ شکسته و نستعلیق، کا: محتملا رضا قلی، تا: محتملا قرن 13؛ 119ص، 13 سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 5-396]
آغاز: بسمله، قال العلامة الحلي في الفصل السادس من «منهاج الكرامه» مالفظه: من سنخ حججهم علی ابی ... (بوبکر) احتجو بوجوه الأول الإجماع؛ انجام: من این جاء الاختلاف لانك اقررت ان الله حکیم قادر لا یعبث و لا یعجز بخشی از مناهج الكرامه علامه حلی است، مؤلف در این بخش استدلال کردن به اجماع را باطل می شمرد؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 2گ (104-105)، 24سطر (18×13/5)، اندازه: 21/3×15 سم [ف: 17 - 22]
خط: نسخ، کا: نجفعلی انجدانی، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 2-35]
آغاز برابر؛ انجام: بوقوع ما یخبریه، و علم أن الأمر بصل اليه و الماهرب کان.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13، 11گ (38-48پ) [ف: 2 -248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بیدگلی، محمد بن عبدالعظیم، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، اندازه: 21×17سم [ف: 11-337]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 144ص (49-192)، 13 سطر (11×8)، اندازه: 17×13سم [سنا: ف: -82-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و قالوا اشتغلوا بتجهیز رسول الله (صلی الله علیه و آله) وراو ان ابنك أكبر الصحابة سنة فقال أنا اکبر منه سنا و بنی حنیفه كأنه آغاز کتاب تا اوایل فصل ششم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 56گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4664]
آغاز: ان الذين آمنوا سیجعل لهم الرحمن ودا و لم تثبت ... البرهان الخامس عشر قوله تعالی و لتعرفنهم في لحن القول روی ابو نعیم الحافظ عن ابی سعید الخدري في قوله تعالی و لتعرفنهم؛ انجام: البرهان الثاني قوله تعالی یا ایها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك ... فهذا شیء من ام من الله تعالی فقال والله الذي لااله الاهو انه من الله تعالی فولی الحارث بن النعمان یرید راحلته
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 37گ، 14 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 8-4665]
آغاز برابر؛ انجام: یا ایها الناس اتقوا ربکم ولو جلس شخص في مکان خال ولاغلام عنده فقال یا سالم قم ویا غانم کل ویا نجاح فقط چند برگ آغاز کتاب را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 3گ، 25 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4664]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 16گ (28ر -43پ)، 33سطر، اندازه: 27×15سم [ف: 33-171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 54گ، 20 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 8-4664]
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 13؛ مصحح؛ 29گ (147پ - 175پ)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 28-266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خادم الفقراء عبدالله بن حسین بحرانی، تا: جمعه 22 شوال 1208ق؛ جلد: تیماج، 92، 24 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 45-245]
بخشی از این کتاب است که در حاشیه کشف اليقين نوشته شده؛ بی کا، تا: 1211ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 22×15سم [ف: 1-177]
شامل بخشی دیگر از کتاب؛ بی کا، تا: 1211ق؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 22×15سم [ف: 1-178]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی نقی تونی گونابادی، تا: 1212ق، به فرمایش آقا محمد بن محمد پسر حاجی مهدی عبدل آبادی؛ کاغذ: قورخانه ای، جلد: میشن، 68گ، 19 سطر، اندازه: 10/8 ×17/5 سم [ف: 1-553]
خط: نسخ، کا: قاسم بن ابراهیم، تا: جمادی الاول 1214ق، به خواهش حاج محمد علی مجتهد؛ محشی؛ 46گ (93پ - 138ر) [ف: 5-679]
آغاز نو سمیتها منهاج الكرامة في معرفة الامامة و الله الموفق للصواب و اليه المرجع و الماب و رتبتها علی فصول الفصل الاول؛ انجام: برابر
فاقد خطبه آغازین می باشد؛ خط: نسخ متوسط، کا: محمود بن احمد بن یعقوب ایروانی، تا: 1220ق، جا: دهخوارقان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 21گ (116پ -136پ)، 30سطر (15×27/5)، اندازه: 22×34/2سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست به نام «اجوبة مسائل ...» بدون مؤلف آمده که با توجه به آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ کا: احمد بن زین العابدين ابراهیم احسائی و قاسم بن سعید گیلانی، تا: رمضان 1223ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 9 گ (10پ -18پ)، 10 و 20 و 21سطر (15×9)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 19-95]
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ربیع الاول 1225ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 78گ، 15 سطر (13×6)، اندازه: 19×11 سم [ف: 5-679]
آغاز: و قال فانشدکم با الله هل فیکم احدله عمی حمزة اسرالله و ...رسول الله سید الشهداء؛ انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، کا: ابن جیلانی، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علیمراد، تا: دوشنبه 9 جمادی الاول 1231ق؛ مصحح، محشی با نشان «ق»، «خ»، «منه»، «ص» و «12»؛ جلد: تیماج، 67گ (172پ -238پ)، 17 سطر (6×11/5)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 41-458]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 63گ (51پ -113پ)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 8-46]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد جعفر طبیب، تا: ذیقعده 1236 ق [نشریه: 2-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر علی بن سبز علی زرندی قروینی، تا: 9 ذیقعده 1238ق؛ 71گ (1پ -71ر)، اندازه: 17×11سم [مؤيد: 2 -89]
آغاز و انجام: برابر
کا: عباسقلی، تا: 1238-1240ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: 565]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن غلام حسین، تا: 22 ذیحجه 1244ق؛ 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا ابوالقاسم بن کاظم موسوی زنجانی، تا: یک شنبه 4 محرم 1246ق، جا: زنجان؛ مصحح، محشی؛ 48گ (82پ -129ر)، 19سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 37-636]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - منهاج کرامت سلوک طریق اطاعت و سپاس گذاری و پادشاهی است که قلمرو امکان در زیر نگین لازم الاذعان اوست؛ انجام: والحمدلله رب العالمين تم خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1247ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ تملک: فرهاد میرزا در صفر 1261ق؛ مهر: «حسین بن هدایت الله و محمد رضا الحسيني»، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای مذهب، 310 گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1-1046]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني عشر الفضايل اما نفسانیه و اما ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمدطاهر بن محسن در محرم 1251 ق با مهر «عبده محمد طاهر لااله الا الله الملك الحسن الحسيني» (مربع)؛ یادداشت شروع مطالعه کتاب در 1261 العبد محمد مهدی؛ جلد: مقوایی، 67گ، 17 سطر (14×7/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 39-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1254ق، جا: قزوین؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22گ (121-142پ)، 17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2169]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1259ق؛ 31گ (168پ- 198پ)[ف: 5-678]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بدل آبادی، ابراهیم بن محمد نصیر، تا: 21 ربیع الاول 1259ق؛ 17سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: -378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 10 جمادی الاول 1263ق؛ جلد: تیماج، 65 گ، 15 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4664]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عزیز الله بن اسماعیل رودکی خرقانی، تا: 1263ق؛ افتادگی: 9 سطر؛ 35گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8 -4664]
آغاز: برابر؛ انجام: الي حرم سید الشهدا علیه السلام
خط: نسخ، کا: عبد الجواد اردبیلی، تا: 1268ق [الفبائي: 565]
خط: نستعلیق، کا: کاظم به صادق رضوی، تا: 8 شوال 1269ق؛ مصحح، محشی؛ 55گ (1پ -55ر)، 15سطر، اندازه: 14×22/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1572]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: 17 ذیحجه 1271ق؛ مصحح، محشی؛ 31گ (1-31)، 24 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 40-188]
بی کا، تا: 1277ق؛ 35گ (164پ -198ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 2-339]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالصمد بن احمد، تا: چهارشنبه 20 رمضان 1279ق؛ مجدول، دارای سرلوح صع؛ مهر: کتابخانه مجدالدین، کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 99گ، اندازه: 22×16سم [ف: 1-583]
خط: نسخ، کا: نجفی، یاسین، تا: گویا در 1281ق؛ 27گ، اندازه: 31×21سم [ف: 3-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: سلخ جمادی الأول 1283ق؛ اهدایی: شریعتمدار ساوجی؛ جلد: تیماج، 103گ (75پ -177ر)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [اوراق عتیق: 2-485]
خط: نستعلیق، کا: کلب حسین جائسی نقوی، تا: جمعه دهه اول صفر 1290ق؛ جلد: مقوایی، 30گ (1پ - 30ر)، 14 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 8-391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سبز علی بن فتحعلی، تا: 3 غره صفر 1296ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح؛ یادداشت نوشته شده: «هو مما اعاره الدهر علی العبد الفاني موسی بن علی الزنجاني الحاجي نوروزی 1330»؛ 66ص (42-107)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 32-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن احمد موسوی، تا: 1307ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 20گ، 35سطر [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسین بن عبدالغنی یزدی اردکانی، تا: جمعه اوایل دهه سوم شعبان 1313ق؛ اهدایی: حاج محمد نصیری؛ 50گ، 22 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 1- 212]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 90گ (50پ -139پ)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 2-110]
انجام: في شهر رمضان من النافلة جماعة بدعة و صلاة الضحى بدعة الافلا تجتمعوا في شهر رمضان.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 35گ (240پ- 274پ)، 17 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1573]
آغاز برابر
نسخه اصل: کتابخانه شهرداری گرگان. مقداری از فصل سوم است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ (466-473) [عکسی ف: 2 -189]
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن آقا رضا گلپایگانی، بی تا، 30گ ( 112-83 ر)، اندازه: 22/5×17سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 187]
آغاز برابر
انجام: قد وقع الفراغ من هذه النسخه الشريفة بقلم اقل المشتغلين المتمسك بحبل الله المتين. اقل عباد الله، علی یاسین؛ و الحمدلله رب العالمين حمدا كثيرة
خط: نسخ، کا: علی یاسین، بی تا، 56ص، 23 سطر، اندازه: 31×21سم [فهرست عراقی: 1-247]
بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد علم الهدي» (بیضی)، «عبده علی ابن اکبر ابی الحسن»، «محسن غفر ابی محمد علم الهدي» (چهار گوش)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 160گ (76پ- 235ر)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: -21]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 37گ (112پ-148ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 1-199]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ برای میرزا عبدالباقی در 1293 افتاده های آن نوشته شده؛ تملک: فخر الدين محمد و محمد تقی بن محمد حسین هروی در 1296؛ جلد: تیماج، 51گ (4پ -54پ)، 21سطر (7×12/5)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: -486]
بی کا، بی تا؛ 44گی (36پ -79پ) [ف: 1-503]
آغاز: برابر؛ انجام: و انی ... الا من بعد وفات. تمت القصيدة ...
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قطع: خشتی [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 81گ (92پ -172ر)، اندازه: 9×15 سم [ف: 2-220]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×16سم [ف: 285]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: حسین تراب یزدی؛ جلد: مقوایی، 74گ (22-95)، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-1410]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: -98]
بی کا، بی تا [ف: -26]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 9 ص (111 - 118)، 26 سطر (17×7)، اندازه: 21×11سم [ف: 9-1458]
آغاز: برابر
انجام: انه کان اشجع الناس و بسیفه ثبت قواعد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ فروشنده فراهانی؛ جلد: تیماج، 63گ (175پ -237 ر)، 15سطر (13/5×6/5)، اندازه: 12/8 ×20سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قال، هشام هذا و الله مکتوب في صحف ابراهیم و حولی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج [الفبائي: -675]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 8گ، 21 سطر، اندازه: 43×26سم [ف: 4-261]
آغاز: بجمیل اسعافه و قرن دولته بالدوام الى یوم القيامة؛ انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ قسمتی از دیباچه را ندارد؛ واقف: مرتضی قلیخان نائینی؛ 46گ، 19 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 4-261]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی بوم مذهب، 141ص (58 198)، 16 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 7-48]
آغاز برابر؛ انجام: ثم لوانفق لوجب أن ینزل فیه کما نزل في علی علیه السلام هل اتی و من المعلوم أن النبي صلی الله علیه و آله کان.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: حاج محمود الصمدي ؟؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 79 گ، 14 سطر (14×7/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-288]
آغاز: برابر؛ انجام: الا زيادة الخصوصية و انحطاط الدين و الاسلام فکن لاولاده ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 70ص (123-192)، 15 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 32-304]
انجام: الاول قول ابی بکر آن لی شیطانا یعترینی فان استقمت فاعینونی فان زغت فقومونی و من شأن الامام تکمیل الرعية فکیف یطلب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 55گ (201پ- 255پ)، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 20-210]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 74گ، 15 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 8-4664]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسن بن محمد مؤمن، بی تا؛ 108ص (1-108)، 17-20 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 24/3 -104]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 97گ (7پ -103ر)، 14 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه اراد منهم و من التوئب علی الخلافة بعدها فلم یقبلوا منه العاشر ....
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 21گ، اندازه: 12/5 ×20سم [ف مخ: - 230]
آغاز: سیفی هذا وانما رفع إلى السماء کما رفع عیسی بن مریم وقال ابوبکر من کان یعبد محمدا فان محمدا قد مات از فصل ثالث تا نیمه فصل سادس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 46 گ، 13 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8- 4665]
منهاج الكرامة في معرفة الامامة- الاعتقادات
منهاج الكرامة في معرفة الامامة- منهاج الكرامة في اثبات الامامة
menhāj-ol karāma fi maʻrefat-el emāmat (t.)
رضوی، نعمت الله بن قریش، ق 10 قمری
razavī, ne'mat-ol-lāh ebn-e qorayš(- 160)
وابسته به: منهاج الكرامة في اثبات الامامة = منهاج الكرامة في معرفة الامامة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
ترجمه تحت اللفظي است از کتاب «منهاج الكرامة في معرفة الامامة» علامه حلی، که متر جم به معتمد و امین ملوک هند و چین نظام الملك (؟) هنگامی که برای زیارت آمده بود و تحف و هدایای بسیار با خود آورده بود، تقدیم نموده است.
آغاز: حمد بیحد و شکر بی عد محمودی را سزد که آل محمد را صلی الله علیه و آله بمحض جود بر مسند امامت اقامت فرمود انجام و حق را هیچ وقت از مستحق منع نکند، این بود آخر ترجمه منهاج الكرامة في معرفة الامامة [فهرستواره منزوی 217/9 و 565/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3008/7
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو الحسن بهاری، تا: 1049ق؛ 18گ (131پ- 148پ)، 25 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 8-186]
menhāj-ol karāma fi ma‘refat-el emāmat (t.)
وابسته به: منهاج الكرامة في اثبات الامامة = منهاج الكرامة في معرفة الامامة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
ترجمه ای است به فارسی از «منهاج الكرامة» علامه حلی
همانند:
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: فرهاد میرزا در 1290؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج یشمی، 12سطر (11×8)، اندازه: 16×11/5 سم [نشریه: 3-160]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 19سطر (18×7)، اندازه: 24×14سم [سنا: ف: 1-292]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1093ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 88گ، 15سطر (13×7/5)، اندازه: 12/5 ×18 سم [ف: 9-1463]
آغاز: استحقاق خلود و درجات ... درکات زیرا که پیغمبر صلی الله علیه و آله فرموده
انجام: و لا یرجع له آية الا نکسها. الوبل لمن ناواه فلا یزال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 12سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 3-427]
بی کا، بی تا، تملک: محمد بن کاظم بن علی اکبر رودباری رشتی؛ مهر: محمد یوسف [فیلمها ف: 3-12]
menhāj-ol karāma fi ma‘refat-el emāmat (t.)
وابسته به: منهاج الكرامة في اثبات الامامة = منهاج الكرامة في معرفة الامامة علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
غیر همانند: .. قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 363/1 - 2/183
آغاز: وبشر حافی بدست مبارک او توبه کرده است زیرا که موسی بن جعفر (علیه السلام) در بغداد از پیش سرای او بگذشت؛ انجام: باید که غافل نگرداند او را در دنیا از اتصال حق به مستحق ومنع نکند مستحق را از حق او این است آخر آنچه ما وارد گردانیده ایم اثبات
آن را در این مقدمه تمت الكتاب ترجمه «منهاج الكرامة» علامه حلی درباره امامت امام علی علیه السلام است که در جمعه 26 جمادی الاول 1033 تأليف شده،مؤلف از شاه عباس یاد و مدح می کند، در آخر نسخه آمده است: تمام شد کتاب مسالك السلامة و اشعاری در مدح کتاب درج شده است غیر از ترجمه مشهدی و خوانساری است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مهری به تاریخ 1198؛ تملک: آقا محمود بن یوسف خان؛ در پایان رساله تقریظی منظوم درباره کتاب: بحمد الله که فیض از خوان سبحان ** زکلک بخردی گشته در افشان / قضا گفتا که از فیض الهي ** کرا باشد نصیب انعام این خوان ... / بایشان گفتم از فیض الهي 88 بود تاریخ آن فیض بنیکان ...، تمام شد کتاب «مسالک السلامة»؛ 81گ، 18 19سطر، اندازه: 17/5×9/5 سم [ف: 2-905]
جز ترجمه دانشگاه ش 3609 و سپهسالار ش 6456؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن میر عبدالباقی حسینی، تا: 1258ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه [نشریه: 2-99]
آغاز: بین الصفا و المروة مظلوما ثم لو یوالك یا علی لم تشم رائحة الجنة و لم یدخلها یعنی یا علی اگر بنده مثل دو عمر نوح ع عبادت خدای تعالی کند؛ انجام: و ترک تقلید آبا و اجداد کند که خدای تعالی نهی کرده است از آن در قرآن مجید، مشغول نگرداند دنیا او را از آنکه حق بمستحق نرساند و منع نکند مستحق را از حق خویش و الحمد لله ... در فهرست با عنوان «فضائل حضرت امیر المومنين علی (علیه السلام)» آمده که با توجه به موضوعات و انتها، ترجمه «منهاج الكرامة» است، کتابی است در اثبات امامت و بیان فضائل و مناقب حضرت امیر المومنين علی (علیه السلام) و ائمه اطهار (علیهم السلام) و رد بر غاصبان ولایت، نام کتاب و مؤلف آن را در منابع موجود نیافتیم، بیش از ثلث کتاب از آغاز افتادگی دارد و دقیقا مشخص نیست با چه عناوینی آغاز گردیده، لیکن عناوینی که در باقی مانده کتاب آمده بدین شرح است: فصل سوم: در دلیل هایی چند که دلالت می کند بر امامت علی بن ابیطالب (علیه السلام) بعد از رسول اکرم صلوات الله علیه، مشتمل بر پنج منهج: 1. در دلایل عقلیه و آن پنج دلیل است، 2. در دلایلی که از قرآن مجید ماخوذ است و آن چهل برهان است، دال بر امامت علی (علیه السلام)، 3. در دلایلی که اهل سنت نقل کرده اند از پیغمبر (علیه السلام) و آن دوازده دلیل است، 4. در دلایل مستنبطه از احوال علی (علیه السلام) که دلالت می کند بر امامت او و آن دوازده دلیل است، فصل چهارم: درامامت باقی ائمه دوازده گانه و دلیل ما بر اثبات امامت ایشان به سه وجه است، فصل پنجم: در آنکه، آن که متقدم بود بر وی امام نبود و بر این چهارده وجه دلالت می کند، فصل ششم: در نسخ حجتهای ایشان که بر امامت ابوبکر حجت گرفتند، به سه وجه؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مشمع، 69گ، 15 سطر، اندازه: 17×12 سم [ف: 37-23]
minhāj-ul kalām fī š.-i šarā’i*-ul islām
گیلانی، عبدالعلی بن امید علی، ق13 قمری
gīlānī, ‘abd-ol--alī ebn-e omīd ‘alī(- 19c)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602- 676ق)
شرح مزجی متوسطی است بر کتاب «شرائع الاسلام» محقق حلی مشتمل بر ادله فقهی مسائل بدون گفتگوهای مفصل.
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدورنا بمعرفة شرائع الاسلام و نور قلوبنا بنور عرفان الحلال و الحرام کتاب صلات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 100گ، اندازه: 22×15سم [ف: 26-117]
جلد چهارم کتاب و مشتمل بر کتاب حج است و روز هفتم ربیع الاول 1256 در نجف اشرف به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1256ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 214گ، اندازه: 22×15سم [ف: 26-118]
menhāj-e keyvān-e ganjavī
مسائل پزشکی را با استفاده از کتاب های عربی و فارسی، در 21 باب جهت مبتدیان این فن گرد آورده است. در کتاب حاضر بیشتر به بحث قرابادین پرداخته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6789/3
آغاز: اللهم یا محول الحال و الاحوال حول حالنا الي احسن الحال شکر بی حد و سپاس بی عدد اول خالقه کم آدمی عدبدن وجوده درت در لو جواهر ارکانندن؛ انجام: اگر مقعده توت و اوزن کبی سکل اولسه در ماه اولماسه ایکی اوج دفعه اشبو شیطان مرهمندن
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به ترکی و فارسی؛ جلد: تیماج مذهب، 71گ (39ر - 109پ)، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 20-258]
منهاج المبتدين- منهاج المبتدئين
menhāj-ol mobtade’īn
حسینی، محمد ابراهیم، ق 11 قمری
hoseynī, mohammad ebrāhīm(- 17c)
نویسنده می گوید در حین معالجه بیماران چون مرکبات مناسب هر مرض به واسطه قلب بضاعت در ذکر نبوده و استخراج آن از قرابادینات معتبر می نمود در خاطر داشت که مرکباتی به ترتیب امراض از کتب مشهوره جمع نماید تا در ملاحظه هر مرضی مناسب او به نظر آید، لهذا این کتاب را در چهل و دو «باب» و یک «خاتمه» مرتب ساخت بدینقر ارباب 1. در فهرست ادویه ای که در ابواب امراض متفرقه ذکر شده؛ 2. ذکر ادویه ای که در حمیات به کار آید؛ 3. ذکر ادویه ای که در شیر عسل به کار آید؛ 4. ذکر ادویه مالیخولیا؛ 5. ذکر ادویه دیوانگی ها؛ 6. ذکر ادویه فساد ذکر؛ 7. ذکر ادویه که در سبات به کار آید؛ 8 ذکر ادویه ای که در کابوس و صرع به کار آید؛ 9. ذکر ادویه که در سکته به کار آید؛ 10. ذکر ادویه ای که در لقوه به کار آید؛ 11. ذکر ادویه ای که در خدر به کار آید؛ 12.ذکر ادویه ای که در فالج به کار آید؛ 13. ادویه تشنج؛ 14. ادویه تمدد؛ 15. ادویه انواع صداع؛ 16. ادویه امراض عین؛ 17. ادویه امراض اذن؛ 18. ادویه امراض انف؛ 19. ادویه امراض دهان و دندان؛ 20. ادویه امراض حلق و حنجره؛ 21. ادویه مرض ضیق النفس؛ 22. ادویه قلب؛ 23. ادویه امراض ثدی؛ 24. ادویه امراض مری و معده؛ 25. ادویه امراض کبد؛ 26. ادویه امراض طحال؛ 27. ادویه یرقان؛ 28. ادویه مرض استسقاء؛ 29. ادویه اسهال؛ 30. ادویه اسهال امعاء؛ 31. ادویه امراض مقعد؛ 32. ادویه اقسام دوده (کرمها)؛ 33. ادویه امراض قولنج، 34. ادویه امراض کلیه؛ 35. ادویه امراض مثانه؛ 36. ادویه امراض مخصوص به مردان و فتق؛ 37. ادویه امراض مخصوص به زنان؛ 38. ادویه وجع ظهر و ریاح افرسه و عرق النسا و نقرس و داء الفيل؛ 39. ادویه انواع اورام حاره؛ 40. ادویه اورام بارده؛ 41. ادویه امراض زنیت؛ 42. ادویه
دافع سموم؛ خاتمه: در اوزان و مکائیل. (عبدالله انوار) آغاز: بسمله و به نستعین منهاج ادویه شفا حمد مسبب الاسبابيست که بعلامات مختصر و اذا مرضت فهو یشفین شفای مرضی از اشربه انعام اوست و قانون اغذیه معالجات اسقام شکر حکیمیست که بعبارات موجز و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمؤمنين صحت بیماران از احسان او ... اما بعد بر ارباب فطنت پوشیده نماند که چون فقیر حقیر محمد ابراهیم الحسيني ... در خاطر داشت که مرکباتی ... جمع نماید ... لهذا بتأليف این کتاب مشغول گشت و ... بمنهاج المبتدئين مسمی ساخت ... انجام و نزد بعضی چهار مثقال است الجوزة المكيه شش در خمی است مونس دانگی است بوزن طلا کسومای هم وزن است و هم پیمانه بوزن هشت قیراط است و به پیمانه هژده درم است مسطرون کبریه وقیه است مسطرون صغیر شش در خمی است
کرمه در کناس او طبرس میگوید یک دانگ و نیم است تا دو دانگ.
[نسخه های منزوی 604، الذريعه 174/23 ؛ فهرستواره منزوی 3737/5 ]
آغاز: تریاق العقرب و تریاق الجرار در علاج عقرب گزیده ... حرف الخاء؛ انجام: صفت تریاق فاروق در چهل و دو باب؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 421ص، 20 سطر (8×7/5)، اندازه: 14×23/5 سم [نشریه: 3-364]
آغاز: وایارجات سابق در صداع مذکور احتیاج می شود.؛ انجام: تمت هذا النسخ الشريفة التي من مؤلفات ابی و استانی غفره الله و باحسانه بحسب الخواهش صلاحیت و تقوی شعاری نورالدین محمد قلمی نموده شد
خط: نستعلیق، کا: خط پسر مؤلف، تا: قرن 11، به خواهش نورالدین محمد؛ افتادگی: آغاز (در حدود 14 باب)؛ 214ص، 28 سطر (10×10/5)، اندازه: 16/5 × 29/5 سم [نشریه: 3-364]
آغاز : متابعتش بهار بوستان عبادت و مخالفتش خزان گلستان اطاعت است؛ انجام: برابر
در چهل و دو باب؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 455ص، 17سطر، اندازه: 20×15 سم [نشریه: 3-364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیری [نشریه: 3-46]
نسخه اصل: از آن محمد صالح بن محمد تقی شوشتری کاکلی پسر ابوالقاسم (ش 184)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد تقی سهروردی شولستانی، تا: 1085ق، برای خودش؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مقابله شده با پسر مؤلف سید جعفر در روز پنج شنبه 20 شوال 1014 [فیلمها ف: 3-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهبهانی، غلام علی، تا: پایان ربیع الاول 1087ق، جا: شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 144 گ، 26سطر (18×7)، اندازه: 24×12سم [ف: 17- 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی واسطی، سید جان، تا: 17 رمضان 1093ق، جا: احمد آباد گجرات؛ تملک: ابراهیم بن محمد موسوی دزفولی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 156گ، 23 سطر (18×8/5 )، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 9-970]
آغاز برابر؛ انجام: رحم بزرگتر می شود هذا هو الكتاب و الله اعلم بالصواب سنه 1113
خط: نستعلیق، کا: شولستانی، ابراهیم، تا: 1113ق، جلد: مقوا [الفبائي: 565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پیش از جمادی الاول 1124ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: سید علی طبیب کازرونی در 1124؛ 504ص، 18سطر (21×12)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-383]
آغاز: بسمله و به نستعین، جلد اول کشکول من مجلدات سبعه و افیه مجربات جالینوس الزماني حکیم مؤمن تنگ آبادی؛ انجام: صفت تریاق فاروس و شرو و بطوس که درین باب نفع دهد مذکور شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مذهب، 490ص (499-10)، 18 سطر (11×20/5)، اندازه: 20× 30 سم [ف: 2-529]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي جعفر الحسيني» (بیضی)؛ یادداشت: «بجهت مخدومی مطاعی میرزا اسدالله مشهور به میرزا کوچک طبیب قلمی شد»؛ جلد: تیماج، 304گ، 18سطر (13/5×8)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 475]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 23
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: -1769]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد شیرازی، تا: یک شنبه 26 ذیحجه 1234ق؛ جلد: تیماج، 82گ (105پ -186پ)، 30سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 11-173]
آغاز و استخراج آن از قرابادینات متعسر می نمود؛ انجام: تمت من سلخ ذی قعدة الحرام سنه ماتان احدی اربعون بعد الف من الهجرةالنبويه صلی الله علیه و آله (1241) در چهل و دو باب؛ خط: تحریری، بی کا، تا پایان ذیقعده 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ مابین صفحات 303-304 مطلب افتاده؛ 393ص، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [نشریه: 3-364]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 7 رمضان 1245ق؛ مصحح، محشی؛ 167گ، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 20-383]
بی کا، تا: 1268ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 172گ، اندازه: 21/3×15 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: احمد بن میرزا ابراهیم جلیل شیرازی، تا: 12 ربیع الثاني 1274ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 221گ، 20 سطر، اندازه: 21×13/3 سم [اهدائی رهبر: 9- 430]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1184
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-159]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-622]
منهاج مبین- منهاج المبين
menhāj-ol mobīn = menhāj-e mobīn = ‘elm va notq (r. dar)
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
رساله در علم و نطق یا منهاج مبین، ترجمه ای است از رساله ای به عربی که به نام «رسالة في العلم و النطق» از ابن سینا پنداشته اند و در فهرست دکتر مهدوی (ش 188) جزو رساله های مشکوک آمده و نباید از ابن سینا باشد و گویا متن هم مانند این ترجمه ریخته خامه افضل الدين کاشانی باشد (نیز بنگرید به ص 546 و 99 مصنفات). این رساله فارسی در جلد دوم مصنفات دهمین رساله کاشانی است و به چاپ رسیده است. (دانش پژوه)
آغاز: سپاس و ستایش آنرا که بستودن سزاست و بر بخشودن و بخشیدن توانا و و پادشا ... بدانند یاران ما که آرزوی ما از نبشتن این سخنان پیدا شدن احوال و اقسام دو گونه هنر است
انجام: و دارنده و پرورنده جان و جانور و خرد و خردمند برساند شایستگان را بدانچه شایسته آنند، بلطف و فضل بی کران و قدرت و توان بی پایان. والحمد لله کفاء افضاله، و السلام علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم))
[الذريعة 174/23؛ ريحانة الادب 212/1 ؛ اثر آفرینان 1/2؛ منزوی 1511/2]
انجام: سالبه کلی ناممتنع هر حشاید ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 24گ (1پ -24پ)، 17 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 27-335]
بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 47ص (131-177) [ف: 5-]
آغاز برابر؛ انجام: گفتار چهل و دوم: اندر این قضیه ... و مرتبه آن برتر و بلند تر رسیدن بدان و طلب آن شریفتر و ارجمندتر و بلندی مایه مطلوبات نظری بحسب عموم و خصوص
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: اجین؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 10گ (104ر-113ر)، 36سطر، اندازه: 29×14سم [ف: 31-710]
آغاز برابر
انجام: و چیز جنس باشد همه را. فصل اندر ... گفتار نخستین را دارد تا فصل اندر موجود در چیزی و موجود نه اندر چیزی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (1پ- 1پ)، اندازه: 25/2×16/6 سم [ف: 8-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 406گ، اندازه: 33×23/5 سم [ف: 51-50]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 14گ (50ر -63ر)، 24 - 33سطر (22×12)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: -144]
خط: نسخ، کا: اسدالله بن ظهیرالدین علی دوانی، تا: قرن 11 [ف: 359]
آغاز برابر؛ انجام: (آخر صفحه 339) این اولویت تواند که بحسب ظن بود و تواند بود که في نفس الامر بود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 90ص، 23 سطر (16×8)، اندازه: 22×13سم [ف: 5-249]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2401/20 از آغاز است تا اندکی از باب دوم: «آنکه مقدمه صغری بی ضرورت بود» (ص 559 چاپی) میان دو صفحه 257 و 258 افتاده است؛ خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 32ص (226-257)، 28سطر (13/5× 19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1015]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 971/13
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن الشريف بن محمد علی نصر آبادی، تا: 16 رجب 1064ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ (221پ -256ر)، 23 سطر، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 3-164]
تذکر: در فهرست به نام منطق - رساله منطق آمده؛ کا: ظهیر، تا: 1073ق؛ قطع: رحلی [ف: -273]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1077ق؛ تملک: اسدالله منجم در 1308؛ 59گ، 16 سطر، اندازه: 17×9/8 سم [ف: 4-797]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 محرم 1077ق، جا: جهان آباد؛ 15گ (1پ- 15پ)، 30سطر، اندازه: 33×21/7 سم [ف: 8-296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، 53گ (4ر -56ر)، 16-17 سطر (14×6/5) [ف: 11-14]
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج نسخه برون (10) 19 .D (ص 38 فهرست نیکولسون)؛ بی کا، تا: 9 محرم 1161ق؛ 15سطر [فیلمها ف: 543-1]
آغاز برابر؛ انجام: اندر بیان آنکه از قیاسات کدام شریفتر و فاضلتر بود. بدانکه دانش ها چنان که در پیش یاد کردیم یا تصوری بود یا تصدیقی و دانشهای تصوری معلومات مفرد باشد و تصدیق دانستن بسبب معلومات مفرد بود و بایجاب و سلب و آن گفتارها راه نمایند سوی دانش های تصوری ... این کتاب مستطاب را بجهة هدیه بارگاه فلک اشتباه سلطان السلاطين ... ناصرالدین شاه خلدالله ملکه ... کمترین بندگان چنگیز تحریر نمود امیدوار است که ببزرگی همت خسروانه در نظر مهر اثر مقبول و این غلام بعنایات پادشاهی مشمول گردد آمین در فهرست با عنوان «منطق» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: چنگیز میرزا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ جلد: تیماج، 228 گ، 11سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 7-413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا اسلیمی، 79گ، 14 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 8-4665]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق، جا: قوچان؛ 17 سطر (14×10)، اندازه: 21×16سم [ف: 1-466]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علیرضا شمیرانی، تا: 12 ربیع الاول 1331ق؛ مهر: نصر الله تقوی؛ جلد: تیماج، 157گ (1پ -157 پ)، 12 سطر (16×9)، اندازه: 15×22سم [ف: 14-2]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن مصطفی ساوجبلاغی، تا: 1347ق؛
نوشته از روی نسخه علی رضای از گلی نوشته در 12 ربیع الاول 1331، مقابله کرده مینوی با اصل در 27 شهریور 1307 ش؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 67گی، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [ف مخ: 5-2170]
minhāj-ul mīn (t.)
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
وابسته به: منهاج المبين = منهاج مبین = علم و نطق (رساله در) بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین (-667ق)
همان که برخی از ابن سینا پنداشته اند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 863/4 ف
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج نسخه برون (10) 19 .D(ص 38 فهرست نیکولسون)؛ کا: محمد بن محمد بن عالم به دستور نواب میرزا صفوی خان، تا: 14 صفر 1161ق؛ 15سطرآفیلمها ف: 1-543]
minhaj-ul muti'allim
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
رساله ای است در بیان فضیلت علم، معلم، متعلم در سه «باب»: 1.علم؛ 2. معلم؛ 3. متعلم. نام کتاب در دیباچه هست. در اکثر نسخه ناشناس آمده است. آغاز: الحمد لله موجد العلم للمجدین و مورث المعرفة للطالبین ... و بعد فانی ارید بحول الله و قوته إذا جمع مسائل مما یتعلق بالعلم و المتعلم. انجام: و اما من یطالعها و وقف علی عظم العلم و اهله و عرف کیفیته اجمالا فوصل إلى مراده و نال إلى مقصوده، بعون الله تمت
[ایضاح المكنون: 589/2 ؛ کشف الظنون: 1878/2؛ هدية العارفين: 79/2)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 15گ (116پ- 130ر)، 21 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 33-299]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 13154/10
مرعشی ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285ق، جلد: مقوایی، 23گ، 15 سطر (11/5 × 15/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 51-118]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف بن محمد، تا: جمادی الاول 1133ق؛ جلد: مقوا، 77گ، 15 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-679]
minhāj-ul muta allimīn
راشد بن عمیره بن ثانی
rāšed ebn-e ‘omayre bn-e sānī
اهداء به: عمیره (ابن مؤلف) این کتاب را نویسنده برای فرزند خود عمیره نگاشته در چهل و سه «فصل»: 1. امراض رأس؛ 2. امراض وجه؛ 3. امراض شفتین؛ 4. امراض فم؛ 5. امراض لثه؛ 6. امراض لهاة؛ 7. امراض لسان؛ 8 امراض حلق؛ 9. امراض رأس؛ 10. امراض نخاع؛ 11. امراض جفن؛ 12. امراض طبقه ملتحمه؛ 13. امراض قرنیه؛ 14. امراض بین عنبیه و قرنیه؛ 15. امراض ماق؛ 16. امراض روح بصر؛ 17. امراض اذن؛ 18. امراض انف؛ 19. امراض قصبة الريه؛ 20. امراض قلب؛ 21. امراض معده؛ 22. امراض امعاء و کبد؛ 23. امراض کبد؛ 24. امراض مراره؛ 25. امراض طحال؛ 26. ضربان سرة؛ 27. امراض کلیه؛ 28. اوجاع مثانه؛ 29. امراض صفاق؛ 30. اعضاء تناسل؛ 31. امراض رحم؛ 32. امراض مقعد؛ 33. امراض ثدیین؛ 34. اوجاع ظهر؛ 35. امراض و رکین و رجلین؛ ... 38. اخراج الازحه و السهام؛ 39. اورام و خنازیر؛ 40. جدری و حصبه و جذام؛ 41. امراض ظاهره در جسد؛ 42. حمیات؛ 43. سموم.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 851/1
آغاز: (صفحه 9): کتاب مختصر من کتب الطب مما عنی بتأليفهكتاب، بسمله: هذا مختصر في النكت الحكميه؛ انجام: ابواب المدينه و باد رکل قرین قرینه
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 9، کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 143ص (1-143)، 20سطر (10×16/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 8-353]
menhāj-ol motavasselīn
دعاهایی از برای طلب حاجت ومقاصد دیگر، وچند حرز و طلسم و جز اینها را بدون ترتیب ونظم خاصی گرد آورده و در این مجموعه نوشته، و در پایان رساله ای به نام «علم الخيوط» با ترجمه بین سطرها نیز دیده می شود. نامی که ذکر شد با خطی جز خط اصل روی برگ اول به مجموعه داده شده و ظاهرا از خود گردآورنده نباشد.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 3545- 18/65
آغاز: ذکر آنچه اختیار نموده ایم او را از دعاهای مولای ما حضرت امام موسی کاظم صلوات الله علیه؛ انجام: و حمد را بآن عدد مطلب بخواند البته در آن هفته میسر شود و اگر خطا شود تاسه هفته تجدید کند که البته محصول برسد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بعضی از ادعیه فارسی ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 262گ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4666]
minhāj-ul mujtahidīn
حسنی، جلال الدين محمد، ق 11 قمری
hasanī, jalāl-od-dīn mohammad(- 17c)
مؤلف از جمله تلامذه شیخ بهاء الدين محمد عاملی (953 -1031 ق) است. وی این کتاب را در حیات استاد به جهت فرزندش به نام عسگری نگاشته است و مشتمل است بر یک مقدمه» و سه «مقصد» و «خاتمه»: مقدمه في اخبار الذي ورد عن اهل العصمة سلام الله تعالی علیهم في ترغیبه و تحریصه: مقصد 1. كيفية صلوة الليل و الشفع بطریق یفهم من کلام الفقهاء الاماميه؛ 2. فیما یفهم من الروايات في كيفية صلوة الليل و كيفية صلوة الشفع 3. كيفية صلوة الوتر و الفجر» و خاتمه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3285
آغاز: الحمدلله الذي جعل النوافل باعثا لمحبته؛ انجام: چون فارغ شدیم از کیفیت و چگونگی نماز شب و شفع شروع می کنم بتوفیق الله تعالی. موجودی این نسخه: تا اوائل ترجمه مقصد سیم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ جلد: مقوا، 19گی، 15 سطر، اندازه: 12/7 × 19/6 سم [ف: 15-514]
talibi-h-il sabil-u wa muhadditin minhaj-ul muhaqqiqīn = al-minhāj fī š.-i şaḥīḥ-il muslim
نووی، یحیی بن شرف، 631 - 676 قمری
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
وابسته به: صحیح مسلم = الجامع الصحيح؛ قشیری نیشابوری، مسلم بن الحجاج (204-261)
تاریخ تأليف: 675ق
شرحی است به عنوان «قوله» بر صحیح مسلم نیشابوری. بنابه نوشته اسماعیل پاشا بغدادی در هدية العارفين (524/6)، این شرح در پنج جلد تنظیم گردیده و در مصر به چاپ رسیده است. پایان تأليف جلد 2 چنان که شارح در آخر آن تصریح کرده 15ربیع الثاني 672ق بوده است. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمدلله البر الجواد الذي جلت نعمه عن الإحصاء بالأعداد ... أما بعد فإن الاشتغال بالعلم من أفضل القرب و أجل الطاعات ... و لو لا ضعف الهمم وقلة الراغبين و ... فبلغت به ما یزید علی مائة من المجلدات من غیر تکرارو چاپ: چند بار در بیروت و کراجی چاپ شده؛ کراچی، سنگی، 1375ق. /1956م (چاپ اول: دهلی 1349ق. /1930م)، رحلی 495ص (صص1-495) در ذیل
[کشف الظنون 557/1 ؛ معجم المطبوعات العربية و المعربة 1879/2؛ هدية العارفين 524/2 ؛ ريحانة الادب 265/6 ؛ الاوقاف العامة بغداد 309/1؛ بروکلمن العربية 181/3 ؛ الاوقاف العامة موصل 46/4 و 47/4]
آغاز قریب به الدماة هی بفتح الدال المهملة و هی القبح في الصورة، قوله فتلقتنا فتاة البكرة العنطنطة ... باب تحریم الجمع بین المرأة و عمتها أو خالتها في النكاح؛ انجام: لیبلغ خبر قدومهم إلى المدينة و تتاهب النساء و غیرهن و الله العالم، هذا] آخر المجلد الرابع من شرح صحیح مسلم رحمه الله یتلوه إن شاء الله تعالی في الخامس کتاب الصيد و الذبايح از کتاب النكاح تا پایان کتاب الجهاد و السير؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن یوسف بن عثمان العزازي، تا: 736ق، جا: دمشق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، با اندکی فاصله از درگذشت مؤلف از روی نسخه اصل خط (شارح) بدون واسطه استنساخ گردیده؛ تملک: عبدالسمیع بن ملا محمد که در نیمه های شوال سال 1093 نسخه را به واسطه «ملا قاسم الهندي» از «ملا محمد بن ملا ابراهیم الكهمري» خریداری نموده؛ جلد: مقوایی، 221گ، 23سطر (14/5 ×19/5)، اندازه: 18/5 ×26/5سم [ف: 31-637]
آغاز: بسمله، کتاب الطهارة، قال جمهور أهل اللغة، یقال الوضوء و الطهور بضم أولهما، ارید الفعل الذي هو المصدر و یقال الوضوء و الطهور بفتح أولهما، اذا ارید الماء؛ انجام: و الله اعلم وله الحمد و المنة و به التوفيق و العصمة و لا حول و لا قوة الا بالله، یتلوه ان شاء الله تعالی باب استحباب صلاة الضحى و ان أقلها رکعتان و اکملها ثمان رکعات و اوسطها اربع او ست، و المحافظة علیها ...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود 741ق؛ مصحح، با عبارت «قوبل و صحح في جمادی الآخر في سنة احدی و اربعین و سبعمائة و الحمدلله ...» مقابله شده، محشی؛ در برگ آغازین نسخه، عنوان «الفتح السامي في شرح صحیح المسلم» آمده که این نام در منابع موجود نیامده و صحیح نمی باشد؛ جلد: تیماج مذهب، 163گ، 25سطر (14×20/5)، اندازه: 26×18سم [ف: 37-356]
آغاز: و اعلی الراس علی اعضاء الوضوء و هو اولی؛ انجام: فقال خالف سعید بن مسلمة معمرة فیه فرواه عن اسمعیل بن (ناقص). جلد 2 مشتمل بر طهارت و بخشی از صلات تا پایان صلات خوف
و جلد از کتاب جمعه شروع و تا بخشی از کتاب زکات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: مقوا، 220گ، 25 سطر، اندازه: 15×21/7سم [ف: 14-582]
از آغاز صلوة تا پایان صوم، سفر ثانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 245گ، 22 سطر (20×15)، اندازه: 17/5 × 27/5 سم [ف: -579]
آغاز: من الاه الاحتجاج بحدیث من صحیح مسلم، انجام: الي مادونه لم یجزله توله من المسلمين قال ابن شامل جلد 2 (از اوایل مقدمه تا پایان صلات خوف) و جلد 3 (از کتاب جمعه تا اواخر زکات فطر)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 49 افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد؛ 344گ، 28 سطر، اندازه: 16× 24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-752]
آغاز: برابر؛ انجام: فیفتی الانسان منهم بمعنی الحديث عند الحاجة الى الفتوى دون الرواية و لا یرفعه، فاذا کان وقت آخر و قصد الرواية، رفعه و ذکر لفظه و لیس في هذا اضطراب. تمامی کتاب را در بر دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محرم 907ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 558گ، 41سطر ( 25/5×13)، اندازه: 34×20سم [ف: 37-446]
آغاز: فالوجه أن یقبل ما ذکره مختصرة؛ انجام: و یقال بفتح الجيم و تخفیف الصاد و جهان معروفان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 347گ، 21سطر، اندازه: 19×24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-752]
آغاز برابر، انجام: دخلت علیه الألف و اللام و الله أعلم، یتلوه في الجزء الثاني، باب بیان أن الإسلام بدأ غريبة و سیعود غريبة هذا الوقع في ... بعد خمسین بابا جلد نخستین کتاب که تا باب «بیان أن الإسلام بدأ غریب» را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبد الوهاب محمد 1283» (مربع)، «عبد ال ... محمد 1262» (مربع)؛ جلد: مقوا، 23سطر (14/5 × 18/5)، اندازه: 20×27/5سم [ف: 31-636]
menhāj-ol mohaqqeqīn
حسینی رمال، مسعود بن عنایت الله، ق 11 قمری
hoseynī rammāl, mas ūd-e bn-e ‘enāyat-ol lāh(- 17c)
رساله ای است در یک «مقدمه» و شانزده فصل» و «خاتمه». در مقدمه آمده «باید که منهاج نبوت و طریقت رسالت و ضروریات منهاج المجتهدين – منهاج المستخير 275 ولایت را به تفصیل در شانزده فصل به جهت سالک مجذوب و غیر مجذوب به بیان بیاض در آورد ... امید اینکه این نهج موجز نهاد به مطالعه شریف سیادت و افادات انتساب امیر هدایت الله طال عمره و ضاعف قدره مهتدی گردد». عناوین فصل ها چنین اند: فصل 1. در احکام شرعیات و طریقه رسوم رسالت پناه؛ 2. احکام طریقت که طریقه منهاج رسالت صلعم است؛ 3. بیان حقیقت و حقیقت که این دو مراتب نیز حق نفس ولایت است؛ 4. العلم علمان علم البدان و علم الاديان؛ 5. باید که ارواح کل شی را از باد بداند؛ 6. نبوت؛ 7. در صفت خاک؛ 8 افراد موجودات و طبایع و افلاک ... از خاک مرکب شده است؛ 9. بدان اعزك الله في الدارين که این مذکورات را که تقریر نمود مراتب نبوت و صداقت ولایت بود؛ 10. بدان ایدك الله ... که اگر زحل نبودی در عالم جماد نبودی و اگر جماد نبودی نبات نبودی؛ 11. در معرفت حقیقت و فضیلت حقیقت؛ 12. در معرفت حقیقت و احکم آن؛ 13. در حقیقت؛ 14. بدان اعزك الله در رسوم نبوت مقرر است که زحل بالای ستارگان هفت گانه باشد؛ 15. در مفهومات معانی؛ 16. در استغاثه و مخاطبه نفس و پند دادن و بند نهادن و خاتمه در معرفت نفس و مطالبی در مورد حضرت علی علیه السلام. وی در خاتمه دوم چنین می گوید: «در غره شهر شوال سنة ستة و عشرین بعد الألف که از عمر عزیز شصت و پنج سال در گذشته بود از جانب عالی حضرت ... امیر نورالهدی رسید قاصدی بنده ...». مؤلف در این رساله از آیات و برخی از اشعار فارسی که تعدادی از آنها از سروده های مؤلف می باشد استفاده نموده و فراوان واژه «فافهم» را به کار برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14092/2
آغاز: اما بعد این مختصریست در بیان نبوت و فضیلت ولایت و کیفیت آن به حکم نص حدیث که قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یکون النبوة فیکم؛ انجام: خاتمة الرابع و وصایا و از مومنین هر که را اراده بود که در این مختصر نظر نماید اول باید که در قول شریعت کامل ... یا بی اذن بنده بردارد و نسلا بعد نسل ... فانما اسمه علی الذين یبذلونه و الله سمیع علیم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، به احتمال بسیار در حیات مؤلف کتابت شده؛ مصحح؛ تملک: سید علی میر غنی زاده به سال 1341ق؛ دستخط دیگری به تاریخ 1187 ق در اصفهان؛ 80گ (2پ -81پ)، 12 سطر، اندازه: 13×7سم [ف: 35-601]
menhāj-ol mostaxīr
حسینی تبریزی، محمد حسین بن کاظم، - 1350 قمری
hoseynī tabrīzī, mohammad hoseyn ebn-e kāzem( 1932)
اهدا به: مظفرالدین شاه و آقا مرتضی قلی خان طباطبایی
تاریخ تأليف: پنج شنبه 23 ربیع الثاني 1322ق
درباره استخاره در یک مقدمه و هشت «منهاج» ساخته: مقدمه در فضیلت و کیفیت استخاره؛ منهاج 1. استشاره با مؤمنان؛ 2. آداب نماز و ادعیه استخاره؛ 3. استخاره بنادق؛ 4. استخاره به قلب؛ 5. استخاره ذات الرقاع؛ 6. استخاره رقاع؛ 7. استخاره به تسبیح؛ 8 استخاره به مصحف. آغاز: الحمدلله الذي اظهر من آثار سلطانه ... مقل العقول من عجائب قدرته. انجام: و بعد از این چون چندان ضرور و لازم نبود لذا تا همین جا اکتفا شد ... حامدا مصلیا مسلما مستغفرا. [فهرستواره منزوی 641/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 23 ربیع الثاني 1322ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول مذهب؛ واقف: حاج وزیر وظائف، اسفند 1309؛ 69گ، 14 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 6-298]
کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول، با یک سرلوح مرصع؛ اندازه: 20×11سم [میراث شهاب: س وش 2-25]
آغاز: برابر؛ انجام: افضل الصلوة و از کی السلام.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 70گ، 10سطر (14×8)، اندازه: 21812سم [ف: 12-2775]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد حسن، تا: 1333ق؛ مجدول، با سرلوح زرین رنگارنگ زیبا؛ جلد: تیماج، 59گ، 14 سطر (11×20)، اندازه: 15×8 سم [ف: 15-4147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج، 56گ، 13 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 12-337]
minhāj-ul mustaršidīn fī aḥkām-id dīn
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمری
āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (1735 - 1802)
احکام مهم فقهی فتوایی را که از کتاب خدا و سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله استنباط می شود به روش اخباریان و به ترتیب کتاب های فقهی، به درخواست یکی از دوستان مؤمن گرد آورده و بیشتر استفاده مؤلف از کتاب های بحار و وسائل و وافی می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6139
آغاز: الحمدلله الذي فطر عباده علی معرفته وهداهم الى السبل الواضحة و الموصلة لجنته نسخه شامل کتاب طهارت و صلاة می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 11 ربیع الاول 1270ق؛ دارای دو یادداشت از ابراهیم بن علی بن حسین بن ابراهیم (بحرانی) به تاریخ های 1270-1271؛ 207گ، 17سطر، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [ف: 16-137]
menhāj-ol moslemīn
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh (1330 - 1431)
گفتاری است که از اعتقادات آغاز و به فروع دین می رسد، با دید عرفانی، در چند فصل»: تفسیر لا اله الا الله، نماز، غسل، احکام میت، زکات، روزه، رؤيت هلال، مسافرت، اسرار حج، غرض اصلی از زیارت بیت الله الحرام. (احمد منزوی)
آغاز: الحمدلله الذي خلق الأرواح بقدرته الأشباح بحکمته و الصلاة و السلام علی خیر خلقه ... قال رسول الله من قال لا اله الا الله دخل الجنة ... نفی و اثبات همچو ما می کن ** حق و باطل ز هم جدا می کن
انجام: پرده گاه سرای آن شاهست ** خانه خاص نعمة الله است.
[فهرستواره منزوی 998/8]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: با این آغاز و انجام کتابی به نام «اسرار العبادات» در نوربخش ش 59/7 ثبت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق؛ جلد: تیماج، 45گ، 13 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 1/33-109]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ 4گی (573پ -576ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 4-680]
minhāj-ul maʻārif
نویسنده این کتاب از مطالب گوناگون اخلاقی و دینی و ادبی سخن می گوید: «غرض در اینجا مجموعه ای است که مجمع اسرار قلوب العارفين و مظهر آثار رموز الطالبين باشد و منشعب بر سه شعبه: شعبه اول: در آداب دعوات استجابت آیات که
موجب قضای حاجات و سبب رفعت درجات است، شعبه دوم: در فنون احادیث حضرت خیر البشر و کلمات ائمه اثنی عشر که منطوی به مواعظ مفیده و نصایح حمیده است ... شعبه سوم: در فضایل اشعار ابدار و جواهر افکار ازهار که مجملاتش زیب دفاتر فصحاء و مفصلاتش فهرست صحائف بلغاست». او پس از آن به این شعبه می پردازد و با فارسی و عربی سه مقصد خود را بیان می دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1594
آغاز: بسمله ف ای نام تو دیباچه مجموعه جانها ** حمد تو طروات ده گلزار بیانها؛ انجام: و الجراحات العتيقة التي لم یکن منه سنه او اکثر یوخذ.
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ توضیح: در پشت صفحه اول: نام این کتاب «مجمع الأخبار» آمده است و به ظاهر ناسخ نسخه خود مؤلف نسخه است؛ با سرلوح، مجدول؛ 317گ، 17 سطر (18×10)، اندازه: 25×16سم [ف: 10-123]
minhāj-u ma‘āni-t tajnīs
عماد، مسعود بن معتز، ق9 قمری
'emād, mas‘ūd ebn-e moʻtazz(- 15c)
تاریخ تأليف: پایان رمضان 824ق؛ محل تأليف: سمرقند
از نجم الدين دایه ابوبکر عبدالله بن محمد بن شاهاور است. شرح آمیخته و مزجی است؛ متن «التجنيس» از سراج الدين ابوطاهر محمد بن محمد بن عبدالرشید سجاوندی حنفی مؤلف «الفرائض السراجية» است. چلبی در «تجنیس في الحساب» از این متن و شرح و تاریخ آن یاد کرده است. شارح در آن گفته است: «اسم ذا الشرح و تاریخ فراغی منه ** بهما یشعر منهاج معانی التجنيس». نخست ده فصل بی شماره آمده. سپس: الفصل الاول في النسبة؛ الفصل الثاني في ذکر اصول یستعان بها في المسائل الجبرية (در نه اصل)؛ الفصل الثالث في بیان أصل الجبر و المقابلة؛ رویهم سیزده فصل می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3589ف
نسخه اصل: نسخه آقای جلال الدين همایی؛ خط: نستعلیق، کا: امیر اسلام بن امیر یوسف کرمیکوسی، تا: 1 ربیع الثاني 127ق، جا: سمرقند؛ محشی با نشان «منه» با بندی در نسبت چهار عدد متوالی به عربی و اجازه شارح به نویسنده نسخه در پایان [فیلمها ف: 2 -192]
menhāj-e ma‘refat
مجموعه پندهایی است که با کلمه «ای عزیز» شروع می شود.
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 1276
آغاز: ای عزیز، حضرت عزت اکرم الكريم است. چون گناه کسی عفو کند دیگر آن را به آن گناه عذاب نکند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1885 میلادی = 1302ق، جا: هندوستان؛ با سرلوح مذهب؛ 27گ، اندازه: 18×29/5سم [نسخه پژوهی: 2 -232]
minhāj-ul milla fi tayīn-il waqt wa-l qibla
علیاری، علی بن عبدالله، 1234 - 1327 قمری
aliyari, 'ali ebn-e abd-ol-lah (1819 - 1909)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965)
تاریخ تأليف: هفته اول ربیع القاني 1303ق
بحث مفصلی است درباره قبله و وقت، مخصوصا از نظر هیئت که مؤلف خواسته خوانندگان از کتاب های دیگر مستغنی باشند، این کتاب به عنوان شرح بر بخش قبله و وقت «شرح لمعة» به جهت میرزا حسن (شاید فرزندش میرزا محمد حسن علیاری) تأليف شده است. ضمن بیان هر موضوع قطعه ای از منظومه ای که در قبله نظم شده می آورد و معلوم نشد که از کیست. این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» و چهار «رکن» و یک «خاتمه» است: المقدمة في المبادي و الدوائر و العرض و الطول و فضل الصلاة؛ رکن 1. معرفة الوقت؛ 2. معرفة القبلة؛ 3. معرفة جهة البلاد و قدر انحراف القبلة؛ 4. بیان الصبح و الشفق.
آغاز : الحمدلله الفياض المنعام و الشكر له علی نعمتی السلامة و الاسلام و أشهد أن لا اله الا الله وحده لا شریك له الملك العلام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3058/2
آغاز برابر، انجام: اذ لم یمکن الرجوع کما ینبغی الى ملاحظة هذه الرسالة لاجل العجالة.
خط: نستعلیق، کا: عبدالله موسوی اشتهاردی، تا: 9 محرم 1354ق؛ 214گ (148پ - 1361)، اندازه: 16×10سم [ف: 8-278]
تصوف / فارسی
menhāj-ol molūk va mesbāh-o ahl-es solūk
محمد حسین بن آقا باقر، - 1336 قمری
mohammad hoseyn ebn-e āqā bāqer(- 1918)
نام مؤلف و نام کتاب در دیباچه دیده می شود، در سلوک و عرفان است در سه «عین»: 1. در اطوار شرع مبین و دین متین در هفت «نهر»؛ 2. در اسرار طریقت در شش «نهر»؛ 3. در لوامع انوار حقیقت در سه «نهر». هر یکی از «نهر»ها چند «رشحه» است.
آغاز: هو حسبی. بسمله حمد بیقیاس خداوندی را سزا است که
آیینه دل عشاق را از زنگ غیر بپرداخت و دل دوستان را از صهبای طهور مخمور ساخت. [فهرستواره منزوی 999/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1454
آغاز: برابر؛ انجام: از ملکوت اعلی بمستان دل این حقیر بی بضاعت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ دو برگ نخستین فهرست کتاب است و گویا از خود مؤلف باشد، آغاز دیباچه این فهرست ناقص است، محشی برخی از آنها نشان «منه» هست؛ مهر: ناظم الملك مورخ 1341؛ 77 گ، 16سطر ( 14/5×8)، اندازه: 14 × 20/5 سم [ف: 8-113]
منهاج المناهج- یوحنائیه
منهاج المناهج- حدیث الجمجمة عن عیسی بن مریم (علیه السلام)
منهاج المؤمنين- حاصل الترجمان
منهاج المؤمنين- اعتقادات (ترجمه)
menhāj-ol mo'menīn
حسینی ازغدی، ابوتراب بن ابوالحسن، ق 10 قمری
hoseynī azqadī, abū-torāb ebn-e ab-ol-hasan(- 160)
وابسته به: الاعتقادات = العقائد؛ شیخ صدوق، محمد بن علی ( 381-311 ق)
تاریخ تأليف: رمضان 992ق
در دعاها و اعمال شبانه روز و ایام هفته و ماه و سال و تعقیبات نمازها، به نقل از کتاب های معتبر که با اسم صریح و رمز خاص از آنها نقل می کند، و دارای یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه» می باشد و هر کدام دارای چند فصل: مقدمه: در ترغیب بر دعا و شرایط آن؛ باب 1. فضیلت دعا و تعقیبات نمازها، دارای هشت فصل؛ 2. اعمال شبانه روز، دارای چهار فصل؛ 3. اعمال ماه ها، دارای چهارده فصل؛ 4. در قضای حاجات، دارای چهار فصل؛ 5. در دفع شداید، دارای سه فصل؛ 6. در آداب اکل و شرب، دارای بیست و یک فصل؛ 7. در آداب زواج، دارای بیست و پنج فصل؛ 8 در آداب سفر، دارای نه فصل؛ 9. در دیدن حکام و سلاطین، دارای سه فصل؛ 10. در احراز و تعویذات، دارای پنج فصل؛ 11. در فواید متفرقه، دارای پنج فصل؛ 12. در آداب مریض، دارای یازده فصل؛ خاتمه: در اعتقادات فرقه ناجیه، که ترجمه اعتقادات صدوق است.
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد الفرد الصمد ... أما بعد چون بمؤداي و اذا سألك عبادی عنی فانی قریب اشتغال بدعوات [فهرستواره منزوی 999/8 و 566/9]
آغاز برابر؛ انجام: اتمام یافت کتاب اعتقادات
خط: نستعلیق، کا: روح الامين بن محمد اشتهاردی، تا: 1249ق؛ 220گ، 17 سطر، اندازه: 30720سم [ف: 2-105]
آغاز برابر؛ انجام: علی زین العابدين بعد از آن پسر امام زین العابدين ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح جلد: مقوایی، 446گ، 15 سطر، اندازه: 23/5×13سم [ف: 14-17]
menhāj-ol mo'menīn
محمود بن میرزا علی، ق 11 قمری
mahmūd ebn-e mīrzā ‘alī(- 17c)
در اثبات مذهب امامیه و رد مخالفان در «مقدمه» و هفت فصل» و «خاتمه).
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي ارسل الأنبياء الى الانام ونصب لهم الاوصياء ... اما بعد چنین گوید اقل عبادالله الغني محمود بن میرزا علی که این مختصریست موسوم به منهاج المومنين ...
انجام: در حق شیوخ با ابطال آن تفصیل در کتاب معراج العارفين ذکر کرده ایم، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی صفوة المرسلين محمد و عترته الطاهرين
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2130/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: درویش مصطفی استنبولی، تا: 1065ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 58گ (49ر -106ر)، اندازه: 23×13سم [ف: 5-427]
menhāj-ol mo'menīya dar osūl-e dīn-e yaqīnīya
گلپایگانی، ابوالقاسم بن محمد، - 1092 قمری
golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad(- 1681)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
به درخواست: حاج محمد گلپایگانی
رساله مفصلی است در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «کلمه»: باب 1. توحید و اثبات آن؛ 2. عدل؛ 3. اثبات نبوت؛ 4. اثبات امامت؛ 5. معاد.
[فهرستواره منزوی 101/9 (با عنوان «اصول دین»)]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2272/1 - 12/162
آغاز : الغر المحجلين علی بن ابی طالب بن عبد المطلب بن هاشم
صلوات الله وسلامه علیهم أجمعين إلى یوم الدين اما بعد چنین گوید مؤلف این رساله و محرر این مقاله ابوالقاسم ... که اجماع کرده اند؛ انجام: از حضرت رسول مروی است که باولیائهم اتولا و من اعدائهم اتبرؤ في الدنيا والاخرة پس این رساله احول دین است وبی این طاعت قبول نشود به درگاه واین جمله قانون مذهب است که در حق امام جعفر علیه السلام است.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 128گ، 12-13 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4666]
menhāj-on najāt
سالار سبزواری، حسن بن محمد، ق9 قمری
sālār-e sabzevārī, hasan ebn-e mohammad(- 15c)
تاریخ تأليف: جمعه 19 شعبان 859ق
در اصول و فروع دین؛ مشتمل بر چهار «باب»: 1 بیان اصول دین؛ 2. بیان نمازهای فریضه مشتمل بر مقدمه و پنج فصل؛ 3. بیان روزه مشتمل بر مقدمه و چهار فصل؛ 4. بیان زکات و خمس مرتب بر دو بحث.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی ما هدانا سواء الطريق، و ارشدنا الى ... اما بعد، چنین گوید اضعف عباد الله الباري حسن بن محمد السالار السبزواري ... انجام برای آنکه واجب است تقرب به خدا، و الله الموفق للطاعات ... و اتفق الفراغ من تأليف ... اللهم اجعله فخرا لنا یوم الدين و انفع به عبادك المؤمنين ..
[الذريعه 178/23؛ نسخه های منزوی 997/1 ؛ مشترک پاکستان 1194/2؛ فهرستواره منزوی 566/9]
آغاز: ... یا باشند و عادتشان مختلف باشد از ماهی هفت روز حیض گیرد؛ انجام: برابر
شامل مقدمه دوم از باب دوم تا انتهای نسخه؛ خط: نستعلیق، کا: ملک حسین بن نظام الملك، تا: 958ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 57گ (22پ -78)، 14 سطر (12×7/5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: غره ربیع الثاني 1051ق؛ 53گ (4پ -56ر) [ف: 1-250]
آغاز برابر؛ انجام: بهشتش برند بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ (1230-231ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 16-337]
آغاز: وجودش محال و ممکن الوجود آنکه وجود و عدمش بذات آن یکسان؛ انجام: و اگر او را وارثی نباشد از آن امام است و اگر پدر فرزند خود ... نسخه دارای چهار باب است، باب اول: در اصول دین، در پنج فصل، مابقی سایر ابواب فقه تا فصل سیزدهم در بیان عاقله می باشد؛ خط: نسخ، کا: زید بن شیخ حسین جزائری، تا: قرن 13، جا: بندر دابول؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 121 گ، 21 سطر، اندازه: 11/5 ×19 سم [اهدائی رهبر: 3-743]
آغاز: که چون بر دانستن اصول دین که توحید و عدل ونبوت و امامت و معاد است بطریق استدلال بر جمیع مکلفان واجب؛ انجام: و آنچه حصه امام باشد نگاه دارند و همچنین تا که بامام.
تذکر: در فهرست نا معلوم است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، 85 گ، 15سطر (7×12/5)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 4-1407]
minhāj-un najāt
حویزی، علی بن خلف، - 1088 قمری
hovayzī, ‘alī ebn-e xalaf(- 1678)
سؤالات فقهی میرزا محمد شفیع را که استادش داده با تعبیر ادام الله فیضه» که دال بر حیات اوست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14748/3
آغاز: الحمدلله الذي الهمنا كلمة التقوى، وفقنا للتمسك بالسبب الاقوي ... فقط احادیث طهارت و اوائل صلاة را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1087ق؛ محشی، با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج، 7گ (231پ - 237ر)، اندازه: 14/3 × 19/5 سم [ف: 19641]
menhāj-un najāt = š. hadīs-i talab-ul ‘ilm
کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 فیض قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تأليف: 1042ق ( = انتهاء منهاج النجاة) در شرح و بیان حدیث طلب العلم فريضة علی کل مسلم و مسلمه و این که کدام علم موجب نجات در آخرت می باشد، در بیان اصول عقاید و اخلاق (از اعمال و طاعات جوارحی و طاعات و معاصی قلبی). مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مقصد» و
هر یک در پنج «باب» و هر باب در چند «هداية» است: مقدمه: در بیان این که پیغمبر و اهل بیت او بهترین راهنمایان اند و معنی تقوی و ایمان؛ مقصد 1. اعتقادات و این قسمت مشتمل بر ابواب توحید و عدل و نبوت و امامت و معاد که هریک در ضمن چند هدایه اند می باشد؛ مقصد 2. در اعمال و در این مقصد مستحبات نماز و روزه و سایر اعمال و حقوق اخوان و بیان گناهان کبیره و آداب معاشرت و غیر اینها. کلیه مطالب هر دو مقصد یا عین عبارات اخبار و روایات و یا مضامین آنها می باشد. آغاز: الحمدلله الذي هدانا للدین القويم و النهج المستقيم و الصلوة علی من بعثه بالملة البيضاء و الحنفية السهلة السمحاء و علی آله هداة الناس ... انجام: و ایاك ثم ایاك ان تکون من الفريق الثالث فتهلك هلاکا لا یرجی فلاح و لا ینتظر صلاحك انتهی کلامه اعلی الله مقامه چاپ: مشار عربی، ص 128، تهران، سنگی، 1314ق، رحلی، 29؛ تهران، بی ناشر، 1303ق، 34ص (275-308)؛ [تهران]، سنگی، 1311، وزیری، 51ص (صص1-51)
[فهرست خود نوشت فیض کاشانی 274؛ الذريعة 199/23؛ مشارعربی /928؛ ريحانة الادب 369/4، ایضاح المكنون 589/2 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 431/4؛ فهرستواره منزوی 999/8]
شرح و حواشی:
1- منهاج النجاة (منتخب)
خط: نسخ و نستعلیق، کا: طاهر حسینی انجدانی، تا: جمادی الثاني 1034ق، جا: سلطان آباد؛ جلد: تیماج، 16گ (358ر -1373)، اندازه: 21×17سم [ف: 11-220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره رمضان 1044ق؛ مصحح، محشی با نشان «12» و غیر آن؛ تملک: سید نعمت الله بن عبدالله شوشتری؛ 79گ، 16سطر (12×8)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 34-73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: مقصود بن محمد امین بن همایون محمد بن خواجه حیدر علی جرفاد قانی، تا: غره رمضان 1044ق، جا: شیراز مدرسه امام قلیخان؛ محشی از مؤلف و دیگران؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: خراسانی، جلد: میشن، 31گ، 15سطر، اندازه: 12×16 سم [رایانه ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1044ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 47گ، 24 سطر، اندازه: 15×8/5 سم [اهدائی رهبر: 6-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نصف ربیع الأول 1054ق، جلد: تیماج، روغنی مذهب، 55گ، 22 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد شریف گیلانی، تا: ربیع الثاني 1058ق؛ مصحح؛ 95گ، 16 سطر، اندازه: 34×14سم [ف: 8-4667]
خط: نسخ، کا: بهرام، تا: 1067ق؛ 107گ، 15سطر، اندازه: 29×13سم [ف: 1-280]
خط: نسخ، بی کا، تا: 13 رمضان 1068ق؛ تملک: محمد بن اسماعیل واعظ در 1257ق؛ اندازه: 16×9 سم [نسخه پژوهی: 2-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عزالدین آملی، تا: 15 شعبان 1069ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 32-317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: 1069ق؛ تملک: عبدالله بن محمد مومن بوده در 1293 به سید علی گلپایگانی انتقال پیدا کرده؛ 85گ، 15سطر ( 12/5×7)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: -51]
آغاز و الكف عن المعاصي الواضحة الفاضحة ... فههنا مقصدان ... المقصد الاول
خط: نستعلیق، کا: محمد سنجر بن محمد کاظم، تا: 17 جمادی الثاني 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به «منه مد ظله العالي - منه - منه دام ظله - منه مد ظله»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 62گ، 18سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 3-681]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمد کریجانی، تا: صفر 1072ق؛ 89گ، 15 سطر (9×5)، اندازه: 14×9 سم [ف: 5-680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفی الله، تا: چهارشنبه 1 ربیع الاول 1074ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: تیماج، 77گ، 16 سطر، اندازه: 5/5×9/5سم [ف: 11-404]
خط: نسخ، کا: عوض بن محمد امین رضوی مشهدی، تا: دوشنبه 25 شعبان 1075ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، در پایان کتاب چند سطر است به خط مؤلف مرحوم فیض و ابوالقاسم افصح المتكلمين به تاریخ 1331 این موضوع را تصدیق کرده و یادداشتی از ابوالقاسم جیلانی (ظاهرا همان افصح المتكلمين)؛
مهر: عوض بن محمد امین رضوی مشهدی «حسین منی و انا من حسین» (بیضوی)، «عبده محمد سمیع» (مربع)، «افوض أمري إلى الله محمد سمیع» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 107گ، 15 سطر، اندازه: 11/5 ×18 سم [ف: 7-8]
خط: نسخ، کا: سلطانمحمد بن محمد چریک دماوندی، تا: 1076ق؛ 112گ، 15 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 1-280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلطان محمد بن محمد چربک دماوندی، تا: جمعه 22 صفر 1076ق؛ جلد: میشن، 224، 15 سطر، اندازه: 18×9/5 سم [فهرست عراقی: 1-446]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: دماوندی، محمد باقر بن محمد کاظم، تا: جمعه 6 شوال 1077ق، جا: مدرسه فیضیه؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 14سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 44-16]
آغاز: من کتاب منهج النجاة لملا محمد حسن الكاشي في باب طاعات القلب هداية، أما العقايد فاقل ما یجب اعتقاه علی المكلف هو ما ترجمه قول لا الله الله محمد رسول الله (صلی الله علیه و آله) ثم اذا صدق الرسول فعلیه أن یصدقه فی؛ انجام: الصبي اوامراة و کف الغائب عن لسانه فتعلم ذلك و اشباهمه و تعلیمه حرام و التكسب به سحت الاللتوقي و لدفع المبتني و یجوز حله بالقرآن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ جلد: تیماج، 102ص (232-333)، 25سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 9-368]
آغاز: من کتاب منهج النجاة لملا محسن الكاشاني، في باب طاعات القلب. هداية. أما العقايد فاقل ما یجب اعتقاده علی المكلف و هو ما ترجمة قول لا اله الا الله محمد؛ انجام: و تعلیمه حرام و التكسب به سخت الا للتوقی او لدفع المتنبي و یجوز حله بالقرآن و الاقسام کما في الحديث بخشی از آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، 1گ (172ر-172پ)، 25سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 82-14]
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ مصحح، دارای بلاغ، محشی با امضای «منه دام فیضه»؛ تملک: محمد حسین بن محمد محسن - تابع - مورخ 1137ق، سید احمد عقیلی هاشمی قرشی؛ مهر: «نایب الا یاله» (بادامی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 99گ، 17 سطر (6×13/5)، اندازه: 21×12سم [ف: 2-755]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1083ق؛ 18سطر [ف: 1-355]
آغاز: و یقولون هداية العدل أن الله سبحانه لایفعل القبيح لانه عزوجل عالم بقبحه قادر علی ترکه ... هداية وإذ لا یفعل الظلم والقبیح فما یجب علمه عن العباد فهو موضوع عنهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کربلایی، تا: غره جمادی الاول 1084ق، جا: مدرسه معصومه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 105گ، 18 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 8-4668]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نور بن آقا محمد علی، تا: 13 جمادی الثاني 1084ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ مقابلة بعونه»؛ 74گ (1-74)، 15سطر، اندازه: 13×8 سم [ف: 34-288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ضیاء الدين بن عبدالحسین سبزواری، تا: 1085ق؛ 15 سطر (7×11/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 10-590]
خط: نسخ، کا: قاضی اسماعیل بن شیخ علی، تا: شنبه 6 ذیقعده 1085ق؛ مصحح؛ اندازه: 19×12 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: علیرضا بن اسماعیل سمنانی، تا: جمادی الاول 1086ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373؛ جلد: تیماج، 110گ، 14 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [اهدائی رهبر: 6-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قلی جاپلقی، تا: ربیع الاول 1091ق؛ محشی به لفظ «منه» و «سید علی»؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در 28 ذیحجه 1281 با مهر «معتمد الدولة» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 77گ، 18سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-631]
آغاز برابر؛ انجام: الجاهل علی الرغبه في الدنيا الا باستجراء العلما فقد صار
خط: نسخ، بی کا، تا: 195ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: -675]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد جیلانی، تا: یک شنبه 18 رمضان 1096ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: میر معصوم بن نعمت الله تولمی؛ واقف: میر نعمت الله بن معصوم حسینی تولمی؛ جلد: تیماج، 55گ، 20 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 1-143]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 369
همان نسخه بالا [نشریه: 11-919]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 رمضان 1099ق؛ کاغذ: سپاهانی، 136 گ، 11 سطر (11×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 13-3106]
آغاز: بسمله، لما کان المقصد الأول (کذا) من کتاب المنهاج النجاة اهم و ادق و الطف قد کتبه علی هذه الحواشي بخط منحوس ... فانا اقول المقصد الأول للاعتقادات باب التوحيد؛ انجام: و انما خلقت الجنة لاهل الايمان و خلقت النار لاهل الكفر کذا عن الصادق علیه السلام ... و لم اتلوها بباقی مقاصده (کذا) في العبادات و الطاعات لكثرة و رودها في الكتب المبسوطة ... تنها شامل مقصد اول می باشد و به گفته کاتب: «ابو تراب کون آبادی به دلیل اهمیت آن و بودن مقصد دوم در سایر کتب مبسوط نیازی به ذکر آن نیست لذا با خط زشت و نازیبای خود آن را در این حواشی نقل نمودم»؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337 [ف: 5-293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ خود منهاج النجاة فیض کاشانی شامل دو یا سه نسخه ناقص بوده که به هم چسبیده و تشکیل یک نسخه کامل را داده است؛ محشی بسیار که یکی از مهم ترین آنها از شخصی است به نام «باقر» که از خود به عنوان المحرره باقر» یاد می کند، همین شخص در برگ اول (عنوان) ابیاتی از سروده های خودش آورده، در دو برگ نخست قبل از شروع متن متفرقاتی از جمله ابیاتی به زبان فارسی از این سرایندگان به خطوط مختلف آمده: آقا طالب آملی، مولوی جلال الدين رومی، سعدی شیرازی، لمحرره باقر (که نقل شد)، مولانا سحابی، آخوند ابو نصر، صحبتی، آخوند ملا لاادری، حکیم شفایی، حسن بیک رفیع، حسن خان، بابا فغانی و بابا افضل؛ جلد: تیماج، اندازه: 22/3×12/5 سم [ف: 27/1-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد سعید، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 89گ (1پ-89پ)، 15سطر، اندازه: 11×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1574]
خط: نسخ، کا: پسر صدر الشيرازي، تا: قرن 11؛ با تاریخ مقابله که در غره جمادی الثاني 1121 بوده، محشی با رمز «مد ظله»، مجمع البحرين ...؛ مهر: «ابراهیم 1196» (بیضی)؛ تملک: محمد ابراهیم قزوینی، محمد محسن بن محمد ابراهیم با مهر «ان الله یحب المحسنين»، محمد تقی بن حاجی عبدالغفور با مهر «عبده محمد تقی»؛ جلد: تیماج، 195 گ، 15 سطر (11×6)، اندازه: 19611سم [ف: 2-187]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ گویا از روی نسخه علم الهدي فرزند فیض کاشانی که در اصفهان به تاریخ نوزدهم شوال 1075 نوشته بود، مصحح، با نشانی بلاغ؛ تملک: بهاء بن محمد به تاریخ 1160 با مهر «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضی)، ابوالقاسم بن سید مهدی بن سید محمد باقر به تاریخ 9 ربیع الاول 1333؛ مهر: «عبده رضا الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 98گ، 14 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 15-218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 31 گ، 24 سطر، اندازه: 29×19سم [اهدائی رهبر: 6-142]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 551/1
همان نسخه بالا[اهدائی ف: -266]
آغاز: برابر، انجام: و یجب علی المتخلى ستر العورة و انحرافه پنج برگ اول کتاب است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 12سطراف: 306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، مقابله شده با عبارت «بلغ المقابلة إلى هنا بحمد الله سبحانه برگ 99» ؛ 50گ (99-50)، 22-21 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 34-79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 89گ، 15 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [اهدائی رهبر: 6-142]
کا: زکی الدين، تا: قرن 11 و 12ق، برای مولانا محمد صادق پسر عبدالکریم [نشریه: 7-302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم حسینی فرزند میر محمد زمان سبزواری، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 54گ، 26 سطر، اندازه: 12/5 × 23/5 سم [ف: 24 -389]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 626 ط
همان نسخه بالا [مختصر ف: -895]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالأقرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 154ص (160-7)، 20-18 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 3/40-222]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 20گ (2پ-21ر)،
29 سطر (11/5 ×16)، اندازه: 21×16سم [ف: 5-680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 87 گ، 14× 15سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 8-4667]
آغاز: ما وصفناه من کرم الله وقدرته صدقا وعدلا و حقا و کذلك یضحك علیه ارباب البصاير في الدين اذا طلبت المغفرة بغیر سعی لها ... باب طاعات القلب هداية طاعات القلب هی صفاته الحميدة واخلاقه الحسنة؛ انجام: هداية فاذا تطهرت فتطیب فان رکعتین تصلیها متعطرا افضل من سبعین ركعة .. و تقول عند خروجك من بیتك بسم الله الذي خلقنی فهو یهدین والذی هو یطعمنی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 29گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4668]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن حسنعلی، تا: 1102ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 83گ، 15 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف مخ: - 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کاتب، محمد رضی، تا: 1106ق؛ جلد: مقوا، 110گ، 18 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 11-405]
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1109ق؛ کاغذ: سپاهانی، 94گ (15پ -108پ)، 15 سطر (14×7/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 8 -218]
آغاز: برابر 1121
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 رمضان 1121ق، جا: دامغان؛ جلد: تیماج عنابی، 15 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 11-326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالواسع بن حاجی محمد حسین مهماندوستی، تا: 1121ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالله دامغانی؛ 171 گ، 15سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 2/47-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد زمان، تا: 11 جمادی الثاني 1123ق؛ مصحح، با علامت مقابله؛ جلد: مقوا، 102گ، 13سطر، اندازه: 17×11سم [ف: -261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله الحسيني بن ابی المعالي، تا: 1128ق، جا: نجف اشرف جلد: تیماج، 106ص (49-155)، 20سطر ( 13/5×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 9-466]
خط: نسخ، کا: حیدر حسینی شنب غازانی، تا: 1130ق؛ افتادگی: آغاز کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 104گ، 16 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 19×14 سم [ف: 5-680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1130ق؛ مهر: «لااله الا الله الملك الحق المبين محمد علی 1130» (مربع)؛ جلد: چرم، 89گ (1پ - 89پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [مؤيد: 1-405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1131ق؛ مصحح، محشی؛ 174ص، 17 سطر، اندازه: 16× 20 سم [ف: 3/40-60]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی، تا: شنبه 12 جمادی الثاني 1134ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: ملا محمد شهیر به دوار، تا: 9ذیحجه 1140ق، به درخواست محمد تقی؛ واقف: آقا فاضل فرزند شیخ علی اکبر جلوخانی قزوینی، 1369ق؛ جلد: تیماج، 131گ، 13 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 2-413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ابو علی عبدالله بن صدرالدین محمد بن ابراهیم، تا: 1141ق؛ واقف: محمد علی صفوت، مرداد 1332؛ جلد: تیماج، 167گ، 17سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 11-405]
خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن شیخ علی، تا: صفر 1142ق؛ اندازه: 10×15/5 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1151ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1410]
آغاز: کتبها بالتماس بعض الاخوان نفعه الله به سایر اهل الايمان اعلم أن خیر هاد الى الله عزوجل؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پنج شنبه 17 رمضان 1158ق؛ فاقد خطبه است؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن، 97گ، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [اهدائی رهبر: 6-142]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1167ق؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین بن حاجی جعفر به تاریخ 1230، ملا علی به تاریخ 1199؛
مهر: «عبده الراجي محمد حسن» (بیضی)، «احتشام الملك» (بیضی)؛ 153 گ، 12سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 24-327]
آغاز بهمالن یضل ولن یزل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1168ق [الفبائي: 565]
آغاز: یزل و یضل و من جعلهما أمامه قاداه الى الجنة و من جعلهما
خلفه ساقاه الى النار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1177ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد» (بیضوی)؛ واقف: ملا کلبعلی تبریزی؛ جلد: تیماج، 90گ، 16سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 2-293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم بن سید حسین موسوی خوانساری، تا: 28 صفر 1183ق؛ با یادداشتی به قلم مرحوم آقا سید محمد هاشم بن زین العابدين چهار سوقی اصفهانی مورخ 1285 ق با مهر: «محمد هاشم بن زین العابدين الموسوي»؛ جلد: تیماج، 59گ، 17سطر، قطع: رقعی [ف: 2/24-187]
آغاز برابر؛ انجام: تمت الكتاب في یوم الاحد رابع عشرین شهر جمادی الاخرى 1188
خط: نسخ، بی کا، تا: 1188ق؛ جلد: گالینگورا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن درویش محمد چیت ساز، تا: 26 ربیع الاول 1188ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 61گ (2پ -62پ)، 20-15 سطر [ف: -111]
آغاز: برابر
شامل دو مقصد و ده باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1193ق؛ 66گ، 19سطر، اندازه: 21×11سم [ف: 2-9]
خط: نسخ، کا: وهاب حسینی، تا: 1198ق؛ از روی نسخه 1152 نوشته شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 103گ (1پ -103پ)، 15 سطر (12×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 5-680]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مقابله شده؛ تملک: فرهاد میرزا؛ 129گ، 11 سطر (10/5×6)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 5-680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 99گ، 14 سطر، اندازه: 17×9سم [ف: 8-4667]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 45گ (157پ -201پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 33/2-193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ واقف: حسین کی استوان؛ جلد: تیماج، 77گ، 16سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-406]
آغاز برابر؛ انجام: فضلا عن قریتك او بلد تک.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ ناقص است؛ جلد: تیماج، 81گ، 12 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 11-406]
آغاز: هداية أن الله جل وعزلم یفرغعن الأمر کما زعمه اليهود بل هو کل یوم في شأن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1203ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 136 گ، 15 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 8-4668]
خط: نسخ، کا: اردکانی، ابن ابوالحسن، تا: 1207ق؛ اندازه: 10×14/5 سم [نسخه پژوهی: 3-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد مقیم موسوی، تا: 1211ق؛ تملک: احمد بن حسین حسینی؛ جلد: تیماج، 157گ، 18 سطر (18×6)، اندازه: 20/5×14 سم [ف: 15-273]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی، تا: جمعه 15 جمادی الاول 1216ق؛ جلد: تیماج، 81گ (90ر -170پ)، 18سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 24-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا بنیاد علی مراغی، تا: 27 صفر 1216ق؛ مصحح، با نشانه بلاغ؛ جلد: مقوا، 91گ، 16سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 2-548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1219ق؛ جلد: تیماج، 109گی، 13 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 8-4667]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن کریم قمی کهکی، تا: 1221ق، جا: شیراز [نشریه: 7-134]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: زلفعلی بن امامقلی، تا: 1225ق؛ 68ص (52-119)،
14سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4667]
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مرشد، تا: عید غدیر 1232ق؛ مهر: «... کریم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 46 گ، 12سطر، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [مؤيد: 3-358]
خط: نسخ، کا: میر سید محمد بن میر محمد هادی بن میر مؤمن بن میر محسن بن میر شریف بن میر نورالله بن سید محمدشاه حسینی مرعشی شوشتری، تا: 17 جمادی الثاني 1243ق؛ مصحح، محشی با علایم «صحاح، مصباح، صراح، دستور، ص»؛ جلد: تیماج، 62گ (217ر -278ر)، 23 سطر [ف: -261]
جنگی؛ بی کا، تا: 1243ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/3×10 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی، ابوالحسن بن محمد هادی، تا: 1249ق؛ 17 سطر (11×5)، اندازه: 15×10سم [ف: 16-272]
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، محمد طاهر بن محمد صالح، تا: سه شنبه 12 محرم 1252ق، جا: سمنان؛ 25گ (108پ -132ر)، 30سطر (10×20/5)، اندازه: 28×16سم [ف: 10-1832]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: میشن، 168ص (67-234)، 14سطر (12×6/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 9-399]
آغاز: برابر؛ انجام: و لاحول ولاقوة الا بالله و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ جلد: مقوا، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: کاشانی، علی بن مهدی، تا: 1261 ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن ملاعلی ونری لنجانی، تا: 7 رجب 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 49گ (109پ -157پ)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5-371]
از باب المعاصي تا پایان؛ خط: نستعلیق، کا: کوکدی جرفاد قانی، محمد تقی بن محمد رضا، تا: یک شنبه 20/ 2/ 1265ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 31گ (65پ-95ر)، 15 سطر (5/5×11)، اندازه: 18×11سم [ف: 8-152]
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد فراهانی، تا: ذیحجه 1274ق؛ 23 سطر (15/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 -731]
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: میرزا محمد فراهانی، تا: ذیحجه 1276ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-609]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالله بن اسمعیل، تا: ذیقعده 1278ق؛ 33گ (40پ -72ر)، اندازه: 30×20سم [ف: -249]
خط: نستعلیق ریز، کا: میر سید حسین ابن مهدی احوال تهرانی، تا: دهه اول ربیع الثاني 1280ق، جا: تهران مدرسه صدر پهلوی مسجد سلطانی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 16 سطر (14×7)، اندازه: 16×12سم [ف: 16-137]
آغاز: برابر؛ انجام: الى ههنا کلام المصنف عامله الله تعالی بفضله و کرمه و لطفه
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1 رمضان 1283ق؛ اهدایی: شریعتمدار ساوجی؛ جلد: تیماج، 72گ (1پ - 72ر)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [اوراق عتیق: 2-485]
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن آقا رضا گلپایگانی، تا: غره ربیع الثاني 1302ق؛ 34گ (1پ -34پ)، اندازه: 17×22/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -187]
آغاز: برابر؛ انجام: و لوالدیهم بحق محمد و آله الطيبين الطاهرين، کا: محمد علی، تا: 10 شوال 1303ق؛ اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 368-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی ابن حسنعلی دهقی، تا: 1306ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 54گ، 16 و 18 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 16-247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملا غلام حسین کرمانی، تا: 10 محرم 1313ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 128گ (1پ -128ر)، 12سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 5-2170]
آغاز: برابر؛ انجام: ثلث و ثلاثین و مائه بعد الف و الحمدلله اولا و آخرا
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1333ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: الحمدلله اولا و آخرا سنه 1342
خط: نسخ، بی کا، تا: 1342ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و هو تاریخ اتمام تصنیفه
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
بی کا، بی تاز [میراث اسلامی: 5-620]
آغاز: برابر؛ انجام: و یتوصل باستفادة العلم بها الى الملك.
بی کا، بی تا، 32گ (103پ -134پ)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه دام ظله عفی عنه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 83گ، 17سطر (15×6/5)، اندازه: 21/3×13/3 سم [ف: 18-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ خریداری از محمودی 1383/10/28، جلد: تیماج، مجدول، 51گ (1پ- 51پ)، 19 سطر (15×8)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: چرم، 46گ (36پ -81پ)، اندازه: 15×9/5 سم [مؤيد: 2-267]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ اوراقی از ابتداء و اواسط واواخر آن افتاده بوده و در سنه 1280 محمد هادی آنها را نوشته؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 81ص، 13 سطر، اندازه: 19/5×14 سم [ف: 1- 331]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا حکم من یظهر لك الصداقة فکیف من یجاهر بالعداوة احذر عروك مرة و احذر صدیقك الف مرة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 161گ، 19 سطر، اندازه: 20×10سم [ف مخ]
آغاز: علی التوكل في امر الرزق لامحالة انشاء الله التأييد هداية التفويض انما یکون في مراد لاتعلم یقینا ان لك فیه صلاح وفساد ... هداية الرضا ترك السخط قال الله تعالی رضی الله عنهم و رضوا عنه؛ انجام: هداية الوظيفة الثانية مراعاة حقوق الصحبة فمهما انعقدت الشركة وانتظمت بینك وبین شریکك الصحبة فعلیك حقوق ... قال النبي (صلی الله علیه و آله) مثل الاخوين مثل اليدين تغسل احدیهما الاخرى
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 19 گ، 14 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف مخ: 2-549]
آغاز: برابر؛ انجام: و احذر ان تکون من الفريق الثاني
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (از آخر آن فقط چند سطری ساقط شده)؛ جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [فهرست عراقی: 1-447]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 69گی، 17سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 279-1]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1367]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد ارباب قمی، بی تا؛ کاتب نگارنده اربعین الحسينيه با حواشی از او با امضای محمد القمي، مقابله شده؛ با دو یادداشت از محمد رضا بن حاجی میرزا نصر الله مستوفی گرکانی یکی مورخ شب جمعه 16 ذیحجه که آقا میرزا محمد همین نسخه را در منزل او می نوشت و دیگری مورخ ربیع الثاني 1301 به جهت یادگار؛ 67گ، 18 سطر، اندازه: 21×16سم [صد و شصت نسخه: 38]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الحرمه بان خنته في اهله و ولده او نحوه فلا وجه للاستحلال و الاظهار له لانه.
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 125ص (65-189)، 13سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3/24-84]
آغاز برابر، انجام: و اغلب حظوظ النفس الأكل و الوقاع و قصد الخير بهما غیر ممتنع لمن غلب علی قلبه هم الآخرة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 33گ (62 ×94)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 25-2]
آغاز: برابر
انجام: مکن اندر میان هر دو تو فصل - دل بحق ده اگر دلی داری - چون که از وی رسد تو را یاری.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 251ص (230-480)، اندازه: 21×14سم [ف: 10-1530]
minhāj-un najāt (mn.)
وابسته به: منهاج النجاة = شرح حدیث طلب العلم؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
کاشان، عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: 11/5
خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 22×14سم [نشریه: 11-953]
minhāj-un najāt
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2428
آغاز: الله و عترته و اهل بیته
خط: نسخ، کا: حیران یزدی، غلامرضا، تا: 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 92گ، 15سطر (10×5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 4-1290]
minhāj-un našr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 32/3 خوئی
خط: نسخ تحریری، کا: شاه رضا حیدر کهنموئی، تا: قرن 10؛ 2 ص (130-131) [ف: 7-286]
menhāj-on našr fe-1 qerā’āt-el ‘ašr
مقری، حسین بن عثمان، ق9 قمری
maqrī, hoseyn ebn-e “osmān(- 15c)
در قواعد تجوید و قرائت و اختلاف قراء و دیگر مطالبی که مربوط به این فن می باشد، در بیست و هشت «باب»: 1. در نزول قرآن و وجوه قراءات؛ 2. در اسامی قراء عشره و روات آنها؛ 3. ذکر اتصال اسناد قراءات؛ 4. بیان تجوید؛ 5. بیان استعاذه؛ 6. بیان بسمله؛ 7. بیان میم جمع؛ 8 بیان ادغام کبیر؛ 9. بیان هاء ضمیر؛ 10. بیان مد و قصر؛ 11. بیان دو همزه در یک کلمه؛ 12. بیان دو همزه در دو کلمه؛ 13. بیان همزه مفرده؛ 14. نقل حرکت همزه به ساکنی که پیش از اوست؛ 15. در سکت به ساکنی که پیش از همزه است؛ 16. وقف حمزه و هشام بر همز؛ 17. بیان ادغام صغیر؛ 18. احکام نون ساکنه و تنوین؛ 19. فتح و آماله بین اللفظين؛ 20. مذهب کسائی در اماله هاء تأنيث؛ 21. تفخیم و ترقیق راءات؛ 22. تغلیظ و ترقیق لامات؛ 23. وقف بر اواخر کلمات؛ 24. وقف بر مرسوم الخط؛ 25. فتح و سکون در یاءات و اضافه؛ 26. اثبات و حذف در یاءات زائده؛ 27. خواندن قراءات به افراد و جمع؛ 28. تکبیر در قرائت ابن کثیر. مؤلف، این کتاب را بر اساس کتاب «النشر في القراآت العشر» استادش شمس الدين ابوالخیر محمد بن محمد معروف به ابن جزری ( 833ق) و در حیات وی نگاشته است. در قسم چهارم از باب چهارم با عبارت «علامه جزری فسح الله مدته» از او یاد کرده است. در آغاز کتاب، چنین آمده: « ..... پس محرر این حروف ... حسین بن عثمان ... کثرت وقاحت را سرمایه خود انگاشت و با وجود قلت بضاعتی که در این صناعت داشت عقد عروس کتابی فارسی به طریق نشر در قراآت عشر را نصب العين خود ساخت ...». در باب سوم که در ذکر اسناد قراآت است، آورده: «و چون این کتاب به طریق نشر نوشته می شود و این فقیر حقیر تاب الله علیه اسناد قراآت نیز هم از طریق این کتاب می آورد و می گوید که روایت می کنم قراآت عشر را از علیا حضرت شریعت مآب ... الشيخ شمس الملة والحق والتقوی ... ابی الخير محمد بن محمد بن محمد بن الجزري اعلی الله الولي شأنه الولي بحق النبي و بعضی به اجازه و بعضی به قرائت قرآن حضرت و بعضی بیشتر به سماع از لسان مبارک جناب او و بعضی بر قرائت غیر بر حضرتش و بعضی اسانید قرا آتش به هر روایتی این است ....
آغاز: الحمدلله الكريم علی انزال القران العظيم بالسبعة الاحروف تیسرا و تقریبا علی هذه الامة ... پس محرر این حروف و مقرر این کلمات تراب اقدام خویدمی خدام اهل القرآن حسین بن عثمان: کثرت وقاحت را سرمایه خود انگاشت و با وجود قلت بضاعتی که در این صناعت داشت عقد عروس کتابی فارسی به طریق نشر در قراآت عشر نصب العين خود ساخت ... اگر چه جمال القراء في زمانه و شیخ الاقراء في اوانه شمس الملة والدین محمد السمرقندي علیه الرحمه اساس این قواعد را در سبعه نهاده
آغاز برابر؛ انجام: کفوا احد في الوصل ف و في الحالير ظش و في الوقف نقل او ابدال ف فقال کفا کفوا
خط: نسخ، کا: بهلول بن احمد بن بهلول سروالی، تا: 19 ربیع الاول 838ق؛ محشی منقول از کتاب «المفيد في التجويد» تأليف محمد حسین کاشانی؛ وقفی مدرسه فاضلخانانتقالی به کتابخانه 1363؛ 210گ، 17 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 23-185]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بهاء الدين عثمان بن عوض بن محمد قاری مشهور به شیرازی، تا: پنج شنبه 8 صفر 853ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 142گ، 19 سطر، اندازه: 18/5×13/5 سم [ف: 3-519]
آغاز: حفص بنویسد تا آن کس که موافق چنان آیه با ایشان خارج شود و آن شخص که مخالف باشد؛ انجام و آتنا في الدارين حسنة فانك مجیب الدعوات و غافر الخطيئات
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 194گ (1ر-194ر)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 26-159]
آغاز برابر؛ انجام: قف، الله اکبر، صل، الرحيم، قف، الم نشرح و سه وجه دیگر آنست که احتمال دارد که تکبیر یا از اول ....
ابواب آن در نسخه ها متفاوت است، این نسخه دارای 27 باب است و چند برگ از باب 27 افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد علی بن
ابی الحسن حسینی با مهر «افوض امری الى الله الغني عبده محمد علی الحسيني» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 185 گی، 19سطر (13×5/5)، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [ف: 38-633]
آغاز: گوش هوش را بنغماء أصفاء او داشته بل همواره قلب و قالب خود را باو گماشته؛ انجام: تمت کتاب منهاج انشر علی ید الاحقر ... ابن عالیجاه ... محمد تقی زارع المذنب الخاطى العاصي محمد ابراهیم غفر الله ذنوبهما و ستر عیوبهما في عصر یوم الاربعين 12 شهر ذی قعده الحرام من شهور سنه 1248
کا: محمد ابرهیم ابن محمد تقی زارع، تا: 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ 91گ، 17 سطر (14×8/5)، اندازه: 15×16 سم [ف: 1-182]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 214ص، 32-22 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 7-379]
آغاز: برابر؛ انجام: و وسيلة لقبول اعمالنا و ستر القبايح افعالنا و موجبا التحسين احوالنا و آتنا في الدارين حسنه فانك مجیب الدعوات و نما فر الخطيا تانجامه نسخه - تمام شد اصول کتاب منهاح في القراآت العشر، امیدوار که کتاب فرش بتوفیق مالک عرش همچو اصول بحصول پیوندد ان شاء الله تعالی
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 165ص، 15سطر [ف: 1-363]
minhāj-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl
بیضاوی، عبدالله بن عمر، - 685 ؟ قمری
beyzāvī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘omar(- 1287)
کتاب از متون معتبر اصول فقه اهل سنت است. ابوطالب بن احمد الموسوي. کاتب نسخه شماره 21121 آستان قدس (منهاج الوصول) - بدون ذکر مأخذ - در برگ آخر نسخه نگاشته است: «اعلم أن المصنف اخذ کتابه من الحاصل للفاضل تاج الدين الأرموي و الحاصل اخذه مصنفه من المحصول للامام فخر الدين و المحصول استمداده من کتابین لا یکاد یخرج عنه غالبا احدهما المستصفى لحجة الاسلام و الثاني المعتمد لابی الحسين البصري حتی رایته ینقل منهما الصفحة أو قریبا منها بلفظهما و سببه علی ما قبل انه کان یحفظهما کذا قاله الشارح المصري و کان اسم المصنف عبدالله و لقبه ناصر الدين و کنیته ابو الخير بن محمد بن علی البيضاوي و بیضا قرية من اعمال شیراز توفی في سنة خمس و ثمانین و ستمائة في تبریز و قبره هناك و دخل قبل القضاء تبریز فصادف دخوله مجلس اجلاس بعض الفضلاء فجلس في صف النعال فاورد المدرس اعتراضات و زعم ان احدا من الحاضرين لایلی جوابها فلما فرغ من التقرير شرع البيضاوي في الجواب فقال المدرس لا اسمع کلامك حتی اعلم
انك فهمت ما قررته فقال البيضاوي اعد کلامك بلفظه ام بمعناه فبهت المدرس فقال اعدها بلفظها فأعادها فین ان في ترکیب الفاظها لحنا ثم انه اجاب عن تلك الاعتراضات باجوبة شافية ثم اورد لنفسه اعتراضات و طلب الجواب فلم یدر المدرس فقام الوزير من المجلس و اجلس البيضاوي مکانه و سئل عنه و طلب البيضاوي القضاء فاعطاه و اکرمه). کتاب مرتب شده بر یک «مقدمه» و هفت «کتاب» است: المقدمة ففی الاحكام و متعلقاتها، در دو «باب»: 1) في الحكم (در سه فصل)، 2) في ما لابد للحکم منه و هو الحاكم والمحکوم علیه و به (در سه فصل)؛ کتاب .در ادله شرعیه، شامل پنج باب: 1) اللغات (در نه فصل)، 2) الأوامر و النواهي (در سه فصل)، 3) العموم و الخصوص (در سه فصل)، 4) المجمل و المبين (در سه فصل)، 5) الناسخ و المنسوخ (در دو فصل)؛ کتاب 2. السنة، شامل دو باب: 1) في افاله (در پنج مسئله)، 2) في الأخبار (در سه فصل)؛ کتاب 3. في الاجماع، شامل سه باب: 1) في بیان کونه حجة (در شش مسئله)، 2) في انواع الاجماع (در شش مسئله)، 3) في شرایطه (در پنج مسئله)، کتاب 4. القياس، شامل دو باب: 1) في بیان انه حجة (در چهار مسئله)، 2) في ارکانه (در دو فصل)؛ کتاب 5. في دلالیل اختلف فیها، شامل دو باب: 1) في المقبولة منها (در شش مسئله)، 2) في المردودة (در دو مسئله)؛ کتاب 6. التعادل و التراجيح، شامل چهار باب: 1) في تعادل الامارتين في نفس الأمر، 2) في الأحكام الكلية للتراجیح (در چهار مسئله)، 3) في ترجیح الاخبار در هفت وجه)، 4) في تراجیح الاقيسه (در پنج وجه)؛ کتاب 7. الاجتهاد و الافتاء، شامل دو باب. (وفادار مرادی)
آغاز: تقدس من تحمد بالعظمة و الجلال و تنزه من تفرد بالقدم و الكمال ... و بعد فان اولی ما تهم به الهمم العوالي
انجام: الثالثة انما یجوز في الفروع وقد اختلف في الأصول و لنا فیه نظر و لیکن هذا آخر کلامنا و الله الموفق و الهادي تم.
چاپ: مصر، 1326ق، به همراه مسلم الثبوت بهاری و مختصر ابن حاجب در مطبعه حسینیه مصر (1326ق) چاپ شده؛ مصر، 1326ق؛ مصر، 1370ق؛ مصر، 1389ق؛ سوریه، دمشق، 1410ق
[الذريعة 178/23؛ کشف الظنون 1878/2؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 618/1؛ دنا 10: 278-279 (40 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول؛ حسنی سمرقندی، حسن بن ... بن محمد (- قرن 7)
2- معراج الوصول في شرح منهاج الاصول؛ ایکی، مجدالدین (-8)
3- المصباح الوهاج في شرح المنهاج؛ محمد بن مجتبی (-8)
4- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول (مختصر)؛ بالاخانه ای، سیف الدين (-8)
5- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول؛ بالاخانه ای، سیف الدين (-8)
6- حاشية منهاج الوصول؛ ابن جماعه، محمد بن ابراهیم (639-733)
7- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول؛ عبری، عبید الله بن محمد (743ق)
8- السراج الوهاج في شرح المنهاج؛ جاربردی، احمد بن حسن (746ق)
9- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول؛ اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن (674-749ق)
10- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول؛ اسنوی، محمد بن حسن (764-695 ق)
11- نهاية السؤل في شرح منهاج الاصول الى علم الاصول؛ اسنوی، عبدالرحیم بن حسن (704-772ق)
12- دلیل الحصول في شرح منهاج الوصول؛ کازرونی شیرازی، احمد بن ابی بکر (-9)
13 - التذكرة المحتاج الى احادیث المنهاج؛ ابن ملقن، عمر بن علی (804-723 ق)
14- مناهج العقول في شرح منهاج الوصول؛ ابن جماعه، محمد بن ابی بکر (749-819ق)
15- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول = مختصر تیسیر الوصول الى منهاج الاصول؛ امام الكاملية، محمد بن محمد (808-864ق)
16- حاشية شرح منهاج الوصول الى علم الاصول
17- سراج العقول في شرح منهاج الوصول الى علم الأصول
18- شرح منهاج الوصول الى علم الاصول (8 عنوان)
19 - شرح منهاج الوصول الى علم الاصول (مختصر)
20- مناهج العقول في شرح منهاج الوصول
21- شرح منهاج الوصول الى علم الأصول اردبیلی، عبدالرحمن بن عطاء الله
22- ایضاح الاسرار في شرح المنهاج خنجی، زین الدين
کا: ابو حامد محمد بن علی بن قاضی ابی بکر یزدی، تا: 714ق [نشریه: 7-713]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن تاج جیلی، تا: سلخ محرم 739ق، جا: تبریز؛ محشی با رمز «هش» و غیره؛ جلد: تیماج، 70گ، 11سطر، اندازه: 15/8×11/6 سم [ف: 16-482]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 15 جمادی الاول 758ق، جا: دمشق؛ مصحح، محشی؛ 78گ، 13 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 50-10]
در مقدمه و هفت کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حسن بسطامی شافعی، تا: یک شنبه 6 شوال 760ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 32گ (78پ-109ر)، 21 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 5-242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 10 ربیع الثاني 781ق؛ جلد: تیماج مذهب، 30گ، 17سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 25-157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد خطیب اربلی، تا: 788ق، جا: اربل خانقاه مظفریه؛ جلد: تیماج، 422ص، 9- 15 سطر، اندازه: 17×13 سم [ف: 4-119]
خط: نسخ، کا: عبد المطلب بن محمد بن عبدالمطلب حسینی عبیدلی، تا: 798 ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی؛ 33گ (128پ - 160ر)، 21 سطر، اندازه: 10/5× 7 سم [ف: 22-289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حسن بن محمد بخاری حایری، تا: قرن 19 محشی با رمز «ها»؛ واقف: فاضل خان، 1362 شمسی؛ جلد: میشن، 28گ، 18 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 16-484]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 9، 45گ، 15 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 1-280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظام الدين بن محمد الترمذي، تا: 9 رمضان 803ق، جا: بخارا مدرسه خان؛ تملک: محمد افندی؛ 78گ (95پ - 172پ)، 11سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 2-115]
آغاز: من اثباتها و نفیها لاجرم رتبناه علی مقدمة و سبعة کتب اما المقدمة
خط: نسخ معرب، کا: ابراهیم، تا: 24 ربیع الاول 823ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 88 گ، 12 سطر، اندازه: 12×16/5سم [ف: 13-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عمر بن احمد عمریطی [کذ] ازهری، تا: سه شنبه 3 شوال 143ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 16گی، 25 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 16-484] و [اهدائی رهبر: 11-507]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1326
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 239]
خط: نسخ، کا: احمد بن منصور عمری میلانی، تا: یک شنبه 20 محرم 861ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 19گ (3پ -21پ)، اندازه: 19×27/5سم [ف: 2-480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حمصی، تا: 866ق؛ تملک: عبدالقادر بن عمر، شیخ ابی الجواد دلال کتب رجب 1007ق، محمد بن حاج رجب شهیر به ابن القاوقچی؛ کاغذ: سمرقندی، 48 گ، 13 سطر، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: 3-1357]
خط: نسخ، کا: حمزه بن حسین بن یحیی بن متوکل، تا: 880ق، جا: جیران؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 43گ (138پ -180پ)، 18سطر (12×7)، اندازه: 18×13سم [ف: 8-647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ واقف: ملا موسی جیلانی؛ جلد: تیماج، 83گ، 11سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 16-484]
آغاز: ما اثر جنسه في جنسه ایضا و المؤثر ما اثر حنسه فیه. مسأله المناسبة لاتبطل بالمعارضة لان الفعل وان تضمن ضرر از ید من نفعة لایصیر نفع لکن یندفع مقتضاه. الخامس الشبه ... السادس الدوران ... السابع التقسيم ... الثامن الطرد ...... الباب الثاني في الافتاء و فیه مسائل ... الثانية انما یجوز في الفروع وقد اختلف في الاصول و لنا فیه نظر. و لتکن هذا آخر کلامنا. و الله تعالی الموفق و الهادي للصواب ن ن و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ 2گ (31پ- 32پ)، 15 سطر (13×9)، اندازه: 13/5 ×17 سم [سنا: ف: 1- 356]
خط: نسخ، کا: طلوسی شامی، زین الدين بن علی، تا: 14 ربیع الثاني 939ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 37گ، 18سطر (12×6/5)، اندازه: 18612/5 سم [ف: 8-411]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1/ 40 خط: نسخ، کا: احمد بن بقاء الله، تا: 966ق؛ 84گ (1-84)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [نسخه پژوهی: 3-68]
تهران: عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 168
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 20 جمادی الثاني 992ق؛ محشی به امضای: «م ص» و «م ح»؛ تملک: محمد باقر بن میرزا حسن بن علاء الدين حسینی مشتهر به خلیفه سلطان؛ واقف: حسنعلی شاهرخی، 1337/4/2، جلد: تیماج مذهب، 131 گ، 1 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-633]
آغاز: معاشهم و استصرارهم بالاشتغال باسبابه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نعمه الله، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: سید نعمت الله بن عبدالله جزائری؛ در ظهر صفحه اول به خط مغایر و متأخر آمده: «این نسخه منهاج بخط سید جلیل سید نعمة الله بن عبدالله بن محمد الحسيني الموسوي الجزائري معروف است»؛ واقف: سید محمد شوشتری، 1309؛ جلد: مقوا، 97گ، 9 سطر، اندازه: 28×15سم [ف: 16-485]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الله حسینی نجفی، تا: ذیقعده 1001ق؛ افتادگی: انجام؛ ؛ 9 سطر (11×6)، اندازه: 19×12 سم [ف: 2-345]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن علی بن عبدالعالی، تا: 1018ق؛ 9 سطر (12×7)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-837]
خط: نسخ، کا: علی بن شعبان بن حسام، تا: جمعه 12 جمادی الثاني 1024ق؛ 88گ، 9 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1-140]
خط: نسخ، کا: زین العابدين، تا: 22 جمادی الاول 1223ق؛ مهر: عبده حسن بن محمد رحیم» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 38گ، 16سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2-39]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ -13ر)، 25سطر (15×9)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 8-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا عبد الرحمن کرمانشاهی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 37گ، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: -307]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 7 ربیع الاول 1256ق؛ جلد: میشن، 19گ (88پ- 106پ)، 19سطر [ف: 5- 460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید ابو طالب بن احمد حسینی موسوی خوانساری، تا: دوشنبه 20 محرم 1275ق، جا: بروجرد؛ محشی منقول از شرح عبری و غیره؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 27گ، 16سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 11-510]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1211
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 48گ (40پ -87)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 14-21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج، 25گ (20پ -54ر)، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 5-2171]
آغاز: الشرط تکلیفا بالمحال فان قیل الأمر و ان کان مطلقا ولکن تخصیصه بوقت وجود الشرط به غایته أن یقال ذلك خلاف الظاهر؛ انجام: و ثالثها أنها سموا الفرس الاسود لسواده إدهم ولا یتعدی الى الحمار الابيض اشهب ولا یتعدی فیه و هو یدل علی عدم القياس
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 129گ، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 37-363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 57گ (1پ -57پ)، 9 سطر (7×11/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 14-259]
خط: نسخ، بی کا، بی تاب نسخه قدیم، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی، 105گ، اندازه: 12×15/5 سم [ف: 7-72]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [تراثنا: س ش 4-67]
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ 28گی (1پ -28ر)، اندازه: 34×18سم [ف: 2-335]
minhāj-ul wuşūl fi 'ilm-il uşūl = al-maqālāt
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi (1801 19c)
تاریخ تأليف: نیمه شعبان 1271ق؛ محل تأليف: قم
کتابی است مفصل در اصول فقه و ظاهرة جلد دوم از کتاب مقالات اوست (مسماة بمنهاج الوصول و ثانی مجلد المقالات و سنتلوه البواقي). افزودگی هایی نیز در پایان نسخه آمده و ظاهرة مربوط به همین کتاب یا جلدی دیگر از آن باشد. وی از علمای بزرگ و صاحب تأليفات زیادی است و عناوین برخی از آنها در کتاب تذكرة القبور یاد شده لیکن نام این کتاب در تذكرة القبور و الذريعة نیامده است. وی جلد سوم کتاب دافع البلية را در سال 1290ق نگاشته است.
[الذريعة 90/25 و 107/8؛ تذكرة القبور 341؛ معجم التراث الكلامي 216/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13759
آغاز: الحمدلله خلق الانسان و علمه البيان ..... و بعد، فهذه کلمات منی و انا العبد العاصى الجاني ... في تحریر بعض مسائل الأصولية؛ انجام: فالحق أنه لاحجية فیها و وجهه ظاهر علی المتتبع هذا و قد جف القلم و ستأتي اليك بالبواقی بعون الله الملك الباقي
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1271ق، جا: قم، خیابان الحرم؛ مصحح، محشی به خط وی با نشان «منه و منه عفی عنه»، مقابله شده با نشان (بلغ)، جلد: تیماج، 79گ، 21-24سطر (11×15)، اندازه: 22717سم [ف: 34-753]
minhaj-ul wulat fi asrar-issalat
بروجردی، محمد حسین بن باقر، - 1300 ؟ قمری
borūjerdī, mohammad hoseyn ebn-e bāqer(- 1883)
تاریخ تأليف: سه شنبه 29 رمضان 1264ق
عنوان های آن فتوح است و عبارات و شعرهای فارسی در آن آمده است و به روش عرفانی شیعی است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1306
آغاز: الحمد لله الذي اسری بنا إلى معراج الوصال و انعم علینا بمحامد الخصال ... اما بعد فیقول ... محمد حسین بن آقا باقر ... هذه صحيفة من صحف الاسرار الالهية و دفتر من دفاتر المعارف الغير المتناهية اصول اصول الدين و کشف اسرار الوصول و اليقين ... سمیتها بمنهاج الولاة في اسرار الصلوة؛ انجام: حدیث بی زبانان بشنو آنی. وقع الفراغ من تصنیفه عند الزوال من یوم الثلثا في التاسع و العشرين من شهر الرمضان من شهور اربع و ستین و ماتین بعد الالف من الهجرة النبوية علیه و آله الف و ثناء و تحية سنة 1246 خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ در هامش پایان دارد:
قد قوبل من اول الركوع الى هنا مع مسودته في یوم ...»؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: تیماج، 72گ، 17سطر (15×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 7-2800]
menhāj-ol velāya dar š.-e nahj-ol-balāqa
صوفی تبریزی، عبدالباقی، - 1039 قمری
sūfi-ye tabrīzī, ‘abd-ol-bāqi(- 1630)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 -406ق)
شرح موضوعی مختصر نهج البلاغه است که مؤلف فرمایشات امیر المؤمنين علیه السلام را در سه «قسم» تحت عناوین «توحید، مواعظ و اخلاق» در دوازده «باب» آورده: 1. في تمحید الله و توحید ذاته و اسمائه وصفاته؛ 2. في نعت الرسول و مناقب
القرآن؛ 3. شرف العلم و العلماء؛ 4. في التقوى؛ 5. في الظرايف و الحكم و الأمثال و الآداب؛ ... 10. فوائد العدل و الحكم و السياسة؛ 11. في المعاد و احوال الموت؛ 12. في الادعية.
آغاز: بسمله. نحمد اللهم علی ما استوی کافك علی نوننا فبدأ ما في اعیاننا لعیوننا انت الظاهر بکمالاتك من بطوننا و نحن کما کنا بطون في اکنان کمونناه رت بترکیب الكاف و النون في امر التكوين الى سر مکتوم قد کلت في نیله الأوهام و حارت في در که الفهوم ... اما بعد این نخبه ایست از عرایس عبارات و اشارات فرقانی بینات ارباب علم تنزیل و فهم تأويل و نسخه ایست از نفایس کلمات نبوت در ایات علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل که بانامل تأمل و تدقیق در سلک تلفیق کشیده در شرح مشکلات و فتح مغلقات و حل معضلات و توضیح رموز و اشارات کلامی جامع جلی المنافع علی المواقع بدیع التراكيب لطیف الاساليب ... و سمیته بنمهاج الولاية من کتاب نهج البلاغة
انجام: اللهم انی اعوذبك ان تحس في لامعة العيون علانیتی و تقبح فیما ابطن لك سریرتی محافظة علی رئاه الناس من نفسی بجمیع ما انت مطلع علیه منی فابدی للناس حسن ظاهری و افضی علیك بسوء عملی تقربا الى عبادك و تباعدة من مرضاتك (تمت).
چاپ: تهران، دفتر نشر میراث مکتوب، 1380ش، تصحیح حبیب الله عظیمی
[الذريعة 179/23 و 130/14 و 352/13 و 123/9 و 317؛ فرهنگ سخنوران (77) خوشنویسان بیانی 364؛ فهرستواره منزوی 641/6]
آغاز: برابر
جلد اول کتاب و مشتمل بر باب اول می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ با خط خوردگی و افزوده شده مؤلف؛ تملک: ریحان الله بن جعفر فاطمی (کشفی بروجردی)؛ جلد: تیماج، 309گ، اندازه: 22×15سم [ف: 23-47]
خط: نسخ ریز و درشت، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 11؛افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 341گ، 24سطر (16×11)، اندازه: 20×29 سم [ف: 15-4197]
آغاز برابر؛ انجام: بما یحصد من الزرع
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10-11ق [الفبائي: 566]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سپاهانی، 175گ، 21 سطر (12×5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 16-227]
در دوازده باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه افتاده، انجام در اواسط باب دوازدهم افتاده)؛ 537گ، 15سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 14×14/5 سم [ف: 16-416]
آغاز: اثنتا عشرة عیونا و از چشمه سار ولایت و یتبوع معرفه و هدایت عینا یشرب بها عباد الله ... بر مشارب اولیاء است بقدر مراتب ایشان جریان دارد؛ انجام: حکیم خبیر بلا واسطه تمت باب العلم و الحمدلله اولا و آخرا ... باز دان کان نقطه ذات شهست تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: اواخر قرن 10 یا قرن 11؛ افتادگی: آغاز (از آغاز اندکی ساقط شده)؛ مجدول، با دو سرلوح؛ جلد: تیماج، 708 ص، 14 سطر، اندازه: 16/5 ×27 سم [ف: 17-207]
آغاز برابر
انجام: امیر المؤمنين صلوت الله و سلامه. شامل دو مجلد اول کتاب است، از آخر چیزی افتاده و دنباله مطلب گسیخته است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 513ص، 20 سطر، اندازه: 24×11/5 سم [ف: 6-15]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 14106. از باب 1 تا 12. در 2 مجلد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 698گ، 21 سطر [عکسی ف: 270-2]
آغاز: الحمدلله علی کل حال تنبیها علی أن الحال الذي لایوافق اغراضنا و طباعنا لایخلوا عن مصلحة او مصالح؛ انجام: فان في الشرع ما يؤيد التساوي في مواضع کثیره کالاتی للصلوة في الجماعة فیفوته الجماعة فله أجر من حضر الجماعة و کالمتمنی مع فقره ما هم علیه. از باب پنجم تا باب یازدهم کتاب؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، هرباب لوح مزدوج مذهب؛ جلد: مقوا، 279 گ، 14 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف مخ: 5-2171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حافظ عبد العظيمي، بهاء الدين بن محمد تقی، تا: پنج شنبه 13 جمادی الثاني 1096ق؛ محشی با نشانه «منه» به خط نستعلیق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 533گ، 14سطر (15×9)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 8-624] و [فیلمها ف: 3-199]
آغاز: برابر؛ انجام: الغريق في بحر المئاثم سنه 1153
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1153ق [رایانه]
آغاز: رنج تو به صد گنج مسلم ندهم ** ملک غم تو به ملکت حم ندهم؛ انجام: فاوحی الله إلى نبی ذلك الزمان أن قل ان الله
تعالی قد قبل صدقتك و قد شکر حسن نیتك بخشی از کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13، 8گ (281ر - 288پ)[ف: 7-195]
آغاز: برابر؛ انجام: نقطه آن در بسم الله است
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 564گ، 17سطر، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 27-12]
آغاز: برابر؛ انجام: الي عبادك ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج، 750ص، 25 سطر، اندازه: 15/5 × 25/5سم [ف: 1-1]
menhāj-ol hodā
نظام استر آبادی، - 921 قمری
nezām-e estarābādī(- 1516)
قصیده ای است شینی حدود 130 بیت به پیروی از مرآة الصفاء امیر خسرو و جلاء الروح جامی. [نسخه های منزوی 4245]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5367/34
آغاز: معلم کیست پیر عشق و من طفل سبق خوانش ** سبق وارستگی ویرانه عزلت دبستانش؛ انجام: خدایا عاقبت باران رحمت بار بر خاکش ** چنان کاول مخمر ساختی از خاک جرجانش
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 15سطر، اندازه: 21/4×15/2 سم [ف: 8-315]
menhāj-ol hodā va meftāh-ot toqā
بزنجانی، احمد بن عبدالمحمد، ق 14 قمری
bozanjānī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-mohammad(- 20c)
رساله ای در اصول دین به شیوه و سبک آثار عرفانی است، و دارای یک «مقدمه» و دو «باب» و اشعاری از مؤلف و گاهی از دیگران.
آغاز: استعین بك یا کریم رب اشرح لی صدری و یسر لی أمري و احلل عقدة من لسانی ... حمد و ثنای نامحدود سزاوار فاعل مختاری تواند بود. [فهرستواره منزوی 567/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12017/2
آغاز برابر؛ انجام: ببر کت این بزرگواران ما را بفضل بی علت خود بیامرز ... گر نداریم از شکر جز نام بهر ** این بسی بهتر که اندر کام زهر بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ با قلم خوردگی، احتمال به خط مؤلف باشد؛ 21گ (103-123)، 17 سطر، اندازه: 12×8سم [ف: 30-369]
minhāj-ul hidāya
ابن متوج، احمد بن عبدالله، - 820 قمری
ebn-e motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1418)
تفسیر آیات الاحكام را به ترتیب کتب فقهی گرد آورده است.
[کشف الحجب /567؛ الذريعه 180/23 -181]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4034
آغاز: فاما ان یکون شاملة لکل الافراد و هو العام أو غیر شاملة و هو الجمع المنكر فالفرق حینئذ بین العام و المطلق؛ انجام: و ملاحظتها في جمیع حالاته هو قعد وجه الله العظيم و لیعلم ان
خط: نسخ، کا: ... مشرفی جزائری جوازری، تا: 11 ربیع الاول 1021ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج، 114گ، 29 سطر، اندازه: 20×28/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1574]
menhāj-ol hedāya
ذوالقدر، خلیل، ق 11 قمری
Zo-l-qadr, xalil(- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8948/36
آغاز: فصل در علم ضرورت از کتاب منهاج الهداية. ضرورت لابد است و هر چه آدمی را از آن چار نیست ضرورت است و انسان را به حسب روح و قلب ضرورتی است؛ انجام: از عالم امر است نه از عالم خلق و نیز قیام او به روح است نه قیام روح به او از کتاب ...
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (267پ - 268پ)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 29/1-442]
minhāj-ul hidāya
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
در چند «اشاره».
بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 10ص (230 - 239)، 12 سطر (10×7)، اندازه: 15×10 سم [سنا: ف: 1-284]
خط: نسخ، کا: محمد حسن نوری، تا: محرم 1283ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1451]
minhāj-ul hidāya
حسینی، محمد صادق بن محمد حسین، ق13 قمری
hoseynī, mohammad sādeq ebn-e mohammad hoseyn( 19c)
وابسته به: قواعد الأحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 1245ق
شرحی است به صورت «قوله، قوله» بر «قواعد الاحكام» علامه حلی و این نسخه کتاب طهارت را در بردارد
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 579/1 - 4/49
آغاز: بسمله المنهج الثالث في التيمم و اسبابه و احکامه و شرایطه هداية ما ینتقل به المكلف من الوضوء او الغسل الى التيمم امور یجمعها شیء واحد وهو العجز عن استعمال الماء
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد صادق بن محمد حسین، تا: 1245ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: گالینگور سبز، 21 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 8-4668]
minhāj-ul hidāya ilā aḥkām-iš šarī‘a
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 ؟ قمری
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
در کتاب حاضر مباحث فقهی به صورت استدلالی و نسبتا مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. به ترتیب «کتاب» و هر کتاب در چند «منهج» و هر منهج در چند «هدایه». ظاهرة دوره کامل مباحث فقهی از این کتاب به رشته تحریر در نیامدهوبه تصریح صاحب روضات پاره ای از حدود و دیات را ندارد و نزدیک بیست سال بدان می پرداخته است و چون در صفر 1261 بیمار شده بود نتوانست آن را بپایان برد. مشتمل بر فروع زیاد و دارای سیاقی نیکو واختصار در عبارات است و نظیر قواعد و تحریر علامه دراتقان و کثرت مسائل می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى معالم الاسلام وارشدنا الى قوانین شرایع الدين و قواعد الاحكام ... و بعد فانی بعد ما صنفت في الاصول الاشارات للمستفیدین وفی الفروع
انجام: جلد 1: لکن یستحب التسوية بین الاولاد و العطاء من غیر فرق بین الذكر والانثی فلیکن هذا آخر منهاج ... بفضل الله سبحانه والحمدلله اولا وآخرا وظاهرا وباطنا وقد فرغ ... علی هاجرها الف صلوة و تحية
چاپ: در تهران، 1263ق، سنگی
[الذريعة 340/22 و 179/23؛ ريحانة الأدب 71/6؛ کشف الحجب 567؛ مكتبة امیر المؤمنين 432/4؛ دنا 10: 280-287 (204 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الجامع الفقهي؛ موسوی، محمد حسن (-13)
2- شرح منهاج الهداية؛ موسوی اصفهانی، حسن بن محمد تقی (1263-1207)
3- معراج الشريعة في شرح منهاج الهداية الى احکام الشريعة؛ کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم (-1278ق)
4- میاه العيون؛ عراقی، محمود بن جعفر (1240-1308ق)
5- شرح منهاج الهداية الى احکام الشريعة
6- شرح منهاج الهداية حسینی، حسن بن ابی الحسن
جلد اول؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 13 کاغذ: ترمه [نشریه: 2-173]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیکن هذا اخر المجلد الأول.
جلد اول؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1252ق؛ جلد: تیماج، 300ص، 19 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 1-214]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ برگهای نامرتب و درهم، مصحح، اضافه شده؛ 33گ، اندازه: 23×17سم [ف: 12-46]
شامل کتاب المكاسب تا کتاب تا الغصب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 22 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: -37]
از طهارت تاهبات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول، با بلاغ؛ 137 گی، 19سطر (15×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 12-2917]
کتاب طهارت تا منزوحات بئر و کتاب صیدو ذباحه؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالعظیم خوانساری، تا: 1193ق؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی کشفی؛ 260گ، 19سطر، اندازه: 21×16سم [صد و شصت نسخه: -37]
آغاز: کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباجة و الحرمة و
الكراهة؛ انجام: و فیه نظر و لذا لو أقر بسبب حملها اذ لایتصور ایجاب شیء بسببه و مثله الحائط و الملك و البيت کتاب المكاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح، مجدول؛ تملک: میرزا مهدی بن حسینعلی بیگ شال پیچ؛ جلد: تیماج، 161گ، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [محدث ارموی مخ: 3-1575]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد ابراهیم بن محمد علی تا: قرن 13، حسب فرموده آقا محمد مهدی؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح زرین؛ یادداشتی از «عبدالحمید بدیع الزماني» که کتاب را به «سید جلال الدين محدث ارموی» به تاریخ ربیع الثاني 1382 هدیه داده؛ جلد: تیماج، 179 گ، 17سطر، اندازه: 21/5×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1575]
کتاب القضاء می باشد؛ بی کا، تا: قرن 13، 66گ (10ر-75ر)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -41]
جلد 1، از آغاز تا کتاب وقف؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن ملاعلی
اصفهانی، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [چند نسخه ف: -201]
جلد 2، مکاسب تا آغاز مواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع : وزیری [چند نسخه ف: -207]
آغاز: کتاب المكاسب و فیه المناهج، المنهج الأول في المقدمات: هدایه: ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاسحباب و الاباحه مکاسب تا آخر اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 228گ، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [نسخه پژوهی: 2-232]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3-108]
خط: نسخ، کا: عبدالله، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 139گ، 21سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 178]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ واقف: محمد سلیم، 1260؛ 341ص [عکسی ف: 7-309]
انجام: و غیرهما من امثالهما و لو لم یکونوا من أهل الذمة به و بالفحوی فضلا عن عدم الفاصل کتاب الحدود و التعزيرات
در فهرست با عنوان «مناهج الاحكام» و ناشناس آمده، کتاب المكاسب تا ابتدای حدود و دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 277 گ، 20 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1541]
تنها جلد اول؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ جلد: تیماج، 148 گ، 21 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 3-320]
آغاز و الحمدالله و الصلاة علی محمد و آله و أصحابه کتاب مناهج الطهارة و فیه مقدمة و فصول؛ انجام: مارواه العياشي عن أحمد بن محمد عن أبي الحسن الرضا علیه السلام في قول الله عز و جل ... حاوی کتاب های طهارت، مکاسب، صید، مطاعم و مشارب، نکاح، طلاق، خلع و مبارات می باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 340گ (1-340)، 33سطر، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 29-520]
آغاز: ثلثة اشبار و نصف في ثلثة و نصف هذا مع التساوى في الطول انجام: کافضل ما صلیت و بارکت و ترحمت علی ابراهیم و آل ابراهیم انك ...
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: الطريق و ان کانوا مسلمین او علی
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم لو صرف الجميع في الحياة جاز للأصل و العمومات ... في اللواحق و فیه مباحث.
ج 1-2، از ابتدای مقدمه تا «الميراث بالولاء»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد کاظم، 1291ق؛ جلد: تیماج، 349گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 21-1523]
آغاز: برابر؛ انجام: بل البول و اصوله یقطع البلغم کتاب الميراث. ج 1-2، از ابتدای مقدمه تا انتهای اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: مرحوم آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 195گ، 29 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 21-1523]
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایمذهب، 153گ، 21 سطر، اندازه: 12/1 ×15 سم [ف: 21-1526]
آغاز برابر؛ انجام: و العزم علی العدم ان کان من المعصية و یکفی المرة و لو تجد القدرة [بعده] لم یجب علیه الكفارة ج 1، از ابتدای کتاب تا انتهای کفارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 209، 20-24 سطر، اندازه: 21/6×14/5 سم [ف: 21-1526]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان مکاتب ادی من مال کتابته شیئا و قسم الأيتام مع المولي و یوم الجمعة وقعت.
ج1، از ابتدای مقدمه تا اول نماز جمعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 45گ، 21 سطر، اندازه: 21/8×14/7 سم [ف: 21-1527]
آغاز برابر؛ انجام: و لو کان المالك راکب علیها و هو قوی قادر علی دفع القايد او السابق لم یکن ضمان و الا تحقق الضمان و بدونه.
ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 195 گ، 18سطر، اندازه: 20/8×14/3 سم [ف: 21-1524]
آغاز: بسمله، کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحة و الحرمة و الكراهة؛ انجام: فانه ینفع له اللبن الحليب و العسل و في الخبر احب الطعام کان الى النبي جلد 2، از ابتدای مکاسب تا اواخر اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: آية الله آقا حسین شاهرودی؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 167گ، 21 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 21-1528]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 129گ، 21 سطر (15×9)، اندازه: 20×14سم [ف: 17-204]
آغاز برابر؛ انجام: کتاب الاقرار و فیه مطالب: الأول في ارکانه و فیه مناهج: المنهج الاول خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، 297گ، 19 سطر (19×10/5)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 8-443]
آغاز: کتاب الاكتساب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحة و الحرمة و الكراهة؛ انجام: جاز: «فکه من سهم الرقاب» از «کتاب التدبير»، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه»؛ مهر: «عبده الراجي محمد»، «محمد باقر»؛ جلد: تیماج، 280گ، 17 سطر (15×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 16-409]
آغاز: بسمله، کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحة و الحرمة و الكراهة؛ انجام: و لا فرق فیهم بین الفقراء.
ج2، از ابتدای مکاسب تا نخستین منهج از کتاب مواریث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید محمد شوشتری، 1309؛ جلد: میشن ماشی، 212 گی، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 21-1529]
آغاز: بسمله، حمداله ... کتاب القضاء و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: و اما أصالة عدم الانتقال فقد عرفت الحال فیها و من ذلك ظهر ضعف قول الدروس ایضا. کتاب القضاء و مشتمل است بر مقدمه و خاتمه و شش مطلب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 48گ، 27 سطر، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 21-1485]
جزء اول کتاب، از مبحث کتاب الطهارة تا آخر کتاب الهبة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، معاصر با حیات مؤلف؛ مصحح، محشی با امضای منه دام ظله، لمحرره، هذا من الاستاد زید فضله و با استفاده از کتبی همچون مجمع البحرين، کنز اللغة و روضه؛ مهر: یا عباس علی ادرکنی» (بیضی)؛ تملک: احمد حسینی غروی شهرستانی؛ جلد: تیماج مذهب، 195گ، 18سطر (15×9/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 13-390]
آغاز برابر؛ انجام: في التشهد و التسليم، یجب التشهد في الفرائض الثنائيه ناقص است و تا تشهد را دارد؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 38گ (46-83ر)، 22× 23سطر (11/8 × 16/5)، اندازه: 20/6×15سم [ف: 17-124]
آغاز برابر؛ انجام: یوم الجمعه بل لمن یخاف فوته مطلقا. بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 36 ص (7-42)، 19 سطر (11×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-245]
جلد دوم و المكاسب است با عنوان «منهج، هداية»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-172]
آغاز: بسمله، کتاب المكاسب و فیه مناهج؛ انجام: ما یتضمن ادعاء الملكية و الاردت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ تملک: محمد رضا بن لطفعلی؛ اهدایی: صالح زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 166گ، 21 سطر (13×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 3-827]
جلد دوم و مشتمل بر کتاب المكاسب و القضاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با امضای بلاغ، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 89گ، اندازه: 21×15سم [ف: -23]
آغاز: الا أن یشترط الصحيح و هو المضروب؛ انجام: و لو صدقه
الشفيع و ادعی العام حلف و اخذها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: خاندان حاج سید یحیی واعظ؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 142 گ، 20سطر (15/5×8/5)، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 3-1107]
آغاز: برابر؛ انجام: ذکرا کان او انثی، حملا کان او جدیا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 247گ، 23 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 2-691]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 163گ، 19سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1-191]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 138 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-254]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 130 گ، 19سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2-292]
آغاز: الادلة لمن له اهلیته مما هون المعتاد في امثال هذه الأرمنة کان یکون باذن المولي و حضوره؛ انجام: و هو المشهور المنصور للاجماع المحكي علی الجميع في الخلاف و السرائر فضلا عن عموم ...
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 264 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-68]
آغاز: في الماء دفعة واحدة عرفا ولا یلزم أن یدخل الماء من الخارج فان کان بعضه داخلا لا یلزم خروجه منه و ان کان اولی و أحوط جلد اول، خط: نسخ، کا: محمد رحیم، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 170گ، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1-204]
انجام: و تاسعها الاحتقان بالمایع بما یسمی ... نیمه اول جلد اول و مقداری از کتاب الصوم را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 44گ، 16 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1-151]
آغاز: کتاب ... و فیه مناهج ... في المقدمات ... ینقسم الاكتساب الى الاستحباب و الاباحة؛ انجام: و لو کان ظهوره غیر مفتقر الى ما یصدق اليه الاحياء کما لو کان مستورا بتراب يسيرأ و نحوه ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: حبیب الله صرفی دامغانی؛ واقف: شیخ محمود راشدی، 1389 جلد: تیماج قرمز، 219 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: - 231]
آغاز: بسمله کتاب المكاسب وفیه مناهج المنهج الاول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه إلى الاستحباب والاباحة والحرمة والكراهة کاحیاء الموات وصنایع الأنبياء وحرفهم والبیع ؛ انجام با قرار الغالط والهاذل والغافل والساهیوالنایم والمغمی علیه والمبرسم والمسرسم هدایه از کتاب المكاسب تا کتاب الاقرار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: شیخ موسی ایروانی؛ جلد: تیماج، 126 گ، 19سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2-549]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول، از طهارت تا پایان هبات؛ خط: نسخ، کا: کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 156گ، 20 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2172]
آغاز برابر؛ انجام: هداية یجب نفقة المطلقة الرجعية في زمان عندها حاملا کان او مایلا یوما فیوما و کذا لكسوة والسکنی ویشترط في الجميع الشرائط المتقدمة ولا یجوز لها أن تخرج ... از ابتدا تا اواسط کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: حیدر قلی بن نورمحمد خان کابلی (سردار کابلی) به تاریخ شوال 1323ق؛ جلد: تیماج، 244گ، 23 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2173]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول، با ستایش محمد باقر بن محمد تقی موسوی شفتی اصفهانی در 16 ذیحجه 1256 از آن؛ 204گ، 28 سطر، اندازه: 30/4×21/2 سم [ف: 1-553]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 328گ، 24 سطر، اندازه: 21/2 × 30/6 سم [ف: 1-553]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه 121 گ، 20 سطر، اندازه: 30/1×20/6 سم [ف: 1-553]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، جدول زرین؛ جلد: میشن آلبالویی، 167گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/7 سم [ف: 1-553]
آغاز: بسمله الحمدلله وکفی والصلوة علی عباده الذين اصطفی محمد و آله و أصحابه وفیه فصول في مشروعیته و أقسامه. یستحب النكاح لمن تاقت نفسه اليه باجماع المسلمين؛ انجام: وانت بعد ما تأملت فیما ذکرنا في باب الخلع تقلد علی معرفة سائر الأحكام المشتركة والفروعات المترتبة علی ذلک. هذا آخرما حرره المصنف اعلی الله مقامه کتاب نکاح و طلاق. تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 625
گوهرشاد ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگیو علامت بلاغ؛ مهر: «عبده الراجي محمد صادق» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 236 گ، 19-22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4577]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی اشرف الانبياء والمرسلین محمد و آله الطيبين الطاهرين أما بعد فنقول اعلم ان لفظة أصول الفقه له اعتبار ان اضافی و علمی انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: برخی اوراق به خط مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 97گ، 21 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 8-4670]
آغاز: بسمله کتاب المكاسب وفیه مناهج المهنج الاول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب والاباحة والحرمة والكراهة؛ انجام: احتمل التساقط فینبغی الشفعه والقرعه وللاول رجحان و قوة للشك في العموم کتاب الاقرار وفیه مطالب الأول في ارکانه و فیه مناهج از آغاز کتاب مکاسب تا پایان الاستيلاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 146گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4670]
آغاز: برابر
انجام: هداية یشترط في النائب الاسلام والایمان ... و یجوز نيابة الصرورة والمذکر من المونث وبالعکس کالمذکر عن المذكر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 123 گ، 19-25 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8-4671]
آغاز: والنفساء مع الدخول والحضور او الغيبة قبل المدة المشترطة وعدم الحمل والموطؤة في ... المهنج الثالث في اللواحق. هداية الرجعة تحصل بالنطق؛ انجام: هداية ومنها اقتران موت المتوارثين او اشتباه تقدم موت احدهما ... والحلی جعله للولد من غیر خلاف بیننا وهو ظاهر نکت النهاية وفتوی التحرير وبالعکس ولزوجته از کتاب نکاح تا ارث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 140 گ، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8-4672]
آغاز برابر؛ انجام: برابر جلد 1
از آغاز تا پایان کتاب الهبات؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن کربلایی خدابخش بروجنی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 154گ، 22سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4670]
آغاز: ثلثا ویستحب أن یقول في السوق اشهد ان لا اله الا الله ... هداية یستحب اجتناب البايع عن مدح المتاع والمشتری عن مذمته و ترك الحلف منهما؛ انجام: هداية یشترط في المتعاقدين البلوغ والعقل قلایصح العقد من الصبي والمجنون ولا الصبية ولا المجنونة
ولاالسکران الفاقد للقصد والمروی از کتاب البيع تا نیمه نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 73گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4672-8]
آغاز: بسمله کتاب المكاسب وفیه مناهج المنهج الاول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب والاباحة ... هداية یستحب طلب الرزق حتی؛ انجام: هداية الاقرار باحد الشيئين لا یستلزم الإقرار بالاخر .. بعيرة في مرعی اومنه او حنطة في ارض او منها او جرة مکاسب تا اقرار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محرر مذهب، دارای سرلوح مزدوج مرصع و مذهب؛ جلد: تیماج، 150گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4672]
آغاز: برابر؛ انجام: ولافرق بین بیعه منه ومن غیره ولو انتقله بالصلح لکان احوط واولی و کل مایصح وقفه یصح اعماره وارقابه اما
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سید حسن خراسانی در سال 1253 که نسخه را مؤلف بدو بخشیده و او با پسر مؤلف با نسخه اصل مقابله و تصحیح نموده؛ جلد: تیماج مشکی، 166گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4671]
آغاز: برابر؛ انجام: البحث الخامس فب اللواحق هداية لا یحد من ادعی الزوجية.
ج 1-2، از ابتدای مقدمه تا «البحث الخامس في اللواحق» از کتاب حدود و تعزیرات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل نیمه دوم قرن 13؛ مذیل است به تقریظ بسیار مفید یکی از علمای وقت موسوم به شیخ جعفر که خود را این گونه معرفی نموده و نام پدرش از قلم افتاده است: «و کتب ... العبد الاحقر الشيخ جعفر ابن جناب العلامة القمقام بل العبد المملوك الذي هو کل علی مولاه طاب الله ثراه في شهر جمادی الأولى من سنة ثلث و ستین و مأتين بعد الألف ...»، محشی به لفظ «منه»؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 5-529]
آغاز: بسمله و فیه مناهج. في المقدمات، ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحه و الحرمه و الكراه ... از: بیع تا غصب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد بن
حاج سید ابراهیم حسینی رازی لواسانی در 1289ق؛ تملک: ابوالحسن با مهر «یا أبا الحسن» (بیضی)؛ مهر: حاج سید سعید؛ 178گ، 20 سطر ( 14/5×9)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2-601]
آغاز تمام ظهر القدم في حال الضرورة و الاحوط فیها أن یشق ظهره؛ انجام: لو وضع المستأجر الأجرة علی ید امین له فتلفت کان ضامن الا ان یکون بامر الاجر فلیس ضامنا و تلفت منه ... طهارت و انجام آن اجازه می باشد.
تذکر: نام کتاب و مؤلف
بوسیله نرم افزار فقه اهل البيت به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: سید علی بن عبدالغنی رضوی، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 96 (108-13)، 18 سطر، اندازه: 21/3×16/4 سم [ف: 45-76]
آغاز: برابر
از کتاب مکاسب تا اقرار؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد امین الاري، تا: قرن 13، در عصر مؤلف، جا: اصفهان مدرسه جدید؛ گویا کاتب از شاگردان وی بوده، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 236 گ، 18 سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 4-78]
آغاز: الاحكام الغير الضروية و العلمية اما بالاجتهاد او التقليد و الاحتياط ... کتاب الطهارة و فیه مناهج و فیه مناهج المنهج الاول في الوضوء ... «هدایه» انما یجب الوضوء؛ انجام: و له اخذ الشفعة منه العموم و کذا يأخذ العبد مجلد اول و از طهارت تا کتاب التدبير و المكاتبه و الاستيلاد؛ خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج، 283گ، 19سطر، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 24-49]
آغاز برابر؛ انجام: و بالفحوی فضلا عن عدم الفاضل و کتاب الحدود و التعزير. تا اول کتاب الحدود و التعزيرات؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا قرن 13؛ 609ص، 24 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 10-1432]
آغاز برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید ناصر الدين؛ 180 گ، 22 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: - 22]
از آغاز کتاب المكاسب تا پایان کتاب الشفعة؛ خط: نسخ، کا: قنبر علی بن علی همگنه (از محال یمرم سفلی)، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ واقف: حسین فرشید، 1335؛ جلد: تیماج، 142 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-19]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3
همان نسخه بالا [نشریه: 11-919]
اصفهان، ادبیات، شماره نسخه: 32
همان نسخه بالا [نشریه: 4-480]
کسب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7]
آغاز: برابر؛ انجام بر ابر جلد 1
جلد اول، طهارة تا هبه؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن زین العابدين، تا: محرم 1205ق، جا: نجف آباد؛ مصحح؛ مهر: «الراجي محمد جعفر» (بیضوی)؛ جلد: مقوا، 143 گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2172]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسن، تا: دهه آخر ربیع الثاني 1225ق؛ 145 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-128]
آغاز: برابر جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 3 جمادی الاول 1241ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 176گ، 21 سطر، اندازه: 21×16/2 سم [ف: 41-119]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسن، تا: 1242ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 138 گ، 21سطر (14×9)، اندازه: 21/5×15سم [ف: 2-758]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسن، تا: 1244ق؛ مصحح، محشیبا امضای «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج سیاه، 196گ، 19سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5-2172]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 267ص، 21 سطر، اندازه: 21/1×15 سم [ف: 16-329]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: علی اصغر ابن زین العابدين ساکن قریه نجف آباد، تا: سه شنبه دهد اول شعبان 1246ق؛ با علامت بلاغ، دارای سرلوح مذهب، مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 139 گ، 17 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 51-102]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد جعفر، تا: دوشنبه دهه اول رمضان 1246ق، جا: نجف آباد؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 130گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4670]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: صادق بن حاج محمد صفی، تا: غره شعبان 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ 178گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-241]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن زین العابدين، تا: دوشنبه 22 جمادی الاول 1246ق؛ 132 گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3-656]
آغاز برابر؛ انجام: کما لو کان في یده خاتم ضیق لا یبلغ الى تحته
الماء قیبنیه حرکه ... تنها منهج الاول و الثاني را دارا می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (177ر- 183ر)، ابعاد متن: 21×14/5، اندازه: 21×15سم [ف: 19-105]
آغاز برابر؛ انجام: و سایر الأموال قبل القسمة و اما بعدها ففیها خلاف از کتاب الطهارة تا کتاب الجهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1246ق؛ مصحح؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد حسین بن ابوالقاسم» (مربع)؛ جلد: تیماج، 136 گ، 20 سطر، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 44-145]
آغاز برابر؛ انجام: و لو کان المالك راكبة علیها و هو قوی قادر علی دفع القايد او السابق لم یکن ضمان و الا تحقق الضمان و بدونه.
ج1؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن زین العابدين نجف آبادی، تا: دوشنبه دهه سوم جمادی الاول 1246ق؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ جلد: تیماج مذهب، 130گ، 19سطر، اندازه: 21×14/2 سم [ف: 21-1524]
بی کا، تا: 1246ق، جلد: تیماج، 67گ (17پ -83پ)، اندازه: 21×15سم [ف: -87]
آغاز: بسمله ... اختلف الأصحاب في تعریف البيع ففی عدو تحریر و کره انتقال عین مملوكة من شخص إلى غیره؛ انجام: و الجمع بین الأمرين.
تذکر: نام مؤلف با توجه به مطابقت آغاز نسخه با نسخه مرعشی 33/ 450 تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1247ق، جا: میانه؛ جلد: مقوا، 122گ (303ر -424پ)، 20 سطر (17×11/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9-1326]
آغاز: برابر جلد اول، تا کتاب الهبات؛ خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد حسین بن محمد باقر، تا جمعه دهه دوم محرم 1247ق؛ با سرلوح، مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 216گ، 17سطر (15×8)، اندازه: 21×13/5سم [ف: 5-2071]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن زین العابدين نجف آبادی، تا: دوشنبه از دهه اول رمضان 1247ق؛ واقف: بهرام بیگ، 1321، 146گ، 19 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1-100]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 8 جمادی الثاني 1248ق؛ افتادگی: انجام؛ 186 گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1-280]
آغاز: بسمله، کتاب الزكاة و فیه مقصدان المقصد الأول في زكاة المال و فیه مناهج؛ انجام: او في حال الغصب اذا کان من دون قصد صدر عنه. ج 1، از ابتدای زکات تا انتهای نذر و عهد و یمین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 رجب 1249ق؛ واقف: ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ 97گ، 15سطر، اندازه: 20/2×14/5 سم [ف: 21-1522]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ زیبا، کا: حسینی، محمد علی بن اسماعیل، تا: جمعه 22 ذیحجه 1249ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ مهر: «عبده محمد علی بن محمد اسماعیل حسینی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 152گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6-359]
انجام: و هو کسابقیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 صفر 1249ق؛ 17ص (157-173)، 18سطر (15×6)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 5-1501]
آغاز: کتاب الاقرار فیه مطالب الأول في ارکانه و فیه مناهج، المنهج الاول
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسنی بن محمد علی الديزي، تا: 1249ق، جا: اصفهان؛ مجدول، با سرلوح، محشی با نشان های دام ظله، م، عفی الله عنه؛ تملک: ابو القاسم بن کاظم موسوی حسینی زنجانی در 1249؛ مهر: ابوالقاسم بن کاظم موسوی حسینی زنجانی با مورخ 1249 ق اصفهان، ابوطالب محمد موسوی؛ 189گ، 27 سطر (10/5 × 18/5)، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 19- 392]
آغاز: بطلت و علیه الاعادة و لو وافقت الواقع؛ انجام: برابر جلد 1
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شعبان 1249ق؛ افتادگی: آغاز (نخستین ورق نسخه ساقط و مابقی عینا برابر است با جزء اول)؛ واقف: شمس الدين جزایری، شهریور 1348؛ جلد: تیماج، 175 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1525]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ خوش، کا: علی اصغر ابن زین العابدين، تا: 1249ق، جا: نجف آباد؛ مصحح، با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 294ص، 19 سطر (14×8/5)، اندازه: 25×14سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
شامل: طهارت، صلات، زکات، خمس، صوم اعتکاف، حج، کفارات، نذر و عهد و یمین، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، قضاء شهادات، وقف و هبات؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن
محمد صادق حسینی، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج مذهب، 188گ، 19سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-150]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد طباطبائی، تا: 1250ق؛ مهر: «عبده محمد صادق ابن محمد الطباطبائي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 187 گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2172]
خط ثلث، کا: عبدالمطلب بن محمد باقر خویی، تا: 2 محرم 1250ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 19 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: -207]
خط: نسخ، کا: قاینی، محمد بن علی اصغر، تا: 7 محرم 1250ق، جا: کربلا؛ 142گ، 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: -70]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج مذهب، 350ص، 19سطر، اندازه: 14/5 ×21سم [ف: 3/40-95]
آغاز: و منه الصلاة فلو اتی بعبادة من غیر ذلك مع علمه بتوقف صحتها علیه جزء اول؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين دهکردی از محال اربعه تا: جمعه 17 شوال 1251ق؛ افتادگی: آغاز؛ 174 گ، 18 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 160]
آغاز: برابر جلد اول
از آغاز تا آخر کتاب وقف و هبه؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد جعفر بن ابی طالب، تا: 1252ق؛ تملک: مرحوم حاج شیخ حسنعلی تهرانی مشهدی شاگرد شیخ انصاری با مهر «حسنعلی» (بادامی)؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 178گ، 19 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 2-602]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، تا: ذیحجه 1252ق؛ 158گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-235]
آغاز: برابر؛ انجام برابر جلد 1
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: ابرقوئی، علی اکبر، تا: 8 محرم 1252ق؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ 156گ، 21 سطر (9×14/5)، اندازه: 17×21/5سم [رشت و همدان: ف: - 1770]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول از طهارت تا هبه؛ خط: نسخ، کا: ابرقوئی، علی اکبر، تا: محرم 1252ق؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)، 1303ق؛ جلد: تیماج، 156گ، 21سطر (14/5×9/5)، اندازه: 21×17سم [ف: - 436]
جلد اول؛ بی کا، تا: سه شنبه 19 شوال 1253ق؛ مصحح؛ اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 2-232]
از آغاز کتاب الطهارة تا پایان کتاب الصيد و الذبايح؛ بی کا، تا: 1253ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه دام ظله»؛ مهر: وقف کتاب از سید عزالدین محمد حسینی (مستطیل)؛ واقف: سید عزالدین محمد حسینی؛ جلد: مذهب، 245گ، 24 سطر، اندازه: 31×21سم [اوراق عتیق: 1-165]
آغاز: نو سمیته بمنهاج الهداية الى احکام الشريعة و رتبته علی اربعة اقسام ... جلد اول و از کتاب طهارت تا پایان کتاب «الهبة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1253ق؛ افتادگی: آغاز؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 187گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-315]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان المالك راکب علیها و هو قوی قادر علی دفع القايد او السابق لم یکن ضمان و الا تحقق الضمان و بدونه. ج 1: از ابتدای طهارت تا انتهای هبه ختم و ج 2: ذیلا ناقص و از مکاسب تا غصب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 12 صفر 1253ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 360گ، 19 سطر، اندازه: 27/3×18 سم [ف: 21-1521]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد علی حسینی، تا: شوال 1253ق؛ 216گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-57]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول از کتاب طهارت تا پایان کتاب الهبه؛ خط: نسخ، کا: میرزا جعفر بن محمد کاظم طباطبائی، تا: 1253ق؛ مصحح، در برگ 1 سرگذشت مؤلف به قلم محمد باقر بن محمد قمی نوشته شده که مورخ به تاریخ 1373ق است؛ 187 گ، 19سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 15-58]
آغاز: و التلجم و الاستشفار لو احتاج اذ لم تتضرر به و لو تضررت لم یجب و اذا فعلت ما علیها لاستباحة الصلاة صارت بحکم الطاهر
جلد اول، خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا اسماعیل کروکانی جاسبی قمی، تا: پنج شنبه 1 رجب 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ با نسخه ای که ملا عبدالجواد خراسانی تصحیح کرده بود مقابله شده؛ 158گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 22-148]
انجام برابر جلد 1
از طهارت تا شهادات و در آخر کتاب الوقف و کتاب الهبات؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن زین العابدين حسینی قمی قاهانی، تا: دوشنبه 6 محرم 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؟! 159گ، 20 سطر (14/5×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 5-680]
آغاز: برابر جلد اول، کتاب طهارت تا آخر هبه؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد علی بن محمد اسمعیل حسینی، تا: 1254ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 161 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-547]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: صادق بن محمد جعفر هرندی، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج مذهب، 196گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 -2172]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول، از طهارت تا هبات؛ خط: نسخ، کا: علیرضا بن محمد باقر ریزی انجاتی اصفهانی، تا: 15 ربیع الثاني 1254ق، جا: مسجد حاج سید باقر؛ مصحح، محشی؛ مهر: «هو المالك من عواری الزمان لدی الجاني هادی الحسيني افجئه ای»؛ جلد: تیماج، 138 گ، 19 و 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2172]
آغاز برابر
از آغاز تا آخر جهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 22 ربیع الاول 1255ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 21 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-803]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
ج 1؛ خط: نسخ، کا: سید جواد، تا: 5 محرم 1255ق؛ واقف: مرتضی خان طباطبایی، 1340؛ جلد: تیماج مذهب، 145گ، 21سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 21-1528]
مکاسب تا اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، کا: غلامرضا موسوی، تا: 1255ق [ف: -92]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد حسین حسینی، تا: شوال 1255ق؛ 161گ، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-281]
آغاز: کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحة و الحرمة و الكراهة؛ انجام: و في الفجل ثلاث خصال ورقه یطرد الرياح ولبه یسیر بل البول و اصوله یقطع البلغ. در فهرست با عنوان «مناهج الاحكام» و ناشناس آمده، مجلد دوم از کتاب المكاسب تا پایان کتاب الاطعمة و الاشربه؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی اصغر خراسانی قائنی سرچاهی، تا: جمعه 23شعبان 1255ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ مصحح، با علامت بلاغ بانسخه اصل در 26 جمادی الاول 1256، محشی با نشان «منه مدظله»؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 210گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1541]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسین، تا: 1255ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: مقوا، 192 گی، 19 سطر (14×8/5)، اندازه: 14/5 ×21سم [ف: -679]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد اصفهانی ملقب به آقا بابا، تا: 22 صفر 1255قب 186 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-338]
خط: نسخ، کا: تهران، یحیی، تا: 17 جمادی الثاني 1255ق؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×15سم [نشریه: 3-222]
آغاز: بسمله، کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات
انجام: یطرد الرياح ... و اصول یقطع البلغم. جلد دوم، شامل: مکاسب، بیع، دین، رهن، حجر، ضمان، حواله، کفاله، صلح، شرکه، مضاربه، مزارعه، مساقاه، اجاره، وکاله، ودیعه، عاریه، سبق و رمایه، جعاله، وصیه، نکاح، طلاق، خلع، ظهار، ایلاء، لعان، عتق، تدبیر و مکاتبه و استیلاد، شفعه، اقرار، غصب، لقطه، احیاء الموات، صید، ذباحه، اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، کا: محمد علی حسینی، تا: 1255ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 247گ، 21 سطر (14×8)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 7-218]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: اسدالله بن ملا محمد قاینی خراسانی، تا: چهارشنبه 14 شوال 1256ق؛ در 1257 وسیله عبدالله حسینی مقابله شده؛ 169گ، 20 سطر (15×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 1-584]
آغاز برابر؛ انجام: فرق بین المرض و الصحة و العسر و اليسر.
خط: نسخ، کا: عباس بن ابراهیم، تا: دوشنبه 15 محرم 1256ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 146گ، 20سطر (7/5×13/5) [ف: 2-736]
آغاز: بر ابر؛ انجام برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن غلامعلی علی آبادی، تا: دوشنبه 7 ربیع الثاني 1256ق؛ محشی؛ اهدایی: اخوان مصلائی؛ 122گ،
23سطر (15×10)، اندازه: 20×15سم [ف: 3-852]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد عیسی بن محمد حسین ورنوسفادرانی ماربینی، تا: 21 جمادی الثاني 1256ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 164گ، 21 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2-264]
آغاز: و لم یفرغ الامام و أن یقول الحمدلله رب العالمين اذا فرغ الامام من الفاتحة
جلد اول کتاب ؛ خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد حسین بن محمد باقر، تا: محرم 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد علی بن ملا کریم ... که کتاب را از ملا محمد لاری خریده به سال 1267؛ 108گ، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1-150]
ج 1، طهارت تا هبات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 شعبان 1256ق؛ محشی با نشان «محمد مومن»، در پایان شرحی در متعدی بودن صیغه نکاح و عدم آن بخط عبدالجواد تهرانی با وجه انحصار فقه در چهار قسم؛ مهر: محمد اسمعیل؛ جلد: تیماج، 142گ، 21 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: -679]
آغاز برابر؛ انجام: و لا فرق فیه بین العين و الدين و لا بین الحال.
ج 1-2، از ابتدای مقدمه تا اواسط سبق و رمایه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ظاهرة 13 جمادی الثاني 1256ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 250گ، 21-17 سطر، اندازه: 21×14/7 سم [ف: 21-1524]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
ج 1؛ خط: نسخ، کا: رضا حسینی، تا: 1256ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 152گ، 21 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [اهدائی رهبر: 744-3]
آغاز: برابر انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: رحیم بن محمدرضا خلخالی، تا: شعبان 1256ق؛ جلد: تیماج، 216 گ، 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4669]
آغاز: بسمله کتاب المكاسب وفیه مناهج المنهج الاول في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب والاباحة والحرمة والكراهة؛ انجام: حد المريض وهو ان کان قتلا اور جما لم يؤخر مطلق ولو رجی برؤة لعموم مادل علی جلد دوم و سوم، از کتاب مکاسب تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: عبدالله حسینی قائنی خراسانی، تا: پنج شنبه 3 محرم 1257ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 247گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4671]
آغاز: برابر؛ انجام برابر
جلد 1 خط: نسخ، بی کا، تا: 8صفر 1257ق؛ جلد: مقوا، 170، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8-4669]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
ج1؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن غلامعلی، تا: ربیع الثاني 1257ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری؛ جلد: تیماج مذهب، 198گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 21-1525]
آغاز برابر؛ انجام برابر جلد 1
ج 1، از احکام طهارت تا احکام هبة؛ خط: نسخ، کا: سید حسین حسینی، تا: چهارشنبه دهه نخست محرم 1257ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمعی، 174 گ، 20سطر (13/5×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 30-36]
آغاز نو یختلف الفضل في الحكم باختلافها و زیارت قبور الأنبياء و الأئمة والصالحین و المومنين و الكون علی الطهارة و تغسیل الجنب الميت جلد اول؛ خط: نسخ، کا: مرتضی بن محمد حسین کرونی ذاکر ابی عبدالله الحسين علیه السلام، تا: محرم 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ 167گ، 221 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1-118]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن زین العابدين نجف آبادی، تا: اواخر جمادی الثاني 1257ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 153گ، 19سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1575]
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد باقر بن ملا محمد حسن خوزانی، تا: غره رجب 1257ق، جا: خوزان؛ 23 سطر، اندازه: 15/5 ×29 سم [ف: 71]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جزء اول؛ خط: نسخ، کا: براتعلی سده لنجانی، تا: 1257ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 148گ، 18-21سطر (9×14/5)، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 13-91]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حسینی، عبدالرحیم بن ابراهیم، تا: شوال 1258ق؛ 188 گ، 19سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1 -38]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول، از کتاب طهارت تا پایان کتاب هبه؛ خط: نسخ خوانا، کا: عبدالهادی بن علی اکبر بروجردی، تا: 11شعبان 1258ق؛ جلد: مقوا، 133گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-33]
آغاز: برابر؛ انجام بر ابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حسن بن ملا محمدرفیع زارچی، تا: 5 شعبان 1258ق؛ جلد: تیماج مذهب، 191 گ، 20 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8-4669]
آغاز برابر جلد اول
از آغاز کتاب تا آخر کتاب الهبة؛ خط: نسخ، کا: علی بن علی نشکیشی، تا: 29 رمضان 1258ق، جا: مدرسه فخریه؛ 116گ، 22 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4670]
آغاز برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ربیع الاول 1259ق؛ جلد: مقوایی، 125گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4669]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
تا پایان جلد نخست این کتاب دو جلدی؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين سبحانی، تا: چهارشنبه 2 رمضان 1259ق؛ دارای رکابه، مصحح، مطلبی به نقل از مؤلف با دعای «منه دام ظله العالي» و «منه ادام الله سبحانه ظلاله»؛ جلد: تیماج مذهب، 164گ، 21 سطر، اندازه: 21/4×15/1 سم [ف: 27/1 -455]
آغاز برابر؛ انجام: قد فرغ منه اقل العباد ... محمد ابراهیم بن محمد حسن في العشر الآخر من الربع الأول من العشر الخامس من العشر الثالث من الالف ثانی ...
خط: نسخ خوش، کا: علی رضا بن ابوطالب «الشهير بابکی؟»، تا: سلخ شعبان 1259ق؛ 286ص، 23سطر (13×21/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1-384]
آغاز: برابر؛ انجام: یقسم الغنائم مما ینقل ... و کذا المماليك و سایر الاموال قبل القسمه و اما بعدها ففیها خلاف. جزء اول تا آخر جهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 174 گ، 18 و 19سطر (15×8/5)، اندازه: 19×14سم [ف: 16-220]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ متوسط، کا: محمد هادی، تا: 1259ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 171 گ، 19سطر (14/5×9)، اندازه: 5/5× 21/5 سم [رایانه]
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: ندوشنی یزدی، حسن بن محمد رفیع، تا: 21 ربیع الاول 1259ق؛ جلد: تیماج، 214 گ، 20 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16-387]
از کتاب المكاسب تا اواخر کتاب المواريث؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی اصغر سرچاهی، تا: یک شنبه 27 جمادی الثاني 1260ق، جا: سرچاه؛ 251گ، 22 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: -100]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی بن میرزا نعمت الله بن حسین جیلانی، تا: 1260ق؛ 210گ، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1-281]
آغاز برابر؛ انجام: برابر جلد 1
ج1؛ خط: نسخ خوش، کا: حاجی محمد بن شعبان کوچه بیوکی، تا: 27 محرم 1260ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 193 گ، 19سطر، اندازه: 22×17سم [اهدائی رهبر: 3-745]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 281
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-251]
خط: نسخ، کا: عباس بن اسماعیل قمشه ای، تا: 10 ربیع الاول 1261ق، جا: تهران مدرسه فخریه؛ مصحح، محشی، پس از کتاب مقداری از حاشیه ملا میرزا بر معالم الأصول نیز نوشته شده؛ تملک: ابوالفضل میر محمدی زرندی؛ جلد: تیماج، 254گ، 19سطر، اندازه: 15/5 ×21سم [ف: 19-180]
آغاز: برابر انجام: برابر جلد 1
جلد اول؛ خط: نسخ پخته، کا: محمد حسن بن حاج محمد تقی، تا: جمادی الاول 1261ق، جلد: تیماج، 173گ، 21سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1-250]
بی کا، تا: 1261 ق [نشریه: 13- 371]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، کا: قربانعلی بن محمد قدیر، تا: جمعه 23 جمادی الاول 1261ق، جا: نو کاباد لنجان اصفهان؛ 232 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4669]
جزء اول؛ خط: نسخ، کا: موسی بن محمد علی، تا: 1262ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 149گ، 20 و 25سطر (14/5×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 16-293]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان المالك راکبا علیها و هو قوی قادر
علی دفع القايد او السابق لم یکن ضمان و الا تحقق الضمان و بدونه.
ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 23 محرم 1262ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 164گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3-745] و [ف: 21-1527]
خط: نسخ، کا: میرزا فتحعلی اصفهانی، تا: جمادی الاول 1263ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 27 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 2-401]
آغاز: کتاب الاقرار وفیه مطالب المطلب الأول في ارکانه وفیه مناهج المهنج الأول في الصيغة و مدلولها هداية الاقرار اخبار جاز فرض حق سابق علی المخبر فدخل الحال والمؤجل؛ انجام: البحث الثالث في میراث اليهود والنصاری والمجوس لو ترافعوا الى حکامنا ... ولو لم یکونوا من اهل الذمة به وبه الفحوى فضلا عن عدم الفاصل. کتاب الحدود والتعزیرات از کتاب الاقرار تا اول حدود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ افتادگی: انجام؛ 150گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4671]
آغاز: برابر از اول تا آخر دیات؛ خط: نسخ، کا: میرزا فتحعلی اصفهانی، تا: جمادی الاول 1263ق؛ 296گ، 27 سطر، اندازه: 19 ×30سم [ف: 4670-8]
جلد اول کتاب و کتاب الارث از جلد سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد مهدی هرندی، تا: ذیحجه 1266؛ 215 گ، 22سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 1-102]
آغاز: منهاج اختلف الأصحاب في تعریف البيع ففی عدو پرو کره انتقال عین مملوكة من شخص إلى غیره بعوض مقدرة علی وجه التراضي؛ انجام: ففی فساد البيع و عدمه ح اشکال من اطلاق من الاجماعات. بخشی از مبحث بیع؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 36گ، 31-35سطر، اندازه: 15×20/5 سم [اهدائی رهبر: 3-726] و [ف: 21- 1486]
آغاز: بسمله کتاب مناهج. الطهارة و فیه مقدمة و فصول. اما المقدمة فالطهارة في اللغه النظافة و النزاهة وفی اصطلاح اسم الوضوء و الغسل و التيمم ... تذکر: نام مؤلف با تطبیق اغاز نسخه تعیین شد. شامل کتاب مناهج الطهاره، کتاب مناهج الكسب والإقتناء (تا آخر خیار غبن)، کتاب مناهج الصيد و الذباحه و ما یلحق بهما، مناهج المطاعم و المشارب، کتاب القضا؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالله، تا: چهارشنبه 26 شوال 1272ق؛ 207گ، 23 سطر (21×12)، اندازه: 5/ 20×5/ 30سم [ف: 1-52]
آغاز: بسمله، کتاب المكاسب و فیه مناهج، المنهج الاول في المقدمات: هداية، ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستصحاب و الاباحة؛ انجام: و ران یرجع الغريب الى ما فیه قبلها رد کالمتوطن در فهرست با عنوان «المناهج» و از سید محمد مجاهد دانسته؛ خط: نستعلیق، کا: ابرقوهی، محمد باقر بن مراد، تا: شنبه 25 شعبان 1274ق؛ اهدایی: نورالله مهدوی؛ جلد: تیماج، 192گ، 25 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 1-178]
آغاز: بسمله الحمدلله و کفی و الصلوة علی عباده الذين اصطفی محمد و آله و أصحابه. کتاب مناهج النكاح و فیه فصول الفصل الأول في مشروعیته و اقسامه منهاج یستحب النكاح لمن طاقت نفسه اليه؛ انجام: لان الاستعقاب اعم من ... غیر واجبة کما مر مع امکان صحتهاح ایضا علی وجه تمت الكتاب مناهج النكاح.
کتاب نکاح؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن بن عبدالله کاتب، تا: دوشنبه غره ربیع الثاني 1282ق؛ مهر: «عبده الراجي اسدالله بن محمد باقر الموسوي» (بیضوی)، کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 190گ، 23 سطر (15/5×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 2-762]
آغاز برابر؛ انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ خفی، کا: ابراهیم محمد بن محمد حسن، تا: 1285ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج منقش، 105گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3-745]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 727
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-212]
آغاز: برابر جلد اول، کتاب طهارت تا آخر هبه؛ خط: نسخ، کا: حسن ابن ملا محمد رفیع یزدی، تا: 1286ق؛ محشی از خود مؤلف؛ واقف: سپهسالار؛ 187ص، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-547]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: وسط؛ 90گ (1-90)، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4670]
آغاز: والمرور في الاخير الصحة مطلقة و کذا التعيين ولو بالاسم او الوصف الرافع الرافع ... المهنج الثالث في اولیاء العقد هداية یثبت الولاية في النكاح للاب؛ انجام: بعدم ظهور الخلاف و ظاهر الكشف الاجماع في الاول وانما یستحب سدس الأصل النصيب للاطلاقات المؤيدة نکاح - ارث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 27 گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4672]
آغاز: بسمله وبه ثقتی کتاب المكاسب وفیه مناهج المنهج الاول في المقدمات الأول ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب والاباحة والحرمة والكراهة کاحیاء الموات وصنایع الأنبياء؛ انجام: الرابع الودارت المرأة بین مقارنه الرجل والخنثی والانثی فالاولی لهما تقدیم الخنثي ... کذا الفساد لا یجری الا في واحدة فالظاهر التخيير اذ لااولوية
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 79، 18سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 8-4671]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم پسر محمد علی پسر ابراهیم پسر محمد صادق ارجستانی، بی تا؛ با بلاغ قرائت با نسخه مؤلف در 1248؛ جلد: تیماج، 164گ، 19 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5-681]
جلد اول و تا کتاب بیع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 138 گ، 19 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: -16]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 274ص، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 45-204]
آغاز بعد الفراغ انکشف الفساد و منها مباشرة المكلف لفعل الوضوء في غیر الضرورة ولافرق بین العامد و الجاهل و الناسي و العاقل و لا بین البعض و الكل و لابین الوضوء و الغسل؛ انجام: برابر جلد 1
ج1؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علی مشهور به ملا آقا بزرگ تعزیه خوان، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 159گ، 21 سطر (14/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 39-152]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر جلد 1
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با علامت بلاغ، محشی از نخبه با علامت «ع» و فتاوای آقا سید حسین با علامت «ح»؛ جلد: تیماج مذهب، 154گ، 21 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4669]
آغاز: بسمله؛ کتاب التجارة و فیه مناهج ... در نسخه سفید مانده في المقدمات ... در نسخه سفید مانده است ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحة و الحرمة و الكراهة از کتاب البيع تا کتاب الاقرار؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 159گ، 21سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4670]
آغاز: البحث الثالث في میراث الأعمام و الاخوال و العمات و الخالات و اولادهم و آن نزلوا. هدایه: انما یرث هولاء بالقرابة
کتاب میراث و وقف و بخشی از طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 185 گ، 21-20 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8 -4672]
آغاز برابر؛ انجام: لم یبعد لزوم متابعه الثاني بل هو احوط ایض ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
انجام: و لا فرق في الظهور بین أن یکون بالوضع أو بالقرينة للعموم ولا یتوقف علی القطع و البت الا أن یراد في الحجية از کتاب المكاسب تا کتاب الاقرار؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 130گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 18-301]
کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 163گ (8پ - 170ر)، 30سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 14-108]
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، با سرلوح، مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده غلامعلی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 142گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 11-187]
از کتاب المكاسب تا کتاب الشفعة؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ 146گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 9-217]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه محمد امین خوئی نجفی؛ جلد: تیماج، 183 گ، 29 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 22-99]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 148گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22-101]
انجام: و کذا حکم غیر الشيعة من سائر اصناف اهل الاسلام ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: کتابخانه محمد امین خوئی نجفی؛ جلد: تیماج، 140گ، 18سطر، اندازه: 19/5×14سم [ف: 22-299]
آغاز: برابر، انجام: برابر جلد 1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فلو قال توهمت او اشتبه علی ففی وجوب الحد علیه ...
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: المحافظة بالفخرین و یستحب أن ...
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأول في المقدمات، هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الي؛ انجام: لو مات مسلم او کافر و له وارث مسلم متعدد ... و الاسلام کاشف عن الاستحقاق بالموت یکون ذلك مقتضی الارث. در فهرست با عنوان «مناهج الاحكام» و ناشناس آمده. از کتاب مکاسب تا اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1617]
طهارت و بیع و خیارات؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد باقر حسینی، بی تا، جا: قم؛ وقف «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد باقر» مشهور به آقا بزرگ به وصایت از جانب محمد هادی زرکش در 1 ربیع الاول 1251 بر علماء و فضلا و طلاب و محصلین علوم دینی شیعه اثنی عشری جز متصوفه و متفلسفه ایشان؛ 193گ، 27 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه ف: -37]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 176 گ، 20 سطر، اندازه: 51×21سم [ف: 1-281]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 255 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-281]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 161گ، 21سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1-281]
چند برگی از آن است؛ بی کا، بی تا؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3-18]
بخش طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 77گ (47-123)، اندازه: 20×15سم [ف: 3-55]
آغاز برابر؛ انجام: فظهر بذلك ضعف کل من القولين المذكورين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 227گ، 22سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 4-1378]
آغاز برابر؛ انجام: و في جواز هبة المجهول كشاة من غنمه او عبد من عبیده قولان و منه هبة الحمل في البيض و ... جلد اول از کتاب طهارت تا اوایل کتاب هبه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 156گ، 20سطر (17×10/5)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 18-311]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب ناتمام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 194گ، 29 سطر (21×12/5)، اندازه: 21/5 × 31/5سم [ف: 15-191]
آغاز: بسمله، کتاب المكاسب و فیه مناهج، المنهج الأول في المقدمات، هداية ینقسم الاكتساب بنفسه إلى الاستحباب؛ انجام: فیه ثلث خصال ورقة یطرد الرياح و لبه یسر بل البول و اصوله یقطع البلغم. جزء دوم و مباحث معاملات از کتاب مکاسب و بیع تا آخر کتاب اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ واقف: ملا محمد جعفر خراسانی؛ جلد: تیماج مذهب، 210 گ، 21-23 سطر (15×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 12-275]
آغاز: کتاب النكاح و هو العقد شرعا کما انه الوطى لغة و علی جوازه اجماع المسلمين ... ؛ انجام: اقربها و کان لها طفل و اولی منه ما لو قال له حمد في بطن جارية. کتاب نکاح تا کتاب اقرار؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ 820گ، 20سطر (10/3 × 15/5)، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/2× 20/3 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 13-365]
بی کا، بی تا [نشریه: 13- 371]
آغاز برابر؛ انجام: یجوز حبس نحو البعير و الفرس في سبیل الله سبحانه لنقل الماء إلى المسجد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: قطبی زاده؛ 159 گ، 21سطر (14×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 4-1172]
جلد اول؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: احمد بن محمد رفیع، بی تا [ف: 1-585]
انجام: فرغ منه ... محمد ابراهیم بن محمد حسن في العشر الأخر من الربع الأول من العشر الخامس من العشر الخامس من العشر الثالث من الألف الثاني. طهارت تا پایان
ج 1؛ خط: نسخ، کا: حسینی، باقر بن محمد ابراهیم، بی تا، جا: چهار محال اصفهان؛ جلد: تیماج، 357گ، 10
سطر (14×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 16-420]
کتاب الطهارة؛ بی کا، بی تال [تراثنا: س ک ش 4-66]
آغاز: بسمله: کتاب المكاسب و فیه مناهج المنهج الأولى في المقدمات هداية ینقسم الاكتساب بنفسه الى الاستحباب و الاباحة و الحرمة و الكراهة؛ انجام: هداية لو اضطر الى شیء من النجاسات و ... و عدم الملازمة بین الوجوب و عدم العوض کالحرف و الصنايع المتوقف علیها ... از «کتاب المكاسب» تا قسمتی از «کتاب الاطعمه و الأشربه»، تذکر: در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 211گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-477]
مکاسب، تذکر: در فهرست از ملامهدی نراقی دانسته شده که خطاست؛ بی کا، بی تا [ف: -38]
minhāj-ul hidāya wa-l inşāf li-radd-il ihtijāj bi-riwāyat i ahl-il xilaf
حسینی جعفری، حسین بن حسن، ق 10 قمری
hoseyni ja'fari, hoseyn ebn-e hasan(- 16c)
تاریخ تأليف: 9 شوال 987ق
رساله مختصری است در این که آیا می توان اخذ به روایت ثقات ضلال نمود یا خیر؟ که مؤلف با استفاده از اقوال بزرگان این سؤال را پاسخ گفته است.
آغاز: بسمله، الحمد لله العدل الذي جعل العدالة ذریعه الشريعة بان وثق اهلها و انزل السكينة علی رسوله و علی المؤمنين و الزمهم كلمة التقوى
انجام: و یوفق لاملاء ما یبلغ النهاية یکشف جلابیب الغواية قائلا ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به ..... علی القوم الكافرين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن احمد بن راشد بن عیسی غریفی اوالی، تا: شوال 987ق؛ با امضای بلاغ مؤلف، مصحح: 4گ (40پ -43)، 23 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1576]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2162/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن عبدالباقی حسینی سماکی استر آبادی، تا: ربیع الثاني 1216ق؛ واقف: صدر الدين بن علی محمد استر آبادی، جلد: گالینگور، 18سطر، اندازه: 21×15سم اف: 5-350]
منهاج اليقين- مناهج اليقين في أصول الدين
minhāj-ul yaqīn fī usūl-id dīn wa miérāj-ul adhān ilā durj-il ‘irfān
خاتون آبادی، اسماعیل بن محمد باقر، 1031 - 1116 قمری
xātūn-ābādī, esmāʻīl ebn-e mohammad bāqer (1622 1705)
این رساله دارای یک مقدمه و پنج مقاله و خاتمه است: 1. در معرفت و اثبات وجود صانع؛ 2. فعل صانع؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 4. معاد، و مقدمه در تقسیم علوم سه علم الهي و طبیعی و ریاضی. این رسالهناتمام است.
آغاز: بسمله و به ثقتی الحمدلله الذي فاض منه عوالم الاحداث و الابداع و ترشح منه رواشح التكوين و الاختراع اتقن بحکمته نظام العالم بعث الرسل و الانبياء و نصب الاولياء و الأوصياء لیترقی النفوس الجليله الانسانيه المقصوده من الخليقة الهيولانية و الروحانيه من حضیض مذلة التعلق الى اوج.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3453/5
آغاز برابر؛ انجام: لکن الظاهر من کلامهم و هو الواقع أن هذا الحصر استقرائی لاعقلی ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 21ص (293-313)، اندازه: 20×13سم [ف: 10-1330]
minhāj-ul yaqīn fī faņā’il-i “alī mawlā-nā amīr-il mu'minin
؟ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqi (1628 - 1699)
از ولی الله بن نعمة الله حایری «منهاج اليقين في تفضیل علی امیر المؤمنين» داریم و می باید همان باشد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/14
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب
خراسانی، تا: 1256ق؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن، 3گ (30ر- 32پ)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 7-183]
menhāj-ol yaqīn fī ma‘refat-e osūl-ed dīn
قندهاری، علی بن محمد
qandehārī, “alī ebn-e mohammad
رساله ای متوسط در عقاید و اصول معتقدات امامیه که برای استفاده فارسی زبانان تأليف و در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم شده است: مقدمهدر بیان تعداد اصول دین و ذکر طرق ارشاد المومنين؛ فصل 1. بیان ذکر معرفت؛ فصل 2. بیان ذکر صفات ثبوتیه؛ فصل 3. بیان ذکر صفات سلبیه؛ فصل 4. بیان عدالت؛ فصل 5. بیان نبوت
آغاز: الحمدلله الذي دل علی وجوده افتقار الممكنات و علی قدرته و علمه احکام المصنوعات الدال علی قدمه بحدوث خلفه وبحدوث خلقه علی وجوده ... [فهرستواره منزوی 567/9]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2121
آغاز برابر؛ انجام: پس واجب است که پیغمبر ص متصف بجمیع صفات حمیده و اخلاق پسندیده و ... مطلب پنجم در بیان خصایص پیغمبر ص است اول آنکه آنحضرت خاتم النبيين بود .. ابتدا تا اواسط فصل پنجم؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سید عبدالوهاب بن محمد بن باقر رضوی مشهدی (شجره اش را تا امیر المومنين نوشته)؛ جلد: تیماج، 186 گ، اندازه: 22×18سم [ف مخ: 5-2173]
المنهج- منظوم (رساله)
المنهج- مناهج الأصول
manhaj-ul a’imma fi-l i'tiqādāt wa-l ihtijājāt
مشهدی، محمد حسین بن ابی محمد، - 1175 قمری
mashadi, mohammad hoseyn ebn-e abi mohammad( - 1762)
کلام شیعی است با استدلال به اخبار در اصول مذهب.
آغاز: بسمله. هو الموفق و المعين. الحمدلله الذي خلق الخلايق بقدرته و فطرهم علی معرفته لاتمام حجته ... و بعد فیقول ... محمد حسین بن ابی محمد المشهدي ... لما کان صحة العبادات موقوفة علی معرفة المعبود ... و تحصیل العلم بصحة دین المكلف و مذهبه متعذر الامن الدليل بعد التخلية عن محبة مذهب الاباء ... اردت ان اذکر نبذة من الأدلة المقطوعة ... و سمیته منهج الأئمة
انجام: و القرائن المحفوفة بها الأخبار المودعة في الكتب المشهورة لاسیما الكتب الأربعة
آغاز برابر؛ انجام: فطلبت و هذا مخالف للعادات.
خط: نسخ، کا: خبوشانی، نظر علی بن حسین، تا: 6 ذیحجه 1112ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 111گ، 18 سطر (15×10)، اندازه: 18×12 سم [ف: 12-2513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: چرم، 121 گ، 19 سطر، اندازه: 18/5×9/5 سم [مؤيد: 2-293]
manhaj-ul ijtihād fi š.-i šarāyi®-il islām
برغانی، محمد تقی بن محمد، 1184 - 1264 قمری
baraqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1771 1848)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
تاریخ تأليف: آغاز ذیحجه 1226 ق تا 28 شوال 1254ق؛ محل تأليف: ساوجبلاغ و قزوین
شرح استدلالی مفصلی است در 24 مجلد بر کتاب «شرایع الاسلام» محقق حلی.
[الذريعة 317/13 و 182/23 ؛ معجم المؤلفين 134/9؛ اعلام الشيعة 226/2؛ ريحانة الادب 157/1 و 247/1؛ اعیان الشيعة 134/44؛ مكتبة امیر المؤمنين 434/4]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد قوله كتابالوكالة و هو یستدعی بیان فصول: الأصول في العقد جلد سیزدهم از اول کتاب الوكالة تا آخر وصایا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1245ق؛ 184 گ، 16 سطر، اندازه: 14/5 ×21سم [ف: 8-4674]
جلد 24، کتاب الديات، در دو هزار و پانصد بیت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 28 شوال 1254ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج، 247گ، 18 سطر (15×10)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 604-16]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... قوله القسم الثاني في العقود
و فیه خمسة عشر کتابا. کتاب التجارة مصدر ثان لتجریقال تجرفلان؛ انجام: و ضعفه ظاهر. تم المجلد التاسع علی ید مؤلفه الخاطي ابن محمد محمد تقی ... و یتلوه العاشر في بقية احکام التجارة من المرابحة و المواضعة و التوليه و ما یعدله انشاء الله تعالی سنة 1234. تنها تجارت را دارد و جلد 9 است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 239، 18 سطر (10×14/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 8-426]
آغاز: بسمله. حمد له ... قوله کتاب القضاء هو لغة لمعان کالحکم؛ انجام: فیلزم العزم علیهما فتدبر الفراغ بید مؤلفه الخاطي ابن محمد محمد تقی من هذا المجلد الواحد و العشريت من مجلدات منهج الاجتهاد في ليلة التاسوعا من شهر محرم الحرام سنة 1254 ... اللهم وفق لاتمام المجلد الاخر بمحمد و آله جلد 21؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: حسین تهرانی؛ 299گ، 20سطر (15×10)، اندازه: 14/5 ×22 سم [ف: 10-1642]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب الديات و النظر في أمور النظر الاول در اقسام قتل و مقادیر دیات؛ انجام: و به اطمینان خواطر مشغول تحصیل علم باشند که خداوند اعلی خواهد کفایت فرمود، اللهم احفظنا و جمیع المؤمنين ... کتاب دیات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: کلبعلی تبریزی به تاریخ 1268؛ جلد: مقوایی، 120گ، 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6-311]
از کتاب الخمس تا پایان کتاب الصوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن ابراهیم، تا: جمعه 16 جمادی الاول 1232ق؛ واقف: حاجی محمد هاشم، 1233؛ 163گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1-218]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالکریم حسینی، تا: 1233ق؛ مصحح؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد قاسم» (مربع)؛ 221 گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 7-246]
08 مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36793
آغاز: بسمله. حمدله. قوله القسم الثاني في العقود و فیه خمسه عشر کتابا کتاب التجارة؛ انجام: خلافا للشیخ فلو حصل النماء قبل القبض و اراد یکون النماء للبایع و ضعفه تم المجلد التاسع.
جلد 1، کتاب التجارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، نقش کتیبه ها «تنزیل من رب العالمين»، 187 گ، 25 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [اهدائی رهبر: 3-746]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 873
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-310]
بخش تجارت؛ بی کا، تا: 1234ق؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
کتاب التجارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1234 ق (شاید تاریخ تأليف باشد)؛ واقف: بهرام بیگ، 1280؛ 108گ، 33سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 1-229]
آغاز: بسمله حمدله وصلاة. قوله القسم الثاني في العقود وفیه خمسة عشر کتابا کتاب التجارة مصدر ثان لتجریقال تجر فلان یتجر؛ انجام: فلو والنماء قبل القبض وازاد فیکون النماء للبایع وضعفه ظاهر تم المجلد التاسع .. ویتلوه المجلد العاشر في بقية احکام التجارة من المرابحة والمواضعة والتولية وما بعدها انشاء الله جلد نهم، کتاب التجارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 254گ، 17-18 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8-4673]
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... قوله: الفصل الأول: في صلوة الجمعة الخ. اعلم أن وجوب صلوة الجمعة في الجملة مما لا ریب فیه بل هو من ضروریات الدين و مذهب سید المرسلين؛ انجام: قد جف القلم عن شرح کتاب الصلوة و ما ینسابها بعماية الله الذي خلقنی فسوینی ... و حفظنا عمن فیها من انبا الشيطان ... ما بقی من المطالب الفقهية بالاستدلال و الامعان. از ابتدای صلوة الجمعة تا پایان کتاب الصلوة؛ خط: نسخ زیبا، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 1244ق، جا: ابراهیم آباد؛ مصحح؛ مهر آیت الله مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مذهب، 286ص، 25سطر (19×11/5)، اندازه: 21 ×30سم [ف: 35-468]
بخش نکاح؛ بی کا، تا: 1244 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله. حمدله. قوله القسم الثاني في العقود و فیه خمسة عشر کتابا کتاب التجارة مصدر ثان؛ انجام: في انه لو عامل المسلم احد هولاء او شارکهم فانه یکون تصرفا صحیحا للاصل انتهی. جلد 9 تا 11، شامل تجارت، رهن، مفلس، حجر، ضمان، حواله، صلح، شرکت است؛ خط: نسخ خفی، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: رجب 1244ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 242گ، 25-29 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [اهدائی رهبر: 3-747]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 389
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-320]
از آغاز طهارت ترابیه تا پایان نجاست؛ خط: نسخ، کا: غلام علی بن کربلایی مردان، تا: 1245ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1276
آغاز: قوله کتاب الصلوة اعلم ان الصلوة لغة هو الدعا ذکره الجماعة من اهلها و شرعا العبادة المخصوصة بالكيفية المعهوده؛ انجام: و مقتضی الاصل و ان کان تقییدا للاطلاقات بنحو هذه لکونها خاصة و لکن المكافؤة علی الظاهر مفقودة فالأحوط بل الاظهر هو الثاني فتدبر. کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری،
تا: دوشنبه 2 ذیقعده 1245ق؛ محشی به امضاء «منه»؛ تملک: مهدی بن محسن حسینی به تاریخ 1337 در تهران؛ جلد: تیماج مذهب، 220گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 25-102]
آغاز: قوله الفصل السادس في المرابحة و المواضعة و التولية، اعلم أن البيع باعتبار التقديم و التأخير؛ انجام: و فقد البينة لإصالة برائة الذمة من الزائد عما یقرله و الله العالم و الموفق؛ تم المجلد العاشر. جلد دهم کتاب و مشتمل بر کتاب البيع ؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی فرزند ملا عبدالرحیم، قزوینی، تا: 1246ق؛ با قلم خوردگی، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 135 گ، 25سطر (11×19/5)، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 29-485]
از صلاة جمعه تا آخر صلاة مسافر؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن عبدالرحیم، تا: 1246ق؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی در 29 شوال 1324 [ف: -56]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... قوله الفصل الأول في صلوة الجمعه الخ اعلم أن وجوب صلوة الجمعة في الجملة مما لاریب فیه بل هو من ضروریات الدين و مذهبه سید المرسلين؛ انجام: و بمقتضاهما ترشح منی ما ترشح اظهار النعمة الله و تسلية للمحصلین في سبیل الله و قد وقع الفراغ یوم الثلثا .. بید مؤلفه ... محمد تقی بن محمد البرغاني الساوج بلاغی في مدینه طهران ... و التسعة من ولد الحسين حججك علی الانس و الجان. شامل کتاب الصلوة و از الفصل الأول في صلوة الجمعه آغاز و به صلوة المسافر پایان می یابد؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن عبدالرحیم، تا: 1246ق، مصحح؛ جلد: گالینگور، 672 گ، 25 سطر، اندازه: 21/5 × 31/5 سم [ف: 2/47-123]
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... أما بعد، قوله: کتاب الوكالة و هو یستدعی بیان فصول ... الوكالة بفتح الواو و کسرها؛ انجام: ثم في رجوعه الى الورثة أو صرفه في وجوه البر و جهان، أوجهما الثاني
کما مر في مسئلة نسیان الوصية، تمت الكتاب از کتاب وکالت تا پایان کتاب وصایا؛ کا: علی بن حسن بن حسین، تا: 1247ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 171 گ، 25سطر (12/5 ×22/5)، اندازه: 19/5 ×5/ 30سم [ف: 36-89]
جلد سیزدهم و از کتاب الوكالة تا الوصايا می باشد و پنج شنبه پنجم شوال 1245 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 20 رمضان 1247ق؛ جلد: تیماج، 154گ، 25 سطر، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 16-249]
جلد یازدهم و دوازدهم و از کتاب رهن تا ضمان می باشد؛ خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 4 شعبان 1247ق؛ 244، 25 سطر، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 27-177]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: حسین بن ملا خدا برغانی، تا: سه شنبه 17 ربیع الاول 1248ق؛ جلد: تیماج، 233 گ، 25 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 15-132]
آغاز: و طهرك من الذين کفروا ای ینزهك أن تفعل فعلهم؛ انجام: و یکره أن یستعین فیه قد مر الكلام في المسألتين مشروح في باب الوضوء هذا آخر المجلد الأول ... و وقع ابتدائه في شهر ذی الحجة الحرام سنة ست و عشرین بعد الألف و مأتين من الهجرة النبوية و اختتامه في العشرين من شهر جمادی الاول سنة سبع وعشرین بعد الالف و مأتين ... في بلد برغان ... از ابتدای طهارت تا انتهای مبحث غسل؛ خط: نسخ، کا: حسین علی بن خداداد دور دهی ساوجبلاغی، تا: 10 رمضان 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: مرتضی قلی خان، 1340، 261گ، 25 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 20-515]
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدالله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين قوله الركن الثالث في الطهارة الترابية المسماة بالطهارة الاضطرارية في مقابلة الطهارة الاختيارية التي هی الطهارة المائية و هی اليتيمم و معناه لغة القصد؛ انجام: الأحكام الواجبة في المسائل الفرعية بالأدلة التفصيلية الحمدالله الذي وفقنی لاتمام الطهارة في کماب البسط في الفروعات مع الأدلة و نرجوا منه أن یوفقنی لاتمام ما بعد ذلك ... وقع الفراغ من المجلد الثالثة من کتاب منهج الاجتهاد بید مؤلفه الخاطي بن محمد محمد تقی البرغاني الساوج بلاغی وقت العصر من یوم السبت سادس و العشرين من شهر صفر المظفر في سنة 1228 ... اللهم وفق لاتمام ما بقی مع خلوص النية بمحمد و آله خیر البرية.
نسخه اصل: کتابخانه خصوصی علی عبدالرؤوف حسین السناي ؟. جلد سوم از شرح (کتاب الطهارة) و تأليف آن در 26 صفر 1228 به پایان رسیده، تعداد ابیات این جلد 15300 بیت برآورده شده؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی بن ملا عبدالرحیم، تا: 28 صفر 1249ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»؛ تملک: علی اصغر
یزدی؛ 395ص، 25سطر [عکسی ف: 5-27]
کا: مافی، یار علی، تا: 1250ق [میراث اسلامی: 5-601]
حج و وکالت تا وصیت؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 1252ق [ف: -92]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... قوله: الفصل الأول في صلاة الجمعة، اعلم أن وجوب صلاة الجمعة في الجملة مما لا ریب فیه بل هو من ضروریات الدين و مذهب سید المرسلين و یدل علیه بعد ذلك الکتاب و السنة المستفيضة؛ انجام: و قال الصادق (علیه السلام) لعن الله قاطعی سبل المعروف قال الرجل یصنع اليه المعروف فیکفره فیمتع صاحبه من أن یصنع ذلك الی غیره . از صلاة جمعة تا پایان کتاب زکات؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا 10 شوال 1252ق؛ مصحح، واقف: عبدالوهاب، محرم 1256؛ جلد: تیماج مذهب، 382 گ، 25سطر (21×12/5)، اندازه: 20/5 ×30/5 سم [ف: 37-466]
کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 10 ذیقعده 1253ق؛ تملک: شیخ محمد اخوی مرحوم رئیس الاسلام شیخ عبدالحسین طهرانی؛ جلد: تیماج مذهب، 176گ، 26 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 25-104]
جلد هجدهم و از قسم ثانی (الايقاعات از کتاب الطلاق تا نذر؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: ربیع الثاني 1253ق، جا: ابراهیم آباد قزوین؛ جلد: تیماج، 271گ، 29سطر، اندازه: 20/5 ×30/5 سم [ف: 25-105]
از کتاب الوكالة تا پایان کتاب الوصية؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد قاسم، تا: جمادی الاول 1255ق؛ جلد: تیماج، 124گ، 33سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 25-105]
آغاز: الحمدلله ... قوله الركن الثالث في کتاب الطهارة الترابية المسماة بالطهارة الاضطرارية في مقابلة الطهارة الاختيارية التي هی الطهارة المائية و هی التيمم و معناه لغة القصد؛ انجام: هو الأهم في الأحكام الواجبة في المسائل الفرعية بالأدلة التفصيلية الحمدلله الذي وفقنی لاتمام کتاب الطهارة في کمال البسط في الفروعات مع الأدلة و مرجو منه ... از «الركن الثالث من کتاب الطهارة» تا پایان کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: یار علی، تا: یک شنبه 19 صفر 1255ق؛ جلد: تیماج، 174گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 25-103]
آغاز: قوله کتاب الخمس و هو حق مالی یثبت لبنی هاشم بالاصل عوض الزكوة؛ انجام: بما هو الاهم و الاعم نفعا من المسائل الضرورية هذا آخر الكلام في المجلد السابع من کتاب منهج الاجتهاد في شرح شرایع الأحكام.
مجلد هفتم و کتاب خمس و زكوة و صوم؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: صفر 1255ق؛ جلد: تیماج، 186گ، 26 سطر، اندازه: 20/5 × 30/5سم [ف: 25-104]
آغاز: قوله: کتاب الصيد و الذباحه، خصهما بالذکر لإنحصار تذكية الحيوان في قسمین الذبح و النحر؛ انجام: و حق الملكي ثبت للأول فیستصحب و یکون کما لو غصبه غاصب من الملتقط فعرفها. وقع الفداغ من المجلد بعون الله الأحد الصمد ... صید و ذباحه؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بمن محمد قاسم، تا: 1255ق؛ مصحح؛ جلد: چرمی، 190گ، 33سطر (23×13/5)، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 36-87]
کتاب التجارة؛ خط: نستعلیق، کا: قاسم حسینی، تا: 1255ق [ف: -
جلد 24 کتاب و در دیات است که سه شنبه 28 شوال 1256 در قزوین به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 9 شوال 1255ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 125گ، 26 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 13-227]
آغاز: بسمله. حمدله .. قوله کتاب الحج وهو یعتمد علی ثلثة ارکان، الأول في المقدمات
انجام: مما مرت الى بعضها الاشارة و قد فرغ مؤلفه الخاطي بن محمد محمد تقی البرغاني. از ابتدای کتاب حج تا انتهای کتاب جهاد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالمجید قزوینی، تا: 1255ق؛ واقف: استاد زین الدين جعفر زاهدی، دی 1377، 254گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 20 -516]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله کتاب الطهارة الكتاب خبر مبتدأ محذوف أي هذا الكتاب الطهارة؛ انجام: و یکره أن یستعین فیه قد مر الكلام في المسألتين مشروحة في باب الوضوء. جلد اول، کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کان محمد هاشم بن محمد قاسم، تا: جمعه 14 ربیع الاول 1256ق؛ جلد: تیماج، 164گ، 40 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 7-7]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد قوله کتاب الوكالة و هو یستدعی بیان فصول الأول في العقد وهو استنابة في التصرف؟ انجام: ثم في رجوعه إلى الورثة او صرفه في وجوه البر وجهان اوجههما الثاني کما مر في مسألة نسیان الوصية جلد 13، کتاب وکالت تا پایان وصیت؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد قاسم، تا: 1256ق؛ مصحح؛ مهر: «یا محمود» (بیضی)؛ 129گ، 33سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 8-4673]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... قوله: الفصل الأول في صلاة الجمعة، إعلم أن وجوب صلاة الجمعة في الجمعة في الجملة مما لاریب فیه بل هو من ضروریات الدين و مذهب سید المرسلين و یدل علیه بعد ذلك الکتاب والسنة؛ انجام: و الموثقة کما تری ظاهرة بل ناصة في رده مضافة الى التسامح في أدلة السنن فتأمل و تدبر قد جف القلم من تحریر شرح شرائع الإسلام من الجمعة الى صلاة المسافر ... از صلاة الجمعه تا صلاة المسافر؛ خط: نسخ، کا: حسین بن جعفر حسینی، تا: 2 ربیع الثاني 1257ق؛ مصحح: 334گ، 25سطر (22×13/5 )، اندازه: 21/5 × 29/5سم [ف: 36-542]
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... قوله کتاب الرهن، مصدر او اسم للشیء المرهون، في کره و السرائر و غیرهما هو لغة الثبات و الدوام؛ انجام: في کره لا خلاف في انه لو عامل المسلم احد هؤلاء او شارکهم فانه یکون تصرفا صحیحا للاصل، انتهی و هو حسن، تم المجلد الحادي عشر ... في شهر رجب المرجب 1244 جلد 11 است و از کتاب رهن تا پایان کتاب شرکت؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد قاسم، تا: دوشنبه 20 محرم 1257ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی به سال 1274ق، صفائی خوانساری با مهر«... الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 95گ، 33سطر (23×14)، اندازه: 31×22سم [ف: 288-40]
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... قوله کتاب الطهارة الكتاب خبر مبتدا محذوف ای هذا کتاب الطهارة؛ انجام: هذا آخر المجلد الأول في بلدة برغان من بلاد الساوج الواقعة بین الطهران و القزوين و ارجو من الله ... علیهم أجمعين. جلد اول، کتاب الطهارة؛ خط: نسخ تحریری، کا: عبدالصمد بن باقر انصاری، تا: 17 ربیع الثاني 1257ق؛ جلد: ساغری، 523ص، 25 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 50-72]
آغاز: بسمله، حمدله، قوله کتاب الفرايض جمع فريضة من الفرض بمعنی القطع؛ انجام: و الاشتغال ما هو شان الفقيه اهم و احری. همه مباحث میراث؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 12 ذیقعده 1257ق؛ واقف: ناصر محسنین، آذر 1360؛ 108گ، 25 سطر، اندازه: 21× 30 سم [ف: 20-520]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... قوله: الفصل الأول، في صلاة الجمعة الخ، اعلم أن وجوب الصلاة الجمعة في الجملة مما لا ریب فیه بل هو من ضروریات الدين و مذهب سید المرسلين و یدل علیه بعد ذلك الکتاب و السنة؛ انجام: و هل یعتبر في استحباب قضاء النافلة وقوع الصلاة تماما ام یستحب مطلقا و جهان اظهرهما الأول لما صح عن الصادق (علیه السلام) انه قال الصلاة في السفر رکعتان لیس قبلهما ولا بعدهما بشی ء انتهی، و الموثقة کما تری ظاهرة بل ناصة في رده مضافا إلى التسامح في ادلة السنن، فتامل فتدبر قد جف القلم ... از صلاة الجمعة تا پایان صلاة المسافر؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد قاسم، تا: 1257ق، جا: قزوین؛ مصحح؛ جلد: تیماجمذهب، 202گ، 31سطر (28×14/5)، اندازه: 22×35/5سم [ف: 37-445]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله کتاب الصلوة اعلم أن الصلوة الغة هو الدعاء، ذکره الجماعة من أهلها و شرعا العبادة المخصوصة بالكيفية المعهودة؛ انجام: و لا تؤاخذنا بما نسینا و أخطأنا و جهلنا بحق أشرف مخلوقاتك محمد و علی و فاطمة و الحسن و الحسين و التسعة من ولد الحسين صلوات الله علیهم أجمعين.
جلد نخست و از آغاز کتاب الصلاة تا پایان مبطلات نماز؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: رمضان 1258ق؛ مصحح؛ واقف: محمد باقر بن آقا محمد، 1267؛ 206گی، 25سطر (20×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 30-246]
آغاز: بسمله، حمدله ... قوله کتاب الجهاد فعال من الجهد بالفتح و الضم؛ انجام: و هما صارا موجبین لتلف مال المسلم فیلزم العزم علیهما فتدبر و تأمل. کتب جهاد: امر به معروف و نهی از منکر، قضا، و شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 8 ربیع الثاني 1258ق، تا پایان امر به معروف و نهی از منکر به خامه محمد هاشم بن محمد قاسم، کاتب دیگر نامعلوم؛ 230 گ، 25 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 20-518]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... قوله القسم الثاني في العقود و فیه خمسة عشر مصدر ثان؛ انجام: و اراد بکون النماء للبایع وضعفه ظا تم المجلد التاسع علی ید مؤلفه الخاطي ابن محمد محمد تقی ... انشاء الله تعالی سنه 1234.
ج 9؛ خط: تحریری، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 16 شوال 1258ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 286گ، 25 سطر، اندازه: 20/5 ×5/ 30سم [ف: 2/47-97]
آغاز: قوله: الفصل الثاني في الحيض و هو یشتمل علی بیانه و ما یتعلق به اما الاول فالحیض هو الدم الذي له تعلق بانقضاء العدة؛ انجام: و قد عرفت ان الاصل العقلي هو رجحان للاتیان بالفعل المحتمل فیه الرجحان مع فرض نفی احتمال الفرد بالقطع کما هو المفروض ج2، از ابتدای غسلهای بانوان تا پایان غسلهای مستحبی؛ خط: نسخ، کا: محمدهاشم بن محمد قاسم، تا: محرم 1258ق؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ با دستخط قربانعلی با مهر «عبده قربانعلی» (بیضی)؛ مهر: «محمدحسن بن ابی القاسم» (بیضی)؛ 142 گ، 25
سطر (23×15)، اندازه: 23×20/5 سم [ف: 52341]
قضاء و شهادت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: تاریخ کتابت قسمت آخر آن 1258؛ ناتمام؛ 166گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 282]
مضاربه تا آخر اجاره؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم، تا: 1259ق [ف: -56]
جلد اول کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشاری، تا: دوشنبه 15 رجب 1259ق [ف: -39]
آغاز: الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله اجمعین. اما بعد قوله کتاب الوكالة و هو یستدعی بیان فضول الأول في العقد وهو استنابة في التصرف الوكالة بفتح الواو و کسرها؛ انجام: وجهان اوجهما الثاني کما مر في مسئلة نسیان الوصية تم المجلد الثالث عشر في مدينة قزوین علی ید مؤلفه الخاطي محمد تقی بن محمد البرغاني. جلد 13، شامل کتاب های: الوكالة، الوقوف، الصدقات، الهبة، السبق والرمایه، الوصاية؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: شوال 1259ق؛ جلد: تیماج، 147گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف مخ: 5-2174]
آغاز: بسمله، قوله کتاب العتق هو لغة کما قالوه الخلوص و منه سمی البيت الشريف عتیقا؛ انجام: فصلناه سابقا ذلیلا و تضعيفة من غیر حاجة الى الاعادة فتدبر.
ج18، حاوی کتب: کتاب العتق، کتاب الجعاله، کتاب النذر، کتاب الاقرار، کتاب الايمان؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد قاسم، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 134 گ، 25 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 20-518]
کتاب طلاق تا پایان احکام لعان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد جعفر حسینی (شاگرد مؤلف)، تا: جمعه 15 جمادی الثاني 1259ق؛ مصحح؛ 219گ ، اندازه: 22×18سم [ف: 20-47]
آغاز: قوله کتاب العتق هو لغة کما قالوه الخلوص و منه سمی البيت الشريف عتیقا؛ انجام: فینعقد العهد ایضا کالنذر بالنية حسبما فصلناه سابقا دلیلا و تضعیفا من غیر حاجة الى الاعادة فتدبر
ج 18، شامل کتاب های: عتق، اقرار، جعاله، ایمان و نذر. تاریخ ختم تأليف: شب یکشنبه 2 رمضان 1252 در قزوین؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن کربلائی محمد قاسم، تا: 5 صفر 1259ق، جا: قلعه افشاریه؛ جلد: تیماج مذهب، 134 گ، 25 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 5-662]
آغاز: حمدله، قوله کتاب الديات جمع دیه بتخفیف الياء و الهاء؛ انجام: و لا عقل مع اختلاف الحالين في الكفر و الاسلام لفقد العموم کما اشرنا بل یضمن الجاني في ماله للاصل العقلي والنقلی کتاب الديات؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 11جمادی الثاني 1260ق؛ جلد: تیماج مذهب، 137گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 20-523]
کتاب قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن جعفر بن باقر بن قاسم حسینی، تا: جمعه 9 ربیع الاول 1260ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 228گ، اندازه: 30×21سم [ف: 20-70]
آغاز: بسمله، کتاب الصيد و الذباحة خصهما بالذکر لانحصار تذكية الحيوان في قسمین؛ انجام: فالا قرب عدم تملکه ... و یکون کمالو غصبه من الملتقطة فعرفها وقع الفراغ من المجلد ... سنه 1253 و یتلوه کتاب الميراث و القضاء. مشتمل است بر کتب: الصيد و الذباحة، الغصب، اللقطة، الأطعمة و الأشربة، الشفعه، أحياء الموات؟
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 1 جمادی الاول 1260ق؛ جلد: میشن، 21گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 20-519]
مبحث فراق؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر اصفهانی، تا: رجب 1260ق؛ واقف: محمد کاظم همدانی، 1291؛ جلد: میشن، 170 گ، 25 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 1-554]
جلد سوم از کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن کربلایی محمد قاسم، تا: ربیع الاول 1260ق؛ 213 گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-282]
بخش الصيد و الذباحه نا کتاب الغصب؛ کا: محمد هاشم بن کربلائی محمد قاسم، تا: 1261 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... قوله: کتاب الطهارة، الكتاب خبر مبتدأ محذوف ای هذا کتاب الطهارة و هو إسم مفرد جمعه کتب بضم التاء و سکونها و هو فعال من الكتب بفتح الكاف و الاشكال بان المصدر لایشتق من المصدر مرفوع بانه في المصدر المجرد؛ انجام: قوله: لا یجوز أن یغسله مع الأمكان و یکره أن یستعین فیه، قدم الكلام في المسألتين مشروحة في باب الوضوء المجلد الأول ... مجلد اول، خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: ربیع الثاني 1261ق؛ مصحح، محشی با نشان «محمد جعفر»؛ تملک: مرحوم آیت الله سید مصطفی حسین صفائی خوانساری به تاریخ شوال 1371 با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)؛ 282گ،
25سطر (12/5× 21/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 36-543]
کتاب الحدود؛ خط: نسخ، کا: کربلایی محمد قاسم بن محمد هاشم، تا: 17 ربیع الاول 1261 ق [ف: 56]
کتاب الزكاة تا اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 23 جمادی الثاني 1262 ق [ف: 56]
آغاز: قوله الفصل الثاني في الحيض وهو یشتمل علی بیانه وما یتعلق به اما الاول فالحیض هوالدم الذي له تعلق بالقضاء العدة والقليلة؛ انجام: وقد عرفت ان الاصل العقلي هو رجحان الاتيان بالفعل المحتملة فیه الرجحان مع فرض نفی احتمال الغير بالقطع کما هوالمفروض. قسمتی از کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 7 صفر 1262ق؛ جلد: تیماج، 161گ، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 5-2176]
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 1262 ق [ف: 55]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، قوله کتاب الوكالة و هو یستدعی بیان فصول ... الوكالة بفتح الواو و کسرها عرفها کره و التحرير وعد بانها عقد یشرع للاستنابة؛ انجام: ثم في رجوعه الى الورثة او صرفه في وجوه البر و جهان او جههما الثاني کما مر في مسئلة نسیان الوصية. تم المجلد الثالث عشر جلد 13 است و از کتاب وکالت تا پایان کتاب وصایا؛ خط: نسخ، کان محمد هاشم بن کربلایی محمد قاسم، تا: محرم 1262ق؛مصحح؛ از سوی آقا شیخ صادق فرزند مؤلف به عبدالله بن علی موسوی بهبهانی امانت داده شده؛ جلد: تیماج مذهب، 174 گ، 25سطر (14×22)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 34-611]
آغاز: پس از نیم سطر خطبه: قوله کتاب النكاح هو لغة الوطي في المشهور المصرح به في الكشف و الرياض بل علیه الاجماع في الف و مراد اجماع اهل اللغة؛ انجام: و عزاه لکالی الاشهر و لعله اللاصل المخصص بما مر فتدبر کتاب «نکاح» است، تاریخ ختم تأليف: نزدیک نیمه شب پنج شنبه، 16 جمادی الثاني 1240 در قزوین؛ خط: نسخ، کان عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: سه شنبه 19 ذیحجه 1262ق؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: تیماج مذهب، 206گ، 29 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 5-662]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... قوله: کتاب النكاح، هو لغة الوطى في المشهور المصرح به في الكشف و الرياض، بل علیه الاجماع في لف و مراده اجماع أهل اللغة؛ انجام: سماع الشاهدين العدلين، إلى غیر ذلك من الشرائط المقررة و الطلاق و ثمراته مما لم یعتبر هنا اجماعا، فلیس ذلك الا فسخا، كالفرقة الحاصلة بنحو الردة و الرضاع ... از کتاب نکاح آغاز و تا پایان ظهار و ایلاء؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: ربیع الاول 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 327گ، 25سطر (21×12/5)، اندازه: 30×20سم [ف: 37-381]
جلد 21، مشتمل بر کتاب قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 12 ذیقعدہ 1263ق؛ مهر: «عبده قربانعلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 212 گی، 25 سطر، اندازه: 31820سم [ف: 7-285]
آغاز: الحمدلله ... قوله کتاب الرهن، مصدر او اسم للشیء المرهون؛ انجام: لو عامل المسلم احد هولاء او شارکهم فانه یکون تصرفا صحیحا للاصل انتهی و هو حسن جلد 11، از اول الرهن تا آخر الشركة؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد جعفر حسینی قزوینی، تا: یک شنبه 17 شعبان 1265ق؛ مصحح، جلد: چرم، 170گ (111پ -280پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [مؤيد: 2-307]
جلد اول طهارت؛ کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 1277 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله حمد له قوله الركن الثالث في الطهارة الترابية المسماة بالطهارة الاضطرارية؛ انجام: و التعرض لما هو الأهم من الأحكام الواجبة في المسائل الفرعية بالأدلة التفصيلية. الحمدلله الذي وفقنی لا تمام کتاب الطهارة ... جلد سوم، کتابطهارت؛ خط: نسخ، کان جبل عاملی قزوینی، محمد ابراهیم بن محمد نصیر، تا: پنج شنبه 10 صفر 1295ق؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)، 1303ق؛ جلد: تیماج، 176گ، 26سطر (24×13)، اندازه: 22×35سم [ف: 375]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين، قوله الركن الثالث في الطهارة الترابية؛ انجام: بالادلة التفصيلية الحمد لله الذي وفقنی لا تمام کتاب الطهارة. جلد 3، طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد نصر، تا: پنج شنبه 10 صفر 1295ق؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 176گ، 26سطر (23/5×13)، اندازه: 22×35سم [رشت و همدان: ف: -1770]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله کتاب النكاح هو لغة الوطي في
المشهور المصرح به في الكف (الكشف و الرياض بل علیه الاجماع في لف و مراد اجماع أهل اللغة ... قوله القسم الأول في النكاح الدائم و النظر فیه یستدعی فصولا ... بلا خلاف بین كافة المسلمين؛ انجام: فلا یقر علیه انتهی خلافا للعبادة المتقدمة من عد فلا یجب و عزاه لكإلى الأشهر و لعله للاصل المخصص بما مر فتدبر شامل کتاب نکاح و (طلاق)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 217گ، 26سطر (22×13)، اندازه: 30×21سم [ف: 34-610]
آغاز: بعض العامة حیث قال باشتراط السفر و عرفت ان ایراد خصوص نحو السفر في الآية؛ انجام: و التعرض لما هو الأهم من الأحكام الواجبة في المسائل الفرعية بالأدلة التفصيلية ... از «الركن الثالث في الطهارة الترابية» تا انتهای کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 194گ، 25سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 20-516]
آغاز: بسمله، الفصل الثاني في الحيض و هو یشتمل علی بیانه و ما یتعلق به انجام مع فرض نفی احتمال الضرر بالقطع کما هو المفروض. از «الفصل الثاني في الحيض» تا انتهای «الاغسال المسونة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 160گی، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 20-521]
آغاز: بسمله، حمدله، الفصل الأول في صلاة الجمعة الخ اعلم ان وجوب صلاة الجمعة؛ انجام: و بمقتضاهما ترشح منی ما ترشح اظهارة لنعمة الله و تسلية للمحصلین في سبیل الله ... علی الانس والجان. از «الركن الثالث: في بقية الصلوات» تا انتهای کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالمجید قزوینی، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: میشن، 238 گ، 24 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 20-517]
از جلد نهم تا پایان جلد یازدهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 350 گ، 25 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 3-618]
کتاب الصيد والذباحة تا آخر لقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از سید محمد حجت تمام این مجلدات را سید محمد باقر بروجردی به مرحوم حجت اهدا کرده [ف: -56]
آغاز: بسمله قوله الفصل السادس في المرابحة والمواضعة والتولية اعلم ان البيع باعتبار التقديم والتأخير في احد العوضين ینقسم الى اربعة اقسام؛ انجام: قوله وکذا لوثبت التفريط واختلفا في القيمة ای قيمة التالف ... وفقد البينة لاصالة برائة الذمة من الزائد عمابقیله والله العالم والموفق تم المجلد العاشر از «قوله الفصل السادس في المرابحة والمواضعة والتولية» از کتاب البيع تا آخر جلد دهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 217گ، 17 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4673]
مشتمل بر کتاب الفرائض و القضاء؛ خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن محمد باقر انصاری، تا: قرن 13؛ واقف: مؤلف، 1256ق؛ 319گ، 26 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 1-228]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قوله کتاب الصلوة إعلم أن الصلوة الغة هو (کذا) الدعاء ذکره الجماعة من أهلها و شرعة العلادة المخصوصة الكيفية المعهودة و قد عهدها؛ انجام: لکونها خاصة و لکن المكافؤة علی الظ مقثودة فالأحوز بل الأظهر هو الثاني فتدبر هذ آخر المجلد الأول من کتاب الصلوة و یتلوه إنشاء الله المجلد الثاني صلوة الجمعه بخش اول کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 167گ، 28سطر (21×12)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 36-88]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... قوله: الركن الثالث في الطهارة الترابية المسماة بالطهارة الاضطرارية في مقابلة الطهارة الإختيارية التي هی الطهارة المائية و هی التيمم و معناه لغة القصد؛ انجام: هذه المراحل و الإشتغال في تحصیل المسائل بالأدلة التفصيلية علی حسب الطاعة الشرعية و الحمدلله و المنة و الشكر الله. اللهم وفق لإتمام ما بقی مع خلوص النية.
جلد سوم و مشتمل بر کتاب الطهارة از بحث تیمم به بعد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 277گ، 21سطر (9/5×14/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 39-311]
آغاز: قوله: کتاب الديات جمع دیه بتخفیف الياء و الهاء عوض عن فاء الكلمة ای الواو کما في ضد و هی مأخوذة عوض عن النفس کما صرح به القاموس و غیره؛ انجام: قد وقع الفراغ من تأليف المجلد الرابع ... سنة 1254 علی ید مؤلفه ... و قد کثر في عصرنا جماعة تلبسوا بلباس العلماء و هم في الواقع من العوام العمياء ... و اصرف عنا شر هولاء سیما فلان و فلان و وفقنا لما تحب و ترضاه بجاه محمد و آله الطيبين. جلد چهارم و شرح کتاب الديات که در عصر سه شنبه 22 شوال سال 1254 ق به انجام رسیده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ مهر: «از جمله کتب موقوفه حاجی محمدعلی طهرانی نوری است» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 160گ، 25 سطر (21×12)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 52641]
آغاز: بسمله حمد له. قوله الفضل الأول في صلوة الجمعة الخ، اعلم
آن وجوب صلوة الجمعة في الجمله؛ انجام: فان القلب مجروح من جهة و مسرور من جهة اخری و بمقتضاهما ترشح ما ترشح اظهارة النعمة الله و تسلية للمحصلین في سبیل الله. و قد وقع الفراغ ... از اول نماز جمعه تا آخر نماز مسافر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: علیمردان خان تیموری نصرت الملك، 1303ق؛ 290گ، 26سطر (12/5 × 23/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 408]
آغاز: بسمله، الحمد لله، قوله الفصل الاول في صلوة الجمعه الخ، اعلم أن وجوب صلوة الجمعة؛ انجام: ترشح ما ترشح اظهارا لنعمة الله ... وقع الفراغ ... في مدينة طهران ... علی الانس و الجان. بخشی از کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 390گ، 26 سطر (23×13)، اندازه: 20/5 ×30/5 سم [رشت و همدان: ف: -1771]
جلد اول از کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 327گ، 21 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 1-282]
آغاز: بسمله، کتاب الطهارة، الكتاب خبر مبتدا محذوف أي هذا کتاب الطهارة؛ انجام: وقع ابتدائه في شهر ذی الحجة 1226 و اختتامه في 20 جمادی الاولي 1227 من الهجرة النبوية في بلدة برغان من بلد الساوج بلاغ الواقعة بین طهران و قزوین
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر تأليف؛ جلد: تیماج، 213گ، 32سطر، اندازه: 33×20سم [ف: 2-307]
جلد 18؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد جعفر بن محمد تقی قزوینی؛ 150گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-281]
آغاز: اجماع العصابة عن منصور بن حازم ... الثالث الظاهر کما في حد للمقدس اتفاق اصحابنا علی أن هذا العقد من العقود الجائزة؛ انجام: وان لم یف المبلغ بأجرة الحج البلدي يأخذ الأجير من موضع من الطريق یفی به المبلغ بأن يأخذ الاجير من الشام مثلا وان لم یف من الطريق از مضاربة تا عتق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ با این عبارات در حاشیه کتاب اجاره که ظاهرا به خط مؤلف است دیده می شود: «تم المجلد الثاني عشر من مجلدات منهج الاجتهاد علی يدمؤلفه الخاطي محمد تقی بن محمد البرغاني في مدينة القزوين سنة 1245»؛ جلد: تیماج، 295گ، 25 سطر، اندازه: 20× 30سم [ف: 8-4674]
در چند جلد؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-523]
کتاب القضاء و الفرائض؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: -56]
کتاب الحج؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 56]
و جلد 21؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: مصطفی حسینی صفائی خونساری به تاریخ شوال 1371 با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 308گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 7-286]
از احکام نماز جمعه تا پایان کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 327گ، 20 سطر، اندازه: 21817سم [ف: 18-311]
آغاز: بعض العامة حیث قال باشتراط السفر و عرفت ان ایراد خصوص نحو السفر في الآية لکون الغالب فیه فقدان الماء کما هو شان اغلب الصحاري و البواري؛ انجام: لکن التعرض لتفاصیلها ینافی المقصد الاصلي من وضع الشرح و التعرض لما هو الأهم من احکام الواجبة في المسائل الفرعية بالأدلة التفصيلية
ج 3، از اوایل «مبحث تیمم» تا آخر کتاب «طهارت»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 194 گ، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 5-661]
آغاز: بسمله، حمد له قوله کتاب النكاح هو لغة الوطي في المشهور المصرح به في الكشف والریاض؛ انجام: و لعله للاصل المخصص بما مر فتدبر ... همه مباحث نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی به لفظ «منه» و یکی دو مورد با عنوان «محمد کاظم همدانی»؛ جلد: تیماج، 305گ، 22 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 20-521]
المنهج الأصولية- مناهج الأصول
المنهج الأصولية- منظوم (رساله)
al-manhaj-ul aqşad fi hukm-i šart-il fāsid dimn-al ‘aqd
مارندرانی، مهدی بن هادی، ق 14 قمری
mārandarānī, mahdī ebn-e hādī(- 20c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 8 شوال 1326ق
در آن بحث های چهارگانه استدلالی نسبتا مفصل معنی و انواع شرط بیان شده و شرطی که فاسد باشد آن را مفسد عقد می داند. عناوین مباحث: مبحث 1. بیان المراد من الشرط في المقام؛ مبحث 2. بیان شروط صحة الشرط؛ مبحث 3. بیان حکم الشرط الصحيح؛ مبحث 4. حکم الشرط الفاسد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8101/3
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... هذه جملة ما کتبناها في مسألة الشرط ضمن العقد رجاء من الله سبحانه و تعالی أن یجعلها خالصة الوجهه؛ انجام: و الله أعلم بحقيقة الاحوال له الحمد وله الشكر علی کل حال و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين خیر آل
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 57گ (113پ -169ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 21-105]
al-manhaj-ul aqwam fi mas'alatay-ir raf' wa-ddam
حسنی مؤيدي، مجدالدین بن محمد، ق14 قمری
hasanī mo'ayyedī, majd-od-dīn ebn-e mohammad( 20c)
تاریخ تأليف: 22 جمادی الاول 1391ق
پاسخ پرسشی است از سید محمد بن ابراهیم شرف الدين درباره دست بلند کردن در حال تكبيرة الإحرام و خواندن بسمله در آغاز فاتحه در نماز و گفتن «حی علی خیر العمل» در اذان و در پایان رساله تفضیل ائمه اهل بیت بر دیگران. این پاسخ استدلالی طبق مذهب زیدی ها نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5983
آغاز : الحمدلله رب العالمين القائل في کتابه المبين یا ایها الذين آمنوا کونوا قوامین بالقسط شهداء لله؛ انجام: و الغرض بیان الحق و النصح و مذاكرة أولي الألباب و الحمدلله المنعم الوهاب ...
خط: نسخ، کا: قاسم بن صلاح بن یحیی بن ابراهیم عامر، تا: چهارشنبه 28 صفر 1392ق؛ مصحح، کاتب آن را نزد مؤلف خوانده؛ جلد: مقوایی، 26گ، اندازه: 24×17سم [ف: 15-358]
منهج البحرين في تطبیق العالمين- مجمع (منهج البحرين في) تطبیق العالمين
manhaj-ul bayyin-iš šāfi fi ‘ilmayi-l ‘arūd wa-l qawāfi
شروانی، احمد بن محمد، 1200 - 1250 ؟ قمری
šarvānī, ahmad ebn-e mohammad (1786 - 1835)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28087
آغاز: بسمله، الحمدللهت الذي علم الانسان بفضله الوافر ما لا یعلم ... عروض خیره الكامل بلطفه السريع الشامل و بارك علیه و انعم و اجری؛ انجام: من عزیزی من فلان آی ... علی فضله و یعذرنی في امره و پایلو منی علیه و جاء الغدير النصير ... سنه 1250ق (بعد از دو برگ) از مطلع سینه اش مه و مهر، مشهود نگاه دوربین بود ... این تحفه عزیز باد دائم ز انسان که بعلم تو چنین بود
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [رایانه]
manhaj-ot tahrīr
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
مثنوی عرفانی است بر وزن مخزن الاسرار حکیم نظامی در مباحث توحید به بیانی روان، در پنج قسمت: 1. حمد خدا؛ 2. در بیان آنکه سوره اخلاص برهان توحید خداوند می باشد؛ 3. در معنی اطلاق لفظ وجود بر ذات خدا؛ 4. در استغناء فطرة الهي از اثبات هویت او؛ 5. در تقدیس خدا و در عينية صفات خدا با ذات او.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** ربط هویات بهوی قدیم / حمد به هوایست که بالذات هواست ** هوی هو الله احد هوی اوست
انجام: اصل کمال است مفیض کمال ** زانکه نقایص نبود جز زوال
چاپ: مثنوی به همراه رساله روحیه مؤلف توسط کاتب نسخه چاپ شده است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5-256]
آغاز و انجام: برابر
کا: حالی اردبیلی، محسن بن حسنعلی، تا: 1331ق؛ جلد: چرمی مذهب، 23ص (146-168)، 24 سطر (15×9)، اندازه: 17×22سم [ف: 6-499]
آغاز و انجام: برابر (مختصر)؛ خط: نستعلیق درشت خط، کا: حاج محسن عماد مدرس، تا: دوشنبه 22 رجب 1359ق؛ مجدول؛ 11گ (60-70)، 15سطر (18×10)، اندازه: 14/5 × 22/5 سم [ف: 11-77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد خواجوی، تا: 1381ق؛ واقف: محمد خواجوی، صفر 1382، جلد: گالینگور، 9 گ (246- 254)، 18 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: - 672]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملا حسن علی خوشنویس اردبیلی، بی تا؛ 7گ (60پ- 66پ) [ف: 15-231]
منهج التحقيق في التوسعة و التضييق- المواسعة و المضايقة
طه و یاسین /فقه / فارسی
manhaj-or rāšedīn fī feqh-e āl tāhā va yāsīn
برغانی، محمد تقی بن محمد، 1184 - 1264 قمری
baraqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1771 - 1848)
احکام طهارت وصلات را به طور مفصل و مقداری از احکام روزه به صورت فتوایی وذکر اقوال دیگر در هر مسأله را آورده است. مؤلف بعد احکام طهارت وصلاة این کتاب را تلخیص کرده و «خلاصة المنهج» نامیده است. این کتاب در الذريعة معرفی نشده است.
آغاز: الحمدلله الذي تطهر عن الادناس وتقدس ... کتاب الطهارة بدان که طهارت در لغة بمعنی نظافت و نزاهت است و شرعا عبارت است از استعمال احد طهورین ...
شروح و حواشی:
1- خلاصة المنهج؛ برغانی، محمد تقی بن محمد (1184-1264ق)
آغاز: برابر
طهارت تا خمس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 217ص، 26 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 3-13]
متمم کتاب الصلاة؛ بی کا، تا: 1238 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام بدان که مکروه است سفر کردن در ماه رمضان مگر به جهت ضرورت ... و بعد از انقضای این مدت کراهت سفر کردن منتفی می شود و کراهتی نیست هر چند سفر به غیر ضرورت باشد از طهارت تا صوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 477گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2174]
manhaj-or rešād
قربانی، علی قلی بن میرزاعلی، ق 12 قمری
qorbānī, 'alī qolī ebn-e mīrzā'alī(- 18c)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
تاریخ تأليف: محرم 1113ق
مؤلف علی قلی بن میرزا علی چله جانی قربانی است که از زندگانی او اطلاعی در دست نداریم و گویا از صاحب منصبان دانشمند دربار شاه سلطان حسین صفوی بوده و چنان که از دیباچه همین کتاب مستفاد می شود، تأليفات دیگری نیز داشته است و این کتاب مفصل مبسوط را در اصول عقاید نوشته است. مؤلف در مسائل علم کلام و اصول دین به روشی نیکو و سبکی متن و انشائی روان گفتگو کرده، مباحث کلامی را با آیات و اخبار تطبیق و به استدلال پرداخته و در مبحث امامت و شناسایی امام و دلائل و معجزات و مناقب و گزارش زندگانی هر یک از حضرات ائمه اطهار علیهم السلام بیش از سایر مباحث، سخن گفته است. فهرست کتاب: مقدمه: در تعریف دین و معنی اصول و فروع دین و بیان مقصود از توحید و عدل و نبوت و امامت و معاد؛ باب 1.اثبات وجود حق تعال و بیان صفات ثبوتیه و سلبیه او، مشتمل بر دوازده فصل: 1) اثبات واجب، 2) ثبات قدرت حضرت عزت تعالی شأنه، 3) علم واجب تعالی، 4) ثبات اراده، 5) حیات، 6) سمع و بصر، 7) کلام، 8) نفی ترکیب، 9) امتناع رؤيت، 10) امتناع حلول و اتحاد، 11) امتناع حلول حوادث در ذات الهي، 12) در تأويل آنچه از صفات اجسام در آیات و روایات به جناب عزت نسبت داده شده؛ باب 2. عدل، دارای شش فصل: ... 2) خلق اعمال و تحقیق قضا و قدر و هدایت و ضلالت، 3) در تعلق اراده الهي به طاعات دون معاصی، 4) بیان اینکه افعال الله معطل به اغراض است و بیان لزوم تکلیف و غرض از آن، 5) در لطف و توفیق و لزوم أصلح و تحقیق حال الم و إخترام، 6) در تحقیق أجل و إخترام ورزق و سعر؛ باب 3. نبوت، دارای سه فصل: 1) در فواید و شرایط بعثت و طریق ثبوت آن، 2) در اثبات نبو تحضرت خاتم الأنبياء صل الله علیه و آله و سلم و عمومیت بعثت آن حضرت تا انقراض عالم و جواز نسخ شرایع و شطری از احوال آنحضرت، 3) افضلیت انبیا بر ملائکه و افضلیت حضرت خاتم الأنبيا بر سایر انبیا و بیان معرج جسمانی؛ باب 4. امامت، در پانزده فصل: 1) در اضطرار به امام و شرایط امامت، 2) در امامت أمير المؤمنين و یعسوب الدين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه، در سه مطلب: 1) در تقدیم شمه ای از فضایل آنجناب، 2) در تقریر و تحریر براهین بر امامت و خلافت امیرالمومنین صلوات الله علیه، بعد از رجلت پیغمبر صل الله علیه و آله و سلم بلاواسطه ...37) بیان مجملی از احوال ولایت مآب امیر المؤمنين از وقت ولادت تا هنگام رحلت؛ باب 5. معاد، در سه فصل: 1) ذکر حقیقت معاد و إختلافات ناس در آن و إيراد براهین و دفع شبهه های منکرین، 2) در احوال برزخ و بیان حقیقت قیامت و میزان و صراط و حساب و کتاب؛ خاتمه در إيراد تمثیل و حکایت قصه باوهر و یوذاسف ....... محمد علی روضاتی) فهرستواره منزوی 567/9]
آغاز: اما بعد بر معتکفان جوامع هدایت و ایقان و سجاده گستران صوامع خلوص ایمان و مقتبسان مشكوة یقین؛ انجام ایدالله ظلال جلاله علی مفارق الانام و ربط اطناب افضاله باوتاد الخلود و الدوام صورت انجام و حلیه استعمال و اتمام یافت.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1133ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد هاشم موسوی با تاریخ 1292 ق با مهر «عبده محمد هاشم الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 291گ، 22 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 1/33-46]
آغاز بیسایگی عالم در ظل مرحمتش نشسته، اکسیر إلتفات روح بخشش سنگ ریزه را چون ملک تسبیح خوان ساخته، و کف در بارش که پنجاب رحمت است آب حیوان را چون اشک حسرت از نظرها انداخته است ... و حباهم أشرف التسليمات و أكرم الصلوات؛ ما استقرت الأرضون و دارت السموات. أما بعد بر معتکفان جوامع هدایت و ایقان، و سجاده گستران صوامع خلوص إيمان، و مقتبسان مشكوة یقین، و مهتدیان نور عقل مبین؛ پوشیده نماند که چون بتألق أنوار عنایت ربانی، و إرتسام بدایع صور تأييدات سبحانی؛ همواره خاطر قدس مظاهر حقایق ناظر أشرف أرفع أعليحضرت پادشاه دین پناه گردون بارگاه، سلطان سلاطین هفت إقليم ملجأ خواتین با أورنك و دیهیم ... أبوالمظفر شاه سلطان حسین الحسيني الموسوي الصفوي ... درین وقت بنا بر مزید مراحم خسروانه و نشر عنایات شهنشاهانه إشاره فرمودند که ضمیر انوار أضاءت گستر بر ملاحظه تأليفات کمترین غلامان این آستان کیوان نشان، المستهدى من فصل ربه المنان علی قلی بن میرزا علی، چله جانی قربانی پرتو إلتفات افکنده، ازین بشارت وافی سعادت، این بی بضاعت انگشت قبول را مژگان وار بر عین إطاعت نهاده بتأليف این مختصر در أصول عقاید دین پرداخت، و نقل مسائل را با مجملی از ادله و براهین مطمح نظر ساخت ... و این کتاب به «منهج الرشاد» موسوم، و مشتملست بر مقدمه و پنج باب و خاتمه. مقدمه: در بیان معنی أصول دین و تعداد آن. بدانکه دین و ملت و شریعت، عبارت از قاعده و قانون چند است که حق سبحانه و تعالی ... انجام: یا بکن ای لبیب چاره کاری ازین
کام نیز دست بدار بحمداله سبحانه این گلدسته ریاحین ریاض تبیان، و روضه أزهار و أنوار نکت هدایت و أيقان که از رحیق تحقیق و ینابیع حجت و برهان؛ پیرایه نضرت و تعطیر یافته بمیامن إقبال بیزوال أبدى الإتصال فیض اشتمال اعلیحضرت شاهی ظل إلهي أبدالله ظلال جلاله علی مفارق الأنام، و ربط أطناب إفضاله بأوتاد الخلود و الدوام صورت انجام و حلیه أستكمال و أتمام یافت. و ذلك فی شهر محرم الحرام من شهور العام الثالث عشر من المائة الثانية بعد الألف من الهجرة العالية البهية، علی مشرفها ألف سلام و تحية. و الحمدلله أولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. تم بید راقمه في شهر رجب 1133.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (برگ اول نسخه که شاید دارای مطالب تاریخی نیز بودهمفقود شده است)؛ تملک: محمد هاشم موسوی چهارسویی در 20 رمضان 1292ق با مهر: «عبده الراجي محمد هاشم الموسوي»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 292 گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [فهرست روضاتی: -47]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نسخه پژوهی: 1-161]
manhaj-or rešād
لاهیجانی، محمد بن محمد علی، - 1354 قمری
lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī(- 1935)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23284
آغاز: بسمله، کتابی از تأليفات مرده باب؛ انجام: که بعد از جنگ بین المللي خاتمه خواهد گرفت
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا [رایانه]
manhaj-ur rašād ilā aḥkām-id dīn wa-l īmān fī š.-i iršād-il adhān
کرباسی، محمد جعفر بن محمد ابراهیم، - 1292 قمری
karbāsī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ebrāhīm( 1875)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 23 شوال 1273ق
چون مؤلف، کتاب «ارشاد الاذهان علامه حلی را که در کمال وجازت و در عین حال مشتمل بر اکثر فروع فقهی ودقایق لطیفه یافته، تصمیم به شرح آن گرفته تا ادله واقوال آنرا بیان نماید. کتاب استدلالی مبسوط و پر فائده ای است. نسخه های موجود مجلد اول و تنها مشتمل بر قسمت طهارت است و از سایر مجلدات کتاب هیچ گونه اطلاعی نداریم. شارح، پس از شرح خطبه إرشاد، داستان مناظره علامه حلی مصنف کتاب را با اهل خلاف در مجلس سلطان محمد خدا بنده یاد کرده، و پس از شرح دیباچه اصل نیز می گوید: «و المذكور - بل المعروف - أن المصنف - ره – إنما صنف هذا الكتاب في سبعة أيام، و هو من جملة کراماته. کما أن المنقول عن الشهيد کذلك فی خصوص اللمعة» و سمعت من بعض الأسانيد أنه کان ذلك من المصنف - أعلى الله مقامه بعد أن خرج في المدة المذكورة إلى بعض بساتین الحلة بعزم التفرج و السياحة، فلما رجع ترك ولده فخر الاسلام «کذا» الاقتداء به في صلوة الجماعة فسأله - نورالله مرقده - عن العلة، فقال: لأنكتركت الواجب و ذهبت إلى التفرج و السياحة، و صرفت العمر في البطالة! فأخرج المصنف هذا الكتاب و دفعه إليه، فعلم فخر الاسلام أن آية الله بین الأنام ما کان في تلكالمدة الا مشتغلا بالتصنیف و الكتابة! و قیل انه قد اشتمل علی خمسة عشر ألف مسئلة. و تصانیفه أكثر من أن تعد و تحصی
..). سپس مختصری از شرح حال و آثار علمی علامه و تاریخ تولد و وفات و مدفن ایشان نگاشته، و پس از آن شرحی درباره تعریف فقه و تقسیمات آن آورده است. (محمد علی روضاتی)
آغاز: بسم ... الحمدلله الذي هدانا إلى شوارع الهداية و مناهج الأحكام، و أرشدنا إلى تحریر منتهی المطلب و نهاية المرام، و وفقنا لایضاح معالم الدين و تنقیح شرایع الاسلام، و أنعم علینا بکشف الغطاء عن کنز الفوائد و جواهر الكلام، و شرح صدورنا بلمعة من مشارق الشموس و غنائم الأيام، نور قلوبنا بمصابیح الشريعة الإرشاد الأنام، و زین دورسنا ببیان مدارك الحق و مسالكالإفهام. و الصلوة و السلام علی نبیه المبعوث الإعلام الأعلام، و هداية كافة الناس حین زات الأقدام، محمد، القامع بمبسوط الأدلة بنیان الخلاف و الظلام، و آله و عترته الغر الميامين الكرام، الذين جعلهم حملة لسرائره، و حفظة لمراسمه، و أكمل بهم النزهة و التذكرة و الغنية و التبصرة؛ .. أما بعد، فیقول أقل الأقلين، بل أقل من الذرة تحت أقدام المؤمنين، ابن حجة الاسلام و و المسلمين، آية الله في الآخرين، مجدد مذهب الشيعة في رأس المائة الثالث عشر من الهجرة امام الذهب و الملة، مفتی الإمامية، سلطان الفقهاء و المحققين برهان أهل الحق و اليقين ...
انجام: و إني بعد أن شرعت بتأييد الله سبحانه في تأليف هذه المجموعة ... کنت حریصا علی الاشتغال به بقدر الوسع و الطاقة، و کانت أفلب اوقاتی فیه مبذولة ... حتی خرجت من أجزائها نبذة و من اوراقها جملة، فإذن قد عرضت لی أنحاء العطلة، و وردت علی علل جسمانية و آلام روحانية ... فعرضت لجملة من شموس أهل الفضل الأقول، و استوطن الأفاضل زوایا الخمول ... و عدوا تلكالأيام التي وقع فیها المصايب و الآلام من الشهور و الأعوام المنحوسة و الشوم، و قالوا هذه سنة تناثر النجوم ... و أشد المصائب ارتحال النورين النيرين و القمرين المنيرين ... الوالد المحقق العلامة و السيد الوحيد بین الطائفة سمی خامس الأئمة ... و قد أفردت ذکر أحوالهما في رسالة عليحدة، و هی جامعة لما عثرنا علیه من أحوالهما من البداية الى النهاية و کذا لتاریخ ارتحالهما عن هذه الدنيا الفانية ... و هو حسبی و نعم الوكيل.
[الذريعة 187/23؛ مقدمه ای برفقه شیعه ص 115]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، در بعضی صفحات علامت بلاغ مشهود است؛ 120گ، 18 سطر، اندازه: 16×21/5سم [کتابخانه های قائن: ف: -79]
آغاز: برابر؛ انجام: السادس لومس باطن الرحم والفرج حین التولد ظاهر بدن الطفل اذا کان میتا لم یجب الغسل للاصل وعدم انصراف الاطلاقات اليه وعدم صدق المس في الحي نعم اذا مسه بعضو منه بعد الخروج وجب الغسل و هو ظاهر از اول طهارت تا غسل میت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای «منه عفی عنه»؛ مهر: «عبده الراجي محمد جعفر بن محمد ابراهیم» (بیضوی) جلد: تیماج، 272 گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 21755]
آغاز: النظر الرابع في التيمم وهو لغة القصد ومنه قوله سبحانه ولا یتمموا الخبيث منه تنفقون أى لاتقصدوا الردي من المال تنفقون منه وشرعا القصد ای الصعيد لمسح الوجه والکفین؛ انجام: ومالا فليأكل أي ما اخرجه من الاسنان بالخلال فلیلفظ فانه ربما یخرج به دم ... واخرجه بادارة لسانه ویرمی ما بین الأسنان مطلقا لانه حصل تغیر ما انتهی ولکن لیس هذا محل تحقیق الكلام ... ولکن نعم ما قال السيد العلامه ...... ان فصلت طال بها الكتاب وهذا آخر المجلد الأول جلد اول، خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج، 327گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 -2175]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد فرغ من تسوید هذه النسخة الشريفة أقل الخليقة .. محمدرضا النجف آبادی الاصفهاني في یوم التاسع و العشرين من شهر رجب المرجب سنة 1274.
خط: نسخ عالی، کا: محمد رضا نجف آبادی اصفهانی، تا: رجب 1274ق؛ با شرحی در مدح کتاب و مصنف آن به خط کاتب مذکور، مصحح، محشی؛ جلد: میشن مذهب، 275 گ، 28سطر در متن (19×10/5)، اندازه: 31×21/5 سم [فهرست روضاتی: -227]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نسخه پژوهی: 1-151]
manhaj-or rašād fi takālīf-el ‘ebād
نراقی، مهدی بن محمد، - 1325 قمری
narāqī, mehdī ben mohammad(- 1907)
مسائل فتوایی طهارت و صلاة و صوم و زکات و خمس، مطابق با فتوای مؤلف، و هر کتاب دارای ابواب و مشتمل بر چندین فصل می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2810
آغاز: الحمدلله علی ما أنعم ... أما بعد چون عامه مکلفین در تکالیف شرعیه و أحكام عبادات که قوه اجتهاد در آن ندارند؛ انجام: و از برای نائب امام جائز است تبدیل کند سهم امام را با ملاحظه مصلحت بقیمت عادله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ یادداشتی از محمد حسین بن زین العابدين جاسبی بیجکانی به تاریخ غره شعبان 1309؛ جلد: تیماج، 118گ، 16سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8-12]
manhaj-ur rašād fī š.-il iršād
مجتهد تبریزی، احمد بن لطفعلی، 1265 قمری
mojtahed-e tabrīzī, ahmad ebn-e lotf--alī(- 1849)
وابسته به: ارشاد الاذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
شرح استدلالی است بر کتاب «ارشاد الأذهان» علامه حلی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6938
آغاز: الحمد لله رب العالمين: کتاب الصوم و هو من أفضل الطاعات و أشرف القربات شامل کتاب صوم و اعتکاف است روز پنج شنبه 24 ماه رمضان 1243 در قزوین هنگام فرار از روس ها به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد باقر بن احمد (فرزند مؤلف)، تا: 1245ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 180گ، 20 سطر، اندازه: 14/5× 20/5سم [ف: 18-125]
manhaj-ur rašād fi š.-il iršād
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری
yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
شرح مزجی مختصری است بر کتاب «ارشاد الاذهان» علامه حلی حسن بن یوسف بن المطهر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 765/5
آغاز : الحمدلله الذي أرشدنا الى حدائق قواعد الاحكام و مسالك نهاية الارشاد و أطلعنا علی حقائق شرائع الاسلام؛ انجام: و لعله محمول علی التفصيل و کذا الكلام في حکم اللحم الزائد اذا کان تحت ... فقط کتاب طهارت تا احکام وضو؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 15گ (367پ -381پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2-375]
manhaj-ur rasad fi lugat-il addad
حسینی خراسانی، محمد جعفر بن محمد، ق12 قمری
hoseynī xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-emohammad(- 18c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5745/7
آغاز: الكريم والمهان. الشين الشجاع بتثلیث الشين القوى القلب؛ انجام: و هوی الرجل هوة بالقح و الضم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 7گی (83ر-90ر)، اندازه: 20/9×15/2 سم [ف: 9-16]
manhaj-ur rašād fī ma'rifat-il ma‘ād
عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی، ق 12 قمری
‘orfī tāleqānī, mohammad na‘īm ebn-e mohammad taqi(- 18c)
تاریخ تأليف: 1151ق
این کتاب دارای دیباچه ای مفصل، یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» (دارای سه مطلب) است و درباره معاد جسمانی بحث های بسیار مفصل دارد و به کلمات بزرگان مانند ملاصدرا و دیگران نظر دارد و شاید مبسوط ترین کتاب راجع به معاد جسمانی باشد. مؤلف در دیباچه این کتاب خود را عرفی خوانده است. آغاز : الحمدلله الذي خلق فسوی و قد فهدی ... اما بعد فیقول العبد الضعيف ... محمد نعیم بن محمد تقی المدعو بعرفی الطالقاني ...
انجام: بل حری به الاستقامة علی الصراط السوي ... و هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة و الحمدلله ... بیمین مؤلفها ... محمد نعیم بن محمد تقی المدعو بعرفی الطالقاني في سنة ماه واحد و خمسین بعد الف من هجرة خیر البرية علی هاجرها و آله
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 491ص، 23 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 5-482]
آغاز: برابر
کا: محمد رحیم بن محمد، تا: 1225ق؛ به دستور محمد حسین خان مروی از روی نسخه به خط مؤلف استنساخ و سپس با آن مقابله شده؛ حدود 600 ص [ف: -248]
آغاز برابر؛ انجام: و الله یهدی من یشاء إلى صراط مستقیم ربنا الاتزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا و هب لنا من لدنك رحمة انك انت الوهاب.
خط: نستعلیق شکسته، کا: نظر پاک، میرزا یدالله، تا: 1332ق، جا: تهران؛ مهر: کاتب «یدالله 1325» (دایره)؛ جلد: تیماج، 405گ، 25سطر [ف: 33/1 -37]
manhaj-or rašād le-taqlīd-el ‘ebād
شوشتری، جعفر بن حسین، 1230 - 1303 قمری
šoštarī, ja'far ebn-e hoseyn (1815-1886)
رساله مختصری است شامل مقدمهوشش مقام در بیان اصول و فروع دین مطابق با مذهب امامیه، در مقدمه بحث از خلقت انسان وهدف از آن و تکالیف مقرره در اسلام شده و شرایط بلوغ را بر شمرده و پس از بلوغشش امر را بر مکلف بالغ لازم دانسته: 1. نظر در اصول دین؛ 2. تعلم صورت نماز؛ 3. تعلم مسائل واجبه نماز؛ 4. ملاحظه اسباب موجبه غسل؛ 5. ملاحظه اساب اشتغال ذمه به حقوق ناس؛ 6. تعلم احکام بعض معاملات و مسایل مربوط به شش امر مذکور را در طی شش مقام آورده است.
آغاز: بسمله رب انت في الدارين رجایی جل قدسکعن ثنایی لا احصی ثناء علیکانت کما أثنيت علی نفسکفالحمد لك ... مقدمه دربیان خلقت انسان و اینکه خلقت اوعبث وبی فائده نیست
چاپ: مشار فارسی، ج4، صص 5038-5039؛ هند، بمبئی، 1298ق، سنگی، وزیری، 296ص؛ ایران، تهران، مطبعه میرزا علی اصغر باسمه چی خلف مرحوم میرزا حبیب الله، 1318ق، سنگی، وزیری، 383+1ص، به سعی و اهتمام آقا میرزا محمد کتابفروش خوانساری مشهور به مقدس به در خواست حاجی مولی ذوالفقار بخاری؛ ایران، تبریز، 1324ق، وزیری 180256ص؛ ایران، شیراز، مطبع اسلامی، 1347ق، سنگی، رقعی، 24ص، به سعی و اهتمام حاج محمد حسین تاجر بوشهری، در انجام رساله اصول الدين میرزای قمی)؛ 1349ق، 5448208ص؛ ایران، تهران، 1330ق، وزیری بزرگ، 466ص
آغاز برابر؛ انجام: با تشکیک در صحیحست کفایت می کند تمام شد مقدمه
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛90گ، 11 سطر، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف مخ: 1-50]
آغاز برابر؛ انجام: و تأخير می کند به حدتهاون و توسعه را عذر قرار می دهد. تمام شد، 1310 ق.
بی کا، تا: 1310ق؛ 18گی (88ر-105ر) [ف: 2-248]
بی کا، بی تا، نسخه چاپ سنگی است که در مطبع بی نظیر لاهور به سال 1313 چاپ شده؛ 192 گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×15سم [ف: -168]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 33
همان نسخه بالا [ف: 1-56]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با تصحیح شیخ محمد باقر یزدی سیرجانی، دستخط سید کاظم طباطبائی یزدی و در پایان کتاب سؤال و جواب هایی از طباطبائی آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 239گ، اندازه: 21×13سم [ف: 15-310]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: خاندان حاج شیخ جعفر شوشتری؛ جلد: تیماج، 230 گ، 18 سطر (9×16/5)، اندازه: 21813سم (رایانه)
manhaj-ur rašād li-man arāda-s sadād
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمری
kāšef-ol-qetā’, ja‘far ebn-e xezr (1742 - 1813)
کتابی است در رد بر وهابیت و گفته های شیخ عبدالعزیز بن سعود نجدی، مشتمل بر یک «مقدمه» و هشت «مقصد» و یک «خاتمه»: المقدمة: في الكليات، دارای سه فصل؛ مقصد 1. تحقیق ضروب الكفر؛ 2. تحقیق معنی العبادة؛ 3. الذبح لغیر الله؛ 4. النذر الغير الله؛ 5. القسم بغیر الله؛ 6. الاستغاثة؛ 7. التوسل؛ 8 الشفاعة؛ الخاتمة: في موت النبي و الزيارة و التبركبالقبور. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي تفرد بالازلية و القدم و اشتق نور الوجود من ظلمة العدم و أسس قواعد الشرع علی وفق المصالح و الحكم
انجام: و المدار علی طلب العصمة و النجاة من رب الارباب ولا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد بن حمزة الولبزي، تا: 1210ق؛ مصحح، محشی، پس از کتاب چند صفحه از اشعار فارسی متفرقه حاجی محمد حسین شیرازی نوشته شده؛ تملک: شیخ سلیمان عاملی، عبدالله بن سید محمد رضا شبر، محمد رضا بن علی بن محمد جعفر استر آبادی با مهر «محمد رضا بن علی بن محمد جعفر» (بیضی)؛ مهر: «الواثق بالغنی عبدالله الحسيني» (بیضوی)؛ 43گ، 22 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 10-274]
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: تیماج، 26گ (1-26)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 4-1182]
manhaj-or rašād le-naf -el 'ebād
خوافی بر آبادی، محمد بن محمد، 757 - 838 قمری
xāfi borābādī, mohammad ebn-e mohammad (1357 - 1435)
تاریخ تأليف: رجب 831ق؛ محل تأليف: هرات (زیارتگاه شهر)
آغاز: حمد و ثنای بی انتها حضرت پروردگاری را که انوار هدایت کتاب اسرار ... اما بعد، می گوید نیازمند کرم وافی ابوبکر محمد بن محمد محمد علی المدعو به زین الخوافي
[مشترک پاکستان 2046/3 (3 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1000/8؛ حاجی خلیفه 1882/2 ؛ اعلام 935/2؛ زرکلی 46/7 ؛ کحاله 214/11]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 304/3 - عکسی
آغاز برابر؛ انجام: و به ذوق و وجد و مشاهده عیان نرسیده باشند. نسأل الله ... قد تم منهج الرشاد نفع الله به اهل الوداد في قرية زیارتگاه من نواحی بلده هرات .. رجب المرجب لسنه احدی و ثلاثین و ثمانمایه بانشاء الفقير ...... ابی بکر بن (چنین) محمد بن محمد المدعو بزین الخوافي ...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 8767 (مشترک 2045/3)؛ خط: نسخ پخته، کا: عزیز الله بن حبیب الله غوریانی، تا: 1096ق؛ 62گ (178-117) [عکسی ف: 2-271]
manhaj-oz zā'erīn-e soleymānī
در زیارت معصومین علیهم السلام به نام «السلطان الحسيني الموسوي الصفوى» (شاید شاه سلیمان صفوی)، در یک «مقدمه» و نه «باب»: مقدمه در تفصیل زیارات در ایام سال؛ باب 1. آداب سفر؛ 2. زیارت حضرت رسول؛ 3. زیارت حضرت فاطمه و ائمه بقیع؛ 4. زیارت حضرت امیر علیه السلام؛ 5. زیارت حضرت امام حسین علیه السلام؛ 6. زیارت کاظمین؛ 7. زیارت حضرت رضا علیه السلام؛ 8 زیارات سامراء؛ 9. زیارات جامعه.
آغاز: حمد مبرا از شک و ریب و ثنای معرا از نقص و عیب مر عالم الغيبي را سزد که بأنوار مصابیح
انجام: ما أملت في زیارتکما انه قریب مجیب، الحمدلله که توفیق اتمام این رساله یافت ...
[الذريعه 188/23]
آغاز و اکمل مندوبات است، و ثواب آن جمیل و اجر آن جزیل، بلکه مقدار ثواب آن از حد حصر بیرون و اندازه اجر آن ... باب اول: در مقدمات سفر و آداب سفر و آنچه متعلق است به آن؛ انجام برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد طاهر بن علاء الدين ابهری اصفهانی، تا: صفر 1086ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب، مصحح؛ این نسخه همان است که در الذريعه بدان اشاره شده؛ جلد: تیماج مذهب، 223گ، 10 سطر (18×9)، اندازه: 15×27سم [ف: 360-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق لنکر کنانی اردبیلی، تا: چهارشنبه آخر جمادی الثاني 1246ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 236 گ، 12 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 7-326]
manhaj-us sālik ilā alfīyat-i ibn-i mālik = š.-u šummunnī
اشمونی، احمد بن محمد، 801 - 872 قمری
ešmūnī, ahmad ebn-e mohammad (1399 - 1468)
وابسته به: الألفية في فقه الصلاة اليومية = الفيه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
شرحی است مزجی و مبسوط بر «الالفية» محمد بن عبدالله بن مالک مشهور به ابن مالک که همانند دیگر شروع به رفع ابهامات، حل مشکلات و پیچیدگی های لفظی و معنوی آن پرداخته شده است. دو رساله دیگر به همین نام «منهج السالك» در شرح بر الفيه توسط «ابوالحسن علی بن محمد اشمونی» و ابو حیان اندلسی» نگاشته شده که غیر این شرح هستند.
آغاز: بسمله حمدالله علی ما منح من اسباب البيان و فتح من ابواب التبيان و الصلاة و السلام علی من رفع ... فهذا شرح علی الفية ابن مالکمهذب المقاصد واضح المسالكيمتزج بها امتزاج الروح بالجسد انجام: البداء و الختام فقال رحمه الله تعالی و جمعنی و ایاه في دار السلام: فاحمد الله مصلیا علی ** محمد خیر نبی ارسلا / و آله الغر الكرام البررة ** و صحبه المنتجبين الخيرة الأوقاف العامة [موصل 195/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 145گ، 35سطر، اندازه: 27×17/5 سم [ف: 24-393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: منستبری مغربی مالکی، ابراهیم بن احمد، تا: شنبه اوایل جمادی الاول 990ق؛ جلد: تیماج مذهب، 169گ، 35سطر، اندازه: 25×16 سم [ف: 26-278]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: احمد عبدالرحمان الواطي مالکی، تا: 10 جمادی الثاني 1090ق؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 299]
خط: نسخ، کا: رمضان مسلم شافعی، تا: یک شنبه 2 شعبان 1100ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1367]
نیمه نخستین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 5-348]
. مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 3903
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابوالحسن بن عبدالله بن نورالدین ابن نعمت الله موسوی جزائری، تا: چهارشنبه 6 ربیع الأول 1228ق؛ واقف: حاج سید محمد، 1309؛ جلد: تیماج، 250گ، 22 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 12- 471]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 27 رجب 1240ق؛ مصحح؛ 237 گ، 25 سطر، اندازه: 18×30/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 291گ، 21 سطر، اندازه: 19×15 سم [ف: -157]
منهج السالكين- هداية السالكين
manhaj-os sālekīn
محمد کاظم بن محمد جعفر، ق13 قمری
mohammad kāzem ebn-e mohammad ja‘far(- 19c)
اهداء به: فتحعلیشاه قاجار
در باب تحصیل سعادت معنوی و فضیلت و مکارم اخلاق می باشد بعد از یک مقدمه توحیدی و نعت حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) مشتمل بر دوازده فصل» است: 1. صفت حلم و خوش خوئی؛ 2. صفت فروتنی؛ 3. خدمت غضب و تندخوئی؛ 4. مناقب عدل؛ 5. معایب و قبایح ظلم؛ 6. محاسن احسان؛ 7. رعایت مصاحبت و مجالست؛ 8 فواید خاموشی؛ 9. رفعت و عزت قناعت 10. ذل طمع؛11. علو مرتبه همت و سخاوت؛ 12. حفظ شیوه حیا و عصمت.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 87
آغاز: بسمله - حمد و ثنا معبودی را جل شانه سزاست که شهر بند ادراک ذاتش از تسخیر سپاه عقول و اوهام مصون و محروس و کمند رسائی اندیشه از کنگره ایوان رفعتش نا امید و مأيوس ... اما بعد بنده احقر ذلیل محمد کاظم بن محمد جعفر بن محمد خلیل غفر الله ذنوبهم بموقف عرض دوستان یکرنگی و موافقان نامخالف آهنگ میرساند که چون بمقتضای الناس علی دین ملوکهم طبایع اکثر مردمان بشنیدن سخنان حق راغب و مجبان و دل امثال این کتب خریدار و طالب می باشند لذا این بی بضاعت با عدم استطاعت روی نیاز بدرگاه پادشاه ضعیف نواز سوده توفیق انجام این رساله را مسئلت نموده ... امید که منظور نظر ارفع والا و مطبوع طبع اقدس اشرف اعلی فتحعلیشاه قاجار شود ... چون این رساله دلگشا و روضه نشاط افزا .. قاید جنود توفیق اغنیا و ارباب احسان است اگر ارباب خرد بمنهج السالكين خطابش نمایند نامناسب نخواهد بود ... الى آخر؛ انجام: حضرت خداوند بیچون و روشنی بخش دیدهای درون تعالی و تقدیس دیده شعور کافه جاهلان بخود مغرور را بسر مد انصاف بر عیوب ظاهر و باطن خود بینایی داده جمله را بفکر اصلاح حال خود اندازد و جمال احوال جمله مؤمنان و سعادت مآل را بمشاطکی توفیقات خود بهر هفت صفات و حامد خصال آراسته همیشه منظور نظر لطف و عنایت بی نهایت خود سازد. بمحمد و آله الطاهرين. بیت: شکر که این نامه بعنوان رسید ** پیشتر از عمر بپایان رسید. لله الحمد و المنه بتاریخ یوم الجمعه سابع شهر ذیقعده الحرام من شهور سنه تسع و عشرین و مائتان بعد الف من الهجرة النبويه سالک خانه بیان براهنمائی ملک منان مرحله بیابان بی پایان آن پیموده بسر منزل انجام آن رسید امید از کرم حکیم ذوالمنن و واقف سروعلن آنکه چون ترکیب این تأليف بتریاق تلخی سخنان حق سرشته شد مذاق خاطر مشکل پسندان روزگار آشنا و ادویه اخبار و آثار مذکوره را بر امزجه قلوب دردمندان سازگار گردانیده.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر بن محمد خلیل، تا: 1229ق؛ مجدول، با یک سرلوح و یک کتیبه مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم مذهب، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 7-416]
manhaj-os sālekīn va hayāt-ol 'ārefin
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272؟ قمری
baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad(- 1856)
در اصول دین برای عامه مردم به روشی ساده و آسان، در یک «مقدمه» در سبب آفرینش خلایق و پنج «مطلب» در اصول پنج گانه دین دارای چند «مقام» و «خاتمه» در رجعت و آجال و ارزاق و اسعار.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی سید ولد آدم ... اما بعد چنین گوید فقیر محتاج بفضل و رحمت حق تعالی
انجام: و رضا بهر حال بقدر و قضاء او و اینکه حق تعالی ولی هر
چیز است، اللهم صل علی محمد و آل محمد
[فهرستواره منزوی 567/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ مهر: «موقر الذاكرين» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 32گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5-414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سیاهدهی، یعقوب بن باقر، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج، 22گ (81ر -102ر)، اندازه: 22×17سم [ف: 19-158]
manhaj-us sālikīn wa zād-ul 'ārifin
شبر، عبدالله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری
Šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 1827)
خلاصه علم اخلاق و ملکات نیکو که آدم باید بدانها عمل کند و خصال زشت که باید از آنها به پرهیزد، گرفته شده از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام و گفته های بزرگان دین و دانش، در یک «مقدمه و چهار رکن» دارای ابواب و فصول: المقدمة: في تعریف الاخلاق و ما یتعلق به، دارای سه فصل؛ رکن 1. اسرار العبادات، دارای ده باب؛ 2. العادات، دارای دوازده باب؛ 3. المهلكات، دارای چهارده باب؛ 4. المنجيات، دارای چهارده باب. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي أحسن خلق الانسان و فطره علی صبغة الاسلام و الايمان و علمه المعارف و البيان [الذريعه 189/23 و 417/24 و 376/1]
آغاز برابر؛ انجام: و قد تقدم في الزهد و حب الدنيا ما فیه بلاغ ...
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 27 ربیع الاول 1225ق، تاریخ کتابت (شاید تاریخ تأليف باشد)؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم با تاریخ صفر 1325 با مهر «عبده الراجي لطفعلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 144گ، 18 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8-57]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، در نسخه تاریخ تأليف 1225 ثبت شده، در سال 1225 از روی نسخه اصل نوشته شده، بین برگ 8 و 9 مقداری از نسخه افتاده؛ 165گ [ف: -250]
آغاز برابر؛ انجام: نسأل الله أن یحسن عملنا و یقصر املنا و یخرج حب الدنيا عن قلبنا و یحبب الينا لقائه و یوفقنا للاعمال الصالحة بحمدالله و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نسخ، کا: حسن کاتب نجفی، تا: پنج شنبه 16 ذیقعده 1292ق؛ تملک: محمد علی واعظ تلاسکانی با مهر: افوض امری الى الله عبده محمد علی» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 86گ، 22 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 25-122]
manhaj-us sālikīn wa zād-ul 'ārifin
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5862
آغاز: لا یخفی علی اولی البصائر النقادة و ذوی الافهام الوقادة فضیله علم الأخلاق؛ انجام: و یوفقنا للاعمال الصالحة بحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنة. یک مقدمه و چند باب دارد که در نسخه تا باب چهاردهم هست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1236قب افتادگی: آغاز؛ 189 گ، 16 سطر (6×11/5)، اندازه: 19×9 سم [ف: 5-681]
manhaj-us sālikān wa wasīlat-u najāt-il hālikīn
مؤلف از مردمان نیمه دوم قرن یازدهم. این کتاب در آداب سلوک است بر نهج استدلالی و بر مبانی عقلی و سمعی. داستان سلامان و ابسال و قصیده عینیه شیخ الرئيس و گفتار عارفان محقق را در آن مندرج داشته و قصیده در نعت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از فیاض لاهیجانی و به ابیاتی از مثنوی مولوی و نان و حلوای شیخ بهائی استیناس نموده است. مؤلف در دیباچه آورده است: مطالب این کتاب افادات آقا حسین خوانساری است که برای من تقریر و تحقیق فرموده و من نیز آیات و احادیث و گفتار منثور و منظوم به مناسبت مقام آوردم. مؤلف این کتاب را در هنگام حیات خوانساری تأليف داشته مطالب کتاب را بیشتر به عربی نگاشته است. در دیباچه پس از شمه در تعریف درویشی و وجود عشق در موجودات و ربط میان علت و معلولات و محبت میان فرع و اصل و بودن راهروان راه حقیقت در هر ملتی بنامی و تشابه میان صوفی و صوفی نمایان آورده: «حقیقت درویشی سه چیز است: اول متابعت شریعت. دوم سلوک طریقت. سوم طلب حقیقت و باین
جهت این کتاب را مشتمل بر سه قسم گردانیدیم: قسم اول در بیان احکام شریعت است و چون آن بسیار مبسوط است و این مختصر گنجایش آن ندارد پس شروع در قسم ثانی نمائیم و این در بیان سلوک طریقت است و در این مقدمه و چند باب می باشد. کاتب جمله عناوین ابواب را ننوشته است. عناوین ابواب موجود و جمله اول مطالب: ... اعلم ان اشرف الممكنات والغاية في تحریك الافلاك و ازدواج العناصر و تولید المواليد
هی الانسان. الباب الأول في مراتب السلوك. الباب الثاني في صفات السالك. الباب الثالث في مذمة الدنيا و اهلها ... اعلم أن طلب العلم واجب بالعقل و النقل لاسیما علی السالك الخ ... عن النبي صلی الله علیه قال طلب العلم فريضة الخ ... في بیان کون الانسان عالم الاصغر الخ ... قصة سلامان و ابسال الخ ... مروی عن الشيخ المحقق نجم الدين الكبرى الخ ... منقول عن الشيخ المذكور قدس سره الطريق الى الله تعالی الخ ... في الصمت .. العزلة سبب للصمت ... في الجوع ... روی عن ابیعبد الله علیه السلام أنه قال لو قرء رجل ليلة ثلث و عشرین من شهر رمضان الخ ... اعلم أن السلوكانما یتم باربعة امور الخ ...... الانسان باعتبار علمه بسوانح الايام و ما سیوجد من الحوادث و ما یرد علیه من الامور الاتية ...
آغاز: بسمله و نستعین. یا من اشرق بنوره قلوب السالكين و شرح بحکمته صدور العارفين نحمد اللهم اله العالمين ... اما بعد فهذه اسرار خفية و حقایق مخفية حققها المولوي الاعظم و الحبر المعظم قدوة العلماء الراسخين و اسوة الحكماء المتالهين استاد الكل في الكل آقا حسین الخانساري ادام الله فضله العالي ... قد اوضح في بیانها و بالغ في تحقیقها وزدت فیها ما یناسبها من الآيات و الاحاديث و کلام المحققين نظما و نثرا و فیها تحقیق امر النبوة و الامامة و الولاية ... و سمیتها منهج السالكين و وسيلة نجات الهالكين. قد انار العشق للعاشق منهاج الهدي 78 سالک راه حقیقت عشقه آید اقتدابدان ... که درویشی امریست مخفی و حقیقتی کم باب ... اکنون شروع نماییم در بیان مطلب بدانکه حقیقت درویش سه چیز است اول متابعت شریعت دوم سلوک طریقت سیم طلب حقیقت و باین جهت این کتاب را مشتمل بر سه قسم گردانیدیم قسم اول در بیان احکام شریعت است و چون آن بسیار مبسوط است درین مختصر گنجایش آن ندارد پس شروع در قسم ثانی نماییم و این در بیان سلوکطریقه است و درین مقدمه و چند باب میباشد. المقدمة في ترقیات النفس و تنزلاتها انجام و أما الركوع و السجود فالمقصود التعظيم بهما و لو جاز أن یکون معظم الله یفعله و هو غافلاللهم لا تجعلنی من هذا الغافلين بمحمد و آله الطاهرين. [فهرستواره منزوی 1000/8]
آغاز: برابر؛ انجام: عفوکثم انی مسلم.
خط: تحریری، بی کا، تا: خط و کاغذ قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 573ص، 15 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 6-99]
آغاز: برابر، انجام: تمت الرسالة بحسن العاقبه و العافيه و الحمدلله الذي من علینا بالا تمام بید الاحقر الافقر الى رحمة ربه الغني ابن محمد علی الصالح التماس دعا در مظان استجابت دارم و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 176گ (1-176)، 16سطر ( 14/5×7/5)، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 6-623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مولا الحسيني، تا: 20 ذیقعده 1206ق؛ 73گ (1پ -73ر)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 38-651]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مولی الحسيني، تا: سلخ رمضان 1260ق؛ جلد: مقوایی، 78گ، 18سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 4-330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1261ق؛ واقف: محمود فرخ، فروردین 1328، 83گ، 18 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 6-477]
آغاز برابر؛ انجام: حکایات و اخبار في صلوة الخاشعين ... و تاکل طرف من أطراف بعضهم و احتیج إلى القطع منهم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 256گ، 11سطر (13×6)، اندازه: 11×19 سم [ف: 12-2789]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: خشتی [رشت و همدان: في: -1276]
منهج السداد - شرح ارشاد الاذهان
manhaj-os sedād fi eršād-el ‘ebād
بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی، 1178 - 1259 قمری
behbahānī, mohammad ja'far ebn-e mohammad ‘alī (1765 - 1843)
اهدا به: محمد علی میرزا قاجار
تاریخ تأليف: دهه آخر ذیحجه 1232ق
فقه فتوائی است از طهارت تا احکام ارث و خاتمه ای اخلاقی دارای فواید، با مقدمه مختصری در اصول دین، در دو «مقصد»: اول اصول؛ دوم فروع دین.
آغاز : بسمله و به نستعین. حمد له .... چنین گوید ... محمد جعفر بن محمد علی بن محمد باقر حائر مولد کرمانشاهی مسکن ... چون در این ایام سعادت فرجام از یمن وجود میمنت مسعود نواب کامیاب عدالہ
انجام: اجتناب از رذائل و متحمل شدن بفضائل ثلثه آنرا عدالت می نامند
سرگذشت بهبهانی ص 447؛ فهرستواره منزوی 567/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دهه سوم ذیحجه 1232ق؛ جلد: تیماج، 183 گ، 17 سطر (13×8)، اندازه: 22×14 سم [ف: 16-61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی موسوی، هاشم بن محمد علی، تا: ربیع الاول 1256ق؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×8) [ف: 743]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از عصر مؤلف؛ با یادداشتی بتاریخ 1263؛270 گ، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1-126]
manhaj-us sadād fī š.-il iršād
مختار گلپایگانی، احمد بن علی، ق13 قمری
moxtār-e golpāygānī, ahmad ebn-e ‘alī(- 19c)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 1235-1242ق؛ محل تأليف: اصفهان
شرح استدلالی مفصلی است بر کتاب «ارشاد الاذهان» علامه حلی که جلد دوم آن در اصفهان شب پنج شنبه 14 محرم 1235ق به پایان رسیده است و جلد پنجم کتاب حج) شب دوشنبه 17 رمضان 1236 ق شروع شده و روز پنج شنبه 11 رجب 1242 ق به پایان رسیده است.
آغاز : بسمله، الحمدلله رب العالمين ... کتاب الصلاة وهی في اللغة الدعاء و منه قوله تعالی: وصل علیهم إن صلاتکسکن لهم؛ انجام: ای الضرورية مادام الوصف أي بشرط لاالمطلقة ودلالته علی المنع انما تتم علی الثاني لاالاول جلد دوم و سوم و مشتمل بر کتاب صلاة تأصلاة جماعت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 14 محرم 1235ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی، صورت اجازه مولی محمد حسن بن معصوم قزوینی به تاریخ 14 ربیع الثاني 1234 وصورت اجازه ملاابو القاسم بن محمد مهدی کاشانی ترک آبادی و صورت اجازه ملا احمد نراقی به تاریخ 11 صفر 1238 برای مؤلف؛ جلد: تیماج، 252گ، 30سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4675]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... کتاب الحج بالفتح في لغة وبالکسر في اخری کما نقله جماعة وقیل بالاول؛ انجام: یا مغیث الملهوفين اکشف همی وغمی فقد تری حالی وحال اصحابی الخبر الحمدلله اولا الله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا والصلاة علی محمد و آله الطاهرين المعصومين جلد پنجم کتاب و مشتمل بر کتاب حج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 1رجب 1242ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ با صورت اجازه ملااحمد نراقی به تاریخ 1238 برای مؤلف؛ جلد: گالینگور، 258گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4675]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب الحج بالفتح في لغة و بالکسر في اخری کما نقله جماعة؛ انجام: فقد تری حالی و حال اصحابی الخبر، الحمدلله أولا وآخرا و ظاهر و باطن .. جلد پنجم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 144گ، 36سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 7-60]
کتاب زكاة تا جهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 9 جمادی الاول 1301ق؛ 168گ، 25 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 19-283]
جزء سوم و چهارم دارای کتاب صلات و زکات و صوم و جهاد؛ خط: نسخ، کا: محمد جواد بن ملا محمد اسیر، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج، 317گ، 33سطر، اندازه: 21/5 ×25سم [ف: 19-283]
. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7485
کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: محمد جواد بن ملا محمد اسیر گلپایگانی، تا: 1316ق؛ جلد: تیماج، 266گ، 23 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 19-283]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب الحج بالفتح في لغة و بالکسر في اخری کما نقله جماعة و قیل بالاول مصدر و بالثانی اسم؛ انجام: فقد تری حالی و حال اصحابی الخبر، الحمدلله اولا و آخر و ظاهر و باطن و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين المعصومين. جلد پنجم و کتاب حج؛ خط: نسخ، کان حسن بن احمد گلپایگانی، تا: 19 جمادی الاول 1325ق، به دستور آمیر محمد کاظم مجتهد؛ 125گ، 42 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 7-290]
manhaj-us sadād fi š.-i najāt-il ‘ibād
رشاد زنجانی، محمد باقر بن محمد کاظم، 1284 ق 14 شمسی
rašād-e zanjānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad kazem (1905 - 20c)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266ق)
شرح مزجی استدلالی نسبت مختصری است بر رساله مشهور
«نجاة العباد» صاحب جواهر، با تحریری نیکو و رد و ایراد در بعضی مسائل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10972
آغاز: الحمد لله کثیرا و سبحان الله بكرة و اصیلا و صلی الله علی من ارسله شاهدا و مبشرا و نذیرا و داعیا الى الله و سراجا منیرا چند برگ اول از کتاب طهارت و کتاب صلاة آمده و از اوسط و پایان آن ناقص است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ با تقریظ سید ابوطالب محمد موسوی بتاریخ دوم رجب 1314 با دو تاییدیه، به تاریخ محرم 1312؛ جلد: مقوایی، 127گ، 17سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 27-381]
الشريفة المندوب فیها الصوم / فقه , شعر عربی
= manhaj-us salāma fīmā yata'akkad Şīyām-u-h urjūzat-un fi-l ayyām-iš šarīfat-il mandūb fi-ha-sSawm
کفعمی، ابراهیم بن علی، 840 - 905 قمری
kaf*amī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1437 - 1500)
اهدا به: عزالدین حسین عاملی منظومه فقهی است حدود 130 بیت در بیان ایامی که روزه در آنها مستحب است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانی ** إلى طریق الرشد و الايماني / ثم صلوة الله ذی الجلال ** علی نبی المصطفى والآل
چاپ: در کتابش مصباح الكفعمى (چاپ سنگی ص 465-472) آورده است؛ ایران، سنگی، پس از 1370ق، خشتی، (ختام الغرر: صص207-210)
[الذريعة 463/1 و 191/23 و 363/1 ؛ موسوعة مؤلفي الأمامية 325/1؛ مكتبة امیر المومنين 94/1]
آغاز: هو الله - ذکر ابو جعفر محمد بن علی بن الحسيني بابویه في کتاب ثواب الاعمال عن النبي (صلی الله علیه و آله) قال الصايم في عباده؛ انجام و الله العزو لاة الأمر ** ما صدح الديك قبل الفجر او الحمدلله علی آلائه ** حمد مبا بیاری السحب في همأ به (کذا) تمتقنیه 19 ذی الحجه سنه 1078 في البلدة المحروسة اصفهان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1078ق، جا: اصفهان؛ جلد: مقوا، 3گ، 17سطر (16×9)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 2-145]
کا: محمد بن عباس علی هزار جریبی، تا: 1183ق؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-276]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله الغر ولاة الأمر ** ماصرخ الديك قبیل الفجر / والحمدلله علی آلائه ** حمد یباری السحب في سمائه تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4 گی، 20-24 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4676]
آغاز: برابر
کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 1242ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ 9ص (172-180) [ف: -33]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2612/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-213]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (86پ -89پ)، 18 سطر (13×7/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 12-403]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2764/2
آغاز برابر؛ انجام: انجام قطعه: في آن به کان ابن عباس فاتحا، لا فقال اسرار الخواتيم مبهم ف في سفة الخمر: ميالة للفتی مالیس في یده، ذهابة بعقول القوم و المال، أقسمت بالله اسقیها و اشربها، حتی تعیرق برب العزا و صالی
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3ص (24-26)، 28-30سطر، اندازه: 20× 30 سم [ف: 9-168]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 5گ (115ر - 119ر)، اندازه: 18×11 سم [نشریه: 5-151]
manhaj-us sulūk bi-țarīq-i malik-il mulūk
احمدی مسکین، محمد
ahmadī-ye meskīn, mohammad
مؤلف که خود را محمد شمس الدين خلوتی احمدی مسکین، از نسل ولی عشیش صاحب السر المبين، معرفی نموده است، در مقدمه کتاب می نویسد: «لما ساقنی سایق التقدير باذن اللطيف الخبير الى مدينة قسطنطنية العلية حماها الله من کل بلية و ألفت بها کتابی المسمى بمنهاج الوصول، بطریق السبعة الاسماء الأصول في طریق ملوك السادة الخلوتية و غیرهم من سایر الطرق السنية المرضية فکان كتابة كبيرة کثیر العبارات فلر بما نسأمه الهمم القاصرة في بعض الأوقات فألفت هذه الرسالة المختصرة علی منوال غیر ذا المنوال لتکون عمدة للسالکفی جمیع الأحوال و سمیتها منهج السلوك بطريق ملك الملوك .... او کتاب را در شش «باب» و یک «خاتمه» ترتیب داده است: 1. في التعبير في الأنفس علی منوال اهل السلوك و ما یستدل به السالكعلى قطع الطبايع الحاجبة عن الوصول الى ملک
الملوك و في الأطوار السبعة؛ 2. فیما یخبر به سلوك العاشقين الذايقين و یکشف عن حقيقة المسلوك علی منهج السالكين الواصلين؛ 3. في معرفة ما یرد علی الضماير من الالهامات الربانية و الخطابات الروحانية الملكية و الهواجس و الشهوات النفسية و الوساوس الشيطانية؛ 4. في معرفة المقامات العلية و الاحوال السنية؛ 5. في الشريعة و الطريقة و الحقيقة؛ 6. في العلم و المعرفة خاتمه: في معرفة التوحيد. در فهرست مخطوطات دار الكتب ظاهریه دو کتاب به نام های «رسالة في معرفة الحقائق السبعة» و القول الفريد في معرفة التوحيد»، از ابوعبدالله شمس الدين محمد دمرداش محمدی جرکسی خلوتی صوفی (-929ق) معرفی شده است. دانسته نشد که نویسنده کتاب های مذکور، همان مؤلف کتاب حاضر است یا فرد دیگری است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1034 عکسی
آغاز: الحمد لمن اضمحلت الاشياء في هوية ذاته الأبدية المتجلي بأسمائه في المرتبة الالهية الأول قبل الأكوان الوجوديه الآخر بعد انقضاء الأزمان الفلكية الدورية؛ انجام: حسب اصطلاحهم بأوضح عبارة و ألطف اشارة مجنبة سوء الظن و تعصب الحرمان قال تعالی و تعاونوا علی البر و التقوى ولا تعاونوا علی الاثم و العدوان، قد تم بعده الكتاب بعون الله الملك الوهاب. نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه، استانبول ترکیه: شماره 513؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در صفحه عنوان آمده: «هذا کتاب منهج السلوك بطریق ملك الملوك تأليف الفقير المسكين الخلوتي الاحمدي محمد شمس الدين نسل الولى عشیش صاحب السر المبين نفع به آمین، للشیخ المؤلف رضی الله عنه. هذا کتاب منهج السلوك ** الى طریق مالك الملوك / کشفت فیه عن نقاب و الذي ** الفيه فیه جادة الملوك / ابدیت فیه الواحدية التي ** تطهر القوب عن الشكوك / ابهرت فیه الوصل و الوصال ** کمرشد یشیر للمفلوك / برسم عالم الأنام ذی التقى ** و عالم التحقيق بالسلوک»؛ واقف: مصطفی رئیس الكتاب، 1154؛ 102ص، 18 سطر [عکسی ف: 3-78]
manhaj-uš šī“a fi fadā'il-i wașī-yi xātam-iš šarī‘a
ابن نما، جعفر بن محمد، 567 - 645 قمری
ebn-e namā, ja‘far ebn-e mohammad (1172 - 1248)
مؤلف این کتاب را بر روزگار سلطان معزالدین اویس بهادر خان ایلخانی (757-776ق) در یک «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه» ساخته است: مقدمه در بیان اهمیت و لزوم نقل و ذکر فضایل حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام)؛ فصل 1. ذکر فضایل آن حضرت به نحو اجمال؛ فصل 2. بیان فضایل امیر المؤمنين (علیه السلام) بر سبیل تفصیل، شامل چند قسم و چند باب؛ فصل 3. ذکر محل شهادت و قبر شریف آن حضرت مشتمل بر سه مطلب؛ خاتمه در ترغیب به پیروی از افعال و اقوال آن حضرت
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی نبینا محمد و آله اجمعین و بعد فانی قد جمعت هذه الرسالة في عهد الخلافة سلطان السلاطين سلطان شیخ اویس و سمیتها بمنهج الشيعه في فضائل وصی خاتم الشريعه و رتبتها علی مقدمة و فصول و خاتمة
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: صفر تا ربیع الاول 1240ق؛ جلد: تیماج مشکی، 50گ، 17 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-641]
آغاز برابر؛ انجام و انت من اهل الجنة خلقکم الله عزوجل مؤمنين في القدم. هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة حیث (حسب ما شرطناه من (ترك الاكثار و الاطالة) ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 65گ، 15سطر (15/5×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5-1581]
manhaj-uš šī“a fī faqā'il-i wașī-yi xātam-iš šarī a
حسینی، عبدالله بن شرفشاه، ق 10 قمری
hoseynī, 'abd-ol-lāh ebn-e šarafšāh(- 160)
اهدا به: سلطان حسین بهادرخان
تاریخ تأليف: 24 صفر 957ق
این کتاب شامل یک «مقدمه» وسه «فصل» و یک «خاتمه» است و در آن از فضایل علی بن ابی طالب ومحل قبر آن حضرت ولزوم دوستی با دوستان و دشمنی با دشمنانش بحث کرده است عناوین فصول عبارت اند از: 1. في ذکر فضائله علی سبیل الإجمال؛ 2. في ذکر فضائله علی سبیل التفصيل؛ 3. في ذکر مشهده الشريف. مؤلف در مقدمه کتاب از شیخ اویس بهادر خان که سید حسن مجتهد کرکی (-1041ق) کتاب «رفع البدعة» (الذريعة 242/11) را به نام وی تأليف نموده، یاد می کند. در خاتمه رساله چنین می گوید: «ان الذي ذکرناه في هذه الرسالة من فضائل امیر المؤمنين - صلی الله علیه - انما هو البعض القليل اليسير من الشيء العزيز الكثير الذي ورد من طرق أهل السنة دون ما ورد من طریق الشيعة فانا لم نتعرض لشیء من ذلك لیکون آکد في الحجة و اتم في الالزام».
آغاز: الحمدلله الذي عجزت عن ادراک صفاته حقایق الانظار و امتنعت عن تصور ذاته دقایق الافكار و رجعت مغلوبة عن رؤيته الانظار ... و بعد فهذه رسالة شريفة و مقالة لطيفة مشتملة علی
: تا
النزر القليل من فضائل الوصي الجليل مولانا و سیدنا و امامنا و مسددنا امیر المؤمنين و سید الوصيين صلوات الله ... خدمت بها خزانة السلطان الاعظم مالك رقاب الأمم ضل الله في العالم ... معز الدين و الايمان المخصوص بعناية الرحمن السلطان شیخ اویس بهادر خان... و سمیتها بمنهج الشيعة في فضائل وصی خاتم الشريعة و رتبتها علی مقدمة و فصول و خاتمة ... اما المقدمة فاعلم ان فضائله کلها و حاله في الشرف و الكمال و العظمة و الجلال کما هو علیه لا یعرفه الا الله. الفصل الأول: في ذکر فضائله علی سبیل الإجمال؛ الفصل الثاني: في ذکر فضائله علی سبیل التفصيل؛ الفصل الثالث: في ذکر مشهده الشريف
انجام: و رأيت رسول الله و هو یقول الى القيصر لکولاهلکبما فعلت مع العلوية و انت من اهل الجنة جعلکم الله عزوجل مؤمنين في القدم، آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة حسب ما شرطناه من ترکالاکثار و الاطالة نجزت الرسالة و الله المحمود علی کل حال في الرابع و العشرين من صفر 957
چاپ: بی جا، نشر دلیل، 1378ش، وزیری، 136 ص، تصحیح سید هاشم میلانی
[الذريعه 193/23؛ ذیل کشف الظنون 592/2]
خط: نسخ، کا: عبد بن محمد بن عبد الامام، تا: یک شنبه 16 جمادی الاول 992ق؛ کاغذ: سمرقندی، 63گ (57پ -119پ)، 15 سطر (14×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 11-2420]
آغاز: هو البحر من ای النواحي اتیته ... السلطان شیخ او پس بهادر خان و سمیتها بمنهج الشيعة از دیباچه اندکی تاقص است؛ کا: محمد حسین بن ابی طالب حسینی سپاهانی، تا: دهه نخستین ربیع الاول 1261ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ در پایان نسخه ما گرد آورنده آن سید جلال الدين نامیده شده؛ 24گ (98پ -121ر) [ف: 486]
آغاز: هو البحر من ای النواحي اتیته ** فلجته المعروف والجود ساحله / تعود بسط الكف حتی لو انه ** ثناها لقبض لم تطعه انامله؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی اصفهانی، محمد حسین بن ابوطالب، تا: دهه اول جمادی الثاني 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 37گ، 18 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاجی محمد معصوم خراسانی، تا: با تاریخ 1170ق؛ تملک
کا: به تاریخ 1170؛ جلد: تیماج، 79گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 25-336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -566]
منهج الصادقين في الزام المخالفين- منهج الصادقين في تفسیر القرآن المبين و الزام المخالفين
manhaj-os sadeqin fi tafsir-el_qor'an-el mobin va elzām-el moxālefin = tafsīr-e mollā fath-ol-lāh
کاشانی، فتح الله بن شکرالله، - 988 قمری
kāšānī, fath-ol-lāh ebn-e šokr-ol-lāh(- 1581)
تاریخ تأليف: سه شنبه 3 جمادی الاول 982ق
تفسیر فارسی نسبتا مفصلی است که به اقوال مفسرین و مسائل ادبی نیز اشاره می نماید و در ترجمه آیات بسیار دقیق و با احتیاط است. این کتاب و خلاصه اش هر دو مشهور به تفسیر ملافتح الله می باشند. در پنج جلد سامان یافته است و در آغاز ده فصل در مباحثی چون شناخت اسامی برخی از قاریان قرآن و صحت اسناد آنان، ذکر اسامی قرآن، معنی سوره و آیه و وجه تسمیه هر یک از آن، تبیین معنی تفسیر و تأويلقرآن، دانستن معانی فرقان، مصونیت قرآن از زیادت و نقصان و همچنین بیان نکات ادبی، اسباب نزول، فوائد کلامی و بحث هایی در زمینه اختلاف قراآت قرار داده است.
آغاز: بسمله، حمدی چون کلمات ربانی بی غایت شایسته لطیفی است که از محض لطف ابدی ...
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 5039؛ تهران، سنگی، 1296ق، رحلی، 637ص 1297ق، 581ص؛ 1310ق، 448ص؛ 1314ق، 626ص؛ تبریز، سنگی، 1304، رحلی، 475ص؛ ایران، سنگی، 1309، رحلی، 593ص الذريعة 193/23 و 194؛ نسخه های منزوی 60/1 ؛ ريحانة الأدب 20/5]
شرح و حواشی:
1- خلاصة المنهج = خلاصة تفسیر منهج الصادقين = خلاصة منهج الصادقين؛ کاشانی، فتح الله بن شکرالله (-988ق)
آغاز: که گفت حضرت صادق علیه السلام فرمود که اسم اعظم خدا پاره پاره است در ام الكتاب؛ انجام: بما انزل اليك به آنچه نازل شده به تو از قرآن معجز که دلالت بر نبوت تو می کند ... از آغاز فاتحة الكتاب تا اواخر سوره آل عمران و از آغاز سوره نساء تا اواخر آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه، با علامت بلاغ، محشی با عناوین «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 290گ، اندازه: 18×24/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1576]
آغاز سوره مریم علیها السلام مکی است به اجماع امت و نود و هشت آیه است بعدد عراقی و شامی و مدنی الاول و نود و نه مکی و مدنی الاخير و اختلاف در سر این است کهیعص کوفی؛ انجام به بندگان (بصيرة) بینا یعنی میدان مکان و موضع ایشان را مؤاخذ تواند کرد یا دانا است به اینکه مستحق هلاکت کیست و لایق خلاص و نجات کدام و هر یک فراخور ... از سوره مریم تا آیه 45 سوره فاطر «فان الله کان بعباده بصیر ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 20 ذیقعده 982ق؛ مجدول مذهب؛ تملک: امین الدين محمد بن سیف الدين بیابانکی؛ جلد: تیماج مذهب، 331گ، 25 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 35-42]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 224-بهار
همان نسخه بالا [نشریه: 5-670]
آغاز بجز از خدای ولی دوستی که متولی امور ایشان باشد در دارین ولا شفیع و نه شفاعت کننده که ایشان را از عذاب هر دو سرا برهاند این جمله فعلیه در موضع حالت ... »؛ انجام: «در احادیث قدسیه آمده که اصبروا علی بلائی و صابروا علی نعمائی و رابطوا في دار اعدائی و اتقوا محبه سوای لعلکم تفلحون». . از تفسیر سوره آل عمران تا آخر اعراف؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف (احتمالا)، بی تا، جلد: میشن، 269 گ، 25سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 35-221]
آغاز: سورة مریم علیها السلام مکی است باجماع امت و نود و هشت آیت است بعدد عراقی؛ انجام: و اصابت بلا و مصیبت حق تعالی جلد 4 و از تفسیر سوره حضرت مریم تا اواخر سوره فرقان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 983ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح مذهب نفیس، مجدول؛ 322گ، 18 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 4-456]
آغاز: کشف آن نمی کرد از شما؛ انجام: و هر یک را فرا خور ... و پاداش دهد و الله اعلم بالصواب از اواخر سوره فرقان تا آخر سوره فاطر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 983ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده، مجدول؛ 308گ، 18سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 4-456]
. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3720
جلد اول، از فاتحه تا آل عمران و 21000 بیت؛ خط: نستعلیق، کان حسینی، غیاث الدين بن مهدی، تا: پنج شنبه 17 رجب 984ق، جا: روضه شهرک دلیجان؛ از روی نسخه مؤلف؛ کاغذ: سمرقندی، 319 گ، 25سطر (18×13)، اندازه: 25×18سم [ف: 12-2721]
آغاز: بسملة، سوره النساء همه آیات این سوره مدنی است و نزد بعضی مکی؛ انجام: و بدان که این سورة بیشتر در غزاة بدر فرود
آمده در هفدهم ماه رمضان هجده ماه از هجرت رفته و الحمدلله ... و آله الطاهرين. جلد 2، از ابتدای سوره «نساء» تا انتهای «انفال»؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين بن مهدی حسینی، تا: جمعه 5 شعبان 985ق، جا: دلیجان؛ مصحح؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377؛ جلد: میشن، 248 گ، 25 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 22-430]
آغاز: برابر؛ انجام: و در احادیث قدسیه آمده که اصبروا علی بلائی وصابروا علی نعمائی و رابطوا في دار اعدائی و اتقوا محبة سوائی لعلکم تفلحون تم المجلد الأول ...
ج 1، از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره آل عمران»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: سید هادی حمزه لو مرندی، شهریور 1374؛ جلد: تیماج مذهب، 419گ، 19 سطر، اندازه: 22×37سم [ف: 22-428]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 754
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 240]
آغاز: علم قرآن است چه آن مأخذ اصول شریعت مصطفوی و فروع ملت دنیوی است؛ انجام: که از عجز و ضعف منزه و مقدس است جلت عظمته و قدرته. جلد 1، از اواسط مقدمه تا انتهای مائده؛ خط: نسخ، کا: اصیل (کذا)، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ووسط؛ واقف: آية الله حاج آقا حسین شاهرودی؛ جلد: مقوا، 196 گ، 21-25 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 22-433]
کهف تا المومنون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، 86گ، 21 سطر (26×13)، اندازه: 32×23/5 سم [ف: 16-654]
از بقره تا کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 336گ، 24 سطر (21×13/5)، اندازه: 21/5× 30سم [ف: 17-391]
از سوره مریم تا سوره ملائکه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 833گ، 21 سطر (16×10/5)، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 1-237]
آغاز: از ابن کعب روایت است که رسول خدا فرمود که هر که سوره مریم را بخواند حق تعالی او را ده حسنه بدهد؛ انجام: و بار کنا علیه و بر کت دادیم بر ابراهیم و علی اسحق و به پسر او اسحاق یعنی بایشان کرامت کردیم. سوره مریم تا اواخر سورة الصافات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ 272گ، 22سطر
(21×12)، اندازه: 19×29سم [ف: 1-227]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 38×24/5 سم [نسخه پژوهی: 1-47]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 438گ، 27 سطر، اندازه: 38×24سم [ف: 14-102]
انجام: الذي لم یتخذ ولدا ... که عزیز و عیسی را پسر خدا دانستند و ... اثبات فرزند ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده محمد بن احمد الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 477گ، 22 سطر، اندازه: 17/8 × 25/5 سم [ف: 41-251]
از سوره یس تا آخر سوره احقاف؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: حاج سید سعید
کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 239 گ، 20 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 32×20سم [ف: 1-40]
آغاز: مدرمان بدانند که تو پیغمبر نیستی بلکه ساحر و جادویی فاجعل پس بگردان ... بیننا و بینك میان ما و میان خود موعد؛ انجام: انا موقنون پس به درستی که ما بی گمانانیم و متقیان به سرای عقبی زیرا که مشاهده کردیم آنرا و ما را شکی در آن نمانده و چون مشرکان این را بگویند حق تعالی ... از آیه 58 سوره طه تا آیه 14سوره سجده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، 285گ، 19سطر، اندازه: 20×24سم [ف: 2-332]
تا پایان سوره تحریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5-208]
یکدوره تفسیر است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ در سال 1150 مقابله و تصحیح شده و در سال 1038ق این دوره پنج جلدی سی تومان
قیمت گذاری شده [ف: -251] 21. تهران: مروی؛ شماره نسخه: 32
یکدوره تفسیر است؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: - 251]
یکدوره تفسیر است؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: - 251]
یک دوره تفسیر است؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: - 251]
یکدوره تفسیر است؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: -251]
آغاز: نکنند، سیم مصحفی که در خانه نهاده باشند و گرد بر آن نشسته باشد و هیچ کس آنرا نخوانند؛ انجام: و هیچ موضعی از آن خوش بوتر نباشد تا نفس ایشان میل آن موضع کند و بعد از امر و نهی از اوایل کتاب و تفسیر فاتحة الكتاب تا آیه 108 از سوره کهف؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 308گ، 28 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 1-212]
از «انا حملنا ذریتهم في الفلكالمشحون» (یس) آغاز جلد دوم چاپی تا پایان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 421گ، 25 سطر (18×13)، اندازه: 24×18سم [ف: 5-682]
از نیمه سوره شعراء تا نیمه سوره فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 241گ، 20 سطر (12×16/5)، اندازه: 25×19سم [ف: 5-682]
جلد دوم از پنج مجلد کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ واقف: مولانا محمد قدیر بن محمد باقر اصفهانی، 3 رجب 1101ق؛ جلد: تیماج، 315 گ، 25 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [اوراق عتیق: 2-347]
جلد چهارم؛ خط: نستعلیق خوش، کا: این شاه محمد زین العابدين، تا: ظاهرة قرن 11؛ اندازه: 18/5 × 25/5 سم [نشریه: 7-746]
آغاز: از ابی ابی کعب رایتست که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود که هر که سوره مریم بخواند
جلد سوم، شامل سوره طه تا آخر سوره (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاجی شاہ محمد؛ 377گ، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -159]
مجلد دوم؛ بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7-542]
آغاز: کتاب را از آسمان فرو فرستاده از آن جمله تورات و انجیل و زبور و قرآن را برگزید؛ انجام: کتاب انزلناه کتابی است که فرستادیم آنرا مبارک بسیار نفع فاتبعوه پس پیروی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 183 گ، 26 سطر، اندازه: 23/5 × 36/5سم [ف: -143]
از سوره مریم تا آخر قرآن کریم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حمزه حسینی، تا: 30 رمضان 1020ق؛ 456گ، 30سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4678]
آغاز: (اول سورة الجمعة ) بسمله، یسبح لله، بپا کی یاد می کند و تنزیه می نماید مر خدای را ما في السموات آنچه در آسمانهاست از
بدایع علوی؛ انجام پایان سوره ناس) ... و حکیم سمایی درین معنی گفته کهاول و آخر قرآن ز چه با آمد وسین ... تمت المجلد الخامسة من تفسیر منهج الصادقين. جلد پنجم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد نصیر ابهری، تا: شعبان 1024ق؛ اهدایی: حاج زین العابدين خمسه ای؛ کاغذ: دولت آبادی، 199گ، 25 سطر (17×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 2-512]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: طیفور بن امیر محمد بن جردبادقانی، تا: 1047ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 348، 25سطر (21812)، اندازه: 818/5
30سم [ف: 5-1708]
آغاز: ابی بن کعب از سید عالم صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده که هر که سوره مؤمنون را قراءت کند ملائکه مقربین در روز قیامت؛ انجام: که آخر کلام او از مجلس این باشد. حسبنا الله و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير و اليه المرجع و المصير غفرانکربنا و اليكالمصير و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين از آخر سوره «مؤمنون» تا «الصافات»؛ خط: نستعلیق و نسخ خوش، کا: نظر علی، تا: پنج شنبه 14 ربیع الثاني 1050ق؛ کاغذ: اصفهانی، 322گ، 21 سطر (10×21/5)، اندازه: 30×19سم [ف: 1-69]
آغاز: بسملة، سوره یس مکی است نزد جمیع مفسرین و ابن عباس آیه و اذا قیل لهم انفقوا مما رزقکم الله را استثنا می کند؛ انجام: و حیکم سنائی در این معنی گفته که اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین یعنی اندر ره دین رهبر توقر آن بس.
جلد 5، شامل سوره مبارکه «یس» تا پایان سوره «ناس»؛ خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن محمد محسن هرندی، تا: شنبه 4 رجب 1050ق؛ مصحح؛ واقف: سید محمد رضا حافظیان، شهریور 1377، 641گ، 21 سطر، اندازه: 24/3×19/5 سم [ف: 22-429]
آغاز: بسملة، سوره النساء همه آیات این سوره مدنی است و نزد بعضی مکی؛ انجام: و بدان که این سورة بیشتر در غزاة بدر فرود آمده در هفدهم ماه رمضان هجده ماه از هجرت رفته و الحمدلله ... و آله الطاهرين.
جلد 2، از ابتدای سوره «نساء» تا انتهای «انفال» است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن محمد مؤمن، تا: پنج شنبه 14 ربیع الاول 1051ق؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377ش؛ جلد: میشن، 417گ، 25 سطر، اندازه: 28/3×18/3
سم [ف: 22-431]
آغاز برابر؛ انجام: عل نعمائی و رابطوا في دار اعدائی و اتقوا محبة سوایی لعلکم تفلحون و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین. از اول تفسیر تا آخر سوره آل عمران؛ خط: نسخ، کا: طیفور بن امیر محمد گلپایگانی، تا: ربیع الأول 1053ق؛ مجدول مذهب؛ تملك با مهر «افوض امری الى الله عبده میرزا جان» (بیضی)؛ جلد: تیماج منقش، 496گ، 23 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: 35-40]
جلد 5، از محمد تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن مهر علی گزی سینی، تا: یکشنبه 24 جمادی الاول 1056ق؛ کاغذ: سپاهانی، 380گ، 23 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 178]
جزء پنجم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: عبد القيوم بن محمد زمان طرشتی، تا: 17 محرم 1061ق؛ تملک: محمد صادق بن کلبعلی اصفهانی به سال 1288، میرزا محمد رضا کلباسی به سال 1363؛ 506گ، 20 سطر، اندازه: 37×24/5 سم [ف: 1-109]
از سوره یس تا سوره ناس؛ خط: نسخ، کا: محبعلی بن محمد دهدشتی، تا: سه شنبه 24 شعبان 1068ق؛ 498گ، 24 سطر، اندازه: 37×24سم [ف: 2-108]
آغاز: رحمه بیامد و ایوب را خبر داد ایوب بر او خشم گرفت و گفت امروز همه روز برفته ای و با دشمن خدا ابلیس در مناظره بوده ای؛ انجام به حق این اسبان که سینه های خود را بر آن سنگ زنند و آتش از آنجا برون می جهد چنانکه از سنگ در وقت آنکه آتش زن ..... از آیه 84 سوره انبیاء تا اویل سوره عادیات؛ خط: نستعلیق، کا: زاهدانی گیلانی، یوسف بن حسن، تا: 4 جمادی الثاني 1068ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 524گ، 16 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف مخ: - 231]
آغاز: دفعی است و مثل آنهاست و فاطر وصانع. و اما خلق بمعنی تقدیر است و آن در حق باری راجع می گردد بعلم؛ انجام: هر که سآخر سوره کهف بخواند سر تا قدم او نور فراگیرد و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او بآسمان برسد. انجامه: تم الكتاب بعون الله تعالی یوم الأربعا 8 شهر ذی قعده الحرام سنه 1071. از اوایل کتاب تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «انا عبدالرحیم» (بیضی)؛ جلد: چرم مذهب، 620ص، 25 سطر (30×17)، اندازه: 36×23سم [ف: 47/1 -76]
جلد 4، خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1071ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 255 گی، 32سطر، اندازه: 39×25/5 سم [ف: 4-798]
جلد دوم، از اول سوره نساء تا آخر سوره انفال؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ابن امیر غلام نطنزی، تا: 3 ربیع الثاني 1072ق؛
مجدول؛ مهر: «عبده محمد الحسيني»؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 267 گ، 25 سطر (12×20/5)، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 3-933]
کا: ابراهیم بن نصیر الدين (جلد 4 و 5 در 1074ق) و محمدرضا بن ابی طالب اردستانی (جلد اول و دوم) در 1282ق، جلد سوم (ناقص) [میراث اسلامی: 5-612]
آغاز: بسمله و به نستعین، المجلد الخامس من المجلدات الخمسة من تفسیر منهج الصادقين في الزام المخالفين، سورة یس (س 36) این سوره مکیست نزد جمیع مفسرین؛ انجام: اول و آخر قرآن زچه و با آمد و سین یعنی اندر ره دین بهر تو قرآن بس شد خط: نسخ و نستعلیق، کا: شکراله نظری، تا: صفر 1075ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 461 گ، 25سطر (20×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 1-227]
از سوره مریم تا پایان جلد 4 پایان سوره فاطر؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن عبدالرشید حسینی، تا: ذیقعده 1078ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 339گ، 25 سطر (12×10)، اندازه: 29×19سم [ف: 5-682]
آغاز: بسمله، المجلدة الرابعة من مجلدات الخمسة من تفسیر منهج الصادقين في الزام المخالفين سورة الشعرا، این سوره مکیست غیر آیه و الشعراء یتبعهم الغاوون تا آخر سوره؛ انجام: حسبنا الله و نعم النصير و اليه المرجع و المصير تم المجلد الرابع سورة الشعرا تا آخر سورة الجاثية؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1080ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 471 گ، 24سطر (20×11)، اندازه: 29×17/5 سم [ف: 1-226]
آغاز: بسمله المجلدة الثالثة من مجلدات الخمس من تفسیر خلاصة المنهج الصادقين في الزام المخالفين سورة التوبة همه این سوره مدنی است و نزد بعضی آن است که انجام: هیچ کس نباشد که او نزد خوابیدن آخر الكهف را بخواند مگر که بیدار شود در ساعتی که خواسته باشد و این از جمله خصایص آیات قرآن است تمت جلد سوم، از سوره توبه تا آخر کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن ابی الصلاح حسینی اردستانی، تا: 8 جمادی الاول 1084ق؛ 345 گ، 18 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4678]
بی کا، تا: 1085ق؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ 345گی، اندازه: 36/4×22/5 سم [رایانه]
آغاز: و معز و مهیمن و منان و مؤيد است که انس رواية کرده که روزی اعرابی از حضرة رسالة پرسید که حم چه چیز است که در لغة ما نیست؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بسحسبنا الله و نعم النصير و اليه المرجع و المصير از آغاز سوره «حم تنزیل الكتاب» تا آخر قرآن کریم؛ خط: نسخ، کا: شفیعا، تا» ربیع الأول 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ محمد شفیع حسینی با مهر «محمد شفیع الحسيني 1182) (مربع)؛ مهر: «یا علی ادر کنی 1218» (مربع)؛ جلد: تیماج، 242ص، 21 سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 1-106]
جلد اول کتاب؛ خط: نستعلیق و آیات شریفه نسخ، کا: محمد شفیع بن غیاث الدين محمد، تا: 21 ذیحجه 1088ق، جا: استر آباد؛ 438گ، 25 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: -70]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: خلیل موسوی، تا: 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ اندازه: 24×37سم [نسخه پژوهی: 1-47]
آغاز سوره محمد و این سوره را القتال نیز گویند و نزول آن در مدینه بود الا آیه و كأين من قرية هی أشد؛ انجام: اول و آخر قرآن زچه با امد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس از سوره محمد تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: ابو تراب بن محمد بن اسحاق، تا: 27 رجب 1088ق؛ تملک: ابوالقاسم بن زین العابدين محمد آبادی با مهر «یا قاسم الارزاق» (بیضی)، محمد حسن طباطبائی به تاریخ 1365؛ مهر: «عبده مرتضی الحسيني الحسني الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 230گ، 31سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 3-48]
از «توبه» تا «کهف»؛ خط: نسخ، کا: محسن بن ابی الولي حافظ حسینی، تا: ربیع الثاني 1089ق؛ تملک: حسن حسینی قمی؛ کاغذ: سپاهانی، 228گ، 27 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: 178]
آغاز: بسمله و به نستعین، سورة الأنفال، این سوره مدنی است نزد ابن عباس؛ انجام: و هر یک را فراخور او پاداش خواهد داد از انفال تا ملائکه؛ خط: نستعلیق، کا: مسیب الحسيني بن سید هاشم، تا: 4 محرم 1091ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 477گ، 22سطر (26×15)، اندازه: 20/5 × 35/5سم [ف: 3665]
جلد اول کتاب و تا پایان سوره آل عمران؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین مختصر، با خط مؤلف در لاهور به تاریخ 24 جمادی الثاني 1094 مقابله شده؛ جلد: مقوایی، 374 گ، 25 سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 5-301]
آغاز: که احیاء مردمان می کرد در دین همچنان که زنده می شود بارواح پس مراد بروح هویت باشد؛ انجام: و مبارک کسی است
که بسبب از خیر و نفع نمو کند و ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: انصاری، محمد فاضل بن محمد عابد، تا: 1095ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: این سوره مکی است غیر از آیات والشعراء یتبعهم الغاون تا آخر سوره که در مدینه نازل شده وعدد آیات آن دویست و بیست وهفت است؛ انجام: فهل یهلکالا القوم الفاسقون و او را بشویند وبخورد او دهند وضع حمل بر او آسان شود باذن الله تعالی تمت المجلد الرابعة جلد سوم و چهارم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمعه دهه دوم ربیع الثاني 1097ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 320گ، 23 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 8-4678]
آغاز: بسمله همه این آیات سوره مد نیست و نزد بعضی مکی مگر قوله ان الله یامرکم ان تود الأمانات الى اهلها ... که این هر دو آیه در مکه فرود آمده؛ انجام: هجده ماه از هجرت رفته والحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين قد تم مجلده الثانية من المجلدات الخمس من تفسیر منهج الصادقين ... جلد دوم نساء تا انفال؛ خط: نسخ، کا: میر محسن بن ابولولی حافظ حسنی، تا: 1097ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 379گ، 21سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4678]
آغاز: بسمله، سورة الحج وهی ثمان وسبعون آية ابی بن کعب از حضرت سید عالم صلی الله علیه و آلهروایت کرده که هر که سورة الحج بخواند حق تعالی او را ثواب همه کسانی که حجکرده وعمره کرده اند؛ انجام: واز نوادر اتفاقات آنست که این دو حرف در لغت فارسی هم بمعنی حسب است یعنی پسند و حکیم سنایی در این باب گفته که بیت: اول و آخر قرآن ز چهبا آیه و سین + یعنی در ره دین رهبر تو قرآن است. از ابتدای سوره حج تا انتهای قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول رجب 1099ق؛ مصحح؛ تملک: محمد ابراهیم الحسيني در شعبان 1128 ق؛ جلد: تیماج، 469گ، 26سطر، اندازه: 38×26سم [ف: مخ]
کا: محمد زمان بن بدیع، تا: 1099ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
از سوره محمد تا آخر کتاب؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد حسین بن طالب بن محمود ابهری اصفهانی، تا: 1099ق؛ مجدول، مصحح که به سال 1101 گویا توسط کاتب انجام گرفته، دارای سرلوح؛ مهر: «عبده محمد باقر الموسوي» (بیضوی)، «محمد حسن بن حسین الحسيني» (بیضوی)، «لا اله الا الله الحق المبين عبده محمد هادی الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 216 گی، 27 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 21-150]
از سوره مائده تا سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 519گ، 23 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 23-285]
از آیه 74 سوره نساء تا آیه 60 سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ اصفهانی؛ 309 گ، 22 سطر (12/5× 20/5)، اندازه: 30×19سم [ف: 3-962]
آغاز: فاستجبناله پس اجابت کردیم مر دعای او را ... از سوره انبیا تا سورة النحل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 179گ، 22سطر (18×12)، اندازه: 23×18 سم [ف: 3-1038]
جلد نخستین از پنج جلد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با یک سرلوح زیبا، مجدول؛ جلد: مقوا، 341گ، 27سطر (21×12)، اندازه: 20×32سم [ف: 15-4089]
آغاز: بسمله. المص نزد علمای تفسیر این حروف مرکب با اسم سوره و یا اسم قرآن و یا هر حرفی از این اشار تست به اسمی از اسمای الهي؛ انجام: نزد خوابیدن آخر سورة الكهف بخواند مگر که بیدار شود در آن ساعتی که خواسته باشد و هر که در اوراد نماز این آیه را بخواند خدای تعالی او را از جمیع محنتها نگاه دارد و طاعت او را به درجه قبول رساند ... و الله اعلم بالصواب. شامل: سوره اعراف تا آخر کهف؛ خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: احمد طاهری، جلد: گالینگور، 202گ، 25 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ف: 2-634]
آغاز: برابر؛ انجام: مما قل منه، از آنچه کم باشد از مال گذشته او کثر و بسیار بود نصیبا.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 113گ، 32سطر (13/5× 25) [ف: 1-243]
آغاز: بسمله المجلد الرابع من المجلدات الخمس من تفسیر منهج الصادقين ... مستمدا من الله؛ انجام: بعباده. به بندگان خود. بصيرة. بینا یعنی می داند ... و صلاح خلق را که خواهد می سازد. تمت. جلد چهارم، از سوره مریم تا آخر سوره فاطر؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 331گ، 29سطر (10/5 × 22/5)، اندازه: 31×17سم [ف: -354]
آغاز: سید المرسلين صلوات الله علیه و علیهم اجمعین اما بعد بر
اذهان صافیه و افکار زاکیه مخفی نیست که علمی که مثمر سعادت اخروی؛ انجام: عیسی گفت تعجب است از شما که طلب چیزی می کنید و چون به شما می دهند منکر و کاره آن می شوید ... ایشان از تهدید ربانی ترسان شده از آن ماهی مائده بخوردند و عیسی فرمود.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 395گ، 16 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 2-647]
آغاز برابر، انجام و از گناه می ترسیم و باستغفار مشغولیم و دل بر بلاها نهاده ایم ....
ج 1-3، از ابتدای مقدمه تا آیه 97 سوره مبارکه کهف؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای سر لوح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 265 گ، 33 سطر، اندازه: 18/8 × 23/5سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -271]
آغاز: بسمله. المجلد الخامس من المجلدات الخمس من تفسیر منهج الصادقين ... سورة محمد صلی الله علیه و آله و این سوره را سوره قتال نی می گویند؛ انجام: خلقی است بر وفق مشیت که در غیر آن هست و نافع ابن ازرق از ابن عباس ....
ج5؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 226گ، 23 سطر، اندازه: 27× 24/5 سم [اهدائی رهبر: علوم قرآن -272]
آغاز و به نستعین سورة الفتح تسع وعشرون آية و هی مدنية ابی بن کعب از حضرت رسالت پناه صلی الله علیه و آله نقل کرده که هر که این سوره را قرائت کند همچنان است که در روز بدر و فتح مکه با آن حضرت (صلی الله علیه و آله) حاضر بوده است؛ انجام: و مراد به ناس دوم آن شیطان است که وسوسه آدمیان می کند و الله اعلم.
ج5، از سوره «فتح» تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: فخر المحققين شیرازی، مرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 442گ، 15 سطر، اندازه: 13/5× 19/5 سم [ف: 22-431]
آغاز: برابر؛ انجام: و در احادیث قدسیه آمده که اصبر و اعلی بلائی و صابر و اعلی نعمائی و رابطوا في دار اعدائی و اتقوا محبة
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی و دولت آبادی، جلد: تیماج، 453گ، 25 سطر (10×19/5)، اندازه: 18×5/ 30سم [ف: 1-75]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1950ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
آغاز: سورة المجادلة مدنية ثنتان و عشرین آية بسم الله الرحمن الرحيم قد سمع الله قول التي تجادلکفی زوجها و تشتکی الى الله و الله یسمع تحاور کما؛ انجام فیها الوسواس الخناس فيؤيد الله المؤمن بالملکو هو قوله تعالی و ایدهم بروح منه و هذا آخر الكتاب فصول: از سوره مجادله تا سوره ناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 152گ، 26 سطر (21×12)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1-64]
آغاز: و توفیق سبحانی تفسیر منهج الصادقين في الزام المخالفين که محتوی پنج مجلد است مرتقی بصد و هشتاد هزار بیت به ترتیبی کامل و تأليفي شامل سمت اختتام پذیرفت؛ انجام: که ای محمد بگوی که خدائی که عرش باین عظمت نگاه می دارد قادر است که مرا از شر منافقان نگاهدارد و از اضرار کافران در پناه خود محفوظ سازد آورده اند که مردی از تفسیر سوره بقره تا تفسیر سوره توبه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 361گ، 23 سطر (20×11/5)، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 1-116]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1962ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
آغاز: غالبست بر امر بتقدیر الرحيم و مهربان است بر بندگان بتدبیر؛ انجام: و سطوت ایشان هیچکس را ندیدم گفتم یا رسول الله في المهاجرين و الانصار قسمتی از آن یعنی از آیه ششم سوره سجده» تا سوره «اخلاص»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 333گ، 26 سطر (12×20/5)، اندازه: 19×29/5سم [ف: 1-29]
آغاز: بسمله، سورة یونس (علیه السلام) مکی است و عدد آیات آن صد و نه است؛ انجام: بذکر حق تعالی نمودن و بیاد آخرت بودن است ... بهر حال ... توفیق مطالعه یابد این بیچاره را ... شاید که او نیز عنقریب محتاج ... شود (جای نقاط افتاده است) و السلام علی من اتبع الهدي. جلد 2، سوره یونس تا پایان سوره فرقان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ تملک: سید محمد مجد در شوال 1141؛ 483گ، 23 سطر، اندازه: 28/9×19/3 سم [ف: 22-432]
از آغاز تفسیر سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: جا: محمد بن عبدالباقی، تا: قرن 11 یا 12؛ 368گ، 33سطر، اندازه: 34×21/5 سم [ف: 1-26]
آغاز: سورة لقمان ابی بن کعب از حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) روایت کرده که هر که سوره لقمان بخواند؛ انجام: و حکیم در این باب گفته: اول و آخر قرآن زچه با آمد وسین ** یعنی اندر دو جهان رهبر تو قرآن بس جلد دوم از سوره لقمان تا آخر قرآن؛ خط: معتاد، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 385گ، 21 سطر، اندازه: 28818سم [ف مخ: 2-550]
آغاز کرد و حق تعالی سأل سائل بعذاب واقع نازل گردانید پس در بدر به شمشیر حضرت رسالت کشته شد و به جهنم پیوست؛ انجام: وان الله و بدرستی که خدای لمع المحسنين با نیکوکاران است یعنی با مجاهدان به نصرت واعانت در دنیا و با ثواب ومغفرت در آخرت از توبه تا عنکبوت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 342گ، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 8-4678]
آغاز: کافران و چه بینا یوم يأتوننا در آن روز که بیایند بمحشر قیامت حاضر شوند ولیکن سود نکند؛ انجام: مرویست که حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله وسلم در صباحی که بزمین خیبر رسید وحصون وقلاع را بدید فرمود که الله اکبر انا انزلنا بساحة قوم فساء صباح المنذرين از سوره مریم تاصافات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 267 گ، 23 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 8-4679]
آغاز: سورة النساء، همه آیات این سوره مدنیست و نزد بعضی مکی مگر قوله ان الله یامرکم أن تؤدوا الأمانات إلى أهلها؛ انجام: مع المتقين، پرهیزکارانست بحفظ واعانت و نصرت واز جمله ...
جلد دوم واز سوره نساء تا توبه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح، مصحح؛ مهر: «هو المالك بالاستحقاق من عواری الزمان لدی الاحقر الجاني عبده عبدالحسین الطهراني» (شلجمی)؛ جلد: تیماج، 417گ، 23 سطر، اندازه: 33×20سم [ف مخ: 21755]
آغاز و لیس علیکم جناح و نیست بر شما گناهی؛ انجام: حامیه آن آتشی است که گرمی او به غایت رسیده و دائم الحرار تست از آیه 5الاحزاب تا القارعة؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ محشی به امضاء زینل و در حاشیه ای نوشته: «جهت تقلب احوال پادشاه جمجاه ظل اللهي شاه سلطان حسین انارالله برهانه تفال شد تحريرة في 28 شهر ذیحجه الحرام سنه 1105 زینل بن نقدی خان بیگدلی»؛ 420گ، 33سطر، اندازه: 25×37سم [ف: 2-411]
جلد سوم، از اول سوره توبه تا آیه قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالأَخْسَرينَ أَعْمالاً * الَّذِينَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَيوةِ الدُّنْيا از سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با یک سرلوح کمکار، مجدول؛ واقف: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج ، 305گی، 24 سطر (20×11/5)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 1-107]
از آغاز سوره مریم تا اواخر سوره (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الراجي محمد بن عبدالجواد» ؛ 227گ، 28 سطر (13/5× 25)، اندازه: 23×37/5سم [ف: 1-3]
از آغاز تا آیه قُل لَّوْ کَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِکَلِمَاتِ رَبِّی لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَن تَنفَدَ کَلِمَاتُ رَبِّی از سوره مبارکه کهف یک آیه به آخر مانده، و با نسخه چاپی آن افزودگی ها دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: هدایت الله مورخ 1258ق؛ با یادداشت سلطان القراء در 1289ق و مهر «هو المحمود سلطان القراء» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 473گ، 25 سطر (15×27)، اندازه: 3×25سم [ف: 1-4]
آغاز: لا اله الله الله کلمه توحید را که لا اله الله است یستکبرون سرکشی می کردند از گفتار آن و قبول این معنی نمی کردند و نمی گرویدند بداعی خود؛ انجام: بر خلاف این روز که بعضی دعوی حکومت و فرمان روایی می کنند و مثل اینست کریمه لمن المنكر .. سوره مطففین ابن بن کعب از سید عالم (صلی الله علیه و آله) روایت کرده ...
خط: نستعلیق و آیات شریفه نسخ، بی کا، تا: احتمالأقرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم، 580ص، 21 سطر، اندازه: 23×18/2 سم [ف: 3/40-19]
از اوایل سوره حج تا اواخر سوره مطففین را دارد؛ بی کا، تا: قرن 12 [اندیشه حوزه: س 2، ش 7-215]
آغاز: مغلوب شدند رمیان یعنی فارسیان بر ایشان غلبه کردند(في ادنی الأرض) در نزدیک ترین زمینی که غرب است نسبت به زمین روم؛ انجام: روایت کرده که هر که این سوره بخواند حق تعالی او را بیامرزد ... از اول سوره روم تا پایان سوره قریش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مهر: «یا امام زین العابدين ادرکنی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 415گ، 25 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 2-330]
انجام: و آن دعا را در توقف دار که کارها به صبر نیکو شود و به میامن آن مقاصد دنیوی و اخروی حاصل گردد آورده اند .. از ابتدای سوره یس تا اواخر سوره قلم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: ابو طالب بن ملاعلی محمد زهانی؛ 309گ، 27 سطر، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: -24]
آغاز: لا ینضون الميثاق نمی شکنند آن پیمان را یعنی نقض نمی کنند که عقول ایشان دلالت کرده از اعتراف بربوبیت و وحدانیت
حضرت عزت؛ انجام: انا ارسلناك بدرستی که ما فرستادیم ترا بالحق بدین حق که ... من امه و نبود هیچ از امم از آیه 20 سوره رعد تا آیه 24 سوره فاطر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 170گ، 29سطر (39×21)، اندازه: 39×21سم [ف: -12]
آغاز میراث من از غیری که از فرزندان از اولیاء ... و ترا ولی یرثنی از من میراث گیرد ... قوله تعالی یا زکریا آنا نبشرکبغلام اسمه یحیی؛ انجام: و الله که اگر محمد بمیرد عایشه را بزنی کنم خدای تعالی این آیه را فرستاد قوله تعالی أن تبدوا شیئا او تخفوه فان الله کان بکل شیء علیما
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 124گ، 27 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: -12]
از یس تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1103ق؛ قطع: رحلی [چهار کتابخانه مشهدف: -33]
از سوره نساء؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن بن حاجی محمد حسین، تا: یک شنبه 3 صفر1105ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: فرهاد میرزا در 27 رجب 1290 که آن را تصحیح کرده؛ کاغذ: سپاهانی، 29سطر (20×10)، اندازه: 25×15سم [نشریه: 3-247]
از پس تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محسن بن ابی الولي بن معصوم حافظ حسینی قمی، تا: یک شنبه 23 صفر1108ق؛ تملک: اسماعیل بن مهدی حسینی آشوری؛ قطع: رحلی [نشریه: 7-303]
آغاز: سورة الكهف مکی است مکر و اصبر نفسکمع الذين یدعون ربهم که نزد ابن عباس در مدینه نازل شده؛ انجام: یوم الأربعا من تسعه شهر رجب في سنه مائة و تسع بعد الألف من هجرة النبويه صلعم بحسب الفرموده شجاعت و فضیلت دستگاه آقائی آقا ربیع کوتوال بلده حیدر آباد. خاکپای جمیع مومنان مرتضی قلی باتمام رسانید تمت تم از سوره مبارکه کهف است تا آخر سورة الناس؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: مرتضی قلی، تا: رجب 1109ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ مهر: «عبده عبدالوهاب الموسوي»، «مشیر السلطنه - رضا الحسيني - حسین بن هدایت الله»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 1096ص، 35سطر، اندازه: 28×44/5سم [ف: 1-213]
آغاز: برابر؛ انجام: واتقوا الله ... لعلکم تفلحون ... در احادیث قدسیه آمده که اصبروا علی بلائی وصابروا علی نعمائی ورابطوا في دار اعدائی واتقوا محبة سوائی لعلکم تفلحون والحمدلله رب العالمين.
جلد اول تا آخر سوره آل عمران؛ خط: نسخ، کا: محمدباقر بن محمد صادق، تا: جمادی الاول 1111ق، جا: سرخه سمنان؛ مصحح؛ واقف: کاتب، 1116؛ جلد: تیماج، 252 گ، 30-31سطر، اندازه: 37×24/5 سم [ف: 8-4677]
آغاز: بسمله المجلدة الثانية من مجلد تین من تفسیر خلاصة المنهج الصادقين في الزام المخالفين سورة مریم علیه السلام ابی بن کعب از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) روایت کرده؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه با آمدوسین ** یعنی اندر دو جهان رهبر تو قرآن بسحسبنا الله نعم الوكيل نعم المولى ونعم النصير جلد دوم (از اول سوره شریفه مریم تا آخر قرآن کریم)؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 12 محرم1113ق؛ مصحح؛ 346گ، 26-27 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 8-4677]
آغاز: فلا یکن في صدرك پس نباید در سینه تو بسوی تو حرج منه تنگی از تبلیغ آن یعنی دلتنگی مشو؛ انجام: و حفص به خطاب می خواند یعنی خدا بیخبر نیست از هر چه شما می کنید به بندگان. جلد سوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: میرنا محمدنبی بن میر عینه دین (عین الدين)، تا: گویا 1121ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 270 گ، 23 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 33/2-179]
جلد سوم، از اول سوره توبه تا آخر سوره کهف و قسمت دوم آن از سوره مریم می باشد تا آیه 19 سوره فرقان؛ کا: لطف الله بن محمد مهدی، تا: ذیحجه 1121ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز (یک صفحه) و وسط (یک صفحه ) 267گ، اندازه: 34/5 × 24/5 سم [ف: -115]
آغاز: حمدی که چون کلمات ربانی بی غایت است شایسته لطیفی است که از سوره کهف تا سوره احقاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1126ق، به دستور حاج محمد سعید معتمد الحضره شاه سلطان حسین صفوی؛ جلد: تیماج، 377گ، 26 سطر، اندازه: 35/5×23سم [ف: 4-271]
از سوره فاتحه تا سوره کهف؛ بی کا، تا: 1127ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 252گ، اندازه: 44×825 سم [رایانه]
آغاز: المجلد الأول من تفسیر منهج الصادقين في الزام المخالفين من تصانیف؛ انجام: و بدان که این سوره بیشتر در غزوات بدر فرود آمده در هفدهم ماه رمضان هیجده ماه از هجرت رفته بود از سوره بقره تا انفال با مقدمه کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد طاهر تبریزی، تا: 1131ق؛ کاغذ: ترمه، 744گ، 27 سطر (29/5×15)، اندازه: 24× 38/5 سم [ف: 4-93]
ج 2؛ کا: عبدالله بن محمد، تا: 1144ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 286گ، اندازه: 25/9×19/3 سم [رایانه]
آغاز: مطلق و یا ... میان حلال و حرام و حاکم ببهشت کسی را که اطاعت ... آن را که عصیان ورزد؛ انجام: علی ابن موسی الرضا (علیه السلام) روزی نزد مامون آمد دید که: از اوایل سوره یوسف آیه: أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَباً أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ ... تا اواخر سوره کهف فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالحاً؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 235 گ، 21 سطر (21×12/5)، اندازه: 30×20سم [ف: 108]
آغاز: ورز بن جبیش نزد عبدالله بن مسعود که از تلامذه اميرالمؤمنين است؛ انجام: و در احادیث قدسیه آمده که اصبروا علی بلائی و صابروا علی نعمائی و رابطوا في دار اعدائی و اتقوا محبة سوائی لعلکم تفلحون تم المجلد الأول ...
جلد 1، از اواسط فصل اول مقدمهتا پایان سوره آل عمران؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: مقوا، 343 گ، 25 سطر، اندازه: 21/5× 30/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -273] و [ف: 22-432]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 557
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 240]
آغاز برابر؛ انجام: بلکه جمع خصم باشد مانند صعب و صعاب یعنی سخت ترین دشمنان در دشمنی. جلد 1، از ابتدای مقدمه تا آیه 204 سوره بقره؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛جلد: مقوا، 161گ، 25 سطر، اندازه: 20/5 × 30/5 سم [اهدائی رهبر: اعلوم قرآن -273] و [ف: 22-430]
آغاز: لفظ نفس است که مؤنث سماعی است و همچنین است ارجاع ضمیر مؤنث باو؛ انجام: و بدان که این سوره بیشتر در غزات بدر فرود آمده در هفدهم ماه رمضان المبارك هجده ماه از هجرت رفته و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين. تمت المجلدة الثانيه من المجلدات الخميس في تفسیر الصادقين في الزام المخالفين. از آغاز سوره نسا تا پایان سوره انفال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز (برگ اول)؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 314گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1-583]
آغاز ابی بن کعب از حضرت رسالت صلی الله علیه و آله روایت کرده که هر که سوره روم بخوند تعالی او را ده حسنه بدهد ... الم ابو الجوزا از ابی عباس نقل کرده که حروف مقطعه ثناهای ربانی اند؛ انجام: في صدور الناس، در سینه های مردمان وقتی که از ذکر خدا غافل می شوند ... و چون از ذکر خدا غافل می شوند دل او را مانند لقمه در دهان می گرفت. من الجنة و الناس بیان الذي است یعنی آن کس. از تفسیر سوره روم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد ..» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 267گ، 28-30 سطر (12/5 × 23/5)، اندازه: 31×21سم [ف: 56641]
جلد اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 334گ، اندازه: 34×23سم [ف: 2-107]
آغاز: عطا فرماید یعنی مفتاح نبوت ورسالت کافران به تصرف ایشان نیست ... ام لهم یامر ایشان راست ملکالسماوات والأرض پادشاهی آسمان ها و زمین ها؛ انجام: گمان من چنان است که این سوره خبر از وفات تو می دهد حضرت فرمود این چنین است که تو می گویی از مقاتل نقل است که بعد از دو سال از نزول این سوره آن حضرت رحلت فرمود و در این از سوره زمر تا نصر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 304گ، 19 سطر، اندازه: 29818سم [ف: 8-4679]
از آیه 54 سوره زمر تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: امیر محمد هادی بن حاجی علی بیگ عرب، 1296؛ 340گ، 29 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 3 -529]
آغاز: ... آورده اند که چون یحیی بن معاذ آیه فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَيِّناً تلاوت نمود بگریست؛ انجام: «و اذا مروا» و چون بگذرند ابن بندگان حمیده خصال «باللغو» به چیزی ناپسند عقلا و غیر مجوز شرعا «مروا اکراما».
تفسیر سور طه تا فرقان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 245گ، 22سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -151]
آغاز : سورة یس مكية وهی ثلث وثمانون آية بسمله یس والقرآن الكريم در ینابیع آورده که هر حرفی از حروف مقطعة سریست از خزانه غیب؛ انجام: سید المرسلين و ثمرة شجرة ناصر الحق والیقین لازال اسمه الشريف سامیا ... فرموده در آخر این اوراق ثبت افتاد و به این نظم دلپذیر آنرا اتمام داد از تفسیر سوره یس تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: موسوی حسینی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد علی، تا: 1220ق؛ جلد: تیماج، 406گ، 17سطر، اندازه: 19/5 ×27سم [ف مخ: 2-550]
سوره لقمان تا آخر قرآن؛ کا: علی بن محمد خوئینی، تا: با تاریخ 1232 ق [ف: - 40]
آغاز نو بسمله و به ثقتی، المجلدة الرابعة من المجلدات الخمسه منهج الصادقين في الزام المخالفين سورة مریم علیها السلام مکیست باجماع امت و نود و هشت آیتست؛ انجام: ایشان را مؤاخذه تواند کرد یا داناست باینکه مستحق هلاکت کیست ولایق خلاص و نجات کدام و هر یک را فراخور پاداش دهد. جلد چهارم از تفسیر سوره «کهیعص» و تا سوره «فاطر»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 28 محرم 1233ق؛ جلد: تیماج مذهب، 517گ، 27 سطر (13×23/5)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 3-178]
آغاز: بسمله، سوره محمد صلیالله علیه و آله و این سوره القتال نیز گویند؛ انجام: و رفعه الى شفاعة سید الأنبياء و خیر الأوصياء و الهما الذين هم مصابیح الدجا و ائمة الهدي و پرحمه الله عبدا قال امنا. جلد پنجم، از تفسیر سوره «القتال» تا آخر قرآن یعنی «سوره الناس»؛ خط: نسخ، کا: ابن ملا محمد علی، تا: 15 رجب 1233ق؛ جلد: تیماج مذهب، 353 گ، 28 سطر (12×22)، اندازه: 30×20سم [ف: 3-179]
آغاز: بسمله، سورة النساء همه آیات این سوره مدنی است و نزد بعضی مکی است؛ انجام: و بدان که این سوره بیشتر در غزاة بدر فرود آمد و در هفدهم ماه رمضان هیجده ماه از هجرت رفته و الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين.
از سوره نساء» تا سوره «انفال»؛ خط: نسخ، کا: علی محمد بن مصطفی، تا: رجب 1234ق؛ جلد: تیماج، 332گی، 27 سطر (20×12)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 3-136]
آغاز: بسمله و به نستعین، سوره براأة همه این سوره مد نیست و نزد بعضی آنست که دو آیه که در آخر این سوره است؛ انجام: در دنیا سرایی را بهزار دینار خرید من از تو در بهشت بهزار دینار سرایی میخرم. از سوره «براءة» تا سوره «کهف»؛ خط: نسخ، کا: علی محمد بن مصطفی، تا: 1234ق؛ افتادگی: وسط وانجام؛ جلد: تیماج مذهب، 240گ، 28 سطر (12×22)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 3-137]
آغاز : بسمله وبه الاعانه في تتمیم المجلد الثلاثة من المجلدات الخمس من تفسیر منهج الصادقين ... سوره یونس 7، مکی است نزد اکثر مفسرین و از ابن عباس وقتاده مروی است؛ انجام: پس همه مخاطب شده اند به آن چیزی که در جنس ایشان است از عبادت و تکذیب تمت از اول سوره یونس تا آیه فسوف یکون لزاما، آخر سوره فرقان
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد شریف خوافی ساکن (تربت حیدریه)، تا: چهارشنبه 24 جمادی الاول 1234ق، به دستور آخوند ملا محمد محسن بن حاج ملا محمد تربتی؛ 391گ، 25 سطر (22×12/5)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 296]
آغاز: بسمله المجلد الرابعة من المجلدات الخمس ... سورة مریم علیها السلام بسمله مکی است به اجماع امت ونود و هشت آیه است به عدد عراقی و شامی ومدنی الاول ونود ونه مکی ومدنی الاخير؛ انجام: و بدان که توجه خطاب اولا. بجمیع بندگان است
خواه مؤمن عابد وخواه مکذب معاند و عاصی جاهد پس همه مخاطب شده اند به آن چیزی که در جنس ایشان است از عبادت وتکذیب والسلام علی من اتبع الهدى والهلاك لمن سلکفی الغوي از مریم تا اول شعراء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ جلد: مقوا، 207گ، 29 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 8-4677]
آغاز: برابر؛ انجام: چون عالیجاه معلی جایگاه محمد باقر خان ... در این وقت اختتام این کتاب مستطاب که في الحقيقه جامع جمیع علوم نقلیه و محتوی کافه مهمات اهلیه می باشد ... همت همایون خود را در عرضه ظهور آن جلوه گر فرموده و زمام اتمام آن را بکف عاالیجاه ... مهر علیجاه ... مفوض داشته آن عالیجاه نیز در زمانی مدید و اوانی بعید اوقات خود را کما ینبغی مصروف اتمام آن گردانید حقیر را قم الحروف اقل الطلبه المحتاج .. ابن محمد شریف محمد حسین الخوانساري بشرف استکتاب آن سرافراز فرموده ... و کان ذالکفی شهر جمیدی الاولي سنه 1240
خط: نسخ تحریری، کا: محمد حسین بن محمد شریف خوانساری، تا: جمادی الاول 1240ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه - رضا الحسيني - حسین بن هدایت الله»، ناصر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم مذهب، 1036ص، 33سطر، اندازه: 25×39سم [ف: 1-210]
آغاز: برابر؛ انجام: و در احادیث قدسیه آمده که اصبروا علی بلائی وصابروا علی نعمائی و رابطو في دار اعدائی واتقوا محبة سوائی العلكم تفلحون.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن عبد الوهاب موسوی قزوینی، تا: ذیحجه 1245ق؛ مهر: «محمد باقر بن محمد صادق» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 312گ، اندازه: 21×35سم [ف مخ]
آغاز: اکبر است و یا با کفار که جهاد اصغر است لنهدینهم هر آینه نمائیم ایشان را سبلنا به راه های خود که از طریق؛ انجام: و فرموده اید شش کس را بکشید اگر چه دست در سفور کعبه زده باشند پس اميرالمؤمنين .... از آیه 69 سوره عنکبوت تا سوره فتح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 8 ذیقعده 1255ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک:
عبدالغفار محمد جواد به سال 1355 با مهر «عبدالغفار بن محمد جواد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 258گ، 26 سطر، اندازه: 21× 30/5 سم [ف: 1-73]
آغاز: (سوره 10، یونس آیه 60) و ما ظن الذين یفترون. الخ الآية. و چیست گمان آنها که بربندند علی الله الكذب بر خدای دروغ را انجام: و أن الله بدرستیکه خدای لمع المحسنين با نیکو کاران است یعنی با مجاهدان ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جعفر بن ملا محمد باقر جندقی، تا: 1270ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه 243گ، 25سطر (23×14)، اندازه: 21×30سم [ف: 1-226]
آغاز : سورة مریم علی نبینا و آله و علیه السلام از ابی بن کعب روایت است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده هر که سوره مریم بخواند حق تعالی اوراده حسنه بنویسد؛ انجام: انهم منتظرون بدرستیکه ایشان نیز منتظرانند که غلبه کنند بر تو و به مضمون الحق یعلو اولا یعلی نصرت و غلبه تورا باشد نه ایشان را و یا آن که چون وعید الهي به ایشان خواهد رسید پس گویا منتظرانند سوره مریم تا سوره سجده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1273ق، مجدول؛ مهر: «یا امام حسین علیه السلام» (مربع)؛ یادداشت تملک به تاریخ رجب 1273ق؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 27 سطر، اندازه: 36×21سم [ف مخ: 5-2176]
آغاز نابی بن کعب از حضرت رسالت پناه صلی الله علیه و آله و سلم ... پس از اميرالمؤمنين علی علیه السلام منقولست که پس اسمی است از اسماء سید المرسلين؛ انجام: حسبنا الله و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصر؛ تمت تفسیر کلام الله.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1275ق؛ مصحح؛ 167گ، 24سطر (25×14/5)، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 30-286]
آغاز: و جاوید از مرویست که عزائم اگر چه الحاح نماینده و ملازم قرض دار باشد اما آخر از او مفارقت نماید بخلافت دوزخ که عزایم است که هیچ وجه از صاحب خود مفارقت نکند؛ انجام: افغیر الله تامرونی اعبد، می فرماید که مرا که پرستش نمایم بعد از آن که این همه دلایل واضحه دلالت کند بر وحدت و قدرت او سبحانه ایها الجاهلون ای نادان و عواقب امور خود ... از آیه 67 فرقان آغاز و تا پایان آیه 64 سوره زمر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 112گ، 24سطر (25×6)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 37-465]
بی کا، بی تا [نشریه: 13-385]
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1277]
از آغاز قرآن تا پایان سوره آل عمران؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: -1277]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ 261گ، اندازه: 29/2×1976 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، سورة الشعراء این سوره مکیست غیر از آیات و الشعراء یتبعهم الغاون تا اواخر سوره که در مکه نازل شده و عده آیات آن دویست و بیست و هفت است؛ انجام: و آن را بشویند و بخورد او دهند وضع حمل بر او آسان شود از تفسیر سوره «شعراء» تا تفسیر سوره احقاف»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: دولت آبادی، 427گ، 23 سطر (10/5 ×17)، اندازه: 18×24/7 سم [ف: 1-172]
بی کا، بی تا؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: من حلاله و بانکه حرام روزی نمی برد؛ انجام: این آیه وقتی آمد که خدای امر بجهاد اوایل سوره بقره تا اواخر سوره آل عمران؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: بمانعلی حسنی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 404گی، 25سطر (23×11)، اندازه: 19×32/5سم [ف: 5-1817]
ج1؛ بی کا، بی تا، خرید رای از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: و النهار و الفلك... في البحر بما ینفع الناس؛ انجام: عمر خود را در کفر و شرک ... و حق سبحانه مقدم فرموده است خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج [الفبائي: -676]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 38×23سم [رایانه]
جلد 1، از سوره مریم تا شعراء؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 38×24/4 سم [رایانه]
آغاز: برابر
انجام: تا این الم جز ای معصیت ایشان باشد پس بنابراین روایت اخفا در وقت ادخال مخصوص ... از سوره فاتحه تا انجام سوره آل عمران»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 340 گی، 27 سطر (23×13/5)، اندازه: 29×20سم [ف: 3-182]
آغاز: الهي باشند گفت بلی فرشتگانند. و در سوره والذاریات مذکور شد؛ انجام: یعنی پسندیده و کافی حکیم ثنائی در این معنی گفته است که اول و آخر قرآن زچه با آمد و سین ... یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس. ج 5، از ابتدای سوره تحریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 233 گ، 23 سطر، اندازه: 24/5 ×27سم [اهدائی رهبر: علوم قرآن -273]
آغاز: بسمله. المجلد الرابعة من مجلدات الخمسة في تفسیر منهج الصادقين في الذام المخالفين بر سورة الشعراء این سوره مکیست؟ انجام: جهتی است که متواری باشد از این کس خواه جهت خلق یا اقدام پس معنی آنست که ....
ج4، از ابتدای سورة الشعرا تا آخر سورة الدخان؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 304گ، 29 سطر، اندازه: 20/5 × 28/5 سم [اهدائی رهبر: اعلوم قرآن -272]
آغاز: امر هر شیء از اوست ثانیا استدلال می کند؛ انجام: بسم الله الرحمن الرحيم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
جلد 1 و 2؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
انجام: و إنه لغفور رحیم بدرستی که او آمرزنده و مهربانست بر صابران و شاکران و هر یک را جزا دهد. جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 216گ، 23 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5 سم [ف: -134]
آغاز: یا ایها الناس ای جمیع مردمان از ذکور و اناث؛ انجام: وصلی الله تعالی علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. قسمتی از تفسیر سورة النساء تا پایان سورة التوبه و مجلد دوم کتاب است؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا، با سرلوح متوسط، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 492ص، 30سطر، اندازه: 32×20/5 سم [ف: 6-10]
آغاز: آن را از آتش دوزخ حرام گرداند و اگر از خوف خدا آب از چشم او روان شود او را ...
از آیه بیست و هفتم سوره یونس تا آیه سوم سوره نور؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: محمد بن عبدالله در یوم غدیر سال 1304 با مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد باقر» (مربع)؛ 444گ، 25 سطر، اندازه: 17×29/5 سم [ف: 35-66]
آغاز: الحمدلله هر ستایش و ثنائی که بود و هست و خواهد بود ثابتست مر خدایرا که سزاوار ثنا و ستایش است فاطر السموات و الارض شکافنده و پدید آرنده آسمانها و زمینها از کتم عدم؛ انجام: از حضرت ابو عبد الله صلوات علیه منقولست که هر که سوره عبس بخواند یا سوره اذا الشمس کورت ... در بهشت از ظل خلیل خدای و کرامت جلیل او باشد و از خوبان درگاه او شود. تفسیر سوره فاطر تا آخر سوره نازعات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 189گ، 27 سطر، اندازه: 21/5 × 33/5 سم [ف: 35-132]
آغاز: بسمله، سورة الحج و هی ثمان وسبعون آية ابی بن کعب از حضرت سید عالم صلی الله علیه و آلهروایت کرده که هر که سورة الحج بخواند حق تعالی او را ثواب همه کسانی که حجکرده وعمره کرده اند ... از آغاز تفسیر تا یازده آیه آخر آل عمران؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ 689ص، 29 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 8-4677]
آغاز: بسمله، المجلد الرابعة من المجلدات الخمسة من تفسیر منهج الصادقين في الزام المخالفين سوره مریم علیها السلام مکیست باجماع امت
از اول سوره مریم تا آیه 17 سوره جن؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط وانجام؛ 158گ، 27-28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 8-4679]
آغاز: که از مردان آن روزگار هیچ کس توانگرتر از ایوب نبود تمام سواد شام و سهل و جبل در حوزه تصرف او بود از آیه 83 سوره شریفه انبیاء (و ایوب اذ نادی ربه أني مسنی الضر ...) تا آیه 9 سوره شریفه احزاب (یا ایها الذين آمنوا اذکروا نعمة الله ..)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 274گ، 31سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 8-4679]
آغاز: بر آنکه جمیع مکلفان از انبیا و غیر انبیا در این حکم شریک اند پس دال باشد بر آنکه ... واذا حضر القسمة وچون حاضر شوند دروقت قسمت ... اولوا القربي خویشان میت که میراث نمی برند؛ انجام: فلولا نفر پس چرا بیرون نروند من کل فرقة از هر جمعی کثیر منهم از ایشان مراد قبیله ..... به اقرب مادام که خطر ابعد باشد نساء تا توبه؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 484 گ، 24 سطر، اندازه:
31×18سم [ف: 8-4679]
آغاز برابر؛ انجام: و در احادیث قدسیه آمده که اصبروا علی بلایی وصابر و علی نعمایی ورابطوا في دار اعدائی واتقوا محبة سوایی العلكم تفلحون از اول تا آخر سوره شریفه آل عمران؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 308گ، 27 سطر، اندازه: 21×33/5سم [ف: 8-4677]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 343گ، 22 سطر، اندازه: 19/5 ×29سم [ف: -36]
سوره مریم تا سوره صافات؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ 281 گ، 21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 1-89]
آغاز برابر؛ انجام: ملکالسموات والارض، پادشاهی آسمانها و زمین وما فیهن و آنچه میان آن دو است وهو علی کل شیء قدیر. جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: عصمت بانو زوجه حاج احمد خوئینی، رجب 1282 ق؛ 268 گ، 26سطر [ف: 1-276]
آغاز ابی بن کعب از حضرت رسالت صلی الله علیه و آله روایت کرده که هر که این سوره را بخواند - قربة إلى الله - از همه گناهان آمرزیده شود؛ انجام: لا تدینون بالله که نمی گروید بخدا و بوحدانیت او معترف نمی شوید و الرسول و حال آنکه پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم که. از آغاز سوره یس تا اوایل آیه 8 از سوره حدید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 202گ، 19سطر، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: 1-182]
آغاز: از او بصورة و هيأت او خلق نکرده بودیم یا از آن حیثیت که از زن عاقر در وجود آمد و هیچ ... زن عقیم متولد نشده و یا باعتبار وفور علم و كثرة حکمت؛ انجام: فان الله کان بدرستی که خدای هست بعباده به بندگان خود بصیرا بینا و میداند که مستحق هلاکت کیست ولایق خلاص و نجات کدام و هریک را فرا خور او پاداش دهد تمام شد جلد ثانی جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 305گ، 25سطر، اندازه: 29×17سم [ف مخ]
آغاز: بسمله سوره الاسراء در مکه نازل شده و گفته اند الا آیه ولا تقتلوا النفس و آیه و لا تقربوا الزنا و آیه اولئکالذین یدعون و آیه اقمر الصلوة و آیه آت ذی القربي حقه که این پنج آیه در مدینه نازل شد؛ انجام: از سفه و نادانی ایشان و مکافات آن مکن با ایشان و قل سلام و بگوی سلام بمدارا و ترک کردن و بعضی گفته اند که این ... ایشان را با اینکه زود باشد که بدانند در قیامت ... عقوبت و عذاب از آغاز سوره اسراء تا آخر سوره زخرف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: عام محمد یوسف تونی؛ جلد: گالینگور، 348گ، 23 سطر، اندازه: 19×27 سم [ف مخ]
از سوره مریم برابر با ص 234 چاپ سنگی 1286 تا نیمه «طسم»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 282گ، 20 سطر (12/5 × 16/5)، اندازه: 18×25سم [ف: 5-681]
جلد سوم و تفسیر سوره توبه تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق بدخط، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرمی، 141ص، 33سطر، اندازه: 45×28سم [ف: 1-178]
تفسیر از سوره یس تا آخر الرحمن؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 288ص، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-178]
نیمه دوم تا پایان جلد چهارم از سوره مریم تا سورة الفاطر؛ خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن حاجی محمد باقر بن حاجی عبدالرضا بن شکر الله بن عارف، بی تا [نشریه: 5-208]
آغاز: بسمله، سورة الشعراء این سوره مکی است غیر از آیات و الشعراء یتبعهم الغاون تا آخر سوره که در مدینه نازل شده؛ انجام: مگر گروه بیرون از اتعاظ و اطاعت رفتگان و سعید بن جبیر از عبدالله عباس نقل روایت کرده که اگر وضع حمل زنی دشوار باشد این کلمات با برکات را بنویسد که ... وضع حمل برو آسان شود باذن الله تعالی جلد چهارم؛ از سوره شعرا تا آخر دم تنزیل الكتاب؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح، مصحح؛ جلد: تیماج، 305گ، 27 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 1-16]
آغاز: حمدی که چون کلمات ربانی بی غایست شایسته لطفی است ... از سوره مریم تا آخر سورة الملائكة (فاطر)، ؛ بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف [تراثنا، س13ش 4-134]
آغاز: ای شنوندگان بدرستی که منافقان هم المفسدون؛ انجام: ایشانست به جهت توبیخ و تفریغ. از آیه 12 سوره بقره تا آیاتی از سوره رعد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده الراجي فضل الله الحسيني»؛ جلد: چرم، 261گ، 22 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5سم [اوراق عتیق: 2-470]
manhaj-uțțullāb
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: منهاج الطالبين و عمدة المفتين؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676ق)
گزیده ای است از کتاب «منهاج الطالبين» نووی که آن نیز گزیده و شرحی است بر کتاب «المحرر» رافعی قزوینی که در فقه شافعی نوشته شده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله ... و بعد فهذا مختصر في الفقه علی مذهب الإمام الشافعي ...
چاپ: بولاق، 1285ق؛ مصر، چاپ سنگی، 1287ق؛ مطبوعات الجماليه، 117ص، 1329ق؛ در ایران نیز چاپ شده.
[الاعلام زرکلی 46/3، 149/8؛ کشف الظنون 1875/2 و 1874/2؛ معجم المطبوعات 487/1]
شروح و حواشی:
1- فرائض المنهج؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926ق)
2- فتح الوهاب بشرح منهج الطلاب؛ انصاری، زکریا بن محمد (826 -926ق)
3- شرح المنهج؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926ق)
4- حاشية شرح منهج الوصول الى تخریج الفصول؛ عبادی، احمد بن قاسم (-994ق)
5- حاشية شرح منهج الطلاب؛ زیادی، علی بن یحیی (-1024ق)
6- التجريد النفع العبيد = حاشية فتح الوهاب بشرح منهج الطلاب؛ بجیر می، سلیمان بن محمد (1131-1221ق)
آغاز برابر، انجام: و تزویجها جبرا و لایصح تملیکها من غیرها و رهنها کولدها التابع لها و عتقهما من راس المال.
خط: نسخ، کا: جمال الدين محمد بن عبدالمومن کاشیخانی اورامانی کردستانی، تا: 1156ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 71گ، 19سطر (17×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 18-277]
آغاز: مسجد لغيبة و تدرك فضيلة تحرم بحضوره له و انتقاله به؛ انجام و لا یصح تملیکها من غیرها و رهنها کولدها التابع لها و عتقها من رأس المال قد تم جزء اول کتاب تا کتاب «أمهات الأولاد»؛ خط: نسخ، کان عبدالوهاب، تا: 27 شعبان 1210ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 92گ، 17سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1-476]
آغاز: برابر؛ انجام: امهات الاولاد ... کولدها التابع لها و عتقهما من راس المال.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1199 و 1208؛ محشی؛ تملک: عبدالکریم با مهر «عبدالکریم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 208گ، 12-15 سطر (12×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 16-257]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1210ق؛ در تاریخ 1210 قبه وسیله احمد اورامی مقابله شده؛ جلد: مقوا، 13 سطر (5/5 ×10)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 2-376]
manhaj-uttullab fi amal-il usturlab
؟ اشرف الرسولي، عمر بن یوسف، - 696 قمری
ašraf-or-rasūlī, ‘omar ebn-e yūsof(- 1297)
از کتب مفیده این علم که ملتوسط یکی از سلاطین دولت رسولیه یمن تأليف نموده است. ابراهیم بن ممدود الجلاد الموصلي که از اساتید این فن بوده در 689ق تقریظی بر این نگاشته و صحت مندرجات آن را تصدیق کرده است: «شهدت له بالجودة في الصناعة و وضعت له خطی هذا شاهدة علی صحة ذلك و اجزت له ان یعمل ما شاء من ذلك ای من الاصطرلابات فهو عندی صحیح العمل لما وثقت من جودة معرفته و ذکائه و فطنته و اختیاری له في ذلك ». نویسنده پس از شرحی در اهمیت اصطرلاب از نقایص کار دیگران شکوه می کند. وی می گوید این کتاب را در اصطرلاب بدان جهت پرداختم تا رافع نقایص گذشتگان باشد. بغدادی، از کارهایش «تبصرة في علم النجوم» و زر کلی از کارهایش «الأسطرلاب» نام برده است.
آغاز: بسمله. یقول العبد الفقير إلى الله تعالی عمر بن یوسف بن عمر بن علی بن رسول غفر الله له. الحمدلله الذي لا یبلغ اذا حمده الحامدون، و شکرا لنعمه ... و بعد فلما کان الاصطرلاب اشرف آله و صنعت في علم الفلك، و طریقه اوضح طریق لمن في هذا الفن سلک
[زرکلی 69/5 «الاشراف الرسولي» و «الاسطرلاب» او؛ حاجی خلیفه 1882/2 منهج الطلاب» بی نام نگارنده؛ بغدادی، هدیه 788/1 الملكالاشرف، که از این کار او نام نبرده]
شرح و حواشی:
1- الاجازة لعمر بن یوسف الرسولي؛ حاسب، ابراهیم بن ممدود (-7)
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 888ق؛ 8 صفحه مکرر در اول؛ 18-24 سطر، قطع: رحلی [ف: 2-82]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 464/4 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-271]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 1660 و 4274/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-625 و 3-40]
بی کا، بی تا، کاغذ: سمر قندی، جلد: تیماج مذهب، 171گی، 25 سطر (18×12)، اندازه: 19×25 سم [ف: 10-7]
منهج العباد الى المعاد- مناهج العباد الى معرفة المعاد
manhaj-ul “ummāl fī sunan-il aqwāl
متقی، علی بن حسام الدين، 888 – 975 قمری
mottaqī, ‘alī ebn-e hosām-od-dīn (1484 - 1568)
وابسته به: الجامع الصغير من حدیث البشير النذير؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
المتقي علی بن حسام الدين عبد الملك بن قاضی خان قادری شاذلی مدنی چشتی مکی در این کتاب احادیث جامع صغیر و زوائد آن تأليف سیوطی را مرتب نموده است. نام کتاب و مؤلف در دیباچه دیده می شود. شماره حدیث های آن 15758است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي میز الانسان بقريحة مستقيمة عن سایر المخلوقات و علمه من علمه المكنون تفصیل المجملات و تبیین المبهمات
انجام: عن ابن عمر. هذا آخر کتاب منهج العمال في سنن الأقوال و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی سیدنا محمد و آله ... و سلم تسلیما
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 106 - ب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 426گ، 25 سطر (19×9/5)، اندازه: 27/5×16 سم [ف: 486]
manhaj-ol fāzelīn fī ma‘refat-el a’emmat-el hodāt-el kāmelīn
حموی، محمد بن اسحاق، ق 10 قمری
hemavī, mohammad ebn-e eshāq(- 160)
اهدا به: شاه طهماسب اول (930-984ق)
تاریخ تأليف: 937ق
دراثبات امامت، به روش اعتقادی شیعه، بر پایه های عقلی وبا استفاده از آیات و احادیث، به خصوص اخباری که از طریق اهل سنت رسیده است؛ مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «باب» (و هر باب دارای مناهج و مباحث و فصول) و یک «خاتمه»: مقدمه: در معتقد امامیه واشاعره بر سبیل اجمال؛ باب 1. در آن که مذهب امامیه واجب الاتباع است؛ باب 2. در ادله امامت حضرت علی علیه السلام؛ باب 3. در ادله امامت باقی ائمه علیهم السلام؛ باب 4. در بیعت با ابی بکر و مطاعن؛ باب 5. در ادله مخالفان بر امامت ابی بکر؛ خاتمه: در رد روایت عشره مبشره.
آغاز: الحمد الله ذی اللطف و الاحسان و الفضل و الامتنان و ... بعد چون معرفت ائمه معصومین صلوات الله علیهم به ادله و براهین بر ذمم همم و جمیع مؤمنين و ... جسب الالتماس بعضی مومنان ...... محمد بن اسحق بن محمد الحموي المدعو بفاضل الدين ...
انجام: در روز قیامت حضرت امیر بر کنار صراط بایستد و گوید یا نار خذی هذا فانه من اعدائی و ذری ذاك فانه من احبائی و دشمنان خود را به دوزخ فرستد و دوستان را به بهشت.
[الذريعة 194/23 و 195؛ نسخه های منزوی 998/2؛ کشف الحجب 568؛ فهرستواره منزوی 1800/3 و 568/9]
شرح و حواشی:
1- انیس المؤمنين في أحوال النبي و الائمة المعصومين؛ حموی، محمد بن اسحاق (-10)
آغاز: غلبه کردند کفار بر ایشان واقف و مطلع شد و بدید ایشانرا؛ انجام: که در روز قیامت حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) بر کنار صراط بایستد و گوید که .. .
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا؛ تهران؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 252گ، 21سطر (6/5×16/5)، اندازه: ×10 20/5 سم [ف: 5-282]
آغاز برابر؛ انجام: ابو الصلت هروی گفته که روزی در مجلس مأمون جمعی از مخالفان با حضرت امام علی بن موسی الرضا علیهم السلام گفتند: یا بن رسول الله در کتب احادیث ما مسطور است که حضرت رسول الله صل الله علیه و آله و سلم با حضرت امیر المؤمنين گفت که یا علی أنت قسیم النار و الجنة. مراد از تقسیم کردن بهشت و دوزخ ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخستقرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 334گ، 15 سطر (11×7/5)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 39-540]
آغاز: برابر؛ انجام: مبحث پنجم در ظاهر کردن عدم صحت آنچه روایت کرده اند که حضرت سید کونین فرموده: أن الشيطان یفر من ظل عمر ... تنها 4 برگ نخست که مشتمل بر فهرست مطالب می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (14پ -17پ)، 19 سطر (10×20) [ف: 61541]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا میرزا جان به نیاز رودشتی، تا: 1007ق؛ محشی از مؤلف، مطالعه خادم الشريعه محمد علی جان به تاریخ 1369؛ 182 گی، 20 سطر، اندازه: 27/5×15سم [ف: 25-189]
آغاز: آنکه مراد از سابقون در آیه کریمه السابقون الاولون من المهاجر و الانصار؛ انجام: برابر؛ علی حبه جنة ** قسیم النار و الجنة / وصی المصطفي حقی ** امام الانس و الجنة
خط: نستعلیق، کا: محب علی مشهور به بهمرد، تا: 1010ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 200گ، 21سطر (18×7)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 2-145]
خط: نستعلیق، کا: کمال الدين شریف، تا: 14 شوال 1053ق؛ با سه واسطه از نسخه اصل، محشی؛ تاریخ وقف: 1114؛ جلد: تیماج، 217گ، 19سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2-90]
آغاز: برابر؛ انجام: وحی المصطفى حقا امام الانس و الجنة سبحان ریك رب العزت عما یصفون و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1070ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 182 گ، 19 سطر (10/5 × 17/5)، اندازه: 16/5 ×23/5سم [ف: 1-12]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه مغرب گفته در حال افرادی اکثر خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف بن خسرو، تا: دوشنبه 9 محرم 1072ق؛ نسخه روزی از کتب کتابخانه اعتماد السلطنه وزیر انطباعات دوره ناصرالدین شاه قاجار بوده؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ 140 گ، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 11-406]
آغاز برابر؛ انجام: امام الانس و الجنة خط: نستعلیق، بی کا، تا پایان صفر 1087ق، به فرموده میرزایی میرزا محمد رفیع داماد؛ تملک: محمد محسن شریف در رجب 1142؛ مهر: «یا علی 1254»؛ یادداشت هدایت الله مورخ 1284؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 258گی، 17سطر (7/5× 16/5)، اندازه: 13/5 × 24/5سم [ف: 11-2152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اکبر رضوی والله قلی بیکار کشمیر بن محمد حسین مشهور به تقوی، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح، مصحح؛ تملک: محمد بن محمد ابراهیم؛ جلد: مقوا، 239گ، 15سطر، اندازه: 24×14سم [ف مخ: 2-550]
آغاز: روایت کرده اند که سرور کائنات فرمود: مانفعنی مال کمال ابی بکر؛ انجام: که از عثمان صادر شود مستحق بهشت نباشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز وسط و انجام؛ مجدول؛ مهر: «عباس بن محمد طباطبائی» (بیضوی)، «ابو طالب بن محمد طباطبائی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 15 سطر (12/5×7)، اندازه: 17×11/5 سم [ف: 3-1529]
آغاز نو لابعده و هذه فضيلة خصه الله تعالی اجلالا لمنزلته و اعلا المترتبة یعنی در کعبه هرگز مولودی متولد نشد سوای آن حضرت؛ انجام: که نام خود خلیفه و اسم خود امیر المومنين کرده بود و حق اهل بیت را غصب نموده منقول است که معتضد ملعون جمعی را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 121 گ، 15سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1-196]
آغاز: (در دیباچه افتاده): بعض الفرقان و آخرهم الامام المنتظر محمد المهدي صاحب الزمان. اما بعد چون معرفت ائمه معصومین ص به ادله و براهین ... واجب است؛ انجام: بر امام واجب است و اگر مستحق سوزانیدن نبود و به خلاف خدا و رسول خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: دهکرد اصفهان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 153گ، 22 سطر، اندازه: 20/8×15/5 سم [ف: 4-798]
آغاز: معلوم است که از طرف آن حضرت خواهد بود و این روایت در کتب مؤالف و مخالف ذکر یافته و از کثرت تکرار آن در متون اوراق کتب مختلفه؛ انجام و غیر موصوفین به وصفین مذکورین گران نساخته و کسای معرفت و عبادت را پیرایه آرزوی جاه و ریاست و اعتبار و اشتهار و تفوق بر اقران .....
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح جلد: تیماج، 124گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-190]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1148ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عباس به تاریخ 17 صفر 1274، سید عبدالمجید به تاریخ 1332 در کربلا؛ جلد: تیماج، 233گ، 17سطر، اندازه: 25/5×15سم [ف: 20-88]
آغاز: در روشن کردن عدم صحت خبری که روایت کرده اند که حضرت سید کائنات فرمود ما طلعت الشمس ولا غربت علی رجل؛ انجام: (الله جل جلاله) باشد و مثل این است قوله الله تبارك وتعالی راضی شد از مؤمنان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 220گ، 14 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1577]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شیرین، کا: خاصه شریفه، غلام بن اسماعیل، تا: رجب 1205ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید؛ 171 گ، 20 سطر (17/5×9)، اندازه: 25×15سم [ف: 1-202]
آغاز برابر؛ انجام: امام الانس و الجنه و الله الموفق و المعين و آله اجمعین خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز برابر، انجام: حضرت امام بسمع رضا اصغا نمودند و بصدق قبول کردند و تحسین و تکریم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا افتادگی، انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 190گ، 21 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 10-132]
آغاز به متابعت صحابه از مهاجر و انصار، ایشان اختلاف کرده اند در آنکه بعداز امیر المؤمنين علیه السلام امام کیست، بعضی بر آنند که حسن بن علی است و بعضی گویند که معاویه بن ابی سفیان ومدعای ایشان؛ انجام: شنیده ای که فرمود که علی از اهل بهشت است زبیر گفت بلی، حضرت امیر المؤمنين علیه السلام فرمود که من گواهی می دهم نزد الله تعالی که من از رسول صلی الله علیه السلام شنیده ام که فرمود که.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 273گ، 15 سطر، اندازه: 25×14سم [ف مخ: 21765]
آغاز: دینه و ان تبایعوا علیا و أن تفعلوا تجدوه قویا في نفسه قویا في دینه ... فصل چهارم در نقل کردن احادیث موضوعه که در فضیلتابوبکر؛ انجام: گفت و من ذریتی حضرت الله تعالی فرمود لاینال عهدی الظالمين یعنی عهد من که امامتست بظالمان نمیرسد چنانکه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز (از آغاز فهرست افتادگی دارد)؛ مصحح؛ 120گ، 25 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 38-491]
قسمتی از آن؛ بی کا، بی تازد.ث. مجلس ]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس 24. قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 324
آغاز: و کثرت اعداء فجار واجب بود اکنون بسبب کثرت انصار و اعوان و ضلال اهل ایمان و ضعف و قلت اشرار؛ انجام: و در یک روایت دیگر چنان است که ابوبکر را از محراب دور نگردانید و در پهلوی ابوبکر محاذی او بایستاد و هر دو به اتفاق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: حاج شیخ محمود یاسری، 1356/9/27 شمسی؛ جلد: تیماج، 190گ، سطور چلیپائی، اندازه: 24×14سم [ف: 1-286]
آغاز: در مواقع حقرو امثال آن، انجام: اطاعت خالصه و معرفت کامله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي: -566]
manhaj-ol fasāha fī š.-e nahj-ol balāqa (talxīs) = nahj
ol fasāha dar š.-e nahj-ol balāqa
الهي اردبیلی، حسین بن عبد الحق، 870 - 950 ؟ قمری
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-haqq (1466 - 1544)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359 406ق)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی
تاریخ تأليف: 930ق
مختصری است از شرح مفصل مؤلف به نام «منهج الفصاحه در شرح نهج البلاغه» که توسط خود وی تلخیص شده است. مؤلف کتاب را به قصیده ای در شرح احوال و سه قصیده در مدح و منقبت حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) از تراوش طبع خودش مذیل داشته است. شارح پس از آوردن بخشی از متن، ابتدا کلمات مشکل و نامفهوم را از جهات مختلف ادبی و لغوی بررسی و سپس به ترجمه و شرح آن می پردازد. مؤلف در مقدمه کتاب می گوید: (......... تا وقتیکه این منبع زلال علوم و معارف و معدن جواهر حکم و لطایف سمت انتظام گرفت و به منهج الفصاحه در شرح نهج البلاغه اتمام پذیرفت و چون مشتمل بود بر تفصیل فنون حقایق و تأويل صنوف دقایق، نبود در خور افهام بنابراین ایام که به قصور همت در تحصیل معرفت و حکمت موصوفند و به قصور سعی و هزیمت در اکتساب فضیلت معروف، دوم بار به اختیار طریقه اختصار شتافت و این مختصر زیور اختتام یافت».لازم به توضیح است که الهي اردبیلی چهار کتاب درباره نهج البلاغه تأليف نموده، به این تفصیل: 1. منهج الفصاحه: این کتاب شرح مفصلی بوده بر نهج البلاغه که به نام شاه اسماعیل صفوی تأليف گردیده است، نسخه ای از این کتاب تا به حال شناسایی نشده و نسخه هایی که به این نام در فهارس معرفی شده اند همه تلخیص آن هستند نه اصل کتاب؛ 2. نهج الفصاحه که خلاصه منهج الفصاحه می باشد؛ 3. ترجمه نهج البلاغه که به صورت سنگی همراه با نهج البلاغه به چاپ رسیده است (مشار، فارسی 1: 1316)؛ 4. شرح استعارات منهج الفصاحه، این کتاب را اردبیلی در شرح استعارات ادبی که در شرح خود منهج الفصاحه درج نموده، نگاشته است.
آغاز: بهترین خطبهای «کذا» که سخن وران معارف و ما ینطق عن الهوي در معرکه نهج البلاغه و منهج الفصاحه اعلام حقایق
انجام: آن برافراشته اند حمد و ثناء علیمی ما اعلی شانه شاید که خطبه احادیث قدسی پیام نبوی را علیه و آله من الصلوة اتمها و از کیها
بطغرای فاوحی الي عبده ما اوحی مطرز گردانید ... چنین گوید راوی این نامه نامی ... حسین بن عبد الحق الهى الأردبيلي
[الذريعه 125/14؛ فهرستواره منزوی 642/6]
آغاز: برابر؛ انجام: شرح: نجات یافته از غم خلاص از اهوال؛ انجام نسخه: بر تراب روضه پاکت زرب العالمين
خط: نستعلیق، کا: الله بخش بن مراد بخش طارمی، تا: ربیع الاول 957ق؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1316؛ جلد: تیماج، 300گ، 30سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 5-327]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2051ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
جلد اول، خط: نسخ، کا: ابراهیم حاجی قاسم قزوینی، تا: شنبه 2 صفر 1037ق [نشریه: 2-133]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1557ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-270]
آغاز برابر؛ انجام: و بسعادت مؤيد. تمام شد جلد اول از کتاب «نهج الفصاحه في شرح نهج البلاغة» و یتلوه المجلد الثاني منه و هذا اوله و من خطبه له علیه السلام و لقد علم المستحفظ ... و قد فرغ من تسوید هذا الكلام الولى الملكالعلام في یوم (بریده شده است) من شهر رمضان المبارك سنة (بریده شده است) جلد اول؛ خط: عربی نسخ و فارسی نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1068ق؛ تملک: اسد تاجر قزوینی به نوشته محمد زمان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 283گ، 21سطر (17×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 11-143]
آغاز: برابر؛ انجام: و چشم مدارید دیر آمدن او را تا مهیا شوید فوت را و برسید بنعمت ابد و بسعادت مؤبد جلد اول کتاب؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: چهارشنبه 8 رجب 1071ق؛ تملک: آقا سید حسین قزوینی؛ مهر: «العبد محمد جعفر الحسيني الرضوي» (مربع)، «الراضي برضاء الغني محمد جعفر الحسيني الرضوي» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 303گ، 24 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 11–35]
آغاز: یا علی یا عظیم حمد و سپاس بی قیاس بدیع الاساسي که سخنوران میدان نهج بلغت و فصاحت؛ انجام: و عنان طبیعت از اقتداح گردانیده به جانب اصلاح تا زند والله حسبی و نعم الوكيل و هو لاصلاح آمال المؤمنين کفیل تمت. نسخه ما از دیباچه و تعارف مفصلش پیشتر نرفته است و نامی هم برای آن انتخاب نشده؛ خط: نسخ خوش، کا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085ق؛ نگارنده سطور به حدس و ظن خویش استنباط نمود که این خلاصه شرح مفصل «منهج الفصاحه» او باشد، دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول، مذهب؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ جلد: تیماج، 24 سطر در متن و حاشیه مختلف السطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5-557]
آغاز: برابر؛ انجام: بحشر گاه بسازش رفیق آل رسول ** نجات یافته از غم خلاص از اهوال
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن شاه محمد، تا: 20 جمادی الثاني 1099ق؛ 344گ، 25 سطر، اندازه: 21/3 × 34/2سم [ف: 14 -583]
آغاز: برابر؛ انجام: المجلد الثاني منه و هذا اوله و من خطبة له علیه السلم و لقد علم المستحفظون من اصحاب محمد صلی الله علیه و آله و سلم و الختم بالصلوة علی محمد و آله. جلد اول؛ خط: نسخ، کا: ملك علی بن حاجی بهزاد ایزد خواستی، تا: 16 رجب 1130ق؛ مصحح؛ جلد: مشمع، 280گ، 23سطر (22×12)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 35-498]
آغاز: بسمله و یك اعتصم یا علی یا عظیم بهترین خطبه ها که سخنوران معارف و ما ینطق عن الهوى در معرکه نهج البلاغه و منهج الفصاحه اعلام حقایق انجام آن بر افراشته اند حمد و ثنای علیمی؛ انجام: و برسید به نعیم ابد و به سعادت مؤبد تمام شد مجلد اول از کتاب ... و الختم بالصلوة علی محمد و آله.
جلد اول؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13؛ تملک: آقا علی قاضی؛ جلد: تیماج، 620ص، 23 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 3/40-23]
آغاز برابر؛ انجام و محمدت گفتند او را دیگران در روز قیامت بیاد آر ایشان را دنیا پس یاد کردند و خبر دادن ایشان را پس گردیدند و اعتقاد کردند و پند. نسخه حاضر تا حدیث قد سمع رجلا یذم الدنيا فقال علیه السلام ایها الذام ...» را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 263گ، 30سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 26-320]
manhaj-ol foqarā’
مضمون رساله ایهام دارد که مؤلف پیرو طریقه نقشبند بوده و از خواجه محمد پارسا (- 822 ق خلیفه دوم خواجه بهاء الدين محمد نقشبند) نقل مطلب کرده است. در ختم رساله گفته: عطار نوشت آنچه دانست»، در آغاز نظر پنداشته می شود که این رساله از «خواجه علاء الدين محمد عطار (- 802ق) افضل و اعظم خلفاء خواجه بهاء الدين محمد نقشبند» است. لیکن در طی مقال مصرعی از قاسم انوار (-837ق) نقل کرده و با توجه به
اختلاف طریقه نقشبندیه با طریقه قاسم انوار مستبعد است که خواجه علاء الدين عطار نقشبندی به گفته قاسم انوار تمسك جوید و یا به گفتار خواجه محمد پارسا که خلیفه دوم خواجه بهاء الدين نقشبند بوده استشهاد کند بالجمله آنچه مسلم است مؤلف این رساله از عرفای قرن نهم به بعد است. این رساله در آداب سلوک است که به خامه روان نگاشته نخست به مبحث عقاید پرداخته است. معتقدات حکماء را در باب علم حق تعالی و معاد روحانی باطل دانسته و در مبحث امامت قائل به توقف شده، سپس به تفصیل کیفیت اعمال و طاعات و عبادات پرداخته است. آغاز: الحمدلله حمدا کثیرا طیبا مبارکا فیه. حمد و سپاس و ستایش آن خداوندی راست که انسان خاکی از کدورت طبیعت بواسطه تصفیه و تزکیه خلاص داد.
انجام: وصیت: باید که تاتوانی بمطالعه مصنفات و رسائل و کتب اولیاء الله مشغول باشی که نور دل از آن حاصل می شود و ثبات و رسوخ در طاعات و عبادات می افزاید بتحقیق تصانیف حضرت مظهر اسم جامع قدس الله سره العزيز عطار نوشت آنچه دانست و السلام. [فهرستواره منزوی 1001/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6451
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد رضا حکاک، مرداد 1320؛11گ، 15 سطر، اندازه: 16×8سم [ف: 6-478]
manhaj-ul quşād bi-š.-i bānat su‘ād
حداد بجلی، احمد، ق8 قمری
haddād-e bajalī, ahmad(- 14c)
وابسته به: قصيدة بانت سعاد؛ کعب بن زهیر (-26ق)
شرح نیکویی است بر قصیده معروف «بانت سعاد» کعب بن زهیر که در مدح و منقبت حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم سروده است. شارح در این شرح بیتی را می آورد و شرح می کند، و مخصوصا به اعراب و مسائل ادبی ابیات اهمیت داده و سعی می شود که مشکلات را حل نماید، بدون ذکر آنچه شارحین گفته اند و سخن را به دازا کشیده اند. آغاز : الحمدلله الذي فضل نبیه محمدا بسایر سیرته علی سائر بریته و فضل قلاید کتابه بجواهر مدحته و زواهر ... و بعد فان اولی ما همت به الهمم و قدمت اليه القدم هو علم الاعراب الذي فضله
آغاز: برابر؛ انجام: و علی سیدنا النبي علیه افضل الصلاة و السلام ما عاقب کر الليالي من الايام و جلی نور النهار حندس الظلام
خط: نسخ نازیبا، کا: برعونی، محمد علی بن حماد بن عطاء الله، تا: 14 صفر 1013ق؛ جلد: تیماج، 29گ (1پ- 29ر)، اندازه: 16× 20/5 سم [ف: 3-458]
کا: محمد بن علی بن الشيخ حماد بن شیخ عطاء برعونی حلی، تا: 14 صفر 1013ق؛ آنرا از روی خط مؤلف که در 724 در بغداد نوشته بود نوشته [نشریه: 7-542]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترغیبهم في اقتحام الأهوال و ترهیبهم من الادبار في مساقط القتال لیحصل لهم الذكر الجميل و الاجر الجزيل و حیث قد انتهی ما قصدنا قصيدة من شرح هذه القصيدة اردنا ایراده من الفوائد الفريدة و املنا املاءه من الفوايد المفيدة فلله الحمد علی بلوغ المرام و توفیق حسن الختام و علی سیدنا محمد النبي بافضل الصلاة و السلام و علی آله الطاهرين الكرام و اصحابه سادة الانام تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1242ق؛ 42گ (145ر-186ر)، 23 سطر [ف: - 174]
manhaj-ul qawīm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26129
بی کا، بی تا؛ خریداری از مجید کریمی علویجه [رایانه]
al-manhaj-ul qawīm-ul mubīn
مدرس حائری، محمد، - 1322 قمری
modarres-e hā’erī, mohammad(- 1904)
در مسأله جبر و اختیار، مرتب بر یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة ففی بیان محل النزاع؛ باب 1. في بیان مذهب الجبر و بطلانه .. باب 3. بیان اثبات الامر بین الأمرين و الأخبار و العقل.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 236/2
آغاز: الحمدلله الذي علا فقهر و ملك فقدر؛ انجام: انه بعباده شفیق و بالاجابة حقیق
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، مسوده اصلی است؛ جلد: تیماج، 393گ، 15 سطر، اندازه: 9×14/5 سم [ف: -281]
المنهج القويم بشرح مسائل التعليم- شرح المقدمة الحضرمية في فروع الشافعية
manhaj-ul qawīm fi taslīm-it taqdīm
ابن داود حلی، حسن بن علی، 647 - 740 قمری
ebn-e dāvūd-e hellī, hasan ebn-e ‘alī (1250 - 1340)
ارجوزه ای در دویست و یک بیت در موضوع امامت حضرت امیر المؤمنين علیه السلام و تقدم آن حضرت بر دیگر مدعیان امامت. این نظم صورت جلسه ای است که ناظم در بغداد با علمای اهل سنت در موضوع امامت داشته است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: قال ابن داود الفقير الملتجي ** الى حمی الصنو غیاث المرتجى / الحمدلله الذي هدانی ** لمنهج التحقيق و الايمان
انجام: محمد خیر بنی عدنان ** و آله اللؤلؤ والمرجان
چاپ: تهران، 1407ق، به کوشش حسین دیرگاهی زنجانی، ضمن مجموعه 3 ارجوزه
[اعیان الشيعة: 189/5 -193؛ الذريعة: 196/23]
خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: 852ق؛ در هامش پایان همین رساله خط شیخ عبدالصمد نیای شیخ بهایی مورخ 917 آمده، در هامش در چند جا خط شیخ بهایی دیده می شود؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 4 ص (74)، اندازه: 18/5 ×27سم [ف: 8- 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد بن حسن جباعی، تا: صفر 859ق؛ از اجداد شیخ بهائی، مقابله عبدالصمد بن محمد جباعی در 952ق؛ جلد: میشن، 13ص (1-13)، 23 سطر، اندازه: 21/4×15 سم [ف: 5-106]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 497/1 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ (145-147)، 21 سطر، اندازه: 18×7سم [ف: 32-211]
آغاز و انجام: برابر
کا: مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بی تا، جلد: ترمه، 1گ (15ر -21پ)، اندازه: 8/5×17 سم [ف: 25-183]
fi tafdīl-işşirāt-il mustaqim ‘alā al-manhaj-ul qawīm amīr-il-mu'minīn 'alā sāyir-il anbīyā' wa-l mursalīn siwā nabīyyinā di-1 faql-il a'mīm
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e 'abd-or-rezā(- 17c)
مؤلف شنید که عده ای می گویند انبیاء اولوالعزم - غیر از پیامبر گرامی اسلام - افضل اند از امام علی (علیه السلام) لذا این کتاب را در اثبات افضیلت امام علی (علیه السلام) بر انبیاء گذشته - غیر از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) - نگاشت. مؤلف از شاگردان شیخ حر عاملی بوده و آثار بسیاری در حدیث، رجال، درایه و اصول فقهدارد، از جمله «فائق المقال» و «المقنعة الأنيسة» که همراه با رساله حاضر در مؤسسه دار الحديث در دست تحقیق و چاپ است.
آغاز: بسمله الحمدلله علی ما أنعم علینا بالوجود بعد العدم و فضلنا علی کثیر ممن خلق من الأمم بمحمد و اله مصابیح الظلم ... و بعد فانه لما طرق سمعی في زماننا هذا
انجام: و هذا اخرما اردنا اثباته و ایراده في هذا الكتاب و فیه الكفاية لمن اراد الهداية و بالله التوفيق والله المنة علی جزیل العطاء و نسأل ممن ینظر فیه ان یدعو لصاحبه و یسد الخلة و کان الفراغ ...
[الذريعة 197/23 که همین نسخه را شناسانیده است]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 200/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا و معرب، کا: ناصر بن حسن بن محمد البحراني، تا: 25 ذیقعده 1122ق؛ جلد: تیماج، 83گ، 19سطر، اندازه: 23×14سم [ف مخ: 2-551]
manhaj-ul kamal wa simt-ul la'al fima ja'a fi-1 hadit min kalam-i di-1 jalal
کو کبانی، علی بن صلاح الدين، - 1191 قمری
kokabānī, ‘alī ebn-e salāh-od-dīn(- 1777)
چون عبدالسلام بن محمد بن احمد حکمی،رساله ای در احادیث قدسیه به سال 1045ق جمع آوری نموده بود و مؤلف آن را ناقص دیده، لهذا رساله حاضر را در این موضوع با اضافات بسیار جمع آوری و آنها را به ترتیب حروف الفبا تنظیم نموده است. مؤلف در آغاز مقدمه کوتاهی در معنای حدیث قدسی آورده است.
[اعلام المؤلفين الزيدية ص 440؛ مؤلفات الزيدية 78/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1610/2
آغاز: نحمدك یا من لا تدرية العقول و الأوهام فکم تاه من رام معرفتکفی مهامة الضلال و هام و نشکرکعلی ما خصصنا به من نعمة الاسلام
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1101؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن یحیی بن احمد شامی، تا: 12 جمادی الثاني 1212ق؛ مصحح، محشی؛ 53ص (137-189) [ عکسی ف: 5-22]
al-manhaj-ul latīf fī aḥwāl-ir rijāl = ar-r.-ur rijālīya
حسین بن عبد علی
hoseyn ebn-e 'abd ‘alī
رساله مختصری است در رجال شیعه که به شیوه «ایضاح الاشتباه» علامه حلی تأليف شده است. مؤلف درباره انگیزه تأليف و خصوصیات این اثر می نویسد: «ان من جاری قلم القدر و القضاء انه نفث في روعی أن أكتب منهجة لطيفة في أحوال الرجال و أثبت أنموذجة خفيفة في أسماء الرواة تحف به الآمال بحیث یغنیك في حال السعة و في ضیق المجال و یرضیکفی حالتی التأني و الاستعجال، حسن الأسلوب مستحسن مرغوب مستجاد مطلوب محبوب القلوب ...». در این رساله که به ترتیب الفبايي اسامی راویان تنظیم شده، هر حرفی در یک باب، و هر نامی در فصلی آمده است، و در هر فصل تعداد راویان با آن نام مشخص شده و هر یک در ردیف مربوط به خود از ثقات و ضعفا و مجاهیل و ممدوحون قرار می گیرند. مثال: «باب الهمزة و فیه فصول الفصل الأول آدم ثمانية رجال الثقات منهم ثلاثة و هم آدم بن اسحاق الأشعري و ابن الحسين النحاس و ابن المتوكل و واحد ضعیف و هو ابن محمد القلانسي والباقون مجاهیل». همچنین از نام هایی که در راویان بیش از یک تن به آن نام نیست (آحاد) در یک فصل خاص یاد می شود؛ چنان که در باب نخست (همزه) فصل پنجم ویژه آحاد است. نیز موارد اختلاف، به اختصار، هر یک در فصلی خاص آمده است. در پایان رساله، یک باب به کنیه ها اختصاص یافته و در ابوالخزرج کتاب ناتمام مانده است.
آغاز: الحمدلله الذي شدت الرجال اليه الرحال و تاهت في مرامی وحدانیته عقول الرجال ... اما بعد فان الأقل الأذل ... حسین بن عبدعلی بن محمد بن زعل سامحه الله بطیب الرضا واحظاه بأسعد الحظوظ فیمن حظا ... یقول ان من جاری القلم القدر و القضاء انه نفث في روعی أن أكتب منهجة لطيفة في أحوال الرجال و أثبت أنموذجة خفيفة في أسماء الرواة تحف به الأمال ... باب الهمزة و فیه فصول الفصل الأول آدم ثمانية رجال الثقات منهم ثلاثة و هم آدم بن اسحاق ... الفصل الثاني أبان احد و عشرون رجلا الثقات منهم أربعة
انجام: باب الكنى و فیه فصول الأول ابو ابراهیم ثلاثة مجاهیل ... أبو خداش اثنان الشرعبي ثقة و المهري البصري قیل ثقة و قیل ضعیف أبو خديجة اثنان سالم بن سلمه و سالم بن مکرم و هما ثقتان و أبو الخزرج.
[طبقات اعلام الشيعة، المواكب المنتشرة في القرن الثاني بعد العشرة: 185- 186؛ الذريعة: 501/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 514/3 - طباطبائی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی به نقل از مجمع الرحين و رجال سید مصطفی، از مؤلف و با نشان منه و «حسین» از آن جمله حاشیه ایست درباره عبدالله بن سنان، این حاشیه با نشان اخیر آمده است: «محمد بن سنان المشهور لیس اخا لعبدالله بن سنان و انما اخوه رجل یقال له محمد بن سنان مجهول الحال»؛ جلد: تیماج، 29گ (45پ -73ر)، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 22-232]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1055 عکسی و 1537/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-118 و 4-457]
al-manhaj-ul mubīn
شعرانی، عبد الوهاب بن احمد، 898 - 973 قمری
ša‘rānī, abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (1493 - 1566)
با اجازه شهاب الدين البهوتي الحنبلي. «صورة مارایته علی اصل المؤلف من اجازات العلماء بالدیار مصر» (شهاب الدين رملی و شمس الدين برهمتوسی حنفی و ناصر الدين لقانی مالکی).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1287
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد انصاری متبولی، تا: 18 ربیع الاول 962ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 213گ، 30سطر (24×16)، اندازه: 32×21سم [سنا: ف: 2-210]
al-manhaj-ul mustabīn fī š.-il arbaīn
وابسته به: الاربعون حدیثا؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 1030ق)
شرحی است مزجی بر کتاب «الاربعين / اربعون حدیثا» از شیخ بهایی که در عصر صفوی و به نام یکی از سلاطین «السلسلة الصفية الصفوية» به عربی نگاشته شده است. پیشاپیش گفته شود که از این شرح هیچ نسخه دیگری شناخته نشده و احتمالا منحصر به فرد باشد. آنچه باقی است و در مقدمه نیز بدان تصریح شده، جلد نخست کتاب شامل شرح نه حدیث است که با توجه به بلاغ تصحیح کتاب به دست نگارنده ناشناس، در حواشی 1123ق باید پایان یافته باشد و معلوم نیست سه جلد دیگر آیا
نگاشته شده یا نه. نسخه فوق العاده هنری و زینت یافته حاضر شاید همان باشد که به سلطان صفوی تقدیم شده، برگ نخست کتاب که پاره پاره و در بین نسخه رها شده و نام اثر را بر روی خود حفظ کرده، اگر مرمت و محافظت نشود کتاب را از این که هست ناقص تر می کند. نگارنده در نخستین برگ موجود نسخه که نیمی از آن ریختگی دارد، قطعه شعری به عربی برای سلطان صفوی سروده است و پس از تقدیم کتاب به او و با تقاضای چشم پوشی از لغزش های احتمالی نگارش از خوانندگان، به شرح حدیثها پرداخته با این جمله: «قال الشيخ الامام الاجل بهاء الملة عامله الله بفضله و بالخیر امه ...». این کتاب با کتابی موسوم به «المنهج المبين في شرح الأربعين النووية» از فاکهانی که کهن ترین نسخه آن در 775ق کتابت شده ارتباطی ندارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8054
آغاز: اقترحت بقریحتی غرر هاتی اللالي فازحت عن عید الجد قدی .... [ریختگی] لبه های کاغذ خواشی و نظمت في سمط البيان درر هذه الحواشي و همت ما .. رسمته و رشمت ما رقمته بالمنهج المستبين في شرح کتاب الأربعين ... قد تحلی المجلد الأول منه بالتمام و تفتح انواره في روض الختام ... صدره بنعت من اشرق من غارب الخلافة ... ستطع الدهر ... ساد سادة ملوك الامم فظل ظل الله ... صولته لسوية ... كاسرة و شوكة القياصرة عن سط؛ انجام: کما مر في الغريبين قتدبر لا یوجب الخ. فیه نظر فان تسلیم المال ... (؟) في ما قرر في محل النزاع کما لا یخفی اللهم الا ان یق مراده انه لو قدح في مطلوبنا لقدحت الاية في مطلوبکم فما هو جوابکم فهو جوابنا.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ با بلاغ تصحیح به خط مؤلف به این شرح «بلغ تصحیحا بنظر مؤلفه عفی عنه ليلة الخميس ثامن عشر شهر الله الاصم شمل خیره و عم من السنة 1123 من الهجرة النبوية علی مهاجرها الف صلوة و تحية و الحمدلله وحده»، مجدول، مذهب؛ جلد: مذهب؛ 119گ، 19سطر، اندازه: 10/2 ×17 سم [ف: 1/27-99]
manhaj-ol mostaršedīn
مدرس گیلانی، مرتضی بن شعبان، ق14 قمری
modarres-e gīlānī, morteza ebn-e ša‘bān(- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16653
کاتب = مؤلف، بی تا[د.ث. مجلس
manhaj-ol mostaršedīn elā ahkām-ed dīn = r.-ye ‘amalīye
گیلانی، شعبان بن محمد مهدی، ق14 قمری
Gīlānī, ša‘bān ebn-e mohammad mahdī(- 20c)
فقه فتوایی است «در ضروری مسائل و رؤس احکام و صلات و صوم و بعضی عبادات دیگر و بعضی معاملات بر سبیل اختصار ...» در یک «مقدمه» و چند «مقصد» (کتاب): اما مقدمه در بیان بعضی از مسائل اجتهاد و تقلید است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15778
آغاز: بسمله. حمدله و الصلاة و السلام علی حبیبه محمد و آله الطاهرين ... و بعد چنین گوید اقل الناس علم و عملا غریق بحر عصیان شعبان بن مهدی الجيلاني اصلا و الغروي مسکنا؛ انجام: خمس است نسبت به آن مال و تفسیرات دیگر هم کردند از برای آنها و لکن مناسب مقام و آنچه اظهر بود در نظر ذکر شد.
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1333ق؛ مصحح، جلد: گالینگور، 103گ، 18 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 44-61]
manhaj-ul maqal fi tahqiq-i ahwal-ir rijal = ar-rijal-ul kabīr
استر آبادی، محمد بن علی، - 1028 قمری
Estarābādī, mohammad ebn-e ‘alī(- 1619)
تاریخ تأليف: 984- 987ق؛ محل تأليف: نجف اشرف استر آبادی
سه دوره رجال تأليف نموده است که یکی از آنها به رجال صغیر» و دیگری «وسیط» و سوم «کبیر» معروف است و نام اصلی کتاب رجال صغیر او «توضیح المقال» و نام اصلی رجال وسیط «تلخیص الأقوال في معرفة الرجال» و نام اصلی رجال کبیر او «منهج المقال ...» می باشد که همین کتاب است و بهترین و جامع ترین کتب رجالیه می باشد و به همین جهت، مؤلف آن به صاحب رجال شهرت یافته است. در این کتاب حدود 6665 نفر از رجال حدیث معرفی شده اند که تعداد 6025 نفر آنها به نام و 505 تن به کنیه و 68 نفر به لقب و 67 تن از زنان راویه حدیث شناسانده شده اند. اسامی راویان به ترتیب حرفی دقیق و همچنین در معروفین به القاب و کنی و زنانی که راوی حدیث بوده اند این ترتیب رعایت شده است. این کتاب شامل مقدمه و متن و خاتمه است. مؤلف در مقدمه مختصر خود، روش تأليف کتاب و مصادر آن را بیان نموده است، همچنین رموز مجعوله برای اسامی مبارکه خاندان عصمت و کتب و مدارک منقول عنها را ذکر کرده است. خاتمه کتاب شامل ده فائده رجالی است (از بیان سفراء ممدوحین و مدعیان بابیت و اشخاص موثقی که توقیعات برای آنها صادر می شده،
برخی از طرق شیخ طوسی در کتاب تهذیب و استبصار و سلسله روایتی خود و غیرها.
آغاز: الحمدلله المتعالى في عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراكالأبصار النواظر
انجام: و عنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشايخ رضی الله عنهم و ارضاهم و جزاهم عن الاسلام و اهله خیر الجزاء بمحمد و آله خیر الورى».
چاپ: تهران، 1302 و 1306ق، رحلی، چاپ سنگی؛ طهران، سنگی، 1306، رحلی، 411ص (صص 14-424)
[الذريعة 198/23 -199 و 225/6 -226 و 141/10 ، 145 و 198/23 و 42/25؛ مشار عربیص 929؛ فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث 410/1 - 416؛ مأخذشناسي رجال شیعه، ص 91-93، مصفی المقال ص 430؛ ريحانة الأدب 364/3 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 433/4]
شرح و حواشی:
1- اکلیل المنهج في تحقیق المطلب؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1080-1175ق)
2- حاشية رجال میرزا محمد استر آبادی؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205ق)
3- تعليقة منهج المقال = فوائد رجالیه = فوائد بهبهانیه = تعليقة بهبهانية؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205ق)
4- شرح تعليقة منهج المقال = رجال الخاقاني؛ خاقانی، علی بن حسین (1334-1255 ق)
5- حاشية منهج المقال في تحقیق احوال الرجال
آغاز برابر؛ انجام: فرغ مؤلفه الراجي عفو ربه الهادي محمد بن علی الاستر آبادی في سلخ صفر في مشهد مولاه امیر المومنين علیه السلام سنه 986 حامدالله مستغفرا مصلیا علی النبي و آله الكرام علیهم السلم
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 986ق، جا: نجف اشرف؛ مهر: «مشیر السلطنه - رضا الحسيني - حسین بن هدایت الله»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، 761ص، 21 سطر، اندازه: 20×27 سم [ف: 1-1049]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: عبدالله «یا اباعبدالله ادرکنی» (چهار گوش)؛ واقف: عبدالله، محرم 1162ق؛ جلد: تیماج، 438گ، 26 سطر (12×23/5)، اندازه: 31×19سم [ف: -456]
آغاز: علی علیه السلام ی و لاصحاب الحسن علیه السلام ن و الاصحاب الحسين علیه السلام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز (چند سطر)؛ مصحح، محشی از جمله با نشان «ایضاح» و «منه سلمه الله»؛ مهر: «محمد رضا بن ذبیح الله الحسيني»؛ جلد: تیماج، 961ص، 24 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 50-216]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن محمد حسین ابهری، تا: صفر 187ق، جا: نجف اشرف؛ قطع: رحلی بزرگ [نشریه: 4-462]
آغاز: برابر؛ انجام: عبد العالي الميسي رحمه الله عن والده الشيخ نور الدين علی بن عبدالعالی الميسي ...
خط: نسخ، کا: سید بدرالدین احمد بن عطاء الله کربلائی کواز، تا: سه شنبه 18 رمضان 1000ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی وبعضا با عنوان «بدر» که ظاهرا از کاتب باشد، با علامت بلاغ م؛ تملک: محمد حسن عاملی در سال 1980، جمال الدين بن محمد قاسم عاملی؛ واقف: حاجی محمد سعید اردبیلی، مربیع الاول 1183؛ جلد: تیماج، 553 گ، 25 سطر، اندازه: 31×19سم [ف مخ: -232]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 469گ، 20 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 1-13]
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی (ف: -251]
آغاز برابر؛ انجام: وعنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشايخ رضی الله عنهم وارضاهم وجزاهم عن الاسلام واهله خیر الجزاء بمحمد و آله خیر الورى.
جزء اول تا پایان حرف الزاء؛ خط: نسخ، کا: سبط الشهيد، محمد بن حسن، تا: قرن 11، جا: مکه مکرمه؛ از روی خط مؤلف و در ایام حیات وی، مصحح، محشی بعضا با عناوین «من فوائد شیخنا علی الاصغر» و «منه سلمه الله»؛ تملک: محمد علی، احمد بن آل موحی نجفی جزیری، محمود بن بهاء الدين بن علی بناطی به سال 1087، محمد بن راضی بلدی به سال 1190؛ مهر: کتابخانه مجدالدین (مستطیل)؛ جلد: مقوایی، 118گ، 29 سطر، اندازه: 30×18سم [محدث ارموی مخ: 3-1578]
آغاز برابر؛ انجام: و قد جمع له هشام أهل الشام و امر ان ینضایقوا في المجلس تا واژه زید را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 117گ، 28 سطر، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 2/27-68]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: صالح؛ جلد: مقوایی، 25 سطر (14×21/5) [ف: 805]
آغاز و انجام: برابر
ج 2-1؛ خط: نستعلیق خفی، کا: محمد بن ملک حسین شیرازی، تا: قرن 11؛ نیمه دوم را از نسخه احسن بن محمد مشهور به قاضی استنساخ نموده که مؤلف در آن برایش اجازه روایت نوشته؛ تملک: علی نقی بن محمد دهدشتی، محمد مهدی طباطبائی؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374، 354 گ، 30سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 27-251]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشانه های «اکلیل، منه»؛ تملک: حسین موسوی، محمد جعفر بن محمد طاهر خراسانی مورخ 1143ق او می نویسد که من کتاب اکلیل را پراکنده در هامش این نسخه آورده ام (با همین تاریخ و می گوید که اکلیل نزدیک ده هزار بیت است به جز آنچه که در سر گذشت صحابه و تابعین و دنباله آنها است و من آنها را در اینجا نیاوردم و هر که بخواهد به آن باز گردد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 503گ، 23 سطر (18×11)، اندازه: 26×20سم [ف: 16-354]
خط: نسخ، کا: نصار بن محمد السعيداوي، تا: 19 رجب 1005ق؛ مذهب؛ 385گ، 29 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 27-212]
خط: نسخ، کا: مکی شیرازی، ابراهیم، تا: پنج شنبه 26 شوال 1021ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح؛ مهر: محمد بن خاتون عاملی «الواثق بربه الغني محمد بن علی الشهير با بن خاتون العاملي» (بیضوی)، عبدالنبی بن المفيد «عبدالنبی بن المفيد الشريف» (بیضوی)، غیاث الدين ابن محمد جعفر حسینی «غیاث الدين بن محمد جعفر الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 372گ، 29 سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 18-217]
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: سبط الشهيد، محمد بن حسن، تا: 6 محرم 1023ق؛ از روی خط محمد رضای فیروز آبادی در روز یکشنبه 6 محرم 1023 و مقابله شده در روز پنج شنبه 20 جمادی الثاني 1027 در جزو نخستین و به خط نستعلیق شیخ فخرالدین ابو جعفر محمد بن شیخ ابو منصور حسن فرزند شهید ثانی (980 1030-) در 1016 مقابله و تصحیح شده، محشی با نشان «مث ره، ام ره»؛ این نسخه چنان که در روضات الجنات (ص 599) یاد شده از آن سید شفتی و خود نگارنده روضات بوده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 275گ، 38سطر (10×24/5)، اندازه: 35×20سم [ف: 8-336]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 877 عکسی و 1299 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-68 و 4-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن سالم الصائغ النجفي، تا: یکشنبه 15 جمادی الثاني 1024ق، جا: رماحیه؛ در زمان مؤلف رونویس شده،از نسخه را که شیخ محمد بن صاحب معالم نزد مؤلف خوانده و در حضرت وی تصحیح و تعلیق به حواشی مؤلف داشته است، سید شرف الدين علی بن حجة الله بن شرف الدين عبدالله الحسني الحسيني (الطباطبائي) شولستانی از علماء جامع و از شاگردان مؤلف این کتاب بوده و در حدود 1060 در نجف در گذشته روضات الجنات)] آن را مقابله و تصحیح نموده، گواهی مقابله را به اختصار در آخر جزء اول و به تفصیل در آخر جزء دوم نگاشته، تاریخ ختم مقابله: سلخ رمضان 1024 در نجف، امتیاز دیگر این نسخه این که ضمن 20 برگ مشیخ صدوق در کتاب من لایحضره الفقيه و هم مشیخه شیخ طوسی در کتاب «تهذیب» را مؤلف این کتاب مرتب به ترتیب حرفی و ملحق به این کتاب داشته است، پس از این نیز مقالی است از مؤلف این کتاب درباره حضرت زید بن علی بن الحسن علیهما السلام که آنهم رونویس از خط شیخ محمد بن صاحب معالم شده و نیز عبارتی منقول از «عدة الاصول» شیخ طوسی و فایده در بیان الفاظ صریح در تعدیل راوی، محشی؛ 490گ، اندازه: 26×18سم [ف: 6-626]
خط: نسخ، کا: صالح بن محمد سلامی نجفی، تا: چهارشنبه 20 جمادی الاول 1024ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط حسن بن ولی الله رضوی قائنی نجفی از روی نسخه شیخ محمد بن حسن بن شهید دوم که با نسخه مؤلف مقابله شده بود، به تاریخ پنجم جمادی الثاني 1024در نجف پایان یافته؛ جلد: تیماج، 488گ، 23 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 19-248]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جزائری، هارون بن خمیس بن داود، تا: جمعه 18 ربیع الثاني 1030ق، بخش نونویس: ربیع الثاني 1102؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله، 5، 12 و ...» به صورت دستخط آیت الله مرعشی نجفی بدین صورت: «هذه النسخة الشريفة من الرجال الكبير للاستر آبادی بخط ولد العلامة الشيخ خمیس الجزايري و بهامشها تعالیق من العلامة السيد علیخان المدني شارح الصحيفة، منها ما کتبه في ترجمة الأعمش فلیغتنم قدرها و لا یرخص مهرها؛ حرره شهاب الدين الحسين المرعشي النجفي في ج15/ج 1400/1»؛ جلد: تیماج، 312 گ، 28 سطر (21×11)، اندازه: 28×20سم [ف: 30-229]
انجام: انظر اليكفي درجتکمن الجنة رفیقکفیها الحرث بن المغيرة النصرى الزبرقان البصري بکنی ابا محمد ق.
جزء اول؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید، تا: 1032ق؛ مصحح، محشی؛ در دو برگ آخر فائده ای از مؤلف کتاب در حسن اعتقاد علماء به زید بن علی بن الحسين نقل شده؛ تملک: حاتم جیلانی، عبدالمطلب بن اسماعیل انجدانی به سال 1156 با مهر «افوض امری الى الله عبده عبد المطلب» (مربع)؛ مهر: «یا ابا عبدالله»
(بیضی)، «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احق محسن الحسيني است» (مربع)، «غلام علی محمد تقی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 150گی، 23 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [محدث ارموی مخ: 1579-3]
آغاز برابر؛ انجام: تم الجزء الأول من کتاب منهج المقال في تحقیق احوال الرجال علی ید مؤلفه الفقير الى الله الهادي محمد بن ابراهیم الاستر آبادی في ثانی عشرین شهر ربیع الاخر سنه اربع و ثمانین و سبعمائه و یتلوه انشاء الله تعالی باب السين هذه صورة خطه. از همزه تا حرف سین؛ خط: نسخ، کا: محمد بن فرخ، تا: 1037ق؛ از روی نسخه به خط مصنف نوشته شده؛ جلد: میشن مذهب، 128گ، 27 سطر (21×12)، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 10-362]
خط: نسخ، کا: احمد نجفی، تا: 1039ق [الفبائي: -567]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن کیوان بن علی بن کرم بن سالم بن راشد مراشدی، تا: دوشنبه 28 ذیقعده 1039ق، جا: نجف اشرف محشی به لفظ «منه ره»، «م دره»، «ع ب ره)؛ مهر: «عبده محمد بن محمد مهدی»؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج مذهب، 398 گ، 25 سطر، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 27-252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: میر حاج حسینی، تا: 14 رجب 1044ق؛ آغاز موجود: «... آدم بن الحسين النخاس الكوفي ثقة ...»؛ محشی، مقابله شده، واقف: حاجی محمد حسن قزوینی در جمادی الاول 1238؛ جلد: تیماج، 612گ، 20سطر (20×12)، اندازه: 20×29سم [ف: 1-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تایخ 1043- 1044ق؛ از روی نسخهای کتابت شده که آن نسخه با نسخه شیخ محمد بن شیخ حسن بن شیخ زین العابدين عاملی (شهید ثانی) مقابله شده، مصحح، با علامت ن بلغ مقابلة م، «بلغ مقابلة أيده الله تعالی» مقابله شده، محشی؛ جلد: تیماج، 352گ، 28سطر (13×22/5)، اندازه: 21/5 ×31سم [ف: 32-629]
آغاز: برابر؛ انجام: و ینقسم الى اقسام آخر مذكورة في محلها و قد افرد بعض الفضلاء رحمة الله لذلك کنا باحسناه من السيد الصالح العالم الفاضل التقي یوسف بن محمد بن محمد العاملي.
خط: نسخ خوب، کا: شیرازی، ابوالحسن بن عبدالله، تا: 15 رجب 1051ق؛ مقابله شده، محشی از مؤلف و عاملی مذکور و غیرهما، مجدول، یک سرلوح؛ جلد: روغنی مذهب، 564گ، 25 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 6-627]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن الحسن بن زین الدين العاملي معروف به سبط شهید ثانی، تا: 1053ق؛ محشی با اسامی و رموز مختلف از جمله یکی از علمای قرن دوازدهم موسوم به «محمد سعید» در سال 1136ق (حواشی به قلم خود اوست)، برخی به لفظ «منه رحمه الله»، «زین رحمه الله» و «ق»، کاتب نسخه علی بن محمد می نویسد: «کتبه .. من نسخة لایخلو من سقم یسیر و تحریف لعدم اعتناء اهل الزمان بالتصحیح و قد جعلت مواضع الاشتباه في الهامش ثلاث نقط لتسهیل التصحيح اذا اتفقت نسخة مصححة و الله الهادي إلى سواء السبيل ...»، با دستخط محمد سعید مزبور در 1135 مبنی بر تجلیل از مقام علمی کاتب و همچنین چند خط و مهر با رقم: «المتوكل علی الله الغني عبده نوروز علی»، «عبدالعلی الحسيني»، «رفیع الدين محمد بن قوام الدين محمد الحسيني 1073»، و «محمد امیر الامراي لاهیجان (کذا)»؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ جلد: تیماج، 313گ، 31سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 27-251]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد مؤمن قائنی، تا: دوشنبه 11 جمادی الثاني 1054ق؛ شروع در مقابله آن 22 ربیع الأول 1054، مصحح، محشی؛ تملک: محمد امین کاشانی به تاریخ 1161 با مهر «لا اله الا الله الملكالحق المبين محمد أمين» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد صادق ابن محمد حسین الحسيني»، «انی لکم رسول أمين» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 498گ، 23 سطر، اندازه: 21×26سم [ف: 11-11]
خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد باقر بن محمد رضا، تا: ربیع الأول 1055ق، جا: توس؛ مصحح از روی نسخه شیخ محمد نواده شهید ثانی، محشی، نزدیک به یک سوم این نسخه نزد شیخ حر عاملی خوانده شده و در حواشی به خط او دارد: «بلغ قرائة ایده الله تعالی»؛ تملک: محمد باقر رضوی در 1325ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 395گ، 27 سطر (12/5 × 22/5)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 9-963]
آغاز بن قیس اخو انس بن معاوية ... احمد بن ابراهیم ابو حامدی
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن محمد حسین ابهری، تا: 7 شعبان 1058ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 250گ، 20 سطر، اندازه: 25×19/5 سم [ف: 97]
خط: نسخ، کا: عباسی، محمد رضا بن علی رضا، تا: 5 سطر (12/5×27/5) سم [ف: 9- 963]
ذیحجه 1062ق؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، با بلاغ تصحیح محمد تقی بن محمدرضای طباطبایی مورخ روز چهارشنبه 21 صفر، محشی با نشان «منه ره، شیخ ابو علی قدس سره، آغا، عبدالنبی کاظمی، هداية المحدثين، فخر العلماء» به خط نستعلیق حواشی فخر العلما در روز 22 رجب 1251 پایان یافته؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 541گ، 24سطر (11×22/5)، اندازه: 33×21سم [ف: 8-344]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن سلیمان بن یحیی بن ابی شبانه حسینی بحرانی، تا: 4 ذیقعده 1062 ق، به جهت کتابخانه علم الهدي سید محمد بن عبد الحسين بن ابراهیم بن علی بن ابی شبانه حسینی عریضی؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح مختصر؛ تملک: محمد معصوم بن محمد ابراهیم منصوری به تاریخ 1137 در شیراز با مهر «عبده محمد معصوم الحسيني ..» (مربع)؛ جلد: تیماج، 378گ، 25 سطر، اندازه: 18×31/5 سم [ف: 4-121]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد مقیم تبریزی، تا: سلخ ربیع الاول 1064ق؛ مصحح؛ تملک: ملا محمد طاهر، حاجی محمد خوینی، ملا محمد طاهر هزارجریبی؛ جلد: تیماج، 341گ، 29 سطر، اندازه: 19/5 × 29/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1578]
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد علی روضاتی - اصفهان؛ خط: نسخ، کا: (ظاهرا) محمد رضا بن ایوب کاظمی، تا: 1068ق؛ چند برگ آخر به خط سید حسین همدانی رضوی حسب الامر سید باقر، محشی به خط ملامحمدامین کاظمی صاحت هداية المحدثين می باشد و کاتب نسخه نیز ظاهرا برادرزاده اوست، مصحح؛ 845ص [عکسی ف: 3-5]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی غلام حسین بن سلطانمحمد قاینی، تا: نیمه شوال 1069ق، جا: مشهد رضوی؛ تملک: محمد بن محمد باقر حسین خادم روضه رضویه در شنبه 19 ذیقعده 1095 ق، محمد فاضل بن محمد باقر؛ واقف: یحیی ترشیزی؛ جلد: تیماج، 473گ، 20-29 سطر (13/5 ×18)، اندازه: 25×18سم [ف: 1-215]
خط: نسخ، کا: محسن بن حیدر علی رکن آبادی، تا: 1 رجب 1070ق؛ تملک: عماد الدين در صفر 1274؛ کاغذ: ترمه، 467گ، 21 سطر، اندازه: 24/6×18/2 سم [ف: 1-554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسمعلی مازندرانی، تا: 24 محرم 1070ق؛ مصحح، با نسخه خط مؤلف، مقابله شده با این عبارات: «بلغ قبالا مع اصلها ..» و «بلغ قبالا»، محشی به خط رضی الدين (آقا رضی) محمد بن حسن قزوینی؛ مهر: «یا امام علی انقی» (بیضی)؛ جلد: مشمع، 495گ، 21 سطر (19×11)، اندازه: 19×30/5سم [ف: 40-391]
آغاز برابر؛ انجام: سعید بن یسار ضعیف بمفضل (کذا) نعم ست روی کتاب عن صفوان عنه و المصيف روی جمیع کتب صفوان
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 2 ذیحجه 1071ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 599 گ، 25سطر (12/5 × 20/5)، اندازه: 31×19سم [ف: 28-334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبد علی نجفی محاویلی، تا: چهارشنبه 26 محرم 1082ق؛ مصحح، عبدالرضا بن قاسم نجفی مشهور به غطاوی می نویسد که به تاریخ 16 صفر 1084 نسخه را مقابله نموده؛ تملک: سید مصطفی بن سید هاشم حسنی حسینی مورخ 1084ق، محمد بن مهدی الكاتب به تاریخ 1230 با مهر «محمد المهدي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 382گ، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 4-119]
آغاز برابر؛ انجام: و الشيخ فخر الدين بن علامة حسن بن یوسف بن مطهر عن والده العلامة قدس الله روحه و نور ضریحه و عنه علی ما ذکره الى هؤلاء المشايخ.
خط: نسخ، کا: صالح بن سلیمان، تا: جمادی الثاني 1083ق؛ اهدایی: شیخ احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: ختایی، جلد: تیماج، 431گ، 25سطر (12×20/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 1-334]
آغاز و انجام: برابر
ج2-1؛ خط: نسخ، کا: مؤمن بن حسن علی طبسی، تا: دوشنبه 22 صفر 1085ق؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: میرزا محمد رفیع طبسی، 1366ش؛ جلد: تیماج مذهب، 436گ، 26 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 27-252]
آغاز برابر؛ انجام: علی یدمومن بن حسنعلی طبسی 22 صفر 1085 اللهم اغفر لنا
خط: نسخ، کا: مؤمن بن حسنعلی طبسی، تا: 1085ق؛ کاغذ: کشمیر، جلد: تیماج [الفبائي: -676]
آغاز برابر؛ انجام: و اعلم ایضا ان العلامه ... فرغ مؤلفه .. محمد بن علی الاسترآبادي.
خط: نسخ، کا: عبد الحسن البارماني، تا: 1089ق، جا: نجف اشرف کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 808ص، 23 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 7-380]
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن ابو تراب کنکازی از قرای اصفهان، تا: جمعه 20 ذیحجه 1089ق؛ مهر: احمد بن لطفعلی تبریزی و مبشرا برسول يأتي من بعدی اسمه احمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 456گ، 25 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21-142]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 21 سطر (11/5 × 16/5) [ف: 805]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «م د ره، منه ره، م د ح، زی» حواشی دیگر به خط میرزا محمد هاشم خوانساری برادر نگارنده روضات الجنان؛ جلد: تیماج، 262 گ، 31 سطر (21×11)، اندازه: 17/5 × 27/5 سم [ف: -679]
بی کا، تا: قرن 12؛ با چند سرلوح، محشی به نشان منه، نع، یادداشتی در 2 صفحه به خط پسر ملا صدرا (ابراهیم) و علامت بلوغ و قرائت [د.ث. مجلس]
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز برابر؛ انجام: با السين، سالم من اصحاب الباقر (علیه السلام) ... محمد بن مسعود قال: حدثنی علی بن الحسن قال: حدثنی العباس بن عامر و جعفر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 115گ، 29سطر (14/5 × 23/5)، اندازه: 30×21سم [ف: 37-409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: افندی، عبدالله بن عیسی بیگ، تا: قرن 12؛مصحح، محشی از مؤلف و کاتب و دیگران؛ تملک: عبدالله بن عیسی افندی؛ واقف: یعقوب بن مقیم، 1265؛ جلد: تیماج قهوه ای، 808ص، 28 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: -76]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1727
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-184]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1274 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-616]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن محمد قاسم، تا: جمادی الثاني 1110ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «ورفعناه مکانا علیا» (مربع)؛ جلد: تیماج، 574 گ، 19سطر، اندازه: 30×19سم [محدث ارموی مخ: 3-1578]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد هاشم قائنی، تا: سلخ جمادی الاول 1111ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 378گ، 27 سطر، اندازه: 20×33/5 سم [ف: 19-290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: محمد هادی بن قنبر علی طیبی گیلکی، تا: 1113ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 352 گ، 24سطر (17×12)، اندازه: 23×17سم [ف: 9-103]
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد علی حماد مظاهری، تا: سه شنبه 8 رجب 1125ق؛ مقابله شده با نسخه رونویس شده از روی اصل که از آن شیخ محمد بن زین الدين علی بوده در 3 ذیقعده 1025؛ جلد: میشن، 386گ، 29 سطر، اندازه: 29/6×21 سم [ف: 1-554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد حسین، تا: رجب 1127ق؛ واقف: حاج وزیر وظائف، اسفند 1309، 531گ، 23 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 6-628]
از اول حرف «عین» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: سید علی بن سید عبد اللطيف حسینی، تا: 27 صفر 1195ق؛ از نسخه ای که اسماعیل بن سالم رمامی نجفی در 17 جمادی الثاني سال 1044 نوشته، استنساخ کرده، مصحح؛ این نسخه وقف بر اولاد سید عبداللطیف می باشد؛ 414گ (1-414)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 1-141]
از اول کتاب تا اول حرف «عین»؛ خط: نسخ، کا: سید علی بن سید عبد اللطيف حسینی، تا: 27 صفر 1195ق؛ 328گ، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 1-141]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 320گ، 28سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 16-322]
آغاز: ... بن عثمن من الناووسية و کان مولی بجيلة و کان یکن الكوفة ثم قال ابو عمر الكشي: إن العصابة أجمعت علی تصحیح ما یصح عن أبان عثمن و الإقرار له؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1205ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 335گ، 31سطر (22×12/5)، اندازه: 31×21سم [ف: 36-95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج محمد بن عبدالغنی زاوهی، تا: غره رجب 1209ق؛ با نسخه شیخ محمد بن صاحب معالم (که مستنسخ از نسخه اصلی بوده) مقابله شده؛ واقف: نائینی؛ 232 گ، 35سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 6-628]
آغاز و انجام: برابر
ج2-1؛ خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1209ق؛ واقف: آقای والأنژاد، شهریور 1348؛ 363گ، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد کاظم، تا: صفر1225ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 440 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2177-5]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن عبد علی بن عبد الحسين بن فخر الدين الزوين کربلائی، تا: 1228ق؛ مصحح، محشی از مؤلف، پس از کتاب شرح حال زید بن علی از مؤلف و مشیخه من لا یحضره الفقيه نیز نوشته شده؛ تملک: حسین بن ابی الحسين حسینی حسنی با مهر «حسین منی و انا من حسین» (هشت گوشه)، محمد علی طباطبائی، جلد: تیماج، 326 گ، 28 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 20-249]
کا: محمد ابراهیم جیلی، تا: 1229ق؛ قطع: رحلی [ف: -251]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1240ق؛ نسخه را محمد صادق بن محمد جعفر خراسانی با نسخه ای به خط شیخ محمد بن شیخ حسن بن زین الدين شهید [ثانی -966ق] در سال 1240 مقابله کرده؛ این نسخه در فهرست باشماره 4971 معرفی شده که درست نیست (فهرست رایانه ای 1014)؛ 389گ (1-13×9) [ف: 14-262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243 و 1244ق؛ مصحح، محشی با امضای « منه»، با امضای بلاغ، در صحافی جابجا شده: محل صحیح برگ 59 بعد از 60 و محل صحیح 61 بعد از 62 می باشد؛ مهر: «... الشريف» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 287گ، 30سطر ( 26/5×13)، اندازه: 20/5 × 35/5سم [ف: 13-68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن میرزا علی شیرازی، تا: یکشنبه 2 صفر 1244ق؛ مصحح، محشی با امضای «آب»، دارای بلغ با عبارت: «بلغ قبالا في مجالس متعدده آخرها یوم الاربعاء اثنی عشر من شهر جمادی الأولى سنة 1250 کتبه صفر علی الموسوي عفی عنه و عن (والدیه)، در پایان مشیخه صدوق و شیخ صدوق در 12 برگ؛ 311گ، 29 سطر (20×12/5)، اندازه: 31×21سم [ف: 39- 241]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد مهدی تبریزی اصفهانی، تا: چهارشنبه 15 رجب 1244ق؛ مجدول؛ با مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد الموسوي»؛ جلد: تیماج، 27 سطر (21×12/5)، اندازه: 30×20سم [ف: 12-140]
خط: نسخ، کا: حیدر علی بن محمد حسن حسینی اصفهانی، تا: 1247 ق [ف: -92]
آغاز: برابر
کا: محمد حسن بن عبدالحسین کاشانی، تا: 14 شعبان 1254ق، تحریر شده برای حاج سید محمد تقی کاشانی در سال 1254 توسط کاتب با نسخه صحیحی که نسخه حاضر از روی آن استنساخ شده، مقابله گردیده؛ 358 گ، 29 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 8-4680]
خط: نسخ، کا: خوانساری، حسن بن محمد ابراهیم، تا: 14 رجب 1257ق؛ مصحح، با دو نسخه مقابله شده؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 284گ، 30سطر، اندازه: 31×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1578]
آغاز برابر؛ انجام: في سلخ سفر في مشهد مولانا امیر المومنين سنه 984هق.
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1262ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 222گ، 32سطر (21×12/5)، اندازه: 19/5 ×29سم [ف: 8 -444]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين خوانساری، تا: دوشنبه 13 صفر 1265ق، جا: دولت آباد ملایر ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 238گ، 32سطر، اندازه: 30×21سم [ف مخ: 5-2177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: باقر بن حاجی آقا لطیف، تا: 26 ربیع الثاني 1284ق، برای سرکار حاجی سید محسن؛ مهر: «ین کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر محسن الحسيني است 1322» (مربع)؛ یادداشتی از امین پور محسن عراقی در 13 مهر 1311ش که نوشته این کتاب از پدرش به او رسیده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 227گ، 24 سطر، اندازه: 22/5 ×35سم [اهدائی رهبر: 8 -119]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 104
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-115]
خط: نسخ، کا: محمد، تا: پنج شنبه 5 صفر 1293ق؛ با نشانی امانت از سید مصطفی بن حسین کاشانی به تاریخ محرم 1297 و به خط
محمد بن صادق حسنی طباطبائی معروف به آقا کوچک و متخلص به ظهور؛ جلد: تیماج، 211گ، 33 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 27-197]
آغاز: الحمدلله المتعالى في عز جلاله عن الاشباه و النظائر المنزه بکمال ذاته عن ادراكالأبصار النواظر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه سپهسالار-تهران 7527.
مشتمل بر شرح حال بعضی از رجال متفرقه این کتاب می باشد؛ بی کا، تا: 1306ق؛ 44گ (395-438) [عکسی ف: 2-323]
خط: نسخ عالی، بی کا، بی تا؛ واقف: حجة الاسلام و المسلمين آقای حاج شیخ محمد وثیق بوسیله آقازاده محترمشان؛ 580گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: -118]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، محشی بعضا با عنوان «فتحعلی عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 326گ، 28 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1579]
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1367]
آغاز برابر؛ انجام: لم یلق حماد بن عثمان و انما لقی حماد بن عیسی و روی عنه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 218ص، 25 سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: 2-83]
آغاز: باب الالف باب آدم آدم ابو الحسين النخاس الكوفي ق و يأتي؛ انجام: و الشيخ فخر الدين بن العلامة حسن بن یوسف بن مطهر عن والده العلامة ..... و جزاهم عن الاسلام و اهله خیر الجزاء بمحمد و آله خیر الورى. دیباچه کتاب را فاقد است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: عبدالله بن علی بن نعمة الله عاملی، حسن قبیسی عاملی به تاریخ 1206؛ جلد: تیماج، 478گ، 25 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 26-329]
081 مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3642
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب و ریز، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای یک سرلوح کوچک؛ واقف: نائینی؛ جلد: مقوای مذهب، 293گ، 29 سطر، اندازه: 20× 30سم [ف: 6-628]
خط: نسخ ریز و درشت، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 264گی، 38 سطر (20×10)، اندازه: 30×20سم [ف: 16-173]
al-manhaj-ul munīr
حسنی، یحیی بن حسین، - 424 قمری
hasanī, yahyā ebn-e hoseyn(- 1034)
مؤلف، خود از ائمه زیدیه بودهدر صدد تصحیح مذهب، و آراء الهادي إلى الحق یحیی بن حسین بن قاسم بن ابراهیم حسنی» امام زیدیه (-298ق) بر آمده و کتاب «التحرير» را در فقه نوشته است. کتاب حاضر، که روی صفحه عنوان آن چنین آمده
المنهج المنير في فوائد التحرير، في فقه آل محمد علیهم السلام» در دو جزء، و به سبک کتاب «التحرير» تأليف شده الا اینکه زیاداتی بر آن کتاب دارد.
[معجم المؤلفين 192/13]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 782 عکسی
آغاز: کتاب البيوع، باب البيوع الصحيحة و الفاسدة، کل بیع یقع بین المتبايعين جایزی التصرف فیما یتصرفان فیه؛ انجام: فصل قال المنصور بالله: من اوصی لمولایه ... ان الوصيه لهم کلهم. نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش 3839 .Or (ریو، فهرست خطی عربی همانجا /219). جزء دوم، و مشتمل است بر «کتاب البيوع» تا پایان کتاب الوصايا»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالأقرن 7؛ مصحح؛ 140گ [عکسی ف: 2-260]
manhaj-ol mohemmāt (mn.)
خلج، محمد ابراهیم بهرام بن بهرام، ق13 قمری
xalaj, mohammad ebrāhīm bahrām ebn-e bahrām(-19c)
فقه فتوایی است در بیان احکام وضو و غسل و تیمم و نماز و روزه انتخاب شده از کتاب مفصلی خود مؤلف موسوم به «منهج المهمات» این کتاب به درخواست عبدالله خان از خوانین نگاشته شده و شامل چند باب است.
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 617/2
آغاز: حمدله. و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين ... اما بعد مخفی نماناد که جمعی از فارسی زبانان که در پی مسائل دینیه و معارف یقینیه بودند خصوصا مؤسس قواعد؛ انجام: جراحت در جایی که جبیره ممکن نشود و معیار آن حصول مشقت و عسر و تعبی است که در عادت تحمل آن بسیار شاق است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 31گ (43پ- 73پ)، 12 سطر، اندازه: 16/5 × 22/5سم [ف: 2-628]
منهج النجات- منهاج النجاة
منهج النجات- جنگ
منهج النجات- منهاج النجات
manhaj-on najat = menhaj-ol arefin
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn( 1687)
اهداء به: شاه سلیمان صفوی مؤلف در جوانیچند رباعی در معارف الهيه و اصول مذهب شیعه اثنی عشریه به نظم کشیده بود و این رساله در حقیقت شرح براین رباعیات است. وی این کتاب را در هشت «باب» و «خاتمه» تنظیم نموده است: باب 1. توحید؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد؛ 6. ابطال جبر و تفویض؛ 7. بداء؛ 8 اخلاص وفضل محبت الهي؛ خاتمه: در بیان نمازی که امام صادق علیه السلام به حماد بن عیسی تعلیم نمود. مؤلفدر مقدمه می گوید: «این رساله برای انتفاع مومنان و محبان دین و ایمان تأليف شده، رباعی چند در معارف الهيه و اصول مذهب اثنی عشریه که فرقه ناجیه اند در ایام جوانی به نظم آورده و ختم گردانیده آن را به صورت نماز حضرت امام صادق (علیه السلام) که از برای تعلیم حماد ابن عیسی بجای آورده».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد که غرض از آفرینش انس جان تحصیل معرفت و طاعت خدای رحمن است حق تعالی در کلام مجید فرمود ما خلقت الجن و الانس ...
انجام: سبحان الله والحمدلله ولا اله الا الله والله اکبر کافیست اما احتیاط آنست که سه بار گفته شود.
[فهرستواره منزوی 642/6 و 568/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اشرف یزدی، تا: 1096ق؛ جلد: تیماج، 31گ (216پ -246پ)، 17سطر، اندازه: 14×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1580]
آغاز: برابر؛ انجام: و آنچه از احادیث اهل بیت صلوات الله علیهم ظاهر می شود این است که اشعریه و معتزله هر دو قدریه اند و گبران این امت اند.
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن علی اکبر، تا: 1206ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×16سم [ف: 255]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 15 رجب 1235ق؛ محشی از کاتب؛ 36گ، 15 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: -95]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن امام وردی، تا: 1259ق؛ 15گ، 29سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 3-8]
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد باقر ابن ملا سلطان علی گواری کزازی، تا: 1286ق؛ 49گ (317پ -365پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 1-193]
بی کا، بی تا؛ 17 سطر (20×9)، قطع: بیاضی [ف: 17-242]
آغاز برابر؛ انجام: چون خاک مرا باد به هر سو انداخت ** نبود عجب او ز خاک پاکت سازد فاقد خطبه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 32گ (82ر -113پ)، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-46]
manhaj-ol vā‘ezīn
طالقانی، احمد بن محمد، ق13 قمری
tāleqānī, ahmad ebn-e mohammad(- 19c)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1211-1250ق)
و شاهزاده «امام وردی میرزا» حاکم طالقان رساله ای است در یک «مقدمه» و یک «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: شامل سه مطلب: بیان فضیلت علم، فضیلت محبت امیر المؤمنين، ثواب گریستن به مصائب معصومین؛ باب در مجالس موعظه به انحاء مختلفه در هفتاد مجلس؛ خاتمه: در بیان توبه و ذکر پاره ای از امور مهمه شریفه رفیعه. مجالسی است ترتیب داده شده برای واعظان و اهل منبر. بنا به گفته مؤلف بیشتر این کتاب از کتاب های معتبر مانند کتاب های علامه مجلسی و مقدس اردبیلی گرفته شده و مواعظ آن از وصیتی است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله به ابوذر فرموده است.
آغاز: لآلی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریای حکیمی است که الواح ارواح قابله نوعبشر را که غرایب صنع قضا و قدر است ... اما بعد چون در اوان درخشندگی آفتاب درخشان و مهر فروزان روز افزون شمس افلاك سلطنة سلاطین زمان و بدر کمالات خواتین دوران ...
انجام: و چون رزقی بر شما تنگ شود به استغفر الله استعانت جوئید و چون مشکلی پیش آید یا حزن و اندوهی روی نماید به لاحول ولاقوة دفع آن کنید. تم [فهرستواره منزوی 642/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواسط ذیحجه 1248ق؛ جلد: تیماج، 176گ، 17سطر، اندازه: 23×16سم [ف: -161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: پنج شنبه 10 صفر 1308ق؛ جلد: تیماج، 210گ، 17سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2-156]
manhaj-ol hedāya
هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215 - 1288 قمری
hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī (1801 - 1871)
تاریخ تأليف: 1255ق
منظومه ای است در پنجهزار بیت در وقایع کربلا و داستان شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و خویشان و یاران وی، و در پایان خروج مختار بن ابی عبید و خونخواهی وی نیز به نظم کشیده شده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بنام آنکه بنامش شفای هر دردی است ** بیاد آنکه بیادش نجات هر مردی است / دو پایه از در خرگاه او حدوث و قدم ** دو منزل از ره درگاه او وجود و عدم
انجام: بنام ختم رسل بس نکوست ختم کلام ** که بر نبی و بر آل نبی هزار سلام [فهرستواره منزوی 1800/3]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سلمان بن محسن حسینی ملقب به کاظم، تا: احتمالا 1255ق؛ ظاهرا از روی نسخه اصل و در همان سال تأليف و انشا (1255) نوشته شده، و هدایت خود در آن نظر کرده و گاهی نسخه بدلی برای برخی از کلمات روی آنها گذارده است؛ جلد: تیماج، 164گ، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 3-495]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ با یادداشت ناظم به خط خودش به تاریخ 1255؛ 133گ، 20سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 190-26]
manhaj-ol hodā fy tafsīr-e sūre-ye hal atā
اهداء به: سلیمان خان قاجار (-1272ق) تفسیری است خوب و جالب بر سوره مبارکه «هل اتی» (انسان).
ساری؛ عمومی؛ شماره نسخه: 178
آغاز: اخلاق صوری و معنوی حاوی مراتب اعتلاء سخنوری؛انجام: در این صورت ظلم شامل شرک و کفر خواهد شد.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 20گ، 12 سطر (10×6)، اندازه: 14×20/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 138]
manhaj-ol yaqīn
گلستانه اصفهانی، محمد بن ابی تراب، - 1110 قمری
golestāne esfahānī, mohammad ebn-e abī torāb(- 1699)
تاریخ تأليف: 25 شوال 1081ق
گلستانه در این رساله مانند شوهر خواهر خود مجلسی دوم که در گزارش سفارش و پند پیامبر به اباذر کتاب عین الحيات فارسی ساخته است، سفارش نامه امام جعفر صادق را که به دوستان و پیروان خود نوشته است از روضه کافی گرفته به فارسی گزارش نموده است. این سفارش نامه را شاگردان امام که فرموده بود بدان بپردازید و آن را به کار بندید در نماز خانه خود می گذاشتند و پس از هر نماز به آن می نگریستند. پاره ای از آغاز آن در تحف العقول ص 76) و همه آن در آغاز روضه کافی چاپ شده با همان تحف ص 132-138) و بحار (242: 17 -249 چاپ 1297) دیده می شود. از سند روایت این خبر در همین منهج و از گزارشی که در هامش روضه (همان چاپ) هست و از بحار بر می آید که کلینی آن را به سه اسناد روایت کرده و در یکی راوی آن ناشناخته است. در روضه (ص 136) و بحار (ص 247) دارد که در روایت قاسم بن ربیع (صحاف از اسمعیل بن مخلد سراج) نیمی از آن است و همه آن در روایت حفص مؤذن و اسمعیل بن جابر هست. باری گلستانه در این گزارش از گناهان بزرگ چهل گانه کاوش نمود. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. روائح روح افزای حمدی که مشام مقدسان ملاء اعلی را سرگرم عطسه تسبیح سازد مروحه جنبان محفل قدس ذی الجلال تواند بود که بنفحه حیات بخش و نفخت فیه من روحی خجسته پیکر انسانی را در تباشیر صبح ایجاد از گران خواب عدم بیدار ساخت ... بعد ... از جمله کنوز .. وصیتی که از بحر مواج علوم و حقائق ... جعفر بن محمد الصادق ... بجهت اهتدای خواص اصحاب ... سمت ظهور یافته و امر بمحافظت و تعاهد آن فرموده و متتبعان اوامر و نواهی آن حضرت نظر و تأمل در آن را سادس فرائض و در مرتبه روایت می شمرده اند ... حقیر ... علاء الدين محمد بن ابی تراب گلستانه. خواست که جواهر اسرار آن را بقدر فهم ناقص و ذهن قاصر بعبارتی فارسی قریب بافهام در سلک تحریر منتظم سازد ... و از اخبار اهل بیت طاهرین آنچه در هر مقام مناسبت تمام داشته باشد بجهت تأييد مطالب مندرجه در مطاوی آن و اشتمال بر زواید فواید ایراد نماید ... و از آنچه بعضی از مترجمین رعایت می نمایند از تطبیق میانه جمیع (اخبار) در ترتیب و زیاده و نقصان در بسیاری از مواضع عدول نمود ... و آن را بمنهج اليقين موسوم ساخت ...
انجام: و رسیدن به درجات عالیه که از استعداد آنها عاطل و عاری است روزی گردد و در سلک محبان و هواخوهان ائمه معصومین علیهم السلام و در سایه لواء امیر المؤمنين ... محشور گردد.
چاپ: بمبئی، 1302ق، سنگی، 267ص؛ و چند بار پس از آن
[الذريعة 200/23 ؛ ريحانة الادب 163/4 ؛ فهرستواره منزوی 642/6]
آغاز برابر؛ انجام: و فراغ از تسطیر این کلمات از خامس عشرین شهر شوال احدی و ثمانین بعد الف اتفاق افتاد. و الحمدلله و سلامه علی عباد الذين اصطفی حمدا کثیرا دائما و سلاما متتابعا متوالیا علی ید مؤلفه ... علاء الدين محمد بن ابی تراب الحسيني عفی الله عنهما و صفح عن جرائمهما
خط: نسخ، کا: هر منجردی جی، محمد رضا بن محمد هاشم، تا: 12صفر 1083ق؛ مهر: شیخ العراقين؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 203گ، 19 سطر (17×8/5)، اندازه: 24×15سم [ف: 5-1584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد سلمان بن عبدالباقی گلپایگانی، تا: 11 ذیقعده 1083ق؛ جلد: تیماج مذهب، 162گ (1پ -162ر)، 23 سطر، اندازه: 30×18سم [ف مخ: 5-2177]
خط: نسخ، کا: قهپایه، محمد جعفر، تا: 1085ق؛ تملک: رجب علی موسوی در 1291؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 106گ، 27سطر (7×16/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 17-61]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ قطع: رقعی بزرگ (میراث شهاب: س و ش 2-25]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد رضا بن محمد هاشم هر منحردی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 2-19]
آغاز: تقوی و پرستش از خدای تعالی بیشتر باشد و کلینی رحمه الله؛ انجام: صاد را از مخرج سین چنانکه میان عوام شایع اوراقی از ابتدا و انتها افتاده ولی نسخه همه مباحث کتاب را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 228 گ، 19 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [اوراق عتیق: 2-407]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: عباسقلی واعظ چرندابی، اسفند 1346؛ جلد: تیماج، 183گ، 19 سطر، اندازه: 16/3 ×22/5سم [ف: 14-584]
آغاز: برابر؛ انجام: و محبت اهل بیت عصمت و طهارتست و متابعت ایشان بروجه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: شهربانو فرزند عبدالله بیگ، خرداد 1363؛ جلد: میشن، 245گ، 20 سطر، اندازه: 16/5 × 18/5 سم [ف: 14-585]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد شفیع، تا: شنبه 3 شعبان 1114ق؛ 138 گ، 26 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 27-319]
آغاز برابر؛ انجام: و فراغ از تسطیر این کلمات در احدی و ثمانین بعد الف اتفاق افتاد ... علی ید مؤلفه ... علاء الدين محمد بن ابی تراب الحسني ... عفی عن جرائمهما.
خط: نسخ، بی کا، تا: یا اواخر قرن 12 و 13؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 310ص، 22 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 17-299]
آغاز: ید بیضای موسوی و مبشر مقدم فیروزی اثرش نفس جان بخش عیسوی قدری که منشور نبوتش به طغرای رای و ما ارسلناك الا رحمة؛ انجام شبها قدمهای خود را راست یکدیگر گذاشته اجزاء قرآن را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: زین الدين جعفر زاهدی، دی 1377، جلد: میشن، 207گ، 19سطر، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 26-612]
آغاز: برابر؛ انجام: دوریش از هر چه از آن دوری کند از روی زهد وتنز هست و نزدیکیش بهر چه به آن نزدیک شود از راه نرمی و ترحمست دوریش تکبر وبزرگی نیست
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 253 گ، 20 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4681]
آغاز: کجا هوای ادراك له العلوا الاعلى فوق کل
خط: نسخ، کا: محمد شفیع لواسانی، تا: 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ 286گ، 17 سطر (8/5*16/5)، اندازه: 15×12/5 سم [ف: 12-63]
آغاز: برابر؛ انجام این است آخر ترجمه وصیت حضرت کشاف معضلات حقایق جعفر بن محمد الصادق ... وفراغ از تسطیر این کلمات در خامس عشرین شهر شوال احدی وثمانین بعد الف اتفاق افتاد والحمدلله وسلام علی عباده ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ، با نسخه اصل مقابله شده؛ تملکی به تاریخ 1245؛ جلد: روغنی مذهب، 320گ، 15سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 8-4681]
آغاز برابر؛ انجام: و سلاما متتابعا متوالیا علی ید مؤلف الفقير الى
ربه الغني علاء الدين محمد بن ابی تراب الحسيني عفی الله عنهما و ...
خط: نسخ، کا: قوام الدين محمد بن محمد باقر شهشهانی حسینی، تا: دهه سوم جمادی الثاني 1298ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 257گ، 18سطر، اندازه: 21×14سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-753]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1134
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -241]
آغاز برابر؛ انجام: و سلاما متتابعا متوالیا علی ید مؤلفه الفقير الى عفو ربه الغنى ...
خط: نسخ، کا: قوام الدين بن محمد باقر حسینی شهشهائی، تا: 19صفر 1328ق؛ جلد: تیماج قرمز، 377گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×20/5سم [ف: 17-54]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -567]
آغاز: را رواست که گم گشته گان فیفای تیهای ضلالت و شیدایان بیدایی ... جهالت باقتباس آثار شریعتش مهبط تجلیات انوار طور سینای حقیقت؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: تیماج، 242گ، 19 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 5-328]
بی کا، بی تا [نشریه: 13- 370]
بی کا، بی تا [نشریه: 4-337]
manhaj-ol yaqīn va sahīfat-ol mottaqīn = takmelat-o hayāt-el qolūb
مجلسی، محمد رضی بن محمد نصیر، ق 12 قمری
majlesī, mohammad razī ebn-e mohammad nasīr(-18c)
وابسته به: بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110ق)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: رجب 1119ق
کتاب ترجمه جلد 3 بحار الانوار و تکمله حياة القلوب است مشتمل بر «مقدمه» و 118 «باب» و «خاتمه» در بیان امامت و ولایت و فضائل و مناقب و معجزات و زندگانی حضرت علی (علیه السلام) این کتاب در واقع جلد سوم حياة القلوب محسوب می شود. مترجم در مقدمه پس از ستودن علامه مجلسی به عبارت هایی که دربرگیرنده مؤلفات آن بزرگوار می باشد چنین آورده است: «نظر آن علامه دوران این بود که از مجلدات کتاب بحارالانوار آنچه در احوال پیغمبران عظام و اوصیا کرام ... به لغت فارسی ترجمه نموده در نظر خواص و عوام جلوه اعلام دهد ... و در حین حیات به ترجمه دو مجلد از آنها که در احوال پیغمبران عظیم الشأن و حضرت اقدس خاتم الانبيا بود پرداخته مسمی به حیات القلوب فرموده بود این قلیل البضاعة جلد ثالث آن را که کتابی است در باب احوال سید اوصیا و شفیع دو سرا ... ترجمه نمود و چون انتظام این در شاهوار در زمانی تمشیت یافت ... شاه سلطان حسین الحسيني الحسني الصفوي الموسوي ... تحفه آن بارگاه خلایق امید گاه و هدیه درگاه جهان پناه نماید ... و آنچه به خاطر قاصر این حقیر رسیده بود به عبارت «مترجم گوید» مرقوم قلم شکسته رقم نمود». آغاز ستایش بیرون از ترجمه تعقل مترجمان اسرار سطور امواج بحار و نیایش افزون از تفسیر تخیل مفسران اسطار اوراق لیل و نهار چاپ: تبریز، 1297 ق.
[الذريعه: 15/23 ش 117 و 88/4 ؛ فهرستگان حدیث 163/6؛ فهرستواره منزوی 171373 و 399/9؛ کشف الحجاب و الاستار 369؛ الكواكب المنتشرة 278]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، بی تا، نستعلیق اصل با خط خوردگی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 206گ، 23 سطر (20×13)، اندازه: 24×18سم [ف: 16-90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی با عناوین «منه سلمه الله تعال»؛ تملک: محمد حسین؛ جلد: تیماج، 402 گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×18سم [محدث ارموی مخ: 3 -1580]
آغاز: تو را ای پروردگار کسی را که به غضب می آید از برای محرمات تو هرگاه کسی حلال کند آنها را و از برای پیغمبر تو مانند غضب پلنگ در وقت جنگی که او علی بن ابی طالب است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ روی برگ اول نام کتاب و مؤلف و این که نسخه به خط مؤلف است که یقینا چنین نیست دیده می شود؛ مهر: «یا امام حسن» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 119 گ، 25 سطر، اندازه: 28×17/5 (ف: 28-57]
آغاز: دو لخته بدر بروی اشاره هلال بنانش گشاده، گوهر مقصودی در بحر امکان ... و بعد چنین گوید فقیر خاکسار ... و مرتب ساخت بر مقدمه و یکصد و هفده باب؛ انجام: و کلینی
بسندهای معتبر از حضرت امام جعفر صادق صلوات الله علیه روایت کرده است که چون حضرت رسول ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ تملک: محمد یوسف به سال 1352ق؛ جلد: مقوایی، 214گ، 31سطر (23×12)، اندازه: 32×19سم [ف: 35-489]
آغاز برابر؛ انجام: و سر کرده یهودان در آن ساعت مسلمان شد ... محمد بن محمد نصیر ... و دهر الداهرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 315گ، 21 سطر، اندازه: 22/5 × 36سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 -428]
آغاز: برابر؛ انجام: تا آنکه اهل جانها بیرون آمدند و سر کرده یهود در آن ساعت مسلمان شد به این جا ختم شد جلد اول ... و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ...
ج 1. جلد اول است که در هنگام مرمت به دو بخش تقسیم شده؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: گالینگور، 355 گ، 21 سطر، اندازه: 32×30سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-429]
آغاز: بسمله الحمدلله حق حمده والصلاة والسلام علی افضل بریته ... این مجلد دوم است از کتاب مستطاب منهج اليقين و صحيفة المتقين؛ انجام: وهمیشه خادم اخبار و آثار ائمه اطهار علیهم السلام را ... از دعاهای حط سیئات ورفع درجات محروم نگردانند جلد دوم است و دارای پنجاه و هفت باب ویک خاتمه می باشد واز باب شصت ویک تا باب 117 از اصل کتاب را دارد و ماه رجب 1119 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: علی نقی بن علی بیگ ابهری جی اصفهانی، تا: 15 ذیقعده 1120ق؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین، مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «بسمله کمترین کلب آستان امیر المؤمنين سلطان حسین» (لوزی)، «عبده محمد باقر الحسيني»؛ واقف: شاه سلطان حسین صفوی؛ جلد: تیماج، 296گ، 23 سطر، اندازه: 31×18سم [ف: 5-2779]
آغاز: الحمدلله حق حمده و الصلاة والسلام علی أفضل بریته ... و بعد این مجلد دوم است از کتاب منهج اليقين و صحيفة المتقين؛انجام: تمام عمر خود را صرف ترویج اخبار و تصحیح آثار اهل بیت اخبار سید ابرار علیهم سلام الله الملكالغفار نموده اند.
جلد دوم کتاب و دارای ابواب فضائل حضرت امیر است؛ خط: نسخ، کا: علی نقی بن علی بیک ابهری، تا: سه شنبه 14 رمضان 1121ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 271گ، 23 سطر، اندازه: 27×17سم [ف: 2555]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 10 ربیع الاول 1125ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 264 گ، 19 سطر، اندازه: 21×29/5سم [ف: 5-277]
آغاز برابر
انجام: و حوسبا حسابا یسیرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين المعصومين و دهر الداهرين. ج 1، از ابتدا تا انتهای باب 60؛ خط: نسخ، کا: تقی بن باقر، تا: لاصفر 1170ق؛ دارای یک کتیبه قلمدانی، مجدول؛ واقف: محمود فرخ، فروردین 1328؛ جلد: تیماج، 269گ، 27 سطر، اندازه: 23/9×14/8 سم [ف: 14-338]
خط: نستعلیق، کان عبد العظيم بن محمد تقی، تا: 10ذیحجه 1251ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ واقف: منصور منصوری؛ اندازه: 14/5 ×21سم [نسخه پژوهی: 1-51]
manhaj-ol yaqīn va sahīfat-ol mottaqīn
رضوی کشمیری، محمد باقر بن محمد، 1286 - 1346 قمری
razavī kešmīrī, mohammad bāqer ebn-e mohammad (1870 - 1928)
تاریخ تأليف: 1330 - 1335ق
کتاب مفصلی است در نصایح، ثواب و عقاب و فضائل اعمال و شهور و ایام مخصوص سال با استناد به آیات و روایات که به مناسبت های مختلف، از رمضان 1330 تا جمادی الثاني 1335 در منابر وعظ سخنرانی نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35232
آغاز: في الكافي قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) خیر العبادة قول لا اله الا الله و الله اکبر و خیر العباد، انجام: سی و هشت دعای چو موافق رضای الهي اوس مطابق ... و علم الهي هی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 19 ذیحجه 1335ق، اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 294گ، اندازه: 23×16سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-753]
al-manhal-ur rawi fi ulum-il hadit-in nabawi
ابن جماعه، محمد بن ابراهیم، 639 - 733 قمری
ebn-e jamā‘a, mohammad ebn-e ebrāhīm (1242 - 1333)
وابسته به: علوم الحديث؛ ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن (643-577 ق)
کتاب «المنهل الروي» تلخیص و گزیده ای از کتاب «علوم الحديث» ابن صلاح است که این جماعه آن را تهذیب و تبویب کرده و فوایدی نیز بر آن افزوده؛ در یک «مقدمه» و چهار
طرف»: المقدمة: في بیان مصطلحات یحتاج إلى معرفتها المحدث؛ طرف 1. في الكلام علی المتن و اقسامه و انواعه؛ 2. في الكلام في السند و ما یتعلق بها 3. في كيفية تحمل الحديث و طرقه و کتابته و ضبطه و روایته و آداب طالبه و راویه؛ 4. في اسماء الرجال و ما یتصل به این کتاب را عزالدین محمد بن احمد بن جماعة (- 819ق) شرح نموده است.
چاپ: در مجله معهد المخطوطات، جلد 21، 1394، محقق: محیی الدين عبد الرحمن رمضان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18965
آغاز: الحمدلله الذي اوضح لمعالم السنة سبیلا و جعلها علی احکام الشريعة دليلاً؛ انجام: الخطيب و ابن عبدالبر رضی الله عن کلهم و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و أصحابه المبجلين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: «سید رحیم علی 1203» (بیضوی)، «نورالدین محمد فاروقی بن صدرالدین محمد امین الحسيني» (محرابی)؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: کشمیری، 64 گ، 18 سطر، اندازه: 19×13 سم [ اهدائی رهبر: 8-32] و [ف: 27-313]
al-manhal-uSsafi fi S.-il wafi
ابن دما مینی، محمد بن ابی بکر، 763 - 827؟ قمری
ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362 1424)
وابسته به: الوافي في النحو؛ بلخی، محمد بن عثمان (-830ق)
اهدا به: شهاب الدين احمد شاه
تاریخ تأليف: 23 صفر 825 ق تا سه شنبه جمادی الاول 826ق؛ محل تأليف: هند جزیره مهاپور
مؤلف زمانی که از سرزمین مصر به کجرات هند سفر نمود، پس از مشاهده اشتیاق طلاب آن سرزمین به کتاب «الوافي في النحو» تأليف محمد بن عثمان بن عمر بلخی و عدم دسترسی آنها به شرح و با درخواست آنها از وی مبنی بر نگاشتن شرحی بر کتاب مذکور، در سفر بعدی ایشان به احسن آباد، شرح حاضر به رشته تحریر در آمد. به گفته مؤلف، تمامی مشکلات متن «الوافي» در این شرح مزجی حل و بیان شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله علی احسانه، الوافي بکل جمیل انعامه الكافل لمن توجه الى نحوه ... اما بعد فیقول ... لما قدمت من الديار المصرية إلى الكجرات الهندية وجدت لکثیر من طلبتها شعفة بالمختصر النحوي ...
انجام: لأن حركة الكاف كافية في تحصیل الغرض من التمييز بین الكافين و هذا و کثیر مما تقدم في هذه الأبواب القرينة من أبحاث التصريف و الله الموفق للصواب ... و کتبه مؤلفه أقل عبید الله تعالی محمد بن ابی بکر المحذومي (کذا) المالكي حامدة الله و مصلية و مسلما و مستغفرة و محلا (کذا) [کشف الظنون 1998/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 826ق؛ مجدول، مصحح، ؛ تملک: محمد صالح مورخ 1323، عبدالفتاح؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 458گ، 17 سطر (14/5×8)، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 15-48]
خط: نسخ، کا: شیخ فرید پسر عبد القادر پسر شیخ فرید صدیقی، تا: قرن 11، جا: خانه شاه وجیه الدين؛ محشی [نشریه: 7-303]
آغاز برابر؛ انجام: و کان ت / لیف هذا الكتاب ... تمت کتابه النصف الأخير من هذه النسخه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: داود بن کمال محمد صدیقی، تا: دوشنبه 13 محرم 1036ق، جا: مدراس هند، به سفارش عبدالرحمن بن عبدالقادر؛ محشی به نقل از تفسیر بیضاوی، صراح اللغة، قاموس فیروزآبادی، مطول؛ تملک: محمد محسن میرزا از شاهزادگان قاجاری مورخ 11 ذیقعده 1251 ق در تبریز با مهر «آرایش خسروی محمد محسن 1249» (مربع)، محمد زمان بن حبیب الله تاجر اصفهانی در برهانپور هند؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 389گ، 23 سطر، اندازه: 13/5× 25سم [ف: 2/24–199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 370گ، 19سطر (17×9)، اندازه: 18×27/5سم [ف: 13-310]
آغاز: صلی الله علی سیدنا محمد و آله و أصحابه و سلم؛ انجام: قال ذالکو مؤلفه اقل عبید الله تعالی محمد بن ابی بکر المخنف الحي المالكي حامدا مصلیا.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ تاریخ کتابت ندارد ولی می توان حدس زد که مربوط به 3 قرن پیش است؛ جلد: تیماج، 755ص، 19سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4-361]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 351گ، 19سطر، اندازه: 21/3×15/2 سم [ف: 1-554]
خط: نستعلیق، کا: محی الدين بن قاضی عابد، بی تا [ف: 3-108]
manhal-ul "adb
شرح قصیده «اقول لصاحبی و العيش تخذی ... » از یکی از دانشمندان اهل سنت
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1999/3
آغاز: مدح الشاعر مخدومه بقصيدة سارت بها الركبان ...
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد، تا: 1250ق؛ 23گ، اندازه: 17×11 سم [ف: 3-163]
manhal-ul ‘ațšān fi rasm-i aħruf-il qur'ān
حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب، 786-875؟ قمری
hāfez-e esfahānī, mohammad tāher ebn-e ‘arab (1385 - 1471)
اهدا به: ابو نصر شاه رخ بهادر تاریخ تأليف: 1177ق
مؤلف در این کتاب چگونگی رسم الخط قرآن و قواعد آن را از روی کتاب های دانی و شاطبی؛ در ده «باب» بیان نموده است: .. در ذکر آنچه جمیع مصاحف متفق اند؛ 2. بیان کلماتی که به سبب تعدد و اختلاف آنان تعدد مصاحف واجب بود؛ 3. در ذکر آنچه حذف کرده اند از وی یکی یا دو یا بر سبیل اختصار؛ 4. در ذکر الفاقي که مرسوم اند به واو و بر لفظ تفخیم الفات را به واو نوشته اند؛ 5. در ذکر کلماتی که حذف الف از ایشان در همه مصاحف مطرد است؛ 6. در بیان آنچه یاء از آن حذف کرده اند و اکتفا به کسره نموده اند؛ 7. در ذکر یا آتی که مرسوم اند بر اصل خود و در مشاکل ایشان؛ 8 در بیان ضمیراتی که واقع اند در رسم بر غیر قیاس؛ 9. در ذکر ذوات الياء (ذوات الياء عبارت است از الفاتي که در مصاحف ائمه آن را تصویر کرده باشند). 10. المقطوع و الموصول. (علی صدرائی خوئی)
آغاز: حمد و سپاس بی حد و قیاس پادشاهی را که از جنس مخلوقات نوع انسان را به فضل و لقد کرمنا برگزید ... بعد چنین گوید طاهر حافظ اصفهانی ...
انجام: ولا اوضعوا را به الفي تلفظ کنند بعد از لام الف چنانچه در رسم است معنی فاسد گردد و همچنین جزاؤا و بأيد و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
چاپ: گنجینه بهارستان، علوم قرآنی و روانی -3، مسلسل 15، به کوشش سید حسین مرعشی، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، پائیز 1385ش، با تصحیح سید حسین مرعشی.
[الذريعه 201/23 ؛ بر گل 310/1 ؛ مشترک پاکستان 164/1 -165]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11 نشریه: 7-227]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 77؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ 72ص [عکسی ف: 6-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: عبدالنبی کشمیری، تا: 19 جمادی الثاني 1170ق؛ واقف: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: تیماج مذهب، 26 گ، 21 سطر، اندازه: 22/2×14/8 سم [اهدائی رهبر: (علوم قرآن) - 365] و [ف: 23-187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تاریخ وقف: 1209ق؛ جلد: تیماج، 51گ (55- 105)، 14سطر (12×6/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 34-114]
آغاز فصل خلاف نیست در کتابت الفات وصل که در لفظ ساقط می باشند؛ انجام و همچنین اخماس و اعشار باین طریق رعایت کند و الله اعلم من منهل العطشان في احرف القران. فصلی از ... فصلی است از کتاب مذکور در بیان کتابت الفات؛ خط: نستعلیق، کا: روزی محمد لب یابی یا لب آبی، تا: 1211ق؛ جلد: تیماج مذهب، 3ص (48-50)، 19 سطر، اندازه: 23/5×13/5 سم [ف: 50-63]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16/7×9/3 سم [رایانه]
آغاز گردون اشتباه حضرت سلطنت پناه سلطان اعظم متبوع سلاطین عرب و عجم حامی الشريعة الغراء و ما حی البدعة السوداء موضح مناهج العدل و السداد ... شاهرخ بهادر سلطان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 38ص (1- 38)، 17سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 35-141]
manhal-ul gamām fī š.-i šarā'i*-il islām
کاشف الغطاء، عباس بن حسن، - 1323 قمری
kāšef-ol-qetā’, ‘abbās ebn-e hasan(- 1905)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
تاریخ تأليف: 1319ق
شرحی است نسبتا مفصل بر «شرائع الاسلام» محقق حلیدر چند مجلد، و گاهی به کلمات شیخ انصاری و حل غوامض آن نیز اشاره دارد.
[الذريعه 201/23 شماره 8630]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1957
آغاز: أحمد الله علی السراء و الضراء و اعوذ به من کل بلاء و أسأله أن یطلق لسانی بالصلاة علی النبي و آله الهداة
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف. مشتمل بر مباحث بیع و خیارات می باشد؛ خط: نسخ، کا: جعفر آل جعفر، تا: 10 رجب 1320ق؛ مصحح؛ 196 ص [عکسی ف: 5-417]
man huwa-l mu`allim-ul awwal (r.-un fi)
شهرزوری، محمد بن محمود، قی7 قمری
Šahrzūrī, mohammad ebn-e mahmūd(- 13c)
این رساله، در واقع بخش مختصری از کتاب «نزهة الأرواح و روضة الافراح في تاریخ الحكماء» در شرح احوال ارسطو می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/86
آغاز: بسم الله مجریها، اعلم عن الجمهور: أن المعلم الأول هو أرسطاطاليس و هو الذي لقب أولا بهذا اللقب ... ؛ فقال رسول الله [صلی الله علیه و آله] «مه یا عمرو، أن أرسطاطاليس کان نبية فجهله قومه»؛ انجام: فقال النبي صلی الله علیه و آله: «لو عاش حتی یعرف ما جئت به، لا تبعی علی دینی ... ؛ قیل قعد یوما أفلاطن و عنده تلامیذه فقال: لو وجدت مستمعا لتکلمت ! فقیل له: حولكألف تلمیذ؛ فقال أريد واحدة كألف! و أراد منه أرسطوطاليس؛ منقولة من کتاب تاریخ الحكماء الشهرزوري؛ تمت.
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 1ص (401)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-155]
منهیات- حاشية شرح سلم العلوم
al-manhīyyāt
رساله ای است در آنچه که از آن نهی شده است از قول حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم.
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1409/6
آغاز: الحمدلله ... ذکر جمیل من مناهی النبي عهد عن الأكل علی الجنابة و قال انه یورث الفقر؛ انجام: قلت وهل یبقی فیه من الايمان شیء او قد انخلع منه اجمع قال لابل فیه فاذا قام عاد اليه روح الايمان.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8گ، اندازه: 17×11 سم [ف مخ: 3-1004]
al-manhīyyāt (mq.-un fi)
در این رساله مناهی برشمرده شده و از ضیاء القلوب ابو محمد سهل بن عبدالله تستری گرفته شده است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 251/3 - ج
آغاز: بسمله. قال سید المحققين ابو محمد سهل بن عبدالله التستري رضی الله تعالی عنه في کتاب ضیاء القلوب: اعلموا أن ما حرم الله ... و رسول الله ... من الحرام و الاخلاق الروية التي تفسد الايمان بالله و تفسد الأعمال الشك و العجب و الرياء؛ انجام: فقال له عصم. نسأل الله العصمة و التوفيق برحمتکیا ارحم الراحمين
کا: کشمیری بخاری، عبدالله، بی تا، جا: بخارا؛ 8گ (12ر- 19ر) [ف: -487]
manhīyyāt-o kanzayn-e šarīfayn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 125 ط
شرح دیوان ملا شاه بدخشانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1190ق [مختصر ف: -897]
al-manhīyyāt wa kull-u mā wujida ḥadīt-un bi-n-nahy
حکیم ترمذی، محمد بن علی، - 320 ؟ قمری
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī(- 933)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 5/7 بخش 2
نسخه اصل: اسعد افندی 1479 (متحف اوقاف 2032)؛ بی کا، تا: 1120ق؛ 39گ (232ر - 270پ) [ف: -62]
al-manī= jawāmi'-u jālīnūs fi-l manī
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jalinus (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری این کتاب از دو «مقاله» تشکیل می شود و قصد جالینوس آن است که روشن سازد آنچه همه اندام های بدن از آن به وجود می آید، آن گونه که ارسطو پنداشته است، خون نیست، بلکه همه
اندام های اصلی، یعنی اندام های سفید، تنها از منی به وجود می آیند و آنچه از خون به وجود می آید، تنها گوشت سرخ است.
[سزگین 113/4؛ تاریخ نگارش های عربی (سزگین) ج 4: 164]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6188/15
آغاز: الاعراض اللاحقة لقلة المنى و الشهوة القومه هی خمسة. ا. ضعف الاوعية، و ذلك انها اذا اضعفت لم یقدر علی بلوغ ما یمر فیها من المني و لا ضبطه. ب. ضعف الكبد؛ انجام: فنزل الانسان سریعا، و من النار دین و هی الأس، و من الياسمين و هی الأترج. تمت جوامع جالینوس في المني
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 4گ (43ر - 46ر)، 17 سطر، اندازه: 12/8 ×20سم [ف: 9-225]
munyat-ul arīb fī š.-it tahdīb = kašf-ul qinā
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، -1378 قمری
safi golpaygani, mohammad javad ebn-e abbas( - 1959)
وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الأصول = تهذیب طریق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
چون کتاب «تهذیب الوصول» علامه حلی در کمال اختصار مشتمل بر تحقیقات و تدقیقات و نتایج افکار متقدمین بوده لذا مصنف تصمیم گرفته با استفاد از دروس اساتیدش و آنچه که به ذهن خود او می رسیده آنرا شرح نماید.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1013/2
آغاز: الحمد لله الذي عجز الواصفون عن صفته المتعالي عن شوائب الأوهام و اضطرب العارفون في بحار معرفته المتقدس عن التشابه بالانام
نسخه اصل: شیخ لطف الله صافی - قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 102ص (345-446) [عکسی ف: 3-265]
munyat-ul ħabīb wa ġunyat-ul labīb
تاریخ تأليف: جمعه 13 ربیع الثاني 903ق؛ محل تالیف: هرات
مسأله ای است استدلالی درباره نقل لفظ ایجاب و قبول در طلاق، که در مجلس یکی از بزرگان بین مؤلف و بعضی از علمای خراسان گفتگو شده و به درخواست آن بزرگ برشته تحریر در آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7107/5
آغاز: الحمد لمن الحمد من سوابغ نعمة العظام و الشكر لمن الشكر من سوائغ مننه الجسام و الصلاة و السلام علی سادات جمیع الأنام؛ انجام: و الصلاة و السلام علی السادات الكرام محمد و آله الاعلام ما أسفر صبح ظلام و ما أضحك زهر أبكار الغمام
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد شریف مدرس خادم خاتون آبادی، تا: یکشنبه غره رجب 1120ق، جلد: گالینگور، 12گ (74-185)، اندازه: 12×18/5 سم زف: 18 -260]
munyat-ul þarīş ‘alā fahm-i mula** as-it talxīs
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad-e-bn-e hasan (1652 - 1725)
وابسته به: تمحیص التلخيص = ملخص التلخيص؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137ق)
تاریخ تأليف: رجب 1073ق
آغاز: بسمله، الحمد لمن أودع روائع المعاني و بدائع المباني ...
[الذريعة 202/23 و 361/22 ش 7436]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیکن هذا آخر ما أردنا أن نعلقه علی رسالتنا المسماه بتمحیص التلخليص و الحمدلله ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 21 ربیع الثاني 1073ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 26گ (108-133)، 17سطر (13×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 3-887]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ روی برگ اول به خط مؤلف آمده: «کتاب منية الحريص علی فهم شرح التلخيص تأليف الفقير إلى الله الغني أبي الفضل بهاء الدين محمد الأصفهاني شرعت فیه و أنا ابن خمس عشرة سنة»؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ واقف: محمد بن عبدالصمد حسینی، شنبه 13 جمادی الاول 1233 در دارالعلم شیراز؛ 203گ، اندازه: 17×27سم [ف: 3-85]
munyat-ur rādī bi-rasā'il-il qādi
میدانی، احمد بن محمد، - 518 قمری
meydānī, ahmad ebn-e mohammad(- 1125)
احمد بن محمد میدانی از سخنان ابو احمد منصور ابن محمد از دی هروی برگزیده است. با یادداشت سعید بن احمد میدانی که می گوید نویسنده نسخهصائغی را بر من خوانده است. در ده فصل.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1511/9
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه اصفر 518ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 17سطر [ف: 5-281]
munyat-ur rāġib fī š.-i bugyat-ittālib
کاشف الغطاء، موسی بن جعفر، - 1243 قمری
kāšef-ol-qetā', mūsā ben ja‘far(- 1828)
وابسته به: بغية الطالب في معرفة المفروض و الواجب؛ کاشف الغطاء، جعفر بن خضر (1154-1228ق)
تاریخ تأليف: جلد اول در 10 محرم 1234ق
شرح مزجی مفصلی است بر کتاب «بغية الطالب في معرفة المفروض والواجب» تأليف پدرش جعفر بن خضر الجناجي نجفی. این شرح در دو جلد از طهارت تا پایان نماز جماعت تدوین شده است: ج 1: از ابتدای فروع دین (طهارت) تا انتهای قنوت و ج 2: از اول احکام خلل تا پایان نماز جماعت. مطلب اول اصل که در اصول دین بوده در این شرح گزارش داده نشده است.
آغاز : بسمله - الحمدلله ذی الجلال و الاكرام و الفضل و الطول و المن و الأنعام الذي خلق الخلق 2: الحمدالله الذي فرض علی الأنام معرفة الأحكام من الحلال و الحرام ... و بعد، فهذه جملة من المسائل المحتاج اليها
[الذريعة 202/23 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 436/4]
آغاز برابر 1؛ انجام: تم الجزء الاول من منية الراغب في شرح بغية الطالب مع تشویش البال ... في اليوم العاشر من محرم سنة الرابعه و الثلاثين بعد المأتين و الالف و یتولها الجزء الثاني ... و فرغ کاتبها من التسويد في الخامس و العشرين من شهر شوال سنة 1238 هق.
جلد اول آن است که نسخه کامل و نسبتا سالم است؛ خط: نسخ روشن، کاتب = مؤلف، تا: 25 شوال 1238ق؛ جلد: تیماج مذهب، 257گ، 18 سطر (14/5×9)، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 2-146]
آغاز برابر 2؛ انجام: ولو عمل علیها فانما یقتصر علی موردها.
ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج قهوه ای، 233گ، 18 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 21-1530]
انجام اللهم اجعلنا ممن اخترنه لدینکو خلقته لجنتکاللهم الاتزع قلوبنا بعد إذ هدیتنا ... از آغاز کتاب تا پایان بحث قنوت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: علی نقی بن علی بن لطفعلی تبریزی «الواثق بالله عبده علی نقی بن علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 223گ، 19سطر، اندازه: 16×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1581]
خط: نسخ، کا: شریف، ابوالقاسم، تا: 9 ربیع الاول 1234ق؛ مصحح؛ مهر: شیخ عبد الحسين طهرانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 232 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20-211]
ج 1؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 10 محرم 1234ق، مصحح، مقابله شده؛ قطع: وزیری (میراث شهاب: س وش 2-25]
آغاز برابر 2؛ انجام و قل ثلث مرات بسم الله الرحمن الرحيم متروكة و لو عمل علیها فانما یتقصر علی [موردها] جا و با مسائل قنوت به پایان می رسد؛ خط: نسخ، کا: سبز علی بن ملا حسن علی مهلکی فیلی، تا: 20 جمادی الثاني 1238ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده و نشان «بلغ قبالا»؛ جلد: تیماج، 131گ، 27 سطر (8/5×18/5)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 40-277]
آغاز: برابر؛ انجام: ولوعمل علیها فانما یقتصر علی موردها. ج 1؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 5 صفر 1241ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: ، جلد: تیماج مذهب، 113گ، 27 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1529]
آغاز: برابر 1
مشتمل بر طهارت وصلات (تا آخر مبحث قنوت) می باشد؛ خط: نسخ خوب، کا: درویش بن کاظم، تا: 1242ق؛ پس از اتمام این کتاب مبحث خیارات نوشته شده ولی کتابت آن خاتمه نیافته و اولین سطر خیارات این عبارت است: «الفصل التاسع في الخيار الأريب ان ثبوت الخيار علی خلاف القاعده» و آخرین سطر آن: «و حواشی المصنف و جامع المقاصد و تعلیق الارشاد و ایضاح النافع والمیسیه والریاض وهو المحكي عن ابی علی والقاضی» واحتمال دارد که این قسمت از «کتاب خیارات» تأليف شیخ علی ره برادر این شارح مرحوم ومتوفی در حدود سال 1240 است که به مناسبت همین کتاب از ایشان به صاحب کتاب «خیارات» تعبیر می کنند (روضات 151/1 ذیل صاحب کشف الغطاء)؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 233 ص، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 1-549]
آغاز برابر 1؛ انجام: و لو عمل علیها فانما یقتصر علی موردها تم الجزء الأول ... اعاذنا الله من السئم و الملل. ج 1، از ابتدای طهارت تا انتهای قنوت؛ خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل رضوی، تا: سه شنبه اواسط صفر 1242ق؛ افتادگی: آغاز؛ 152گ، 22-27 سطر، اندازه: 21×14/6 سم [ف: 21-1530]
آغاز برابر 1
انجام: تم الجزء الاول من منية الراغب ... مع تشویش
البال ...
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد ابراهیم، تا: 14 شعبان 1243ق؛ 175ص، 23 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1-282]
آغاز برابر 1؛ انجام: و قل ثلاث مرات بسم الله الرحمن الرحيم متروكة ولو عمل علیها فانما یقتصر علی موردها تم الجزء الاول من منية الراغب في شرح بغية الطالب.
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ربیع الاول 1244ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 170 گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 8-4681]
کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: 1249ق؛ 99گ (210پ- 308پ)، اندازه: 21×14/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -92]
آغاز برابر 1؛ انجام: و لو عمل علیها فانما یقتصر علی موردها تم الجزء الأول من تیسیر الراغب في شرح بغية الطالب مع تشویش البال ... في اليوم العاشر 26 ذی الحجة 1254 من الهجرة النبوية علی صاحبها ... و یتلوها الجزء الثاني في احکام الخلل اعادنا الله من السهم و الملل
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ذیحجه 1254ق؛ جلد: میشن، 104گ (216ر -319ر)، 23 سطر، اندازه: 21/4×15/6 سم [ف: 6-4]
خط: نسخ، کا: علی، تا: 1262 ق [ الفبائي: -567]
آغاز برابر 1؛ انجام: فانما یقتصر علی موردها.
ج1، از المطلب الثاني في فروع الدين تا انتهای قنوت»؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد بن امین بن باقر (از نوادگان شیخ فخرالدین طریحی)، تا: دوشنبه 15جمادی الاول 1262ق؛ 121گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20-525]
آغاز برابر 1؛ انجام: فلا ترفع اليدين وقل ثلاث مرات بسم الله الرحمن الرحيم متروكة ولو عمل علیها فانما یقتصر موردها ... جلد اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 25 رمضان 1291ق؛ مهر: «فضل الله نوری»؛ جلد: تیماج، 158گ، 20 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1581]
آغاز: برابر 1 جلد اول، طهارت و صلوة تا آخر مبحث قنوت؛ خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 173ص، 21 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 549]
آغاز برابر 1؛ انجام: و قل ثلاث مرات بسم الله الرحمن الرحيم متروكة و لو عمل علیها فانما یقتصر علی موردها ... جلد اول و مشتمل بر احکام صلاة تا قنوت می باشد و به روز دهم ماه محرم 1234 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: میرزا محمد قمی به تاریخ 1304؛ جلد: تیماج، 192 گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10-278]
بی کا، بی تا، 261 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 122]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -251]
آغاز برابر 1؛ انجام: في تكبيرة الإحرام و هی اول اجزاء الصلوة الواجبة او مندوبية و الدخول في اول جزء منها دخول فیها فیلاحظ جمیع شرئطها فیها و تفسد بدونها علی حسب شرائط صلوتها . نسخه حاضر جلد دوم کتاب (احکام خلل تا صلاة جماعت)؛ خط: نسخ، کا: حسن بن نظر حسین رشتی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در برگ های انتهایی رساله حدود 25 برگ سوالات و استفتاهای فقهی و شرعی به صورت مسألة - مسألة از سید محمد مجتهد حائری طباطبایی و شیخ موسی مجتهد کاشف الغطاء آمده است؛ جلد: تیماج مذهب، 121 گ، اندازه: 21×14سم [ف: -229]
munyat-ur rāġibīn fī š.-i mafātīḥ-iš šarāyi' li-t-ţālibīn
شیرازی، عبدالنبی بن محمد مفید، - 1192 قمری
šīrāzī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad mofid(- 1778)
وابسته به: مفاتیح الشرايع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006 ق)
شرحی مزجی بر مفاتیح الشرايع فیض کاشانی است.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1459
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح به خط مؤلف؛ 26گ، اندازه: 29×18 سم [نسخه پژوهی: 1-38]
munyat-uttālib fī š.-il makāsib
خوانساری نجفی، موسی بن محمد، - 1322 شمسی
xānsārī najafi, mūsā ebn-e mohammad(- 1943)
گزارش «المكاسب» از تقریرات استادش میرزا محمد حسین نایینی (1255ق) که به روزگار استادش ساخته است. چاپ: ایران، قم، 1257ق، سنگی، در 3 مجلد، 1418-1421ق
[الذريعة 205/23؛ مشار، عربی ص 930]
آغاز: حمدله. صلاة. و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین ابد الابدين. و بعد، فیقول افقر العباد ... موسی بن محمد النجفي الخوانساري. هذا ما استفدته عن انتهت اليه رياسة الامامية ... شیخنا و ملاذنا الميرزا محمد حسین الغروي الناييني شامل: مناطات، شرایط متعاقدین، شرایط عوضین، شرایط متعاقدین، خیارات؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1345ق؛ بخش هایی است از متن با افتادگی هایی، با دستخوردگی و اصلاح ها؛ اهدایی: محسن خوانساری فرزند آیت الله خوانساری؛ 198ص (3-200)، 25 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 3-320]
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: سلخ جمادی الاول 1348ق؛ اهدایی: محسن خوانساری فرزند آیت الله خوانساری؛ 289ص (3-46، 52-74، 79-91، 92-300)، 23 ×27 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 3-158]
خط: نستعلیق، کا: حسین خادمی موسوی، تا: 14 ذیقعده 1353ق، جا: نجف اشرف؛ 460گ، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1-153]
آغاز: الحمدلله ... الخيار لغة اسم مصدر من الاختيار اه فبمعناه اللغوي یشتمل کل مورد کان لاحد المتعاقدين او لغیرهما اختیارافی أمر فالاول کما في ملکالزوجین الفسخ بالعیوب والثانی؛ انجام: فله الرد او الامضاء مجانا لان له الالتزام فعلا بالمفاقد وقد ظهر في ذیل خیار العيب ان الارش علی خلاف القاعدة فلا یتعدی الى غیر مورد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 124گ، 21سطر، اندازه: 22×14سم [ف مخ: 5-2178]
munyat-uttalib wa zubdat-ul matalib
تاریخ تأليف: 1101ق
نویسنده می گوید از بیست و شش سال قبل در طلب صنعت جستجوها می کردم تا آنکه به بزرگی در ارض هند رهنمون شدم در نزد او تصوف و فقه آموختم تا آنکه روزی مرا خواست و گفت مثل آن است که در علم صنعت جویایی، گفتم بلی، پس او در ابتداء قصیده نونية ابو اصبع عبد العزيز بن تمام را به من آموخت سپس شذور الذهب علی بن موسی انصاری اندلسی را تا بدان پایه رسیدم که چون کتب قوم را در این زمینه باز می گشایم سر از گفتار آنها به در می آورم. حال برای طالبان اینعلم می گویم هر که سر آن دارد در این وادی قدم گذارد باید مطالب زیر را بیاموزد: صفة آلات، صفعة قرع، صفة انبیق، صفة قدر، صفة تنور، شناخت حجر، تهذیب، تهذیب انثی، صفة طین الحكمه، كيفية ترویج الأول، بیان علامات صحة عمل و فساد، بیان مخدرات، علاج الحمره، تسقیه ثانی، احکام تفصیل، صورت قدر و اله تقطیر، امتحان ثقل و قاطر، علامه فساد و صحت عمل، بیان الروائح، وجه تسمیه عمل اول، وجه تسمیه عمل ثانی، كيفية، تشبیب ماء الهي، معنی السرور، تدبیر تضعیف اکسیر، كيفية طرح اکسیر، بیان حجاب خواص اکسیر كيفية مداواه با اکسیر، مداواة برص، مداواة جذام، صفة یا قوت ابیض، صفة یا قوت احمر.
خط: نستعلیق، کا: عبدالنبی شافعی و عزیز الله قادری، تا: 1152ق؛ جلد: میشن تریاکی، 16ص (105-120)، 28 سطر (15×9)، اندازه: 9/5×21/5سم [ف: 10-448]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین الى یومالدین، اعلم یا اخی وفقکالله تعالی أن الانسان اذ عرف حجر المشار اليه؛ انجام: احسن من یاقوت المعدن و اشرف منه و هذا آخر ما یسره الله تعالی من تالیف هذه الرسالة المباركة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 15گی (20ر -34ر)، اندازه: 18×12سم [ف: 2-339]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه رسالة سنية و حکم باهرة؛ انجام: فیاقوتا احمدا بل خشیا یخطف الأبصار احسن من یاقوت المعدن و اشرف منه و هذا آخر ما یسره الله تعالی
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب، تا: 1283ق [الفبائي: -567]
انجام: یخطف بالابصار، احسن من یاقوت المعدن و اشرف منه و هذا آخر ما یسره الله تعالی من تأليف هذه الرسالة المباركة الشريفه الميمونه المسماة ... قد وقع الفراغ من رسم حروفها و جمع مفتر قاتها ... علی مهاجرها افضل الصلوة و ارکان التسليم.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی سواد کوهی رامکوهی، تا: 1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 29ص (61-89)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 10-493]
آغاز: الحمد الله رب العالمين و صلی الله و سلم علی خیر خلقه محمد خاتم الانبياء و المرسلين و علی آله ... و بعد فهذه رسالة سنية و حکم باهرة مضيئة تفوق کل طرس؛ انجام: احسن من یاقوت المعدن و اشرف منه و هذا آخر ما یسره الله تعالی من تالیف هذه الرسالة المباركة الشريفة الميمونة المسماة ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 39گ (86پ -124پ)، 11سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2-172]
munyat-uttalib wa qarinat-ir ragib
بحرانی، محمد بن یوسف، ق 11 قمری
bahrānī, mohammad ebn-e yūsof(- 17c)
تاریخ تأليف: 13 محرم 1157ق مختصری است
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 745
آغاز : فائدة، منع اجتماعه مع وزن الفعل و لم یرضه الرضى
خط: نسخ، بی کا، تا: 1186ق؛ محشی با نشان «منه»؛ اندازه: 20×11سم [نسخه پژوهی: 2-233]
بهمنية الفحول- قبسة العجول و منبهة الفحول
munyat-ul labīb
جزایری شیرازی، محمد مؤمن بن محمد قاسم، 1074 قرن 12 قمری
jazāyerī šīrāzī, mohammad mo’men ebn-e mohammad qasem (1664 - 18c)
مناظره ای است بین منجم و طبیب و تفاخر بین این دو.
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1039/5
آغاز: قرأيت بین النوم و اليقظه کانی حللت في قرار مکین؛ انجام: بفكرة نظمت له عقد النجوم فردها؟ فقراته
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (191 -195پ)، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 3-50]
ممنية اللبيب في شرح التهذيب ) شرح تهذیب الوصول الى علم الأصول
munyat-ul labīb fī š.-it tahdīb = š.-u tahdīb-il wuṣūl = ġunyat-ul labīb fī š.-it tahdīb = tanbīh-ul labīb fī š.-it tahdīb = š.-u 'amīdī
؟ اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681-745 قمری
aʻrajī hellī, 'abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345)
وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الأصول = تهذیب طریق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 740ق
کتاب از شروح معروف «تهذیب الاصول» علامه حلی است که پس از رحلت وی در عناوین «قال، اقول» نگاشته شده است. نام شارح در متن نیامده است. قدر مسلم آن که برادران اعرجی ضیاء الدين عبدالله و عمید الدين عبدالمطلب، خواهرزاده و شاگردان ماتن) هر کدام شرحی مستقل بر «تهذیب» نگاشته اند. بر ظهریه بعضی از نسخه های موجود شماره 3935 و 3932 کتابخانه آستانقدس- از ضیاء الدين اعرجی به عنوان شارح یاد شده که در تاریخ رجب 740ق آن را تأليف نموده لکن عموما و در بیشتر نسخ، کتاب «منية اللبيب» یا «شرح عمیدی» ضبط و ثبت شده است. صاحب الذريعة (23: 207) به جهت کتابت نام سید ضیاء الدين در آخر نسخه 3935 کتابخانه آستان قدس، کتاب را به وی نسبت داده اما صاحب روضات (ص 375)، شهرت کتاب را به شرح عمیدی دلیل متقن بر انتساب به عمید الدين دانسته اما و به هر صورت به دلیل نبود هر دو شرح و نیز فقدان کتاب جامع البين من فوائد الشر حین» شهید اول، انتساب قطعی غیر ممکن می نماید. (وفادار مرادی)
آغاز: بسمله. و به استعین اللهم انی احمد کی حمدا لایقدر حصره و لایحصر قدره و لا ینسی ذکره و لایطوی نشره .. و بعد فان الالتفات إلى علم اصول الفقه و صرف الهمة إلى عرفانه ... من الامور اللازمة و الفروض الواجبة ... و کان شیخنا الأعظم و رئیسنا المعظم ... ابو منصور الحسن بن المطهر قدس الله نفسه و نور رمسه ... و رفع في الجنان مقامه و مکانه قد صنف ... کتابه المسمى بتهذیب الوصول فانه قد اشتمل علی الحاصل من المحصول و احتوی علی النهاية من علم الأصول لکنه ... محتاج الناظر فیه الى الشرح و التنبيه احببت ان املی علیه شرحا موضحا المسائله مقررا لدلائله ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية (بتنبیه) اللبيب في شرح التهذيب ... قال المص رحمة الله بعد الخطبة و رتبت هذا الكتاب علی مقاصد ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد ...
انجام: وحیث انتهی کلام المصنف الى هنا فلنقطع الكلام حامدین الله تعالی تواتر نعمه وتظافر الائه ونعمه (و قسمه - خ د ونصلی علی سید الرسل وادی السبل وخاتم الانبياء محمد المصطفى و آله الائمة الاصفياء صلوتا لاانقطاع لها ولاانقضاء والحمدلله وحده وصلی الله علی من لانبی بعده ا
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1308، خشتی، [112ص]؛ هند، الكنو، 1316 ق، به نام سید ضیاء الدين، 1395ق، به نام سید عمید الدين [الذريعة 168/13 و 207/23]
آغاز: و ما لا یحتمل الصدق اصلا کقولنا ... قال قدس الله روحه السادس اللفظ المفرد، انجام: ما ثبتت فیه الاستبهام صح عنه
الاستفهام و حینئذ علی السائل خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 168گ (1ر-168پ)، 27 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 30-119]
آغاز برابر؛ انجام: ان لم یکن علة للحکم لم یتکرر بتکرره و الا تکرر و احتج المصنف.
خط: نستعلیق کهن تحریری، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با رمز «ص»، «شرح ح س» و «عمیدی سلمه الله»؛ تملک: محمد بن محمد صادق موسوی در سال 1393 با مهر «عبده محمد بن محمد صادق الموسوي» (بیضی)، مجد الدين نصیری؛ روی برگ اول کتابت نسخه به میرزا عنایت الله قهپایی صاحب رجال معروف «مجمع المقال» نسبت داده شده، با توجه به اینکه وی پس از 1016ق وفات یافته در نتیجه نسخه باید اوائل قرن یازدهم یا اواخر قرن دهم کتابت شده باشد و این احتمال با توجه به نوع خط و کاغذ و سبک نگارش بسیار بعید می نماید؛ جلد: چرم مذهب، 78گ، 19 سطر، اندازه: 25×13/2 سم [ف: 43- 31]
بی کا، تا: 740ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز و برازة حجمه یحتاج الناظر فیه الى الشرح و التنبيه أحببت أن املی علیه شرح انجام: انه حینئذ لایحکم علی ذلك الخبر بالصحة و لم یزد علی الحكاية ...
خط: نسخ، کا: محمود بن حسن بن علی بن حسن حسنی، تا: 18 رمضان 764ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ 239 گ، 25 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 7-157]
آغاز: الثاني وهو جزءه الصوري مهد قاعدة كلية لکل مرکب وهی ان تصوره ای حصول صورته في العقل
خط: نسخ، کا: عبدالله بن حسن بن محمد بن حسن، تا: شنبه 23 رمضان 766ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: سید نصرالله حسینی، محمد باقر بن محمد بکتاش کاظمی، محمد رفیع بن محمد شفیع تبریزی؛ جلد: تیماج، 196گ، 25 سطر، اندازه: 22×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1583]
آغاز: برابر
انجام: البحث الرابع في شرایط الحكم یشترط ... لما بین شرایط علمة الحكم شرع في ذکر شرایط و هی قسمان ... تحقق الحكم في الصورة الثانية والالتزام الترجيح من غیر مرجح لکن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، اوراق اوایل و اواخر نونویس درقرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 311گ، 16-25 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8-4685]
مقداری از دیباچه در آن آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 49
محشی با نشان «عبدالنبی رحمه الله»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 17 سطر (12/5×7/5) [ف: 806]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 160گ، 25 سطر (13×9)، اندازه: 18×12 سم [ف: -680]
کنار صفحات علامت بلاغ و قرائت دارد؛ بی کا، تا: قرن 19 با علامت بلاغ و قرائت [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 849ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 255گ، 20 سطر، اندازه: 13/9 × 17/7 سم [ف: 1- 129]
آغاز: تستلزم لتصور أجزاء لا مطلقا أي لا من کل وجه بل من حیث صلاحیتها للترکیب کالنجار مثلا إذا تصور الكرسي وجب أن یتصور أجزائه من حیث الخشب و الحديد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد بن احمد مشهور به شمشطاری، تا: 868ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 184گ، 30سطر (22×14)، اندازه: 19×27/5سم [ف: 31 -557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، کاتب اوراق نونویس: اسماعیل حسنی کدکنی در قرن 13ق؛ جلد: میشن، 259 گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 16-491]
آغاز: الخطاب بطریق المناسبة و اما الفعل؛ انجام: یعرف عند المحققين لانه وجدانی و ... علی استحاله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاتب ورق ضمیمه آخر: رمضان حلی به تاریخ 17 محرم 967؛ جلد: تیماج، 342گ، اندازه: 19×13سم [ف: 16-494]
آغاز برابر؛ انجام: و ابر فلان نخله تی لقحه و اصلحه و منه سكة ما بورة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: چرم مجدول، 117گ، 38سطر (20×10)، اندازه: 17/5 × 26/5 سم [ف: 49-36]
آغاز: من غیر تطویل ... قال المصنف ... و رتبت هذا الكتاب علی مقاصد الأول في المقدمات ... اقول المقاصد جمع مقصد وهو موضع ؛ انجام: من الشرع المنقول عنه بما طهر علی یده من المعجزات الطاهرة والایات الباهرة ...... وینهدم به قواعد الاسلام خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 400گ، 17 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 8-4686]
آغاز: اليهما و الحقيقة و المجاز لزوضع لاحدهما ثم استعمل في الثاني ان لم نعلب فیه؛ انجام فرغ من تسویده العبد الفقير إلى الله تعالی عبدالله بن محمد بن علی بن الاعرج الحسيني في ظهر نهار یوم الأربعا خامس عشری شهر رجب ... المبارك من سنه اربعین و سبعمایه بالحضره الشريفه المقدسه الغرويه سلام ...
خط: نسخ تحریری، کا: حسن بن احمد بن علی سنبغه عاملی، تا: احتمالا قرن 10، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: حسن بن احمد بن علی سنبغه عاملی، شیخ ابراهیم با مهر «سلام علی ابراهیم» (بیضوی کوچک)؛ جلد: چرم، 438ص، 23 سطر (16×10)، اندازه: 24×18سم [ف: 1/47-159]
آغاز: بسمله .. قال قدس الله سره بعد الخطبة ورتب هذا الكتاب علی مقاصد الأول في المقدمات وفیه فصول الأول في مباحث مهمه تصور المركب ... اقول: المقاصد جمع مقصد وهو موضع القصد والمقدمات جمع مقدمه؛ انجام: اما القياس في الأسباب فالمشهور انه غیر جائز و هو اختیار الحنفية و جوزه تا اوایل مبحث قیاس را دربر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط وانجام؛ جلد: تیماج، 210گ، اندازه: 21×15سم [ف: 2-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، مقابله شده توسط غیاث الدين محمد بن تاج الدين حسین بن نظام الدين علی حسینی انجام داده و به تاریخ یکشنبه 18 رمضان 974 در قزوین؛ جلد: تیماج، 319گ، 23 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1-310] و [عکسی ف: 314-5]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن مسلم بن حسین بن محمد شهیر به ابن سعتر العسائي، تا: پنج شنبه 26 رمضان 141ق؛ واقف: شیخ محمد باقر مدرس، 11×6؛ 289گ، اندازه: 19×14 سم [ف: 6-87]
آغاز برابر؛ انجام: انه ولی ذلك و القادر علیه ... و علی آله اجمعین
خط: نسخ، کا: ابن سعتر (حسین)، تا: 941ق [الفبائي: -567]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابن مفضل حسینی، تا: 1 شوال 953ق، جا: کاشان مدرسة المعيني؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 252 گ، 19سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 16-258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حیدر علی بن عبدالعزیز اصفهانی، تا: سه شنبه 13 ذیقعده 954ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: حسین بن اصیل اصفهانی؛ جلد: تیماج، 444گ، 17سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 16-486]
خط: نسخ، کا: صدر الدين بن محمد اصفهانی، تا: 954ق؛ مهر: «العبد المذنب محمد الحسيني»، «العبد المذنب محمد جعفر»، «حسین نور چشم محمد است»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، 407گ، 19 سطر (12×7)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4-1232]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 9 ربیع الاول 955ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-457]
خط: نسخ، کا: محمد فرزند هندوشاه داوران یاسری مشهور به استر آبادی، تا: ربیع الاول 957ق؛ محشی با نشان های: التنقيح، شرح منهاج، مغرب اللغة، شرح تجرید، نهایه، شرح مواقف، شرح قاضی ع کی. س ح م. ع م؛ یادداشت انتقال کتاب از میرزا یعقوب انجوی به محمد مقیم کاشانی در 1097 و سپس یادداشت انتقال آن به محمد هادی؛ با یادداشتی که نویسنده آن، کتاب منية اللبيب
کتاب مورد بحث رابه سید ضیاء الدين عبد الله اعرج حسینی برادر سید عمید الدين نسبت داده؛ تملک: سید محمد بن حسین حسینی در 959ق، عبدالرحیم حسینی جرجانی فرزند محمد؛ کاغذ: اصفهانی، 554ص، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 9-88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بدخط، کا: عزیزالله بن عنایت الله حسینی خلخالی، تا 960ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 265ص، 24 سطر، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 1-590]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 شوال 963ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 227گ، 23 سطر، اندازه: 18×12سم [صد و شصت نسخه: - 39]
آغاز: ...... موجبة للعقاب و نمنع دلالة الآية علی أمر مخالفی الأمر بالحذر بل هی دلالة علی الحذر عن مخالفی الأمر، سلمنا لکن الآية انما دلت علی أن مخالف الأمر مأمور بالحذر لاعلی وجوب الحذر؛ انجام: و القياس الإستثنائي مرکب من مقدمتین إحديهما شرطية و هی التي تنحل عند حذف الأدوات الى قضیتینو الأخرى إستثناء أحد جزئی تلكالشرطية ..
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 963ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «تلویح، شرح قاضی 12، م ح، مراد فتح، سلمه الله»؛ تملک: آیت الله رضا استادی؛ 224گ، 23 سطر ( 12/5×7/5)، اندازه: 19×12 سم [ف: 39-392]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن زین الدين التجار غرزلی آملی، تا: 16 شوال 966ق؛ مهر: «بهاء الدين محمد الحسيني»، «صراط علی حق نمسکه محمد طاهر»؛ تملک: بهاء الدين محمد بن محمد باقر حسینی مختاری نائینی مورخ ربیع الثاني 1101ق با مهر «بهاء الدين الحسيني»؛ یادداشتی که این نسخه با کتاب تقریب ابن حجر معاوضه شده از محمد طاهر ابن عبدالرحیم تویسرکانی مورخ 1191ق با مهر «صراط علی حق نمسکه محمد طاهر»؛ یادداشت محمد علی بن محمد باقر اصفهانی حائری بهبهانی مورخ 1174ق؛ کاغذ سمرقندی؛ 25 سطر (17×13) [ف: 2-212]
آغاز: العلم فاذن المعنى الأول جزا من الثاني فلا یکون من التصور المحض؛ انجام برابر
کا: ناصر الدين بن هاشم حسینی، تا: 16 ربیع الثاني 968ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: حاج سید محمد شوشتری، 1309ق؛ جلد: تیماج، 236 گ، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 16-493]
خط: نسخ، کا: خلیل الله بن سلیم الله الكاتب، تا: شوال 969ق، جا: قزوین؛ اندازه: 17× 27/5 سم [نسخه پژوهی: 2-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين محمد عقیلی شهیر به میرک، تا: پنج شنبه دهه آخر جمادی الثاني 169ق، جا: مشهد رضوی مدرسه امیر یونس خواجه؛ مصحح؛ تملک: بهاء الله محمد اصفهانی؛ جلد: چرم، 238 گ، 23 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8-4684]
آغاز: ... و کلما افتاه المفتي به فهو حکم الله تعالی في حقه .. قال و ظنية الطريق لاینا في علمية الحكم، أقول هذه جواب سؤال مقدر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محبعلی بن حاجی محمد تبریزی، تا: 970ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ مهر: «عبده محمد حسین العاملي» (مستطیل)؛ 298گ (1-298)، 20-21 سطر، اندازه: 13×8 سم [ف: 40-636]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: دقیق عاملی، احمد بن علی، تا: جمعه پایان شعبان 970ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از هاشم موسوی به خط خود او؛ تملک: محمد یحیی بن قاسم کاظمی، شیخ مهدی بن شیخ محمد بن شیخ قاسم کاظمی در 1992 و پسرش شیخ حسین که در برابر کتابی آنرا به محمد مصری داده، محمد هاشم بن زین العابدين موسوی؛ احمد بن عبد الواحد عبودی آن را در 1232 خوانده؛ در گ 1ر دارد: «کتاب منية اللبيب في شرح التهذيب تصنیف الشيخ الامام الفاضل الكامل السيد الفقيه ضیاء الدين الأعرج الحسيني قدس الله روحه و نور ضریحه بمحمد و آله (بخط کهن مانند متن)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 200گ، 23 سطر (19×13/5)، اندازه: 25×19سم [ف: 5-1727]
خط: نستعلیق، کا: بهلول بن تاج الدين، تا: 13 شوال 972ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد کاظم به تاریخ غره ربیع الأول 1193 با مهر «محمد کاظم ... » (مربع)؛ مهر: «عبده محمد مفید» (بیضی)؛ 194گ، 25 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 7-341]
بی کا، تا: 974ق؛ قطع: وزیری [ف: -252]
خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، محمد بن علی، تا: دوشنبه 12 ذیقعده 975ق، جا: کاشان؛ مصحح؛ تملک: فتح الله بن حبیب الله گودرزی طالقانی به تاریخ 1306 با مهر «فتح الله الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 170 گ، 28 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 384-4]
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 15 شعبان 977ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 202گ، 23 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 6-315]
خط: نسخ ریز، کا: انصاری، جمال الدين محمد بن نظام الدين محمود، تا پایان ربیع الثاني 979ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی؛ واقف: محمد علیا مستوفی استراباد، شعبان 1161؛ کاغذ: سپاهانی، 213گ، 23 سطر (15×6)، اندازه: 23×15سم [ف: 15-4235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 25 رمضان 979ق؛ ضمن دو یادداشت کتاب به ضیاءالدین و عمید الدين منسوب شده؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: تیماج، 239 گ، 25 سطر، اندازه: 24/5×18 سم [ف: 16-487]
آغاز: قال قدس الله روحه المقصد الثامن في الاجماع و فیه مباحث ... اقول الكلام في الاجماع تارة في مهیته و تارة في تحققه ای ثبوته و تارة في حجیته؛ انجام: و جوابه جواب المعارضة في الاصل و المعارضة في الفرع و قد عرفته و باقی الاعتراضات و اجوبتها تقدمت ... و مصلین علی سید الرسل و خاتم الانبياء محمد المصطفي ... جلد دوم و از «المقصد الثامن في الاجماع» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ رجب 980ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 91گ، 25 سطر (7×17/5)، اندازه: 25×14سم [ف: 2-161]
خط: نستعلیق، کا: عبد الخالق الزين، تا: شنبه سلخ ربیع
الثاني 981ق؛ 233گ، 21 سطر، اندازه: 22×14/5 سم [ف: -27]
آغاز: برابر
انجام: و قد تقدم ... و جوابه جواب المعارضة في الاصل و المعارضة في الفرع و قد عرفته و باقی الاعتراضات و اجوبتها تقدمت فتذکر و حیث انتهی کلام المصنف.
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين بن رفیع الدين خلخالی، تا: 13 محرم 982ق؛ 275 گ، 21 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 25-252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ویس علی بن حاجی محمود ارداینی اسفراینی، تا اواخر صفر 983ق؛ واقف: نصره الملك علی مردان خان تیموری، شعبان 1303؛ جلد: ساغری، 169گ، 25 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 16-487]
آغاز و انجام: برابر
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 985ق؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین کلباسی نجفی در 1379ق، علی اصغر بن محمد جعفر در 1049ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 311گ، 21-20 سطر، اندازه: 22/7×16 سم [اهدائی رهبر: 11-510]
خط: نستعلیق، کا: شاه رضا فرزند محمد علی رشکی، تا: سه شنبه 20 محرم 1000ق؛ افتادگی: آغاز؛ 237 گ، اندازه: 25/5×16 سم [رشت و همدان: ف: -1104]
خط: نسخ، کا: سبط الشهيد، محمد بن حسن، تا: سه شنبه 12 ربیع الثاني 1000ق؛ 178، 23 سطر، اندازه: 23×15/5 سم [ف: -75]
آغاز: بسمله قال قدس الله روحه المقصد الثامن في الاجماع و فیه مباحث الأول في تحققه ... اقول الكلام في الاجماع تارة في مهیته؛ انجام: برابر
ج2؛ خط: نسخ، کا: حاج علاء الدين بن حاجی ناصر الدين بن ابراهیم بغدادی، تا: قرن 11؛ تملک: فخرالدین احمد خان پدر کاتب با مهر «فخرالدین احمد خان 1108» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 157گ، 17سطر، اندازه: 12× 17/5 سم [اهدائی رهبر: 11-514]
آغاز: برابر
انجام: لیس الا التعريف منه ما تواتر و اشتهر و استفاض دون ماهوا جادو الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با امضاء - س م س، «محمد علی عفی عنه»؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 20 سطر (19/5×9/5)، اندازه: 25×15سم [ف: 4-1936]
آغاز: برابر؛ انجام: لان المكلف یمکنه الانفكاك عنهما اجمع و فیه نظر فان التكليف انما هو مایحکم بتعیین. تا مبحث مکلف را دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ بدون نقطه؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×9)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 3-1267]
انجام: البحث الثالث في انه هل هو حجة ام لا، اختلف الناس في ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد جعفر بن ملاعبدالرحیم قزوینی به تاریخ غره صفر 1278، محمد حسین نیشابوری به تاریخ 1300؛ جلد: تیماج سبز، 126 گی، 24 سطر، اندازه: 24×19سم [ف: -26]
آغاز: برابر؛ انجام فجوزه جماعة من الأشاعرة والحنفية مطلقا و ... آخرون فقال السيد المرتضي وابو الحسين الكوفي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از «جم»، با علامت بلاغ؛ تملک: مفید بن احمد طهرانی؛ 153گ، 27 سطر، اندازه: 25×13سم [ف مخ: 2-551]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 400گ، اندازه: 24/9×16/5 سم [ف]
آغاز برگهای اضافی اول نسخه: الا انه ثبت النقيض فان ذکره باصله فهو القلب و قد تقدم؛ انجام: و اما الثالث و هو ان علیه دلیلا قطعیا و هو مذهب جماعة منهم لکنهم اختلفوا في موضعین ...... فذهب بشر المريسي الى استحقاقه الاثم و نفاه الباقون و الحق من هذه المذاهب مختار المصنف و هو أن الله تعالی في کل واقعه حکما معینا وأن علیه دلیلا ظاهر افمن اخظأ بعده (کلمه اخیر راده ص بعد است که در نسخه نیست). پایان: (گ 4): فان الطعم علته مستقله بظاهر ... المذكور اذ تعلیق الحكم علی الوصف مشعر
کلمه اخیر راده ص بعد صفحه ای است که در نسخه نیست).
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ افتادگی: آغاز و انجام (مقصد اول و چند سطر از مقصد دوم و نیز قسمتی از مقصد پانزده - اجتهاد و تقلید از نسخه ساقط شده)؛ در آغاز نسخه دو برگ مربوط به مباحث قیاس است و به این کتاب ربطی ندارد، شرح تهذیب عمیدی از برگ 3 و با عبارت متن تهذیب درباره وضع آغاز شده، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 646ص، 19سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 7-151]
آغاز نبر ابر انجام: احدهما یوجب علیه الرجوع الى فتوی العلماء و الآخر. ج 1 و 2، از آغاز جلد اول تا اواخر جواز تقلید عامی از مجتهد در فروع از جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: تاج الدين محمود؛ واقف: محمد باقر
مدرس، 1176ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 342گ، 21سطر (6/5×15)، اندازه: 11×22/5سم [ف: -287]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 12/5 × 24/5 سم [نسخه پژوهی: 2-178]
انجام: فلا یصح نکاحها بخلاف ما لو زوجت نفسها بغیر كفؤ لأن تزوجها نفسها من غیر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ نشانی عاریت ابوالقاسم بن علی حسینی به تاریخ دوم ذیحجه 1230 از میرزا محمد رضا با مهر «المتوكل علی الله ابوالقاسم الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 305گ، 24 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 5-277]
خط: نسخ، کا: احمد بن شکر الله، تا: قرن 11؛ تملک: محمد امین پسر حاجی محمد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 278 گ، 21 سطر (16/5×9)، اندازه: 25×17سم [ف: -679]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، 269گ، 23 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: -94]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 9تا 11؛ افتادگی: وسط؛ به خطوط مختلف نوشته شده، قسمتی از آن در قرن 9 و 10 و بخشی دیگر در قرن 11 کتابت شده و صفحه اول جدیدتر است؛ واقف: جواد مؤذني، 1339/6/26؛ جلد: تیماج، 244گ، 22 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 2-634]
از نیمه نخستین کتاب؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12گ (17ر-28پ)، 28سطر (18/5×9)، اندازه: 23/5×13سم [ف: 10-1997]
آغاز: برابر؛ انجام: المستدل کون الوصف الذي علل به و قد اختلف فیه ... قوم.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 234 گ، 25سطر (15×7)، اندازه: 24×12سم [ف: 9-355]
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ پشت برگ اول گویا صفحه آخر مجموعه مکاتیبی است شامل یک نامه و بقیه نامهای دیگر، بقیه نامه با نام «خدام محسن الممالك خواجه نظام الدين احمد خاتمه یافته و نامه دیگر چین آغاز می گردد: «شیخ ضیاء الله نوشته شیخ زبان دان ضیاالله دوستدارنده خردمندان و ستاینده دانشوران و گماشته ایزد منان و برداشته حضرت سبحان در حرکات و سکنات جسمانی و روحانی رضای پروردگار خود منظور داشته ...» و در پایان نامه آمده «در غره ربیع سنه 996 از لاهور»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 248گ، 27 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [نشریه: 13- 150]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: زین العابدين بن حسن حسینی نجفی؛ جلد: تیماج، 206گ، اندازه: 24×18سم [ف: 6-142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ به ضبط آخر نسخه تاریخ تأليف و مؤلف: «فرغ من تسویده العبد الفقير إلى الله تعالی عبدالله بن محمد بن علی بن محمد بن احمد بن علی بن الاعرج الحسيني في ظهر نهار یوم الاربعاء خامس عشر من شهر رجب الأصب المبارك من سنة اربعین و سبعمائه»، محشی؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ 355 گ، ابعاد متن: 12×17، اندازه: 19×18 سم [ف: 16-491]
آغاز: و فوائد القيود ظاهرة اقال قوله بل المراد النسبة التامة لا یصح علی مذهب الأشاعرة لان الحكم عندهم خطاب
خط: نسخ، کا: جزایری عمروی، ابراهیم بن خمیس، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: آية الله صادقی؛ 372 گ، 25 سطر، اندازه: 29×17سم [ف: 3-694]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 209 گ، 21 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 1-195]
068 شیراز؛ ثامنی، محمد رضا؛ شماره نسخه: 64
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ قطع: پالتویی [اوراق عتیق: 1-275]
خط: نسخ، کا: میرم بن روح الله، تا: 1009ق [ف: -93]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالحسین، تا: سه شنبه 23 رمضان 1012ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 217گ، 25 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 2-55]
کا: محمد بن عبدالحسین، تا: سه شنبه 23 رمضان 1012 ق [اندیشه حوزه: س 2، ش 7-213]
آغاز و انجام: برابر
ج 1 و 2؛ خط: نسخ تحریری، کا: عبدالنبی بن فیاض بن شهاب بن احمد آل بشری جوازری حکیمی (بنی حکیم)، تا: 7 ذیحجه 1017ق، جا: حویزه (مدرسه شیخ محمد بن نصار)؛
مصحح، دارای بلاغ؛ ضمیمه: مذیل است به یک صفحه رساله ای کوتاه در «احکام الصوم» تأليف «عز الدين عبدالله بن حسین تستری شوشتری اصفهانی» (-1021ق)، این رساله ضمیمه در اواسط رجب 1018 در اصفهان تأليف شده است و احتمالا همان رساله «تطوع الصوم لمن علیه فريضة» وی مذکور در الذريعه (149/11) باشد، این رساله به خط نسخ مورب در 23 سطر توسط عبدالنبی بن فیاض جوازری در رجب 1018 (در حیات مؤلف) کتابت شده، آغاز ضمیمه: «هذه نبذة مما یتعلق باحکام الصوم من مختارات ... الملا عبدالله سلمه الله تع و ابقاه. بسمله. حمدله. صلاة. اما بعد فیقول المذنب المحتاج الى رحمة الله عبدالله الشوشتري ان الصوم لما کان عبارة عن الكف عن امور مخصوصة. انجام ضمیمه: «إن قلنا بوجوب ... القضاء عنهما علی الولى وقع الفراغ من تسویدها علی ید مؤلفها المذنب عبدالله في اواسط شهر رجب المرجب سنة ثمان و عشرة و الف و کان ذلك فی بلدة الأصفهان حرسها الله ...» «دو نسخه از این رساله پیشتر در فنخا با عنوان الصوميه» معرفی شده است؛ تملک: حسین بن علی بن سیف جزایری بحرانی، آقا سید احمد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 جلد: تیماج ، 166گ، 26 سطر، اندازه: 21× 30/5 سم [اهدائی رهبر: 512-11]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 96
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن هداية حلی، تا: اواسط رجب 1020ق؛مصحح؛ جلد: تیماج، 199گ، 25 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد مومن بن عبدالرضا بفروئی موسوی، تا: 29 ربیع الثاني 1023ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 196گ، 20سطر، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 16-488]
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن موسوی خطیب، تا: 1023ق؛ در 1062 از محمد رفیع موسوی به پسر او و پس از مرگش در 1067 به برادرش محمد مطیع رسیده است چنان که خود محمد مومن همه اینها را گواهی نوشته؛ قطع: رحلی [نشریه: 5-609]
خط: نسخ، کا: سید محمد مومن موسوی، تا: ربیع الاول 1023ق [نشریه: 5-609]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قبل از 1024ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد زمان بن اسماعیل حسینی اعرجی سمنانی، 1024 ق، جلد: تیماج، 276، 23 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 16-491]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر شریف بن میرزا علی، تا: 1026ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 225 گ، 19-21 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 3-1358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن قاسم الحسيني تونی، تا: دهه اول شعبان 1027ق؛ محشی؛ واقف: حاج احمد آقا فاضل، اسفند 1365؛ جلد: مقوا، 238گ، 21 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 16- 488]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابن قنبر علی محمد، تا: 1028ق؛ مصحح، محشی با نشانهای «سید حسین حسینی ارغندی»، «ی»، «جواد»، لطفعلی»، «صدر الافاضل»؛ تملک: اسحاق بن ابراهیم ابن افضل حسینی؛ مهر: «هو العلي الاعلي»؛ به گفته صدر الأفاضل متعلق به مجد العلما ملقب به عین القضاة است؛ کاغذ: اصفهانی، 344گ، 21سطر (8×15/5)، اندازه: 14× 24/5 سم [ف: 11-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید عبدالهادی حسینی دلیجانی، تا: سه شنبه 13 رجب 1031ق، مصحح، محشی با نشان «هادی» و «12» و «جع»، با نشان «بلغت الى ههنا» مقابله گردیده؛ 92گ، 20 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 35-422]
آغاز برابر؛ انجام: و قد تقدم البحث في ذلك و جوابه جواب المعارضة في الاصل و المعارضة في الفرع و قد عرفته و يأتي الاعتراضات و اجوبتها فقدمت و حیث انتهی کلام المصنف قدس روحه الى هنا فلنقطع
خط: نسخ، کا: سلطان محمد بن شاه قطب الدين التوني، تا: شنبه دهه دوم ربیع الاول 1031ق؛ محشی به امضاء «علی بن ابراهیم عفی عنهما»؛ جلد: مقوایی، 215گ، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 1-140]
خط: نسخ، کا: تونی، محمد بن محمد زمان، تا: 1032ق [ف: -93]
بی کا، تا: 1033ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 224گ، اندازه: 14/5 × 21سم [رایانه]
آغاز: المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد و المقدمات؛ انجام: لا انقطاع لها ولا انقضاء
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حاجی محمد بشرویی، تا: ربیع الثاني 1036ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ جلد: مقوا، 214گ، 26 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 16-493]
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 172
همان نسخه بالا [تراثنا: س ش 2-89]
آغاز و انجام: برابر
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد مومن نیشابوری مشهدی، تا: دوشنبه 15 ربیع الاول 1041ق؛ مصحح، تملک: علامه حاج میرزا محمود طباطبایی بروجردی صاحب مواهب السنيه در 1256ق با مهر «محمود الطباطبايي 1256» (بیضی)، مصطفی صفائی خوانساری در رجب 1367؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 239 گ، 20 سطر، اندازه: 12× 19/5 سم [اهدائی رهبر: 11 -513]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1172
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد سعید بن محمد مؤمن، تا: 14 ذیحجه 1044ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ مهر: «عبده محمد کاظم 1095» (بیضوی)، «محمد علی بن سعید العلماء» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 346گ، 17سطر (13/5×7/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 1-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن فولاد طهرانی، تا: رجب 1049ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: عبدالله خادم، 1078ق؛ جلد: تیماج، 269گ، اندازه: 25×15سم [ف: 16-489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: صفاهانی، محمد باقر بن محمد رضا، تا: محرم 1049ق؛ افتادگی: آغاز (بعد از برگ اول حدود 6 برگ ناقص)؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ جلد: تیماج، 280گ، 23 سطر، اندازه: 21/5 ×25سم [ف: 16-490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: (محمد بن جعفر جعفری) کمرئیی، تا: 20 رجب 1051ق؛ محشی از میر سید شریف و دیگران؛ واقف: حاج میرزا موسی خان، 1262 ق؛ جلد: میشن، 232 گ، 25 سطر، اندازه: 25×12/5 سم [ف: 16-490]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا از 1051ق؛ 255گ، 22 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 1-283]
خط: نسخ، کا: کلب علی، تا: 5 ربیع الثاني 1056ق، برای میرزا محمد حسن بن ابی الحسين؛ تملک: محمد باقر حسینی؛ مهر: شیخ العراقين؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 263گ، 23 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: -94]
آغاز برابر؛ انجام: فلان کل واحد من الجزئين اعم من نقیض الاخر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قبل از 1056ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 180 گ، 23 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 16-495]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20شعبان 1057ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد شریف بن ملا عبدالله؛ جلد: تیماج مذهب، 285گ، اندازه: 22×12سم [ف: -158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم بن حاجی ... ؟ (پاک شده است)، تا: 1058ق؛ مصحح، تملک: محمد حسین رضوی با تاریخ 1238 ق با مهر عبده الراجي محمد حسین الرضوي» (چهار گوش)؛ واقف: محمد حسین رضوی؛ جلد: تیماج، 213گ، 21سطر (17×6)، اندازه: 12/5 × 23/5 سم [ف: -453]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن سلطان محمد مازندرانی، تا: 1059ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 297گ، 23 سطر، اندازه: 26×13/5 سم [ف مخ]
خط: نسخ خوب، کا: محمد مهدی بن محمد تقی، تا: 4 ربیع الثاني 1070ق؛ 322گ، 23 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 1- 206]
بی کا، تا: 1071ق [نشریه: 7-542]
با حواشی صدر و بدخشی؛ کا: عبد الله بن نعمة الله جزایری، تا: 1084 ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبادالله حسن رضا راعی مشهدی، تا: جمعه 9 جمادی الثاني 1089ق، جا: اصفهان مدرسه شفیعیه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 167گ، 24 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 8-4685]
خط: نسخ، بی کا، تا: بخش اول بتاریخ 1090 و بخش دوم شوال 1267؛ 234 گ، اندازه: 26×14 سم [ف: -29]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زکی بن جلال الدين رضوی، تا: جمادی الثاني 1090 ق، به امر سید امیر محمد معصوم؛ مصحح، کاغذ اصفهانی، جلد: تیماج، 192 گ، 21 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 3-851]
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ 317گ، 17 سطر، اندازه: 29×17سم [ف: 2-375]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 263گ، 21سطر (16×9/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 8-248]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 136گ، 31سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 27-35]
آغاز: الجنان مکانه قد صنف في هذا العلم کتبا كثيرة مختصرات و مطولات ... فوضعت هذا الكتاب المسمى بمنية اللبيب؛ انجام: برابر
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (یک برگ از مقدمه)؛ مهر: «علی بن صفدر الموسوي 1246» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 198گ، 23 سطر، اندازه: 22×15سم [اهدائی رهبر: 11-514]
آغاز برابر؛ انجام: المستغني عن الشيء بمنع أن یکون معطلا بانما ج 1 و 2، موجودی آن تا مقصد دهم در قیاس (الفصل الثالث في مبطلات العلة) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 212 گ، 23 سطر، اندازه: 13×26/5 سم [اهدائی رهبر: 11-515]
آغاز: نور رمسه وانار برهانه واعلی شأنه ورفع في الجنان مقامه و مکانه قد صنف في هذا العلم کتب كثيرة مختصر ... و کان اقلها حجما واکثرها علما واحسنها ترتیبا؛ انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 359گ، 20 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8-4685]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 305گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 172گ، 25 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: -94]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن شرف الدين حسین خبوشانی، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ کتابت بسمله به شکل مرغ به خط ابوطالب بن رضا اردوبادی به سال 1229ق؛ تملک: عبدالله بن رضا اردوبادی به سال 1226ق؛ وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ مهر: محمد بن قاسم الحسيني» (مربع) مورخ 1254؛ جلد: تیماج، 262گ، 21 سطر، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [اوراق عتیق: 1-184]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «مح ع ل عفی عنه»؛ 144گ، 21 سطر (13/5×8/5)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: -680]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: فاضل تونی با مهر «العبد الضعيف محمود الشريف»؛ جلد: تیماج، 371گ، 12 سطر (17×12)، اندازه: 19×28سم [ف: -679]
آغاز: برابر
ج 1 و 2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 11 ذیحجه 1108ق، جا: کابل؛ مجدول، مصحح، محشی از جمال الدين جرجانی، ملا محمد صالح مازندرانی و ... اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 226گ، 23 سطر، اندازه: 31×27سم [اهدائی رهبر: 513-11]
خط: نسخ، کا: بهبهانی، شمسا بن عبدالله، تا: ذیقعده 1128ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20 سطر (17×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 16-352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاج محمد حسن اردکانی، تا: 1132ق؛ 176گ، 24 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 6-88]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه دهه دوم جمادی الاول 1190ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1367]
بخش نخستین کتاب، از آغاز کتاب تا مبحث تخصیص کتاب به خبر واحد؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 354ص، 18 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9-146]
جزو یکم و پاره ای از جزو دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 30 سطر (21×12) [ف: 805]
آغاز: في الله حسن التوفيق والهداية الى سواء الطريق و هو حسبنا و نعم الوكيل قال المصنف قدس سره بعد الخطبة رتبت هذا الكتاب علی مقاصد الخ القول المقاصد جمع مقصد وهو موضع
القصد؛ انجام: الثامن القدح في مناسبة الوصف المعلل به الحكم وذلك مما یلزم من ترتب الحكم علی واقعة تحصیلا للمصلحة المطلوبة وجود مفسدة مساوية
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 188 گ، 19-27 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4685]
آغاز: برابر
از اول تا مبحث قیاس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 211گ، 18-19 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 8-4685]
آغاز: قال الفصل الخامس في المترادف و وقوعه في مثل اسد؛ انجام: الابيض جسم و هو کلام مفید وفاق
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: قل للمؤمنين یغضوا من أبصارهم قبل المانع من اندراج العبيد في
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 174گ، 17 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8-4685]
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 262گ، 19 سطر، اندازه: 21×15/2 سم [ف: 1- 129]
آغاز: ولیس حکما شرعیا اتفاقا فزاد بعض المتاخرين في الحد المذكور لدفع هذا النقيض قوله بالاقتضاء والتخییر و الاقتضاء هوالطلب؛ انجام: ولیس هو المدعى ولا ملزومه واعلم أن الوجه الثالث علی تقدیر صحته انما یدل علی ان الخبر المعلق علی الشرط عدم عند عدمه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 65گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4686]
انجام: و الاشارة هنا كالعبارة في وجوب العمل بالخبر ولایجوز أن یقول حدثنی ولا اخبرنی ولا سمعته ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 209گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: -31]
آغاز: اللهم انی احمد کی حمدة لایقدر حصره قدره ولاینسی ذکره؛ انجام: و موافقة الامر العمل بمقتضاه فیضا دها ترکالعمل بمقتضاها والامر بالحذر عن العذاب انما یحسن.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با حواشی از سید عبدالحسین به خط خودش؛ 41گ (50-90)، 29 سطر، اندازه: 16/5 ×22سم [اوراق عتیق: 1-106]
آغاز برابر؛ انجام: مع امکان الجمع بینهما مع اولوية التخصيص علی النسخ هذا اذا کان الفصل ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 124گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف مخ: -232]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: اردبیل؛ مصحح، جلد: تیماج، 409گ، 21 سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 551-2]
آغاز برابر، انجام: في ظنه لا في نفس الامر و لیکن هذا آخر الجزء الأول من شرح التهذيب و یتلوه ... المقصد الثامن في الاجماع.
جلد اول و از ابتدا تا اجماع که از ادله عقلیه است را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مشمع، 18 سطر (14×9)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4-2095]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13، جلد: تیماج، 17 سطر (10/5 × 14/5)، اندازه: 22×17سم [ف: 4-1978]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر مازندرانی، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 191گ، 27 سطر، اندازه: 22/6×17 سم [ف: 16-492]
آغاز: فان السامع یلزمه العمل بهذا الخبر ولا یسوغ للراوی؛ انجام: برابر
از مقصد هشتم (مبحث اخبار) تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 66گ، 21 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 16-495]
آغاز: برابر؛ انجام: فمنهم من رده بناء منه علی انه لایمتنع القليل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ تملک: محمد حسین حسینی، نظام الدين بن شیخ احمد، قاسم بن جعفر، محمد علی به تاریخ 1219؛ جلد: تیماج، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [ف: 1-47]
خط: نستعلیق و متن کتاب نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 191گ، 21 سطر، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 1-241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12-13؛ جلد: تیماج، 275گ، 20 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 21-354]
آغاز: و الفاسدة لصحة تقسیمها اليها اعم منهما؛ انجام: للمکلف ان اخترت الامر الفلاني فافعله و ان لم تختره فلا تغفله کان ذلك عین از مقصد سوم (عام و خاص) تا اواخر مقصد دوازدهم به ضبط
این [نسخه] (اجتهاد)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12 و 13، 151گ، اندازه: 19/6×11/6 سم [ف: 16-496]
آغاز: عند قیام مقتضیه قلت ان تارك المامور به قد وجد في حقه ما تقتضی نزول العذاب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن عبدالحی حسینی، تا: شنبه 29 ربیع الاول1203ق؛ افتادگی: آغاز؛ 132، 27 سطر، اندازه: 22×17سم [اوراق عتیق: 1-96]
خط: نسخ، کا: میرزا بن محمد علی کزازی، تا: 1216ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن محمد حسین کرهرودی، تا: 1218ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 159ص، 23 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1-590]
بی کا، تا: جمعه 26 ذیقعده 1218 ق [ف: -40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامعلی بن خداداد بلوج اصفهانی، تا: سه شنبه 2 ذیحجه 1221ق؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 310گ، اندازه: 20×15سم [ف: 6-88]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن احمد بن زین الدين (پسر شیخ احسائی)، تا: 1221ق؛ با اجازه ای گویا به خط کاتب مذکور به این شرح: «عن والدی العلامة دام ظله عن السيد المحقق السيد محمد بن السيد مرتضی بن السيد محمد المدعو بالسید محمد الطباطبائي قدس لطیفه عن شیخه الأكمل الآقا باقر عن والده محمد اکمل عن عدة من المشايخ منهم الشيخ محمد بن آقا حسین الخونساري عن محمد تقی المجلسي ... «سلسله اجازه تا کلینی نقل شده و ما جهت اختصار نقل نکردیم»؛ 225گ، 27 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: کریم بن محمد باقر، تا: 1223ق، جا: اصفهان مدرسه شاهزاده؛ دارای وقف نامه در سال 1308 ق به خط مرحوم حاجی حسین علی؛ جلد: ساغری مذهب، 290گ، 18سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 28-231]
خط: نسخ، کا: محمد علی شریف نجفی، تا: دوشنبه 14 شعبان 1224ق؛ کاتب اهل دانش بوده و در ص 322 حاشیه ای با امضاء «للمحرره محمد علی» از او؛ مهر: «عبده محمد علی شریف نجفی» (چهار گوش)، «محمد الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 650ص، 19 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 9-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 29 ربیع 1225ق؛ جلد: تیماج مذهب، 196 گ، 22سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 8-4684]
آغاز و انجام: برابر
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 22 ربیع الثاني 1226ق؛ مهر: «عبده الراحي عبدالغنی 1288» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 200گ، 25 سطر، اندازه: 13/5 ×20/5 سم [اهدائی رهبر: 11 -513]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 674
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1226ق، جا: اصفهان؛ مهر: «عبده ابوالحسن بن محمد علی الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 190گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 1-231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1226ق، نو نویس حسن بن مهر علی اصفهانی، نونویسی وربیع الاول 1226ق؛ مصحح؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1339/8/25؛ جلد: تیماج، 274گ، 26 سطر، اندازه: 13/5× 25/5 سم [ف: 2-635]
آغاز: اللبيب في شرح التهذيب راجية من الله التوفيق؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد امین فال اسیری، تا: چهارشنبه 18 ربیع الاول 1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 234 گ، 22 سطر، اندازه: 31×14سم [ف: 16-494]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1227ق؛ جلد: تیماج، 183 گ، 27سطر (10/5 ×15)، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 8-158]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 21 ربیع الاول 1227ق؛ قطع: ربعی [چند نسخه ف: -210]
خط: نسخ، کا: چنگانی اصفهانی، حسین بن حیدر، تا: 1228ق؛ 207گ، 23سطر (21×13)، اندازه: 21×30سم [ف: -488]
خط: نسخ، کا: الله یار بن ملا امام وردی مشکینی، تا: 1230ق؛ 200گ، 27 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-283]
آغاز: السابع القياس عند نا لیس بحجة علی ما یاتی فلا یکون مخصصا تعم لونص فیه علی العلمة فالا قوی؛ انجام: قلت تعیین ارادة ظاهره موقوف علی کونه صادرا عن الشارع و هو ظنی و الموقوف علی الظني لا یکون قطعیا قال رحمه الله البحث خط: نسخ، کا: عبد العظيم فرزند ملا اسماعیل شماعی، تا: 10 رجب 1230ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ گویا این نسخه با نسخه 2716 در یک جلد قرار داشته و هنگام صحافی آن را در دو جلد گذارده اند؛ تملک: محمد آل بحر العلوم طباطبائی؛ اهدایی: آقای حائری زاده؛ جلد: تیماج مذهب، 182ص، 364 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 9-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد صادق، تا: 1230ق؛ واقف: سپهسالار؛ 309ص، 15 سطر، اندازه: 21/5×15سم [ف: 1-590]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد صادق طالخانچه، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1231ق؛ 224گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6-88]
خط: نسخ، کا: اسدالله بن محمدهادی فرزیابی (از محال جابلق)، تا: یک شنبه 21 ذیقعده 1231ق؛ 184گ، 28 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-283]
آغاز: و هو حسبنا و نعم الوكيل قال قدس الله خطبة و رتبت هذا الكتاب علی مقاصد؛ انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: موسی خماسی، تا: 10 ربیع الاول 1231ق، جا: نجف اشرف، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 250گ، 23 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: -307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ عیسی نجفی، تا: 1231ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاج علیرضا وحاج یوسف پسران حاج احمد بزاز قزوینی با تولیت حاج عبدالوهاب قزوینی، 1237ق؛ جلد: تیماج، 215گ، 22سطر [ف: 1-278]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد علی، تا: شعبان 1231ق؛ 248گ، 18سطر (13/5×8/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 8-682]
خط: نسخ، کا: مهدی مکتب دار اصفهانی، تا: 19 رمضان 1231ق؛ مصحح؛ تملک: سید حسین العواني؛ جلد: مقوایی، 223گ، 23 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 4-339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 29 صفر 1232ق؛ مصحح، محشی؛ این نسخه را زمانی جعفر بن سید احمد خراسان از شیخ قاسم به امانت دریافت نموده؛ تملک: حبیب الله قزوینی؛ جلد: تیماج، 240گ، 26 - 34سطر (16×9)، اندازه: 20×12سم [ف: 32-189]
هر دو جلد؛ خط: نسخ، کا: حسینی گیلانی، این عسکر، تا: 15 رمضان 1233ق، جا: نجف اشرف؛ واقف: بانو فضه خانم، 1290ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22سطر (16×8)، اندازه: 22/5×13/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -41]
آغاز: بسمله، فهرست کتاب تهذیب بان یجعل الصاد عباره عن المقصد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا سعید بن علی احمد تولمی، تا: 1233ق، جا: تولم رشت؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ جلد: تیماج مذهب، 264گ، 19 سطر (15×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7-172]
خط: نسخ، کا: نجفی، عباس بن یاسین، تا: جمعه 2 رجب 1233ق؛ جلد: تیماج، 293گ، 19سطر (21/5×9/5)، اندازه: 16×22/5سم [ف: -488]
انجام: و آله الائمة الاصفياء.
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 ذیحجه 1233ق؛ واقف: حاج، ربیع الاول 1261؛ 156گ، 30سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 6-88]
دیباچه را ندارد؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن سید عباس بن یوسف بن عبدالله حسینی، تا: جمعه 13 ربیع الاول 1234ق؛ جلد: تیماج، 232گ، اندازه: 25×15سم [ف: 5-682]
بی کا، تا: 1234ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21×15سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خراسانی کد کنی، تا: 1234ق؛ تملک: ابوطالب همدانی در جمادی الاول 1251 با مهر «عبده الراجي الى الله ابوطالب 1251» (بیضی)، محمد علی بن محمد حائری (؟) در ذیقعده 1243 در اصفهان با مهر «محمد علی بن محمد ... » (بیضی)، مصطفی صفایی خوانساری در قم؛ مهر: «یا هادی المضلين 1230» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 214گ، 23 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 11-513]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1050
همان نسخه بالا[اهدائی ف: -241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد تقی بروجردی، تا: 1234ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: مقوا، 252گ، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 16-492]
آغاز: ... لا ینقضی ایده اشهد ان ... در تیاب صلی ولی سید الرسلين ... اصول فقه و صرف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مشهور بجان محمد، تا: پنج شنبه 7 جمادی الاول 1234ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: میرزا ابوالقاسم ابن سید احمد؛ مهر: «خدا از تو راضی شود، شفیعت حضرت مرتضی، محمدرضا» (چهار گوش)، «وقف کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم اراک»؛ جلد: تیماج، 181 گ، 21 سطر، اندازه: 20×15 سم [دو کتابخانه اراک: 106]
آغاز: الاكثر و اثبته قوم و توقف آخرون اما المنكرون فاحتجوا علی ذلك بوجهین؛ انجام: برابر
از مطلب هفتم (مبحث نسخ) تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: شریف بن محمد صادق، تا: 1236ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: میشن، 94گ، 20 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 16-494]
15/80 آغاز: من توابع الوجوب کما تقدم في خصال الكفارة المخيره وعلی التقديرين فالجمع بین ذلك ... قال البحث الثاني في الواجب الموسع الى آخره اقول؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم قهپائی، تا: پنج شنبه 10 جمادی الأول 1236ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 168گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4685]
بی کا، تا: سلخ رمضان 1237 ق [تراثنا: س 18ش 1 و 2-244]
کا: محمد شریف بن محمد علی، تا: 1237 ق [ف: -252]
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ رمضان 1238ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 230 گ، 19 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5-62]
خط: نسخ جلی، کا: علی محمد بروجردی، تا: 1239ق؛ از موقوفات شهید؛ مهر: «اللهم صل علی محمد وآل محمد» (بیضوی)، «المتوكل علی الله عبده محمد مهدی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: -93]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر خط: نسخ و نستعلیق، کا: باقر بن محمد ابراهیم، تا: 5 ذیقعده 1240ق؛ جلد: تیماج مذهب، 210 گ، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4684]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خراسانی ساکن زنجان، تا: سه شنبه 13 محرم 1240ق؛ ابیاتی از مولانا محمد اسماعیل اصفهانی؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آله محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 235 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-189]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد رضا تبریزی، تا: 2 رجب 1240ق؛ 203گ، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-511]
خط: نسخ، کا: حسینی دهکردی، محمد جعفر بن محمد مهدی تا: جمعه 20شعبان 1240ق؛ جلد: تیماج، 178گ، 23 سطر (19×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 17-496]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد الصمد بن محمد جعفر اردبیلی، تا: 1244ق؛ 220گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-283]
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا، تا: صفر 1245ق، جا: مشهد رضوی؛ 23 سطر (16×10)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: -238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: فتحعلی بن اسمعیل بن فتح الله بنعبدالله پنجمین نسخه منية البيب (که کتابت کرده)، تا: 28 صفر 1245ق؛ جلد: تیماج، 275 گ، 24 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2179]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1245 ق [ نشریه: 7-701]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 284گ، 19سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1583]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 رجب 1246ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1367]
خط: نستعلیق، کا: ملک محمد بن محمد حسن اصفهانی، تا: یک شنبه 15 شعبان 1248 ق [ف: 3-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 18 ربیع الاول 1248ق، حسب فرمایش صاحبی آقا میرزا احمد؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 242گ، 20 سطر (18×9)، اندازه: 28×18سم [ف: -114]
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی شماره نسخه: 32
خط: نسخ، کا: موسی بن راش بن حاجی احمود حسیناوی جزائری نجفی، تا: یک شنبه 6 جمادی الثاني 1249 ق ( پایان جزء اول)، محسن نجل شیخ علی منصوری جزائری، جمعه 24 ذیحجه 1255 (پایان کتاب)؛ 261 گ، اندازه: 21×15سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نصیر ابن علی، تا: 1252ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 484ص، 23-24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 7-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد نصیر بن علی، تا: 1252ق؛ جلد: مقوایی، 406ص، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 7-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جبر بن حسین حمیدی ربیعی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 20 رجب 1255ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 217گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 25-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخعلی بن اسماعیل ناطری کلارستاقی، تا: 25 ذیحجه 1257ق؛ واقف: علی بن اسماعیل ناطری، 1263؛ 186گ، 23 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: -162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا 1266ق؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، 246گ، 21سطر (18×11/5)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 13-405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن رمضان طالقانی الاصل قزوینی المسكن، تا: 1272ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 159ص (6-164)، 11سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 13 ربیع الثاني 1279ق؛ جلد: تیماج مذهب، 216 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4684]
انجام: تعبیر لفظه وهکذا الشاهد والمترجم یوصف کل منهما بانه مود کما سمعه فان خالف لفظ الشاهد لفظ المشهود
خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 207 ص، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1-591]
آغاز برابر؛ انجام: ونقل الفقيه الى الافقه لیستفید من اللفظ مالا یستفیده الفقيه لانه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: سپهسالار، 1298ق؛ جلد: چرمی روغنی، 212 گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 ×21/5سم [ف: 1-591]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 188 گ، 25 سطر، اندازه: 23×15سم [ف مخ: 5-2178]
آغاز: ولانه معلوم بالضرورة للعقلاء ولانه دافع للخوف احتجت الأشاعرة بان الوجوب لالفائدة عبث والفائدة ان کانت عاجلة فهی ممتنعة؛ انجام: وان لم یصرح ؟ لم یجب بان یقول هذا الوصف قد؟ انه لابد من ادراجه في التعليل لما ذکرت من الدليل فان کان عن متحقق في الفرع
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 234 گ، 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5-2179]
آغاز تلزم اجتماع المتنافيين وانه محال ولان التركهنا واجب فلو کان الفعل واجب ایضا لزم تکلیف ما لایطاق ویمنع شمول الآية؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک علی بن علی افضل، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 123 گ، 21 سطر، اندازه: 26×20 سم [ف مخ: 5-2179]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني ککون لفظ الحمل موضوعة للسحاب و لفظ الحاجة للشجره الصغيره و اما المركب من العقل و النقل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 23گ (259پ -281پ)، 24 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده ... الموسوي 1272» (بیضوی)؛ واقف: حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج مذهب، 258 گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2179]
آغاز: برابر
تنها چند برگ از ابتدا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 16گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 169]
از اول کتاب تا آخر مرجحات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا عبدالله خویی، 1247؛ جلد: تیماج مذهب،
23 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 199]
آغاز برابر؛ انجام: حدثنی او اخبرنی فلان او سمعت فلانا ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: ... قدره ولا ینسی ذکره ولا یطوی ... و کان أقلها حجما و اکثرها علما و احسنها تر تیبا و نظما کتابه المسمى بتهذیب الاصول، فانه قد اشتمل علی الحاصل من المحصول
خط: تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 196گ، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4686]
انجام: و آله الائمة الاصفياء.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب 337گ، 17سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 6-88]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 38 (1-38)، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3-82]
بی کا، بی تا[ف: -93]
بی کا، بی تا؛ یادداشت به خطی بسیار جدید بر برگ نخست آن: کتاب شرح عمیدی که سید محمد صاحب مدارک الاحكام در نزد مولانا احمد اردبیلی خوانده و حواشی بخط شریف خود نوشته ... و یک حاشیه طولانی بخط شریف مولانا احمد نیز در این کتاب نوشته شده چنانچه جناب سید مذکور در کنار حاشیه مزبور اشاره نموده که بخط شیخنا و مولانا احمد اردبیلی است»، و با این یادداشت: «انتقلت هذه النسخة الشريفة ... ولدی العزيز سید محمد وفقه الله لاعلی مدارج بالعلم و العمل و کتب الخاطي ... خوانده نمی شود»؛ نگارنده این فهرست در مطالب بالا و صحت اسناد حواشی به خط آن دو بزرگوار تردید دارد [ف: -93]
خط: نسخ، کا: عبد علی بن بحر ساکن در نجف اشرف، بی تاب افتادگی: انجام؛ 74گ، 28 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 3-6]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 250گی، 17سطر، اندازه: 21615سم [ف: 283-1]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب ناتمام؛ 96 گ، 16سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 1-283]
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام با حاشیه هایی به نشان عزیز [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله قال و رتبت هذا الكتاب علی مقاصد الأول في المقدمات ... اقول المقاصد جمع مقصد و هو موضع القصد و المقدمات جمع مقدمة؛ انجام: عما تمسك به الاولي آن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 506ص، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 50-106]
آغاز: برابر؛ انجام: فغلب علی الظن بقائه اذا لم یطر ف ما یزل ذلك الظن حق و هو عین القول بالاستصحاب و قد مضی الكلام فیه و بیان کونه. بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشتی که در آن قرار داد بین آخوند ملا باقر و آخوند ملا عبد الجواد برای کتاب نوشتن یادداشت شده؛ مهر: «هو العلي» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 160ص، 31سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 9-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 400ص، 25 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 1-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضا موسوی زنجانی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 205گ، 20 سطر (18×11)، اندازه: 19×26سم [ف: 19-366]
بی کا، بیتا [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
آغاز: الى سواء الطريق و هو حسبنا و نعم الوكيل قال المصنف؛ انجام: او ضد المستدل عن التعليل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، 159گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 5-1625]
آغاز برابر، انجام: ولا یجوز الإخلال بالجمیع و ایمها فعل کان واجب بالاصاله فانه ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی زاهدی، بی تا؛ 188 گ (1 -188)، اندازه: 17×11 سم [نشریه: 13-397]
نیمه اول کتاب و تا مبحث نسخ؛ خط: نستعلیق، کان محمد رضا، بی تا، جا: نجف اشرف؛ نسخه قدیم، مصحح؛ جلد: تیماج، 130گ، 31سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 3-157]
آغاز: النقيض و الأول هو اعتقاد الرجحان جمس للثانی اعنی الاعتقاد الراجح؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 203گ،
19سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1-130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی حسین، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 330گ، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 19×12 سم [ف: 2-147]
munyat-ul muḥtāj
بهبهانی، مهدی بن عبدالله، ق14 قمری
behbahānī, mahdī ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 1305ق
در بعضی از ادعیه و آداب شرعی و اخباری مروی از ائمه طاهرین علیهم السلام و نوادر و داستان های متفرقه و اشعاری از شاعران معروف فارسی زبان، که مؤلف آنها را در هنگام سفر و روزگار جوانی بدون ترتیب مخصوص گرد آورده و در آن تاریخ های 1305-1308 دیده می شود، گرچه پایان این کشکول تاریخ تأليف آن را 1305 ق آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10126
آغاز: الحمدلله الذي علا فقهر و قضی و قدر و هو کما قال عز من قائل و جل یمحو الله ما یشاء و یثبت و عنده ام الكتاب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 124گ، مختلف السطر (11×15/5) [ف: 26-92]
munyat-ul muḥaşşilīn
شبر، عبد الله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری
Šobbar, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 1827)
در اصول فقه، در بر گیرنده موارد اختلاف میان اخباریان و مجتهدان. با سربندهای «فصل»: الفصل الاول في حجية ظواهر الكتاب.
[الذريعه 208/23 ؛ اعلام 1389/2 ؛ طبقات 777/13 ؛ مشار، مؤلفين 963/3: نمونه]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1618-عکسی
آغاز: الحمدلله الذي اجمعت العدلية علی تقدس ذاته عن شوائب الأوهام، و نهض الكتاب ... اما بعد، فیقول اقل خلق الله ... عبدالله بن محمد رضا الحسيني الشبري ... هذا کتاب یشتمل علی مسائل صارت محلا للخلاف بین العلماء الاعلام و معركة للفضلاء؛ انجام: حق و باطل کما لایخفی. و الله العالم بالحقایق. قد تم الكتاب بعین عناية الملك الوهاب في یوم الثلث و العشرين ...
خط: ثلث، بی کا، تا: 23 ذیقعده 1213ق؛ 383ص، 21سطر (10/5 × 20/5)، اندازه: 31×21سم [عکسی ف: 1-384]
munyat-ul murtād fi dikr-i nafāt-il ijtihād = majāmi'-ul muqarribīn wa rīyād-ul muhadditīn
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
مؤلف از اعاظم اخباریین است و پنج کتاب در رد پیروان روش اجتهاد تأليف نموده است. اولین مؤلفه اش در این باب این کتاب است. کتاب شامل گفتار گروهی از فقهاء است در نقض اجتهاد و تاریخی است از روش اخباریان در استخراج احکام فرعیه از عصر ائمه اطهار تا زمان تأليف این کتاب در دیباچه سبب تأليف را چنین آورده است: «هنگامی که در مجلس شریف و محفل عالی افضل المجتهدين و قدوة الفاضلين حاضر می شدم روزی میان من و او سخن از مجتهدین و اخباری ها به میان آمد و او می گفت روش اخباریان از محدث استرابادی آغاز گشته. گفتار او را پاسخ دادم و چون نزدیک به ظهر شده بود مجلس متفرق گشت. سپس یکی از اجله برادران از من خواست کتابی تأليف نمایم که جامع باشد اقوال متقدمین و متأخرين از علماء امامیه را در نفی طریقه اجتهاد و اختیار مسلک اقتصار بر کتاب و سنت. خواهش را پذیرفتم و این کتاب را تأليف نمودم و آن را به نام «منية المرتاد» نامیدم و به لقب «مجامع المقربين و ریاض المحدثين» معنون داشتم». کتاب دارای «دیباچه» و «مقدمه» و پنج «مجمع» و «خاتمه» است: دیباچه در سبب تأليف؛ المقدمة في بیان الاجتهاد المنفى و المرضى و الفرق بینهما؛ مجمع 1. في تراجم اصحاب الائمة الطاهرين و نقل عباراتهم في نقض الاجتهاد المبتني علی التظنن و التخمين؛ مجمع 2. في تنصیصات علماء الغيبتين من الطبقة الاولى علی نفی الاجتهاد و الرأي في الاحكام و انحصار الدلائل في الكتاب و السنة؛ مجمع 3. في ذکر جماعة من الذين فاتنا ذکر هم من علماء الغيبة الصغرى و الكبرى و تنصیصات المتأخرين من الطائفة و متأخر المتأخرين؛ مجمع 4. في ذکر من فاتنا ذکره في المجامع الأول علی الوجه الاتم الأكمل؛ مجمع 5. في ذکر من شذ عنا ذکره من مشاهیر المتقدمين و المتأخرين؛ خاتمة في ذکر نبذه من تحقیقات الجاني. مؤلف کتاب را مصدر داشته به فهرست مطالب و مذیل داشته با بیاتی از قصیده رائیه شیخ درویش بن عوض حلی. کاتب آن ابیات را ننوشته است. (مهدی ولائی) آغاز : الحمدلله الذي عمر محافل القدس بالموقنین وزین مجالس الانس بالمومنین و الصلاة و السلام علی من ابتعثه و امرنا باتباعه من العالمين انجام: و هدی الى الرشاد و جزاء الله عن الاخوان خیر جزاء الصالحين المومنين.
[الذريعه 375/19]
آغاز برابر، انجام: و قال في المعتبر ایضا و اما الاجماع .. و لو حصل في اثنین لکان ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: فتحعلی بن محمد کریم خان زند، تا: 3 رجب 1225ق، جا: تهران؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6-145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مولف؛ جلد: تیماج، 228 گ، 21 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 23-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد جواد بن محمد بن زین الدين، بی تا؛ این نسخه را از نسخه اصلی رونویس کرده و نزد مؤلف خوانده و هم از او اجازه گرفته؛ 143 گ، 27 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6-88]
munyat-ul murīd fī ādāb-il mufid wa-l mustafīd
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 20 ربیع الاول 954ق
آدابی که استاد وشاگرد وهر دانشمند اسلامی و قاضی باید مراعات نمایند آنطور که از قرآن کریم و احادیث استفاده می شود در یک «مقدمه» و چهار «باب» و «خاتمه»: المقدمة: في فضل العلم من الكتاب والسنة والأثر ودلیل العقل؛ باب 1. آداب المعلم والمتعلم؛ 2. آداب الفتوى والمفتی والمستفتی؛ 3. المناظرة وشروطها وآدابها؛ 4. آداب الكتابة والکتب؛ الخاتمة: في مطالب ثلاثة مهمة. استاد دانش پژوه آورده است: پیش از شهید در میان شیعیان خواجه طوسی «آداب المتعلمين» نوشته و در میان سنیان به ویژه قاضی القضاة شیخ الاسلام بدر الدين محمد بن ابی اسحاق ابراهیم بن أبي الفضل سعدالله بن جماعه حموی شافعی پارسای محدث مفسر خطیب شاعر (639-733ق) را می توان نامبرد که « تذكرة السامع و التكلم في آداب العالم و المتعلم» را در 5 باب نگاشته و در 14 ذیحجه سال 672ق به پایانش رساند. شهید گویا این کتاب را در دست داشته و بسیاری از جاها از آن بهره برده است. تذکره و منیه از رهگذر ترتیب منطقی و بخش بندی مطلب ها بسیار پسندیده و سخنان خشک و ظاهری قابسی و زرنوجی در آنها دیده نمی شود. ایندانشمندان نیز درباره آموزش و پرورش نگارش دارند که از رهگذر تاریخ آن بسیار ارزنده است: 1. محمد بن سحنون مالکی مغربی قیروان (-265ق) در آداب المعلمين ممادون محمد بن سحنون عن ابیه» در نه بخش و بسیار کوچک که قابسی از آن بهره برده؛ 2. فقیه ابوالحسن علی بن محمد بن خلف قابسی قیروانی مالکی (324-403ق) در الرسالة المفصلة لاحوال المعلمين و المتعلمين»، این کتب چنان که از نامش پیدا است درباره آموزش کودکان و کوچک است؛ 3. ابن عبدالبر جمال الدين یوسف بن عمر قرطبی نحوی محدث (368-463ق) در «جامع بیان العلم و فضله و ما ینبغی في روایته و حمله» از این مسئله یاد نموده؛ 4. برهان الدين زرنوجی (-591ق) کتاب کوچکی دارد به نام «تعلیم المتعلم طریق التعليم» که چندان دقیق نیست و سخنان عامیانه و ظاهری در آن هست؛ 5. ابن عدیم ابو حفص کمال الدين عمر فقیه محدث حلبی (586-660ق) در «الدراري في ذکر الذراري»؛ 6. ابی الفرج زین الدين عبدالرحمن بن احمد بن رجب بغدادی دمشقی حنبلی (706-795ق) در «فضل السلف علی الخلف»؛ 7. شیخ الاسلام ابی زکریا انصاری (- 926ق) در «الؤلؤ النظيم في روم التعليم» که در آن از غزالی بهره برد؛ 8 احمد بن حجر هیتمی ( 973ق) در «تحریر المقال في آداب و احکام ما یحتاج اليه مؤدبو الأطفال»؛ 9. برهان الدين اقصرائی در «رسالة في التربية و التسليك» ؛ 10. شمس الدين انبابی در «رياضة الصبيان»؛ 11. دانشمند عارف ابن الحاج ابو عبدالله محمد بن محمد بن محمد عبدری فاسی مالکی که پس از هشتاد و اندسال در قاهره در 737 درگذشت در «مدخل الشرع الشريف علی المذهب» که در 732 به پایانش رساند از آموزش و پرورش و آموزگار و دبستان گفتگو نمود. آغاز : الحمدلله الذي علم بالقلم علم الانسان ما لم یعلم ... و بعد فان کمال الانسان بالعلم الذي یضاهی به ملائكة السماء ...
انجام: و علی هذا القدر نختم الرسالة حامدین لله مصلین علی خاتم الرسالة و علی آله ... و الحمد لله رب العالمين.
چاپ: این کتاب مکرر چاپ شده؛ مشار عربی، ص 931؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1307ق، رحلی، 81؛ بمبئی، 1301ق، رقعی، 196ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1328/1367 ش، جیبی، 249ص؛ چاپ محقق آن توسط رضا مختاری نیز انجام شده
[الذريعة 209/23؛ دنا ج10، ص 317-319 (84 نسخه)؛ مقدمة منية المريد به تصحیح رضا مختاری؛ مشار عربی، ص 931]
شرح و حواشی:
1- منية المريد في آداب المفيد و المستفيد (ترجمه)؛ نجار شوشتری، حسین بن حسن (13)
از آغاز تا امر 8 قسم 2 نوع 3 باب (برابر با ص 43 چاپ ایران) آنگاه می رسد به امر 18 قسم 3 نوع 3 باب 1 (س 14 ص 51) تا اندکی از آغاز باب 2 (س 9 ص 53) سپس اندکی از باب 4 (میانه مسئله 1 تا میانه مسئله 6 برابر با س
25 ص 68 تا س 21 ص
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، با توجه به عبارت «تمت النقيصه المحرره یوم الجمعه ...» که ظاهرا نوشته کاتب اوراق الحاقي است، به نظر می رسد که اصل نسخه به خط مؤلف (؟) باشد که به سال 954ق تأليف آن را به پایان رسانده، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 105گ، 18 سطر (14×8)، اندازه: 18/6×12/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 970ق؛ جلد: تیماج، 119ص، 13سطر، اندازه: 16×13سم [ف: 4-409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: زین العابدين بن احمد بن علی بن احمد بن جمال الدين بن تقی الدين صالح بن شرف عاملی، تا: 971ق؛ مصحح، محشی از «مصباح»، یادداشت مقابله و تصحیح: «و لقد بلغت مطالعة و تصحیحا حسب الجهد و الطاقة الا ما قصر عنه الفهم و غلب علیه الوهم و انا العبد محمد بن علی الاشحوري العاملي»، با یادداشتی از کاتب نسخه: «ابتدا في کتابتها الفقير زین العابدين الخميس من جمادی الآخر سنه احد و سبعین و تسعمائه»؛ مهر: «عبدالراجی محمد الحسيني» (بیضی)، «العبد المذنب محمد علی الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 113 گ، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [اوراق عتیق: 2-392]
خط: نسخ، کا: فضل بن عطاء الله، تا: جمادی الاول 977ق، برای برادرش شیخ خليفة بن عطاء الله؛ مقابله شده با نسخه ای که آن با نسخه اصل برابر شده بود به وسیله ابوالقاسم بن فتح الله حسینی هنگام بیرون شدن از نجف به جزائر؛ تملک: سید حسن بن سید حسین موسوی (گویا خوانساری) در 1987 در اصفهان؛ قطع: خشتی [چند نسخه ف: -195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن امیر بن عماد، تا: 986ق، جاء کربلا؛ مصحح، دوبار مقابله شده، تصحیح اول با نسخه ای که با نسخه مولف مقابله شده، و تصحیح دوم توسط رضا موسوی زنجانی به سال 1369؛ تملک: شیخ محمد معروف به علم الهدي ابن شیخ مرتضی مدعو به فیض کاشانی به سال 1086ق، رضا موسوی به سال 1356، شیخ محمد علم الهدي فرزند فیض کاشانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 300ص، 17سطر (5×11)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 17-390]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، کا: حسن بن علی بن حسن بن علی بن رشد قم حسینی مدنی، تا: 27 شوال 991ق، جا: احمد آباد؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: حسن بن علی بن شدقم حسینی مدنی در رمضان 992؛ جلد: تیماج مذهب، 334گ، وسطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 25-166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای رکابه، مصحح، محشی با علامت «ص» و «صح»، مقابله شده، با نشانی بلاغ، حاشیه ای افزوده شده با امضای پایانی «سلمه الله» که اگر درست باشد، شاید بتوان از آن استنباط کرد که نسخه در عصر حیات شهید ثانی کتابت شده؛ تملک: محمد رضا آشتیانی؛ جلد: تیماج مذهب، 153گ (1پ -153پ)، 15سطر، اندازه: 18/3×12 سم [ف: 27/1 -400]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [قاف: 93]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج، 151گ، 14سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 14-333]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مقابله شده؛ مهر: «المتوكل علی الله الغنى»، «ابوالقاسم رضوی»؛ واقف: ابوالقاسم رضوی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 83گ، 15سطر (16×12/5)، اندازه: 26×20 سم [ف: 3-1013]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، 139 گ، 19سطر، اندازه: 18/3×13/7 سم [ف: 1-555]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: 18 شوال 1007ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 101گ، 18 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 14-585]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علی بن محمود، تا: یک شنبه 28 رجب 1007ق، جا: کاشان؛ افتادگی: انجام؛ 131 گ، 19 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 1-284]
آغاز و انجام: برابر
کا: بهاء الدين علی حسینی، تا: 1008ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 107گ (1پ -107)، اندازه: 12×19 سم [ف: 12-501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن عنایت الله بن غیب الله بن علی بن اردبادی، تا: 1020ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 105گ (56پ - 160ر)، 21 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن مظفر بن ابراهیم مدعو به تقی صوفی قزوینی ابهررودی، تا: 1027ق؛ محشی با نشان «تق»؛ جلد: تیماج، 98ص، 17سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4-411]
آغاز: هو الفياض، بسمله و به نستعین، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلم؛ انجام: ارهجر محبان رفقس از نامه ایشان نتوان کرد و السلام و الاكرم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1041ق؛ مصدر و ذیل به چند رساله که مشهورترین آنها عبارتند از: 1. مظاهره نامه از شیخ الحفاظ موسی بن حسن ابی جعفر بن هارون، در بیان اسامی و انساب چهارده معصوم (علیهم السلام) و اولاد ایشان، 2. آداب المتعلمين از خواجه نصیر الدين طوسی؛ واقف: سید ضیاءالدین تقوی بهبهانی شیرازی، دی 1367؛ جلد: تیماج مذهب، 122گ، 18 سطر، اندازه: 12/8 × 19/7 سم [ف: 14-586]
آغاز: برابر؛ انجام: اکبرهما و تاخر الاصغر و اذ اصادف الشيخ في
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1044ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نسخ، کا: حسن بن علی، تا: 1046ق، جا: کاظمین؛ 91گ (1پ -91پ)، 17 سطر (13/5×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 5- 683]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: برجعلی بن خواجه علی مازندرانی، تا: محرم 1048ق؛ مصحح، محشی؛ 72گ (97-168)، 23 سطر، اندازه: 15×7 سم [ف: 38-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: شریف همدانی، تا: 1057ق [الفبائي: 568]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رحمة الله، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1062ق؛ مصحح؛ 119گ، 19 سطر، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 1-260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه سلخ صفر 1069ق؛ مصصح؛ مهر: محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضوی)، حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 111 گ، 19 سطر (13×7/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 3-1220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرشید، تا: 1073ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ واقف: محمدامین بزاز، رجب 1082ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 11سطر (5/5×10/5)، اندازه: 16/5×9 سم [ف: 3-1611]
خط: نستعلیق، کا: محمد مراد، تا: 5 محرم 1079ق؛ اگ (103پ- 109ر)، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 1-149]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن رفیع الدين بن علی غفاری کاشانی، تا: جمعه 26 صفر 1080ق؛ 64گ، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 1-127]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن کمال الدين شوشتری، تا: 1082ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ تملک: محمد زکی بن حیدر علی به تاریخ رمضان 1153 در کربلا؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد زکی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 62گ، 25 سطر، اندازه: 31×19/5 سم [ف: 6-197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعید بن درویش گجراتی، تا: 19 شوال 1082ق، جلد: تیماج، 108گ (56پ -163پ)، 25سطر (16/3×7/2)، اندازه: 23/4×12/6 سم [ف: 29/1-511]
آغاز: تعالی بشأنهم وتمیزهم عمن سواهم اعلم أن الله سبحانه جعل العلم هو السبب الكلي لخلق هذا العالم العلوي والسفلی طرا و کفی بذلكجلالة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمود جزائری، تا: ذیقعده 1086ق، جا: منزل سید نعمت الله جزائری؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 138گ، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کرمانی، صفر، تا: دوشنبه 27 ذیقعده 1087ق؛ جلد:
تیماج، 139گ (46پ -184پ)، 17 سطر، اندازه: 10/5 ×5/ 20سم [ف: 2-47]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 9 محرم 1096ق؛ از روی نسخه ای که تحریف و تصحیف فراوان داشته؛ مهر: «ماشا الله لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 25 سطر (14×7)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 2-568]
بی کا، تا: قرن 12 [میراث اسلامی: 5-620]
آغاز: برابر؛ انجام: علی الانصاف بتلکالصفات المرجحه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصصح؛ مهر: حاج سید سعید؛ یادداشت امانت آقامیرزا یحیی مورخ 1283ق؛ جلد: تیماج، 16 سطر (11×5)، اندازه: 17×9 سم [ف: 3-1570]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 111گ (هر - 115پ)، 16 سطر (16×10)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 5-683]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، در آخر نسخه آمده که خط نسخه شبیه خط شیخ حر می باشد و شاید نسخه به خط وی باشد؛ جلد: تیماج، 154 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 8-4687]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: جمادی الثاني 1109ق؛ 145گ، 19سطر (13×5)، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [ف: 4-1266]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 12 شوال 1117ق؛ 250گ، 14 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: -39]
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی
خراسانی، تا: 18 صفر 1118ق، جا: اصفهان؛ اهدایی: حاج محمد نصیری؛ 87گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1-49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد نبی بن هدایت الله خادم روضه مطهر رضوی، تا: جمادی الثاني 1120ق؛ مهر: محمد نبی بن هدایت الله خادم روضه مطهر رضوی «محمد نبی الله» (چهارگوش)؛ واقف: محمد نبی بن هدایت الله؛ جلد: تیماج، 100گ، 15 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: -493]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم فرزند قاسم، تستری، تا: چهارشنبه اوایل جمادی الثاني 1122ق؛ مصحح، محشی؛ 125گ (1251)، 16سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 29-294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: شعبان 1123ق؛ مصحح، محشی؛ 119گ(1پ-119پ)، 21 سطر، اندازه: 18×6/5 سم [ف: 37-189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: جلال الدين بن صید علی بن علی اکبر بن حیدر حسینی ناصر آبادی (از توابع لواسان)، تا: 2 جمادی الثاني 1131ق، جا: تهران مدرسه میرزا محمد باقرا؛ مهر: «عبده حسن بن محمد علی» (بیضوی)، «یا ذالجلال والاکرام» (مربع)، جلال الدين الحسيني 1146» (مربع)؛ جلد: تیماج سرخ، 192گ، 16سطر، اندازه: 18×8 سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد باقر بن محمد هاشم، تا: دوشنبه 9 رجب 1139ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 101ص (28-128)، 19سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 23-84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ولی محمد بن علیرضا خبوشانی، تا: 1140ق؛ توسط مصطفی بن داود حسینی در سال 1301 تصحیح و مقابله شده، ذیل صفحه پایانی صورت خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 93گ، 21 سطر، اندازه: 18×9/6 سم [ف: 14-587]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1150ق؛ جلد: تیماج، 99گ (87پ -185ر)، 21 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 10-130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالوحید بن ابوعلی طبسی، تا: ذیحجه 1184ق؛ 133گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 14-586]
آغاز و أنا أسأل الله تعالی من فضله العميم وجوده القديم أن ینفع بها نفسی و خاصتی و أحبائي و من یوفق لها من المسلمين؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1198ق؛ افتادگی: آغاز؛ 69گ (69-1)، 22-21 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 31- 438]
انجام: برابر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، 55گ (231پ -285)، 24 سطر، اندازه: 22×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1584]
خط: نسخ، کا: مرتضی موسوی خلخالی کلوری (جد صاحب
کتابخانه)، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 82گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: -60]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 67گ (180ر-246ر)، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 4-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ مصحح، محشی لغوی؛ مهر: «سلیمان شریف» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 128گ، 15سطر (12/5×7)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 13 - 333]
آغاز برابر از اول تا «المطلب الثالث في ترتیب العلوم بالنظر إلى المتعلم»؟
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 115گ، 14 و 19سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 8-4687]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن مصطفی، تا: 1215ق، جا: مدرسه جده اصفهان؛ 55گ، 20 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 2-457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 شوال 1224ق؛ مهر: «صبرا لك یا حسین 1291» (بیضی)، «رق المجتبي حسن 1228» (مستطیل)، «عبده الراجي محمد حسین» (بیضی)؛ واقف: حسینعلی محفوظ، مهر 1370؛ جلد: تیماج، 85 گ، 18سطر ( 16/5×9/5)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 20-115]
آغاز برابر؛ انجام: علی تقدیس السلامة عن ذلك عمله.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر جمادی الاول 1226ق؛ یادداشت مقابله از محمد کاظم در پنج شنبه 20 صفر 1227؛ 76گ (1-76)، 19سطر (15×10)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 12-46]
آغاز: ... اعلم أن الله سبحانه جعل العلم هو السبب الكلي لخلق هذا العالم العلوي والسفلی طرا وکفی بذلكوجلالة وفخر، قال الله تعالی في محکم الكتاب تذكرة و تبصرة لأولي الألباب و هو الذي؛ انجام برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن محمد، تا: 22 صفر 1227ق؛ افتادگی: آغاز؛ 48گ (126ر -173پ)، 23 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف مخ: 2180-5]
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 جمادی الثاني 1229ق؛ جلد: تیماج، 84گ، 21 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-15]
آغاز برابر؛ انجام: و اشتغال الفكر بامر اخر الرابعة عشر: قالوا لا ینبغی أن یکون القلم صلبا جدا
خط: نستعلیق، کا: رضی بن احمد موسوی، تا: 1233ق، جا: مدرسه التفاتيه؛ 100ص (101-200)، اندازه: 22×18سم [ف: 2 -271]
انجام: و الفروع الغربيه و حل المشكلات.
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1235ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 115گ (1-115)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 4-1242]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی حسینی، تا: 1238 ق [الفبائي: 568]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی اللع علیه و آله الطاهرين ... في شهر مبارکه شعبان المعظم یوم الاحد
خط: نسخ، کا: حسنعلی، تا: 1244ق؛ محشی؛ واقف: علی اصغر احمدی، اسفند 1366؛ جلد: تیماج، 143 گ، 15 سطر، اندازه: 14/8×10/1 سم [ف: 14-586]
آغاز: فان کمال الانسان انما هو بالعلم الذي یضاهی به الملائكة السماء ویستحق به رفیع الدرجات؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 20 ربیع الثاني 1249ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 116گ، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 233]
آغاز: ... لابد لمن اراد شیئا منه من الوقوف علیها والرجوع في مطلوبه اليها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد حسین شیرازی، تا: 2 ربیع الاول 1252ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 122 گ، 16 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف مخ: 5-2180]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن کر معلی الطحان، تا: 1254ق؛ مصحح، محشی با نشان «مجمع»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 149گ، 16سطر (12×6/5)، اندازه: 18810/5 سم [ف: 16-199]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ملا اسماعیل قمی، تا: جمعه 24 رجب 1255ق، جا: بروجرد مدرسه سر سوفیان؛ 22 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 3-112]
خط: نستعلیق، کا: رضا بن محمد علی حسینی قزوینی، تا: پنج شنبه 22 ربیع الاول 1260ق، جا: نجف و قزوین؛ جلد: تیماج، 127گ (1پ -127ر)، اندازه: 15×9 سم [ف: 13-302]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی، تا: شعبان 1264ق؛ جلد: تیماج، 93گ (5پ -97پ)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 5-69]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن کربلائی رجب فیروز کوهی، تا: یک شنبه 16 جمادی الثاني 1269ق، جا: مدرسة الماسيه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 108گ، 15سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1270ق؛ جلد: تیماج مذهب، 78گ (9پ - 86ر)، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [مختصر ف: -834]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علی رضا گرگانی، تا: 1288ق؛ جلد: تیماج، 76گ (39پ -114ر)، 22 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 21-347]
آغاز و انجام: برابر
خط: مختلف، کا: غلام حسین دربندی، تا: 1288ق، جا: نجف اشرف [الفبائي: 568]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 شوال 1292ق، جا: نجف اشرف؛ 38گ (87پ -124ر)، اندازه: 20/2×1373 سم [ف: 6241]
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسين بن حاج محمد علی گرگانی، تا: ذیقعده 1292ق؛ 125گ (48پ -172پ) [ف: 5-683]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بادکوبه ای، تا: 1293ق؛ اندازه: 22×16سم [ف: 3-28]
آغاز: برابر؛ انجام: و عند هذا یقول له الشيطان لا یغرنکهذا المثال فان العلم بالدواء ...
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 28گ (1پ -28پ)، 13 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1584]
آغاز : الباب الثالث في المناظرة و شروطها و آدابها و اوقاتها و فیه فصلان الفصل الاول في شروطها و آدابها و اعلم أن المناظرة في احکام الدين؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح؛ 5گ (76-80)، 24× 25 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 32-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی بن عبدالله بن حاجی میر اسماعیل بن
حاجی سید تقی بن حاج سید علی تهرانی هراتی حایری، تا: پنج شنبه 20 جمادی الثاني 1301ق، جا: کربلا حائر حسینی؛ تملک: احمد هزار جریبی در محرم 1322؛ مهر: «العبد احمد» (بیضی)؛ واقف: احمد؛ جلد: تیماج، 128 گ، 16سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف مخ: -233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 76گ، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4687]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 127گ، 19سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 8-4687]
آغاز: برابر؛ انجام: و اشتغال الفكر بامر اخر الرابعة عشر: قالوا لا ینبغی أن یکون القلم صلبا جدا
خط: نستعلیق، کا: مرحوم ملا علی اکبر جلوخانی قزوینی، بی تا؛ 167ص (37-203)، 15 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 2-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ واقف: عبدالله بن عبدالرحیم؛ جلد: تیماج مذهب، 155گ، 15سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 170]
خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 74گ، اندازه: 20×14/5 سم [نسخه پژوهی: 2-233]
بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 152گی (66-217پ)، 16سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 15-84]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: امین الدين محمد بن سیف الله مغازه ای؛ جلد: تیماج، 66گ (79پ- 144 پ)، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 7-118]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ناتمام؛ 74 گ، 18سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 1-284]
آغاز برابر؛ انجام: الثواب العظيم علیها فقد ورد عنه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: -568]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علوان بن بركة بن علی بن شرف الدين بن
ناصرالدین شیر عاوی جزایری، بی تا؛ جلد: مقوا، 104گ، اندازه: 20×15سم [ف: 5-330]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی العقد في صفه دین ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز و خاتمة اما المقدمة مشتمل علی ... بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 47ص (1-47)، 10 17سطر (12×4/5)، اندازه: 19×13 سم [ف: 3-838]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ مصحح، 126گ، 19-13 سطر (8×6/5 -13)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 19-222]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه عصر کرمان [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 16 و 18 سطر، اندازه: 12/5 ×18/5 سم [ف: 2-233]
monyat-ol morid fi adab-el mofid va-1 mostafid (t.)
نجار شوشتری، حسین بن حسن، ق13 قمری
najjār-e šūštarī, hoseyn ebn-e hasan(- 19c)
وابسته به: منية المريد في آداب المفيد و المستفيد؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق)
اهدا به: سید صدر الدين و برادرش سید محمد علی و مقرب الخاقان آقا محمد جواد خان
تاریخ تأليف: شب عید مباهله 1260ق
ترجمه تحت اللفظي است از کتاب «منية المريد» شهید دوم است.
آغاز: حمد بیحد و احصا و ثنای بی عدد و انتها خداوندی جل شانه و لا اله غیره را سزاست که بنی نوع انسان را به احسن صور انجام تمام شد ترجمه این رساله کثیر الفائدة بدست مترجم آن [فهرستواره منزوی 389/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10632
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، گویا به خط مترجم؛ جلد: تیماج، 302گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 27-96]
munyat-ul mușallī wa ġunyat-ul mubtadí
کاشغری، محمد بن محمد، - 705 قمری
kāšqarī, mohammad ebn-e mohammad(- 1306)
از کتب معروف و متداول حنفیان در مبحث صلات است. کتاب نسبتا مختصر و در برخی از مسائل به ادله و اقوال فقهای آنان نیز اشاره شده است. محمد بن محمد حلبی حنفی معروف به ابن امیر حاج در شرح مبسوط خویش «حلبة المجلي و بغية المهتدي في شرح منية المصلي و غنية المهتدي» می نویسد: «و في کونه غنية للمبتدی نظر لخلوه عن کثیر مما یهم المبتدي کمباحث صلاة الجمعة و العيدين». برگرفته از هدایه و محیط و شرح اسپیجابی و غنیه و ملتقه و ذخیره و فتاوی قاضی خان و جامعية، فتاوی سراج الدين اوشی را بر آن افزوده، مصادر در آغاز برشمرده شده، در طهارت است و صلات و صوم واعتکاف و مسائل متفرقه و دارای الفاظ و افعال موجب کفر در کتاب الفاظ الكفر.
آغاز: بسمله، حمدله اعلموا وفقکم الله تعالی و ایانا آن انواع العلوم كثيرة.
انجام: و لو قرأ حمالة الحتب تفسد و لو قرأ من الجنة و الناس بنصب الجيم لاتفسد و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و أصحابه أجمعين.
چاپ: بمبئی، 132ص، 1303ق، قازان، 1889م.
[کشف الظنون 1886/2؛ سر کیس 1541/2؛ چلبی - قرطای 3769؛ خزانه مفتی 79/5]
شروح و حواشی:
1- حلية المحلي و بغية المبتدي في شرح منية المصلي و غنية المبتدي؛ ابن امیر حاج، محمد بن محمد (825-879ق)
2- غنية المتملى (المستملي) في شرح منية المصلي (مختصر)؛ حلبی، ابراهیم بن محمد (-956ق)
3- غنية المتملى (المستملي) في شرح منية المصلي؛ حلبی، ابراهیم بن محمد (-956ق)
4- شرح ديباجة کتاب الصلاة
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مشکول، کا: حسام الملاطي، تا: رمضان 831ق؛ واقف: خواجه شیراحمد؛ جلد: مقوا، 149گ، 9 سطر، اندازه: 17×13سم [ف: 21-1532]
آغاز برابر؛ انجام: و اما اذا قرأ مکان الزاء او مکان الضاد ظاء ... و علیه اکثر الأئمة و روی عن محمد بن مسلم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ جلد: تیماج، 66 گ، 15 سطر، اندازه: 13/5 × 20/5سم
[ف: 21-1531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1033ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 240 ص، 11 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3/40-78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بناحمد القيبوش واری از طلبه پچوی معروف به گلشن آباد، تا: با تاریخ 1083ق؛ جلد: مقوا، 127ص (302-176)، 19سطر، اندازه: 14/8 ×20سم [ف: 3/ 40-113]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 81گ، 15 سطر (14×17/5)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: -680]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1 جمادی الاول 1115ق؛ جلد: مقوا، 214ص، 13 سطر، اندازه: 21×14/3 سم [ف: 3/ 40-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد بن ابراهیم، تا: 1 شعبان 1121ق؛ محشی؛ 132 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 40/3-37]
خط: نسخ، کا: عزیز الدين حافظ مخدومانه، تا: دوشنبه 111132ق؛ جلد: تیماج، 108گ، 15 سطر (18×9)، اندازه: 23×14سم [سنا: ف: 1-68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛55گ، 15 سطر، اندازه: 15 ×24/5 سم [اهدائی رهبر: 3-747]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 30گ (54پ -183)، 21سطر [ف: 37 -311]
آغاز: برابر از اول تا «فصل في زلة القاري فان الأصل فیه ان لم یکن مثله في القرآن .. کتاب الصلوة و الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 33 گ، 21-24 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8 -4688]
munyat-ul mufti
سجستانی ، یوسف بن احمد -638ق
sajestānī,yūsof ebn-e ahmad
گزیده «نوادر الواقعات و الفتاوى الصغرى» از نجم الدين الخاص با افزودن فتاوی سراج الدين اوشی با رمز «س».
آغاز: بسمله. الحمدلله الواحد العلى الواجد الغني الخالق بلا استرشاد الرازق بلا استمداد ... و بعد فیقول ... یوسف بن ابی سعید بن احمد سجستانی
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8395/2
آغاز: برابر؛ انجام: فاحببت ما قدمات عن من الهدى بمستبطی الاحكام و الراي و الفهمي. از طهارت تا ادب المفتي و الفوايد؛ خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمد، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 30سطر (21×13) [ف: 17-254]
munyat-ul mumārisīn fī ajwibat-i masā'il-iš šayx yāsīn
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījī, 'abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 7 صفر 1126ق
نود پرسش است که شیخ یاسین بن صلاح الدين بحرینی برای سماهیجی فرستاده و وی به آنها پاسخ های مفصل داده و در روز پنج شنبه 25 ذیقعده 1125ق به پایان رسانده و روز پنج شنبه هفتم صفر 1126ق از مسوده به مبیضه در آورده است. با این که این پرسش ها اعتقادی است مؤلف - بنا به گفته خودش - فقط از اخبار استفاده می کند؟ 40 فرق بین مجتهد و اخباری یاد کرده و چنین پیداست که خود برای اخباریان سخت تعصب می ورزیده است و به گفته های دانشمندان دیگر نمی پردازد. روزهای پنج شنبه را بدین کار اختصاص داده و در آخر کتاب اجازه مفصلی به جهت پرسش کننده نوشته است. سؤال هفتم آن درباره فرق میان اصولی و اخباری است که سماهیجی 40 فرق میان این دو بر می شمارد و همین قسمت بیشتر مورد توجه قرار گرفته و برخی نسخه ها فقط شامل همین قسمت است.
آغاز: 1: نسألكاللهم بعد الحمد و الثناء علیکو الشكر لایادیك الجميلة التي لا نستوجبها لدیک: قال شیخنا الصالح ... المسئلة السابعه قال ما الفرق بین مجتهدنا و الاخباري. اقول الوجوه كثيرة الأول أن المجتهدين یوجبون الاجتهاد عینا او تخيرة و الاخباريون یحرمونه و یوجبون الأخذ بالرواية عن المعصوم ...
انجام: و الحمدلله أولا و آخرا و باطن و ظاهرة و صلی الله علی ساداتنا الاكرمين محمد و آله الميامين و سلم تسلیما کثیرا
چاپ: سؤال و جواب هفتم از آن در میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، ص 384-397 چاپ شده [کشف الحجب: 570]
انجام: اذا کان غیر محصور و هاتان الرسالتان کتبنا هما في مدينة طوس علی ... کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عناوین «منه لطف الله» «منه ره» نهایه» و ...، در برگ دوم نام کتاب و مؤلف آمده که اشتباه نام کتاب را «متحفة الممارسين» ذکر کرده؛ جلد: تیماج، 187 گ، 18سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1-48]
بی کا، تا: اواخر قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: یک شنبه 16 ذیقعده 1126ق، در عصر مؤلف؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف، با اجازه روایتی به جهت مؤلف شیخ عبدالله سماهیجی که یکی از شاگردان ملا محمد باقر مجلسی نوشته است و گمان می رود که خط ملا عبدالله افندی صاحب «ریاض العلما» باشد؛ تملک: احمد بن حسین بن محمد بن جعفر ماحوزی به تاریخ غره رجب 1170، محمد علی ابن حسین ماحوزی بحرانی با مهر «الواثق بالصمد عبده محمد علی بن احمد» (بیضی)، عبد علی بن محمد ماحوزی؛ جلد: تیماج، 345گ، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 3-214]
خط: نسخ، کا: صادق بن حاجی، تا: دوشنبه 18 جمادی الاول 1128ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 236گ، اندازه: 23/5×15 سم [نسخه پژوهی: 2-233]
آغاز: القصوى و بلغ الدرجة العليا و اقوله اهل البدان؛ انجام: و قد فرغت من نسخه هذا الكتاب ... سنه 1134
خط: نسخ، بی کا، تا: 1134ق [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 78گ، اندازه: 31×16سم [نسخه پژوهی: 2-233]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و الاخباريون لا یجیزون ذلكالأفيما دل علیه کلام اهل العصمه انتهی کلامه ملخصا. بخشی از آن، جواب به سؤال هفتم است؛ بی کا، تا: 1220ق؛ 5ص (379-375) [ف: 9-587]
آغاز: و المرتبة الوسيعة و تبحر في علم الحديث الواسع المضمار از دیباچه) ... و قد سمت هذا الكتاب بمنية الممارسين في جوابات الشيخ یاسین؛ انجام: قال لازال محروسا و ما العلة في کون الأشهر اثنی عشر و الاسبوع سبعة لم اقف ام العموم لاحدهما - لاشكأن الاسلام اعم من الايمان مطلقا ... الا انا نقتصر منها علی اثنی عشر حدیثا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 59گ (1پ-59پ)، 26سطر (12×22/5)، اندازه: 21/5 × 31/5سم [ف: 6-2364]
بی کا، بی تا، خریداری از کیومرث محمودی [رایانه]
munyat-un nafs fi aš‘ār-i ‘antar-i 'abas = d.-u ‘antara
ابکاریوس، اسکندر بن یعقوب، - 1303 میلادی
abkariyus، eskandar ebn-e yaqub (- 1303)
این اثر او همانند چند تأليف دیگرش در حوزه ادب و تدوین گزیده های ادبی چاپ شده است. نخستین چاپ «منية النفس» که گزیده ای تصحیح شده از اشعار عنترة بن شداد، شاعر عصر جاهلی عرب است. با دیباچه ای به نثر با زندگینامه عنتره که در آن نام گرد آورنده نیامده است. گزیده به ترتیب الفبايي، در پایان افزوده هایی است در ستایش چاپ و گرد آورنده متن (اسکندر ابکاریوس).
آغاز : بسمله - الحمدلله الذي امره بین الكاف و النون العالم بما کان و ما یکونو بعد فانه اذ کان الشعر ريحانة الادب و میدان تتسابق فیه شعراء العرب نزهت في تلك ...
چاپ: 1864م، در 96 صفحه؛ 1881م، در 204 صفحه
آغاز: برابر؛ انجام: ابیات دیوانه نادت مؤرخه ** في طبعة بهجة للناظرین بدا
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج، 52گ، اندازه: 13×21/5سم [ف: 7-866]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 96/2- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-271]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما اخترته من اشعار عنتر الذي هو اشعر العرب و الحضر و قد اعتنیت بنقله عن نسخ صحيحة من کتب العلماء الفاضلين و اردت طبعه حرصا علیه من طغیان اقلام الناسخين و تسهیلا لانتشاره بین الطلبة الراغبين لیکون فاكهة للذین یریدون مطالعة الأشعار و غدیرا یغترف منه الذين یریدون نظم الاشعار و بالله التوفيق و هو العزيز الجبار ... [تقریظها] ... [رقم: ] في یوم الثلاثاء غرة شهر الصفر المظفر سنه 1287 هجری قد کتب و تم تحریر هذا الديوان و الله هو المستعان.
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: شنبه غره صفر 1287ق؛ رکابه دار، مجدول مسطر، استنساخ کتابی چاپی در عهد قاجار از روی متن
چاپ شده؛ جلد: تیماج، 83گ، 12سطر، اندازه: 17/2×10/8 سم [ف: 27/1-191]
آغاز» برابر؛ انجام: (در افزودگی ها): ابیات دیوانه نادت مورخه / في طبعه بهجة للناظرین بدا.
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد تقی طباطبایی، تا: 1316ق؛ مجدول؛ 70گ، 14 سطر (15×7)، اندازه: 21×15سم [ف: 239]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 97- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-272]
munyat-un nufus fi tadabir-in nufus
جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor(- 1361)
گویا از اجزاء التقريب اوست.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3187/8
آغاز: بسمله، فصل و یشتمل هذا الكتاب علی العلم المتعلق في الكباريت و الزرانيخ و تدابیرها واسرارها و آثارها، و اعلم أن القوم قد اکثروا في ذکر الكباريت و الزرانيخ و الزاجات و ان مقصودهم؛ انجام: و احترقت منه اکثر الذائبة المفسدة علیکم بالتصعید، و السلام
خط: نستعلیق، کا: محمد علی ذهبی تهرانی، تا: پنج شنبه 11 رجب 1303ق؛ 1گ (75-81ر)، 17 سطر، اندازه: 20/9×1372 سم [ف: 6-276]
کتاب شمس الشموس
monyat-on nofūs fī talxīs-e k.-e šams-oš šomūs (t.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11029
آغاز: فصل از کتاب منية النفوس و مشتمل است این کتاب بر علم متعلق به کباریت؛ انجام: و توبه می کنم به سوی آن صلی الله علی محمد و آله الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا آمین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 11029 [رایانه]
munyat-ul wā'ięīn wa gunyat-ul muttaʻięīn
انکوری، عبد الحميد بن عبد الرحمن، ق8 قمری
ankūrī, ‘abd-ol-hamīd ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 14c)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 763ق
چهل «باب» است در مواعظ و آداب و اخلاق که مؤلف پس از دو کتابش «المعشرات» و «المخمسات» در حدیث تأليف نموده است. در هر باب حدیثی نقل کرده پس از آن حکایت یا حکایاتی آورده و در آخر فوائدی از احوال متقدمین و اقوال متبحرین می افزاید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3452/2
آغاز : الحمدلله خالق النسم و رازق المخلوقات و مقدر القسم الذي جعل اصحاب الحديث قدوة للعلماء؛ انجام: تعاظمنی ذنبی فلما قرنته ** بعفوکیا رب کان عفوكأعظما
خط: رقعی، کا: بخشایش بن محمد بن بخشایش بن عاشق پاشا، تا: 12 شعبان 936ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 40گ (11ر 50ر)، اندازه: 18×14سم [ف: 9-248]
monyat-ol vosūl
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18910 ض
در اصول فقه؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [د.ث. مجلس]
al-munya wa-l amal fī š.-il milal wa-n niħal
ایمنی، احمد بن یحیی، 775 - 840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā (1374 - 1437)
وابسته به: الملل و النحل؛ یمنی، احمد بن یحیی (775-840ق)
قسم اول از دائرة المعارف بزرگ مؤلف است در اعتقادات و فرق مختلفاز دیدگاه ائمه زیدیه که مؤلف یکی از آنان است به نام «غایات الافكار و نهایات الانظار» که شرح و تفصیلی است بر کتاب دیگر مؤلف «الملل و النحل». این کتاب در نه بخش به نه نام تنظیم شده و هر کدام موضوع خاص و در حقیقت کتابی جداگانه می باشد. نام بخش ها چنین است: 1. المنية و الأمل في الملل و النحل؛ 2. القلائد في العقائد؛ 3. رياضة الافهام في الكلام؛ 4. معیار العقول في الأصول؛ 5. الجواهر و الدرر في السير؛ 6. الاعتماد في الاجتهاد؛ 7. الأحكام في الفقه؛ 8 الدرة المنيرة في غریب فقه السيرة؛ 9. تكملة الأحكام في الأخلاق و تصفية الباطن من الاثام آغاز : اللهم ان اکمل الثناء یقصر عن وصف جلالی و اعظم الخضوع یقل عن اجلالك و اوفر الشكر لا یفی بعشیر معشار احسانك
چاپ: به کوش توماس واکر آرنولد، حیدر آباد، مطبعة دائرة المعارف: 1316ق؛ به کوشش علی سامی النشار و عصام الدين محمد (با عنوان «فرق و طبقات معتزلة»)، اسکندریه، دار المطبوعات الجامعية: 1976م. [مؤلفات الزيدية 82/3؛ الاعلام المؤلفين الزيدية 136]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [میراث شهاب: س ش 4-46]
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه احمد ثالث ترکیه 1868؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن احمد بن علی بن محمد بن حمید، تا: شنبه غره شعبان 967ق، با عنایت عبد المغني بن یحیی بن ابراهیم البصير الطاهر؛ مصحح، محشی؛ 188ص [عکسی ف: 3-458]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 265بخش3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا[ف: -132]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-7]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده أما بعد فان العلم صار مديدة طوره قعيرة غوره حیث تشعب کل فن منه فنون؛ انجام: فالفرقة الناجية حینئذ من دان باعتقادهم الديني من هذه الفرق المعتزلة و غیرهم و هو العدل و التوحيد و لم یفارقهم بما یوجب الهلكة. بخش اول کتاب و در موضوع ملل و نحل می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ پاورقی های بسیار و مفید نوشته شده و گویا از برای چاپ مهیا شده بوده است؛ مهر: «محمد جواد» (بیضوی)، حسینعلی» (بیضوی)؛ 21گ، اندازه: 24×15سم [ف: 7-192]
منیتیزیم- عمل منیتیزیه
monīr-ol qolūb va kāšef-ol korūb
عسکری سمنانی، محمد حسن بن محمد، ق13 قمری
‘askarī semnānī, mohammad hasan ebn-e mohammad( 19c)
اهدا به: بهاء الدوله بهمن میرزا و فتح علی شاه
تاریخ تأليف: 1249ق
کتابی است در اصول دین و مذهب حقه شیعه و نیز درذکر فضایل ائمه علیهم الصلاة و السلام که پس از تأليف کتاب دیگرش «منهاج العارفين و معراج العابدين» نگاشته است. در چهار رکن» و یک «خاتمه» هر رکنی دارای فصولی چند
آغاز: هذا کتاب منیر القلوب، بسمله، الحمدلله الذي ابدع نظام الوجود و اخترع ماهیات الاشياء بمقتضی الجود ... اما بعد چنین گوید ... که چون سابقا به اشاره ... بهاء الدوله بهمن میرزا ...کتاب کبیر ... تحریر و تسطیر یافته و به منهاج العابدين موسوم و شهیر گردیده بعد از اتمام آن اشاره نمودند به تأليف کتابی ... در خصوص اصول مذهب و دین و فضائل ائمه طاهرین ...
انجام: مقبول خواطر مشتاقان انتظار خواهد بود.
[الذريعة 212/23؛ نسخه های منزوی 998/2؛ اعلام الشيعة 333/2؛ فهرستواره منزوی 568/9]
آغاز برابر؛ انجام و شفاعت در حق ایشان جایز است و برای مستضعفان هرگاه خدا دین ایشان را پسندد شفاعت ثابت است و چون این دو حدیث معتبر از دو معصوم جلیل القدر در بیان شرایع دین واحکام مسلمین صادر ووارد شده لهذا ... بدین دو حدیث معتبر ودوخبر خیر اثر نمود ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل ربیع الثاني 1249ق؛ با قلم خوردگی زیاد، مصحح؛ جلد: گالینگور، 363گ، 21 سطر، اندازه: 31×21سم [ف مخ: 5-2181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق ابن محمد سعیدی عامری، تا: سه شنبه 10 رمضان 1249ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی بوم نقاشی مذهب، 379گ، 21 سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 1-107]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1933ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد نعیم سمنانی، تا: سه شنبه 24 رمضان 1249ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 35گ، 21 سطر، اندازه: 19/8 × 30/6 سم [ف: 4-799]
خط: نستعلیق، کا: عامری، محمد صادق بن محمد سعید، تا: 1250ق؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: صدیق محمد بن عبدالله نوری رئیس دفاتر وزارت خارجه در 17 ذیحجه 1300 که نواب حاجی محمد میرزا با میرزا حسین خان به سفارت پاریس و لندن رفته بودند، بخشیده به میرزا محمد قلی خان کار گذار خارجه قوچان و بجنورد در 1309؛ جلد: روغنی مذهب، 339گ، 26سطر (21×11)، اندازه: 28×18سم [ف: 16-703]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن نعیم بن علی اکبر بن نعیم سمنانی، تا: شنبه 27 رجب 1250ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 358گ، 22 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 32×21/5 سم [ف: 2-21]
المنير في علم التعبير- المعتبر في علم التعبير
المني و الدم- نجاسة المني و الدم
al-manī wa kayfiyyat-u kawn-il mawlūd min-h-u dakar-an wa untā (mq.-un fi)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 692/9
آغاز: اذا کان منی الرجل هو الغالب کان المولود ذکر او اذا کان منی المراة غالبا کان المولود انثی و هذه قضية ثابته؛ انجام: غیر ان لذة الجماع ابلغ من ذلك لاسباب اخری یتفق معه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: دولت آبادی، 3گ (182پ- 184ر)، اندازه: 16/9×8/6 سم [ف: 5-154]
al-mawā'id
مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح - 1120 قمری
māzandarānī, mohammad hādī ebn-e mohammad saleh( - 1709)
در کلام شیعی است و مسائل فقهی نیز دارد و در آن از حدائق علاء الدين محمد نقل شده و از میرفندرسکی و شیخ بهایی و مستبصرانی مانند ابونعیم اصفهانی و زمخشری (؟!) یاد گشته است. از حوادث 1105 و 1106 که نیای او علامه آورده است و از وقایع 1090 و اندی در آن یاد شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1839
آغاز: فالواجب علی الناظم تبدیل لفظ الروافض في البيت بالنواصب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کامل نشده و خط خو و سفید دارد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوای، 94گ، 18 سطر (12/5×7)، اندازه: 19713 سم [ف: 8-436]
al-mawā’id
شیخ علی اکبر، ق13 قمری
šayx ‘alī akbar(- 19c)
در مسائل علمی و عملی صناعت، تأليف شیخ علی اکبر مشتمل بر چهارده «مائده».
آغاز: بسمله الحمدلله الذي وفقنی لما یحب و یرضی من مولدات اولیائه و موادات اعدائه و یسر لی من العلم ...
انجام: فعند ذلك امزج النحاس بالذهب و الفضة و امزج الحديد بالذهب و السلم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1267ق، جا: تهران [الفبائي: -569]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1267ق؛ ضمیمه نسخه ش 28769؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 16 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2-467]
al-mawa'id
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: 1270ق
منظومه کوتاهی است در فقه در 55 «مائده»، که مؤلف در مقدمه آن از شرح شرایع خود به نام «بدایع الاحكام» یاد می کند. ناظم فهرستی برای این منظومه ترتیب داده و در قصص العلماء، فهرست مذکور را رساله مستقلی به حساب آورده است.
آغاز: الحمد للهالذی دل علی ** وجوده و جوده اولو النهي / من لطفه الآيات في الآفاق ** کذالکفی الانفس بالاطلاق / اشهد بالتوحید في الصفات ** عباده فعل کذا و الذات / کماله نفی الصفات مطلقا ** و لیس عنده العقلا مغلقا / صل علی الرسول مادام السماء ** ذات نجوم و ارتفاع و بقا
[الذريعه 213/23 با عنوان «الموائده»]
شروح و حواشی:
1- فهرست الموائد؛ تنکابنی، محمد بن سلیمان (1234-1302ق)
آغاز برابر؛ انجام: المائدة الخامسة و الخمسون في عموم التشبيه: عموم تشبیه کذاك المنزلة ** ففیهما الأقوال عنهم أربعة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به لفظ: «منه سلمه الله»، فهرست موائد در ردیف چهارم همین مجموعه مندرج است؛ 51گ (161ر -211پ)، 10سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-635]
آغاز: برابر؛ انجام: اتممتها في سنة السبعين ** من بعد الف و کذا المئين / من هجرة البر النبي المعتمد ** ابیاتها تضبط في الف عدد کان محمد فیروز آبادی ملقب به رئیس، تا: 1270ق؛ جلد: مقوایی، 10 (48ر -57)، 23سطر [ف: 37-383]
موائد الاحكام- الموائد
mawa'id-ul ahkam
موسوی وشنانی، یعقوب بن سعید
mūsavī vešnānī, ya qūb ebn-e saʻīd
اصفهان، مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 185/9
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 23گ (101-123ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -120]
al-mawā’id-ul ixtirā'īya fī š.-il fawā'id-iddiyā'īya
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898ق)
شرحی است با عناوین «قوله - قوله» بر «الفوائد الضيائيه» جامی
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2365
آغاز: الحمد لمحمود حمده ملکالسماء الهادي لسالك مسالك هداه الماحي معاصی مامور اوامره و المعطي آلاوه معلوله
نسخه اصل: کتابخانه مسجد جامع چالوس؛ خط: نستعلیق، کا: صفر علی بن عباسعلی دلیری، تا: 23 رمضان 1280ق؛ 159ص [عکسی ف: 6-464]
mawā'id-ul uşūl = usūl-ul fiqh
آرانی کاشانی، ابو طالب بن محمد حسن، ق13 قمری
ārānī kāšānī, abu-tāleb ebn-e mohammad hasan(- 19c)
رساله متوسطی درباره برخی مباحث اصول فقه همانند ماهیت حقیقت عرفیه، تعارض عرف، تعریف مشترک، امکان اشتراکی جواز استعمال لفظ مشترک و ... که به صورت «مائده - مائده» تنظیم شده است.
آغاز: اعلم ان العلماء اختلفوا في جواز استعمال اللفظ في المعنى الحقيقي والمعنی المجازي علی قولین ولما کان ینبغی قبل الخوض في المطلوب تحریر محل النزاع لئلا يؤل الى اللفظي ...
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 71/1
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 34گ، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 170]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 298/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 352)
al-mawā’id-ul uşūlīya fi-l ġurafāt-il ġarawīya
سید محمد، ق13 قمری
seyyed mohammad(- 19c)
مجموعه مباحث اصولی است که مؤلف از کودکی تا سن 40 سالگی از اساتیدش مرحوم صاحب جواهر و شیخ انصاری فرا گرفته و در ضمن بعضی مباحث را از کتب اصولی افزوده است، عناوین مباحث چنین است: حجية القطع وبعض الظنون الخاصة الى الشهرة، مقدمة الواجب از کتاب الجوامع، اجتماع الأمر والنهی از همان کتاب، دلالة النهي علی الفساد، رسالة الفاضل الهندي في بیان بعض عملیاته واحتیاطاته، الصحيح والاعم، بعض ما علق علی مسألة التعادل والتراجیح، مسألة الأجزاء وعدم دلالة الامر علی المرة والتکرار، الصلاة فیالمکان المغصوب، مسألة التداخل، تقلید الأموات، المطلق والمقید، الحقيقة الشرعية، الأوامر، المشتق، مسألة الوضوء وقت العبادة الواجبة، تعریف الواجب وبعض ما یتعلق به، المجمل والمبین، دلالة النهى علی الفساد ومقدمة الواجب واجتماع الأمر والنهی و الادلة العقلية والحظر والاباحة واصالة النفى واصالة البرائة وحجية الظن از کتاب المصابيح وبعضی مباحث دیگر. مشتمل بر «مقدمه» و پنج «باب» با این عناوین: المقدمة: في بیان الحاجة إلى علم الاصول؛ باب 1. الأدلة الشرعية؛ 2. كيفية دلالتها و ما تدل علیها؛ 3. في تعارض بعضها مع بعض وتعیین الحجة منها عند ذلك ؛ 4. الدليل العقلي المستقل؛ 5. العقل التابع للخطاب.
آغاز فیها فلذلك احتجنا إلى بحث التعادل والتراجیح و بعض مباحث الاخبار و ثالثتها أن کثیرا؛ انجام: و الاعتراض المتوسط ایضا الا وجه له لان الموجبه الجزئية كافية ایضا في مسألة الوارد و المورود
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: تیماج، 331گ، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1589]
آغاز: الحمدلله الذي مهد اصول شریعته بکتابه وأيد قوانینها بسنة نبیه و خطابه و أوضح مسالکها بآثار خلفائه؛ انجام: وعلی فرض تسلیم الاحتمال مطلقا أو فیما لم یکن موافقة للاحتیاط فلا ریب أن ذلك الاحتمال ...
خط: نستعلیق، کا: به خط مؤلف وبعضا به خط ضیاء الدين، تا: 1260ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای خط خوردگی و اضافات؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به سال 1324 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)، محمد جعفر بن احمد حسینی با مهر «عبده
الراجي جعفر الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 400گ، اندازه: 17/5 ×21/5سم [ محدث ارموی مخ: 3-1589]
al-mawā'id-ul xafīya
حسینی کاشانی، حسن بن احمد، - 1342 قمری
hoseynī kāšānī, hasan ebn-e ahmad(- 1924)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق)
شرح مفصلی با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الروضة البهية» شهید ثانی است.
آغاز: بسمله. الحمد لله ... و بعد فیقول عبد الجاني اسیر التبعات والأماني حسن بن احمد الحسيني النجفى الكاشاني هذا هو المجلد الخامس من کتاب الموائد الحسينية من الروضة البهية کتبتها حین التدريس لکتاب الخمس من الروضة البهية. قوله کتاب الخمس ای کتاب مجموع فیها مسائل الخمس الى هو رابع فروع الدين ؛ انجام: فاستثنائه ره لعله في غیر محله کما لا یخفی و قد وقع الفراغ منه في عصر الحادي عشر من شهر جمادی الآخرة من شهور سنة
ج 5، حاوی کتاب خمس؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = احتمالا مؤلف، تا: 11 جمادی الثاني 1300ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: میشن، 145 گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 94-5]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فیقول ... في ثالث عشر شهر جمادی الثاني من شهور سنة إحدى و عشرین من المائة الرابعة شرعت في تعلیق کتاب صوم الروضة البهية في المجلد السادس من کتاب الموائد الحسنية متوکلا علی الله ... قوله: کتاب الصوم، الصوم لغة هو الإمساك؛ انجام: إختاره اول الشهيدين في الكتاب و الدروس لفرض إباحة الجماع و الرفث ليلة الصيام بحکم الآية الشريفة: أحل لکم ليلة الصيام الرفث إلى نسائکم، هن لباس لکم و أنتم لباس لهن و الحمدلله ...
جلد ششم، در جمادی الثاني سال 1321 آغاز شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح، محشی، از روی نسخه اصل مؤلف کتابت شده است؛ جلد: تیماج قرمز، 232 گ، 15 سطر (13×8)، اندازه: 18×11سم [ف: 39-586]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فیقول ... هذا هو المجلد السابع من کتاب الموائد تعلیقا علی الروضة، قوله: کتاب الحج، یعنی کتاب فیه آداب الحج و الحج لغة بمعنی القصد ثم نقل منه إلى قصد مخصوص من باب نقل العام إلى الخاص؛
انجام: قوله: استحبابها مؤكد حتی لو نسیها رجع اليها و إن وصل الى مكة ... و المرسل الحجال عن بعض أصحابه، قال مر رجل بوادی محشر فأمره ابوعبدالله علیه السلام بعد الإنصراف الى مكة أن یرجع فیسعی و الحمدلله أولا و آخرا ... جلد هفتم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ جلد: تیماج، 227گ، 15 سطر (13×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 39-586]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فیقول ... إن هذا هو المجلد السابع عشر من الموائد الخفية تعلیق منی علی الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، قوله: کتاب النكاح بکسر النون مصدر ثان انکح من باب منع؛ انجام: قوله: فلایقر علیه بصيغة المجهول أي الايقرر علیه بل یجیء علی عمل المصلح لها، هذا تمام الكلام فیما علقناه علی نکاح الروضة و یتلوه الكلام انشاء الله في الطلاق و قد وقع الفراغ منه ...
جلد 17؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 227گ، 15 سطر، اندازه: 13×6 سم [ف: 39-587]
آغاز: بسملة، کتاب الدين و هو قسمان، أحدهما في قرض الأحرار و الثاني في قرض العبيد خصه بالذکر لإختصاصه بمزید أحكام کما يأتي، قوله: و القرض بفتح القاف و کسرها کفلس و جر من باب ضرب یضرب بمعنی القطع و المجازاة؛ انجام: قوله رحمه الله و الأقوال الثلاثة للشیخ رحمه الله الأول في المبسوط، و الثاني في النهاية و الثالث في الخلاف و قد تقدم الأشارة اليها مفصلا هذا آخر ما أردنا تعلیقا علی کتاب اللقطة ... شامل کتاب های قرض، غصب و لقطه می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 240گ، 17سطر (13×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 39-588]
mawā’id-ul ‘awā’id fī bayān-il qawā‘id wa-l fawā’id
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
تاریخ تأليف: دهه دوم ربیع الثاني 1236ق
رساله ای متوسط در قواعد و مبانی اصول فقه که در یک «مقدمه» و سه «فن» و یک «خاتمه» تنظیم شده: مقدمة في بیان امور خمسة (الماهية والموضوع، الحاجة، تعریف الدليل الشرعي، تعریف الحكم الشرعي)؛ فن 1. الأدلة اللفظية ( پنج باب)؛ فن 2. الأدلة الشرعية النقلية (چهار باب)؛ فن 3. الأدلة العقلية (چهار باب)؛ الخاتمة في الاجتهاد والتقلید والتعارض والتعادل
والتراجیح. کتاب در دو جلد است.
آغاز: جلد اول: الحمدلله الذي تنزه بوجوب وجوده عن شوائب نقایص الإمكان، وتعالی بکمال ذاته وعينية صفاته عن مطارح انوار مصابیح الأذهان، وبسط بکمال تفضله موائد العقول .... جلد دوم: الحمد لله رب العالمين ... الفن الثاني في الأدلة الشرعية النقلية لفظية کانت او معنوية وفیه ابواب الباب الأول في الاجماع وما یتبعه وفیه موائد مائدة فیما یتعلق بالاجماع وفیها مقامات المقام الأول ...
انجام: جلد اول: ... وارجو من الله یتلقاه بالقبول، و یکتبه في صحائف الحسنات التي کتبها الملائكة العدول، و یحشرنی ووالدی وسائر المؤمنين، مع النبي وآله الطاهرين؛ جلد دوم: ..والحق تقدیمالاصل الا ما خرج بالادلة ولکن الظاهر علی قسمین ظاهر المقال وظاهر الحال والاخیر علی قسمین حسی و حدسی و ... اظهر الله من یجعل الأصل ظاهرا وحشرنا من جعله طاهرة
[الذريعة 155/7 و 214/23؛ مكتبة امیر المؤمنين 440/4]
شرح و حواشی:
1- فهرست موائد العوائد في بیان القواعد و الفوائد؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198-1263ق)
2- خزائن العلوم = خلاصة موائد العوائد؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198-1263ق)
3- موائد العوائد (مختصر)؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1263-1198)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: جمادی الثاني 1316؛جلد: تیماج، 322گ، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 10-231]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد اتفق الفراغ للمؤلف في العشر الثاني من شهر ربیع الثاني من شهور سنة ست و ثلثین و مأتين بعد الالف (و للکاتب متفقا للمؤلف شهرا و مختلفا له سنة 1238).
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1238ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ جلد: تیماج، 288گ، 21سطر (16×9/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 5-1731]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدعلی بن حسن بن ابی طالب کاشانی آرانی و ابو طالب بن ملاحسن بن ابی طالب آرانی کاشانی (جلد اول)، تا: 1240ق، جا: کربلا و طهران؛ محشی از مولف با امضای «منه» سلمه الله محمد علی و ابو طالب، نسخه توسط ابو طالب بن محمد حسن کاشانی آرانی در سال 1241 ق با نسخه اصل مولف تصحیح ومقابله شده، با علامت بلاغ در هامش؛ مهر: «المذنب ابوطالب» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 285 گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن حاج محمد حسین کاشانی آرانی، تا: دهه اول شوال 1242ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 358گ (1پ - 358ر)، 17 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 26-235]
خط: نسخ، کا: موسوی هزارجریبی سنوری، علی اصغر بن اسدالله، تا: سه شنبه از دهه اول رمضان 1243ق؛ مصحح، محشی به نقل از مؤلف با عنوان «منه دام ظله العالي» و برخی ظاهرا از کاتب و به تاریخ 1243ق؛ مهر: «علی الجعفري» (بیضی)، «علی اصغر الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 174 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5× 20/5 سم [ف: 28-40]
آغاز: الكتاب و السنة لمصالح الناس من الخواص و العوام فشکر الله اجماعهم علی ذلك و قد طهرهم عن الرجس و عصمهم؛ انجام: برابر
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبد الوهاب، تا: شوال 1243ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 249گ، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 26-67]
آغاز : من الحواس و لهذا لایجری اصل العدم في ماهیات العبادات و نحوها
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی خراسانی قائنی زهانی (جزء اول) و علی محمد بن محمد علی زهانی قائنی، تا: 15 جمادی الثاني 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ 356 گ، 17 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 45]
آغاز: برابر
خط: نسخ جلی، کا: مهدی بن عبدالرحیم، تا: 1243ق؛ مهر: «وقفه حاجی عبدالله» (شلجمی)؛ واقف: حاجی عبدالله؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: -47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم بن الله وردی، تا: 1243ق؛ مصحح؛ این نسخه از سوی مرحوم آیت الله سید حسین و آیت الله سید ابوطالب موسوی میرزایی زنجانی از عایدات قریه باغلوجه زنجان خریداری شده؛ جلد: تیماج مذهب، 344 گ، 15 سطر (14×9)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 38-12]
آغاز برابر؛ انجام: مع اشتماله علی فوائد لا توجد في کتب السابقين و قواعد خلت عنها زبر اللاحقين و حیث کان الفراع من المجلد الثاني قبل الفراغ من المجلد الأول و حصل الفراغ من الكل في اواسط ... ارجو من الله أن یتلقاه بالقبول ... و کان ذلك فی سنة
اثنین و اربعین بغد المأتين و الألف من الهجرة سنة 1242 ج 1؛ خط: نستعلیق ریز، کا: احمد بن عبد الرزاق حسینی جهانشاهی تبریزی، تا: 1245ق، جا: نجف اشرف؛ یاد آوری شود: جلد نخست این کتاب، پس از جلد دوم به سال 1242ق تأليف شده؛مصحح، محشی با نشان «منه دام عمره، منه زید عمره، منه» و جز آن؛ مهر: کاتب «احمد الحسيني الجهانشاهي» (بیضی)؛ 71گ (1- 71)، 35-31 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 40-420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 شوال 1245ق؛ 414ص (41-454)، 21سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین سبزواری، تا: جمعه غره محرم 1248ق؛ جلد: تیماج، 241گ، 23 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 5-2185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ناد علی بروجردی، تا: 1251ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه مدظله»؛ مهر: ناد علی بروجردی «ناد علیا مظهر العجايب» (مربع)؛ جلد: چرم مذهب، 23سطر (15/5×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 36-429]
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1255ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 174گ (167پ -340پ)، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 11-28]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1256ق [میراث شهاب: س وش 2-33]
خط: نسخ، کا: محمود خراسانی، تا: پنج شنبه 9 شعبان 1258ق؛ مصحح؛ 177گ، 25 سطر، اندازه: 32×22سم [ف: 22-232]
آغاز: الحمدلله الذي تنزه بوجوب وجوده ...
کا: محمد حسن هزار جریبی، تا: 1258ق؛ 150گ، قطع: رحلی [ف: -252]
خط: نستعلیق، کا: لواسانی، زین العابدين، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 170گ (2پ -171ر)، 25 سطر (24×12)، اندازه: 21/5×32/5سم [ف: 9-915]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن محمد فرنچائی، تا: دهه دوم شوال 1260ق، به دستور ملا محمد مقیم لاریجانی؛ مصحح؛ تملک: هادی حاتمی بروجردی به تاریخ 44/11/4؛ جلد: تیماج، 319 گ، 20 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 10-56]
آغاز: ... اما المقدمة ففیها امور خمسة الأول أن علم الاصول هو العلم بالقواعد الممهدة للاقتدار علی استنباط الأحكام الشرعية الفرعية النظرية عن ادلتها التفصيلية عموما ولو علی وجه البدلية الثاني؛ انجام: بحیث یصح أن یعد ذکر مدا یحم من الفصول ومشایخ الرجال جماعة منهم الشيخ الطوسي نعلم من ملاحظة کتب الرجال ومنهم العلامة ومنهم النجاشي ... کتب الرجال والله العالم بالاحوال
خط: نسخ، کا: آرانی، محمد حسین بن غلامرضا، تا: 7 ربیع الاول 1262ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از مولف با امضای «منه دام ظله»؛ جلد: گالینگور، 125 گ، 12سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: -171]
کا: رشتی، ابراهیم بن یعقوب، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س 2، ش 7 -214]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×15سم [ف: 16-335]
آغاز: الحمد الله الذي أفاض ... اما بعد فیقول خادم بساتین المذهب الجعفري؛ انجام: فقد یتحقق الجمع اللزومي بوجود شاهد الجمع بملاحظة نفسی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 14گ (1-14)، 25 سطر (21×13/5)، اندازه: 19/5 × 28/5 سم [ف: 12-160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تملک: نوه مؤلف محمد رضا بن علی بن محمد جعفر؛ تاریخ وقف: 26 ربیع الثاني 1345؛ جلد: تیماج، 141گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 9-82]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-518]
mawā’id-ul ‘awā’id (mx.)
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
وابسته به: موائد العوائد في بیان القواعد و الفوائد؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198-1263ق)
متن مختصری است با عناوین «اصل، اصل»، فهرست مانند انتخاب شده از کتاب مولف «موائد العوائد في بیان القواعد و الفوائد مشتمل بر اختیارات وی در مسائل اصولی با اشاره به
بعضی از ادله آنها. در یک «مقدمه» و سه «فن» دارای ابواب و یک «خاتمه»، مانند تقسیم اصل و بدین عناوین: المقدمة: في تعریف الاصول و ماهیته و ما یتعلق به؛ فن 1. الأدلة اللفظية؛ 2. الأدلة الشرعية النقلية؛ 3. الأدلة العقلية؛ الخاتمة: في الاجتهاد و التقليد و التعادل و التعارض و الترجيح
آغاز: الحمدلله الذي أفاض بجوده الوجود و الحياة و الصحة و مدارك العلم و القدرة و رزقنا المآكل و المشارب و الملابس و المساكن
جزء دوم، في الأدلة العقلية؛ کا: محمد بن حسین بن محمد علی خراسانی، تا: جمعه 12 جمادی الثاني 1253ق [تراثنا: س ش 4-55]
آغاز برابر؛ انجام: و منهم البرقي و مشایخ الاجازاة کثیره تعلم من ملاحظه کتب الرجال و الله العالم بالاحوال في جمیع الأحوال
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن کاشانی آرانی، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما اردت ایراده في هذا الكتاب بنحو الاجمال و الاختصار و بقدر الوسع و الطاقة بعون الملك المنان.
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مولف؛ جلد: مقوایی، 47گ، 15سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 1- 79]
mawā’id-ul fawā’id wa farā'id-ul mawā’id
کثنوی، محمد حسن بن علی، - 1297 قمری
kasnavī, mohammad hasan ebn-e ‘alī(- 1880)
نسخه جلد دوم موائد الفوائد و فرائد العوائد است که حسن بن علی یزدی حائری در سرگذشت امام سوم نوشته است و از کتاب های سوگواری است. [فهرستواره منزوی 3/ 1800]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1309
آغاز : بسمله. و به نستعین انه خیر معین. الحمد لله الذي جعلنا من الشاكرين لانعمه و المستطعمين بموائده؛ انجام: نسخه: و من عصاهم فقد عصی الله و الله العالم.
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: مدرس یزدی، حسن بن محمد علی بیتا؛ شاید نسخه اصل باشد؛ جلد: تیماج، 162گ، 16 سطر (13×9)، اندازه: 14× 20سم [ف: 7-2801]
mavā’ed-ol motasahherīn
یزدی، احمد بن حسن، - 1310 ؟ قمری
yazdī, ahmad ebn-e hasan(- 1893)
ترجمه و شرحی است از دعای سحر «اللهم انی اسألكمن بهائكبأبهاه» در یک «مقدمه» و پنج «شمع» و بیست و سه «مائده» و چهار «شربت» و «خاتمه)؛ با شواهد بسیار از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2407/2
آغاز: الحمدلله الذي ببهائه حسرت الأوهام عن کنه معرفته ... و بعد چنین گوید عبد عاصی و غریق بحر معاصی الذى آن حضر لم یعرف؛ انجام یک نظر کن از عنایت سوی من ** فارغم گردان ز قید خویشتن
خط: نسخ، بی کا، بی تا، شاید به خط مؤلف؛ مصحح، جلد: تیماج، 109گ (72-180ر)، 29 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 7-8]
al-mawā’id-ul hindīya
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - 1259 قمری
estarabadi, mohammad mahdi ebn-e mohammad Safi( - 1843)
تاریخ تأليف: 1257ق
رساله ای است در مباحث گوناگون شامل: فائدة 1. اعلم أن بعض الفضلاء و الاطائب قد سالنی ان اقرر له ادلة توحید الواجب ..با 2. اعلم أن بعض الأفاضل قد سالتی ان ابین له حد الايمان الكامل و مراتب الكفر و الايمان؛ 3. دلیل احکام فقهیه ای که نزد مجتهدین معتبر است؛ 4. علت عدم استجابة بعضی از دعاها؛ 5. دلیل حكمة ایجاد ابلیس؛ 6. صفات حروف نورانی و ظلمانی و خواص آنها؛ 7. در معنی رحم و صله رحم است؛ 8 اقسام احادیث مرویه از معصومین؛ 9. تحقیق در نوروز؛ 10. ترتیل در قرائت؛ 11. در اثبات امامت ائمه اثنی عشر؛ 12. فوائد معتبره در محاورات فارسی؛ 13. تفسیر سوره فاتحه؛ 14. شرح گناهان کبیره که دو سطر از این فائده بیشتر نیامده است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18838/2
آغاز: بسمله احمد الله علی نعمه الوافرة و اصلی علی نبیه محمد و عترته الطاهره اما بعد فیقول العبد المستهدى من سیده الهادي محمد مهدی بن محمد شفیع الاستر آبادی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 23 سطر [ف: 2-250]
mavājeb va sīyārsāt-e sāheb-mansabān va sarbāzān-e fowj-e mākū
دفتری است متعلق بمواجب و دخل و خرج صاحب منصبان فوج ماکو.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3205
آغاز: هو الله تعالی شأنه ... کتابچه مواجب ششماهه صاحبمنصبان؛ انجام: کتابچه مواجب و سیورسات صاحب منصبان و سربازان ...
این کتابچه متعلق به سالهای پایان قرن 13 و آغاز قرن 14 است؛ بی کا، تا: 1302ق؛ 99ص، اندازه: 17×27سم [ف: 10-787]
mavājeb va sīyārsāt-e qošūn-e zell-os soltan
کتابچه مواجب و سیورسات قشون ظل السلطان و دستورالعمل درباره افواج و سوارها در سال 1300. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1032
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 34گی، ابعاد متن: 14×6، اندازه: 23×18سم [سنا: ف: 2-107]
mavājeb va maxārej-e telegrāf-xāne-hā-ye īrān
دفتری است که حساب مواجب و هزینه تلگراف خانه های ایران در آن نوشته شده است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 118 - ج
آغاز: صورت مواجب و مخارج کل تلگرافخانه های ممالك محروسه ایران صانها الله عن الحدثان از محل سررشته سنه ماضیه سال پیچی ئیل 1313 و مقرری که از بدو تلگرافخانه مبارکه تا کنون محض دعا گوئی دوام دولت قاهره در دارالخلافه و سایر ولایات بسادات و عجزه و فقر اداده می شود
خط: نستعلیق و سیاق، بی کا، تا: قرن 13، 13گ (7پ -19پ)، 24سطر (10×17/5)، اندازه: 13/5
× 21/5سم [ف: -211]
al-muwājiha
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūqī, “alī ebn-e ahmad(- 11c)
نامه ای است از شیخ مقتنی خطاب به مولای خود با نهایت خضوع، و در آن می گوید: صحیفه های توحید را با تأييد مولا تأليف کرده و رساله هایی به داعیان حق فرستاده ام، آنچه در این نوشته ها صحیح و صائب باشد از الطاف قائم الزمان بوده و آنچه خطا و لغزش داشته باشد منسوب به نگارنده آن می باشد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/20
آغاز: السلام علی الامام الدال علی الله حقا حقا السلام علی امین الباري و غاية اولی النهى
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 2 ص (236-237) [عکسی ف: 4-414]
mawād-ul adwīya
رساله مختصری است در بیان درجات چهار گانه از هر کدام از ادویه گرم و سرد و مرطوب و خشک.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2739/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین، هذا کتاب مواد الادوية. الادوية الحارة في الدرجة الأولى: حنطه، بابونج، افسین، بندق، مغاث، اسفند؛ انجام: الادوية اليابسة في الرابعة ... ما میران، سناب بری، فلفل، خردل. و الله اعلم بالصواب، و اليه المرجع و الماب؛ و الحمدلله علی کل حاله.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 2گی (411- 412)، 23 سطر (16×8)، اندازه: 21×12سم [ف: 13-205]
mavād-ol osūl fī š.-e ma‘ālem-ol osūl
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
وابسته به: معالم الأصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959-1011ق)
رساله ای متوسط در شرح و حل مشکلات و مبهمات معالم الأصول که در یک «مقدمه» و چند «مورد» و یک «خاتمه» تنظیم شده است. [الذريعه 216: 23]
کا: مقصود علی بن حسین قلی کلاردشتی، تا: 1293ق؛ 55گ، اندازه: 18×11 سم [ف: -250]
آغاز: سپاس بی نهایت ذات پاک قدرت حضرت واجب الوجودي را سزاست و درود نامعدود بر روان جناب ختمی منزلت و آل آن جناب باد که ارباب عصمت؛ انجام: اصل دوازدهم اگر در میان مرجحات اجتهادیه تعارض واقع شود و یا تعارض میان مرجحات منصوصه و اجتهادیه واقع شود پس مناط در اقوی ظنون است
کا: قربانعلی بن علی عسکر، تا: 1294ق؛ جلد: تیماج، 61گ، 18سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: -237]
مواد البيان- موارد البيان
mavād-e barrasī-hā-ye āyīn-e bābī az brown
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5523ف
نسخه اصل: چاپ دانشگاه کمبریج 1961. به انگلیسی: Materials for the Study of the Babi Religion ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -164]
mavād-e tārīx-e salātīn-e hend va afqān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/43
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 4ص (354-357) [مختصر ف: 835]
mavād-ot tavārix
علوی کاشانی بروجردی، محمد بن ابراهیم، 1272 - 1362 قمری
‘alavī kāšānī borūjerdī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1856 - 1943)
مجموعه اشعار وابیات وقصاید عربی و فارسی که در رثای بزرگان کاشان وغیره سروده و در ضمن آنها ماده تاریخ وفات آنان آورده شده است.
آغاز: توفت ... و هی الموسوعه بالصديقة بنت الحاج سید حسن الكاشاني ... آه کاغذ ناگه از [...] زمان اندر زمین ** ما تمی سانح کزو شد عالمی در دل غمین؛ انجام: یوم جمعه ثامن شهر رجب ** ... خواستم تاریخ ... ** (باد این جایگاهش در بهشت) 1339ق
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1339ق؛ جلد: تیماج، 89گ، مختلف سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
آغاز: بسمله في تاریخ وفاة اجل المجتهدين ملاذ الملة والدین حجة الاسلام والمسلمین آية الله في الارضين ... بدرود جهان کرد جوان رایت ارشاد ** کش باد روان در کنف رحمت حق شاد / شد داخل جنات وهم ارسال رصلیش ** جنات نعیم دخل (الان) دهد یاد؛ انجام: صفية عاهدت حیثما اقترن ** باسم الله العزيز واجب المنن / ومثلها علی عهد الله أن ** احدوم ان الله صاحبی ظعن
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1345ق؛ جلد: تیماج، 87گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
آغاز: بسمله اما بعد فهذه قطعات حاوية التاريخ المتوفين في هذا العام اعنی 1351 وما بعده وهذه سوی ما انشاته في السنين السابقة من التورايخ المجموعة في رسالتین آخرئین وبالله استعین؛ انجام: في تاریخ وفاة بعض المتوفين في السنه المرقومة اعنی 1362ق «نات هاد فاضلا» تاریخ غم بار دهد** زاینکه بر وجه اتم این هر دو رادی جامع آمد
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1362ق؛ جلد: تیماج، 141گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
mavād-ol mosāfer
شریفی حائری، علی، ق 10 قمری
šarīfī hā'erī, “alī(- 16c)
وابسته به: الأمان من اخطار الاسفار و الازمان د امان الاخطار؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
ترجمه و گزیده ای از «امان الاخطار» سید ابن طاوس است. متن در 12 «باب» در آداب سفر و دعاهاست که در پایان آن، همه برء الساعة» رازی و «تدبیر البدن» قسطاس بن لوقا را گنجانیده بود. و ترجمه در 40 «فصل» آمده است.
آغاز: حمد و درود و ثنا نثار بارگاه علیمی که زبان ...
[فهرستواره منزوی 603/6 و 868/8]
کا: معلم شهرستانی، وجیه الدين بن اسماعیل، تا: 2 جمادی الثاني 1001ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 14 سطر [ف: 5 -406]
کا: علی رضا بن محمد علی، تا: یکشنبه 2 ربیع الثاني 1307ق؛ جلد: تیماج، 32گ (96ر -127ر)، اندازه: 21×13سم [ف: -300]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 18×12سم [ف: 3-120]
mavād-e maktūb
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
از میرزا ملکم خان ناظم الدوله به مظفرالدین شاه
آغاز: «از تفصیل گفتگوی دولتین و از کلیه اوضاع دنیا استفسار شده بود ظاهر گفتگوی این دولت خیلی جزئی و لیکن معنی نزاع ایشان جامع اعظم مسائل دنیاست ....»
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3563/1
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: مقوا؛ 4گ [ف: 3-1232]
mawarid-ul ixtisas fi tafsir-i surat-il ixlas
این میلق، محمد بن عبد الدائم، 731 - 797 قمری
ebn-e maylaq, mohammad ebn-e ‘abd-od-dāem (1331 - 1395)
تفسیری مختصر درباره سوره اخلاص از مفسر «انوار اللايحه في اسرار الفاتحه» یعنی این میلق می باشد که در پایان همان تفسیر نوشته شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1211
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد النبي الامي و علی آله و صحبه و سلم. قال سیدنا الشيخ الكبير ناصر الدين محمد بن میلق؛ انجام: اثابه الله ثواب سبعین صدیقا.
خط: نستعلیق تحریری بدخط، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: تیماج، 146گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-584]
mavāred-ol adab
هندوشاه بن سنجر،- 730 ؟ قمری
hendū-šāh ebn-e sanjar(- 1330)
در ده «مورد».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 193/2 ف
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1335؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 19سطر [فیلمها ف: 1-422]
mavāred-ol osūl
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: دوشنبه 29 جمادی الثاني 1292ق
مختصری است در مسائل مهم اصول فقه برای مبتدئین فارسی زبانان که خواندن «معالم الاصول» برای آنان مشکل بود، در یک «مقدمه» و پانزده مورد مشتمل بر اصول و یک «خاتمه»، که طی هجده روز به پایان رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8883/1
آغاز: سپاس بی نهایت ذات پاک قدرت آیت حضرت واجب الوجود را سزاست ودرود نامعدود بر روان جناب ختمی مرتبت؛ انجام: پس مناط در اقوی ظنون است ...
خط: نستعلیق، کا: موسی پزشک تنکابنی (فرزند مولف)، تا: 1340ق، جا: ییلاق لیمرا؛ جلد: مقوایی، 33 گ (4پ - 36پ)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 23-67]
mawārid-ul anām fi š.-i šarā'i'-il islām
آل کاشف الغطاء، علی بن جعفر، - 1253 قمری
āl-e kāšef-ol-qetā’, ‘alī ebn-e ja'far(- 1838)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال والحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602- 676ق)
شرح مفصلی است بر «شرائع الاسلام» محقق حلی. مؤلف فقط بخشی از کتاب الطهارة و تمام کتاب نکاح و غصب و لقطه و احیاء موات و مواریث را شرح نموده است.
[الذريعه 216/23]
آغاز: کتاب النكاح و هو في اللغة الوطي علی الاشهر بل المحكي عن المختلف الإجماع علیه؛ انجام: نسخه: و إن لم نعثر علی قائل منهم بمضمونها فتأمل، السبب السادس الكفر ...
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف جلد اول (کتاب نکاح)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، با خط خوردگی و اصلاحات و اضافات؛ 533ص [عکسی ف: 5-419]
آغاز: نو یلحق بالنکاح النظر في امور خمسة الاول ما یرد به النكاح و هو بیان ثلاثة مقاصد
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف جلد دوم از کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ 283ص [عکسی ف: 5-418]
mawarid-ul basayir li-fara'id-iddara'ir
محمد سلیم بن حسین بن عبد الحليم، ق 12 قمری
mohammad salīm ebn-e hoseyn ebn-e 'abd-ol-halīm( 18c)
نویسنده می گوید از آنجا که شعر نتیجه علم الأدب و تتمه فضل العرب است از آغاز جوانی می خواستم که در اشعار عرب «ضرائر» را جمع کنم، بر این منظور چون فرصت به دست آمد کتاب حاضر را در نه «منهل» و یک «مشرعه» بدین شرع پرداختم مشرعه: در مقدمه؛ منهل 1. منهل الزياده؛ 2. منهل النقصان؛ 3. منهل الابدال؛ 4. منهل التقدم و التاخير؛ 5. منهل تغییر الاعراب؛ 6. منهل تذکیر المونث و تانیث المذكر؛ 8 منهل الجمع بین العوض و المعوض منه؛ 9. منهل بعض من معاوده الشاعر الى اصل المرفوض.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 168
آغاز: بسمله، حمد البمتدء العليم السابع؛ انجام: ولا ولادنا و لمن احسن الينا و لمن الساء ... لسائر المسلمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 103گ، 24 سطر (16×8)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 7-149]
mawārid-ul bayān
کاتب، علی بن خلف
kāteb, ‘alī ebn-e xalaf
کتابی است در فنون ادب، و بلاغت، و صنعت کتابت و نگارش صحیح و بلیغ، و غیر آن. حاجی خلیفه، از کتاب و مؤلف، نام برده، اما تاریخ در گذشت او را ننوشته است. در ده «باب»: 1. حد صناعة الكتابة و فضلها ... 2. البلاغة و اقسامها الأصيلة؛ 3. اقسام البلاغة الفرعية؛ 4. صناعة البديع و ابوابها؛ 5. في ما تخرج الكلام عن احکامه البلاغة؛ 6. في ان الطبع هو قوام الصناعة و نظامها .. با 7. في اوضاع الخط و قوانینه .... 8 رسوم المكاتبات؛ 9. آداب الصناعة؛ 10. آداب السياسة.
چاپ: لیبیا، محقق: حسین عبد اللطيف، منشورات جامعة الفاتح، 738ص، 1982م. [کشف الظنون 1888/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 710عکسی
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. قال علی بن خلف بن علی بن عبد الوهاب الكاتب؛ انجام: ثم يؤكد هذا الكتاب بما يؤكد به مثله، و یرصع من الآيات بما ینتظم في ملکه انشاء الله تعالی.
نسخه اصل: فاتح (سلیمانیه) استانبول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 مصحح؛ 202گ، 15 سطر [عکسی ف: 2-194]
mawārid-ul kalim silk-u durar-ul hikam = mawārid-ul
al-kalim wa silk-u durar-il hikam
فیضی، ابو الفيض بن مبارک، 954 - 1004 قمری
feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak (1548 - 1596)
اهداء به: جلال الدين اکبر شاه تاریخ تأليف: 985ق
رساله ای است بی نقطه در علوم مختلف از جمله فن بلاغت و فصاحت و سایر علوم. نام کتاب (موارد الكلام سلك الدرر الحكم) ماده تاریخ تأليف کتاب است. فیضی هر بخش کتابش را تحت عنوان «مورد» و هر مورد را در چند کلمه کوتاه بیان نموده، که عنوان موارد آن چنین است: مورد: اسلام، علم کلام، آدم، محمد (صلی الله علیه و آله)، کلام الله، الرحماء، اهل الله، کلام أهل الله، الدعاء الملوك، الداء و الدواء السلام، العلم، الروع، الرواح، الورع، الطلاح، الحسد، الوكول، الولوع، السداد، الامساك، السماح، الحلم، العدل، الكسل، الكد، الهم، السرور، الرموك، الرحل، ماسار و ماطار، الأمصار، الكدح، الصور، الدور، الأهول، الأرحام، الأكل، الكساء، السمود، السماع، ملوك الكلام، السام. (علی صدرائی خوئی)
چاپ: هند، شیخ هدایت الله، 1341ق، سربی، به اهتمام: شیخ حسنعلی بنارسی و به اعانت و تصحیح مولوی عبدالرحیم صاحب صفی پوری و جان علی و مولوی نادربخش
[الذريعه 216/23؛ الاوقاف العامة موصل 60/4؛ میراث مشترک ایران و هند: 290-1]
آغاز: الحمد لملهم الكلام الصاعد ** و هو المحمود اولا و الحامداول الكلام و اکمل المرام حمدالله المالكالملكالعلام ... (پس از 9 برگ) مورد الاسلام هللوا و صلوا ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، محشی با امضاء «منه سلمه الله تعالی» «کنز»؛ کاغذ هندی؛ جلد: تیماج عنابی، 100گ، 11 سطر (12×5/5)، اندازه: 19×12 سم [ف: 2-507]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 195ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 5گ (198پ - 202ر)، اندازه: 18×12 سم [ف: 6-58]
آغاز: الحمد لملهم الكلام الصاعد ** وهو المحمود اولا و الحامد ما وحده موحد الا هو والله الهكم إله واحد؛ انجام بیضت نجبة خشیبتی قضت نیتی فشت خبیتی فتیقن ظنی في فنی فبت ای قطعت وهو حسن الخاتمة تذکر: در فهرست به اشتباه به فیض کاشانی نسبت داده شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ذیقعده 1098ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج قرمز، 42 گ، 18 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [محدث ارموی مخ]
موارد الكلم و سلم درر الحكم- موارد الكلم سلکدرر الحكم
mawārid-ul mașādir
علی حسن خان بن محمد صدوق خان
‘alī hasan xān ebn-e mohammad sadūq xan
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ع 176
بی کا، بی تا؛ از روی چاپ اگره هند در 639ص [فهرستواره مینوی: 178]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ع 176
همان نسخه بالا [نشریه: 11-1000]
mawārid-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uşūl
قزوینی، محمد مهدی بن حسن، 1222 - 1300 قمری
qazvīnī, mohammad mahdī ebn-e hasan (1807 - 1883)
تاریخ تأليف: غره شعبان 1275ق؛ محل تأليف: حله
مختصری است در علم اصول فقه با عناوین «مورد، مورد» که به درخواست فرزندش میرزا جعفر نگاشته، مشتمل بر مقدمه ای در شناخت این علم و موضوع و هدف آن، و چند «شریعه» و یک خاتمه. هر «شریعه» دارای چند «مشرب» و هر یک مشتمل بر چند مورد» می باشد.
آغاز: حمدة لمن اصل اصول الايجاد بعین قابلية الاستعداد و رتب فروع الاجتهاد علی مظاهر تملك المواد.
[الذريعه 217/23 ش 8690؛ معجم المؤلفين 26/13 -27؛ هدية العارفين 485/2؛ مكتبة امیر المؤمنين 441/4]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1903
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: عبدالهادی خلف شیخ عبدعلی آل الشيخ خضر، تا: 6 ربیع الاول 1346ق؛ 59ص [عکسی ف: 5-360]
المواريث- ارث
المواريث - تقسیم الارث بین الورثة
مواریث- الفرائض
المواريث- الزاهرة الجامعة في مسائل الميراث الباهرة اللامعة
المواريث - الفرائض البهائية
المواريث - الرسالة المحمدية في احکام الميراث الأبدية
al-mawārīt = al-irt
آل کاشف الغطاء، حسن بن جعفر، 1201 - 1262 قمری
āl-e kāšef-ol-qatā’, hasan ebn-e jaʼfar (1787 - 1846)
فقه استدلالی است، در احکام ارث و طبقات وارثان با عباراتی متین و استوار در سه «باب» و «خاتمه»: باب 1. المقدمات و فیه مباحث اولها الميراث المستحق بالموت؛ 2. المقاصد و هو امور الأول في میراث الأنساب؛ 3. طریق قسمة السهام؛ الخاتمة: في المناسخات.
آغاز: بسمله و بعد فیقول الاحقير الاحقر حسن ابن الشيخ جعفر ان الأمثل في نوع الانسان بل کل مکلف من انس و جان خروج الملكعند بعد موته من ملکعین او منفعة او حق او بضع لعدم انجام: والاعملت في فریضته مع الفريضتين فاعملت في فريضة الثاني مع الاول وکذا لوفرض موت اربع او مازاد فان العمل واحد.
آغاز برابر
انجام: مسألة اذا مات المديون فالمحکی عن الأكثر بقاء المال المقابل للدیون علی حکم مال الميت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام است؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 7ص، 21 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 21-1535]
آغاز : الثانيه في الحبوة دلت الأخبار و معاقد الاجماع علی أن الولد الاكبر یحبی من مال ابیه و یختص باشیاء دون باقی الورثه ... و الكلام في امور انجام پایان موجود در جنگ: الثاني من مراتب الانساب الاخوه و الأجداد الاخ اذا انفرد فالمال له اذا کان من الابوين ... او کانوا للابوین فان لهما. در مجموعه حاضر تنها مبحث حبوه است که مرحوم طباطبائی آن را از رساله شیخ حسن انتخاب و در این دفتر درج کرده، در ذیل رساله چنین آورده: «هذا ما اردنا نقله من الشيخ حسن ... في رسالته ... في الميراث ... في الأرض المقدسة الرضويه ... ؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: سید محمد صادق طباطبائی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: سید محمد صادق طباطبائی؛ جلد: تیماج قرمز، 5ص (59-63)، اندازه: 18×11 سم [ف: 23-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در پایان تاریخ 1294 ق دیده می شود؛ جلد: تیماج مذهب، 50گ (137پ -186ر)، 22 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 5-2181]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین شراره پسر محمد امین شراره، تا: 8 ذیقعده قرن 13 [نشریه: 2-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبد الحميد بن محمد موسوی، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 36گ، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خراسانی ترشیزی، احمد بن اسماعیل، تا: 1257ق؛ صحافی محمد؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1363؛ جلد: تیماج مذهب، 46گ، 24 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 21-1535]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل خراسانی ترشیزی، تا: 1257ق؛ 92 گ، 24 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 20-527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل خراسانی نیشابوری، تا: جمعه 17 ربیع الاول 1258ق؛ انتقالی از دانشگاه علوم رضوی در آذر 1368 گ، 43گ، 25 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 20-526]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل خراسانی نیشابوری، تا: جمعه 17 ربیع الاول 1258ق؛ جلد: تیماج، 43گ، 25 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 21-1534]
al-mawārīt
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
رساله مختصر استدلالی است در مبحث ارث. آغاز: بسمله، حمدله في المواريث مسألة المقتضى للارث امران نسبت و نسب و المراد بالنسب علاقة بین شخصین تحدث من تولد احدهما من الآخر
چاپ: مشار عربی، ص 477؛ تهران، سنگی، 1299ق، رحلی، 5 ص
آغاز برابر؛ انجام: کل ذلك لما تقرر من ان الارث لایستقر ما لم یبرء ذمة الميت من دین النبي صلی الله علیه و آله و اما القتل اول آثار الارتداد لا الكفر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (119-129)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 1/21-674]
آغاز برابر؛ انجام: مسألة اذا مات المديون فالمحکی عن الاكثر بقاء المال المقابل للدیون علی حکم مال الميت.
خط: نسخ، کا: مرتضی بن ابی الحسن حسینی یزدی، تا: 1283ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ، 21 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [اهدائی رهبر: 3-753]
آغاز برابر؛ انجام: فهو وان اخذوا من الوارث یرجع الوارث إلى الوصي کل ذلك لما تقرر من الارث لا یستقر مالم یبرء ذمة الميت
خط: نستعلیق، کا: عبدالرسول ساروی، تا: سه شنبه 11 شوال 1296 ق، برای افقه الفقهاء شیخ جعفر سلمه الله؛ 23گ (261-239)، 20 سطر (16×10)، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: 2-171]
آغاز برابر؛ انجام: مسألة اذا مات المديون فالمحکی عن الاكثر بقاء المال المقابل للدیون علی حکم مال الميت
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: رمضان 1298ق؛ جلد: تیماج مذهب، 24 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 1/21-673]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو وان اخذوا من الوارث یرجع الوارث کل ذلك لما تقرر من ان الارث
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، اندازه: 21×17سم [ف: 1/21-670]
al-mawārīt = al-fiqh
لنکرانی، عبدالعزیز، ق13 قمری
lankarānī, ‘abd-ol-'azīz(- 19c)
مباحث استدلالی مفصلی است در مباحث ارث در شش «امر»: معرفة ما به یستحق الارث، معرفة ما به یمنع عنه، معرفة مقادیر السهام و فیها یعرف ذوو السهام، معرفة ترتیب الورثة في الاستحاق، معرفة تفصیل أحكامها مع الاجتماع والانفراد، معرفة كيفية القسمة علیهم آغاز : کتاب المواريث و یحصل العلم بها بمعرفة امور ستة: معرفة ما به یستحق الارث و معرفة ما به یمنع عنه
آغاز: کتاب المواريث و یحصل العلم بها بمعرفة امور ستة: معرفة ما به یستحق الارث و معرفة ما به یمنع عنه در فهرست ناشناس آمده و با استناد به نسخه مرعشی تعیین شد، جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: تیماج، 225 گ، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 1-207]
آغاز: کتاب المواريث و یحصل العلم بها بمعرفة أمور ستة معرفة ما به یستحق الارث و معرفة ما به یمنع عنه
کتاب المواريث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، نسخه را از شاگردان مؤلف استکتاب کرده و روی برگ اول یادداشت وی به تاریخ چهارم رجب 1291 در شیراز؛ جلد: تیماج، 311 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20-235]
al-mawārīt
در این اثر بخش ارث (فرائض) کتاب های فقهی مختلف عینا و بدون هیچ تصرفی گردآوری شده است. عناوین کتاب هایی که این مجموعه از آنها جمع آوری شده به ترتیب چنین است: الايضاح، التنقيح، الوسيلة، کشف اللثام، شرح اللعمة الدمشقية ، (آقا محمد علی نجفی کتاب الارث)، شرح الفرائض النصيرية، مختلف الشيعة، المقنعة، نهاية الأحكام التحرير، حاشية الشهيد علی الارشاد (النكت).
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه: 60
آغاز: مقام من یتقرب به فان کان أولاد أخ لأم أو أخت لها من غیر شریك کان المال؛ انجام: و علیك باستخراج باقی الأمثلة فهی ظاهرة و الله الموفق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 324گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [اوراق عتیق: 2-347]
al-mawārīt
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 313/4
إرث الشيخ حسن بن الشيخ جعفر؛ خط: نسخ، کا: احمد بن ملا اسماعیل خراسانی نیشابوری، تا: جمعه 17 ربیع الاول 1258ق؛ 24 و 25سطر [تراثنا: س ش 4-94]
al-mawārīt (mnz.-un fi)
موسوی، محمد طاهر بن محمد باقر، ق14 قمری
mūsavī, mohammad tāher ebn-e mohammad bāqer( 20c)
منظومه مختصری است در ارث و چگونگی تقسیم آن بین ورثه.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8671/2 - 58/121
آغاز: بسمله، الحمدلله الولى الباعث ** المبدء الفرد المعيد الوارث
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1335ق؛ افتادگی: انجام؛ 10گ (50-41)، 15 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4640]
muwāzinat-ul adwīya
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، 557 - 629 قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 24/4
کا: حیدر حسینی ملاوجانی، تا: 1072ق؛ اندازه: 12×19/5 سم [ف: -29]
movāzene-ye mālīye-ye dowlat-e rūs dar sāl-e 1388
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/4
خط: نسخ، کا: محمد عارف خان آفندی عثمانی، تا: قرن 14؛ 6ص (1418-1413) [ مختصر ف: -835]
al-mawāzīn = sālim fi-1 mīzān
در این رساله وفق مثلث آمده و موازین آن ذکر شده است. نویسنده می گوید مزوجات آن واجد موازینی است و مفردات آن نیز واجد موازین است من هر دوی آنها را ذکر می کنم. مزوجات آن بدوح است و مفردات آن براده مریخ این. در مطالعه این رساله آراء صاحبنظران این فن مفصل آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1871/9
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله و أصحابه به اجمعین، أما بعد فهذا الوفق المثلث له وجوه موازینه؛ انجام: قال عملتها فانصبغ و لکن بینها و بین القصد بدوح
کا: محمد نعیم محمد آبادی، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج، 5 ص (86 -90)، 25 سطر ( 15/5×8)، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 10-472]
al-mawāzīn (k.-u ...)
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
کتب الموازين مجموعه رساله هایی است که جابر بن حیان درباره رابطه تعادلی مواد نگاشته است، تعداد آنها را 144 رساله شمرده اند. کراوس موفق شده که 79 عنوان و 44 دست نویس از این رسالات را مشخص کند و فؤاد سزگین تعدادی از آنها را در تاریخ التراث العربي گزارش کرده است. (حافظیان)
آغاز: کتاب الموازين لابی موسی جابر بن حیان الصوفي. بسمله. رب اعن برحمتک. قال رحمه الله تعالی الحمدلله تعالی کثیرا. کتبنا و لو ذهبنا نصف فضل الله علینا و احسانه الينا ... لما خلق الله الثلاثة الأوائل الذي لاربع لهم وهم الحيوان و النبات و الحجر ..
انجام: و شرحته في مصلحتك، و علیك السلام و رحمة الله و برکاته. و صلی الله علی محمد النبي و آله اجمعین.
[سز گین 348/4 ، بغدادی هدیه 249/1؛ نجیب زکی، ترجمه شیخی، تحلیلی از آرای جابر بن حیان، 31 «کتاب الموازين»، به نقل از ابن ندیم؛ چاوشی شیمیدان اسلامی، 88 «الموازين» که می گوید چاپ شده است]
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 732ق [نشریه: 2-117]
چند رساله از «کتب الموازين» موجود است بدین ترتیب: الف الطبيعة الخامسة، بمیدان العقل، ج الموازين، دالسر المكنون؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 8 رجب 1025ق [ف: 36-119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: صفر 1054ق؛ 20ص (39 -58) [ عکسی ف: 1-384]
آغاز: فیقول انشاء الله تعالی ان مثال الاكسير مأته؛ انجام پایان: و ایاك ان ممازج الأجساد بالاجساد الابالحيل.
کا: محمد نعیم محمد آبادی، تا: 1083ق؛ 2 ص (حاشیه 180 -181)، 25 سطر (15/5×8)، اندازه: 16×23/5سم [ف: 10-477]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: ا س 9ش 2-40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج مذهب، 20ص (247-266)، 18سطر، اندازه: 16/5 ×22 سم [ف: 2/47-117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 فقط یک جلد است؛ جلد: میشن، 11ص (93-103)، 23 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 9-255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 36-120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد، 7 گ (79ر -85 پ) [ف: 4-1025]
آغاز: و فیه من الرطوبة ثلاثة أحرا من المرتبة الاوله و فیه من. (الصفوة)، آغاز: الأدلة کتاب الأدلة من جملة الاثنين و ثلاثین کتابا في الموازين؛ 3- کتاب البغية؛ 4- کتاب العين؛ انجام: و ینبغی أن یکون ذلكسابقة في علم المهية و الممارسة لیسهل علیك تصویر التدابير و هذا آخر الكلام في هذا الباب و لله الحمد و الشكر دائما کما هو أهله و مستحقه؛ 2- کتاب الأدلة نسخه اصل: کتابخانه لیدن هلند، نسخه شماره 2842. شامل چهار رساله از کتب الموازين است: 1. کتاب الصفوة رساله ای است در دو جزء نسخه حاضر هو دو جزء را دربردارد، 3. کتاب البغية، 4. کتاب العين؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ برگهای نسخه جابجا شده و گویا این تصویر ناقص است و به طور کامل از نسخه تصویربرداری نشده؛ 122ص، 23سطر[عکسی ف: 3-283]
al-mawāzīn= sālim fi-l mīzān
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3738/8
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فهذا الوفق المثلث له وجوه موازینه في الحمره و مزوجاته موازین و مفرداته ایضا موازین علیحده اذکرها اما المزوجات خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسن حسینی، تا: 1304ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 12ص (49-60)، 24 سطر (17×12/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 5-1774]
mawāzīn-ul ahjār = k.-u mawāzīn-ul ahjār
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
الأحجار و خواص: چهار جزء «الاحجار» جابر در کیمیا است و سخن بلیناس در آن آورده شد و می گوید که در پاره ای جاها او جز گفته ما را دارد و نشاید آنها را یاد کنیم. وی در آنها به سید خود سوگند می خورد و از بلیناس و اندیشه ریاضی او در کیمیا که جانور و گیاه و سنگ را به روش ریاضی می شود سنجید، یاد می کند از مشائیه و اصحاب الرواق و پیروان مسلمان بلیناس و سقراط و انبد قلیس و زاوش و فیثاغورس و نیز از کتب سبعه
حدود، میزان، اصباغ، صفوه، تصریف، میدان العقل، موازین، المنتهى، الشمس و القمر، آراء سقراط، الحاصل، المخاريق، مائة و اثنی عشر، شرح الاستقص الأس، الأفاضل، شرح المنتهى، شرح الشمس و القمر، النبات، الأحجار، الحيوان، الاثنين و الثلثين. در جز 2 احجار از جزء نخستین آن یاد شده و در جزء چهارم روش آموختن کیمیا دیده می شود و در آن از مفضلون و
صابئه یاد گردید. در احجار جدولی از وزن ها چنان که سقراط گفته است آمده و دارد که این دفترها به نام «سیدی صلوات الله علیه» است و گرنه کسی بدانها نمی رسید. وزن سنگ ها به حرف در آن نشان داده شده و جدولی چند در آن هست. در خواص جابر ساختن مشک و عنبر یاد شده و به روش کیمیایی ریاضی است. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. الحمدلله علی تواصل نعمه و ابادیه علینا و منته و نتبعه بالصلاة علی سیدنا محمد و آله و سلم. و قد کنا نعدکفی غیر کتاب من کتب الموازين برای بلیناس خاصة في علم الموازين
آغاز برابر؛ انجام: و استوفیت لکسایر ما یحتاج اليه آن فهمت ارجو ... انه جواد کریم.
جزو الأول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12، جا: حیدر آباد؛ جلد: تیماج مذهب، 28ص (266-293)، 22 سطر، اندازه: 18×16/5 سم [ف: 47/2 -117]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اصطفی محمد انبیا و انتخب له علیا ولیا و ... اما بعد فانه قد تقدم قبل کتابنا هذا عدة کتب في علم الموازين قد استوفینا في حل واحد منها صدرا صالحا؛ انجام: واوضحت و لم ارض علیك شیئا فدم الدرس تصل الى ما تحب انشاء الله تعالی وحده. الجزء الثاني؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ 29ص (294 -322)، 18 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 47/2 -117]
آغاز: بسمله سبحان المبدى المعيد الفعال لما یرید القاري علی کل شی ... ؛ انجام: اذا لم يؤد حقوقها فاعلم ذلك انشاء الله تعالی. الجزء الثالث؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج مذهب، 22 (323-344)، 18سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 47/2 -117]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... من کان ذاکرا لما ذکرناه في المنازل الأولى و الثانية و الثالثه من هذا الكتاب علم انا وعدنا أن نبین في هذه المنزلة؛ انجام: قد استوفینا في هذه فیما قبلها و لکن الآن آخر هذه الاجزاء و الحمدلله رب العالمين ... بالاحسان الى یوم الدين. الجزر الرابع؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ 26ص (344 -369)، 18 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 47/2-117]
آغاز: هذا کتاب الموازين لجابر بی حیان رضی الله عنه إعلم أن مثال الإكسير مأة من العدد و مثال الذهب عشرون خمسه و مثال الفضه عشرة؛ انجام: لا یصیع الصيغ الذهبي إلا في التوتيا و أياكإن تماذج الأجساد بالأجساد ألا بالخل، تمت رسالة الموازين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 3گ (27-29)، 15سطر، اندازه: 13×7 سم [ف: 36-188]
آغاز: برابر؛ انجام: انه جواد کریم، فلیکهذا انقطع الجزء الاول و الحمدلله کثیرا. بجابر بن حیان الصوفي ... و آله اجمعین و سلام علی المرسلين خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن قهوه ای، 17ص (127-143)، 23 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 9-256]
آغاز: جلد دوم: بسمله، الحمدلله الذي اصطفی محمد انبیا و انتخب له علیا ولیا ... اما بعد فانه تقدم قبل کتابنا هذا عدة کتب في علم الموازين قد استوفینا في کل واحد منها صدرا صالحا من علم الميزان؛ آغاز جزء سوم: بسمله، سبحان المبدى المعيد الفعال الما یرید القادر علی کل شیء ... و تقدم لنا قبل کتابنا هذا کتابان في معرفة موازین الاحجار و نحن ذاکرون في کتابنا هذا صورت اخلاط الاحجار و الأشجار والحیوان ... ؛ آغاز جزء چهارم: بسمله.
حمدله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله اجمعین من کان ذاکرا لما ذکرناه في المنازل الأولى و الثانية و الثالثة من هذا الكتاب؛ انجام: انشاء الله تعالی وحده. تم الجزء الثاني من کتاب الاحجار علی رای بلیناس، ولله الحمد؛ انجام: جزء سوم: اذ لم یود حقوقها، فاعلم ذلك انشاء الله تعالی تم الجزر الثالث من کتاب الاحجار علی رای بلیناس و یتلوه الجزء الرابع؛ انجام جزء چهارم: و لکن الان آخر الجزء و الحمدلله رب العالمين علی محمد و آله الطاهرين الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 54ص (160-213)، 23 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 9-258]
آغاز: برابر؛ انجام: فو حق سیدی ... و کشفت و اوضحت و استوفیت لکسائر ما یحتاج اليه آن فهمت. ارجو ان یرزقکالله انه جواد کریم فلیك هذا مقطع الجزر الاول و الحمدلله کثیرا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد؛ جزء یکم احجار در گزیده کراوس ص 126-157 به چاپ رسید؛ 10گ (85پ -94 ر) [ف 1026-4]
آغاز: من خواص الجابر بن حیان الصوفي رحمة الله علیه ... صنعة المشك: تاخذ من الأملج المنزوع النوا ما شئت و مثله شاهترج هندی یستحق کل واحد وحده؛ انجام: فان مزجته بغیرها ... حسن انشاء الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد، 1گ (94 ر و پ [ف: 4 -1027]
آغاز: الجز و الثاني من موازین الاحجار علی رای بلیناس الحكيم. بسمله. الحمدلله الذي اصطفی محمد انبیا و انتخب له علیا ولیا ...
اما بعد فانه قد تقدم قبل کتابا هذا عدة کتب في علم الموازين؛ انجام: و لم ارمز علیکشیئا فادم الدرس تصل إلى ما تحب انشاء الله تعالی وحده. تم الجزء الثاني من کتاب الاحجار علی رای بلیناس و لله الحمد و المنة. و اشکر الله علی جمیل لطفه في توفیقه لاتمام ما بدی به و شرع فیه و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جا: حیدر آباد؛ 12گ (94-105ر) [ف: 1027-4]
آغاز: الجزو الثالث من موازین الاحجار علی رای بلیناس - بسمله. سبحان المبدء المعيد الفعال لما یرید ... و قد تقدم لنا قبل کتابنا هذا کتابنان في معرفة موازین الاحجار و نحن ذاکرون في کتابنا هذا صورة اخلاط الأحجار و الاشجار و الحيوان بعضها ببعض علی طریق المهنة؛ انجام: هل هو لازم لها اذا لم یود حقوقها فاعلم ذلك انشاء الله تعالی. تم الجزء الثالث من کتاب الاحجار علی رای بلیناس و یتلوه الجزء الرابع من الاحجار علی رای بلیناس.
جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جا: حیدر آباد؛ 8گ (105ر- 112 ر) [ف: 4-1028]
آغاز: الجزء الرابع في موازین الاحجار علی رای بلیناس - بسمله. الحمدلله رب العالمين ... من کان ذاکر الما ذکرناه في المنازل الأولى و الثانية و الثالثة من هذا الكتاب، علم انا وعدنا أن نبین في هذه المنزلة موازین الأرواح ... و یکون ذلك مقطع هذا الكتاب و هو آخر هذه الكتب الأربعة؛ انجام: و اذ قد اتینا و تناهی بنا الكلام الى هذا الموضع، فلم یبق في علم الموازين المنصوصة علی الأحجار بقية، الاقد استوفیناها في هذه و فیها قبلها. ولکن الان آخر هذه الأجزاء. و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله ... الى یوم الدين.
جزء چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد؛ جزء چهارم در گزیده گزاوس ص 196-205 از «باب في ترتیب تعلیم المتعلم» (گ 114 الف نسخه ما) تا «بشکل التزييد و التنقيص و هو آخر الكتاب انشاء الله تعالی» (گ 116پ) چاپ شد؛ 10گ (112ر - 121پ) [ف: 4-1028]
mawazin-ul ihkam fi istinbat-il ahkam = istinbatiya
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
رساله ای است در بیان چگونگی استدلال و استنباط احکام شرعی از ادله تفصیلی در پنج «مقصد»: مقصد 1. انه لابد للمستدل في کل عنوان من عنوانات المسائل من ملاحظة امور خمسة؛ 2. انه لابد في ترتب ثمرة الاستدلال و احقاق الحق و ابطال الباطل من امور خمسة؛ 3. أن المسائل علی اقسام خمسة؛ 4. أن الدلائل علی اقسام خمسة ؛ 5. في كيفية الاستدلال علی وجه الاجمال منقول بعون الله المتعال أن المستدل لابد له من اعمال النظر في خمسة مواقف و خمس مراحل و اثنی عشر مقاما.
آغاز: الحمد لله علی نواله و الصلوة و السلام علی محمد و آله اما بعد فیقول حاتم بساتین مذهب ... ان هذه رسالة في بیان كيفية الاستدلال و استنباط الأحكام عن الادلة الفقهاء
انجام: و اما مع عدم التضاد و القدرة علی ما ذکر الايتان بجمیع المحتملات کما اشرنا
[الذريعه 221/23 ؛ اعلام الشيعه 253/13]
آغاز برابر؛ انجام: فیکون الواحد المبهم واجبة بالاصالة و ماعداه واجبا من باب المقدمة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، 8گ (51-58پ)، 16سطر، اندازه: 21×16سم محدث [ارموی مخ: 3-1589]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5گ (41-45)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 22-38)
بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: علی اکبر حکیمیان؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 10گ (15-24)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5-1559]
بی کا، تا: قرن 13؛ یک صفحه و نیم، 21 سطر (15×9/5)، اندازه: 23×17سم [ف: 16-511]
بی کا، تا: قرن 13، 9 گ [اندیشه حوزه: س 2، ش 7-212]
. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4212/2
آغاز برابر؛ انجام: فیکون الواحد المبهم واجبة بالاصالة و ماعداه واجبا من باب المقدمة.
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی کجوری، تا: 1252ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 12گ (29پ-40)، 13 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1590]
آغاز برابر؛ انجام: و ما عداه واجبا من باب المقدمة تحت الرسالة علی سبیل العجالة
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1254ق، جلد: تیماج، 13گ (92- 104)، 14 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 16-421]
آغاز برابر؛ انجام: فیکون الواحد المبهم منها واجبة بالاصالة و ما عداه واجبا من باب المقدمة
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 10گ (156ر-165پ)، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 8-289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملا احمد شهربابکی مشهور به کرمانی، تا: 1256ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (62ر-75پ)، 11سطر [ف: 37-386]
آغاز برابر؛ انجام: اللهم لمن استغفر علی لاریجانی سنه 1257
خط: نستعلیق، کا: لاریجانی مازندرانی، علی بن چراغعلی، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: قال في أولها: أن هذه رسالة في بیان كيفية الاستدلال و الاستنباط الأحكام الشرعية الفرعية و النظرية من أدلتها التفصيلية المعهودة، أنهيتها تسهیلا لأمر المحصلين، و عدم المشي علی العميا في أمر الدين، اذ لم أجد من تعرض لبیانها مع أنه من أهم المهمات، و رتبتها علی مقاصد خمسة
کا: سید میرزا حسینی، تا: 1259ق [تراثنا: س 13 ش 2 و 3-342]
خط: نستعلیق، کا: لواسانی، زین العابدين، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 4گ (192پ -195ر)، 25سطر (24×12)، اندازه: 21/5×32/5سم [ف: 9-915]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: اسماعیل فرزند کاظم، حسینی تنکابنی، تا: 1263ق؛ 9گ (24-32)، 19 سطر، اندازه: 12/5×7 سم [ف: 30 -419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: در زمان حیات مؤلف؛ 6گ (363-368)، 18 سطر (16×12)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19-281]
mavāzīn-ol aš‘ār fi ma‘refat-e owzān-el ījāz
مظهر استر آبادی، محمد صادق بن محمد رضا
ebn-e
mazhar-e estarābādī, mohammad sādeq mohammad rezā
در قواعد شعر و معرفت اوزان، مشتمل بر یک «مقدمه» و هشت «بیان» و نوزده «میزان» و یک «خاتمه».
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي الهمنا بانواع الفنون و العلوم و اکرمنا باوضاع الفصاحة و البلاغة ... و بعد چنین گوید مذنب عاصی جانی، ابن محمد رضا ...
انجام: بهترین بحور رباعی در فارسی رکن حوقل است و مشهور هم همین است تمام شد و السلام.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 19گ (1ر -19ر)، اندازه: 18×10 سم [ف: 2-275]
بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
mawāzīn-ul anzār fī š.-i natā'ij-il afkār
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
وابسته به نتایج الأفكار؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر (1214 1262ق)
تاریخ تأليف: شب اول ذیقعده 1294ق
شرح استدلالی مفصلی است بر کتاب نتایج الأفكار، سید ابراهیم قزوینی حائری.
آغاز: للمستصحب و في بیان أقسامه و تحریر محل النزاع ... قوله، عرفوا الاستصحاب بتعاریف لاتخ من الخلل؛ انجام: و الاستصحاب في الشكالسارى لیس بحجة و اما اجزاء إصالة تأخر الحادث و تعیین النقص في الصلاة الاخيرة فله وجه فتأمل.
جلد نخست و شامل بحث استصحاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با قلم خوردگی [ف: 33-266]
آغاز: بسمله. نحمدالله الكريم متعال؛ انجام: في الصلوه الاخيره فله وجه ... مصلی الله علی محمد و آله
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی طالقانی، تا: 1295 ق [الفبائي: - 568]
mavāzīn-ol horūf
اصفهانی، علی بن محمد
esfahānī,ʻalī ebn-e mohammad
رساله ای است در علم حروف و مشتمل بر هفت جدول از جمله جدول حروف آدم (علیه السلام)، دوم ادریس (علیه السلام)، ... جدول هفتم خواجه ابو شمس مغربی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18128/1
آغاز: بسمله حمد بیحد و ثنای بیعدد خدای را عزه اسمه و تعالی جله که واهب عقل و مفیض خیر و عدل است؛ انجام: و اگر جانب غلط واقع شده باشد در اصلاح آن بکوشد تا بمراد واصل شود شده باشد.
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد بن سید رحیم، تا: 28 ذیحجه 1323ق، جلد: تیماج مذهب، 13ص (3-15)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 50-25]
mawāzīn-ud durrīya fī bayān-il ‘aqāyid-il ‘ilmīya
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد، 898 - 973 قمری
šaʻrānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (1493 - 1566)
کتاب مشتمل بر مباحث عرفانی درباره مسأله رؤيت و مشهود است. مؤلف همچین مطالبی با عنوان «هواتف ربانیه» دارای چندین «هاتف» در کتاب آورده، که در آن اشارتی مبنی بر جهل خلق به کمال معرفت حضرت باری تعالی آمده است. وی در خاتمه کتاب، بیان می کند که تکفیر قائل به شهادتین صحیح نیست مگر به نص. مؤلف برخی از مباحث عرفانی را برای آن که به دست نااهلان نیفتد، با رمز نوشته تا جز اشخاص مؤيد به الهام الهي و شاگردانش نتوانند به آن دست یابند. کاتب نسخه این مواضع را به حروف و کلمات عربی در آورده، اما در چند موضع شکل رقومو رموز هندی به شکل خود باقی مانده است.عبدالوهاب از افرادی چون محی الدين عربی، ابوالقاسم بن قسی، ابوالحسن شاذلی، صفی الدين الدين بن ابی منصور و شیخ عبدالکریم جیلی و دو استاد کبیرش محمد وفا و علی وفا یاد کرده و مطالبی از آنها نقل کرده است. آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه عقيدة شریفه انقدحت لی من تصفح عبارات الأولياء المحققين اصحاب الدوائر الكبرى ... و مرجعها لها الى الميزان الاني ذکرها في اواخر الكتاب ...
آغاز: برابر؛ انجام: و ادخلنا في شفاعته و سائر امته امین امین
خط: نسخ، کا: طه بن یحیی بن سلیمان بن محمد کردی خوشناو، تا: 1192ق، جا: مدرسة الخياطين؛ محشی از کاتب، به کمک محمد بن عبدالرحمن الكزبري مدرس جامع شام مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 61گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [اهدائی رهبر: 5-205]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 26/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-564]
آغاز برابر؛ انجام: فتحفظ یا اخی من تجریح عقائد احدالمسلمین واحم سمعك و لسانکو قلبکولا تحکم بخروج احد من المسلمين عن الاسلام الا ان ترك ما به دخل فقد نصحتک و السلام.
خط: نسخ، کا: احمد بن رحیم اصفهانی، تا: 1314ق؛ جلد: تیماج، 246ص، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 10-1750]
mavāzīn-e šar'īye
رساله ای مختصر در اوزان و مقادیر شرعی است و مشتمل بر دو «مقاله»: مقاله 1، در شش مقدمه و چهار فصل؛ مقاله 2. در هفت مقدمه و چهار فصل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12045/15
آغاز: و رساله موسوم است بموازین الشرعية مشتمل بر دو مقاله، مقاله اولی مشتمل بر شش مقدمه و چهار فصل است؛ انجام: نود و یک باید زكاة بدهد؛ این است آنچه درصدد بیان آن بودیم و الحمدلله تعالی.
خط: شکسته نستعلیق، کا: نورالدین رفیع حسین، تا: قرن 13؛ با قلم خوردگی؛ جلد: مشمعی، 5گ (194-198)، 14سطر (13/5×8/5)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 30-426]
al-mawāzīn fi-1 kīmīyā'
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 153/7
خط: نسخ، کا: شیخ احمد بن محمد جعفر خوانساری ساغر، تا: ربیع الثاني 1292ق؛ جلد: تیماج، 8 ص (68-75)، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 18×11سم [سنا: ف: 1-77]
al-mavāzīn fī tafsīr-e ān va īn
آذری کنگاوری، ابوالحسن بن یدالله، ق 14 قمری
āzarī kangāvarī, ab-ol-hasan ebn-e yad-ol-lāh(- 20c)
کتابی است در موضوعات ادبی، اجتماعی، اخلاقی، تاریخی، فکاهی و انتقادی، شامل بیست و چهار «فصل» که هر فصل در خصوص یک طبقه، محل یا مکانی است. مقدمه ای جدا، از خلیل سامانی، متخلص به «موج» دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14678
آغاز: بسمله، مقدمه: اکثر علمای روان شناس، به این اصل مسلم معترفند، که صفت ادب و فروتنی، بر سایر صفات حمیده ای که در نهاد بشر به ودیعه گذارده شد؛ انجام: رعد گوئی ز هزاران فرسنگ ** کشف کرده است مکان دشمن که در آن معرکه جانبازی ** شده مشغول به تیر اندازی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1336 ش؛ در دو برگ با عنوان «کتاب زندانیان سیاسی غرب» از مؤلف کتاب آمده، مطالب کتاب در یک روی برگ نگاشته شده؛ جلد: تیماج مذهب، 83گ، 16سطر (18×15)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 37-167]
al-mawāzīn fī kašf-i mu dalāt-il qawānīn
حسینی مرندی، اسماعیل بن نجف، - 1318 قمری
hoseynī marandī, esmāʻīl ebn-e najaf(- 1901)
وابسته به: القوانين المحكمة في الأصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231ق)
شرح مفصل استدلالی است با عناوین «قوله - قوله» بر کتاب «قوانین الاصول» میرزای قمی. در این شرح نقل اقوال علمای قدیم و متأخرين شده ورد و ایراد بسیار می نماید و بنا به گفته الذريعه (221/23) در هفت جلد می باشد.
جلد اول، تا بحث مفهوم لقب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ تملک: علی موسوی دزفولی مقیم تهران به تاریخ 1370/10/6 ش؛ جلد: تیماج، 416گ، 20 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 21-121]
جلد دوم، از باب دوم در بحث عموم تا حقیقت که به سال 1270 تأليف شده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1270ق؛ مصحح و اضافه شده؛ تملک: علی موسوی دزفولی مقیم تهران به تاریخ 1370/10/6 ش؛ جلد: تیماج، 247گ، 20 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 21- 122]
جزء سوم، از بحث اجماع شروع می شود؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح و اضافه شده؛ مهر: مؤلف «افوض امری الى الله عبده اسماعیل بن نجف الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 153گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12-353]
جلد پنجم، دارای مباحث اجتهاد و تقلید و به تاریخ 25 شعبان 1266 بپایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1266ق، مصحح و اضافه شده؛ تملک: علی موسوی دزفولی مقیم تهران به تاریخ 1370/10/6 ش؛ جلد: تیماج، 157 گ، 20 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 21- 122]
جلد پنجم، دارای مباحث اجتهاد و تقلید؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن جلیل، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج، 157گ، 18 سطر، ندازه: 21×17سم [ف: 12-310]
جلد اول، تا بحث مفهوم لقب می باشد؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمود خوئی، تا: پنج شنبه 15 شعبان 1333 ق، برای آقا میر ابوالحسن آقا؛ جلد: تیماج، 339گ، 21 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 26-372]
جلد دوم، از باب دوم در عموم و خصوص است که به سال 1270 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن جلیل، بی تا؛ مصحح جلد: تیماج، 212گ، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 12-109]
mawāzīn-ul qist
حسینی استر آبادی، نصرالله بن حسن، ق13 قمری
hoseynī estarābādī, nasr-ol-lāh ebn-e hasan(- 19c)
تاریخ تأليف: 1235ق این کتاب چنان که مؤلف در مقدمه کتاب «مدارج الاحكام» گفته اند تقریبا بیش از هفتاد هزار بیت کتاب دارد و در آخر نسخه شماره 902 سپهسالار که مجلد اول کتاب است و تا آخر مبحث مفاهیم می باشد، تصریح کرده اند که این کتاب سه مجلد می باشد و در سال 1235 از تأليف مجلد اول آن فراغت یافته اند. در حدود چهل و چهار هزار 44000 بیت کتابت این مجلد است از عبارت مقدمه مدارج الاحكام ظاهر می شود که تأليف آن به آخر رسیده و آن این است: «و العبد وان الف کتابا مبسوط مشتم؟ علی زبر الأولين وصحف المتأخرين مسمی بالموازین بالغا الى سبعین الف بیت بالتقریب والتخمین لکن لما اشکل مدارسته والمباحثة منه لطوله الفت هذا الكتاب الخ». این کتاب بر یک مقدمه وسه «فن» و یک «خاتمه» مرتب گردیده و در مطالب آن بحث زیاد شده ونقل اقوال علماء گردیده و چنان که نقل شد مؤلف آن را «موازین القسط» نامیده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي تنزه بوجوب وجوده عن شوائب نواقص الامكان ..
آغاز: بسمله حمدله فهذا فهرست مافی المجلد الثالث من هذا الكتاب ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 1 ربیع الاول 1235ق؛ 22 سطر (10/5 ×15/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-585]
آغاز: برابر جلد اول، مشتمل بر مباحثی از اصول تا آخر مفهوم و منطوق است مقدمه و فن (اول)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ به قرینه آخرین عبارت نسخه و آشنایی به خط مؤلف آن مسلما خط مؤلف است و اولین نسخه از کتاب است و بر پاره ای از صفحات حاشیه هایی که مؤلف بر مطالب متن نوشته اند نیز خود تحریر کرده اند؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 443ص، 22-26 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-620]
آغاز: الحمدلله الذي اسس الأصول و الشرائع ... الفن الثاني في الأدلة الشرعية النقلية جلد دوم کتاب و از بحث اجماع تا نسخ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی، با خط خوردگی، قبل از کتاب فهرست موضوعات را مؤلف به سال 1237 نگاشته؛ جلد: تیماج، 191 گ، اندازه: 20/5×15سم [ف: 18-115]
|mavazin-ol qest
گیلانی، محمد مهدی بن اسدالله، ق14 قمری
gīlānī, mohammad mahdī ebn-e asad-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 1272ق
جلد دوم کتاب بزرگ «القسطاس المستقيم» مؤلف است، در حجیت عقل و حکم آن و طریق اختیار بنده در آنچه انجام می دهد و صحت امر بین الأمرين که در احادیث اهل بیت علیهم السلام آمده و بیان جنود عقل و جهل و چگونگی جمع بین اخبار در این موضوع، و اعتقاد امامیه درباره نبی و ائمه هدی علیهم السلام، با اشاره به احوال دیگران چنانچه در اخبار عامه و خاصه آمده است. مؤلف در این کتاب جمله ای از شبهات اهل سنت را مطرح کرده و از آنها پاسخ می گوید و مخصوصا در موضوع امامت و احوال و تواریخ امامان سودمند می باشد. جلد حاضر که با عناوین «میزان مستقیم» می باشد در سفر مشهد و پس از بازگشت به قزوین در سال 1272ق تصحیح شده است.
آغاز: فاکهه نخل برومند لسان هر ذی لسان و بی لسان و فاتحة ثمر شجریار آور عمل هر بی ارکان و با ارکان [فهرستواره منزوی 569/9]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1413
آغاز: برابر
خط: نستعلیق و عناوین نسخ، بی کا، تا: 14 رمضان 1272ق، جا: مشهد رضوی و قزوین؛ 310 گ، اندازه: 22×18سم [ف: 4-246]
wa-i kayf_fi-ttabayi-il asliyya mawazin-ul kum mutakāfīya fi-l awzān
؟ جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
این رساله ابتداء از طبایع اصلیه که حرارت و برودت و یبوست و رطوبت است بحث می کند و نشان می دهد که موازین کمی و کیفی آنها از حیث وزن متکافی می باشد و بعد در تحت فصول به یکایک فلزات از ذهب و فضه و نحاس می پردازد. در میزان اول: این کیفیت را در طلا تبیین می کند، در میزان دوم: که در فصل بعد می آید رابطه این میزان را با میزان اول می آورد و میزان سوم را اعلی بر میزان اول و دوم می گوید، میزان چهارم را میزان اکمل ذکر می کند ولی می گوید بر میزان سوم متضاعف و در ذیل این اقوال به تفصیل اجساد و طبایع را شرح می دهد.
آغاز: اعلم أن موازین الكم و اکلیف في الطبايع الاصلية متكافية الاوزان.
آغاز برابر؛ انجام: پایان: فیکون لكشأن و ای شأن ولیکن هذا الكلام آخر المقالة السابعة.
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف؛ کا: محمد نعیم محمد آبادی، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج، 7ص (180-186)، 25 سطر (8×15/5)، اندازه: 16×23/5سم [ف: 10- 476]
آغاز: برابر؛ انجام: آخر الذي هو سعد الفلكو سعد الكواكب و حرها.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1279ق؛ جلد: تیماج، 43ص (165- 207)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 3/24-59]
mavazin-e kimiya
چند فائده و جدول است با این ترتیب و عنوان: فائده في میزان العنايت اذا دمس الخار و المريخ بالزرنیخ الأحمر، فائده مثقال شش دانگ باشد و هر دانگی چهار طسوج، فائده در بیان میزان حکمت و سه جدول قرار داده می شود. جداول اول مثاقیل است از ده تا صد، فائدة هذه موازین وجدتها بقريحة الفكر الميزان الأول جدولی است برای حرارت و برودت و رطوبت و یبوست
که بالای آن نوشته است: نقل من کتاب الميزان لجابر بن حیان رحمة الله.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1229/5 - طباطبائی
بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (88-90پ)، اندازه: 19×12 سم [ف: 23-805]
al-muWasia
؟ شهید ثالث، میرزا مهدی در فقه استدلالی
šahīd-e sāles, mīrzā mahdī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2045/4
آغاز: اقول اختلف اقوال علمائنا في هذه المسئلة الجليلة سماها جماعة كالعلامة و الشهيد المعركة العظيمة فهم فیها علی انحاء عشرة او ازید فذهب بعضهم الى المواسعة المحضة؛ انجام: فلیس علی شیء من ذلك دلیل من الأخبار وان امکن ... الاعسار و قد تم الكلام والحمدلله الملكالعلام کما هو اهله في البدئة و الختام و الصلوة و السلام علی خيرة الرحمن محمد و آله سادات الانام
بی کا، تا: با تاریخ 1224ق؛ جلد: میشن، 38گ (69ر -106ر)، 17 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 5-413]
al-muwāsiʻa wa-l mudāyiqa
ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری
ebn-e tāvūs, “alī ebn-e mūsā (1194 - 1266)
رساله ای است درباره یکی از مسائل فقهیه که به این نام شهرت یافته است. موضوع این بحث قضاء نمازهای فوت شده است که از نظر لزوم تعجیل و جواز تأخير مورد بحث علماء اسلام قرار گرفته است مؤلف ملتزم شده است به نقل اخباری که از ائمه شیعه درباره مضایقه و لزوم تعجیل روایت شده اکتفا کند و از اظهار نظر خودداری کند. (عبدالحسین حائری) از این کتاب برمی آید که ابن طاوس با امام زمان در خواب و بیداری ارتباط داشت. او در این کتاب از کرامت های خویش آن گاه که با محمد بن محمد بن محمد قاضی آوی از حله به نجف آمده و خوابی که دیده شده و سرگذشت خود را تا سحر شب سه شنبه اول رجب 641ق در این باره یاد کرده است و این سفر آن دو در روز سه شنبه 17 جمادی الثاني 641ق آغاز شده بود. در اینجا دارد که در خواب هایی امام زمان را دیده اند. نیز دارد که پسر او محمد این کتاب را نزدش خوانده است تا در شب چهارشنبه 18 ربیع الثاني 661ق و پسر دیگرش علی و چهار خواهر او و دختر خال خود او (ابن طاوس) آن را می شنیدند. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله و صلواته علی سید المرسلين محمد النبي و آله الطاهرين یقول علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن محمد الطاوس اننی ذاکر في هذه الأوراق بعض ما رویته (او رأيته) من الأحاديث في تحقیق المضايقة في فوائت الصلوات و ما اتقلد الحكم باحد القولين بل یعین ذلك من کلف به من اهل النظر و الامانات ...
انجام: و سمعت من لا اسمیه مواصلة بینه و بین مولانا ص لو تهیا ذکرها کانت عدة کراریس دالة علی وجوده و حیوته و معجزاته صلوات الله علیه و صلی الله علی سید المرسلين محمد النبي و آله الطاهرين انتهی قرائة هذا الكتاب علی ليلة الأربعا ثامن عشر ربیع الآخر سنة إحدى وستین وستمائة و القارى له ولدی محمد حفظه الله و سمع القرائة ولدی و اخوه علی و اربع اخواته و بنت خالی. تم. [الذريعة 222/23]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق، جلد: مقوایی، 4گ (130ر- 133پ)، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 13-357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ برگهای 65پ و 66ر سفید است ولی کتاب کم ندارد؛ وگ (64پ - 70ر) [ف: 5-2072]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن عبدالله بن محمد بن قویم بن بابا بن عبدالکریم بن صادق بن موسی بن علی حسینی موسوی ایروانی، تا: قرن 13 یا 14؛ 8گ، 18 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4694]
آغاز: برابر؛ انجام: و اخذا دواته من دارنا و خرج فلم ادر الى این مضی.
خط: نسخ زیبا، کا: سید محمد مهدی طباطبائی، بی تا، کاغذ: ترمه، 594ص، 18 سطر، اندازه: 19/5 × 26/5سم [ف: 4-98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بسیار جدید؛ جلد: مقوایی، 8گ، 20 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 11-3]
al-muwāsi'a wa-l mudāyiqa
همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین، - 1216 قمری
hamadānī, 'abd-os-samad ebn-e mohammad hoseyn( 1802)
در این رساله استدلالی پس از نقل اقوال فقها در مسأله توسعه و تضییق، توسعه مطلق را اختیار کرده با استحباب مقدم داشتن تکلیف حاضر را، و برای این رأي چهل و دو دلیل اقامه می کند، پس از آن ادله مضایقه را آورده و آنها را رد می نماید. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمد لله سابغ النعماء و واسع العطاء و الصلاة علی محمد المبعوث بالسهلة السمحة الحنيفة البيضاء
انجام: و لو کان أقل أثم و قضی الحاضرة، الحمد لله واهب النعمة وله الشكر و المنة علی ما أرشدنا الى الشريعة السمحة
آغاز : المطلب الثاني في تحقیق ما هو الحق في المسألة فنقول الأظهر القول الأول؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (26ر - 51پ)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 1-150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محسن حسینی کرمانی حائری، تا: شنبه 2 جمادی الاول 1229ق؛ جلد: تیماج، 27گ (1پ -27پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 13-172]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 14-14]
al-muwāsiʻa wa-l mudāyiqa
عاملی غروی، جواد بن محمد، 1152؟ - 1226 قمری
‘āmelī qaravī, javād ebn-e mohammad (1740 - 1811)
به دستور: سید علی طباطبائی (استاد مؤلف)
تاریخ تأليف: 13 ربیع الاول 1202ق
مسأله وسعت و ضیق وقت را برای نمازهایی که از انسان فوت شده، با استدلال و نقل گفته های فقهاء قدیم و نزدیک عصر مؤلف، در این رساله نگاشته و در آن از استاد دیگرش شیخ جعفر نجفی کمک گرفته است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله کما هو أهله علی افضاله ... و بعد فقد أمر الأستاد الشريف و العالمة المنيف العالم الرباني و الفاضل الصمداني و اول من علمنی و ربانی ... ان اکتب مسئلة المواسعة و المضايقة و ان اجمع ما ذکر فیها من الاجماعات و الشهرة و الاقوال بقدر الوسع و الطاقة کما فعلت مثل ذلك فی مسئلة العصير ...
انجام: الحمدلله کما هو أهله في البدئة و الختام و الصلاة و السلام علی خيرة الرحمن محمد و آله سادات الأنام ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 23گ (30پ- 52ر)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 22-100]
آغاز برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف؛ کا: عباس قرشی نجفی، تا: 1289ق، جا؛ تهران؛ 22گ [ف: 296]
آغاز: برابر؛ انجام: و جماعة علی الجواز و استشکل العلامة في القواعد و قد تم الكلام و الحمدلله کما هو اهله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 22 رجب 1335ق، جا: نجف اشرف جلد: مقوا، 15گ (18پ - 32پ)، 20 سطر، اندازه: 16/5 ×22سم [ف: 31-50]
آغاز برابر؛ انجام: فلیس علی شیء من ذلك دلیل من الأخبار وان أمكن تجثمه بنوع من العناية و الاعتبار.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا بیتا؛ 25گ (197پ -221ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 19-373]
al-muwāsiʻa wa-l muļāyiqa = manhaj-ut taḥqīq fi-t tawsiʻa wa-t tadyīq
کاظمی، اسدالله بن اسماعیل، 1186 - 1237 ؟ قمری
kāzemī, asad-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1773 - 1822)
تاریخ تأليف: دهه آخر شوال 1210ق
رساله فقهی و استدلالی مفصلی است درباره مسأله مواسعه و مضایقه، که درباره آن رساله های متعددی نگاشته شده است (نک: الذريعة 23: 222). این رساله در چند «مقام» است: 1. في الاشارة الى مواضع الخلاف؛ 2. في ذکرما بلغنا من اقوال الاصحاب؛ 3. حجج الأقوال. مؤلف در مقام دومشش قول و نظر اصلی و نیز از کتاب ها و مولفین بسیاری از قدمای شیعه یاد می کند و درباره آثار هر یک بحث می کند و از آن جمله است: ابوعلی عبید الله بن علی بن ابی شعبه حلبی (که می گوید نخستین مصنف در شیعه است و از یاران امام صادق بوده است و در متن و حواشی نسخه، مؤلف تحقیقاتی درباره این ابی شعبه حلبی دارد)، احمد بن محمد بن عیسی اشعری صاحب کتاب نوادر (از اصحاب امام رضا و امام جواد)، حسین بن سعید و حسن بن سعید اهوازی از یاران امام رضا و امام جواد و امام هادی (علیه السلام)، صدوقین (از قطعه ای از نسخه کهن رساله شرائع علی بن بابویه که در کتابخانه اوست سخن می گوید)، محمد بن احمد جعفی کوفی صابونی صاحب کتاب تحبیر وفاخر، کتاب جعفر بن یحیی بن علاء، حسین بن عبدالله واسطی مؤلف النقض علی من اظهر الخلاف لاهل بیت النبي (معاصر مفید)، قطب راوندی، ابن حمزه طوسی صاحب وسیله، عماد الدين محمد بن ابی القاسم طبری مؤلف بشارة المصطفي و شرح مسائل الذريعه و کتاب الفرج في الأوقات، سدید الدين محمود بن علی حمصی، عبدالله بن حمزه طوسی، ضیاء الدين فاخر، ابوعلی حسن بن طاهر صوری، صاحب رسالة العصرة (که مؤلف احتمال می دهد همان منتخب الدين مؤلف کتاب الفهرست باشد و درباره رساله العصره و مطالب آن توضیح می دهد)، یحیی بن حسن بن سعید حلی، نجیب الدين یحیی بن احمد بن یحیی حلی، سدید الدين
گویا پدر (علامه حلی)، شیخ محمد پسر صاحب معالم و شارح استبصار. و نیز عده ای کثیر از متأخران از علامه حلی که آخرین آنان استادش شیخ جعفر است که این رساله را در حیات او پرداخته است. این نامها در نقل قول نخست (= مواسعه) یاد شده و در نقل دیگر اقوال از عده ای از مؤلفان و از آن جمله از این فقها و کتاب ها یادشده است. ابویعلی سلار دیلمی در مراسم و در تلخیص مراسم (که محقق حلی فراهم کرده)، حسن بن ابی طالب فاضل آبی (صاحب کشف الرموز)، رسالة في نفی السهو عن النبي (صلی الله علیه و آله) (که می گوید تمام آن در در المنثور و بیشتر آن در رساله في نفی السهو و النسيان تأليف شیخ حر عاملی نقل شده و صاحب حدائق که نسخه آن را داشته منسوب به سید مرتضی نیز می داند)، ابو الصلاح حلبی صاحب کافی، شیخ علی ابن ابی المجد حلبی (صاحب اشارة السبق)، ابن البراج، شیخ ابوالحسن علی بن ابی منصور حلبی (صاحب رسالهای متضمن رد بر رساله ابو علی حسن بن طاهر صوری در توسعه)، ضیاء الدين ابو الفاخر و دیگران. مؤلف پس از نقل أقوال شیعه (در مقام دوم) به نقل اقوال اهل سنت می پردازد نخست به وسیله کتب شیعه مانند خلاف، تذکره و منتهی و سپس از تعدادی از کتاب های اهل سنت بی واسطه نقل کرده از جمله: محرر واقدی (در فقه شافعی)، النجم الوهاج دمیری، شرح زبد البيان، شرح ارشاد (فقه شافعی)، شرح تحفة الملوك (در فقه حنفی)، کتاب الافصاح و جز اینها. مقام سوم در ادله اقوال شش گانه است (به تفصیل علاوه بر آنچه قبلا با اشاره یاد شده است). مؤلف در هر جا به مناسبت مانند دیگر تأليفات خود) به تحقیقات رجالی و حدیثی می پردازد که این بر ارزش تأليفات او می افزاید. در این کتاب مؤلف آنچه را که از گفته های خود و نیز اقوال اصحاب متقدمین و متأخرين و بعضا اقوال مخالفین را در مسأله مواسعه و تضییق دیده جمع آوری نموده و آنها را به ترتیب ادله و تحقیق قول و حق و استقصاء کامل رد مسأله مرتب نموده است، و در پایان طالبین تفصیل را به کتاب مفصل خود «مقابیس الأنوار في احکام العترة الاطهار» حواله داده است.آغاز: الحمدلله الذي وسعت رأفته و عمت رحمته و حلت عظمته و عظمت نعمته و سهلت شریعته و کملت مثوبته و الصلاة علی حبیبه و نجبه الذي هو خلاصة الكون و صفوته ... انجام: فانه اذا وفق الله سبحانه لاتمامه بمنه وکرمه واف بالمرام في کل مقام فلنقطع هنا الكلام حامد لله ولی الافضل و سابغ الأنعام و مصلیا علی خیر الأنام و عترته الانجبين.
[الذريعة: 184/23؛ اعیان الشيعه 283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: عالم جلیل سید اسماعیل بهبهانی؛ 175 گ، 21 سطر، اندازه: 21815سم [ف: 20-524]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد حکیم، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با علامت «منه»؛ مهر: «هو المالك، بمنه و طوله عزوجل، في نوبة العبد ابی الفضل دخل» (مربع)؛ 219گ (1پ -219پ)، 22 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 32- 589]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن شیخ جواد، تا: سه شنبه 3 رجب 1251ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «منه عفی عنه»، با نشان «بلغ المقابلة» و «بلغ مقابلة ثانية»، با نسخه اصل از سوی فرزند مؤلف محمد حسن مقابله شده، در برگ انجام، خط فرزند مؤلف چنین آمده: «بسم الله تعالی. بلغت قبالاً علی نسخة الاصل حسب الوسع والطاقة و تفترق عنها بکلمتین لم تعرف في الأصل الا انها غیر مخل بالمرام و الله الهادي إلى سواء السبيل. حرره الراجي عفو مولاه محمد حسن بن المرحوم الشيخ اسدالله طاب ثراه» و در همان برگ آمده: «بسم الله تعالی بلغت مقابلة علی المسودة التي هی بخطه ... علی ید اخف عبادالله محمد حسن ابن المرحوم الشيخ اسداله فهی بحسب الظاهر سلامة من النقيصة المخلة والزيادة المخلة ایضا ...)، در برگ بعدی نیز به خط فرزندش چنین آمده: «قابلتها مناولها إلى آخرها بنفسی لنفسی علی نسخة الاصل حسب وسعی و طاقتی فهی صحیحه غیر ان في تلكالنسخة کلمتان لا یخل الجهل بهما بالمرام لم اعرفتهما فابقیتهما علی حالیهما و الله الهاديالى سواء السبيل و انا الراجي عفو الاله والمستغنی بفضله عمن سواه نجل مؤلف الرسالة و ... هذه المقالة الشيخ اسد الله طاب ثراه»؛ جل : تیماج مذهب، 184 گ، 23 سطر (9×15/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 38-476]
آغاز: برابر؛ انجام: فمن الحرى أن یخیل ما یتعلق بالمسألة من الفروع و الثمار و الفوائد الغزار الى کتابنا الموسوم بمقابیس الانوار خط: نسخ، کا: امین بن محمد سعید خونساری، تا: 15 شعبان 1266ق؛ 171 گ، 19 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5 -368]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد حرر ذلك مؤلفه بیده الجانيه ... سنة الف و ماتین و ست عشره بعد الهجره علی مهاجرها الاف سلام وتحية. و قد حرر هذه مسوده محمد حسن بیده الفانيه ... انه کریم منان 1281. در ذیل نسخه به خط نستعلیق چنین نوشته: «استکتبته من نسخة المصنف اعلی الله مقامه في الكاظمين في سفر الحج في سنة 1281 الف بیت بقرانین».
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن شیخ جواد، تا: 1281ق، جا: کاظمین؛ از روی نسخه خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 188گ (1پ- 188)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22-151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1293ق؛ محشی؛ مهر: «من کتب الاقل محمد امین النجفي الخوئي 1396» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 210گ، 19سطر، اندازه: 22×19سم [ف: 33/2 -187]
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه امام صادق (علیه السلام) (نور بخش) - بروجرد 58؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی با عبارت «منه ایده الله تعالی»؛ 298ص [عکسی ف: 3-211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 187 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4674]
بی کا، بی تاب 250 گ، قطع: خشتی [ف: 305]
al-muwāsiʻa wa-l muļāyiqa
حسینی مشهدی، هدایت الله بن مهدی، - 1248 قمری
hoseynī mašhadī, hedāyat-ol-lāh ebn-e mahdī(- 1833)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18460/3
آغاز: مسئلة اختلفوا في جواز تقدیم الحاضرة مع سعة وقتها علی الفائتة و عدمه احدها عدم جوازه مطلقا کما هو المحكي عن جماعة كثيرة؛ انجام: لا فرق بین النوافل في کونها من الرواتب اليومية و عدمه و قد فرغنا من تسوید هذه المسئلة التي کانت من المسائل الغامضة ... یوم تقوم ... 1271.
کاتب = مؤلف، تا: 1271ق؛ مصحح، برخی واژگان و عبارتها خط خورده و اصلاح شده؛ مهر: «عبده محمد رضا بن ذبیح الله الحسيني»؛ 54ص (64-117)، اندازه: 19×12 سم [ف: 50-212]
al-muwāsiʻa wa-l mudāyiqa
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
رساله ای استدلالی با تحقیقات عمیق اقوال و آرای فقهای مشهور را در مسأله توسعه و تضییق مورد بحث و مداقه قرار داده است.
آغاز: بسمله و بعد اختلفوا في وجوب تقدیم الفائتة علی الحاضره علی اقوال احدها عدم الوجوب مطلق و هو المحكي عن الحلبي في کتاب الذي استحسنه ابو عبدالله (علیه السلام) بعد عرضه علیه ...
انجام: لا یخفی الترجيح بینهما علی الخبير بالقواعد هذا آخر ما تیسر تحریره علی وجه الاستعجال مع تشویش البال و الحمدلله اولا و آخرة علی کل حال.
چاپ: این رساله بارها با مکاسب به چاپ رسیده؛ مشار عربی، صص 477-478؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1274ق، رحلی، 415- 436صص؛ تهران، 1269ق، 11ص (صص 151-161)؛ 1280ق، 26ص (355-380)
[مقدمه ای بر فقه شیعه ص 350؛ الذريعة 223/23]
کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 62گ (15پ -76پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 22-323]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 9×15، اندازه: 21×15سم [ف: 16-411]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 24گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 جمادی الاول 1266ق؛ واقف: شیخ حسن خندق آبادی، تیر 1369؛ جلد: تیماج، 55ص، اندازه: 21/4×14/5 سم [ف: 21-1536]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد قزوینی، تا: 21 شوال 1271ق؛ جلد: تیماج، 25گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4695]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: شیخ صادق، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 23گ (83-105)، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 3-764]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نزدیک
به تعلیق، بی کا، تا: 1273ق، جلد: تیماج، 49ص (55-103)، 20 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 50-140]
. مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22475/6
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالجواد بن محمد تقی سبزواری، تا: سلخ شعبان 1274ق؛ جلد: تیماج، 46ص، 24 سطر، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 2-678]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد تقی درزابی، تا: 13 ذیقعده 1280ق؛ جلد: تیماج، 29گ (41ر -69پ)، 21 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 9-429]
آغاز برابر؛ انجام: من الخيلات ام لا وجهان لایخفی الترتيب بینها عالی الخبير بالقواعد هذا آخر ما تیسر.
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1366ق؛ ضمیمه نسخه ش 17712؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 26 گ، 37سطر، اندازه: 35×24 سم [ف: -4695-8]
al-muwāsi'a wa-l mudāyiqa
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 692/1
آغاز: اختلف الأصحاب في فورية القضاء بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 295]
al-muwāsiʻa wa-t mudāyiqa = at-tadyīq wa-l muwāsi'a
آیا قضای نمازهای فوت شده واجب موسع یا مضیق است؟ رساله جای گفتگو درباره این مسأله است و در آن از صاحب حدائق (1107-1186 ق) و دانشمندان پیش از وی نقل دارد. در پایان رساله با عنوان فروع تاعنوان الحادي عشر یجب علی الولي قضاء صلاة الميت می رسد. در نسخه زیرین که ناقص است تا مسأله تاسعة می رسد که: «قال في الذكرى: لو أوصى الميت بقضاء ...». در الذريعه (ج 23 ص 222) چند رساله بدین عنوان هست و دو تای آنها از شیخ مرتضی انصاری (1214-1281 ق) و محمد حسن كبة است که می توانند از حدائق نقل کنند. در فهرست سپهسالار دو نسخه ش 2527/1 ع و 2554/2 ع از یک کتاب به نام «التضيق و المواسعه» تأليف نصرالله پسر حسن حسینی هست که به سال 1237 ق نگاشته شده و غیر از کتاب جای گفتگوی ما است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2284/5
آغاز: قد اختلف الأصحاب في تعجیل قضاء الفريضة اليومية، فذهب جماعة منهم الى وجوبه و وجوب تأخير الحاضرة؛ انجام: (ناقص مانده است): کان من الأصل کسائر الواجبات المالية والا توقف علی الخروج من الثلث و اجازة الوارث بی کا، بی تا، 32گ (127ر-158پ)، 20سطر (15×8) [ف: 11- 715]
المواضع الآلمة- تعرف علی الاعضاء الباطنة
در این گفتار مواضع ثوابت شناخته می شود و در آن از کار حکیم محی الدين مغربی در رصد جدید مراغه یاد گردید.
mavāze'-e savābet
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 950/10
آغاز: در معرفت مواضع ثوابت. مواضع ثوابت را بحسب اول سال صما هجری در جدول وضع کردیم ... و این موافق رصد ایلخانی است؛ انجام: یعنی آخر اقلیم رابع تا اقلیم اول. تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در برگ 172ر گفتاری است از میرزا قاضی در تسییر درجه کواکب به نستعلیق ریز؛ 2گ (170پ - 171پ) [ف: 4-957]
mawadi-u xilal-i durar-il hukkam
وابسته به: درر الحكام في شرح غرر الأحكام = درر ملا خسرو؛ ملا خسرو، محمد بن فرامرز (-885ق)
رساله ای کوتاه در بیان مواضع سهو و لغزش و خلل و الفاظ غیر مناسبی که در کتاب «الدرر» ملا خسرو به کار رفته، به ترتیب ابواب و فصول آن توسط ابراهیم بن محمد نگاشته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2691ض
آغاز: حمدا لمن جعل العلما النجما للاهتداء و خصهم من بین خلقه بکونهم اعلاما للاقتداء و شرفهم بالنیات الخاصة الناجحة ... اما بعد فیقول المجروح من الفتن و المحجوب عن الوطن؛ انجام: و منها عبارة غیر عند قوله و لا یتصرف ... في آخر الغرر و الصواب ترك غیر و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب بی کا، تا: 924ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4گ (294-297)، 31سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 13-122]
mavāze -e vaqf
محمد حسین بن محمد علی، ق 11 قمری
mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī(- 17c)
رساله مختصری است در مواضع وقف و فواصل آیات که به اختلاف قرائت ها نیز اشاره می کند.
آغاز: سورة فاتحة الكتاب، مدنية و یقال مكية، و هی سبع آیات
انجام: سورة الناس، ستة اية و رکوع واحد و السورة مكية ... الناس. تمت الرسالة الشريفه ... و الحمدلله علی اتمام
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 673
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1083ق؛ 49گ، 17سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1-576]
mavāze‘-e vaqf
مختصری است در موارد و مواضع و علائم وقف در قرآن کریم
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12167/4
آغاز: بسمله، اعلم أن وقف المعانقه في القرآن العظيم في ثمانية عشر موضعا؛ انجام: و فیها وماهو مکی و مدنی ععلی حکم ما نزل و الله اعلم بحقائق الأمور
کا: صالح حسینی، تا: 1284ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛جلد: تیماج، اندازه: 17/2×10/3 سم [ف: 10-88]
mavāze‘-e vaqf
مختصری است در موارد وقف لازم در قرآن مجید.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12167/5
آغاز: بسمله، سورة البقرة بمومنین وقف لامز لانه لو وصل؛ انجام: و هو محال، تمت بحمدالله
کا: صالح حسینی، تا: 1284ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛جلد: تیماج، اندازه: 17/2×10/3 سم [ف: 10-88]
mavāze'-e hefdah-gāne-ye ‘adam-e javāz-e vaqf dar qor'ān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12079/4
آغاز: فصل بدان که در قرآن هفده جا وقف نشاید کردن هر که کند اگر در نماز باشد باطل شود اول در سوره بقره (فلما اضاءت ما حوله) وقف کند آنگه گوید (ذهب الله) معنی اش چنین شود که خدای تعالی از زر سرخ است خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اص(72 ر متن و حاشیه)، اندازه: 21615سم [ف: 35-92]
مواعظ- تفسیر آية الكرسي
مواعظ- مجالس
المواعظ- منتخب بستان العارفين
المواعظ- النصيحة لبعض الاخوان
al-mawā‘iz
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
مجموعه ای از احادیث اخلاقی و احتمالا همان باب النوادر که در پایان «من لایحضره الفقيه» آمده است.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: بدون شماره عکسی
نسخه اصل: کتابخانه ناصریه لکهنو؛ بی کا، بی تا، 55ص [جنگ: 1 -470]
mavā'ez
ابن غانم، عبدالسلام بن احمد، - 678 قمری
ebn-e qānem, ‘abd-os-salām ebn-e ahmad(- 1280)
کتابی است در مواعظ صوفیانه و اخلاق دینی، مشتمل بر پنجاه و سه «فصل» که هر فصل مجلسی است با خطبه ای جداگانه در موضوعات متنوع دینی.
آغاز: نسخه حاضر افتاده و تصریحی به نام مؤلف در این نسخه نیست جز این که در عنوان فصل یازدهم چنین آمده است: «الفصل الحادي عشر من کلام الشيخ عزالدین المقدسي ....» که ظهور در انتساب کتاب نامبرده دارد و از میان آثار مقدسی قابل تطبیق با «الروض الانيق فیالواعظ الرشيق» است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 509- طباطبائی
آغاز: العبد اذا عاش ما شاء الله و صلی علی النبي (صلی الله علیه و آله) و کان علی غیر التوحيد ... فاذا فعل ذلك و حسن اسلامه؛ انجام: شفیع المذنبين رسول حق ** و من قد خص بالسبع المثاني / علیه من المهيمن کل وقت ** صلاة ما تثنی غصن بانی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1100ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: سید محمد بن سید علی حموی حسینی مورخ 1171؛ کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: تیماج، 276گ، 21 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 24-333]
al-mawā‘i?
saeq tamīmī, ja‘far
صائغ تمیمی، جعفر در 21 «باب».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 369/1 ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1665؛ خط: نسخ، کا: شهاب الدين قدسی، تا: ربیع الاول 871ق؛ 10سطر [فیلمها ف: 1-460]
al-mawāʻiz
هجری، عبدالطیف بن حسن، ق 12 قمری
hejrī,ʻabd-ol-latīf ebn-e hasan (- 180)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 19 ربیع الاول 1192ق
احادیثی است در مواعظ و اخلاق در چند «فصل» چون: فصل في تنبیه النفس، فصل في موعظة مؤثرة و غیر آن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15029/1
آغاز: ... والاصحاب السلام علیکم ایها المحرومون عن الاموال و الاسباب الاسلام علیکم ایها المتوسدون بالتراب؛ انجام: و هی مشروطة بالطهارة والشرط مقدم علی المشروط طبعا فقدموها وضعة لیوافق الوضع الطبع.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1192ق؛ افتادگی: آغاز؛ ترقیمه: «و قد فرغت من تنمیق هذه المواعظ والأحاديث الصحيحة المنقولة عن أهل العصمة ضحی یوم الخميس تاسع عشر من شهر ربیع المولود سنة 1192 الثانية والتسعین بعد المائة والالف من الهجرة علی مهاجرها ... و انا المذنب الخاطى المتجري عبداللطیف بن حسن بن غیثان الهجري رحم الله من نظر فیها و دعی لکاتبها بالمغفرة والرحمة و والدیه»؛ تملک: سید ریحان الله موسوی به سال 1322 قبا مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ 25گ (1- 25)، 17-16 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 38-68]
mavā'ez
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810 -
ebn-e ebrāhīm
kermānī, mohammad karīm 1871)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این فرمایشاتی است که مرحوم مغفور خدایگان اعظماعلی الله مقامه؛ انجام: و علم شیخ در تو تفصیل پیدا خواهد کرد این هم جایی دیدم یادداشت نمودم. گفته ها و مواعظ و پاسخ پرسش های پراکنده ای است که کرمانی در مجالس و محافل خود برای تذکر شنوندگان و ترویج مرام خود می گفته و آخوند ملا جعفر اصفهانی مختصر آنها را به رشته تحریر در آورده و در این مجموعه تدوین کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جواد قزوینی طهرانی، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج ، 43گ (124پ -166ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-63]
آغاز: بسمله. موعظه شب جمعه 26 جمادی الاولي در قریه مبارکه النكر فرمایش شد. الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطيبين الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم و غاصبی حقوقهم و ناصبی شیعتهم و منکری فضائلهم الى یوم الدين خداوند عالم جل شأنه در کتاب مستطاب خود می فرماید ... مجالس وعظ محمد خان کرمانی است که در ماه های جمادی الاول و جمادی الثاني 1299 در قریه لنکر ایراد شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 80گی (189-168پ)، 18سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 30-222]
mavāʻez
اسرمی، ملا عبد الله، ق13 قمری
asramī, mollā ‘abd-ol-lāh(- 19c)
مواعظی است فارسی که به سبک منبر در موضوعات مختلف بدون ذکر منابع و مآخذ جمع آوری شده است. در اول کتاب نام آن «تذكرة الأئمة» ذکر شده که درست به نظر نمی رسد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بدان که ترک معصیت در حق پیروان و مشایخ تأكيدش بیشتر است و عقوبت معصیت نسبت به اینها عظیم تر است
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 345/1
آغاز برابر؛ انجام: ز آن دمیدن خلایق عالم ** همه میرند چون چراغ بدم / عمرها زیر گنبد دوار ** نبود از زمین آدمی دیار بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 93گ (1پ- 93پ)، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1-305]
mavā'ez
بروجردی، محمد بن نادعلی، ق13 قمری
borūjerdī, mohammad ebn-e nād'alī(- 19c)
کتابی مفصل است در مواعظ و اخلاق با مقدمه ای در توحید، معرفت و محبت ائمه اطهار (علیهم السلام) همراه با اشعاری از مؤلف و دیگر شاعران. وی در برخی از اشعارش «حاجی» تخلص کرده: «خصوصا حاجی دلخسته زار فقیر بی نوای بی بضاعت».
وی این کتابرا در ایام جوانی تأليف کرده است. یادداشتی از حسین فرزند مؤلف بر درون جلد نسخه موجود آمده، چون این یادداشت حاوی مطالب مفیدی است و احتمال از بین رفتن آن نیز وجود دارد عین ثبت می شود: «چون مدت یکسال بود که این کتاب شریف مفقود شده بود تا بعد که پیدا شد ورق اول او پیدا نشد باری چون این نسخه شریف از تأليفات والد مرحوم بود المسمي به حاجی ملا محمد غفر الله له ابن مرحوم نادعلی ملا جبار باشد لهذا عرض می شود برادران (ایمانی را) هر که این کتابرا بدون اذن صاحب سه روز بیش نگاه دارد به لعنت خدا و نفرین حضرت رصول گرفتار شود. «حرره حسین في یوم الأحد عشر في شهر جمادی الثاني من شهور سنة 1296». کتاب اسرار الصلاة
که به شماره 771 در کتابخانه مرعشی موجود می باشد از همین مؤلف است و به خط اوست و خط آن نیز مانند همین نسخه موجود است. پسوند بروجردی نیز در همان اسرار الصلاة آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15023
آغاز: ... مثالش چون (ذره ایست) بیمقدار ... اما بعد از حمد حضرت پروردگار و درود احمد مختار ... اعنی شکسته بی مقدار از نظرها خفی حاجی محمد ابن نادعلی که بنا بفرموده حدیث الدال علی الخير کفاعله؛ انجام: و در آیه دیگر فرموده است ادعونی استجب لکم أن الذين یستکبرون عن عبادتی سیدخلون
جهنمداخرین ....
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی نیز به خط اوست؛ تملک: سید ریحان الله موسوی در سال 1361 قبا مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 139 گ، 21سطر (15×9)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 38-60]
al-mawāʻiz
قزوینی، محمد جعفر، ق13 قمری
qazvīnī, mohammad ja‘far(- 19c)
مواعظ و پند و اندرزهایی است نامرتب گرفته شده از آیات و احادیث با برداشتهایی عرفانی. این عناوین بیشتر بحث های کتاب را تشکیل می دهد: الحب الالهى، التوحيد، الخوف، الرجاء، العجلة، سوء الظن، العجب، البغي، التزويج، حب الدنيا، الزهد، الفقر، الأنفاق، الضيافة، الورع عن المحرمات الكلام، الحسد، الأمر بالمعروف، صلة الرحمن
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5662
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان في أحسن تقویم و جعله أشرف المخلوقات من کتم العديم و صیره نسخة لما أوجده من عوالم الامكان المقيم؛ انجام: فضحکالیوم بکشفها و أنت لا تعصینی و تبکی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 114گ، اندازه: 12×21/5سم [ف: 15-62]
mavaez
همدانی، عبدالحمید، ق13 قمری
hamadānī,'abd-ol-hamīd(- 19c)
مجموعه ای از مواعظ، از آیات کریمه و احادیث شریفه و دیگر از حکم و امثال و ادعیه می باشد که گویا مؤلف در نظر داشته این مجموعه را به صورت کتابی در سنن و آداب بنگارد و بر این اساس عناوینی بر فراز برگها گشوده است؛ لکن به ترتیب و نگارش آنها، موفق نگردیده است. اطلاعاتی از شرح حال مؤلف، به دست نیامد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14231
آغاز: و مال کان المؤمنون لینفروا كافة فلولا نفر من کل فرقی منهم طائفة لیتفقهوا في الدين و لینذروا قومهم إذا رجعوا؛ انجام: ختم لأولنا بالسعادة و لآخرنا بالشهادة و الرحمة، نسأل الله أن یکمل لهم التواب
خط: شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: چرم، 133گ، مختلف السطر (22×15)، اندازه: 27×18سم [ف: 36-39]
mavāřez
یزدی، حسین بن علی حسین، ق13 قمری
yazdī, hoseyn ebn-e ‘alī hoseyn(- 19c)
بی کا، بی تا [نشریه: 13-362]
بی کا، بی تا [نشریه: 13-373]
mavā'ez
کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی، 1261-1318 قمری
kowsar ‘alī-šāh, mohammad rezā ebn-e ‘alī-naqī (1845 - 1901)
چند مجلس وعظ مؤلف است که در موضوعات گوناگون
تاریخ، عقاید، تفسیر و ... مشحون از آیات و روایات ونقل آرای بزرگان، در پایان ذکر مصیبتی نیز از مصایب کربلا آمده است. در ضمن مباحث به مناسبت عقاید شیخیه نیز مورد تعرض و نقد قرار گرفته است. بنا به نوشته و تقریظ مرحوم آیت الله العظمي سید مرتضی مرعشی نجفی در آغاز نسخه حاضر، این رساله در کتابخانه مرحوم حاج آقا رضا همدانی (مؤلف آن) قرار داشته و چون در حال فرسایش و نابودی بوده از سوی آن مرحوم مجددا استنساخ گردیده تا از آن بهره جویند. مؤلف در این رسالهاز دیدگاه های ملا صدرا به وفور نام می برد و در یک جا بهنقل از اسفار ملاصدرا با عنوان صدر المتعلمين شیرازی یاد می نماید، البته مشخص نیست عمدیدر کار بوده یا اشتباهی رخ داده است. رساله حاضر هیچیک از کتاب های عقائد مظفری (رد جعفری)، هدية النملة، الأنوار القدسية ... نیست.
[ريحانة الأدب: 376/6 -377]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12996/1
آغاز: بسمله، قال الله في کتابه الكريم و خطابه العميم: یا أيها الذين الذين آمنوا اطیعوا الله وأطيعوا الرسول، الآية، حاصل ترجمه آیه شریفه آن است؛ انجام: حالا هم که خدا پسری به او داده از آن طرف هم مأمور است نمی تواند مخالفت کند که خیلی ساره احترام داشت، بسیار جلالت داشت، صدا می زند آنها را ببری در آن زمین ... ناتمام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1353ق؛ مصحح، با قلم خوردگی هایی؛ تقریظ مرحوم آیت الله العظمي سید مرتضی مرعشی نجفی (برادر آیت الله العظمي مرعشی نجفی) در تاریخ جمادی الاول 1353 قبا مهر «مرتضی الحسيني السلطاني 1353» (بیضی)؛ 64گ (2ر - 65ر)، 22سطر (16×12/5)، اندازه: 20×16/5 سم [ف: 32-963]
mavā'ez
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
آغاز: بسمله. حمدله صلات خداوند عالم در کتاب مبارک خود می فرماید الله نور السموات و الأرض؛ انجام: جمیع در دستشان مثل کف دست شماست در پیش شما و صلی الله ... اعدائهم اجمعین بر این امید نوشتم کلام حضرت او که روز حشر بدستم جز این عمل ندهند. مشتمل بر سی مجلس وعظ است که در ماه مبارک رمضان 1295 ق ایراد شده و از آیه نور شروع و با صلوات ختم می شود، نظر به شیوه القاي مطالب خصوصا عبارات «خداوند عالم در کتاب مبارک خود می فرماید» گمان می رود از مواعظ آقا محمد خان کرمانی باشد، در ظهر ورق اول با خط مغایر عنوان کتاب «روضه صباح» ضبط شده که در متن دلیلی بر صحت آن یافت نشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 29 رمضان 1295ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 393گ، 14سطر، اندازه: 22×17سم [ اهدائی رهبر: 6-147]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلی الله؛ انجام: بجاه محمد و اله و صل علی محمد و اله
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1308 ق [رایانه]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... خداوند عالم جل شانه در کتاب مبارک خود می فرماید یا ایها الذين آمنوا ارکعوا و اسجدوا؛ انجام: نیز در درجه شیخ مرحوم اعلی الله مقامه قرار بده بحق محمد و آل محمد و پدر بزرگوار مرا هم درجاتش را عالی کن.
مجالسی است که کرمانی در محافل وعظ خود پیرامون آیه یَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْکَعُوا وَاسْجُدُوا ایراد نموده و تدوین می شده، این جزء مشتمل بر مجالس دهه اول ماه صفر 1300ق می باشد که در قریه لنکر کرمان انجام شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 69گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-303]
mavā‘ez
؟ حسینی، محسن بن محمد تقی، - 1332 قمری
hoseynī, mohsen ebn-e mohammad taqī(- 1914)
مؤلف این رساله را در دهه نخستین محرم که ایام تعطیل بود در نابسامانی های مجالس مرثیه مذهبی نگاشت.
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 77/7
آغاز : الحمدلله الخالق المعبود ... و بعد چون که رشته انتظام امر موعظه را چون امور دیگر گسیخته دیدم بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 18گ (1310-327)، قطع: خشتی (چند نسخه ف: -224]
mavā‘ez
بصیری خوئی، حسن بن علی اکبر، 1338 قمری
basīrī xū’ī, hasan ebn-e ‘alī akbar (1920 -)
مطالبی است به صورت متفرقه در پند و اندرز و موعظه که مؤلف از کتاب های بزرگان با اضافاتی از خود جمع آوری نموده است.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 228گ،
17 سطر، اندازه: 18812 سم [میراث اسلامی: دفتر دهم -774]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تاب جلد: پلاستیکی، 368ص، 19سطر، اندازه: 18812 سم [میراث اسلامی: دفتر دهم -775]
mavā‘ez= š.-e hadīs-e al-ma'refat-o be-n-nūrānīya
طباطبائی یزدی، علی بن مرتضی، - 1350 قمری
tabātabā'ī yazdī6ʻalī ebn-e morteza(- 1932)
احادیث و مواعظی است در 19 «فصل» که به صورت «فصل - فصل» بیان شده است. به نظر می رسد عمده ترین مبحث آن حول محور حدیث مشهور «لایمکن المومن ایمانه حتی یعرفنی
بالنورانية و إذا أعرض بذلك فهو مومن إمتحن الله قلبه للایمان و شرح صدره للاسلام باشد. که بیان می دارد مراد از «معرفت نورانیه» معرفت امیر المومنين علی علیه السلام و حقیقت وی است. احتمالا این اثر دارای سی مجلس مواعظ بوده که ده مجلس آن ساقط گردیده است به هر حال نیاز به بررسی بیشتر دارد. یادآوری می گردد: شروح چندی بر این حدیث نگاشته شده که از آن جمله اند: شرح حاج کریم خان کرمانی، قطب الدين محمد شیرازی ذهبی، حاج ملا هادی سبزواری و ملا علی نوری و ... که البته رساله موجود جز آنهاست.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13832/2
آغاز : الحمد لله الذي أرشدنا إلى منهاج الصلاح و السداد و هدانا إلى طریق الفلاح و الرشاد و جعل لنا عید شهر رمضان من عظیم الأعياد ... و بعد قال أمير المومنين علیه السلام في بعض الاعياد انما هو عید لمن قبل الله صیامه ... (84پ) لا یمکن المومن ایمانه حتی یعرفنی بالنورانية؛ انجام: آب بر روی فرزندان فاطمه بسته باشد که مثل حسین و اهل بیت حسین که عزیزان فاطمه بودند همه با لب تشنه جان داده باشند ... جهنم انما انتم لها واردون.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با قلم خوردگی، مصحح، محشی؛ 39گ (82ر - 120ر)، 18× 21 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 35-120]
al-mavā“ez (mn.)
شیروانی، حسنعلی بن محمد، ق14 قمری
Šīrvānī, hoseyn--alī ebn-e mohammad(- 20c)
تاریخ تأليف: 12 جمادی الاول 1317ق؛ محل تأليف: تهران
شصت «فصل» است در اعتقادات و آداب و اخلاق اسلامی، تنظیم شده از برای اهل منبر و واعظان و هر فصل که مانند مجلسی می باشد به آیه ای آغاز شده و درباره تفسیر آن احادیثی چند و ابیاتی از شعر و مطالبی گوناگون می آورد. روز شنبه 12 جمادی الاول 1317 ق در تهران به تأليف این کتاب شروع شده و ناتمام مانده است.
آغاز: الحمدلله المتفرد في وحدانیته و الواحد في فردانیته و العالي في صفاته و المتميز في افعاله [فهرستواره منزوی 636/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5254
آغاز: الحمدلله المتفرد في وحدانیته و الواحد في فردانیته و العالي في صفاته و المتميز في افعاله؛ انجام: و پیوسته اوقات ما مصروف است بمعاندات و مشاجرات با همسایگان خود از هر جهتی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، اضافه شده ؛ جلد: تیماج، 172گ، اندازه: 21×17سم [ف: 14- 49]
mavā‘ez
محقق خراسانی، عباسعلی، ق14 قمری
mohaqqeq-e xorasani, abbasali( - 20c)
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 128
آغاز: باب الاضطرار الى الحجة للهداية اعوذ بالله ...... انما انت منذر و لکل قوم هاد؛ انجام: شاید اگر از شوقی افندی بپرسند بگوید یوسف مزبور را گرگ خورده منتظر نباشید
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 490ص، اندازه: 12 × 20/5 سم [ف: -101]
mavā‘ez
میرزا مهدی خان، ق 14 قمری
mīrzā mahdī xān(- 20c)
به نثر و نظم عربی و فارسی.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 970
آغاز: در ذکر کلمات وعظ اساس مذیل؛ انجام: انگار که هر چه در عالم نیست ** پندار که هر چه نیست در عالم هست تم المواعظ من کلام سلطان اعنی میرزا مهدیخان 1216
بی کا، بی تا؛ 4گ، اندازه: 21×15سم [ف: 2-106]
mavāʻez
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 769
مجالس متفرقه در موعظه و ذکر مصیبت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 207گ، اندازه: 21×14سم [ف: 2-47]
al-mawāʻiz
غیر همانند:
احادیث و روایاتی است مروی از پیامبر اکرم و ائمه هدی علیهم السلام، در موعظه و پند و اندرز، با اشاره به مصادر و منابع نقل های مؤلف، دارای چند باب مشتمل بر مباحث یا فصول، آشفته گرد آوری شده و گویا پیش نویس مؤلف باشد و ترتیب ابواب مرتب نیست این عناوین در نسخه دیده می شود: 1. في مواعظ الله سبحانه و تعالی، 2. في مواعظ و وصایا النبي (صلی الله علیه و آله)، 3. في مواعظ امیر المؤمنين علیه السلام، 4. في مواعظ الامامين الحسن و الحسين علیهما السلام، 5. في مواعظ السجاد و الباقر و الصادق
علیهم السلام پس از این ابواب مواعظ بقیه ائمه و حضرت عیسی و لقمان حکیم و روایات پراکنده دیگر آمده است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، با نسخه فقه الرضا و مقنعه مفید چاپ سنگی صحافی شده؛ 32گ، اندازه: 21/5 × 34/5سم [ف: -91]
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذا کتاب مجموع کتاب مجموع مشتمل علی مواعظ و نصایح و احادیث مرویه عن النبي صلی الله علیه و سلم ... الباب الأول في الصبر علی الشدائد لاجل الدين و هو اول الابواب و خیرها روی عثمان بن عطاء انجام: ولا یفضحنا علی خلقه رحیما یعنی رحیما علینا یوم القيامة لعفو عنا سیئاتنا و تجاوز عنا ... مجموعه ای حدود صد باب در اخلاق و مواعظ و مباحث فقهی با استناد به آیات و روایات با گرایش صوفیانه مؤلف در این کتاب از واژه های «حدثنا و قال رحمه الله» بسیار استفاده نموده و از کتاب هایی چون: مختصر طحاوی، امالی، جامع الصغير، دیوان المخلصين نام برده است، متأسفانه به نام کتاب و مؤلف آن دست نیافتیم ولی با توجه به قراین موجود در نسخه مؤلف حنفی مذهب بوده و در قرن پنجم می زیسته و به احتمال بسیار ایرانی بوده است زیرا در برخی از موارد به معانی فارسی تعدادی از واژه ها اشاره نموده در نسخه موجود هشتاد و نه باب از کتاب وجود دارد که فهرست اجمالی آن چنین است: باب 1. في الصبر علی الشدائد لاجل الدين، 2. الخوف علی الخاتمه، 5. تفویض امر الى الله و التوكل، 10. ذکر علما السو و الفقر، 15. نجاة من النار بشفاعة رسول الله صلی الله علیه و آله، 20. فضل من اذن، 30. في وزر من مشی بالنمیمه، 40. في تهيأ اجابة ملکالموت و ذکر الموت، 50. في ثواب المريض و صاحب البلايا، 60. في فضل منستر عیوب المسلمين و ذنوبهم، 70. في فضل ایام العشر من ذی الحجة، 80 في فضل الصدقة، 85 في الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر، 88 في فضل البكا من خشية الله تعالی، 89 في سعة رحمة الله، لازم به ذکر است که از باب 30 تا باب 36 افتاده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ تاریخ کتابت: از آغازین برگ تا برگ 90 در اواخر قرن 7 و از برگ 91 تا پایان کتاب در نیمه نخست قرن 8؛ مصحح، محشی، با نشان بلغ مقابله شده؛ تملک: اسدالله موسوی به سال 1270 ق با مهر «عبده الراجي اسدالله بن محمد باقر الموسوي» (بیضی)، ابراهیم حسینی؛ مهر: «السيد حیدر 1242» (مربع)؛ جلد: تیماج، 225 گ، 25-27 سطر (12×22)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 35-418]
چند «موعظه» است از قرآن و احادیث قدسی؛ بی کا، تا: قرن 11؛کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1 گ (13پ -14ر)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 22-132]
آغاز: ... علیه من سر کم. الموعظة السابعة یقول الله تعالی یا بن [آدم] لا تلعن المخلوقين فترد اللعنته علیکم یابن آدم استقامة السموات بلا عمد باسم واحد من اسمائی؛ انجام: الموعظة 23 یقول الله تعالی یابن آدم انظر الى نفسک.. یوم فیه تشیب الولدان ولا تکونوا کالذین قالوا سمعنا و هم لا یسمعون الموعظة 23. رساله ای است مشتمل بر 16(7-23) حدیث قدسی در موعظه که با افتادگی آغاز و پایان و همچنین پراکندگی برگ های موجود نسخه به نام رساله و مؤلف دست نیافتیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح؛ گویا بیشتر رساله های این مجموعه به خط فریدالدین محمد بن محمد کبیر باشد؛ جلد: تیماج، 3گ، 22 سطر (21×10)، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 62541]
آغاز في الله من هداکالی ارشاد و نهاکعن فساد و اعانکعلی اصلاح المعاد؛ انجام: فمن ذا الذي جاوز خاطئا. الهى لئن عذبتنی فيمأثمي ...
گفتارهایی است در تهذیب نفس و خوی های روا و ناروا به گونه کلمات قصار که گاه به احادیث استشهاد می کند؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ چند برگ از آغاز با ترجمه به صورت زیرنویس؛ مهر: حاج سید سعید؛ 106گ، 11 سطر (16×7/5)، اندازه: 15/5 × 23/5 سم [ف: 1-309]
آغاز: ... فاعلم انك ای ولدی عبدالرب فاعبده و توکل علیه في کل احوالک فاستقم بما أمرت به فلا تغفل عن نفسک هو ربك فربك هی فلیس بینهما الفرق؛ انجام: فثم انظر الى ما یجیء ... یا ایها الصادق في الله فهو یقول الحق و یرشد السبيل یا ولدی انت عبداللرب ای فوادی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 44ص (309-352)، 15سطر [سنا: ف: 2-202]
آغاز: بسمله. حمدله. والصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین، قال شاکر بن غنيمة بن ابی الفضل عن عبد الجبار الهاشمي، قال سمعت؛ انجام: لقیته بغتة، ای فجاءة، و عذره قبل عذره، تمت الله تعالی و حسن توفیقه، الحمدلله کما هو اهله از علی بن حسین. حاوی سه ندبه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 26 صفر 1160ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (1پ -11پ)، 18سطر، اندازه: 17/9×12/2 سم [ف: 9-72]
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فقد قال الله تبارك و تعالی ... یا ایها الذين آمنوا کتب علیکم الصيام؛ انجام: حتی کان من امره ما کان.
خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، 9ص(128-136)، 30سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 3-1070]
عناوین موجود: فصل في الحث علی العمل، قاعدة في فضل البكاء ... تنبیه في الخطاب مع اصحاب القبور، تنبیه في جواب الموتي بلسان الحال، فصل في تنبیه النفس بعد جواب الموتي، فصل في
موعظة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اگ، 19 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 3-772]
آغاز: ... من لم یرض بقضائی و لم یصبر علی بلائی؛ انجام: و نقول: الحمد لله الذي ... و هب لنا من بدنكرحمة انك انت الوهاب ...
نسخه اصل: واتیکان به شماره 1650. کتاب مشتمل است بر مواعظ و احادیث اعتقادی و اخلاقی که از روات عامه نقل شده است. نام کتاب و مؤلف شناخته نشد؛ خط: نستعلیق، کان رومی، علی بن ابراهیم، تا: اواخر ربیع الثاني 1226ق؛ محشی؛ 106گ، 17سطر [عکسی ف: 1-130]
آغاز: بسمله و في الحديث قال رسول الله الرغبة في الدنيا تکثر الهم و الحزن و ... انجام: فیصح عنه ذلك الديكو ذلك قوله تعالی کل قد علم صلاته و تسبیحه مختصری است در مواعظ و نصایح که بدون مقدمه و خطبه با نقل احادیث بدون شرح و توضیح آمده است؛ خط: نسخ خوب، کا: جعفر بن حاج حسین خوانساری، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 11گ (106پ -116ر)، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1-479]
آغاز: العاصي ... لابد لک... ظلمت طریق الهدي بالهوی؛ انجام: و لا تجعلنا الى غیر کی محتاجین ... مکتوب ماندری اوراق اول نسخه افتاده و مؤلف شناخته نشد، اما نشان از آن دارد که از مردمان شبه قاره در قرن 13ق باشد، کتاب مشتمل بر 65فصل در مواعظ پند و اندرز خطاب و عتاب به نفس و مناجات است که بر مشرب صوفیه تأليف گردیده؛ خط: نسخ تحریری، کا: ابراهیم بن نطهوپهایی دهنکبوت، تا: 29رجب 1264ق؛ افتادگی: آغاز (موجودی آن از اواسط فصل تا پایان کتاب می باشد)؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 136گ، 15 سطر، اندازه: 22×18سم [اهدائی رهبر: 6-145]
آغاز: بسمله، حمدله، اعلم ایها الاخ الاعز أن خیر الأعمال یکون العلم بما قاله الله تعالی و رسوله ثم العمل و بعد ما خطب الرسول؛ انجام: هذه الشفاعة لمن اتصل بهم و الاتصال لا یحصل الا بعد محبتهم لا حول الخ در 24 مجلس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 77گ (138ر- 214ر) [ف: 6-154]
آغاز: بسمله تبارك ذوالعلی و الكبريا ** تفرد بالجلال و البقاء انجام: تلق مواعظی بقبول صدق ** تقر بالا من عند حلول لای به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، بی تا؛ وص (44-52)، ابعاد متن: 15×10، اندازه: 21×17سم [ف: 5 -1802]
-ف نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .0Or؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20سطر [فیلمها ف: 1-526]
آغاز: قالت کان رسول الله (صلی الله علیه و آله)
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 27گ (27-1)، 19سطر (15/5×9)، اندازه: 11/5 ×16 سم [ف: 5-1505]
mavāʻez
غیر همانند:
آغاز: اول مرتبه معرفت خدا واجب است همه ماها مکلفیم به معرفت الهي و بعد از شناختن پروردگار خود مکلفیم به عبادت و بندگی نمودن؛ انجام: اللهم اقرن بالعافية غدونا و آصالنا اللهم اختم لنا بالسعادة. دفتر یادداشتی است از آن یکی از واعظان قرن سیزدهم و شیعی که در آن مطالبی به صورت پراکنده در پند و اندرز و تفسیر آیات تحریر شده است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 159گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4698]
گفتاری است بدون خطبه و ناقص الاخر در نصایح و مواعظ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 21 سطر (14/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-706]
گفتارهای متفرقه ای است در نصایح و مواعظ در پنج برگ به عربی و فارسی، مجموعه قابل اعتنایی است برخی رساله ها چاپ نشده است؛ کا: ترشیزی، باقر بن محمد، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج سرخ، 5گ، اندازه: 10×16/5 سم [ف: -381]
al-mawāʻiz
غیر همانند: 1. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1861
آغاز: ای علی وقت وصیت است نه هنگام مصیبت؛ انجام: و مترصد فرمانم که آزاد کنم یا بشکنم یا زنده بخدمت
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ 83گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 24×13سم [ف: 3 -1077]
آغاز: بسمله حاصل و غرض از این رساله لطیف که مشتملست بر قول حکماء و سلاطین؛ انجام و فاضل ترین خبری که بنده اعتماد کند یگانگی خداست
در پند و موعظه از لقمان، فیثاغورث، جاماسب، بقراط، بقراطیس، سقراط، افلاطون، ارسطاطالیس، بطلیموس، جالینوس، بوذرجمهر، ابوعلی سینا، از کلمات حکماء که فارغ می شود به سخنان سلاطین می پردازد و سخنان هوشنگی را که حاوی دستورات اخلاقی است بیان می کند؛ بی کا، تا: 1059ق؛ جلد: تیماج، 1 ص، اندازه: 22/5×13/5 سم [ف: 1-542]
حکایات و روایاتی است از امامان شیعی در اخلاق و فضایل پیشوایان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 18گ (62-79)، 15 سطر (13×18/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-721]
آغاز: بسمله بدان ای عزیز که راه طالبان جناب احدیت سه قسم باز می گردد معاملات مثل نماز و روزه و مجاهدات بتبدیل اخلاق؛ انجام: برای این می گویم تا بدانی وقتی که با دوستان خود این چنین می کند با دشمنان چه خواهد کرد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 21گ، 14سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 33/1 -189]
آغاز: این دایره نفس است دایره بالاش روح است ... زهر شهری که اندر وی چنین نیرگها باشد ** ترا غافل شدی زینها عزیزا کی روا باشد؛ انجام: در مظاهر چون گشودی چشم سر في مظان القرب ثبت و استقر مؤلف: با توجه به نقل اشعار از ملاعبدالرحمن جامی باید از علمای قرن 10 ق به بعد باشد، اوراق ناقص و متفرقی است در پند و اندرز و شناخت نفس انسانی و عالم خارج از انسان، مؤلف در این کتاب که ناقص الطرفين و بخشی از یک کتاب کامل است، به اقوال حکمای یونانی مثل افلاطون، ارسطو در اخلاقیات اشاره می کند و دوائری در حواس و خصال انسانی ترسیم می نماید؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 12گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 6-145]
آغاز: بسند معتبر منقولست که حضرت رسول ص فرمود که چون یکی از شماها دعا بکند و مخصوص خود نگرداند و به استجابت نزدیکتر می شود؛ انجام: فرمودند که سه چیز است که باعث غضب خدا می کرد و خواب کردن بدون بیداری و خندیدن از غیر تعجب ودرسیری چیز خوردن و از حضرت رسول بخشی از رساله ای است در پند و اندرز که در آن احادیثی از ائمه (علیهم السلام) بدون ذکر سند و مآخذ با عنوان های «سند معتبر»، نقل شده است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 58گ، 19 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 8-4696]
آغاز: در علم و فضل و جمیع کمالات تو دروغ گو حاشا که مثل خلیفه پیغمبر باشد جواب مسائل ما را بگو ... حکایت روایت کرده اند که در زمان امام جعفر صادق ع مرد جاهلی؟ انجام: وسادات طباطبا از فرزندان اویند و ایشان را حسنی حسینی می گویند. رساله مفصلی است در پند و اندرز و معجزات ائمه (علیهم السلام) و داستانهای دینی از آن یکی از واعظان قرن سیزدهم هجری، این یادداشتها به صورت پراکنده و منبری تحریر شده است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 144گ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4695]
آغاز: بسمله زندگی دلهای مؤمنان و شیعیان به حمد خداوند بی مانند است که از غایت مرحمت ونهایت شفقت که به این بندگان خاکسار دارد ایشان را به ارسال انجام: خدا با او راز می گوید حاشا نشد از ذات علی کس آگاه ... نشد کس آگه از سر رساله مختصری است شامل موعظه ها ونصایح بلیغه و مطالبی دربیان خلقت انسان که باید تأليف یکی از علمای امامیه باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 49گ، 17سطر، اندازه: 19×14 سم [ف مخ: 2-552]
آغاز: نو بیناه من الهدى والفرقان خدای عالم و جبار که ما خلقت القرآن سید کاینات پیغمبران را در ماه رمضان فرستادیم مطالبی است در پند و اندرز و بدون ترتیبی که به روش اهل منبر با استفاده از آیات و روایات تحریر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 107گ، 13سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 8-4697]
آغاز: حال خود را موازنه کن ببین از خودت چه داری و عوارض خارجیه را بگذار ... تحقیقات پراکنده ای است که مؤلف درباره مباحث اخلاقی تحریر نموده است، در مباحث به شیوه عرفانی و فلسفی وارد شده و به اخبار و احادیث هم استناد می کند، احتمالا پیش نویس منبرهای مؤلف می باشد و خیلی پراکنده و نامنظم است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 431گ (1-431)، 11 سطر (14×11)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 2-46]
مجموعه اوراقی پراکنده و نامرتب شامل احادیثی در اخلاق و موعظه و فضائل اهل بیت علیهم السلام که در ضمن آن صفحاتی از رساله «جنت و نار» مولانا محمد باقر مجلسی و «مسالك الأطوار» از مؤلفي به نام احمد بن ملا محمد به چشم می خورد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 330 گ، اندازه: 16×21/5سم [مخطوطات و اسناد میبد: -19]
آغاز : قال الله تبارك و تعالی في محکم کتابه الكريم، فنبذناه بالعراء و هو سقیم، علامه مجلسی از ابوحمزه ثمالی روایت نموده که روزی عبدالله بن عمر که پسر عمر بن خطاب باشد، خدمت حضرت سید الساجدين امام زین العابدين علی بن الحسين ارواحنا له الفدا مشرف شد؛ انجام: این پیغمبر که این همه قدر داشت نمی دانم امت سنگ جفا بر پیشانی اش زدند و عبا به گردن مبارکش انداختند، آنقدر سنگ بر بدنش زدند که بی طاقت شد، الا لعنة الله علی الظالمين. مواعظ گوناگونی است که مؤلف، برای تأليف آن از کتاب های مختلف تفسیر، اخلاق و حدیث سود جسته است، به نظر می رسد نخست مطالبی را جهت سخنرانی در منابر نگاشته، سپس به بازنویسی آن پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ جلد: مشمع، 330گ، 24 سطر (18×10)، اندازه: 23×18سم [ف: 37-214]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 5گ (23-27)، 12سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3-749]
شامل مجموعه یادداشت هایی است در وعظ، پند و اندرز که از کتب اخبار و اخلاق و مناقب، انتخاب و به همراه اشعار فارسی و عربی مناسب نگاشته شده است؛ بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 5-228]
آغاز: پس هرکس تابع عقل شود دعا به درگاه خدا خواهد کرد؛ انجام: شما آن آب را از چشمه مزن که در پای عرش است نازل میکنید خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 106گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 33/2-156]
آغاز : بسمله در کتاب فضائل الشيعه در حدیث؛ انجام: کلینی از حضرت صادق (علیه السلام) روایت کرده است ... نصوح
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بنائی مثل عالم امکان را برای او بنا کنند؛ انجام: سالها با یکدیگر گذرانیدند در زیر هر گاه که بخدمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: حمد بی حد و مدح بی عدد مبدأيرا سزاست که عقول مجرده و نفوس قدسیه را واسط در ایجاد عالم ساخت و بجواهر جسمانیه و اعراض متنوعه عالم کون و فساد را پرداخت؛ انجام: چه فردا نامه خوانان نامه خوانند ** تو خویشتن نامه بینی ننگت آید مؤلف: بهاء الدين. اطلاع بیشتری از وی به دست نیامده، نام او در صفحه 371 نسخه ذکر شده است و در صفحه 342 نسخه حاضر تفصیل بحث تأثير صلوات در اجابت دعا را به شرح صحیفه کامله سجادیه خود ارجاع داده که با این اوصاف، شاید مراد از بهاء الدين، همان «بهاء الدين محمد بن محمد باقر حسینی مختاری نائینی» (1140ق) صاحب «شرح الصحيفة الكاملة السجاديه» [نسخه 3918] کتابخانه گلپایگانی باشد. کتاب حاضر (ظاهرا) شامل 40 «فصول» [اما] فصول 2، 7، 36، 38 موجود نیست است و در پایان نیز چند فصل بدون شماره در مطالب اخلاقی می باشد که هر فصل با آیه ای از قرآن شروع و با ترجمه و شرح آن و احادیث و حکایات ادامه می یابد، با توجه به ارزشمند بودن نسخه، به تمامی فصول و مطالب آن اشاره می شود: دیباچه در احوال بهشت و دوزخ و بیان حکایات هارون، پیامبر در فضیلت امام علی (علیه السلام) و بیان فضائل قرآن، فصل 1. در وجوه [15 وجه تسمیه] سوره یوسف به احسن القصص که غالبا از اقوال عرفا و پیر هرات و حکایات ملاقات شیخ داود طایی با فضل عیاض بهره برده، فصل 2. (؟)، فصل 3. در فضیلت مناز و مناز جماعت، فصل 4. در بیان مانع الزكاة و مذمت بخیل، فصل 5. در فضیلت انفاق و تصدیق و احسان، فصل 6. فضیلت روزه در شهور ثلاثه 7. (؟)، 8 مذمت سؤال گدایی با قدرت کسب، 9. فضیلت کسب حلال، 10. مذمت حرصو طمع و فضیلت قناعت، 11. فضیلت زهد و مذمت دنیا، 12. فضیلت قضای حاجت مؤمن، 13. اکرام مؤمن، 14. صله رحم، 15. نیکویی با والدین، 16. بیان معاصی که باعث زوال نعمت است، 17. حج و زیارت اهل بیت (علیهم السلام)، 18. فضیلت اهل بیت (علیهم السلام)، 19. فضائل امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف)، 20. امر به معروف و نهی از منکر، 21. مذمت پند دادن به دیگران و خود به آن عمل نکردن، 22. عیب گویی و ظن بد به کسی بردن، 23. مذمت شراب خوارگان، 24. مذمت تکبر و فضیلت تواضع، 25. فضیلت حلم و مذمت خشم و غضب، 26. حسد، 27. ریا و عجب، 28. فضیلت ریاضت و ترک آرزوهای نفس (شامل 5 روضه)، 29. فضیلت نکاح و فرزندان، 30. فضیلت علم و مذمت ظلم و سلطنت، 31. کیفیت قضا، 32. صبر، 33. شکر، 34. توکل، 35. ذکر مرگ و میل به آن، 36. (؟)، 37. فضیلت قرآن و ثواب صلوات و نصایح افلاطون، 38. (؟)، 39 و 40. خوف و رجاء در فصل 2، 7، 36، 38 افتادگی وجود ندارد، بلکه یا کتابت نشده یا در شماره اشتباه شده است، پس از این فصول (از صفحه 243 به بعد) مطالب متفرقه از جمله چند حکایت از حضرت عیسی و خاتم (صلی الله علیه و آله) و فضیلت تزویج آمده، سپس فضائل و فوائد برخی آیات و سور قرآن (از ص 263 تا 325)، در اواسط آن شش فصل کوتاه (در فضل حامل قرآن، صفات قاری، قرائت قرآن، ثواب تعلیم و تعلم و حفظ قرآن، قرآن خواندن، تلاوت (قرآن) می باشد و سه «نجم» در فضیلت و فوائد دعا، آداب دعاو سبب استجابت و عدم استجابت برخی دعاها بیان شده و در ادامه فضیلت نماز شب، نصایح لقمان و بزرگمهر و افلاطون ذکر شده
است، مؤلف پس از آن (ص 371 تا 399) به ترجمه چهل سوره از تورات که زین الدين عاملی انتخاب نموده (اربعون سوره منسوب به امام علی (ع)) پرداخته و از خود با نام «بهاء الدين» یاد کرده است و سپس معرفت و ترقی آدمیان (همراه با حکایاتی از عرفا) و کلمات قصار امام علی (علیه السلام) و نصایح بزرگمهر و ارسطو را خاطر نشان شده است؛ وی در ادامه از (ص 415 تا 443) فصول3، 4، 5، 22، 29 همین کتاب را (نماز جماعت ... نکاح فرزندان با اندکی کاستی یا افزودگی جزیی، تکرار کرده و با اشعاری از باباطاهر و دیگران و نصایح خواجه عبدالله انصاری به پایان برده است [ظاهرة] ناتمام رها شده، با تتبع در منابع و فهارس نشانی از مؤلف و عنوان صحیح کتاب به دست نیامد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ حاشیه صفحه 402 به تاریخ 1243ق است، مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 16سطر [اهدائی رهبر: 6]
آغاز: الحمدلله رب العالمين، و الصلاة و السلام علی محمد و آله أجمعين، أما بعد: بدانکه این رساله ایست که ابتداء بآن شروع می شود به بیان پنجاه موعظه از احادیث قدسیه ... در بیان 50 موعظه و 50 موقف، و در خاتمه احوال قیامت و موت را ذکر کرده؛ کا: حسن بن محمد علی طباطبائی، تا: 1252ق [تراثنا: س 13 ش 2 و 3-342]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد این مختصریست محتوی و منطوی بر قلیلی از نصایح و مواعظ و معارف منتخب از کلام متقدمین و حکما و علما؛ انجام: دل را به که محبت دنیا مبتلا شده نصیحت و موعظت هیچ سود ندارد. سه کس اند که ایشان را در بدخویی معذور باید داشت صایم و مریض و مسافر. رساله در پند و اندرز؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1259ق؛ خریداری از صبح روان؛ جلد: تیماج، 3گ (1پ -3پ)، 18 سطر (13×6/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم را
کتابی در پند و اندرز؛ کا: محمد حسنی فرهانی، تا: 1261ق؛ 18گ، اندازه: 19/9×13/4 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، صاحب بحار نقل می کند که وقتی از اوقات، عربی داخل مدینه شد در حالتی که عصایش در دست و عبائی با خود داشت مطالب متفرقه ای است شامل تفسیر آیات و احادیث، تاریخ و مصایب ائمه (ع) خصوصا امام حسین (ع) که برای اهل منبر جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275ق؛ 81گ (116-36)، 24-22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4697]
ظاهرة اصل این کتاب مجموعه خطبی است که مؤلف در سال های 1280-1281ق ایراد کرده است به اضافه آنچه در رساله او درباره اصول دین که در 1282 تأليف کرده آمده است و شاید از کتب حاج محمد کریم خان کرمانی باشد یا از مواعظ او که در سفرهایش برای یارانش ایراد کرده و آنها یا خود او آنها را در دفترهایی نگاشته اند؛ کاتب = مؤلف، تا: جمعه 24 ذیقعده 1281ق؛ افتادگی: آغاز [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-166]
آغاز: دو منهاج است رفتار نسبت بسوی خالق و رفتار بسوی خلق؛ انجام: بشرط کوشش و اجتهاد در علم و عمل و ادبار از دنیا و سعی بسوی آخرت. گویا از مواعظحاج کریم خان کرمانی است که در مجالس وعظ و ارشاد سخنرانی می کرده و در این رساله تدوین شده است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن محمود، تا: 1290ق؛ افتادگی: آغاز؛ 51گ (71ر -121پ)، 9 سطر، اندازه: × 5/ 10 سم [ف: -83]
آغاز: ابن بابویه به سند خود از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده استکه حضرت امیر المؤمنين فرمودند که حق سبحانه و تعالی نور مقدس حضرت رسالت پناه مطالب متفرقه ای است به طریق اهل منبر در ترجمه احادیث، اعتقادات و موعظه و پند و اندرز، بدون نظم و ترتیبی مانند جنگ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 16 ربیع الاول 1294ق؛ 114گ برگ 12، 16-18 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4697]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... خداوند عالم در کتاب خود می فرماید: الله نور السموات و الأرض؛ انجام گناهان را می بخشد، معاصی را بدل به حسنات می کند چگویم که ثوابش زیاده از زیاده است، و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. پند و اندرزهایی است در بیست «مجلس»، ده مجلس مربوط به ماه رمضان از شب یازدهم تا بیستم در موضوع توحید، نبوت، امامت، ولایت و فضائل و مناقب امامان علیهم السلام و در آغاز هر مجلس آیه نور را آورده است، ده مجلس دیگر مربوط به ماه محرم در موضوع عزاداری حضرت سید الشهدا علیه السلام، آغاز: این منبرها آیه أن الله اشتری من المومنين انفسهم و اموالهم را آورده است، عرض امانت را به قبول شهادت ابی عبدالله الحسين علیه السلام نموده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق، جا: علی آباد ملایر؛ جلد: تیماج روغنی، 241گ (121ر - 361پ)، 19 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 1-173]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و السلام علی رسوله صلی الله علیه و آله اجمعین. اما بعد: بدانکه این کتاب بر چهل باب است و در هر بابی ده حدیث است؛ انجام: فان البحر عمیق وخذوا سلام فان العين عدوا حین ... و اکثروا زاد کم فان الطريق بعید تمت الكتاب احادیث گوناگونی را از مجامع روایی شیعه بدون ذکر سند جمع
نموده و به فارسی برگردانده است، مؤلف کتابش را به چهل «باب» و هر باب را حاوی ده حدیث، جهت سهولت تعلیم مبتدیان قرار داده است: فهرست موضوعات آن چنین است: در فضیلت: علم، کلمه لا اله الا الله، تسمیه، ایمان، نماز جماعت، مساجد، دستار بستن، روز جمعه، روزه، نماز، زکات، صدقه، استغفار، دعا، توبه، درویشی (فقر)، نکاح، تیر انداختن، حق پدر و مادر، حق فرزند، تواضع و ... در عقوبت: زنا، وطی، شراب خمر در فضیلت: تیر انداختن، حق پدر و مادر، حق فرزند، تواضع، در منع خنده در ذکر قبر، در منع نوحه، در فضیلت صبر؛ خط: ثلث، کا: سید محمد بن سید کاظم کلاتی، تا: ربیع الأول 1300ق؛ 25گ (114پ-138پ)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-271]
آغاز في النبوي ان الله خلق الملائكة و رکب فیهم العقل؛ انجام: تو شهریارا در این شهر بار که باشی. مجموعه ای است در وعظ و روضه خوانی، جامع و کاتب در متن نیامده است، نسخه شامل مجموعه یادداشت هایی است در وعظ، پند و اندرز که از کتب اخبار و اخلاق و ماقب، انتخاب و به همراه اشعار فارسی و عربی مناسب نگاشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 13 و اوایل قرن 14؛ واقف: میرزا محمد علی حکیم تشکر، مرداد 1341؛ جلد: تیماج خرمایی، 133گ، اندازه: 22×17سم [ف: - 672]
آغاز: ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون در نظر عقول سلیمه و افهام مستقیمه این مطلب مسلم آمده ... مجالس چندی است که مؤلف برای هدایت و ارشاد، درباره اعتقاد و اخلاق و تاریخ ائمه، تحریر و تنظیم نموده است و در اثنا اشعاری از شاعران مختلف درج نموده است، نسخه حاضر از مجلس ششم شروع می شود؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 97گ، 18 سطر (12/5 × 16/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 2-385]
گفتارهای پراکنده ای است در نصایح، مواعظ در سه صفحه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1303ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 3ص، 7-10 سطر راسته و چلیپا، اندازه: 18×11سم [ف: 3-1410]
بی کا، تا: 1321ق؛ افتادگی: آغاز [اوراق عتیق: 1-253]
آغاز: ... از گنجشگ بزرگتر واز کبوتر کوچکتر هر کدام د ردهن داشتند از عدس بزرگتر واز نخود کوچکتر اینها گمان کردند مرغان او؛ انجام: اولادش را از بدنها جدا کردند اول دستها کنار فرات از بدن جدا کردند دوم دستهای مباحث متفرقه ای است از یکی از منبریان که به صورت عجله ای و به خط تحریری نوشته شده و در آن مباحثی در پند و اندرز و موعظه آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، تا: 11جمادی الثاني 1344ق؛ جلد: مقوا، 66گ، 16-21 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8-4696]
آغاز : الحمدلله الذي أحيى اولیائه في عرصات الكرب و البلاء و انزل احبائه في منازل منهم في جنات العلاء، انجام: و في المستطرف آتی اعرابی الى علی (علیه السلام) شیئا ... فولی الاعرابي و هو یقول والله لیسئلنك الله عزوجل عن موقفی بین یدیك یوم القيمة. احوالات حضرت امام حسین (علیه السلام) و کیفیت سلوك ظالمین با اسرا و داستانهایی از کرامات اولیا و زندگانی علمای معاصر به نقل از کتب متعدده و مشاهدات خودش در این زمینه را بدون ترتیب خاصی به صورت کشکول در یک مجلد قطور جمع کرده است و در مورخ 26 جمادی لااول 1300 مشغول تأليف آن بوده است؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: محمد رحیم بن محمد صادق؛ جلد: تیماج، 553ص، 23 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: -357]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ...... در عهد خلافت ابابکر رسولی از جانب روم به مدینه طیبه آمد و با وصی رسول سؤالي چند داشت؛ انجام: حمزه پسر عبد المطلب که بیاید جایزه از امیر بگیرد یک مرتبه سدیف بر خواست گفت ایها الأمير ... مواعظی است در حدود سی مجلس که به صورت وعظ و خطابه تنظیم گردیده، مؤلف در هر مجلس حکایات و قصصی از انبیاء و ائمه (علیهم السلام) و صلحاء را با بیانی ساده و شیوا نقل نموده و در اثناء اشعاری را آورده و سپس در خاتمه هر مجلس به مناسبت به واقعه جانگداز کربلا گریزی دارد و از کتاب «حيوة القلوب» علامه مجلسی نقل می نماید، اکثر مجالس کتاب فاقد عنوان هستند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 128 گ، 12 سطر (15×10)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2-167]
آغاز: قال النبي علیه السلام من اعان تارك الصلوة بلقمة واحدة او خبز او شربة او بخرقة فکانما قتل الانبياء جمیعا مطالب متفرقه ای است در پند و اندرز که مؤلف به صورت مجالس منبری بدون نظم و ترتیب خاصی از منابع مختلف گرد آوری نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 117گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4696]
آغازندرذکر بعضی کلمات وعظ اساس مذیل به اقتباس هذا بیان للناس کیست که در باغ پرور جهان گلبنی پرور زجفایش بر خلد نخلد وخوان کامرانی گستراند؛ انجام: چون نیست زهر چه هست جز باد به دست چون هست به هر چه هست نقصان شکست انگار که هر چه هست در عالم نیست پندار که هر چه نیست در عالم
نیست هو الحى القيوم
کلمات موعظه آمیزی است آمیخته به اشعار فارسی که به اختصار برگزار شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه، 7گ (15پ -21پ)، 13 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2181]
آغاز: نماز است و هر کسی را شفیع است شفیع ایمان نماز است و هر ظلمتی را نور است نور ایمان نماز است رساله مفصلی است در پند و اندرز و داستان هایی از حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ترجمه روایاتی به فارسی از آن حضرت، که به صورت منبری بدون ترتیبی در این رساله درج شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 111گ، 13سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4697]
آغاز: بسمله حکایت یوسف علیه السلام احسن القصص بجهت آن شد که مطابق است با قوس نزول وصعود و سیر و سلوک چه اول درجات وجوه تا بچاه طبیعت رحم؛ انجام: و توجه به جناب احدیت با غفلت از توجه خود وهو العالم ... گناه غیر از گناهان معروف در مقام اخلاق و بالاتر هم هست. رساله اخلاقی و موعظه گونه ای است؛ بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 14گ، 21سطر [ف: 1-353]
آغاز: قیل خاصیت کم چه متصل باشد که مقدار جسم است ویا منفصل که عدد است آن است که هرگز نرسد بحدی که نتوان بر او افزود؛ انجام: صفات القابلية وصفاته الفاعلية أن القابلة الفيا من الاستعداد الفائض عین الفيض الاقدس ففعل ما فعل.
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 7گ، 21سطر [ف: 1-353]
آغاز: بسمله قال الله تعالی في کتابه الكريم یا ایها الذين آمنوا کتب علیکم الصيام الى آخر الآية؛ انجام: و به حرکتی که حاصل می شود از چیزی خوردن بلکه من مؤيدم به تأييدات حق قوه ملکوتی عطا کرده شده ام، به نفتی که تو را نیست به نور پروردگار دفتری است که در آن یکی از واعظان، مطالبی را برای استفاده در منابر تبلیغی خود فراهم آورده است، او در مجالس کوتاهی بدون نظم و ترتیب در ابتدای هر مجلس آیه ای از قرآن کریم ذکر می کند و پس از توضیحاتی درباره آن آیه به ذکر مصایب اهل بیت خصوصا مصایب حضرت سید الشهداء می پردازد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 46گ، اندازه: 23×18سم [ف: 1-161]
بی کا، بی تا، خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مرتضی مدیری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از از ذبیح الله محسنی [رایانه]
ج 1؛ بی کا، بی تا؛ اهدایی: دکتر سید منوچهر طباطبایی، 86/8/28 [رایانه]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25539 ج2؛ بی کا، بیتا؛ اهدایی: دکتر سید منوچهر طباطبایی، 86/8 [رایانه]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19506
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
آغاز: زهر شیرین که اندر وی چنین نیرنگها باشد؛ انجام: در مظاهر چون گشودی چشم سر - في مظان القرب ثبت و استقر رساله ای است در هفت باب که کلمات حکیمانه و مواعظ است، باب هفتم در اجرام علوی و سفلی است، اوایل نسخه ناقص است و از اواخر باب ششم موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 12گ (1پ -12پ)، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 3-150]
نسخه ای در پند و موعظه؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/7×14/2 سم [رایانه]
al-mawāʻi? (mn.)
پنجاه و هشت «فصل» است در مواعظ و احادیثی که در فضایل اخلاقی روایت شده، و گویا پیش نویس کتابی است که مؤلف می خواسته تنظیم و تبویب کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7166
آغاز: قال الحسن بن ابی الحسن بن محمد الديلمي في الارشاد قال النبي صلی الله علیه و آله و سلم ما آمن بالقرآن من استحل محارمه
خط: نسخ، کا: گردآورنده، بی تا؛ جلد: تیماج، 154گ، اندازه: 13×21/5سم [ف: 18-308]
mavā‘ez (mn.) = mn.-e behār-ul anvār
فواید و مواعظی است در اخلاق و تفسیر که از عناوین زیر بهره جسته است: بحار الانوار مرحوم علامه مجلسی، فضائل الشيعه مرحوم شیخ صدوق، سیف الأمة و برهان الملة مرحوم نراقی، محضر الشهود از حاجی بابا قزوینی، کلمات مکنونه فیض کاشانی (رحمه الله علیه)، انجیل یوحنا، الدر المنثور از سیوطی، الكافي مرحوم کلینی، اسرار الشهادة دربندی این اثر بیشتر به صورت «مجلس مجلس» ساخته شده و گویا برای هر جلسه وعظ یک موضوع برگزیده است از آنجا که بیشترین بهره برداری را از جلد 14
بحار الانوار (بخش السماء و العالم) علامه مجلسی برده ما نیز منتخب بحارالانوار را به عنوان نام دوم برگزیدیم. این اثر نیز ممکن است با خاندان طباطبایی یزدی (یاد شده در رساله های نخست این مجموعه) در ارتباط بوده باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13832/5
آغاز: در بیان خلقت جان و بنی الجان و حکم رانی ابلیس در میان ایشان و بردن ملائکه او را در میان خود؛ قال الله تعالی في سورة الحجر: و الجان خلقناه من قبل من نار السموم، آنچه از ظاهر این آیه شریفه مستفاد می شود آنست که خلقت طایفه بنی الجان قبل از خلقت آدم ابو البشر بوده؛ انجام: هر دم انگشت تحیر و تعجب بدندان گرفتند فرمود: تعجب نکنید منم انسانی که خدا در سوره زلزله خبر داده که و قال الإنسان مالها، الحديث. از ناشناخته؛ خط: آیات، روایات نسخ، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «12» و ...؛ 47گ (132پ- 178ر)، 27-22 سطر، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [ف: 35-123]
mawaiz-ul-lah
مجموعه ای از احادیث قدسی است که مؤلف این رساله آنها را از کتاب «ارشاد القلوب» دیلمی نقل کرده است و آن چهل حدیث است که با خطاب «یا احمد - یا محمد صلوات الله علیه و آله» آغاز شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3884/1
آغاز: ما رواه ابومحمد الحسين بن أبي الحسن بن محمد الديلمي رحمت الله علیه في آخر کتابه المسمي ... هذا ما سأل رسول الله صلی الله علیه واله عن ربه ليلة المعراج و منه سمع فقال یا رب ای الاعمال افضل فقال الله تعالی؛ انجام: الحديث الاربعون من احادیث القدسيه لا اله الا الله حصنی ومن دخل حصنی امن من عذابی لامطلقا بل من [کذا] شروطها وانا من شروطها
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 8گ (1پ- 8 ر)، 18سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5-2182]
2-5
mavā‘ez-ol anām fī š.-e xotbat-e rasūl-el malek-el ‘allām
موسوی اصفهانی، محمود بن علی، ق14 قمری
mūsavī esfahānī, mahmūd ebn-e ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1327ق
کتاب شرح خطبه شریفه حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) در فضایل ماه رمضان است که در آخر ماه شعبان بیان فرموده اند. این خطبه در چهل «مجلس» شرح داده شده و شامل مطالبی در مواعظ و نصایح دینیه، ادعیه و اذکار و اوراد، حکایات و قصص می باشد. در مقدمه کتاب از تأليف دیگرش در احوال محشر موسوم به «جزاء الأعمال في اخبار الواردة في المال» (تأليف شده در 1324ق) یاد کرده است. با تتبع در منابع و فهارس قابل دسترس نسخه دیگری از این کتاب رؤيت نشد.
آغاز: الحمدلله الذي قصرت اوهام العارفين عن ادراك ذاته و انحصرت افهام العارفين انجام: فرمود ای نور دیده عمتك مثلك، بفدای غربتت یا جداه الا لعنة الله علی القوم الظالمين
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36336
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1327ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 496گ، 17سطر، اندازه: 22×17/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-754]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1037
همان نسخه بالا[مؤيد: 3-47]
mawaiz-u ahl-ittariqa wa-i haqiqa
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5498/3 ف
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 87 MaVI؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ تملک: سعدالدین لطفی بکری قادری [فیلمها ف: 3-162]
al-mavā'ez-ol bāqerīya
رضوی کشمیری، محمد باقر بن محمد، 1286 - 1346 قمری
razavī kešmīrī, mohammad bāqer ebn-e mohammad (1870 - 1928)
تاریخ تأليف: 1335 - 1341ق
کتاب شامل مطالب سخنرانی های ماهانه مؤلف از رمضان 1335 تا رمضان 1341 ق در فضایل و مناقب ائمه هداة (علیهم السلام) و شرح عقائد امامیه می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31683
آغاز: بسمله. حمدله. نحمده علی ما اسبغ علی عباده المؤمنين من طوله الواسع و لطفه السابغ؛ انجام: یقول هی فاطمه و انا فاطر السموات و الارض ...
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 277 گ، اندازه: 25×16سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-755]
al-mawā'iz-ul bāliga
امام الحرمين همدانی، محمد بن عبدالوهاب، - 1303 ؟ قمری
emām-ol-harameyn-e hamedānī, mohammad ebn-e abd-ol-vahhab( - 1886)
تاریخ تأليف: 1293ق
مؤلف می گوید در ماه رمضان 1292 در مسجد اخضر نجف اشرف حضور یافته و سخنرانی شورانگیز شیخ جعفر شوشتری را دیده که چگونه تأثير بسزایی بر شنوندگان داشته لذا تصمیم می گیرد با استفاده از آیات و روایات و حکایات تأليفي در «مواعظ» بنماید که سی مجلس را در بر داشته باشد ولی ظاهرة بیشتر از چهار مجلس آن را نتوانست تنظیم نماید.
[الذريعة 225/23]
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 491
آغاز: الحمدلله ذی المنن والآلاء السابغه والصلوة والسلام علی الشمس البازغة محمد صاحب المواعظ البالغه واله الذين محبتهم نعمة سائغه وعداوتهم نقمة دامغه؛ انجام: البلاد مثل مکه والمدینه والکوفه وکربلاء وله علیه السلام في کل منزل من هذه المنازل مصائب و فضائل نسأل الله تع ان یوفقنا لبیانها في المحاسن الاتيه
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کشمیری خوشنویس، تا: رجب 1300ق؛ جلد: تیماج سبز، 168گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2182)
mavā‘ez-e payāmbar-e eslām (t.)
پندهایی است که رسول خدای به حضرت علی (علیه السلام) داده است شامل گفتارهایی که برتری علی بن ابیطالب را می رساند و حدیث در خصال صدوق نقل شده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 793/2
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن نقد علی، تا: 1064ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 1گ، 14 سطر (7×14/5)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 2-904]
mavā‘ez-ol jomaʻāt
معصومی بهبهانی، محمد علی بن سلیمان، قمری 1372
ma‘sūmī behbahānī, mohammad ‘alī ebn-e soleymān(1953)
مواعظ دینی است به سبک مجالس منبری در چند باب از جمله در مناقب امیر المؤمنين (علیه السلام) و درباره نماز و ....
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15840
آغاز: بسمله. و به نستعین و الصلوة و السلام علی اشرف المخلوقين ... باب اول از جلد اول کتاب مواعظ الجمعات در فضایل و مناقب ابی الائمة الطاهرين ...
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 165 گ، 20 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 44-93]
mavā'ez-e čahārdah ma‘sūm (majmū'e)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20744
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
mavā‘ez-e hāj āqā rafiʻī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26277
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدين [رایانه]
mavāřez-e hasane = javāb-e nāme-ye mollā ‘alī-ye kanī
واعظ کاشانی، محمد حسن، ق14 قمری
vā‘ez-e kāšānī,mohammad hasan (- 20c)
به دستور: ظل السلطان حاکم اصفهان
نامه ای است که کاشانی در جواب ملا علی کنی نوشته و در آن باز به گفته های خود مبنی بر عدم دخالت علماء در امور کشورداری و سلطنت تأكيد نموده است. بر فراز صفحه آغاز آمده: رساله مواعظ حسنه که در جواب تعلیقه شریعت طلیعه آقائی حجة الاسلام نایب الامام حاجی ملاعلی (کنی) سلمه الله تعالی جناب حاجی سید حسن واعظ کاشانی عرض نموده. در پایان رساله قصیده ای در ستایش ظل السلطان آورده است.
آغاز: بسمله حجة الاسلاما نایب الاماما متع الله المسلمين بطول بقائکم سلام من سلام ذی الجلال ذوی الاكرام بر ذی المعالي علی من أن رقمت له مدیحا لکان رتبته.
شروح و حواشی:
1- تقریظ رساله سید محمد حسن واعظ کاشی
آغاز: برابر؛ انجام: حال از برکات علم آل محمد ص در حضور مبارک اعلیحضرت اقدس شاهنشاهی ارواحنا فداه می نشینند وسر افراز به خطاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 8 گ، 10سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 8-4741]
آغاز برابر؛ انجام: و وجود مبارک حضرت حجة اللهي ارواح العالمين هداه سرافراز و بین الاقربين ممتاز بوده باشد. یا رب عای خسته دلان مستجاب کن بحق محمد و آله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 119ص، 7-9 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: -168]
آغاز برابر؛ انجام: رایحه مشکی خطا می آید از عقلم اندك واز بیانم قدر کی بجای ماند که آیا این فرمایشات را چه جواب و در مقابل این خطیئات چه ثواب باشد زیرا که
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 16گ، 16سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 8-4742]
آغاز برابر؛ انجام: باید اهل شیراز جان را نیاز و مال را تقدیم حضور مبادلت گردانند زیرا که جانشان آزاد کرده و مالشان نموده حضرت والا روحنا فداه است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 6گ، 21 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3-1323]
آغاز برابر؛ انجام: لازال عمر کم عامر و خصمکم قاصر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ 54گ، 1 سطر، اندازه: 21×13/4 سم [ف: 4-799]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه بنوشتم ندارد آن خلاف ** ختم کن والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: میرزا نصر الله بن میرزا محمد شفیع خوشنویس اصفهانی، بی تا، جلد: تیماج، 17گ (62-78پ)، 13 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 30-213]
mavā‘ez-e hasane va motābeqat-e qavā'ed-e sīyāsīye va šar'īye
ملك الواعظين، محمد علی بن محمد، ق 14 قمری
malek-ol-vā‘ezīn, mohammad ‘alī ebn-e mohammad(20c)
گفتاری آمیخته با تفسیر و حدیث است و به مجالس سخنرانی می ماند. [فهرستواره منزوی 612/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3434/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 38گ (15پ- 52ر)، 12سطر (10×5)، اندازه: 21×14سم [ف: 11-2447]
mavāřez-e hasane va nasāyeh-e mostahsane
نهاوندی، محمد بن محمد حسین، 1270 قمری
nahāvandī, mohammad ebn-e mohammad hoseyn( 1854)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26042
آغاز: بسمله حمد له ... و بعد چنین گوید کلب آستانه حجت؛ انجام: شمع روشن بی زگیراننده یا بگیراننده داننده
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا رایانه
mawāʻiz-us sālikīn
حسینی، محمد علی
hoseynī, mohammad ‘alī
باب ششم از کتاب «الوسيلة» مؤلف است شامل چند فصل در صفات حمیده و آنچه که برای سالکان مفید است برگرفته از روایات ائمه اطهار علیهم السلام.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 509
آغاز: بسمله حمدله والصلوة ... اما بعد فیقول الاحقر الجاني محمد علی الحسيني انی لما فرقت کتاب الوسيلة بعد جمعه فمنه هذا المسمى بموعظة السالكين قلت فیه الباب السادس في نبذة من الصفات الحميدة و شتی مما ینفع السالكين و یتعظ بها الذاهبين آلی رب العالمين وفیه فصول؛ انجام: و تنفی الهم وهی مع ذلك من لباس الأنبياء (علیهم السلام)
خط: نسخ، کا: محمد حسین غروی، تا: 1310ق؛ کاتب این نسخه را با نسخه مصنف در 1310 مقابله نموده، مصحح؛ جلد: مقوا، طوسی، 55گ، 15 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف مخ: 2-552]
mawāʻiz-us sunna
کتاب مواعظ السنه از رویدادهای سوم محرم تا بخشی از 28 صفر را در بر دارد. مؤلف از سید نعمت الله جزائری تعبیر «سیدنا وسندنا الاجل الآعلم السيد نعمت الله الموسوي الحسيني» دارد و از حواشی قرآن او نقل می کند. مؤلف در ذیل مطلبی در هفتم
محرم می گوید که: «فقد مضی في اليوم الأول من ذی القعدة الحرام»؛ به مناسبت هفتم محرم روز عبور حضرت موسی از نیل مطالب فراوانی درباره حضرت موسی و مناجات او آورده است؛ نیز درباره روز نهم محرم روز نجات یونس از شکم ماهی درباره یونس مطالبی گفته است؛ ذیل روز دهم به طور مبسوط وقایع عاشورا و بعد از عاشورا قتل دو فرزند مسام را مطرح می کند. کتاب ریاض را به سید نعمت الله نسبت می دهد و از آن حکایت عجیبی نقل می کند؛ روز 20 صفر را روز ورود اهل بیت به مدینه و جابر را در این روز اولین زائر کربلا معرفی می کند؛ بحثی نیز درباره رأس شریف امام (علیه السلام) مطرح می کند؛ از کتاب هایی که نقل کرده است می توان: قصص سید نعمت الله جزائری، منتخب طریحی، انوار سید نعمت الله، الدر الثمين ، مناقب ابن شهر آشوب، بحارالانوار، امالی، علل، کشف الغمة، ریاض الابرار، روضة الواعظين و ... را نام برد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 57 معزی
آغاز: ... رأسه إلى السماء فقال اللهم ان هذا ابنی ... یا مولای الاذقت بارد الشراب حتی انظر إلى منزلتی منک؛ انجام: و ایضا في کتاب روضة الواعظين قال ابن عباس لما مرض رسول الله صلی الله الصلوة علی النبي في فوق عرشه ... ثم جل اهل بیتی و نسائی الاقربون ...
خط: نسخ، کا: احتمالا مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 115گ، 18 سطر (15×9)، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 39-37]
mavā‘ez-e šāfīye
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1824 - 1902)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16152/1
خط: تحریری، کا: یکی از مریدان، تا: قرن 13؛ 722ص (1- 722) [ مختصر ف: -835]
mavā‘ez-ol ‘ārefin
حسینی لاهیجانی، مرتضی بن عبد الوهاب، ق13 قمری
hoseynī lāhījānī, mortezā ebn-e ‘abd-ol-vahhāb(- 19c)
تاریخ تأليف: یکشنبه 8ذیقعده 1274ق
در مواعظ و آداب اسلامی به طریق عرفان و کشف و ایقان نه به طریق وعاظ زمان، تأليف شده به درخواست بعضی طالبان طریق هدایت در سی «مجلس» و تمام درباره آیه وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّهَا لَكَبِيرَةُ الأَعَلَى الْخَاشِعِينَ به اضافه ده «مجلس» تا عدد اربعین تمام شود، با مقدمه ای در کیفیت و شرایط وعظ و واعظ و متعظ. عناوین مجالس اشراق و نام دیگر کتاب اشراق صبح ازل می باشد و مؤلف در آن از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام بهره گرفته است. جلد اول این کتاب که شامل بیست اشراق اول می باشد روز یک شنبه 8 ذیقعده 1274 به پایان رسیده و از جلد دوم فقط دو اشرق (مجلس) نگاشته شده و مؤلف در گذشته است. آغاز: بسمله حمد و سپاس و ستایش بیعدد مر خدای را سزد که بمشية خود خلق کرد حقیقت انسان بل حقیقت کل شیء را.
[فهرستواره منزوی 645/6]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 209گ (1-209)، 17سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4699]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن میرزا خان دیزانی، تا: 12 صفر 1291ق؛ جلد: تیماج، 244 گ، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: -17]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1535
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-353]
mavā‘ez-ol ‘ebād fe-n nasāyeh va-l eršād
شریف حائری، احمد بن ابوالفتح، ق13 قمری
šarīf-e hā’erī, ahmad ebn-e ab-ol-fath(- 19c)
تاریخ تأليف: رمضان 1248ق
خطب و مواعظی که آقا عبدالله مجتهد در شب های رمضان 1248ق ایراد کرده است در این کتاب گرد آورده شده است. مؤلف تصریح می کند که ایراد کننده در این سال بیست و شش ساله بوده است.
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: بر الواح ارواح صافیه برادران ایمانی و اخلاء روحانی مینگارد که از سخنان یحیی بن خالد بر مکی
کاتب = مؤلف، تا: 29 ذیقعده 1248 ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-292]
المواعظ العصفورية- الواح بهاء
المواعظ (العصفورية) حدیث الاربعين
al-mavā‘ez-ol fā’eqa
فائقی تهرانی، غلامعلی
fā'eqī tehrānī, qolām-'alī
چاپ: نامه آستان قدس، 9 (1352) ش 4: 202-209.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8454
آغاز: اعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله المحمود بنعمه؛ انجام: بهتر می شناسد می فرماید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -568]
mavā“ez-e kowsar-e hamadānī
کوثر همدانی، علی نقی بن محمد رضا، 1296؟ قمری
kowsar-e hamadānī, ‘alī naqī ebn-e mohammad rezā( 1879)
مجموعه ای است در پند و اندرز و نصایح که مؤلف به روش عرفانی خود از احادیث ائمه علیهم السلام و گفتار بزرگان جمع آوری نموده است. او در اثنای مطالب، اشعاری از خود و پدرش می آورد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14457
آغاز: معروض میدارد عبد جانی ... غفر الله لهما که نوشتن علوم و حکم چون موافق سبی پسندیده است مثل آنکه وارد است که هر که فکر کند و چیزی بنویسد بمنزله آدم صفی الله علیه السلام است در آن آخر عمر که چند کلمه مختصری که سودمند هر طایفه از پیر و جوان و مردان و زنان باشد و بکار معاش و معاد آید و مصرح باولیا و انبیا علیهم السلام و حکما برشته تحریر کشد؛ انجام: دید ما را دید او نعم العوض ** هست اندر دید او کلی غرض / چون اشارتهاش را بر جان نهی ** در وفای آن اشارت جان دهی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 150گ، 17سطر، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 38-603]
mavā'ez-e latīfe
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26850
آغاز: بسمله بعد الحمد و الصلوات فقد قال الله تعالی ممن اهتدی فانما یهتدی لنفسه؛ انجام: رفع یده ... النفس الى ان اطلب شیئا اقطع تم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
mavaez-e latife
مجموعه کلمات پر مغز و جملات حکمی و نغز از بزرگان اخلاق و اکابر عرفا و صوفیه که در طریق کمال و ترقی اخلاقی بیان کرده اند.
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 12/2
عکسی خط: نسخ جلی، کا: ابوالقاسم نوری کمرنبی، تا: 1327ق؛ اندازه: 22×10سم [ف: - 339]
مواعظ لقمان- وصية لقمان
mavā‘ez-e māh-e ramazān
میرزا محمد باقر، ق13 قمری
mīrzā mohammad bāqer(- 19c)
تاریخ تأليف: رمضان 1288ق
مجموعه مواعظی است مدون، که یکی از شاگردان میرزا محمد باقر، در پای منبر ایشان، یادداشت کرده، به حسب خواهش عده ای از دوستان و برادران دینی که برای ایشان تحریر کرده و نامی از خود نیاورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16145
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلم علی عباده الذين اصطفی ... و بعد این مواعظی است که مولای مکرم و مقتدای معظم ... بسمله، قال روحی له الفدا؛ انجام: جمیع آسمان و زمین و خلق ما بین آن فانی می شوند و حال آنکه حورالعین از نور ایشان خلق شده اند.
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، تا: 1288ق، جلد: گالینگور مشکی، 30ص، 18 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 45-35]
mavā‘ez-e māh-e ramazān = sī majles-e vaʻz
طباطبائی یزدی، علی بن مرتضی، 1350 قمری
tabātabā’i-ye yazdīs-alī ebn-e morteza(- 1932)
مواعظی مشتمل بر سی مجلس می باشد که برای ماه مبارک رمضان تنظیم گردیده است.
[نقباء البشر: 1568/4؛ مشاهیر یزد: 928/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13832/1
آغاز: زیبنده حمدی فزون از حد احصاء و شمار و پسندیده شکری تا ابد باقی و بر قرار مخصوص ذات پاک برون از حد ادراک خداوندی است؛ انجام: اللهم انی أسألك بحق کتابك المنزل بحق این قرآن که از آسمان برای ما روسیاهان نازل کردی
و بحق آن قرآن که بر سرنیزه ها به سمت آسمان بلند کردند و الله اکبر گفتند و شهر بشهر گردانیدند و تو بآسمان بردی ... در نزد عرش تو ساکن است اللهم اجعلنا من عتقائکمن النار من النار و لا تفرق بینی و بی محمد و آله الابرار آمین یا رب العالمين. برخی فصول سی گانه آن افتاده است احتمالا برخی برگ های آن داخل در رساله بعدی شده باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، با قلم خوردگی هایی در متن، مصحح، بعد از برگهای 12پ، 67پ افتادگی هایی وجود دارد؛ 71گ (12پ- 82ر)، 17 سطر، اندازه: 14×10/5 سم [ف: 35-119]
mavā‘ez-e māh-e ramazan
نخست آیات قران سپس پند به روشن فلسفی شیعی. از مجلس در یکشنبه 1 رمضان 1286ق تا مجلس 12 شنبه 15 رمضان 1286 ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8915
خط: نستعلیق، کا: سید عبدالحسین، تا: قرن 13
جلد: مقوا، 144 گ، 16 سطر (12×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 17 - 249]
mavā‘ez-ol mottaqīn
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
کتابی است مشتمل بر بعضی مسائل اعتقادی و تفسیر آیات و حکایات تاریخی و داستان پیامبران و نکات متفرقه دیگر شامل سی «مجلس». مؤلف از کتاب اسرار المصائب، بدایع الاحكام و رساله صومیه خود نیز در این رساله یاد کرده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي تحیر في إدراك کنه ذاته الأعلام و غرق في بحار معرفته الأوهام ... و بعد، پس چنین گوید ... که چون نفس أماره سرکش در تحمل بار تکلیف مشوش همیشه طالب سواری توسن هوا و هوس نفسانی و غایت آمالش إعراض از أوامر و نواهی حضرت ربانی است ...
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 5046؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1297ق، رحلی [فهرستواره منزوی 646/6]
آغاز برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج [ف: 3-241]
آغاز: برابر؛ انجام: ای یعقوب مدینه حرم یوسف کربلائی را برهنه کردند و بر شتران سوار شهر به شهر و دیار به دیار گردانیدند
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف گیلانی، بی تا، دارای فهرست مجالس که خود مؤلف تنظیم نموده؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1287؛ جلد: تیماج، 454 گ، 16 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 5-151]
آغاز برابر؛ انجام: ابن بشیر می گفت ای بعقوب مدینه، حرم یوسف کربلائی را برهنه کردند و بر شتران سوار شهر به شهر و دیار گردانیدند ألا لعنة الله علی القوم الظالمين
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن ابوالقاسم آقاجانی طالقانی، تا: 6 شعبان 1289ق؛ مصحح، مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 237گ، 24سطر (23×13/5)، اندازه: 34×22سم [ف: 36-508]
آغاز: ... است که در زمانی که مرض سلاله رسول و زهراء بتول اشتداد یافت؛ انجام: با یکدیگر الفت و آمیزش و محبت داشته باشند این است که در زیارت ... تنها بخشی از مجلس ششم است، این کتاب با نسخه کامل آن در
کتابخانه مرعشی تطبیق داده شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ انتقالی از سازمان فرهنگی انقلاب اسلامی؛ 6گ (11-16پ)، 15 سطر (10×15/5)، اندازه: 18×22/5سم [رایانه]
mavā‘ez-ol mottaqīn
مجالس مختلفی است در مواعظ یکی از مباحث کتاب را در 1317ق نوشته است و مجالس نسخه از مجالس ماه رمضان شروع می شود. در الذريعة (128/23) و فهرست مرعشی (151/5) «مواعظ المتقين» شامل سی مجلس از میرزا محمد بن سلیمان تنکابنی (-1302 ق) معرفی شده که به چاپ رسیده است. گویا غیر از کتاب حاضر است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 560
آغاز: بسمله قال الله عزوجل یا ایها الذين آمنوا کتب علیکم الصيام کما کتب علی الذين من قبلکم لعلکم تتقون حکمت وسر اینکه خالق عالم بندگانش را از سابقین ولاحقین امر به صوم فرمود؛ انجام: تمام ذکرش وروش خدا باشد ذکر غیر از خدا شد به دل راه ندهد وقتی که به تمام این احکام شخصی عمل کرد
خط: شکسته نستعلیق، کاتب احتمالا مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 217 گ، 13 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف مخ: 2-553]
al-mawāʻiz-ul muntaxaba min k.-ir rawda min k.-il wāfi
وابسته به: الوافي؛ فیض
کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006
1091 ق) موعظه هایی است برگرفته از کتاب الوافي (بخش روضه) تأليفملا محسن فیض کاشانی شامل مواعظ خداوند جل جلاله، پیغمبر اسلام و حضرت علی بن ابی طالب. [الذريعة 13/25]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12680/9
آغاز: هذه مواعظ الله التي جمعها العالم الرباني ... قال الله تعالی یا ایها الذين آمنوا قد جاءتکم موعظة من ربکم و شفاء لما في الصدور و هدی و رحمة للمؤمنين؛ انجام: فاقطع طمعکمما في ایدی الناس والسلام علیك و رحمة اللهو برکاته هذا آخر وصیته المحمد بن حنيفة سلام الله علیهم.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11ق؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 33گ (84-116)، 21 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 32-236]
al-mawā‘iz min-at tawrāt
استر آبادی، محمد تقی، ق14 قمری
estarābādī, mohammad taqī(- 20c)
مواعظی ظاهرا از کتاب تورات است که در روایات ما آمده و در پایان، امضای محمد تقی استر آبادی آمده؛ این رساله به یادداشت شبیه تر است تا کتاب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11999/2
آغاز: ... یا ابن آدم لاتفرح بالدنیا فلست بمخلد و اصبر علی طاعته الله فان الله یفنیك علی کل شدة؛ انجام: و أسكنته النار (ان هذا الفي الصحف الأولى صحف ابراهیم و موسی).
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1297ق، جا: رنجاوه ورامین؛ افتادگی: آغاز؛ با قلم خوردگی؛ 9 گ (20-28)، 13 سطر، اندازه: 14/5×7 سم [ف: 30-338]
mavā'ez-e manzūm
māzandarānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1868)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17048/2
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 13؛ کاتب به احتمال قوی اکثر به خط خود مؤلف ملا سلیم علی متخلص به ساقی است به ویژه که در بسیاری از مواضع نسخه را ویرایش
هم نموده؛ جلد: چرم، 4گ (8ر-11ر)، اندازه: 21×13سم [ف: 17/4-189]
mavāřez-on nafs
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn( 1687)
مؤلف کتابی در ترجمه «تنبیه الراقدين» نگاشته خود به فارسی دارد که در آنجا به موعظه واندرز نفس خود پرداخته است که با مضامین این رساله بسیار تشابه دارد توجه به این که رساله ملحقه بدین رساله «مباحثة النفس» هموست محتملا همان «موعظة النفس» می باشد.
چاپ: این اثر به کوشش مرحوم محدث ارموی چاپ شده است.
آغاز: ... وبه مضمون حدیث نبوی صلی الله علیه واله که نعم الهدية ونعم العطية الموعظة یعنی خوب هدیه و خوب بخششی است پند و موعظه نصیحت ووعظ را دخلی عظیم در
انجام: زیرا که اثبات دوفرع اثبات یکی است و چون اعتراف بیکی نمود بر ما لازم نیست که اثبات یکی نماییم بلکه بر او لازم است که دویم را اثبات کند مواعظ النفس (احتمالا)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن ملا محمد هاشم، تا: 25 جمادی الثاني 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا اسلیمی، 55گ (1ر- 55ر)، 12 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف مخ: -2189-5]
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام ... و بعد چون محتاج اله قادر محمد طاهر دید که اکثر اهل زمان؛ انجام: شاید که کنم باوج مهرت پرواز.
خط: نستعلیق و تحریری، کا: علی اکبر بن شیر محمد همدانی، تا: 1297 و 1298ق، جا: همدان؛ 23 ص (127-149)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 50-179]
mavā‘ez va ahādīs
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 312
کتاب ناشناخته، در اخبار شیعی، آداب، سنن و دیگر متفرقات؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام: [اوراق عتیق: 1-249]
mavā‘ez va axbār
قزوینی، ربیع بن احمد، ق13 قمری
qazvīnī,rabī“ ebn-e ahmad(- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15029
آغاز: نخر من دم ندارد؛ انجام: نداشتم از شما می باشد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
al-mawāʻiz wa-l axlāq
خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175 ؟ قمری
xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher (1670 - 1762)
اهدا به: میر شکر الله الهي کرمانی پند و اندرزهایی است اخلاقی عرفانی که خراسانی هنگام سفر به عتبات عالیات نوشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 9440
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد فیا أخي وفقکالله لما یحب و یرضی اوصیك و نفسی الجانية بتقوی الله و العمل به؛ انجام: لکن یجعل الله عقباه خبر) من اولاه.
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد مهدی هرندی قهپائی، تا: 1162ق؛ 8گ (67ر -74پ)، اندازه: 20×9سم [ف: 24-203]
mavā'ez va axlāq
این کتاب به صورت «باب، باب» ترتیب یافته و هر باب به موضوعی اخلاقی پرداخته است مؤلف درهرباب ابتداء به آیات و سپس به روایات بسیاری استناد می کند. وی از ارشاد القلوب دیلمی، امالی شیخ صدوق، کافی، خصال، وسائل الشيعه و ... نقل حدیث کرده است. فهرست برخی از ابواب او چنین است: باب 3. ذکر الموت و مواعظه؛ 4. ذم الدنيا والزهد فیها و ذم حبها وحرصها؛ 5. الزهد والتقوی؛ 6. وجوب عفة البطن والفرج من المحرمات؛ 7. وجوب اجتناب المحارم؛ 8 الذنوب و مفاسدها؛ 9. محاسبة النفس؟ 10. تحریم اتباع الهوى؛ ... 73. في انه یجب عشرة الناس؛ 74. بیان من تجب مصادقته؛ 75. المشورة؛ 76. الاسلام و آدابه؛ 77. في تسمیت العاطس المسلم؛ 78. یستحب جلوس الإنسان دون مجلسه تواضعة.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3805- 19/135
آغاز: واعلموا انما اموالکم واولادکم فتنة وان الله عنده اجرعظیم ... الباب الثالث في ذکر الموت و مواعظه قال الله تعالی کل نفس ذائقة الموت؛ انجام: تتمة یستحب اجلال ذی الشيبة المؤمن وتوقیره واکرامه واکرام الكريم الشريف ... و عن الصادق علیه السلام قال دخل رجلان علی امیر المؤمنين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 255 گ، 16سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8 -4700]
mavā‘ez va axbār
غیر همانند:
آغاز فصل سیم روی عن النبي (صلی الله علیه و آله) انه قال فضلت علی الانبياء بست جعلت ... المناجات ای گشاینده باب ارباب مرادات و ای نماینده ابواب سعادات؛ انجام: فصل پنجاه و سیم: روی عن النبي (صلی الله علیه و آله) انه قال قال الله عز و جل لی یا محمد لوان الخلايق ... نسخه ای بدون آغاز و انجام، از اوایل فصل دوم شروع می شود و تا اواخر فصل پنجاه و سیم را دارد، هر فصلی ابتدا با یک حدیث از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) آغاز می گردد سپس پیرامون آن توضیح می دهد در پشت صفحه بدرقه کتاب با خط مغایر نوشته شده: «ابواب الجنان»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 20 سطر (15/5×7/5)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 2-840]
آغاز: بعد الحمد و الصلوة بعد از ادای مراسم و آداب ظاهریه؛ انجام: تفضلات سبحانی روزی فرمود افوض امری إلى الله. مؤلف بیست و دو جلد کتاب تأليف کرده که نسخه حاضر جلد بیست و دوم آنها می باشد و در آخر نسخه حاضر به تفصیل حالات خودش را ذکر کرده، از کیفیت تحصیل علم و مشقات دوران تحصیل و شرح مسافرت مکه و غیره و از ذکر نام خودش اجتناب ورزیده است و تاریخ تولدش را سال زلزله ویرانگر خوی یعنی 1259 ق ذکر کرده و کتاب حاضر را که ظاهرا آخرین تأليف وی می باشد در سن شصت و پنج سالگی در 14 شوال 1324 به پایان رسانده است و آن را بر اولاد خودواولاد اولاد خود وقف کرده است، این جلد شامل هفتاد و دو باب می باشد که به سبک وعظ و منبر در موضوعات گوناگون تنظیم گردیده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 14 شوال 1324ق؛ در اول کتاب وقف دبستان نمازی خوی «موسوی الحسيني»؛ تملک: سید صادق موسوی؛ دستخط مرحوم اکبر مالکی ولد مشهدی ابراهیم مالکی که در سنه 1367ق کتاب را چهار ماهه به یکی از طلاب عاریه داده؛ جلد: تیماج، 561ص، 20 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: -31]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 378
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-435]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: همت ساختن در تحصیل سیم و زر؛ انجام: در امری از امور دو نسخه مختلفه ناقص؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي: -568]
آغاز فصل پنجم: در شروط قضا و کفاره و غیره بدان که شرایط قضا سه است؛ انجام: في علامات آخر الزمان و خروج حضرت
صاحب الامر (علیه السلام) بدان که ظهور حضرت صاحب الزمان صلوات الله ملکالرحمان اخلاق و مواعظ و آداب را در چند باب هر باب در چند فصل ذکر کرده است، ابتدا فصولی در فقه و عبادات آورده بعد فصولی بسیار مختصر در زندگی ائمه و پیامبران آورده سپس در فصل نهم آنچه را که مؤمنان لازم است شعار و دثار خود سازند ذکر کرده و در فصل دوازدهم آنچه را که اجتناب از آن بر مؤمنان واجب است در دوازده فصل ذکر کرده و بعد از آن باب ذکر قرآن را آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: -83]
آغاز: که عرض آن از مشرق تا مغرب بود؛ انجام: شهدا و صالحین در رسان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: -568]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 21×14/8 سم [رایانه]
آغاز: او گفت مرا یک شب مهلت دهید که در این باب تاملی کنم؛ انجام: بلکه از احسن صفات و اشرف ملکات است و در دنیا و عقبی باعث سرافرازی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
mavā‘ez va e'tebār
آغاز: روزی گذرم بر جنازه افتاد که جمعی چون بنات النفس بدوشش گرفته؛ انجام: ولاتکلنا علی انفسنا طرفة عین ابدا آمین یا رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1گ، 16 سطر (16×6/5)، اندازه: 21×10سم [ف: 1-511]
کا: محمد تقی دزفولی، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ، قطع: رحلی، اندازه: 19/5 × 29/5سم [ف: 1-518]
al-mawā‘iz wa-l i'tibār bi-dikr-il xițat wa-l ātār
مقریزی، احمد بن علی، 766؟ - 845 قمری
maqrīzī, ahmad ebn-e ‘alī (1365 - 1442)
تاریخ عمومی و جغرافیای مهم معروفی است از برای مصر و مخصوصا شهر قاهره، محتوی بر رویدادهای مهم آنکشور و احوال اهالی آن، در هفت «جزء» بدین تفصیل: 1. في أخبار ارض مصر و خراجها؛ 2. في مدنها و اجناس أهلها؛ 3. في أخبار فسطاط مصر؛ 4. في اخبار مدينة القاهرة؛ 5. فیما وقع في القاهرة من الأحوال؛ 6. في ذکر قلعة الجبل و ملوکها؛ 7. في الأسباب التي نشأ عنها خراب مصر. این کتاب معروف به «خطط مقریزی» می باشد. (سید احمد اشکوری)
چاپ: معجم المطبوعات 1781؛ بولاق، 1270ق، قاهره، با ترجمه و شرح فرانسوی در 1911-1927م، هشت جلد.
شروح و حواشی:
1- المواعظ و الاعتبار في ذکر الخطط و الاثار (ترجمه)
نیمه اول کتاب (جلد اول و دوم)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از روی خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 294گ، 33سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 20-84]
جزو سوم، در آن «حارات القاهره و ظواهرها، ممالکالچراکسه» و جزو چهارم «ذکر المساجد الجامعه آمده است»؛ خط: نسخ ترکی عربی، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 271گ، 25 سطر (13×9)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 5-683]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام: انجام در «ذکر ما کان من آية العصرين و المناظر بعد زوال الدولة الفاطمية» افتاده؛ مجدول؛ 408گ، 27 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 1-555]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي عرف و فهم و علم الانسان مالم یکن یعلم؛ انجام: یوحنا بخط دیر الطين اخر المجلد الرابع و الحمدلله وحده
خط: نسخ، کا: شراوی، کمال الدين بن احمد، تا: قرن 11 [رایانه]
برابر با س 3 ص 197 ج 1 تا س 6 ص 491 همین جلد از چاپ بولاق است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه که از داود بن آقا خان صدر اعظم در 1296 خریده؛ 211 گ، 25 سطر (13/5×9)، اندازه: 14× 30/5 سم [ف: 683-5]
mavā'ez va e'teqādāt
بیاضی است از آن یکی از واعظان که در آن ابتدا اصول اعتقادات، بعد اعمال ماه رمضان، بعد صفت پیامبر و شرح حالات ائمه (علیهم السلام) و مطالب دیگری در مواعظ تحریر نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3191- 16/201
آغاز: الابما شاء و سلطانی که قهرمان قدرت و جلال منزلت اوبه
معین و وزیر محتاج نیست که والله الغني یصورکم في الأرحام کیف یشاء؛ انجام: و هر که نماز مغرب را با جماعت بگذارد خواهد بود از برای او مثل ثواب حج مبروره و عمره مقبوله
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 98گ، 13-14 سطر، اندازه: 21811سم [ف: 8-4700]
mavā‘ez va tafsīr
درویش
کروبی، محمد علی بن محسن، ق13 قمری
darvīš-e karrobī, mohammad ‘alī ebn-e mohsen(- 19c)
رساله متوسطی است در فضایل سور وآیات وپند و اندرز و روایت هایی از معصومین (علیهم السلام) مؤلف رساله را بدون فصل و بابی، تأليف نموده و در آن سوره حمد و توحید وانا انزلناه و برخی سور دیگر را به صورت کوتاه تفسیر نموده و پس از آن مطالبی در پند واندرز با استناد به روایات و آیات آورده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4337- 22/57
آغاز: بسمه نقل است که روزی زید رحمة الله علیه از مکه می آمد وبطایف می رفت منافقی همراه شد باهم می رفتند و گرمای بسیاری بود خراب های دیدند گفتند ساعتی ساکت شویم؛ انجام: حکایت اصحاب رقیم چنان است که نعمان بشیر در حدیث مرفوع به حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) روایت کرده است که اصحاب رقیم سه تن بودند ... دروقت نماز ظهر آمد او را گفتم تو نیز کار کن ومرد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 73گ، 17سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4700]
mavā ez va tamsīl
مواعظ، تمثیل هایی که با ابیات و حکایات مختلف همراه است، ظاهرا در قالب وصیت عرضه شده که به جهت ناقص بودن کتاب در ابتدا و انتها وصیت پنجم در نسخه موجود می باشد که در مضرت غفلت ورزیدن و از دست دادن مطلوب می باشد.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 158
آغاز: دو کس را با هم شمع صحبت چرا در گیرد؛ انجام: حالات عجیب که من مشاهده می کنم هیچکس باور نکند
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ مصحح؛ 36 گ، 18 سطر (19×11) [ف: 145]
al-mawā‘iz wa-l șikam
فصول کوتاه چندی است در آداب و مواعظ منسوب به ادریس پیغمبر (هرمس) که به عربی ترجمه شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6862/14
آغاز: هذه رسالة تشتمل علی عدة فصول ... فصل اعلم أيها الناطق أن الله تعالی ابدعکو جعلکذا تصور؛ انجام: فأحسن الأخلاق فانه بمعونته یحصل المرام
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله افندی، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشی؛ 3گ (49پ -51ر)، اندازه: 18×12 سم [ف: 18-54]
mavāřez va hekam-e loqmān
مقدس اصفهانی، محمد بن عبدالحسین، - 1378 قمری
moqaddas-e esfahānī, mohammad ebn-e “abd-ol hoseyn(- 1959)
مواعظ و گفته های کوتاه حکمت آمیز منسوب به لقمان حکیم با گفتاری در شرح حال وی. مؤلف این رساله را در دو «مقام» تنظیم نموده است: مقام 1. در مسائل مربوط به لقمان؛ مقام 2. در مسائل مربوط به سلمان به مناسبت شباهت داشتن او به لقمان در عصر امت پیامر آخر الزمان (صلی الله علیه و آله).
آغاز: قال الله الحكيم في کتابه الكريم: ولقد آتینا لقمان الحكمة ... آغاز سخن به آیه شریفه به واسطه این است که عمدة مطالب کتاب در بررسی زندگی لقمان کا: خانم سادات فرزند محمد ابراهیم آل رسول، تا: قرن 14، عصر مؤلف؛ در دو برگ اول مقدمه ای از کاتب در شرح حال مؤلف افزوده شده است؛ 436گ، اندازه: 22×17سم [اوراق عتیق: 2-347]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر ملبوبی، تا: 4ذیقعده 1391ق؛ محشی؛ 178گ، اندازه: 22×15سم [اوراق عتیق: 348-2]
mavā‘ez va dāstān-hā-ye mazhabī
رساله کوتاهی است در مواعظ و حکایت های مذهبی با ذکر آیات و احادیث.
تبریز؛ مدرسه ولیعصر تبریز؛ شماره نسخه: 22/1
آغاز: بسمله. من در خدمت آن حضرت بودم عطسه کردم فرمود که یرحمکالله من خوشحال شدم و نیز فرمود که می خواهی که ترا در عطسه بشارتی بدهم گفتم بلی یا مولی فرمود: که عطسه امانتت از مرگ تا بسه روز؛ انجام: می گویی العجل العجل یا مولای یا صاحب الزمان و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد امین مهربانی، تا: 1119ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 43گ (1ر-43)، 15سطر، اندازه: 14×16 سم [ف مخ]
mavā‘ez va 'aqā'ed
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16524
بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
mavā‘ez va majāles
حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی، ق13 قمری
hoseynī marʻašī, mohammad ebn-e 'abd-ol-mahdī( 19c)
رساله ای متوسط در بیان آداب و مواعظ اخلاقی است که از طریق آیات الهي و روایات وارده از معصومین (علیهم السلام) نگاشته و در بیست و شش «مجلس» تنظیم شده است. [فهرستواره منزوی 646/6]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: الا بالله العلى العظيم ... و اما فضیلتش بی کا، تا: قرن 13 [الفبائي: -568]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي نور قلوبنا؛ انجام: بسم الله الرحمن الرحيم
بی کا، تا: قرن 13 [الفبائي: -568]
آغاز : بسمله الحمدلله الواحد الأحد؛ انجام: در روز قیامت ایمن باشی
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [الفبائي: -568]
آغاز: بسمله تبارکاللهم یا من حارث في کبریاء؛ انجام: یسبح بحمده هیچ چیز (سفید)
بی کا، تا: قرن 13 [الفبائي: -568]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: علی القوم الظالمين
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [الفبائي: -568]
بی کا، بی تا [الفبائي: -568]
آغاز: المجلس الثالث ... یا ایها الذين آمنوا کتب علیکم الصيام ... اگر چه ماه مبارک نزدیک شده و انشاء الله اگر زنده ماندیم و خداوند توفیق بدهد هم بما و هم بشما در ماه مبارک موعظه زیاد گفته خواهد شد ... از ابتدای مجلس سوم آغاز شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 125 گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: -164]
al-mawā‘iz wa-l majālis
رضوی کشمیری، ابوالحسن بن علیشاه، 1313 قمری
razavī kešmīrī,ab-ol-hasan ebn-e ‘alī-šāh ( - 1896)
تاریخ تأليف: 1278- 1279ق
کتاب سلسله سخنرانی های مؤلف در مناسبت های مختلف با عناوین «مجلس» است که خلال 1278 تا 1279ق در مباحث فضائل و مناقب، غیبت، محبت ائمه اطهار (علیهم السلام) و ... ایراد کرده و ظاهرا شامل سی «مجلس» می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31696
آغاز: سوره قصص أن قارون کان من قوم موسی ... بسمله. مجلس الأول ... استعین علی أموري کلها بالله الذي لا تحق العبادة؛ انجام: قال فیروز آبادی في لغة رق ق ... ندعوه و نستغفره فهو یعلم الى احب الصلوة و الدعاء و التوبة والاستغفار
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1279ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 301گ، اندازه: 23/5×15 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-756]
mavā‘ez va marāsī va ahādīs
جنگی است از آن یکی از خطبا و عالمان شیعی که در آن احادیث ائمه، مطالبی در موعظه و مطالبی در تاریخ معصومین جمع آوری نموده است. در آن مطالبی از امالی شیخ طوسی و مطالب دو سوم کتاب از مجالس شیخ صدوق نقل شده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3254- 17/34
آغاز: الحمد لاله عم اله ولااله سواه والصلاة علی اکرم بغیته علی عبیده واماه محمد و آله الحامين ... وبعد فهذه درة بیضاء وجوهرة الاء؛ انجام: فقال یا رسول الله یطلع نجم من العرش في کل ثلاثین الف سنة مرة و قد شاهدته طالعة ثلاثین الف مرة
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 192گ، 37-21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 8-4701]
mavā‘ez va masā’eb
مشتمل بر 87«مجلس» و یک «خاتمه» مشتمل بر سه مجلس در اخلاقیات و مصائب ائمه علیهم السلام خصوصا واقعه کربلا، و نوشته شده برای اهل منبر با استفاده از کتب مقاتل و تاریخ و اخلاق و تفسیر و غیره و به سال 1284ق مشغول به تأليف آن
بوده است.
یزد، کاظمینی؛ شماره نسخه: 396
آغاز : قال الله تبارك و تعالی کهیعص بر اهل هوش و ارباب بصیرت مخفی نیست که دین و مذهب شیعه دین و مذهب محمد و آل اوست
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1284ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 257 گ، اندازه: 22×17سم [ف: 2-94]
mavā‘ez va matāleb-e parākande
مواعظ و مطالب پراکنده ای است به فارسی و عربی برگرفته از روایات و کتب حدیثی و تفسیری از جمله احوال لقمان، لمعه نهم از عین الحيات درحرمت غنا، امر به معروف و نهی از منکر، نصایح لقمان، حدیث ابن السكيت، عدد پیغمبران، عمر دنیا، توبهو ....
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 99/3
آغاز: قوله تعالی وقال الشيطان لما قضی الأمر أن الله وعدکم وعد الحق و وعدتکم ما خلفتکم؛ انجام: کذلك نفصل الايات ولعلهم یرجعون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 66گ، 14 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 2-553]
al-mawā‘iz wa-n naṣāyiḥ
هرمس
hermes
منسوب به ادریس نبی که هرمس نیز نامیده می شود. شامل چهار فصل خطاب به انسان و شامل پند و تشویق انسان است به کوشش در راه سعادت و طلب کمال. مترجم و جامع آن معلوم نیست.
آغاز: بسمله. هذه رسالة یشتمل علی عدة فصول منقولة عن هرمس الهرامسة و هو ادریس النبي في المواعظ اللطيفة و النصائح الشريفة اعلم ایها الناطق أن الله تعالی ابدعک و جعلك ذاتصور و تمثل و اما تمثلك ...
انجام: ایها الناطق من غرس أشجار الصبر التقط اثمار الظفر و النجح ... ایها الناطق اجعل الصبر قرینك في طلب مفطمات الامور فان الصبر من آثار العقل فاحسن الاخلاق فانه بمعونته یحصل المرام و بالله التوفيق و هو الهادي إلى سواء الطريق تمت بعونه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1046ق؛ 3ص (166-168)، 22 سطر، اندازه: 22×11سم [ف: 4-59]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1542]
mavā'ez va nasāyeh
کرمانی، ابوالقاسم، ق13 قمری
kermānī, ab-ol-qāsem( - 19c)
آغاز: بسمله، در روزهای گذشته سخن در بیان مقدمات ظهور بطور اقتصار و ایجاز و غیبت کبری و غیبت صغری ... عرض کردم خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1300ق؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ جلد: تیماج، 267گ، 20سطر (16×8/5) [ف: 4-1137]
آغاز: بسمله همیشه دأب این بود که بر کلمه ای از کلمات آیات را که شرح می کردیم.
خط: نستعلیق مایل به نسخ، کا: علی بن محمد شهیر به مؤذن، بی تا؛ مشتمل بر دو قسمت؛ مهر: «علی الرضوي»؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ جلد: تیماج، 354 گ، 20سطر (16×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 4-1138]
mavā‘ez va nasāyeh
غیر همانند: 1. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5114- 25/204
آغاز: نیست و آن قوچ جبرئیل سر می برد و میگوید ای اهل بهشت دیگر مرگ از برای شما نیست و همیشه در بهشت خواهید بود؛ انجام: ما نبودیم و تقاضا مان نبود ** لطف تونا کرده ما می شنود بیاض مفصلی است در تاریخ ائمه و تفسیر برخی آیات و مطالبی درباره اعتقادات در پایان این بیاض اشعاری از مثنوی معنوی تحریر شده است؛ خط: تحریری خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 155گ، 32سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 8-4701]
آغاز: در مذمت عصیان. قدوه ارباب قلوب شیخ محمد بن یعقوب در کافی ... ترجمه و توضیح گزیده است از روایات اخلاق شامل مساوی و
محاسن اخلاق مثلا در مذمت دنیا و ریا در فوائد عفت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ 23گ (51-73)، 16 سطر (16×11/5)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 3-1254]
با عنوان «موعظه»؛ خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالعلی کرمانی، تا: شوال 1301 ق [نشریه: 2-122]
مطالب گوناگونی است شامل حکایات و روایات اخلاقی و در آخر آن یک صفحه شعر در روضه خوانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 18 و 20 سطر (10/5× 15/5)، اندازه: 20×16سم [ف: 2-289]
مطالبی است در شرافت عمر و مذکرات مرگ و جهاد نفس و ثواب دادن زکات و اداء خمس و اشعاری در این زمینه؛ بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 2-413]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد آورده اند که درویشی خرقه و مشکی داشت چون اجلش نزدیک رسید؛ انجام: و چادر از روی پدرم برداشت و دست بر روی پدرم فرود آورد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 31گ (37پ -67پ)، 16سطر، اندازه: 21/5 × 34/5سم [ف: 27-41]
آغاز: پس آن قدر او را زد که آن حیوان را کشت و اسم اعظم از او جدا شد؛ انجام: معنی صاحب سخاوت است ... فرمان و سیاست تا امور مملکت ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: بسمله. سپاس بی حد و ستایش بی عد سزاوار بارگاه واحدی است احد و سرمدی است صمد که عقول و اوهام از ادراک کنه ذاتش عاجز و قاصر و؛ انجام: دوازدهم در عقاب ترک غسل جنابت خط: تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 14گ (102ر- 115ر)، اندازه: 16×11 سم [ف: 39-13]
mavā‘ez va nasāyeh-e 'orafā
در این رساله نام بیش از 100 نفر از عرفا با درج گفتاری از آنان آمده، در فهرست کتاب نام «تذكرة الاولياء» سید علی ذکر شده است: شیخ حسن بصری، شیخ حبیب، شیخ محمود، شیخ عبدالله، شیخ ابو اسحق، شیخ ابوعلی، شیخ ابراهیم ادهم، شیخ ابو علی شفیق، شیخ فضیل، شیخ حاتم، شیخ معروف محفوظ، شیخ محمد جمال، شیخ بهلول، شیخ مجید اسلم طوسی، شیخ ابوسلیمان، شیخ حسین، شیخ ابوزید، ابراهیم هروی، ابو الخير خارزمی (کذا) احمد عرب، ابو اسحق، ابوعلی، ابوالفضل، ابو تراب، ابوبکر، ابو علی احمد، ابو عبدالله، محمد علی حکیم، ابوالحسین، ابو زکریای بن داد، مجید، ابو حفص، ابو صالح، ابو احمد سهل، ابواسحق، ابو سعید ابو الحسين، ابو حمزه مزار بغدادی، ابوبکر، ابو محمد، ابو حمزه، ابو اسحق، ابو عبدالله، ابو حسین، ابو القاسم، ابو عثمان، قباد، ابو عبد الله، ابو العباس احمد، ابوالعباس شاه شجاع کرمانی، شیخ ابواسحق، یوسف، ابوالقاسم، ابوالحسن، ابو محمد بغدادی، حسن، حسین، عبدالله، ابوالحسن، ابو محمد، عبدالله، ابوبکر ، ابو علی، ابوبکر محمد، ابو محمد، ابو علی محمد، عبدالله، عبدالله اسحق، ابوبکر عبدالله، ابوبکر شبلی، ابو محمد عبدالله، موصلی، ابوعلی کاتب، ابوبکر سجستانی، ابوالعباس دینوری، ایک اسم زیر وصالی [رفته] ابوعمر، ابو محمد، ابوالحسن سهل، شیرازی، ابوبکر، ابو عمر، ابوالقاسم، احمد عطار، ابوالعباس، ابو عبدالله، ابواسحق، ابراهیم، اوحدی، حسین، ابواسحق، ابوعلی، ابو سعید ابوالخیر، شیبانی، ابوالقاسم کرکانی، عبدالله انصاری، ملک حرقوی، ابوالحسن خرقانی، احمد عراقی، اوحدی
کرمانی، مجیر الدين ، حکیم نجم الدين کبری.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 134/11
آغاز: شیخ اویس قرنی از مشایخ کبار است؛ انجام: که فرموده ام که در خوارزم قتل عام کنند باید ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 53گ (291پ -343پ)، اندازه: 10×19 سم [ف: 1-152]
va nasāyeh-e montaxabe az kalamāt-e mavā'ez bozorgān va towrāt
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 688/4
آغاز: قال الله تعالی ما بكلمة ولانظرت بنظره وخطوت بخطوة؛ انجام: ویل الذي یحدث و یکذب و یضحکبه الصوم ویل له ویل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 18گ، 18 سطر (15×6)، اندازه: 21×10سم اف: 1-508]
مواقع استجابة الدعوات من علم التنجيم- استجابة الدعاء
mawāqi'-ul ilhām min nafaḥāt-il fadl wa-l an‘ām
سقطی، علی بن محمد، ق 10 قمری
saqatī, ‘alī ebn-e mohammad(- 160)
شرح مزجی مختصری است بر رساله شیخ رسلان (ارسلان) بن یعقوب بن عبدالله عبد الرحمن دمشقی، که در توحید نوشته و شهرت بسزایی دارد. شارح به طور مفصل این رساله را شرح کرده بود و بنا به درخواست بعضی احباب آن شرح را در نسخه حاضر مختصر نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1446/2
آغاز : الحمدلله الذي خلق آدم أبا البشر و اصطفاه علی العالمين و أسجد له الملائكة أجمعين الا من تولی و کفر؛ انجام: و السلام ختم بالسلام اشارة الى أنكاذا انفصلت عنك و شهدت النور بالنور صرت في نزاهة و تقدیس و طهارة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه ای که از روی نسخه اصل به تاریخ دوشنبه 11 ربیع الاول 910 نوشته شده؛ جلد: مقوایی، گ (27ر - 32ر)، اندازه: 14×20سم [ف: 4-233]
mawaqi-un nujum wa matali-u ahillat-il asrar wa-1 ‘ulūm
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
تاریخ تأليف: 606ق؛ محل تأليف: دمشق
کتابی است در معرفت مراتب ادوار سیر و سلوک. به گفته مؤلف، این کتاب به عنوان شیخ و مرشد و وسیله هدایت به معرفت برای مریدان و طالبان است؛ و با مطالعه آن می توان به نتایج اعمال سلوک و اسرار کرامات آگاه شد. در سه «مرتبه»: 1. في العناية و هی التوفيق؛ 2. في البداية و هی علم التحقيق؛ 3. في الولاية وهی الموصل الى المقام الصدق. هر مرتبه ای از مراتب مذکور، مشتمل بر نه فلکی است که سه فلک آن «اسلامی» و سه فلک دیگر «ایمانی» و سه فلک مابقی «احسانی» می باشد. (حبیب الله عظیمی)
آغاز : الحمدلله وحده و صلوته ... قال العبد الفقير إلى الله مسترق الحضرة الالهية ختم الله له بالحسنی: الحمدلله الحي القيوم، المقسم بمواقع النجوم، واهب الحكم الربانية، اسرار الارواح في غیابات الجسوم من الحضرات العلى الى تحت التخوم ... اما بعد، فیا ذا العقل السليم و المتصف ...
انجام: و ایاکم ان اتقوا الله الى امثال هذه الآيات الواقعة في القرآن التي اوصی الله بها عباده جل و تعالی و اوضح لهم بها السبيل ... و سلم تسلیما کثیرا طیبا مبارکا فیه
چاپ: مطبوعات السعادة، 205ص1325ق.
[کشف الظنون 1890/2؛ اعلام زرکلی 170/7؛ معجم المطبوعات العربية 170/7؛ مع 180/1]
شرح و حواشی:
1- شرح مواقع النجوم و مطالع اهلة الاسرار و العلوم، واعظ، شمس الدين احمد
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن علی بن ابی بکر بن احمد بن ابی المظفر جوشقانی اسفراینی، تا: محرم 653ق، جا: جوشقان؛ 17سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2-351]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2721/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-724]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 97گ، 17سطر، اندازه: 17/2×12/8 سم [ف: 1-555]
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن محمد بن نظام حسینی اردکانی، تا: 843ق؛ 21گ (5ر- 25پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 1-97]
آغاط و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوبکر محمد بن علی، تا: قرن 10؛ مصحح؛ مهر: «المتوكل علی الله ... ، 1080»؛ جلد: چرم، 63گ (1پ -63)، اندازه: 15×19 سم [ف: 13-208]
آغاز: بسمله، نحمد و نصلی و نسلم قال العبد الفقير محمد بن علی بن محمد بن العربي الطائي؛ انجام: لاحول و لا قوه الا بالله العلى العظيم و هی حسبی و نعم الوكيل
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 25 سطر، اندازه: 17/5 × 27/5 سم [ اهدائی رهبر: 5-206]
کا: ابو تراب شیخ اسحاق، تا: جمعه 9 شوال 1006ق؛ دو بار تصحیح و مقابله شده [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-251]
آغاز فتحقق هذا السرفا ... منشاء العالم و سر مبدئه
خط: نستعلیق تحریری، کا: ابوبکر بن عبدالنبی دهان، تا: 10 ربیع الاول 1049ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 13 گ، 25 سطر، اندازه: 25/5×15/5 سم [اهدائی رهبر: 5-207]
آغاز برابر؛ انجام: و التفويض لوارد القضاء و علی آله ... و نعم الوكيل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 68گ (1پ- 68پ)، 23 سطر (15×7/5)، اندازه: 24×13سم [ف: 5-684]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ مقابله شده، رکابه دار؛ 60ص (2-61) [عکسی ف: 4- 503]
المواقعه- آداب المواقعه و دستور المجامعة
مواقف توحید
al-mawaqif
نفری، محمد بن عبدالجبار، - 354 قمری
nafarī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-jabbār(- 966)
متن صوفیانه کهنی است شامل 7 «موقف»: همچون: موقف العز، موقف القرب، موقف الكبرياء، موقف البحر، موقف الرحمانية، موقف الوقفة، موقف الأدب، موقف العزاء، موقف معرفة المعارف، موقف الأعمال، موقف التذكرة، موقف الأمر، موقف المطلع، موقف الموت، موقف المعزة، موقف التقرير، موقف الرفق، موقف حجاب الرؤية، موقف البصيرة، موقف الصفح الجميل، موقف وراء المواقف، موقف الدلالة، موقف حقه، موقف الفقه و قلب العين، موقف نور، موقف بین یدیه، موقف العظمة، موقف التيه، موقف الحجاب، موقف الثوب، موقف الوحدانية، موقف الاختيار، موقف العهد، موقف عنده، موقف المراتب، موقف السكينة، موقف بین یدیه، موقف التمكين و القوة، موقف قلوب العارفين، موقف رؤيته، موقف حق المعرفة، موقف عهده، موقف أدب الأولياء، موقف الليل، موقف محضر القدس الناطق، موقف الكشف و البهوت، موقف العبدانية، موقف قف، موقف المحضر و الحرف، موقف الموعظة، موقف الصفح و الكرم، موقف القوة، موقف اقباله، موقف الصفح الجميل، موقف اقشعرار الجلود، موقف العبادة الوجيهة، موقف الاصطفاء، موقف الاسلام، موقفالکنف، موقف الادراك و .... محی الدين بن عربی در «الفتوحات المكية» از المواقف یاد کرده است. عفیف الدين سلیمان بن علی تلمسانی (-690ق) شرحی بر المواقف نگاشته است. (ابوالفضل حافظیان)
چاپ: 1. قاهره، مطبعة دار الكتب المصرية، 1934م؛ 2. لندن، به کوشش آربری، مجلة الدراسات الشرقية و الأفريقية، 1953م؛ 3. قاهره، تحقیق آرثو آربری، تقدیم و تعلیق دکتر عبدالقادر محمود، الهينيه المصريه العامه للکتاب، 1985م؛ 4. بیروت، تحقیق بولس نویا، مجلة المشرث، المجلد 64، الجزء 6، 1970م؛ 5. بغداد، مكتبة المثني، 1968 م (افست از روی چاپ دار الكتب قاهره، همراه با ترجمه کتاب به انگلیسی).
[فهرست آربری 86/4؛ فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید 575/1؛ 1765/3]
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4000. نسخه بخشی از کتاب را دربر دارد؛ خط: کوفی، کاتب = مؤلف، تا: 344ق؛ مهر: «بدلم مهر محمد مقیم شد» (کروی)؛ 62ص، 13 سطر [عکسی ف: 5-17]
در آن آمده: نسخة الجزء الثالث و نسخة الجزء الرابع و الخامس من المواقف، بی کا، تا: با تاریخ 662ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 72گ (1پ-72پ)، 19 سطر، اندازه: 12/7 × 23/5سم [ف: 7-307]
آغاز: بسمله، قال محمد بن عبدالجبار بن الحسن رحمه الله اوقفنی في استواء المعرفة و قال لی هو ان لا اتقرب اليك؛ انجام: و ترجوا عظیم فضلی و مغفرتی
بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 662ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 19 سطر، اندازه: 12/7 × 23/5 سم [ف: 7-307]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3921ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-281]
al-mawāqif
عضد الدين ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756 قمری
‘azod-od-dīn-e ījī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1301 - 1356)
اهداء به: غیاث الدين وزیر خدابنده
کتابی مهم در علم کلام است که بزرگان به آن توجه کرده وشروحی بسیار بر آن نگاشته اند.
آغاز: الحمدلله العلي شانه الجلى برهانه القوى سلطانه الكامل جوده ... الموقف الأول في المقدمات و فیه مراصد، المرصد الأول فیما یجب تقدیمه في کل علم و فیه مقاصد سته
چاپ: با شرح میرسید شریف جرجانی (قاهره، مطبعة السعادة: 1325ق)؛ استانبول، 1239ق
[کشف الظنون 1891/2]
شروح و حواشی:
1- شرح المواقف؛ ابهری، سیف الدين احمد (-8)
2- جواهر الكلام؛ عضد الدين ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700 -756)
3- شرح المواقف السلطانية؛ کرمانی، محمد بن یوسف (717-786)
4- شرح المواقف السلطانية؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
5- حاشية شرح المواقف؛ طوسی، علی بن محمد (-877)
6- حاشية شرح المواقف؛ ابن فناری، حسن بن محمد شاه (840-886)
7- حاشية حاشية الجرجاني علی شرح المواقف؛ شیروانی، فتح الله بن ابی یزید (820-891)
8- حاشية شرح المواقف؛ خواجه زاده، مصطفی بن یوسف (-893)
9- حاشية المواقف (الهيات)؛ بخاری، محمود بن نعمة الله (-10)
10- الحاشية علی شرح المواقف؛ بحرآبادی، محمد بن یوسف (-10)
11- سبعة اشکالات من المواقف؛ قسطلانی، مصطفی بن محمد (-901)
12- حاشية حاشية الجرجاني علی شرح المواقف؛ خطیب رومی، محمد بن تاج الدين (-901)
13- حاشية شرح المواقف؛ شیروانی، کمال الدين مسعود (-905)
14- تعریف علم الكلام = حاشية شرح المواقف؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
15- تخریج احادیث شرح المواقف؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (911-849)
16- حاشية المواقف؛ حسینی، عطاء الله بن محمود (-919)
17- حاشية شرح المواقف للمیر سید شریف = رسالة في الالهيات؛ ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان (-940)
18- حاشية شرح المواقف؛ الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق (870 -950)
19- حاشية شرح المواقف؛ ابن حنائی، علی بن امر الله (916-979)
20- اثبات المعاد الجسماني = المعاد الجسماني؛ لاری انصاری، محمد بن صلاح (-979)
21- تعليقة علی المواقف = حاشية المواقف؛ فخرالدین حسینی، محمد بن حسین (-984)
22- حاشية شرح المواقف؛ میرزا جان باغنوی، حبیب الله (-994)
23- حاشية شرح المواقف گجراتی، وجیه الدين (911–998)
24- حاشية شرح المواقف، سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدين (1067)
25- حاشية شرح المواقف؛ هروی، محمد زاهد بن محمد اسلم (1101)
26- حاشية حاشية المواقف؛ سهالی، احمد عبدالحق (-13)
27- حاشية حاشية میر زاهد علی شرح المواقف؛ بحر العلوم، محمد بن محمد (1144-1225)
28- حاشية شرح المواقف؛ حسینی، احمد بن صدرالدین محمد
29- حاشية شرح المواقف؛ علوی، علی
30- حاشية شرح المواقف؛ قرشی، عبدالعزیز بن ولی محمد
31- حاشية المواقف (2عنوان)
32- حاشية حاشية شرح المواقف
33- حاشية شرح المواقف (12 عنوان)
34- شرح المواقف (7عنوان)
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 752ق؛ میان برگ 1 و 2 افتاده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 145 گ، 23سطر (13×10/5)، اندازه: 19/5×15 سم [ف: -488]
کا: حسین بن حسن رومی قیصری، تا: دوشنبه 4 رمضان 776ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-249]
آغاز: بسمله الحمدلله علی نواله والصلوة علی نبیه محمد و آله والکتاب مرتب علی ستة مواقف الموقف في المعدمات وفیه مراصد فیما یجب تقدیمه في کل علم: انجام: فاذا اردنا تعریفه من الجهة الثانية فلابد ان یاخذ فیه المضاف اليه ... فهی ذاتية من جهة التسمية حینئذ هذا الحد کما یتناول النفوس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد بن شاہ میر حسینی در 964؛ واقف: عبدالرزاق بن محمد یوسف تاجر شیرازی، صفر 1133؛ جلد: تیماج، 137 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4702]
آغاز: برابر؛ انجام: بفضله و رحمه الله هو الغفور الرحيم تمت و الحمدلله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 679
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -241]
منتخباتی از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12، 6ص (244-239) [مختصر ف: -806)
آغاز برابر؛ انجام: فان استعداد النطفه للانسان اقرب من استعداد العناصر له ولا یتصور التفاوت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 51گ (36پ - 86پ)، 16 سطر [سه کتابخانه اصفهان: في: -35]
آغاز: في علمه تعالی و فیه فصول: في ذکر اصول؛ انجام: و قد اشرنا مرارا الى أن العلم ضرب من ... احتمالا بخشی از کتاب مواقف است، مشتمل بر ابتدای موقف سوم در مورد علم حضرت باریتعالی می باشد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 4گ ( 54-51 )، 20 سطر ( 15/5×9)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [رایانه]
mawāqif-uš šī a ma'a xuşūm-i-him
احمدی میانجی، علی، 1304 - 1379 شمسی
ahmadī mīyānjī, ‘alī (1925 - 2000)
تاریخ تأليف: 1415ق
مشتمل بر مناظرات، دانشمندان شیعی با بزرگان از مخالفین شیعه است که از منابع حدیثی و تاریخی به دست آمده است. از جمله منابع مورد مراجعه مؤلف: بحار الانوار، شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد، انساب الاشراف، العقد الفريد، الغدير، کامل ابن اثیر، کامل مبرد، محاسن بیهقی، تاریخ طبری، مروج الذهب، ملحقات احقاق الحق، در بحر المناقب، الغارات، مقتل الحسين علیه السلام
خوارزمی، تذکره سبط ابن جوزی، وقعة الصفين، تنویر الحوالك، روضات الجنات و .... مؤلف آدرس جلد و صفحه و خصوصیات طبع منابع مورد مراجعه را مشخص می کند. مؤلف در هنگام درگیری های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، مشغول گردآوری این اثر بوده و در مقدمه به مشکلات و مصائبی که بر شیعه رفته اشاره نموده و نوشته است: «مضی علینا حقبة من الدهر شدید علی شيعة علی و آله الطاهرين صلوات الله علیهم اجمعین من اجتماع الكفر العالمي علی قتلهم و قصف بلادهم و تشریدهم واز عاجهم و شرع ذلكسنة 1342 ش بقیام علماء الإسلام في البلاد الايرانية ... فعندئذ اشتغلت بجمع ما عثرت علیه من المحاورات و المناظرات بین الشيعة و خصومهم فجاء بحمد الله نصوصا كثيرة و مطالب مفيدة و ...». مؤلف، این اثر را در سال 1415ق تکمیل نموده و مقدمه جدیدی بر آن نوشته است و در سه جلد، به همت انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین به چاپ رسیده است. گویا مؤلف نام کتاب را «المحاورات و المناظرات بین الشيعة و خصومهم» نهاده بود چنان که در نسخه حاضر آمده، ولی هنگام چاپ کتاب، نام آنرا به «مواقف الشيعة مع خصومهم» تغییر داده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1159 عکسی
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين و اللعن علی اعدائه اجمعین و بعد مضی علینا حقبة من الدهر ... قال و أخبرني الشيخ أيده الله قال قال أبو القاسم الكعبي سمعت أبا الحسين الخياط یحتج في ابطال قول المرجئة؛ انجام: ان تعذبهم فانهم عباد و آن تغفر لهم فانکانت العزيز الحكيم، العقد ج 4 ص 21و انساب الأشراف ج 1 ص 46 ط بیروت.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ فهرست مطالب کتاب در اول نسخه به خط مؤلف ثبت شده، با اندکی خط خوردگی؛ 216 ص، 19سطر [عکسی ف: 3-342]
mawāqif-uțțālibīn
همدانی، حسین بن محمد حسن، ق14 قمری
hamadānī, hoseyn ebn-e mohammad hasan(- 20c)
کتابی است در مسائل اصولی و مبانی فقهی شامل مقدمه و فوائد و مواقف که مؤلف به دستور استادش آن را نگاشته است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 597- 4/67
آغاز: بسمله اللهم انی عجزت عن تقریر برك وفضلك ... اما بعد فیقول العبد الاحقر الجاني حسین بن محمد حسین الهمداني ... هذه جملة من المسائل الأصولية ووجيزة من مبان الفقهية؛ انجام: فائدة. هل یجوز نسخ الفحوى دون اصله او بالعکس فیه اقوال ... و قد فرغت من تأليفه بعد ما ألفت مجلد الثاني في الدولة الشرعية بحول الله و قوته ...
جلد اول؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1284ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ واقف: مؤلف، 1324؛ جلد: مقوا با نقوش اسلیمی، 298گ، 20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4702]
mawāqif-ul qīyāma (r.-un fi)
مشتمل بر احادیث اهل سنت با ذکر سند آنها درباره معرفت قیامت و مواقف و منازل و کیفیت بعث و جنت و نار منقول از کتاب المشكوة است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35841
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله من بعده؛ انجام: من الأرض المقدسة رمية بحجر فقال رسول الله
خط: نسخ، کا: جبرئیل بن محمود شافعی، تا: 834ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 8 گ، 19سطر، اندازه: 14/3 ×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-757]
mawāqif-ul wuqūf fi aḥkām-il waqf
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: 1277ق
رساله مفصلی است در بیان احکام وقف و این که وقف خاص برای بعد از بطن دوم جایز نیست. مؤلف درباره جهت نگارش کتاب می گوید که در سال 1277 ق دو شاکی نزدش آمده و یکی ادعای وقف املاک پدرش را بر اولاد ذکور داشته و دیگری آن را نفی می کرده، و مدعی وقف با خود کتابچه ای مبنی بر تأييد وقف به خط علمای بلد (تنکابن) ارائه میدهد. ولی مؤلف آن کتابچه را صحیح نمی داند و حکم بر خلاف آن می کند که مورد اعتراض علمای شهرش واقع می شود. او در مقدمه رساله اساتید خود را نام می برد و متذکر می گردد که تا سال 1277 حدود چهارصد رساله نوشته است. او همچنین در تخطئه دستخط علمای تنکابن درباره وقفی بودن املاک مورد منازعه، متذکر می شود که تا کنون (1277 ق) مجتهدی از تنکابن جز محمد بن عبد الفتاح تنکابنی ظهور نکرده که متعرض شرح حال کوتاه وی می گردد.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8931/1 - 59/151
آغاز: بسمله اللهم انی احمد علی ما أنعمت علی من مسالك المعالم وعلمتنی قوانین المراسم وهدیتنی الى دلائل النتائج
خط: نستعلیق، کا: موسی الطبيب التنكابني، فرزند مؤلف، تا: دوشنبه 26 ربیع الثاني 1327ق؛ با نسخه مصنف مقابله و تصحیح شده؛ 36گ (36-1)، 18 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4703]
al-mawādīt
بروجردی، منیر الدين بن علی، 1269 - 1342 قمری
borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e ‘alī (1853 - 1924)
رساله ای است در بیان مواقیت الصلاة که قبل از شروع در بحث، مباحث مفصلی در شروط معتبره در نماز و کیفیت اعتبار آنها آورده که مرتبط با بحث می باشد.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2329/8
آغاز: الكلام في المواقيت و احکامها و قبل الخوض في المقام ینبغی البحث عن الشروط المعتبرة في الصلاة و بیان كيفية اعتبارها فیها لان المواقيت من جملة الشرائط؛ انجام: الا ان الثاني احق بالوقوع في هذا الجزء الاخير من الوقت فمقتضی الأصل وجوب کلا الصلاتين ...
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف - اصفهان؛ فقط مقدمه را دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 30ص (234-205) [عکسی ف: 6-385]
mawāqīt-ul farā'id
سبحانی تبریزی، محمد حسین بن محمد جعفر، - 1329 قمری
sobhānī tabrīzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad jafar(- 1911)
قم: مؤسسه امام صادق شماره نسخه: 90
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 38گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: -73]
المواليد- احکام المواليد
موالید- احکام موالید
al-mawālīd
طبری، عمر بن فرخان، - 200 قمری
tabarī, 'omar ebn-e farxān(- 816)
مختصری است در طالع موالید مقتبس از اقوال حکماء نگارش ابو حفص عمر بن فرخان طبری که یکی از رؤساء مترجمین و در علم حرکات نجوم و احکام آنها از محققین بوده، نخست به یحیی بن خالد برمکی اختصاص داشته و بعد از زوال دولت برمکیان به ذوالریاستین فضل بن سهل نوبختی پیوسته به توسط او به درگاه مأمون عباسی راه یافته و کتاب های بسیار در علم نجوم و فلسفه ترجمه کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5599
آغاز: بسمله، حمدله، هذا کتاب عمرو بن (کذا) فرخان الطبري في المواليد انتخبه معانی کتب الحكماء و اختصر اصول مایحتاج اليه مما فوق کتبهم في القضاء في المواليد؛ انجام: في درجة الطالع آن شاء الله وحده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در 1269ق مالک آن عبدالله منشی مازندرانی صاحب دیوان رسائل فارس بوده و صفحه آخر به خط اوست؛ واقف: نائینی؛ 30گ، 19 سطر (13×6/5)، اندازه: 20/4×12/7 سم [ف: 8-448]
al-mawālīd (k.-un yataqammanu-ttamānī ‘ašarata mq.
ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری
abū-ma‘šar-e falakī, ja'far ebn-e mohammad (789 - 886)
کتابی شامل دوازده مقاله در موالید.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5245/2
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله الذي ... (پاره شده) و هو السميع العليم و صلی الله علی سیدنا محمد ... تسلیما قد کنا نقد ... (پاره شده) المواليد ثمان عشرة مقالة ذکرنا فیها جمیع ما یحتاج اليه صاحب ... (پاره شده) فطال و نقل محمله فاختصرنا في کتابنا هذا علی عدة مقالات و حذفنا ... (پاره شده) لكثرة الاحتجاج منه و لم ندع من نکته شیا یحتاج اليها و الاصل [ما] قدمناه و بیناه و بالله التوفيق المقالة الأولى في مسقط النطفة؛ انجام: المقالة الثامنة في الموت ... باب في الخصومة ... و کان في جهتیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ از روی نسخه مورخ روز چهارشنبه 2 ربیع الاول 423، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 39گ (5پ - 43پ)، 24سطر (15×9)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 15-4176]
al-mawālīd (mn.)
سجزی، احمد بن محمد، 330 - 415 قمری
sejzī, ahmad ebn-e mohammad (942 - 1025)
وابسته به: احکام تحاویل سنی المواليد = المقالات في احوال المواليد؛ ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد (172-272ق)
انتخاب و تلخیص و تهذیب کتاب سنی المواليد ابی معشر بلخی است. سگزی علاوه بر انتخاب و تهذیب رساله بلخی، برای قسمتی از مطالب آن کتاب جدولهایی رسم کرده است. این به جز منتخب رساله تحویل سنی المواليد بلخی است که سگزی آنرا در جامع شاهی گذارده است. نویسنده می گوید چون در کتاب تحویل سنی المواليد از کتب ابو معشر بلخی نظر کردم
آن را واجد اطناب و اسهاب دیدم و خیلی از مطالب را بر اثر پر گویی نویسنده تاریک یافتم پس بر تلخیص آن کوشیدم و این کتاب را در منتخب آن در بیست و سه «باب» پرداختم: 1. صورت جنین؛ 2. استخراج وقت مسقط نطفه؛ 3. مراتب ناس؛ 4. تربیت مولود؛ 5. ذکر اعمار حیوان؛ 6. ذکر معرفة مدری النفس؛ 7. استخراج هیلاج بر قول هرمس و بطلیموس؛ 8 استخراج هیلاج بنابر قول دوروینوس؛ 9. ذکر اختلاف در هیلاج؛ 10. استخراج هیلاج بر طریق صحیح؛ 11. استخراج کدخداه؛ 12. زيادة زوائد و نقصان نواقص؛ 13. دلالة هیلاجات و کدخداهیات بر جمل حالات انسانی در طول عمر؛ 14. ذکر حالات اوتاد و تسویه بیوت، 15. سعادت موالید؛ 16. دلالات سایر بروج؛ 17.دلالات مواضع کواکب در نظامات بیوت؛ 18. دلالات بیابانات؛ 19. دلالات ارباب مثلثات؛ 20. دلالات ارباب المثلثات؛ 21. دلالات کواکب در آثار بروج؛ 22. وضع جداول دلالات کواکب در بیوت فلک هند؛ 23. در خاتمه کتاب.
آغاز: قال أحمد بن محمد بن عبد الجليل السجزي انی لما نظرت في کتاب سنی المواليد من کتب ابی معشر وجدته بالا سهاب و الا طناب مملوا ..... الباب الأول في صورة الجنين.
انجام: فلنختم الان هذا الكتاب و یتصل بما کان یجب تلوه و هو کتاب جمل تحویل سنی المواليد ان شاء الله تعالی و الصلوة علی محمد و آله اجمعین
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 17 سطر (13/5×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 10-199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد حسین، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19ص (42-60)، 20 سطر (15/7×9)، اندازه: 14/3 ×22 سم [ف: 8-121]
آغاز: برابر
نسخه حاضر باب 23 را ندارد؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 36ص (284-319)، قطع: رقعی [ف: 19-549]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 2-94]
mavālīd
؟ طبری، محمد بن ایوب، - 485 قمری
tabarī, mohammad ebn-e ayyūb(- 1093)
شاید از محمد بن ابوب حاسب طبری.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8121/1
آغاز: موجزنه مطول چنان که خبر کرده اند خیر الامور اوسطها و توفیق از حق عز اسمه خواستم از خطا و زلل ان شاء الله تعالی، گفتار در صورت کودک و تدبیر کواکب از وقت ولادت تا انقضاء عمر. و علماء این صناعت متفق اند بدانکه نطفه در رحم تا چهل روز بر حال خویش بماند ... گفتار در تصحیح درجه طالع ولادت ... گفتار در شهادت آن کسانی که تربیت کرانهکند ... گفتار در هیلاج و کدخداه و عطیت عمرو دلایل ایشان ... گفتار در خواص دلایل بروج طالع مولود طالع حمل ... گفتار در بودن کواکب در خانه های خود و از آن دیگر کواکب ... گفتار در مقارنه کوکب و اتصال ایشان ... گفتار اندر اتصالات کواکب و مواضع ایشان در فلک ... گفتار در بود خداوند طالع در بروج ... گفتار دریافتن حال سعادت مولود ... استخراج سهامات ... باب اندر سهمها ... باب سهم حبوبها و میوه ها سهم الخيط؛ انجام: و اگر نحس بد و نگرد ناقص سر باشد و ناقص نور باشد نرخ آن چیز کم شود و ارزان بود. و الله اعلم بالصواب و المآب. و اليه المرجع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 162ص (1-162)، 12سطر (6×12/5)، اندازه: 17×2سم [ف: 17-35]
mavālīd
ناشناخته 1. شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1075ق [میراث اسلامی: 5-570]
بندی از کتاب البارع با ترجمه فارسی آن با شرحی در باره موالید؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: اسدالله، تا: قرن 13 و 14؛ 12گ (14پ- 25ر) [ف: 6-242]
موالید، معابر، مشاهد و مقابر ائمه (علیهم السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -568]
mavālīd (bandī dar)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3137/4
بندی در موایدبه نقل از کتابی از ابو معشر؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: اسدالله، تا: قرن 13 و 14؛ 2گ (12پ - 13ر در هامش) [ف: 242-6]
al-mawālīd (r.-un fī)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3135/3
آغاز: بسمله، نو مذار و الياس الفيلسوفان قالا: اذا ولد مولود في لیل او نهار علی غیر قیاس فاردت ان تعرف طالعه فخمس اقرب ما یقدر علیه؛ انجام: المجتمع بلغ ذلك 419 قسمناه علی سبعة و ذلك بان م
در دو باب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 4گ (67پ - 70ر)، 18 سطر، اندازه: 18/7×10/8 سم [ف: 6-241]
موالید (تحویل سالهای)- احکام موالید
موالید الأئمة- تاریخ الائمة
mawālīd-ul a'imma
حسینی، حیدر
hoseynī, heydar
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 245/6
بی کا، تا: 1297 تا1305 ق [اوراق عتیق: 1-244]
mavālīd-e a'emme-ye athār (r. dar)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9916
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد جعفر، تا: غره صفر 1226ق؛ این نسخه را کاتب از روی نسخه مورخ 839 ق که در مسجد الاقصي به خط موسی بن حسن بن ابی جعفر هارون بوده نوشته؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 3-4-22]
mawālīd-ul a’imma ‘alay-him-us-salām
رساله مفصلی است که تأليف آن نیمه تمام مانده است. مؤلف بنا داشته این رساله را در تاریخ تولد ائمه (علیهم السلام) تأليف نماید. او فصول کتابش را به ترتیب دوازده امام تنظیم نموده و در هر بخش، مطالبی را از کتاب های معتبر شیعه مانند: مناقب، کافی، روضة الواعظين، فصول المهمة، دروس، الدمعة الساكبة بحار الانوار، الارشاد و ... به همانعبارت عربی بدون توضیحی آورده است و در اندک مواردی مطالبی به فارسینیز آورده است. در بین بخش های کتاب اوراقی سفید مانده که مؤلف قصد تکمیل آنها را داشته ولی موفق بدان نگردیده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8880- 59/100
آغاز: کما في المناقب و اما اسماء مبارکه او در توراة و في التورية میدمید ای غفور رحیم و في الزبور قلیطا مثل ابوالقاسم
خط: تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 98گ، 27 سطر، اندازه: 10×17 سم آف: 8-4703]
موالید الأئمة و انسابهم و وفیاتهم- تاریخ موالید اهل البيت
mawālīd-ul a'imma wa wafayāt-u-hum
رساله کوتاهی است در تاریخ ولادت و شهادت ائمه اطهار (علیهم السلام) که بعد از ذکر شهادت حضرت امام حسین علیه السلام تنها به کنیه دیگر ائمه علیهم السلام پرداخته و آنها را بیان نمی کند گویا نقلی از علی بن فضل بن هیکل حلی از استادش ابن فهد حلی باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14117/2
آغاز: عن جعفر الصادق عن محمد بن علی قالا قبض رسول الله صلعوم و هو بن ثلث و ستون سنة في سنة عشر من الهجرة؛ انجام: و كنية فاطمة ام الحسنين الزهراء ... خديجة الكبرى ... عن الشيخ جمال الدين احمد بن فهد دام ظله.
خط: نسخ، کا: زین الدين علی بن فضل بن هیکل حلی، تا: قرن 9 محشی؛ 2گ (پ-10پ)، 23 سطر، اندازه: 13×10 سم [ف: 35 -664]
mavālīd-e payāmbar va a'emme 'alayhem-os-salām (jadval)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/95 طباطبائی
از پیامبر تا امام زمان به صورت جدول بدون خط کشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص (85پ) [ف: 23-742]
mavālīd-e salāse
رشتی، زین العابدين، 1220 - 1260 ؟ قمری
rasti, zeyn-ol-abedin (1806 - 1844)
رساله ای کوتاه و ادبی همراه با نثر مسجع واشعار و ابیات در سه موضوع کاملا جدا از هم که در طی سه «تولید» تنظیم شده است: تولید 1. در دعای دولت ابد مدت شاهنشاه ... تولید 2. در دعای حفظ صحت وجود ذیجود ... حاجی آقاسی ایروانی
صدر اعظم)؛ تولید 3. در ذکر احوال حقیر سراپا تقصیر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11573
آغاز تولید اول: در دعای دولت ابد مدت شاهنشاه ... زهی دارای کامل رای ملک آرایی که حشمت و عظمت و سلطنت و شوکت کو کبه شهریاریش؛ انجام: امید که ان شاء الله الرحمن و بتوفیق ملک منان که از یمن عنایات ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 15گ، 11سطر، اندازه: 11×7 سم [ف: 33/2 -183]
mavālīd-e salāse
در توضیح موالید ثلاثه که معادن و نبات و حیوان باشند. مرتبه اول را در معدنیات قرار داده و آن را بر سه جنس کرد: فلزات و احجار و ادهان، سپس هر یک را با خصوصیاتشان توضیح داده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15695/4
آغاز: ... مقاله اول در ذکر تکوین موالید ثلاثه و معادن و نبات و حیوان، اکابر حکمای ما تقدم و تأخر متفقند که لطایف؛ انجام: سلحفات سنگ پشت هم به خشکی و هم برتری بود ... ضفدع بزع را فارسیان غوک و ترکان قوریقا و مغولان برغوث (عز) خوانند زبانش
خط: نستعلیق تحریری، کا: میرزا محمد بن مشهدی باقر اردبیلی، تا: ربیع الأول 1263ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 42گ (61ر - 92ر)، 14 سطر، اندازه: 20×13/3 سم [ف: 43-246]
mawalid-ur rijal ala ra'y-i hirmis wa batlamiyus
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1450/6 عکسی
آغاز: القول علی برج الحمل و المريخ و حکمه قال الحكيم هرمس ناری یکون صاحبه حلو الوجه حلو المنظر
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه در استانبول، شماره 2704؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 17ص (27-43)، 17 سطر [عکسی ف: 4-297]
mawālīd-ur rijāl wa-n nisā' bi-hasab-il burūj wa-1 ad'īya wa-l āyāt-iš šarīfa
در علوم غریبه و خواص ادعیه و آیات قرآنی
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3438/5
آغاز: باب في معرفة ایام الاسبوع و في کل یوم کوکب (جدول روزهای هفته و پنج ستاره سیاره) المولود من الرجال ببرج الحمل و المريخ و هو برج مذکور ناری منقلب نهاری یکون فیه الحرارة؛ انجام: اسماء التخميسيات الاربعين الاسم بالعبرانية یا شیخنا تمشینا اجب یا کسفائیل تفسیر انا الله الحي ... انا الله القوى المتين فمن حفظه و تلاه اعطاه الله من القوة ما یقهر عدا ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در برگی 276 آن عنوان الفصل الثالث عشر آمده؛ جلد: میشن، 289گ (74ر -362ر)، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6-417]
mavālīd-e sayyed-ol anbīyā” va “etrat-e-he-n nojabā’
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3864/1
آغاز: بسمله موالید سید الأنبياء و عترته النجباء ... اکثر اصحاب برانند؛ انجام: چنانچه در بعضی اخبار شرح آن وارد است. بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 16ص (43-58)، 23 سطر (18×13)، اندازه: 22×17سم [ف: 12-2842]
mawalid-ul masumin
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7051/6
از کتاب کافی کلینی «باب التاريخ» در مورد تاریخ تولد و وفات ائمه نقل شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4ص (284-281)، 25سطر [ف: 25-61]
mawālīd-un nabī wa-l a’imma (r.-un fi)
حسنی بیزئی، حیدر بن علاء الدين علی، ق 11 قمری
hasanī bīza'ī, heydar ebn-e ‘alāe-ed-dīn 'alī(- 17c)
تاریخ تولد و شرح حال کوتاه پیامبر و ائمه (علیهم السلام) است که در یک «مقدمه» و 14 «باب» و «خاتمه» تدوین شده: المقدمة: في ارواح سادتنا الأطهار (علیهم السلام) و خلق ابدانهم و الحث علی ذکرهم في المجالس صلوات الله وسلامه علیهم؛ 14 باب در تولد چهارده معصوم؛ الخاتمه: في اللوح الذي اهداء الله عزوجل الى رسوله و کان اسم النبي و الائمة صلوات الله علیهم و أن النبي اعطاء فاطمة علیها السلام لیسرها به.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی سید المرسلين محمد و عترته الطاهرين. اما بعد فیقول فقیر رحمة ربه الغني حیدر بن علاء الدين بن حسن الحسيني البيزئي ... هذه رسالة في موالید النبي و الائمة الطيبة الطاهرة و شئ و جیز من احوالهم ... مرتبة
علی مقدمة و اربعة عشر بابا و خاتمة؛ انجام: و اولئك هم المهتدون قال عبدالرحمن بن سالم قال ابوبصیر لو لم تسمع في دهرك الا هذا الحديث لکفاکفصنه الا عن اهله.
[طبقات اعلام الشيعة، قرن 11، ص 192-193 (با تصحیفی در نام مؤلف و نسبت او)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 19گ (1پ- 19پ)، 13 سطر، اندازه: 14×8سم [ف: 37-638]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن حاجی محمد رضا اصفهانی، تا: محرم 1041ق؛ جلد: میشن؛ 20گ (114پ -133 ر)، 19سطر (5/5× 12/5)، اندازه: 16/9×9/6 سم [ف: 29/1 -267]
|mawalid-un nabi wa fatima wa-la'imma
جهضمی، نصر بن علی، - 250 قمری
jahzamī, nasr ebn-e ‘alī(- 865)
در تاریخ ولادت و وفات حضرات معصومین علیهم السلام و اشاره بسیار مختصر به بعضی رویدادهای زندگانی آنان نقل شده از حضرت امام رضا علیه السلام به روایت منتجب الدين علی بن عبید الله رازی به تاریخ جمادی الثاني 569ق، به اضافه ذکر اولاد و بعضی فواید دیگر.
آغاز: حدثنی الشيخ الامام منتجب الدين ... قال سألت أبا الحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام
بی کا، تا: قرن 12 10گ (75پ -84ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 228-1]
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالله حسینی حائری، بی تا؛ 8گ (33پ- 40پ)، 17سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -117]
mawālīd-un nisā’ ‘alā ra’y-i hirmis wa bațlamīyās
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1450/7 عکسی
آغاز: القول علی برج الحمل و المريخ قال الحكيم هرمس من ولدت بهذا الطالع فله ثلاث وجوه الوجه الأول
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه در استانبول، شماره 2704؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18 ص (44-61)، 17 سطر [عکسی ف: 4-297]
mavālīd va tahāvīl-e sene-l mavālīd (t.)
سجزی، احمد بن محمد، 330 - 415 قمری
sejzī, ahmad ebn-e mohammad (942 - 1025)
وابسته به: احکام تحاویل سنی المواليد = المقالات في احوال المواليد؛ ابو معشر فلکی، جعفر بن محمد (172-272ق)
گزیده «تحویل سنی المواليد» ابومعشر بلخی است با افزودگی. در 23 «باب». [فهرستواره منزوی 2849/4 و 3072/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/10 ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
al-mawalid wa tahwil-u-ha fi ahkam-in nujum
کوفی، ابوالحسن بن ابی الخصيب
kūfī, ab-ol-hasan ben abi-l xasīb
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 14019
آغاز : بسمله قال أبو الحسن ابی خصیب الكوفي؛ انجام: في الفلكدرجه ازدادت
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 22سطر (17×10)، اندازه: 35×17سم [الفبائي: -26]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2123 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-391]
mavālīd va nemūdār-hā (mx.)
در این گفتار کوتاه از عمل موالید و نمودارها گفتگو گردید و در آن از نمودار ماشاء الله مصری و والیس اسکندرانی یاد می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 950/5
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانکه این مختصریست مفید در بیان عمل موالید و نمودارات. چون منجم را خبر دهند که در فلان وقت در فلان روز اتفاق ولادتی شد؛ انجام: با استخراج سهام بطریق مذکور در جدول عمل کنند. تمت الرسالة بعون الله الملك الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 گ (136پ-140 ر) [ف: 4-942]
المواليد و الوفيات للائمة المعصومين علیهم السلام- تاریخ الأئمة علیهم السلام
روزهای ماه (به عربی) / تاریخ معصومین / فارسی و عربی
mavālīd va vafayāt-e a'emme (be fārsī) va “olamā va zohhād dar rūz-hā-ye māh-e (be ‘arabī)
شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 90/9
بی کا، بی تا [نشریه: 5-221]
mawālīd wa wafīyāt-ul ma şūmīn
چیزی همانند آنچه قهپائی در «مجمع الرجال» (ج 7، ص 183، 189) آورده ساخته است. او تاریخ تولد و وفات و اقوالی را که در آن هست آورده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3808/28
آغاز: السادسة و العشره في وفاته علیه السلام و قبض علیه السلام في شوال علی ما ذکره الكلين ... المسالة السابعة عشر مولانا ابو ابراهیم موسی بن جعفر؛ انجام: المسالة السابعة و العشرين مولانا الامام القائم المهدي ... بالسفر المقرون انشاء الله بالظفر. و قد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 2گ (210-211)، 19سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 21/3×15سم [ف: 17-29]
mavālīd va vafayāt-e ma‘sūmīn
بسیار مختصر در مولد و وفات و مدت عمر و جای دفن و نام و لقب و کنیت و باقی مشخصات هر یک از معصومین علیهم السلام گزارش شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8702/3
آغاز: هذا تحقیق انساب ائمة الطاهرين و اسماؤهم و ألقابهم و کنیتهم ... محمد المصطفى الكنية ابوالقاسم اللقب مصطفی الاب عبدالله بن عبدالمطلب؛ انجام: و هم از دشمنان حاکم آن وقت المعتمد نائب العزيزي ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوالفضل، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 6گ (74ر-79ر)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 22-245]
mavālīd va vafayāt-e ma‘sūmīn v owlād-e šarīfešān (t.)
شیخ الحفاظ، موسی بن حسن، ق9 قمری
šayx-ol-hefāz, mūsā ben hasan(- 15c)
رساله ای است در بیان زادروز، در گذشت و انساب معصومین (علیهم السلام) و اولاد طاهرین آن بزرگواران، در ضمن به بخشی از تاریخ معصومین (علیهم السلام) و اولادشان، از قبیل مهاجرت به شهرهای گوناگون و محل وفات و مزارات آنان نیز اشاره گردیده است، کاتب در مقدمه می گوید: اصل رساله به عربی بوده و عالمی به نام موسی بن حسن بن ابی جعفر آن را به فارسی برگردانده است، مطالب رساله به صورت پراکنده با عنوان «باب، ذکر فصل» بیان شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14890
آغاز: بسمله، روایت کرده اند که بعد از قتل امام حسن (علیه السلام) از نسل حسین (علیه السلام)، زین العابدين بماند و از حسن بن علی (علیه السلام) زید بن حسن و حسین بن الحسن بماند و بعد از قتل حسین (علیه السلام) چهارده هزار گهواره زرین در بنی امیه می گردانیدند ... اکنون آغاز کنم به نام خدای تعالی عزوجل و مهتر و بهترین جهانیان خاتم انبیاء محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) و نام و نسب و کنیه او را شرح ائمه معصومین (علیهم السلام)؛ انجام: ایلچی آن غلامان را رخصت داد و برفت، ایشان درین ولایت بماندند شجره صحیح در دست داشتند خود را نسبت به سیدان در این ولایت مشهور ساختند.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1226ق؛ محشی؛ آن گونه که در مقدمه کاتب آمده، این نسخه از روی نسخه ای در بیت المقدس مورخ 839ق به خط موسی بن الحسن بن ابی جعفر هارون کتابت شده؛ جلد: مشمع، 16گ، 22سطر (15×9/5)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 37-527]
mo’āmere-ye dāyere-ye šarīfe-ye ‘atā'īye
از ناشناس، نخست قصیده ای است عربی با نام «القصيدة في موامرة الدائرة الشريفة العطائيه» در 28 بیت. سپس قصیدهای است فارسی در معرفت دایره شریفه عطائیه نیز در 28 بیت. آن گاه می گوید: چون بحر ندارد کنار بهتر ** که قاعده را به نثر بیان کنم. در پایان «دایره عطائیه» با جدول هایی اختر بینانه. به دنبال «توضیح المقال» مهدی لاهیجانی، که می تواند این نیز از همو باشد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2221/2 -عکسی
آغاز: بدأت باسمك یا ذالجلال یا جبار ... ز بعد حمد خدا، تفحه صلوات بیار - نثار روضه پاک محمد مختار؛ انجام: بعد از آن نظیره گرفته صدور نمایند. و السلام. آنگاه «دایره عطائیه»
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1310ق، [عکسی ف: 1-384]
mu’āmirat-ul ‘amal
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9618
با یک دیباچه در 3 ص سپس جداول نجومی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: بخارایی، جلد: مقوا، 60گ، 23سطر (15×22)، اندازه: 29×18/5 سم [ف: 17-437]
mavāne‘-e haml (manzūme dar)
قوام ناگوری، شهاب الدين بن عبدالکریم، ق 8 قمری
qavām-e nagūrī, šahāb-od-dīn ebn-e 'abd-ol-karīm( 14c)
ناظم که خود را شهاب معرفی کرده «شنواز شهاب شکسته قلم .» به نقل از حکما برای حمل زنان شش مانع شمرده و سپس برای رفع هر کدام درمان و معالجه ای معرفی کرده است. این منظومه در 49 بیت سروده شده است.
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2928/3
آغاز: مغز جوز و مصطکی و زعفران ** هرسه برهم کوب ومعجونی بر آر / بامدادانش همی خور با نبات ** قوت باه از یکی گردد هزار؛ انجام: درم پنج مزکورنیم از شکر ** عقیمه خورد بامدادش اگر / دوهفته نماید تداوم چنین ** امید است جنبد ببطنش جنین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ، سطور چلیپایی، اندازه: 15×11 سم [ف مخ: 5-2159]
mavāheb
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله، حمله و صلی الله علی محمد خاتم النبيين ... نذکر في «السبعين» است. نام کتاب در دیباچه آمده است. هذا الكتاب کیفیت وجوه التدابير لتلكالأشياء، المتقدمة؛ انجام: في الملاغم فاعرف ذلك ، ان شاء الله تعالی
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (49ر -50ر)، اندازه: 23/2×15/6 سم [ف: 6-446]
آغاز: الحمدلله رب ... و سلم. وبعد قد سبق لنا قبل کتابنا هذا احد و عشرون كتابة عشرون کتاب منها في الحيوان و کتاب قبل هذا ذکرنا فیه اصول النبات و نحن نذکر في هذا الكتاب کیف وجوه التدابير البلكالاسماء المقدمة؛ انجام: لان فیه العناصر الا ربعة و هذه لا یدخل و احد منها علی هذه الصفة في الخمائر ولا في الملاغم فاعرف ذلك ان شاء الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (64ر - 66ر)، 19سطر (8/5×14/5)، اندازه: 22/3×13/7 سم [ف: 614-29/2]
mavāheb = maʻāref va mavāheb
ارسنجانی، احمد، ق 9 قمری
arsanjānī, ahmad(- 15c)
آغاز: بنام آنکه از نور معلی ** جهان آراست چون فردوس اعلی
انجام: به عز و حرمت آل محمد ** ببخشا جمله تقصیرات احمد
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: رجب 1345ق؛ در فهرست با عنوان «معارف و مواهب» و بدون نام مؤلف است ولی نسخه ای از آن در کتابخانه نوربخش است که از احمد ارسنجانی دانسته شده؛ جلد: مقوا، اندازه: 20×13سم [ف: 11-362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد گمنام محسن ظلی، تا: پنج شنبه 5 ذیقعده 1359ق؛ 43ص (70-112)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-2]
mawāhib-ul ahkām fī š.-i šarā’i--il islām
همدانی، حسین بن محمد حسن، ق14 قمری
hamadānī, hoseyn ebn-e mohammad hasan(- 20c)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
شرح مزجی است بر «شرائع الاسلام» محقق حلی. مؤلف در این شرح به اقوال و نظرات استادش بسیار استناد می کند.
قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 605- 4/75
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله ... کتاب الزكاة و هی لغة الزيادة والنمو و الطهارة وشرعة کما عن المعتبر؛ انجام: واتفق الفراغ من هذا المجلد من مواهب الاحكام في شرح شرائع الاسلام بعد ما الفت منه مجلدا في الطهارة ومجلدة في النكاح والطلاق بید مؤلفه زکات تا پایان اعتکاف؛ خط: نستعلیق، کاتب ومؤلف، تا: رمضان 1285ق، جا: اصفهان مدرسه صدر؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ در آخر نسخه یادداشتی از مؤلف در تذکره اجمالیه اصفهان به عربی و طنز آمیز که از اوضاع آن شهر شکایت می کند؛
واقف: مؤلف، 1324ق؛ جلد: گالینگور، 259 گ، 20-22 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 8-4703]
mavāheb-e elāhī = tārīx-e āl-e mozaffar = tārīx-e mozaffarī = tārīx-e moʻīnī
معین الدين یزدی، علی بن محمد، - 789 قمری
moʻīn-od-dīn-e yazdī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1388)
اهدا به: شاه شجاع بهادر (شاگرد مؤلف)
به دستور: عزالدین ابراهیم زرقانی
تاریخ تأليف: 767ق؛ محل تأليف: شیراز
تاریخ خاندان مظفر است از آغاز تا روزگار نگارش (757- 767ق) و در آن تاریخ وقایع دوران محمد بن مظفر بن منصور و نام اجداد و جنگ و محارباتی که انجام داده مفصل بیان شده است، با انشایی دشوار. در 823 ق محمد گیتی یا کتبی یا کتی آن را ساده کرد و دنباله رویدادها را تا برافتادن دودمان مظفر بر آن افزود. نویسنده می گوید: «من بنده که از مبادی ایام صبی الى یومنا هذا ذره مثال خاک برداشته آفتاب عنایت و عاطفت حضرت سلطنت پناه بوده ام ... و مدتی است تا این اندیشه همخوابه ضمیر داشتم که جزایل نعمت آن حضرت (= سلطان محمد بن مظفر بن منصور از خاندان آل مظفر) را به رشته تحریر آورم تا آنکه در سنه 757 ه. ق. که ظل رایات نصرت آیات حضرت سلطنت پناه به ظاهر اصفهان نزول فرمود و پادشاه دولت پایدار به شرف بساط بوسی حضرت خلافت پناه خلد ملکه مستعد گشت بر سبیل امتحان فصلی در قلم آورده روزی که از مساعدت اقبال ظاهر عراق مجمع البحرين شد. آن فصل را به نظر اورساندم و مورد توجه واقع شد و دستور اتمام آن را داد».
آغاز: 1: بسمله و حمد و ثنایی که مسبحان درگاه جبروت و ساکنان حظایر لاهوت از ادراک کنه آن غرق عرق تشویر گردند سبحانك لاعلم لنا ... الخبير و معتکفان زوایای قدس از شمیم فوایح آن مست و مدهوش گردند 2: ربنا اغفر لنا ذنوبنا و اسرافنا في أمرنا. حمد و ثنائی که اشعه المعاتش چون بارقه نور از چهره حور تابان باشد و قطرات زلالش چون رشحات سلسبیل بروجنات ریاحین خلد روان گردد ... تحفه بارگاه پادشاهی که بسابقه کلمه نصرت اعلام دین قویم را بیکر ظفر بخشید ..
انجام: کلما ذکر ذاکرون و کلما غفل عنه الغافلون و الحمدلله رب العالمين.
چاپ: نیمی از آن، تهران، 1326ش، به کوشش سعید نفیسی و پیشگفتار او.
[فهرستواره منزوی 1089/2]
شرح و حواشی:
1- تاریخ آل مظفر؛ کتبی، محمود (-9)
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر مقدمه مواهب الهي از معین الدين یزدی (ص 1-20 چاپ تهران 1326 خ)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8و9، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 8گ (97ر -104ر)، 21 سطر (15×7)، اندازه: 22×12سم [ف: 1-487]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مجدول، در صفحه نام شاه شجاع با القاب و دعای «خلد الله تعلی ملکه و سلطانه» در ترنجی به زر دیده می شود، پس نسخه برای خود شاه باید نوشته شده باشد؛ تملک: محمد شفیع حسینی در شعبان 1177؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 228گ، 21سطر (17×10)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 1 -503]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1601ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
نسخه اصل: فاتح ش 4227؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 808ق [فیلمها ف: 1-260]
خط: نسخ، بی کا، تا: 849ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-95]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ تملک: محمد حسینی خاکی صدر الصدوري؛ کاغذ: سمرقندی، 262گ، 17سطر (11×6)، اندازه: 18×12 سم [ف: 13-3269]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 99 سرود
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9-10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، قطع: خشتی [نشریه: 13-434]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عیسی بن احمد برمکی نیریزی، تا: 20 ذیحجه 900ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 237 گ، 19سطر (16×8/2)، اندازه: 13/5× 21/8سم [ف: 175-7]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 380گ، 19سطر (19×7)، اندازه: 24×15سم [ف: 16-60]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رمضان 1027ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 289ص (2-290)، 23سطر (17×9)، اندازه: 24×15سم [ف: 16-36]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1070ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 196گ، 18 سطر (17/5×8/5)، اندازه: 25×15/2 سم [ف: 3466]
آغاز: برابر 2؛ انجام: مولانا اعظم شاخص
الزمان بهاء الملة والدین عثمان که از غایه تبحر در سایر فنون بتخصیص علم فقه مجتهد وقت ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با سر لوحه مذهب؛ جلد: تیماج مشکی، 228 گ، 19 سطر (13/5×80)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 3-438]
آغاز: برابر 2؛ انجام: تقدیر را بدست تدبیر نتوان پیچید و با شخص قضا مقاومت و مرادفه مفید نیاید. حبذا ... [وصالی] روحی که با قضا نازل از راه موافقت مسارعت نماید و خوشا کاملی موعود تصور مخالفت و تبدیل نکند. خنک برق کو جان بگرمی سپرد ** بیک لحظه زاد و بیک لحظه مرد / نه افسرد شمعی که چون برفروخت ** شبی چند جان داد وانگه بسوخت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ دارای رکابه، مصحح؛ نسخه در عصر میرزا محمد حسن خان صنیع الدوله - که در عصر قاجار وارد کتابخانه وی شده - شماره صفحه خورده؛ جلد: تیماج، 220گ، 15سطر، اندازه: 24/4×15/8 سم [ف: 27/1-265]
آغاز: بدعوی بندگیش رطب اللسان است و چشم نرگس در بدایع فطرتش سراسیمه و حیران؛ انجام: و امیر سیمور غتمش با اتباع و اشیاع ملازم رایات ظفر پیکر گشته طایر میمون دولت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 280 ص، 22 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 17-67]
آغاز برابر 2؛ انجام: بروات و احکام بنواب ایشان نرسانیده به دارالملك معاودت نمود الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين.
بی کا، تا: ذیقعده 1230ق؛ جلد: تیماج، 19 سطر (6×15/5)، اندازه: 22/5×13 سم [ف: 3-159]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-35]
آغاز برابر 2؛ انجام: متن اصلی: نفس گرامیش را بسیاری از بندگان تفضیل فرموده بمیا من حصول دولت باقی حله کرامت دریغ مدار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مذهب، نسخه کهن و نفیسی می باشد؛ جلد: چرمی، 258 (1+ 257)، 15 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 3-1359]
al-mawāhib-ul ilāhīya wa-l qawāʻid-ul makkīya fi mustalah-id diyar-il misriya
حسنی جروانی، محمد بن عبد الله
hasanī jervānī, mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 3571-ع نسخه اصل: توبینگن 2011
Orient Qu؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 17
محرم 886ق، 105گ [فیلمها ف: 1-391 و 3-226]
al-mawāhib-uttanīyat-ul ġurrīya fi taḥqīq-i mas’alat-in nīyya wa š.-i ḥaqīqat-i qaşd-il qurba
موسوی خسروشاهی، محمد باقر بن هاشم، ق 14 قمری
mūsavī xosrošāhī, mohammad bāqer ebn-e hāšem( - 20c)
تاریخ تأليف: 1315ق؛ محل تأليف: نجف اشرف تحقیقی است در باب نیت و قصد قربت
آغاز : بسمله الحمدلله الذي جعل محبته في عرفانه فاحب من عرفه ... و بعد فیقول السيد ... محمد باقر بن هاشم الموسوي الخسروشاهي آن هذه جوهرة نفيسة من مقتبسات انوار اهل العصمة علیهم السلام في مسئلة النية و تحقیق حقيقة قصد القربة
انجام: و اخرجنا عن حضیض الجهل الى اوج الفضل ... بالرأفة و الرحمة انك ارحم الراحمين تم بید المصنف المسكين ... في المشهد الغري ... حامدا و مصلیا لله تعالی و رسوله.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 66ص (92-157)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 2/47-110]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1315ق؛ مصحح، دارای اصلاحات مؤلف؛ جلد: تیماج مذهب، 56ص (147-202)، 21 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 2/47-108]
al-mawāhib-ul jazīla
ابن عقیله، محمد بن احمد، - 1150 قمری
ebn-e ‘aqīle, mohammad ebn-e ahmad(- 1738)
تاریخ تأليف: سه شنبه 24 شوال 1135ق؛ المواهب الجزيلة ثبت وی است. چنان که در مقدمه اش
آورده: «أحببت أن أثبت في هذا الثبت ما تیسر من الأسانيد ... و قد ظفرت بروایات عن مشایخ کبار أخيار، فاخترت أن أصدر ما أورده بتراجم مشایخی بالاختصار، ثم آتی علی ما أردت من ذکر أسانيد الكتب الحديثية و غیرها، و أعقب ترجمة کل شیخ بما صح لی من الروايات، لیسهل علی الناظر معرفة ماوصل من طریقه إلى ... کتانی فهرستی از مطالب این کتاب ارائه می کند: «صدره بترجمة شیخه عبدالله البصري ثم الشهاب النخلي ثم الملا الياس بن ابراهیم الكوراني نزیل دمشق ثم أبى المواهب الحنبلي الشهاب أحمد بن محمد البنا الدمياطى ثم تاج الدين الدهان المكي ثم الشيخ حسن العجيمي المكي، ثم أطال بذکر أسانيده الى المصنفات و رتبها علی الفنون، ثم ختم بذکر مشایخ لم یترجم لهم بالخصوص، ثم ختم بذکر أسانيد بعض الفهارس فذکر منها نحو الخمسة عشر، و بذلك تم الثبت، و هو أجمع و أوعب من ثبتی شیخه البصري و النخلى و أمثالهما». نسخه هایی از این کتاب در مصر و ترکیه شناسایی شده است.
[الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوي 1633/3؛ فهرس الفهارس و الأثبات 607/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1208/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أعز الحديث و أهله و جعلهم أدلة الحجج کما جعل الأدلة بمواقیت الناس و الحج الأهلة ... أما بعد فقد من الله تعالی علی بلزوم العلما من أهل الباطن و الظاهر؛ انجام: مجموعة لطیفا سمیته عقود الجواهر في سلاسل الأكابر نرجوا من فضل الله تمامه و الحمدلله أولا و آخرا ظاهر و باطن ...
حررفی یوم الثلاث نهار أربع وعشرین في شهر شوال المبارك سنة ألف و مائة و خمسة و ثلاثین حمد لله علی ما أنعم علی نسخه اصل: کتابخانه عاشر افندی در ترکیه، شماره 65؛ خط: نستعلیق، کا: عثمان بن ابراهیم، تا: 13 ربیع الاول 1146ق؛ 79ص (215-137)، 19 سطر [عکسی ف: 3-489]
al-mawāhib-ur rabbānīya
نام جامع در نسخه نیامده است. نسخه شامل اوراق متفرقه در کیمیا و صنعت است با عناوین «الموهبة» که پنداشته می شود ترجمه بخش هایی از «المواهب الربانية في اسرار الروحانيه» تأليف «شیخ ابو عبدالله یعیش اموی» باشد. جهت معرفی بیشتر نسخه، یک «موهبة» به عینه نقل می گردد: «الموهبة المائه في تکلیس النحاس تاما کاملا خذ من فضله الحمام ثمانین مثقال». قابل ذکر آن که برخی از موهبت ها به فارسی نگاشته شده است.
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 588
آغاز: الموهبة السادس و الثمانون در شگفت مس از عزیزی خالی از ریا مسموع شد؛ انجام: الموهبة الثامن و الستون از برای رفع جمیع امراض ... هرگاه بخواهیم عمر بکسی بفروشیم از این.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 13 گ، 22 سطر، اندازه: 20/8×15/5 سم [ف: -673]
al-mawahib-ur rabbaniya fi asrar-ir rawhaniya
اموی، یعیش بن ابراهیم، - 895 قمری
omavī, ya‘īš ebn-e ebrāhīm(- 1490)
آغاز: بسمله. و صلی الله ... و بعد فاعلم ایها المباحث عن نتایج هذه الموضوعات؛ انجام: و هذاه صورتها ... من فضله و کرمه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1069ق؛ ضمیمه نسخه ش 9212؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: بسمله. اما بعد حمدالله کما یلیق بکماله و بحسن جلاله و السبل بتردیده؛ انجام: و سلم من الافات المشكلة لمشکلات و صلی الله علی سیدنا محمد صاحب الايات و المعجزات و آله خيرة الكائنات
خط: نستعلیق، کا: خلیل، تا: 1281ق [الفبائي: -568]
المواهب الرحمانية في ذکر الخلائف العثمانية- هشت بهشت
mavāheb-or rahmān
اسلمی هندی، محمد سعید، ق13 قمری
aslamī hendī, mohammad sa‘īd(- 19c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9742
از سوره ص تا آیه «و صدقت بکلمات ربها»، بخش پایان آن که در مدراس در 1261 چاپ شده در پایان نسخه ما هست (استوری 25بریگل 166-مشار 2850)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: میانه؛ آغاز نسخه هم گویا چاپ سنگی است مانند سومین بخش آن در پایان که به نستعلیق و به کوشش شاه محمد طاهر شیر شاه شاکر صاحب در مدارس در مطبع جامع الاخبار سید رحمة اله در 1261 به خط عبدالصمد و این بخش سی پاره بست و نهم و هم قرآن است جز تبارك و عم از سورة الملك تا سورة الناس؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 25سطر (24×14)، اندازه: 29×20سم [ف: 17-471]
mawāhib-ur raḥmān fi madhab-i abī þanīfa an-nu-mān
طرابلسی، ابراهیم بن موسی، 853؟ - 922 قمری
tarābolosī, ebrāhīm ebn-e mūsā (1450 - 1517)
تاریخ تأليف: 8 محرم 919ق؛ محل تأليف: قاهره
مختصری است در فقه اهل سنت با بیان اختلاف مذاهب به به روشی که صاحب «مجمع البحرين» اختراع کرده و به آسانی می توان مسائل را بدون رمز و اشاره به دست آورد و خود او شرحی بر آن به نام «البرهان» دارد.
[بروکلمان 83: 20 و ذیل 94: 2 ، چلبی - هدية العارفين 25: 1؛ جبوری 56301؛ الأوقاف العامة بغداد 563/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6864
آغاز: الحمدلله الذي جعل مواهب الفقه ذخيرة لهداية الأنام و كنزة حاوية لدرر تجمع الأحكام؛ انجام: فاجعل مبلغ المسألتين مقام تصحیح الأولى و الثالثة مقام الثانية في العمل و هلم جرا
خط: نسخ، کان احمد بن حمزة رومی حنفی، تا: یک شنبه 5 ذیقعده 119ق، جا: قاهره؛ مصحح؛ با اجازه ای که مؤلف کتاب ابراهیم بن موسی بن ابی ابکر بن علی طرابلسی مصری حنفی برای کاتب در ششم ذیقعده 919 نوشته است؛ تملک: محمد شهاوی حنفی، سلیمان القلكي حنفی عثمانی، یار احمد داعی؛ جلد: تیماج، 152گ، 15سطر، اندازه: 18×13/5 سم [ف: 18-58]
مواهب رحمانی و فتوح ربانی- الفتح الرباني و الفيض الرحماني
مواهب الرضوية- المواهب الرضوية
al-mawāhib-ur radawīya = š.-e do‘ā-ye šab-e jom'e
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: جمعه 20 صفر 1282ق؛ محل تأليف: قریه درود
شرحی است بر دعای شب جمعه که مؤلف در بازگشت خود از سفر مشهد مقدس در قریه درود نگاشته است. این رساله شامل 14 «موهبة» است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8540/4 - 57/210
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الدعاء مفتاحا للفلاح ... و بعد فالعبد المجرم الفاني ابن سلیمان التنكابني محمد یقول: انی لما تشرفت بزيارة حجة الله علی خلقه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 20 صفر 1282ق، جا: نیشابور؛ 17گ (62-78)، 11-12 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 8 -4704]
المنوية / کلام و اعتقادات / فارسی
al-mavāheb-or razavīyye fī daf -eš šobahāt-el maqūla va-l manvīya
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمری
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
مختصری است در اثبات نبوت خاصه و دفع برخی از تشکیکات در پاسخ فردی که نامه او را در سر آغاز خود آورده در رد مسیحیان و بابیان و قبادیانیان.
آغاز: (پس از) نامه ای فرزند ارجمند و نور چشم نیرومند با تمیزم
انجام: به یکی از دو امر نخواهد بود و نیز ای فرزند
چاپ: ایران، تبریز، مطبعه حاج عبدالرحیم، 1343ق، سنگی، جیبی، 96ص، به اهتمام و دقت حاج میرزا احمد تاجر کتابفروش طهرانی، به درخواست محمد حسینی طهرانی (کتابت 1342) [فهرستواره منزوی 569/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1341ق؛ با قلم خوردگی بسیار؛ واقف: مؤلف، مرداد 1315؛ 37گ، 17سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 4-261]
آغاز برابر؛ انجام و بزحمت دفع آنها مبتلا خواهی شد
خط: نستعلیق، کا: محسن بن ابوالقاسم سبزواری، تا: 1342ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: مؤلف، مرداد 1395، 16 گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4-262]
al-mawāhib-us sanīyya
علییاری، محمد حسن بن علی، - 1358 قمری
‘alīyārī, mohammad hasan ebn-e ‘alī(- 1939)
تاریخ تأليف: 27 جمادی الاول 1342ق
در پند و اندرز و سوگواری در 42 «مجلس» که در آنها چند آیتی از قرآن تفسیر می شود. در دیباچه از استادان او و اجازاتی که به او داده اند و در ص 28 فهرست بیست و یک اثر او که تا سال 1353 ق نگاشته است یاد گردید. کتاب به عربی و فارسی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2895
آغاز: بسمله و به نستعین الحمد لله الذي انعم علی العباد بالعلوم الكافية في السداد و المحتاج اليها في الرشاد؛ انجام: التحف و التحية 1342
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 258گ، 19سطر (15×9/5)، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 10-1740]
al-mawāhib-us sanīyya
مارندرانی، مهدی بن هادی، ق14 قمری
mārandarānī, mahdī ebn-e hādī(- 20c)
تاریخ تأليف: 1324ق
پاسخ استدلالی بر دو پرسش است از یکی از فضلای عصر مؤلف درباره الفاظ عقود و معنی شبهه محصوره و موارد آن، این رساله پاسخ سؤال اول می باشد و هنگامی که مؤلف سی و یک یا دو سال از عمرش می گذشته نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8101/4
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا ممن حرم علیه التقليد فیما بین العشرين و الثلاثين و وفقنا فیه لتأليف الكتابين و المسائل المتفرقة التي قد زلت فیها اقدام المحققين؛ انجام: فیحتاج في جوابها الى زيادة في الوقت حتی نکتبها مشروحا ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1324ق، جلد: تیماج، 5گ (171پ -175ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 21-106]
المواهب السنية في المناقب الصفوية- صفوة الصفاء في مناقب الاولياء و معارج الاصفياء
al-mawāhib-us sanīyya fī š.-it tabșirat-il ‘allīyya
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, “alī ebn-e mohammad ja'far (1827 - 1898)
وابسته به: تبصرة المتعلمين في أحكام الدين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
تاریخ تأليف: 23 شوال 1306ق
شرح مزجی استدلالی متوسطی است بر کتاب «تبصرة المتعلمين» علامه حلی با افزودن بعضی از فروع لازمه.
جلد اول و مشتمل بر کتاب طهارت تا پایان احکام وضو است و سی ام جمادی الاول 1306 ؟ به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 88گ، اندازه: 21×15سم [ف: 10-262]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال المصنف أعلى الله مقامه الباب الرابع في التيمم و هو التفعل في اللغة القصد؛ انجام: تفریع هل المعتبر ستر لون البشرة أو الحجم ایضا ... جلد سوم و چهارم کتاب و از احکام تیمم تا لباس مصلی را دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 135 گ، 13 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-319]
al-mawāhib-us sanīya fi š.-i durrat-il ġarawīya
طباطبائی بروجردی، محمود بن علینقی، - 1300 قمری
all-naqi( -
tabataba'il-ye borujerdi, mahmud ebn-e 1883)
وابسته به: الدرة البهية = الدرة النجفية = الدرة المنظومة؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212ق)
تاریخ تأليف: 1257- پنج شنبه 15 شوال 1291ق
مرحوم سید بحرالعلوم سید مهدی بن سید مرتضی طباطبائی منظومه ای در بحر رجز در فقه سروده است به نام «الدرة المنظومه» که از طهارت تا نماز طواف را دارد و از بهترین منظومه های فقهی می باشد که چاپ شده است. بر این منظومه شروح و حواشی زیادی نوشته شده است و از آن جمله است شرح حاج میرزا محمود بن آقا میرزا علینقی طباطبائی بروجردی، نواده برادر سید بحرالعلوم به نام «المواهب السنية في شرح الدرة الغروية» که نسخه حاضر باشد شرح استدلالی و مفصلی است در چند جلد که جلد اول آن در دو جزء است. تاریخ فراغت از شرح جزء اول از جلد اول، شب پنج شنبه 28 ذیحجه 1257ق، و تاریخ فراغت از جزء دوم جلد اول سه شنبه 29 رمضان 1264 ق می باشد. کتاب دارای دو «مقدمه» است: 1. در مواعظ و نصایح به طلاب علوم دینی؛ 2. در ترجمه صاحب متن .... آغاز : الحمدلله الذي نور قلوبنا بلمعة وافية من مطالع انوار الحقايق ومصابیح مشكوة حق اليقين ...
چاپ: مشار عربی، ص 933؛ تهران، سنگی، 1288ق (تاریخ فراغت از تأليف 1269ق، «جزء 1»، و 1271ق. «جزء 2»)، رحلی بدون شماره صفحه؛ 1288ق( تاریخ فراغت از تأليف 1285 ق.)؛ دارالخلافه طهران، بی ناشر، 1280ق. (تاریخ فراغت از تأليف شرح 1269)، 50+1ص؛ تهران، سنگی، 1375، رحلی، 715ص
[الذريعة 240/23 ؛ مقدمه ای بر فقه شیعه ص 309؛ دیباچه رجال بحرالعلوم 31/1 و 93؛ مكتبة امیر المؤمنين 443/4]
شرح و حواشی:
1- اللمعة السنية في تلخیص شرح الدرة الغروية؛ کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع (1305-14)
کتاب صلاة تا احکام ساتر می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 15 شوال 1291ق؛ 286گ، 23 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1-131]
احکام اذان تا سجده سهو می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 4 صفر 1294؛ 148گ، 23 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1-132]
احکام نماز جمعه تا نیابت در نماز؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 105گ، 23 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 1-132]
احکام قرائت در نماز تا مکروهات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 170گ، 23 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1-133]
آغاز: بسمله، حمدله، احکام حال المتخلى ای التفرغ من الحدث و آدابها فعلا و تركة وجوبا او ندبة؛ انجام: و علیکبالتدبر و امعان النظر في هذه المباحث تقدر علی طمعها و رمها و نفعها و ابرامها و علی استخراج سایر الفروع و الله الموفق و لکن هذا آخر المجلد الأول ... في شهور سنة 1264 ... و برکاته ج 1، این نسخه از «احکام المتخلي» تا ابتدای غسل است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (به احتمال قوی)، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 179گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1537]
. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3013-
16/23
آغاز: الحمدلله کثیرا کما هو اهله وصلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين القول في احکام الجنايز جمع جنازه وهی الميت قال في القاموس؛ انجام: بالشريعة الغراء والملة البيضاء و آله الأطهار الاصفياء الأزياء النجباء صلوة دائمة مادامت الأرض والسماء والملتمس حیاو ميتة الاستغفار والدعاء ثم الحمدلله جزء اول ودوم از مجلد چهارم از القول في الجنايز تا اول کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با امضاء «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج مذهب، 202گ، 25 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 8-4706]
آغاز: برابر
انجام: وعلی اطلاقه محل کلام للتعارض والاجود مراعاة الأهم فالاهم و تقدیم الالزم والاکد فتوی ودلیلا فالازما از اول کتاب تا اول احکام تخلی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با امضای «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 177گ، 25 سطر، اندازه: 31×19سم [ف: 47058]
آغاز: برابر؛ انجام: عن رجل وجد غمزا في بطنه من البول و هو
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين والصلوة علی حبیبه محمد و آله الطاهرين احکام التخلى ای تفرغ من الحدث وارادبها فعلا وتر کا وجوبا وندبا؛ انجام: ومنه علم وجوب الخمس بان علم الجميع بین رباعیتین واشتبه علیه بین الصور الأربع ... وعلیکبالتدبر وامعان النظر في هذه المباحث تقدر علی طمعها ورمها و نقضها وابرامها وعلی استخراج سایرا لفروع واله الموفق از احکام تخلی تا اول غسل؛ خط: نسخ، کا: عبد الرحيم بن محمد نصیر، تا: چهارشنبه دهه دوم ذیقعده 1264ق، مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»، مقابله شده توسط کاتب در نزد مؤلف وبه همراه وی با نسخه اصل در 1272؛ جلد: تیماج، 194 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4705]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ نسخه در 23 رمضان 1272ق با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 27 سطر ( 18/5×9/5)، اندازه: 16/5 × 27/5 سم [ف: 2-429]
آغاز: برابر
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 2 جمادی الاول 1268ق [نشریه: 7-303]
آغاز: بسمله حمدله وصلی الله علی خیر خلقه واشرف انبیائه محمد و آله الطاهرين القول في بیان احکام الحيض وعرفه جماعة الغة بالسیل من قولهم حاض الوادي اذا سال بقوة؛ انجام: ولیکن هنا آخر المجلد الثاني من المواهب السنية في شرح الدرة الغروية ویتلوه انشاء الله تعالی في المجلد الثالث الكلام في التيمم و کتب ذا مؤلفه الفقير إلى عفو الله ... طهارت؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج مذهب، 151گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4706]
آغاز: بسمله حمداله وصلاة. القول في التيمم وهو لغة القصد ومنه قوله تعالی ولاتیمموا؛ انجام: والامر فیها نصا و فتوی لا یکاد یخفی علی من راجع الاخبار وزبر العلماء الأخيار والله الهادي جزء اول از مجلد ثالث (از القول في التيمم تا اول بحث مطهرات)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری، تا: 1273ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام مجده»، دارای علامات بلاغ، مقابله شده با نسخه اصل شده توسط جمال الدين طباطبایی در 1287؛ تملک: جمال الدين طباطبایی؛ جلد: تیماج، 237گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 8-4706]
آغاز: بسمله: الحمدلله رب العالمين و صلی الله القول في الغسل؛ انجام: صوره ما کتبه المصنف الخوانساري سنه 1273م
خط: نسخ، کا: خوانساری، محمد علی بن محمد حسن، تا: 1273 ق [رایانه]
آغاز: بسمله حمدله، و صلی الله علی خیر خلقه محمد؛ انجام: اللهم اختم لنا بالحسنی و وفقنا سنه 1273
خط: نسخ، بی کا، تا: 1273 ق [رایانه]
جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1273ق؛ 177، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2-362]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمي و صلی الله ... البحث في المطهرات وهی علی ماهنا الماء والأرض؛ انجام: او علی الكراهة کما في المعتبر والمنتهی و نهاية الأحكام ولیکن هنا آخر المجلد الثالث من المواهب السنيه
جلد سوم، از مطهرات تا اول احکام جنائز؛ خط: نسخ، کا: محمد علی خوانساری، تا: 16رجب 1276ق؛ جلد: تیماج، 137گ، 25 و 26 سطر، قطع: خشتی [ف: 1-585]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 637
همان نسخه بالا [نشریه: 5-101]
از احکام تیمم و جزء اول از جلد سوم کتاب می باشد؛ خط: نسخ، کا: بروجردی، هداية بن محمد حسین، تا: چهارشنبه 24 ذیقعده 1279ق؛ جلد: تیماج، 281گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-359]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... احکام حال التخلى ای التفرغ من الحديث و آدابها فعلا و ترکو جوبا او ندبة امور تأتي
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه امام صادق (علیه السلام) (نوربخش) بروجرد 113؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ با علامت مقابله مؤلف در روز چهارشنبه 23 رمضان 1272؛ تملک: ابوالقاسم طباطبایی که نسخه را مؤلف به وی داده؛ 301ص [عکسی ف: 3-184]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين و أقسامه و احکامه و شرایطه و اسبابه وآدابه. الغسل بالتفسیر الاتي؛ انجام: ولعله لا خلاف فیه والسند في الجميع هو الأصل أو الاجماع أيضا بعد فقد الدليل علی خلافه والله سبحانه هو العالم و حججه الطاهرون المعصومون جلد دوم بحث غسل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی به امضاء «منه عفی عنه» و «منه دام اقباله» و «منه دام علاه»؛ با نوشته جمال الدين الطباطبائي با مهر «جمال الدين الطباطبائي 1273» (بیضی) مبنی بر هدیه نسخه از طرف مؤلف به وی؛ جلد: تیماج مذهب، 212 گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4705]
آغاز: برابر؛ انجام: وعلیکبالتدبر وامعان النظر في هذه المباحث تقدر علی حلمها و رمها و نقضها و ابرامها وعلی استخراج سایر الفروع والله الموفق. ولیکن هذا آخر المجلد الأول من الواهب السنية ... جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، در سال 1272 کاتب نسخه را با مؤلف مقابله نموده و مؤلف به خط خود حاشیه هایی بر نسخه نوشته؛ جلد: تیماج مذهب، 301گ، 27-28 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 8-4705]
al-mawāhib-us sanīyya fī š.-il farā'id-il ušnuhīyya
اسدی، محمد بن عبدالوهاب
asadī,mohammad ebn-e ‘abd-ol-vahhāb
وابسته به: الفرائض الاشنهية؛ اشنهی، عبدالعزیز بن علی (-550)
شرح است بر کتاب «الكفاية في الفرايض» ابوالفضل عبدالعزیز بن علی اشنهی شافعی و تلمیذ شیخ ابی اسحاق شیرازی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1290
آغاز: بعد بسمله و حمد، و بعد فان کتاب الكفايه في الفرايض للشیخ الامام الفاضل الزاهد ابی الفضل عبدالعزیز الاشنهي ... اقتداء بالکتاب العزيز و لقوله و صلی الله علیه و سلم کل امر ذی بال الايبدا فیه بحمدالله فهو أجذم رواه بن حبان في صحیحه من رواية ابی هریره؛ انجام: قال قیل لرجل أن یکون .. و ان کان میتافان البنات یاخذن الثلثين بالفرض و هو عشرون الفاو یاخذ ابن الابن باقی المال بالتعصیب و الحمدلله وحده و صلی الله علیه علی سیدنا محمد و آله تم کتاب المواه بالسنیه في شرح الاشنهيه علی ید کاتبه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: مقوایی، 154گ، 17سطر (12×10)، اندازه: 18×14سم [سنا: ف: 2-212]
al-mawāhib-us sanīyya fī kašf-i mu dalāt-ir rawdat-il bahīya
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
xātūn-ābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh(- 1739)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق)
حاشیه ای است بر کتاب «الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية». مؤلف نوه دختری علامه مولی، محمد باقر مجلسی ( 1111 ق) است. این نسخه حاشیه بر جلد نخست است شامل کتاب های طهارت، صلاة و متأجر. در آغاز این شرح به نقل از
دستخطی از شهید ثانی به دو نکته اشاره شده: 1. این که تأليف
الروضة البهية، اول ربیع الاول سال 956ق است؛ 2. این که شهید اول جلد نخست لمعه در 250 مورد با اقوال خود در غیر لمعه مخالفت کرده و شهید ثانی در نسخه ای از شرح لمعه این موارد را با علامت (خ) مشخص نموده است.
[اعیان الشيعة: 9/253؛ الذريعة: 90/6 و 94، ريحانة الادب 100/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12765
آغاز: الحمد لله رب العالمين خالق السماوات و الارضين ... و بعد فقبل الشروع في المقصود نقول کتب الشارح رحمه الله خلف الكتاب حاشیتین الأول ابتداء هذا الشرح في مفتتح شهر ربیع الاول سنة 1956 انجام: فقول الشارح سواء کان قبل علمه مع قوله عاد اليه بعد خروجه عن ملکه ام لا اشارة علی رد هذا القول لکن الشارح کانه الشارح کانه لم یظفر بذلك القول لعدم ذکره في شرح الشرايع.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ دارای قلم خوردگی فراوان، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ یادداشت مرحوم آية الله العظمي مرعشی نجفی در آغاز نسخه: «کتاب المواهب السنية و هو تعلیق علی الروضة البهية اعنی شرح اللمعة الدمشقية و النسخة بخط المحقق العلامة المير محمد حسین الحسيني الخاتون آبادی ابن اخت المجلسي صاحب البحار جد أئمة الجمعة باصفهان و طهران و صاحب التأليف الكثيرة، حرره شهاب الدين الحسيني المرعشي النجفي»؛ جلد: تیماج، 141گ، 18-19 سطر (12×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 32-440]
المواهب السنية في مناقب الصفوية- صفوة الصفاء
al-mawāhib-uš šarīfa fi š.-i du‘ā”-it tawba min-aşşahīfa
میرزا محمد محسن بن عبد اللطيف، ق 12 قمری
mīrzā mohammad mohsen ebn-e 'abd-ol-latīf (- 180)
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94ق)
تاریخ تأليف: 11 ذیحجه 1179ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2065
آغاز: بسمله. سبحانکاللهم یا من شرح صدورنا بانوار معرفته ... و بعد فیقول ... محمد محسن بن عبداللطیف ... انه قد استعد في السنة الماضية شهر رمضان اجابة لالتماس بعض الاخوان بمدارسة الدعاء الاحد و الثلثين من أدعية الصحيفة ... الملقبة بزیور آل محمد و انجیل اهل البيت ... فجاء بحمدالله شرح کاملا ... و سمیته بالمواهب الشريفة في شرح التوبة من الصحيفة؛ انجام: ای ما سالتك علیك سهل یسیر لتحقق القدرة التامة العامة. قد وقع الفراغ من الشرح صباح یوم الأربعاء حادی عشر شهر ذی حجة الحرام من شهور سنة تسع و سبعین و مائة بعد الالف 1179 من الهجرة ... و الصلوة والسلام.
خط: نسخ، کا: قاینی بیرجندی، اسماعیل بن هادی، تا: 1 ذیحجه 1206ق؛ تملک: سردار کابلی در 1350؛ جلد: تیماج، 95گ، 25سطر (15×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 8-694]
mawāhib-uşşamad fi ħall-i alfāz-i Şafwat-iz zabad
فشنی، احمد بن حجازی، - 978 ؟ قمری
fašnī, ahmad ebn-e hejāzī(- 1571)
وابسته به: صفوة الزبد = ارجوزة الألفية؛ رملی، احمد بن حسین (844-773 ق) شرح مزجی توضیحی بر متن «الزبد» شهاب الدين ابی العباس احمد بن رسلان می باشد.
چاپ: الميمنيه، 152 گ، 1311 ق.
[الأعلام للزرکلی 109/1؛ الأوقاف العامة بغداد 644/1]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36550
آغاز: بسمله. الحمدلله الملكالعلام و صل علی سیدنا محمد و آله خیر الانام؛ انجام: التجريد الذي سلو که اصلح من تر که فیقول الى متی تتر ک. از ابتدای کتاب تا باب الكتابة از کتاب العتق است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 140گ، 27 سطر، اندازه: 21×16سم [اهدائی رهبر: 3-748]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 155
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-148]
al-mawāhib-ul ‘abbāsīyya wa-l mașā’ib-ul hasanīya
کتاب مقتل منحصر به فردی است به نظم و نثر فارسی با خطبهای عربی در ابتدای هر بخش که آن را برای تعزیه خوانی و مجالس عزاداری تأليف کرده است و مؤلف در آن از قطب راوندی و ابن شهر آشوب نیز یاد می کند. نام این کتاب در مقدمه «مواهب العباسيه ...» است ولی در انجامه عنوان کتاب را «معراج الشهاده» نوشته است که دو احتمال دارد یکی این که برگ آخر متعلق به کتاب معراج الشهاده است و چسبیده به جلد می باشد و در ضمن جلد نیز متعلق به نسخه نمی باشد و الحاقي است و دوم این که به دلیل تشابه مطلب این دو کتاب، کاتب نسخه را در آخر «معراج الشهاده» نامیده است. این کتاب در هیچ کدام از منابع فارسی و انگلیسی یافت نشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15855
آغاز: ... به ادویه و اشربه اشک اشاره نمود بمضنون لکل داء دواء تنقیه و تصفیه فرمود؛ انجام: الصلوة گردانیدم روشنایی چشم خود را در نماز در نمازم هست یا حق
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 277گ، 17سطر (17×10/5)، اندازه: 16-21×17-22سم [رایانه]
المواهب العلية- مواهب علیه
mavāheb-e ‘alīye = tafsīr-e hoseynī = tafsīr-e kāšefi = al-mavāheb-ol ‘alīya
کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری
kāšefi, hoseyn ebn-e ‘alī(- 1505)
وابسته به: جواهر التفسير لتحفة الأمير = العروس = تفسیر الزاهرين = زهراوین؛ کاشفی، حسین بن علی (-910ق)
اهدا به: امیر علیشیر نوائی
تاریخ تأليف: 2 شوال 899ق
تأليف این تفسیر پس از اتمام جلد اول «جواهر التفسير» انجام شده است. مؤلف در مقدمه می گوید: چون جلد اول جواهر التفسير به اتمام رسید و شروع در تأليف مجلدات سه گانه دیگر آن به تأخير می افتاد به خاطرم گذشت که تفسیر و ترجمه مختصری از قرآن کریم برای مطالعه حضرت امیر علیشیر که عاری از تفصیل زیاد باشد عجالتا به رشته تحریر درآورم تا به موقع فرصت حجاب از چهره مجلدات جواهر التفسير بردارم. تأليف این تفسیر در محرم سنه 897 شروع و در شوال سال 899 خاتمه یافته، و مشهور به تفسیر حسینی نیز می باشد. عبارت ذیل را از مقدمه چون مبین طرز و کیفیت این تفسیر است نیز نقل می کنیم: «و در این ترجمه ملاحظه حذف واضمار وتخصیص و تعمیم وحقیقت و مجاز واضح آیت بر وجهی که شامل بعضی از وجوه تفسیری باشد مذکور خواهد شد و از اسباب نزول و قصص انبیا آنچه اصح واشهر است به طریق خیر الكلام سمت ذکر خواهد یافت و برخی از سخنان ارباب تحقیق در محلش صورت تلفیق خواهد پذیرفت و از قرائت معتبره روایت بکر و امام عاصم رحمهما الله که در این دیار صفت اشتهار ورتبه اعتبار دارد ثبت می گردد و در بعضی از کلمات که حفص را با او مخالفت است وسخن به سبب آن خلاف تغییری کلی می یابد اشارتی می رود». وی نخست به ترجمه آیات می پردازد و سپس بعضی وجوه تفسیری و اسباب نزول و بعضی قصص اصح و اشهر انبیا علیه السلام را بیان می کند و بعضی سخنان اهل تحقیق را می آورد. استناد وی در ضبط قرائت آیات بر روایت بکر از عاصم است. این شیوه در خراسان آن روزگار مشهور و معتبر بوده است در مواردی که قرائت حفص معنی کلام را تغییر می دهد به آن قرائت مخالف نیز اشاره می کند. شیوه نگارش کتاب علی رغم بعضی روایات شیعی به روش اهل سنت است. مؤلف از بسیاری کتب ایشان نام می برد هر دو گروه علمای شیعه و سنی او را به مذهب خود می پندارد در خصوص این کتاب تراجم شیعه نوشته اند که وی چون کتاب را به نام امیر علیشیر که سنی متعصبی بوده تأليف کرده اعتقادات شیعی خود را ابراز نکرده است. مؤلف سه تفسیر به نام «جواهر»، «مختصر جواهر» و «مواهب علیه» دارد که اولی مفصل، دومی خلاصه وسومی نسبتا متوسط است و به نظر می رسد مختصر جواهر وجود خارجی ندارد.
آغاز: بسمله الله ولی التوفيق و بالحمد و الثناء التحقيق بعد از تمهید قواعد محامد الهي و تاسیس مبانی ثنا خوانی حضرت رسالت پناهی علیه وعلی آله و صحبه صلوة ... عن التناهي نموده می شود ...
انجام: مطمح انظار علم و عرفان المؤيد بالفتح و النصرة و الملقب الحضره نظم: نظام دولت و ملت علیشیر آنکه یک لمعه ** بود رخشان از ضمیر مهر تأثيرش ... و در تاریخ اتمام آن رباعی انشاء کرد و ایراد آن در آخر این اوراق مناسب نموده و هو هذا: با خامه که این نامه اقبال نوشت ** انجام سخن بایمن الفال نوشت گفتم مه و سال و روز و تاریخ نویس ** في الحال دوم ز شهر شوال نوشت
چاپ: هند، 1279 ق، به اهتمام حاج محمد حسین بن مشهدی علی محمد مشهور به توکلی؛ بمبئی، سنگی، 1268، رحلی؛ هند، بمبئی، محمدی، 1357ق، به اهتمام علی بهائی و شرف
علی ایندت کمپنی؛ هند، لکنو، نولکشور، 1291 قمری
نسخه های منزوی 62/1؛ کشف الظنون 446/1 و 1896/2؛ الذريعة 241/23؛ مشارفارسی 5047/4 و 1528؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-221 و 228 و
شرح و حواشی:
1- المواهب العلية (مختصر) = مختصر جواهر التفسير، کاشفی، حسین بن علی (-910)
2- فرهنگ واژه های مواهب علیه؛ امام داد بن محمد
3- مواهب علیه (ترجمه)
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم کهیعص «کوفی» در مواهب صوفیان بادیه از مواهب حضرت الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علا دولة سمنانی قدس سره فرود آمد مذکور است که حضرت رسالة صلی الله علیه و آله و سلم را سه سور تست؛ انجام: برابر
از آغاز سوره مبارکه مریم تا آخر قرآن کریم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 899ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 682گ، 16سطر، اندازه: 23×34/5سم [ف: 3-1360]
آغاز: کهیعص، در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی قدس سره؛ انجام: علی بن ابی طالب رضی الله عنه گوید: نزل ربع القرآن فینا، و ربع القرآن في عدونا، و ربع القرآن في سنن و الأمثال، و ربع القرآن في الفرايض و لنا کرایم القرآن، و الله اعلم بالصواب، و بالله التوفيق و العصمة.
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج، بشماره
4/15 .Mm (ادوارد براون، فهرست خطی کمبریج /47). تفسیر سوره مریم تا پایان قرآن کریم، تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛خط: نسخ، کا: محمد بن ابو الفتح الفقيه الغريب، تا: 7 ربیع الثاني 628ق [این] تاریخ ایراد دارد البته نسخه ناشناس آمده ولی آغاز آن با کار کاشفی کاملا هماهنگ است گرچه انجامی دیگر دارد؛ 365گ، 21سطر [عکسی ف: 2-279]
آغاز: برابر
انجام: چنانچه شما دارید و اذا خلو ... فقط شامل چهار صفحه از آغاز کتاب است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 34ص (66-99)، اندازه: 24/5 × 16/5 سم [ف: 10-77]
از آغاز سوره یس تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 899ق؛ 310گ، 19 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 2-484]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11-919]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-132]
آغاز: ... و گویند کلمات خمسه است أعني سبحان الله و الحمدلله ولا إله إلا الله و الله أكبر؛ انجام برابر
خط: نسخ، کا: مولانا رمضان، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 217گ، 29 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 29-70]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ دارای یک سر لوح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1202ص، 28 سطر، اندازه: 28/5×16 سم [ف: 10-1748]
از آغاز تا سوره الفلق؛ خط: نسخ، کا: عمادی، حسن بن علی، تا: قرن 10، جا: مجاور مکه؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 581گ، 27سطر (19×11)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 16-733]
هفت سطری بیش از سوره آل عمران تا می رسد به آیه «و اتقوالله لعلکم تفلحون»؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: بخارایی، جلد: گالینگور، 34گ، 29سطر (14×22)، اندازه: 33×22سم [ف: 17-441]
سوره یوسف سپس ملک تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 108گی، 15سطر (13×8)، اندازه: 17×12 سم [ف: 16-94]
آغاز برابر؛ انجام: دین رهبر تو قرآن بس. حسبنا الله کفی سمع الله لمن دعا لیس وراء الله المنتهى وله الحمد ... لاخرة و الأولى و الصلوة و السلام علی ... محمد المصطفى و اله و صحبه ... النجباء دوره کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب و منقش کار مکتب هرات؛ واقف: میرزا غلامحسن صوفی زاده بجنوردی، فروردین 1336؛ جلد: تیماج، 511گ، 29 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 11-688]
آغاز برابر؛ انجام: و تباه کنند عمل نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقع الزلل از اول کتاب تا آخر تفسیر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابوالوفاء معتمدی کردستانی؛ جلد: تیماج، 289گ، 26 سطر، اندازه: 23/5×16/5 سم [ف: 11-689]
آغاز : پس از بسمله: الحمدلله ثنا و ستایش الذي مر خدای را؛ انجام: و از نوادر اتفاقات انکه این دو حرف در لغت پارسی بمعنی حسب آید یعنی بسنده. از تفسیر سوره کهف تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 643 گ، 17سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 11-691]
آغاز: کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب حضرت الهي؛ انجام: برابر
از تفسیر سوره مریم تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابوالوفاء معتمدی کردستانی؛ جلد: تیماج، 310گ، 26 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 11-693]
آغاز: و نبودی تو چیزی یعنی معدوم صرف بودی؛ انجام: آنچه در سینهاست از خیر و شر [کذ]. از تفسیر اواخر آیه 10 سوره مریم تا آخر آیه 22 سوره لقمان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط وانجام؛ واقف: حسین کی استوان؛ جلد: مقوا، 199گ، 18سطر، اندازه: 22/5×15/5 سم [ف: 11-694]
آغاز: بسمله. کهیعص. در موهبه صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی قدس سره فرود آمده مذکورست؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس حسبنا الله و کفی سمع الله لمن دعا. از آغاز سوره مریم تا پایان قرآن و از پایان یک برگ کسر دارد و در عوض صحاف دو برگ متفرقه به آن الصاق کرده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 560گ، 20 سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 1- 589]
آغاز برابر؛ انجام: ان هذا نیست این فرقان که محمد بما آورده الا افکافتریه.
ج 1-2. از مقدمه تا آیه چهارم از سوره مائده و بقیه از سوره مریم تا آیه چهارم از سوره فرقان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط وانجام؛ دارای سرلوح مذهب مرصع، مجدول، حواشی ترجمه و توضیح پاره ای از واژه ها به لفظ «منه سلمه الله» و منه مد ظله»؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: مقوا، 140گ، 27 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 22- 439]
آغاز برابر؛ انجام: بسوی این صفتها کن شتابی ** رضای خلق و خالق هر دو یابی ...
ج 1، از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره نحل؛ خط: نسخ ترکستانی بی کا، تا: قرن 10؛ دارای چهار کتیبه و حاشیه، مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 367گ، 29 سطر، اندازه: 32×24سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -276] و [ف: 22-440]
آغاز: بسمله، کهیعص در مواهب صوفیان از مواهب الهي که حضرت شیخ رکن الدين علماء الدوله سمنانی قدس الله سره فرود آمده مذکور است؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین یعنی اندر آره دین رهبر تو قرآن بس ... حسبنا الله و کفی ... و السلام علی من اتبع الهدى.
ج2، از ابتدای سوره مریم تا انتهای قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: حسن بن بنجو تائب؛ مهر: «بالله الواثق عبده محمد علی حسینی» (بیضوی)، «عبده الراجي محمد الرضوي» (بیضوی)، عبده محمد اسماعیل» (بیضوی)، «عبده الراجي محمد حسن» (بیضوی)؛ 343گ، 27 سطر، اندازه: 24/9×16سم [ف: 22-444]
آغاز: متشابه شده اند بر ما چه میانه سال زرد رنگ بسیارند؛ انجام: فیعذبه پس عذاب کند خدای او را عذابا نکرا عذابی سخت
ج1، از آیه 70 سوره بقره تا 87 سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تاریخ وقف: 1365؛ جلد: میشن ، 410گ، 19 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 22-448]
انجام: هر کودکی از بنی المطلب که به سجود در آمدی حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله این آیه را بدو آموختی و الحمدلله رب العالمين.
ج 1، از ابتدای مقدمه تا پایان سوره اسراء می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، مجدول، دارای لوح منقش مذهب، ؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 240 گ، 29 سطر، اندازه: 34/3×22/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -275]
آغاز: ... نصاری که ثالث ثلاثه قائل اند ... بی مانند الحكيم دانا و محکم کار، هو الذي انزل اوست آنکه فرو فرستاد؛ انجام: قل الله بگو خدای یهدی للحق بسوی حق احق ان یتبع سزاوارست که متابعت کرده شود امن ... از آیه 7 سوره مبارکه آل عمران و تا آیه 35 سوره مبارکه یونس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «12» و یک مورد «مولوی نورالاسلام سلمه ربه»، مجدول؛ 211 گ، 27 سطر، اندازه: 22/5 × 23/5 سم [ف: 35-478]
آغاز: ... ایشان خوش شود مراد آن است که ... «و قولوا لهم» و بگوئید مرین جماعت را «قولا معروفة» سخنی پسندیده که موجب فرح خاطر ایشان شود؛ انجام: «و اذا حضر القسمة» و چون حاضر شوند در وقت قسمت ... و درویشان و محتاجان «فارز قوهم» پس بدهید ایشان را چیزی «منه» از آنچ مقسوم می گردد تا دل ایشان ... از آیه 3 سوره نساء آغاز و تا آیه 153 انعام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 9 یا اوایل قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 150گ، 21سطر (20×9/5)، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 38-744]
آغاز: ... بالغیب بنادیده که حق تعالی است و ملائکه وقیامت و متعلقات وی یا پوشیده که جن است ... ایمان می آرند ویقیمون و بپای می دارند واداء می کنند؛ انجام: واولئك آن گروه مفتریان هم الكاذبون ایشانند دروغ گویان که میگویند که انما یعلمه بشر بحقيقة دروغ گفتن صفت ایشان است ... از اول تا اواسط سوره نحل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا اسلیمی، 337گ، 17 سطر، اندازه: 28×22سم [ف مخ: 5-2184]
آغاز: ... والله وخدای احق ان تخشه سزاوارتر است که آن و ترسی در آنچه باید ترسید و مقررست که نصرت رسالت پناه علیه صلوات الله ترس کارترین خلق بوده زیرا که خوف وخشیه؛ انجام: قل اعوذ بگو پناه می برم برب الناس به پروردگار آدمیان ملکالناس پادشاه مردان اله الناس معبود الناس من شر الوسواس از شر وسوسه کننده الخناس نهان شونده وقتی ...
از سوره یس تا اخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 225 گ، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف مخ: 21855]
15 جزء اول قرآن؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح؛ 449گ، اندازه: 17×23/5 سم [نسخه پژوهی: 2-233]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4011.
بخشی از «مواهب علیه» اوست. تفسیر: فاتحه، فیل، قریش، طاعون، کوثر، کافرون، النصر، تبت، اخلاص، فلق و الناس. (عکس)؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 10 [عکسی ف: 2-70]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: -29]
آغاز برابر؛ انجام: که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الزلل
ج 1، از مقدمه تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 2 ربیع الاول 905ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 231گ، 29 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -274]
آغاز: بسمله، سوره مریم علیه السلام، در مواهبه ... از مواهب الهي؛ انجام: برابر جلد دوم: از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: درویش محمد بن علی، تا: 905ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 301گ، 27 سطر (23×14)، اندازه: 24×35سم [ف: 3-393]
آغاز برابر؛ انجام: و اشتعل الراس و سفید شده است سر من شیبا سپید شدنی و گفته اند تشبیه کرده شیب را در.
جلد اول، از سوره فاتحه تا ابتدای سوره مریم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: درویش محمد بن علی کاتب جلد دوم، تا: 905ق؛ با سرلوح مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 306گ، 27 سطر (14×25)، اندازه: 25×35سم [ف: 3-394]
آغاز: برابر؛ انجام: اول و آخر قرآن زچه با آمد وسین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس. حسبنا الله وکفی ... والسلام علی من اتبع الهدي. حمد تا ناس؛ خط: نستعلیق، کا: قطب الدين حیدر بن اسحاق، تا: اواسط شعبان 909ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 506گ، 23 سطر، اندازه: 36×25سم [ف: 8-4709]
نیمه دوم؛ خط: نسخ، کا: حبیب محمد بن نور محمد انصاری، تا: ذیحجه 113ق، جا: احمد آباد؛ مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 6-688]
خط: نستعلیق، کا: فضل الله تبریزی، تا: صفر 128ق؛ مجدول، با سرلوح؛ قطع: رحلی [نشریه: 4-458]
آغاز: برابر انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ربیع الاول 928ق؛ جلد: تیماج، 582گ، 26 سطر (19×12/5)، اندازه: 24×18سم [ف: 1-53]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 638
همان نسخه بالا [نشریه: 5-101]
نیمه دوم؛ خط: نستعلیق ترکی، کا: انصاری فاروهنی، عبدالله بن محمد، تا: محرم 130ق، کاغذ: استانبولی، جلد: گالینگور، 357گ، 25سطر (13×9)، اندازه: 16/5 × 20/5 سم [ف: 17-501]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 931ق؛ با سرلوح مزدوج، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 715گ، 23 سطر، اندازه: 16×28/5سم [ف: 35-73]
نیمه دوم است از کهیعص تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: تونیانی، یادگار محمد بن محمد، تا: ربیع الثاني 132ق، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [ف: 2-69]
یک صفحه پیش از سوره یس است تا پایان قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: غیاث بن سلطان بایزید حافظ کاتب اصفهانی، تا: 12 رجب 133ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 375گ، 15 سطر (17×11)، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 6855]
آغاز: برابر؛ انجام: تمة التفسير من مصنفات مولی الكامل و الفاضل العالم العامل مولانا حسین الكاشفي الهروي رحمه الله في شهور سنة أربع و ثلاثین و تسعماية الهجرية النبوية علی ید العبد الفقير مرشد بن مسعود بن علی غفر الله لهم آمین. از سوره حمد تا ناس؛ خط: نستعلیق ریز، کا: مرشد بن مسعود بن علی، تا: 934ق؛ مجدول، دارای سر سوره زرنگار؛ مهر: نظام الدوله میرزا آقا خان صدراعظم، احمد بن محمد کرکوکی حسینی، «یا هادی المضلين»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1253ص، 27 سطر (11× 19/5) [ف: 13-40]
از سوره کهف تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی حسینی، تا: جمادی الاول 946ق؛ مجدول، محشی، در هامش یک صفحه به پایان مانده خط ابوالخیر محمد بن محمد بن محمد بن محمد حائری قاری مورخ بامداد شنبه 10 جمادی الثاني 932 هست و او می گوید که حواشی کتاب از من است؛ کاغذ:
سمرقندی، جلد: تیماج، 416گ، 22سطر (19×12/5)، اندازه: 27×19سم [ف: -426]
انجام بر ابر از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 951ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 305ص، 23سطر، اندازه: 19/5 ×29سم [ف: 1-181]
آغاز: افتاده: در شان کفار و مشرکانی است که حق تعالی دانست که بر کفر می میرند چون ابوجهل و کشتگان روز بدر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر رمضان 953قب افتادگی: وسط؛ جلد: تیماج، 574گ، 27 سطر، اندازه: 13/5× 23 سم [ف: 1-147]
از اول قرآن تا سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: صلاح الدين ولد مرحوم شیخ الهداد بن غریب، تا: شنبه 21 ربیع الاول 955ق؛ واقف: محمد حسین بن فضل الله حسینی، 1247، 403گ، 25سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 2-107]
آغاز: سورة طه مكية مائة وخمس وثلاثون آية بسم الله الرحمن الرحيم طه در هیچ یک از حروف مقطعه که در مبادی سور است از اول سوره شریفه طه تا آخر قرآن کریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا سه شنبه 6 صفر 955ق؛ افتادگی: آغاز؛ عناوین سور مذهب، مجدول مذهب؛ 365 گ، 25 سطر، اندازه: 28×14سم [ف: 8 -4712]
آغاز برابر؛ انجام: نظام ملت و دولت ... آنکه یک لمعه بود خورشید رخشان از ضمیر مهر تاثیرش جودش از کتاب رحمة الله آیتی آمد که علم فضل وجود و لطف و احساسات تفسیرش جعل الله رایات دولته علی ذوی الدوام منصوبه و آیات حشمته علی صحائف الايام مکتوبه به اتمام رسد.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 156ق، جا: مکه مکرمه؛ مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج با طرح تیموری، 498گ، 31سطر (20/5×13)، اندازه: 18/5 × 27/5سم [ف: 34-97]
آغاز: بمهربانی عبده زکریا بنده مرد زکریا بن آذر را از اولاد رخیم بن سلیمان بن داود علیه السلام بوده؛ انجام بر ابر نیمه دوم کتاب است و از سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: محمد بن جلال الدين نور جانی جامی، تا: دوشنبه 14 صفر 957ق؛ افتادگی: آغاز مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 529گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4-71]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن عبدالحسین سبزواری، تا: یک شنبه 19 یا 29 جمادی الاول 957ق؛ 280 گ، 26 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 2-107]
از اول سوره مبارکه مریم تا آخر قرآن کریم؛ خط: نستعلیق، کان محمود بن عبدالحسین سبزواری، تا: 29 جمادی الاول 957ق؛ واقف: محمد ابراهیم بن محمد مهدی بن محمد نعیم قزوینی قشلاقی، 1252 جمادی الثاني؛ جلد: میشن، 560ص، 27 سطر، اندازه: 18× 25/5 سم [فهرست عراقی: 1-95]
آغاز: برابر
فاتحة الكتاب تا سورة الناس؛ خط: نسخ متوسط، کا: سلیمان بن محمد بن الحاجي، تا: صفر 959ق؛ مجدول، دارای چهار کتیبه، مذهب؛ مهر: «رضا الحسيني و حسین بن هدایت الله - مشیر السلطنه»؛ جلد: تیماج مذهب، 1362، 24سطر [ف: 1-215]
از ابتداء سوره فاتحة الكتاب تا پایان تفسیر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 966ق؛ مهر: «یا من أرفع من کل رفیع» (مربع)؛ 397گ، 19 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 2-8]
آغاز: لا یمسه الا المطهرون مقرب الحضرت السلطانيه مؤتمن الملكه الخاقانيه عضدالدوله القاهره سراج الملته الباهره .. گوهر درج کرامت اختر برج کمال ** آفتاب اوج حشمت سایه لطف اله / شهسوار عرصه عزت علیشیر آنکه هست ** والی والاجناب داور دوران پناه
خط: نسخ تحریری، کا: نصر الله بن سید بن احمد بن قاضی جان، تا: جمادی الاول 967ق؛ مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه «شاه شاهان ناصر الدين» مشیر السلطنه، رضا حسینی، حسین بن هدایت الله؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 1443ص، 19 سطر، اندازه: 38×26سم [ف: 1-1051]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 شوال 968ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 471گ، 31سطر، اندازه: 24×17/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -276] و [ف: 22-437]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1369
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 970ق، با سرلوح، مجدول، مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 666 گ، 24 سطر (19/5×13/5)، اندازه: 31×22سم [ف: 2-536]
آغاز: یا جزادهنده در روز پاداش ایاك نعبد تو را می پرستیم و پس که غیر تو مستحق عبادت نیست و ایاك نستعین وخاص از تو
یاری می خواهیم در پرستش تو الحاح سایر حوایج و مهمات؛ انجام: ولا یشرك باید که بنده که عمل صالح دارد شرک نیارد وانبار نسازد بعبادة ربه احدا در پرستش پروردگار یکی را یعنی ریا و تصنع عمل نکند که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل تا سوره کهف (نیمه اول قران مجید)؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه جان مولا علی جنابذی، تا: ربیع الاول 970ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 377گ، 20 سطر، اندازه: 24×37سم [ف مخ: 5-2184]
آغاز و انجام: برابر تمام تفسیر؛ خط: نسخ خوب، کا: حسن بن علاء الدين حسنی، تا: 972ق؛ مذهب، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: ساغری، 509ص، 31سطر، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: 1 -179]
تفسیر سوره انعام؛ خط: نسخ، کا: تاج محمد نعمت الله بن قاضی تاج الدين صلاح، تا: ذیحجه 974ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 253گ، 29 سطر (16×10)، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 1-142]
از حج تا پایان قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کان نصر الله بن عطاء الله، تا: یک شنبه 11 جمادی الاول 974ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 298گ، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 31×21سم [ف: 6855]
آغاز برابر؛ انجام: و حکیم سنائی اشاره به این معنی نموده بیت: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بسحسبنا الله کفی، سمع الله لمن دعا ... و الصلوة و السلام علی سید اهل الهدي. تمام شد کتابت تفسیر کلام الله ... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین یا رب. غریق رحمت یزدان کسی باد ** که کاتب را به الحمدي کند یاد
خط: نسخ، کا: محمد نصر الله عطا الله، تا: ذیحجه 974ق؛ مجدول، مذهب، در کتیبه های قلمدانی زرین که در مستطیل های افقی صفحات وجود دارد با سفیداب نوشته شده: «کتاب تفسیر افصح المتكلمين و املح المتأخرين مولانا حسین الكاشفي رحمة الله علیه» و همچنین در ترنجهای زرین وسط دو صفحه با سفید آب چنین نوشته است: «و قال الرسول یارب ان قومی اتخذوا هذا القرآن مهجورة و کذلك جعلنا لکل نبی عدوا من المجرمين و کفی به ربك هادية و نصيرة و قال الذين کفروا لولا نزل علیه القرآن جملة واحدة کذلك لنثبت به فؤاد کك و رتلناه ترتیلا و لايأ تونك بمثل الا جئناکبالحق و احسن تفسیر ، با سرلوح؛ واقف: ملک محمد، 1089؛ جلد: تیماج روناسی، 498گ، 30سطر، اندازه: 39×35سم [ف: 1-585]
جزو دوم؛ خط: نسخ ترکی، کا: عبدالباقی سمرقندی، تا: 1 رجب 974ق، جا: شام؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 2-132]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن فقیه محمود بن فقیه احمد حافظ افزری، تا: یک شنبه 4 رجب 975ق؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ 294گ، 27 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: 12- 185]
آغاز برابر؛ انجام: و حکیم سنائی اشاره به این معنی نموده بیت: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بسحسبنا الله کفی، سمع الله لمن دعا ... و الصلوة و السلام علی سید اهل الهدي. تمام شد کتابت تفسیر کلام الله ... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین یا رب. غریق رحمت یزدان کسی باد ** که کاتب را به الحمدي کند یاد
خط: نستعلیق، کان محمدشاه بن محمد بن محمد شاه طبسی، تا: ربیع الثاني 981ق؛ واقف: شاه عباس، 1017ق؛ جلد: تیماج، 551گ، 28 سطر، اندازه: 36×24سم [ف: 1-586]
آغاز: بسمله. یسئلونك می پرسند ترا ای محمد عن الأنفال از حکم غیمتها کفار که بر این امت حلال است؛ انجام: که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الزلل ... زآنکه من بنده گنه کارم.
ج1، از سوره مبارکه انفال تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق خوش، کا: جندن احمد تانیبری، تا: ربیع الثاني 985ق؛ مجدول مذهب؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: سمر قندی، جلد: میشن خردلی، 169گ، 21 سطر، اندازه: 20×33/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -275]
آغاز برابر؛ انجام: و حکیم سنائی اشاره به این معنی نموده بیت: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس. حسبنا الله کفی، سمع الله لمن دعا ... و الصلوة و السلام علی سید اهل الهدي. تمام شد کتابت تفسیر کلام الله ... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین یا رب. غریق رحمت یزدان کسی باد ** که کاتب را به الحمدي کند یاد
خط: نسخ، کا: برهان الدين بن اسدالله، تا: رجب 988ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ واقف: شاه عباس، 1017ق؛ جلد: تیماج، 476گ، 25 سطر، اندازه: 36×24سم [ف: 1-587]
آغاز: برابر؛ انجام: که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الرياتم هذا النصف من تفسیر کلام الله. از سوره فاتحة الكتاب تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: فرج الله بن بوداق فراهانی قمی، تا: 988ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 102ص، 17سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 10- 1539]
از سوره پیش از طه تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 991ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 388گ، 24 سطر (19×10/5)، اندازه: 17×27سم [ف: 6855]
نیمه اول کتاب است و نام «عرایس التفسير» بدو داده شده؛ خط: نسخ، کان خان بن پیاره بن احمد انصاری ساکن کو پامو، تا: 17 صفر 993ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد جعفر بن محمد باقر الموسوي» (بیضوی)، «الله محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 492گ، 25 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 4-105]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جا: احمد آباد؛ مجدول، با سرلوح، مصحح؛ مهر: «میر علاء الدين بن خلیفه میر جلال الدين» (بیضی)؛تملک: محمد بن رحمة الله بلخی مزاری؛ 614گ، 29 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 4-358]
نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، اول دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج، 264 گ، 27 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 18-6]
آغاز: فای ایات الله پس کدام آیه را از آیات قدرت یا دلائل نبوت چون نبوت و اخبار غیب تنکرون انکار می کنند
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 259گ، 19سطر، اندازه: 24/5×16 سم [ف: 27-111]
آغاز: و أرجو من الله نیل المواهب ** و ربی لما ینبغی العبد واهب؛ انجام: اندوهگین شود و شگفت می دانم از آنکه گرویده است ... سوره فاتحه تا سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: پارچه ای، 369گ، 18سطر (25×16)، اندازه: 38×26سم [ف: 29-93]
از تفسیر فاتحه تا کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مذهب؛ جلد: مقوایی، 208گ، 27 سطر، اندازه: 19×5/ 30سم [ف: 19-256]
از سوره طه تا نجم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 24×17/5 سم [ف: 3-85]
خط: تعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: کشمیری [نشریه: 2 -132]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با یادداشت حسین بن لطف الله جهرمی؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-303]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: رحلی [نشریه: 7-303]
آغاز بر ابر؛ انجام: حسین یعنی اندر ره دین رهبر - تو قرآن بس حسبنا الله کفی سمع الله لمن دعا لیس وراء الله منتهی فله الحمد في الآخرة و الصلوة علی حبیبه محمد المصطفى و علی آله مفاتیح اسرار العلى و اصحابه مصابیح انوار التقى و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج عنابی، 609گ، 26 سطر، اندازه: 17/5× 23/5سم [ف: -674]
از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 397گ، 19سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 2-515]
آغاز: کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب حضرت الهي؛ انجام: و می نماید خدای شما را نشان های قدرت خود. از تفسیر سوره مریم تا اواخر تفسیر سوره مؤمن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 220گ، 19 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 11-694]
از آغاز تا سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 489 گ، 21سطر (18×11/5)، اندازه: 26617/5 سم [ف: 10-1567]
آغاز برابر؛ انجام: که ریا شرک اصغر و تباه کننده عمل است نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الذلل [کذ]. از اول کتاب تا آخر تفسیر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 389گ، اندازه: 24×17سم [ف: 11-690]
آغاز: برابر؛ انجام: لیستفزونکترا بلغزانند بدشهینا. از اول کتاب تا اواسط تفسیر آیه 78 سوره بنی اسرائیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: مقوا، 282گ، 27 سطر، اندازه: 19/5 × 32/5سم [ف: 11-690]
آغاز برابر؛ انجام: حضرت رسول صلی الله علیه و آله این آیه بدان آموختی و الله خیر و ابقی و السلام علی من اتبع ... از اول کتاب تا آخر تفسیر سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا تا: حدود قرن 11؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: حنائی، جلد: تیماج، 370گ، 27 سطر، اندازه: 4/5×25سم [ف: 11-691]
آغاز: که و لاتسرفوا از حد در مگذرید در صدقه دادن یعنی هر چه هست به یکبار تصدق مکنید؛ انجام: و یعبدون ... (ترجمه افتاده) من دون الله بدون خدای ما لا یملکلهم آن چیزی را که مالک نیست یعنی ندارد برای ایشان. ج 1، از آیه 141 سوره انعام تا آیه 73 سوره نحل؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 162گ، 21 سطر، اندازه: 21/5 × 32/5سم [ف: 22-438]
آغاز: ابصر به چه بیناست خدای بهر موجودی و أسمع و چه شنو است به هر مسموعی؛ انجام: هل في ذلك آیا هست درین سوگند. ج2، از سوره کهف تا اندکی از فجر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 312گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 22-439]
آغاز برابر؛ انجام: مراد جد است و پدر جد یعنی ابراهیم و اسحق بر ابراهیم علیه السلام بخلعت و رسالت از نار. از آغاز تفسیر تا نیمه آیه 6 از سوره یوسف است و از وسط آن
چند برگ سقط شده است که به جای آن اوراق نانوشته صحافی و الصاق کرده اند؛ خط: نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ واقف: صبیه میر عزالدین محمد و زوجه میر عزالدین قاضی؛ 174 گ، 27 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 1- 589]
آغاز: به طریق الكلام سمت ذکر خواهد یافت و بعضی از سخنان ارباب؛ انجام: سوره نوح مکیه تسع وعشرون آیه. بسم الله الرحمن الرحيم. از آغاز قرآن تا آغاز سوره نوح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 731گ، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 1-588]
آغاز: بسمله، چون حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم دعوت آشکارا کرد و قرآن بر خلق خواند و به روز قیامت خلق را بیم فرمود کفار در نبوت آن حضرت و نزول قرآن و وقوع بعث اختلاف کردند و از یکدیگر می پرسیدند یا از پیغمبر و مؤمنان پرسش می نمودند چنانچه حق سبحانه و تعالی فرمود: عم یتسائلون از چه چیز می پرسند کافران عن النبأ العظيم از خبر بزرگ یعنی قرآن الذي هم آن چیزی که ایشان فیه در آن مختلفون اختلاف کنندگانند یعنی او را به سحر یا شعر یا کهانت نسبت می دهند و مختلف و اساطیر می گویند و به قولی نبأ عظیم نبوت آن حضرت است که می گویند آیا او پیغمبر هست یانی (کذا) ساحر است؛ انجام: من الجنة و الناس آن کس که وسوسه می کند در سینه های مردمان از جنیان و آدمیان یعنی شیاطین الجن والانس در این سوره بنج لفظ ناس آمده و معنی آن مکرر نیست اول مراد اطفال است ... و در جواهر التفسير مشروح است ... و این دو حرف اول و آخر قرآن زجه با آمد و سین یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس.
از ابتدای سوره نبأ تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ ضمیمه نسخه ش 25050؛ جلد: فاقد جلد، 23گ، 18 سطر، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [ف: 22-160]
آغاز برابر؛ انجام: و من شر حاسد اذا حسد و از بدی حاسد جون پیدا کند [کذا] حسد خویش را. حسد آتشی که چون برفروخت ** حسود لعین را هماندم بسوخت
ج 1-2؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ قرآن کریم با ترجمه تحت اللفظي در متن و «مواهب علیه» در حواشی آن مکتوب است ولی از آیه 27 سوره حدید تا سومین آیه از سوره قدر افتاده؛ دارای دو سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 22-435]
آغاز: برابر؛ انجام: و نعتصم به من وقوع الزلل و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و أصحابه اجمعین.
ج 1، از مقدمه تا پایان کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ دستخط اعتضاد الدوله در جمادی الأول 1248؛ مهر: برکات علی خان بهادر در 1222 (مربع)، معتصم جنگ در 1311 (مربع)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: مقوا، 439گ، 23 سطر، اندازه: 18×30/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -277] و [ف: 22-436]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 297
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -242]
آغاز: و نه آن قسم اول که آن متحیز است اگر قابل قسمت باشد پس آن جسم است و الا پس جوهر فرد است و جسم یا علویست یا سفلی؛ انجام: آنکه گفتند اینها بخدا که تو هنوز در همان حیرت قدیمی در افراط محبت یوسف از بسیاری ذکر او و توقع ملاقات او بعد از چهل سال در پیرهنهای یوسف چند چیز عجیب به وقوع رسید پیراهنی که خون آلود
ج 1، شامل اوایل مقدمه تا اواخر سوره یوسف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377، جلد: مقوا، 450 گ، 21 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 22-436]
ج 1، از مقدمه تا ابتدای سوره مریم و ادامه آن در نسخه 37097 است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 394گ، 25 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [اهدائی رهبر: (علوم قرآن) -277]
آغاز: بسمله. کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهي ...
ج2، از ابتدای سوره مریم تا پایان قرآن و ادامه نسخه 37297 می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 394گ، 25 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -277]
ج2، از ابتدای سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، ؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 406گ، 21سطر، اندازه: 27×22سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -278]
آغاز : سورة مریم و هی ثمان و تسعون آية، کهیعص، در مواهب صوفیان بادیه از مواهب حضرت الهي که بر آن شیخ رکن الدين سمنانی فرود آمده مذکور است که انجام سورة الناس مكية و هی ست آیات ... قل اعوذ بگو پناه می گیرم ... و چون از ذکر حق غافل باشد بوسوسه در آید الذي یوسوس ... این نسخه از سوره مریم آغاز و تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ واقف: قربانعلی، 1391، جلد: مشمعی، 416گ، 25-34سطر (21×11/5)، اندازه: 18/5 × 29/5 سم [ف: 34-613]
آغاز: غیب السموات و الارض علم آنچه غایبست از آسمانها و زمین؛ انجام: و آفریدگار تو داناتر است بمن في السموت و الأرض.
ج 1، از آیه آخر سوره هود تا آیه 55 سوره اسراء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن، 60گ، 24 سطر، اندازه: 18/5 × 29/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -279]
آغاز: هذه الشجرة این درخت را یعنی شجره انگور یا انجیر و اشهر گندم است؛ انجام: بسملة القارعة روز کوبنده ما القارعة جیست کوبنده و ما ادریك وجه جیز ترا دانا کرانید. در این نسخه به جای حرف «چه»، «جه» نگاشته شده است چنانکه در کلمات جست وجه «جیز» ملاحظه می شود.)
ج 1-2. از آیه 35 سوره بقره تا سومین آیه از سوره قارعه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 532گ، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 22-449]
آغاز: الر حروف مقطعه به قول ابن زید اسامی سورند و امیر مرتضی علم الهدي گفته که حضرت حق سبحانه و تعالی نام نهد سوره را به هر چه خواهد؛ انجام: راه دهیم او را به سوی خود و در بحر آورده که هر که ... الا و من طلبنی وجدنی هر که ما را جوید ما را.
ج 1-2، ابتدای سوره یونس تا پایان عنکبوت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ تملک: سید حسین بن جعفر حسینی؛ جلد: تیماج مذهب، 262گ، 24 سطر، اندازه: 23/3×15/5 سم [ف: 22-447]
آغاز: اوست و الذين آمنوا و آنان که ایمان آوردند به دین پیغمبر؛ انجام: القصه به تنگ آمده رجوع به فرعون کردند.
ج 1، از آیه 68 سوره آل عمران تا آیه 135 سوره اعراف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 157گ، 17 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 22-450]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب، مجدول، محشی به قلم نستعلیق محمد شفیع بن محمد قزوینی در سال 1067؛ تملک: فرهاد میرزای قاجار فرزند عباس میرزا در 26 رجب 1300، محمد تقی مدرس رضوی؛ جلد: تیماج، 658 گ، 25 سطر، اندازه: 33/4×19/3 سم [ف: 22-434]
آغاز: عذابی دردناک که آن را انقطاع نباشد بما کانوا بسبب آنچه بودند که با مؤمنان؛ انجام: این آیه بدو آموختی و الله خیر و ابقی و الحمدلله رب العالمين آمین آمین از اوائل سوره بقره تا آخر سوره بنی اسرائیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 268 گ، 27 سطر (20×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 68-1]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1953ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
آغاز: و صاحب قربان پس قصه او بخوان و یاد کن - اذ نادی ربه؛ انجام: (پایان سورة الناس)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: سعیدی یزدی تهرانی؛ جلد: تیماج، 323گی، 25سطر (16×9/5)، اندازه: 26×18سم [ف: 1-378]
آغاز: بسمله، کهیعص در مواهب صوفیان بادیهاز مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدولهسمناني؛ انجام: اگر در عالم از شر حسد بدتر بودی ختم این سوره بر آن کردی از سوره مریم تا آخر قرآن، تذکر: آغاز نسخه با «مواهب علیه» سازگار است و به همین دلیل نام کتاب تغیر یافت؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: وزیری، جلد: تیماج، 549گ، 22سطر (14×8/5)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 2-644]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 209
همان نسخه بالا [نشریه: 4-415]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2500ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-260]
آغاز برابر؛ انجام: اعرض ونابجانبه، روی بگرداند از یاد ما مراد کافر است که چون خدای نعمت دهد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «المتوكلعلي الله عبده محمد کاظم»؛ اهدایی: محمد جواد ریحانی؛ 368گ، 25سطر (17×11)، اندازه: 26×19/5 سم [ف: 2-503]
آغاز: او نسقط علیهم کسفا او ناتی بالله والملائكة قبیلا بر سر ما باره؛ انجام: آورده اند که کودکی از یهود بخدمت رسول (صلی الله علیه و آله) مشغول بود.
جلد دوم کتاب، از سورة السبا ش 34 آیه نهم تا سورة الفلق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: محمد جواد ریحانی؛ جلد: مقوایی، 317، 25سطر (17×11)، اندازه: 26×19/5 سم [ف: 2-503]
آغاز: آغاز و درین محمود و ستوده زیست کند. سورة الشوري و هی مکیه اربع و خمسون آیه. بسمله حم عسق ... الحكيم گویند حروف مقطعه اشارت بکوائن حوادث و فتن و وقایع است نیمه دوم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-415]
آغاز: ابن عباس فرمود که اصحاب کهف در هر شش ماه ...
ج 2، از آیه 18 سوره کهف تا اواخر قرآن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 268گ، 25 سطر (18×25/5)، اندازه: 23×34/5سم [ف: 3-958]
جلد اول، از آغاز تا آیه 18 سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، ؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 209گ، 25 سطر (21×17/5)، اندازه: 24×36/5 سم [ف: 3-960]
از اول سوره یاسین تا سوره محمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ هندی، 217گ، 19 سطر (18×10/5)، اندازه: 24/5×17 سم [ف: 3-841]
این نسخه از سوره نمل تا کمی از سوره زمر را دارد و پس از آن از سوره اعلی تا سوره نصر را دارد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول به طلا و مشکی و آبی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 104 گ، 25 سطر (10/5 × 17/5)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 3-841]
آغاز برابر؛ انجام: به ربا و تصنع عمل نکند که ربا شرک اصغر است و تباه کننده عمل. نعوذ بالله من الربا و نعتصم به من رقوع الزلل و الحمدلله رب العالمين از آغاز تا سوره کهف؛ خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ پایان نسخه اشعار سید محمد الوس مفتی بغداد هنگام فتح عتبات به دست نجیب پاشا نوشته شده در 1322ق؛ جلد: تیماج، 327گ، 27 سطر (20×12)، اندازه: 28×17سم [ف: 20-461]
آغاز: چون وضع حمل نزدیک رسید مریم درخت خرمای خشک شده دید شاخه های آن بریده و تنه مانده فاجاءها المخاض پس آورد او را درد زادن الى جذع النخلة؛ انجام سورة الكافرون ... تو یک سال خدایان ما را پرستش کن تا ما نیز یک سال خدای تو به جای آریم. پیغام بدان حضرت رسید و مقارن حال جبرئیل علیه السلام نازل شده
از سوره مریم تا سوره کافرون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط وانجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 541گ، 21سطر (18×9)، اندازه: 13/5× 25سم [ف: 20-464]
از سوره فاتحه تا جزو دهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 146 گ، 23سطر (14×15)، اندازه: 33×22سم [ف: 17-448]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 579گ، 27 سطر (17×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 15-4185]
جلد نخستین از فاتحه تا کهف؛ خط: نسخ، کا: قدوانی، عبدالواحد بن عبدالصمد، تا: قرن 11، برای میرزا محسن؛ مجدول با دو سرلوح آراسته؛ تملک: نعمان قاضی در بغداد، سیف الدين خان سرتیپ محمد مهدی بن سردار کل عزیز خان پیشخدمت ناصرالدین شاه و حاکم ساوجبلاغ در 1301 که هر دو جلد را به سید محمد امین امین الاسلام بخشیده است؛ کاغذ: سپاهانی، 369گ، 27 سطر (21×10)، اندازه: 29×17سم [ف: 8-34]
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 761گ، 21سطر (17×11)، اندازه: 19×26سم [ف: 10-1517]
از نیمه مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 477گ، 19 سطر (17×11)، اندازه: 25×18سم [ف: 5-684]
از آغاز جزء 16 (طه) تا نیمه سوره «ارایت الذي ... بالدین»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج،
247گ، 21 سطر (18×12/5)، اندازه: 26×19سم [ف: 685-5]
آغاز: اموال ایشان نیز به دست بنی اسرائیل در آمد ... عسی ربکم شاید پروردگار شما بعد از عقوبت ثانیه یعنی اگر توبه کنید تحقیق است ان یرحمکم آنکه رحمت کند بر شما و باز شما؛ انجام: وسلام علی المرسلين وسلام بر فرستاده شدگان والحمد وهمه ستایشها الله ...... به پیمانه بزرگتر باید که آخر کلام و از مجلس او این آیه باشد. سورة ص بسم الله الرحمن الرحيم مریم تا صافات؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 326گ، 18 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4713-8]
آغاز: مهاجران یعنی آنانکه از مکه هجرة کرده بمدینه آمدند مراد اهل بدرند یا آنها که قبل از هجرت اسلام آورده اند ... والانصار و از انصار یعنی آنها از ساکنان مدینه ... والذین اتبعوهم؛ انجام: قل ادعوا الله بگو بخوانید خدای را او ادعوا الرحمن یا بخوانید رحمن را که هردو لفظ ... اية ما تدعوا هر کدام را بخوانید نیکوست ... فله الأسماء الحسني پس مرا و راست نامهای نیکو ... قرائت کردی اهل شرک بلغو ولهو ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح، جلد: تیماج، 292 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: تباه کننده عمل نعوذ یابند من الريا و نعتصم به من وقوع الذلل و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد المصطفى صلوات الله وسلامه علیه اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهر قرن 11؛ مذهب مجدول، دارای سرلوح زیبا؛ جلد: تیماج، 842ص، 23 سطر، اندازه: 15/4 × 27/5سم [ف: 45-253]
نیمه نخستین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-66]
آغاز: قوله تعالی: تعز من تشاء و تذل من تشاء. در تفسیر بیضاوی آورده که سلطان محمود غزنوی در وقت عزیمت بسو منات ...
خط شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (142ر -144پ)، 23سطر (14×9)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 14-310]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مذهب؛ اندازه: 25×15 سم [نسخه پژوهی: 2-233]
آغاز: کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر آن حضرت شیخ رکن الدين علاء الدولة و الدين سمنانی از سوره مریم تا آخر سوره فجر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 24×16سم [نسخه پژوهی: 2-233]
آغاز: ... من تحتها الأنهار. از زیر مساکن آن جویها. خالدین، جاویدان باشند؛ انجام: چه این هر دو حرف بس باشد و عرب گوید ... بخشی از آن است، از آیه 10 سوره طلاق تا پایان قرآن؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 92گ، 22سطر (17×9)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1-251]
آغاز برابر
انجام: که ریا، شرک اصغر است و تباه کننده عمل خود نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الذل. از آغاز تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی، 27 سطر (20×11)، اندازه: 17×28/5سم [ف: 4-1890]
از مریم تا فاطر؛ خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 304گ، 15سطر، اندازه: 24/6×18سم [ف: 4-799]
از آغاز تاسوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با جدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: ساغری سیاه، 269 گ، 25 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 4-800]
نیمه نخستین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 253گ، 26 سطر، قطع: رحلی بزرگ [آستانه قم: 178]
آغاز: اسباب سعادات المنزلين شرف صدور یافته بود عنان توجه؛ انجام: وجعلنا لمهلکهم موعدا و گردانیدیم هلاک ایشان را وقتی معلوم از سورة فاتحه تا اواخر الكهف؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول شنگرف؛ جلد: تیماج، 311 گ، 20 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 2-373]
آغاز: سورة فاتحة الكتاب، بسم الله الرحمن الرحيم، بنام خدای سزای پرستش؛ انجام: کانت: هست، اعینهم: چشمهای دل ایشان، في غطاء: در پوشش عن ذکری ... سوره مبارکه الحمد تا آیه 101 سوره الكهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10 یا اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 225گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 2-373]
از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 276 گ، 23سطر (14×25)، اندازه: 23×19/5 سم [ف: -426]
آغاز : که این ندای اصحاب قلوب است؛ انجام: خواسته دنیا که عرضی سریع الزوال است. الله و خدای یرید. از سوره بقره آیه 184 تا انفال آیه 67؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 11؛ 159گ، 23 سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 2-248]
آغاز: آغاز تا آیه 165 از بقره افتاده و آن نیز بدانند که خدای شدید العذاب؛ انجام: مترجم ایشان گفت ای ذوالقرنین.
جلد 1؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (تا آیت 165) از بقره افتاده و انجام؛ 244گ، 26سطر (22×13/5)، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 2-249]
از سوره کهف تا شوری؛ خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ 373گ، 17سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: -84]
از سوره شوری تا ناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 230 گ، 17 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: -84]
از سوره عم یتسائلون تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: خواند ملک پوتهاری، خان محمد، تا: قرن 10 و 11؛ واقف: سلطان حسین واعظ استراباد، 1061؛ کاغذ: سپاهانی، 116گ (1پ- 116پ)، 13 سطر (13×6)، اندازه: 20×13سم [ف: 15-4216]
تا سورة النحل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، هزار واندی؛ 323گ، 25 سطر (16×10)، اندازه: 30×18سم [ف: 318-17]
بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: نفیس، قطع: وزیری [ف: -253]
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: ظاهرة قرن 11؛ جلد: تیماج، 696گ، 31سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 3-39]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا یشر ک: واینکه عملی کندصالح دارد شریک ندارد ... که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الريا وبه من وقوع الذلل تم از ابتدا تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: به خط چند کاتب که نامشان ذکر نشده، تا: 1002ق؛ جلد: مقوا، 391گ، 32-23 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 8-4710]
جلد دوم از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: قدوانی، عبدالواحد بن عبد الصمد، تا: رجب 1002ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 420گ، ابعاد متن: 21×9/5، اندازه: 29×16سم [ف: 8-34]
آغاز: فیها درو چون بنی اسرائیل این نشانها بشنیدند قالو الاان گفتند اکنون که این صفتها بیان کردی - جئت بالحق؛ انجام پادشاهی آسمان و زمین پس هر چه خواهد کند و مالکم و نیست مر شما را من دون اللهجز خدای من ولی دوستی خط: نسخ ریز، کا: شاه محمد بن سید حبیب الله، تا: 1003ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با سر لوح؛ کاغذ: دولت آبادی، 606، 33سطر (17×8/5)، اندازه: 25×15سم [ف: 1-184]
آغاز: خود را تعلیم کرد و بایشان آموخت چگونه حمد و ثنا گویند او را و بزرگوارترین نعمتی که بریشان کرده است و آن قرآنست گفت شکر و سپاس مر خدایرا که فرو فرستاد بر بنده خویش محمد کتاب قرآنرا که سبب نجات بند گانست؛ انجام: نسخه: و کیست که او مستحق عذاب نیست گناه کاران را عذاب دهد بر حسب استحقاق از تفسیر سوره کهف تا آخر تفسیر سوره ملائکه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: آخر رمضان 1011ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 285 گ، 18 سطر (11×15/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 1-178]
آغاز: ص گفته اند حروف منقطعه جهت دفع مغالطه و معاندت کفار است که چون حضرت رسالت صلی الله علیه و آله در نماز جهریه به قرائت مشغول می شدند ایشان از روی عناد تصفق کردندی؛ انجام و افتتاح کلام الله به حرف باء و اختتامش به سین مشعر بر این نکته است که حسبکمن الكونين ما اعطیناك بین الحرفين الباء و السين. از سوره «ص» تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ربیع الثاني 1012ق؛ جلد: تیماج، 24 سطر، اندازه: 25/5×15 سم [ف: 35-9]
نیمه دوم تا الناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 14 ذیقعده 1013ق؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ مهر: «الله محمد علی 1294»، «یافت از حضرت محمد شاه - لقب خان علی اسدالله»، هو العلى العظيم 1137»، «شد غلام خانه زاد پادشاه عالم گیر قابل خان»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوای مذهب، 260گی، 27سطر (25×16)، اندازه: 23×35سم [ف: 17-10]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1017ق؛ مجدول، مذهب؛ تملک: فرهاد میرزا 16 شعبان 1304؛ مهر: «مصطفی الانصاري» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 549گ، 31سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 35-234]
خط: نسخ، کان جمال الدين عطایی، تا: پنج شنبه 24 رمضان 1025ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 436گ، 24 سطر (10×16/5)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 5-684]
آغاز: ایشان برین حال یا باخبار الهي بوده یا آن از لوح خوانده بودند اول بقره تا آخر فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 8 رمضان 1026ق؛ افتادگی: آغاز؛ 396گ، 23 و 24 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 8-4712]
آغاز: بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی؛ انجام: في الحال دوم ز شهر ربیع الآخر بنوشت [کذ]. از تفسیر سوره مریم تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق روشن، کان عبدالعزیز ابوسعید، تا: رمضان 1028ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب و منقش شرفه دار؛ واقف: سید ابوالحسن حافظیان، آبان 1341؛ جلد: تیماج، 286گ، 29 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 11-693]
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد کندلانی، تا: 21 جمادی الثاني 1030ق؛ اندازه: 25×13سم [ف: 3-85]
آغاز: بسمله کهیعص، در موتثب صوفیانه بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاءالدوله سمنانی فرود آمده مذکور است که حضرت رسالت؛ انجام بر ابر از ابتدای سوره مریم تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم قزوینی، تا: اواسط ذیحجه 1034ق؛ واقف: میرزا ابراهیم، جلد: تیماج، 305گ، 19سطر [ف: 1-180]
آغاز: برابر؛ انجام: باید که بنده که عمل صالح دارد شرک نیاورد وانباز نسازد بعبادة ربه در پرستش پروردگار خود احدا یکی را به ریا و تضییع عمل نکند که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل نیمه اول قرآن مجید؛ خط: نستعلیق، کا: کامل احمد بن پیراحمد، تا: ذیقعده 1034ق؛ جلد: تیماج، 220گ، 29 سطر، اندازه: 35×22سم [ف مخ: 5-2183]
آغاز: کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی قدس سره فرود آمده مذکور است که حضرت رسالت را صلی الله علیه و آله و سلم سه صورت است؛ انجام: در افتتاح کلام الهي به حرف باء و اختتامش به حرف سین سر عزیز است چه این هردو حرف بس باشد عرب گوید ... که حسبکمن الكونين ما اعطیناك ... اول و آخر قرآن زچه باء آمد وسین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس نیمه دوم قرآن مجید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1036ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 235 گ، 29 سطر، اندازه: 23×35سم [ف مخ: 5-2184]
از میانه سوره مریم تا انجام قرآن؛ خط: نسخ، کا: میرزا بن آقا میر بروجردی، تا: 1 رمضان 1040ق؛ تملک: سید مصطفی خوانساری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 306گ، 25 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: 178]
از سوره صافات تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1041ق؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح؛ تملک: حسن بن حسین بن عبدالصمد خادم عاملی به تاریخ شعبان 1070؛ جلد: گالینگور، 224 گ، 21 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 11-296]
آغاز برابر؛ انجام: قار یا قهر مکن چندین عتاب ** گر خطای رفته باشد در کتاب / این خطای رفته را تصحیح کن ** ختم کن و الله اعلم بالصواب
ج 1، از مقدمه تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1042ق؛ مجدول؛ سر ترنج رقم «دارد امید شفاعت محمد رضا» درون دفه اول رقم «یا عبدالکریم مشرقی» و دفه دوم «یا عبدالرحیم مغربی»؛ واقف: استاد زین الدين جعفر زاهدی، 1377؛ 237گ، 29 سطر، اندازه: 20/5 × 30/5 سم [ف: 22-443]
آغاز: بسمله، کهیعص در مواهب صوفیان از مواهب الهي که حضرت شیخ رکن الدين علماء الدوله سمنانی قدس الله سره فرود آمده مذکور است؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه آمد بسین ** یعنی اندر ره دین را هبرت بسین است
ج2، از ابتدای سوره مریم تا انتهای قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 صفر 1042ق؛ درون دفه اول رقم «یا عبدالجلیل جنوبی» و دفه دوم «یا عبدالرشید شمالی»؛ جلد: مقوای، 225 گ، 29 سطر، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 22-443]
آغاز: برابر؛ انجام: و حکیم سنائی اشاره به این معنی نموده بیت: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بسحسبنا الله کفی، سمع الله لمن دعا ... و الصلوة و السلام علی سید اهل الهدي. تمام شد کتابت تفسیر کلام الله ... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین یا رب. غریق رحمت یزدان کسی باد ** که کاتب را به الحمدي کند یاد
خط: نستعلیق خوب، کا: قاسمعلی بن محمود موسوی، تا: رجب 1049 ق، به دستور حاجی محمد صالحا؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب بر روی کتیبه بازوبندی؛ واقف: سلطان مصطفی میرزا بن سلطان علی میرزا بن شاه طهماسب صفوی، شوال 1059؛ کاغذ: استانبولی، 825گ، 22 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 1 -587]
جلد اول، تا پایان سوره یوسف؛ خط: نستعلیق، کا: ابوتراب
طبسی گیلکی، تا: شنبه 18 شعبان 1051ق؛ 332 گ، 22 سطر، اندازه: 22/5 × 33/5سم [ف: 2-69]
نیمه اول کتاب و تا سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد دوست به تاریخ 1051؛ جلد: تیماج، 368گ، 24 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 8-163]
آغاز: بسمله، کهیعص در مواهب صوفیان از مواهب الهي که حضرت شیخ رکن الدين علماء الدوله سمنانی قدس الله سره فرود آمده مذکور است؛ انجام: از عزیزان که بدین نسخه نظر میفکنند × دارم امید که ما را به دعا یاد تو بس.
ج 1-2، ابتدای تفسیر سوره فاتحه تا انتهای قرآن؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن روح الله بن کاهی، تا: 1055ق؛ واقف: محمد حسن فضایلی، اردیبهشت 1374؛ جلد: تیماج زرشکی، 533گ، 25سطر، اندازه: 24/5 × 38/5 سم [ف: 22-444]
آغاز: تا در همه احوال جز تو نه بینیم؛ انجام: راه دان و راه بین و راه بر 78 در حقیقت نیست جز خیر البشر تمت التفسير بعون الله الملك اکبر. بتاریخ هجدهم ماه رجب المرجب 1061. هر که خواند دعا طمع دارم ** زانکه من بنده گنه کارم عفی عنهم. از آغاز تفسیر تا پایان سوره طه ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1061ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 431گ، 26 سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 1-590]
از (جزء 13) سوره مریم تا آخر سوره یس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1062ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالقیوم یزدی با مهر «هو لا اله الا الله الحي القيوم» و «ماشاالله لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»؛ جلد: تیماج، 19 سطر (17×13)، اندازه: 26×20سم [ف: 2-592]
نیمه نخستین تا بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، کا: مومن بن نور الله شریف کرمانی، تا: چهارشنبه 17 شوال 1066ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن قهوه ای، 282گ، 25 سطر، اندازه: 21/4 ×35سم [ف: 4-800]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: شرف الدين، تا: پنج شنبه 17 ذیقعده 1069ق، برای حاج شفیعا در عمل نواب نامدار نواب مکرم خان صاحب صوبه جونپور؛ مقابله شده؛ با یادداشتی از عبد الوهاب بن ابی الحسن 1203؛ 350 گ، 27 سطر، اندازه: 32×18سم [صد و شصت نسخه: -52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد بن، تا: 6 ربیع الاول 1070ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ایمذهب، 444گ، 25سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 8-4710]
نیمه نخستین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 27 صفر 1076ق [نشریه: 132-2]
از آغاز جلد اول تا پایان سوره کهف و برگی از آغاز خطبه افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سلمان بن عبدالباقی گلپایگانی، تا: غره صفر 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ 291گ، 27 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 2-533]
از اول سوره کهف تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: شمس الدين علی بن حسین علی، تا: شنبه 6 ذیقعده 1077ق؛ جلد: گالینگور، 383گ، 34 سطر (15/5 ×27/5)، اندازه: 22/5×35/5سم [ف: 3-940]
ج 1؛ بی کا، تا: 1077ق؛ خریداری از مصطفی یسمعی؛ اندازه: 23/3 × 37/5 سم [رایانه]
ج2، از ابتدای سوره کهف تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت الله بن محمد بن بایر، تا: 17 ربیع الثاني 1082ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 337گ، 25 سطر، اندازه: 16/5 × 27/5 سم [ اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -276]
آغاز: ... آنکه زن نود و هشت ساله نازاینده از خدا طلب فرزند کند؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین - یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس از اوایل سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد شاکر بن محمد باقر جوشقانی، تا: 15 شوال 1082ق؛ افتادگی: آغاز؛ 408گ، 26 سطر، اندازه: 25×37سم [مؤيد: 3-105]
سوره یس تا نیمی از سوره تکاثر، خط: نسخ، کا: افینی غلامحسین بن شمس الدين علی، تا: با تاریخ 1084ق؛ یادداشت 24 جمادی 1176 و 4 محرم 1084؛ کاغذ: سپاهانی، 165گ (311-147)، 19 سطر (13×8)، اندازه: 20×12سم [ف: 11-2142]
نیمه نخستین تا بنی اسرائیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 جمادی الأول 1085ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 448گ، 21 سطر، اندازه: 16/4 × 26/7سم [ف: 4-799]
انجام: برابر
از سوره یس تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1086ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 513ص، 17 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 1-182]
خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی کا، تا: 1086ق؛ مجدول، بخش دیگر نسخه در 24 رمضان 1057 باز خوانده و تصحیح شده؛ جلد: چرمی، 559گ، 27 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 16/5×25/5سم [رشت و همدان: ف: -1181]
آغاز برابر؛ انجام: تفسیر مواهب علیه بر نام خجسته فرجام امیر کبیر مظهر آثار خیر واحسان مطمح جز صفحه آخر تمام کتاب را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ مجدول؛ واقف: حاج محمد مهدی بن محمد کاظم، 1086ق؛ جلد: تیماج، 306 گ، 28سطر [ف: 1- 179]
آغاز: نماینده للمتقین مر پرهیزکاران را که ایشان بدو منتفع شده اند الذين آنان که از صدق يؤمنون؛ انجام: بعبادة ربه در پرستش پروردگار خود احدا یکی را یعنی بر یاد تضییع عمل نکند که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل، تمت جزو الأول من تفسیر مواهب العلية جزء اول تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، کان مظفر علی بن غضنفر علی نیاسری کاشانی، تا: 26 شعبان 1091ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 355 گ، 25 سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 8-4712]
آغاز نمی شنید و ندای او این بود که از روی نیاز قال رب گفت ای پروردگارانی وهن العظم؛ انجام: برابر
ج2، از اوایل سوره مریم تا پایان معوذتین؛ خط: نسخ، کا: مظفر علی بن غضنفر علی کاشانی، تا: سلخ ذیقعده 1091ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: موسوی گرماروی، 1365 ش؛ جلد: تیماج مذهب، 388 گ، 25 سطر، اندازه: 19/8 ×35سم [ف: 22-448]
آغاز: روی به کوهی که قریب شهر بود آوردند در راه شبانی بدیشان؛ انجام: برابر
ج2، از آیه 9 سوره کهف تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: دور علی بن نقد علی مرندی، تا: دهه اول ربیع الثاني 1093ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 306گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -279]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1409
همان نسخه بالا[مؤيد: 3-332]
آغاز: خواندنی پنهان که آن باخلاص اقربست و یا دعا بلند می کرد از قوم پنهان بود چه؛ انجام برابر
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سعید قمی تفرشی، تا: 2 شوال 1095ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، 377گ، 22سطر (25×11)، اندازه: 31×17سم [ف: 4-192]
نیمه نخستین؛ خط: نستعلیق، کا: زیدی علوی جامی لاهوری، عبدالرحمن بن عبد الخالق، تا: پنج شنبه 5 شعبان 1097ق؛ با سرلوح آراسته، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 314گ، 27 سطر (23×13)، اندازه: 31×21سم [ف: 16-240]
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: سلخ رجب 1097ق؛ مجدول، با لوح و کتیبه مذهب مرصع، مذهب؛ تملک: محمود افندی؛ مهر: «محمد المصطفي» (بیضی)؛ واقف: ثلث مرحوم آقامحمدرضا، 1331؛ 21 سطر، اندازه: 5/ 20×32/5سم [ف: -92]
از آغاز تا آیه إن اصحاب الكهف و الرقيم کانو من آیاتنا عجبا؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: مهرماه سلطان خانم در 1265ق، حاج میرزا حسن حسب الامر امان الله خان اردلان والی کردستان در دارالسلطنه تبریز؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 366گ، 24 سطر (13× 22/5)، اندازه: 19×29/5سم [ف: 1-80]
از جزو نهم تا پایان نیمه اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 145گ، 21 سطر (17×13)، اندازه: 17×23/5سم [ف: 1-300]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2140
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-71]
انبیاء تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، 92گ، 15سطر، اندازه: 20/4×13سم [ف: 4-800]
نسخه از دیباچه افتاده و تا سوره کهف است تا آیه «فلیعمل عملا صالحا» و افتاده دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 340گ، 21سطر (11/5 × 20/5)، اندازه: 32×21سم [ف: -211]
جلد 2، از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کان محمد نظر بن محمود شیخ تاشکندی، تا: قرن 12 مجدول؛ جلد: تیماج، 948ص، 21 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 17-209]
آغاز: و تمدله و بازگشتیم برای او من العذاب ... برگردانیم او را برین وجه که عذابی بر بالای عذاب بدو ... از دو برگ ما قبل سوره طه تا پایان تفسیر قرآن، خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 307 گ، 27 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 2-79]
انجام: یوسف در دلو نشست در معالم آورده که دیوارهای چاه بر فراق یوسف علیه السلام.
از آغاز قرآن تا سوره یوسف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: «میرزا محمد رضا بن میرزا جعفر حکیم اصفهانی با مهر «عبده الراجي محمد رضا» (مربع)، سید مصلح الدين مهدوی موسوی اصفهانی؛ جلد: مقوایی، 309گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 3-362]
نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 356گ، اندازه: 27×18سم [ف: -18]
آغاز: برابر
از اول تفسیر تا آخر سوره شریفه مریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 364، 25 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 8- 4710]
آغاز برابر؛ انجام: ولا یشرك وباید بنده که عمل صالح دارد شریک نیاورد و انباز نسازد بعبادته بر پرستش پروردگار خود احد یکی را یعنی به ریا تصنع عمل نکند که ریا شریک اصغر است و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الريا وتعتصم به من وقوع ذلك و صلی الله علی سیدنا محمد و آله واصحابه اجمعین از اول حمد تا آخر کهف (نیمه اول قرآن کریم)؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 378گ، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 8-4710]
از آغاز تا چند سطر از سوره انفال؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12: 193گ، 25 سطر (17×9/5)، اندازه: 17×23/5سم [ف: 5 -685]
آغاز: سبحانه بر غضب است و آن حضرت منقول است که هر که این آیه را بخواند حق تعالی به عدد هر حرفی از آن ... محو کند و چهار هزار در وجه بر دارد؛ انجام: حق تعالی فرمود که قل بگو ای محمد که فهما اثم کبیر دراین هر دو گناهی بزرگ است و منافع للناس و منفعتهاست مردمان را بخشی از سوره های حمد و بقره؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 16گ، 14 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4713]
جزو دوم است؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن سید خان بخاری کرهی، تا: قرن 11 و 12 [نشریه: 2-132]
آغاز: برابر؛ انجام: فاتوهن یعنی بدهید اجورهن مهرهای ایشان فريضة مقرر کرده و مفروض ساخته از سوره حمد تا هود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 265 گ، 20 سطر، اندازه: 26×20 سم [ف: 8-4710]
آغاز: که حواس دیگر ومساکن خود ساکن اند و تا چیزی بدشان نمی رسد باستدراک آن مشغول نمی توانند شد؛ انجام: و هر که نافرمانی کند ... او فرستاده او را در امر و نهی فان له نار جهنم پس بدرستی که مرو راست آتش از سوره نور تا آخر فتح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 307گ، 24 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 8-4712]
آغاز برابر؛ انجام: که دران مقیم باشند تجری میرود من تحتهم الانهار از زیر منازل ایشان از آغاز تا اواسط سوره کهف؛ خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 370گ، 25 سطر، اندازه: 33×24سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: ما یتصور أن یحیط العقل اصلا بکنه حقیقته و ذلك هو العظيم ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 431گ، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 2-730]
آغاز: بسمله طه ما انزلنا علیك القرآن لتشقی ...... در هیچ یک از حروف مبادی سور است این مقدار اختلاف نیست که در طه بعضی این را حروف مقطعه ... از اول سوره طه تا اواخر سوره زمر از جزو 24 را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 222گ، 25 سطر (21×14/5)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 3-1013]
از سوره مریم تا اوایل سوره سبأ، خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 149گ، 19 سطر (15/5× 25/5)، اندازه: 20×28/5سم [ف: 1-52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با سر لوح مذهب؛ جلد: تیماج، 571گ، 25 سطر (16×11)، اندازه: 24×17سم [ف: 3-367]
آغاز: که در این قصه ای الحزبين از اینها احصی شمار نگارنده تر است لما لبثو ما اندازه مد تیرا که ایشان درنگ کردن در غار؛ انجام: زود باش که بچشد او بر لهب آتشیرا که صاحب گزنده باشد که دوزخ است و امرنته حمالت الحطب و زن او بنت ... خواهر ابوسفیان مجلد دوم، از آیه 12 سوره کهف تا آیه 4 سوره مسد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نشان بلاغ جلد: تیماج مذهب، 417گ، 23 سطر (19×10/5)، اندازه: 30/2×17/8 سم [رایانه]
آغاز: مرخدای راست حکم و فرمان من قبل بیش از غلبه فارس به روم؛ انجام: تبت هلاك و نابود باد یدا ابی لهب هر دو دست ابی الهب که بر سنگ بر.
جلد 2، از آیه چهارم سوره روم تا نخستین آیه از سوره مسد (تبت)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377؛ جلد: تیماج، 319گ، 21 سطر، اندازه: 24/2×18 سم [ف: 22-449]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ قال الله یا عیسی بن مریم یاد کن چون گفت خدای تعالی عیسی بن مریم را اذکر نعمتی یاد کن نعمت مرا که افاضه کرده ام.
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا آغاز آیه 110 از سوره مائده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 167گ، 25 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -279] و [ف: 22-446]
آغاز برابر؛ انجام: بریح عاصف بادی سخت که در یارا در شور آورد و جاءهم الموج.
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا اواسط آیه 212 از سوره یونس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 213گ، 25 سطر، اندازه: 16/2 × 26/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -280] و [ف: 22-450]
آغاز: فاتر بنده جانی حسین واعظ کاشفی رسید که عجالة الوقت را ترجمه مبرا از تکلف سخن آرایی؛ انجام: و کانوا و هستند کافران که به جهت ناشنوایی سخن حق لا یستطیعون نمی توانند سمعا شنودن کلام.
ج 1، از اواسط مقدمه تا آیه 101 سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: تیماج، 432 گ، 19 و 20 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 22-445]
ج2، از سوره مریم تا پایان قرآن کریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 515گ، 19سطر، اندازه: 25×15/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -278]
از آیه «ثمره رزقا» در سورة البقره است تا آیه «ان الذين أوتوا العلم من قبله» در سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 280گ، 29سطر (12/4×22/5)، اندازه: 18/5 ×5/ 30سم [ف: 15-4065]
آغاز: و هرگاه که برق کثرت مال و حصول غنایم برایشان درخشان شدی؛ انجام: و کبره تکبیرا تعظیم کن او را تعظیم کردنی یعنی حق را بزرگتردان از وصف و اصفان و معرفت عارفان. جلد 1، از آیه نوزدهم بقره تا انتهای سوره اسراء (بنی اسرائیل)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، دستخط و مهر سید محمد رضوی مبنی بر مذهب مؤلف و مطالب کتاب؛ جلد: تیماج، 222گ، 27 سطر، اندازه: 30/8×19سم [ف: 22-440]
آغاز: کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب حضرت الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی قدس سره فرود آمده مذکور است که حضرت رسالت پناه صلی الله علیه و سلم را سه صورت است؛ انجام: برابر
جلد 2، از سوره کهف تا انتهای معوذتین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای سرلوح مزدوج مذهب منقش، مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 677 گ، 15 سطر، اندازه: 14× 22/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -278] و [ف: 22-441]
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 1131
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -242]
از کهف تا پایان جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 21سطر (18×11/5)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 10-1567]
تا سروة الدهر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-303]
از حمد تا سورة الكهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول [نشریه: 7-303]
انجام: برابر
از کهیعص تا پایان؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح؛ تملک: خالد شهر زوری؛ خریداری شیخ یوسف سنندجی در 1246، خریداری سید علی حسنی اسکداری در 1272؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 487گ، 21سطر (24×13)، اندازه: 29×20سم [ف: 17-318]
خط: نستعلیق، کا: خدابخش بن جمال بهبهانی، تا: جمادی الأول 1103ق، جا: شیراز، برای میرزا ابوطالب؛ با سرلوح پاره شده رنگین، مجدول؛ مهر: سید علی حسینی؛ کاغذ: هندی، 382گ، 27سطر (14×27)، اندازه: 24×38/5سم [ف: -426]
آغاز: برابر؛ انجام: که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الزلل و الله اعلم بالصواب.
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا پایان کهف؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن زین العابدين حسینی طبیب، تا: جمعه 25 شوال 1108ق؛ تملک: زین العابدين؛ 306گ، 23 سطر، اندازه: 19/7 × 31/5سم [ف: 22-446]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن احمد، تا: 1121ق؛ با سرلوحه مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: ساغری، 415گ، 27سطر (23×13/5)، اندازه: 21× 33/5 سم [ف: 4-348]
آغاز: بسمله کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی ... قوله تعالی انما انا بشر ... دوم ملکی چنانچه فرموده؛ انجام: بسمله قل اعوذ برب الناس بگو ای محمد پناه می گیرم به پروردگار آدمیان ملکالناس پادشاه مردمان ... حکیم سنایی قدس سره اشارت فرمود که: اول وآخر قرآن ... قرآن بس من کفی سمع الله لمن دعا از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: عظمت خان بن نولیخان، تا: 1122ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ 347 گ، 21 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 8-4711]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1126ق؛ دارای سرلوح مذهب منقش، مجدول؛ واقف: حمید رضا دقیقیان، شهریور 1376؛ جلد: میشن مذهب، 594 گ، 27-24 سطر، اندازه: 18/2 × 29/7 سم [ف: 22-442]
انجام: که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل. نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الزلل
جلد 1، از آغاز تا پایان سورت کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: گویا 1131ق؛ جلد: تیماج، 244 گ، 19سطر (13/5 %)، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 3-320]
خط: نستعلیق، کا: عبدالواحد بن احمد بن حاجی ابن شمس الدين ابوالقاسم بن محمد بن حاجی ابن محمود بن علی بن احمد بن عموی بزاك اوزی، تا: سه شنبه 21 ذیقعده 1187ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 21×26سم [ف: 3-85]
آغاز سوره مریم، مكية و هی تسع و تسعون آیه بسمله کهیعص، در مواهب صوفیا بادیه از مواهب الهي؛ انجام: آورده اند که نزول آیه در شأن ابوالاشدین است از اول سوره مبارکه مریم تا آیه پنجم از سوره مبارکه انفطار یَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْكَرِيمِ را در بر دارد و ناتمام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1143ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد قاسم بن نجف قلی، 1143؛ جلد: میشن، 530ص، 22 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [فهرست عراقی: 1-95]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 433گ، 33سطر، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 1-28]
آغاز: بسمله، کهیعص، ذکر رحمة ربکعبده زکریا اذ نادی ربه نداء خفیا. اورده اند که حضرت رساله پناه را (صلی الله علیه و آله) سه صورتست یکی بشری؛ انجام: انجام موجود: که فرود آمده بر انبیاء علیهم السلام سوره الناس ... الذي یوسوس في صدور الناس . از اول سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ مهر: «عبده الراجي فتحعلی» (بادامی)؛ واقف: سید ابراهیم صنیع پور، خرداد 1344؛ جلد: گالینگور، 23 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: -674]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا متخذین [کذا] اخدان ..... و نه قرار گیرید دوستان پنهانی ...
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا پنجمین آیه از سوره مائده؛ خط: نستعلیق، کا: میر حامد حسین موسوی کنتوری، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط وانجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 55گ، 23 سطر، اندازه: 38×24سم [اهدائی رهبر: علوم قرآن -281] و [ف: 22-442]
آغاز: از گردن نهادگانیم (حکم) خدای را این آیت در شأن حضرت رسالت صلعم که خلق را به خدای دعوت می کرد؛ انجام: و ازواج نبی صلی الله علیه و آله و صحبه و سلم و مرضعات حکم مادر دارند و آنهم لیقولون.
جلد 2، از آیه 34 فصلت تا دومین آیه از سوره مجادله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 127گ، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -281] و [ف: 22-438]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ 58گ، 31سطر (8/5×16/5)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 2-490]
آغاز: سورة الكهف مكية ما ... عشر آية بسمله الحمدلله هرثنا و ستایش مرخدای را الذي انزل آنکه فرو فرستاد علی عبده بربنده خود محمد صلی الله علیه وسلم؛ انجام: لکم فیها مرشما را در انعام منافع وسودهاست از شیر و پشم و موی و سواری و بار کردن از سوره کهف تا پایان سوره حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 55 گ، 27 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 8-4711]
آغاز: سوره یس. مكية وهی ثلاث وثمانون آیات. بسمله. پس درینابیع آورده که هر حرف از حروف مقطع سریست از اسرار
خزانه غیب که حضرت عزت عزاسمه؛ انجام: برابر
از اول سوره مبارکه یس تا آخر قرآن شریف؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 27 صفر 1226ق (بخش) نونویس، نسخه قدیمی است؛ جلد: تیماج مذهب، 454 گی، 15-21 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 8-4710]
آغاز: رحمهما الله که در این دیار صفت اشتهار و رتبه اعتبار دارد مثبت می گردد و بعضی از ... که حفص را با او مخالفتست ... تا آخر سوره بین اسرائیل؛ خط: نسخ، کا: احمد بن مولانا اویس، تا: ربیع الأول 1226ق، به امر خسرو و بیک بن عباس بیک؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «قوج» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 257 گ، 27 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 1-73]
آغاز: بسمله المرا حروف مقطعه بقول ابن زید رحمه الله اسامی یهودند و علم الهدي فرمود که حق تعالی نام نهد سوره را بهر چه خواهد؛ انجام: نظم نگه دارید وقتی کارها را که هر کاری بوقت باز بسته است. جلد دوم، از آغاز تفسیر سوره یونس تا سوره روم؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد، تا: 15 جمادی الاول 1230ق، جا: کشمیر؛ مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج، 1194ص، 17 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: 17-232]
آغاز: بسمله، الم حروف مقطعه مبادی عبور و مفاتیح کنوز غیب اند؛ انجام: و بلغ رسوله الكريم و نحن علی ذلك من الشاهدين و الحمدلله رب العالمين از تفسیر سوره بقره تا آخر سوره ناس؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالصمد، تا: 1230ق، جا: کشمیر امان الله خان؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری مذهب، 566 گ، 17سطر (15/5×7)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 4-503]
آغاز: برابر؛ انجام: حواله است باوراق جواهر التفسير و الله نعم المولي و نعم النصير و صلی الله علی خیر خلقه محمد و اله و اصحابه اجمعین از ابتدای قران تا آخر سوره توبه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالصمد، تا: 1230ق، جا: کشمیر؛ با سرلوح، مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 575گ، 17سطر (15×7)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 4-504]
آغاز: ایشانست یعنی کارها که خواهند کرد و الى الله و بسوی خدا ترجع الامور باز گردانیده می شود کارها
جلد 2، از آیه 76 سوره حج تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشنمذهب، 373گی، 25 سطر، اندازه:
26/5×16 سم اهدائی رهبر: [علوم قرآن -280]
ج1؛ خط: نستعلیق، کا: ملا رمضان علی بن حداد، تا: 1246ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: میشن مذهب، 233 گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -278]
آغاز: بسمله، سورة الكهف مكية ... احمدلله، ثنا و ستایش مر خدای را ... الذي ... ؛ انجام: برابر
از سورة الكهف تا انتهای کلام الله مجید؛ کا: محمد علی پکلوی، تا: ربیع الثاني 1248ق؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده علی» (مربع)؛ تاریخ وقف: 1271ق؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 415گ، 24 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 2-372]
آغاز: بسمله. الحمدلله هم ستایش و ثنامر خدایر است الذي انزل آن خدایی که فرد فرستاده است علی عبده بر بنده خود یعنی محمد (صلی الله علیه و آله)؛ انجام و حکیم سنایی درین باب گفته که شعر اول اخر قرآن به چه با ما آمد و سین یعنی از هر دو جهان بهر تو قرآن بس اللهم بحق هذا القرآن و بحق الحسين و ... از آغاز تفسیر سوره کهف تا پایان سوره ناس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن یعقوب دنکلانی، تا: 1262ق، جا: مدرسه صالحیه؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 529گ، 28سطر (15×27/5)، اندازه: 22/2 × 36/6 سم [رایانه]
آغاز: از دهن های ایشان قول هاء کفار (کذ)؛ انجام: برابر
از تفسیر اوایل آیه چهار سوره کهف تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن علی، تا: دوشنبه 22 ذیحجه 1263ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، 335گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 11-692]
آغاز: سورة الأعراف مكية، بسملة، وهی مأتان وست آیات المص نام قرآن است یا اسم این سوره یا حرفی اشارتی است؛ انجام: نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الزلل و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد ... و آله و أصحابه اجمعین. قار یا بر من مکن قهر عتاب ** گر خطای رفته باشد در کلام / این خطای رفته را تصحیح کن ** از کرم الله اعلم بالصواب ...
جلد 1، از ابتدای سوره اعراف
تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن خواجه عبدل، تا: دوشنبه 27 ذیقعده 1267ق؛ واقف: استاد زین الدين جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: میشن، 210گ، 25 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 22-445]
بی کا، تا: 1282ق؛ خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن یوسف بن محمد علی بن میرزا صادق آشتیانی، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 268گ، 21 سطر (13×21/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 2-65]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو رب کل شیء و حال آنکه خداست آفریدگار همه چیزها پس ما سوی او مربوب و مخلوق او باشند و مربوب برای ربوبیت سزاوار نبوده و لاتکسب کل نفس و کسب نکند. سوره حمد تا آخر سوره انعام، خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 172گ، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 35-111]
آغاز: هیچ نفسی از بدیها إلا علیها مکر و بال آن برو باشد ولید بن مغیره می گفت که ای صنادید عرب متابعت من کنید و گناهان شما در گردن من؛ انجام: آحد یکی را یعنی بر یاد تضییع عمل نکند که ریا شرک اصغرست و تباه کننده عمل نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقوع الذلل و الله اعلم بالصواب. سوره اعراب تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 181گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 35-111]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25252 بخشی از آن؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از موسی حبیب الهي در تاریخ 86/4/26 [رایانه]
تهران: ملی؛ شماره نسخه: 20694
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: و معنی سخن به سبب آن خلاف تغییر کلی می یابد اشاره می رود و الله تعالی الهادي و علی کرمه اعتمادی؛ انجام: و اکثر برانند که او را اذیت هست و در تبیان آورده که حق سبحانه ابلیس را براند از پهلوی چپ او زوجه او را که اوه نام دارد بیافرید از آغاز تا سوره کهف؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 239گ، 23 سطر (13×21/5) [رایانه]
آغاز و اقربا و همسایگان و ارباب استحقاق و الذين يؤمنون و آنان که ایمان می آوردند بما انزل به آن چیزی که فرو فرستاده شده است اليكبسوي تو ای رسول برگزیده از قرآن و ما انزل و آنچه منزل گشته؛ انجام: آنکه جان بخشد اگر بکشد رواست نائب است و دست او دست خداست ... از آغاز تا سوره کهف؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، جلد: مقوایی، 487گ، 22سطر (21×10)، اندازه: 29×17/8 سم [رایانه]
آغاز : آشامید و در روز دیگر که نوبت قوم بود آب چاه ها به چهار پایان ایشان وفا نمی کرد و دیگر تابستان بظهر وادی می رفت و انعام قوم از او هراسان شده؛ انجام: من قبل ان ندل پیش از آنکه خوار شویم در دنیا به قتل و ... و نخزی و رسوا شویم روز قیامت بدان در آتش ... از اواخر آیه 77 سوره اعراف تا آیه 138 سوره طه؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 212 گ، 28 سطر (12/7 ×27)، اندازه: 20× 32/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 24/9 ×39سم [رایانه]
دوره کامل؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 305گ، اندازه: 31/9×23/8 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سرلوح مزدوج، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 535گ، 27 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 35-117]
آغاز برابر؛ انجام در مکه معظم شرفه الله تعظیما و تکریما واجلالن (کذا في الأصل) از تفسیر سوره فاتحه تا تفسیر سوره ناس؛ خط: نسخ، کا: عزیز محمد بن کمال محمد، بی تا، جا: احمد آباد گجرات؛ با سر لوح مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 623گ، 29 سطر (10×19/5)، اندازه: 33×19سم [ف: 3-384]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17484 ج 2، بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی سمعی؛ اندازه: 21/5 ×35سم [رایانه]
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 88
از سوره مبارکه یس تا الرحمن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 109گ، 21 سطر (12×20/5)، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 1-53]
انجام: یعنی علوم دینیه که حيوة دل از اوست.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: حاج سید مصطفی سلامتیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 148گ، 25 سطر (14×20)، اندازه: 19×28/5سم [ف: 4-1470]
آغاز: لدنك از نزدیک خود ولیا فرزندی که؛ انجام: و کسی
متعرض ایشان نمی گردد.
جلد سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: مصطفی سلامتیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 109گ، 26سطر (14×20/5)، اندازه: 19×28سم [ف: 4-1472]
انجام: آیا نمی نگرند به آسمان که به حکمت ما چگونه.
جزء آخر کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: مصطفی سلامتیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 154گ، 24سطر (20×13)، اندازه: 19×28/5سم [ف: 4-1473]
آغاز برابر؛ انجام: و بعدد کل حروف الفا الفا و صل علی جمیع الانبياء و المرسلين و الحمدلله رب العالمين
از اول تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 270 گ، 25 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 4-457]
آغاز برابر؛ انجام: اصغر است و تباه کننده عمل، نعوذ بالله من الريا و نعتصم به من وقع الخلل با نسخه بعد یک دوره کامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب مصحح؛ تملک: انیس پور محسن عراقی؛ مهر: «این نسخه از متملکات و جزو کتابخانه شخصی احقر محسن الحسيني است 1322» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 394گ، 25 سطر، اندازه: 25×17 سم [مؤيد: 3-186]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه شخصی احقر محسن الحسيني می باشد 1322» (مربع)؛ 390گ، 25 سطر، اندازه: 25×17سم [مؤيد: 3-187]
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با لوح ملون، مصحح؛ جلد: تیماج، 429گ، 19سطر، اندازه: 24/5×15/5 سم [مؤيد: 3-309]
آغاز: قال النبي علیه السلام مفتاح القرآن بسمله و قال بن عباس رضی الله عنها أجلاء القرآن؛ انجام: تباه کننده عمل نعوذ بالله ... الله علی سیدنا و نبینا محمد المصطفى صلوات الله ... ارحم الراحمين. شامل آیه 26 سوره بقره تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 410گ، 25 سطر، اندازه: 22×13سم [اوراق عتیق: 2-479]
آغاز: بسمله کهیعص در مواهب صوفیان بادیه از مواهب حضرت الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی قدس سره فرود آمده؛ انجام: در علیین باشد بر آسمان هفتم در زیر عرش و آن گویند قائمه یمنی بود از عرش و گفته اند سدرة المنتهى است از سوره مریم تا آخر تفسیر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: فتح الله با به تاریخ رمضان 1237؛ اهدایی: خانم طباطبایی، 1355/12/1 ش؛ جلد: تیماج، 387گ، 20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1-295]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 664گ، 25 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 4-112]
بی کا، بی تا؛ با آرایش و سرلوح [نشریه: 5-345]
آغاز: و مباش، مراد اهل تکلیفند، یعنی مباش از جمله بیخبران از ذکر خدایتعالی؛ انجام: و زعم حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) آن است که او را حکمت داده است. پس شما را علم بسیار باشد و دگر باره می خوانید از تفسیر آیه آخر سوره مبارکه اعراف تا آیه 109 سوره مبارکه کهف: «و لوجئنا بمثله مدد»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نماند که این نسخه از جهت عبارات و مطالب بسیار نزدیک به تفسیر مواهب علیه ولی با آن اندکی تفاوتی دارد و می توان گفت که با تغییر مختصری از آن اقتباس شده است؛ 471ص، 21 سطر، اندازه: 22/5 ×29سم [فهرست عراقی: 1-96]
آغاز برابر، انجام: و بعد از زمانی برخواست و گفت حضرت رسول فرمود و از اول تفسیر قرآن کریم تا آیه 75 از سوره مبارکه حجر (ان في ذلك لآیات للمتوسمین)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 656ص، 20-23 سطر، اندازه: 29×19/5 سم [فهرست عراقی: 1-93]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، ناتمام؛ 210 گ، 21 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 2-107]
آغاز: برابر؛ انجام: حسبکمن الكونين انه اعطیناك بین الحرفين. اول و آخر قرآن زچه با آمد و سین ؟ ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس که بر خلاف حدیث ثقلین است).
خط: نسخ، بی کا، بی تا، دارای دو سر صفحه رنگین، مجدول؛ تملک: حاجی ابراهیم خان اعتماد الدوله، محمد علی بن ملکان سلطان بن خاقان مغفور، فرهاد بن ولیعهد، حسن وثوق الدوله؛ مهر: «معتمدالدولة» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 618گ، 24 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ف: 1-175]
آغاز: مع نوح با نوح علیه السلام و آنها غیر ادریس اند و من ذرية ابراهیم و از انجام: توانگری داند و اهانت خود را به درویشی، و این از قصور نظر و قلت فهم است آیه 58 سوره مریم تا آیه 16 الفجر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛
افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ محشی با امضاء اقل الطلبه؛ 129 گ، 21سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 2-373]
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مجدول، دارای سر لوح، مصحح ؛ جلد: تیماج، 550گ، 27 سطر، اندازه: 16/5 ×26سم [ف: 4-84]
از آغاز تا پایان آیه نهم از سوره بقره؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن شمس الدين محمد کرانی، بی تا؛ 29گ (1پ -29ر)، اندازه: 22×18/5 سم [ف: 1-159]
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد اول ناتمام؛ 328گ، 23 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 2-106]
جلد دوم؛ بی کا، بی تاب ناتمام؛ واقف: محمد قاسم بن نجفقلی؛ 1143؛ 265 گ، 22 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 2-106]
آغاز: سوره ص و هی خمس و ثمانون آیه، بسمله، حق ابوروق و قطرب رحمهما الله برآنند که؛ انجام: (رقم کاتب) تفسیر مواهب علیه بنام فرجام امیر کبیر عالم گیر مظهر آثار خیر و احسان و مطمح انظار علم و عرفان المؤيد بالفتح و النصره و الملقب بمقرب الحضره قطعه. تفسیر سوره ص است تا سورة الناس؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تاب دارای یک سرلوح مذهب، مجدول، مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 746ص، 15 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 10-1477]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، دارای یک سر لوح، مجدول و مذهب؛ 632 گ، 27 سطر، اندازه: 26×14سم [ف: 2-40]
آغاز: کهیعص. در مواهب صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر حضرت رسالت را (صلی الله علیه و آله) سه صورت است، یکی بشری قوله تعالی انما انا بشر مثلکم. دوم ملکی؛ انجام: و اسم اله که مبتنی است بر طاعت و عبادت.
جلد دوم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ 653ص، 23 سطر (23×11)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-385]
خط: نسخ جلی، کا: عبد الرزاق بن شیخ جای الدين، بی تا؛ مجدول مذهب؛ وقف از ثلث محمدرضا 1331 با مهر «محمد المصطفي» (بیضی)؛ جلد: مذهب، 336گ ، 25 سطر، اندازه: 17×28/5سم [ف: -92]
آغاز: برابر
این نسخه تفسیر و ترجمه ده جزء اول قرآن بوده، آخرین سطر موجود ترجمه و تفسیر آیه 94 از سوره برائة (رضوا بان یکونو مع الخوالف وطبع الله علی قلوبهم فهم لا یعلمون) می باشد؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ نسخه قدیمی است؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 467ص، 15 سطر، اندازه: 19/5 ×26سم [ف: 1-181]
آغاز: وقد افلح اليوم من استعلی آیه طه /68؛ انجام: وما ادراکما ليلة القدر آیه قدر /2
خط: نستعلیق بدخط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 365 گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 1-181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ با یک سرلوح خیلی خوب، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 611ص، 25 سطر، اندازه: 33×23سم [ف: 1-180]
آغاز برابر؛ انجام: واذا قرئت القرآن جعلنا بینکو بین الذين لایومنون بالاخرة جلد اول و مشتمل بر ترجمه و تفسیر از اول قرآن تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرمی، 426ص، 23 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 1-180]
انجام برابر
جلد دوم از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ خوب، کا: اسمعیل، بی تا؛ دارای یک سرلوح خیلی خوب، مذهب، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 497ص، 17 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-180]
آغاز: بر خلاف صلح باشد جائز است که صلح نکند ... لو انفقت اگر خرج می کردی جهة صلاح احوال ایشان؛ انجام: لا تعلمونهم نمی دانید ایشان را الله یعلمهم خدای می داند ایشان را وایشان
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 200گ، 20 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4713]
آغاز: اخبار یعنی شما برگردیدید و تصدیق کردید له مرموسی را قبل أن أذن لکم پیش از آنکه دستور می دهم شما را و فرمایم که بدو بگروید؛ انجام: یعنی اندر دو جهان رهبر تو قران بس ... محمد المصطفي و آله مفاتیح اسرار العلي واصحابه مصابیح ... فرقان تا ناس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول، با
سرلوح مزدوج؛ جلد: تیماج، 446 گ، 20 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 8-4712]
آغاز: بسمله رب یسر ولا تعسر وتمم بالخیر کهیعص در موهبه صوفیان بادیه از مواهب الهي که بر حضرت شیخ رکن الدين علاء الدين سمنانی قدس سره وارد شده مذکور ست که حضرت رسالت ... ذکر رحمة ربك یاد کردن خداوند تست بمهربانی عبده زکریا بنده خود زکریا بن آذر را واز اولاد، انجام: ولا هم و نیستند اصنام با پرستندگان ایشان که به مدد دیگری منا از عذاب مایصحبون نگاه داشته و زینهار داده شوند. سوره مریم و حج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 29گ، 23 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 8-4711]
آغاز: گفت ای بندگان من توجه بجانب من کنید و به من خطاب کرده بگویید که ای آن کسی که خداوند صفتهای مذکوره ایاك نعبد ترا پرستیم وبس وغیر تورا در پرستش شریک نمی سازیم ... بسم الله الرحمن الرحيم الم نزد اکثر مفسرین الف اشارتست به آنا؛ انجام: واذا ما انزلت سورة وچون فرو فرستاده شود سوره ای یا پاره ای از قرآن فمنهم من یقول پس از منافقان حمد تا اواخر توبه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 443 گ، 19 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 8-4713]
آغاز: سورة ص بسم الله الرحمن الرحيم ص ابوروق وقطرب بر آنند که حروف مقطعه جهت تسکیت کفار است که هر وقت که حضرت رسالت (صلی الله علیه و آله) در نماز وغیر آن؛ انجام: اذا حسد چون ظاهر کند حسد را و به مقتضای آن عمل نماید چه اگر بپوشد ضرر آن جز به وی عاید ص تا فلق جلد 4، خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 290گ، 19سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 8-4711]
آغاز: برابر، انجام: فرو نگذاشتیم در لوح محفوظ ... هیچ چیزی را بلکه مشتمل است بر دلائل جلائل ودقائق امور علوی حمد تا انعام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، ، 246گ، 17سطر، اندازه: 31×19سم [ف: 8-4710]
آغاز برابر؛ انجام: حضرت فرمودند که خدای عملی را غیری در آن شریک باشد قبول نمی کند حق سبحانه تصدیق سخن پیغمبر را فرستاد که ولا یشرك وباید که بنده عمل صالح دارد شرکت نیاورد وانباز نسازد بعبادة ربه در پرستش پروردگار خود احدا یکی را یعنی به ریا و تصنع عمل نکند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 268 گ، 25 سطر، اندازه: 38×25سم [ف مخ: 5-2183]
آغاز برابر؛ انجام: وظلها و همچنین سایه او منسوخ نکرد چنانچه سایه های دنیا بلکه ممدود باشد. امام [قشیری]
جلد 1، از اول قرآن تا سوره رعد آیه 35؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد» (مربع)؛ واقف: حاج سید عزیز میربهاء زنجانی؛ جلد: مقوا، 210 گ، 30سطر، اندازه: 29×17سم [ف مخ: 5-2183]
آغاز برابر؛ انجام: احدا یکی را، یعنی به ریا و تضییع عمل نکند که ریا شرک اصغر است و تباه کننده عمل. نعوذ بالله من الريا وتعتصم به من وقوع الذل جلد 1، از اول سوره حمد تا آخر سوره کهف؛ خط: آیات نسخ، توضیحات نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح مزدوج، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 295گ، 28 سطر، اندازه: 31×18سم [ف مخ: 5 -2183]
آغاز ایشان به مدینه فتنه ظاهر می شود بعضی از منافقان یهود اول روز به مدینه در می آمدند که ما مسلمانیم همچون شما و آخر روز باز گشته به یاران خود می پیوستند؛ انجام: حق سبحانه وحی فرستاد که ما را در مجمع البحرين بنده ای است که اختصاص داده ایم او را به علم خاص برو با یکی از خواص خود تا منزل وی و با خود ماهی بریان همراه ببر که او. ابتدا تاسوره کهف را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 514گ، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [ف مخ: 2184-5]
آغاز: بر ابر؛ انجام: و در افتتاح کلام الهي به حرف باء واختتامش به حرف سین سری عزیز است چه این دو حرف عرب گوید بسک پس معنی چنین باشد که حسبکمن الكونين ما اعطیناك من الحرفين.
خط: نستعلیق، کا: لطیف، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 491گ، 25 سطر، اندازه: 25×19سم [ف مخ: 5-2183]
آغاز: قشیری رحمة الله فرمود که اهل ایمان، امروز در ظل رعاية و فردا در ظل حماية و عارفان به دنیا و عقبی درظل عناية که پیوسته ظلیل است؛ انجام: اول و آخر قران زچه «با» آمد وسین ** یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس جلد 2، از سوره رعد از آیه 36 تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج سید عزیز میربهاء زنجانی؛ جلد: مقوا، 284گ، 30سطر، اندازه: 29×17سم [ف مخ: 5-2184]
mavāheb-e ‘alīye (t.)
وابسته به مواهب علیه = تفسیر حسینی = تفسیر کاشفی = المواهب العلية؛ کاشفی، حسین بن علی (-910) مترجم شناخته نشد. این کتاب ترجمه « مواهب علیه» کمال الدين حسین بن علی واعظ کاشفی سبزواری است که مترجم در برخی موارد آن را خلاصه نموده و به اردو ترجمه کرده است. موجودی آن از اوایل سوره حمد تا آیه 12 سوره انعام است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35378
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 191گ، 19سطر، اندازه: 19×26/5سم [اهدائی رهبر: (علوم قرآن -281]
al-mavāheb-ol ‘alīya (mx.) = moxtasar-e javāher-ot tafsīr
کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری
kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī(- 1505)
وابسته به: مواهب علیه؛ کاشفی، حسین بن علی (-910ق)
کتابی است در ترجمه و تفسیر قرآن به صورت ممزوج. ظاهرة این کتاب مختصر «المواهب العلية» تأليف همین مؤلف است زیرا عبارات آن عین مطابقت دارد با کمی اختصار و به همین جهت احتمال می رود خود «المواهب العليه» باشد که در حین استنساخ کمی اختصار در آن انجام شده است. [الذريعه: ج 20ص193]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1081
آغاز: الحمدلله، ثناء و ستایش مر خدایر است، الذي آن خداوندی که؛ انجام: فله الحمد في الآخر و الاولى و الصلاة علی محمد خیر الوري و علی من اتبع الهدي از اول سوره کهف تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت الله بن محمد بن بابیر، تا: چهارشنبه 27 ربیع الثاني 1082ق؛ مهر: «عبده الراجي عباس» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 337 گ، 25 سطر، اندازه: 16/5 × 27/5سم [مؤيد: 3-85]
al-mawāhib-ul “alīyya fī š.-il lum“at-id dimašqiya
قزوینی حائری، میرزا آقا، ق13 قمری
qazvīnī hā'erī, mīrzā-āqā(- 19c)
وابسته به: اللمعة الدمشقية في فقه الامامية؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
تاریخ تأليف: 3 شعبان 1240ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31819
آغاز: بسمله. قوله و الايجاب رهنك؛ انجام: ان لم أقف علی من احتملها في المقام و الله العالم. مشتمل بر «کتاب الرهن» می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 3 شعبان 1240ق، جا: نجف اشرف؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 16سطر [اهدائی رهبر: 3-748]
al-mawāhib-ul garawīya
موسوی، عبدالباقی بن علی، ق14 قمری
mūsavī, ‘abd-ol-bāqī ebn-e ‘alī(- 20c)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
حاشیه استدلالی مفصلی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب شرایع الاسلام» محقق حلی بانقل اقوال بسیار
آغاز: قوله الركن الرابع في التوابع وفیه فصول الفصل الأول في الخلل ... اطبق العلماء علی بطلان صلاة من أخل بشیء من واجبات الصلاة عمدا؛ انجام: ولو نسیهما یجب اتبانهما متی ذکر ولو ترکهما عمدة في اول زمان الامكان یجب في ثانی زمانه ... ولا یخل في الصلوات مطلقا والله العالم. از احکام خلل در نماز تا احکام قضاء نماز؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، باخط خوردگی؛ مهر: مؤلف «عبده الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 172گ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4707]
آغاز: بسمله قوله کتاب الصلاة المشهور بین الاصحاب کما صرح به غیر واحد أن الصلاة في اللغة الدعاء وعن روض الجنان انها کذلك ؛ انجام: فان تساویا مضی في صلاته والاعمل باوثقهما واعدلهما هذا کله في الأثناء اما بعد اتمام الصلاة فلا اعادة مطلقا والله العالم از آغاز کتاب الصلاة تا احکام لباس مصلی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ خط خورده و افزودگی دارد، مهر: مؤلف «عبد الباقي الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 206گ، 16-20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4707]
mavāheb-e qeybīye
محمد علی بن قوام الدين محمد حسین
mohammad ‘alī ebn-e qavām-od-dīn mohammad hoseyn
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94ق)
اهدا به: اعتضادالسلطنه شیخ علی خان
شرح عربی دعای استعاذه صحیفه سجادیه است. مرتب بر یک «مقدمه» و «مقاله» و «خاتمه».
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 505
آغاز: الحمدلله الذي جعل الدعاء سلما یرتقی به الى اعلی مدارج الكمال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول؛ اندازه: 10/5 × 20/5 سم [نسخه پژوهی: 2-234]
al-mawāhib-ul fadlīya ‘ala-1 anwār-il qudsīya wa-l asrār-il unsīya
حلاق، عبدالله بن خالد
hallāq, “abd-ol-lāh ebn-e xāled
شرح عرفانی صوفی است بر «الانوار القدسية و الاسرار الانسية» که دعاها و اوراد طریقه صوفیان شاذلیه را در بر دارد، با مقدمه ای در ذکر سند طریقهای مؤلف شرح و حالات بزرگان مشایخ شاذلیه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4442
آغاز: لکالحمد یا من تجلیت ببدائع اسرارکعلی قلوب عباد و أفضت مدید مدد علی جواهر وارد وردك و عبادك؛ انجام: و یختمه بما هو من باب التخلية و التحلية و التصفية و التجلية، و هذا آخر المقال بلطف الرب المتعال.
خط: نسخ، کا: اسحاق مسعود بن محمود رهاوی، تا: 1300ق؛ جلد: مقوایی، 79گ، 19 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 12-36]
mawāhib-ul fayyād fi-l jawāhir wa-l a‘rād
حویزی، عبد علی بن ناصر، - 1053؟ قمری
hovayzī, 'abd-ol-‘alī ebn-e nāser(- 1644)
در آغاز آورده آن زمانی که «الكلمات التامة في الأمور العامة» را نگاشته، برخی از شاگردان از او خواسته اند که با جواهر و اعراض آن را تکرار کند. پس این کتاب را نوشته است. می گوید: «ثم أعزز هما بثالث انشاء الله في الالهيات لتکمل أبواب الحكمة». تنظیم شده در دو «موهبت»، و هر موهیت شامل چند موهبت اول در جواهر، و دوم در اعراض.
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: بسم الله الرحمان الرحيم المبدء الفياض، المنزه عن مشابهة الجواهر و الأعراض، العالى عن أن تدرکه المشاعر ...
کا: ناصر بن سعید بن ناصر، تا: 1063ق؛ نسخه با پنج رساله دیگر از این مؤلف، و همگی به خط برادرزاده اش ناصر بن سعید بن ناصر در سال 1063 نزد سید محمدعلی روضاتی در اصفهان [نسخه پژوهی: 1-161]
al-mawahib-ul qadariya fi madah-i xayr-il bariya
مسوری، حسین بن محمد، قرن 10 قمری
mesvarī, hoseyn ebn-e mohammad (160)
تاریخ تأليف: 967ق
قصیده در مدح حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)، از حسین بن محمد بن علی مسعودی یا مسوری، که در 967ق انشاء کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5994
آغاز: المواهب القدريه في مدح خیر البريه. قالها و ما بعدها في هذه الوريقات الفقير الى من الأفقر اليه هو الاغني، بسمله .. اليكم بکم في قربکم اتوسل؛ انجام: فهو اسلم منها ما لم یرض باحد انهم .. العاصي شمس الاسلام احمد بن سعد الدين بن الحسيني بن محمد المسوري و فقه الله و من خطه ... الفقير إلى الله مهدی بن محمد المهد ... و صل الله علیه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1063ق؛ ضمیمه نسخه ش 824 [الفبائي: 569]
المواهب القدسية- مطلع الانوار الغروية في شرح اللعمة الدمشقية
al-mawāhib-ul qudsīya fi š.-il manzūmat-il būsīya
مهلان یمنی، حسین بن ناصر، - 1111 قمری
mahlān-e yamanīshoseyn ebn-e nāser (- 1700)
شرح مفصل بسیار بزرگی است درهفت جلد بر «منظومه بوسية» درفقه زیدی که به روش شاطبیه به نظم کشیده شده است. قطعه ای از منظومه نقل شده و به شرح می پردازد. [ایضاح المكنون 602/2]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3500- 18/20
آغاز: الحمدلله علی جزیل نعمه السنية ومواهبه الجزيلة الهنية واشهد ان لا اله الاالله وحده لا شریك له شهادة خالصة في القول والعمل؛ انجام بتسلیمه قبل الطلاب لشفعة ** کذا عند مص لالشح واص؟ انتهی الجزء الرابع من الواهب القدسية في شرح المنظومة البوسية والحمدلله رب العالمين ...
جلد چهارم مشتمل بر کتاب بیع و مجموع چهار جلد دارای 14325 بیت شعر می باشد چنانچه در حاشیه صفحه آخر این نسخه آمده؛ خط: نسخ، کا: وشلی، یحیی بن احمد، تا: چهارشنبه 11 ربیع الثاني 1105ق؛ مصحح، تملک: احمد بن زید الهتان؛ جلد: تیماج، 218گ، 30سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 8-4708]
mawāhib-ul karīm-il mannān fi-1 kalām ‘alā awā'il-i sūrat-id duxān wa fadā'il-i laylat-in nişf min-aš ša‘bān
غیطی، محمد بن احمد، - 984؟ قمری
qaytī, mohammad ebn-e ahmad(- 1577)
تاریخ تأليف: اواسط شعبان 974ق
تفسیر آیه های نخست سوره دخان است و بیان مقصود به لیله مبارکه و آنچه درباره ليلة القدر از فضایل در احادیث و اخبار آمده است. سپس فضیلت شب نیمه شعبان و احادیث وارد شده از ائمه حدیث را نقل و به نقد گذاشته است.
[هدية العارفين 253/2؛ بروکلمان 2/(339) 446]
آغاز: قال شیخنا الامام ... مولانا محمد نجم الدين الغيطي الشافعي ... الحمد لله الذي عظ حرمة شعبان بليلة نصفه الفاضلة؛ انجام: قال مؤلفه ... تم بحمد الله ... علی ید جامعه ... في أواسط شهر شعبان المكرم سنة أربع و سبعین و تسعمایه ...
نسخه اصل: ظاهریه - دمشق ش 1486 (الخيمي فهرس علوم القران 321/2)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: عبداللطیف بن حسن به تاریخ 1066، فضل الله بن احمد به تاریخ 1170ق؛ 31گ، 17 سطر [عکسی ف: 1-216]
آغاز: قال شیخنا الامام ... الحمد لله الذي عظم حرمة شعبان بليلة نصفه الفاضلة و فرق فیها کل امر حکیم الى مثلها من السنة القابله؛ انجام: قال مؤلفه ... تم بحمد الله ... في اواسط شهر شعبان المكرم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: عبداللطیف بن حسین بن عبدالرحیم به تاریخ 1066؛ اهدایی: آقای حاج محمد کلاهی؛ جلد: گالینگور، 31، 17 سطر، اندازه: 23818 سم [ف: 2-294]
mavāheb-ol karīm fi ma‘āref-er rahīm
رساله است در منطق که مؤلف به درخواست دوستی به نام میرزا رحیم خان شریف پور مبنی بر به رشته تحریر در آوردن علوم اربعه (منطق، حکمت، عملی، حکمت طبیعی و حکمت الهي) بطور مختصر و به زبان ساده، نوشته ولی تا مبحث تصورات منطق پیش رفته و ظاهرة توفیق اتمام آن را نیافته است با جستجو در منابع موجود نشانی از این اثر و مؤلف آن نیافتیم.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6829
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي احلنا محله الفهم و ... و بعد چنین گوید آقازاده میرزا بخشعلی حکمت سلماسی؛ انجام: تا اینجا مبحث تصورات بود که بحول پروردگاری اختتام یافت ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: میرزا رحیم خان شریف پور، تا: 1353ق؛ مصحح؛ یادداشتی از کاتب مبنی بر اینکه نسخه تقدیم مؤلف شده و در حضور وی اصلاح گردیده؛ کاغذ: جلد: تیماج، 99، 14 - 19سطر (10-11×17/5)، اندازه: 21×13سم [رایانه]
al-mawāhib-ul ladunnīya bi-l-minaḥ-il muhammadīya fi-s sīrat-in nabawīya
قسطلانی، احمد بن محمد، 851 - 923 قمری
qastalānī, ahmad ebn-e mohammad (1448 - 1518)
تاریخ تأليف: 15 شعبان 899ق
در تاریخ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سیره آن حضرت در ده «مقصد»: 1. في تشریف الله تعالی نبیه بسبق نبوته و طهارة نسبه و ولادته و رضاعه و حضانته و بعثته و هجرته و مغازیه و سرایاه مرتبا علی السنين من حین نشأته الى وقت وفاته؛ 2. ذکر اسمائه الشريفة و اولاده و ازواجه و اعمامه و عماته و اخوته من الرضاعة و جداته و خدمه و موالیه و حراسه و کتابه و آلات حروبه و دوابه و الوافدين اليه، در ده فصل؛ 3. فیما فضله الله تعالی به من کمال خلقه و جمال صورته و کرمه، در سه فصل؛ 4. في معجزاته الدالة علی ثبوت نبوته و خصائصه، در دو فصل؛ 5. خصائص المعراج و الاسراء؛ 6. فیما ورد في آی التنزيل من تعظیم قدره، در ده نوع؛ 7. في وجوب محبته و اتباع سنته و فرض محبة آله و أصحابه و قرابته و عترته و حکم الصلاة و التسليم علیه، در سه فصل؛ 8 في طبه و تعبیره الرؤيا و انبائه المغيبات، در سه فصل؛ 9. في لطيفة من حقائق عبادته، در هفت نوع؛ 10. في اتمامه تعالی نعمته علیه بوفاته و نقلته اليه و زيارة قبره الشريف و مسجده، در سه فصل. مؤلف در دوم شوال 898ق کتاب را تأليف و در 15 شعبان همان سال آن را پاک نویس نموده است.
آغاز: ربنا آتنا من لدنك رحمة و هی لنا من امرنا رشدا. الحمد لله
الذي اطلع في سماء الأزل شمس انوار معارف النبوة المحمدية ... و بعد فهذه لطيفة من لطائف نفحات العواطف الرحمانية
چاپ: القاهرة، 1281ق، در دو جزء؛ مطبوعات مصطفی شاهین، 568و567ص، 1281ق.
[معجم المطبوعات 1511/2؛ کشف الظنون 1896/2 و 565/2؛ هدية العارفين 139/1؛ الاوقاف العامة بغداد 365/1]
شرح و حواشی:
1- المواهب اللدنية بالمنح المحمدية (ترجمه)؛ باقی چلبی (-1008ق)
2- شرح المواهب اللدنية بالمنح المحمدية؛ زرقانی، محمد بن عبدالباقی (1055-1122ق)
3- تیسیر المطالب السنية بکشف اسرار المواهب اللدنية = حاشية المواهب؛ شبراملسی، علی بن علی (997-1087ق)
4- الفوائد الاحمدية = المواهب اللدنية (منتخب)
آغاز في الله یصادق عزماته و ینظم شتات الاسلام بعد افتراق جهاته حتی کملت کمالات دینه و حججه البالغه و تمت علی سایر أمته نعمة السابغة؛ انجام: و استفتحت مغالق المعاني بمفاتیح فتح الباري و استخرجت من مطالب کنوز العلوم نفایس الدراري حامدا لله تعالی ...
خط: نسخ، کا: نور محمد انصاری، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح؛ جلد: پلاستیکی، 347گ، 29 سطر، اندازه: 26×17 سم [محدث ارموی مخ: 3-1590]
آغاز برابر؛ انجام: غزوة دومة الجندل و هی بضم الدال من دومة ...و جاء الخير اهل دومة. فتفرقوا ... دخل المدينة في العشرين من ربیع الآخر انتهی هنا ویلیه في الجزء الثاني غزوة المريسيع ... و صحبه و هم
جزء یکم؛ خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: فتح علی بن حسن علی زند در 123 (1203)؛ جلد: مقوا، 98گ، 25 سطر ( 20/5×10/5 )، اندازه: 23×16/4 سم [ف: 6855]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، برگ آخر نونویس احمد بن محمد بن عمر مالکی در دوشنبه 7 رجب 1066ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 259گ، 31سطر، اندازه: 29/6×21/3 سم [ف: 1-555]
آغاز: برابر؛ انجام: یستدعی سفرا بل اسفارا و ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء و الله ذو الفضل العظيم. تم الجزء الأول ... و یتلوه في الجزء الثاني المقصد الخامس ... جزء اول (از ابتدای کتاب تا پایان مقصد چهارم)؛ خط: نسخ، کان مراد بن سلیمان، تا: 28رجب 1060ق؛ مجدول، با سرلوح، مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1372؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 196گ، 31سطر، اندازه: 23×14سم [ اهدائی رهبر: 8-328]
آغاز برابر؛ انجام: و یمنحنا من المدد المحمدي بما یمنحه عباده الصالحين مع رضوانه و یمنعنا بلدة الى وجهه الكريم ... و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 761 (تسبیحی 637/3)؛ خط: ثلث، کا: فقیر عمر بن مولانا یوسف، تا: 1068ق؛ با سرلوح، زیراکس در 1010گ؛ 505گ [عکسی ف: 2-272]
آغاز: بسمله. و به نستعین. المقصد الخامس في تخصیصه علیه الصلاة بخصایص المعراج و الاسرا و تعمیمه بعموم لطایف التكريم ... اعلم منحنی الله و ایاك الترقي في معارج السعادات و اوصلنا به اليه ...
خط: نسخ، کا: حصاری، علی، تا: 1071ق؛ مقابله شده، مصحح؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 266گ، 31 سطر (21×13)، اندازه: 30×22سم [ف: 12-138]
آغاز فان قلت هل الحكم بکونه صلی الله علیه بشرة او من العرب شرط صحة الايمان او هو من فرض الكفايه. اجاب الشيخ ولی الدي العراقي؛ انجام: نقل من المواهب اللدنيه في المقصد السادس في ما ورد من آی التنزيل في الورق الخامس سؤال و جوابی چند درباره شؤون پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، منقول است از مقصد 6 از کتاب المواهب اللدنيه، از جمله سؤالات که در این بخش است: آیا اعتقاد به آنکه پیامبر صلی الله علیه و آله از قوم عرب بوده اند نه عجم، یا از جنس بشر بوده اند، نه فرشته؛ بی کا تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج، 125گ، 19 و 22 و 25 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 23-104]
آغاز برابر؛ انجام: و ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء و الله ذو الفضل العظيم ... و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنة
ج1، شامل چهار مقصد است: 1. في تشریف الله تعالی له علیه الصلوة و السلام بسبق نبوته، 2. في ذکر اسماء الشريفة المبينة عن کمال اخلاقه المنيفة و اولاده الكرام الطاهرين، 3. فیما فضله الله به من کمال خلقته و جمال صورته و کرم اخلاقه، 4. في معجزاته؛ خط: نسخ، کا: نورالدین بن عبدالله زبیری، تا: رجب 1169ق؛ یادداشت بلاغ و مقابله در ربیع الثاني 1185؛ مهر: «محمود الطباطبائي»، «العبد محمد هادی الحسني الحسيني» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 383گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-758]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 700
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-193]
آغاز: فادرك رسول الله (صلی الله علیه و آله) احدی الركعتين فصلی مع الناس الركعة الأخيرة فلما سلم عبدالرحمن بن عوف قام رسول الله ؛
انجام: ثم أقاموا ایام و رجعوا بالجائزة فوجدوا بلادهم قد امطرت في ذلك الیوم الذي دعا لهم فیه رسول الله (صلی الله علیه و آله) و قدم علیه زاده الله شرفا لدیه وفد. از نیمه مبحث قبل از غزوة بدر الكبرى تا اواخر مقصد دوم؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضای «ه»؛ جلد: مقوایی، 279گ، 17 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 36-397]
آغاز: و فدخولان في شعبان سنة عشر و کانوا عشرة فقالوا یا رسول الله نحن مؤمنون بالله مصدقون برسول الله و قد ضربنا اليك آباط الابل؛ انجام: ان ربی و عدنی أن یدخل من امتی الجنة سبعون الفا الاحساب علیهم و انی سألت ربی المزيد فاعطانی مع کل واحد من السبعين الف ستون نسخه حاضر ادامه نسخه شماره 13451 است و از «المقصد الثالث: فیما فضله الله تعالی به من کمال خلقته و جمال صورته» تا آخر خصایص امت حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی به امضای «ها»؛ جلد: مقوایی، 265 گ، 17سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 36-398]
المواهب اللدنية (منتخب) - الفوائد الاحمدية
mavāheb-e mohammad zobayr
دهلوی خجندی، محمد اشرف حیدر حسین
dehlavī xojandīsmohammad ašraf heydar hoseyn
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 27724
آغاز: بسمله ... اما بعد این رساله ایست در بیان انواع و اقسام واذکار و اشغال؛ انجام: نشسته فارغ شود ثواب دین بگذارندبا روح مقدس خاتم الانبياء و المرسلين و علی آله و أصحابه و اهل بیته و اولیائه اجمعین برحمتکا ارحم الرحيمن خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 58گ، 11 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [اهدائی رهبر: 5-207]
mawāhib-ul mawla-l 'alī‘alā majmū-il imām-il axdarī
محمد بن راشد بن حسین
mohammad ebn-e rāšed ebn-e hoseyn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16004
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله الذي رفع حجب بصائر القلوب فتفقهت في دینه و اشتغلت باعظم مطلوب ... فبعد فیقول افقر الورى إلى ربه القدير الواحد محمد بن راشد بن حسین فانی لما رأيت كثيرة من المبتدئين في الفقه مقبلین علی مجموع الامام العالم العلامة سیدی الأخضري؛ انجام: لا ارتقی صدرا منها ولا ارد. اسأل الله العظيم أن یجعل ذلك خالصا لوجهه الكريم
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد بن احمد بن علی، تا: جمعه 22 صفر 1304ق؛ نام کتاب و مؤلف در صفحه عنوان آمده، رکابه دار؛ واقف: عبدالواحد بن محمد فرامرزی؛ جلد: تیماج، 264گ، 20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 44-189]
mavāheb-nāme
لاله، سید احمد، ق7 قمری
lāle, seyyed ahmad(- 13c)
اهداء به: ژنده پیل احمد تاریخ تأليف: 676ق
به نام ژنده پیل احمد [جام] چنان که در آغاز نسخه آمده استولی درست نیست در چهارده موهبت» است: 1. معرفت وجود بحث؛ 2. تقسیم وجود؛ 3. وحدت ذات حق؛ 4. احدیت و احدیت؛ 5. ترتیب تکوین عقل و نفس و طبیعت و هبا و شکل و جسم و فلاك غیر مستحیله؛ 6. ایجاد ارکان اربعه و افلاك؛ 7. حضرات متضاد اصلیه و مجالس و عوالم کلیه و مفاتح غیبیه؛ 8 سیر و سفر در مراتب استبداع و استقرار و سیر منعکس؛ 9. اسفار اربعه؛ 10. مراتب کشف و انواع آن؛ 11. نبوت و ولایت از روی اجمال و کلی؛ 12. اقسام زمان و مکان؛ 13. اقسام قیامت آفاقی و انفسی؛ 14. مساله دوریه و سیر و سلوك مستدیر دوم برگفته غوث اعظم که ذات بحت مطلق ذهنی و اعتباری است رد شده است. پس از این عنوان «تمثیل» آمده است، در موهبت هشتم عنوان «توضیح» است در موهبت نهم حکایتی است منقول از امیر سید علی همدانی. (دانش پژوه)
آغاز: بنام آنکه از نور تجلی ** جهان را کرد چون فردوس اعلی / زفضل خویشتن بر فیض اقدس ** مرتب ساخت این فیض مقدس / عزیزی بود از ایشان نزد یاران ** سخن ها می گذشت از باب عرفان / عزیزی بود از ایشان محرم راز * بگفت از بهر یاران نسخه ای ساز / که باشد جامع اسرار توحید ** در او ثابت همه اطوار توحید / بود متن متینی در تصوف ** بود نظم روانی بی تکلف / پس از الحال آن درویش عارف ** به نظم آمد کتابی در معارف / زهجرت هشتصد و هفتاد و شش بود ** که از غیب این مواهب روی بنمود
آغاز: برابر؛ انجام: ز اسباب و علل حرفی نوشتم ** ولی تفصیل او را در نوشتم / که اندر حرف ظرف تنگ جمیل ** نمی گنجد تمام این بحر تفصیل / اگر توفیق بخشد ذات واجب ** نویسم شرح شافی بر مواهب / در آنجا جمله تفصیلات مجمل ** شود
روشن ولی بر وجه محمل؛ خاتمه بلسان المناجات: الهي غیرك ما في الوجود ** سواکلیس في عین الشهود / همیشه در مقام غیب لاریب ** منزه ذات پاکت از همه عیب / خداوندا به حق ذات اقدس 88 به حق جمله ارواح مقدس / به عز و حرمت آل محمد ** به بخشا جمله تقصیرات احمد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 12سطر، قطع: ربعی [نشریه: 5-73]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3628/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 2-203]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: امین پناهنده؛ جلد: تیماج مذهب، 18 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: -396]
al-mawāhib wa-l ‘ațāyā wa-l imdād fi manāqib-i 'abd ul-lāh-il haddad
حضرمی، عبدالله بن محمد، ق 12 قمری
hazramī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad(- 18c)
به درخواست: سید عبدالرحمن بن علی بن عمر بن حسین بن علی و عبدالله بن محمد بن قطنه
تاریخ تأليف: 1107ق
شرح حال و مناقب و کردار و گفته های ابی محمد عبدالله بن علوی بن محمد علوی حسنی را گرد آورده است. سال 1105 سید عبدالرحمن بن علی بن عمر بن حسین بن علی و عبدالله بن محمد بن قطنه از مؤلف درخواست تأليف چنین کتابی نموده بودند، و به سال 1107 مشغول به تأليف آن شد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 455/1
آغاز: الحمدلله الذي نور قلوب أوليائه بنور معرفته و سقاهم بصافی كأس محبته و وفقهم لطاعته؛ انجام: فکان کما قال سیدی ولد له أولاد کثیر رضی الله عنهما آمین
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1137ق؛ در چهارشنبه 29 شوال 1137ق تصحیح شده؛ جلد: تیماج، 50گ (1پ-50پ)، اندازه: 20×15سم [ف: 2-57]
al-mawāhib wa-l minan fī ba'd-i manāqib-i sayyid-i na-1 imam-il hasan
جفری، محمد بن حسین، 1149 - 1186 قمری
jafrī, mohammad ebn-e hoseyn (1737 - 1773)
به نثر آمیخته به نظم با برخی از روایات وارده در مناقب امام حسن مجتبی علیه السلام را بدون ذکر سند در این رساله گرد آورده است.
آغاز: الحمدلله الذي اصفی سیدنا محمد (صلی الله علیه و آله) من اشرف القبائل نسبا و اطیبهم نكرة ... سمیت بالمواهب و [المنن؟] في بعض مناقب الامام الحسن ...
چاپ: بیروت، مؤسسة الوفاء، تصحیح محمد سعید طریحی اهل البيت في المكتبة العربية 634-635؛ اعلام 1035/2 سیوطی، بغدادی، هدیه 537/1
[الثغور الباسمة ...؛ سر کیس، معجم 1076/2]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2629
آغاز: برابر؛ انجام: صلاة دائمه بدوام ملك الله. و کان الفراغ من کتاب مناقب سیدنا الحسن بقلم افقر العباد الى ربه بجواد یوسف بن محمد حماد. یوم الخميس في جمادی اول سنة 1099ق؟ ... نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهرية - دمشق؛ خط: نسخ، کا: حماد، یوسف بن محمد، تا: جمادی الاول 1266ق؛ 15ص [عکسی ف: 7-234]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 572/3 - عکسی
همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-272]
الموت- احوال الآخرة
al-mawt-us sarī“
بقراط، 460؟ - 377 ؟ قبل میلاد
boqrat (-460 - -377)
مترجم: ابن بطریق، یحیی بن بطریق، - 200؟ قمری از ابقراطیس و ترجمه ابن بطریق همان که گویند که جالینوس آن را از گور او یافته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2836/5
آغاز: هذا الكتاب یسمی الموت السريع هذا الكتاب ابقراط الحكيم بالاسناد الذي وجه في قبرة ترجمة یحیی بن البطريق و هو خمسة و عشرون قضية في الموت فقال أبقراط اذا کان وجه المريض ورم لا یوجدله حس ... فاعلم انه یموت الى ثلثة وعشرین یوما؛ انجام: ودفعه الى میثودورس خلیله و امینه اعلم بالصواب اليه المرجمع والماب خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 5 ص (74-78) [ف: 10-1678]
mawt-ul mu'min wa-l kāfir (aḥādīt)
احادیثی است درباره چگونگی مرگ مؤمن و کافر که از حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه (علیهم السلام) نقل شده است. طریق این احادیث «حدثنا ابو جعفر احمد بن محمد بن عیسی قال حدثنی سعید بن جناح عن عوف ابی عبدالله الأزدي عن ابی عبدالله عن بعضی اصحابنا عن ابی عبدالله (صلی الله علیه و آله) قال قال رسول الله ...» است، گویا بخشی از کتاب کافی باشد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5018/10 - 25/108
آغاز: بسمله حدثنا ابو جعفر احمد بن محمد بن عیسی قال حدثنی سعید بن جناح عن عوف بن عبدالله الأزدي عن ابی عبدالله؛ انجام: والهزبر الغيار زوج البتول وابن عم الرسول وسیف الله المسلول الذي ردت له الشمس بعد الافول خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18، 15 سطر، اندازه: 20614سم [ف: 115-1]
الموت و الحياة- ماهية الموت و الحياة
al-mawt wa darūrat-u-h (r.-un fi) = darūrat-ul mawt = zarūrat-e marg = fā'idat-un fī darūrat-il mawt = tahqīq u darūrat-il mawt = javāb-e so’āl-e abū-mansūr-e kāzerūnī
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
رساله ای است کوتاه در مورد علت مرگ در حیوانات. خواجه نصیر معتقد است تغذیه از نظر کمیت، نیروی مورد نیاز غاذیه و دیگر قوای بدن را تأمين می کند اما از نظر کیفیت نمی تواند قوای تحلیل رفته در بدن را جبران کند و این کاهش از بدو تولد وجود دارد تا زمانی فرارسد که دیگر بدن قوه ای برای ادامه زندگی ندارد و طبیعتا آن هنگام مرگ به سراغ او می آید. در ضمن اجوبة المسائل النصيرية که به اهتمام عبدالله نورانی چاپ شده رساله دوم آن اجوبة مسائل فخرالدین ابو منصور کازرونی است که متن سؤالات کازرونی و پاسخ خواجه آمده است. این متن که نسبتا مفصل است قسمت آخر پاسخ خواجه به کازرونی همین رساله است ولی با این که آدرس آن را نسخه 1079 دانشگاه داده ولی با آغاز و انجامی که در فهرست آمده متفاوت است باید دیده شود.
آغاز: نكتة اخری له في ضرورة الموت. الموت ضروری امره (در آثار و احوال: الموت وقوعه ضروری) و الوجه فیه ان السبب الموجب للموت في جمیع الحيوانات هو ان البدن الذي یولد الغاذية و ان کان کافیا في قیامه بدلا عما یتحلل .. بحسب الكميه لکنه غیر کاف بحسب الكيفية ...
انجام: و ذالك هو السبب الموجب لفساد الممتزج لاغیر فحصل المراد و ذلك ما اردنا.
چاپ: در احوال و آثار خواجه، ص 556 چاپ شده
[آثار و احوال خواجه ص 301]
خط: نسخ، کا: ابرقوهی، ابوالقاسم بن حسن بن داود، تا: 754ق، جا: دمشق؛ اندازه: 25×18سم [ف: 11-180]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. سؤال کازرونی و پاسخ خواجه نصیر طوسی هر دو هست؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1 -429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمحسن بن عنایت الله نجفی، تا: قرن 10؛ 2گ (36پ - 37پ)، 15 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف]
خط: نسخ، کا: شریف، شریف محمد بن بابا جان، تا: 15 رجب 989ق، جا: رامجین ساوج بلاغ؛ کاغذ: سپاهانی، 1 ص هامش 55)، 23سطر (12×4)، اندازه: 18×10 سم [ف: 11-2466]
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-694]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7-132]
آغاز و انجام: برابر؛ نا جان دارم مهر تو خواهم ورزید ** وز دشمن بدخواه نخواهیم ترسید
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (25-26) [ف: 3-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (90-91)، 14 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 38-672]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (90-91)، 14 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 38-672]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1ص(221پ)،
اندازه: 22×13سم [ف: 22-76]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح؛ کاغذ: اصفهانی، 1گ (225)، 13 سطر (20×10)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: 1475]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 1ص (1ر)، اندازه: 25/2×16/6 سم [ف: 8-22]
به نقل از فواتح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1 گ (63) [مختصر ف: -683]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1065ق، جا: حیدر آباد؛ کاغذ: شرقی زیتونی، 2گ (90پ - 91ر)، 14 سطر، اندازه: 22×13سم [ف]
کا: غیاث الدين مسعود حسنی حسنی طباطبائی، تا: 1076ق، جا: میانه؛ جلد: تیماج [سنا: ف: 2-176]
آغاز: الموت ضروری امره و الوجه فیه
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج خرمایی، 11سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 11-319]
کا: زین العابدين، تا: اواخر شوال 1263ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (90پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 9-879]
آغاز: برابر
انجام: قال صغیرهم حتی یکبر و علیهم حتی غائبهم حتی یرجع
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشمی، تا: رجب 1300ق، جا: طهران؛جلد: تیماج، 5گ (188-192)، 18سطر (15/5×8)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19-372]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 5 ص (455-459)، اندازه: 1711 سم [ف: 10-619]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1832/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 76گ، 21 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 19×13 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين ابو محمد سلیمان بن محمد قاری، بی تا؛ 19سطر [ف: 3-1238]
mowt va qīyāmat
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 262/2
آغاز باب في ذکر تخلیق محمد اعلم ان الله امر الخلق بالصلاة علی صورة اسم احمد فالقیام في الصلاة مثل الف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 29گ (15پ -43ر)، اندازه: 11/5 × 16/5سم [ف: 1-227]
mawt-ul walad fi bațn-i umm-i-h wa hayāt-i-h ma‘a mawt-il umm
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 21126-1208 قمری
qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714 - 1794)
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 76/9
آغاز: الحمدلله و کفی و الصلاة علی الرسول المصطفى و وصیه المرتضي
خط: نستعلیق، کا: کاشانی، باقر بن امین، تا: 1195ق؛ 3گ (169پ -171ر)، قطع: خشتی [چند نسخه في: -221]
موت و معاد- حقیقت موت و معاد
al-mawtīya (ar-r.)
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā(- 17c)
درباره مرگ.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6088/4
آغاز: بسمله. اما بعد فیقول ... مهذب الدين احمد بن عبدالرضا ... الموت عبارة عن تعطیل القوى عن افعالها؛ انجام: والصلاة علی محمد و آله امنائه.
بی کا، بی تا؛ با یک سرلوح؛ 24گ (230پ -253ر)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 5-686]
al-mawtīya ‘an-il ixtīyār fi-1 ațwār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/14
آغاز: فاعلموا ما اقول بعد بطریق المثال تنبیها لما قلناه مما الهم بمنه و کرمه في قلبی بعد ان من عن وجودی؛ انجام: فلما طلب ستره و تخلصه فخصلة عنه فقال قل کل من عند الله فمن أحسن قولا ممن دعا الى الله الاية محل هذا هنا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 22ص (454-475)، 15سطر [سنا: ف: 2-203]
al-mu'attirāt wa miftāḥ-ul muškilāt
رصاص، حسن بن محمد، - 584 قمری
rassās, hasan ebn-e mohammad(- 1189)
انواع سه گانه مؤثرات (فاعل، علت، سبب) و نیز شروط و مقتضیاتی که جاری مجرای مؤثرات هستند، از مؤلف پرسیده شده است. رصاص در این رساله به توضیح آنها پرداخته و فرق بین مؤثرات را بیان کرده است.
شرح و حواشی:
1- شرح المؤثرات في أصول الدين؛ رصاص، حسن بن محمد (-584)
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1615/2
آغاز: الحمدلله خالق الارضين و السموات الذى اليه تنتهی التأثيرات و المؤثرات و علی وجوده تقف تصحیح الشروط و اقتضاء المقتضيات
نسخه اصلی: کتابخانه آکادمی لینچی رم 318؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد بن احمد بن عبدالله بن یحیی بن حمزه، تا: یک شنبه 14 جمادی الاول 858ق؛ مصحح، محشی؛ 10ص (451-460) [عکسی ف: 5-44]
muwattaqāt-u rijāl-ittūsī
دانشمندی راویان موثق کتاب الابواب شیخ طوسی را به ترتیب تهجی مرتب ساخته است.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 182/2 - ج
بی کا، بی تاب 3گ (90-92ر) [ف: 1-504]
mawjibāt-ut takfir
مسعود بن احمد بن عبدالعزیز
mas“ūd ebn-e ahmad ebn-e 'abd-ol-'azīz
رساله مختصری است در سیزده «باب» در بیان احکام فقهی، اعمال و سخنانی که در رابطه با اعتقادات مذهبی، آیات قرآن، صفات باری تعالی و غیره از انسان سر می زند و موجب کافر شدن او می گردد.
آغاز : بسمله، حمد له الباب الأول في بیان مقدمه یحتاج اليها منها انه اذا کان في المسأله وجوه یوجب التكفير و وجها واحدة یمنع التكفير ... انجام: و لوقال آنرا که درم نیست بدر مینه ارزد یخشی علیه الكفر و لوقال مرا بحق یاری ده فقال له بحق هر کسی یاری دهد، من بظلم و بنا حق یاری دهم یکفر.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2974/4
آغاز و انجام: برابر
کا: بیدگلی، محمد بن قوام الدين، تا: قرن 9؛ دیباچه این رساله در برگ 145پ قبل از رساله مدخل کبیر آمده و نثر آن نیز به زبان عربی آمیخته به فارسی است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 18گ (122پ - 139)، 14سطر (10/5×7)، اندازه: 15×9 سم [ف: 14-84]
mawjib-un najāt fi-l ḥayāt wa-l mamāt
تونی، حسن بن عبدالحق، ق 12
tūnī, hasan ebn-e “abd-ol-haqq(- 12c)
وابسته به: واجب الاعتقاد علی جمیع العباد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 1114ق
شرحی است بر رساله واجب الاعتقاد مولانا علامه حلی اعلی الله مقامه.
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 80پ
بی کا، بی تا؛ رساله رضاعیه و شرح دیباچه جواهر النحو و کتاب نهج المسترشدين مرحوم علامه پیوست همین نسخه است [ف: 100]
mawjibāt-un nazḥ (r.-un fi)
خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175 ؟ قمری
xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher (1670 - 1762)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1127ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8901/2
آغاز: اقول موجبات النزح اما منصوصة أو غیره منصوصة والاول. آ. الانسان سبعون دلو اکبر من السنور ثلثین او اربعین؛ انجام: و یحکم لطهارة ذلك الماء لرواية الكلي باسناده عن الرضا علیه السلام قال ماء البئر واسع لا یفسده شی الا ان یتغرمه
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1127ق؛ جلد: میشن، 2گ (291پ - 292ر) [ف: 29/1-269]
mowjebāt-e nekbat (manzūm)
مثنویی است در مسائلی که باید از آن حذر کرد و در ابتدای آن «من کلام شیخ بهایی» نوشته که به آثار وی نمی ماند و سستی شعر گواهی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15137/1
آغاز: بسمله، چند چیز است که آورد نکبت ** زان حذر کن که آورد دولت؛ انجام: تا که گردد قبول خواص عوام ** بر نبی علی آل سلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: مكتبة الإمام أمير المؤمنين (علیه السلام)، اردیبهشت 1365؛ لاص(1-7)، اندازه: 17/6×11/2 سم [ف: 470-17]
mowjebāt-e nekbat (manzūm)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1726/4
آغاز: ای برادر اگر نه خفته ** هیچ رازی نماند ناگفته / نزد ارباب دولت و نکبت ** شصت چیز است مایه نکبت / اولا روی بی نماز مبین ** دوم از زرد گوش دور نشین
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1261ق؛ 9گ (46-54ر)، اندازه: 15×10 سم [نسخه پژوهی: 3-174]
mawjib-ul wuṣūl
مؤلف می گوید من آرزو داشتم فیلسوفی را بیابم تا خدمتگزار وی شوم، و او به من تعلیم دهد ولی برایم میشر نشد، سپس کتاب حکما را از قدیم و جدید گرد آوردم و کتاب های جابر را مطالعه کردم، و تلمیذوار به کشف معضلات و رموز آنها پرداختم، در نتیجه بیشتر اشارات حکما و عبارات قدما را دریافتم، و بیست و پنجسال مستأثر از روحانیت جابر بودم تا به سن هشتاد سالگی رسیدم. این کتاب حاوی مباحث حکمی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5499/1
آغاز: لا ازال سائل و المسؤول هو الله الذي اعلم. بسمله. یقول افقر عباد الله و احوجهم إلى رحمة الله انی کنت؛ انجام: یخرج ذهب قائمة علی الخلاص انشاء الله تعالی
خط: نسخ، کا: علیمحمد اصفهانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 16گ (1ر-16ر)، 18 سطر [ف: 16-394]
al-mawjat-ul kawtariya fi S.-il qasidat-il himyariya
الكهنوي، هادی بن علی، ق13 قمری
lakahnavī, hādi ebn-e ‘alī(- 19c)
وابسته به: القصيدة العينية الحميرية؛ سید حمیری، اسماعیل بن محمد (105-173)
تاریخ تأليف: 5 شعبان 1267ق
شرح مختصری است بر «قصيدة عينية» سید اسماعیل حمیری که شارح از نظر ادبی وبلاغی آن را مورد توجه قرار داده و زمانی که همراه برادرش سید محمد عباس به خدمت یکی از علمای بزرگ که استاد برادرش نیز بوده رسیده اند به عنوان هدیه تأليف و خدمت او تقدیم شده است. قبل از شروع قصیده سه «مقدمه» آورده: 1. في شرح ترجمة صاحب القصيدة؛ 2. فیما ورد من الاخبار عن الائمة الاطهار (علیهم السلام) في فضل هذه الاشعار؛ 3. في بحر هذه القصيدة ومیزانها و شرح زحافها وارکانها. آغاز: الحمدلله الذي کرم الإنسان باللسان المعرب عما في الجنان والصلاة علی محمد مطلع قصيدة الاكوان الذي اخرس بفصاحة مصاقع عدنان
چاپ: در لکهنوی هند چاپ شده است.
[الذريعة 254/23؛ فهرستواره منزوی 3805/5]
آغاز برابر؛ انجام: والمأمول من الخلان الحكوالاصلاح والعفو والغفران فان الخطأ والنسیان لایقدحان في شرف الانسان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 38 گ، 15 سطر، اندازه: 13 × 20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1591] و [عکسی ف: 7 -371]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله مبلغ الرضا و الميزان
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ 72گ، 22سطر [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و استراح البراع من تسویده ... سنه 1267
خط: نسخ، کا: محمد بن موسی، تا: 1267ق؛ 230 گ، 7 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: من صلی علی صلاة صلت الملائكة علیه عشرة ای دعت به وبار کت وجاءت الصلاة بمعنی التعظيم قیل ومنه صل علی محمد ای عظمته في الدنيا باعلاء ذکره واظهار دعوته وابقاء شریعته وفی الآخرة شفیعته في امته و تضعیف اجره و مثوبته ولیکن هذا اخر ما ینشرح به الجنان في شرح هذه الابيات
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله فسوی، تا: 1319ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 46 گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5-2186]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نستعلیق خوش، کا: کلب باقر جائسی تقوی فرزند مولوی سید کلب حسین، بی تا؛
مقداری از آن را فرزند کاتب سید کلب مهدی نگاشته؛ در پایان پنج بیتی در ماده تاریخ تأليف کتاب سروده عباس بن علی بن جعفر شوشتری؛ تملک: کلب مهدی نقوی؛ 126ص [عکسی ف: 235-7]
الموجز - تفسیر الموجز
الموجز- موجز القانون
الموجز- وقوف القرآن
al-mūjaz
کرمانی، زین العابدين بن محمد کریم، 1276 - 1360 قمری
kermānī, zayn-ol-'ābedīn ebn-e mohammad karīm (1860 - 1941)
تاریخ تأليف: 8 شعبان 1330ق
رساله عملیه است در یک «مقدمه» و چند «فصل»، بی شماره، با سربندهای «مسأله». تحریر فارسی آن از خود مؤلف در 17 ربیع الاول 1326ق به انجام رسیده و چند بار نیز چاپ شده است.
چاپ: چاپ شده [مشار عربی 934؛ مشار فارسی 5049/4]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 367
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. اما بعد، فیقول العبد المسكين ابن محمد کریم زین العابدين ...... انه لما ابتلینا بفتن الزمان و محن الدهر؛ انجام: في عامنا هذا و في کل عام. و قد فرغ من تأليفه ... في ليلة الثامن من شهر شعبان المعظم من سنة الثلثين بعد الثلثمائة و الألف، حامد مصلية ..
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 199گ، 14سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-251]
mūjaz
تهران؛ فیاض: شماره نسخه: 93/2
خط: نسخ، بی کا، تا: 1060ق [نشریه: 7-699]
al-mūjaz
مشهد؛ اصغر زاده؛ شماره نسخه: 63
بی کا، بی تا [نشریه: 7-771]
al-mūjazāt-ul adabīya
حسینی شیرازی، مجتبی
hoseynī šīrāzī, mojtabā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11822
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: مالم یکن من الامور
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائي: -570]
mūjaz-e eskandarī
طبیب، اسکندر بن میر فیض، 981ق - قرن 11 قمری
tabīb, eskandar ebn-e mīr feyz (1574 - 17c)
به درخواست: ولی خان بن قاسم خان موسوم به نواب محمد علی خان
تاریخ تأليف: 1076ق
مؤلف، در نود و پنجسالگی، شرحی فارسی بر قانونچه نوشته و پس از آن، این کتاب را که شامل رؤوس مطالب علم می باشد به رشته تحریر کشیده است. این کتاب مشتمل بر مقدمات و چند مرآت می باشد.
همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 238
آغاز: حمد قوی اساس و سپاس بیقیاس حکیمی را خواص است که تأليف غریب و ترکیب عجیب کاینات این کتاب مشتمل بر مقدمات و چند مرآت می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیقعده 1079ق؛ جلد: گالینگور، 127گ، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: -126]
mūjaz-at tajvīd dar bayān-e tartīl-e kalām-e majīd
کنجی بیک تبریزی، محمد باقر بن الحافظ، قرن 11
قمری
kanjī beyk-e tabrīzī, mohammad bāqer ebn-e hāfez( 17c)
رساله کوتاهی است در بیان ترتیل کلام الله المجيد به قرائت عاصم مشتمل بر یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و یک «خاتمه».
آغاز: بسمله ربنا آتنا في الدنيا حسنة ... شکر و سپاس مرخدایی را که هدایت نمود ما را بصراط مستقیم ذکر خود
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد العظيم بن آخوند ملامحمد باقر آشنستانی، تا: چهارشنبه 15 صفر 1281ق، جا: آشنستان واقع در کوهپایه از بلوکات قزوین؛ 20گ (2-21)، 15 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4714-8]
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 ذیحجه 1284ق؛ 31گ (37-67)، 10 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4714]
al-mūjazat fi-l mantiq
از نکته های تاریخی و علمی که در مختصر اوسط و موجزه هست یکی این است که در به دست آوردن حد سه راه پیشنهاد شده: یکی برهان، دیگری قسمت، سوم ترکیب. خود ارسطو در ارغنون در فصل 31 مقاله 1 قیاس و فصل 5 مقاله 2 فن برهان از قسمت یاد نموده و از رأى افلاطون که طرفدار آن است و می خواهد آن را در برهان وحد به کار برد خرده گرفته و در فصل 4 و 6 و 7 مقاله 2 همین فن از برهان در حد گفتگو نموده و در فصل 13 و 14 همین مقاله روشن کرده که راه پیدا کردن حد ترکیب است نه قسمت. ابن ابی زرعه در «اغراض ارسطاطالیس المنطقيه» و ابن رشد در «تلخیص» همان سخنان ارسطو راروشن نمودند و نامی از کسی نبردند. پیش از آنها فارابی در اواسط کبیر نوشته که کسانقراطیس در حد به راه برهان رفته و افلاطون راه قسمت و ارسطو راه ترکیب در آن پیش گرفته است. شیخ در همین مختصر اوسط در «فصل (3) فن ان الحد لا یکتسب بالبرهان» از مقاله 2 کتاب البرهان هم راه برهان را مانند فارابی از کسانقراطیس (انکسافر در نسخه ما) و در فصل پس از آن قسمت را از افلاطون دانسته نیز در (قیاس) و در فصل 11 آن از راهتر کیب به نام فیلسوف (ارسطو) یاد نمود و در آغاز آن بندی از فصل 13 مقاله 2 فن برهان ارغنون را به روشی دیگر آورده و پیداست که آنرا گزین نموده است. او در برهان موجزه هم از روش های برهانی «انکساقراطیس» و قسمت افلاطون و ترکیب ارسطو کاوشی نموده است. در منطق شفا (فصل 5 مقاله و فن 4 در قیاس) هم از قسمت گفتگو نموده در فصل های 2 و3و6 مقاله 4 فن 5 در برهان روشن کرد که در حد برهان و قسمت و استقراء به کار نیاید و باید به ترکیب پرداخت. در نجات نیز از این گونه سخنان آورده، ولی نه در شفا و نه در نجات از دوستداران دو راه برهان و قسمت در حد و برهان و قسمت در حد و برهان نام کسی را نبرده است. فارابی باید از کسانقراطیس که در نسخه مختصر اوسط و موجزه ابن سینا درست نوشته نشده همان کسنوکراتس را خواسته باشد همان که در فصل 4 مقاله 2 برهان ارغنون از گفته او درباره این که «روان آدمی شماریست خود جنبنده» یاد گردیدهاست. (دانش پژوه)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1149/29
آغاز: بسمله. في اصول علم البرهان و بیان آن کل تعلیم و تعلم فعن علم سابق. قد فرغنا عن الأمر المشتركلجميع القياسات و هو الكلام في التأليف فلنشرع في تعدید المواد التي فیها یقع التأليف واحدة واحدة منه و لنبداء بالمواد البرهانية؛ انجام: فهذه هی اجزاء الفضيلة و لبس بهما فقط یمدح الانسان و بفاعلاتها.
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبد الله در 962ق، خلیفه سلطان در 1041ق، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135ق، محمد ابراهیم قزوینی در ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 30گی (204-1233)، 31سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6-2411]
mūjaz-ut tafsīr
تفسیر مختصری است بر قرآن مجید در یک جلد. مؤلف هرجا که لازم دانسته برخی از الفاظ و جملات را مختصرا توضیح داده و ترجمه کرده است. تقریبا چون تفسیر شبر است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3521
آغاز: نستعین ای نخصكبالعبادة من توحید وغیره ونطلب المعونة علی العبادة وغیرها اهدنا الصراط المستقيم ای ارشدنا اليه ویبدل منه صراط الذين انعمت علیهم؛ انجام: لترون الجحيم النار جواب قسم محذوف وحذف منه لام الفعل وعینه والقی حرکتها علی الراء ثم لترونها تأكيد عین اليقين مصدر لان رای و عاین بمعنی واحد ثم لتسئلن حذف منه نون الرفع لتوالی النونات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 386گ، 19 سطر، اندازه: 16×27سم [ف مخ: 5-2186]
al-mujaz-ul hawl li-tahrir-il fatawi
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
رساله مختصر فتوایی است در چهار «قاعده» (عبادات، معاملات، عقود وایقاعات)، هر کدام دارای کتاب هایی شامل ابواب وفصول، تا احکام زکات پیش رفته ولی تأليف آن را به نهایت نرسانیده است: 1. کتاب الطهارة دارای سه «باب»: 1) ما به یحصل الطهارة، 2) في حقیقتها و اقسامها، 3) في توابعها؛ 2. کتاب الصلاة، دارای دو باب: 1) دارای چهار فصل: الفصل الأول: في الوقت، الفصل الثاني: في القبلة، الفصل الثالث: في اللباس، الفصل الرابع: في المكان، 2) في افعال الصلاة؛ 3. کتاب الزكاة: الباب الأول: في زكاة المال.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی سید المرسلين محمد و آله الطيبين و بعد فقد استخرت الله سبحانه و عملت هذا المختصر و سمیته الموجز الحاوي لتحریری الفتاوى و بنیته علی اربع قواعد
انجام: و لو کانت شاة جاز اخذها و اعطاؤه غیرها و اعطاؤها، أو غیرها لغیره، و للفقیر بذل القيمة.
چاپ: ایران، قم، کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409 قمری، سید مهدی رجائی، 1، در الرسائل العشر
[الذريعة 248/23 -249؛ روضات ص 20؛ کشف الحجب 571؛ ایضاح المكنون 604/2]
شرح و حواشی:
1- کشف الالتباس عن موجز ابی العباس؛ صیمری، مفلح بن حسن (-900)
2- شرح الموجز الحاوي لتحریر الفتاوي
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 پایان کتاب انهائی است که علی بن علی ابن محمد بن طی برای یکی از شاگردانش به تاریخ دوازدهم شوال 851 نوشته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 60گ (68ر -127پ)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 15-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: سه شنبه 29 ربیع الاول 822ق؛ در پایان نوشته شده: هذا آخر کلامه دام ظله؛ جلد: مقوایی، 73ص (229 -301)، 20 و 21 سطر، اندازه: 18×14سم [ف: 9-124]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8418/1
خط: نسخ، کا: محمد بن ناصر عسقانی، تا: ذیحجه 850ق؛ مصحح، محشی، آنهائی از علی بن علی بن محمد بن طی ظاهرة جهت کاتب در 11 شوال 851ق؛ یادداشت خط خورده ای از شیخ احمد بن زین الدين بن ابراهیم احسائی که کتاب را از محمد بن علی بن حسین شعبی استعاره گرفته و نیز یادداشت محو شده ای به خط همان احسائی به سال 1198ه با مهر «احمد زین الدين» (مربع)؛ مهر: «بنده آل محمد حسن» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین نصیری (مستطیل)؛ 48گ (2پ-49پ)، 15 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 28-23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن فخر الدين بن حسن بن نجم الدين بن ایوب اعرج حسینی، تا: 856ق؛ جلد: تیماج، 27گ (217پ - 243)، 25سطر [ف: 25-234]
آغاز: برابر؛ انجام: الا بعد الاحوال فلیحول و آن عاد إستانف حوله
خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن موسی بن احمد کونانی، تا: 860ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 40گ، 19سطر، اندازه: 13/5× 18 سم [ف: 21-1540]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13393
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حرام بن ابراهیم، تا: دوشنبه 7 ربیع الاول 955ق؛ تملک: خليقة بن یونس مشرقی که نسخه را از شیخ حسب الله بن المربوب الكمالي خریداری نموده، شیخ خليفة بن رجال، شیخ عبدالله بن سعد حسینی به تاریخ ذیقعده 1025؛ با یادداشتی از حجت الاسلام سید محمدباقر شفتی؛ جلد: تیماج مذهب، 60گ، 13سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 36-327]
آغاز برابر؛ انجام: الا بعد الاحوال فلیحول و آن عاد استانف حوله.
خط: نسخ، کان علی بن احمد بن موسی بن احمد کونانی، تا: 960ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 40گ، 19سطر، اندازه: 13/5× 18 سم [ف: 20-527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمود اصفهانی، تا: 963ق؛ مهر: ضیاء الدين محمد بن حسین بن نظام الدين علی حسینی مازندرانی «ضیاء الدين الحسيني» (دایره کوچک)، حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 90گ، 12 سطر (5/5×9)، اندازه: 19×13سم [ف: 3-1298]
. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2554
نسخه اصل: کتابخانه شیخ هادی کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: نصر الله بن مرقع بن ترکی بن صالح طرفی، تا: چهارشنبه 29 ذیحجه 968ق؛ 105ص [عکسی ف: 7-151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 26 ربیع الثاني 977ق؛ تملک: محمد طاهر معزی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 58گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 39-53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالکاظم بن محمد خفاجی (مجاور کاظمین)، تا: دوشنبه 15 ربیع الاول 982ق؛ جلد: تیماج، 55گ (32-86)، 16 سطر (7×12/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3-1264]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 94گ، 12سطر، اندازه: 21×11سم [ف: 8-4714]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «ی مد، ی، نقلت هذا المسئلة عن السيد محمد ادام الله لقاه مشافهة نعم ی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 45گ (108پ -152 پ)، 18سطر (13×7)، اندازه: 14×20 سم [ف: 15-4237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ جلد: مقوا، 80گ، 13 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 21-1539]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1113ق؛ دارای رکابه، مجدول، مصحح، محشی از این منابع: شرح اصول الكافي، مجمع البحرين و شرح مفلح؛ جلد: تیماج، اندازه: 22/3×12/5 سم [ف: 1/27-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد حسن خوانساری، تا: 1294ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 19گ، 24سطر، اندازه: 25/2×17 سم [اهدائی رهبر: 3-749] و [ف: 21 -1538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل بن احمد، تا: 1294ق؛ واقف: محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: میشن، 26 گ، 22 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 21-1539]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: ذیقعده 1297ق؛ جلد: تیماج، 51گ (116پ -166ر)، 16 سطر (15×8/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39-119]
آغاز برابر
نسخه اصل: کتابخانه شهرداری گرگان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب محشی زیاد؛ 89گ (215-303) [عکسی ف: 2-188]
آغاز برابر؛ انجام: و لو ضمنه لم یردا فالخیار باق و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 43گ، 17سطر (14×9)، اندازه: 14×19 سم [ف: 2-779]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 29گ (2پ - 30پ)، 19 سطر (15×9)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 8-128]
بی کا، بی تا؛ تملک: مختار بن محمد استرآبادی؛ واقف: ملا عبدالسمیع؛ اندازه: 13/5 × 18/5 سم [تراثنا: س ش 4-90]
الموجز في شرح القانون- شرح القانون
الموجز في الطب- موجز القانون
al-mūjaz fi ‘elm-e a'dād-el vefq
ملکان تبریزی، محمد بن مسعود، ق 8 قمری
malekān-e tabrīzī, mohammad ebn-e mas‘ūd(- 14c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/109
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رسالتی است در اعداد وفق موسوم بموجز کی بالتماس مخدومان نوشته شد مرتب بر دو فصل
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 26 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (435-436)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41–92]
al-mujaz fi ilm-il qawafi
ابن انباری، عبدالرحمن بن محمد، 513 – 577 قمری
ebn-e anbārī, “abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1120 - 1182)
در شش «فصل»: 1. في معرفة القافيه؛ 2. في معرفة ما یعرض القافيه؛ 3. في معرفة الاحرف؛ 4. في معرفة الحركات؛ 5. في معرفة انواع القافيه؛ 6. في معرفة عیوب القافيه.
چاپ: دمشق، المجلد 31، 1956م، في المجلة المجمع العلمي، ص 48-58، نشره عبد الهادي هاشم. [الأوقاف العامة 148/3]
آغاز: قال الشيخ الإمام حجة العرب و قبلة الادب ... و بعد فانی اودعت في هذا المختصر من اصول علم القافية نبدا؛ انجام: والذی علیه الجمهور والمذهب المشهور انه عیب
خط: نستعلیق، کا: ابرقویی، محمد بن حسین، تا: 851ق؛ 7ص (150-144 )، 21 سطر، اندازه: 17/6×10/9 سم [ف: 5-38]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1014ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (118ر-119)، 19 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 20-283]
al-mujaz fi-1 qira'a
اهوازی، حسن بن ابراهیم، - 446 قمری
ahvāzī, hasan ebn-e ebrāhīm( - 1055)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18051
از آغاز تا مرسلات، بسیار نادر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 6 و 7 [د.ث. مجلس]
al-mūjaz fi-l mantiq = al-manțiq-ul mūjaz
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در سه مقاله: 1. في مقدمات المنطق؛ 2. في الافصاح بالغرض المطلوب في علم المنطق؛ 3. تمام المنطق. این جز «نکت في المنطق» اوست.
آغاز : البسملة ... و بعد: فان من أقدم علی تعلم العلوم الفكرية التي لا یتوصل إليها إلا بالروية و هو یعلم ان ذهنه یعرض الغلط و الخطا و جائز علیه أن یروی و یستدل في شی.
[مجمع علمی 260/3؛ دبا 1/4 ابن سینا؛ مهدوی، فهرست مصنفات 221 «منطق الموجز»]
آغاز: برابر؛ انجام: حساس متحرکالاراده، او شییء آخر ان کان له فصول. تم المنطق الموجز للشیخ ...
نسخه اصل: ایاصوفیا 4849؛ مقابله شده؛ بی کا، تا: 697ق؛ 21گ (88ر-108ر) [فیلمها ف: 1-577]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 359/20 -عکسی و 371/20 - عکسی و 437/20 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-268 و 269]
آغاز: بسمله. کل لفظ لا ترید أن یدل بجزء منه (الجزء منه) فهو لفظ مفرد کقولک؛ انجام: منابع القياسات الشعرية قريبة من منابع القياسات الخطابية فانهما [انما] یستعان بهما في الجزئيات من الأمور دون الكليات و العلوم انقضی و الحمدلله حق حمده
خط: نسخ، کا: محمد هاشم نونهروی، تا: 1304ق، جهت سید مرتضی نونهروی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، وگ، 13 سطر، اندازه: 20/5×9 سم [ اهدائی رهبر: 5-401]
al-mūjaz fi-l mantiq
خونجی، محمد بن ناماور، 590 - 646 قمری
xūnajī, mohammad ebn-e nāmāvar (1195 - 1249)
دارای یازده «فصل»: 1. العلم اما تصور .... 2. الدلالة اللفظية اما علی ... 3. في الكليات الخمس الكلي اما ... 4. في التعريفات تعریف الماهية بنفسها ...؛ 5. في معرفة القضايا البسيطة اعلم ان القضية ... 6. في التناقض و هو اختلاف .... 7. في العكس المستوى و هو تبدیل .... 8 في القياس و هو قول مؤلف .... 9. في المختلطات و الضابط في جهة ... 10. في الشرطيات و الشرطية ... 11. في القياسات الشرطية الاقترانية و قد عرف انها ... . در فهرست دارالکتب یک نسخه از این کتاب یاد شده اما فهرست نگار، مؤلف آنرا نشناخته است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال امام العصر او حد الزمان ملك الائمه افضل الملة و الدين ابو المحامد محمد بن ناماور بن عبدالملك خونجی قدس الله روحه هذا مختصر في علم المنطق الخصته لبعض خلص اصحابی ... و سمیته بالموجز و رتبته علی فصول الفصل الاول العلم اما تصور ..
انجام: ینتج رفع کل واحد من طرفیها وضع الآخر لاستحالة الخلو دون العكس لا مکان الجمع و لما قد وفینا بما قصدنا ذکره في هذا المختصر فلنختم الكتاب حامدین الله وحده ... و المسلمين اجمعین
آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی 121-122؛ معجم المؤلفين عمر رضا کحاله 73/12؛ فهرست دار الكتب چاپ 1924 ذیل ج 29/1]
شرح و حواشی:
1- شرح الموجز في المنطق؛ بندی، علی بن محمد
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1984/1
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، بی کا، تا: 687ق؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج، 89ص (92-4 )، 11سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 5-483]
al-mūjaz fi-1 mantiq
زین الدين کیشی، محمد بن شمس الدين، ق8 قمری
zayn-od-dīn kīšī, mohammad ebn-e šams-od-dīn(- 14c)
رساله مختصری است در علم منطق شامل چند «فصل».
شرح و حواشی:
1- شرح المقدمة في المنطق؛ بندی، علی بن محمد
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9463/4
آغاز: بسمله. الموجز في المنطق لزین الدين الكشي رحمه الله الحمد لله حمدا یلیق شأنه و باهر برهانه و صلی الله علی محمد و آله فصل اللفظ المفيد اما ان یعتبر بالنسبة الى تمام مسماه کالانسان بالنسبة الى الحيوان الناطق؛ انجام: و استثناء کل واحد منهما لاینتج نقیض الاخر و الالكذب العناد في البيوت و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: بدیع بن عمر رومی، تا: چهارشنبه 3 جمادی الاول 651ق، جا: آماسیه مدرسه اتابکیه؛ جلد: تیماج، 18گ (97ر - 114ر)، 20 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 30-149]
al-mūjaz fi-n nāsix wa-l mansūx
نیشابوری، محمود بن ابی الحسن، ق6 قمری
neyšābūrī, mahmūd ebn-e ab-el-hasan(- 12c)
رساله کوتاهی است در ناسخ و منسوخ که مؤلف از پنجاه کتاب تفسیر استخراج ونقل نموده است. آیات ناسخ و منسوخ که بنا به شمارش مؤلف یکصد و دو آیه در سی و هفت سوره می باشد با چند باب در آغاز به عنوان مقدمه و در بعضی آیه ها اختلاف مفسران را نیز می آورد.
آغاز: بسملة. الحمدلله تقدس و تعالی و السلام علی عباده الذين اصطفی و صلی الله نبیه المصطفي، و بعد فهذا کتاب جمعت فیه جمیع ما في القرآن من الآيات الناسخة و المنسوخة موجزة غاية الايجاز و بینت فیه عدد السورة التي یوجد فیه الناسخ و المنسوخ و عدد السور التي لیس فیها ناسخ و لا منسوخ و عدد السور التي فیها المنسوخ دون الناسخ و عدد السور التي فیها المنسوخ دون الناسخ و أوضحت فیه معنی النسخ و الناسخ والمنسوخ و رتبته ترتیبا یسهل حفظه علی من أراد
انجام: نسخ ما قبله من العموم. آخر الكتاب من الناسخ و المنسوخ و هو مستخرج من خمسین کتاب منها کتاب هبة الله بن سلامة ذکر انه استخرجه من خمسة و تسعین تفسيرة و الحمدلله ...
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3883؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 18، 68 ص (209-226)، 19 سطر [عکسی ف: 3-250]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة و العصر ... الا الذين آمنوا و عملو الصالحات الآيه، فهذه جملة المواضع النواسخ و هی ماءة موضع و موضعان تجمعها سبع و ثلثون سورة و الله اعلم، تمت النسخة المسماة بالناسخ و المنسوخ في شهر رمضان سنة الف و مائة و ثلثون و اربعه ...
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه عکسی مرشی ش 1120/3 ذکر شد؛ خط: نسخ شکسته، بی کا، تا: 1134ق؛ اندازه: 22×17سم [رشت و همدان: ف: -1588]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه عکسی مرعشی ش 3/ 1120 ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1151ق؛ جلد: مقوایی، 17گ (42پ - 58)، اندازه: 15×21سم [ف: 27-370]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه عکسی مرعشی ش 1120/3 ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن ملا حسن بن ملا قاسم، تا: 1309ق، جلد: مقوا، 10 گ، 20 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8-4733]
آغاز برابر؛ انجام: تجمعها سبع و ثلثون سورة و الله اعلم تمت الناسخ و المنسوخ بعون الله العلي العظيم علی ید اقل العباد محمد مکری المنسوب بکرد کلان في اشرف الازمان من کل حین و ادان في بلدة قلعة و الان بهداية رب المستعان في یوم الجمعه من الأزمان و شهر الربيع الثاني هو ظرف الزمان في سنة سبع و ستون و مائه بعد الان
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه عکسی مرعشی 3/ 1120 ذکر شد؛ بی کا، بی تا؛ 10ص (79-88) [ف: 163]
الموجز في النحو - اصول النحو
mujaz-ul qanun = al-mujaz fi-ttibb = al-mujaz
ابن نفیس، علی بن ابی الحزم، 607 - 687 قمری
ebn-e nafīs, ‘alī ebn-e ab-el-hazm (1211 - 1289)
وابسته به: القانون في الطب؛ ابن سینا، حسین بن علی (370-428)
رساله مختصر و معروفی در پزشکی است شامل امهات مطالب این فن، منتخبی از کتاب «قانون» ابن سینا همراه با اضافات لازم، شامل چهار «فن»: 1. في القواعد الكلية الطبية؛ 2. في الأدوية المفرده المركبة؛ 3. في امراض الأعضاء؛ 4. في الامراض العامة. آغاز: بسمله قال الشيخ الإمام العالم الحبر الكامل قدوة الحكما ... ابوالحسن علاء الدين علی بن .. قد رتبت هذا الكتاب علی اربعة فنون الفن الأول في قواعد جزئی الطب علمية وعملية بقوله - کلی - ... انجام: وکان تدبیرهم واحدا واستعملوا دواء جالینوس وغیره من العلاج المذكوره ومن هاهنا فلیختم الكتاب حامدا لله ومصلیا علی خیر خلقه محمد و آله واصحابه اجمعین.
چاپ: کلکته، 214ص، 1244ق؛ طهران، سنگی، 1283، رحلی؛ قاهره، 1407ق، با تحقیق دکتر سلمان قطایه کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران ص 289؛ فهرست المخطوطات الطبية
المصورة 227-229؛ مخطوطات الطب في المتحف العراقي ص 373؛ کشف الظنون، حاجی خلیفه 1311/2 و 1899/2؛ معجم المطبوعات 269/1؛ الذريعة 250/23 و 95/14 -96؛ دنا 10: 358-362 (125 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- شرح موجز القانون = شرح الموجز في الطب؛ فضل الله، ابو عبدالله بن ابی نصر (- قرن 8)
2- المغني في شرح الموجز = شرح موجز القانون = شرح سدیدی؛ کازرونی، محمد بن مسعود (-758ق)
3- تكملة الموجز؛ کازرونی، محمد بن مسعود (-758ق)
4- حل الموجز = حل موجز القانون؛ آقسرائی، محمد بن محمد (-771)
5- شرح موجز القانون = شرح الموجز في الطب؛ فضل بن ابی نصر (-9)
6- شرح موجز القانون = شرح نفیسی = شرح الموجز؛ نفیس کرمانی، نفیس بن عوض (-842ق)
7- شرح الموجز؛ شیروانی، محمد بن محمود (-912ق)
8- موجز القانون (ترجمه) = ترجمه سهیلیه = رساله سهیلیه؛ طبیب، قطب محمد (-970ق)
9- موجز القانون (ترجمه) = ترجمه الموجز؛ شاه ارزانی، محمد اکبر بن محمد (-1134ق)
10- شرح موجز القانون = شرح الموجز في الطب؛ طبیب کرمانی، محمد محسن بن محمد حسین (- قرن 13)
11- حديقة الطب = ترجمه الموجز؛ آقا کوچک، عباس بن محمد کاظم (-13)
12- حديقة الطب؛ سپاهانی، عبدالجواد بن ابوالقاسم (-13)
13- هداية الطالبين؛ ضیاء الأطباء، حیدر علی بن محمد علی بیگ (-14)
14- تحقیق معنی نبض؛ کازرونی، محمد
15- ایضاح الموجز = ترجمه موجز القانون؛ طبیب، محمد تقی بن محمد کاظم
16- شرح موجز القانون = شرح الموجز في الطب؛ ایجی، شهاب الدين بن محمد
17- شرح موجز القانون = شرح الموجز في الطب (14 عنوان)
18- شرح موجز القانون = شرح نفیسی = شرح الموجز
19 - موجز القانون (منظوم)
آغاز: یابس في الثانيه مفتح قابض و یدر البول و الطمت و یسهل الصفراء و عصارته ردية للمعده و نافعة للیرقان؛ انجام: فاذا لم تجد کل قوة مطلوبها تأذيب و انقبضت فلا تقبل النفس علی الشراب کل القبول و لا تتصرف فیه التصريف الواجب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 180 گ، 17سطر، اندازه: 18×14سم [ف: 1-81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد، تا: قرن 8 جا: مدرسه کاملیه؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن مذهب، 167گ، 21 سطر (12/5 × 18/5)، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 10-9]
انجام: صفة الكلب، الكلب حالة کالجذام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام؛ تملک: محمود طباطبائی به تاریخ صفر 1294 «العبد المذنب محمود الطباطبائي» (بیضوی)؛ 96گ، 23 سطر، اندازه: 10× 20/5 سم [ف: 132-25]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 360 گ، 15 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 19-204]
خط: نسخ، کا: مسعود بن محمد بن محمد، تا: جمادی الاول 772ق، جا: اصفهان مدرسه صفویه؛ محشی؛ مهر: محمد حسن (بیضوی)؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 149گ، 17سطر، اندازه: 23/5×15/3 سم [ف: 1-556]
. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1062/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی نظام بن علی، تا: شعبان 786ق؛ 96گ (1پ -96پ)، 27 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3-292]
انجام: فاذا فرغ مت الماء فلا یحبسن عن علاجه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: ملك علی بن محمد بن حیدر؛ جلد: تیماج، 152گ، 16سطر، اندازه: 11/5 × 15/5سم [ف: 25-201]
آغاز نو كثرة اللحم للرطوبة و الحرارة و كثرة السمين و الشحم للرطوبة و البرد و ثالثها الشعر فکثرته و غلظته و جعودته و سواده للحراة؛ انجام: الثقل الدائم في الرأس و اللسان ... و كدورة الحواس و سلامة باقی الاعضاء و أما ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 یا 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 41گ، 19سطر، اندازه: 14×17 سم [ف: 1-92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی؛ تملک: عبدالکریم بن عبدالوکیل؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: تیماج، 140 گ، 19سطر، اندازه: 18×15سم [ف: 5-229]
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ربیع الاول 826ق؛ جلد: تیماج، 78گ،
25 سطر (12/5 × 19/5)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 1-586]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 639
همان نسخه بالا [نشریه: 5-101]
تنها مبحث تشریح است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد قطب طبیب، تا: پنج شنبه 27 ذیحجه 833ق؛ مهر: شمس الدين محمد بن اسماعیل حسینی در 1234؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 69گ، 39سطر، اندازه: 26/8×18/3 سم [ف: 1-309]
آغاز: النوم یرطب بافراد فیبرد و اذا وجه النوم خلاء برد بانحلال الروح؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: امیر بن محمد کاتبی، تا: 15 رجب 142ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 187گ، 15سطر، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 6-214]
کا: معین کاشانی، عبدالرزاق بن محمد، تا: رمضان 143ق، جا: سمرقند [نشریه: 5-284]
خط: نستعلیق، کا: خلیل الله بن الأنسي انصاری، تا: 871ق؛ 160ص (2-161)، 15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 19-233]
تنها مبحث تشریح است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 212 گ، 19سطر، اندازه: 23/1×12/8 سم [ف: 1-309]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 268ص (231-498)، 15 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 18×12 سم [سنا: ف: 2-57]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11-919]
آغاز برابر، انجام: في احوال البدن و في كمية الهزال المفرط سببه قلة الدم او كراهة إلى الطبيعيه و لا یستعمله کالدم الحريف و لهذا یکون دم الهزول اکثر و قدرته قسمتی از باب پنجم و تمام باب ششم فن رابع را فاقد است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ 495ص، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [نشریه: 3-385]
آغاز برابر؛ انجام: تمت من شهر رجب المرجب سنه 1269
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10، کامل شده در 1269؛ مابین صفحات 3 و 4 افتادگی دارد؛ 415ص، 17-21 سطر (4/5×5)، اندازه: 10×17 سم [نشریه: 3-385]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تاریخ وقف: 1241؛ 260گ، 14 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 922ق؛ جلد: تیماج، 232گ، 13-15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8-4715]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 957ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 48ص (2-49)، قطع: خشتی [ف: 19-62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفحه آخر در صفر 970ق (نسخه جدید تر است)؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد قلی طبیب نخجوانی؛ جلد: تیماج مذهب، 209گ، 15 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 8-4715]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسدالله بن حبیب الله اصفهانی، تا: 972ق؛ مصحح، محشی با امضاهای اقسرایی، نفیسی، سدیدی، ه و. ه به سال 1005ق مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 171 گ، 15سطر (12×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 14-212]
خط: نستعلیق، کا: اسدالله بن حبیب الله اصفهانی، تا: 28 ربیع الثاني 972ق؛ مقابله شده در شنبه جمادی الثاني 1005ق، محشی [نشریه: 7-304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شرف الدين حسن بن نورالله طبیب، تا: 974ق، جا: اردبیل؛ مصحح، محشی با نشان «12»، «سدیدی» و «س م ل»؛ تملک: نوه کاتب عبدالرزاق بن نور الله بن شرف الدين حسن، محمدتقی بن نور الله جراح شیرازی با مهر «... تقی 1023» (بیضی)، مظفر علی بن محمد مومن با مهر «ظفر مظفر علی 1092» (بیضی) و محمد اسمعیل طبیب به سال 1290ق؛ مهر: «یا هادی المضلين» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ (3پ- 199ر)، 15 سطر (11×7)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 13641]
آغاز: آملج یابس في الثانية قلیل البرد یطفی حرارة الدم و یقوی القلب و پذکیه؛ انجام: برابر
نسخه داروهای ساده را دارد سپس جمله دوم در داروهای آمیخته می آید و فن سوم در بیماری اندام ها و نشانه ها و درمان آن و فن 4 در بیماری های عمومی در شش باب و به پایان می رسد و فن 1 و نیمی از فن دوم در آن نیست؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن ملک محمد، تا: جمادی الاول 989ق، برای آقا عزیز طبیب؛ مصحح؛ 80گ (1پ -80پ) [ف: 4-811]
خط: نستعلیق، کا: جلال الدين محمد بن احمد الدادائي، تا: 22 رمضان 993ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 170گ (2پ- 171پ)، اندازه: 21×17سم [مؤيد: 2-209]
آغاز برابر؛ انجام: قد فرغ من تتمة هذا الكتاب فقیر الحقير مذنب العاصى رحیم بن ملامهدی مدرسة الجامع من شهر 7 جمادی الاول سنه 123
خط: نستعلیق، کا: رحیم بن مهدی، تا: قرن 10 و 11، رحیم بن ملا مهدی در مدرسه جامع در 7 جمادی الاول 123= 1203 آن را کامل ساخته؛ 389ص، 17 سطر (5/5×6)، اندازه: 19×11/5 سم [نشریه: 3-385]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5-368]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 435ص، 14سطر (11×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-317]
آغاز فیخصب فیبغی أن یتقدم علی الرياضة الذلكالاستعداد لها؛ انجام: و اکثره عن، بلغم او قروح عفنه في الانف
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام (ما بین صفحات 42 و 43 نیمی از جمله اول از فن ثانی افتاده است. تمام جمله اول و قسمتی از جمله ثانی فن اول را فاقد است از «تدبیر النوم و اليقظه» شروع می شود. قسمتی از فن ثالث را دارد، از «الرائحة الكريحة في الانف» به بعد را فاقد است)؛ محشی؛ 141گ، 13 سطر، اندازه: 19×13 سم [نشریه: 3-385]
آغاز: لانحطاط و الثالث أن کان قبل الوقت ابتداء و ان کان بعده وقت الانتهاء الجزء الثالث؛ انجام: الدلب و ورقه طرد الأرضه یطردها العد هذا؟
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 343ص، 19-17 سطر (5/5×7)، اندازه: 12×18/5 سم [نشریه: 3-385]
آغاز: فیختلف حاله باختلاف حال؛ انجام: و منه صلب فیشد و یقوی الاعضاء ضعیفه فیخضب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11، 44ص، 13 سطر، اندازه: 12/5 ×20 سم [نشریه: 3-385]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 222گ، 14سطر (12×6)، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 17-129]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: حسن ابن محمد باقر تمامی امامی؛ 145گ، 19 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف: 1-284]
آغاز: برابر؛ انجام: من علاجه فقد عاش بعد ذلك رجلان ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 272گ (1پ -272پ)، 14 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 2-636]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-108]
آغاز: برابر؛ انجام: البحث السابع في العلامات المفرقة بین الردي پس از سه (صفحه) اذ اوصلت إلى الدماغ خالطت العقل لا محالة. قوله و یکون هذا حركة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1282؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: اصفهانی، 229گ، 35 سطر (20×11)، اندازه: 29×18سم [ف: 5-217]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 146 گ، 20 سطر (13×5)، اندازه: 20×20سم [ف: 5-686]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: ملک فضل بختیاری، ملک محمد یوسف شریف در 137 [=1037]، سید علی بن محمد باقر حسینی در قزوین در آغاز ربیع الثاني 1086ق؛ کاغذ: سپاهانی، 143گ، 15سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -179]
آغاز: برابر؛ انجام: النحيف الرجي محمد رفیع فتح الله قمی قراهانی سنه 1095
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوایی، 129گ، 23 سطر، اندازه: 23×12 سم [اهدائی رهبر: 9-432]
آغاز برابر؛ انجام: النحيف الرجي محمد رفیع فتح الله قمی قراهانی سنه 1095
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، کاغذ: کشمیری، جلد: مشمع، 151گ، 17سطر، اندازه: 14/5 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 9-432]
آغاز: برابر؛ انجام: اليرقان تغیر فاحش من اللون (لون البدن) الى صفرة او سواد ... تا اواسط فن سوم (امراض الطحال و اليرقان الاصفر و الأسود) است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 145گ، 13 سطر، اندازه: 13/5 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 9-434]
بی کا، تا: قرن 11 [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 287ص، 16سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 19-308]
تنها مبحث تشریح است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 139 گ، 27 سطر، اندازه: 22/1×12/7 سم [ف: 1-309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شیرین، بی کا، تا: قرن 11، نسخه کسر نویسی شده در ربیع الاول 1258ق؛ محشی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 12 سطر (11×5)، اندازه: 18×11سم [ف: 3-1443]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 135 گ، اندازه: 19×10سم [ف: -61]
خط: نسخ، کا: حسینی، ابراهیم بن مشرف، تا: 1004ق، جا: اصفهان؛ 114 گ، 17 سطر، اندازه: 15×18/5 سم [ف: -26]
آغاز: و یبقی القوة الارضية في جرمه و قد یکون اضعف بحیث یحله الغسل کالهندباء؛ انجام: اذا جعل في البيت لقلق اوطاوس او قنف او ابن عرس فالهوام یقرع منها او یهرب فاذا قتلها و کذلك البیضاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1012ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ یادداشت امانت ابوالحسن بن حاجی محمد؛ یادداشت اهدای کتاب به کتابخانه مجلس از طرف سید علی آل داود به سال 1364ق؛ جلد: تیماج، 165گ، 15 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 20-349]
خط: نستعلیق، کا: سید مراد بن نظام، تا: چهارشنبه 23 شعبان 1021ق، جا: لاهیجان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 112گ، 16سطر، اندازه: 20×10/5 سم [ف: 2-518]
آغاز برابر؛ انجام: طریق سوختن مرجان و بسد و ... و علی الصباح بر آورند و احتیاط مرعی دارند که زیاد خاکستر نگردد. صفت
خط: نستعلیق تحریری، کا: از سید غلام ابو تراب، تا: 1030ق؛ محشی؛ اهدایی: اخوان مصلایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 150گ، 20سطر (18×9)، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 1-361]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: میر خورد، تا: 20 شوال 1038ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج دار چینی، 160گ، 17سطر، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 19-576]
آغاز: والماسكة له مدة طبخ الهاضمة له .. قال وهذه الأربع تخدمها کیفیات اربع اعنی الحرارة؛ انجام: ثم أن وقع الفعل الصناعي مصادر الطبيعي ونحوه فاذا بلغ العيني ادرك وقد انتهی المرض اوقارب الانتهاء فیعدی با عراق ثم أن وقع الفعل الصناعى مصادا الى آخره تمت الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ شعبان 1039ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 141گ، 12سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4717]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن قرابیک، تا: جمادی الاول 1061ق؛ 308ص، 20 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 2-13]
آغاز نو ینفع البواسير و یقلل الحميات و طینحه نافع؛ انجام: در این آب و سرکه افکنند و با تش مزم بجوشانند
خط: نسخ، کا: تونی، عبدالله بن حسین، تا: 1075ق؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد هادی بن مظفر علوی شیرازی، تا: 1076ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مکی بن محمد بن شمس الدين عاملی از نوه های شهید اول؛ جلد: تیماج، 107گ (2پ-108ر)، 20 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 4-54]
آغاز برابر؛ انجام: و یکون ذلك فیه قویا غالبا و یکون حرارته و برودته ضعيفة مغلوية تا اوایل باب اول از جمله اولی (در ادویه مفرده) از فن دوم است؛ خط: نسخ، کا: منصور بن ولی، تا: 1077ق، جا: همدان؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 35 گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [اهدائی رهبر: 9-433]
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 صفر 1089ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 14 سطر (15×8)، اندازه: 20×15 سم [ف: 16-397]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1089ق، افتادگی: آغاز؛ 95گ، قطع: رقعی [چند نسخه ف: -447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری و شکسته، کا: محمدرضا بن محمد تمیم، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: واما في الحقيقة فذلك انما هو بارادة من لایعتریه سهو ولا یعجزه امر وهو الخالق تعالی جل اسمه وهذا آخره ولله الحمد والمنة وصلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. تمت تشریح؛ خط: نسخ، کا: ابو علی محمد مشتهر به نصیر ابن حاجی
زین الدين علیا، تا: سه شنبه 25 شعبان 1092ق؛ جلد: تیماج، 209گ، 24 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 8-4717]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد رفیع بن حاجی فتح الله قمی فراهانی، تا: 1095ق؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ جلد: تیماج، 196گ، 18 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 19-578]
آغاز برابر؛ انجام: و كثرة الشرب و كثرة الجماع و كثرة الاستحمام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 114گ، 23 سطر، اندازه: 24/6×12/3 سم [ف: 19-577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1396 155گ، 17سطر، اندازه: 19/2×13 سم [ف: 19-578]
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: عباس حسینی با تاریخ 1262، محمد هادی حسینی در 1253؛ 161گ، 14سطر (8×4)، اندازه: 14×20سم [ف: 11-88]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، 202گ، 15 سطر، قطع: بغلی [آستانه قم: -179]
انجام: او بتسدید مجاری النفس کالمر تك او بالتقطیع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 144گ، اندازه: 21×15سم [ف: -40]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 303-7]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: بغدادی [نشریه: 2-173]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: علی صدر الاطباء در 1325؛ 165گ، 17سطر، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 1-556]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12-11ق؛ با یک سرلوح؛ تملک: محمد بن محمد علی نجفی در 1119؛ جلد: تیماج مذهب، 134 گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 13-254]
آغاز برابر؛ انجام: الا أن یکون العرض اقوی کالقولنج فسکن اولا الوجع ثم عالج السدة تم الفن الأول. از ابتدای کتاب تا انتهای فن اول؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×10سم [ف: 5-752]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن شمس الدين محمد (بقیه نام او سیاه شده)، تا: پنج شنبه 17 رمضان 1102ق؛ محشی؛ واقف: همشیره خاتون، 1261ق، 180گ، 16 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 19-577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1114ق؛ محشی؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380 گ، 222گ، 14 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 5-419]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن محمد مقیم، تا: 1124ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 190گ، 17سطر (7×16/5- 17)، اندازه: 12/5× 22/5سم [ف: 14-201]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 297
همان نسخه بالا [نشریه: 7-303]
آغاز: عضو آخر ..... الفن الأول یشتمل علی جملتین؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مرتضی بن حاجی عبدالهادی حسینی مهدوی، تا: 1127ق؛ افتادگی: آغاز؛ گویا نسخه به دست شاگردان دارالفنون بوده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 194گ، 15-18 سطر (7- 16/5-15×7/5)، اندازه: 22/2×12/5 سم [ف: 17-285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: تیمور بن قراخان رشیدی، تا: 1132ق؛ محشی با نشان نف، لف، شرح سدیدی، زبده، اقصروی، اقص، حاوی، نفیس ف برخی حاشیه ها فارسی است و برخی کلمات را به فارسی ترجمه می کند مثلا: و یقال له بالفارسیه تنگ (جره)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 252گ (10پ -252پ)، 16 سطر (14×6/5)، اندازه: 14/5 ×24سم [ف: 17-266]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 328/2
همان نسخه بالا [نشریه: 7-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن مصطفی، تا: پنج شنبه 16 رمضان 1200ق؛ 90 گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ]
آغاز: الاصوات و قوة الشم و موضعها عصبتان زایدون .....
خط: نسخ، کا: میر محمد علی بن میر سید محمد، تا: جمعه 2 ربیع
الثاني 1200ق؛ افتادگی: آغاز (اول کتاب ناقص است (جزء اول))؛ 343ص، 16 سطر، اندازه: 19×12 سم [نشریه: 3-385]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «محمد عبدالله خان 1267»؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن مذهب، 168گ، 13سطر، اندازه: 15× 23/7 سم [اهدائی رهبر: 9-433]
آغاز برابر؛ انجام: و عرق السوس و عودة الصليب مکدورهم زبیب منزوع العجم از مقدمه تا فن دوم (الباب الثاني من الادية المركبة) است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 42 گ، 12سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 9-434]
آغاز برابر؛ انجام: وحره في الثانية أو الثالثة علی اختلاف قولی جالینوس بفتح سدد الكلى والمثانة والرحم والکبد والطحال و بغش الرياح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 51گ، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4716]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 225گ، 14سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 122]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: سید ابوالقاسم حسینی شیرازی 16 محرم؛ 159گ، اندازه: 12/5 × 20/5سم [نسخه پژوهی: 2-234]
آغاز برابر؛ انجام: أو الرئيس لایخسر علیه بدواء قوی و لاتبرید مفرط ولا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 45گ (98پ - 142)، 12 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [محدث ارموی مخ: 3-1591]
آغاز برابر؛ انجام: ما یعدل المزاج کتراب الاجاص
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 1ص (112پ)، 12سطر (8/5×14/5)، اندازه: 22×14سم [ف: -62]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد صادق، تا: قرن 13؛تملک: علی اکبر در جمادی الاول 1265ق، علی اکبر بن عبدالله با مهر «عبده علی بن عبدالله» (بیضی)؛ مهر: حاج سید سعید؛ 148گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1116]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح زرین؛ 42گ، 33سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 20-309]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی درباره کتاب به سال 1294؛ 156گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-11]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، حسین، تا: 1205ق؛ پشت برگ اول برگ کوچک چاپی که در وسط نام محمد حسن خان صنیع الدوله آمده (و ظاهرا نسخه حاضر از کتابخانه او بوده)؛ جلد: تیماج، 270 ص، 15 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 19-196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آخر شعبان 1225ق؛ تملک: حسن طباطبائی در 2 جمادی الاول 1327ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 162گ، 16سطر، اندازه: 25×15/5 سم [اهدائی رهبر: 9 -433]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 370
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: 21 شوال 1226ق؛ مهر: «یا هادی المضلين» (بیضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمدهادی» (چهار گوش)، حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، 267 گی، 14سطر (12/5×6/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 3-1151]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن خوانساری، تا: جمادی الاول 1231ق، جا: تهران؛ جلد: میشن، 213گ، 23 سطر، اندازه: 22/7×14/4 سم [ف: 1-556]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین طبیب، تا: 15 شعبان 1234ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 200گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ اهدائی رهبر: 9-433]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کوزه کنانی، تا: 1234ق [ف: -94]
خط: نسخ، کا: علی بن حاج شیخ ابوالحسن طبیب جهرمی، تا: 1237ق [ف: -94]
آغاز ثم جلد الاصابع ثم جلد الراحه ثم جلد الكف ثم جلد اليد ثم الجلد مطلقا؛ انجام برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، 286گ، 11سطر (5/5×10)، اندازه: 16×12سم [ف: 14-68]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ تملک: محمد طبیب پسر محمد تقی موسوی طبیب [نشریه: 7-304]
آغاز برابر؛ انجام: و اذ السع الزنبور الصغير عاضا لسانه لم یرایه اللسعه و من تدلك باصول ... من اللذع.
خط: نسخ، کا: ملا محمد بن شیخ عباس الجناحي، تا: 1240ق، جا: جلیجه؛ 240 ص، 19سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19-57]
کا: محمدجعفر شریف پسر میرزا عبدالله شیرازی، تا: چهارشنبه 25 ذیقعده 1245 ق [نشریه: 5-284]
تعلیم پنجم تا جمله پنجم و سپس بحث تشریح را داراست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 14 ربیع الاول 1252ق؛ مصحح، محشی به نقل از شروح کتاب؛ جلد: تیماج، 104گ، 12سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 20-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج مذهب، 224گ، 16-11 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8-4715]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6032/1 بی کا، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: 19-17]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6833/2
انجام و بقلة تغذیته لا تزید الأخلاط و هذا مثل البقول و الفواكه خط: نستعلیق، کا: کلبعلی بن میرزا نظر علی بن میرزا معصوم معروف به میرزا بزرگ قزوینی، تا: 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 22گ (45پ -66)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 18-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر الطبيب بن أبي القاسم، تا: صفر 1264ق، جا: شیراز؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهر 1340؛ جلد: تیماج، 166گ، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 19-575]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ذیقعده 1264ق؛ مهر: «الراجي سید رضی الحسيني» (بیضوی)، «عبده سید رضی الحسيني» (بیضوی)، «عبده الراجي محمد اسماعیل» (بیضوی)، «الواثق بالله الغني ...» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 164گ، 15سطر (14/568/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1-252]
خط: نسخ، کا: هاشم بن محمد علی، تا: 1267ق؛ محشی؛ تملک: فرهاد میرزا و فرزندش عبدالعلی میرزا؛ جلد: تیماج، 199ص، 21 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 19-215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1270ق؛ جلد: تیماج مذهب، 188 گ، 18سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 5-296]
آغاز برابر؛ انجام: رهی یکی از زید و عمر را که مقاتل تا اختیار کند کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 101گ، 21سطر، اندازه: 17/4 × 21/7 سم [ف: 19-578]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذلك ما یحفظ صحة الروح وفوته یتمکن من دفع ضرر السموم بخاصیته فیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 15 رمضان 1273ق؛ مصحح، محشی؛ 21گ، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4715]
آغاز برابر؛ انجام: و مما یلیق أن نتکلم فیه عقیب الكلام في الحميات البحران و ایامه فلنتقل فیه ثم و قد مر
خط: نسخ، کا: محمد تقی انصاری فرزند محمد هاشم بن محمد حسین کاشانی، تا: 1275ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 23گ (23-1)، اندازه: 17/5 × 21/5 سم [ف: 23-573]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی (ساکن قریه اسطرخی)، تا: 22 محرم 1281ق؛ جلد: تیماج، 111گ، 20 سطر، اندازه: 26/5×15 سم [ف: -24]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1282ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: یراد في الحقنة الليلة الأولى بابونج و اکلیل الملك و شبت مکد جرمه لطيفة، بذر الكرفس و بذر الرازيانج ثلاثة درهم، تم الفن الثاني ... تا پایان «الفن الثاني» را دربر دارد؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالقادر مکری، تا: 1292ق؛ مصحح، محشی؛ 46گ (84ر - 129)، 13 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 39-256]
شرح الأصول الكلية است؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب طبیب، تا: 1296ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 192 گ، 20 سطر، اندازه: 26/1×16/1 سم [ف: 1-309]
تا فصل 19 کلیات را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن موسی متطبب قزوینی، تا: 18 ذیحجه 1296ق، جا: مشهد رضوی، به دستور حاجی محمد جعفر طبیب زاده؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 264گ، 21 سطر، اندازه: 26/6×15/7 سم [ف: 1-309]
آغاز: بسمله بدان ایدك الله تعالی و اسعد الله؛ انجام: و قد عض کلب ... فاکل بعضهم
خط: نستعلیق زشت، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 100گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 19-577]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 7-229]
بی کا، تا: 1313ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/8 × 21/9 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ به خط مغایر: «محمد نصیر بن حاجی محمد رضا کلیجانی سنه 1009»؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 157گ، 15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 19-576]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملکی به تاریخ 1290؛ 151گ، 17سطر، اندازه: 14× 24/5 سم [مؤيد: 2-221]
بی کا، بی تا؛ برخی اوراق آن به تازگی کتابت شده [تراثنا: س 18ش 1 و 2-236]
آغاز: برابر؛ انجام: اوقات معلومة تحرز فیها أهل تلك الناحية منها الصيف الثاني ما لیس له اسم یعتد
از فن اول تا فن چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: گالینگور، 438گ، 21 ×25 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 8-4715]
آغاز برابر؛ انجام: کل ذلك انما هو لتفهیم المتعلم وتقریب الامر اليه في التصور واما في الحقيقة فذلك انما هو بارادة من لایعتریه سهو ولا یعجزه امر وهو الخالق تعالی وحده
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 89گ، 35سطر، اندازه: 32×21سم [ف مخ: 3-1240]
خط: نسخ، کا: حیدر علی بن محمد علی بیگ حسن سلطان طبیب گلپایگانی طبیب نظامی فوج گلپایگان ملقب به ضیاء الأطباء، بی تا؛ 252گ (2پ -253ر)، اندازه: 21×17/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نو نویس محمد بدیع کجوری نوری در
1236ق؛ مصحح؛ واقف: شهاب
الدين مرعشی نجفی، 1338/5/20؛ جلد: تیماج مذهب، 367 گ، 15 سطر، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 2-637]
آغاز: و النظري اجزائه اربعة: العلم بالامور الطبيعية؛ انجام: و تنفیذه في العروق و یفعل ذلك
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 121گ، 17سطر (14×7)، اندازه: 26×13/5سم [ف: 5-1803]
شامل فن سوم کتاب قانون؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؟ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 262گ، 18 سطر (17×8)، اندازه: 24×15سم [ف: 1-586]
خط: نسخ، بی کا، بی تاب کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-923]
آغاز برابر؛ انجام: اذا جعل في البيت و التدخين باعضائه و ریشه طرد السوس الافسنتين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ 183 گی، ابعاد متن: 14/5×9، اندازه: 21×15سم [ف: 2-414]
آغاز: برابر
شامل جزء نظری و أول قواعد جزء عملی از طب؛ بی کا، بی تا [تراثنا: س 13ش 4-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 71گ، 22سطر [ف: 12-311]
بی کا، بی تا؛ محشی به نقل از آقسرائی، سدیدی و غیره [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الغلظة فلا ینفذ منه ما يؤثر ولان حرارتهالاتجذب منه ما ینفذه فيؤثر واما ان یکون تأثيره داخلا و خارجا کتبرید الماء أو یکون
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 32گ، 8 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4716]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد القاضي عسکری، بی تا، جلد: مقوا، 184گ، 17 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 8-4715]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 133گ، 10 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4717]
آغاز: الفن الأول یشتمل علی الجملتين الجملة الاولى: في قواعد الجزء النظري من الطب و یشتمل علی اربعة اجزاء. الجزء الأول من اجزاء الجزء النظري في الأمور الطبيعية بقول کلی ونقول الطب ینقسم الى جزء النظري والی جزء عملی و کلاهما علم ونظر؛ انجام: باستعمال الماء الحار والادهان أو الخيرة وخانیه فیکون مع حرارة مزاج و سوداوية و احساس الدخانية او نضیق فن اول و ثانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 72گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 8-4716]
آغاز: بسمله الفن الثاني یشتمل علی جملتین الجملة الاولى في الأحكام الأدوية والأغذية المفردة ویشتمل ای الجملة الأولى علی با بین الباب الاول کلام کلی في الادوية المفردة الدواء عند الأطباء هو الذي اذا انفعل مادته؛ انجام: و یحد البصر اکتحالا بعصارته وینفع الصواعين واسهال الصفراوي وخصوصا ریه انهضامها فن ثانی از کتاب است در جمله وهر جمله شامل ابواب، جمله اول در احکام ادویه واغذیه مفرده شامل دو باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 112 گ، 13سطر، اندازه: 10/5 ×15 سم [ف: 8-4716]
mūjaz-ol qānūn (t.) = t.-ye sohaylīye = r.-ye sohaylīye
طبیب، قطب محمد، - 970 قمری
tabīb, qotb mohammad(- 1563)
وابسته به: موجز القانون = الموجز في الطب؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687ق)
به نام: امیر نظام الدين احمد سهیلی (-970ق)
ترجمه و منتخبی از «موجز القانون» ابن نفیس قرشی است؛ در یک «مقدمه» و هفت «جمله» (هشت جمله): جمله 1. قاعده های علمی طب، در چهار باب؛ 2. بیان علمی طب در دو باب؛ 3. احکام داروها در دو فصل؛ 4. در مرض های خاصه هر عضو در بیست و سه فصل؛ 5. مرض های غیر مخصوص به عضوی در چهار باب ؛ 6. نقصان و تدبیر زینت؛ 7. در زهرها و احتراز کردن از آن.
آغاز: بسمله. حمدی که حاوی ذخیره روز معاد و شکری که معماری مزاج علیل عباد باشد نثار بارگاه قادری.
انجام: دوایی را گویند که صحت و قوت روح را نگاه دارد و از ضرر ... تمام شد.
[الذريعه 250/23؛ فهرستواره منزوی 3739/5]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ یادداشتی درباره کتاب و مؤلف به خط کیوان سمیعی در 20 / 11 / 44 آمده که مؤلف را به ظاهر قطب الدين آدم طبیب پزشک عصر سلطان حسین بایقرا دانسته؛ جلد: تیماج، 110گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 142-20]
آغاز: ... صلوات نامیات و تحف تحیات ذاکیات بر مرقد و مشهد سروری است؛ انجام: در جمله هفتم پس از سه ورق: در گزیدن سگ دیوانه و گوشت آن سگ خوردن ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 15 سطر، اندازه: 18/3×9/7 سم [ف: 7-290]
آغاز برابر؛ انجام: و جگر سگ دیوانه بهترین علاجها است خط: نستعلیق، بی کا، تا: 107ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 205گ، 15 سطر [ف: 16-229]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2- 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: سید مصطفی ولد سید هاشم در جمادی الثاني 1285؛ 50گ، 10 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: -204]
mūjaz-ol qānūn (t.) = t.-ye al-mājaz
؟ شاه ارزانی، محمد اکبر بن محمد، - 1134 قمری
šāh arzānī, mohammad akbar ebn-e mohammad( 1722)
وابسته به: موجز القانون = الموجز في الطب؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687ق)
ترجمه ای است روان از کتاب «موجز القانون» تأليف ابن نفیس قرشیکه علاوه بر ترجمه، در برخی مواضع با عنوان «من الكفاية» از «کفایه مجاهدیه» منصور بن محمد شیرازی نیز بهره جسته، پس (احتمالا) مترجم همان شاه محمد اکبر ارزانی باشد که در کتاب «طب اکبری» نیز همین شیوه را به کار برده، به طوری که علاوه بر ترجمه «شرح الاسباب و العلامات» نفیس بن عوض کرمانی (-842ق) مطالبی از موجز، کفایه، قانون و ذخیره خوارزمشاهی به آن افزوده است. در «مفرح الإقلوب» یا «ترجمه و شرح قانونچه چغمینی» نیز چنین کرده است. ارزانی «طب النبي» سیوطی (-911ق) را نیز ترجمه کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35409
آغاز: من الكفايه در سرسام فصد قیفال کنند و عناب و آلو سیاه هر یک ده دانه ... السبات السهري و آن نام ورم دماغی باشد از بلغم و صفرا و علامت آن
انجام: در ابتدای نوبت خفقان و سقوط اشتها بااند کی طراوت بدن و عرق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن مذهب، 87گ، 15سطر، اندازه: 18×28/5سم [ اهدائی رهبر: 9-434]
mūjaz-ol qānūn (manzūm)
وابسته به: موجز القانون = الموجز في الطب؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607-687ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17878
بی کا، تا: 1256ق [د.ث. مجلس]
mūjaz-e kammī ab-ol-fath-e gilani( - 1589)
در سی و هشت «باب» و هر باب در چند «فصل»: باب 1. معالجات امراض، 2. علامات تبها، 3. فصول، 4. خواص غذاها، 5. عطریات، 7. پوشاک و حمام ... 30. بیماری های محلی، 31. تب ها ... 34. بیماری های پوستی، 35. موی ها، 36. خونریزی.
آغاز: چنین گوید جامع این مختصر چون پیر شدم قوت حافظه کم شد و نسیان غالب گشت خواستم که مختصری جمع کنم از کتاب های معروف عربی و فارسی
انجام: و شرح و بسط تمام داده اند تا بدین اختصار عیب نکند. و الله اعلم بالصواب
[فهرستواره منزوی 3740/5 ؛ نسخه های منزوی 605؛ استوری: 327: 2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1292/5
ف نسخه اصل: موزه بریتانیا 32560 .Add (ریو 474). در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 23 سطر [فیلمها ف: 1 -591]
mūjaz-e kammī
در بیست و یک «باب»..
آغاز: بسمله، حمدله ... چنین گوید جامع این قرابادین که از بهر خود التقاط کردم از کتابها و آنچ از مجربات این داعی بود و آنچ استادان ترکیب کردند که این داعی حاضر بود و منج افتاده بود و آنچ ادویه مرکبات که آسان تر و خفیف المؤونه تر و متداول تر از قرابادین های معروف اختیار کردم و این را قرابادین موجز کمی نام نهادم و در بیست و یک باب آوردم. اول. اندر شرابها ... اندر بدلهای داروها ...
انجام: و به عوض شراب قابض به کاربرد نافع باشند.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4495/7
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 863ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 33سطر، اندازه: 26×13/9 سم [ف: 7-411]
mujaz-ul latif fi maqasid-it tasrif
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری
kašfi, ja'far ebn-e abī-eshāq (1775 - 1851)
منظومه ای است افزون بر 250 بیت در تصریف که ناظم در بیت ششم بدان اشاره نموده (سمیتها بالموجز اللطيف ** حاوية مقاصد التصريف) و عمده مباحث آن در علم صرف می باشد. در الذريعة و ريحانة الادب بعد از ذکر ارجوزة في النحو این بیت «ام العلوم الصرف و النحو اب ** و کل علم بعد ذین یطلب» آمده و این بیت دهمین بیت منظومه صرفه است که احتمال دارد ناظم این بیت را در هر دو منظومه خود گنجانده باشد و یا این که در تسمیه مسامحه شده باشد. (محمود مرعشی نجفی)
آغاز: احمد ربة صرف الرياحا ** اشکر من قد فلق الاصباحا / مصلیا علی الرسول الأمجد ** بنوره استضاء کل مهتد
انجام: فاحمد الله الكريم الصمدا ** رب العلى من بالبقاء انفردا / مصلیا علی الرسول التام ** و آله ساداتنا الاعلام
[الذريعة 501/1؛ ريحانة الادب 5/ 60]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه وزیری ش 3311/2
تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 13 گ، 12 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4717]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مرعشی تعیین شد؛ کا: محمد کاظم بن محمد صادق بن محمدرضا بن محمد صادق، تا: 1227ق؛ 19گ (79-97)، اندازه: 18×11 سم [ف: 3-1438]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ کاغذ: اصفهانی، 18ص (69-52)،
ابعاد متن: 5/5×8/5، اندازه: 15×10 سم [ف: 5-1610]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: احمد بن حسن موسوی، تا: 15 صفر 1306ق؛ محشی با نشان «12»؛ 26گ (74پ -99ر)، 11سطر، اندازه: 12/5×6 سم [ف: 35-565]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد علی ابن یوسف حکیم جیلانی، تا: 1327ق؛ مقومین کتابخانه این اثر را با توجه به نام کاتب آن که خود را فرزند حکیم یوسف گیلانی معرفی کرده به احتمال از میرزا محمد یوسف لاهیجی دانسته اند که از علمای قاجار بوده و کتابی با نام کلام الملوكي از او در کتابخانه های مجلس، مرکزی، ملک، ملی، و مرعشی موجود است؛ جلد: گالینگور، 36ص، 9 سطر (15×8)، اندازه: 18×11 سم [ف: 47/1-97]
mūjaz-ol masā'el
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827 - 1898)
تاریخ تأليف: 7 محرم 1267ق
مسائل موجز و مختصری است در قواعد علم نحو و تطبیق آنها با مثال ها، و مؤلف هنگام مذاکره علم نحو این مسائل را به رشته تحریر در آورده است، دارای مقدمات و مطالب می باشد.
آغاز: أحمد اللهم علی شکر نعمك المتواترة ... اما بعد پس می گوید راجی رحمت خداوند هادی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 38706
آغاز برابر؛ انجام: چنانکه بعضی از حروف چون سین و سوف نیز چنین اند ...
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 52گ (186پ -1237)، اندازه: 15×10سم [ف: 10-256]
mūjaz-ul munjizīya = š.-ul muxtaşar-in nāfi'
طبرسی، عنایت الله بن ملك محمد، ق 14 قمری
tabarsī, 'enāyat-ol-lāh ebn-e malek mohammad(- 20c)
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
شرحی است مختصر در باب «منجزات و تصرفات مریض از المختصر النافع» محقق حلی. نام وی در الذريعه نیامده است. در حاشیه ج 23، ص 253 از الذريعه (کتابخانه مجلس ش ثبت: 99613) استاد عبدالحسین حائری افزوده اند: «موجز المنجزية ... رأيت النسخة حین عرضت للبیع».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16193
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي شرح قلوبنا لشرایع الاسلام ... اما بعد فیقول الفقير ... لما کان مسئلة تصرفات المريض؛ انجام: و توفیقه و جعله خالصا بوجهه بمنه و کره و الحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا و باطن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه غره جمادی الاول 1322ق؛ جلد: تیماج، 82ص، 11سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 45-74]
al-mūjaz min mūjaz-it tafsīr
نعمانی، احمد بن محمود، ق7 قمری
no‘mānī,ahmad ebn-e mahmūd (- 13c)
«الموجز في التفسير» تأليف منتجب الدين ابو الفتوح اسعد بن محمود عجلی اصفهانی شافعی (-600ق) تنقیح و تلخیصی از تفاسیر گوناگون است؛ هم چون تفسیر ثعالبی و تفسیر بشری. ابوالفتوح عجلی تأليفات چندی داشته است؛ از جمله: آفات الوعاظ، شرح مشکلات الوسيط و الوجيز للغزالی، شرح الكلمات المشكلة، تتمة التتمة. با وجود جست و جو در فهارس و منابع کتاب شناسی، اطلاعی درباره کتاب الموجز في التفسير به دست نیامد و نسخه ای از آن شناخته نشد. کتاب حاضر یک دوره تفسیر مختصر قرآن کریم است از آغاز تا پایان که بیشتر، معانی لغات را بیان می کند و با عناوین «قوله، قوله» برگزار شده است. این کتاب از «الموجز في التفسير» عجلی استخراج شده؛ چنان که مؤلف در آغاز می نویسد: «هذا مختصر في التفسير اورد فیها من محض من المعاني المتفق علیه الجمهور و مما فیه الأقاويل اذکر قول بعضهم ثون للایجاز و الاختصار و حذرة من التطويل و الاكثار لیصغر حجمه و یسیر حفظه و اسخرجته من کتاب الموجز في التفسير اللام العلامة حجة الاسلام ابی الفتوح العجلى الذي نقحه و خلصه من جمیع کتب التفاسير مثل الثعالبي و البشري و غیرهما». نام کتاب در صفحه عنوان نسخه «الموجز من موجز التفسير» ثبت شده و کاتب نسخه احمد بن محمود بن محمد نعمانی است که در روز دوشنبه 6 رجب 626 کتابت آن را به پایان رسانده است. آربری تأليف کتاب را به همین کاتب نسبت داده و نسخه را به خط مؤلف دانسته است. اما از متن کتاب دلیلی بر این انتساب به دست نیامد و در منابع کتاب شناسی و ترجمه نگاری، نام و نشانی از احمد بن محمود بن محمد نعمانی یافت نشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1028 عکسی
آغاز: الحمدلله ذی الآلاء المتواترة و النعماء المتظاهرة و الصلوة علی خیر خلقه محمد و عترته الطاهرة و بعد فهذا مختصر في
التفسير اورد فیها من محض من المعاني؛ انجام: قل اعوذ برب الفلق معه حتی ختمها ثم قرأ قل اعوذ برب الناس و قرأت معه حتی ختمها ثم قال ما تعوذ بمثلهن احد، تم الكتاب بحمدالله و منه علی ید اصغر عبادالله احمد بن محمود بن محمد النعماني رزقه الله علما نافعا و ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی»، ش 3418 (آربری، قائمة المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ج 2، ص 73، همو، فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید، ج 1، ص 246)؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن محمد نعمانی، تا: دوشنبه 6 رجب 626ق؛ مصحح، محشی به نقل از «اللباب»؛ 355ص، 30سطر [عکسی ف: 3-67]
الموجودات- مقالة في الموجودات
موجودات و اقسام آن- اطلاقات الأصول المتداولة بین الفقهاء
موجودات و اقسام آن - تقسیم موجودات
mowjūd-e mofāreq az mādde
گیلانی، حمزه، - 1134 قمری
gīlānī, hamze(- 1722)
رساله مرتب است بر سه «باب»: 1. في الطريق الأول و هو مشتمل علی تاسیس و تفریع ؛ 3. في الطريق الثاني و هو مشتمل علی اصل و فرع؛ 3. اثبات المجرد من خصوص الادراك الذى للانسان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7627
آغاز : الحمدلله الذي لم یتخذ صاحبة ولا ولدا، انجام: فلایکون حالا في المحل و هو المراد بالمجرد ههنا کا: محمد صالح خلخالی، بی تا؛ محشی از کاتب، این رساله ضمیمه «حکمت صادقیه» است؛ 14گ [ف: 11-159]
mowjūd va ma‘dūm
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
neʻmat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1464168
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 12ص (932 - 943)، 17سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3-522]
mawjūdīyat-ul wājib wa-l mumkin
مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، 1037؟ - 1127 قمری
masīhā fedeškū’ī, mohammad masīh ebn-e esmāʻīl (1628 - 1715)
رساله ای کوتاه در بیان موجودیت ممکنات و واجب تعالی که با استفاده از کتب فرق وطوائف حکما و صوفیه از جمله مشاثین، معتزله، اشاعره و اشراقیون وصوفیه بدان پرداخته وضمن نقد و تأييد اقوال مطروحه نظر خود را نیز بیان نموده است، مؤلف در میانه رساله از تأليف دیگرش یعنی حاشیه تجرید نام برده است.
آغاز: من افادات المرحوم افضل المتاخرين واکمل المتبحرين ... احمدالله علی وحدته و اشکره علی نعمته و اصلی علی محل کرامته و مستودع امامته محمد و علی و آلهما المعصومين اعلم ایدك الله تعالی أن طريقة اهل النظر
انجام: و الفؤاد کل اولئك کان عنه مسؤلا عصمنا الله و ایاك من الزلل و جعلنا من اله الفتوى و العمل بمحمد و آله الطاهرين المعصومين صلوات الله علیهم أجمعين
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2843/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن محمد غلامعلی، تا: قرن 12؛ تملک: محمدبن حاج عیسی کبه و جعفر بن احمد موسوی با مهر «جعفر الموسوي» (بیضی)؛ مهر: «قطب الدين محمد الحسيني 1135» شش (ضلعی)؛ 4گ، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 1-291]
الموجهات نسب القضايا المشهورة
mūčalke = mojalke
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
گفتاری است به نظم و نثر در تفسیر و تأويل عرفانی چند حدیث با عناوین «ای عزیز» و حمله بر فقیهان، و لفظ «مو چلکه - مچلکه» ترکی به معنی سند شرعیو رسید (مرسله) می باشد.
آغاز: بسمله. قال الله تعالی: و من آیاته خلق السموات و الأرض، و اختلاف ... دوش که خدمت آن عزیز حاضر بود این آیه مع ما قبله در قرائت عشاء خوانده شد، و آن عزیز گویی که هیچ از آن فهم نکرد. ابوذر غفاری ...
انجام: در پناه عصمت خود مصون و محفوظ دارد بمنه و کرمه. انه قریب مجیب، و الحمدلله وحده، و السلام علی من اتبع الهدي.
[نسخه های منزوی 2: 1429؛ فهرستواره منزوی 1002/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 4 ص (195-198)، اندازه: 20×14سم [ف: 32-246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبد الله سبزواری، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 21 سطر، اندازه: 24/8×17 سم [ف: 7-301]
آغاز و انجام: برابر
کا: مهدی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 2گ (227ر -228پ)، اندازه: 32×21سم [ف: 20-117]
al-mawadda fi-l qurbā
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
چون اربعینات حدیث درفضایل علما و فقراء و دیگر موارد بسیار نوشته شده بود و اربعینی در فضایل اهل بیت (علیهم السلام) تا زمان مؤلف کمتر نوشته شده بود مؤلف تصمیم به جمع آوری آن نموده و آن را در چهارده مودت» تقسیم کرده با این عناوین: 1. فضائل محمد المصطفي (صلی الله علیه و آله)؛ 2. فضائل اهل البيت جملة (علیه السلام)؛ 3. فضائل امیر المؤمنين علی (علیه السلام)؛ 4. في ان علية امیر المؤمنين و سید الوصيين؛ 5. في آن مولاه من کان مولی رسول الله (ص) مولاه؛ 6. في ان علی (ع) اخ رسول الله (ص) و وزیره و آن طاعته طاعته و طاعته طاعة الله؛ 7. فضل علی و علمه؛ 8 في أن علیا و رسول الله من نور واحد؛ 9. في آن مفاتیح الجنة و النار بید علی (علیه السلام)؛ 10. في عدد الأئمة و ان المهدي منهم؛ 11. فضائل فاطمة (علیها السلام)؛ 12. فضائل اهل البيت معین؛ 13. فضائل خديجة و فاطمة (ع) و محبة اهل البيت و ثواب در جات محبتیهم و نکال مبغضیهم؛ 14. فضائل النبى (صلی الله علیه و آله) و اهل بیته، و فیها فوت النبي و فوت فاطمة و رفنهما (علیهما السلام).
آغاز : احمد الله علی ما أنعمني اولی النعم و ... و بعد: فقد قال الله تعالی قل لا اسألكم علیه اجرا إلا المودة في القربي و قال رسول احوال میر سید علی همدانی [ص 184-187]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 964/37
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 35ص (594-628) [عکسی ف: 3-204]
al-mawadda fi-1 qurbā = tafsīr-u āyat-il mawadda fi dawi-1 qurba
خفاجی، احمد بن محمد، 979؟ - 1069 قمری
xafājī, ahmad ebn-e mohammad (1572 - 1659)
تاریخ تأليف: 997ق
در تفسیر آیه شریفه قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى نگاشته شده به شکرانه این که مؤلف اهلیت پیدا کرده تا بر منبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بنشیند و درباره آیات قرآنی سخن بگوید. بنابراین در فضایل و مناقب اهل بیت علیهم السلام مناسب بود که این آیه را تفسیر کند و در ضمن تعدادی از فضایل خاندان پیامبر را بیاورد. این کتاب در یک «مقدمه» و پنج «مقصد» بعضی از آنها دارای فصول و یک «خاتمه» تنظیم شده: المقدمة: في حد التفسير و غیره؛ مقصد 1. في تفسیر آية المودة و شرحها و بیان المراد منها؛ مقصد 2. دارای دو فصل: 1) في حث النبي أمته علی التمسك بالقرآن و أهل بیته و معا، 2) في أن أهل البيت أمان للامة؛ مقصد 3. دارای دو فصل: 1) في تفضیلهم بما أنزل الله تعالی فیهم من آية التطهير، 2) في أمر النبي بالصلاة علیهم، کما أمر الله تعالی بالصلاة علیه؛ مقصد 4. دارای سه فصل: 1) في حث النبي علی حبهم و تحذیره من ایذائهم، 2) في تحذیر النبي من بغضهم و أنه لا یبغضهم أحد، الا أدخله الله تعالی النار ...، 3) في أن الله تعالی وعد نبیه أن لا یعذب أهل بیته و أن لا یدخلهم النار؛ مقصد 5. دارای دو فصل: 1) في حث النبي علی صلة أهل بیته و ادخال السرور علیهم و أن عيادة بنی هاشم فريضة و زیارتهم نافلة، 2) فیما یرجی و یطلب من السرة النبوية الكريمة من الآداب الزكية و الأخلاق السنية؛ خاتمة الكتاب: في ذکر وقایع دالة علی عناية الله تعالی و رسوله و فاطمة بنت رسول الله، بمن یسعف لأهل البيت و ذراریهم بقضاء حاجة أو تفریج كربة؛ فائدة هی من تمام الخاتمة في بیان کنی أمير المؤمنين و ذکر صفته و بعض خصائصه، و هی ثمانية عشر .... تأليف این اثر در جمادی الثاني 997 ق به پایان رسیده است، چنان که در انجامه کتاب آمده: «قال مؤلفها - نفع الله به و بعلومه و کان الفراغ من تبییض هذه النسخة الدرة الفاخرة، یوم الأحد المبارك حادی عشر من جمادی الآخر سنة سبع و تسعین و «تسع مئة من الهجرة». (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: بسملة. حمدة لمن منح أهل العرفان و أغرقهم في بحار الايمان و الاحسان و أسهر جفونهم ... أما بعد، فیقول أفقر عباد الله الراجي موائد کرم اللطيف، أحمد بن محمد الخفاجي خطیب المنبر النبوي الشريف: لما کان علامة الأذن التيسير في جمیع الأمور الدينية والدنيوية، بالهام من الله العليم القدير انجام: و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده بلغنا الله الحسنى و زيادة و جعل ذلك خالصا لوجهه الكريم ...
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1472
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان حسن بن علی حسینی، تا: رجب 1074ق (تاریخ تبییض یک شنبه 11 جمادی الاخر 199 آمده و معلوم نیست که چیست)؛ 76گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [ف: 4-308]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1432 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-259]
mavaddat-nāme-ye abjadī
ابجدی، میر محمد اسماعیل بن یوسف، - 1192 قمری
abjadī, mīrmohammad esmāʻīl ebn-e yūsof(- 1778)
این کتاب را بنابر تصریح در خاتمه « مودت نامه» نام نهاده: «مودت بود چون عنوان نامه ** مودت را رقم کردم ز خامه / مودت بر سر هنگامه آمد ** از آن نامش مودت نامه آمد». پنجمین مثنوی ابجدی و در معاشقه همایون پادشاه خوزستان بالعل پرور دختر پادشاه بدخشان می باشد و در جواب خسرو شیرین نظامی انشا شده و در حدود سه هزار و پانصد بیت است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1195
آغاز: خداوندا منور کن ضمیرم ** بخندان چون چمن خاک ضمیرم
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1197ق؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 126 گ، 15سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 3-496]
mavaddat-nāme-ye nāder-šāh be xāndegār-e rūm
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 - 1180؟ قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16473
آغاز: لالی متلالی آئینه سینه که از گنجینه؛ انجام: هم نقطه مهر خاک را هینک
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: ترمه [رایانه]
المودود في شرح المقصود- شرح المقصود في الصرف
موران- لغت موران
movarrexīn-e armanestān
برزگر، حسین
barzegar,hoseyn
شاید رساله تحصیلی بوده است و تاریخ 1315/2/15 ش را دارد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1535
آغاز: مؤرخين ارمنستان. برای اینکه بخواهی. از تاریخ باستان ایران اطلاعاتی به دست آورده و گوشه های تاریک آن را روشن سازیم؛ انجام: کلمات اسامی نرود آن از زمستان.
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 12 سطر (16×12/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 3-320]
mawrid-uddimān
خراز، محمد بن ابراهیم، - 718 قمری
xarrāz, mohammad ebn-e ebrāhīm( - 1319)
تاریخ تأليف: صفر 711ق
ارجوزه ای است در چهارصد و پنجاه و چهار بیت در رسم الخط و نگارش حروف قران کریم. «قد انتهی و الحمدلله علی ** ما من انعامه و اکملا /في صفر سیه احدی عشده ** من بعد سبع ماية اللهجره / خمسین بیتا مع اربع مایه ** و اربعة تبصرة للنشاه»؛ در برگ آخر کاتب نگاشته: «کان الناظم رحمه الله نظم رجزا غیر هذا اختصر فیه المقنع و التنزيل و ضم الى ذلك زواید العقيله و حروفا من رجز البلنسي المسمى بالمنصف و دکر کل ذلك من غیر أن یعین ... فنظم هذا الرجز المكتب هذا آخره و بین ذلك فیه و کان ... منظوم اولاقد ذکر الضبط الذي ذکر الوعنرو في المقنع».
آغاز: بسمله، الحمدلله العظيم المنن ** و مرسل الرسل باهدی سنن؛ و بعد فاعلم أن الأصل الرسم ** ثبت عن ذوی النهى و العلم
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24679
آغاز: برابر؛ انجام: بجاہ سید انور الشفيع محمد ... المحتد الرفيع؛ صل علیه ربنا عزوجل ** و آله ما لاح نجم او اقل
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالنبی کشمیری، تا: 1175ق؛ واقف: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: تیماج، 19گ، 13 سطر، اندازه: 14/8 × 22/2 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 366] و [ف: 23-188]
al-mawrid-ul “adb-ul hanī fi-1 kalām ‘alā sīrat-i 'abd ul-ġanī
حلبی، عبدالکریم بن عبد النور، 664 - 735 قمری
halabī, “abd-ol-karīm ebn-e ‘abd-on-nūr (1266 - 1335)
حافظ عبدالغنی مقدسی (- 404ق)
کتابی در سیره نگاشته، سپس قطب الدين عبدالکریم آن را شرح نموده است، کتاب موجود همان شرح می باشد و بسیار مورد توجه سیره شناسان بوده است. آغاز: بسمله رب یسر و اعن ... اما بعد، فان اولی ما صرفت اليه الهمم و استثیر من مکنونه الحكم، سیر من تقدم من الأمم، لا سیما سيرة نبینا محمد، سید العرب و العجم [کشف الظنون: 1013/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13269
آغاز: بر ابر؛ انجام: فلما اکثر الجراح قصده ابو عبيدة ف فقتله فانزل الله ... لاتجد قوما یومنون بالله و اليوم الآخر الا به ...
خط: نسخ، کا: أبي بکر بن عبدالله بن علی حنفی، تا: 7 رمضان 794ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده، محشی؛ یک صفحه قبل از آغاز کتاب، قصیده ای عربی از شیخ تاج الدين ابی العباس احمد بن عبدالقادر بن احمد بن مکتوم القيسي در مدح این کتاب و مؤلف آن آمده است که آن نیز به خط کاتب نسخه می باشد، دو بیت نخست این قصیده چنین است: «هدینا الى سبل المعارف بالقطب ** وصرنا الى المأمول منهن عن قرب و جادت لنا افکاره بفواید ** تشف اذا نصت علی اللؤلؤ الرطب»؛ تملک: ابوطالب محمد موسوی در 1292، برکات بن احمد بن محمد شهیر به ابن الكيال در نیمه دوم قرن وق؛ جلد: تیماج، 201گ، 27 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 33-488]
al-mawrid-ul "adb fi-l mawā‘iz wa-l xuțab
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
مجالس چندی است در مواعظ و آداب دینی و پند و اندرز با عبارتی ادبی، تنظیم شده برای واعظان و خطیبان و اهل منبر، و هر مجلسی دارای خطبه جداگانه می باشد. مؤلف آن را در 25 فصل مرتب کرده است و هر فصل شامل سه خطبه است برای مناسبت سه آیه از قرآن.
آغاز: الحمد لله الذي نزه القلوب أوليائه عن الالتفات الى متع الدنيا و نضرته ثم صفا أسرارهم عن ملاحظة غیر حضرته
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4757
آغاز: برابر
خط: مغربی، بی کا، تا: قرن 11؛ پس از کتاب مقدمه قاضی عیاض در فقه و رساله ای در توحید اضافه شده؛ جلد: مقوایی، 152گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 12-319]
al-mawred-ol qomr fī qerā’at-e abī ‘amr
سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e mahmūd(- 1379)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12225/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین اما بعد بدانکه این قرائت ابو عمروست و قرائت سوم است؛ انجام سورة الهمزة مؤصدة في عمد سورة الكافرون ولی سورة المسد حمالة سورة الاخلاص کفوءا تمت کتاب قرآئة ابو عمرو.
بی کا، تا: ذیحجه 807ق؛ جلد: تیماج خرمائی، 11ص (53-63)، 17سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 35-217]
mawrid-ul litafa fi-man wala-S saltana Wa-1 xilafa
ابن تغری بردی، یوسف بن تغری، 813 - 874 قمری
ebn-e taqrī-ye berdī, yūsof ebn-e taqrī (1411 - 1470)
در تاریخ خلفاء و سلاطین به طور مختصر. مؤلف، کتاب را با ذکر ولادت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) آغاز نموده و پس از بیان بعضی از غزوات آنحضرت و مختصری از احوال ال و ازواج او به خلافت ابوبکر پرداخته و تا احوال خلیفه زمان خود القائم بامر الله ادامه داده است، وی همچنین متعرض احوال ملوک مصر از اول سلاطین ایوبی تا دولت اشرفیه و خلفاء فاطمی عبیدین شده است. در اواخر کتاب، تاریخ تا اوائل قرن دهم ادامه پیدا کرده که حتما شخص دیگری بعد از مؤلف آن را نوشته است.
چاپ: کمبریج سال 1792م [بروکلمان 2/ (42) 51]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 635 عکسی
آغاز: الحمدلله الذي جعل الدول مؤيدة بالخلفاء الراشدين و جعل مددهم شاملاً باقامة الملوك و السلاطين؛ انجام: و في اواخر رجب ورد الخبر من اسکندریه بان الأشرف ... نفذ فیه حکم الله رحمه الله تعالی بمنه و کرمه.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - ش 3035 A (فهرست عربی طوپ قاپی 400/3)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا اوایل قرن 10؛ مصحح؛ 246گ، 15 سطر [عکسی ف: 2-116]
al-mawrid-un namīr fi-l mawlid-il munīr
مختصری است با انشایی ادبی و نقل بعضی از اشعار تاریخی و فضائلی
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/15
آغاز: اما بعد حمدالله علی نعمة التي خصت شهر ربیع الأول بوافر فضلها العالم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 در آخر نسخه «طالع في هذا الكتاب ... احمد بن عبدالقادر بن عمر المارديني الحنفي» و «طالع في هذا الكتاب ... محمد بن عبدالقادر عمر بن محمد بن عبدالخالق المارديني الحنفي» و«طالع في هذا الكتاب عمر بن محمد بن عبدالقادر سنه 878» و «طالع في هذالکتاب احمد بن عبد القادر بن عمر بن محمد عبدالخالق المارديني الحنفي»؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 13ص (116-128)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -237]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا (عکسی ف: 2-276]
mawsūmat-uttibbī wa-l i'tiqādī
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
مقدمه مؤلف از نسخه افتاده است به همین جهت از نام کتاب و نویسنده چیزی نمی دانیم تنها اشاره ای که در کتاب به مؤلف شده نوشته کاتب در انجامه است که مؤلف را غزالی دانسته است اما با تمام جستجویی که در آثار غزالی شد کتابی که شبیه به این نسخه باشد و همچنین نسخه دومی از آن نیافتیم. به نظر می رسد این نسخه منحصر به فرد باشد. دارای سه «مقاله» و هر مقاله در چند «باب» و هر باب در چند فصل»: مقاله 1. في الطب، در پنج باب: 1) تشریح الابدان و كيفية خلق الانسان: الفصل الأول في تشریح البدن، الفصل الثاني: في كيفية هیات الأعضاء، 2) تشریح العظام و الاعصاب و العروق، در چهار فصل: الفصل الأول في عدد العضلات و كيفية وضعها، الفصل الثاني: في تشریح العظام، الفصل الثالث: في تشریح الاعصاب، الفصل الرابع: في العروق و الشرايين، 3) النبض و کیمیاته و کیفیاته، در سه فصل: الفصل الأول: في بیاض النبض، الفصل الثاني: في کیمیاته و کیفیاته، الفصل الثالث: في حقيقة النبض و اشاراته، 4) في الأدوا و الأدوية، در دو فصل: الفصل الأول: في الأمراض الجسمنية و ادویتها و له طرفان، الفصل الثاني: في الأمراص الروحانية و ادویتها، 5) حفظ الصحة، در دو فصل: الفصل الأول: في ظاهر الحفظ الجسدانية، الفصل الثاني: في حفظ الصحة الروحانية؛ مقاله 2. في الالهية، در شش باب: 1) في ذات الله تعالی، در دو فصل: الفصل الأول: في توحید ذاته، الفصل الثاني: في وحدته ذاته تعالی، 2) تشریح صفاته، در دو فصل: الفصل الأول: في تشریخ الاسامي و الصفات، الفصل الثاني: في زيادة التحقيق في بیان الصفات، 3) في امر الله تعالی، در دو فصل: الفصل الأول: في ظاهر الامر، الفصل الثاني: في تحقیق الأمر، 4) في فعله و خلقه، در دو فصل: الفصل الأول: في افعاله و مخلوقاته، الفصل الثاني: في حقایق افعاله، 5) في ترتیب الموجودات عن الله تعالی، در سه فصل: الفصل الأول: في كيفية خلق العالم و ابتدایه، الفصل الثاني: في بیان الاخبار الواردة في لفظ الأول، الفصل الثالث: في كيفية خلق آدم (علیه السلام)؛ مقاله 3. النبوات، در هفت «باب»: 1) في النبوة و الرسالة و فیه فصول: الفصل الأول: في بیان النبوة و الرسالة و ماهیتها، الفصل الثاني في حقيقة النبوة، الفصل الثالث: في مراتب الانبياء و الرسل، الفصل الرابع: في تفضیل نبینا محمد صلی الله علیه و سلم، 2) في الوحي، در دو فصل: الفصل الأول: في ظاهر الوحي و بیانه، الفصل الثاني: في حقيقة الوحي و مراتبه، 3) المعجزة و الكرامة، در سه فصل: الفصل الأول: في معجزة و حقیقتها، الفصل الثاني: في مراتب المعجزات و الحكمة في ظهور کل معجزة في وقت من الأوقات، الفصل الثالث: في الكرامة، 4) الرويا، در دو فصل: الفصل الأول: في ماهية الرويا و حقیقته، الفصل الثاني: في مراتب الرويا، 5) الشريعة، در دو فصل: الفصل الأول: في بیان الشريعة و ماهیتها، الفصل الثاني: في تفصیل الشرائع التي فروع الشريعة، 6) دعوة الانبياء و کیفیتها و فیها بیان الفرقة الناجية، در سه فصل: الفصل الأول: في كيفية دعوة رسولنا محمد علیه السلام، الفصل الثالث: في بیان الفرقة الناجية، 7) بیان الخلافة، در سه فصل: الفصل الأول: في اثبات الخلافة، الفصل الثاني: في شرایط الخلافة، الفصل الثالث: في اخص الخلافة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9039
آغاز... في فضيلة محمد نبینا علیه السلام، الباب الثاني في الوحي و فیه فصلان الفصل الأول في ظاهر الوحي و بیانه. الفصل الثاني في حقيقة الوحي و بیانه. الفصل الثاني في حقيقة الوحي و مراتبه؛ انجام: هذا کتاب فاذکر العبد الضعيف بخیر ذکر و احسن دعاء لعل الله یرحمه ببركة دعایك و الله المستعان و اليه المشتكي في نوائب هذا ... و صل یا رب علی عبدك و نبیك محمد النبي الامي و علی آله و سلم تسلیما کثیرا.
خط: نسخ، بی کا، تا: بیست و چندم شعبان 770ق؛ افتادگی: آغاز؛ احتمالآنسخه پردازی شده در آسیای میانه، مجدول، دارای بلاغ مقابله، محشی؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: میشن، 166گ، 25 سطر (17×6/7)، اندازه: 23/7×11/4 سم [ف: 29/2 -654]
mūsavīye
حسینی بخاری، محمد بن برهان، ق9 قمری
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān(- 15c)
رساله ای عرفانی در سه فصل» است که جهت تعظیم و تبجیل حضرت موسی علیه السلام آن را موسویه نامیده: فصل 1. معنی
خالقیت و سر خلقت؛ 2. معنی اعراض کردن و اضافه کردن به خود؛ 3. مقامات عاشقان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35173/32
آغاز: بسمله. اللهم اعطنی محبتك کما اعطیتها لموسی علیه السلام حمد بی حد مر سزاوار الوهيت را؛ انجام: شهر العيون بغیر وجهك باطل ** و بکاء هن بغیر فقد ضایعاما آنچه به ما رسید همین است که در این موضوع نوشته شد
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 8ص (153-160)، 19سطر، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 332]
al-mūsawīya = ajwibat-u masā'il-iš šayx mūsā al bahrānī
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
شیخ موسی بحرانی ساکن کاظمین در سال 1206 می نویسد که شخصی آمده ادعا می کند به جزیره خضراء رفته و امام زمان (علیه السلام) را ملاقات نموده و اولاد وی را دیده و آنحضرت با مردم سالها به حج تشریف برده اند، احسائی به شدت این موضوع را نکوهش کرده و جزیره خضرا را آسمان خیال و اولاد قائم را عقل و ظلمات را ماهیت و شهر مدینه علم دانسته و گفته های این اشخاص را تکذیب می کند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: یقول العبد ... قد ورد علی خط من الشيخ موسی البحراني ساکن مشهد الكاظم (علیه السلام) في سنة ستة و متین و ألف یذکر فیه انه قد أتانا شخص یقول أنا وکیل صاحب الزمان (علیه السلام) و انه وصل جزيرة الخضراء و البحر الأبيض و الظلمات و انه اتی بیت المقدس و المدينة المنورة و مكة المشرفة في لحظة ...
انجام: و لان المشاهدة تطرد العاصفير بقطع الشجرة لا بالتنفیر، و الحمدالله رب العالمين ...
چاپ: دارالسلطنه تبریز: دار الطباعه مشهدی حاجی آقا، سنگی، 1273ق، رحلی، (جوامع الكلم: ج 1، قسم 2؛ صص 235-236)، دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276، رحلی جوامع الكلم: ج 2، صص 268-270)؛
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1206ق؛ جلد: تیماج، برص (97 -103)، 17سطر (14×9)، اندازه: 22×17سم [سنا: ف: 1-56]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1387/7
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-238]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21گ (175پ-195پ)، 21سطر (14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: -344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ مگ (203-206)، 19 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 40-181]
کا: سید محمد بن نعمت الله موسوی، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3ص (6-4)، اندازه: 14×20سم [ف: 3-1084]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج، 17 سطر (14×6)، اندازه: 21×14سم [ف: 16-372]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة بقلم الفقير علی بن احمد بن زین الدين بن ابراهیم ... عصر یوم الجمعة خامس و عشرون من شهر ذی الحجة 1210.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1238ق؛ از روی خط علی بن احمد (فرزند نگارنده) [عکسی ف: 1-186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رحیم خوئی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 3گ (22پ -24ر)، اندازه: 26×13سم [ف: 23-55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ 5ص (58-62)، 19 و 23 سطر، اندازه: 21/3×14/8 سم [ف: 45-97]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1280ق؛ 4ص (216 -219)، 25 سطر (10×15)، اندازه: 22×16 سم [ف: 1- 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ مصحح: 3گ (199پ-201پ)، 22سطر (13×9)، اندازه: 14/3 ×20/3 سم [ف: 18-104]
موسی بن عمران- خبر وفات موسی بن عمران
موسیقار / موسیقی / فارسی
mūsīgār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6/5
در سه «اصل»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ محشی؛ مهر: محمد ابراهیم حسینی؛ جلد: تیماج، 13ص (147-159)، 16سطر (15×8)، اندازه: 20×16سم [سنا: ف: 1-3]
الموسيقى- المدخل الموسيقى
الموسيقي- علم الموسيقى (مختصر)
موسیقی- اسلام و موسیقی
موسیقی- اعلام الأحباء في حرمة الغناء في القرآن و الدعاء
موسیقی- الأدوار في معرفة النغم و الاوتار (ترجمه)
موسیقی- الغناء
موسیقی- الغناء (رسالة في تحریم ...)
موسیقی- الغناء و اللهو
موسیقی- المدخل الكبير
موسیقی- الموسيقيات و نقدها
موسیقی- الوجيزة الحقية علی مفاسد الغناء و تحریمه
موسیقی- آرمونی موسیقی ایران
موسیقی- پیدایش موسیقی
موسیقی- تقسیم تار
موسیقی- ذريعة الاستغناء في تحقیق مسألة الغناء
موسیقی- روضة الغناء في تحقیق معنی الغناء
موسیقی - غناء
موسیقی- کشف الغطا عن وخامة الغنا
موسیقی- کشف الغطاء عن حال الغناء
موسیقی- کشف الغطاء عن حکم الغناء
موسیقی- کمال الأدب في الغناء
موسیقی- معرفة النغم (مختصر)
موسیقی- مقامات موسیقی
al-musiqi (mas'alat-un fi)
ثابت بن قره، 221 - 288 قمری
sābet ebn-e qorre (837 - 902)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 262/12 ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1705؛ خط: نسخ، کا: ابن الغلام القوني، بی تا؛ 3گ (138-140)، 16سطر [فیلمها ف: 1-445]
al-musiqi
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)
مقالة في الموسيقي از کتاب الشفا.
چاپ: در مجموعه رسائل (حیدر آباد: 1353ق)؛ در رسائل، جلد اول (قم، انتشارات بیدار: 1400)
آغاز: بسمله، حمدله، و قد حان لنا أن نختم الجزء الرياضي من الفلسفة ما یراد جوامع علم الموسيقي؛ انجام: و لنقتصر علی هذا المبلغ من علم الموسيقى و ستجد في کتب اللواحق تعریفات و زیادات كثيرة ان شاء الله تعالی وحده
خط: نسخ، کا: فضل الله بن حسن نایینی، تا: 1082ق؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرمی، 47ص (251-297)، 25 سطر، اندازه: 35×19/7 سم [ف: 8-351]
آغاز: بسمله، قال الشيخ الرئيس ابوعلی بن سینا رحمه الله علیه ؛ انجام: المختلفات و المتضادات احسن ... در مدت پنج ساعت تمام العيد سید جلال الدين طهرانی
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید جلال تهرانی، تا: 1311ق، جا: تهران؛ واقف: جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: ترمه 11ص، 14 سطر [الفبائي: -570]
al-musiqi
خیام، عمر بن ابراهیم، - 517 ؟ قمری
xayyām, 'omar ebn-e ebrāhīm(- 1124)
رساله ای از کلام عمر خیام در موسیقی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 262/8 ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1705؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (99-97)، 16سطر [فیلمها ف: 1-445]
al-mūsīqi = an-nisbat-ul mūsīqīya
خجندی، محمد بن عبد اللطيف، - 552 قمری
xojandī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-latīf(- 1158)
وابسته به: القانون في الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370 -428)
حاشیه و تفسیری است از فخرالدین خجندی بر این سخن ابن سینا در رساله نبض: «ان في النبض طبيعة موسیقاریه». خجندی نخست مقدمه ای دارد در بیان انواع نسب و توضیح نسب بین نغمات و نقرات در موسیقی و سپس به نقل عبارت شیخ الرئيس با عنوان «قوله» و تعلیق بر آن می پردازد. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بعد الحمد و الصلوة علی نبیه محمد و آله اقول لما کانت النسبة الموسيقية نوعا مخصوصا من النسب، و الطبيعة النوعية لا یحصل في الأعيان و الأذهان، دون تحصل ما یقومها من الاجناس و الفصول، او ردنا في هذا الموضع ما هواهم و اقرب الى عرضنا لیکون كالمقدمة لما قصدناه من تفسیر المتن. فاقول النسبة انية احد مقدار بن متجانسین عند الأخر.
انجام: و اعتبر ذلك بالطبیب الماهر في علمه وعمله فانه مما یظهر له بتوسط استکماله في قسمی القلب ملکات حدسية توقفه بالسرعة علی احوال غامضه یتعسر علی الحذاق ادارکها و لنقتصر
علی هذا القدر من الحاشية حامد الله شاکرا لانعمه تمت الرسالة. [موسیقی نامه 122؛ طوسی 38208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤيد، تا: جمادی الاول 1005ق، جا: اصفهان؛ 2گ (14پ -15پ)، 25سطر (15×10)، اندازه: 19×13 سم [ف: 6-2235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1006ق؛ جلد: تیماج، عص (287-282)، 19سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 10-1851]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤيد، تا: 1008ق [سنا: ف: 1-187]
آغاز برابر
انجام: و اولها نسبه المثل في النصف و هو الذي یسمی الذي بالخمسه کما.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 9 ص (94-102)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 3-1461]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1274ق؛ جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 21/7×17 سم [ف: 7-400]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1292ق؛ جلد: مقوا، 4ص (13-16)، 24سطر (20×10/5)، اندازه: 22×21سم [ف: 8-88]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست از حبیب الله قاآنی دانسته و با وجود نسخه ای به تاریخ 1005 در دانشگاه تهران، احتمال انتساب به قاآنی منتفی است؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: حبیب الله بن محم علی قاآنی، بی تا؛ در اوراق 165 الي 168پ مطلبی در باب نبض که با این جمله آغاز می شود: «قال الشيخ رہ: ان في النبض طبيعة موسیقا رية»؛ جلد: تیماج، 7گ (159پ- 165)، 13 سطر (13×7)، اندازه: 1711 سم [رایانه]
mūsīdī
نیشابوری، محمد بن محمود، ق6 قمری
neyšābūrī, mohammad ebn-e mahmūd(- 12c)
از عجب الزمان محمد بن محمود نیشابوری که فرزند بیان الحق نیشابوری مؤلف خلق الانسان است. رساله حاضر، رساله ای است کوتاه در سه «فصل» که نام مؤلف در نسخه نیامده است.
چاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه؛ نیز به تصحیح امیر حسین پورجوادی، معارف، 12 (13×4): 32-70.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 24 ذیحجه 722ق؛ جلد: تیماج، 2 ص ( 633-632)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-100]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی 612 .C. در ده فصل؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-625]
al-musiqi
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
یکی از رساله های جامع ستینی اوست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/26 - طباطبائی
آغاز: بسمله اعلم أن علم الموسيقى مشتمل علی بحثین الأول عن احوال النغم من جهة تناسبها و تنافرها الثاني عن الأزمنه الواقعه بینها؛ انجام: الى ان جاء النوبه الى الحكيم ارسطاطالیس ... و صنع الارغنون. تمت هذه الرساله ... من کتاب الستين للامام الرازي
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 2گ (78پ -79ر)، اندازه: 19×26سم [ف: 23-821]
mūsīqī = 'elm-e mūsīqi
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
گفتاری کوتاه در ماهیت آواز و نغمه و لحن و این که چگونه در اینها اختلاف پدید می آید.
آغاز: بدان که لحن آوازها بود بهم آورده از نغمهای مختلف که نفس از شنیدن آن لذت یابد
انجام: و ایقاعهای مختلف را از پس یکدیگر شاید یافت و با هم نباشند تمام شد سخن در آنچه (غرض بود) التماس کرده بودند و غرض در این دو سه کلمه آنکه ماهیت لحن و اجزای او پیدا شوند ... با هم چگونه افتد و درین معنی کتب بسیار ساخته اند و چگونگی بیان این بشرح و شرط کرده اند و داده.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 653-654) [نسخه های منزوی 3912]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 2گ (162پ- 163پ)، 17 سطر، اندازه: 18/8×10/6 سم [ف: 7-246]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11، جا: توس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 28سطر (13/5 ×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1015]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1083ق؛ 2گ (4ر -5ر) [ف: 3-328]
بی کا، تا: 1302ق؛ 2گ (137ر -138 ر) [ف: 3-329]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد خان، تا: 1333ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی، 16سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 5965]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ جلد: تیماج، 3ص (48-50)، 18سطر (16×8)، اندازه: 14×22 سم [ف: 14-344]
شماره 24 چاپی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص (در هامش 14ر)، اندازه: 18/5 × 28/5سم [ف: 9-918]
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: -315]
al-mūsīqī = al-majalla fi-l mūsīqī
شیروانی، فتح الله بن ابی یزید، 820؟ - 891 قمری
Šīrvānī, fath-ol-lāh ebn-e abī-yazīd (1418 - 1486)
اهدا به: سلطان محمد فاتح (855-886ق)
این رساله که در آخر آن عبارات «ما اردت ایراده في هذه المجلة» آمده به نظر همان رساله موسیقی فتح الله شروانی (فاضل زمان الغ بیک) می باشد که برای سلطان محمد مراد عثمانی نوشته (فارمر به همین جهت آن را رساله محمد مراد نام گذارده) ولی چون بدون نام مؤلف بود به نام رساله در موسیقی در اینجا نام گذاری شد و مباحث آن عبارت است از: در آغاز رساله پس از حمد خدا نویسنده (که نام او بدست نیامد) در تحت «اما بعد» بالسانی متکلفانه می گوید مرا سر آن است که از موسیقی سخن گویم و مطالب این علم را بیان کنم، بعد او در مدح سلطان زمان با عبارات مصنع و اشعاری چند می پردازد و این سلطان را سلطان مراد بدین شرح معرفی می کند: «هو الملك المجاهد المظفر ... السلطان العادل الغازي محمد ... ابن السلطان المجاهد المرحوم ... مراد» و در ذیل این معرفی باز به مدح خود ادامه می دهد تا آن که بدون آنکه مقدمه به پایان رود عبارات ابتر می ماند. پس از آن رساله آغاز می شود با این عبارت: «قدر تبته علی مقدمة و قسمین» و خاتمه او در مقدمه می گوید به اینجا مطالبی آورده می شود که شروع موسیقی متوقف بر آنهاست یعنی تعریف و موضوع و مبادی و بعد از مقدمه دو قسم می آید: قسم 1. در تأليف: در این قسم مؤلف مناسبتتأليفيه را می آورد و این مناسبت را شرح می دهد و همچنین قول شیخ الرئيس ابوعلی سینا را در این باره شرح می دهد و می گوید بنا بر قول فیثاغورس و افلاطون و ارسطاطالیس این مناسبات شش می باشند ولیغیر از این شش مناسبات چهار مناسبت دیگر یافت می شوند که مجموع آنها ده مناسبت می گردد. پس از این بیانات از جذر و مجذور سخن می گوید و عدد اصم و منطق را تبیین می کند و با شرح آنها به قسم اول که در تأليف است می پردازد و در تحت آن نغمات و تنافر و اسباب موجب تنافر و ادوار می آید (با جداول بسیار). سپس مبحث شعب آغاز می گردد و در آن بحث 24 شعبه که همان دستگاه هاست مورد بحث واقع می شود؛ قسم 2. در ایقاع: در آن فصلی در تقسیم ایقاع منعقد می شود و بر حسب این تقسیم ایقاع به دو قسم منقسم می شود یکی موصل و دیگر مفصل. پس از آن فصل دیگری به نام ادوار ایقاعی به بحث می آید؛ خاتمه در بیانات، در پنج فصل: 1) نشید عرب و بسیط و نوبت مرتبه و ضروب و کل نغم و کل ضروب و نغم و عمل و نقش و صوت و پیشرو و زخمه و مرصع شرح داده می شود، 2) بیان دخول و خروج در تصانیف، 3) بحث در خوانندگی، 4) مرتبه آهنگ و شرح آهنگ، 5) بیان تحریر. آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله الذي فضلنا علی کثیر من عباده المؤمنين و آتانا من کل شیئ أن هذا لهو الفضل المبين تفرد بتأليف نغمات ادوار الافلاك الدائرة ... اما بعد فانی ایها المتوخي في مطارح الافكار ما یشوقك طلاوته ..
انجام: فهذا آخر ما اردت ایراده في هذه المجلة و الحمد لله اولا و آخرا.
چاپ: میراث بهارستان، دفتر دوم، تصحیح سید محمد تقی حسینی و علی قزانی، صص 663-731، تهران، 1388ش، کتابخانه مجلس شورای اسلامی
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1651/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم بن محمد صالح مکنی به ابو عیسی، تا: 1028ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 220ص (106-325)، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 10-229]
mūsīdī
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
در چندین «فصل».
آغاز: بسمله. بعد از ترنم بنغمات سپاس خداوندی که شعبه دانان مقامات بندگی را گوش امید بر آواز نوید لطایف انعام و افضال اوست ... گوینده این راز و سازنده این نقش دلنواز که در عنفوان شباب ...
انجام: اینست بیان آنچه از اصول و فروع این فن میسر شد. و الله سبحانه ملهم الصواب و منه المبدأ و اليه المآب ...
چاپ: در شوروی چاپ شده است.
آغاز و انجام: برابر؛ غرة رجب المرجب سنة تسعین و ثمانمائة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 890ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 9گ (394پ -402ر)، 31 سطر، اندازه: 34×25/2 سم [ف: 8-98]
آغاز: برابر؛ انجام: و تیسر ذلك تحریرا في خامس عشر شهر شعبان المعظم سنه ثلث و ثمانین و تسعمائه من الهجرة المصطفويه النبويه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دو صفحه مذهب، مجدول، با سرلوح مذهب عالی؛ به موجب دستور فتحعلیشاه قاجار میرزا محمد شفیع صدر اعظم مربی و معلم شاهزاده محمود میرزا کتاب حاضر را به جهت شاهزاده مزبور در تاریخ ذیحجه 1230 ضبط نموده با مهر محمود میرزا ... «چون طالع خسروی است مسعود محمود آمد صفات محمود 1217»؛ مهر: مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بخارائی، جلد: میشن مذهب، 25 و 27 سطر، اندازه: 25× 35/5 سم [ف: 3-240]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن پشت معرق، 27سطر [ف: 3-635]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 36×26سم [ف: 3-249]
خط: نسخ، کا: هروی، محمد بن حسن، تا: شوال 909ق؛ 27سطر (15×2/5)، اندازه: 23/5 × 33/5سم [ف: 17-90]
mūsīgi
غزنوی، عبد الرحمن بن سیف الدين، ق 10 قمری
qaznavī, ‘abd-or-rahmān ebn-e sayf-od-dīn(- 16c)
مختصری است در موسیقی و مقام های آن به نظم و نثر از خواجه عبدالرحمان بن سیف الدين غزنوی از غزل سرایان و موسیقی دانان قرن دهم، که از کتاب های عبدالقادر مراغه ای و کو کبی بهره گرفته است. در ابتدا از دوازده «مقام» نام می برد: 1. اصفهان، 2. راست، 3. عشاق، 4. حسینی، 5. کوچک، 6. بوسلیک، 7. نوی، 8 بزرگ، 9. رهاوی، 11. عراق، 12. تبریز.
چاپ: ایران، تهران، 1301ق، سنگی، وزیری کوچک، با تصویر ناظم، با دیباچه حسینقلی خان شلطانی کرناشاهی، به سعی واهتمام محمد ابراهیم مشتری طوسی (مشهور به حسام الشعراء، تاریخ کتابت 1300)
آغاز: مختصریست در بیان دوازده مقام موسیقی و بیست و چهار شعبه و شش آواز که دانسته شود واضع هر مقام و اسم او، و تعلق بکدام برج از بروج دوازده گانه دارد، ادای آن در چه وقت، برای چه مرض مفید است، بجهت حکمای ابدان و اهل موسیقی با فایده است. بسمله. چنین گوید خواجه عبدالرحمن ابن سیف الدين غزنوی که در اول هفت مقام و آواز بود هر کدام متعلق پیغمبری که در وقت خاصی ادا می فرمودند؛ انجام: کین ایرج، مهرانگیز.
خط: شکسته نستعلیق، کا: اشتری، ابراهیم، تا: رمضان 1300ق؛ جلد: تیماج، 10ص (187-196)، 15 سطر (16×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 12-2788]
آغاز: مختصری است در بیان دوازده مقام موسیقی و بیست و چهار شعبه و شش آوازه ... چنین گوید خواجه عبدالرحمان بن سیف الدين غزنوی که علم موسیقی ... کا: میرزا سید علی بن سید عیسی موسوی، تا: 5 رجب 1321 ق، به جهت آقا میرزا محمد حسین ساعت ساز؛ جلد: مقوا، 7-16 سطر (17×10)، اندازه: 22×18سم [ف: 2-560]
آغاز: بسمله چنین گوید خواجه عبدالرحمن ... که علم موسیقی علم شریفی است دانستن آن ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن سلجوقی، تا: 1334ق، جا: هرات، حسب الامر حسین باشا نوائی جنرال قنسول شاهنشاهی ایران در هرات؛ دارای 19 مجلس نقاشی است از محمد ارشد فکری سلجوقی، مجدول، با سرلوح مذهب و مرصع جلد: تیماج مذهب، 22گ، و سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2/27-45]
آغاز: بسمله. چنین گوید خواجه عبدالرحمن بن سیف الدين غزنوی که علم موسیقی علم شریف است دانستن آن برای اطبا و حکما فوائد زیاد بخشیده
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (138 - 40ر)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 31-151]
musiqi = amaliyat-e musiqi
میر صدرالدین محمد،
mīr sadr-od-dīn mohammad
در بیان و شرح موسیقی است، در یک «مقدمه» و پنج «فصل»، و «خاتمه»: مقدمه: در پیدا شدن علم موسیقی و تعریف نغمه و ایقاع؛ فصل 1. ذکر نام ها و بعضی حالات مقام ها؛ فصل 2. در بیان آوازها؛ فصل 3. در اسامی بیست و چهار شعبه و ذکر برخاستن هر دو از آنها، از روی یک مقام؛ فصل 4. در خواص هر مقام و زمانی چند که مخصوص هر کدام است؛ فصل 5. در ذکر اصولها (کذا) که در کتب موسیقی به نام ایقاعات مذکور است؛ خاتمه: در بیان اقسام تلحین و خوش خوانی. این رساله، بر اساس گفته مؤلف، در 2 شبانه روز تأليف شده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: حمد بیحد، پروردگار أزل و أبد را تقدست أسماوءه که محیط نیلگون ملک شعبه ... نسخه های منزوی: 3914]
آغاز برابر؛ انجام: دعاگویان دولت او را از عمد و جاه آن سلطنت پناه تا ظهور امام علیه السلام بهره مند گرداناد بمحمد و آله
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: ربیع الاول 1073ق؛ مصحح؛ 17گ (1-17)، 18 سطر، اندازه: 14×4سم [ف: 36-166]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ محشی؛ مهر: محمد ابراهیم حسینی؛ جلد: تیماج، 27 ص (120-146)، 16سطر (15×8)، اندازه: 20×16سم [سنا: في: 1-3]
mūsīqi (r.) = tazkere
امیر خان مطرب، ق12 قمری
amir xan-e motreb(- 18c)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 25 ربیع الثاني 1118ق
مؤلف در آغاز کتاب نام خویش را نیاورده ولی در میانه کتاب در اشعاری، به نام خود تصریح کرده و کاتب نسخه مجلس هم در صدر نسخه با مرکب سرخ نوشته است: «هذا الكتاب الشريف من تأليفات مرحوم امیر خان مطرب مخصوص خلد آشیان شاه سلطان حسین صفوی دیباچه کمترین غلام استادان امیر خان». مؤلف خود در مقدمه تصریح می کند که این کتاب را به نام شاه سلطان حسین صفوی نوشته و می گوید در این زمان 78 سال از عمر او گذشته بود و در کودکی جز ترکی شکسته که به زبان گرجی پیوسته، نشنیده است. لذا وی اصلا گرجی بوده و نیز می گوید که تا 25 سالگی در این علم معلمی ندیده است و شاعر بوده است. در این کتاب گاهی اشعار خویش را در ضبط نام مقام ها و پرده ها آورده و از آن جمله منظومه ای از خویش نقل کرده است و ظاهرا کوکبی تخلص می کرده است. در این کتاب اغلب مطالبی از عبدالقادر مراغی موسیقی دان معروف نقل کرده و یا به شرح آنها پرداخته است.
آغاز: سرود درود نامعدود و سپاس فزون ...
انجام: مکرر اهاهی اهاهی هی جانم بل ماه من بل. هنر و مردم ش 98 ص 37ش 71 و 72 و 51: 110؛ موسیقی نامه ها 170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، در آن نام «تذکره امیر خان در عصر شاه صفوی» دیده می شود، گویا نسخه شاهانه و اصل باشد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 86گ، 91سطر (22×13)، اندازه: 30×19سم [ف: 17-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، کا: میرزا عیسی خان بن میرزا مهدی خان تفرشی، تا: 1305ق؛ در صفحات 38-84 رساله آقا مؤمن نامی را که در شرح تصنیف های خود ساخته عینا نقل کرده و از آن تصنیف ها بر می آید که آقا مؤمن مزبور در زمان شاه صفی و شاه عباس دوم می زیسته است؛ مجدول؛ 149ص، 10 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 6-170]
al-musiqi
مؤذن، عبدالله، ق 12 قمری
mo’azzen, 'abd-ol-lāh(- 18c)
تاریخ تأليف: 28 جمادی الثاني 1140ق
تاریخ و اوزان و ماهیت و فضل و فواید و مقامات و اصطلاحات مخصوص موسیقی را با اختصار در این رساله گزارش داده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8358/8
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان لمعرفته و ألهمه جواهر حکمته و شرفه بنطق اللسان و فضله بالایمان و میزه علی نوعه بحسن الألفاظ؛ انجام: قال مصنفه وهذا آخر ما قصدنا جمعه من هذه الرسالة ...
خط: نسخ، کا: عبدالله المؤذن، تا: 1140ق؛ جلد: مقوایی، 3گ (138-136ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 21-317]
mūsīqī = mūsīqī va advār
خواجه کلان خراسانی
xāje kalān-e xorāsānī
نویسنده می گوید چون سرگرم قرآن خوانی و ترتیل بودم بر حسب خواهش بعضی از احبه این رساله را در موسیقی پرداختم؛ به نظم فارسی که استادان موسیقی در آن یاد شده است سپس نثر؛ در یک «مقدمه» و سه «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در باب علم ادوار؛ باب 1. بیان مقامات و نسبت و تعریف آن در دو فصل؛ باب 2. در مقدمات نغمات در شش فصل؛ باب 3. در نغمات و نقرات و بحور اصول مشتمل بر دو فصل؛ خاتمه: در مرفعات و محسنات.
آغاز: مقام اندر عدد هشت آمد و چار** دو نغمه هر مقامی راست ناچار
[نسخه های منزوی 3912/5]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین؛ انجام شدم با خامشی من بعد دمساز
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 4ص (88-91)، 14 سطر (15×9)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 6-593]
خط: نستعلیق، کا: گویا محمد تقی تاری، تا: قرن 12؛ 6ص (86 -91)، اندازه: 25×15سم [ف: 3/24-118]
آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد معروض ضمیر منیر اعزه می گرداند بنده حقیر فقیر کسیر المشتهر بخواجه کلان خراسانی که در اثنای تحصیل در حفظ کلام قیوم گاه گاه در ترنم جهت تحقیق آهنگ ها و دائره های اصول و قواعد موسیقی اقدام می رفت؛ انجام: وقت روشن شدن صبح
بی کا، بی تا؛ پس از این در یک صفحه دایره موسیقی است؛ 3ص (362-360) [ف: 5-688]
آغاز برابر؛ انجام: بیک دفعه مضر است ... زنگوله حجاز و کوچک اندر بر ما است.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 13گ (67-79)، 15 سطر (15×7)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 16-594]
mūsīgī (r. dar mostalahāt-e)
ابوطالب لندنی، ابو طالب بن محمد، 1166 - 1221 قمری
abo-tāleb-e landanī, abo-tāleb ebn-e mohammad (1753 - 1806)
آغاز: بعد بسمله و حمد. بدانکه موسیقی لفظ سریانی است مو در اصطلاح آن طایفه هوا را گویند و سیقی بعمنی گره یعنی صاحب این فن بر هوا گره میزند اکثری از ثقات برآنند که در ابتدای آفرینش روح لطیف بصحبت کیف تن در نمی داد ...
انجام: که بموجب اشارات کتب آن را تحریک می دهند و از زیر و بم و اتصال آوازها صورت مقام دراک و موسیقی فرنکی و هر طوری که خواسته باشند حاصل آید و الله اعلم بالصواب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی مذهب، 4ص (661-658)، 35سطر [سنا: ف: 2-218]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن زین العابدين کوشککی، تا: 20 محرم 1236ق؛ 23سطر [ف: 23-110]
al-musiqi (ra-un fi)
؟ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225-1288 قمری (1810 -
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm 1871)
تاریخ تأليف: 19 رجب 1262ق
در یک «مقدمه» و چهار «باب»: مقدمة في تعریف الموسيقي؛ باب 1. معرفة الصوت و فیه فصول: الصوت اما من الجمادات او من الحيوانات، اختلاف النغم و الألحان في الغناء النغمة؛ باب 2. في حصر النسب و استخراج الابعاد و مراتبها في الملائمة و المنافرة، در سه فصل: 1) حصر النسب، 2) التأليف من النغمتين، 3) اسباب الحدة في الأوتار القصر و الرقة و التوتير في ذوات النفح؛ باب 3. في الفصل و الوصل، در سه فصل: 1) معنی الوصل و اقسامه، 2) كيفية العمل فیه، 3) الفصل؛ باب 4. ذکر امور كلية في هذا العلم، در سه فصل: 1) الألحان، 2) اصل النغمات من الحركات و سکنات، 3) الطبايع المختلفة للنغمات.
آغاز: الحمدلله ... ان هذه کلمات قليلة کتبتها في علم الموسيقى من باب أن في کل علم
انجام: بل لاظهار آية من آیات الله سبحانه کما اشرنا إلى شطر من ذلك فهذه فتنة فلاتکفر
[فهرست مشایخ 231/2]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد وقع الفراغ من تسویدها في ضحوة یوم الخميس تاسع عشر شهر رج المرحب من شهور 1263 حامدا ..
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد تقی حسینی شیرازی، تا: 23 شوال 1273ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 10گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [اهدائی رهبر: 9-519]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 567/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله سیرجانی کرمانی، تا: پنج شنبه 2 رمضان 1304ق؛ 31ص (177-207)، اندازه: 21/6×14 سم [ف: 5-45]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3011/3 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-781؟]
mūsīqī (r. dar)
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری
e'tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-“alī (1819-1881)
با عنوان «واضع عود»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-197]
کا: محمد حسینی برغانی، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، 6ص (800 -805)، اندازه: 30×45سم [ف: 3/24-58]
mūsīcī
موسوی، محمد ابراهیم بن محمد صادق، ق 13 قمری
ebn-e mohammad
mūsavī, mohammad ebrāhīm sadeq(- 19c)
رساله نفیس و بسیار مهمی در علم معرفت موسیقی با جداولی چند
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/2591/104
بی کا، تا: قرن 11، 12گ (402-413) [ف: 9-1402]
al-mūsīqi
سمرقندی، محمد محمود
samarqandī,mohammad mahmūd
در چند فصل»: 1. تعریف النغم؛ 2. تقسیم الرسلين؛ 3. نسب الابعاد؛ 4. الأنساب الموجب للسافر .... 11. طبقات الأدوار؛ 12. اصطلاحات الغير المعهود ... 15. مصطلحات.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1937
آغاز: حمدله. و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله اجمعین اما بعد فقد امرنی من یجب علی امتثال اوامره و التيمن ما لسعی في مسالک؛ انجام: تمت الرسالة بعون الملك المتعال في یوم الاثنين الرابع و العشرين من شهر ربیع الثاني سنة احدی و سبعین و مأتين و الف في محروسة ... اصفهان صانها الله عن طوارق الحدثان في المدرسة ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1271ق؛ کاغذ: اصفهانی، 33گ، 17سطر (14×7)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 3-153]
mūsīgi
حسینی اصفهانی، میرزا بیک بن علی
hoseynī esfahānī, mīrzā beyk ebn-e ‘alī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4331/1- ف
نسخه اصل: شیرانی 6262 (ص 554 و 555 و 656 فهرست)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-46]
mūsīqi (r. dar fann-e)
ظهیری اصفهانی، حسین
zahīrī esfahānī, hoseyn
به نثر فارسی در پنج «باب» و 15 «فصل»..
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3189/14 ف
آغاز: حمد بی حد و ستایش بی حد خداوندی را ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 17 گ [فیلمها ف: 2-95]
mūsīqī
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 742
توضیحات: یک دفتر نت موسیقی است که شامل آهنگ مانتزی از (ژوزف ماچ نر) فرانسوی است در سال 1902 میلادی که بنام مسافرت شاه ایران (مظفرالدین شاه قاجار) در اروپا ساخته است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 11ص، اندازه: 39/3×28/5 سم [ف: 6-40]
mūsīgī
ظاهرة غیر همانند:
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد اول خالق الناس و رازق جن و اناس؛ انجام: شرحی عنایتده حق ایلی تمام اولدی.
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: 1062ق؛ در پایان بندی است در موسیقی به ترکی در سه صفحه؛ کاغذ: فستقی استانبولی، جلد: میشن قهوه ای، 14گ، 15 سطر، اندازه: 20×13/1 سم [ف: 1-623]
آغاز: کتاب علم موسیقی اول صفی الدين عبد المؤمن اندن سونکره ابوعلی سینا اندن سونکره استاد کمال الدين اندن سونکره ناصر الدين فارابی جمیع استاد، انجام: عقلونکی یاری قیلوریه. تمت الكتاب.
این رساله به ترکی و در موسیقی است؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (122 -123) [ف: 5-688]
بی کا، بی تازد.ث. مجلس
mūsīqi
ناشناخته 1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 2443/13 - ف
آغاز: بسمله. سالت اطال الله بقاء کی شرح معنی صناعة الموسيقي و ذکر تشوقك إلى النظر في ما ذکرته الفلاسفة منها فتکلفت اجابتك عما سالت و شرحت ما وقفت علیه من قولهم؛ انجام: و هذا یسمی غددا دو ابیا. تم الكلام ... و کان الفراغ منه في ذی القعده من سنة تسعین و خمسائة کتبه محمد بن جعفر بن علی المشهدي حامدا ... تسلیما
نسخه اصل: کتابخانه آقای دکتر یحیی مهدوی؛ خط: نسخ معرب، کا: محمد بن جعفر بن علی مشهدی، تا: 590ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 9گ (129پ -137پ)، 16 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [فیلمها ف: 1-695]
آغاز: المقالة الثانية نریدان نتکلم في هذه المقالة علی اصول یحتاج اليه المقالة الثالثة الجنس کما علمت هو الذي بالاربعة مقسومة الى ابعاد المقالة الرابعة جملة أبعاد لحنية اکثر من جنس واحد. المقالة الخامسة فلنشرع الان في تعلیم علم الايقاع از میانه مقاله یکم تا اندکی از مقاله پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 26گ (77ر- 102پ)، ابعاد متن: 4/5×14، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 365]
آغاز : الحمدلله المنزه عن التاخير و التقديم و الحروف و الاصوات و اللسان فلا شیء یشبهه و لا لذة تعادله حتی یطرب الجماد و الحيوان احمده سبحانه و تعالی حمدا متلائم الأجزاء؛ انجام: و اعلم ایضا ان لهم غیر الأوازات الست آوازات كثيرة تسمی المختلفة و تسمی ایضا الخالط ترکناها اختصارا لما في الاشتغال بتفاصیلها من الطول العمل.
رساله بسیار مختصری است در علم موسیقی و در آن اشعاری در این علم و بیان مقامات آورده است؛ خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ (71-80پ)، 25 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 20-288]
آغاز: قال الشيخ في القانون و ینبغی أن یعلم أن في النبض طبيعة موسيقارية؛ انجام: نبضة یلیها باکثر من ذلك ، انتهی مقتبس از اقوال حکما؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن محمد بن عبدالله، تا: ربیع الثاني 1266ق؛ جلد: پارچه ای، 5 ص (21-25)، 17 سطر (12/2×6)، اندازه: 12/6 × 19/7 سم [ف: 8-382]
آغاز: بسمله الفن الرابع من القسم الثاني في علم الموسيقي قال الشيخ قطر الدايره بدور ایضا علی محور کالاولی؛ انجام: و جعلوا الجنس التاليقي ما التام من بعده مؤلف طنینین و بعد ین کل و احد منها ربع طنینی هی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از عبارات اواخر فصل ها به ظن قریب به یقین نسخه دستخط مؤلف می باشد، هیچ نوع آرایش و نام کاتب را ندارد و تاریخ «546 هجری قمری» بعدا با مرکب تازه تر نوشته شده است گرچه شیوه خط همان شیوه خط اصلی می باشد ولی به نظر من دستخط خود مؤلف است؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرمی، 108ص (11-97)، 17 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 3-1079]
mūsīdī
ناشناخته و احتمالا بعضا همانند:
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: [426-1]
آغاز: در شیوه موسیقی سخن بسیار است ** از جمله وجود هر سخن ادوار است؛ انجام: ای جنگ خطا ثنای خوانش ** بخت آمد بر سرود دندانش منظومه ای است به فارسی در موسیقی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ سپس غزلی با تخلص شاهی هست، مجدول؛ 6گ [ف: 686-5]
آغاز: چنانکه هر دو در یک مرتبه باشند آن را بعد می گویند برای آن که هر دو را حکم یک نغمه باشد و نسبت مثل اگر چه اشرف نسبت است اما مستلزم بعد نیست برای آنکه در بعد اختلاف طرفین شرط است؛ انجام: اما ثقیل رمل زمان دور او به بیست و چهار نقره تمام است و دایره او این است اول (دایره ثقیل رمل) بخش میانی از رساله کوتاهی است در موسیقی از فصل 4 تا 14 با این عنوانها: فصل 4. بیان اسباب چند که موجب تنافرند، 5. در تأليف الحان، 6. بیان ادوار ونسبتها، 7. بیان حکم و ترین، 8. بیان
ذکر عود، 9. بیان نام های مشهوره، 10 و 11. ندارد، 12. دربیان استخاب غیر معمود، 13. در بیان علم ایقاع، 14. در بیان تاثیر نغمات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 10گ، 7-8 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 8-4718]
در شانزده فصل که فصل هفتم آن چهارده باب دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن [ف: 5-214]
آغاز: حد وسط هر دو مقام مناسب را آوازه فاسه و اسامی آن باین ترتیب است.
در اسامی دوازده مقام و بیست چهار شعبه و شش آوازه، در ذیل نوشته تصریح شده که این بخش ماخوذ است از تأليف عبدالقادر؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1ص (5-10)، اندازه: 18×8 سم [ف: 10-995]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (178-180)، اندازه: 12/5 ×19 سم [نسخه پژوهی: 3-169]
-ف نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم کوتاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلمها ف: 2-162]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8 از میر صدرالدین محمد که در یک مقدمه و چهار فصل و یک خاتمه به نام سلطان حسین بایقرا ساخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1-570]
آغاز رساله در علم موسیقی. فصل اول، بدان ایدك الله تعالی که موسیقی عبارت از نغماتی چند مناسب موزون است و خواجه ابو نصر فارابی آورده که؛ انجام: تا آدمی از دست نرود. و الله اعلم و افهم ... نمایی پرده نوزور و یا نه شهناز [؟] ناشناخته، در پانزده «فصل» (فصل هشتم آن در چهارده باب)، بی دیباچه: 1. تعریف موسیقی، 2. در پرده ها و شعبه ها (12 پرده)، 3. در وضع شعبه ها و اسامی آنها، 4. در معرفت پرده ها و مناسبت بروج بدانها، 5. در نسبت پرده های کواکب سیار، 6. در مزاج پرده ها، 7. نسبت پرده ها به اقالیم و بلدان، 8. استخراج پرده ها و آن چهارده «باب» است: 1) راست، 2) دوگاه، 3) سه گاه، 4) چهار گاه، 5) پنج گاه، 6) گردونیه، 7) عشاق، 8) عراق، 9) مخالفك [؟]، 10) حجاز، 11) حسینی، 12) زنگوله، 13) مایه، 14) گوشت، [فصل نهم بریده شده)، 10) در آنکه هر پرده در چه وقت خوانند، 11) باید که زننده و گوینده عطار صفت باشد که از هر جنسی طلب کند، در پیش او باشد، 12) بدانکه شش آوازه بعضی بدین دستور قرار داده اند، 13) چون ابریشم که نوازند از هشت و ده بانگ بیرون نیست، 14. حسینی را پرده راست زیاده کنی، 15. در شرایط زننده و گوینده؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ابو القاسم استاجلو، تا: 1021ق، جا: دیلمان؛ 3گ (31پ - 33پ) [ف: 1-252]
آغاز: بسمله، سبب تأليف این کتاب آن بود که جماعتی از اصحاب فقیر را التماس کردند تا در علم موسیقی رساله ای تأليف نموده شود؛ انجام: بیتی گویند که نفوس را حزن بخشد و آنچه مناسب پرده فرح باشد شعری گویند که مناسب آن باشد و آنچه مناسب پرده حزن باشد شعری گویند که مناسب آن باشد و بخلاف یکدیگر گویند در پانزده «فصل» بدین گونه: 1. در تقسیم دستانها و تعریف ابعاد، 2. در معرفت مبادی علم موسیقی، 3. در بیان پرده ها، 4. در آوازها که آنرا شعبه خوانند، 5. در آنچه پرده ها را به بروج نسبت کرده اند، 6. در منسوبات پرده ها با کواکب سبعه، 7. در استخراج پرده ها، 8 در معرفت ایقاع اصول، 9. در آنکه پیش هر شخصی چه ضرب باید، 10. در آنکه پرده ها را زیاد کنی و نرم گیری چه سود، 11. در معرفت سازها، 12. در نواختن پرده ها، 13. در آنکه نزد هر قوم کدام پرده مناسب باشد، 14. در نسبت پرده ها با فصول اربعه، 15. در نسبت پرده ها با اقالیم سبعة خاتمه در تاثیر نغمات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ با جدول ها و شکل های موسیقی؛ 8گ (499-506) [ف: 15-344]
آغاز: حمد و ثنا و درود و سپاس مر خداوندی را که آدمی را از جمله مخلوقات برگزید ... اما بعد، بر ضمیر انور ارباب دانش مخفی نماند که علم موسیقی علمی است به غایت شریف و دقیق و روحانی و استادان در این فن کتب مطول تصنیف ... مبنی است بر مقدمه و هفده فصل و خاتمه؛ انجام: معاویه، علیه اللعنه، ساکت شد. و الحمدلله. هدانا علی سواء الطريق. از ناشناسی که نام خود را در دیباچه نیاورده است، در هفده «فصل»: 1. مبادی این علم، 2. در تقسیم دستان ها و تعریف ابعاد، 3. بیان پرده ها، 4. معرفت آوازها، که آن شش است، 5. در دانستن نسبت پرده ها با بروج، 6. در نسبت پرده ها به کواکب، 7. در نسبت پرده ها و استخراجش، 8 در معرفت ایقاع اصول، 9. در دانستن آنکه پیش هر کس کدام پرده باید نواخت، 10. آنکه هر پرده را که زیادت تیز کنی و نرم سازی چه حاصل می شود، 11. در معرفت سازها، 12. در معرفت نواختن سازها (پرده ها) که مناسب وقت باشد، 13. در معرفت آنکه پیش هر قومی کدام پرده باید نواخت، 14. در دانستن آنکه در شبانه روز، هر وقت کدام پرده باید نواخت، 15. نسبت پرده ها به اقالیم، 16. در معرفت تأثير نغمات در طباع، 17. در معرفت سماع و آنچه بدو منسوب باشد، در آن حدیثهایی در ستایش سماع آورده از آن میان: اقرب طرق الى الله سماع است، در هفت قسم: 1. در تعریف حواس خمسه، 2. تعریف سماع، 3. آداب سماع، 4. احکام حقیقت سماع، 5. وجد
و وجود و مراتب آن، 6. قص، خزقه؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1069ق؛ ترتیب فهرست در مقدمه و متن کمی جدایی دارد، در «جنگ مرتضی قلی خان شاملو»؛ 4ص (238-241) [ف: 3-321]
آغاز: بسمله حمد و ثنا و درود وسپاس مرخداوندی که آدمی را ... اما بعد بر ضمیر ارباب دانش مخفی نماند که علم موسیقی علمی است به غایت شریف و دقیق وروحانی ... رساله ای است در موسیقی شامل «مقدمه» و هفده «فصل»: 1. در مبادی علم موسیقی، 2. تقسیم دستان ها، 3. بیان پرده ها ...، 17. معرفت سماع؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمدامین انصاری، تا: 1077ق؛ این رساله در حاشیه نسخه آمده؛ جلد: تیماج، اندازه: 26×15سم [ف: 4-2081]
آغاز: اما بعد بدانکه در پیدا کردن مقامات بسیار است؛ انجام: و در وقت سحر بزرگ و کوچک و عراق و عزال و راست و پنجگاه باید نواخت در این رساله مقامات مختلف موسیقی به نثر و نظم گزارش شده و گویا در این نسخه ناتمام و دو رساله آمیخته به یکدیگر باشد؛ خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن نورالله، تا: 12 شعبان 1085ق؛ 8گ ( 105-98 ر)، 15سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 5-180]
آغاز : بسمله. سبب تأليف این کتاب این بود که جماعتی از اصحاب از فقیر التماس کردند تا در علم موسیقی رساله تأليف نموده؛ انجام: و بخلاف یکدیگر گویند والله اعلم. در 15 «فصل» و یک «خاتمه» است، مؤلف از فارابی، ابن سینا و عبدالمؤمن یاد کرده و پرده ها را به ترتیب اقالیم تقسیم کرده؛ بی کا، تا: 1092ق، جا: اجمیر؛ متن و هامش؛ 3گ (104- 106) [ف: 5-687]
آغاز: بسمله الحان به حقیقت اصوات است و نغمات بدانکه موسیقی غناست و موسیقاد مغنی وموسیقان آلت غنا الحان مؤتلفه است ولحن نغمات است متواتر ونغمات اصوات است موزون؛ انجام: و از این سبب است که شنونده لذت یابد از وی و عقلها بپسندد او را و نفوس بدان شاد شود واندر مجالس در این بخش چند فصل کوتاه بدون شمارش، در معرفت الحان و نغمه های ذکر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 3گ، 22 سطر، اندازه: 17×14سم [ف: 8-4718]
آغاز: بدان ای فرزند که هیچ علمی به خوردنی [چنین] علم موسیقی نمی رسد. چنانکه حضرت اميرالمؤمنين (علیه السلام)؛ انجام: یکی از پستی و یکی از بلندی به صورت نظم در آمد. الله اعلم بالصواب
گفتاری است کوتاه از موسیقی دانی مبتدی که پس از فصل ها و باب هایی نه چندان متناسب، «کرامیه» دوره سفره چی (نسخه ها 3902/5) را آغاز می کند، باز این رساله را رها کرده کار خود را پایان می دهد. اینک چند سربند از آن: باب اول، در بیان 12 مقام و 24 شعبه، باب، در مقام شعبه که پست و بلندی هر مقام کدام است، فصل، در بیان نظم این شش آواز، فصل، آوازه، فصل، در بیان شد که چهار است، فصل، در بیان کواکب متعلقه که در مقام 12 گانه است. پس از این چند عنوان مؤلف به «کرامیه» دوره سفره چی می پردازد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1101ق؛ 6 گ (1پ - 6ر) [ف: 1-252]
مشتمل بر سه «فصل»: 1. بیان دوازده مقام، 2. بیان شعبه و آوازه، 3. بیان بعضی از قواعد موسیقی؛ خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کا: محمد فصیح، تا: 1155ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج دار چینی، اندازه: 17×11سم [ف: 9-301]
آغاز: بسمله بدان ایدك الله تعالی که این رساله ایست در علم موسیقی مشتمل بر؛ انجام: وحصار و بزرگ و کوچک بکار آید والسلام علی من اتبع الهدي مشتمل بر دوازده مقام و 24 شعبه و 48 گوشه و 6 آواز و 7 بحر و اصول، این رساله شامل یک «مقدمه» و چهار فصل» است: 1. بیان دوازده مقام، 2. بیان شعبه های اوج و حضیض، 3. بیان شش آواز، 4. بیان دوازده برج؛ بی کا، تا: 9 جمادی الثاني 1163ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×25 سم [ف: 1-486]
آغاز: بدان که بعضی از استادان موسیقی بر آنند که حکیم افلاطون از تمام دوازده بروج فلک بگوش جا: دوازده مقام شنید؛ انجام: شعبه غزال از حضیض.
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (20ر -31پ) [ف: 5 -688]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن
12 و 13؛ جلد: گالینگور، قطع: خشتی [نشریه: 13 - 430]
آغاز: بدانکه علم موسیقی در دوازده پرده است و در هشت باب و زیاده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 12ص (167-156)، اندازه: 15×10 سم [سنا: ف: 1-143]
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عدد مر خداوندی را سزاست که انسان را از جمله مخلوقات برگزیده؛ انجام و استماع به معنی خود را وادار به شنیدن یا حضور کردن است ... شکل دائره آمده است. در یک «مقدمه» و دوازده «مقامه» (مقام) و یک «خاتمه»: در مقدمه از رساله شر فیه مولانا صفی الله بن عبدالمومن در این موضوع نام
برده است. عناوین این رساله چنین است: مقدمه: در سبب ظهور این علم، مقامه 1. تقسیم دستگاه و تعریف ابعاد، 2. در معرفت آنکه ابریشم را چند بانک است، 3. در دانستن نسبت پرده ها به بروج به قول متقدمین و متأخرين، 4. در منسوبات پرده ها به کواکب سبعه، 5. در استخراج پرده ها، 6. در ضرب، 7. در این که پیش هر کس چه نوع ضرب باید زد، 8 در کم و زیاد کردن آوازها، 9. بیان نام جمیع سازها، 10. بیان آواز مناسب نزد هر قوم، 11. بیان نواختن کدام پرده در ایام هفته، 12. قواعد خواندن دو نفر در یک مجلس، خاتمه: در معرفت سماع؛ بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، جلد: تیماج، 6گ (95 - 100ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20-278]
آغاز: بدانید ای فرزندان زیرک که هیچ علمی از علوم به علم موسیقی نمی رسد چنان که حضرت امام المتقين و یعسوب الدين؛ انجام گردیده بزرگ در صفاهان و عراق ** زنگوله حجاز و کوچک اندر سر ماست رساله ای است بسیار مختصر در علم موسیقی و بیان مقامات آن و دوایر مربوط به این علم و استشهاد به اشعاری فارسی در این فن؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 6 گ، اندازه: 21×14سم [ف: 20-345]
آغاز : بسملة، بدان ایدك الله تعالی که هیچ علم به خورده بینی به علم موسیقی نمی رسد چنانکه نقل است که چند سال غالب آدم علیه السلام افتاده بود، حضرت عزت ملکی را فرموده تا به غالب آدم در آمد ... باب اول: باید دانست که مجموع نعمات و مقامات را از وحوش و طیور برداشته اند، انجام: دو یک و چهار ضرب الفتح ** نیست قطعا در آنچه گفتم قطع شاه / نامت و اکل همه فرع ** پس در آن آمده و طویل ز شرع ... رساله ای است کوتاه در علم موسیقی، در دو «باب» و چند «فصل»: باب 1. بباید دانست که مجموع نغمات و مقامات را از وحوش و طیور گرفته اند و بر دو بخش است، باب 2. بیان دوازده مقام و شعبه های آن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ تملک: محمد حسن روضه خوان به تاریخ 1311ق؛ 4گ (1پ- 4ر)، 17 سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 39-627]
آغاز: بسمله. اما بعد، بباید دانست که مقام چند است و شعبه چند است و اصول چند است. بدانکه مقام دوازده است و هر مقامی را دو شعبه، و لازم است که بیست و چهار [شعبه باشد به طریقی که ذکر خواهد شد؛ انجام: مشکل ما کی چنین جلوا بودی. بخشبندی نشده، با سربندهای در خور، در 12 مقام که هر مقام 2 شعبه، رویهم 24 شعبه است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 2 صفر 1218ق؛ 3ص (336-338) [عکسی ف: 2-273]
آغاز: بدان ای فرزند ایدك الله که هیچ علمی به خرده بینی موسیقی نمی رسد خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن علی اصغر اصفهانی، تا: 1227ق؛ 4گ (103پ -107پ)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 2-339]
آغاز: حجاز و بوسلیك و ... رهاوی ** که دارم یاد از تقریر راوی؛ انجام: طوس، کنگره، سازهای ناقص اند. تمت الرسالة في علم الموسيقي سنة 1230.
گفتاری است به نشر و کوتاه، نسخه از باب دوم در بیان دانستن بیست و چهار شعبه آغاز می گردد، باب 3. بیان شش آواز، باب 4. بیان هفده بحر از قول خواجه عبدالقادر مراغه ای، باب 5. نسبت دوازده مقام، باب 6. هر مقام را از کدام حیوان برداشته اند ... بخش باب پانزدهم در آداب سازنده و اهل این فن و حسن سلوک می باشد؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، اندازه: 28/2×17/2 سم [ف: 8-76]
آغاز: فصل در بیان دانستن علم موسیقی و مقامات و شعبه. بدان که ارشدك الله تعالی که هیچ علمی به موسیقی نمی رسد، چنانکه حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) فرموده اند هر که این علم را سیر کند تمام علمها را آموخته باشد؛ انجام: بگوش جان شنو ار کوکبی که کر ادا ** بچار بیت ده و دو مقام شش آواز ... نامبوب، گویا از روی «سلطانیه: 3898، کوکبی نگارش یافته است؛ خط: نستعلیق، کا: رضا حسینی، تا: 1238ق؛ 15گ (109ر- 123ر)، 19 سطر، اندازه: 15/3 × 20/7سم [ف: 6- 376]
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس خدای عزوجل را که بنی آدم را بقدرت کیاست آن داد که استخراج پرده های مختلف ... اما بعد چون بعضی از عزیزان طالب علم موسیقی بودند و از این ضعیف در هر وقت و در هر ایام ... سؤال می فرمودند ... از این فقیر التماس نمودند که در این باب رساله بنویس؛ انجام: زرافشان صغیر، فاخته کبیر، ضرب القديم در شانزده فصل»: 1. تعریف علم و موسیقی، 2. قانون پرده ها، 3. وضع شعبه ها و اسامی آن، 4. مناسبت بروج دوازده گانه، 5. نسبت کواکب و پرده ها، 6. مزاج پرده ها، 7. استخراج پرده ها (چهارده باب)، 8 معرفت سازها، 9. هر سه پرده را در چه وقت باید خواند، 10. باید زننده و کوبنده عطار صفت باشد، 11. در شرایط زننده و کوبنده، 12. شماره آوازها، 13. بدانکه جمله ابریشم که زنندگان می نوازند از یازده بانگ بیرون نیست، ... 16. در شش آواز و نام آنها (نسخه 6594 همین کتابخانه)؛ خط: نستعلیق، کا: رضای حسینی، تا: 1238ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 4گ (113ر -116ر)، 19سطر، اندازه: 15/3 × 20/7سم [ف: 6- 376]
آغاز: بسمله. بدانکه مخترع فن موسیقی فیثاغورث حکیم است و
این فن از میان فنون حکمت باو منصب است و او دوازده مقام را پیدا کرده؛ انجام: رجوع به همایون و تمام می کند دستگاه زابل در آمد زابل می کند رساله ای است در فن موسیقی در چند فصل، تأليف در 1255؛بی کا، تا: دوشنبه 3 رجب 1259ق؛ جلد: تیماج، 15گی (1پ- 15پ)، 18سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 31-150]
آغاز: بسمله. بدانکه علم موسیقی علم شریف است و دوازده پرده موسیقی آن است: اول پرده راست، دویم مخالف راست، سیم عراق، چهارم مخالف ، پنجم حسینی؛ انجام: و آن ساعت اول روز است، و آخر شب و حسینی تبریزی رهایی بود. تمت الرسالة با سربندهای «فصل» بی شماره: فصل. بدان که علم موسیقی هیجده بانگ است. اول پرده راست، فصل. این دوازده پرده را شش شعبه است، فصل. بدان که اول روز آفتاب است، و چون آفتاب بلند شود در پرده راست بزنند؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1262ق؛ 5ص (239-243) [عکسی ف: 1-385]
آغاز: بسمله. بدان اید که الله تعالی که هیچ علمی به خورده بینی به علم موسیقی نمی رسد. و پوشیده نماند که از خواص این علم هزار و یک لهو است و ساز و نو است؛ انجام: سه گاه و حجاز از برای مردم کهن سال. زنگوله. از برای جاهلان. با سربندهای «فصل» بی شماره: فصل در بیان دوازده مقام که هر یکی را در چه برداشته اند. فصل در بیان شد، فصل در بیان کواکب که متعلق به دوازده پرده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1262ق؛ 6ص (234-239) [ عکسی ف: 1-385]
آغاز: بسمله. و به ثقتی. حمد بی حد و درود و سپاس مر خداوندی را که خلق را از عدم بوجود آورد ... بدان که در بیان کتاب اعلام میرود که علم موسیقی علمی است بی نهایت و کیفیتی است بطبع و روحانیت تعلق دارد در یک «مقدمه» و 17 «باب» و در پایان نسخه ما عمل و قول یا آهنگ های بسیاری از موسیقیدان های مشهور آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1273ق؛ جلد: مقوا، 30گ، 11سطر (11×5)، اندازه: 16×10سم [ف: 8-585]
به نظم. کتابخانه گنج بخش به نظم فارسی. (منزوی یاد نکرده است)؛ بی کا، تا پایان شعبان 1276 ق [فیلمها ف: 3-210]
آغاز: بسمله مخفی نماناد که فقیر تتبع نموده ام از علم موسیقی آنست که از حضرت ادریس (علیه السلام) بظهور آمده گویند در حالت عروج آسمانی، انجام: دائره مربوط بدستگاه موسیقی شامل دو «فصل» است: 1. در اصول و ضرب شهور، 2. در اختصاص آهنگها بکواکب سبعه؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد محلاتی، تا: 1281 تا 6 جمادی الثاني 1283ق، جا: اصفهان مدرسه میرزا مهدی؛ به طور چلیپا؛ تملک: عبدالصمد بن حسینی محلاتی در شوال 1295؛ جلد: مقوا، 3گ، اندازه: 22×17سم [ف: 1-504]
آغاز: بسمله، بدان که علم. موسیقی علمیست که دانسته می شود احوال نعمات را؛ انجام: که آخر رنگ خود را با چنین سر کند در آتش هم همان چون شمع گل بر سر کند بازی سنه 1287
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق، جلد: تیماج [الفبائي: - 570]
آغاز: خالق بی چون که هیچ علم از علوم به خورد ... به علم موسیقی نمی رسد چنانکه جناب علی بن ابی طالب سیر علم کرده؛ انجام: این بود چهار دستگاه که مذکور شد خط: نسخ، بی کا، تا: 1291ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 21سطر، اندازه: 23/6×13 سم [ف: 6-478]
آغاز در کیفیت علم موسیقی هر یک از حکماء تأليفات و تصنیفات نموده اند. از آن جمله دائره فارابی است؛ انجام: گوشه چهار گاه، گوشه عراق، گوشه نوروز، گوشه ماهور، نوروز عرب، نوروز عجم
خط: نستعلیق، کا: گرگانی، محمد علی، تا: 1292ق؛ جلد: میشن، 5گ (50ر -54پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5-185]
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عدد حکیمی را سزاست که عشاق او علی الاتصال بر ثنای او بر آهنگ راست در نواست؛ انجام: و از شعبات نهضت و بیات و دوگاه و غزال و اوج نیز همین تاثیر است رساله مختصری است در موسیقی در دوازده «مقام» و یک «خاتمه»، نگاشته شده به نام مجهول شاه، عناوین چنین است: مقام 1. علم موسیقی، 2. معنی موسیقی، 3. تعریف نغمه، 4. تعریف بعد و جنس و جمعیت و ملایمت و منافرت، اسامی مقامات و موضوعات او، 6. در نسبت آوازها و شعبات از مقامها، 7. بیان مرکبات، 8 تعریف نفرت و تعریف ماهیت حرف، تعریف ایقاع، 10. تقسیم تصنیف، 11. در اقسامی که به حسب اصول از هم ممتازند، 12. در رعایت حالات اشخاص، خاتمه: در تاثیر نغمات. در این رساله از تأليفه شرفیه صفی الله بن عبدالمومن بسیار بهره برده و استشهاد به برخی اشعار فارسی نموده است؛ خط: نسخ، کا: غروی، محمد حسین بن محمد، تا: جمادی الاول 1294ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7 گ (102-108پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20-279]
آغاز: بسمله، أما بعد حمد و صلوة بدانکه دنیا نزد رب العالمين قدیم است و پایانی ندارد؛ انجام: مونس قزوین گرت غمخوار است غم مخور از غم گساران دم مزن در آن به دوازده دستگاه این علم اشاره کرده است؛ خط: نستعلیق
تحریری، کا: آقا کوچک، محمد محسن، تا: قرن 14؛ 7گ (78پ -84پ)، 14-16سطر (7/5×14/5)، اندازه: 11×17/5 سم
رایانه]
آغاز: بسمله. فصل در بیان دانستن علم موسیقی و مقامات و شعبه. بدان که ایدك الله تعالی که هیچ علمی به علم موسیقی نمی رسد چنان که جناب حضرت امیر المؤمنين فرموده اند که هر کس که این علم را سیر کند تمام علمها را آموخته باشد؛ انجام: به گوش جان شنو از کوکبی که کرد ادا ** به چهار بیت ده دو مقام شش آواز و دایره تلطف در آن صفحه نوشته شود رساله مختصری درباره مقامات موسیقی است آمیخته به نظم. ابتدا مختصری از تاریخچه موسیقی ایران را آورده و از بزرگان موسیقی هم یاد کرده، از جمله در 4پ می نویسد: «خواجه سیف الدين عبد المؤمنين، استاد علی ستائی و استاد علی رهایی استاد تنبور گفته اند که از کجا به کجا انتقال باید کرده و یا در برگ 3پ: «و این هفت مقام بود تا زمان شیخ شیرویه که استاد مستعد بود. در هر فن ماهر بود و پرده آهنگ را به دوازده رسانیده و در مقابل دوازده، برج چنان چه گذشت و این را دوازده مقام کردند. چون نوبت به شمس الدين المتفق رسید کمال زهان و حسینی ماهرو و ابراهیم و اسحق و موسیقی ایشان از هر آهنگی دو شعبه استنباط کردند یکی از بلندی و یکی از پستی که بیست چهار باشند موافق ساعت شبانه روزی، بدین ترتیب: دو گاه و سه گاه و چهارگاه و پنجگاه و نبریز و غرال و نهفت و همایون و عجم بیاتی و ..»، مرحوم دانش پژوه حدس زده اند این کتاب از روی رساله سلطانیه کوکبی نوشته شده باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در برگ اول محمد حسن غفاری چنین نوشته: «کتابچه در علم موسیقی است ولی ناتمام. حرره الاحقر الفاني محمد حسن غفاری الكاشاني نعمت اللهي 1334»؛ 4گ (1پ -4پ)، ابعاد متن: 17×10، اندازه: 18×22/5سم [ف: 20-579]
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس خدای را عزوجل که بنی آدم را به قدرت کیاست آن داد که استخراج پرده های مختلف دلکش و شعبده های لطیف به غایت خوشی که در هر آوازی؛ انجام: باب دهم در حجاز. اگر بر حجاز نغمه حجاز یک نغمه زیاده کند غزال خوانند در مقدمه مؤلف سبب تأليف کتاب را چنین شرح می دهد: «اما بعد چون بعضی از عزیزان طالب علم موسیقی بودند و از این ضعیف در هر وقت و در هر ایام و ساعات از پرده و شعبه و ترکیبات سؤال می فرمودند و من نیز به قدر فهم آن چه روی بود تسلی هر کدام می نمودم حتی ازین فقیر التماس نمودند که البته درین باب رساله ای بنویس که به فارسی مقرر باشد. بنابر ملتمس عزیزان این مختصر در علم موسیقی بر شانزده فصل ترتیب داده شد تا طالب این صنعت را حظی وافر باشد از پرده ها و شعبه ها و ترکیبها واقف گردند ان شاء الله تعالی»، نسخه ملک 16 فصل است ولی از آن جا که نسخه ما از انجام ناتمام مانده تنها این عناوین در آن دیده می شود: فصل 1. علم موسیقی، 2. قانون پرده و شعبده ها [کذا=شعبه ها]، 3. وضع شعبه ها و اسامی آن، 4. در مفرقه (؟) پرده و مناسبت بروج بدان، 5. نسبت پرده ها و کواکب، 6. مخارج پرده ها، 7. استخراج پرده ها و آن چهارده باب است: 1) در راست گوید، 2) دوگاه، 3) در سه گاه، 4) در چهار گاه، 5) در پنجگاه، 6) در کردانیه، 7) در عشاق، 8) در عراق، 9) در مخالفک، 10) در حجاز؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 3گ (5ر -7ر)، ابعاد متن: 17×10، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 20-580]
آغاز: اما بعد بدان ای عزیز من که استادان این علم فرموده اند که در عالم هر آوازی که هست داخل موسیقی است مثلا اگر دو سنگ را بر هم زنند آوازی که از آن میان بیرون آید از علم موسیقی باشد؛ انجام: مه تابی، ترکان، بلبان، طوطک، چکور، رباب، عود چه، ارغنون بربط، سم، طوسی، کنکره سازهای ناقص اند. رساله مختصری است در موسیقی و شامل پانزده «باب»، در برخی از بابها استشهاد به اشعاری فارسی کرده است، عناوین ابواب: باب 1. اسامی دوازده مقام، 2. بیان دانستن بیست و چهار شعبه، 3. بیان شش
آواز، 4. بیان هفده بحر از قول خواجه عبدالقادر مراغه ای، 5. در نسبت دوازده مقام، 6. در اینکه هر مقام را از کدام حیوان برداشته اند، 7. در منافع مقامات به مردم، 8- بیان آنکه چند بانک است از قول بطلمیوس، 9. بیان آنکه هر اصولی چند ضرب است، 10. در نسبت مقامات به فصول اربعه، 11. در بیان آنکه هر اصولی را چگونه می نوازند، 12. بیان کلیات خواجه عبدالقادر مراغه ای، 13. در بیان شد، 14. در بیان آنکه در وقت روز و در هر شب چه مقام باید خواند، 15. در آداب سازنده و اهل این فن و حسن سلوک این طایفه؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد علی فیروزکوهی، تا: 1301ق، جا؛ تهران؛ 6گ (40پ - 45پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 20-117]
آغاز: و بعد این مختصریست در علم موسیقی و مبنی است بر یک مقدمه و پنج فصل و یک خاتمه؛ انجام: و حقیر شصت سال ریاضت کشید تا اینها را دانسته و بیان نمود فهرست آن چنین است: مقدمه: در پیدا کردن علم موسیقی و تعریف نغمه و ایقاع و ذکر اسامی کسانیکه مربوط به این فن بوده اند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 ذیحجه 1303ق؛ جلد: میشن، 27ص (278-252)، 19 و 20 سطر، اندازه: 21/6×14سم [ف: 465]
آغاز: بسمله، حمد بیحد و ثناء بیعدد خداوندی را سزد که نغمات ابدا عیات را علت؛ انجام: و باقی بر این کتاب قیاس است بر دانا مخفی نمی ماند و الله اعلم بالصواب
در موسیقی است بنا بر قول نویسنده آن «بعد از مطالعه یکی از کتب قوم شروع کرده شده دارای یک «مقدمه» و پنج «باب»: مقدمه: در شناختن الحانات و معرفت تأليف و تکمیل آن به موازین مخصوص، باب 1. در شناختن صوت و کیفیت احداث آن، حاوی چند فصل، 2. در حصر نسبتها و استخراج ابعاد و مراتب آن در ملایمت و منافرت، 3. در وصل و فصل، 4. ذکر کلیه امور در این علم، 5. در فضیلت نسبت های عددیه و هندسیه و موسیقیه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1309ق؛ جلد: تیماج، 63ص (1-63)، 15 سطر (15×7)، اندازه: 22613سم [ف: 6-174]
آغاز: بدانکه اطلاعی بر این مختصر رساله اهل ذوق؛ انجام: گشته ضعیف انتظار هفت مدام اشک بار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: عشاق مرا قد حسینی است چو راست ** در پرده بوسلک رهاوی و نوا است؛ انجام: نوا کاندر جهان افتاد از آن شور ** بود نوروز خارا فرع ماهور رساله فارسی منظوم در موسیقی؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: طباطبائی، علی اکبر بن عبدالحسین، تا: 12 رجب 1311ق؛ 2گ (22پ -23ر)، 14سطر (10×17)، اندازه: 21/5×17 سم [ف: -158]
آغاز و بعد این مختصری است در علم موسیقی و مینی است بر یک مقدمه و پنج فصل و یک خاتمه؛ انجام: و حقیر شصت سال ریاضت کشید تا اینها را دانسته و بیان نمود چنین است فهرست آن: مقدمه در پیدا کردن علم موسیقی و تعریف نغمه و ایقاع و ذکر اسامی کسانی که مربوط به این فن بوده اند فصل اول در بیان بعضی حالات و مقدمها و اسامی آن فصل دوم در بیان آوازها فصل سوم در اسامی بیست و چهار شعبه فصل چهارم در خواص هر کدام فصل پنجم در ذکر اصولها که در کتب موسیقی نام ایقاع مذکور می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 ذیحجه 1314ق؛ 8گ (139-146پ)، 19 و 20سطر [فیلمها ف: 1-781]
رساله موسیقی نظر آقا که در 25 ربیع الثاني 1108 برای شاه سلطان حسین صفوی ساخته است؛ خط: نستعلیق، کا: علی آبادی، محمد صادق بن محمد علی، تا: 1315ق [ف: 5-321]
آغاز: رساله کمترین غلامان امیر خان، تفصیل اسامی هفده گانه بین الحفاظ به نوزده بحر متداول است برای شاه سلطان حسین صفوی ساخته است؛ خط: نستعلیق، کا: علی آبادی، محمد صادق بن محمد علی، تا: 1315 ق [ف: 5-321]
آغاز: بسمله. مخفی نماند که آنچه فقیر تتبع نموده است، علم یا موسیقی از حضرت ادریس علیه السلام؛ انجام: اگر طالب علم خواهد بداند.
بی کا، بی تا؛ 2ص (358-359) [ف: 5-687]
آغاز بدان که بعضی از ارباب این فن گفته اند که افلاطون از کثرت ریاضت به حدی رسید؛ انجام: هفدهم مامتین در آغاز نزدیک است به آنچه که در موسیقی نامه (ص 224) آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن [ف: 5-247]
آغاز : بسمله. بدانکه جمیع اشیاء به آهنگ و نغمه مشغولند؛ انجام و آخر شب عشیران و ماهور و بزرگ و کوچک بکار آید والله اعلم
بی کا، بی تا؛ 3ص (363-365) [ف: 5-687]
آغاز: حمد و ثنا و درود و سپاس مرخداوندیرا ... اما بعد ... مخفی نماند که علم موسیقی علمی است بغایت شریف و دقیق و روحانی ... و این رساله مبنی است بر مقدمه و هفده فصل و خاتمه؛ انجام معاویه علیه اللعنه ساکت شد - والحمدلله الذي هدانا علی سواء الطريق
بی کا، بی تا، 9 گ (در حاشیه) [ف: 5-687]
آغاز: حمد و سپاس و ستایش بی قیاس پادشاهی را ... اما بعد سرگشته کوی نامرادی می خواست ... از قول حکماء علم موسیقی را بعمل آورد. بر سه فصل بنا نهاد. اول در بیان دوازده مقام دوم در شعبات. سوم در آوازه و پیدا شدن مقامات انجام: از ترکیبات بیست و چهار شعبه می دانند.
بی کا، بی تا [ف: 5-687]
آغاز: حمد بی حد و ثنای بیعد حکیم کارسازی را ... اما بعد این چند سطری است مشتمل بر معرفت اجزاء و ارکان و احوال و عوارض آن مرتب در یازده مقام؛ انجام: و اوج نیز همین تأثير دارد و هو المؤثر و اليه المصير.
بی کا، بی تا، در متن [ف: 5-688]
آغاز: بدان ای فرزند ایدك الله تعالی که هیچ عملی به خورده بینی به علم موسیقی نمی رسد، چنانکه حضرت امیر (علیه السلام) سیر هر عملی کرد و چون به موسیقی رسید فرمود که عجیب و غریب می ماند؛ انجام: و پنجگاه بکار آید. این مختصریست در بیان علم موسیقی امید که طالبان بهره مند گردند. تمت. شامل: باب در بیان دوازده مقام، فصل در بیان اصول کبیر، فصل در بیان چهار شد، باب دویم در بیان شد سیوم، باب در بیان شد چهارم، فصل در بیان دوازده مقام. فصل که صاحب ساز و نوا
بداند که از جهت هر طایفه چه مقام باید نواخت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (290پ -292پ)، 26 سطر، اندازه: 23/9×15 سم [ف: 7-208]
آغاز: حمد بیحد حکیم کارسازی را که کارساز عشاق نوای نای اوست ... و بعد این چند سطریست مشتمل بر معرفت اجزاء و ارکان تصنیف و احوال و عوارض آن مرتب بر دوازده مقام و خاتمه ... خسرو غاری عبید الله خان انجام: که مسمی می گردد بعلم تأليف و معرفت از منه که تسمیه می یابد بعلم ایقاع وموضوع این علم الحانست چه بحث کرده می شود از احوال ذاتیه او از حقیقت ملايمة و منافرة چنانکه مذکور است. در بیان ارکان و جزاء دانش موسیقی، دارای دوازده «مقام» و یک «خاتمه»، مؤلف آن را به نام عبیدالله خان نوشته است، موجود در این دفتر مقام اول و بخشی از مقام دوم آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 3ص (46-48)، 15سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 9-87]
آغاز: بدان ایدك الله که هیچ علمی بخورده بینی علم موسیقی نمی رسد چنان که حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) سید هر علمی چون به علم موسیقی رسیدند فرمودند که این علم بسی غریب و عجیب است و هر که این علم را فراگیرد خوب و پسندیده باشد؛ انجام: نماز عصر که آخر روز باشد عراق و مخالف چهار گاه بکار آید و آخر شب عشیران و ماهور و بزرگ و کوچک بکار آید و الله اعلم در بیان مقامات دوازده گانه موسیقی مؤلف در اثنای رساله خصوصیات این مقام ها را در شانزده بیت بیان نموده است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، ص (41-46) [ف: 37-242]
آغاز: بدان ای فرزند که هیچ علمی به علم موسیقی نمی رسد
خط: شکسته ریز، بی کا، بی تا، 20 سطر، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 385-2]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-82]
رساله مانند در موسیقی در چندین فصل؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5-293]
با شعر میرزا قاسم گونابادی در ص ع. رساله مانند در موسیقی؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5-293]
ادوار سلطانی مانند به روش هندی به نظم و نثر؛ بی کا، بی تا فیلمها [ف: 3-66]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 116گ، اندازه: 29/4×20/9 سم [رایانه]
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 127. ادوار سلطانی مانند به روش هندی به نظم و نثر فارسی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-66]
mūsīqī = ganjīne-ye sorūd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17611
نسخه نادر؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
al-mūsīqīyāt va naqd-u-hā
حائری سنقری، محمد علی بن حسن علی، 1378 قمری
hā’erī sonqorī, mohammad ‘alī ebn-e hasan ‘alī(- 1959)
تاریخ تأليف: 1371ق
رساله کوتاهی است در بررسی حکم غنا و موسیقی که به نظر مؤلف غنا و خوانندگی چه با آلات لهو و چه بدون آن حرام است. سنقری در خاتمه به بررسی حرمت قمار پرداخته و سخن خود را با ذکر چند آیه و روایت و اشعار فارسی و عربی درباره تحذیر از معاشرت با رفیقان ناباب به پایان برده است.
آغاز : بسمله شنیدم بعضی از برادران را که بر ایشان مشتبه شده است برای توسل رسیدن به شهوات دماغیه خود آنکه گویند اشتغال مابه غنا و موسیقی
انجام: نخست موعظه پیر مجلس این حرف است ** که از مصاحب ناجنس احتراز کنید. و السلام علی من اتبع الهدي و خشی عواقب الردي. امیدوارم ان شاء الله برادران دینی و ایمانی من از این غفلت بیدار و هشیار و اعتبار گیرند. صلی الله علی محمد. آله الطاهرين و اللعنة علی اعدائهم اجمعین و اینجا ختم نمودم رساله شریفه را عبرة للناظرین.
چاپ: این رساله از روی نسخه حاضر با تصحیح جناب آقای محسن صادقی در مجموعه «میراث فقهی - موسیقی وغنا» جلد دوم صفحات 1545-1577 به چاپ رسیده
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 137/2
آغاز برابر؛ انجام: و حمد و شکر خدا کن و سؤال کن بخشایش خدا را از این قبیح وقبیح را واگذار کن برای اهلش ..
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1371ق؛ جلد: تیماج، 10گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف مخ: 2-553]
موسیقی (رساله در)- کرامیه دوره
al-mūsīmī-1 kabīr
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
اهدا به: ابی جعفر محمد بن القسم کرجی این اثر شامل دو کتاب است: کتاب 1. مقدمات بحث و مبادی این علم، دارای دو بخش: بخش 1) در مدخل و مقدمات این صنعت، در دو مقاله، بخش 2) در خود این صنعت، در سه فن: فن اول: در اصول صنعت موسیقی و امور عام آن، فن دوم: معرفی آلات موسیقی، فن سوم: در آهنگسازی، هر کدام از این سه فن دارای دو مقاله است و جمعة کتاب اول آن دارای هشت مقاله است؛ کتاب 2. آراء و نظریات و شرح غوامض آن، دارای 4 مقاله که جمع کتاب شامل دوازده مقاله می باشد. بخش اول کتاب اول با عنوان «المدخل الموسيقي» جدا کتابت شده و دارای نسخه است و از کتاب دوم آن و عناوین مقالات آن اطلاعی چندانی به دست نیامده است.
آغاز: البسملة ...، الحمدلة ... کتاب صناعة علم الموسيقى ألفه لأبي جعفر محمد بن القسم الكرجي، محمد بن محمد الطرخاني، رحمة الله علیه افتتاح الكتاب: ذکرت تشوقك إلى النظر فیما تشتمل علیه صناعة علم الموسيقى المنسوبة إلى القدماء، وسألتني أن أثبته في کتاب أؤلفه لك ... و عند ذلك رأيت إجابتك إلى ما سألت ... أن تجمل ما نؤلفه في کتابین، أولهما: افتتحناه بالأمور النافعة في الوقوف علی مبادیء هذا العلم و أردفناه بالأشياء التابعة لأوائل هذه الصناعة، واستر فینا فیه أجزاءها علی التمام ... و الكتاب الثاني: أثبتنا فیه ما تأدي إلينا من آراء المشهورين من الناظرين في هذه الصناعة، و شرحنا ما غمض من أقاويلهم ... و الكتاب الأول یشتمل علی جزءین: جزء في المدخل إلى الصناعة، و جزء في الصناعة نفسها. و القسم الثاني في المدخل جعلناه في مقالتین. و القسم الذي یشتمل علی الصناعة نفسها جعلناه ثلاثة فنون: الفن الأول في أصول الصناعة و الأمور العامة منها ... و الفن الثاني جعلناه في الآلات المشهورة عندنا، و في مطابقة ما قد حصل الأقاويل في کتاب الأصول علی ما هی في الآلات ... و الفن الثالث في تأليف أصناف الألحان الجزئية. و کل واحد من هذه الفنون الثلاثة في مقاتین. فجمیع ما في الكتاب الأول ثمانی مقالات و الكتاب الثاني في أربع مقالات. فجمیع ما أثبتناه في هذا العلم هو في اثنی عشرة مقالة. افتتاح الكتاب الأول: ...
چاپ: متن منقح عربی کتاب غطاس عبدالملك خشبه و دکتر محمود الحنفي همراه با شرح و تفسیر در سال 1967 از سوی دار الكاتب العربي للطباعة و النشر در قاهره چاپ کرده است؛ تمام کتاب را با عنوان «الموسيقى الكبير» آذرتاش آذرنوش به فارسی ترجمه کرده و در سال 1375 به چاپ رسانده؛ طبع کتاب الموسيقى الكبير في القاهرة ... و قام المرحوم الأستاذ زکریا یوسف بتحقیق الكتاب سنة 1963م، ولم یطبع و قد شاهدت نسخته المحققة في خزانته قبل وفاته.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 468ف
نسخه اصل: کوپرولو محمد ش 953؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن رستم کیشی، تا: پنج شنبه 11 جمادی الثاني 654ق؛ مقابله شده در روز دوشنبه 12 جمادی الاول 655- 232 گ، 13 سطر [فیلمها ف: 1 -391]
mūsīqı-ye manzūm
شعار، مهدی
šaʻār, mahdī
رساله کوتاهی است به نظم در مقامات موسیقی و در آن مقامات: حسینی، عشاق، عراقی، اصفهانی و حلی، بیان شده است. مؤلف در مصرع اول هر بیت اصل مقام را و در مصرع دوم اوج شعبه را و بعد از آن حضیض آن را بیان نموده است. مؤلف آن را به ترتیب نظم استادش سراج الدين قواسی اصفهانی تأليف نموده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8721/4 - 58/171
آغاز: که بزرگ و کوچک عرب و عجم بمضراب زبان در قانون وجود از تارک شریان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 4گ (80-83)، اندازه: 14×10سم [ف: 8-4718]
mūsīqi-ye manzūm
بندی است در قالب مثنوی در 20 بیت. آغاز: مقام اندر عدد هشت آمد و چار ** دو شعبه هر مقامی راست ناچار
آغاز: برابر
نسخه اصل: ملی ش 1556 (545). فارسی در 18 بیت؛ خط: نسخ، کا: ابو الفضائل عزالدین عبدالعزیز کاشانی، تا: 693ق، جا: بغداد مدرسه مستنصریه؛ 2گ (109-110)، [فیلمها ف: 2-257]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 91/3 - عکسی و 478/4 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-273]
آغاز برابر؛ انجام: بدین ترتیب تا آخر نوشتم ** بری بردار از تخمی که کشتم آداب و کیفیت و خواص آن (منظومه است)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: میشن سبز، 15 سطر، اندازه: 13/8× 21/2 سم [ف: 7-434]
mūsīqī va āvāz-hā-ye mahallī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/59
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 135-6]
موسیقی و ادوار- موسیقی
موسیقی و ادوار- توحید (رساله در)
al-mūsīqī wa-š ši'r (qawl-ul mu'allim-ittānī fi)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6010/1 - عکس
نسخه صالک بادلیان 535 مارش؛ کان محمد صغیر حسین معصومی بیاری، بی تا؛ 2گ (89ر-90ر) [فیلمها ف: 3-236]
mūsīqī-ye hendī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3189/17 ف
افتتاح آن در سه مفتاح است؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-95]
mūsā-nāme
خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه: ض 3
آغاز: بعد البسمله و الحمد له، حمد بی حد و مرز حضرت کبریا؛ خط: نسخ نازیبا، کا: ملا میرزا محمد عزیزالله، تا: 1235 تا1236ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 8 و 9 سطر، اندازه: 15×10 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-103]
mūsā va xezr
شامل داستان حضرت موسی (علیه السلام) و حضرت خضر و اشاره به آیه و کان تحته کنز» این مقالت را از خط مولا قطب الدين شیرازی که به خط تاج الدين محمد بن عبدالکریم شهرستانی بوده است نقل کرده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1038/8
آغاز: گوهریست که هرگز نبگردد و آنچه شر مطلق است هم گوهری است که بنگرد و آنچه خیر و شر باضافه است؛ انجام: یکی گنج تأويل یکی گنج تنزیل یکی کنج ایستاده یکی گنج روان. هما امامان قاما أو قعداو ص ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 1301ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 3گ (180-182)، 13 سطر (13×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 3-1421]
mūsā va xezr (masnavī)
وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، 1232 - 1298 قمری
vaqār-e šīrāzī, ahmad ebn-e mohammad safī“ (1817 - 1881)
مثنوی است در بحر رمل در ماجرای موسی نبی (علیه السلام) با خضر نبی (علیه السلام) در طرح برخی مضامین و مفاهیم عرفانی و در نهایت با توسل به ائمه معصومین (علیهم السلام) و چند رباعی به پایان برده است.
آغاز: روزگاری شد که سخت آشفته ام ** بوی خون می آید از هر گفته ام / بشنوی گر گفت جان افروز من ** هم گواهی میدهد بر سوز من / چون بخواهم تا سکالم چامه ای ** عاقبت گردد مصیبنت نامه ای ...
انجام: آن دو چون از فضل حق تکمیل یافت ** بر سر آن گنج پر گوهر شتافت / وان گهرها نکته های معرفت ** که نیامد قدر آنها در صفت / پس حسن گردید عشق خوش خطاب ** فهم کن و الله اعلم بالصواب.
چاپ: در سال 1360 با اهتمام دکتر محمود طاووسی، شیراز، انتشارات فروزانگه.
[الذريعه 1277/9 و 312/19؛ نسخه های منزوی 2496/4]
آغاز نفس نفس احمد و نور خدا ** غیر قابل زو نمی جست اهتدا؛ انجام: گر بعطاران دمی گردی قرین ** جامه ات گردد چو ایشان عنبرین
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 55 گ، 11 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 33/2 -149]
آغاز: ای فنره پردار و رپده در وی بهر پرده درواز پرده در؛ انجام: هر چه بیند آدمی از نوش و نیش ** یافته است او را هم از اعمال خویش
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1266ق؛ جلد: مقوایی، 70گ، اندازه: 17/2×10/5 سم [رایانه]
آغاز: ای منزه پرده دار پردر در ** وی برون از پرده و در پرده در
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1279ق؛ مجدول؛ قطع: ربعی آنشریه: 7-258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق شیرازی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 234 ص، 16سطر، اندازه: 18×9سم [ف: 21-173]
کا: صادق شیرازی، تا: صفر1295ق [نشریه: 5-291]
آغاز: چون که درک چیزها از حد شود ** هر چه را حدیست از مدرک شود / نور رویت را نه حد منتهاست ** پس برون از حد در ماسو است؛ انجام: نسبتی دارد مر آن لنگر ولی ** نسبت آن چون خزف با نسبت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: چرم، 204 ص، 11سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 45-32]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: تمت الكتاب بعون الملك الوهاب في یوم الاثنين ششم شهر محرم الحرام سنه هزار و سیصد و سی و یک من الهجرة النبوية علیه السلام. این حکایت را ز قرآن مجید ** نکته پنهان بود ای مستفید / گر چه در هر رمز او کنزی است ژرف ** بلکه در هر نقطه اش نقطه ای شگرف / گاه استخراج کز آن دو طفل ** دیگری را با خدا ننمود کفل تمام شد کتاب مثنوی مرحوم مغفور جنت و رصوان آرامگاه میرزای وقار طاب ثراه و جعل الجنة مثواه بید اقل الكتاب میرزا علی اکبر ابن مرحوم حاجی محمد حسین رحمت الله علیه چون این نسخه را حقیر نداشتم و کمیاب بود، لابد شدم که خود بنویسم در کمال تعجیل سمت تحریر یافت امید از ناظران چنان است که از معایب او چشم پوشی نمایند و فقیر را بطلب مغفرت یاد وشاد فرمایند العذر عند کرام الناس مقبول.
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر ابن حاج محمد حسین، تا: دوشنبه 6 محرم 1331ق؛ جلد: مقوایی، 151گی، 13 سطر (15×9)، اندازه: 20×16سم [ف: 720]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 15سطر (7×12/5)، اندازه: 17/2×10/5 سم [رایانه]
al-muwaššaha
فاروقی، عبدالباقی بن سلیمان، 1204 - 1279 قمری
fărūqī, ‘abd-ol-bāqī ebn-e soleymān (1790 - 1863)
اشعاری است موشحه حدود 100 بیت (این نسخه دارای 67 بیت است. این اشعار در دیوان عبدالباقی عمری به سال 1384 ق در 289 صفحه در نجف اشرف چاپ شده است. در نسخه موجود نام عبدالباقی عمری خط خورده و به جای آن احمد عزت افندی (ظاهرا همان احمد عزت افندی بن رشید بغدادی در گذشته به سال 1351 یا 352 باشد) نوشته شده است. [ريحانة الادب 275/4؛ معجم المؤلفين العراقيين 90/1 چاپ بغداد]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12477/18
آغاز: من لصب کلما هبت صبا ** هب من دقدته في فزعی؛ انجام: بات یسقیها سحابة صبیا ** مستمدة فیضه من أدمعي
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اوایل قرن 14؛ مصحح؛ 15 برگی شامل اشعار و قصائدی از ابن ابی الحديد، عباس أعسم، امری القيس، سید شریف رضی، ابن نباتة، مهیار دیلمی، ابن سناء الملك و دیگران در انجام ثبت شده؛ 3گ (101-103)، 20 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: 31-504]
al-muwaššaḥatān
حبوبی، محمد سعید، 1850 - 1915 میلادی
habūbī, mohammad sa‘īd (1850 - 1915)
این دو موشح زیبا در تهنئت برخی از دوستان نجفی ناظم است و در دیوان اشعار او که در قم و بیروت به چاپ رسیده ثبت شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12477/7
آغاز: یا مقیل السرب من ظل الأراك ** بین سلع و الكثيب الأيمن، انجام: لك إذا ألقت عصا تلك الدما ** أرخوا قد نلت أعلا مرتب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نیمه قرن 14؛ مصحح، محشی، رکابه دار، با تخمیسی پنج بیتی یا ناقص از عباس بن حسن بن شیخ جعفر کاشف الغطاء در پایان موشح نخست؛ 4گ (24-27)، 21 ×23 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 31-497]
al-muwaššaņa fi tahni’at-iš šayx zayn-il-'ābidīn al ḥā’irī al-māzandarānī
حبوبی، محمد سعید، 0 185 - 1915 ؟ میلادی
habūbī, mohammad sa‘īd (1850 - 1915)
اشعاری است موشحه در تهنئت آیت الله شیخ زین العابدين حائری مازندرانی در عروسی فرزندش شیخ عبد الله. دیوان اشعار حبوبی در قم و بیروت به چاپ رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12477/21
آغاز: بالهنا مذ غردت ورق الحمى ** أعربت عن نغمات الوتر؛ انجام: قم بأقصى طرب أرخهما ** زوجت شمس علی بالقمر
خط: نسخ، بی کا، بی تا اوایل قرن 14؛ مصحح، 5 برگ شامل اشعاری از بهاء زهیر، ابن زریق بغدادی، اموی، ابوتراس و دیگران در انجام آمده؛ 3گ ( 160-162)، 24 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 506-31]
al-muwaššaḥ fī š.-il kāfīya = š.-ul kāfīya
خبیصی، محمد بن ابی بکر، - 731 قمری
xabīsī, mohammad ebn-e abī bakr(- 1331)
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
شرح مزجی مهمی بر کتاب «الكافية» ابن حاجب که مورد توجه ادبا واقع شده و حواشی بسیاری بدان نوشته شده است. محمد بن محمد اتابکی در 980ق حل ابیات آن را به فارسی نگاشته است.
آغاز: بسمله و به نستعین واحمده کما یستحق أن یحمد واصلی علی رسوله المصطفي محمد و آله الطيبين الطاهرين المبجلين و اصحابه الكرام الغر المحجلين. الكلمنة التي في اصطلاح النجاة فانها تطلق علی معان آخر کلکلام قال الله تعالی و كلمة الله هی العليا و قال علیه السلام الكلمة الطيبة صدقة
انجام: اضربوا بالواو و المفتوح ما قبلها انقلب الفا کقولك اضربن اضربیا تشبیها بالتنوین و الحمدالله الذي ختم کتابنا علی لفظ التنوين و اسئل العصمة من الشيطان اللعين و من عذاب المهين مع قدما بنا الأولين ربنا و رب الملائكة و الناس اجمعین و اسئل الله العافية یوم لا ینفع مال ولا بنون إلا من أتى الله بقلب سلیم. اللهم آمین.
[الأوقاف العامة موصل 191/2 و 195/2]
شرح و حواشی:
1- حاشية الموشح في شرح الكافية = حاشية شرح الكافية؛ جرجانی، علی بن محمد ( 740-816ق)
2- شرح شواهد الموشح في شرح الكافية؛ اتابکی، محمد بن محمد (-10]
3- شرح ابیات خبیصی = شواهد خبیصی = حل ابیات الموشح؛ شیروانی، عیسی بن احمد
4- شرح ابیات الموشح؛ ضیاء کرمانی، علی بن محمود
5- شرح الموشح في شرح الكافية (2 عنوان)
6- شرح شواهد الموشح في شرح الكافية (4 عنوان)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 465ص، قطع: بغلی [نشریه: 7-44]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3541ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1752]
آغاز: ... و صحاری فیمتنع للعدل و الوصف و التعريف العلمي او باللام و اضافهالمقدرة او غیرها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن سعید بن داود جراح، تبریزی، تا: پنج شنبه 23 رمضان 776ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتی در تاریخ 899 ق یا 879 ق ذکر شده و به نظر می رسد بر حسب قرائن موجود در کتابت و غیر آن نسخه متعلق به قرن 9 ق باشد؛ مصحح، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرشکی، 108گ، 16 سطر (13×5/8)، اندازه: 21×14سم [ف: 28-159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، کا: محمد بن ابی المكارم مامون بن ابی المكارم عمر قزوینی، تا: 28 ذیحجه 798ق؛ محشی؛ برهان الدين نسخه را در 3 رمضان 801 بر عزالدین حلوایی خوانده؛ جلد: میشن، 241گ، 18سطر، اندازه: 19/7×8/7 سم [ف: 1- 556]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: عمر فرزند رمضان، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ها»، «م» و ... دارد؛ جلد: تیماج، 219گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 30-466]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: انس بن مالک مرشدی، محمد بن عبدالله، محمود بن احمد، خواجه ظهیرالدین به تاریخ 877ق، محمد بن فرخبخت کتاب را به کریم المله و الدين انس بخشیده؛ مهر: «الواثق بالملك الودود العبد محمد بن داود»؛ با مقداری از آغاز کتابی است به نام «وقف النبي» تأليف محمد بن ابی بکر بن محمد ابن علی واعظ یزدی با این سر آغاز: «الحمدلله رب العالمين ... بعد حمد الله تعالی و الصلاة علی رسوله چنین گوید محمد بن ابی بکر ...»؛ جلد: مقوایی، 154گ، 15 سطر، اندازه: 13/5× 18 سم [ف: 4-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد محمود، تا: 803ق؛ محشی، با اشعاری در تقریظ کتاب، بالای تقریظ این جمله نوشته شده: «و مما قیل في وصف هذا الكتاب» و پاره از فقرات آن زیر وصله قرار گرفته و محو گردیده است، آغاز این ابیات چنین است: «کتاب فیه کنز من الألي ** یلوح کانجم الظلم الليالي / مسائله موشحة بعقد ** من الدر المقفي کاللئالی»؛ جلد: تیماج، 386ص، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 4-365]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک به پایان ربیع الأول 824ق، جا: سبزوار؛ محشی با نشان «س»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 158گ، 17 سطر (13×7)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 9-1192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امیر حاج بن سلار، تا: پنج شنبه 16 رمضان 845ق؛ محشی؛ مهر: «محمد علی بن محسن حسینی ...» (بیضی)؛ 174گ (1-174)، 16 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 32 -289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مشکول، کا: علاء بن علی بن محمد بن حاج علی بن عمر نسائی مولدا و جراشی محتدا، تا: جمعه 26 ذیحجه 849ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: حبیب الله شافعی چوپانی، علی بن عبدالله واعظ؛ مهر: «اسحق الشهير با ... 1073» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 گ، 141گ، 18سطر، اندازه: 19/5×15 سم [اهدائی رهبر: 10-328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالرزاق فرزند عبدالکریم فرزند عبداللطیف، نوری نطنزی، تا: جمعه 25 ذیقعده 854ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی از «میر سید شریف»، «هندی»، «الرضي» همراه شرح ابیات و حواشی دیگری با رموز «ص، س، س ف، مص رحمه الله، ش اب، کبیر و ...»؛ تملک: عزیزالله، تقی الدين محمد بن حسین حسینی موسوی نجفی، ابوالفضل بن أب الولي حسنی حسینی، تقی الدين محمد بن حسین حسینی حسنی عاملی، ابن حاجی شاه ... جزنی نطنزی، علی اکبر بن جانعلی؛ مهر: «عبده علی اکبر» (بیضی)، «السلطان بن السلطان و خاقان بن خاقانی السلطان بن السلطان» (دایره) (که به صورت وارونه است)، «عبده علی اکبر» (بیضی)، «الواثق الى الله الغني، تقی الدين محمد الحسيني» (دایره)؛ جلد: تیماج مذهب، 223گ، 11سطر (6/5×10/5)، اندازه: 18×13سم [ف: 30-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالقادر بن ابی بکر بن سعید شافعی، تا: 889ق؛ با سرلوح مزدوج، محشی؛ جلد: تیماج، 144گ (1پ - 144ر)، 17 سطر، اندازه: 22/5×15سم [ف: 25-250]
آغاز: والوضع تخصیص شی الاخر بآخر؛ انجام برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن عبدالله بن محمد بن اسمعیل، تا: 895ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 232 گ، 12سطر (9/5×6/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 12-217]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یعطف بها الافي الايجاب فلا یقال ما جاءنی.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نادرشاه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 208گ، 10 و 11 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 12-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 146گ، 17سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 12-215]
آغاز: والهمزة وضم الميم فیهما و حرف براسه عند البصريين؛ انجام: نحو اضربن و لاتضربن و هل یضربن و لیتك تذهبن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 44گ، 17سطر (15/5×8/8)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 12-216]
آغاز: لا یسند ما نقلناها إلى نفسها بل الى نظیرها، ای مرادفها فان معنی اذا الوقت؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 21 ربیع الثاني 110ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 377گ، 13 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 13-133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن حسن بن داود بن عبدالله، تا: 938ق؛ جلد: تیماج، 319گ (6پ -324پ)، 11سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1-519]
آغاز: و قد یکون الناصب هو المرادف أو فرعه نحو عجبت من ایمان کی تصدیق
خط: نستعلیق، کان محسن بن شاہ میر حسینی، تا: 3 ذیقعده 142ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 98گ، 25 سطر، اندازه: 22/5×13 سم [ف: 11-213]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمد کلیانی، تا: ربیع الاول 142ق؛ 276گ، 10 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 8-4719]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن رمضان، تا: ذیحجه 954ق؛ مصحح، محشی با نشان «م کک، سید»؛ جلد: تیماج مذهب، 215گ (10پ - 224ر)، 15 سطر (14×7/5)، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 39-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 رمضان 980ق؛ واقف: نادرشاه؛ 142گ، 15سطر (6/5× 11/5)، اندازه: 18×12سم [ف: 12-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 993ق؛ محشی؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده حسین قلی»؛ واقف: نادرشاه، 1145ق؛ جلد: تیماج، 247گ، 13سطر (12×6/5)، اندازه: 11/5 × 18/5سم [ف: 12-214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1000ق؛ جلد: تیماج، 184 گی،
15سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 12-215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 92گ، 21 سطر، اندازه: 21×10سم [ اهدائی رهبر: 10-329]
آغاز برابر؛ انجام: والخففة تحذف للساکنین ای لالتقاء الساكنين فتقول لاتضرب ابنك بفتح ما قبلها لیدل علیها واصلها لاتضربن ابنك ولم تحرك کما یحرك التنوين لیکون
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 146گ، 19 سطر، اندازه: 20×11سم [ف مخ: 3 -1250]
آغاز: او لا بدل کمن وقولنا سرت من البصرة الى الكوفة الثاني و هو ما لا یدل بالاستقلال الحرف و الاول اما ان تقترن باحد الازمنة الثلاثة الماضي و الحال و الاستقبال وضعا؛ انجام: بدل علیها فتقول لا تنسون کقوله تعالی ولا تنسوا الفضل و یحذف.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشانی های مختلف مانند «رضی» و «ش» و «قط ف» و «کشاف» و «هندی» و «نجم السعيدي» و «من الأزهار الصافية للامام یحیی تغمده» و «جامی» و «حاشية السيد احمد العياني حماه الله تعالی» و «سعیدی» و «نجم» و «ت» و «شرح ابیات» و «سید رکن الدين» و «تحفه» و «شواهد» و «ایضاح» و «شرح صغیر» و «من شرح ابن هطیل» و «کثیر» و جز آنها که با خطوط مختلف نوشته شده اند؛ این نسخه مانند اکثر نسخه های یمنی خصوصیات رسم الخطي آنها را دارد مانند دو نقطه زیر حرف «ی» و نقطه زیر دو حرف «دال» و «طاء»، حتی این قواعد املایی در بعضی از یادداشت های نسخه هم رعایت شده اند، در بخش هایی از نسخه هم بین عبارات و جملات از نقوشی مانند دایره توپیر کوچک و چهار دایره روی هم و ویرگول شنگرف استفاده شده است، با علامت بلاغ قرائت؛ اهدایی: رهبری، دی 1368؛ 170گ، 12 و 24 سطر، اندازه: 22/5 × 34/5 سم [اهدائی رهبر: 10-328]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: یوسف بن عبدالله سرایکلی، تا: ذیقعده 1005ق؛ محشی با نشان های نجم الدين، هندی، رضی الدين، سید عبد الغفور و شرح رضی و کشاف و شرح ابیات؛ جلد: تیماج، 221گ، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 3-321]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: نعیم الدين محمد بن قوام الدين محمد طوسی؛ اندازه: 12/5 × 19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مراد بن احمد بن یوسف جان بن احمد جان بصری، تا: 1117ق؛ مصحح، محشی با امضای سید شریف، سعد الله، ابراهیم و ...؛ جلد: تیماج، 249گ، 9-13 سطر (15×7)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 19-83]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ تاریخ فوت امان الله خان مافی حاکم کردستان ملقب به غلامشاه خان در روز سه شنبه 9 جمادی الثاني 1284؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: في: -1678]
آغاز: نای اضرب زيدة فیحذف الفعل للقرينة المقالية التي هی السؤال؛ انجام: فإن التنوين إذا انفتحت ما قبلها تقلب و اذا انضم و انکر تحذف نحو اصبت خیرا أو أصابني خیرا و ختم لی بخیر خط: نسخ، کا: ناد علی بن ابراهیم اشتهاردی، تا: رمضان 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «عبده احمد الحسيني» (بیضوی)، «یا علی 1273» (بیضوی)؛ اهدایی: آقای جواد کمالیان؛ جلد: تیماج، 203گ، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1-488]
خط: نسخ تحریری، کا: عبدالرحمان بن شیخ حسن کافی مشکاتی الأصل، تا: شعبان 1274ق؛ محشی با نشانی عبدالرحمان، سید، برفعی، هندی، شمس الدين، نجم الدين، کبیر، جامی، عبدالغفور؛ 201گ، 11سطر (12×7)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 3-321]
آغاز : بسمله؛ واحمد کما یستحقق أن یحمد ... الكلمة ای التي في اصطلاحالنحاة ... کل منها موضوع لمعنی ... لمعنی مفرد قوله المعنى لایضاح ... اسم و فعل و حرف ای منقسمة إلى هذه الثلاثة انقساما لکل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 165 گ، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4719]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم في قرية هوية من الموت (چند برگ آخر بخش اول)، بی تا؛ با تاریخ تولدی که در دهم رمضان 1005 که شاه طهماسب خان مرتبه اول بغداد را محاصره و جان وردی خان حاکم سنندج بوده؛ جلد: تیماج، 271، 8-9 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4719]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید مصطفی، بی تا؛ محشی از سید علیخان، رضی قطب الدين و چلبی؛ جلد: تیماج، 472ص، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 4-364]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: شعبان هشتصد ... جلد: تیماج، 172گ، 17 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 27-231]
آغاز برابر؛ انجام: و من کذلك الا في التام و الصفة علی المشهور نحو من ابوك و من ضربت في الاستفهام و من یکرمنی اکرمه في
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ نسخه قدیم؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 100گ، 14 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 15-219]
آغاز: التقدير فیما تعذر فیه الاعراب اللفظي من المقصور منصرفا او ممتسنعا؛ انجام: قیاسا علی اما کقولهم حیثما تکونن آتك و ما فبها مع الضمير المذكرين مضموم لتدل الضمه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 92، 21 سطر، اندازه: 21/5×10 سم [مؤيد: 1382]
آغاز: حاضر و لیت عمرة عندنا و لعمرك لأفعلن کذا؛ انجام برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: الله بخش موسوی، بی تاب افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 286ص، 15سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 2-52]
موش صوفی و گربه طالب علم- جواهر العقول في مناظرة الفار و السنور
موشک ملا مشکی- باغچه گل
mūš-nāme
افسر قاجار، محمد رضا بن فتحعلیشاه، 1211 - 1277 قمری
afsar-e qājār, mohammad rezā ebn-e fath-“alī-šāh (1797 - 1861)
تاریخ تأليف: 1244ق
قصیده ای است زیبا حدود 117 بیت به پیروی از موش و گربه عبید زاکانی، حکایت انوشیروان و شخص مثالی، داستان ارباب وظایف و گرفتن تنخواه به صعوبت و خسارت، حکایت الب ارسلان و خواجه نظام الملك و پسر دهقان و داستان دادن پیشکش و گرفتن شمشیر و شمشیر بازی و نظم کشیده شده است. سراینده این رساله صاحب دیوان شعر نیز می باشد. (سید محمود اشکوری)
آغاز: ای رخت همچه ماه تابانا ** وی گفت همچه ابر نیسانا
انجام: در هزار و دویست و چل و چهار ** یافت این موش نامه تبیانا
[نسخه های منزوی: 3247/4 ؛ الذريعة: 264/23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی اکبر بن محمد علی شیرازی، تا: 1245ق؛ دارای 6 نگاره رنگی زیبا «مینیاتور» کار رجبعلی شیرازی، محشی، رکابه دار؛ جلد: ترمه، 18گ، 8سطر (11×6)، اندازه: 16×11 سم [ف: 32-145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 رمضان 1245ق؛ با سرلوح آراسته به رنگها، مجدول؛ جلد: تیماج، 33 (125-157)، 8سطر (10×6)، اندازه: 15×11سم [ف: 12- 2544]
mūš-nāme = mūš va gorbe
داستانفکاهی موش و گربه به پیروی از موش و گربه نظام الدين عبیدالله زاکانی قزوینی متخلص به «عبید» (- 771 یا 772ق) است که در بحر مثنوی سروده شده و از تمامی بخش های آن استفاده اخلاقی شده است. در بررسی موش نامه ها (موش و گربه ها)یی که از سوی عبید زاکانی، عماد خراسانی، تقی دارابی، کیوان، مهجور کرمانی، موفق السلطان، شاهزاده محمدرضا میرزا افسر، محمد کاظم نهاوندی و دیگران سروده شده است، ظاهرة هیچ کدام از آنان با منظومه مورد بحث، تطبیق نمی کند؛ در ضمن آن گونه که پیداست گویا چند برگی از آغاز این داستان افتاده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 432/19 کر
آغاز: ... در تعریف گربه که در کمین موش نشسته و موش را در مستی گرفته، کنایه از استیلای جهل برعقل: گربه بود اندران کشور** نیک خو خوشخرام و خوش منظر / ایمن از رنج قحط و صدمه جوع ** دشمن فوج فأره و یربوع؛ انجام: تو بمردی برادر از فردی ** کم ز موشی مباش در مردی / نه بیک سر طریق گرگان را ** دار پاس ادب بزرگان را / گر بزرگی تو شو بزرگ شنا ** سو ار نه از ناکسان بگیر قیاس
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ تعداد 16 مجلس نگاره (مینیاتور) محمدشاهی که با ماجرای موش و گربه و درگیری لفظی و توبه و عبادت گربه در مسجد و اغفال دوباره ی موشان و ... سپس صحنه های جنگ بین موشان و گربه ها، و نهایت با تیرباران گربه بدجنس بدست موشان پایان
می پذیرد. بخش هایی از نسخه، مجدول؛ کاغذ: ترمه، 28گ (99ر -126ر)، 12 سطر، اندازه: 13/5×8 سم [ف: 2/ 40-138]
موش و گربه- همیان
موش و گربه- موش نامه
موش و گربه- گربه و موش
mūš va gorbe
عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
obeyd-e zakani, obeyd-ol-lah( - 1371)
داستان موش گربه که از داستان های انتقادی فارسی و در قصیده ای به قافیه الف آمده و در بین فارسی زبانان کاملا مشهور می باشد.
آغاز: ای خردمند طبع موزونا ** قصه موش گربه بر خوانا / قصه موش و گربه را تو بنظم ** نیک بر خوان چو در مکنونا / ختم سازیم گفتگو در عیش ** که بود رسم این سخندانا / هست این قصه غریب و عجیب ** یادگار عبید زاکانا
چاپ: در ضمن کلیات عبید زاکانی (تهران، پیک فرهنگ: 1376)
[نسخه های منزوی 3247؛ الذريعة 927/5 و 246/23؛ فهرستواره منزوی 480/1]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 9838 .Add (ریو 144)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی سلطانیوی، تا: 20 ربیع الاول 780ق [فیلمها ف: 606-1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تنها سه صفحه از آن مانده در چهل بیت؛ 3ص (338-340) [نشریه: 2-91]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (28ر -31ر)، 17سطر (15×10)، اندازه: 22×15سم [ف: 17-285]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1233ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی منقش، 8 سطر، اندازه: 13/6 ×20/8 سم [ف: 8-203]
آغاز برابر؛ انجام: گفت جلاد با شهامت من ** شکمش را بدر به آسانا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ با هفده تصویر؛ جلد: پارچه گل دار، 8 گ، 12 سطر، اندازه: 20/2×14/2 سم [ف: 4-800]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: شمیز، 7ص (2-8)، 15سطر (15×9)، اندازه: 15×22سم [ف: 14-3669]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1268ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 11ص (1-11)، 15 و 20 سطر (13×5)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: - 185]
کا: ابوالفضل، تا: 1285ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 8گ، اندازه: 29/4×21 سم [رایانه]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين أما بعد فهذا؛ انجام: از شهوری که در هزار و دویست ** بعد هشتاد نیز خمسانا در این نسخه در ابتداء با مقدمه ای و در آخر با موخره ای از کاتب می آید؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طهرانی، تا: 1285ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: مقوایی، 58گ، 10سطر (12×8/5)، اندازه: 17/5 × 22/5 سم [ف: 6-217]
بی کا، تا: 1303ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 27ص، اندازه: 14×25 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: علی رضا، تا: 1303 ق، به خواهش جعفر قلی خان؛ مصور؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-304]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-132]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2 ص (261-262)، 14 سطر (15×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 12-2968]
mūš va gorbe = mahmūdīye
ملا اسماعیل ذبیح الله
mollā esmāʻīl zabīh-ol-lāh
شامل مثنوی های ناظم به ترکی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 18230
آغاز: بسمله. ازل صفحه لوحه صاحب رقم ** بازار اسم اللهي اول قلم؛ انجام: دونوب باخدی ببرد وقتیله عسس ** دو شوب میلند چرخده پردی هوس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ در آغاز رساله اول دایره ای بزرگی که در آن بعد از خطبه ای به عربی نام کتاب و مؤلف آن تحریر شده و در ذیل آن در دو طرف صفحه تصویر گل سرخ دیده می شود؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 182ص (2-183)، و 18سطر، اندازه: 20/2×16/4 سم [ف: 50-71]
mūš va gorbe
نهاوندی، محمد کاظم بن محمد علی
nahāvandī, mohammad kāzem ebn-e mohammad ‘alī
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 687/3
آغاز: ابتدا حمد حی سبحانا ** بعد نعت پیمبر دانا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 ذیحجه 1330 ق [نشریه: 7-253]
mūš va gorbe
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2118/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5-423]
mūš va gorbe
با اشعار طنز اجتماعی؛ در سال 1303 شمسی دو مأمور دولتی به نام های حشمت السلطان قلعه عسکری و میرزا محمد خان از کرمان به زرند می روند برای تحویل تریاک منطقه از میرزا محمد صالح خان رفسنجانی و انتقال آن به کرمان، هر سه تصمیم به اختلاس بخشی از تریاک می گیرند که گزارش به کرمان رسیده و از کرمان مأمور دیگری به نام میرزا عبدالصمد خان شیرزای- مفتش رسمی به زرند می آید و او نیز شریک آن سه می شود. رساله حاضر با طنز و به نظم و نثر ماجرای فوق و ادامه کار را شرح داده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18561
آغاز: رساله ایست موسوم بموش و گربه و موضوع آن مربوط بضبط شیره تریاک زرند است (زرند یکی از قصبات ایالت کرمان است)؛ انجام: شعرهایم زنند طعه و طنز ** به هگو هم عبید زاکانی / از نزاکت اگر نبودی دور ** شکوه ها کردمی فراوانا(هگو) یکی از شعرای معروف فرانسه است. نسخه بسیار نادر و خوش
خط؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ در حاشیه معنی و شرح بعضی از کلمات متن آمده است؛ 14گ، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 51-32]
mūš va gorbe
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4120/1
آغاز: موشکی گفت حکم شاه شده ** که نمایید ندار؟ گریانا / پس ترحر؟ تمام وخواری فار ** بنمائید تیر بارانا؛ انجام: که گرفتیم گریه را یک مند؟ ** ما به تأييد حاج کریم خانا / پس نفرمودید فتح عظیم ** زود گویند طبل شادانا به سبک «موش و گربه» عبید است، اما چون آغاز و انجام ندارد شناخته نشد، البته از عبید زاکانی نیست و از شیخ بهایی هم نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 42گ (1ر-42پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف مخ: 5-2188]
موش و گربه (منظومه)- ماء الحياة سم موصل الأوائل و التعالي إلى منتخبات نحو الى اللئالي مجیب نداء التوالي الى منتخبات الغوالي
muwașşil-uttālibīn
حسینی بخاری، محمد بن برهان، ق9 قمری
hoseynī boxārī, mohammad ebn-e borhān(- 15c)
رساله ای است عرفانی و روایی در کیفیت تصفیه قلب و باطن و وصول الى الله که در اثناء بحث به آیات قرآنی و روایاتی از نبی اکرم به طریق اهل سنت استناد نموده و مشایخ خود را نام برده است.
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 35173/31
آغاز : بسمله. نحمد الله الذي هو مقصودنا بجمیع الأقوال و الأفعال؛ انجام: و از حق تعالی خواسته آمد که هر که بر این مشغول شود و عمل نماید و اصل موصل گردد آمین و الحمدلله رب العالمين و صلی الله تعالی و سلم علی محمد و آله اجمعین
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 11ص (143-153)، 19سطر، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-332]
muwasșil-uttālibīn ilā š.-i nahaj-il mustaršidīn
نصیر الدين کاشی، علی بن محمد، - 755 ؟ قمری
nasīr-od-dīn kāšī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1355)
وابسته به: نهج المسترشدين في اصول الدين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
در الذريعة (162/14) از نسخه آستان قدس (گویا 6536) از همین شرح یاد کرده و گفته که شاید از خود علامه باشد (دیباچه ترجمه مختصر نافع ص 29).
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1629
آغاز: بسمله. توکلت علی الله قوله الحمدلله المنقذ من الحيرة ...
اقول اعلم ان الحمد هو الثناء الجميل علی الفعل الجميل الاختياري؛ انجام: او ترك الصلاة علی محمد او ترك التسليم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 91گ، 18 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 1-557]
muwassil-uttullab ila qawaid-il irab
ازهری، خالد بن عبد الله، 838 - 905 قمری
azharī, zāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
وابسته به: الاعراب في قواعد الاعراب = قواعد الإعراب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761ق)
تاریخ تأليف: 3 شوال 898ق
شرح مزجی مختصری است بر رساله «الاعراب عن قواعد الاعراب» ابن هشام که بر اساس متن در چهار «باب» شرح داده شده: باب 1. در جمله و احکام آن، باب 2. در جار و مجرور و احکام آن؛ باب 3. در تفسیر کلمات بسیاری که عرب به آنها نیازمند است؛ باب 4. در اشاره هایی به عبارات محرره.
آغاز: حمدله. صلاة .. الحمدلله الملهم لحمده، و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله ... اما بعد، فهذا شرح لطیف علی قواعد الاعراب ... سمیته موصل الطلاب الى قواعد الإعراب ...
انجام: فکذلك خص علی التامل في ختم الكتاب کما فصل في افتتاحه حیث قال تقتضی بمتاملها جادة الصواب والله ... فختم کتابه بما ابتدأ به تم بحمدالله.
چاپ: مصر، 1299، در حاشیه تمرین الطلاب تأليف همین شارح
[کشف الظنون 124/1؛ معجم المطبوعات: 811؛ زرکلی 297/2 «خالد الازهري»؛ الأوقاف العامة موصل 65/2 و 196/2]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: میشن مطلا، 29ص، 22سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2-332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 28گ، 21 سطر، اندازه: 14×17 سم [ف مخ: 5-2189]
آغاز: الصفات حق حمده ای واجب حمده؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالنبی، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 55گ، 16 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 12-473]
آغاز: بسمله قال الشيخ الامام العالم العلامة خالد بن عبدالله الازهري؛ انجام: سأل التوفيق و الهداية الى اقوم طریق کما فعل في اول الكتاب حیث قال و من الله استمد التوفيق و الهداية الى اقوم طریق بمنه وکرمه.
خط: نسخ ممتاز و مشکول، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 42گ، 15سطر (13/7×8)، اندازه: 15×22سم [ف: 12-473]
آغاز: بسمله قال الشيخ الامام العالم العلامة خالد بن عبدالله الأزهري؛ انجام: سأل التوفيق و الهداية الى اقوم طریق کما فعل في اول الكتاب حیث قال و من الله استمد التوفيق و الهداية الى اقوم طریق بمنه و کرمه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 44گ، 17 سطر، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 12-472]
. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 961/1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تسوید اصل در 3 شوال 898 [نشریه: 263-7]
آغاز: براب؛ انجام: في هذا القدر کفایه لمن تأمله لان التامل اصل في درك الامور کلها بتاریخ سلح شهر صفر سنه 1099
خط: نسخ، کا: حسن بن طاهر علوی سبزواری، تا: 1099ق، جا: مشهد رضوی مدرسه فاضل خان؛ واقف: عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ 44گ (9-52)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 12-338]
08 اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 258
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: ورثه سلطان العلماء؛ 57گ، 14سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 2-11]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم، تا: 1108ق، نوشته برای میرزا محمد باقر وزیر وزیر (؟)؛ تاریخ وقف: چهارشنبه 22 محرم 1108؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 30گ (13پ-42پ)، 19سطر (16×10)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 15-4173]
آغاز برابر، انجام: و الصلاة و السلام علی سید المرسلين محمد و آله و صحبه المنتجبين الأخيار و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نستعلیق، کا: حسین بن احمد بن محمود بن جمعة بن محمود بن نعمت الله مصیری الجزائري، تا: یک شنبه 27 شعبان 1110ق، جا: فسا مدرسه مؤمنيه؛ جلد: تیماج، 39گ (1پ- 39ر)، اندازه: 10×20/5سم [ف: 19-348]
آغاز: بسمله قال الشيخ الإمام العالم العلامة خالد بن عبدالله الازهرى الخ؛ انجام: سأل التوفيق و الهداية الى اقوم طریق کما فعل في اول الكتاب حیث قال و من الله استمد التوفيق و الهداية الى اقوم طریق بمنه و کرمه.
خط: نسخ، کا: حسن علی ابن محمد مؤمن فلیشوری، تا: شوال 1125ق؛ 60گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 12-473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: ابن حاج محمد اکبر محمد جعفر بیرجندی قاینی، تا: دوشنبه 19 ربیع الثاني 1125ق؛ 145ص (34× 17) [عکسی ف: 1-385]
خط: نستعلیق، کا: حسنی حسینی، بهاء الدين محمد مهدی بن میر میران شرف الدين علی، تا: چهارشنبه 24 شوال 1135ق، جا: زواره؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 35گ (2پ -36)، ابعاد متن: 16×7، اندازه: 21×12سم [ف: 12-2984]
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1149ق [الفبائي: - 570]
آغاز: برابر؛ انجام: قال شیخنا العالم العلامه سیبویه زمانه وحید عصره و اوانه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1173ق؛ 87ص (185-271)، 19 سطر (15/5×10)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 7-274]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمان بن ویسی، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: مقوا، 76گ، 12 سطر (13×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-682]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 1217ق، 42گ (5- 46)، 27 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 8-4720]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1223ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: من السئوال و هو ما یبرهن
خط: نسخ پخته، کا: سید عبدالرحمان بن سید محمود حسینی، تا: 1231ق، جا: مدرسه شیخ محمد سعید، در دارالاحسان امان الله خان؛ افتادگی: آغاز؛ 47گ، 15سطر (14×8/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 3-321]
خط: نسخ تحریری، کا: محمود بن سید یوسف، تا: 1238 ق، برای عبدالقادر؛ محشی؛ مهر: «محمد الحسيني» (دایره)؛ جلد: تیماج، 78گ، 11سطر (14×7)، اندازه: 21×15سم [ف: 3-322]
آغاز: برابر؛ انجام: الاصاغر و الكماه جمع کم.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: چهارشنبه 23 ربیع الاول 1255ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 19×13 سم [ف: 12-340]
خط: نسخ تحریری، کا: شمس الدين بن جامی مردوخی، تا: 1256ق؛ محشی؛ 50گ (8پ -57پ) [ف: 3-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن مصطفی، تا: 1266ق، جا: شمیران محشی با نشان های «تاپحوزی»، «احمد»، «عبدالغفور»، «یوسف»، «شمیرانی»، «مغنی اللبيب»، «حسن چلبی»، «مقالید»، «حاشیه سیوطی»؛ 49گ (118پ -166پ) [ف: 11-386]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1276ق؛ جلد: تیماج، 33ص (56-88)، اندازه: 21×16سم [ف: 23-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد رشید قاضی، تا: 1278ق؛ 45گ (138پ -182پ) [ف: 2-249]
خط: نسخ تحریری، کا: عبدالرحمان بن ملاعبدالله اوهنگی، تا: 1279ق؛ 38 (75پ -112پ) [ف: 2-249]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1287ق؛ مهر: «عبدالفتاح» (بیضی)؛ 53گ (9ر -61ر) [ف: 3-321]
آغاز: «و السلام» بالجر عطف علی حمدالله علی سیدنا» متعلق
خط: نسخ تحریری، کا: عبدالکریم، تا: جمعه 14 جمادی الاول 1293ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 46گ، 17سطر (14×7/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 3-321]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1295ق؛ مصحح، محشی به امضاهای مختلف مانند: «قاموس» و «مقالید» و «عبدالحلیم» و «قزلجی» و «شنوانی» و «بیضاوی» و «مغنی اللبيب» و «عبداللطیف» و «محمد صالح» و «عبدالرحمن» و جز آنها با چند یادداشت نحوی و بلاغی از مفتاح و مقالد و حاشية التجريد و حاشیه خیالی و کشاف و مرزاجان و مصابیح و مدت خلافت خلفای اربعه؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: مقوا، 64 گ، 12 سطر، اندازه: 21/6×16 سم [اهدائی رهبر: 10-329]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 136
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-132]
خط: نسخ تحریری، کا: عبدالوهاب قره قائی، تا: 1300ق؛ محشی؛ 67 گ، 11سطر (13×8)، اندازه: 23×17سم [ف: 3-321]
خط: نسخ پخته، کا: عبد الله ارمانی اصل بن ملا قاسم، تا: رجب 1303ق، محشی؛ 56گ، 11سطر (7×14/5)، اندازه:
21×16سم [ف: 3-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل، تا: 18 ذیحجه 1344ق؛ مصحح، محشی، این نسخه در جمادی الثاني 1345 و صفر 1349 وسیله احمد بن عبد الوهاب برای اسماعیل بن علی السوسوه و فخرالدین عبدالله بن محمد السوسوه خوانده و تصحیح شده؛ تملک: «احمد بن عبدالوهاب»؛ جلد: مقوایی، 35 گ (40پ -74پ)، 21 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 37-324]
آغاز: له و یستحقه کال ذاته و قدم صفاته و تقدس اسمائه و عموم الائه و انتصابه علی المفعولية المطلقة و الصلوة و السلام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای «مد، هم د»؛ جلد: تیماج، 54گ (4پ -57پ)، 19سطر (14×8/5)، اندازه: 16/5 × 23/5 سم [ف: 18-86]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 43گ (1-43)، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4720]
آغاز: ان بدئت باسم فالجملة الاسمية في الاصطلاح هی التي یکون صدرها اسما والمراد من الصدر هو المسند اليه او المسند فلا عبرة بما تقدم علیها من الحروف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 29گ (124- 151)، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5-2412]
آغاز بر ابر؛ انجام... و ماصلة والتقدیر ان کل نفس لما حافظ واما من شده وهو ابن عامر ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 30گ (145پ -174پ)، 17 سطر، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 5-2189]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-292]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تاب جلد: مقوا، 61گ (52پ -112ر)، 13 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1-585]
الموصليات- اجوبة المسائل الموصليات (الأولى)
al-mawsul bi-1-mahsul
خواری، رشیدالدین
xārī, rašīd-od-dīn
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10121/12
آغاز: بعد البسمله و الحمد له ... اما بعد فقد جمعت کتابا في الاصول مسمی باسم المحصول و قد شذعنی فیه بعض المسائل و ذهلت عن تقریر بعض الدلائل فالحقته به هذه المسائل مع الفصول و سمیته «الموصول بالمحصول» مراعی فیه ترتیب المستصفي؛ انجام: و لکن عرفنا بدلیل الإجماع انه لا یلزم من وجود الطهارة صحة الصلوة ... لم تبذل في الصورتين الفن الثالث.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 25×16سم [رشت و همدان: ف: - 1586]
movazzeh
قریشی، بایزید ابو الحسن
qorayšī, bāyazīd ab-ol-hasan
وابسته به: معما (3) = رساله صغیر؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد ( 898-817 ق)
شرح است بر رساله صغیر معمای عبدالرحمان جامی. نگارنده نام خود و کتاب را در دیباچه آورده است و می گوید آن را به تشویق حسن معین تأليف کرده (نام او را نخست به معما یاد می کند).
آغاز: بسمله. بعد از حمد و صلاة بر خلاصه موجودات و آله و اصحابه، می گوید المفتقر إلى الله الغني بایزید ابو الحسن القريشي، که چون مر اکثر طبایع طالبان این فن را بادنی تعطیل در این فن نسیان حادث می شده و مستعمل و متداول از معما حضرت مولانا عبدالرحمن جامی قدس سره معمائی صغیر بود بنابراین در خاطر این فقیر تحرک می کرد که شرح این رساله متبرک می باید کرد ...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 324/4
ط آغاز برابر؛ انجام: چنانچه اسقاط حا از لفظ جا اشارت باوست آی که گویی حال.
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 109ص (129-237)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 24/3-15]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 424/5- طباطبائی
همان نسخه بالا [ف: 22-108]
movazzeh
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8267
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: و لقد عجبت لمن نجی مصلیا مستغفرا تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296 ق [الفبائي: - 570]
muwaddih-u asrār-in naḥw
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
قواعد علم نحو را با روش ساده ولی زیبا، بنا به درخواست بعضی از شاگردان، در یک «مقدمه» و سه «باب» پرداخته و بسیاری از قواعد را به صورت پرسش و پاسخ «ان قلت، قلت» آورده است. فهرست موضوعات چنین است: المقدمة: في تعریف اللفظ و تقسیماته؛ باب 1. الاسم؛ 2. الفعل؛ 3. الحرف.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي عرفنا لغة العرب و دقایقها و علمنا معانیها و حقایقها ... اما بعد فاعلموا اخوانی ... انه قد التمس منی بعض خلانی ... ان اکتب له کتابا في علم النحو ... و اردت ان اسمیه بعد أن أتممه بموضح اسرار النحو ... مشتمل علی مقدمة و ثلثة ابواب
آغاز برابر؛ انجام: النوع الثالث عشر حروف الشرط و هی ثلثة ... و اما اما فهی للتفصیل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشانه «منه مدظله، منه دام ظله العالي» پاره ای از حواشی باید از خود مؤلف رسالهباشد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 46گ (196-241پ)، 20سطر (6/5×13/5)، اندازه: 19×13 سم [ف: 8-471]
آغاز برابر؛ انجام: أو القسم أو النفي، هذا آخر ما اردنا ایراده في هذا الكتاب و الى الله المرجع و المآب.
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 1864/5 دانشگاه تهران ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1104ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ مهر: «عبده محمد حسن بن محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 7-97]
muwaddih-u asrār-in nahw
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8933- 59/153
آغاز: اللفظ لایخلو إما أن یکون موضوعا او مهملا والموضوع اما مرکب او مفرد والمرکب اما تام او ناقص از ماقبل «القسم الثاني من اقسام اللفظ الموضوع المركب الناقص التقييدي» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: ابو طالب بن میر ابو تراب حسینی قاینی، تا: ربیع الثاني 1253ق؛ افتادگی: آغاز؛ 76گ، 18سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4721]
muwaddiḥ-ul adilla li-ma'rifat-i ru’yat-il ahilla
ابن زریق، محمد بن علی، - 977 قمری
ebn-e zorayq, mohammad ebn-e ‘alī(- 1570)
مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه» ای با عنوان «فائده». در 951 هجری در دمشق میان وقت شناسان (= تقویم نویسان و مردم عامه به دلیل رؤيت هلال در اول ماه ذیحجه اختلاف نظر پدید آمد، از ابن زریق خواستند برای روشن شدن روشن صحیح تعیین روز اول ماه این رساله را تأليف نماید. وی در مقدمه رساله شیوه کار خود را بر اساس روش علاء الدين ابن الشاطر (که بر خلاف دیگر دانشمندان این رشته که نخستین روز ماه محرم سال اول هجرت را پنج شنبه می دانند، او این روز را جمعه می داند) بیان می دارد و قانون صحیح رؤيت هلال را به دست می دهد. در حاشیه ذیل نسخه گفتاری دراز از ابن قاسم العبادي درباره مسئله عمل حاسب به حساب خود» نوشته شده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الليل و النهار آیتین ...... و بعد فلما اختلف بدمشق ... الاقوال بین الموقتين و بعض العوام بسبب رؤية الهلال في سنة ... و اتضح الحق ... المقدمة في معرفة اوائل السنين العربيه و اوائل شهورها في ایام الاسبوع بالحساب الموافق للرؤيه المصححه علی طریق الاستاد ... علاء الدين ابن الشاطر .. فانه رتب حساب السنين و الشهور علی أن أول سنة الهجرة المطهره یوم الجمعه و المشهور عند غیره من أهل هذا العلم ان اولها الخميس
[برو کلمان ذیل 2ص 157؛ معجم المؤلفين 299: 10]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 690/1 - طباطبائی
آغاز: برابر؛ انجام: فائده و هی خاتمة في معرفة انتقال الشمس و القمر ... فتلك الساعات هی الباقيه للزوال وق الانتقال و الله تعالی اعلم بالصواب ... انتهی نمقه الفقير الحقير صاحب حرف الفاء.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 3ص (1- 3)، 25 و 20 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 23-9]
movazzeh-e īzāh
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1824 - 1902)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 19 ذیحجه 1296ق
رساله ای است در رد بر این مطلب که «بعد از ائمه طاهرین علیهم السلام حاکم شرع وناطق در میان خلق باید یک نفر باشد که اهل شرق وغرب عالم باید رجوع کنند به آن یک نفر». این مطلب در زمان مؤلف به عنوان یکی از عقاید شیخیه شهرت داشته است و مؤلف آن را افتراء به شیخیه قلمداد نموده است. مؤلف در مقدمه می گوید: «از جمله آن عدول مرحوم شیخ احمد احسائیمرحوم سید و مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامهم و انار برهانهم و رفع في الخلد اعلامهم و سایرین بودند که نفی کردند از دین مبین ائمه طاهرین صلوات الله علیهم اجمعین تحریف غالین و انتحال مبطلین و تاویل جاهلین را ... بعضی از ایشان گفتند که آن عدول غلو کرده اند در دین و حضرت امیر علیه السلام را خدا می دانند ... بعضی گفتند که آن عدول به معاد جسمانی قائل نیستند و بعضی گفتند که زن مردم را بر خود حلال می دانند و بعضی گفتند مال مردم را بر خود حلال می دانند و بعضی چیزهای دیگر گفتند که یک وقتی آن افتراها جمع شد و شمرده شدسی افتراء بود و از مرحوم آقای بزرگوار اعلی الله مقامه سؤال شد و ایشان رساله ای در رفع آن شبهات مرقوم داشتند و اسم آنرا سی فصل گذاشتند و تبری از آن افتراها فرمودند ... از جمله افتراهایی که مخالفین بسته بودند این بود که آن عدول می گویند که بعد از ائمه طاهرین علیهم السلام حاکم شرع و ناطق در میان خلق باید یک نفر باشد ... و این افتراهم مانند سایر افتراها رسید به مشایخ اعلی الله مقامهم و تبری کردند از آن ... که در کتب ایشان ثبت و ضبط بود تا در این زمان محنت توأمان که رساله به نظر رسید که در آن رساله این افترا را خواسته بود اثبات کند در حق خود که قائل به این قول است پس این خاکسار به یکی از کسانی که در لباس اهل علم بود گفتم که این قولقول مشایخ ما اعلی الله مقامهم نیست و به حسن ظنی که به شعور و انصاف او داشتم گمان می کردم که تصدیق مرا خواهد کرد او در مقابل عرض من گفت که این مطلب افترای بر آن عدول نیست و در کتاب خود همین مطلب را اثبات کرده اند به زبان عربی و بعضی می گویند که صاحب این رساله فارسی عمدا همان عبارت عربیایشان را بعینها ترجمه کرده به زبان فارسی ننوشته است که من ترجمه کرده ام عبارت عربی مشایخ را بجهة امتحان مردم ... باری آن شخص و امثال او در مجالس محافل آن افترا را گفت و گو کرده و نسبت به مشایخ اعلی الله مقامهم دادند تا آنکه به تدریج آن افترا منتشر شد در اطراف و رسید به بلاد بعیده به طوری که بعضی از اهل بلاد بعیده از این حقیر سؤال کردند و جواب نوشتم و از قول بعضی از مشایخ اعلی الله مقامه شاهد آوردم و عبارت ایشان را بعینه نوشتم و جای آن عبارت را نمودم ... و از آن جمله رساله نوشتم و مطلب حق را در آن واضح کردم و آن را به ایضاح نامیدم پس دوست داشتم که رساله دیگر بنویسم و عبارت بعضی از مشایخ اعلی الله مقامهم را بعینها در آن نقل کنم و حاصل معنی آن عبارات را به فارسی ترجمه کنم و آنرا موضح آن ایضاح بنامم ...». وی چنان که وعده کرده عبادات عربی پیشینیان خود را آورده و به فارسی ترجمه و شرح کرده است.
آغاز: بسمله حمد له صلاة ... اما بعد مخفی نماند که چون خداوند عالم جل جلاله وعم نواله نعمت خود را عام وحجت خود را تمام وامر خود را بالغ وراه به سوی خود را واضح قرار داده ...
انجام: و ظاهر و باطن او برخلاف مساله شما بود باری علم المحجه واضح لمریده واری القلوب عن المحجة في عمی ولقد عجبت الهالك ونجاة موجوده ولقد عجبت لمن نجی والسلام علی من اتبع الهدي
آغاز: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: ابراهیم بن علی اصغر، تا: 1296ق؛ 16گ (80پ- 95ر)، 16سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -124]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 22گ، 16سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 8-4720]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن علی اصغر، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 38ص (321-358)، 16سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 9-195]
al-muwaddiņa
هاشمی، محمد بن عبد العزيز
hāšemī, mohammad ebn-e 'abd-ol-'azīz
اهداء به: امیر ابوالفضل جعفر بن المكتفى بالله رساله ای است در باب حساب جذر اصم.
آغاز: قال بعد التسمية و التحميد، المسئلة الأولى: کل عددین مختلفین فان ضربهما في الفضل بینهما
آغاز برابر؛ انجام: هو عدد حو ذلك ما اردناه أن نبین
خط: نستعلیق تحریری خفی، کا: یزدی، محمد جعفر، تا: قرن 11؛
جلد: پارچه ای، 5ص (2-6)، 25 سطر (15/2×7/2)، اندازه: 21/8×11/2 سم [ف: 8-390]
آغاز: بسمله رساله لمحمد بن عبدالعزیز؛ انجام: هو عدد ح و ذلك ما اردناه آن نبین
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1056ق [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و ذلك ما اردناه أن نبین ( تمت الرسالة بحمدالله و حسن توفیقه ..)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 18 سطر، اندازه: 21/6×14/8 سم [ف: 6-316]
muwaddiḥ-ut tahdīb
وابسته به: حاشية تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبدالله ؛ ملا عبدالله بن حسین یزدی (981)
حاشیه بر حاشیه ملا عبدالله یزدی بر تهذیب المنطق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17490
بی کا، بی تازد.ث. مجلس
movazzeh-ol xolāsa = towzīh-e xolāsat-ol hesāb =
towzīh-ol xolāse
حجازی، محمد امین بن میرزا جان، ق 11 قمری
hejāzī, mohammad amīn ebn-e mīrzā jān(- 17c)
وابسته به: خلاصة الحساب؟ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953- 1030ق)
تاریخ تأليف: 999ق
شرح مزجی بر «خلاصة الحساب» شیخ بهایی است شارح از ماتن با «دعای مدظله» یاد می کند و شارح از شاگردان شیخ بهایی بوده است. چنانکه می گوید: «چون احقر عباد محمد امین میرزا جان النجفي الحجازي ثم القمي بشرف مطالعه رساله خلاصة الحساب که عالیحضرت افادت و افاضت پناه شیخ الاسلامي علامی آنکه ذات شریفش مستغنی از وصف و تحدید ست بهاء للافادة والافاضة والدنیا والدین محمدا در علم حساب تصنیف فرموده بود مشرف شد ... و چون این فقیر از جمله تلامذه آن حضرت بود توضیح و تبیین آن رساله به لغت فارسی به جهت آنکه اکثر مردم زمان منتفع باشند نمود، و این کتاب را به توضیح الخلاصه مسمی نمود، مشتمل بر «مقدمه» و دوازده «باب»، قال مد ظله العالي).
آغاز : الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أجمعين اما بعد چون محرر این حروف احقر عباد الله ... بشرف مطالعه رساله خلاصة الحساب که عالیحضرت افادات و افاضت پناه شیخ الاسلامي علامی آنکه ذات خجسته ... این حقیر از جمله تلامذه آن حضرت بود
انجام: پس مجموع مسطح این دو ضلع یکصد و پنجاه و شش ذرع و ربعی ذرع شود که مساوی سطح وتر است، تم الرساله بعون الله و حسن توفیقه
[نسخه های منزوی 198/1؛ الذريعة 493/4 و 266/23؛ اثر آفرینان 47/4؛ فهرستواره منزوی 2747/4]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 نشریه: 7-238]
آغاز برابر؛ انجام: سپنج زرع بود پس طول رمح دوازده زرع دوازده زرع و نیم است و هو المطلوب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: چرم، 123گ، 17سطر (11×4/5)، اندازه: 20×11سم [ف: 36-313]
آغاز: برابر؛ انجام: حفیظ علیک.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 25 رمضان 1039ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 57گ، 23 سطر، اندازه: 8/7× 18/5 سم [ف: 18-169]
آغاز کردیم آحاد اقل را که دو است در عده تکرار عشره دیگری؛ انجام: فاحفظ وصیتی اليك.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: سید کاظم عصار، دی 1354؛ 56گ، 17سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 18-169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: آقا زین العابدين خادم اصفهانی، 1166ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: پارچه ای، 84گ، 15 سطر (12/6×8)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 8-115]
آغاز برابر؛ انجام: و اربعة ارطال و نصف ماء والکل تسعة المسئلة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 90گ، 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 21×15/7 سم [ف: 8-116]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال الشيخ رحمة الله مقدمة الحساب علم یستعلم منه الخ، چون مقرر شده؛ انجام: فاحفظ وصیتی اليك و الله حفیظ علیك ... تمام شد تسوید این رساله ...
کا: محمد امین بن احمد، تا: 1103ق؛ جلد: تیماج، 55گ (178-124ر)، اندازه: 18×9سم [ف: 18-36]
آغاز برابر؛ انجام: فحقیق بالاستتار عن اکثر اهل الزمان فاحفظ وصیتی اليك و الله حفیظ علیك
خط: نسخ، بی کا، تا: 1104ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 18 سطر (5×11/5 )، اندازه: 16/5×9/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: 103]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1189ق؛ تملک: زین العابدين مشهدی؛ مهر کتب موقوفه محمد علی طهرانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 98گ، 18 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 23-162]
آغاز: بسمله قال الحساب علم سیقلم منه الخ چون مقرر شده که قبل از شروع درمقصود مصنفان بیان ماهیت مقصود می کنند پس مصنف مدظله می گویند حساب علمیست که بان دانسته؛ انجام: عبارت مصنف را مدظله در آخر این کتاب نقل کردم قال المصنف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1229ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 67گ، 15 سطر، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 8-4721]
آغاز برابر؛ انجام: پس قسمت کردیم ششصد و بیست و پنجرا بر این پنجاه خارج قسمت دوازده و نصف شد و این تمام و مطلوبب است و باقی مسائل بر این قیاس
خط: نسخ، کا: محمد بن سبز علی اصفهانی، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، کاتب از خوشنویسان عصر خود بوده و تا سال 1230 ق در قید حیات بوده؛ 49گ (18-66)، 20 سطر، اندازه: 15 × سم [ف: 31- 480]
موضح الفرايض- الارث
al-muwaddiḥ fi-l qirā’āt-ittamān
ابن ابی مریم، نصر بن علی، - 565 قمری
ebn-e abī maryam, nasr ebn-e ‘alī(- 1170)
کتاب در بیان وجوه قراآت هشت گانه است و مرتب است به ترتیب سور قرآنی. فاضل جزری مقری معروف در کتاب طبقات القراء (موسوم به غایت النهاية، ج 2 ص 337) درباره این کتاب گفته: نسخه ای از این کتاب را دیدم که مؤلف بر کاتب نسخه در رمضان 562 املاء نموده بود و این کتاب دلالت دارد که مؤلف آن قدرت و پایه بلندی در این فن داشته است. تاریخ تأليف آن به تحقیق معلوم نیست. کشف الظنون (ج 2 ص 570)عبارت جزری را بد فهمیده و پنداشته که سال 562 تاریخ ختم تأليف است. چه زیاده بر آن که نسخه شماره 30 کتابخانه آستان قدس در 558ق نوشته شده، شیوه خط نسخه که به شماره 31 آستان قدس است می رساند که سال ها پیش از نسخه قبلی نوشته شده است. در کتابخانه راغب پاشا در استانبول نسخه ای هست که تاریخ تحریرش 551ق است و بر آن اجازه ای است به خط مؤلف که تاریخش 557ق است. مؤلف در دیباچه سبب تأليف را چنین آورده است: «هنگامی که از تأليفات کتاب موجز موسوم به «المنتقي» که در ذکر قراآت شاذه است فارغ شدم گروهی که آن کتاب کم حجم و موجز و پرفائده را دیده بودند خواهش کردند کهبر ایشان کتابی مختصر و روشن در وجوه قراآت مشهوره تأليف نمایم. چه نیاز به چنین کتابی بیشتر از کتاب قبلی است. خواهششان را پذیرفتم و به تأليف این پرداختم و چون نیمی از این کتاب را نگاشتم پیش آمدها و گردش زمان مانع تتمیم آن می گشت و بازمیداشت از انجام این مطلوب و خواسته قلبی. تا اینکه خداوند متعال ملهم داشت بنده ناتوان و امیدوار به رحمتش اتابك ابوسعید سنقر بن مودود ... را فرمان داد آن بخش از کتاب را در مسجدی که در شیراز ساخته بود نمایان گذاشتند. تا مستفیدین از آن بهرمند گردند و از آسیب کهنگی و نابودی مصون بماند ... چون به شمول لطف خداوند سبحان و انعام این منعم گشایش حالی و فراغت بالی یافتم به یمن همت بلندش شروع به اتمام این کتاب نمودم». تاریخ ساختمان مسجد سنقریه شیراز معلوم نیست لیک از شیراز نامه بر می آید که شهریار مذکور مسجد را در میانه دوره 13 یا 14 ساله (از 543 یا 558) فرمانروایش ساخته است. از اینرو باید تاریخ تأليف این کتاب سالهای آخر نیمه اول قرن ششم باشد. اسلوب کتاب و روش مؤلف در این کتاب چنین است که در دیباچه گفته است: «و قصرت الكتاب علی ذکر علل ما اورده الشيخ ابوالحسن علی بن جعفر بن محمد الرازي السعيدي ره من القراآت في کتابه الموسوم باختلاف القراء الثمانية اذ وجدت اهل بلادنا یقبلون علیه و یرجعون في هذه الصنعة اليه و فیه قراآت مختلفات من ائمة القراء و مشاهیر العلماء وهم الذين علت في هذا الفن اقدامهم و ... ها في اتقانه اعمارهم و ایامهم و بعدت فیه غایاتهم و رفعت فیه في الاسلام رایاتهم و هم ابو معبد عبدالله بن کثیر» تا آنجا که گفته: «و انما الحق یعقوب بهؤلاء السبعة اخيرة لكثرة روایته و حسن اختیاره و درایته و لهؤلاء الأئمة الأثمانية رواة مشهورون نقلت عنهم قراآت الائمة و انتشرت و ظهرت من جهتهم و اشهرت و ربما تخلفت في القرآئة الواحدة الروايات فتختلف بها المعاني و الجهات و انا بمعونة الله قد ذکرت وجوه جمیع ذلك و علله و کسوته ثوب البيان و حلله و نحوت فیه المختار من طرق نحاة البصرة و مذهبهم و انتشرت فیما اوردت باضرار کواکبهم و لم اعد في حل ما ذکرته او کله قول ابی علی القاري ره مما اودعه الحجة و غیرها من کتبه و لم اعدل عن طریقه و مذهبه و سمیته الكتاب الموضح الااني او جزت فیه المقالة و تجنیت الاطالة». کتاب دارای مقدمه ای در ده «فصل» است: 1. ذکر ائمة القراء الثمانية و اسمائهم و کناهم و انسابهم و انصارهم و اساتیدهم؛ 2. ذکر الروات و ذکر الراوين
عنهم و العلامات الدالة علی اسامیهم ؛ 3. تجوید اللفظ في القراآت و ذکر ضروبه و صفة اللحن؛ 4. حروف المعجم و وصف مخارجها؛ 5. انقسام الحروف الى انواعها المختلفة؛ 6. اختیار الحروف التي تخرج منها و تنسب اليها؛ 7. الهمزة و احکامها؛8 الادغام؛ 9. الامالة؛ 10. الوقف. (مهدی ولائی)
آغاز: بسمله، قال الشيخ الامة الاجل فخر الدين شرف الاسلام ... الحمدلله الذي انزل علی عبده الكتاب
آغاز: برابر؛ انجام: وابن عامر و نعقوب و الوجه انه از اول تا اواخر سوره شریفه جن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ در برگ اول ضمیمه صدر نسخه دو قطعه از ابو عبدالله محمد بن خفیف شیرازی و غیر آن کتابت شده؛ مهر: واقف مورخ 943ق؛ واقف: حبیب الله بن محمود واعظ، قرن دهم؛ کاغذ: سمرقندی، 307گ، 21 سطر، اندازه: 17×11/5 سم [ف: 23-190]
آغاز: الذين کانوا و انما نسب الى كنانة لانه کان مولا لعمرو بن علقمه الكنايي ... ثم امام حرم رسول الله صلی الله علیه و سلم ابوعبدالرحمن نافع بن عبدالرحمن؛ انجام: کانت مشبهة بالف فاعل اجیزت فیها الامالة کما فجوز في فاعل تم الكتاب الموضح في وجوه القراات و لله الحمد کثیرا .. و نعم الوكيل و نعم المولي و نعم النصير
خط: نسخ خوش معرب، کا: ابوالغنائم اسعد بن النظ ... تمیمی اصفهانی، تا: پنج شنبه 22 ربیع الاول 558ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 272گ، 19 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 23-189]
آغاز: برابر؛ انجام: کانوا یستحیون اذا اجتمعوا أن يقرؤا من ادله آیات.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن نظر علی، تا: 14 جمادی الاول 1127ق؛ تملک: محمد هادی قاری حسینی؛ 191گ، اندازه: 18×12 سم [ف: 6-182]
al-muwaddih li-hikam-i kalam-il hakim
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25500
آغاز: بسمله. حمدله ... کتاب الموجود الذي بیمنه؛ انجام: درباره این دو لفظ و اینکه ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رقعی [رایانه]
موضحه- شرح شرح شافیه ابن حاحب
mawdi'-u 'ilm-il uşūl wa-l wad' wa mā yataʻallaq-u bi-hī
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e “alī (1893 - 1953)
تاریخ تأليف: 1332ق
تقریرات بحث شیخ علی در سال 1332ق
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 51/7
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح [ف: -51]
mawdi-u qabr-i fatima ('alayha-s-salam)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1285/10
آغاز: بسمله. من الفقيه اختلفت الروايات في موضع قبر فاطمة سيدة نساء العالمين (علیها السلام) فمنهم من روی آنها دفنت في البقيع؛ انجام: من القول عند زیارتها (علیها السلام) فهوان یقول و ذکر و الزيارة التي زاربها ابو جعفر محمد بن بابویه صاحب الفقيه، تم
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم، ایتالیا، شماره 1760؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3 ص (96-98)، 17 سطر (عکسی ف: 3-641]
mawdi-un nar
دشتکی شیرازی، منصور بن صدر الدين محمد، - 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad( 1542)
غیاث الدين منصور می گوید که در حضرة حسینیه بودم که بین عالمان بحث می شد که شیخ در قانون گفته: «النار جرم بسیط موضعها الطبيعي فوق الأجرام العنصرية کلها» و بحث این بود که آتش از جمله عناصر است پس چگونه است که آن فوق همه آنها باشد؟ بعضی ها می گویند غیر از کلمه «کل» ما باقی است ولی من در جواب گفتم غرض شیخ از فوق بودن موضع آتش برتر از مواضع دیگران است نه خود آتش. این کلام چون خوض افتاد امر بر من برفت که رساله حاضر را بنویسم و من در شرح عبارت قانون این رساله را پرداختم. (عبدالله انوار)
شرح و حواشی:
1- ذیل رسالة موضع النار؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1882/5
آغاز: بسمله و به ثقتی اللهم ایدنا و تبتنا علی الاقتداء بغیاث الورسي؛ انجام: قد وقع هذا الحمل و انت الذي حملته و حکیته فیما عنک.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج تریاکی، 34ص ( 51-18 )، 17 سطر (16×7/5)، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 10-524]
mawdū‘āt-ul ‘ulūm
ناشناخته
شاید بخشی است از موضوعات العلوم جلال الدين محمد دوانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 12ص (196-207)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 7-329]
آغاز: اعلم أن القوم تاره یقولون في العلم یبحث عن اعراض ذاتية الموضوعه - ما تعلم الاستاد المرحوم السيد الندره
بی کا، تا: با تاریخ 1185ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (19ر- 20)، 16سطر، اندازه: 22/3×12/1 سم [ف: 5-177]
الموضوعات الكبرى- الاسرار المرفوعة في الاخبار الموضوعة
al-mawdu'at min-al ahadit-il marfu'at
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
کتاب مشتمل است بر چهار بخش که مؤلف در آن احادیث جعلی و موضوعه را گرد آوری نموده است. ابتدا حدیث را همراه سند ذکر می کند، سپس نظر خود را راجع به آن بیان می نماید. بسیاری از اعلام اهل سنت ابن جوزی را به تندروی در این کتاب متهم نموده اند و قائل شده اند که وی حتی برخی احادیث حسن را هم جزء موضوعات آورده است. این نسخه بخش آخر کتاب و به شکل کتب فقهی تنظیم شده و حدودة پنجاه کتاب می باشد.
نسخه اصل: موزه بریتانیا 11607 .Or.ج 1؛ خط: نسخ، کان محمد بن عبدالله بن عبدالحمید
گیلی، تا: پنج شنبه 6 جمادی الثاني 599ق؛ از روی اصل با دو واسطه؛ 72گ، 23سطر [فیلمها ف: 1-392]
آغاز و المتهم به مطر بن میمون قال ابن حبان یروی الموضوعات عن الاثبات لا تحل الرواية عنه؛ انجام: قال حدثنا ابو الاحرص عن سعید بن مرزوق ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، 205گ، 27 سطر، اندازه: 28×18سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 759]
mawdu-ur rasad fi S.-il irsad
مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118؟ قمری
madanī, ‘alī xān ebn-e ahmad (1643 - 1707)
وابسته به: ارشاد الهادي في النحو؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (792-722 ق)
تاریخ تأليف: اواخر 1070ق؛ محل تأليف: هند
شرح مزجی توضیحی نیکویی است بر رساله «الإرشاد في النحو» سعد الدين تفتازانی.
آغاز: نحمدك یا من الى نحو کی تو جهت الامال و المقاصد فأسعفها یجزیل العوائد و تسهیل الفوائد
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 6730
آغاز: برابر؛ انجام: و کم ناسخ أضحى لمعنی مغیر او جاء بشیء لم پرده المصنف
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 8 محرم 1070ق؛ جلد: تیماج، 58گ (1پ -58ر)، اندازه: 13/5 × 23/5 سم [ف: 17-283]
mawdū -ul ‘ilm-il ma‘rūf bi-mā-ba‘d-at-tabīķa
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1686/2 ف
نسخه اصل: لیدن 184. Or. Cod (ش 1484)؛ بی کا، تا: با تاریخ 14 5ق [فیلمها ف: 1-626]
mawdū -ul ‘ilm (r.-un fi)
رساله ای است در تحقیق و تشخیص موضوع علم و مباحث متعلقه به آن از ذکر موضوعات بعضی از علوم و تقسیم حکمت و غیرها. برای نشانی: «و اما الرياضي فاربعة اقسام، کل منها منفرد بالتدوین و هی اصول الرياضي. الأول هو الهندسة. الثاني هو العلم الحساب الأصل. الثالث هو الهيئة و هی بحث الهندسة و الرابع هو الموسيقى. و اما الالهي فخمسة أقسام و شیی منها لا یستفید بالتدوین. الأول ما یبحث فیه عن حال باقی المقولات التسعة المبادية المنطقية و یسمی بباب تقاسیم الوجود».
آغاز: پس از خطبه: و بعد فهذه رسالة في موضوع العلم و احواله و اقسامه وما یمتنع ذالك امتثالا لالتماس بعض اعزة السادات من الأفاضل الأذكياء وفقه الله لما یحبه و یرضه مع الاعتراف و
نستعین من العليم الكريم في کل الأمور مسئلة اعلم ان موضوع العلم ما قصد منه بیان اعراضه الذاتيه ای اثباتها له بالدلیل او بالتنبیه من حیث هی عوارضه
آغاز برابر؛ انجام: و علی اعطاء المصالح و المآرب قدیر و صلی الله .. اصوان الملك اللطيف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق، جلد: میشن، 24ص (161-184)، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 3/24-125]
آغاز برابر؛ انجام: و المرجو العفو عن القصور و التقصير و صلاح الخلل و الذلل انه ولی ذلك
خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: فهرستی؛ 14گ (12-25پ)، 18 و 20 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 4-144]]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6452/4
-عکس نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-253]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 82/3 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-273]
mowzū‘-e ‘elm (r. dar bayān)
شاهی شیرازی، فتح الله بن هبة الله، - 1098 قمری
šāhī-ye šīrāzī-fath-ol-lāh ebn-e hebat-ol-lāh (- 1687)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24768
آغاز: بسمله. حمدله ... هذه رسالة في بیان موضوع العلوم؛ انجام: علی اعطاء المصالح ... في سنه 994
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 994ق؛ قطع: خشتی [رایانه]
mawdū -u ‘ilm-il kalām (mas’alat-un fi)
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
فهرست اطلاعاتی نداده و نمی توان بر اساس آن اظهار نظر کرد. رساله ای با این نام به خواجه طوسی نسبت داده نشده است و ممکن است قسمتی از یک رساله و یا کتاب او باشد.
شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 17/29
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5-273]
موضوع علم مابعد الطبيعة- اثبات المبدأ الأول
mawdū -ul ‘ulūm (r.-un fi tahqīq-i mabāḥit)
حسینی، طاهر بن رضی، ق 10 قمری
hoseynī, tāher ebn-e razī(- 16c)
تاریخ تأليف: شنبه 6 جمادی الثاني 951ق در پنج «بحث»
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 245/6
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی خط مؤلف به یک واسطه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 27گ (72پ -98پ)، 17سطر (7×13/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: -265]
al-mawdū la-hū lafz-uşsalāt
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
به درخواست: حاج ملا صالح قزوینی
تاریخ تأليف: 1262ق
در این بحث مختصر موضوع له کلمه «الصلاة» نزد شارع و متشرعه بیان شده با اشاره به دوازده رای در معنی حقیقت شرعیه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8883/4
آغاز: الحمدلله و نشهد ان لااله الاالله و أن محمدا رسول الله ... انه لما سالنی الفاضل الكامل العالم العامل؛ انجام: و الصلاة علی رسوله مبین حلال و حرامه و آله مشیدی قواعد الدين و اعلامه.
خط: نستعلیق، کا: موسی پزشک تنکابنی (فرزند مؤلف)، تا: 1340ق؛ 2گ (45پ -46پ)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 23-68]
موضوع المشتبه المحصور و غیر المحصور اصالة البرائة
mowzū' va hokm = r. dar bayān-e mowzū' va hokm
بحث کوتاهی درباره بیان مفهوم لفظ های «موضوع» و «حکم» همراه با بیان امثله می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14273/3
آغاز: بعد الحمد و الصلوة، چون مکرر بر ألسنه فقهاء و متشرعه جاری می شود، لفظ موضوع و حکم؛ انجام: یا از این حیثیت که عاقله است این بود آنچه از کلام در این مقام مناست می بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (23-25)، 22 سطر، اندازه: 10×20/5سم [ف: 36-101]
al-muwatta’ fi-1 ḥadīt
مالک بن انس، 93 - 179 ؟ قمری
mālek ebn-e anas (713 - 796)
یکی از کتاب های حدیث بسیار مهم است نزد اهل سنت و تمام احادیث آن در صحیح بخاری و صحیح مسلم آمده و صحاح دیگر از آن زیاد نقل می کنند. دانشمندان اهل حدیث بر این کتاب شروح بسیار نگاشته اند.
چاپ: بیروت، دار احیاء التراث العربي، 1370ق؛ القاهرة، المجلس الأعلى للشؤون الإسلامية، تحقیق عبدالوهاب عبد اللطيف، 1962م
[الأوقاف العامة بغداد 312/1 و 313]
شرح و حواشی:
1- مهید لما في الموطأ من المعاني و الاسانيد؛ ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله (368-463ق)
2- تنویر الحوالك علی موطأ الامام مالک؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
3- شرح الموطأ في الحديث؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (1014)
4- التمصفي در شرح موطأ ابن مالک؛ شاہ ولی الله، احمد بن عبدالرحیم (1114-1176ق)
5- المحلي في شرح الموطأ؛ دهلوی، سلام الله بن محمد (-1229ق)
آغاز: و حدثنی عن مالك عن نافع مولی عبدالله بن عمران؛ انجام: و انا الحاشر الذي یحشر الناس علی قدمی و انا العاقب.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 12533، فهرست نشده؛ خط: نسخ خوش، کا: مصطفی بن عوض، تا: 875ق؛ افتادگی: آغاز؛ 191 گ، 25سطر [عکسی ف: 2-273]
آغاز: وقوت الصلاة، حدثنا یحیی بن یحیی الليثي عن مالك بن انس عن ابن شهاب أن عمر بن عبدالعزیز أخر الصلاة یومین؛ انجام: و أنا الحاشر الذي یحشر الناس علی قدمی و أنا العاقب.
خط: مغربی، کا: محمد بن الحاج العربي بن ملیح، تا: دوشنبه 8 رمضان 1246ق؛ مجدول، مصحح، صفحه های اول دارای نقشه های رنگین؛ جلد: تیماج، 318 گ، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6 -6]
خط: نسخ معرب، کان محمد بن صالح حفنی زفزافی جزی مالکی خلوتی، تا: جمعه 27 جمادی الاول 1273ق؛ مصحح، محشی، پس از کتاب کاتب می نویسد که خواندن کتاب را نزد شیخ محمد علیش مغربی به تاریخ پنج شنبه هفتم جمادی الثاني 1274 به پایان برده، پس از آن سه صفحه می باشد دارای مطالبی راجع به رجال کتاب که به تاریخ پنج شنبه 2 ربیع الثاني 1301 نوشته شده؛ جلد: تیماج، 264گ، 25 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 9-259]
میسی، لطف الله بن عبدالکریم، - 1032 قمری
al-mawțū’a šubha
mīsī, lotf-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-karīm( - 1623)
رساله استدلالی است در این که اگر کسی با شبهه زن شوهرداری را نزدیکی کند، آن زن بر آن مرد به طور دائم حرام می شود و فرض اگر شوهرش او را طلاق دهد یا بمیرد آن مرد نمی تواند او را به ازدواج خود در آورد. در آن از تحریر علامه و شیخ زین الدين یاد شده است.
آغاز: بسمله. مسئلة لووطی شخص ذات بعل وطی شبهة من دون عقد هل یحرم علیه موبدا سواء دخل بها البعل أم لا و سواء کان العقد دواما أم لا اقول و بالله التوفيق الظاهر التحريم الموبد الصحيحة زراره ...
انجام: فانها في نفس الأمر غیر ذات بعل و الأصل عدم الحرمة و الحمدلله وحده و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 4ص (3-6)، 19 سطر (13×6)، اندازه: 21×15سم [ف: 16-412]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1165/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-355]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-355]
آغاز و اعلم انه قد یقال من جانب الخصم من الاستدلال علی عدم التحريم المؤبد في المسئلة المذكورة آن صحيحة عبد الرحمن بن الحجاج تدل علی جواز الرجوع اليها بعد طلاق الأول او موته نسخه اصل: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، شماره 6963؛ ظاهرة تحریر دیگری است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ 2 ص (6-7) [عکسی ف: 3-355]
آغاز برابر؛ انجام: لان و طی الشبهة ملحق بالصحیح ای بالوطی بالعقد الصحيح في نفس الامر او الذي لم ینکشف بطلانه و ما نحن فیه لیس کذلك
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، دارای خط خوردگی؛ جلد: پارچه ای، 2گ (95ر-96ر)، اندازه: 22×13سم [ف: 1-209]
mawʻiza (r.-un fī)
علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
‘alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1864/17
آغاز: و هو یحاسب نفسه و یناجی ربه و یقول، نثر: یا نفس حتی متی الى حياة سکونك و إلى الدنيا و عمارتها کونک
انجام: اترضی بان تفنی الحياة و تنقضی، و دینك منقوص و دنیا کی عامر. تمت مرثية زین العابدين علی بن حسین بن علی علیه السلام
خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف ابی عقیل نوقارینی، تا: با تاریخ 725ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 3 گ، 18سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 5-392]
mow‘eze (r. dar)
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
برای فرزندش محمدرضا.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13563
خط: نسخ، کا: عبدالحسین، تا: 1278ق [الفبائي: -571]
mo‘eze
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
جلسات مواعظی است از او که در اوقات گوناگونی ایراد شده است.
آغاز: حمدله. صلاة. خداوند در کتاب مبارک خود می فرماید: الله لا اله الا هو الحى القيوم ... اگر چه بادها خاطرها را پریشان می کند؛ انجام: احمد ار بگشاید آن پر جلیل - تا ابد مدهوش ماند جبرئیل - و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: چهارشنبه 28 جمادی الثاني 1296ق؛ 10گ (102پ -111ر) [ف: 3-322]
آغاز: بسمله. در هفته گذشته، سخن در فکر اصلاح عمل بود، عرض کردم انسان بایستی که در اعمال خود تفکر کند، تدبیر نماید؛ انجام: اگر خطایی هم کردی، خطای تو هم مغفور است. و صلی الله علی ... موعظه ای است که در جمعه 26 صفر 1295ق، هنگامی که طوفان باد و گرد هوای کرمان را تاریک ساخته بود، انجام گرفته است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1296ق؛ 12گ (174پ- 185ر) [ف: 3-322]
آغاز: بسمله مسأله ملتفت شدم و بخیالم رسید خواستم که قدری از عقاید خود و مذهبمان را عرض کنم که در این چند ثمر است یک ثمرش اینست که جماعتی؛ انجام: و اگر کسی یک کلمه پائین و بالا روایت کرده است ملتفت نشده است کلام ما را اینکه از زبان خودم میشنوی راست است و حق است و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. موعظه ای است که در جمعه 26 صفر 1295ق، هنگامی که طوفان باد و گرد هوای کرمان را تاریک ساخته بود. انجام گرفته است؛
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد علی کرمانی، تا: ربیع الأول 1313ق؛ جلد: تیماج، 55ص(76-130)، 15 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 2/47-18]
al-mawʻiza
ناشناخته 1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/79
آغاز: بسمله. هل لاحد من اخوانی في ان یهب لی سمعه قدر ما القى الله طرف من استجابی اعساه یتحمد عنی بالشركة بعض اعیانها فان الصديق لم یذهب عن الشوب اخاه ما لم یصنپ؛ انجام: و اقل ما ینجح، و شر المقال ما ضاع، و بالله الاستعانة و من الناس البرائة و من اعتقد غیر هذا فقد خسر، و سیعلم الذين ظلموا ای منقلب ینقلبون خطبه ای است در پند و اندرزهای عرفانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (205ر-206ر)، 25سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-92]
آغاز: توکلت علی من انکر وجوده الشاكون الملحدون و شکرت عبده قایم الحق الذي عند عنه المرتدون
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913.
پند و اندرزی دینی و دعوتنامه ای است مختصر خطاب به جماعت دروز، نگاشته شده به تاریخ شنبه چهارم جمادی الاول سال 21 از سالهای قائم الزمان؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (233-236) [عکسی ف: 414-4]
آغاز: هو، ینبغی للعاقل أن یخاطب الجاهل مخاطبه الطبيب للمریض مواعظی با عناوین «هو-هو»؛ خط: نسخ، کا: میر حسن بن میر
هادی، تا: 1133ق؛ جلد: تیماج، وگ، 11سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 203]
کا: محمد تقی دزفولی، تا: 9 شعبان 1259ق؛ جلد: تیماج، 9ص، اندازه: 19/5 ×29/5سم [ف: 1-517]
maw‘ezat = bayān-e tāʻāt va ‘ebādāt
علیلان باطنی را با ادویه خاص معالجت کنند و علیلان روحی را باطاعت و عبادت در این فصل آنچه از عبادات و طریقت مفید است گفته می آید تا مریض با عمل به آن شفا یابد و آن عبارت است از: نماز، صوم، تفکر، صبر، توکل، مراقبه، محاسبه نفس، بذل مال (یعنی زکات و خمس) و جهاد. رساله به فارسی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1615/5
آغاز: بدان که بجهت علیلان باطنی ادویه که تجویز فرموده اند؛ انجام: که هیچ حیوانی را بمحفل سلطان راه نیست.
کا: احمد مهندس، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج، 14ص (301- 314)، 24 سطر (13/5×7)، اندازه: 17×10/5 سم [ف: 10-161]
mow‘eze = mavā‘ez
ناشناخته 1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 14806
آغاز: حمدله. صلاة. خداوند عالم جل شأنه در کتاب مبارک خود می فرماید: الله لا اله الا هو الحى القيوم. الخ. در روزهای گذشته سخن در شرح کلمه مبارکه «علی»؛ انجام: حضرت فرمود به این دست نخوری و به این دست نیاشامی. تمت.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1299-1295ق؛ 25گ (47پ- 71ر) [ف: 3-322]
آغاز : الحمدلله رب العالمين ...... خداوند عالم در کتاب مستطاب خود می فرماید: الله نور السموات والارض مثل نوره؛ انجام: هر که خدا را می خواهد و ایشان را می خواهد البته ایشان هدایتش می کنند رساله ای است حاوی دو مجلس موعظه که مجلس اول در تاریخ 26 ماه رمضان ودیگری 24 رمضان 1301 ق نوشته شده و به همین جهت تحت عنوان آن نام «دو مجلس» گذاشته شد؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد حسین بن محمد هادی طباطبایی، تا: 1301ق؛ جلد: مقوا، 42گ، 19 سطر، اندازه: 21814سم [ف مخ: 2-904]
آغاز: حمد بی حد و مدح بی عدد مبدا را سزاست که عقول مجرده؛ انجام: چه فردا نامه خوانان نامه خوانند ** تو خویشتن نامه بینی ننگت آید کتابی است اخلاقی شامل 40 فصل و بعد از آن 7 فصل اضافه شده است. جنگی است از عقاید و اخلاق و فضائل اعمال، و در اواخر آن ترجمه چهل سوره از تورات آمده است و اشعاری عرفانی و احوال شیخ صفی الدين را نیز آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ نام مؤلف در اول ترجمه «اربعین سورة» به نام بهاء الدين آمده؛ مجدول، با لوح رنگین، در برگ 200 تاریخ شعبان 1243 در حاشیه دیده می شود؛ جلد: تیماج، 231گ، 16 سطر، اندازه: 22×16سم [مؤيد: 3-42]
mow‘eze-ye āqā seyyed mohammad dar asrār-e salāt
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 6358/11
سپس عنوان مجلس سیم در عدالت و مجلس چهارم تا بیستم در رجا و خوف و از فصل چهارم در ترجمه حدیث شریف آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 60گ (137ر-196ر)، 20سطر (18×11)، اندازه: 25×19سم [ف: 16- 249]
mow‘eze be xāje afzal va xāje šahāb-od-dīn
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr ‘alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 - 1501)
موعظه امیر علیشیر از استر آباد که به خواجه افضل الدين محمد و خواجه شهاب الدين عبدالله نوشته است.
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (141ر -142پ) [ف: 29/1-136]
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور؛ مص (267-270)، اندازه: 27/8×15/6 سم [ف: 29/1-427]
موعظه جهانگیری- پندنامه جهانگیری
al-maw'ezat-ol hasana = an-nasīhat-ol kāmela
رضوی کشمیری، محمد باقر بن محمد، 1286 - 1346 قمری
razavī kešmīrī, mohammad bāqer ebn-e mohammad (1870 - 1928)
تاریخ تأليف: رمضان 1299ق
مشتمل است بر سخنرانی های مؤلف در شب های رمضان 1299 قدرباره نکات تفسیری و فضائل و مناقب ائمه علیهم السلام و بیان عقاید امامیه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31561
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعلنا من المؤمنين؛ انجام: قال لماذا یا رسول الله فداك امی و ابی عرض کی
خط: نستعلیق تحریری، کا: شاگردان مؤلف، تا: 1299ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح توسط مؤلف؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 68گ، اندازه: 24×18سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-757]
بن / عرفان و تصوف / فارسی
mawřezat-os sālekīn
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری
majzūb-alī-šāh, mohammad ja'far ebn-e safar (1762 - 1823)
به نام: محمد رضا میرزا والی گیلان دستورات صوفیانه است که محمد طاهر بن حاجی محمد ابراهیم کسکری گرد آورده و در دیباچه نام او و همدانی و نام کتاب هست و نامه ای که به علی رضا میرزا و سید حسین استر آبادی مرشد نوشته و قباله ای که نوشته و نامه ای به خسروخان و حاجی میرزا نصیر طبیب حکیم باشی اشرف والاو آقا محمد ملا باشی و نواب علی رضا میرزا.
آغاز: بسمله. وبه نستعین الحمد لله علی مكارمة التي لاتحصی ... اما بعد حسب الأمر ... انجم خدم پاک طینتی انجام دیگر زیادہ زیادات باقی و السلام علی من اتبع الهدي [فهرستواره منزوی 1002/8]
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 202-ج
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 37گ، 11سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 1-504]
maw‘ezat-ol mottaqīn
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215 - قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 - 19c)
تاریخ تأليف: 1276ق؛ محل تأليف: قزوین
کتابی است در اصول دین همراه مواعظ در پنج «باب» و «خاتمه»: باب 1. توحید؛ 2. نبوت؛ 3. معاد؛ 4. امامت؛ 5. عدل؛ خاتمه: در مطالب گوناگون. در مقدمه چنین آورده: «12 سال است که در قزوین اقامت کرده و به تأليف و تصنیف و به امر میرزا عبدالوهاب برغانی قزوینی به ترویج عقاید پدرش ملا محمد صالح برغانی قزوینی اشتغال دارم، هم اینک بیش از 340 کتاب و رساله فارسی و عربی در علوم گوناگون نوشته ام و این کتاب را رهنما می شوم بر کتابم هدية الغيب في رد اهل الريب و العيب ..». مؤلف جلد سوم کتاب دافع البلية را در سال 1290 ق نگاشته است. نامی از این کتاب در الذريعة نیامده است.
آغاز: حمد آفریدگاری را که آسان فرموده است از برای ما سلوک شرایع دین مبین را ... و بعد، عرضه می دارد احقر بنده مفتاق بغفران حضرت یزدانی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13764/2
آغاز برابر؛ انجام: ان الله (تعالی) کرم نبیه محمد صلی الله علیه و آله و اهل بیته ... این نسخه تا بخشی از باب چهارم به انجام می رسد و در انجام نانوشته است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: قزوین؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه، ح» و غیر آن؛ اشعاری فارسی در مدح پیامبر (صلی الله علیه و آله) از مؤلف در برگ آغاز نسخه؛ 51گ (76-126)، 20 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 762-34]
maw‘ezat-ol mottaqīn
کرمانشاهی، محمد حسین بن محمد محسن، ق13 قمری
kermānšāhī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad mohsen(- 19c)
ترجمه مواعظ مأثوره از ائمه معصومین علیهم السلام که در کتاب روضه وافی آمده است، در هشت باب و خاتمه: باب 1. مواعظ الله تعالی للنبی، باب 2. تا 7. مواعظ النبي و الائمة الى الصادق؛ باب 8 مواعظ بقية الأئمة؛ الخاتمة في خطب الرسول (صلی الله علیه و آله)
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدورنا بموعظة المتقين و نور قلوبنا بالزهد و الصلاح فوزا بعبادة العارفين
کرمانشاه؛ فیض مهدوی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، تا: 14 ربیع الثاني 1250ق [تراثنا: س 2ش 4-68]
al-maw‘eza va-n nasīha
استر آبادی، محمد یوسف، - 1286 قمری
estarābādī, mohammad yūsof(- 1870)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15985/5
آغاز: در ذکر کلمات وعظ اساس من کلام میرزا مهدی خان المتخلص بکوکب. بسمله. و به نستعین کیست که در باغ پر ورد جهان گلبنی پرورد و خار جفایش بر خلد نخلد؛ انجام: پندار که هر چه هست در عالم نیست ** انگار که هر چه نیست در عالم هست. و السلام علی من اتبع الهدي تمام شد کتاب الموعظه و النصيحه من تأليفات افصح الفصحا ... میرزا مهدی خان المتخلص بکوکب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني، جا: بمبئی؛ جلد: مقوا، 12گ (118پ -129ر)، 12 سطر، اندازه: 8/5×14/5 سم [ف: 44-180]
mow‘eze va nasīhat-e bayāz
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16212
آغاز: و خداوند من دوزخ ندهد و خدا؛ انجام: و ذکر او عبادت است و قبول نیست
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
mawqid-ul adhān wa mawqiz-ul wasnān
ابن هشام، عبد الله بن یوسف، 708 - 761 قمری
ebn-e hešām, “abd-ol-lāh ebn-e yūsof (1309 - 1360)
در انواع الغاز (معما) از علم نحو و بعضی از نکته های ادبی جالب، با اختصار و در چهار«فصل»: 1. الاحاجي المعنوية؛ 2. الاحاجي اللفظية؛ 3. الاشارات الخفية؛ 4. التصحيفات اللوذعية. (سید احمد اشکوری)
آغاز: اما بعد حمدالله الفاتح المانح بالایجاز جاعل علم العربية في العلوم کالطراز فیه نقل مقفلات الالغاز و یتضح ما في التنزيل من الايجاز و وجه الاعجاز ...
چاپ: قاهره، مطبوعات الحرمين، 16، 1322ق؛ مطبعة محمد مصطفی، 1299ق؛ مطبعة الأزهرية، 1279ق.
آغاز: برابر؛ انجام: جئت سقيمة و ضعیف القوى ** مولای یا مولای کن جابری
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (146پ- 153 پ)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 26-130]
آغاز: » برابر؛ انجام: الحمدلله وحده و صلی الله علی سیده محمد و آله و صحبه
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ذیقعده 1280ق؛ جلد: تیماج، 11ص (139-129)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 1 -416]
mawqez-ol qāfelīn
کوهکلویه، عبدالجواد بن عبدالرحیم، ق14 قمری
kohkelūye, abd-ol-javād ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 20c)
مطالب مفصلی است در رد صوفیه و نقد عقاید باطله بابیه که با استفاده از دلایل نقلی و عقلی نگاشته است. هیچ گونه دسته بندی از قبیل فصل و باب و غیره ندارد. در 3 مجلد.
آغاز: جلد اول: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد و آله الطاهرين المعصومين واللعنة الدائمه علی اعدائهم الى قیام یوم الدين و بعد ... که چون در بسیاری از بلاد عجم و در بعضی از بلاد عرب که سیر کردم دیدم بسیاری از شیعیان جلد دوم: مطلب دیگر گویم ای مردم با عقل و هوش و ذکاء وای سروران و سربلندان و سرداران و سرکشان با تیغ تیز بی دریغ خونریز چون میغ در گاه و غاوای فصیح لسانان بدیع بیانان ملیح طبعان طوطی نطقان شکرخا جلد سوم: در شرح حالات بعضی از رؤساي اتحادیه که از جمله آنهاست حسین بن منصور حلاج کذاب که مرحوم مجلسی در آخر کتاب عین الحيوة از کتاب غیبت شیخ طوسی علیهما الرحمه نقل می کند ...
انجام: اگر نه مدعی علم باشند و نه عبادت کنند خداوند فرموده است هل یستوی الذين یعلمون و الذين لا یعلمون یعنی البته مساوی نیستند آن هائی که عالم اند و عمل می کنند به علم خود با آن هائی که نه عالمند و نه عملی دارند.
[فهرستواره منزوی 569/9]
آغاز: برابر
جلد اول؛ انجام: هبه بخشیدن کبیر است رفیق را به کبیر دیگر وبعضی این معنا را جایز ندانسته اند چه تصرف است در حر مؤلف گوید به ملاحظه بعضی از مطالب این اصطلاحات را درج کردم که معلوم شود که همه عمر را دنباله فهم این مزخرفات هستند و از قانون و اداب دین داری بی خبرند و خودشان را به چه خیالات واهیه راضی می کنند و باریش خود بازی می کنند.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، بی تا، جلد: مقوا، 294گ، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 5-2190]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: مانند شخصی که در بالا خانه نشسته باشد و از سستی اساس آن غافل باشد و یک مرد مشفقی به او گوید که بنیان این بالاخانه سست است به اندک باد یا بارانی خراب می شود و تو هلاک می شوی او گوید من دراساس ننشسته ام
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 440گ، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 5-2190]
آغاز برابر: جلد سوم؛ انجام بر ابر جلد سوم؛ خط: نستعلیق، کاتب =مؤلف، بی تا، جلد: مقوا، 284گ، 17سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5-2190]
mowqe'īyat-e joqrāfīyāyī-ye tavābe‘-e ardestān
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق 14 شمسی
šafiʻī ardestānī, morteza ebn-e ahmad(- 20c)
در موقعیت جغرافیایی دهستان های «بز راوند» و «گرمسیر» و روستاهای «نیسیان» و «مهاباد» و «موغار» و «سهامیه» و «طجره» از توابع اردستان نگاشته شده در سال های 1372- 1373 ش.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10555
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: گالینگور، 39گ، اندازه: 30×21سم [ف: 27-40]
mawqif-ur rajul wa-l mar'a fi-Ssalat
عبد الغني بن محمد رضا، ق13 قمری
‘abd-ol-qanī ebn-e mohammad rezā(- 19c)
آیا زن و مرد می توانند در نماز ردیف یکدیگر بایستند و آیا زن می تواند بر مرد مقدم شود در حال نماز. این مسأله استدلالی در این فرع بحث کرده و در پایان در چهارده امر مناسب مسأله گفتگو می نماید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5176/1
آغاز: مسألة اختلف الأصحاب في جواز صلاة الرجل و المرأة مع التساوي في المكان أو تقدمها علیه؛ انجام: کما عن جماعة من الفقهاء قدس الله أسرارهم و جعلنا ممن یقتفی آثارهم ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح؛ جلد: تیماج، 12گ (2پ -13پ)، 17 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 13- 379]
mowqūsāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 777
شامل ثبت و صورت کلیه موقوفات منقوله و غیر منقوله اعم از جواهر و طلا آلات و کتب و املاک و باغات و مزارع و حمامات و دکاکین و مستغلات آستان قدس رضوی و اسامی صاحب منصبات و خدام و سایر مشتملات و محتویات آستانه مقدس که در زمان تولیت مرحوم مجد الملك ترتیب و تنظیم شده؛ بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 97گ، اندازه: 24×15سم [ف: 2-487]
mowqūfāt-e āstān-e qods-e razavī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15006
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: -837]
mowqūfāt-e āstān-e qods (ketābče)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8557
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي کشف عن خواص عباده؛ انجام: تری الناس موقوفین لرب العالمين صلی الله علیه و آله صورت اتمام پذیرفت جامع: عبد المؤمن بن ابوالقاسم حسینی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق [الفبائي: -571]
موقوفات جهانشاه قراقویونلو- الوثائق المظفرية
الموقوفات لمسجد کبود في تبریز- الوثائق المظفرية
موقوفات المظفرية- الوثائق المظفرية
موقوفات یزد- کتابچه شرح موقوفات یزد
mu'akkid-ul mahabba bayn-al muhib (mar') wa man 'ahabba-h = al-bah (ra-un fi)
؟ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله مختصر جامعی است در بیان داروهای مناسب جهت تقویت قوه باه در یک «فرع» و دو «اصل» و یک «باب»: فرع في الأسباب المحبة للوقاع؛ اصل 1. در دو قسم: قسم 1) فیما یتناول مسماء صباحا (شش مسئله)، قسم 2) فیما یتناول من الأشربة و الادهان الغلظة للآلة و المقوية؛ اصل 2. في الأدوية المختصة بالرحم (دو فصل): فصل 1) فیما ینفع من الصلابة و عدم طمئه و
عقمه (پنج مسئله)، فصل 2. فیما ینفع الطمت و الحمل (شش مسئله)؛ الباب الجامع المحتاج اليه (في زينة المرء و المرآة).
ظاهرا چاپ نشده و با جستجوی زیاد نشانی از این رساله در منابع دیده نشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22210
آغاز: بسمله. الحمدالله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی ... و بعد فقد رغب الى بعض الاخوات و تردد الى زمانا بعد زمان في وضع مختصر جامع للادوية المقوية ... و سمیته مؤكد المحبة بین المحب و من أحبه و رتبته؛ انجام: فهو اکل من هذا جاح [الدجاج] و ادمن علیه سمن حتی یکاد تعجز یعجز عن الحركة و الله تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، کا: زکریا بن محمد محلی شافعی، تا: 1060 یا 1061ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 3گ، 23 سطر، اندازه: 25×16سم [اهدائی رهبر: 9-435]
movakkalāt va malā’eke-ye horūf
درباره فرشتگانی که پروردگاران ستارگان گردنده هستند.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 577/3
آغاز: بسمله. بدانکه حق تعالی بر کواکب سیارات ملائکه موکل کرده است؛ انجام: و آن مثال اینست که نوشته می شود ... ع. ا. ل.
بی کا، تا: قرن 13، 21ص (47-67) [ف: 5-689]
mowlānā mohammad sādeq-e ardestānī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق 14 شمسی
safi'i ardestani, morteza ebn-e ahmad( - 20c)
تاریخ تأليف: 13 جمادی الاول 1424ق = 2 تیر 1382 ش؛ محل تأليف: تهران
رساله ای است در شرح حال ملا محمد صادق اردستانی ( 1134ق). وی رساله دیگری در این موضوع نگاشته به نام نگاهی به زندگی محمد صادق اردستانی که به شماره 10158 در کتابخانه مرعشی وجود دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/6
آغاز: مولانا محمد صادق اردستانی که در منابع مختلف از او به نامهای مولانا محمد صادق اردستانی، مولی محمد صادق اردستانی ... یاد شده است؛ انجام: و آثار این عارف نامدار در دست دارند تقاضا می شود به نشانی زیر با این جانب تماس حاصل نمایند تا در تجدید نظر بعدی به نام آن عزیزان درج گردد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1382ق، جا: تهران؛ وگ (50- 58)، 23 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 38-812]
muwallidāt
طالشی، شمس الدين محمد
tālešī, šams-od-dīn mohammad
شامل مباحث:
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1767
آغاز: بسمله و به ثقتی: الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه محمد و آله الطاهرين و صحبه اجمعین؛ انجام: علی کل شیء قدیر و منه المبدء و اليه المصير.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 17گ، 14 سطر (12×7)، اندازه: 19×13 سم [ف: 10-345]
mawlid-u amīr-il-mu'minīn
منسوب به: لوط بن یحیی از دی کوفی، ابو مخنف (157ق)
داستان زایش امیر المؤمنين (علیه السلام) منسوب به ابو مخنف از دی است. شیخ آقا بزرگ تهرانی کتابی با نام مولد امیر المؤمنين و با آغازی شبیه به این نسخه را از یکی از علمای متأخر بحرین دانسته و احتمال داده مؤلف آن ابی عزیز محمد بن عبدالله خطی صاحب کتاب «منية الطالب في مولد الحسن بن ابی طالب» باشد (رک: الذريعه، ج 23، ص 274). در نسخه ما کتاب به ابو مخنف نسبت داده شده و سید هاشم بن سلیمان بحرانی (1107ق) هم در کتاب خود نزهة الأبرار از آن با تصریح به نام ابو مخنف مطالبی نقل کرده است (العلامة السيد هاشم البحراني، ص 257). با این همه انتساب آن به ابو مخنف به سادگی پذیرفتنی نیست حتی می توان با دلایلی آن را مردود شمرد. متن کتاب هم با این ادعای در تعارض است. در آغاز سند نسخه حاضر از مؤلف به گونه ای سخن رفته که یک بار کتاب از آن ابو مخنف دانسته شده و بار دیگر از حسن بن احمد بن یحیی ازدی همدانی، لحن و آهنگ کتاب هم بیشتر به قرون اخیر شباهت دارد. بخش های کهنی هم که در آن دیده می شود برگرفته از چند متن قدیمی مخصوصا مولد امیر المؤمنين ابوالعلای همدانی (569ق) است.
آغاز: الحمد لله الذي خلق الانبياء و الاوصياء رحمة للعالمین و جعلهم مبشرین و منذرین لكافة الخلق اجمعین. اما بعد فهذا ما رواه ابو مخنف لوط بن یحیی الأزدي في مولد سیدنا و مولانا ... علی ابن ابی طالب ... قال ابو مخنف اخبرنا الشيخ ابو العلى الحسن ابن احمد ابن یحیی العطار الهمداني بمسجده في یوم الثاني و
العشرين من شهر شعبان سنة ست و ثلاثون و ثلثمائة قال حدثنا الامام احمد ابن محمد ابن اسمعیل عن عمره ابن عبدالله ابن عبدالعزیز عن عبد الصمد ابن منهال ...
انجام: و توفی ليلة احدی و عشرین من شهر رمضان علی قاتله و ظالمه لعن کثیر ابد الابدين و دهر الداهرين و هذا ما انتهی الينا من مولد سیدنا و امامنا و مولانا ... و النسيان انه غفور منان و الحمد لله ... الطاهرين
چاپ: چندین بار با نام مولد أمير المؤمنين در نجف و قم و یک بار در مجموعه نور الابصار في موالید الائمة الاطهار، بیروت، 1414ق
[مولد امیر المؤمنين: نصوص مستخرجه من التراث الاسلامي، احمد پاکتچی، ص 13-14؛ معجم الآثار المخطوطة حول الامام علی بن ابی طالب، ص 333؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی ج 6، ص 213-220]
شرح و حواشی:
1- مولود نامه امیر المؤمنين (علیه السلام) = ترجمه مولودیه ابو مخنف
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21946
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حسن بن سالم ابو مجلی، تا: 27 محرم 1191ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: تیماج مذهب، 53گ (108پ - 160پ)، 16-19 سطر، اندازه: 19×14 سم [اهدائی رهبر: 8-329] و [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-760]
mawlid-u amīr-il-mu'minīn 'alī ibn-i abī-tālib 'alayh is-salām
؟ خطی بحرانی، محمد بن عبد الله، 13
xattī bahrānī, mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh (13c -)
همان که برخی از ابومخنف دانسته اند.
قزوین؛ امام صادق شماره نسخه: 856/2
آغاز: برابر
انجام: هذا ما انتهی الينا من خبر حدیث مولد الامام و الليث الضرغام و البطل القمقام
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالکاظم بن ابراهیم توبلی بحرانی، تا: 28 جمادی الثاني 1188ق؛ 113ص (213-325)، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2-447]
مولد رسول الله صلی الله علیه وسلم- فصل في مولد رسول الله صلی الله علیه وسلم
mawlid-ur rasul
قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 775/7
آغاز: ایها الناس اعلموا أن شهرکم هذا شهر عظیم و شهر عظمه و شرفه رب رحیم؛ انجام: و اذا انا بطائر ابیض قد دخل علی في حجرتی ثم مر علی فوادی.
بی کا، بی تا؛ 19گ (89پ -107ر)، اندازه: 22×13سم [ف: 2-52]
مولد علی (علیه السلام) - خبر مولد علی (علیه السلام)
مولد النبي- فصل في مولد رسول الله صلی الله علیه وسلم
مولد النبي - اخبار مولد النبي (صلی الله علیه و آله)
مولد النبي- المنتقى في سيرة المصطفي
مولد النبي- مولود النبي
mawlid-un nabī
واقدی، محمد بن عمر، 130 - 207 قمری
vāqedī, mohammad ebn-e ‘omar (749 - 823)
به نثر و آمیخته به نظم؛ در تاریخ ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از ابتداء خلقت نوری آن حضرت تا پا نهادن به عرصه وجود در مکه مکرمه با عباراتی مسجع و مقفی. آغاز می شود به روایت هایی در اهمیت «مولود خوانی» از پیامبر و چهار یار سیوطی (- 911ق) و می رسد به «و قال المصنف رح و هو الواقدي». در الذريعه (277/23) به نقل از فهرست ظاهریه چنین کتابی به واقدی نسبت داده شده است. [الذريعه 277/23 شماره 8966]
آغاز: الحمدلله الذي جعل فلك القدرة علی دور الحكمة في اقطاب قطب المحرة مستديرة
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ 38ص [عکسی ف: 5-440]
آغاز: یا ایها الناس اعلموا أن شهرکم هذا شهر عظیم ... و قال المصنف رح و هو الواقدي ما من مسلم قرأ في بیته مولود الرسول (صلی الله علیه و آله) الادفعه الله تعالی القحط و الوباء و الحرق و الغرق و ...؛ انجام: و في الخمسين اذ ذاته خلع ردائه و بسط ... حتی بلغ ثلاث و ستون سنة ثم توفاه الله تعالی ...
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن سید عبدالرحیم کزازی، تا: ربیع الثاني 1210ق؛ 30گ (2ر -31ر) [ف: 3-322]
mawlid-un nabī
kasef-e yazdi, qazi ebn-e kasef-od-din mohammad( - 1665)
در حل اختلافی که در کتب تاریخ و حدیث درباره روز ولادت حضرت پیامبر اکرم «صلی الله علیه و آله» بین 12 و 17 ربیع الاول دست داده است. پس از استنساخ رساله در این مجموعه مؤلف دو صفحه به خط خود بر آن افزوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7498/2
آغاز: مسألة مهمة لاتطلع علی تفصیلها و تنقیرها و تحقیقها الا في مصنفاتی في العلوم الدينية و معلقاتی في المعارف الاسلامية؛ انجام: و لعل عند غیری کلام في هذا المرام أحسن من هذا الكلام و التكلان علی الله المنعام ...
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: رجب 1070ق، به دستور صاحب مجموعه محمد طالب؛ جلد: مقوایی، 4گ (11پ -14پ)، اندازه: 25×13سم [ف: 19-292]
mawlid-un nabī
حسینی مدرس، ابراهیم، ق 11 قمری
hoseynī modarres, ebrāhīm(- 17c)
رساله مختصری است در بررسی روایات مربوط به سالروز ولادت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در یک «مقدمه» و دو «مطلب»: المقدمة: في بیان النسيء و تحقیقه؛ مطلب 1. معرفة وقت ولادته و تحقیقه و ترجیح المعتمد من الروايات فیه بالدراية و النظر في وقت وفاته؛ مطلب 2. في حل الاشكال المشهور. مؤلف روایت کلینی را - که 12 ربیع الاول را روز تولد پیامبر دانسته – ترجیح می دهد.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي من علینا باحب انبیائه و اکرمهم علیه المختصر بالدرجة و الزلفي لدیه ... اما بعد فیقول المذنب النادم ابراهیم الحسيني المدرس الخادم لما کان معرفة النبي ... من اهم المطالب ... وقد اختلفت الروايات فیه و لم یتعرض احد من علمائنا الى زماننا هذا الترجيح ما هو المعتمد من الروايات فیه ... و کان الاشكال المشهور في مدة الحمل به ص المعضلات ...
فاشتغلت بتوقیته و بدفع الاشكال المشهور ...
آغاز: برابر؛ انجام: مع حب جمعه لما ذکر فتامل عفی عنه.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 13ص (268-280)، سطور چلیپا (16×6)، اندازه: 18×9 سم [ف: 14-3677]
آغاز: برابر؛ انجام: اوفق بالمقام و انسب بالمرام ذکرناه طررا و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله صلوة تشحن الهواء و تملأ الأرض و السماء
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 8گ (47پ- 54پ)، 21 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 44-124]
mawlid-un nabī (mx.)
مدابغی، حسن بن علی،- 1170 قمری
madābeqī, hasan ebn-e ‘alī(- 1757)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16107/2
آغاز: بسمله، قال سیدنا و مولانا الشيخ الامام العالم العلامه ... الحافظ الحجة نجم الدين محمد بن احمد ... الحمدلله الذي أنار بمولد المصطفى صلی الله علیه و آله و سلم جمیع الوجود و اظهر شمس فضل نبینا؛ انجام: في الدنيا و الاخرة الامدادات الذاخرة آمین آمین یا رب العالمين انك سمیع الدعا فعال لما یرید در فهرست از نجم الدين محمد بناحمد غبطی شافعی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: چرم ، 25ص (14-38)، 27 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 45-12]
mawlid-un nabī
برزنجی، جعفر بن حسن، - 1177 قمری
barzanjī, ja'far ebn-e hasan(- 1764)
رساله مختصری است در ذکر مولد حضرت ختمی مرتبت که از نسب شریف آن حضرت آغاز نموده است.
چاپ: مصر، چاپ سنگی، 1298ق؛ مطبوعات شرف، 16ص، 1307ق؛ استانبول، 1320ق، رقعی کوچک، 24ص (49-72)؛ روسیه، سن پترسبورگ، المطبع الاسلاميه (به مدیریت الياس میرزا بورغانی قریمی)، 1317ق، سنگی، وزیری، 28ص، به سعی و اهتمام الياس میرزا بورغانی قریمی (55-82صص) [معجم مؤلفين 137/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11149/5
آغاز: ابتداء الاملاء باسم الذات العلية مستدرا فیض البركات علی ما آناله و اولاده؛ انجام: انتهی المولد الشريف علی صاحبه أفضل الصلاة و اتم التسليم سیدنا محمد خاتم النبيين و المرسلين علی اتمام و الكمال
خط: نسخ معرب، کا: محمد چلپی رضوان بن محمد آغا کتخدای کردی، تا: پنج شنبه 24 شعبان 1250ق؛ مجدول؛ 14گ (80-93)، 18 سطر، اندازه: 17×10/5 سم [ف: 28-220]
mawlid-un nabī
ناشناخته:
آغاز: ابرز المصطفى الى الوجود في شهر ربیع الأول فسجد کل ملك وکبر وهلل و اهتز العرش وقال قد ولد الحبيب المفضل ورقص الكون و کاد من الفرح یتزلل
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: با تاریخ 722ق؛ در سال 722 تملک شده، تملک: ابو هبة الله محمد بن محمود شافعی؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ 1گ، 14 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: -107]
آغاز: و ما توفیقی الا بالله ... الحمدالله الذي أطلع بدر الإيمان من ذروة برج الفلك الرفيع وقرن به نجوم السعود في شرف سنا المجد الثيل؛ انجام: و لا بلغ المهدون في القول مدحة. و آن صدقوا الا الذين في أفضل نختم المولد الشريف المفخم لمدحه صلی الله علیه و سلم ذکر مولد شریف نبوی - صلوات الله علیه و آله - شرح دوران کودکی و ایام پیش از بعثت آن حضرت می باشد که مؤلف آن شناخته نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی؛ 50گ (182-133)، 17 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 36-12]
آغاز: ایها الناس هذا شهر عظیم، شهر عظمه و شرفه رب رحیم شهر ولد فیه النبي الكريم؛ انجام: فاقتصرت علی هذا القدر تمت ... علی ید .. خلیل سندسی لاجل صاحبی ملا ابوبکر في شهر ربیع الاول 1274 رساله ای است عامیانه در ثواب جشن و سرور برای مولد پیامبر از روایات سنی به نقل از ابوبکر صدیق و شافعی. نام مؤلف ندارد لیکن همان ابوبکر بوکانی باشد که رساله حاشیه جرجانی (ش 4031/1) را نوشته است؛ خط: نسخ، کا: خلیل سندسی، تا: 1274ق؛ محشی با نشان: اتقان، قزلی، قاموس؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 14گ (69پ -82ر)، 15سطر (11/5 × 17/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 17-326]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اطلع بدر الايمان من ذروة برج فلك الغر الرفيع ...
بی کا، بی تا چند نسخه ف: -113]
mawlid-un nabī
گزیده ای است در ولادت نبی معظم (صلی الله علیه و آله) و بشارات به آن بزرگوار با نقل بعضی از آیات، روایات و اشعار. در این کتاب از «شفاء الصدور» ابوالربیع سلیمان بن سبع نیز مطالبی نقل شده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/8
آغاز: الحمدالله مزید من حمد و شکر و مفید من بلی فصبر حلیم اذا بارزه العبد بالمعاصی
خط: نسخ، کا: فتح الله بن محمد رضا بن فتح الله بن ابراهیم، تا: قرن 19 در آخر نسخه «طالع في هذا الكتاب ... احمد بن عبدالقادر بن عمر المارديني الحنفي» و «طالع في هذا الكتاب ... محمد بن عبد القادر عمر بن محمد بن عبد الخالق المارديني الحنفي» و «طالع في هذا الكتاب عمر بن محمد بن عبد القادر سنه 878» و «طالع في هذالکتاب احمد بن عبدالقادر بن عمر بن محمد عبدالخالق المارديني الحنفي»؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230، 13ص (57-69)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -236]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-274]
mawlid-un nabī
گزیده ای است در کیفیت خلقت و ولادت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله).
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/11
آغاز: الحمدلله الحنان المنان ذی الجود و الكرم و الفضل و الاحسان الذي خلق بقدرته الانسان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ با همان مشخصات نسخه 465/8؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 7گ (157-163)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -237]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/10 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-274]
mawlid-un nabī
در این مختصر به نقل از کعب و وهب و جز آن دو، به خلقت نوری حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله)، کیفیت حمل، ولادت و وقایع شب میلاد گرامیش با نقل اشعاری، اشاره کرده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/26
آغاز: الحمدالله مشرف الوجود با کرم مولود و مکمل السعود بطلعة ذی الجود
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 با همان مشخصات نسخه 465/8؛ 9 گ (286-294)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: - 239]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/15 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-276]
mawlid-un nabī
مختصری است در ولادت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) با عباراتی زیبا، مسجع و با سبکی غریب، با اشاره به وفات و معجزات آن حضرت.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/4
آغاز: الحمدلله الذي رفع بعض الكائنات فوق بعض درجات و فضل و اتحف من شاء ماشاء و وهب و نفل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با همان مشخصات نسخه 465/8؛ 13گ (58-70)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 235]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-272]
mawlid-un nabī wa wafāt-i-h
ولادت و وفات حضرت نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) را با عباراتی لطیف و اشعاری مناسب نگاشته، و ضمنا گفته هایی به صورت «زبان حال» بیان می کند.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/6
آغاز: الحمدلله الذي اختص محبته لمودته و اجتباهم و اجتذبهم بکرمه اليه و في کنف لطفه رباهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ با همان مشخصات نسخه 465/8؛ 25گ (91-115)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 236]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 64316
نسخه اصل: همان نسخه بالا عکسی ف: 2-273]
mo’allefāt-e ebn-e qayyem-e jawzīye
مؤلفات ابن قیم جوزیه به نقل از خط حامد بن حسن شاکر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13456/9
خط: نسخ، کا: حسین بن مهدی النعمي لطف الله، تا: شنبه 17 یا 18 رجب 1172ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه، 1ص (131 پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 36-403]
mu'alafāt-uz zaydīya
حسینی اشکوری، احمد
hoseynī eškavarī, ahmad
فهرست تأليفات علمای زیدیه است که به ترتیب الفبايي اسامی کتاب ها از الف تا یاء تنظیم شده است. در این فهرست 3346 عنوان کتاب به این ترتیب معرفی شده است: نام کتاب و موضوع آن، نام مؤلف و تاریخ وفات وی، توصیف کتاب و بیان ابواب و فصول و تاریخ تأليف آن، نقل بخشی از آغاز کتاب، خصوصیات چاپ اگر کتاب به چاپ رسیده باشد و چنانچه مخطوط باشد آدرس چند نسخه مهم از آن ذکر شده است. البته در بسیاری از عناوین، به جهت دستیاب نبودن اطلاعات تفصیلی به ذکر نام کتاب و مؤلف بسنده شده است. متأسفانه در این کتاب و کتاب های دیگری که درباره تأليفات زیدیه نگاشته شده، تأليفاتي از غیر زیدیه نیز مشاهده می شود.
چاپ: مؤلفات الزيدية در 3 جلد ضمن منشورات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی به سال 1413 ق چاپ شده و در آخر آن فهرست های ذیل افزوده شده است: 1. فهرس اسماء المؤلفين، 2. فهرس أسماء الأعلام، 3. فهرس المذاهب و الفرق، 4. أسماء الأمكنة و البقاع. شگفت اینکه اسامی مصادر و منابع مربوط به هر عنوان در نسخه دستنویس مؤلف موجود است ولی در نسخه چاپی حذف شده است.
آغاز: الآداب، تأليف: أبي العباس احد بن محمد بن سعید ابن عقدة الجارودي (333). قال النجاشي سمعت أصحابنا یصفون هذا الكتاب. الذريعه 10/1؛ انجام: (243) البيوع، (فقه)، تأليف: الامام المرتضي محمد بن یحیی الهاشمي اليمني (310)، ائمه اليمن: 52/1.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 15ق؛ 233ص [عکسی ف: 5-60]
آغاز: حرف التاء (247)، التأثير و المؤثر، تأليف: الحاكم ابی سعید محسن بن محمد بن كرامة الجشمي (545)، مطلع البدور 339/3؛ انجام: (614)، الخيل، تأليف: القاضي احمد بن محمد الحيمي الشبامي (1151). نبلاء اليمن 252/1.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف. جزء دوم از اجزای شش گانه کتاب، از حرف التاء «التأثير و المؤثر» تا حرف الخاء «الخيل» و از شماره های 247 تا 614 را دربر دارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛ 370ص [عکسی ف: 5-61]
آغاز: حرف الدال، (7) الدامغ، تأليف: الامام الناصر احمد بن یحیی الهاشمي اليمني (325)، ائمه اليمن: 60/1.
انجام: (263) السيوف المرهفات في الرد علی من ألحد في الصفات (عقائد). تأليف: السيد الهادي بن ابراهیم الوزير (822)، ائمه اليمن 300/1.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف. جزء سوم از اجزای شش گانه کتاب از حرف الدال «الدامغ» تا حرف السين السيوف...»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛ 260ص [عکسی ف: 5-62)
آغاز: حرف الشين، (267) الشافي، تأليف: الامام المنصور عبدالله بن حمزة الحسني اليمني (614)؛ انجام: ( 610) الغيث المدرار المفتح لکمائم الأزهار (فقه) .. بنور برهانك فتجلت له حقائق حق عرفانك
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف، جزء چهارم از اجزای شش گانه کتاب و از حرف الشين «الشافي» تا حرف الغين «الغيث المدار»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15ق؛ 345ص [عکسی ف: 5-62]
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف. جزء پنجم از اجزای شش گانه کتاب است از حرف الفاء «الفائض في الرائض» تا حرف الام «لوامع الأنوار» را شامل است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛ با اضافاتی به خط مؤلف؛ 175 ص [عکسی ف: 5-63]
آغاز: حرف الميم (185) مآثر الآباء و الأجداد و سیرهم الحميدة التي هی کنز الرشاد (تراجم) تأليف: السيد صارم الدين ابراهیم بن زید الجحاف الصنعاني؛ انجام: (556) اليواقيت في المواقيت (فقه) ... بما دلت علیه الأدلة، نبلا اليمن 525/2
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف. جزء آخر اجزای شش گانه کتاب از حرف الميم «مآثر الآباء و الأجداد ...) تا حرف الياء «اليواقيت في المواقيت»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 15؛372ص عکسی ف: 5-64)
mu'alafat-us sayyid-il hujja
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 - 1953)
این مجموعه (همان گونه که مؤلف در صفحه اول اشاره کرده) متفرقاتی است که از دروس اساتیدش استفاده کرده و بعضی از رسالات تأليف خود ایشان است.
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ [ف: - 52]
مباحث مختلف فقهی و اصولی است که با استفاده از دروس اساتیدش در ایام تحصیل نگاشته است و در صفحه اول اشاره به این مطلب نموده و نوشته اند که کل مطالب کتاب احتیاج به تجدید نظر دارد؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، ناتمام است [ف: -50]
mowlūd-ol hazarāt
اصفهانی، کلب حسن بن کلب علی خان، ق13 قمری
esfahānī,kalb hasan ebn-e kalb ‘alī xān(- 19c)
تاریخ تأليف: 1237ق
در چهارده «باب» برای مجالس ولادت چهارده معصوم
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24611
آغاز شکر و سپاس و ستایش بی قیاس نیاز بارگاه خالقی که منت بی پایان و احسان فراوان به معبوث ساختن انبیای کبار و نصب کردن ائمه اطهار؛ انجام: و مدت چهل سال خلافت خواهد فرمود اللهم عجل ظهوره به حرمت سید ابرار و ائمه اطهار صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 36گ، 20 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [اهدائی رهبر: 8- 330]
mowlūd-e šarīf (r.)
مولوی سید آل حسن صاحب
mowlavī sayyed āl-e hasan sāheb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28276
آغاز: بسمله، در حمد باری تعالی، حمد اوس خالق کی هی .. عرض سی تا فرش دهی؛ انجام: در چمن زار خیالش کرد گل هست سال مولد فخر رسل ... سنه ... 1262 باستعجال تمام تحریر یافت
خط: نستعلیق جلی، کا: غلام محمد، تا: 1262 ق [رایانه]
mowlūd-e qāderī
اکبر آبادی، امیر خان، ق13 قمری
akbar-ābādī,amīr-xān(- 19c)
تاریخ تأليف: 1267ق
رساله ای متوسط است به زبان اردو و در شرح حال عبد القادر جیلانی و برخی جانشینان وی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10719/3
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی حد اوس احمد صمد و احد لم یلد و لم یولد خالق لم یکن له کفوا احد که سزاوار هی که جن
چهرهت مأنوس عروس انوار ذات ... بی کا، بی تا، جلد: تیماج سبز یشمی، 208 ص (209-416)، اندازه: 20×15سم [ف: 1/33-194]
mowlūd-e mostafā (t.)
ابن ابی دق، سعید بن محمود، ق 810 قمری
ebn-e abi deq-sa‘īd ebn-e mahmūd
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15087
آغاز: تا زمان ولادت او و آنچه در مده العمر تا زمان نبوه جاری شد؛ انجام: آزاد شد از غم جهنم ... و سلم تسلیما دائما
خط: نسخ، بی کا، تا: 771ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
al-mawlūd min-az zinā = r.-un fi walad-iz zinā wa ahkam-i-h
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1861 - 1915)
رساله ای است مختصر در احکام فرزندی که از راه نامشروع به عمل آمده باشد. مؤلف از نظر فقهی احکام مشار اليه را مورد بحث و بررسی قرار می دهد. در الذريعة از این رساله به عنوان «رسالة في ولد الزنا و احکامه» نام برده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فقد اکثر بعض الأجلة الكلام من المولود من الزنا حالا و مالا و نقل القول
انجام: و آن عمل شرعا جزی به و هذه کالصریح فیما ذکرناه و الله الهادي إلى سواء السبيل
[معجم المؤلفين 92/9؛ الذريعة 146/25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 رمضان 1329ق؛ در هفتم شوال 1329ق مبیضه گردیده؛ 5گ (17-21)، 14-15 سطر، اندازه: 11×6/5 سم [ف: 31-220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 رمضان 1329ق؛ مصححتوسط مؤلف، با اندکی قلم خوردگی، محشی؛ 4گ (17 ×20)، 15 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 31-137]
مولود نامه- آفرینش حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)
mowlūd-nāme
زرگر، حسن، ق9 قمری
zargar, hasan(- 150)
تاریخ تأليف: جمعه 15 ربیع الاول 867ق؛ محل تأليف: هرات
زیج و طالع ولادت نظام الدين محمد علی فرزند امیر شجاع الدين که در هرات روز پنج شنبه 13 صفر 865 ق به دنیا آمده، با قواعدی از برای طالع بینی استخراج زیج و جداولی مناسب فصل های کتاب آغاز حمد بیحد و ثنای بی عد مبدعی را که آسمان و زمینه را بطارح شعاعات و انوار کواکب معانی مزین کرد.
انجام: و صاحب طالع مبارک از این کلمات با بهره گردد، و فرغت من تحریر ...
[فهرستواره منزوی 3074/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9525
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (احتمالا)، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج، 95، 12 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 24-277]
mowlūd-nāme = maqālāt-e mohammadīye
؟ کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری
kāšefî, hoseyn ebn-e ‘alī(- 1505)
گویا از کمال الدين حسین کاشفی سبزواریدر سرگذشت پیامبر اسلام است به ترتیب سال های بعثت و هجرت، در هفت «مقاله».
آغاز: بسمله. المقالة الأولى في مقدمة الكتاب. الحمدلله الذي صرف الادي عنی واصلح حالتی بمحمد ..... المقالة الثانية من المقالة المحمدية في خلق الروح الكلي المحمد ... المقالة السابعة في تکمیل الله لنبینا صلی الله علیه و آله المحاسن والمکارم خلقا و خلقا و قراته جمیع الفضائل والخصائل الصورية والمعنوية
[فهرستواره منزوی 1802/3]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4080
آغاز: برابر؛ انجام و گرنه درین حکایت چندانی علم اسا که بهیچ دیگر حاجت نیست
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: ترمه، 419گ، 17 سطر، اندازه: 24×17/6 سم [ف: 4-800]
mowlūd-nāme
گیلانی، سیف الله، ق 10 قمری
gīlānī, sayf-ol-lāh(- 16c)
مؤلف: سیف الله گیلانی، مقیم ساریه، از منجمان قرن 10. این رساله در استخراج طالع امیر زین العابدين بن امیر رضی الدين. متولد در سه شنبه 14 رمضان 945در شهرستان آمل در ترسیم مولودنامه وی به ذکر احکام نجومی و قاعده استخراج طالع ضمن فصول و جدول هایی پرداخته است. نسخه ناقص است. موجودی ده «فصل» و 28 جدول است. در وسط رساله برگ 94طالع نامه کامل امیر زین العابدين ترسیم شده است. عناوین فصول موجود: «در عمل درجه طالع و استخراج تقاویم کواکب سبعه سیاره و عقد تین در زمان ولادت بر وفق محاسبه زیج جدید سلطان الشهيد الحميد الغ بیک، در نمودارات، در عمل تسوية البيوت، در بیان تقاویم کواکب سبعة سیاره و ثوابت، در قانون عمر مولود و کیفیت استخراج آن، در سال های خطرات که عوام آن را قران خوانند، در احکام انتها آت سنوی، در ذکر احکام عمر مولود از دلایلی که در صورت طالع ظاهر است، در ذکر فردات مفرد کواکب و احکام آن، در احکام حواس خمسه ظاهره.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11398/2
آغاز: حمد و ثنای بلا انتها مبدعی را که ذات مبدعات را چون نقطه مرهوم در دایره میم امکان ایجاد کرد؛ انجام: زحل در سادس است مولود از جماعت خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: مقوا، وسطر، اندازه: 17×10سم [ف: 18 - 120]
mowlūd-nāme
کریمی
karīmī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1294/1
آغاز: بعد بسمله، در بیان متولد رسول علیه الصلوات و التحيات بحسب مراتب الهي و الكوني و در حضرات خمس. کمال البدء بسم الله موجود ** و حمد حامد بل هو محمود / جمیع الحمد تفصیل بحنس ** من الأملاك من جنس و انس؛ انجام: صلاتیله سلام ای اهل اسرار ** رسولك روحنه هر دمده هر بار تمت هذه الرسالة الشريفه في معرفة اهل الحقيقه في یوم الاحد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز ج990ق؛ جلد: مقوایی، 36ص (1- 36) [سنا: ف: 2-213]
mowlūd-nāme
موسوی سرابی، مصطفی قلی بن محمد حسن، ق13 قمری
mūsavī sarābī, mostafa qolī ben mohammad hasan(19c)
این کتاب سرگذشت مانند است و بسیار سودمند و در آن اطلاعاتی درباره سلطان آباد آمده و آن را مولود آباد می نامد و در آن از تاریخ قوی ئیل 1288 یاد شده است، در پایان آن قصیده ای است درباره تولد نوه او در سلطان آباد در روز پنج شنبه 29 جمادی الثاني 1325 که در متن هم بدان اشاره می کند.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1450/2
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25ص (1-25)، قطع: ربعی [نشریه: 7 -281]
mowlūd-nāme
موسوی جزائری، حسن بن جعفر، - 1323 قمری
mūsavī jazā’erī, hasan ebn-e ja‘far(- 1905)
کتاب در استخراج و نوشتن زایچه و احکام طوالع و موالید در 12 بیت یا فصل می باشد تأليف حسن بن جعفر موسوی جزایری شوشتری قرن 13 (؟) که به امر امیر زاده عبدالله میرزا، سرتیپ اول نایب الا یاله عربستان جهت تاریخ ولادت مولود صبیه وی مسمی به مولود خاتم نوشته شده است.
آغاز: حمد و ثنای بی منتها خالقی را سزاست که آباء علویه و امهات سفلیه ابداع نموده ... و بعد محرر این اوراق الى ربه الغني حسن بن جعفر الموسوي الجزائري الشوشتري معروض میدارد
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 65
آغاز: برابر، انجام: و در جمیع احوال در حفظ و حمایت حق سبحانه و تعالی باشد و الله العلم
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، دارای سرلوح، مجدول؛ 10گ، 14سطر (14/5×7)، اندازه: 14×25/5سم [ف: -60]
mowlūd-nāme
محمد بن حسین، قرن 14 قمری
mohammad ebn-e hoseyn(200)
تاریخ تأليف: 1336ق
در ولادت حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و بعضی از فضائل و مناقب آن حضرت که می توان در مجالسی که در شب
و روز میلاد برگزار می شود، تلاوت نمود با اشعاری عربی گویا از نگارنده به پیروی و اقتباس از «مولود نامه» آقا ملامحمد فرزند ملاعبدالمجید نگارش یافته است.
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 341
آغاز: ای بر احدیتت ز آغاز ... ذات بی همتای تو را کدا افراد بشر بلکه تمام ما سوی دانند برشمرد؛ انجام: این چند صفحه را در مولد خیر البشر صلوات الله علیه چون روی خود سیاه نمودم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 7 صفر 1336ق؛ 28گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 2-56]
mowlūd-nāme
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3005/2
با لقب و کنیت محمد المصطفي و ائمه هدی؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی، تا: قرن 11، 4گ [ف: 1866]
mowlūd-nāme
رساله کوتاهی است در شرح اوضاع مولود و احوال آن، بر حسب طالع ولادت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14423/3
آغاز: هر گاه مولود بر طالع حمل زاید برج حمل را سه وجه هست اول مریخ راست؛ انجام: سهیل مانند کوکبی از آسمان و سفید و سهیل رسد که تا دواب الأدواب رسد و الله أعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 8گ (45-52)، 18 سطر، اندازه: 15/5×8 سم [ف: 36-383]
mowlūd-nāme
غیر همانند:
آغاز: نبود آدم و عالم که نور احمد بود ** ز آفرینش عالم غرض محمد بود؛ انجام: و روزی می دهد او را از جائی بی گمان، که گمان روزی ندارد، چنانچه حق تعالی فرموده: و من یتق الله ...یعنی هر که از خدا بترسد. مختصری است در آفرینش نور رسولگرامی اسلام علیه السلام و روایات اخلاقی، پس از پایان، خطبه عقدنامه و ازدواج به عربی و فارسی به طور مختصر نگاشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11گی (49پ-59ر)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 1-47]
بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1-252]
mowlūd-nāme
اشعاری است که مولودی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) خوانده می شود، اصل اشعار به عربی بوده و به جهت استفاده اکراد به کردی ترجمه شده است، سربندهای شعر به عربی چنین است: صلوا علیه وسلموا تسلیما ** حتی تنالوا جنة ونعیم. پس از مولودی صلواتیه ای که در مجالس مولودی خوانده می شود.
آغاز: یا حی داور ** یا فرد بیچون دهنده داور / یا قدیم بذات قدیم اکبر ** خالق نو پاک پیمبر
آغاز برابر؛ انجام: منهم والاموات من اهل السنة والجمعة والجماعات بحرمت الفاتحة مع الصلوات
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 11گ، 12-14 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8-4722]
آغاز: برابر؛ انجام: نور الصفا اکرم الورا / محبا به الف مرحبا.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 10 سطر (11×6)، اندازه: 14×9 سم [ف: 1/47-102]
amīr-al-mo'menīn mowlūd-nāme-ye mawlūdīye-ye abū-mexnaf
وابسته به: مولد امیر المؤمنين علی بن ابیطالب؛ ابو مخنف، لوط بن یحیی (157)
مؤلف در این رساله مولود نامه اميرالمؤمنين (علیه السلام) را که ابومخنف لوط بن یحیی ازدی به عربی نگاشته است، به فارسی برگردانده و تأليف آن را به درخواست کربلائی شهسوار فرزند ملا مقیم دالکی انجام داده است. او همچنین در اثنای رساله اشعاری به فارسی درج نموده است. [الذريعه 274/23 رقم 8954]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8246- 56/96
آغاز: نماند ز هستی جهان را نشان ** نهد پا اگر عقل از اندازه پیش از حیرت از او کم کند راه خویش ** و خوش ترین زلالی که در رشحات زلالش
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مترجم یکی از عالمان شیعه در قرن سیزدهم می باشد؛ 102گ، 14سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8 -4722]
mowlūd-nāme-ye payāmbar
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 10120
آغاز: بسمله... نور پیغمبر ** هم بان نور ساقی کوثر؛ انجام: انجامه: تمام شد مولود نامه جناب پیغمبر محمد مصطفی به نظم؛ بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 10گ (64پ -73ر)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 19-122]
نومولود نامه پیامبر (صلی الله علیه و آله) به آفرینش حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)
mowlūd-nāme-ye payāmbar
به دستور: سلطان محمود در آن از میر سید علی همدانی یاد شده که می گفته است که این مولود نامه را به دستور سلطان محمود ساخته اند و در همه جا مشهور است.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 228/2
کا: محمد مفید بن افضل بن حیدر حسنی حسینی، تا: قرن 9 [ف: 36-3]
mowlūd-nāme-ye hazrat sallī ‘alayh va sallam
مدح حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) به زبان کردی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7602
آغاز: ... تا خدا و رسول چیشان بو راضی نجات قیامت پی سرافرازی نور الفضلا اکرم الوري مرحبا بد الف مرحبا؛ انجام انجامه: ... و کقر عنا الذنوب و المعصية والا ورای برحمتك یا ارحم الراحمين تمت کتاب در یوم جمعه نزدیک ظهر ... 132. ایها المحتاج الزم العلاج محب المعراج انی عبدالله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302 یا 1032 ق؛ جلد: تیماج، 38ص (98-61)، 12-11 سطر (15×8/5)، اندازه: 11×17 سم [رایانه]
mowlūd-name-ye rasūl
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4157/4
در شرح تولد پیامبر به فارسی؛ خط: نستعلیق، کان مازندرانی، جلال الدين بن قاسم، تا: جمعه نزدیک به پایان جمادی الاول 993ق، جا: مکه مکرمه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 14گ (60-47)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 13-3128]
سیره عفیفی - ترجمه المنتقى في سيرة المصطفي / تاریخ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) / فارسی
mowlūd-on nabī (t.) = t.-ye mowlūd-ol mostafā = sīre ye afifi = t.-ye al-montaqa fi Sirat-el mostafa
کازرونی، عفیف بن سعید، ق8 قمری
kazeruni, afif ebn-e said(- 14c)
وابسته به: المنتقى في سيرة المصطفي = سيرة النبي = مولد النبي = سيرة الرسول؛ کازرونی، محمد بن مسعود (-758ق)
تاریخ تأليف: 760ق؛ محل تأليف: شیراز
کتاب تأليف سعید الدين محمد بن مسعود بن محمد بن مسعود سید تقی کازرونی که در سال 752 تأليف شده است و توسط فرزندش عفیف کازرونی در 760 در شیراز ترجمه شده (بروکلمان 2 ضمیمه 262/2) و می نویسد که ترجمه فارسی (به سیره عفیفی شهرت دارد). کتاب در چهار «قسم» و یک «خاتمه» است: قسم 1. بیان آنچه از اول خلق نور نبوت تا زمان ولادت حضرت رسالت صلوات الله وسلامه علیه بوده، و در این قسم هشت باب است؛ قسم 2. بیان آنچه از اول ولادت تا زمان نبوت او صلی الله علیه و سلم جاری شده و در این قسم نه باب است؛ قسم 3. بیان آنچه زمان نبوت و مدت اقامت او صلی الله علیه و سلم در مکه بوده و در این قسم نه باب است؛ قسم 4. در آنچه در مدت سالهای هجرت حضرت رسالت صلی الله علیه و سلم جاری شده و در این قسم نه باب است؛ خاتمه: در جمله اشیاء که جمله عاید به تعظیم و توقیر حضرت رسالت صلی الله علیه و سلم میشو و در آن هفت فصل است. آغاز: بسمله، حمد و سپاس بی قیاس خدای را که نور محمد ... پیش از همه چیزها آفرید .. انجام: و جوارح ما را بقوت احادیث شفابخش مردگان ما را به یمن احادیث آمرزیده گردان، یا رئوف یا رحیم آمین یا رب العالمين.
[استوری 179/1؛ نسخه های منزوی 444 و 4556؛ ادبیات فارسی بر مبنای تأليف استوری 779/2 - 781؛ دانشمندان و سخن سرایان فارسی 141/3؛ فهرستواره منزوی 1597/3 - 1599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 1 ربیع الاول 899ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 15 شعبان 1285؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 361گ، 19سطر، اندازه: 12×22/2 سم [ف: 2-144]
آغاز برابر؛ انجام: و ابدان ما را به احادیث در عمل آور. یا رؤف، یا رحیم، آمین یا رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله و اصحابه اجمعین الطيبين الطاهرين و سلم تسلیما کثیرآ ...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 9706 (مشترک 215/10)؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ با سر لوح؛ 588ص [عکسی ف: 2-66]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر نحوی، قل الله ثم ذرهم في خوضهم یلعبون، قایل و عامل سیراب کردیم، و این آخر ترجمه کتاب مولود مصطفی علیه الصلاة و السلام است ... قلب ما را به احادیث مشرح گردان و ابدان ما را به احادیث در عمل آور ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر1106ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 279 گ، 21سطر (18×10)، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 37-383]
نسخه اصل: نسخه دکتر اصغر مهدوی. در چهار قسم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول [فیلمها ف: 2-271]
mawlūd-un nabī
ناشناخته
رساله ای به نظم و نثر عربی؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 23سطر (16×7)، اندازه: 19×10 سم [ف: 16- 714]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 4گ (74پ -77پ)، 15سطر (12×20)، قطع: وزیری [ف: 17-178]
آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد فاعلم یا اخوانی العزيز بان هذا باب في معرفة فضایل مولود الرسول صلی الله علیه و سلم احادیث و منشآت ادبی است به مناسبت تولد حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) که یکی از عالمان اهل سنت گردآوری نموده است؛ خط: نسخ، کا: احمد برهانی برای مولا مصطفی، بی تا؛ 46گ، 17 سطر ، اندازه: 21×12سم [ف: 8-4721]
mawlūdīye
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e hasan(- 1685)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الاول 1092ق
در تعیین روز ولادت حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که روز دوازدهم یا هفدهم ربیع الاول گفته شده، با بیان ضوابط حسابیه و دقت در تقویم قهقرائی. روز تولد پیامبر را در آن از روی مبانی ریاضی و اخبار برخلاف گفته سنیان تعیین کرده است.
آغاز: بعد الحمد و الصلاة اقل خلق الله رضی الدين محمد قزوینی بر ضمیر منیر اذکیا انصاف پیشه و راست طبعان درست اندیشه عرض می کند که روز مولد حضرت خاتم النبيين.
انجام: در امثال این امور از محالات عادیه است. والعلم عند الله و اهله والسلام علی من اتبع الهدي.
[الذريعه 276/23 رقم 8963؛ فهرستواره منزوی 1803/3 و 3074/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: معز الدين بن محمد صادق تبریزی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 7گ (97پ -103ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 22-293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: 1092ق، کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: یشمی، 4ص (53-56)، 25سطر (14×6/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 13-156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 جمادی الاول 1092ق؛ مصحح؛ تملک: علی اکبر بن علی بن محمد اسماعیل بن محمد مهدی به سال 1205 با مهر علی اکبر» (مربع)؛ جلد: تیماج، 7گ (99پ - 105)، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [محدث ارموی مخ: 3-1592]
کا: حاج سید محمد علاقبند یزدی، تا: قرن 14؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: گالینگور، ص (92-87)، 16 سطر (15×11)، اندازه: 20/5×17سم [ف: 5-1543]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 8گی (105-112پ) [ف: 5-689]
mawlūdīye
رئیس العلماء، محمد طاهر بن حسن، 1294 قمری
ra’īs-ol-olamā', jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher (1877 -)
تاریخ تأليف: 15 ربیع الاول 1344ق رساله مختصری به نظم در نحوه میلاد حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ذکر آیات شریفه در این باره. برخی عناوین کتاب: «خطبه، ایه قل جاء الحق، در اقل حمل و اکثر حمل، در حمل حضرت پیغمبر در ایام تشریق ماه رجب، چند قصیده میلادیه ...»
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 616
آغاز: بسمله، الحمدلله الاحد الواحد المحمود الحي الفرد؛ انجام: هر چه می خواهی طلب کن از خداوند جهان ** وقت و
هنگام طلب میدان زرب امروز هست
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ فهرست مصنفات مؤلف در یک صفحه ضمیمه است، جدول بندی به اکلیل و تحریر مشکی و برگ اول دارای یک کتیبه اکلیل پوش منقش؛ واقف: ناصر الدين ریاستی فرزند مؤلف، رمضان 1379؛ جلد: تیماج، 22گ، 14 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: -675]
al-mawlūdīya
غیر همانند: 1. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7522/4
آغاز: بسمله. ایها الناس أن شهرکم هذا شهر عظیم؛ انجام: فلهذا اقتصرت علی هذا القدر. این رساله درباره ماه تولد پیامبر است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1271ق؛ محشی لغوی؛ 14گ (57-70ر) [ف: 5 -689]
آغاز: الحمدلله الذي جعل شهر ربیع الأول بالمولود الشريف ربیع القلوب ... و بعد فهذا ذکر مولد سید الأولين و الآخرين و قائد الغر المحجلين؛ انجام: و علی صحابته الكرام و آله و التابعين لهم بخیر فاجهد هذا سماع حدیث مولده انتهی فالحمدلله المعين المسعد و صلی الله ... برحمتك یا ارحم الراحمين. رساله کوتاهی است در تولد حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و نسب و شرح حال و خصوصیات مختصر آن حضرت؛ خط: نسخ، کا: محمد حفیظ، تا: پنج شنبه 9 ربیع الثاني 1199ق؛ جلد: مقوایی، 27گ ( 342-316 پ)، اندازه: 21×30سم [ف: 38-31]
mawlūdīya fī haqīqat-el velāda
کرونی اصفهانی، علی محمد، ق14 قمری
karvanī esfahānī, ‘alī mohammad(- 20c)
اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: 1309ق
مؤلف در این رساله از چگونگی تکوین جنین و وضع حمل و تشریح آلات تناسلی و ایام بارداری و خلاصه آنچه در هنگام زایمان پیش می آید به تفصیل سخن می گوید. مطالعه این کتاب برای دانشجویان رشته پزشکی مهم است زیرا در مطالعه آن به یک سلسله لغات علمی معادل با لغات فرنگی در این زمینه بر می خورند که آنان را در این نوع پژوهش ها به کار می آید.
آغاز: بنام آفریننده آدمیان سبحان الله الخالق الباري المصور له الاسماء الحسني و آلاء الأمثال العليا که بمصداق کلام خود
انجام: بیک شکم چهار طفل آورد می گفت که در حمامی مردانه که تازه زنانه شده بود رفتم و آبستن شدم (نهایت) [فهرستواره منزوی 3740/5]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 471
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: منوچهر بن لطف الله میرزای شعاع الدوله، تا: 6 صفر 1309ق، جا: تهران؛ آخر نسخه: «رساله مولودیه في حقیقه الولادة در ایام عید سعید (6 صفر المظفر) مولود مسعود اعلیحضرت قدر قدر اقدس شهریاری ارواحنا فداه بقلم اقل چاکران آستان جم پاسبان منوچهر این لطف الله میرزا شعاع الدوله بمبارکی و فرخی اتمام پذیرفت سنه 1309 هجری»؛ با عکس ناصرالدین شاه؛ 50، 10 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1-456]
mowlavī (gozīde-ī az)
اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه: 134/24
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص (528ر)، اندازه: 10×19 سم [ف: 155-1]
المولى- معنی المولي
المولي- اقسام المولي
al-mu'min wa ‘alāmāt-u-h wa șifāt-u-h (aḥādīt-un fi)
دماوندی، عبدالرحیم بن محمد یونس، ق 12 قمری
damāvandī, “abd-or-rahīm ebn-e mohammad yūnos( 18c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1732/5
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گی (56ر - 57ر) [ف: 5-350]
al-mu'minun ind-a surat-i-him (r--un fi tahqiq-i)
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
تحقیقی است درباره روایت نبوی «المؤمنون عند شروطهم» که علما از آن اصالة اللزوم در معاملات و اصالة الصحة را استفاده کرده اند. در آن از بید آبادی و احسایی و ابوسعید ابوالخیر خراسانی و حاجی سید کاظم یاد شده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 225/18
آغاز: «بسم الله ... و بعد فیقول راجی ربه ... ان مما ینبغی صرف عنان الهمة الى نحو ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 شعبان 1207ق؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (159-164)، اندازه: 21×15سم [ف: 1-182]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 567/18 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-160]
al-mumiya = mg.-ul mumiya'i wa manafi-i-h = sefat-e mūmīyā
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
مقاله کوتاهی است درباره مومیا به نقل از حکمای یونان. این رساله به وسیله ابوالحسن هادی بن هادی شیرازی علوی به فارسی ترجمه شده که نسخه ای از آن، تحریر شده در ذیقعده 1184 ق در کتاب خانه ملک موجود است (ملک، تهران، 110/9، ش 5942/3 ). در الذريعه (279/23) رساله دیگری در مومیا از نظام الدين احمد گیلانی از شاگردان میرداماد معرفی شده است. در فهرست دانشگاه نیز رساله ای با عنوان «خواص مومیایی» از عماد الدين محمود بن مسعود طبیب شیرازی معرفی شده است (دانشگاه 630/16، مجله وحید شماره 47 ص 1056). (صدرایی خوئی)
آغاز: بسمله. قال الحكيم من قصة الموميائي و سببه أن في ایام افریدون الملك خرج بعض الأساورة متصدیا بداربجرد في قرية یقال لها انان فرحی کبشا جبلیا بسهم فاصابه و غاب الكبش ...
انجام: و هذا الموميائي مجرب لجمیع الأمراض العارضة من البرودة في أي عضو کان. [نجم آبادی 278؛ ذریعه 279/23]
شروح و حواشی:
1- الموميا (ترجمه)؛ علوی شیرازی، ابو الحسين بن محمد هادی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین بن صاعد، تا: قرن 10؛ 4ص (657-654)، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 32-139]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج مذهب، 4ص (150-147)، 22سطر (19×9)، اندازه: 28×17سم [سنا: ف: 1-19]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: شنبه 15 ربیع الثاني 1004ق [سنا: ف: 1-187]
خط: نسخ، کا: نورالله، تا: غره ربیع الاول 1062ق؛ از روی نسخه ابی فخرالدین احمد بن محمد بن یحیی داربجردی و او از روی نسخه ابوالمعالی فضل الله بن أبي الفضل بن احمد بن ابی الشمس از نسخه به خط ابی العباس احمد بن منصور بن احمد و او از نسخه پدرش و او از نسخه شیخ حکیم نورالدین جاگیر و آن از نسخه دار الكتب نقل کرده ... نسخه دوم در جمادی الثاني 1003 و نسخه سوم ذیحجه 749؛ جلد: تیماج، 8گ (146پ -153ر)، اندازه: 16×9 سم [ف: 1-147]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم، تا: 3 صفر 1113ق، جا: حیدر آباد؛ کاغذ: اصفهانی، 20 سطر، اندازه: 26×16/7 سم [ف: 8-82]
آغاز برابر؛ انجام و لارتعاش اليدين و الرجلين الذي من المشايخ و الشبان الكاين ...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ذیقعده 1184ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 1گ (40پ -41پ)، 17سطر، اندازه: 20/8×12/6 سم [ف: 9-111]
آغاز برابر؛ انجام: لها قری في بلد من البلدان ما لا یکون في سایر البلدان تمت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی، 4گ (77ر-80پ)، 19سطر [ف: 36-118]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، اص (188ر)، اندازه: 23×39/5سم [ف: 7- 430]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید محمد حسینی نور بخشی، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (1367 -1368)، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 19 - 236]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 50 سطر (20×9/5)، قطع: رحلی [ف: -200]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 50 سطر (20×9/5)، قطع: رحلی [ف: -201]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 1گ، اندازه: 18×10 سم [ف: 3-1362]
al-mūmīyā (t.)
علوی شیرازی، ابوالحسین بن محمد هادی
‘alavī šīrāzī, ab-ol-hoseyn ebn-e mohammad hādī
وابسته به: الموميا = مقالة الموميائي و منافعه = صفت مومیا؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق)
ترجمه کار رازی است.
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. و بعد پوشیده نماند روزی این فقیر حقیر ابو الحسين بن هادی بن هادی الطبيب الشيرازي وارد مجلسی گردید که در آنجا قصه مذکور رساله در آن باب حاضر بود بعربی ...
انجام: اگر چه در جاهای دیگر آن هم بهم رسد آن اثرها بر آنها مترتب نخواهد بود. والله اعلم بحقایق الاشياء [فهرستواره منزوی 3806/5 و 3988/5]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5942/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ذیقعده 1184ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (42پ -44پ)، 17 سطر، اندازه: 20/8×12/6 سم [ف: 9-111]
مومیائی- الموميا (ترجمه)
mūmīyā'ī
دارابی، عبدالله بن فخرالدین، ق 11 قمری
dārābī, 'abd-ol-lāh ebn-e faxr-od-dīn(- 170)
به دستور: وزیر عوض بیگا تاریخ تأليف: رجب 1061ق
رساله ای است مختصر در بیان سبب ظهور و معرفت و خواص و منافع و کیفیت استعمال مومیائی که مؤلف به دستور وزیر عوض بیگا در زمان شاه عباس آن را از عربی به فارسی برگردانده است و مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه: در سبب ظهور مومیائی؛ مقاله 1. ذکر اقسام و طبیعت و خواص آن؛ مقاله 2. بیان منافع آن مفصلا؛ خاتمه: در ذکر بعضی توابع.
آغاز: شکر و سپاس خارج را احاطه قیاس مالك الملكي راجلت عظمته و عمت عطیته که بوجوب وجود وحدتش در ایجاد و ترکیب مکنونات.
انجام: اینست آخر آنچه که اراده کردم ذکر آن در این [اوراق] امید که به زیور قبول و شرف استحسان اهل کمال مزین و محلی گردد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4220/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فضل الله، تا: صفر 1109ق؛ جلد: تیماج، 4گ (63پ -66)، اندازه: 11/5 ×19 سم [محدث ارموی مخ: 3-1592]
mūmīyā’ī (r. dar xavass va manāfe‘)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض10696
خط: نسخ، کا: عقیل حسینی، بی تا [الفبائي: -571]
al-mu'an-ul lati tasarraf-a fi-1 gallat
صافی گلپایگانی، ابو القاسم بن عباس، ق 14 قمری
sāfī golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās(- 20c)
مؤلف به درخواست استادش رساله ای در مخارجی که در غلات مصرف می شود و آیا تمامی آن برای صاحب مال است یا مساکین، و یا اینکه بین او و بین مساکین تقسیم می شود، نگاشته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1015/2
آغاز: الحمد لله رب العالمين حمد فاق حمد الحامدين و الصلاة و السلام علی حججه علی الخلق اجمعین ... و بعد فقد امرنی من لا یسعنی مخالفة أمرها
نسخه اصلی: کتابخانه شیخ لطف الله صافی قم؛ خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، 25ص (203-227) [ عکسی ف: 270-3]
al-mu'annatat-us sama'iya = al-qasidat-un nuniya = al asmā’-ul wājibat-ut ta’nīt
ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری
ebn-e hājeb, 'osmān ebn-e ‘omar (1175 - 1249)
قصیده نونیه مکسوره است در 24 بیت در شمارش مؤنثات سماعية، مؤلف در این قصیده 77 مؤنث سماعی مشهور را آورده و آنها را به واجب التأنيث و جایز التأنيث تقسیم کرده است، تمامی این قصیده در ريحانة الأدب آمده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: نفسی الفداء لسائل وافانی ** بمسائل فاحت کغصن البان / اسماء ثأنيث بغیر علامة ** هی یا فتی في عرفهم ضربان
انجام: و الحكم هذا في القفا ابدا وفی ** رحم و في السكين و السلطان / فقصیدتی تبقی و انی اکتسی ** ثوب الفناء و کل
شیء فان
چاپ: مشار عربی، ص 924؛ قاهره، 1313ق؛ گنجینه بهارستان، الادب العربي 1، مسلسل 4، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1381 ش، با تصحیح بشیر جزایری؛ ایران، 1280ق، رقعی کوچک، (ضمن نخبة اللغات)؛ 1274ق، ایران، سنگی، 1280، رقعی کوچک؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314 1315، جانمازی، 103صص (227-229)؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبدالجبار اصفهانی سمیرمی، (صص 127-129) در هامش؛ هند، دهلی، کتب خانه رشیدیه جامع مسجد دهلی، 1375ق، خشتی [ريحانة الأدب 459/7؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-100]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: اصفهانی، 1ص (13ر )، 18سطر (14×7/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 379]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 143ص، اندازه: 18×29سم [ف: 19-331]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1035ق؛ 2گ (143پ - 144پ) [مختصر ف: 708]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی به نقل از کتب لغت عربی بیشتر از یحیی بن ولی حدادی؛ جلد: تیماج، 2ص (123-124)، 19 و 22 و 25 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 23-104]
آغاز: هذه قصیده فیها الاسماء المونثه السماعيه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12؛ 1گ (87)، 14 سطر، اندازه: 15×6 سم [ف: 29-375]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد مومن فتحانی امامی ادیب قاری، تا: حدود 1101ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2 گ (156پ- 157 پ)، 14سطر، اندازه: 18/6×13 سم [ف: 5-162]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت بالخیر عمت و الله الحمد و المنه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: واعظ کرمانی، اسحاق بن محمد علی، تا: قرن 13 [ف: 3-31]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-271]
بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (126-127پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: -41]
آغاز: معرفه المونث السماعية متعسرة و طریق معرفتها یسمع من العرب وتتبع کل کلام العرب؛ انجام: و جمیع حروف الهجاء و الحروف المعنوية نحو علی و في و اشباهها کلها مونث سماعية، تمت الرسالة للفاضل المحقق ابن الحاجب علیه ما علیه
کامل؛ کا: احمد بن جمال الدين محمد مراغی، تا: 1226ق، جا: مراغه مدرسه غفاریه؛ سطر، اندازه: 20×15سم [ف: -215]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد جواد بن علی حسینی یزدی مجیدی، تا: 1304ق، جا: کرمانشاه (قرمیسین)؛ جلد: تیماج، 5 ص (86-90)، اندازه: 19×11 سم [ف: 17-174]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، ص (100-205 و 203)، ابعاد متن: 12×7، اندازه: 18×11 سم [سنا: ف: 1-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (1-2)، 26سطر (19×12)، اندازه: 21×14/5 سم [سنا: ف: 1-324]
کا: حسینی سبزواری، محب علی، بی تا [ف: 3-27]
آغاز: اعلم أن معرفظ المونثات السماعيه؛ انجام: تمت القصيده المنسوبه الي ابن الحاجب ** فیما تانیثه سماعی و ما فیه الوجهان
خط: نسخ، کا: محمد علی زاهدی، بی تا؛ 3گ (10-12)، اندازه: 17×11 سم [نشریه: 13-396]
خط: نستعلیق، کا: عبدالغفار، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (102- 103)، 20سطر (16×11)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 10-1965]
آغاز: اعلم أن معرفة المونث السماعية متعسرة و طریق معرفتها یسمع من العرب
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، مهر: «عبده یوسف علی» (کروی)، «ورد زبان یوسف همه یا علی» (بیضوی)؛ اندازه: 19×9 سم [ف: -191]
mo’annasāt-e samā'īye
حافظ تونی، حسین بن شجاع، - 879؟ قمری
hāfez-e tūnī, hoseyn ebn-e šojā(- 1475)
قصیده نونی فارسی در مؤنثات سماعی.
آغاز: مونثات سماعیه هفت و هفتاد است ** که بی علامت تانیث شد مونث آن / از آن جمیع بود شصت واجب التأنيث ** بما بقی که بود هفت و ده مخیر دان ...
آغاز: برابر؛ انجام: و گر چو خیل و چو متن است و چون ذنب و منون ** ازین قبیل شمارند اهل علم عیان
خط: نسخ، کا: غلامرضا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 1گ (322)، 21سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 4-105]
آغاز: برابر؛ انجام: شمار هفده که تانیث آن مخیر شد ** عنق طریق و شیری و سبیل و سلم و لسان / ضحی و رمح و قفا و رحم سما سکین ** چو مسک و قیدر و کراع و چو لیث و چون سلطان در فهرست مؤلف ناشناس و نام مؤلف با توجه به نسخه سپهسالار 8190ض تعیین شد، منظومه ای است در ده بیت که مونثات سماعیه را بر شمرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 1ص (210پ)، 10سطر، اندازه: 1189سم [ف: 37-279]
al-mu’annatāt-us samā'īya = tatmīm-ul adab fī majārī kalām-il ‘arab
امین، محمد بن عبدالوهاب
amīn, mohammad ebn-e ‘abd-ol-vahhāb
نسخه ای است از یک کتاب جالب درباره مؤنثات سماعية لغت عرب، دارای سه «باب» و یک «تمهید» متضمن بیان اقسام مؤنث: باب 1. بیان الفاظي که احکام مؤنث بر آنها اجراء می شود بدون داشتن هیچیک از علائم تأنيث، این باب بسیار مفصل و به ترتیب الفباء است و در ابتداء آن، ضمن یک مقدمه، هفت نشانه و دلیل برای مؤنث شناختن لفظی که خالی از همه گونه علائم لفظی و معنوی تأنيث است بیان کرده است؛ باب 2. مؤنثات معنویه و مطالبی متناسب با این موضوع؛ باب 3. نوادر متفرقه و نکات جالبی مربوط به اقسام اسماء و کیفیت تذکیر و تأنيث آنها. مؤلف این کتاب در دیباچه درباره اهمیت موضوع این تأليف و این که پیش از وی مورد توجه مصنفین واقع نگردیده و تصنیف جامعی در این باره نشده است، شرحی نگاشته و همچنین روش خویش را در تأليف این کتاب بیان داشته و ملتزم گردیده است که از احادیث و اشعار گواه و شاهد نیاورد زیرا اکثر احادیث نقل به معنی شده و الفاظ آنها مورد اعتماد نیست و اشعار نیز از لحاظ غموض و غرابت الفاظ، کتاب را از سادگی و سلاست خارج می سازند. وی چندین بار جالب بودن و ارجمندی مقام این تأليف و کوشش های بسیار خویش را یاد آور شده است. اینک نمونه از سخنان مؤلف در دیباچه: «... فتصفحت تلك الكتب صفحا صفحا و اجلت رؤيتي فیها حرفا حرفا و لم آل جهدا في نظمها و ترصیفها و جمعها و تأليفها حتی صار فیما اظن انه لم یبق علی شیی منها الا ماشذ عن نظری القاصر او ذهب عن خاطری الفاتر فکلما وجدته في بعض الكتب مفيدة بمعانیها المقصوده قیدته به و ربما نسبته إلى الكتاب المنقول عنه ..». مؤلف به طوری که در آغاز کتاب ضبط گردیده محمد مدعو به امین فرزند عبد الوهاب ... (؟) است. آغاز نان اولی ما ینفجر به تباشیر الكلام و احق ما یوثق به مسامیر المرام حمد من افصح عن وجوده بجوده العام فاحمده حمد المتذكرين لالائه المتفكرين في عجائب ارضه و غرائب سمائه ... الى ... بعد فیقول المتمسك بحبل الله المتين محمد بن عبدالوهاب المدعو بامین ... الى ... لما کان من جلیل نعم الله لدی
انجام: و لما کان استفصال هذه الامور میسرا لك بعد ما فصلناه و اصلناه ختمنا الكلام في هذا المرام حامدین لله علی جمیل بلائه و جزیل نعمائه و أصحابه المسترشدين المهتدين علیه و علیهم السلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1653
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد تقی بن سید محمد حسنی خاتون آبادی، تا: 1297ق؛ با یادداشت هایی به نام حسنعلی بن محمد صادق و محمد صادق (که پیداست پدر و فرزند بوده و ضمن یادداشت تصریح کرده است که از محمد صادق بن حسنعلی بالارث به حسنعلی بن محمد صادق منتقل گردیده)؛ با یادداشتی از کاتب نسخه متضمن آنکه نسخه این کتاب را نزد مولی حسنعلی (یکی از احفاد مجلسی) دیده و برای خویش استنساخ و رونوشت کرده؛ محشی از مصنف به رمز «منه» و فقراتی از کتب لغت مانند قاموس و غیره؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 170ص، 15سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 4-362]
mo’annasāt-e samā'īye
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری
e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-“alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/46
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-197]
al-mu’annaṯāt-us samā‘īya = qasīdat-un fi-l mu’annaṯāt-is samā‘īya
فارابی، برهان الدين
fārābī, borhān-od-dīn
قصیده ای است در بیست و شش بیت که مونثات سماعی را برشمرده. نام مؤلف بر فراز برگ آغازین نسخه مرعشی آمده است.
آغاز: عین یمین کتف کف ید ** متن قفا قتب شمال عضد / صلح سلاح کحل میل کبد ** ملح جناح حلف انثی المفرد [فهرست مخطوطات کوپریلی 177/2]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده و نسخه ای در مرعشی است که از برهان الدين فارابی دانسته؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد طاهر، تا 20 صفر 1123ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 15 سطر (14×8)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 3-981]
آغاز: برابر؛ انجام: ارض سماء سکن اسقنط ** نسر وراء کل ناب سقط / جماد ما انصاف الى مونث ** سفار دلو کل عین فابحث
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ محشی؛ 1 گ (211)، 14سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 37-280]
al-mu'annatat-us sama'iya
ناشناخته و بعضا همانند:
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: فصل في ... الالف الاضحى. الافعى. الاروي. الأرض؛ انجام: اليد. اليمين فصلی است از کتابی در حصر اسماء مؤنثات سماعیه به ترتیب حروف تهجی
که 120 اسم می باشند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 984ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 3ص، 15 سطر (13×6/5)، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 3-1649]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد سید المرسلين و خاتم النبيين و آله اجمعین. هذا ما اجتمع من تأنيث السماعي الفايده المبتدي. العين و الأذن والنفس و الكبد و الكرش؛ انجام: و اضحی و سموم و منجوق و ضحی بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 4ص (211-214)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 -314]
آغاز: بسمله، اعلم آن معرفة المؤنث السماعية متغيرة و طریق معرفتها بسمع العرب و نحن نذکر المؤنث السماعية بحیث لایبقی الا نادرا و رتبتها علی ترتیب حروف الهجاء باب الالف اذن ... دو برگ آخر؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 72گ، 17 سطر (13/5×7)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 51-139]
آغاز: الهمزة اذن اصبع؛ انجام: نحو وفی و علی و اشباههما کلها مؤنث سماعی مختصری است در نیم صفحه به ترتیب حروف ابتثی در بیان کلمات مؤنث سماعی؛ بی کا، تا: 1081ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 26×13 سم [ف: 12-380]
آغاز: المؤنثات السماعية: الهمزة، اذن، اصبع، اروی، و هی المعز؛ انجام: الياء: یمین ... و جمیع حروف الهجاء و المعنوية نحو في و علی و اشباههما، کله مؤنث سماعی رساله ای است مختصر در مؤنثات سماعی، به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ 1 گ (216ر -216پ)، 25سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14-94]
آغاز: المونثات السماعية الهمزة اذن اصبح اروی هی المعز الجبلي اتان امام ال و هو الولب؛ انجام: التانيث علی تقدیر البقعه و جمیع حروف الهجاء و الحروف المعويه نحوفی و علی و اشباههما کلها مونث سماعی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ جلد: تیماج، 2ص (413-414)، 25 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 9-376]
آغاز: الحمد لله علی نعمائه و الصلاة علی محمد و جمیع آله و اصحابه و احبائه هذا فصل في الاسماء المؤنثة السماعية علی ترتیب الحروف الالف الاضحى و الافعي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (1پ - 2پ)، 17 سطر، اندازه: 20×13/2 سم [مختصر ف: -708]
آغاز: مقالة في ذکر المؤنثات السماعية علی ترتیب حروف الهجاء الالف اذن اصبع اردی و هی المعز الجبلي اتان امام آل و هی السراب؛ انجام: الياء یمین بجمیع معانیها و کذا ید و الياء بمعنی اليد یعرب و هی اسم قبيلة ... و الحروف المعنوية نحو في و علی و اشباههما کلها مؤنثات سماعية. رساله کوتاهی است در ذکر مؤنثات سماعی در کلام عربی به ترتیب حروف تهجی و معنی هر کدام؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر مختاری، تا: 1108ق؛ جلد: تیماج، 2گ (178ر - 179ر)، 17سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 38-102]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: فیروز کلا [ف: 6-104]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1288 ق [ف: 6-455]
آغاز: نفس الغد السايل وافانی ** مسائل فاحت کروض جنان؛
انجام: قصیدتی تبقی و انی اکتسی** ثوب القباء و کل شیئی فان قصیده ای است در 23 بیت که در آن مونثات سماعیه ابن حاجب را به شعر در آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 2گ (1- 2)، 12 سطر (12/5×7)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 3-1456]
به ترتیب تهجی به عربی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد جعفر، تا: 7 رجب 1303ق، جا: استرآباد مدرسه تقویه؛ جلد: تیماج، 2گ (87-88ر)، 15سطر (146)، اندازه: 21/5×16سم [ف: 16-5]
آغاز: والمؤنث السماعي ان کان ثلاثیا یظهر کونه مؤنثا بشیئین؛ انجام: و اشباههما کل مؤنث سماعی نقل من عبدالملك نقلا صحیحا. درباره مؤنث های سماعی است؛ بی کا، بی تا؛ 40گ (227-266پ)، 24 سطر (14/5×7/5) [ف: 5-689]
آغاز: المونثات السماعية الهمزة اذن، اصبع، اروی هی المعز الحبلي
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی - تهران 1805.
رساله مختصری است در مونثات سماعی به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2ص (419-420) [عکسی ف: 6-419]
mo'annasāt-e samā'īye
تاریخ تأليف: 1289ق
در این رساله که در حقیقت فرهنگی است از کلمات مؤنث زبان عربی، از الف تا یاء کلماتی جمع شده اند که در زبان عربی مؤنث و تحت قاعده ای قرار ندارند یعنی مؤنث سماعیه اند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2819/5
آغاز: بسمله، آنچه مؤنثات سماعیه رسیده است بدین تفصیل است؛ انجام: و تأنيت علی تقدیر البقعه و البلده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7ص (163-169)، 11سطر (10×6)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 6-452]
al-mu'annatāt-us samā'īya
فایده کوتاهی است در ذکر مصادیق مؤنث سماعی به ترتیب
حروف تهجی. مؤلف در مقدمه می گوید: چون شناخت مؤنثات سماعی، برای عموم میسر نیست، از این رو آنها را از کلام عرب استخراج نموده و بیان می دارم. در برخی فهارس از احمد بن سلیمان بن کمال پاشا (940ق) دانسته شده است.
آغاز: اعلم أن معرفة المؤنث السماعية متعسرة و طریق معرفتها یسمع من العرب و نحن نذکر المؤنث السماعية بحیث لا یبقی الا نادرة و نرتبها علی ترتیب حروف الهجاء الالف اذن اصبع ...
آغاز: برابر، انجام: و یجمع حروف الهجاء و الحروف المعنوية نحو في و علی و اشباهما مؤنث سماعية.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140( 8201). بی کا، تا: با تاریخقرن 11؛ 1ص (96) [عکسی ف: 3- 420]
آغاز: برابر؛ انجام: و اشباههما مؤنثة سماعية علی الاتفاق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 2گ، 12 سطر (12×5)، اندازه: 19/589/5سم [ف: 3-1129]
آغاز: برابر؛ انجام: الياء، یمین بجمیع معانیها، ید بجمیع معانیها یسار بمعنی اليد، یعرب و هو اسم قبيلة تم و الحمد لله رب العالمين
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 1گ (212)، 25 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 37-280]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: موسوی هزار جریبی سنوری، علی اصغر بن اسدالله، تا: چهارشنبه محرم 1244ق، جا: مدرسة حکیم الهاشم الشهير بام السلطان؛ 5گ (44-48)، 10سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 8-4436]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمیع حروف الهجاء و الحروف المعنوية نحو في و علی و اشباههما مؤنثة سماعية.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، 2گ (97ر-98ر)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 2-359]
al-mu'annat-us samāʻī (r.-un fi) = jāmiʻat-ul mu’annat is samāʻī
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā(- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8922/30
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد سید المرسلين و عترته الطاهرين المعصومين ... هذه جامعة للمؤنث السماعي بقدر الامكان مرتبة علی نسق ابجد لبعض الاخوان حیث یتعسر التتبع علیهم فشقتها و ارسلتها اليهم. حرف الهمزة. اصبع، اذن، امام، ارض؛ انجام: وکذا اسماء البلدان باعتبار البقعة و تذکر باعتبار المكان. اتفق الفراغ من مشقة مشقها یوم البروج من شهر الجيم من السنة الجد من عشر الدال المضعف بعد اسقاط الفا من الهجرة النبوية علی مهاجرها افضل الصلوة و اتم السلام في المشهد الرضوي شرف بمشرفه.
خط: نسخ، کا: محمد بن ملك محمد مصعب بیگی، تا: قرن 11؛جلد: میشن، 2گ (365پ - 366 ر)، 25سطر (22/7×11/7)، اندازه: 31/7×18سم [ف: 29/1-351]
al-mu’annat-us samāʻī (urjūza)
بیتوش، عبدالله، ق13 قمری
beytūš, ‘abd-ol-lāh(- 19c)
ارجوزهای کوتاه در بیان مونث سماعی که در 35 بیت تنظیم و سروده شده است. نام سراینده درفراز ارجوزه به خط کاتب آمده و با «رحمه الله دعا نموده و به نظر می رسد از علمای کردستان بوده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2/ 2260
آغاز: الحمدلله وصلی الله ** علی نبیه الذي اجتباه / و بعد مهما رمت یا علامه ** اسماء تانیث بلا عامه؛ انجام: واحفظه تحظ منه بالکمال ** واسلم من المراء والجدال / عود اعلی بدء له الحمد کذا ** صلواته علی النبي المرتضي
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق، جلد: تیماج مذهب، 1گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 1-127]
مونس الابرار - صفا نامه
mūnes-ol abrār
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn( 1687)
قصیده ای است مشتمل بر 311 بیت که برخی از آن در مدح امیر المؤمنين علی است و قسمتی از آن با بیانی بسیار تند و گزنده به انتقاد از متصوفه پرداخته و سپس آرای حکماء و متفلسفه را نکوهش کردهو در پایان به ملامت اهل سنت و خلفاء پرداخته است. ادبیات ملا محمد طاهر قمی در مخالفت با دیگران نمونه ای از ادبیات ستیز گرانهو مجادلات اعتقادی دوران صفوی است. که بعضا از ریختارهای ادبی همانند شعر برای افزایش اعتبار و نفوذ اندیشه در میان مردم استفاده می شد. او بعدها در تفسیر و تبیین بخشی از نظریات خود در مونس الأبرار، کتاب «تحفة الأخبار» را نوشت که مهمترین اثر ملا محمد طاهر محسوب می شود که در اواخر تسلط صوفیان بر دربار صفوی نگاشته شده است. «تحفة الأخبار» واکنش هایی را برانگیخت و کتاب هایی در رد و نقد آن تحریر شد که از آن جمله «تحفة العشاق» محمد کریم شریف قمی در سال 1098ق و «تبصرة المؤمنين» حکیم محمد مؤمن را می توان نام برد.
آغاز: به خون دیده نوشتیم بر در و دیوار ** که چشم لطف ز ابنای روزگار مدار / مگیر انس به کس در جهان به غیر خدا ** بکن اگر توانی زخویش نیز کنار / فریب نرمی ابنای روزگار مخور ** که هست نرمی ایشان به رنگ نرمی نار / همیشه در غم خواب و خورند و منصب و جاه ** کنند مثل عروسان حجله نقش و نگار
انجام: حدیث مدح علی را تمام نتوان کرد ** اگر مداد شود بحر و گر قلم اشجار / گمان مبر که در این گفتگو بود اغراق ** چنین به ما خبر آمد ز احمد مختار / چو مونس دل ابرار شد قصیده ی من ** شده است نامش از آن روی مونس الابرار
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، به کوشش محمد رضا ارجمند، 1377ش
[الذريعة 281/23]
شرح و حواشی:
1- تحفة الاخيار در شرح مونس الابرار؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098ق)
2- هداية العوام و فضيحة اللثام = نصيحة الكرام و فضيحة اللئام؛ عصام، محمد بن نظام (- قرن 11)
3- تحفة العشاق؛ شریف قمی، محمد کریم (- قرن 11)
4- شرح مونس الابرار
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2ص (191 - 192)، ابعاد متن: 16×8، اندازه: 12×22 سم [سنا: ف: 1-359]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12، 15 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 3-118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صدر الدين محمد بن محمد صادق حسینی، تا: 1105-1092 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، وگ (66پ -74پ)، اندازه: 19×12 سم [ف: 7-345]
کا: عبد الرحيم بن میر نعمت الله موسوی قزوینی، تا: 1221ق، جا: مدرسه حاج وردی خان قزوینی؛ جلد: تیماج، لاگ (49پ -55ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 18-146]
آغاز و انجام: برابر
180 بیت را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ، اندازه: 19×9 سم [ف مخ: 5-2191]
mūnes-ol abrār
اهدا به: شاه عباس صفوی دوازده فصل است در بیان فضائل و مناقب و معجزات و کرامات حضرت امیر المومنين علیه السلام تأليف شده است. این نسخه درهم و گویا با روایات دیگری مخلوط شده است.
آغاز: حمد بیغایت و شکر بی نهایت پادشاهی را که محبان خاندان را بخلعت محبت و کسوت مودت
انجام: و کنوز او را بر زمین فرود برد پس نبود او را زمین و نبود او را بر زمین و از عذاب و الله شدید العقاب
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10779/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ملا حسن موذن، تا: 11 ربیع الثاني 1246ق؛ 119گ (1پ -119ر)، اندازه: 19×18/5 سم [ف: 199-27]
mūnes-ol ahbāb
بیانی کرمانی، عبدالله بن محمد، 865 - 922 قمری
bayānī kermānī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1461 - 1517)
اهداء به: ابن حسین میرزا فرزند سلطان حسین بایقرا
مجموعه رباعیات اوست که آنها را به خواهش دوستان و به فرمان ابن حسین میرزا فرزند سلطان حسین بایقرا فراهم آورد و دیباچه اش را به نام این شاهزاده کرد. از القابي که بیانی در دیباچه برای ابن حسین میرزا به کار می برد، نشان می دهد که آن را پس از مرگ حسین بایقرا (در 911ق) تأليف کرده است. حسین بایقرا 14 پسر و 11 دختر داشت که این حسین کوچکترین آنها بود. مونس الأحباب مجموعة 183 رباعی است که از دیوان و منشآت او گرفته شده و در نسخه ها نیز هر کدام تعدادی از آنها درج شده است. رباعیات مونس الأحباب درباره صوفیان است و بعضی در باره درد گوش و چشم و پاست که مضمونی قدیمی در رباعی فارسی است. بنابراین این رباعیات صوفیانه نیست آن گونه که دانش پژوه در توضیح آن پنداشته است.
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، با تحقیق سید علی میر افضلی، 1390ش، 211ص
[الذريعة 281/23 ؛ نسخه های منزوی 3249/4]
آغاز: ای لطف تو داده شهریاران را تاج ** شاهان بنوالت چو گدایان محتاج؛ انجام: تا بوی تو آورد بمن پیک نسیم ** سر گشته تر از باد صبا ساخت مرا
بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 4گ (143-146)، 23 سطر (17×10)، اندازه: 24×16سم [ف: 2-610]
آغاز: ای لطف تو داده شهریاران را تاج ** شاهان بنوالت چو گدایان محتاج... تا آنجا که گوید: عرض نیاز بنده کم بضاعت .. عبدالله آنکه چون ... و این را «مونس الاحباب» نام نهادم؛ انجام: در اظهار اشتیاق: گر دور فتادم ز وصالت بغرور ** دارد دلم از یاد تو صد نوع حضور / خاصیت سایه تو دارم که مدام ** نزدیک توام اگر چه می افتم دور 93 رباعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، شاید برای کتابخانه خود سلطان حسین میرزا بایقرا نوشته شده باشد؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 12گ (19-30)، 14سطر (5/5×9/5)، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 2-286]
نسخه اصل: بادلیان 989 اوزلی 138؛ خط: نستعلیق، کا: مروی، یوسف بن محمد، تا: 920ق؛ 25گ، 12 سطر [فیلمها ف: 1-261]
171 رباعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 محرم 971ق؛ جلد: تیماج مذهب، 37ص (322-358) [سنا: ف: 2-304]
آغاز: از چشم بد اهل حسد ایمن باش ** کز دولت تو دیده هر تیره معاش مجموعا 38 رباعی؛ خط: نستعلیق، کا: رکن الدين بن سید علی مشهدیان حسینی، تا: 974ق؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن، 3گ (56پ -58پ)، 18 سطر [ف: 9-304]
آغاز: بسمله. ای لطف تو داده شهر باران را تاج ** شاهان بنوالت چو گدایان محتاج / از صنع تو یک مخمسی ابن ... ** در نظم تو یک رباعی .. مزاج؛ انجام: از ما بپرس قصه حسن وحدیث عشق ** تصنیف کرده ایم در این فن رساله ای / دیگر برای خویش چه خواهد کس از خدا ** جز شوخ نو خطی وشراب دو ساله ای
بی کا، بی تا؛ 58گ، 11 سطر، اندازه: 13 ×20/5سم [ف: 8-4723]
mūnes-ol ahrār fī daqāyeq-el aš‘ār
جاجرمی، محمد بن بدر، ق8 قمری
jājarmī, mohammad ebn-e badr( - 14c)
تاریخ تأليف: 741ق
مجموعه ای از اشعار شعرای قدیم تا زمان تأليف که بر حسب نوع و موضوع به بیست و شش باب تقسیم شده است بدین ترتیب: دیباچه مؤلف، فهرست ابواب و فهرست اسامی شعراء باب 1.ذکر توحید؛ 2. نعت پیغمبر؛ 3. حکمت و موعظه؛ 4. وصفیات؛ 5. مصنوعات شعر؛ 6. تقسیمات؛ 7. سؤال و جواب؛ 8 تجنیسات و مکررات؛ 9. مربعات؛ 10. قسمیات؛ 11. تشبیهات؛ 12. اشعار مقفا؛ 13. اشعار مردف؛ 14. ترجیعات؛ 15. ملمعات؛ 16. ذکر مراثی؛ 17. تواریخ 18. اختیارات شهنامه؛ 19. ذکر اختلاجات؛ 20. مقطعات؛ 21. شکایات؛ 22. هزلیات؛ 23. غزلیات؛ 24. در رباعیات که این باب بر حسب موضوع رباعیات به سی و پنج فصل تقسیم شده است؛ 25. ذکر اشعار مصور؛ 26. ذکر فردیات متفرقه. در بعضی نسخه ها در سی «باب» است.
آغاز: سپاس و ستایش بینهایت پادشاهی را که صفتی از صفت کمالش جود است ...
چاپ: نیمه نخستین این کتاب را آقای میر صالح طبیبی در تهران به سال 1337 به چاپ رسانده است.
[نسخه های منزوی 3249؛ مجمع الفصحا 1: 7 و 168؛ تذکره غنی ص 25؛ هفت اقلیم - تذکره دولتشاه بخش 4 ص 219-221؛ آتشکده آذر 71؛ الذريعه 9: 128؛ با دلیان ش 1333؛ بیست مقاله قزوینی 2/138-155؛ یادداشت مورخ 15 آذر 1308 (4رجب 1348) از قزوینی درلای نسخه عکسی این کتابخانه که در بیست مقاله چاپ کرده است]
نسخه اصل: نسخه هاگب گورگیان (Hagop Kevorkian) ارمنی ایرانی. در دو جلد؛ کاتب = مؤلف (شاید)، تا: 742ق؛ با دیباچه قزوینی؛ 257گ [ف: 1-536]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11272 و 11273
نسخه عکسی، نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا. در دو جلد [مختصر ف: -837]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 62تا63-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 2-281]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قزوینی در آغاز می نویسد که این نسخه چند برگی است از مونس الاحرار و جزو نسخه کورکیان بوده و به او بخشیده، در ص 2 یادداشت قزوینی است مورخ 22 ربیع الاول 1356، در صفحه 3شعر شمس الدين سمر قندی است، در 4-26 فهرست مونس الاحرار است و قزوینی در هر باب آن صفحه نسخه اصل کور کیان را نشان داده پس از این در 4ص پراکنده ها است، آنگاه در ص 31-65 اندکی از خود مونس الاحرار است و قزوینی می نویسد که با این برگ ها هم نسخه کرو گیان کامل نمی شود، در ص 66-68 بندی است، بسیار سودمند در حساب سیاق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 67گ، 25سطر (24×16)، اندازه: 21×19سم [ف: 1-504]
آغاز برابر؛ انجام: در کعبه جود تو زدم دست امید ** محروم ز کعبه باز گشتن نه رواست
خط: شکسته خفی خوش، بی کا، تا: 1251ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 536ص، 19 سطر در متن و 15 سطر در حاشیه (18×10)، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 8-462]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 29 صفر 1254ق؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 262گ، 19سطر، اندازه: 15/4 ×27سم [ف: 4-801]
آغاز: برابر؛ انجام: نه بر قد و بالای دلجوی اوست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 جمادی الاول 1255ق؛ در نسخه ما تصرفاتی شده و سی باب اصلی آن به دوازده باب و هر بابی به دو فصل تغییر کرده، واضافاتی از اشعار متأخرين تازمان تحریر (1255 ق) در آن راه یافته است، همچنین فصل رباعیات به دوازده «وصل» منقسم گردیده و به جای باب بیستم اصلی که مختص اختیارات شاهنامه بوده، فصل مخصوصی با عنوان اختیارات شاهنامه و مثنوی و خمسه نظامی ترتیب داده شده است. اشعار اضافی و الحاقي این نسخه از شعرای ذیل است: شاه نعمة الله، هاتف اصفهانی، عبدالرحمن جامی، فغانی شیرازی، صفی قلی بیگ خلف مصطفی بیگ قراچه داغی، وحشی بافقی، مشتاق اصفهانی، ابوتراب شاملو، حکیم شرف الدين حسن شفائی اصفهانی، ظهوری ترشیزی، طالب آملی، نشاطی، درویش حسین، محتشم کاشی، صباحی بیدگلی، قاآنی شیرازی، مصاحب نایینی، شایق ساکی لرستانی، نشاط اصفهانی، سید محمد سحاب اصفهانی، وصال شیرازی، حافظ شیرازی، احمد میرزا نیازی، مجمر زواره ای، عاشق اصفهانی، عصمت بخارایی، طبیب اصفهانی، صافی اصفهانی، رفیق اصفهانی، قصاب کاشی، مخلص کاشی، سایل قیری، یغمای جندقی، شرربیگدلی، وامق اصفهانی، دولتشاه قاجار، سخای اصفهانی، سرمد کاشی، فضولی بغدادی، محمد بن محمود دهدار، ملاعلی محقق نوری، خواجه حسین ثنایی مشهدی، مظفر حسین کاشی، سحابی استرابادی، سلمان ساوجی، سعدالدین حموی، میرزا ابوالحسن فراهانی، سراج الدين علیخان آرزوی اکبر آبادی هندی، مؤمن حسین یزدی، حریف جندقی، مقصودی، آذر بیگدلی، صالحی، درویش مجید طالقانی، علی استرابادی، شوقی، نظیری نیشابوری، میرزا منتخب، عنایت الله اصفهانی، صهبای قمی، مانی شیرازی، فهمی کرمانی، وحید
قزوینی، کلیم همدانی، شهاب، حسرت، کیوان، واقف، امیری، سلطان بیگ، آتش، هلالی استرابادی، طرزی افشار، آقابزرگ، عرفی شیرازی، حاجی زمان، سعید، ملک قمی، خسرو دهلوی، صفیر، کاظم، فیضی، نقی کمره ای، نوری اصفهانی، بنایی هروی، اصغر، داوری، علیجان، حسینی، سرباز، ذهنی کاشی، میر سید علی مهری، شیخ محمود، میرزا حسن خویی، زینت بنت حسام سالار، آزاد، فروغی بسطامی، حسن نهاوندی، سید قزوینی شکسته قاجار، قائم مقام فراهانی، انیسی، شیخ بهائی، میرزا نصیر اصفهانی، آقاصادق تفرشی. از سه شاعر اخیر مثنوی های: نان و حلوا و پیرو جوان یا بهاریه و سوز و گداز موسوم به آتشکده درج شده است. فهرست ابواب و فصول: باب 1. فصل 1) توحید، 2) نعت نبی، باب 2. فصل 1) حکمت و موعظت، 2) ذکر وصفیات، باب 3. فصل 1) ذکر مصنوعات، 2) ذکر تقسیمات، باب 4. فصل 1) ذکر سؤال و جواب، 2) ذکر تجنیسات و مکررات، باب 5. فصل 1) ذکر قسمیات، 2) ذکر تشبیهات، باب 6 فصل 1) ذکر اشعار مقفی، 2) ذکر اشعار مردف، باب 7 فصل 1) ذکر ترجیعات و ترکیبات، 2) مراثی، باب 8 فصل 1) ذکر تواریخ، 2) اختالاجات و اختیارات، باب 9 فصل 1) دراختیارات شاهنامه و مثنوی مولوی و خمسه نظامی، 2) ذکر مقطعات و مثنویات، باب 10. فصل 1) ذکر شکایات، 2) هزلیات و اهاجی، باب 11. فصل 1) غزلیات، 2) ذکر رباعیات، واین فصل مشتمل است بر دوازده «وصل»: 1- توحید باری عز اسمه و نعت نبی و منقبت امیر مؤمنان (علیه السلام)، 2- در کمالیت نفس و پیری و شکایت از روزگار ناسازگار و فلک غدار ناپایدار، 3- در صناعات و ملمعات و نقیضه و تجنیسات و مصنوعات، 4- در رباعیات حکیم عمر خیام و رباعیات مهستی، 5- در رباعیات تضمینات و استدراک و سؤال و جواب، 6- در رباعیات لازم عناصر و وصف بهار و گل و ریاحین، 7- در رباعیات وصف شراب و چنگ خمیده قامت و نای ودف و شمع مجلس، 8- وصف چشم و لب و دهان و میان و قد و زلف و خط و خال و گوش و حلقه و ابرو و روی معشوق، 9- در رباعیات وصف عشق و حسن معشوق ودل و اشک، 9- در شکستن عهد و شکایت از فراق و اشتیاق و پیغام فرستادن به معشوق، 11- در رباعیات متفرقه و مراثی متنوعه، 12- در رباعیات هزلیات و مطایبات، باب 12. فصل 1) ذکر فردیات، 2) ذکر مثنویات و تغزلات و تمثیلات متفرقه؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 493گ، 16 سطر در متن و 14 سطر در هامش (10×14/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 7-866]
. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1344 ف
نسخه اصل: دیوان هند 4600. در سی باب؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 261-1]
بی کا، بی تابه تکمیل شده به خط نفیسی [نشریه: 7-689]
mūnes-ol ahrār fī daqāyeq-el ašřār
کلامی، احمد بن محمد، ق8 قمری
kalāmī, ahmad ebn-e mohammad(- 14c)
تاریخ تأليف: 1 ربیع الثاني 702ق
از لطیف الدين احمد بن محمد بن احمد بن محمد کلامی یا کلاتی در دشتی اصفهانی که در سی «باب»(توحید، لغت، موعظه و حکمت ... عروض و رباعیات) ساخته و در آن به حدائق السحر رشید مینگریسته و آن را «مونس الاحرار في دقائق الاشعار» نامیده است، و آن نزدیک به «مونس الأحرار في دقایق الاشعار» محمد بن بدر جاجرمی است که در رمضان 741 ساخته است. ارمغان علمی ص 127؛ تاریخ نظم و نثر ص 176 و 204، ص پنج دیباجه جلد دوم مونس الاحرار في دقائق الاشعار
چاپ: 1350 تهران
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3787 ف
آغاز: سپاس و ستایش پادشاهی را که صفی از صفات کمالش خودش است نسخه اصل: کتابخانه حبیب گنج علی گره حیدر آباد. با فهرست شاعران در آغاز، خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 1411ص [فیلمها ف: 2-248]
mūnes-ol ahzān
در بیان عشق و مراتب آن.
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 116/29
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این کلمه ای چند که یاد کردیم تا اینجا چنان که هر کسی که مطالعه کند به قدر فهم و استعداد خود از اینجا فائدہ حاصل کند
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن محمد بن نظام حسینی بخاری، تا: 843ق؛ 4گ (269-272ر)، اندازه: 22×16سم [ف: 1-106]
mūnes-e axyār
شعوری کاشانی، ق 11 قمری
šo‘ūrī kāšānī(- 17c)
کتابی عرفانی اخلاقی است در بیست «مقاله» با حکایات و در آن از شاه عباس و حاتم بیگ ستایش شده و نزدیک به سه هزار بیت دارد. چنین است گزیده ای از عنوان های آن: 1. نعت سید ولد آدم؛ 2. نعت سیوم در طلب رویت جمال و تحمید جلال؛ 3. در مدح امیر کل امیر علی (علیه السلام)؛ 4. در مدح شاه عباس بهادر خان؛ 5. در عالم رویا مشاهده جمال پیر کردن و نصایح وی در
سخن و مراتب اهل سخن شنیدن؛ 6. در فضیلت سخن و ذکر محامد وزیر حاتم بیک؛ 7. [خیال] اول سیر عقل در عالم دل و صدارت مراتب دل؛ 8 خیال دوم مقدمه مطلبی که سر از گریبان صراحت بر می کند؛ 9. خیال سیوم تعریف یار و اختیار تجرد از مستعار؛ 10. تجرد ابراهیم ادهم؛ 11. مقاله 1 در حقیقت حال بنی آدم و موعظه مبنی بر صلاح کار ایشان؛ 12. مقاله 2 در شکایت روزگار و موعظه با نفس و ترغیب بنیکی (مقاله 3-5 در نسخه نیست)؛ 13. مقاله 6 در آداب خدمت پادشاهان و کیفیت آن؛ 14. مقاله 7 در نصیحت طالبان مناصب دنیوی و فایده بر ترک آن؛ 15. مقاله 8 در مذهب بخل و فائده سخاوت؛ 16. مقاله 9 در خاصیت نیکی و خصوصیت نیکان و دوری از بدی و پیوند با بدان؛ 17. مقاله 10 در بیان حالات اهل فلاح و سبب رستگاری ایشان؛ 18. مقاله 11 در تعریف مراتب مظاهر حسن که در پرده چه جلوه دارد؛ 19. مقاله 12 در توصیف عشق و آثار پر مال آن؛20. مقاله 13 در بیان غیرت و استغنای اهل غیرت؛ 21. مقاله 14 در تحقیق عادات فلکی و سر تسلیم نهادن سالک در راه ارادت او؛ 22. مقاله 15 در ترک شکوه فلک و شاکر بودن به امر قضا؛ 23. مقاله 16 در راضی شدن بقضا و طلب مرشد و مراتب بشر؛ 24. مقاله 17 در شرح انانیت بشر و شرط نگهداشت دولت و برخی از مواعظ؛ 25-مقاله 18 در ترک ظلم و منع تکبر و آیین خوشخویی؛ 26. مقاله 19 در بی انصافی خصم و بی وقوفی ابنای روزگار و افشای سر کار؛ 27. مقاله 20 در منع تکبر و دیده خواهش از خوان احسان عالمیان بستن و بر سفره قناعت نشستن؛ 28. در خاتمت کتاب. در خود اثر با این عبارات به نام آن اشاره شده است: «مونس اخبار شده نام او» و«مونس اخبار کن این گفتگوی ** مخزن اسرار نظامی بگوی».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 3280
آغاز: در نعت سید ولد آدم (علیه السلام): ای قلم فکرت مدحت سرای ** قفل در گنج سخن بر گشای / خاصه شعوری که سگ کوی تست ** خاک ره جلوه دلجوی تو است؛ انجام: بس که بخیر آمده انجام او ** مونس اخیار شده نام او / خوش بودش نام که گشت این نقود ** سکه بنام ملک ملک جود / شاه فلک جاه ملک بارگاه ** نخل بر آراسته عباس شاہ / تا دم صور آورد این طرفه دیر ** خاتمت دولت و عمرش بخیر
خط: نستعلیق، کان نجف علی بن محمد کاظم، تا: 1239ق؛ 77گ (79-3 )، 9 سطر (13×6/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 11-2241]
mūnis-ul adīb
هروی حائری، غلامعلی بن محمد، ق13 قمری
heravī hā’erī, qolām ‘alī ebn-e mohammad(- 19c)
تاریخ تأليف: 2 محرم 1271ق
در قواعد صرف نسبتا مفصل و بنابه گفته مؤلف به روشی تازه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2933
آغاز: تله الشكر علی آلائه المزيدة المجردة عن الاعلال و انعامه المشيدة الغير المنقوصة بالاعتلال؛ انجام: فحذفوا الهمزتين علی مامر فصار لینضرب، و هو الاول و الاخر و الظاهر والباطن ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 246گ، 16سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8-127]
mūnes-ol arvāh
شیرازی، حیدر علی
Šīrāzī, heydar ‘alī
دیوان شعر او است
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1492ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 28 .Or؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن عبدالله کنکساری، تا: اواخر رجب 881ق [فیلمها ف: 1-261]
mūnes-ol arvāh
jahān ārā beygom sāheb (1614 - 1681)
تاریخ تأليف: 17 رمضان 1049ق
سرگذشت خواجه معین الدين حسن سجزی چشتی اجمیری ( 633ق) و برخی از مریدان اوست. جهان آرا بیگم که بیشترین بهره را در مونس الارواح از سفينة الاولياء برادرش داراشکوه (1069ق) برده در آغاز می نویسد: «چون این فقیره خود را حقیر ترین مریدان آن حضرت قدس الله سره العزيز می داند و اخلاص و بندگی به درجه اعلی و مرتبه قصوی دارد لهذا رسایلی که بعضی از مشایخ متقدمین و متأخرين در ذکر احوال سعادت اشتمال و ملفوظات هدایت ایات آن حضرت نوشته اند همیشه در پیش نظر داشت ... از کمال اخلاص و نهایت اعتقاد خواست که از هر رساله بعضی از ملفوظات ارشاد سمات و احوال و مقامات عالیه آن حضرت را ... جدا نموده رساله علی حده ای بنویسد ... و رساله ای جدا تحریر نموده، به مناسبت اسم رساله ای که حضرت پیر دستگیر نوشته اند انیس الارواح نام کرده اند این مرید عقیدتمند نیز این رساله را موسوم به مونس الأرواح گردانید». (حافظیان و حکیم)
آغاز: حمد و سپاس افزون از عدد و شمار مر صانعی را ... این ضعیفه را چه یارا که در وصف تو زبان گشاد ... [فهرستواره منزوی 2312/3]
آغاز برابر؛ انجام: درین رساله ثبت گردیده صحت تام دارد امید که خوانندگان را فیض و بهره تمام از آن حاصل آید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [اهدائی رهبر: 8-332]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 250 .Or؟ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 55گ، 11 سطر [فیلمها ف: 1-261]
mūnes-os sālehīn
فقیر حسین
faqīr hoseyn
نویسنده این کتاب را به عنوان کتاب همراه برای سفر و حضر نوشته است.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 143 عکسی
بی کا، بی تا [جنگ: 1- 469]
مونس العابدين- جنة الأمان الواقية و جنة الايمان الباقية (ترجمه)
mūnes-ol 'oššāq
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله ای است منسوب به ابن سینا در بیان عشق و عاشقی و در حقیقت تفسیری است مختصر بر سوره یوسف.
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 205/5
آغاز: نحن نقص علیك أحسن القصص بما اوحینا اليك هذا القرآن؛ انجام: من أوله وآخره همه بریده شود و آنچنان شرف و سعادت دریافته شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ، 11 سطر، اندازه: 20×12سم [ف مخ: - 234]
mūnes-ol ‘oššāq = haqīqat-ol 'esq
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ – 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
نگارشی است در عشق و مراتب و منازل آن و بیان این که رسیدن هر طالبی به مطلوب خویش و سیر کمالی به سبب عشق است، در یازده «فصل»: 1. اول چیزی که حق بیافرید گوهری بود تابناک (عقل)؛ 2. چون آدم خاکی را بیافریدند آواز برآمد؛ 3. حسن مدتی بود از شهرستان وجود انسان رخت بربسته بود؛ 4. راه حزن نزدیک بود، به یک منزل به کنعان رسیده در شهر شد؛ 5. وزان سوی دیگر عشق شوریده قصر مصر کرد تا بدانجا رسید؛ 6. بدان که بالای این کوشک نه اشکوب طاق است؛ 7. چون عشق این حکایت بکرد زلیخا پرسید که سبب آمده تو از ولایت خود چه بود؟؛ 8 چون یوسف عزیز مصر شد خبر به کنعان رسید؛ 9. از جمله نام های حسن یکی جهالت و یکی کمال؛ 10. محبت چون به غایت رسید آن را عشق خوانند؛ 11. عشق را از عشقه گرفته اند.
آغاز: نحن نقص علیك احسن القصص بما اوحینا اليك هذا القرآن ... و لو لا کم ما عرفنا الهوى ** ولا الهوى ما عرفناکم / گر عشق نبودی و غم عشق نبودی ** چندی سخن نغز که گفتی که شنودی.
انجام: ماه ها باید که تا یک پنبه دانه زاب و گل ** شاهدی را حلیه گردد یا شهیدی را کفن / سالها باید که تا یک سنگ اصلی از آفتاب ** لعل گردد در بدخشان یا عقیق اندر یمن
چاپ: مجموعه مصنفات شیخ اشراق، جلد سوم، به تصحیح دکتر سید حسین نصر (تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1380 (چاپ سوم)) [فهرستواره منزوی 1004/8]
شرح و حواشی:
1- مونس العشاق؛ عربشاه یزدی، عمادالدین (-8)
2- شرح مونس العشاق
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی الدامغاني الجابر می المولد، تا: 659ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 24ص (206-229)، 19سطر (6×15/5)، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 5-549]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 567/10 ف و 3059/15 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-567 و 2-51]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: دوشنبه 10 ربیع الاول 687ق؛ 12گ (2-13)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-447]
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 2703؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 9گ (183ر-191پ)، 25سطر [فیلمها ف: 1-516]
خط: نسخ، بی کا، تا: 706ق؛ 8گ (18-25)، 24 سطر، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 6-751]
خط: نستعلیق شکسته، کا: لطفعلی صدرالافاضل، تا: محرم 723ق؛ از روی نسخه ابوالمجد محمد بن مسعود بن مظفر صاحب سفینه تبریز کتابت شده و ظاهرا غیر از نسخه سفینه تبریز است [مختصر ف: -837]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 14 محرم 723ق؛ جلد: تیماج، 2گ (347ر - 348پ)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 10541]
نسخه اصل: کوپرولوش
1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ 4گ (422ر -425ر) [فیلمها ف: 1-482]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/39 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالاتر میراث شهاب: س 18ش 1-54]
نسخه اصل: بایزید ولی الدين ش 1819؛ بی کا، تا: قرن 9، 6گ (140-135) [فیلمها ف: 1-474]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or؟ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 801ق؛ 20 سطر [فیلمها ف: 1-527]
نسخه اصل: قونیه ش 2546؛ خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين بن سعید تاج الدين حاجی حسن بن بهاء الدين بن حسن بن عبدالملك (علی) حافظ حکایت قمی خطیب، تا: دوشنبه 21 ربیع الاول 848ق؛ 15گ (48-62)، 15 سطر [فیلمها ف: 1-453]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 855ق؛ 4گ ( 218-215)، 14سطر [فیلمها ف: 1-413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1001ق؛ ضمیمه نسخه ش 16592؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1045ق؛ کاغذ: سپاهانی، 9گ ( 179-171)، 17سطر (19×8)، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 11-2266]
آغاز برابر؛ انجام: ماه ها باید که تا یک پنبه دانه زاب و گل ** شاهدی را حلیه گردد یا شهیدی را کفن
خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح بن عطار جامی، تا: 1050ق؛ جلد: تیماج، 15گ (15پ -29پ)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5-182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 8گ (95-102) [ف: 15-323]
آغاز برابر؛ انجام و محل عموم و خصوص مطلق است هر جا موضوع هست محل هست اما جاها محل هست که موضوع نیست مثل حرکت که محل سرعت و بطؤ است و او موضوع نیست. تمت. تذکر: در فهرست حاضر نام کتاب رساله در عشق و حسنو مؤلف شاه نعمة الله ولی آمده که با توجه به آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن عبدالعلی بیک قراگوزلو از طایفه حاجیلو، تا: 1283ق؛ 8گ (225پ -232)، 15سطر [ف: 233]
آغاز: برابر؛ انجام: و از معرفت دو خبر مقابل تولد کند.
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 10ص (289-298)، اندازه: 22×16سم [ف: 50-83]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ملی بریتانیا لندن 5321، بی کا، بیتا؛ مجدول، مصحح: 15ص (184-198) [عکسی ف: 6-442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 3گ، اندازه: 43×26سم [ف: 6-478]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4821؛ کا: عبدالرزاق بن عبدالکریم، بی تا [فیلمها ف: 1-467]
mūnes-ol ‘oššāq
عربشاه یزدی، عمادالدین، ق8 قمری
‘arabšāh yazdī, ‘emād-od-dīn(- 14c)
وابسته به: مونس العشاق = حقیقت العشق؛ سهروردی، یحیی بن حبش (549-587ق)
تاریخ تأليف: 783ق
مثنوی است عرفانی، در داستان حسن و عشق با استعاره از یوسف و مصر و کنعان، و گویا نظم «مونس العشاق» شهاب الدين سهروردی (- 587ق) باشد، حدود 1910 بیت. در آغاز آن از ممدوح حافظ شیرازی ستایش کرده است: «دارای جهان نصرت دین خسرو کامل ** یحیی بن مظفر ملک عالم و عادل».
آغاز: صد حمد و ثنا ز جان دمادم ** وز صورت آب و خاک آدم / بر حضرت ذوالجلال او حد ** قیوم قدیم و حی و سرمد
چاپ: چاپ شده
[الذريعه 768/9 «دیوان میر عماد مشهدی» و 313/19 «مثنوی مونس العشاق...»؛ مشترک پاکستان 440/7]
نسخه اصل: او نیورسیته ش 538. در 4016 بیت؛ خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: با تاریخ 826ق؛ 21گ (هامش 473پ - 93پ)، 25سطر [فیلمها ف: 1-442]
آغاز برابر؛ انجام: زد طائر سدره پر بر افلاک ** طی گشت بساط نطق ادراک / از جان صلوات شد مقالش ** بر حضرت مصطفی و آلش
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1007 (مشترک، 440/7)؛ خط: نسخ خوش، کا: احمد بن علی شیرازی، تا: 910ق؛ در «پنج گنج» نظامی گنجوی، با سرلوح (عکس)؛ 49ص (240-288) [عکسی ف: [274-2]
نسخه اصل: اونیورسیته کتبخانه لاله لی ش
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-403]
2010؛ خط: نستعلیق،
mūnes-ol ‘oššāq
مشهدی، محمود، ق 9 قمری
mašhadī, mahmūd(- 15c)
تاریخ تأليف: 144ق
در همه شعرها جناس به کار برده استبه نظم است با دیباچه نثر.
آغاز: بسمله، أما بعد چنین گوید ... محمود المشهدي ... که چون در ایام جوانی در نظم و نثر نصیبی وافر یافتم خواستم بعد از این یادگاری بماند پس در شهور سنه اربع و اربعین و ثمانائة ... این رساله را تمام ساختم چنانچه در هر بیتاز ابیات مثنوی آن چهار قافیه التزام نمودم و بجای دو قافیه تجنیس تام رعایت کردم مفرد یا مرکب و این التزامات از مشکلات فنون شعر است و در هر نامه ای غزلی گفتم پنج بیت و در هر بیتی ابهامی لازم داشتم در لفظ مفرد که آنهم از صنایع مشکله است و در مطلع تجنیس و در مقطع تخلیص مرعی افتاده بعد از آن قطعه ای گفتم سه بیت و یک لفظ رادرو به چهار معنی مختلف بگردانیدم و این صورت نیز غریب و نادر است، شعر: کسی در سخن نپوشید چون من لباس معنی ** بر صورتی که نبود پوشیده بر افاضل و تمامی ابیات غزل و قطعه را نیز ذوقافیتین گفتم بعد از آن فردی آوردم خلاصه سخن در سه بیت ادا کردم و با وجود این صنایع بدایع که یاد کرده شد هیچ بیت را از اشارتی و حالی و خیالی خالی نگذاشتم ..... في توحید الباري سبحانه و تعالی. پادشاهی که خاک را جان داد ** داد فضلش به پادشاهان داد
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7481/7
آغاز برابر؛ انجام: نامه ششم در سفر کردن معشوق: ای صبا باز دیده خونبارست ** بر دل ماز حد برون بار است / نیست ای باد سوی او را هم ** نتوان دید روی او را هم
خط: نستعلیق، کا: کردستانی، عبدالکریم، تا: قرن 13، 17گ ( 204-188)، 15 سطر (16×9)، اندازه: 15×22سم [ف: 16-586]
mūnes-ol ‘oššāq va tohfat-ol āfaq
قونوی، سلیمان، ق 9 قمری
qūnavī, soleymān(- 15c)
تاریخ تأليف: 860ق
گزیده ای است از شاعران فارسی زبان که بیشتر آنها ایرانی اند، شروع شده در توحید و منقبت حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و پس از آن قصایدی در آداب و اخلاق و عرفان، به ترتیب حروف قافیه ها تنظیم شده و در پایان مقطعات سال 860 به گرد آوری این مجموعه شروع شده است. نام شاعران این جنگ: خواجه کرمانی، فرید الدين عطار، سنائی، سلمان ساوجی، جنید شیرازی، کمال الدين اسماعیل اصفهانی، ظهیر فاریابی، ابن یمین اوحد الدين کرمانی، سعدی شیرازی، ملك الشعراء امامی، قوامی خباز گنجه ای، افتخار الشعراء اثیر، وحیدی، جلال الدين رومی، کمال الدين ازهری، خواجه طیب، ابن حسام، خسرو، همام الدين، امین الدين دادا، حافظ شیرازی، محمد مغربی، امیر قاسم، محمد عصار، روح عطار، عبد المجيد، عصمت، امیر شاهی، مستوفی، جهان ملک، عماد کرمانی، عراقی، عتیقی، مولانا علی، شمسی اصفهانی، آذری، اختیار الدين حسن سمرقندی، حیرانی، نسیمی، عبید زاکانی، کمال خجندی، هاشمی، ابن غیاث، یوسفی، رشید الدين وطواط، مولانا محمود، نزاری، ابوالعلاء حسینی، فرخ، ظریفی، رواسی، قاسم انوار، تیمور، حاجی تبریزی، شاه شجاع، خاقانی، سلطانی، مجنونی، ناصر خسرو رکن ساین.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5712
آغاز: سبحان خالقی که صفاتش ز کبریا ** بر خاک عجز می کند عقل انبیا / گر صد هزار قرن همه خلق کاینات ** فکرت کنند در صفت عزت خدا
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 860ق، به خط جامع جنگ؛ جلد: تیماج، 245گ، 17سطر، اندازه: 22/5×15 سم [ف: 15-112]
الفقرا = چهل مقام / عرفان و تصوف / فارسی
mūnes-ol foqarā= čehel maqām
گفتاری است در چهل «مقام» درویشان، نثر آمیخته به نظم، در چهل «فصل»: 1. امام جعفر صادق فرموده است چون درویش را محنت و نعمت پیش آید، نعمت را با دیگری بدهد و محنت خود اختیار کند؛ 2. امام فرموده درویش باید که حق را به چشم سر بیند در غیر او نظر نکند؛ 3. اما فرمود خلق از حرام توبه کنند
درویش باید از حلال؛ 4. در بنیان ارادت درویش باید که رنج مجاهدت و ریاضت را طلب کند و ترک؛ 5. مجاهده خلق را جهد در آن است نیستی را هستی حاصل کند؛ 6. بیان موافقت فقیری؛ 7. بیان صبر درویش؛ 8 ذکر گرسنگی درویش؛ 9. در مخالفت نفس؛ 10. بیان ریاضت ...؟ 40. بیان صفات درویش. در نسخه از نگارنده نام برده نشده است. در نسخه ازبکستان ش 3538/11 (356/11) از بایزید بسطامی (- 34 یا 262ق) و در بلوشه (117/4) ش 2137 از خواجه عبدالله هروی (- 481ق) دانسته شده است. نسخه سوم آن (آکیموشکین، نامگو 579/1) ش 4349 بی نام نگارنده است. [فهرستواره منزوی 709/7 «فقر نامه» و 1005 «مونس الفقرا» و 1002 «مونس الابرار»]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 209-عکسی
آغاز: بسمله. قوله تعالی و الله غنی و انتم الفقراء هیچ ملک مقرب تجاوز نتواند کرد ... از امام جعفر صادق روایت می کنند که چهل مقام را اجابت کردیم و این مقام را بر چهل فصل از کلام ربانی و حدیث بیاراستیم ... و این رساله را مونس الفقرا گفته اند؛ انجام: نه بیع را از ذکر خدای تعالی. تمت.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 466 (تسبیحی 439/2 )؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد نعیم ابن صاحب نظر، تا: 1279ق؛ مشکول؛ 125گ [عکسی ف: 2-274]
mūnes-ol qolūb
تاریخ تأليف: 899ق
از احوال و آثار مؤلف نشانی نیافتم. وی این کتاب را در 899 تأليف نموده و فرزندش علی متخلص به صفی در ماده تاریخ آن چنین گفته است: «وقت اتمام این کتاب که هست ** مونس للقلوب في الخلوات / با خود گفتم ای بنور یقین ** مرشد للانام في الفوات / بهر تاریخ او چگویم گفت ** که بگو بر نبی حق صلوات (899)». [فهرستواره منزوی 1005/8]
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 514
آغاز: و تمامی افعال ایشان در همه اوقات و احوال؛ انجام: که بگو بر نبی حق صلوات ... رب العالمين. تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه را ملاحسین واعظ کاشفی با نسخه اصل مقابله نموده و بلاغش در پایان نسخه آمده؛ 252ص، 15 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 2-179]
mūnes-ol mohebbīn
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2576/38
منتخبی از اشعار شعرای متفرق در یک قافیه؛ بی کا، بی تا؛ 18ص (471-454) [ف: 1-347]
mūnes-ol monajjemīn
تاریخ تأليف: شوال 1214ق
رساله ای است در استخراج تقویم هر ساله مشتمل بر دو «مقصد» و یک «خاتمه»، و مؤلف که از خود نام نبرده است از منجمان نیمه اول قرن سیزدهم هجری و ظاهرا از مردم ساری بوده است، چنانکه در صفحه پنجم آمده است: «مثلا خواستیم که بافق بلده طیبه ساری من اعمال مازندران حفظه الله تعالی عن الطواري والحدثان در روز جمعه اول فروردین ماه جلالی سنه 721 مطابق بیست و پنجم شهر شوال المكرم سنه 1214 هجریه بامر اوسط و به رؤيت بیست و سیم از اوساط آنروز که نوروز فیروز است از زیج برداریم ... الخ».
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق السموات والارض و جعل کواکبها و المكوكب دوارة متتالية مؤثرة
انجام: بر درجات طالع می افزایند تا سهم حاصل آید صورت جدول سهام بدین طریق است که کشیده شد [فهرستواره منزوی 3074/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8035
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 52گ، 15 سطر (15×9)، اندازه: 20/9×14/7 سم [ف: 8-449]
mūnes-nāme
پرسش و پاسخ است در ده «باب»: 1. اندر حروف معجم؛ 2. در اصول نحو؛ 3. اندر مسایل نحوی از قرآن؛ 4. اندر مسائل اصول از قرآن؛ 5. اندر عقد قرآن از کلمات و حروف؛ 6. اندر لغت؛ 7. اندر فقه؛ 8 اندر بیرون آوردن اندازه پهنا؛ 9. اندر تخریج حساب؛ 10. اندر طرایف قول و عمل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/101 ف
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. درهامش است؛ بی کا، تا: دهه دوم 753ق [فیلمها ف: 1-428]
مونس الوحيد في شرح آية العدل و التوحيد- انس التوحيد في تفسیر آية العدل و التوحيد
ma’ūnat-on mostasnāt dar zakāt (r.)
آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری
āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 261/11
خط: نسخ، کا: سید عبدالله شبر، تا: 1208ق؛ 3گ [ف: 103]
mu'ayyid-ul 'ārifin wa magānim-us sālikīn
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
در اخلاق فاضله و ملکات نیکو و انتخاب اعتقادات صحیحه، با استفاده از آیات قرآن و احادیث اهل بیت طاهرین علیهم السلام، مشتمل بر یکدوره اصول و فروع دین و اصول اخلاقی، در یک «مقدمه» و سه «مسلک». فهرست اجمالی کتاب: المقدمة: في أمور متفرقة؛ مسلک 1. في التخلية عن دنس الجهل؛ 2. في التخلية عن مرض الجهل؛ 3. التخلية عن درن الاخلاق الذميمة.
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي خلق السموات بلا عماد و الصلوة و السلام علی اشرف العباد محمد و آله؛ انجام: و اليه المسئول ان یهدینا الى سواء السبيل و قد فرغت من اتمامه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 11134؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز : الحمدلله الذي نور قلوب العارفين بارشادهم الى تهذیب الاخلاق و الصلاة و السلام علی رسوله المختار علی الاطلاق؛ انجام: و بالجملة ففی هذا المسلك مشارب، المشرب الأول ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6گ (150ر- 155پ)، 13 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 10-232]
این نسخه تا مشرب دوم از مسلک اول را دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 13گ (72ر-84پ)، اندازه: 15×10سم [ف: 10-233]
mo’ayyed-ol fozalā
دهلوی، محمد بن لاد، ق 9 قمری
dehlavī,mohammad ebn-e lād(- 15c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 12 ربیع 925ق
فرهنگی معروفی است به ترتیب حروف اول و آخر (الف مع الالف الف مع الباء ... الخ) عنوان حرف اول «کتاب» و عنوان حرف آخر «باب» وهر باب مشتمل بر سه «فصل» است (= 1- عربی به فارسی، 2- فارسی به فارسی، 3- ترکی به فارسی) ولی فصل ترکی شامل کلیه ابواب نیست. در مقدمه تصریح و در متن کتاب اشاره کرد که این کتاب را از صراح اللغه، تاج المصادر، شرفنامه، قنية الطالبين، موائد الفوائد، شرح مخزن، لسان الشعرا، اداة الفضلا، دستور الأفاضل، زفان گویا، طب حقایق الاشيا، فرهنگ علیمی، فرهنگ علی نیک پی، فرهنگ فخر قواس و دیگر فرهنگها و کتب لغت در بیان معانی لغات عرب و فارس و روم و سمرقند و ماورا، سند و ترک و غیر ایشان و اصطلاحات شعرا و فقها و اطبا و سالکان و می خواران و مغنیان به ترتیب حروف تهجی مرتب نموده است. مؤلف درباره نام این کتاب می گوید: «شاید که اینرا شامل نامند و از اینرو که فضلا را بینایی در علم فضل از این کتاب حاصل می شود باید که این را عیش الافاضل خوانند لیکن هر چه این کتاب مؤيد فضلاست در حل مشکلات و فتح مغلقات و مقوی شعر است در سخن دانی و فهم معانی اولی این است که اینرا موید الفضلا نام دارید».
آغاز: بسمله. محامد متوافره و مدایح متکاثره مر دادار توانا را که به تأليف چندین حروف معدوده چندین لغات نامحصوره و کلمات غیر محدوده پرداخت ... چنین می گوید ... محمدلاد ... این کتاب مشتمل است از لغات عربی علی قدر ما یحتاج من الصراح و التاج و از لغات فارس و روم و سمرقند و ماوراءالنهر و هند و ترک و جز آن آنچه از لسان الشعراء و آداب الفضلا و دستور الافاضل و زفان گویا و موائد الفوايد و شرح مخزن اسرار و طب حقایق الاشياء مذکور است و آنچه در شرفنامه و قنية الطالبين و در فرهنگ علمی و علی بنکه پی و فخر قواس و دیگر فرهنگنامه ها و نسخه های متعارف و متداول مسطور است و از مصطلحات شاعران و حکیمان و منجمان و رمالان و طبیبان و فقیهان و مغنیان و میخواران و سالکان آنچه میان ایشان معروف و مشهور است و آنچه از استادان و اهل لسان مسموع و منقول است و آنچه ازین نوع فکر استنباط نموده و استخراج کرده شاید که این را شامل نامند و ازین که فضلا را بینایی در علم و فضل ازین کتاب حاصل می شود باید که این را عین الافاضل خوانند لیکن هر چه این کتاب مؤيد فضلا است در حل مشکلات و فتح مغلقات و مقوی شعرا است و در سخندانی و فهم معانی اولی اینست که این را مؤيد الفضلا نام دارند و باعث بر تأليف این کتاب آن شد که شرف نامه اگر چه فرهنگ متاخر و جامع است و شرف دارد از فرهنگنامه های دیگر با آن به هم تتبع لغت حاجت به فتح دیگر می افتد ...
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص4425، گانپور، سنگی، 1302 ق/1899م، چاپ دوم، وزیری، 566+297ص؛ هند، کانبور، منشی نول کشور، 1899 میلادی، به اهتمام: منشی پراگ
نراین صاحب نسخه های منزوی 1958؛ الذريعه 285/23 ؛ دهخدا، مقدمه، 185؛ مشار فارسی 4425/4 ؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-97]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ دو یادداشتبه سال 1184 و ظاهرة اصل نسخه در نیمه دوم قرن دهم هجری نوشته شده؛ کاغذ: سمرقندی، 431گ، 19 سطر، اندازه: 26/5×15سم [ف: 3-108]
آغاز برابر؛ انجام: یمین - دست راست و سوگند و قوت و منزلت (ناقص).
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا حدود اواخر قرن 11؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 191گ، 21سطر (18×9/2)، اندازه: 29×15/5 سم [ف: 13- 139]
آغاز: برابر؛ انجام: یقری بالا، یکندی سجده کردن.
نسخه ما تتمة الكتاب را ندارد (مشار 1526- فرهنگ نظام 5 ص یب)؛ خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، محمد بن جعفر، تا: پنج شنبه 14 ربیع الاول 1031ق، جا: اگره؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 323گ، 25سطر (18×10)، اندازه: 23×16سم [ف: 12-2776]
خط: نستعلیق، کا: فتح محمد بن بهاء الدين قرشی عباسی مصطفی آبادی، تا: 20صفر 1049ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 450 گ، 20سطر (16×9)، اندازه: 22×14سم [سنا: ف: 1-245]
خط: نستعلیق، کا: الله بخش بن سیدی مرجان مکی رویانی مرید ملک نصیر الدين شاهی، تا: سه شنبه 4 صفر 1049ق، جا: ثورت؛ تملک: فرهاد میرزا در 1282؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 27 سطر (19×9)، اندازه: 13×22 سم [نشریه: 3-247]
آغاز برابر؛ انجام: و نیز جنسی از طعام در غایت شهرت و آن دو نوع است از گوشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، محشی، رکابه دار؛ تملک: فرهاد میرزا بن ولیعهد قاجار در 19 ذیحجه 1281ق؛ کاغذ: کشمیری، 445گ، 19سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 30-88]
آغاز برابر؛ انجام: برای تنکیر آید، یعنی فردی غیر معین. به اتمام رسید کتاب ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: جمعه 6 رجب 1187ق؛ تملک: نواب حیدرالدوله بهادر جنگ در 1257ق؛ جلد: گالینگور، 298گ، 25سطر (12×23/5)، اندازه: 19×32/5سم [ف: 1-252]
نسخه اصل: ش 410 در فهرست بخش گنج منزوی (1060/3). کتابخانه گنج بخش در راول پندی؛ کا: غلام قاسم، تا: 1222ق [فیلمها ف: 3-207]
آغاز: صدا باد باد ایران تاج کاه که آباد باشد نبودی ... در جگر ندارد با یاء موقوف یعی بغایت مفلس است؛ آغاز خاتمه: باب اعداد التركي: بوالمضفر باریکشه شاه عالم باد و هست ** در نگین او همیشه ملک جم باد و هست ؛ آغاز باب دوم خاتمه: باب العجون: منت ایزد را که فتح ایمانی رخ نمود ** خیل شاه و مار او در دولت گشود؛ انجام: انجام متن: یلچی راهبر یلقچی کله بان یلقی کله ینتقشی صعوه؛ انجام نسخه و انجام: بحر مقتصب فاعلات مفتعلن فاعلات ... مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «محمد جعفر بن محمد ولی» (مربع)، «عبده الراجي محمد جعفر 1272» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 445گ، 19 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: 37-598]
mo’ayyeda le-l-mašrūtat-iš šar'īya
مجتهد، عبدالحسین، ق14 قمری
mojtahed,ʻabd-ol-hoseyn(- 20c)
رساله در عقاید سلسله ذهبیه و بزرگان آنها نگاشته شده است.
آغاز: فالحمدلله الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله، به تاریخ هفدهم شهر ذيحجة الحرام سنه 1325 در خواب دیدم مجمعی آراسته بجمیع زینتها و پیراسته از گل نقایص حضرت مولی امیر المومنين علیه السلام جلوس فرموده اند.
انجام: زائرین از رجال و نساء بفراغبال و راحت بار یافتند فالحمدلله علی الولاية و الحمدلله علی الهداية و السلام علی من اتبع الهدي.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: 1327ق؛ جلد: مقوا، 24گ، 14 سطر، اندازه: 27/2×16/2 سم [ف: -619]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 24گ، 14سطر، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 3-1407]
mo'ayyedīye (r.)
جدلی، ملامحمد علی، ق13 قمری
jadalī,mollāmohammad ‘alī(- 19c)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار در این رساله از جبر و اختیار بحث شده و دلایل طرفداران هر یکی از این دو گروه نقل گردیده است. مؤلف پس از بحث زیاد مسأله تفویض را برگزیده و موافق آن دلیلی آورده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 617
آغاز : بسمله، ستیاش صانعی را سزد که بیک تجلی انوار مجرده را تا هیولی از کتم عدم موجود گردانید؛ انجام: حرف خواجه بین کلام پاک او ** کو نشانده عقل و شرعی روبرو
خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 26گ، 11 سطر (14×8)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 2-127]
mu’ayyidīya =r.-ye mo’ayyedīye
کرمانی، محمد رحیم بن محمد کریم، 1248 - 1307 قمری
kermānī, mohammad rahīm ebn-e mohammad karīm (1833 - 1890)
در شرح «رسالة في دعاء حسبی الله شیخ احمد احسائی» که به خط خود او بوده و مؤيد الدوله به او داده بود تا شرح کند و او این رساله را نوشته است. عنوان های آن «المتن، الشرح» است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 42 گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 17-499]
کا: حسین بن علیرضا یزدی مهرجردی، تا: 1297ق؛ اهدایی: محمود شیخی زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 62گ (30 ×92)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 10×17 سم [ف: 4-1224]
mūye sar bāz kardan
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3177/12
بی کا، بی تا؛ 1گ (96ر) [ف: 6-260]
mahābārātā
اصل کتاب سرودهای حماسی طبیعی است به زبان سانسکریت از قرن پنجم یا ششم قبل از میلاد منسوب به ویاسا. مهاباراتا بیش یکصد هزار بیت دارد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24438
آغاز : هو فن ... در ذکر گذاشتن ارواح؛ انجام: گذشته کوه ... در آنجا ناگاه
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1324ق؛ 900 گ، 21 سطر، اندازه: 31×17سم [رایانه]
مهابشن پوران (ترجمه)- مها ویشنو پوران (ترجمه)
mahābahārāt
به دستور: اکبر شاه (963-1014ق)
تاریخ تأليف: میان سال های 990-995ق
ترجمه مهابهارات - مجموعه داستان های کهن هند و از شاهکارهای ادبی جهان است که به دستور اکبر شاه (963- 1014 ق) میان سال های 990-995ق به فارسی انجام پذیرفته است. در ترجمه این کتاب گروهی از دانشمندان دربار اکبر شاه سهیم بودند که نامشان چنین است: عبدالقادر بن ملوک شاه بدایونی (948-104 ق)، میر غیاث الدين علی نقیب خان، ملا شاه (ملا شیری)، محمد سلطان تهانیسری و ابوالفیض فیضی بن مبارک (1004ق). با دیباجه ای از ابوالفضل بن مبارک علامی (1011-958 ق).
[فهرستواره منزوی 482/1 ؛ مشترک پاکستان 2189/4 -2192 (به تفصیل معرفی شده است)]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 2-132]
آغاز : استرو نند کاستر داس رتن و کند هرب استر یعنی سلاح کند هر پان که مدهن نام دارد و تاثیر آن این است که به اعدا بیهوشی می آرد و پر سو این استر که غنیم خواب می آرد؛ انجام: ... با هنونت گفت که من زن بیگانه رام کشتم تو ببین دستیار را که گریه کنان بود چون اندرجت بگشت و بر ..
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ با یادداشتی از مهرداد بهار در 1330 ش آمده که حواشی کتاب که با مداد نوشته شده به خط محمد تقی بهار است؛ جلد: تیماج مذهب، 696 گ، 17سطر، اندازه: 29×18/5 سم [ف: 28-187]
آغاز: فن چهاردهم از کتاب مهابهارتهه که آن را اسمید پرب
گویند در آخر پرپ گویند. آن ساتک مذکور شده که راجه جدا شسراز بهکیم تپامه پرسید که ما چه کار کنیم؛ انجام: التماس دارم که اگر در نوشتن این کتاب سهوی و خطایی واقعه شود آن را معاف فرموده به صلاح منت دار سازند. شامل فن چهاردهم و پانزدهم کتاب (116 پ تا پایان کتاب)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 145گ، 20 سطر، اندازه: 14/8 × 21/6 سم [اهدائی رهبر: 8-503]
فن دوازدهم که آن را اشارت پرب گویند مشتمل بر سه فصل تا فن هفتدهم (منزوی 3747)؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: آغاز جمادی الاول 1097ق؛ مجدول، با سرلوح آراسته هندی، فن 13 و 14 و 17 را دارد؛ مهر: «سید منصور علی بهادر نصرة الملك فریدون جاه منتظم محسن الدوله»؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 526گ، 18سطر (10×22)، اندازه: 27/5×15 سم [ف: 17-234]
mahābahārat = behagavad gītā
داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024 - 1069 قمری
dārā-šokūh-e bāberī, šāhzāde-ye hend (1615 - 1659)
ترجمه از سانسکریت به فارسی، ترجمه فارسی سنگ (Song) یا گفتگوی کریشنا و آرجونا و داستان جنگ ارجن است با جرجودهن، در هشت ادهیاء.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 957-ف
نسخه اصل: دیوان هند ش 1358 اته 1949؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1083ق؛ 614گ [فیلمها ف: 1-262]
mahābahārat (šānt perb)
داستان ها و حکایت هایی است از پادشاهان هند و بر همنان دینی هندوان، که طی آنها تعلیمات اخلاقی و دینی داده می شود. نشآتی است شبیه کلیله و دمنه با فارسی پیچیده و دارای اصلاحاتی از لهجه های مختلف هندوستان. این بخش فن دوازدهم کتاب است در سه فصل بدین ترتیب: فصل 1. راج دهرم (آدابی که پادشاهان را به کار آید)؛ فصل 2. موجهه دهرم (کسب آزادی مطلق)؛ فصل 3. عابد دهرم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1627
آغاز: راویان اخبار هندوستان چنین آورده اند که چون بدر و سخی و غیر بفرموده دهر تر است و راجه جدستر از کار کشته های معرکه جنگ فارغ گشتند همه بخدمت دهرتر است آمدند. و آن برهمن گفت بدمناک عبادت کرد و مرتبه آن برهمن که در آفتاب در آمده بود یافت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: مقوایی، 354گ، 19سطر، اندازه: 16×27/5سم [ف: 5-30]
مهابهارهارتهه- مهابهاراته
mohājjāt-e jarīr va farazdaq
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3319
در نسخه ما نخست داستان هجاء جریر و أخطل از اغانی آمده (12ر -14ر) سپس سرگذشت جریر و فرزدق از ابن خلکان آنگاه مهاجات جریر و فرزدق است تا پایان آن (35پ -158 پ)؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن میرزا شاهرخ، تا: 13 رجب 1279ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ جلد: تیماج، 168گ، 15 سطر (22×10)، اندازه: 34×2سم [ف: 5-689]
طهارت / فقه / فارسی
mahārat dar bayān-e masā'el-e tahārat
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - 1259 قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad šafi'( 1843)
تاریخ تأليف: 1248ق
رساله ای در سی «فصل» شامل احکام طهارت است که در عهد سلطان نصیر الدين حیدر شاه فرمانروای اوده (1243-1253ق) نگاشته است. عناوین برخی فصل ها: در بیان احکام آب مطلق، در آب چاه، آب استنجا، آب مضاعف، نجاسات دوازده گانه، وجوب تطهیر از نجاسات بر نماز گزار، مواطن استجاب وضو، وجوب ستر عورتین بر متخلی، در بیان شرایط صحت وضو، اقسام غسل، غسل مس میت، غسل جمعه، اغسال مستحبه، در بیان احکام طهارت ترابی، در بیان کیفیت تیمم، در بیان احکام شکوک، در بیان احکام معارضات طهارت، در بیان احکام اموات. مسائل مطرح شده در این رساله به صورت فقه فتوایی است و در مواردی به اقوال فقهای قدیم و متأخر اشاره شده است. آغاز: بسمله. بعد از حمد حضرت معبود و درود شفیعان یوم موعود، چنین گوید بنده ضعیف بی سواد ... مهارت در بیان مسایل طهارت که با وجود عدم فرصت و قلت فراغ ...
[الذريعه 286/23 ؛ مشترک پاکستان 552/14؛ فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانه رضا، رام پور 103/3؛ فهرست موزه ملی پاکستان کراچی 829؛ نجوم السماء 420]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1738
آغاز: برابر؛ انجام: و زیارت قبور است و خصوص ابوین و حاجت خود را اینجا خواستن بعد از دعا.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 141 (ردیف 138)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ انجامه کاتب: «بعون الله رساله ختم کردم ** بروز شنبه و غره محرم / یکی از کاتبان احمد حسینم ** خدا ضاعف کند نور دوعینم»؛ مصحح؛ 87ص، 18سطر [عکسی ف: 5-180]
mahā vīšno pūrān (t.) = mahābšen pūrān (t.)
متن چند داستان هندویی است که از زبان «پاراشر» به «مریدش میتری» گفته می شود. داستان ها در موضوعات فلسفی و الاهي و آداب و سنن هندوان است.
[مشترک پاکستان 2137/4 -2138]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27814
آغاز: پر اشر به متری آغاز کرد که ای متری آنچه به تو تلقین می کنم امرت یعنی آن حیات است به جام دل بنوش؛ انجام: ای متری تو هم غوک شو یا ماهی شو یا سگ شو. متری گفت: چه شوم تر کتی در مت نیست خو به خودام
خط: نستعلیق، کا: متالام، تا: 1307ق = 1890 میلادی؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 289گ، 10سطر، اندازه: 17811سم [اهدائی رهبر: 8-489]
mohaj-ol ahzān = mosībat-nāme-ye sayyed-oš-šohadā’
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25654
بی کا، بی تا؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]
muhaj-ul arwah = jong
جنگ سروده ها است با سربندهای «باب» و «فصل». سروده هایی از: شریف رضی در قافیه الف و باء، ابو تمام در ستایش معتصم، بار دیگر شریف رضی، الفصل الثاني في المدح قال ابو تمام، الفصل الثالث في الرثاء قال الشريف الرضي، السيد سلیمان بن داود، ابوفراس، صفی حلی، بحتری، الباب الثاني المدح للسید سلیمان بن داود، ابوفراس، جاجرمی به عربی، لؤلؤ الذهبي، الباب الثالث في الرثي قال الشريف الرضي
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1715- عکسی
خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ تملک: شیخ قاسم بن حاجی حمد علی ابوهر در 1247، در این تملک «مهج الأرواح» نامیده شده است؛ 462ص [عکسی ف: 1-104]
muhjat-uš šī“a
ذاکر، علی اکبر، ق13 قمری
zāker, ‘alī akbar( - 19c)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4665/2
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 12 جمادی الثاني 1272ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: في: -1523]
muhjat-ul fu’ād fī š.-il iršād
موسوی اصفهانی، حسن بن محمد تقی، 1207 - 1263 قمری
mūsavī esfahānī, hasan ebn-e mohammad taqī (1793 - 1847)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
تاریخ تأليف: 1243-1244ق
شرحی است بر ارشاد الاذهان علامه حلی در 14 جلد.
آغاز : کتاب الزكاة وهی لغة الطهارة و الزيادة في النحو و في الشرع اسم یحق یجب المال شرح کتاب الزكاة تا پایان کتاب الاعتكاف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 112گ، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 116]
آغاز: بسمله، کتاب الحج لغة القصد الى کل شیء فخصه الشرع بقصد معین ذی شروط معلومة؛ انجام: والحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و هو حسبی و نعم الوكيل شرح کتاب الحج؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 142گ، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: -119]
آغاز: بسمله، کتاب الجهاد و هو لغة من الجهد اما بالفتح و هو التعب و المشقة او بالضم و هو الوسع بالنفس و المال؛ انجام: وهنا فروع آخر یطلب من الكتب المبسوط هذا آخر الجزء السادس جلد پنجم و ششم، شرح کتاب الجهاد و متاجر؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 148گ، 15 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 119]
آغاز: کتاب الديون و توابعه و فیه مقاصد الأول في الاستدانة و قد مضت ... المقصد الثاني في الرهن؛ انجام: هذا هو الجزء السابع من مهجة الفواد في صبح یوم السبت السابع و العشرون من شهر رمضان 1243 شرح کتاب الديون تا کتاب الغصب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 160گ، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: -120]
آغاز: بسمله، کتاب العطايا و فیه مقاصد الأول في الهبة و هی اعم الصدقة لاشتراطها بالقربة دونها من الهدية؛ انجام: والحمدلله اولا و اخرا و ظاهرا وباطنا و هو حسبی و نعم الوكيل جلد هشتم و نهم، شامل کتاب العطايا تا کتاب النكاح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 26 شوال 1243ق؛ 173 گ، 15 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: -121]
آغاز: کتاب الفراق و فیه مقاصد خمسة الأول في الطلاق و هو في الشرع او في عرف اهله اسم لزوال قید الزوجة؛ انجام: هذا هو المجلد العاشر من مهجة الفواد عصر یوم الخميس 25 ذیقعده 1243 شرح کتاب الفراق؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 88گ، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: -121]
آغاز: بسمله، کتاب الايمان جمع یمین و الحلف و الايلاء و القسم الفاظ مترادفة؛ انجام: انه علی اجابة الداعين قدیر و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و هو حسبی و نعم الوكيل شرح کتاب الإيمان؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 75گ، 15 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: - 122]
آغاز: کتاب الطهارة، اما خبر مبتداء محذوف او مبتدا محذوف الخبر او لامحل له من الاعراب؛ انجام: هذا آخر المجلد الأول من مهجة الفواد في شرح الارشاد یتلوه الجزء الثاني انشاء الله شرح کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 88گ، 15سطر، اندازه: 15×11سم [ف: -115]
آغاز: بسمله، کتاب الصلوة وهی لغة الدعاء و اصطلاحا هی الركعات المخصوصة علی وجه خاص؛ انجام: انتهی الجزء الثاني من شرح الإرشاد في الصبح من یوم الاثنين الثاني في شهر الشعبان المعظم 1243 و یتلوه الجزء الثالث الزكاة جلد دوم کتاب، شرح کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1243ق؛ 157 گ، 15 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: -115]
آغاز: کتاب الحدود و الحد في الاصل المنع و منه الحديد لامتناعه و صلابته؛ انجام: هذا هو مجلد الثالث عشر من مهجة الفواد في شرح الارشاد و قد انتهی إلى ذلك شرح کتاب حدود و دیات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1244ق؛ 117گ، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: - 130]
آغاز: بسمله، المقصد الثاني في جناية الطرف و العفو عنها فان تعمد الجاني القصاص؛ انجام: هذا هو مجلد الرابع عشر وهو مجلد الاخر من مهجة الفواد في شرح الارشاد و قد انتهی إلى ذلك في یوم الاحد و التاسع و العشر من شهر محرم الحرام في سنه 1244 آخرین مجلد از شرح ارشاد علامه حلی است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1244ق؛ 107گ، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: - 131]
muhaj-ud daʻawāt wa manhaj-ul ‘ibādāt (iónāyāt)
ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری
ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194 - 1266)
تاریخ تأليف: جمعه 7 جمادی الأول 662ق
کتاب دعای مشهور و رایجی است شامل حرزها، قنوتها، حجب ودعوات وتعقیبات وادعیه حاجات ومهمات وادعیه ای که خودمؤلف انشاء کرده و دعاهای متفرقه؛ مشتمل بر مطالب: 1. کلیه حرزهایی که از حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و اله) و ائمه علیهم السلام به ترتیب از خاتم تا قائم (علیه السلام) مأثور است؛ 2. دعاها و تعویذاتیکه نیز از ایشان منقول است به ترتیب مذکور تا آخر آنچه از حضرت جواد امام محمد تقی (علیه السلام) نقل شده است؛ 3. مناجات های ایشان نیز بدان ترتیب؛ 4. بقیه ادعیه معصومین تا آخر آنچه از حضرت قائم (علیه السلام) رسیده است؛ 5. حجب مرویه از پیغمبر وائمه صلوات الله علیهم اجمعین؛ 6. دعاهاییکه منصوب به انبیاء سابق علیهم السلام است و دعاهای دیگر که در کتب دیده شده با ذکر آن کتاب و مطالبی راجع به اسم اعظم. پس از این قسمت شرحی سید ابن طاوس مرقوم داشته اند مبنی بر این که ادعية مأثوره از معصومین صلوات الله علیهم اجمعین بی حد و حصر می باشد، و در این روزگار هشتاد جلد کتاب ادعیه در کتابخانه ایشان موجود است و اینهایی را که در این کتاب نقل کرده اند مختصری از آنها است و این فصل را به ذکر دعایی که انشاء خودشان و تقریبا 150 بیت و اول آن این است ختم نموده اند: اللهم انك ابتدأت بالاحسان قبل منطق اللسان»؛ 7. خاتمه کتاب و در آن چهار «فصل»: 1) در اوقات دعاء، 2) در ماه های عربی، 3) در آب نیسان و دعاء در حزیران و استشفاء بدانها، 4. در صفات داعی. آغاز: یقول مولانا افضل العالم ... وبعد احمد الله الذي ابتداء بالاحسان و دعا عباده الى معرفته بلسان ذلك البرهان ... انجام: و فیما ذکرناه من الشروط والصفات ما ارجوا ان یغنی عن الزيادات و هذا آخر ما اردناه من کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات ...
چاپ: مشار عربی، ص937؛ هند، بمبئی، 1299ق، سنگی، رقعی، 552ص، ایران، تبریز، 1318ق، سنگی، خشتی، 450ص؛ ایران، تهران، 1323ق، سنگی، وزیری، 360ص (1-360)؛ هند، بمبئی، 1299ق، سنگی، رقعی، 550ص، به سعی و اهتمام حاج شیخ علی بن آخوند مولی محمد محلاتی حائری، احوال المؤلف از امل الأمل (صص 547-540)
[الذريعة 287/23 ؛ ريحانة الادب: 76/8 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 447/4؛ دنا 10: 1391-387 (144 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- وسيلة السعادة و ذريعة الشفاعة؛ مازندرانی، محمد مهدی بن محمد هادی (- قرن 12)
2- مهج الدعوات (مختصر)
3- مهج الدعوات و منهج العنايات (ترجمه)
خط: نسخ، کا: بصری، حسین بن عمار، تا: جمعه 7 جمادی الثاني 662ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 307 گ (1پ- 307ر)، 17سطر (18×12)، اندازه: 24×17سم [ف: 8-627]
آغاز: ... القدر والاقدار والهمم والمهام عجل فرج عبدك وولیك الحجة القائم بامرك في خلقك واجعل لنا في ذلك الخير. فصل وجدت في مجموع بخط قدیم ذکرنا؛ انجام: و من ذلك دعاء وجدناه بخط الرضى الموسوي رضی الله عنه نذکره بلفظه وینظر المراد منه بسم الله الرحمن الرحيم وجدت في کتاب القاضي ...فانت السميع البصير صلی علی محمد وعلی ائمة المؤمنين من آله کلهم وعجل فرجهم ...
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز؛ مصحح: جلد: تیماج، 188 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5 × 18/5 سم [ف مخ: -172]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 152
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-172]
بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام [ف: 1-107]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9؛ یادداشتی به تاریخ غره ذیحجه 958؛ تملک: محمد حسین؛ جلد: تیماج، 208گ، 17 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 23-80]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2-173]
آغاز: فوایض نعمك و جزیل عطائك ... حرز آخر للحسن علیه الصلاة و السلام برواية اخری ... الهم انی اسئلك بمکانك و معاقد عزك انجام: حجاب امیر المؤمنين علی بن ابی طالب ... قل اللهم مالك الملك ... آمین من استجار بالله لاحول ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، رکابه دار؛ دستخط مرحوم آية الله ملا ابراهیم کازرونی شیرازی از علمای بزرگ شیراز در قرن 13؛ جلد: تیماج، 183 گ، 17سطر (12×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 32-132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای سرلوح، مجدول، مصحح، محشی؛ این نسخه را آقا کافور صاحب جمع خزانه عامره به وصایت آقا نیکبخت و به تولیت میرزا محمد حسین اوراجه نویس فارس بر حضرت ائمه چهارده معصوم وقف نموده، با مهر «یا عظیم یا حمید عبده نیکبخت 1043 ه» (مستطیل)؛ یادداشت نورالله فرزند سید مصطفی در چه ای به سال 1366ق؛ جلد: تیماج، 231گ، 15 سطر (20×13)، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 33-506]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 149گ، 17سطر (13×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 3-1101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن محمود، تا: 131ق؛ مصحح و نفیس، با توضیحی مبنی بر مقابله آن با نسخه معتبر با این عبارت: «قبولت هذه النسخة نسختها التي منها و نسخة بخط السيد العالم الفاضل منها و ما علی الحاشية و علیه نسخة فهو من نسخة السيد حیدر لذا الا ما زاغ عنه البصر و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين»؛ 193گ (1-193)، 20 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 28-599]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی حکاک حسینی استرابادی، تا: سه شنبه 9 رمضان 948؛ مصحح، مقابله شده، مجدول؛ تاریخ وقف: 1211ق؛ 260گ، 19سطر، اندازه: 17/3× 28/7سم [ف: 15-514]
آغاز نو القادر القاهر و لوستر ابن آدم وجوهنا بتراب فطوته؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالرزاق بن عبد الفتاح هروی، تا: 11محرم 956ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 252گ، 16سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 1-71]
آغاز: یقول مولانا الفاضل العالم العلامة الفقيه الصالح البحر الكامل الزاهد العابد البارع المحقق المخلص الطاهر نقیب نقباء آل ابی طالب في الارقاب والاجانب افضل السادة عمد اهل بیت النبوة؛
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن المؤمن قاسانی، تا: 14 محرم 972ق؛ مصحح جلد: گالینگور، 424گ، 12سطر، اندازه: 18×12سم [ف مخ: -172]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 303
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن علی شقطی حسینی، تا: 22 شعبان 973ق؛ مصحح، محشی، با نسخه دیگری مقابله شده با عبارت «بلغ» و هذه وجدتها في النسخة التي قابلت بها و الحمدلله»؛ تملک: محمد قاسم بن تقی الدين محمد بن قطب الدين استر آبادی به سال 1039 ق در اصفهان از سوی محمد علی بن جلال الدين محمد استر آبادی، محمد حسین بن محمد محسن معروف به تاج به همراه مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين ... محمد حسین؟» (بیضی)؛ 121گ (2-122)، 20-22 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 539-31]
آغاز: و بعد فاننی کنت علقت في اوقات ریاض العقول و نقلت من خزاین بیاض المنقول من الأحراز و القنوتات و الحجب و الدعوات
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن حاجی قاسم اصفهانی، تا: 9 جمادی الثاني 982ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 233گ، 17سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 35-367]
خط: نسخ، کا: گیلانی، علاء الدين بن عبدالرحمن، تا: شنبه 15رمضان 986ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه میر جلال الدين محدث ارموی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 154گ، 21 سطر، اندازه: 25/5×17 سم [ف: 4-23] و [عکسی ف: 6-77]
آغاز: ..... و امنك و عیاذك و عدتك و عقدك و حفظك و امانك و منعك الذي لا یرام و عزك الذي لا یستطاع؛ انجام: و من صفات الداعي ان یکون في یده خاتم عقیق ... ولا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن حسن جویانی [عاملی]، تا: شنبه 20 جمادی الاول 989ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با نشان «بلغ» مقابله شده، مجدول؛ 180گ (1ر-180ر)، 19سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 35- 304]
کا: نعمة الله بن حمزة عمیدی نجفی حسینی، تا: اواخر شعبان 990ق، جا: نجف اشرف [دلیل المخطوطات: 1-167]
آغاز : اسبق اهل الاكوان و الازمان؛ انجام برابر
خط: نسخ پخته، کا: احمد بن میر احمد بن شیخ احمد، تا: جمادی الاول 992ق؛ افتادگی: آغاز؛ 435ص (1-435) [عکسی ف: 1-386]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ با یک سرلوح؛ 511 ص (2 -512) [ف: 2-249]
آغاز: برابر؛ انجام: و بک استنجح و بحمد عبد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 16 سطر (13×5)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -103]
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح [ف: -23]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه أطلسم یکتب علی هذه الصورة
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد بن علی بن حسین علی قزوینی؛ جلد: تیماج، 176گ، 21 سطر، اندازه: 18×26/5سم [ف: -308]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح زیبا، محشی؛ تملک: فرهاد میرزا در رجب 1302؛ کاغذ: سپاهانی، 17سطر (18×10)، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [نشریه: 3-247]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11، 278گ (1پ -278پ)، 15سطر، اندازه: 28×17/5 سم [ف: -28]
خط: نسخ زیبا، کا: حسین بن محمد شیرازی، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سرلوح، مذهب، مصحح، مقابله شده توسط علی نقی بن محمد باقر تبریزی؛ تملک: بحرالعلوم حسینی بتاریخ 6 صفر 1300، محمد ابراهیم بن محمد نصیر الشريف؛ تاریخ وقف: صفر 1098؛ 375گ، 15 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 5-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مهر: «نعم المولي و نعم النصير»، «حسین بن یحیی الحسيني»، «نصر بن عبد الفتاح 1270»؛ 179گ، 19سطر (18×14)، اندازه: 22×18سم [ف: 2-665]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، 224گ، 13 سطر (16×7/5)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 3-1037]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 295گ، 25سطر (16×9/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 3-1014]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در 8 ربیع الاول توسط صدرالدین الحسيني (سید علی خان مدنی) مقابله شده؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: ساغری مذهب، 21 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 5-4]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 76گ، 22سطر (17×7)، اندازه: 25×16سم [ف: 16-512]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 334گ، 15 سطر (16×8/5)، اندازه: 25×25/5سم [ف: 5-690]
27/44 آغاز برابر؛ انجام: والوقيعة في الناس وهو الشفاء ومن کل داء وقدروی في رواية أخرى عن النبي صلی الله علیه واله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 211 گ، 19 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 8-4689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سرلوح، مذهب؛اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن، 234گ، 14سطر، اندازه: 11× 21/5 سم [اهدائی رهبر: 6-412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مجدول، مذهب، دارای سرلوح مزدوج منقش؛ واقف: سید نورالدین جزائری، شهریور 1341؛ 349گ، 15سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 15-519]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن ملا حسن تبریزی، تا: نیمه قرن 11؛ مصحح؛ واقف: محمد وجدانی، اسفند 1359؛ جلد: تیماج، 215گ، 19سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 15-519]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ مجدول، دارای سرلوح زرپوش؛ تملک: سلطان محمود قاینی در 12 ذیحجه 1164؛ جلد: تیماج، 258گ، 17 سطر، اندازه: 15/2 ×26/5سم [ف: 15-520]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، مقابله شده،محشی به فارسی؛ واقف: ناهید رضوی، مرداد 1368؛ جلد: ساغری، 342گ، 14سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 15-520]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح رنگین؛ تملک: محمد کاظم قزوینی دهه اول ذیقعده 1289 با مهر محمد کاظم» (بیضی)، محمد بن محمد بیک با مهر «اللهم صلی علی محمد و آل محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 223گ، 18سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 20-204]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1005ق؛ 445ص (1-445) [عکسی ف: 1-386]
آغاز: صلی الله علیه و آله رواه ابو الحسن علی بن محمد بن علی بن عبد الصمد التميمي عن الثقفي قال حدثنا محمد بن مظفر بن ... ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف بن غلام علی فومنی، تا: 1014ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 319گ، 16 سطر (15×6)، اندازه: 10/5 × 19/5 سم [ف: 19-49]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد زمان حسینی، تا: آخر رمضان 1024ق؛ مصحح؛ 360گ (پ 365ر)، 16 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 210-11]
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن شیخ علی جبل عاملی، تا: 1032ق؛ در 1094 مقابله و تصحیح شده با گواهی مقابله، مجدول، با یک سرلوح؛ مهر: «الراجي عبدالعالی»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 686ص، 15 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 10- 1925]
آغاز: برابر
انجام: یا حی یا قیوم والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 10شعبان 1035ق؛ مصحح؛ مهر: «یا الله المحمود في کل افعاله 1122» (مربع)؛ جلد: تیماج، 280گ، 15سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 8-4689]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد مؤمن بن محبعلی صحاف سمنانی، تا: 12 محرم 1037ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 275گ، اندازه: 24/5×15/5 سم [ف: 15-515]
آغاز برابر؛ انجام: و امام المتقين ابی الحسن علی بن ابی طالب صلوات الله و سلامه علیه و علیهم اجمعین.
خط: ثلث، کا: ابو مسلم بن محمد علی جشوقانی، تا: 1040ق؛ از موقوفات رمضانیه 1230ق؛ تملک: ابراهیم بن فتح الله خوئی در اصفهان در 1199ق با مهر «یا علی یا ابراهیم» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 19سطر، اندازه: 20× 30 سم [ف: -23]
آغاز برابر؛ انجام: و استعیذ بك من کل بلاء ولا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ، کا: عبدالله بن موسی، تا: 1044ق؛ اهدایی: وزیری؛ 143گ، 25سطر (16×10)، اندازه: 21×9سم [ف: 3-974]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن محمد حسینی مازندرانی ساروی، تا: 26 رمضان 1045ق؛ مصحح؛ با علامت مقابله ای از کاتب با نسخه ای که از روی نسخه ملا احمد اردبیلی تصحیح شده به سال 1046 آمده؛ مهر: کتابخانه فضل الله نوری (مربع)؛ 186گ (7پ- 192ر)، 17سطر، اندازه: 26×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1585]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد مومن یزدی، تا: 1048ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد تقی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 227گ، 16 سطر (10/5 ×15/5)، اندازه: 20×25/5سم [ف: 12-388]
خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمدطاهر کفرانی اصفهانی، تا: پنج شنبه 16 شوال 1052ق؛ 205گ، 19سطر، اندازه: 25/5×17/5 سم [ف: 1-143] 50. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22355
آغاز: فانی غفلت في اوقات ریاض العقول؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمد بن امیر سلطان حسینی، تا: 1052ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1374؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 257گ، 19سطر [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 جمادی الثاني 1054ق؛ 317گ (1پ -317پ)، 17 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2-329]
بی کا، تا: 1055ق [نشریه: 7-542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعدالله بن مسیح الله، تا: رمضان 1055ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 205گ، 20 سطر، اندازه: 13/5× 26سم [ف: 8-4689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حسین اصفهانی، تا: 1 شعبان 1057ق؛ مجدول، مذهب، دارای سرلوح مزدوج مرصع؛ واقف: سید محمد بن محمد تقی شوشتری، رمضان 1309؛ جلد: تیماج، 272گ، 18 سطر، اندازه: 23/7×14 سم [ف: 15-516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد یوسف بن محمد قاسم نجفی نطنزی، تا: 5 ربیع الثاني 1059ق، جا: نجف اشرف؛ توسط کاتب، دوباره توسط محمد جعفر حسینی در دوشنبه هفته چهارم صفر 1059 مقابله و تصحیح شده؛ واقف: سید مهدی بن محمد رکن الديني عزآبادی، شهریور 1348؛ 248گ، 19سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 15-516]
خط: نسخ زیبا، کا: ولی بن حافظ مرتضی قلی خان، تا: رجب 1059ق؛ با سرلوح؛ تملک: سید محمد علی بن محمد مهدی موسوی خراسانی به تاریخ سه شنبه 25 شعبان 1286، فرهاد بن ولیعهد (ظاهرا فرهاد میرزا صاحب زنبیل) به تاریخ رجب 1305؛ 179گ (1پ - 179پ)، 19 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 161-2]
آغاز: ممن یکیدنی احتجبت و سلطان العظيم؛ انجام: و یمر هذا المصلي إلى الجنه کالبرق الخاطف بغیر حساب. از اوائل حرز سوم امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 22 شوال 1062ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 321گ، 17سطر، اندازه: 23/8×12/5 سم [ف: 15-521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب زیبا، کا: طباطبائی، ابراهیم بن احمد، تا: 27 ذیحجه 1064ق، برای اخوی محمد بیک؛ دارای سرلوح، مجدول؛ تملک: حاجی محمد رضا بن حاجی محمد رسول تاجر تبریزی، احتشام الملك به تاریخ ذیقعده 1286؛ جلد: تیماج، 359 گ، 14سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 1-68]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 صفر 1065ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب، مصحح؛ 231 گ، اندازه: 14/5 × 25/5 سم [نسخه پژوهی: 2-234]
خط: نسخ، کان محمد کاظم بن حاجی محمد معلم شهمیرزادی، تا: چهارشنبه 1066/9/19 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: -189]
خط: نسخ معرب، کا: احمد بن محمد بن احمد بن الوليد، تا: 8 صفر 1070ق؛ با نشانی بلاغ، مجدول، دارای سرلوح متوسط ؛ جلد: تیماج، 311گ، 16سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 5-268]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن حاجی محمد معلم شهمرزادی، تا: جمعه 10 ربیع الثاني 1071ق؛ دارای یک سرلوح زرین، مجدول؛ تملک: محمد قاسم بن احمد طبرستانی با مهر «یا قاسم الارزاق»، شیخ احمد بن حاج ملا ابو تراب معلم در 1262 ق با مهر «المتوكل علی الله عبده احمد»؛ جلد: گالینگور، 275 گ، 18 سطر (10×17/5)، اندازه: 18/5 × 26/5سم [ف: 3-833]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: اصفهانی، رضی الدين محمد بن محمد امین، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 186گ (1پ -186پ)، 19سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 9-277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد صالح، تا: دهه دوم رمضان 1073ق؛ از روی نسخه ای به خط محمد مؤمن بن محبعلی سمنانی مورخ غره ربیع الاول 1037ق، مصحح، مقابله شده؛ واقف: محمد صالح بن فضل الله حائری مازندرانی شهیر به علامه در سمنان، 5 جمادی الاول 1359، 245گ، 16 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 15-517]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن شاه لطیف قصری، تا: پنج شنبه 1 شعبان 1078ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 194گ، 19 سطر (18×11)، اندازه: 25×19سم [ف: 5-690]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 15 ذیقعده 1079ق؛ جلد: تیماج، 113گ، 21 سطر، اندازه: 17/5× 24/5 سم [ف: 35-333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 12 رمضان 1080ق؛ مجدول؛ تملک: حاجی باقر ایروانی؛ جلد: تیماج، 262گ، 19 سطر (15×8)، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 12-68]
68، مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2182
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نبی بن محمد صالح تونی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الاول 1081ق، جا: اصفهان؛ نسخه در شوال 1083 توسط محمد جعفر بن محمد صادق خطیب بیدگلی کاشانی تصحیح و مقابله شده؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، 283گ، 15سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 5-545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 13 جمادی الثاني 1081ق؛ 135 گ، 25 سطر (21/8×11)، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 1-226]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالکریم، تا: 1082ق، جا: یزد؛ 258گ، 17سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 1-284]
آغاز: برابر؛ انجام: بفضلك عمن سواك یا حی یا قیوم.
خط: نسخ معرب، کا: علیرضا بن محمد صالح، تا: رمضان 1085ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن قاسم تربتی در 1138؛ واقف: سید محمد کاظم ناصرزاده غیاثی، آبان 1341؛ جلد: تیماج، 157 گ، 20 سطر، اندازه: 23×15/5 سم [ف: -676]
خط: نسخ معرب، کا: مومن پسر قطب الدين محمد جربادقانی (گلپایگانی)، تا: ذیقعده 1087ق؛ تملک: عبدالغنی محمد بن رفیع الدين محمد حسینی؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-919]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1087ق؛ دو بار مقابله شده یکمرتبه وسیله محمد نصیر بن مولی عبدالله در اوایل ذیقعده 1087 ق که یادداشتی به خط او هست و یکمرتبه هم به وسیله مجلسی دوم در رجب 1088ق با یادداشتی به خط او و اجازه ای که به حاج محمد علی بن حاج غدیر داده برای روایت و تلاوت و قرائت این کتاب، دارای یک سرلوح، مجدول، مصحح؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم تبریزی مورخ صفر 1339ق؛ مهر: علی محمد بن محمد علی؛ جلد: تیماج، 19 سطر (18×9/5)، اندازه: 17×27سم [ف: 2-421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 11 ذیحجه 1089ق؛ محشی؛ مهر: عبده یوسف» (بیضوی)، «حسبی الله ... بن منصور الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 276گی (27105)، 18 سطر (17×7)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 2-249]
آغاز برابر
خط: نسخ، کا: ملا صالح، تا: سه شنبه 29 شعبان 1091ق؛ 154گ، 22 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 8-4689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن محمد عیسی حسینی مرعشی، تا: 1093ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 291 ص (1-291)، 21 سطر (14×7)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 7-227]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ با سرلوح، مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 503ص، اندازه: 12×22 سم [ف: 111]
کا: محمد طاهر بن علاء الدين محمد ابهری اصفهانی، تا: 25 صفر 1097ق؛ افتادگی: آغاز [ف: 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: لطف الله بن عبدالرحمن بحرانی، تا: جمادی الثاني 1098ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 243گ، 18 سطر، اندازه: 20×13سم [اهدائی رهبر: 6-412]
بی کا، تا: 1099 ق [نشریه: 7-523]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن منصور بن حسین بن علی طاوسی، تا: 25 رجب 1099ق؛ نسخه توسط عبدالغفار بن مظفر
الدين شریف کرمانی در سلخ شوال 1099 با مسوده اصلی مقابله شده؛ واقف: سید احمد الموسوي شوشتری، ربیع الاول 1341؛ جلد: تیماج، 253گ، 19 سطر، اندازه: 24×13/7 سم [ف: 15-517]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 نشریه: 2-173]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: خانبالغ [نشریه: 2-173]
خط: نسخ، کا: کاتب شیرازی، محمد زمان بن محمد شفیع، تا: قرن 11 و 12، به فرموده میرزا ابوصالحا پسر میرزا محمد علی قمی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 26گ (آپ -6 2ر)، 17سطر (16×8) [ف: 17-229]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ اهدایی: دانش رضوی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 219 گ، 14سطر (15×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 3-1039]
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: قرن 12؛ مجدول، محمد بن محمد مهدی بن نعیم عقیلی در سال 1129 نسخه را تصحیح نموده؛ اهدایی: شیخ محمد حسین آیتی بیرجندی؛ 189گ، 21سطر (19×18)، اندازه: 23×14سم [ف: 2-665]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ وقف نامه ای از سید محمد بن میر محمد علی معروف به میرزا کوچک کتاب فروش آمده که به مقتضای وصیت میرزا جلال الدين برادرزاده میرزا کوچک، این کتاب را در تاریخ 1252ق وقف نمودهبا مهر «عبد الحسين بن محمد تقی الحسيني» (بیضی)؛ 304گ، 15سطر، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 38-740]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 375گ، 14 سطر (12×7/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 5-690]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 597ص، 18 سطر (16×8)، اندازه: 23×14سم [ف: 2-385]
خط: نسخ معرب، کا: عبدالعلی بن عبدالعلی، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، 251 گ، 14 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -179]
آغاز: برابر؛ انجام: و بکل ما يؤملك به آمل ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 260گ، اندازه: 25×14سم [ف: -79]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملک: عبد الله سبزواری ابن محمد حسینی در سال 1127، محمد مهدی اصفهانی در سال 1227، محمد باقر بن عبد المحسن شیرازی اصطهباناتی در ربیع الاول سال 1295؛ 283گ، 16سطر (18×8/5)، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 1-142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد شفیع، تا: 1103ق، مجدول مذهب، مصحح، محشی، مقابله شده، کتاب «المجتني من الدعاء المجتبي» ضمیمه این کتاب است؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 255ص، 17 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 1-77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش معرب، کا: سلار بن احمد بحرانی، تا: 19 ذیقعده 1106ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: احمد بن زین الدين مطیرفی احسائی در 1199، علی بن شیخ احمد بن زین الدين با مهر: «اقل موالی احمد بن زین الدين»، زین العابدين بن ابراهیم در 1352، ابن محمد حسن بن ابراهیم ... محسن؛ 602 گ، 15سطر (11×21/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن نجم الدين صمیکانی، تا: 18 ذیقعده 1108ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 259گ، 17 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [اهدائی رهبر: 6-413]
آغاز برابر؛ انجام و صلوته علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1108ق، حسب الامر میرزا محمد قاسم زاهد ملقب به خلوت نشین؛ محشی؛ واقف: تاج ماه بیگم، شعبان 1262؛ 319گ، 14سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 15 -518]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: پر نور هفشویه بن محمد مقیم، تا: 1110ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: درویش علی بن حسین الخادم کربلائی، تا: رمضان 1111ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد مهدی بن عبدالواسع الحسيني 1230» (بیضوی)؛ جلد: مقوا اسلیمی، 256گ، 17 سطر، اندازه: 24×18سم [ف مخ: 5-2191]
خط: نسخ، کا: یاقوت غلامزاده آقائی محمد تقی بیکا، تا: جمادی الأول 1113ق؛ مقابله شده؛ 341گ، 15 سطر، اندازه: 22×12سم
[ف: 1-285]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: یاقوت غلامزاده آقائی محمد تقی بی کا، تا: جمادی الاول 1113ق؛ مقابله شده؛ جلد: میشن، 682 گ، 15 سطر، اندازه: 12×22/5 سم [فهرست عراقی: 1-193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسمعیل بن محمد صالح حسینی اعرجی، تا: 1113ق؛ محشی، مقابله شده؛ 195 گ، 21سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 6-300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: آقا محمد محسن بیرجندی، تا: 1114ق؛ مصحح، مقابله شده، دارای یک سرلوح ظریف، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: سمرقندی، جلد: ساغری، 312ص، 16سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 1-77]
خط: نسخ زیبا، کا: نجفی، عبدالائمه بن عبدالحسین، تا: 6 جمادی الأول 1115ق؛ 298گ (1پ-298ر)، 15سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -24]
خط: نسخ زیبا معرب، بی کا، تا: 1115ق؛ 370 گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2-291]
خط: نسخ، کا: عباسی، محمد حسین بن محمد علی، تا: چهارشنبه 1 جمادی الثاني 1116ق؛ با سرلوح؛ خط فرهاد میرزا مورخ 1288؛ 283گ، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 21×12سم [ف: 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1118ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 13-120]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1119ق؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده هاشم»، «ماشاالله لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 16 سطر (13/5×7)، اندازه: 20/5×12 سم [ف: 2-593]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1126ق؛ جلد: گالینگور، 267 گ (1پ -267)، 15سطر، اندازه: 24×15سم [ف: -47]
کا: علیقلی، تا: 1128ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
خط: نسخ، کا: نظر علی، تا: جمعه 18 شعبان 1137ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1140ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر (13×9/5)، اندازه: 14/5 ×20سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -68]
خط: نسخ خوش و معرب، کا: محمد الزكي بن شمس الدين، تا: صفر 1141ق؛ 77گ (19ر -95پ) [ف: 3-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نیریزی، احمد، تا: 1141ق، جا: اصفهان؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 397گ، 12سطر (12×21/5)، اندازه: 18/5 ×30/5 سم [ف: 8-437]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 22 محرم 1145ق؛ تاریخ تأليف به ضبط این نسخه: جمعه 7 جمادی الاول 662؛ مجدول، محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: گالینگور، 273گ، 15 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 15-518]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 11 جمادی الاول 1147ق؛ جلد: تیماج، 195گ (1پ- 195ر)، 21 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 1-389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پیش از 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: نائینی؛ 230 گ، 17 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 6-299]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1181ق؛ تملک: محمد بن میر احمد بن حیدر 1181؛ 17سطر، اندازه: 20×13سم [ف: -178]
آغاز برابر؛ انجام: و في ليلة الجمعه کلها و عند نزول المطر و بعد فرایض الصلوات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 335گ، 15 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 2/24-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 216گ، 17سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 8-4689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: الواثق بالله الغني عبدالوهاب» (مربع)، «عبده محمد جعفر بن
محمد باقر الموسوي» (بیضی)، «عبدالصمد» (بیضی)؛ واقف: بهرام بیگ، 1295؛ جلد: تیماج، 136گ (2پ -137پ)، اندازه: 21/5×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1586]
آغاز برابر؛ انجام: فکان یدعوا به ویواظب علیه ... له الرزق وسهلت أسبابه وذکر أنه صار ذا ثروة و یسار و تجمل قال فسألته عن الدعاء فقال: اللهم یاسبب من الاسبب له ... یا حی یا قیوم تم الكتاب بحمد الله ونعمه
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: محمد صادق رضوی در یزد در ربیع الاول 1280؛ 267 گ، 17سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 8-4689]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373؛ جلد: تیماج مذهب، 340گ، 15سطر [اهدائی رهبر: 6-413]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد، تا: دوشنبه دهه سوم شعبان 1239ق؛ با سرلوح، مجدول؛ با یاداشت سید عبدالرسول صحاف یزدی در آغاز مورخ 1316؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-304]
خط: نسخ، کا: مهدی بن سید حسین رضوی موسوی حسینی خوانساری، تا: دوشنبه 22 جمادی الاول 1249ق؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [اوراق عتیق: 1-275]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الله بن عبد الله، تا: جمعه 20 شوال 1250ق، برای منوچهر میرزا؛ مهر: «منوچهر فدایی شه صاحبقران است» (مربع)؛ واقف: شاهزاده منوچهر میرزا، ذیقعده 1249، 203گ، 19سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 8-4689]
کان محمد علی بن استاد محمود، تا: 1257ق؛ 146 ص (1-146)، 23سطر (11×22)، اندازه: 30×20سم [ف: 5-1832]
آغاز: الحمدلله الذي ابتدأ بالاحسان و دعا عباده الى معرفة بلسان ذلك البرهان ... فهذا منتخب انتخب في کتاب مهج الدعوات و منهج العبادات ... بنحو لا یتغیر الروات؛ انجام: من صفات الداعي ان یکون في بده خاتم عقیق لاننا روینا عن الصادق (علیه السلام) انه قال ما رفعت الى الله عزوجل احب اليه من کف فیها خاتم عقیق، تمت کامل و منتخبی از آن می باشد؛ خط: نسخ جلی، کا: محمد نبی بن عبدالعلیی نوری دینائی اوزرودی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 16سطر، اندازه: 23×18سم [ف: -246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 19گ، 17سطر (14×10)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 9-371]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1269ق؛ جلد: تیماج، 298ص (1 -298)، 21 سطر (14×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 16-122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1270ق؛ مقابله و غلط گیری شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 256گ، 17سطر، اندازه: 29×19/5 سم [اهدائی رهبر: 6-413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 10 ربیع الاول 1274ق؛ مجدول و مذهب؛ 368گ (2پ -369ر)، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 1-123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: علی اصغر، تا: جمادی الاول 1278ق؛ با علامت بلاغ؛ 252 گ، 16سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 8-4689]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از حسن بقایی [رایانه]
آغاز: بحولك و قوتك انك علی کل شی قدیر. اللهم اکفنی شر من نصب لی حده و اکفنی مکر المكره و اعنی علی ذلك بالسکینه و الوقار؛ انجام: یا رب اعظم من سلطانك سلطانا ام اوسع من احسان احسانا ام اکثر من اقتدار کی اقتدارا ام الزم من انتصارك ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 231 گ، 17 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 14/3 × 22/5سم [ف: 18-117]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 138گ، 18 و 21 سطر، اندازه: 17×13 سم [ف: 1-587]
آغاز: فقلت له او شرقتنی بها فقال عوذة من امسکها في جیبه کان مدفوعا عنه البلاء و کانت له حرزا من الشيطان الرجيم ثم املأ علی حمید العوذة وهی بسم الله الرحمن الرحيم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ در آخر نسخه نوشته شده: فرغ من نسخته و تعلیقه العبد الفقير الى الله الغني محمد بن منصور بن حسین بن علی الطاووسي» که معلوم می شود نسخه حاضر از روی خط وی کتابت شده؛ جلد: مقوا، 170گ (1ر-170پ)،
19سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
آغاز: ... من مدرك ما اشده وسبحانه من شدید ما اعطفه وسبحانه من عطوف ما اعدله وسبحانه من عادل ما اتقنه؛ انجام: وها نحن نختم ما اخترناه في کتابنا هذا من الدعوات المذخوره ... وهو اللهم انکی ابتدأت بالاحسان قبل منطق اللسان ... ثم امرتهم بالدعاء ووعدتهم ینجح الطلاب وتهددتهم.
خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی؛ جلد: مقوایی، 270 گ، 14 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 488ص، 17 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 7-382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، رکابه دار، مقابله شده؛ 265 گ، 15 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 14/5 ×22 سم [ف: 39-85]
بی کا، بی تا؛ نسخة مطبوعة صححها حسین التفليسي و فرغ منها في 15 صفر 1322 [تراثنا: س 2ش 3-163]
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، مجدول؛ قطع: خشتی [رشت و همدان ف: -1618]
خط: نسخ، کا: مطر بن شعبان بن حمزه بن محمد بن حمزه بن محمد بحرانی عریضی، بی تا؛ مصحح؛ تملک: حسین بن عبدالصمد بحرانی؛ اندازه: 15×20سم [نسخه پژوهی: 2-234]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 265 گ، 15 سطر، اندازه: 24×18 سم [ف: 1-285]
بی کا، بی تا؛ مقابله شده، با سرلوح؛ قطع: رقعی [ف: 253]
بندی از مهج الدعوات در دعاء و از فرهنگ درباره نوروز؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (280ر-283ر)، قطع: ربعی [نشریه: 7-553]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد باقر، بی تا، کتاب دارای مقدمه ای است در مدح مؤلف؛ جلد: تیماج، 209گ، 20سطر (10×19/5)، اندازه: 17×28/5سم [ف: 1-209]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين و بریته الطيبين المعصومين قد فرغ من تحریر هذا الكتاب بعون الملك الوهاب تم
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، 442 گ، 17 سطر، اندازه: 14/5 × 25/5سم [ف: 1-1053]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-253]
آغاز: ولا تو مننی مکرك و لا تنسی ذکرکی؛ انجام: فان رسول الله (صلی الله علیه و آله) حرکت ناقته هناك ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بذاتها و الا فان لیله ثلاث
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
mohaj-od da‘avāt (t.)
؟ الهي اردبیلی، حسین بن عبد الحق، 870 - 950؟ قمری
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-haqq (1466 - 1544)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
کتاب ترجمه روان مهج الدعوات ابن طاوس حلی است با حذف سلسله روات، متن احراز و ادعیه ترجمه نشده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19058
آغاز: بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل اشراف مجد [کذ] آل رسول؛ انجام: و الحمدلله وحده اولا و آخرا و الختم بالصلوة علی محمد و آله و عترته الطيبين الطاهرين الرضويه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ از برگ پنجم تا هفتاد و هفت این نسخه (از احراز امیر مومنان تا دعاء پیامبر اکرم ص در روز احزاب) نونویس و بی ترجمه است، مجدول، دارای سرلوح زرپوش منقش، مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج عمل ملا یوسف، 378گ، 12سطر، اندازه: 24/5×14سم [ف: 15-164]
mohaj-od da‘avāt (t.)
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1713)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
ترجمه روان و محکمی است از مهج الدعوات سید ابن طاوس.
آغاز: بعد از [حمد و صلوات] چنین گوید افضل علماء اشرف و
امجد آل رسول اشرف عترة طاهره ذوالمناقب ... این کتابیست در خلاصه دعوات که از کتب متفرقه ...
انجام: و نیز منصف میگوید آنچه درین کتاب از شرط های دعوات و صفات دعا کننده یاد کرده شد امید چنانست که از زیاده مستغنی باشد و این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات و الحمدلله ... و الطاهرين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، با نشان «بلغ القبال» و «بلغت المقابلة» مقابله شده، در 200پ صورت فرمانی از شاه سلیمان صفوی به سال 1094 ق که در آن از شرف النساء بیگم و میر محمد خادم نام برده؛ مهر: «المذنب عبدالله الحسيني» (بیضی) مورخ 1078ق، «... التفات؟» (مربع)، «امیر عبدالله بن علی الحسيني 1125ه ق» (بیضی)، «المذنب عبدالله الحسيني» (بیضی)، «المذنب عبدالله الحسيني» (بیضی)، «عبده ... محمد بن حسن الخادم» (بیضی)، «... المنعم داود بن حسن الخادم»، «یفعل الله ما یرید و یحکم ما یشاء عبده رضا قلی» (مربع)، «المذنب عبدالله الحسيني» (بیضی)، «یفعل الله ما یرید و یحکم ما یشاء عبده رضا قلی» (مربع)، «علی اکبر بن عبدالله الحسيني» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 1078ق؛ جلد: چرم مذهب، 181 (18پ -198ر)، 17 سطر (11/5× 16/5)، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [ف: 41-344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد امامی، تا: قرن 12؛ مجدول، دارای سرلوح زرین منقش؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373؛ جلد: تیماج، 379گ، 12 سطر، اندازه: 14×24/5سم [اهدائی رهبر: 6-413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عالی، کا: ابراهیم بن محمد شفیع بن نظام الدين احمد، تا: 25 رجب 1118ق؛ مجدول، با سرلوح قندیلی، مذهب؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: اصفهانی، 173گ، 20 سطر، اندازه: 24×13سم [اهدائی رهبر: 6-414]
mohaj-od da‘avāt (t.)
طبسی، محمد تقی بن علینقی، ق 12 قمری
tabasī, mohammad taqī ebn-e ‘alī-naqi(- 180)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 11رجب 1111ق
مهج الدعوات 607 کتاب ترجمه روان و تحت اللفظي بر کتاب «مهج الدعوات» رضی الدين علی بن طاوس حلی است.
آغاز: مهج دعوات سائلان بارگاه ربوبیت و منهج عنایات سالکان بارگاه عبودیت حمد و ثنای واجب التكريمي است ... أحمد الله الذي ابتدأ بالاحسان و دعا عباده الى معرفته بلسان ذلك البرهان
انجام: امید هست که غنی سازد او را از زیاده برین و اینست آخر آن چه اراده داشتیم که ایراد کنیم در این کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات ... با تمام انجامید ترجمه و تصحیح کتاب مهج الدعوات ...
[الذريعة 140/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: دعاها نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، محشی با امضای «م حق»، آقای دانش پژوه این نسخه را نسخه اصل مترجم دانسته؛ مهر: «عبد الباقي محمد بن حسین الحسني الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 443گ، 22 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5 سم [عبدالعظیم-ف: 1-126]
خط: نسخ، کان محمد جعفر اصفهانی، تا: 1119ق؛ با مقابله و تصحیح خود مترجم با نسخه ای که خود تصحیح کرده بوده؛ بخشیده محمد باقر حسینی متولی باشی به آستانه؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 494گ، 20 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: -89]
بی کا، تا: 1130ق؛ در زمان مترجم و از روی خط او نوشته شده [نشریه: 7-513]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد سعید بن میر محمد قاسم حسینی، تا: چهارشنبه 7 شعبان 1133ق؛ از روی نسخه اصل به یک واسطه و مقابله شده در شعبان 1133 و ذیحجه 1156 [نشریه: 2-68]
آغاز: برابر؛ انجام: بمنك یا ارحم الراحمين و لا حول و لاقوة الا بالله العلى العظيم
خط: نسخ، کا: محمد جعفر اصفهانی، تا: 1190ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 342گ، 19سطر، اندازه: 21×14سم [مؤيد: 3-158]
. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3117
آغاز: برابر؛ انجام: و لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم با تمام انجامید كتابة و تصحیح کتاب مهج الدعوات ... برید حقیر ... ابن علی نقی محمد تقی طبسی
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مجدول، مذهب، دارای منقش؛ واقف: صدیق الملك، 1313ق؛ جلد: مقوا روغنی منقش، 455گ، 22 سطر، اندازه: 26/3×16/7 سم [ف: 15-165]
mohaj-od da‘avāt (t.)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
آغاز: بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علماء اشراف محمد آل رسول شریف عترف طاهره ذوالمناقب الظاهرة و الفضائل الباهرة رضی الملة و الدين جمال العارفين علی بن موسی ابن (کذ) جعفر بن طاوس الحسيني العلوي الفاطمي قدس الله روحه و نور ضریحه که این کتابیست در خلاصه دعوات که از کتب متفرقه معتبره در مذهب حق امامیه جمع کرده شد و نام آن مهج الدعوات است و ابتدا بحرزهاء حضرت رسالت صلی الله علیه و آله می شود؛ انجام: و اینست آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج العبادات و الحمد لله وحده اولا و آخرا و الختم بالصلوة علی محمد و آله الطاهرين و عترته الطيبين اجمعین. کتاب دیباچه ندارد، به این جهت مترجم شناخته نشد، پنداشته می شود مترجم (کمال الدين حسین بن خواجه شرف الدين عبدالحق) الهي اردبیلی باشد کتاب ترجمه روانی است با اسقاط سلسله روات و اختصار دیباچه؛ خط: نسخ، کا: نورالدین محمد قلی بن حسن کمره، تا: پنج شنبه سلخ ربیع الاول 992ق؛ مصحح، دارای یک سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 352گ، 14 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6-223]
آغاز بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علماء اشرف مجد آل رسول شرف عترت طاهره ذوالمناقب الظاهرة ترجمه حرفی احادیث کتاب است و شامل دعاها نمی شود؛ کان مسعود بن شیر علی رستمداری، تا: 24 رمضان 195ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، با علامت بلاغی از تقی الدين محمد آمده که نسخه را با نسخه مولی احمد مقدس اردبیلی تصحیح نموده، محشی؛ 482ص [ف: -10]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2593 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7-180]
آغاز: ذاته و عظیم صفاته و اشهد ان لا اله الا الله؛ انجام: و صورت حال انکه جمعی از مردم آمدند و او را دعوت کردند و اکل و شرب کردند چون قوم. صفحه اول و صفحاتی از اواسط نسخه افتاده است به این جهت مترجم شناخته نشد، وی با نقل متن سلسله اسناد و روات به ترجمه و توضیح مفصل احراز و ادعیه پرداخته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ این نسخه با اختلافات زیادی، مشابه شماره عمومی 3330
[نسخه فوق در فهرست کتابخانه آستان قدس (223/6) معرفی شده است کتابخانه می باشد؛ 274ص (136+138)، 15 سطر [ف: 15-166]
آغاز: بسمله یقول مولانا افضل اهل زمانه الامام العالم العلامة ... اما بعد احمدلله الذي ابتدا بالاحسان؛ انجام: وصفات دعا کننده یاد کرده شد امید چنانست که از زیادت مستغنی باشد و این آخر آنچه ما می خواستیم از کتاب مهج الدعوات ومنهج العنايات والحمدلله ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 270 گ، 18 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 2-905]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 237گ، 15 سطر (17/5×9/5)، اندازه: 16×24/5سم [ف: -31]
آغاز: بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علماء اشراف مجد آل رسول شرف عترة طاهره ذو المناقب الظاهره؛ انجام: امید چنان است که از زیادات مستغنی باشد و این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج ... روایت های کتاب «مهج الدعوات و منهج العنايات» رضی الدين ابن طاوس را ترجمه تحت اللفظي کرده و دعاها ترجمه نشده اند و گویا بعضی از قطعات ترجمه نشده که در نسخه سفید مانده؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: تقی الدين محمد بن ملک محمد مفتی اصفهانی، تا: جمعه 14 شعبان 1031ق؛ از روی نسخه مولانا احمد اردبیلی مقابله و تصحیح شده؛ جلد: تیماج، 232 گ، 15 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 17-291]
آغاز: بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علماء؛ انجام: الهي أن الأمر قدهال فهونه و خشن فألنه متن از: سید بن طاوس، گویا ترجمه یکی از شاگردان او است که این کتاب را روایت کرده است، ترجمه ای نیز در حاشیه متن عربی چاپی هست که از مصطفی بن ابوالقاسم طباطبائی زواری (متوفی 1340) می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی، تا: ربیع الثاني 1042ق؛ مجدول، با سرلوح آغاز؛ اهدایی: محمود صفار؛ 369گ، 12 سطر (18×9)، اندازه: 27×16سم [ف: 1-69]
آغاز بعد از حمد و صلوات. چنین گفت افضل علماء اشراف مجد آل رسول شرف عترت طاهره ذوالمناقب الظاهره؛ انجام: این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات، و الحمدلله وحده اولا وآخرة روایات و عبارات سید ابن طاوس ترجمه تحت اللفظي شده و دعاها ترجمه نشده اند؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 15 ربیع الاول 1082ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد علی» (مربع)، «الله حسبی اسماعیل قلی» (مربع)، «یا رب
نجنی محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 250گ، 17سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: - 30]
آغاز: به بهترین خلق خدا پس او را محمد نام کرد که اسم او در تورات محمد است تأليف شده در سوم ربیع الاول 977؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ 282گ، 17 سطر، اندازه: 21×13سم [کتابخانه های قائن: ف: -220]
آغاز: ... حرز امام صادق علیه الصلوة و السلام، روایت است از محمد بن عبدالله الاسكندري که گفت من از ندما و خواص ابو جعفر منصور دوانقی بودم و صاحب سر او ناگاه روزی نزد او آمدم ... مترجم به علت افتادگی ابتداء کتاب معلوم نشد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 267 گ، اندازه: 11/5 × 20/5 سم [ف: 1-19]
آغاز بعد از حمد و صلوة چنین گفت افضل علماء اشرف مجد آل رسول شرف عترت طاهره ... رضی الملة و الدين جمال العارفين علی بن موسی بن جعفر بن محمد طاووس ... که این کتابی است در خلاصه دعوات؛ انجام: و این آخر آن چیزی است که ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات و الحمدلله وحده ... المنتجبين الاخيار.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: محمد مورخ 1121؛ با یادداشتی از حسنعلی ایروانی در 1283 قمری که از میرزا عبدالله بن حاجی صفر علی امانت گرفته، و حسن عاملی می نویسد که از میرزا محمد امانت گرفته؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 336گ، 14 سطر، اندازه: 23/3×12/2 سم [ف: 2 -145]
آغاز بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علماء اشراف مجد آل رسول شرف عترت؛ انجام: و این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات و الحمدلله ترجمه فارسی کتاب «مهج الدعوات» تأليف سید بن طاووس است که اسناد را حذف کرده است و نیز بعضی مطالب که مدخلیتی نداشته ترجمه نکرده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد شفیع بن نظام الدين احمد، تا: 25 رجب 1118ق؛ با لوحه زرنگار، مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 173 گ، 20 سطر، اندازه: 13×21/5سم [مؤيد: 3-619]
آغاز: که بوی پیراهن یوسف روح به یعقوب دل رسانید یا تسنیم خوشگواری که از جنات التفات عاطفت گستری از منبع ملاطفت و اشفاق؛ انجام این است آخر آنچه خواستیم ما آن را از کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات و ستایش مرخدایرا که یگانه است و تنها و درود او بر مهتر ما محمد و آل پاکیزگان پاکان ترجمه روانی از کتاب مهج الدعوات سید بن طاووس است که مترجم به صورت تحت اللفظي مطالب آن را ترجمه نموده و دعاها را به صورت زیر نویس ترجمه کرده؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: شعبان 1120ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، در عصر سلطان حسین صفوی به صورت هنری کتابت و تزیین شده، از زیبایی خط بر می آید که خوشنویس زبردستی کتابت نسخه را به عهده گرفته، مصحح، محشی با نشان « منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج مذهب، 254گ (10-263)، 24سطر (12×12/5)، اندازه: 18×27سم [ف: 357-31]
آغاز بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علما ... ابن طاوس ..... این کتابی است؛ انجام: و نیز مصنف (رحمه الله علیه) می گوید که آنچه در این کتاب از شرط های ... و این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج العنايات» ...
خط: نسخ، کا: گنجه ای، محمد جعفر بن کریم، تا: جمادی الاول 1124ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 238 گ، 15 سطر (14/2×7/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 1-40]
ناقص و نامرتب؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 218گ (164پ -381پ)، 17سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 11-53]
آغاز: بسمله حمد لله و صلاة علی نبیه و آله بعد از حمد و صلاة؛ انجام: امید است که زیاده مستغنی باشد مترجم: نامعلوم؛ خط: نسخ، کا: موسوی، یحیی بن محسن، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: ... انس بن مالک از حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم روایت کرد که جبرئیل علیه السلام فضایل بسیار از دعای قدح یاد کرد؛ انجام: از آن جمله دعای معروف به علوی مصری. روایت است از محمد بن علی علوی الحسيني که او در مصر ساکن بود ... رب من ذا الذي دعاك فلم تجبه ومن ذا الذي سألك فلم تعطه. روایت های کتاب «مهج الدعوات ومنهج العنايات» رضی الدين ابن طاوس را ترجمه تحت اللفظي کرده است ودعا بدون ترجمه است. این نسخه حاضر چون ابتدا و انتها ندارد معلوم نیست کدام یکی از ترجمه های آن است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 72گ (1ر-72پ)، 21 سطر، اندازه: 20×11سم [ف مخ: 1-437]
آغاز: بسمله بعد از حمد و صلوات چنین گفت؛ انجام: و این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده، و با نسخه 3330 اندکی تفاوت دارد، دارای یک سرلوح، مجدول مذهب؛ 253گ، 17سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 6-223]
آغاز: بعد از حمد و صلوات چنین گفت افضل علماء اشراف مجد آل رسول شرف عترة طاهره ذو المناقب الظاهره؛ انجام: امید چنان است که از زیادات مستغنی باشد و این آخر آنچه ما خواستیم از کتاب مهج الدعوات و منهج ...
خط: نستعلیق و دعاها نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین، مصحح؛ جلد: مقوایی، 332گ، 15 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 7-201]
آغاز: عذابك ومن شر عبادك واعوذ باسمك و کلمتك التامة من شر الشيطان الرجيم اللهم انی اسألك باسمك و کلمتك التامة من خیر ما تعطی ... توکلت وهو رب العرش العظيم جزر خدیجه علیها السلام بسمله یا الله یا حفیظ یا حفیظ یا رقیب حرز فاطمه علیها السلام بسمله یا حی یا قیوم برحمتك استغیث ... حرز ثانی فاطمه علیها السلام روایتست از سلمان فارسی رضی الله عنه؛ انجام: حجاب حضرت امام حسین علیه السلام یامن شأنه الكفاية وسرادقه الرعاية یا من هو الغاية والنهاية یا صارف السوء و السواية والضر اصرف عنی ... اجعلنی اللهم في حرزك وفی حربك وفی عباد کی وفی ترجمه ای است از کتاب «مهج الدعوات و منهج العنايات» سید بن طاووس که فقط توضیحات درباره ادعیه را ترجمه نموده و متن دعاها ترجمه نشده است، به جهت افتادگی طرفین نسخه، نام مترجم به دست نیامد؛ خط: ادعیه نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: کاظم حسینی طبسی حائری؛ 253گ، 14 سطر، اندازه: 15/5 × 23/5سم [ف مخ: 1-121]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: گالینگور، 197گ، 12 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 16 -194]
mohaj-od daʻavāt (t.)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات (العنايات)؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
ترجمه فارسی آقا جمال خوانساری را به اردو برگردانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31631
آغاز: بسمله. چنین گفت افضل علماء اشرف مجد آل رسول شرف عتره الطاهره؛ انجام: هی که مین نی اسی کتاب مین جو کچه دعاوی کی شرائط اور دعا کننده کی صفات ... اس کی بعدیه امید هی که اب اس سی بهی زیادہ کی ضرورت
خط: نسخ و نستعلیق، کا: داود حسین رضوی، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 247گ، 19 سطر، اندازه: 24/5×16 سم [اهدائی رهبر: 6-414]
muhaj-ud daʻawāt (mx.)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات (العنايات)؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
مختصر مهج الدعوات ابن طاوس در این مجموعه گرد آمده است.
قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 115/3
انجام: ذکر ما نختاره من ادعیه مولانا علی بن موسی الرضا علیه السلام فمن ذلك عوذة وجدت في ثیابه علیه السلام
کا: عبد البديع بن غیاث الدين طباطبائی، تا: 13 شوال 1008ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 104گ (19-122)، اندازه: 23/5×13 سم [کتابخانه های قائن: ف: -101]
muhaj-ud da‘awāt (mn.)
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664)
منتخبی است از مهج الدعوات ابن طاوس که کاتب در سال 1343 به درخواست فتح الله انتخاب و تحریر نموده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5236- 26/116
آغاز: حرز، عن مولینا و مقتدانا امیر المؤمنين وامام المتقين علی بن ابی طالب علیه السلام عن علی بن عبد الصمد قال؛ انجام: ابتلی به من الناس وشکاه الى الله أن یعافیه من ذلك البلاء عند هذا الدعاء
خط: نسخ، کا: سید حسین، تا: اواخر رمضان 1343ق؛ افتادگی: انجام؛ 115گ، 14 سطر، اندازه: 21×18سم [ف: 8-4603]
muhaj-ud daʻawāt
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات (العنايات)؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3743/49 ف
بندی از مهج الدعوات، در دعا و از فرهنگ درباره نوروز؛ بی کا بی تا؛ 4گ (280ر -283ر)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 2-240]
muhaj-ud daʻawāt wa manhaj-ul ‘ināyāt (mn.) = al munājāt ilā qādi-1 ḥājāt
وابسته به: مهج الدعوات و منهج العبادات؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589-664ق)
رساله ای است کوتاه در مناجات، شامل مناجات هایی از حضرت امام حسین بن علی، حضرت امام حسن، حضرت امام زین العابدين، حضرت امام محمد باقر، حضرت امام جواد، حضرت امام رضا، حضرت امام هادی، حضرت امام حسن عسکری و امام زمان و گزیده ای است از کتاب مهج الدعوات تأليف سید بن طاووس حلی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12725/4
آغاز: الحمد لله الذي جعل لعباده وسيلة لدخول الجنة و خلاصا من عذاب الآخرة و بعد هذا کتاب ... الهي الامان الامان یوم يستأ خرون ساعة و لا یستقدمون؛ انجام: و ان تنجزلی ما وعدتنی انکی انت الصادق و لا تخلف الميعاد و انت علی کل شیء قدیر تمام شد (از) مهج الدعوات سید قدس سره
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ 9 گ (65×7)، 21سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 32-352]
al-muhdāt = masā'il-un hindisīya
هاشمی، محمد بن عبد العزيز
hāšemī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-'azīz
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19212
آغاز: بسمله مسایل هندسیه مترجمه بالمقاله المهداه؛ انجام: هذه المقاله و الحمدلله لولیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1056ق [رایانه]
مهدویت- ادعای مهدویت محمد احمد
مهدویت- المتنبئين
al-mahdawīya
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)
تاریخ تأليف: 27 ربیع الثاني 1287ق
مباحثی است در نور و چگونگی تولید آن از چراغ. مؤلف می گوید این مسأله را ابتدا از حکیم ملا حسن فرزند ملا علی نوری و پس از آن از سید کاظم رشتی پرسیده ولی جواب آنها قانع کننده نبوده لذا به حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) استغاثه کردم تا این که حل آن در دلم افاضه شد و به همین جهت نام رساله را «مهدویه» گذاشته است.
آغاز: پس از خطبه: هذه رسالة مختصرة کتبتها و انا العبد الأثيم کریم بن ابراهیم في مسئلة غامضه لم یفض الى الان فیما اعلم ختامها [فهرست مشایخ 231/2]
آغاز برابر؛ انجام: رایت ان اختمها اذا اتیت علی عمدة غرضی منها.
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد علی انارکی، تا: یک شنبه 6 روز مانده از رمضان 1287ق، جا: لنگر؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ جلد: مقوا، 55گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 11-158]
آغاز: و لم یکشف الى الان
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن علیرضا خوشنویس، تا: 1287ق؛ افتادگی: آغاز؛ 72گ، 12سطر (5/5×11)، اندازه: 17×10سم [ف: 1218-4]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نشریه: 4-383]
آغاز برابر
کا: شکرالله بن غلامحسین بیک رفسنجانی، تا: شنبه 24 شوال 1288ق؛ جلد: تیماج، 29گ (134پ -162ر)، اندازه: 17×11سم [ف: 1-276]
خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، محمد رضا بن محمد ابراهیمی تا: سه شنبه 23 ربیع الثاني 1288ق؛ جلد: میشن، 38گ (1پ - 38پ)، 16 سطر، اندازه: 17/3×10/6 سم [ف: 5-157]
آغاز: برابر؛ انجام: منتظر ظهور دولة الحق داعية لصاحبها بالفرج العاجل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 44گ، 19سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 15-176]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 32ص (216-247)، اندازه: 21×16سم [ف: 3-1104]
mahdavīyat
از ناشناس، درباره کسانی که مدعی مهدی بودن شده اند، به نقل از «باب الأبواب» و «مفتاح الابواب» دکتر میرزا محمد مهدی رئیس الحكماي تبریزی، چاپ مصر.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1002/3
آغاز: حمدله. صلاة. فهذه وجيزة لبعض الافاضل و اما اشخاصی که از مسلمین بودند و ادعای مهدویت و عیسویت نمودند
خط: نسخ خوش، کا: عبدالرحیم اصفهانی بن میرزا علیرضا، تا: کمی پس از 1362ق؛ 1گ (195پ-201پ) [ف: 2-249]
qāze-l-qozāt šaraf-od-dīn
mahdavīyat va xorūj-e ebrāhīm
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1533/5
ار تاریخ وصاف؛ خط: نسخ و شکسته، کا: عبدالوهاب، تا: 1296 ق [ف: 5-285]
مهدی - أمر المهدي
al-mahdī
صدر عاملی، صدر الدين بن اسماعیل، 1299 - 1373 قمری
sadr-e-‘āmelī, sadr-od-dīn ebn-e esmā‘ll (1882 - 1954)
تاریخ تأليف: 24 صفر 1358ق
مجموعه احادیث و اخبار مروی از معصومین (علیهم السلام) واقوال و کلمات بزرگان از علما که درباره حضرت حجت (علیه السلام) آمده است در یک دفتر گردآوری ودریک «مقدمه» وهشت فصل» و یک «خاتمه» تنظیم و نگارش یافته است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... وبعد فهذا شطر من الأحاديث الشريفة وقسم من الاخبار المنيفة عن سیدنا و مولانا خاتم النبيين صلی الله علیه واله وسلم وعن اهل بیته الكرام واصحابه والتابعین [الذريعة 290/23]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2188
آغاز: برابر؛ انجام: ان یتفضلوا علی ما یقع في نظر هم من انتقاد لایشر اليه انشاء الله في الطبعة الثانية ومن الله سبحانه و تعالی اسئل التوفيق والعصمة لی ولهم امین و کان ذلك في یوم السبت الرابع والعشرین ... و خمسین هجرية في تم
خط: نسخ، کاتب =مؤلف، تا: 24صفر 1358ق، جا: قم؛ جلد: مقوا، 118گ، 17سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 4-1583]
مهدی آخر الزمان- احوال مهدی آخر الزمان
al-mahdī (r.)
وابسته به: القول المختصر في علامات مهدی المنتظر (علیه السلام)؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909 - 974ق)
هفتاد حدیث درباره حضرت مهدی (علیه السلام) بدون ذکر سند بر گرفته از رساله «القول المختصر في علامات المهدي المنتظر» شهاب الدين احمد بن محمد بن حجر هیثمی مکی شافعی (-974ق). [هدية العارفين 146]
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 918/6
آغاز: الحمد الله رب العالمين ... اما بعد فهذه نبذة منتخبة یحتوی علی نحو سبعین حدیثا محذوفة الأسانيد في علامة المهدي؛ انجام: و یتهارجون تهارج الحمار و علیهم تقوم الساعة تمت من ید احمد بن محمود.
خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن یوسف بن شیخ بالشدری، تا: 1274ق، جا: شیخان؛ جلد: گالینگور، 97گ (98پ -194ر)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 2-186]
al-mahdī ‘alā lisān-il husayn
صابری همدانی، احمد، ق 15 قمری
sāberī hamedānī, ahmad(- 21c)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الثاني 1405ق
رساله مختصری است در بیان احادیث وارده از امام حسین (علیه السلام) درباره امام زمان (علیه السلام)، در ده «فصل» کوتاه: 1. في البشارة بظهور المهدي (علیه السلام)؛ 2. في أنه من ولد فاطمة (علیها السلام)؛ 3. في أنه من ولد الحسين (علیه السلام)؛ 4. في غیبته (علیه السلام)؛ 5. في أنه (علیه السلام) من الأئمة الاثنى عشر (علیه السلام)؛ 6. فیما یعرف به المهدي (علیه السلام)؛ 7. في علائم الظهور؛ 8 فیما بعد خروجه؛ 9. في سیرته (علیه السلام)؛ 10. في مدة ملکه.
چاپ: ایران، قم، مكتبة المعارف الاسلامية، 1411 قمری
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1304 عکسی
آغاز: بسمله، أن ما یتجلی لکل باحث دینی و متتبع في الأثر الاسلامي ان نبی المسلمين و خاتم النبيين؛ انجام: فقلت: أصلحك الله أيبلغون ذلك ، فقال: ان مولی القوم منهم، هذا آخر ما أردنا جمعه مما روی عن الامام الشهيد الحسين بن علی بن أبي طالب في سنة 1405 في بلدة قم.
نسخه اصل: نزد مؤلف محفوظ است؛ خط: نسخ، کا: سید حسین طباطبایی از طلاب مدرسه جعفریه قم که مؤلف رساله تأسيس کرده، تا: 1405ق؛ مؤلف تصویر این رساله را به کتابخانه حاضر اهدا نموده و در آغاز آن آورده است؛ 41ص، 15 سطر [عکسی ف: 10-4]
mehdī-ye mow‘ūd
پادانا، مسعود، 1363 شمسی
Pādānā, mas‘ūd (1984 -)
مؤلف علت نگارش این کتاب را خوابدیدن حضرت مهدی به طور مکرر ذکر کرده است. مطالبی مقدمت آورده سپس در مورد عقاید اقوام درباره حضرت مهدی علیه السلام ونظر اسلام و تاریخچه ای در این باب ذکر کرده است. این کتاب در چهل «باب»: 1. نیایش؛ 2. خدا؛ 3. جهان افرینش؛ 4. عالم صغیر؛ 5. عالم کبیر؛ 6. تشکیل حیات در روی زمین ..! 29. عقاید اقوام درباره ظهور حضرت مهدی علیه السلام؛ 30 بشارات رهروان طریقت درباره مهدی علیه السلام ... 39. روایات درباره ظهور مهدی علیه السلام؛ 40. علت نگارش کتاب.
آغاز: نیایش، سجود خدائی را که مرتبط با عالم هستی از مبد از لی درون نهانی ترین پنهانی ها و محاط بر عظیم ترین بی نهایت ها برای وصول ویگانگی ...
انجام: هدایت شده ام ولی شخص حضرت مهدی علیه السلام را دیگر در عالم خواب ندیدم
آغاز: راه ریاضت را پیروی نمائید (کذ) تا با ذات مطلق ارتباط حاصل نموده؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 8ربیع الثاني 1394ق؛ واقف: پادانا، مسعود؛ 490گ، اندازه: 34×22سم [ف: 11-407]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 482گ، اندازه: 21/5 × 33/5 سم [ف: 21-188]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کاتب =مؤلف، تا: جمعه 23 جمادی الثاني 1395ق؛ مصحح، دارای خط خوردگی؛ جلد: مقوا، 133گ (1ر- 133 ر)، اندازه: 34×21سم [ف مخ: 5-2192]
mehdī-ye mow‘ūd
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27193
آغاز: بیان نفرمود و مجوع هزار و صد و پنجاه ... چون مبدا این تواریخ از اوایل بعثت بود؛ انجام: و بعد از آن بسیار بگو اللهم ارزقنا طلعته ...... یا ارحم الراحمين تمت الكتاب ... سنه 1205
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن [رایانه]
mahdīye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e abd-ol-lāh (1330 - 1431)
اخباری که مربوط به حضرت مهدی (امام دوازدهم شیعه امامیه) می باشد در این رساله به شیوه عرفانی به نظم و نثر گزارش شده است.
آغاز: الحمدلله و الصلوة علی رسول الله عن ابی سعید الخدري رضی الله عنه قال ذکر رسول صلی الله علیه و سلم: بلا یصیب هذه الأمة حتی لا یجد الرجل ملجأ يلجأ اليه من الظلم ... بشارة باد یارانرا که آن صاحب قران آمد ...
انجام: آخر ز زمین بر آید آتش ** سوزد تر و خشک مردمان خوش / اینست علامت قیامت ** فرمود رسول حق بامت.
چاپ: این رساله در ضمن رساله های حضرت سید نورالدین شاه نعمت الله ولی جلد اول صص 76-83 به سال 1355ش در تهران به چاپ رسیده است؛ در مجلد چهارم، مجموعه رسائل او، چاپ دکتر نوربخش، ص 89 بوسیله خانقاه نعمت اللهي چاپ شده [فهرستواره منزوی 1005/8]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11؛ 33سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1-208]
خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (194پ -197ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 4 -673]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ 4گ (120ر - 123ر)، 14 سطر (14×8) [ف: 68341]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 3ص (833-835)، 17سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3-522]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ جلد: میشن، 5گ (126 - 130ر)، 17 سطر، اندازه: 23×12سم
[ف: 4-670]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 5 گ (155-159)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5سم [ف: 32-148]
خط: نسخ، کا: عباس
بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛ 1گ (78)، 29 سطر، اندازه: 28/5 × 40سم [الفبائي: -571]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/9 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1304]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 3ص (46-44)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 10-587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: آقای دکتر جواد نوربخش، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 8ص (133-141)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2-3]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1315ق، ص (102-108)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 89-1]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از نور علیشاه دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، ص (347-341)، 12سطر، اندازه: 13/5 × 21/4سم [ف: 5-56]
mahdīye
فخرالدین صفی، علی بن حسین، 868 - 939 قمری
faxr-od-dīn safī, ‘alī ebn-e hoseyn (1464 - 1533)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27881
آغاز: بسمله الحمدلله الذي انزل الكتاب مشتملا علی غرایب الخواص حروفه؛ انجام: حرف دال و خواص دی فصل 2 در خواص مربع و حرف دال فصل 3 در خواص
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
al-muhaddab = al-muhaddab fi-1 fiqh
ابن براج، عبدالعزیز بن نحریر، 2400 – 481 قمری
ebn-e barrāj, ‘abd-ol-“azīz ebn-e nahrīr (1010 - 1089)
تاریخ تأليف: 467ق
کتابی است موجز و فتوایی با عناوین «باب، باب» و دوره فقه را از طهارت تا دیات در بردارد؛ در دو بخش تنظیم کرده: بخش .. احکام عام البلوي برای مکلفین؛ 2. احکامی که مورد نیاز عامه نیست. در برخی موارد همراه با ادله مسائل و اقوال علما و به کتاب «جواهر الفقه» خود ارجاع داده است. این کتاب را بعضی از فقهاء «المهذب القديم» ذکر کرده اند در مقابل «المهذب البارع» ابن فهد که از آن به «المهذب الجديد» نام برده شده است. لازم به تذکر است که کتاب دیگری به نام «المهذب» در فقه نام برده اند که از تأليفات قاضی عبد العزيز بن ابی کامل «طرابلسی» است که او را از معاصران و شاگردان «قاضی ابن براج» دانسته اند مولی عبدالله افندی می نویسد: این کتاب را سید ابن طاوس در کتاب «فتح الأبواب في الاستخارات» به او نسبت داده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الواحد القديم العزيز العليم الذي انعم علی عباده المكلفين و میز هم به من سائر المخلوقين ایثار امنه سبحانه و تعالی لینلهم منازل الثواب و الظفر بمراتبه في کریم الماب وصلة لهم الى ذالك اصلا و فرعا و عقلا و شرعا و نصب علیه الدلايل الواضحات ...
انجام: او یشك في تسبیح السجود و قد رفع رأسه منه ... باب حقوق الأموال التي ذکرنا في اول الكتاب ... و نحن نبین احکام کل واحد منها في باب مفرد بعون الله و توفیقه کتاب الزكاة.
[ریاض العلماء 141/3؛ ريحانة الادب 40977؛ الذريعه 294/23؛ کشف الحجب 573]
آغاز: بسمله، حمدله کتاب الاجارات روی عن النبي صلی الله علیه و آله انه قال ملعون من منع اجیر اجرته؛ انجام: و لا تتخذ كافرة بغیر حلاف. از کتاب الاجارات تا انتهای کتاب الدعوي و البينات است؛ خط: نسخ مشکول، کا: ابوطالب علی بن محمد بن علی، تا: سه شنبه 14 صفر 651ق؛ واقف: حبیب الله حافظ، جلد: تیماج مذهب، 217گ، 21 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 21-1543]
آغاز برابر؛ انجام: من جانبه المأيسر کذلك من فوق القميص.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 14گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3-578]
آغاز و انجام: برابر
مباحث طهارت و صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ 57گ، 17سطر [عکسی ف: 1-289]
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز برابر؛ انجام: التراب بینهما و ان کان الذي ... جعل امام المرأة و یجعل التراب بینهما. تجدد بعد ذلك تمت.
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: قرن 13، 33ص (378-346)، 29 سطر، اندازه: 21/5×15سم [ف: 10-809]
آغاز و انجام: برابر
از مقدمه تا پایان صلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ، 24 سطر، اندازه: 14/7 ×21سم [اهدائی رهبر: 3-750] و [ف: 21-1541]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 93ص، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1542]
خط: نسخ، کا: علی بن سید حسین بن عبدالرزاق بن عباس بن حمزه بحرانی (جزء اول)، تا: قرن 13، ابراهیم (جزء آخر)، سال 1255؛ 168گ (56پ -223ر)، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 42-1]
آغاز : قال الله سبحانه و اقیموا الصلوة و آتو الزكوة و قال الله تعالی أن الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنكر؛ انجام: برابر
از ابتدای صلات تا انتهای آن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 53گ، 15 سطر، اندازه: 21/3×15سم [ف: 21-1542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 101ص، 19سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 21-1543]
آغاز: بسمله کتاب الاجارات روی عن النبي (صلی الله علیه و آله) انه قال ملعون من منع اجيرة اجرته؛ انجام: و یجوز أن یتخذ لذلك عبدا لانه قد یجوز أن یکون عدلا ولایتخذ كافرة بغیر خلاف تم از کتاب الاجاره تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 16رجب 1225ق؛ تملک: جواد حسینی؛ جلد: تیماج، 171گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4690]
آغاز: برابر؛ انجام: یکون عدلا ولا یتخذ کافرا بغیر خلاف تم از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول ذیقعده1228ق؛ در اول جزء سوم کتاب آمده که این نسخه از روی نسخه سید حسین حسینی عاملی نوشته شده است، مصحح؛ جلد: تیماج، 298گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4690]
فقط سه جزء این کتاب تا پایان احکام نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 10 جمادی الاول 1233ق؛ مجدول، دارای سر لوح؛ تملک: محمد باقر بن محمد حسین حائری مازندرانی به تاریخ ربیع الثاني 1367؛ 128 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 18 -313]
آغاز: برابر؛ انجام: ولان له الأرش الذي یرجع به ههنا وهو أن یقوم عبد ذومال لا عیب فیه وعبده ذومال.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد اسمعیل نجفی، تا: چهارشنبه 18 شعبان 1242ق، 66، 29 سطر [ف: 8-4690]
خط: نسخ، کا: علی محمد بن میرزا احمد خوانساری صحاف بروجردی، تا: پنج شنبه 28 محرم 1349ق؛ 189گ، 26 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 1-106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 58گ (123پ - 180پ)، 17سطر، اندازه: 14/5 ×21سم [ف: 2-43]
آغاز و انجام: برابر
دارای طهارة و صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب 56گ (1پ - 56پ) [ف: 5-2077]
از مقدمه تا پایان صلات، خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ 57ص (29-85)، 21 سطر [میراث شهاب: س 17ش3 و 4-332]
al-muhaddab
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11000
آغاز: بسمله. رساله مهذب راهب (رح) یخاطب الصنعة الالهية و الموهبة؛ انجام: و او جزت فالله المستعان و علیه التكلان و الحمدلله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد ... کثیرا کثیرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق، جلد: مقوا [رایانه]
mohazzab-ol axlāq
فراش، محمد علی بن فتح الله
farrāš, mohammad ‘alī ebn-e fath-ol-lāh
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار تاریخ تأليف: 1301 ق این کتاب ترجمه سانتی کنت است که اول به زبان آلمانی بوده است و سپس به زبان فرانسه ترجمه گردیده است و محمد علی بن فتح الله فراش خلوت خلف حاجی صادق سقاباشی این کتاب را به زبان فارسی برگردانده است. این کتاب شامل صد حکایت
است: حکایت اول: عیسوی جوانی در خانه بت پرستی منزل داشت .... داستان ها چون در مضامین اخلاقی است از آنرو مترجم فارسی آن آن را «مهذب الاخلاق» نام نهاده است.
آغاز: ترجمه: هو الله تعالی. بسمله، حمد و ستایش حضرت معبودی را سزاست که بید قدرت و دست عنایت قلوب منیره ارباب هوش و درایت را بهر گونه علم و دانش بیاراست. انجام و احترام بزرگان دین مبین و سلاطین عادل است. [فهرستواره منزوی 484/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محتملا مترجم فارسی، تا: ربیع الاول 1301ق، جا: تهران با سرلوح، مجدول؛ 135 گ، 9 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 2-6]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 143 گ، ابعاد متن: 14/568، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 2-118]
muhaddab-ul asma' fi maratib-il (huruf wa-1) asya'
سجزی، محمود بن عمر، ق6 قمری
sajazī, mahmūd bn-e ‘omar(- 12c)
فرهنگ عربی به فارسی است در 28 «باب»، هرباب در سه «بخش»: مفتوح الأول، مضموم الأول، مکسور الأول، وهریک از این بخش های کوچک نیز به ترتیب تهجی. با یک فصل در آغاز برای نام های خدا ویک خاتمه در پایان در اصطلاحات متفرقه، در چند فصل آمده. مؤلف خود می گوید که آن را از کتب ائمه ادب چون السامي في الاسامي ابوالفضل احمد بن محمد میدانی (- 518ق)، الأسمى في الاسماء (سعید بن احمد بن محمد میدانی (- 539ق)، کتاب الاسامي موسوم به سعیدی، بلغة المترجم في اللغه، کنز الاسامي، ترجمان القرآن، الروضه و کتاب هایی که پیش از اینها تأليف گردیده چون اصلاح المنطق تأليف ابن سکیت (- 244ق)، غریب المصنف (تأليف ابی عمر و اسحق بن مراد الشيباني - 206ق)، دستور اللغه نطنزی (-497ق) و کتب مشاهیر و غیر از اینها گرد آورده و پیش از شروع به ذکر اسامی اسماء الله الحسني را موافق حروف تهجی به ترتیب اوایل ذکر و به ترجمه فارسی آنها پرداخته و پس از آن شروع درنقل لغات و اسامی نمودهاست.
آغاز : بسمله. الحمدلله الذي خلق الخلايق بقدرته و خص بنی آدم بعزته ... اما بعد فانی رأيت الناس زاهدین في العلم و العقبي راغبین في الجهل ... اما بعد، قال العبد الضعيف محمود بن عمر بن محمود بن منصور القاضي (الرنجنى) السجزي ثم العربي من قبيلة شیبان تغمده الله برحمته فانی رأيت الناس زاهدین في العلم و العقبي
انجام: في منازل القمر و له ثمانية و عشرون منزلا ما ینزل القمر کل ليلة بمنزل منها اولیها السرطان و هما قربا الحمل و یقال لهما النطح و الناطح ایضاو الطين و الثريا و الدبران و یقال له المجدح و الهقعه و الذراع و النثرة و الطرف و الجبهة و الزبره و الصرفه و العو او السماك و الغفر و الزباني و الاكليل و القلب و الشولة و النعائم و البلدة و سعد الذابح و سعد بلع و سعد السعود و سعد الاخبية و قرع الدلو المقدم و قرع الدلو المؤخر و بطن الحوت و هو الرشاء دومنزل و ثلثی از منزل برجی باشد، و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع
چاپ: چاپ شده کشف الظنون، حاجی خلیفه 1912/2؛ فرهنگنامه ها 131-136؛ نسخه های منزوی 2034/3]
شروح و حواشی: 1- تهذیب المهذب؛ قزوینی، محمد یحیی بن محمد شفیع (- قرن 12)
خط: نسخ، کا: جلال اسلام بن امیر جلال بن امام کبیر الدين ابن جمال الدين ابن محمد کلان، تا: رجب 824ق، برای مولانا نشریه: 393-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9، در پایان نسخه (گ 205پ) شعری با تاریخ 841ق نوشته شده، مصحح، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 205گ، 19سطر (11×17/5)، اندازه: 25×16سم [ف: 459-2]
آغاز: و الرصد کیاه اندک الرصراصه زمین سخت؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 896ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نسخ معرب، کا: حسین بن خواجه محمد ابراهیم کوبنانی، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با تاریخ ساختگی نونویس 779 در پایان نسخه؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3-49]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3838ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-255]
آغاز نو باندازه کننده الخافض فرود آوردنده الخبير آگاه بهمه چیزها ... کتاب الالف باب الالف المفتوحة الاءه درختی است و گویند بانک؛ انجام: کتاب الياء باب الياء المفتوحة. الياء آنچه بماند از شیر در پستان گوسفند الياس خشک ... اليسير آسان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 351 گ، 15 سطر (11×7)، اندازه:
19×12 سم [ف: 13-3085] و [فیلمها ف: 2-253]
خط: نسخ، کا: ابیوردی، خداداد بن حسین، تا: 15 ذیقعده 912ق، جا: مشهد رضوی؛ مهر: عبدالجواد حسینی؛ کاغذ: سمرقندی، 173گ، ابعاد متن: 17×10، اندازه: 25×24سم [ف: 16- 60]
خط: نسخ، کا: فخر الدين بن غیاث الدين بحر آبادی، تا: 7 جمادی الأول 920ق؛ جلد: تیماج، 181، 22 سطر (20×13)، اندازه: 24×14سم [ف: 3-586]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 640
همان نسخه بالا [نشریه: 5-102]
خط: نستعلیق، کا: شکرالله بن ظهیر الاسلام شیرازی، تا: شنبه 14 ذیحجه 962ق؛ 139 (245پ -383پ)، 25 سطر، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 1-178]
آغاز: برابر؛ انجام و سبع و ثمن و تسع وعشر. و قد تم تحریر الكتاب بتوفیق الله تعالی في الاربعاء الحاديعشر من شهر ربیع الثاني المنتظم من شهور سنة سبع وستین و تسعمائة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 ربیع الثاني 967ق؛ 157گ (80پ- 236ر)، 19 سطر (16×12/5) [ف: 16-212]
آغاز: الاجام ج الاجام و الاجم ج اجمع همه اجمعون ج یقال سرت یومی اجمع
خط: نستعلیق، کا: حسین بن قطب الدين وزیری ابوالفتح مشهور به هبة الله، تا: چهارشنبه غره رجب 980ق؛ افتادگی: آغاز؛ 260گ (1ر-260پ)، 24 سطر، اندازه: 9×24/5 سم [ف: 14-12]
خط: نسخ، کا: نظیری، تا: 5 شعبان 981ق؛ 212 گی، 17سطر، اندازه: 17/5 × 24/5 سم [ف: 2-411]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری [نشریه: 3-49]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2-173]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11، 233گ (10ر- 242پ) [مختصر ف: -838]
آغاز: ... والتجار و التجر ... [وصالی]. التاجر میفروش. التاخ آرد فروش و التخ ایضا التخخة ج. التارة یکبار، التارات و التيرج. التار مردم بزرگ و بسیار گوشت؛ انجام: فصل، الأشهر الحرم اربعة: رجب و ذوالقعدة و ذو الحجة و المحرم ثلثه ... مقدار زیادی از ابتدای نسخه را ندارد و با واژگان مربوط به باب « تاء المفتوحه» آغاز می شود (مطابق با ص 53چاپی) و پس از یک برگ از این باب، باز افتادگی دارد تا برسد به باب «جیم المفتوحه» (مطابق با ص 68 چاپی) إلى آخر، در پایان نیز به اندازه یک برگ افتاده است (مطابق با ص 392 چاپی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای رکابه، مصحح؛ 152گ، 19سطر، اندازه: 22/7×14/3 سم [ف: 1/27-280]
آغاز برابر؛ انجام: باب الياء المكسوره من اليسار لغه في اليسار و هو لغه ردیه
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 198گ، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 24 -126]
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-450]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ با مهر محمد صادق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 306گ، 20 سطر (14×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 16-420]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3-49]
آغاز: واخذت في ضمن کل باب حرف الأول علی الترتيب ... باب في اسماء الله الحسنى وصفاته العلى هوالله الذي لا اله الا هو اوست خدای که نیست خدای مگر او؛ انجام: فصل في الكسور طسوج تسوینی قیراط نیم دانك ... نصف وثلث بنجدانك ثلثان وربع بنجدانك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 253گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [ف مخ: 2-554]
آغاز: ج الجامع فراهم آورنده الجبار بزرگوار و کامکار الجليل بزرگ و بزرگوار الجواد بخشنده ... کتاب الالف. باب الالف المفتوحه الاءة درختی است و گویند بانك الاءج بوم ابت روزی سخت گرم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 240گ، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 8-4691]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في اثنی عشر برجا اولها الحمل و الثور ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «قاموس، مجمع البحرين، کنز، صحاح، وقاری» و جز آن؛ مهر: «و هو الواقف. وقف نمود احقر عباد محمد جواد الحسيني تمامی کتب خود را بنحوی که در وقفنامه ثبت است 1283»، «لا
اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد جواد الحسيني» مستطیل)؛ جلد: چرم، 298گ، 15سطر (15×9)، اندازه: 15/5 × 23/5 سم [ف: 40-273]
آغاز: سپاس دارنده، الشاهد و الشهيد دانا بر هر چه بندگان میکنند ص: الصانع آفریدگار، الصبور بردبار که شتاب نکند بعقاب، الصمد مهتر و پناه نیازمندان؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی، عبدالواسع بن ابو طالب، تا: قرن 11؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 333گ، 7سطر (7×17/5)، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 8-37]
آغاز: ... نعت ناخره درست آن: بعت باخره بفروختم بنسیه و یقال رایت فلانا باخرة ای بمؤخر العين دیدم فلان را بگوشه چشم الاخرج. و الانثى خرجاء کو سپند سیاه و سبید. الاخرس و الانثى خرساء کنك الخرس ج. و لبن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ام ... بن شاه قلی حافظ، تا: شنبه 1 ربیع الاول 1012ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای رکابه، مصحح، محشی به نقل از «تاج» / «تاج الاسامي» و در چند مورد به نقل از «صحاح» و مصادر»؛ تملک: زمان بن احمد حسینی قزوینی در 1273؛ جلد: تیماج، 198 گ، 23 سطر، اندازه: 28/7×16/2 سم [ف: 27/1-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق و رقاع، کا: محمد مومن بن محمد شفیع، تا: 1017ق؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، محشی؛ به سال 1297 ق از ورثه مرحوم طهماسب میرزا موید الدوله جهت کتابخانه سلطنتی خریداری شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روغنی بوم منقش، 368ص، 19سطر، اندازه: 20×34سم [ف: 7-734]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1023ق؛ مصحح؛ تملک: ابن حکیم سالك الدين محمد حموی سعدی انصاری با مهر «محمد تقی و محمد ابنا محمد علی ...»، ابو تراب بن محمد با مهر «محمد ..» (مربع)، محمد رضا بن عبدالرضا؛ مهر: «حسین بن محمد علی التستري» (مربع)؛ جلد: تیماج، 165گ، 25 سطر، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 1-84]
خط: نسخ، کا: یوسف بن یعقوب، تا: 13 محرم 1024ق [فیلمها ف: 271-2]
از باب الف تا صاد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 صفر 1060ق؛ مهر: عبدالصمد؛ جلد: تیماج، 111گ، 20 سطر (18×8)، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: -427]
آغاز: برابر؛ انجام: و نصف الثلث دانقان و الثلثان أربعة دوانیق
خط: نسخ، بی کا، تا: 1066ق؛ تملک: محمد علی بن نجم الدين بن ابراهیم؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد علی» (مربع)، الواثق ... زین العابدين الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 216گ، 21 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 10-175]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 شوال 1071ق؛ کاغذ: ترمه، 18سطر، اندازه: 19/5 × 24/5سم [ف: 5-17]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اصفر 1072ق؛ تملک: هدایت در تهران در رجب 1275، محمد شفیع حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 106گ، 25سطر (16×11)، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 1-506]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن جمال الدين حسینی، تا: یکشنبه 24 ذیحجه 1078ق؛ مصحح؛ اندازه: 13×18/5 سم [نسخه پژوهی: 234-2]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد حسین گلپایگانی، تا: چهارشنبه 2 رجب 1085ق، جا: قزوین؛ 201گ، 22 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 2-374]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1087ق؛ محشی؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: مقوایی، 159ص، 19 سطر، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 2-297]
خط: نسخ، کا: محمد نجیب بن محمد رفیع، تا: ربیع الثاني 1087ق، جا: یزد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 192 گ، 21سطر (12×18/5)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 8-78]
آغاز باب في آخر الكتاب في اسماء شتی فصل في الحساب احد و واحد یکی اثنان و اثنتان دو و ثلث و ثلثه سه اربع و اربعة چار خمس و خمسة پنج؛ انجام: برابر
بعد از پایان کتاب، بابی آمده در پنج صفحه با این عنوان: «باب في آخر الكتاب في اسماء شتی» شامل این مطالب: فصل في الحساب، فصل في الكسور، فصل في حساب الشهور و الايام، فصل في ذکر الشهور بالعربية، فصل في اسماء الشهور بالرومية، فصل الأسبوع، فصل في الاثني عشر، فصل في منازل القمر؛ خط: نسخ معرب، کا: عباس بن محمد بیگ بن قاجار معروف به ناسخ، تا: 24 صفر 1092ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 204گ، 15سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 38-15]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1094ق؛ با فصلی در حساب و عشرات و حساب مثاقیل و شهور و منازل قمر مورخ صفر 1094 در پایان؛ 200گ، قطع: وزیری [چند نسخه ف: -197]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1098ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن قرمز، 27سطر [ف: 5-32]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 386گ، 10 سطر (10×5)، اندازه: 19×13 سم [سنا: ف: 1-50]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4294-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-43]
آغاز: ... ابواب بعدد اصول کلام العرب و اعراب الأسماء
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: ابو طالب بن عبدالله طبسی در سال 1208؛ جلد: تیماج، 208گ، 19 سطر، اندازه: 24/6×12 سم [ف: 14541]
آغاز: القديم ... قریب نزدیک بعلم و قدرت، القوي: توانا، الكافي: پسندیده کار الخ؛ انجام: و یقال له المجدح و الهقعة و الدراع و النثرة و الطرف و الجبهة و الزبرة و الصرفهوالعوا و السماك و الغفر ... (نزدیک پایان)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ 117گ، 27 سطر (24×12)، اندازه: 31×17/5 سم [ف: 1-105]
خط: نسخ، کا: شهمیرزادی، محمد رضا بن درویش محمد، تا قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 326گ (1پ -326ر)، 15سطر (17×9)، اندازه: 25×17سم [ف: 14-3891]
آغاز برابر؛ انجام: اليرقان: علت زریر، اليرقوع: گرسنه سخت، اليرمع: سنگ. تا اوایل کتاب الياء باب الياء المفتوحه بیشتر ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 252گ، 19سطر (14×7)، اندازه: 26×19/5 سم [ف: 13-140]
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 8ش 4-64]
آغاز: باب في اسماء الله تعالی الحسنى وصفاته العلى هو الله الذي لا اله الا هو، اوست خدای که نیست خدایی مگر او؛ انجام: اسما نبیین صلوات الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: غلامحسین افضل الملك، 26 جمادی الثاني 1331؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 261گ، 19سطر (7×17/5)، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 13-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد عبدالواسع بن محمد جزیکی، تا: شوال 1109ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 165گی، 20 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 309]
خط: نسخ، کا: شریف کوسوی، محمد طاهر بن شرف الدين، تا: 25صفر 1111ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 101گ (157ر -257ر)، 17سطر (13×8)، اندازه: 18×12 سم [ف: 8-256]
خط: نسخ، کا: محمد سمیع بن محمد لطیف، تا: 20 شعبان 1114ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 208گ، 15سطر (13×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 16-44]
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 جمادی الاول 1117ق؛ کاغذ: سپاهانی، 287گ، 20 سطر (9×18/5)، اندازه: 25×13سم [ف: 17-217]
آغاز برابر؛ انجام: باب الياء المكسوره، س، اليسار: لغة في اليسار و هو لغة ردية اليسارة، تم هذا الكتاب بتوفیق الملك الوهاب. تا پایان باب الياء است و خاتمه راندارد؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد هاشم بن محمد محسن قاینی، تا: 1118ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 23سطر (18610/7) [ف: 13-140]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق فرزند میرزا محمد علی شریف، تا: 1222ق، جا: کرمان، به فرموده خانلرخان؛ تملک: فرهاد میرزا در جمادی الثاني 1262؛ جلد: تیماج مذهب، 20سطر (21×13)، اندازه: 30×20سم [نشریه: 3-247]
آغاز برابر؛ انجام: باب الياء المكسورة س السيار لغة في اليسار و هو لغة دية اليسارة ج.
خط: نسخ، کا: محمد بن آقا رحیم رازی قوشخانه ای، تا: شنبه 25 صفر 1246ق، مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: فضل الله بن ملا اسماعیل در 9 رمضان 1307، محمد نبی بن عبدالرحیم در 1265؛ جلد: تیماج، 92 گ، 33سطر، اندازه: 17/5 ×27سم [محدث ارموی مخ: 3-1586]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو لغة ردية. اليسارة ج. تم هذا ...
خط: نسخ پخته، کا: محمد ابراهیم بن آقا مراد کرایلی، تا: 11 رجب 1247ق؛ محشی؛ 111گ (2پ -112پ) [ف: 1-253]
آغاز: الاحم مرد سیاه دندان و اسب سیاه ورنگ سیاه، الأصنف والاثنی صنفاء آن که بر کناره وحشی پای رود و گویند برانسی الحنف ج واصنف نام مردی است؛ انجام: الوضاء الوضاح نیکو نیکو الوضح پیرایه، درهم وضع در می نیکو روشن اوضاح ج الوضر چریش کاسه الأوضاء ح الوضرة آن چه بماند از طعام
در کاسه الوضم خانه قصاب وخوان نان پختن الوضوء آب آبدست وجه وضیء روئی روشن وضاء
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، جلد: گالینگور، 238 گ، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5-2192]
آغاز برابر؛ انجام: وشوال را وذو القعده وزنة وذو الحجه را بر که. تم بعون الله الملك العزيز الجبار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 177گ، 18 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 8-4691]
آغاز برابر؛ انجام: و یوح نامی است آفتاب را، یوسف و یونس اسم نبیین صلوات الله علیهما، اليسار لغة اليسار و هو لغة ... جمعه اليسارة تمت کتاب المهذب الأسماء.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: موسی بن محمد حسن بن ابراهیم بن محمد بن ابراهیم جیلانی، صفر علی بن محمد ربیع اصفهانی نجفی به تاریخ 1223؛ جلد: تیماج، 204گ، 17 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 25-378]
انجام: اليهمور ریك بزرك الهيا میرج، اليهودى جهود اليهود و الهودج اليهودية
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 239 گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 37-195]
muhaddab-ul asmā
اسماعیل بن لطف الله
esmāʻīl ebn-e lotf-ol-lāh
فرهنگی است برای لغات و واژه های عربی به فارسی در بیست و هشت کتاب به ترتیب حروف آغاز کلمه ها و در هر کتاب سه باب برای مفتوح و مکسور و مضموم با رعایت حروف دوم کلمات که با شنگرف مشخص شده است. این فرهنگ جز «مهذب الأسماء في مرتب الاشياء» قاضی محمود سجزی است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8010
آغاز: الحمدلله الذي أنزل القرآن العربي أوضح الحجج و البينات ... و بعد ترتیب کرد العبد الفقير اسماعیل بن لطف الله این کتاب را؛ انجام: الوجه روی و اول چیز و جاء ولا وجه له عنده وی را حجت نیست بنزدیک وی، الوجيه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 160گ، 15 سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 21-11]
ممهذب انوار سهیلی- عیار دانش
al-muhaddab-ul bāri' fī š.-il muxtașar-in nāfi'
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
تاریخ تأليف: 21 رجب 803ق
شرحی استدلالی با عناوین «قال، اقول» بر کتاب «المختصر النافع» محقق حلی است به اقوال علماء می پردازد در ابتدای هر کتاب مقدمه ای که به تناسب مباحث تنظیم شده در آن به شقوق بسیاری در مسائل اصل کتاب پرداخته است. در ابتدای کتاب چهار مقدمه مختصر آمده که در نخستین آن اقسام خبر را برشمرده و معنای متواتر و واحد و مستفیض و شاذ و نادر و ثقه و صحیح و معنعن و حسن و موثق و قوی و اقوی و ضعیف و مرسل و منقطع و مقطوع و معضل را روشن کرده و گفته که سید و ابن ادریس خبر واحد را نمی پذیرند. در دومی گفته که اشبه و انسب حکمی است که از عام یا مطلق یا استصحاب گرفته شود چه با اصول شیعی سازگارتر است و اظهر در فتاوای اصحاب است و اشهر در روایات و اصح آن است که احتمالی دیگر در آن نباشد و تردد در جایی است که احتمال باشد و اولی برتری دادن دو قول متکافی در نقل است و احوط آن است که از گرفتاری خلاف برهاند؛ در سومی بیان معانی اصطلاحات است مانند شیخ و شیخین و ثلثه و خمسه و صدوق و فقیه ..؛ در چهارم چگونگی شرح او است که همه خلافهایی که او هم نگفته او یاد نمود و دقت های دیگری که کرده است. او می گوید که پیش از هر کتابی یک یا چند مقدمه آوردم و آن را تعریف کردم و سند مشروعیت آنرا آوردم تا در حل دشواری ها و تفریع «دستور» کمک باشد.
آغاز: الحمدلله المتفرد بالقدم و الكمال، المتوحد بالعظمة و الجلال ... و بعد، فان أحق ما انفق فیه العمر، وصرف فیه الدهر: تعلم المعالم الدينية و الإمعان في درك الأحكام الشرعية و الغوص في تیار بحارها ... و کان من أفصح مختصراته و أنضح مصنفاته: کتاب «النافع» أعني «مختصر الشرايع»، تصنیف المولي الأكرم و الفقية الأعظم ... نجم الملة و الحق و الدين أبي القاسم جعفر بن سعید الحلى ... قد احتوی علی مباحث دقيقة، و أنظار عميقة؛ و أشار فیه إلى الخلاف في الأقوال و الروايات، مع شدة اختصاره و بعد أغواره، و احتجب أسراره و راء أستاره، لا یکشفها إلا الفقيه، مطلعة علی مآخذ الفتاوى، مع شدة احتیاج الناس إليه و أكباب الطالبين علیه. سألني جماعة من المشتغلين و طائفة من المترددين أن أشرحه في سطور یکون موضحة لما مکن من أسراره، و مؤدية إلى ما بعد من أغواره، وافية بحل رموزانه و مبينة الخلافاته، مع ذکر حجة کل متمسك بما اعتمد علیه، و إحضار ما
د
یرد من الجواب علیه. فوقفت عن ذلك ، و احتجت و استقلت فیما أفلت؛ لعلمی بأن دون هذا المراد خرط القتاد ... و لم أجد بدأ من الاسعاف ... ما سمحت به القريحة الفاترة و ایرادما و عته الفطنة القاصرة، لتعذر ما وراء ذلك من الامعان ... فمن وقف علیه «کذا» علی تقصیر أو إشارة أوعيفي عبارة أو خلل في إيراد أو نوع فساد، فأنا أسأله أولا التثبت في مراجعة الفكر و الاعتبار، و تصفح الكتب و الأخبار قبل الشروع بالرد و الإهدار، و النظر بعین الإزراء و الاحتقار ... و قبل الشروع نقدم مقدمات یحتاج إليها... و سمیته ب «المهذب البارع في شرح مختصر الشرايع» و إن شئت فسمه «جامع الدقائق و کاشف الحقائق»، لأنه لا یمر بمسئلة مشكلة إلا جلتها غاية الجلا ... و رتبت في کل کتاب مقدمة أو مقدمات أذكر فیها تعریفه و سند مشروعيتة من الكتاب و السنة و الاجماع و ما یلیق به التمهيد ... و الله أسئل أن یقبله بکرمه ... و هو حسبی و نعم الوكيل. کتاب الطهارة. مقدمة. الطهارة لغة: النظافة
انجام: و قال العلامة في «الف»: لیس بعیدا من الصواب، لأن المولى باستیلادها منع من بیعها، فأشبه عتق الجانيعمدة، و قد تقدم البحث في هذه المسئلة. و لیکن هذا آخر ما نورده في هذا الكتاب، مما سمحت به القريحة الفاترة و الفظنة القاصرة، و أمكن من الزمان العسوف و المكان المخوف، مع تراکم غمایم الغموم و اضطراب أمواج الهموم ... و من أمعن النظر فیما اشتمل علیه، و دقق الفكر فیما أشار إليه من الفروع و التحقيقات و الغرائب و النكات؛ عرف أنه واحد في فنه بحمدالله و منه ... و لنقطع الكلام هیهنا، حامدین مصلین ... و الحمدلله رب العالمين. تم الكتاب بعون الملك الوهاب.
چاپ: چاپ محقق شده الذريعة 292/23 و 18/22 -20؛ کشف الحجب 573؛ هدية العارفين 125/1× 12]
خط: نسخ، کا: جزینانی عاملی مویسی، حسین بن محمد، تا: 812ق؛ در زمان شارح با دو گونه بلاغ قرائت در بسیاری از جاها، جزو یکم در تاریخ روز یک شنبه 21 شعبان 812 در مدرسه زینبیه پهلوی مقام صاحب الزمان نوشته شده، این نسخه سه بار بر شارح خوانده شده، همچنین در آنجا آمده که در میانه نسخه بیست و هشت برگی افتاده، انجام در «قال طاب ثراه وفی عین الاعور الصحيحة الدية» افتاده است، محشی، چنین است سه اجازه قرائت به خط ابن فهد در پایان جزو یکم: «انهاه ایده الله تعالی قراءة و بحثا و فهما و استشراحا في مجالس متعددة آخرها ثالث شهر ربیع الأول من سنة خمس عشرة و ثمانمائة هجرية. و کتب اضعف العباد احمد بن محمد بن فهد مصنف الكتاب و الحمد لله وحده و صلی الله علی نبینا محمد و آله»، «انهاه ادام الله تعالی فضله مرة ثانية في مجالس متعددة آخرها من عشر شهر محرم الحرام افتتاح سنة ستة عشرة و ثمانمائة هجرية و کتب اضعف العباد احمد بن محمد بن فهد مؤلف الكتاب و الحمد الله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله و سلم تسلیما»، «انهاه ادام الله فضله مرة ثالثة في مجالس متعددة آخرها رابع عشر جمادی الأولى من سنة ست عشرة و ثمانمائة، و کتب احمد بن فهد جا ع الكتاب و الحمد الله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم تسلیما کثیرا»؛ تملک: محمد بن ناصر بن علی، جزو یکم (طهارت - نکاح) را در 1 شعبان 805 ساخته؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 246گ، 33 سطر (19×12)، اندازه: 18×27سم [ف: 16-348]
آغاز المرأة في الدبر وهی صائمة لم ینتقض صومها و لیس علیها غسل و هی مرسلة و لا اعرف بها قائلا؛ انجام: و لو قتل في الشهر الحرام أو البلد الحرام ألزم دية و ثلث من المقدر الشرعي ..
از اواسط کتاب الصوم تا اوائل کتاب الديات؛ خط: نسخ، کا: محرز (محمد بن خلیل بن سبع نادری)، تا: رمضان 819ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، ما بین جزء اول و دوم نثر اللئالي مرحوم طبرسی نگاشته شده؛ جلد: تیماج، 201گ، 30سطر، اندازه: 19×28/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1587]
آغاز برابر؛ انجام: المشهور و هو قول الثلاثة و التقى و القاضي و سلار و ابن حمزة و ابن ادریس و رواه ابن بابویه في کتابه.
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن رستم همدانی، تا: با تاریخ 835ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با آثار بلاغ، با اجازه ای به جهت زین الدين علی بن شمس الدين محمد بن حمزة حسینی سوراوی، انهائی به خط مؤلف ابن فهد به تاریخ سلخ شوال 835؛ تملک: عماد الدين علی الشريف القاري با مهر «العبد عماد الدين علی القاري» (دایره)، محمد امین بن محمد حسین القاري با مهر «محمد امین الله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 240گ، 29 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 1-304]
بندی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 854ق [ف: 5-313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسحاق آبادی، یوسف بن مبارکشاه، تا: سه شنبه 10 ذیقعده 854ق؛ تملک: شمس الدين محمد حلی، حسین بن مفلح صیمری، محمد بن حرب منصوری در 950، فرج الله بن محمد منصوری؛ جلد: مقوا، 289گ، 31سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 21-1546]
خط: نسخ، کا: تاج الدين بن محمد حسنی، تا: 863ق؛ افتادگی: آغاز: کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 290گ، 25 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 1-557]
آغاز: برابر
کا: عبد الوهاب بن علی حسینی استر آبادی، تا: شنبه 27 رجب 170ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، اجازه علی بن یوسف حسینی عیز اقانی به کاتب برای کتاب مهذب البارع به طریق علی بن یوسف از شیخ زین الدين بن یونس در 874ق؛ 279گ، اندازه: 17/5 × 26/5 سم [نسخه پژوهی: 1-28 و 2-234]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1579
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-435]
یکدوره است؛ کا: علی بن شمس الدين محمد بن مقدم العذافي، تا: قرن 9 تملک: محمد امین بن شاهوردی الرازي، مسیح بن محمد سعید (حاج میرزا مسیح طهرانی) [ف: -254]
یکدوره است؛ کا: علی بن شمس الدين محمد بن مقدم العذافي، تا: قرن 19 تملک: محمد امین بن شاهوردی الرازي، مسیح بن محمد سعید (حاج میرزا مسیح طهرانی) [ف: -254]
جلد اول، طهارت تا نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 9، 161گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1-285]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام انجام در مواریث و 29 برگ در میان از میانه کتاب عتق تا شفعه (افتاده)؛ مصحح؛ تملک: بدر الدين بن احمد عاملی حسینی با مهر «عبده بدرالدین الحسيني 1022 : 255گ (با صفحه شمار تا شماره 567 که صفحات 493-550 افتاده)، 25 سطر، قطع: وزیری [چند نسخه ف: - 249]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ انجام در دیات افتاده؛ واقف: محمد مهدی بن ملا محمد اسماعیل استر آبادی، صفر 1258؛ کاغذ: سپاهانی، قطع: خشتی [ف: 16-496]
آغاز: ... فرع هل یختص المسحين بباطن الكف ام هو اسم للملاقاة الاول هو العرف وبالثانی قال المصنف مصیر الى الغة وهو یتفرع علی ذلك ما لومس المحدث او المجنب؛ انجام: قال طاب ثراه ویرد علیه ما راد بفعله الخ اقول اذا اشتری فاسدا لم یملکه و کان المالكه الرجوع فان تعقیب ضمن ارشد ... از بخشی از طهارت تا بخشی از تجارة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 173گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5-2194]
آغاز في الزمان في التعاكس و الادبار ... و سمیته: بالمهذب في شرح مختصر الشرايع و ان شئت فسمه: جامع الدقايق و کاشف الحقايق؛ انجام بر ابر نسخه اصل: واتیکان، شماره 1717؛ خط: نسخ، کا: حسن محاویلی، تا: قرن 10ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 221گ، 35سطر [عکسی ف: 1-130 و 283]
آغاز: برابر
از آغاز تا آخر جهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9-10؛ برگ آخر آن به دستور آقا سید هاشم تهرانی در چهارشنبه 15 جمادی الثاني سال 1225ق به وسیله ملا علی اکبر نونویسی شده؛ جلد: تیماج، 152گ، 24 سطر (10×17/5)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 2-435]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط علی بن محمد بن اسماعیل جبیلی برای سید علی بن حسن بن شدقم حسینی و کتاب اول را روز یک شنبه نوزدهم شوال 1004 (1005) به پایان برده؛ جلد: تیماج، 167گ (1پ -67ر)، 33سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 17-316]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: میر علی محمد حسینی؛ جلد: تیماج، 289گ، 27 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 9-344]
خط: نسخ، کا: ابن عداقه، عبدالله بن علی، تا: چهارشنبه 24 ربیع الثاني 916ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 272گ، 27 سطر (19/5×13)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 9-969]
خط: نسخ، کا: اسدالله بن نصر الله نیارقی، تا: دوشنبه 24 محرم 952ق؛ تملک: محمد باقر بن شیخ محمد تقی؛ جلد: تیماج، 361گ، 27 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 13-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو المكارم ابن ابوالفتح بن محمد بن فتح الله، تا: 17 رمضان 954ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد تقی بن سید محمد حسینی موسوی؛ جلد: تیماج مذهب، 321 گ، 23 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 8-4692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن علی بن محمود بن حاجی بابا دشتی اصفهانی، تا: 26محرم 959ق؛ مصحح، دارای بلاغ؛ تملک: محمد مقیم شریف مدرس با مهر «محمد مقیم الشريف» (چهار گوشه)، زین العابدين بن عنایت الله حسینی؛ مهر: «عبده محمد تقی» (بیضی)، «وقف مدرسه خواجه یوسف» (چهار گوش)؛ واقف: محمد مقیم شریف مدرس، 1182ق؛ جلد: تیماج، 410گ، 21سطر (15×10)، اندازه: 25×18سم [ف: -247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد القائم بن عبدالوهاب، تا: 3 ربیع الثاني 969ق؛ محشی از احسائی؛ تملک: زهرا خانم و شیخ حسن بن شیخ بدر الدين جبل عاملی، علی نقی بن شیخ احمد بن زین الدين احسائی در 1238 با مهر «یا علی بن احمد بن زین الدين»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 295گ، 24سطر (11/5× 16/5)، اندازه: 18/5×25سم [ف: 5-2078]
آغاز برابر
خط: نسخ، کان حسین بن نصر الحكيم، تا: 26 ذیحجه 972ق، جا: نجف اشرف؛ تملک: زیب العلماء، ریحان الله بن جعفر موسوی؛ 166گ، 33 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 8-4692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عربی، کا: عبد العزيز بن نوف القناقوي، تا: 14 جمادی الثاني 975ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با گواهی بلاغو مقابله از روی نسخه اصل در طی مجالس متعدد که آخرین آن روز 14 ربیع الأول 981ق توسط محمد بن حافظ حسینی مشهور به جبیلی صورت گرفته؛ واقف: میرزا محمد رحیم، جمادی الاول 975؛ جلد: تیماج، 420گ، 31 سطر [ف: 1-280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن شمس الدين، تا: سلخ شوال 979ق؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: تیماج مذهب، 331، 25 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 21-1547]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد نجفی، تا: 25 ذیحجه 980ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده، این نسخه از نظر حجة الاسلام شفتی گذشته و حواشی مختصری به خط خود به امضاء «محمد باقر موسوی» نوشته، با حواشی مفصل مرحوم «سید حسن مدرس اصفهانی» به خط ایشان؛ تملک: شجاع بن علی حسینی 4 شوال 984، حجة الاسلام شفتی؛ جلد: تیماج، 266 گ، 33سطر، اندازه: 21/5 × 31/5 سم [ف: 25-141]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: صالح بن زیاد بن حجر علی سعدی، تا: 982ق، و سید فرج الله بن ابراهیم بن شهاب بن احمد فلاح بن منصور بن خفاجی سعدی عبادی؛ 399گ، 21 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 1-285]
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن علی اصفهانی، تا: ربیع الثاني 985ق؛ مصحح؛ تملک: محمد زمان بن ملا محمود مازندرانی؛ جلد: تیماج، 361 گ، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 19-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 9 جمادی الاول 991ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 27 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 21-1545]
کان محمد بن نصر الله بن محمد بن قاسم بن ناصر بن سلامة زبیدی آل عطاف، تا: پنج شنبه 16 ربیع الاول 991ق [دلیل المخطوطات: 1 -167]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صالح بن محمد بن عبدالله بن محمود سلامی، تا: چهارشنبه 19 شوال 1000ق؛ مصحح، مقابله شده، توسط عبدالله بن سعید حلی در چهارم رمضان 1313 در شهر حله نونویسی شده؛ 329گ، 27 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 21-1547]
آغاز: ... کان لم یکن بین الحجور الى الصفا ... خصوصا علم الشرع الذي به نظام النوع کان من افصح. مختصراته وانفتح مضفاته کتاب النافع اعنی مختصر الشرايع؛ انجام: اقول التفصيل هو المشهور بین الأصحاب وذکره الشيخ في ط وتبعه ض و ابن حمزه وهو مذهب العلامه في کتبه و ...از آخر تا فصل الرابع في لواحق البيع ادامه یافته؛ خط: نسخ، بی کا تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 190گ، 19سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2193]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10-11؛ تملک: عبد الحميد بن صدرالدین محمد عباسی شریفی
حسنی در ذیقعده 1006،
سیداحمد طباطبائی؛ مهر: حسام الدين، محمد باقر بن محمد تقی موسوی، ابوالحسن بن محمد صادق 1133؛ کاغذ: سپاهانی، 477ص، 19سطر (11×15/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 16-410]
آغاز و انجام: برابر
از ابتدای مقدمه تا انتهای دیات؛ خط: نسخ، کا: فضل بن محمد بن فضل عباسی، تا: 2 رمضان 1014ق، جا: جزائر؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 187 گ، 32سطر، اندازه: 20/5 × 29/5 سم [اهدائی رهبر: 3-751] و [ف: 21-1544]
آغاز و هشمها و الخبر یطول. و الشاهد في هذین الحديثين وجوه. اقوله؛ انجام: برابر
دو جزء است: جلد اول تا آخر نکاح، جلد دوم از: طلاق؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن محمد حسینی مازندرانی، تا: پنج شنبه 7 ذیحجه 1033ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «الراجي محمد بن شمس الموسوي»؛ جلد: تیماج، 306گ، 25 سطر (10×18/5)، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 12-101]
آغاز برابر؛ انجام: اقول التردد من المصنف رحمه الله ومنشأه أن الاب هل یطلق علیه اسم حقيقة ام لا والثانی هو الوضع اللغوي والأصل عدم النقل وبرائة الذمة من وجوب الانفاق الافي موضع اليقين والاول مذهب السيد والمشهور بین الاصحاب ثبوت الانفاق ولا اعرف فیه مخالفا جزء اول (طهارة -نکاح)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد محمود کوهی، تا: رمضان 1034ق؛ جلد: تیماج، 126 گ، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: 5-2193]
خط: نسخ، کا: جزی برخوار، محمد علی بن مهر علی، تا: 11 ذیحجه 1039ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: حاج شیخ عباس قمی به تاریخ 1345؛ 326گ، 25 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 27- 165]
خط: نسخ نازیبا، کا: حسین بن عیسی بن ابراهیم، تا: رمضان 1050ق؛ 253گ، 27 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 6-185]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز کتاب الطهارة تا پایان کتاب الديات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1050ق؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 508، 23 سطر، اندازه: 28×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1587]
آغاز و الكمال المتوحد بالعظمة و الجلال المتعالي من مقايسة .. و بعدفان احق ما انفق فیه العمر؛ انجام: وقد تقدم البحث في هذه المسئلة ولیکن هذا آخر ...
خط: نسخ، کا: محمد عزیز بن طهماسبقلی، تا: 1056ق، جا: قم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 602 گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 7-383]
از کتاب النكاح تا پایان کتاب الديات؛ خط: نستعلیق، کا: تقی (نقی) بن میر حسن حسینی، تا: ربیع الاول 1057ق؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1236؛ 290گ، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 2-341]
خط: نسخ، کا: عبدعلی بن عبدالحسین حویزاوی، تا: شنبه پایان ذیحجه 1071ق؛ مصحح، با بلاغ؛ تملک: محمد بهاء الدين، محمد خلیل رشتی با مهر «محمد خلیل ابن محمد صادق 1241»، محمد مهدی بن جعفر طباطبائی حسینی شهیر به آقا بزرگ، یادداشت «عارية لدی الاقل حسن شرف الدين ابن السيد هادی آل صدرالدین الموسوي العاملي الكاظمي»؛ مهر: «محمد مهدی الحسيني»؛ 200گ، 27 سطر، قطع: رحلی [چند نسخه ف: -212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن خلف موسوی، تا: 20 صفر 1077ق؛ مصحح؛ تملک: ابوطالب موسوی در 1392ق، ابن حاج محمدرضا شیخ محمد اصفهانی در 1129ق، ابراهیم سرحدی الاصل که نسخه را از ملا محمد سعید ساکن مسجد الحلي خریده؛ یادداشت ابوالقاسم بن کاظم حسینی زنجانی در 1249؛ 270 گ، 26سطر (13×20/5)، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 431-19]
خط: نسخ، بی کا، تا: پیش از 1082ق؛ مصحح، محشی، مقابله کتاب به تاریخ اوایل محرم 1086؛ تملک: محمد قاسم بن احمد طبرستانی با مهر «یا قاسم الأرزاق» (بیضی)، محمد بن سلطان محمد به تاریخ 1170، اسحاق بن محمد حسینی مازندرانی با مهر اضعف عباد الله الغني عبده اسحاق الحسيني» (مربع)؛ مهر: «عبده الراجي یعقوب»، «اللهم صل علی محمد و آل محمد»، «عبده الراجي محمد»؛ 496گ، 23 سطر، اندازه: 31×17/5 سم [ف: 8 -152]
خط: نسخ، کا: شهریار بن الله داد، تا: 26 رجب 1083ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1367]
آغاز برابر؛ انجام: و اختاره المص و العلامة و الثاني کون جنایتها علی سیدها قاله في المبسوط.
ج 2-1 از ابتدای مقدمه تا پایان «دیات»؛ خط: نسخ، کان حاجی نجف شرازی، تا: 8 رجب 1084ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 336گ، 25 سطر، اندازه: 29/5×18 سم [اهدائی رهبر: 3-752]
خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن حسن بن علی بن رمضان مقشاعی، تا: 1090ق [ف: -94]
بی کا، تا: 1099 ق [نشریه: 7-523]
آغاز برابر؛ انجام: تذنیب لومات الطبي في مدة الانتظار لزم الارش فیقوم مقلوع السن من حین الجناية ... وشدة جرأته علی شیخنا رحمه الله وكثرة
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 251گ، 29 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 8-4692]
آغاز: فان اطلت فتنتك في ... کتاب الطهاره و ارکانه اربعة الاول في المياه و النظر في المطلق و المضاف؛ انجام: فهذا ما أردنا ذکره و قصدنا حصره مختصرین مطولة مجردین محصلة و تسئل الله تعالی سبحانه از طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، کا: قاسم علی بن محمد علی
بیرجندی قاینی، تا: 10 جمادی الاول 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: آقای فاتحی؛ جلد: تیماج مشکی، 141 گ، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف مخ]
آغاز: بسمله، کتاب النكاح. مقدمات، الأولى في تعریفه و هو في اللغة الوطي؛ انجام: برابر
از کتاب نکاح تا دیات؛ خط: نسخ، کان علی بن هاشم، تا: ذیقعده 1135ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 65ص (68-132)، 30سطر (14×23/5)، اندازه: 30×20سم [ف: 1-113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمدباقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 202گ، 28 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 21-1546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: صدرالدین محمد علی بن ملا محمد؛ 381گ، 24 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 8-4692]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی مراد کزاری، تا: چهارشنبه 12 جمادی الاول 1229ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 202گ، 25 سطر، اندازه: 20/5 ×5/ 30سم [اهدائی رهبر: 3 752] و [ف: 21-1547]
آغاز: الأحكام الشريعة و الغوص في تیار بحارها و الكشف الأستارها؛ انجام: قال انما طلق الرجل امرأته و في بیتها متاع فلها ما
یکون للنساء و ما یکون للرجال و النساء قسم بینهما و اذا طلق ...
ج 1-2، از مقدمه تا اواخر کتاب قضا؛ خط: نسخ، کا: افلاطون، تا: 1 جمادی الثاني 1241ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: میشن مذهب، 217 گ، 22 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 21-1545]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی مراد، تا: 6 شعبان 1250ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: علامه حاج میرزا محمود طباطبائی بروجردی صاحب «المواهب في شرح منظومة بحر العلوم» به سال 1261 ق با مهر « محمود الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 172گ، 29سطر (21×13)، اندازه: 31×21سم [ف: 33-122]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج، 177گی، 33 سطر (26×13/5)، اندازه: 23/5 ×37سم [ف: -680]
المهذب البارع 625 آغاز و الزمان في التعاكس والادبار وهزمت جیوس الشباب ... المقدمة الثانية اعلم ان کل حکم مستفاد من لفظ عام او مطلق ... وسمیته بالمهذب البارع في شرح مختصر الشرائع ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن الماريني، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه عکسی است؛ 219گ، 29 سطر، اندازه: 34×23سم [ف: 8-4692]
آغاز: قال طاب ثراه ویجزی غسل الجنابة عن الوضوء وفی غیره تردد اظهره انه لایجزی اقول ذهب المرتضى الى ان الغسل یجزی عن الوضوء ولو کان غسلا مندوبا کغسل الجمعه؛ انجام: الثانية یعثر فیه الأجل المعين الذي تحصل فیه الثمره قطعة فلولم یعین اج؟ او علم قصور المعين عن حصول الثمرة فیه کانه المعاملة باطلة وتثبت اجرة المثل وقال ابن الجنيد ولاباس غسل جنابت تا مزارعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده محمد صادق» (بیضوی)؛ جلد: مقوا، 174گ، 18 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 5-2194]
آغاز: فقال لابأس انما هذه المراوضة فاذا جمع البيع جعله جملة واحدة وفی الصحيح عن محمد قال قال أبو عبدالله علیه السلام انی اکره بیع عشرة أحد عشرة اثنی عشرة ونحو ذلك من البيع؛ انجام: قال ط ومع التصرف قولان اقول لمنع الشيخ في نهاية من الرجوع وتبعه القاضي وابن ادریس واختاره علامه وقال سلارللواهب الرجوع فیما لم یعوض عنه مادامت العين باقیه وکذا التقى واختاره المصنف الا ان ابا الصلاح تجارت تا هبه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 66گ، 14سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 2193-5]
بندی از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 2گ (53پ -54ر)، اندازه: 25×13سم [ف: 12-104]
از اول تا آخر کتاب الطلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 146گ، 29 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 25-323]
آغاز: و الخطبة بعد الصلوة و المبالغة في الدعا و المعاوده آن تأخرت الاجابة و منها نافلة شهر رمضان وفی اشهر الروايات استحباب الف ركعة زيادة علی المرتبة؛ انجام: و الرابع في العاقله و النظر في المحل و كيفية التقسيط و اللواحق اما المحل فالعصبة و المعتق و ضامن الجريرة و الأمام و العصبة ... انه لا یخیب من سأله ولا یخسر من امله تمت از اواسط صلوة تا آخر دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 168 گ، 15 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ مقابله شده؛ مهر: «محمد شفیع بن محمد 1237»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 290گ، 23 سطر در متن (19×12/5)، اندازه: 18/5 × 28/5 سم [فهرست روضاتی: -267]
آغاز برابر؛ انجام: مالو تعارض الاختياريان بحیث.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 211ص (338-128)، اندازه: 30×21سم [ف: 1-176]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخ قدیم؛ جلد: تیماج، 230 گ، اندازه: 31×18/5 سم [ف: 13- 240]
muhaddab-ud durūs
رازی، عباسقلی بن قنبر علی، 1291 - 1374 شریف قمری
šarīf-e rāzī, 'abbās-qolī ebn-e qanbar ‘alī (1874 - 1955)
وابسته به: كفاية الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329ق)
افادات درسی استادش صاحب كفاية الأصول است که از تقریرات مفصل درسیش (از اول علم اصول تا اواخر مبحث اجزاء) خلاصه و مختصر نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8555
آغاز: آغاز پس از خطبه: فهذه صورة ما قررناه من دروس استادنا الأكبر في الاصول علامة الدهراب العلماء و المتعلمين؛ انجام: انجام موجود: طاب مضجعه و اما الخاتمة.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: شریف رازی، عباسقلی بن قنبر علی، مرداد 1336، 19گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6-89]
مهذب الدين فهرجی- پاسخ به مهذب الدين
muhaddab-ur rāhib
رساله مختصری است در کیمیا که گویا تلخیصی است از کتاب «الراهب» جابر بن حیان کوفی.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 281/8
آغاز: بسمله مهذب الراهب یخاطب طلاب الصنعة الالهية و الموهبة السنية شفقة علیهم و هداية لهم؛ انجام: و علی آله و أصحابه و تابعیه و سلم تسلیما کثیرا کثیرا اللهم احفظه عن غیر اهله و مستحقه تمت بالخیر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (176ر-191پ)، 11سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1-251]
muhaddab-ul ‘ālī fī š.-i mu dalāt-il jāmī
حسنی طباطبائی، محمد بن محمد نصیر، - 1154 قمری
hasanī tabātabā'ī, mohammad ebn-e mohammad nasir( - 1742)
وابسته به: الفوائد الضيائية في شرح الكافية = شرح الكافية لابن الحاجب؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898ق)
تاریخ تأليف: 19 ذیقعده 1317ق
حواشی است بر «الفوائد الضيائية في شرح الكافية» عبدالرحمن جامی، که محمد بن مرتضی مدرس از احفاد محشی پس از فوت وی در کتاب گرد آورده است.
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره/1
آغاز: بسم الله ... الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام ... و بعد یا بشری هذا الكتاب جمعته من متفرقات تعلیقات جدی الأمجد المحقق المدقق؛ انجام: فحقه أن یکون تابعا لمحلهتم بحمد الله كتابة ما وجد من الحواشي الشريفة.
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن مرتضی بن محمد علی مدرس، تا: ذیقعده 1317ق؛ تملک: سید احمد مدرس در 1332ق، سید محمد حسین بن احمد مدرس در 1420ق؛ جلد: تیماج، 59گ (1-59)، 11سطر (12×6)، اندازه: 16×11سم [میراث اسلامی: 8-451]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1939/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-366]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1755
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-209]
al-muhaddab fī š.-it tahdīb
؟ نراقی، ابوالقاسم بن محمد، 1258 - 1319 قمری
narāqi ,ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (1842 - 1902)
وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذیب طریق الوصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726ق)
شرح مزجی توضیحی است بر رساله «تهذیب الوصول الى علم الاصول» علامه حلی. در بعضی مسائل به تفصیل و رد و ایراد پرداخته شده است. احتمالا مؤلف این شرح، میرزا ابوالقاسم نراقی کاشانی باشد.
آغاز: الحمدلله الذي الهمنا مدارك الصواب و علمنا مسالك فصل الخطاب و کرمنا بقبول منتهی نهاية الارشاد
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1376
آغاز: برابر؛ انجام: و هو عبارة عن النظر في وجود العلة المعلومة، و القسم الأول یرجع الى المعين و التقسيم و ابطاله یستلزم ابطال ...
خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 141گ، اندازه: 22×16سم [ف: 4-205]
al-muhaddab fī tibb-il ‘ayn
ابن نفیس، علی بن ابی الحزم، 607 - 687 قمری
ebn-e nafīs, “alī ebn-e ab-el-hazm (1211 - 1289)
کتاب مفصلی است در طبابت چشم در یک «مقدمه» و دو «نمط» و هر نمطی دارای چند فصل»: المقدمة: در سه فصل: 1)ماهية صناعة الكحل، 2) اختلاف الحيوانات بحسب العين، 3) خواص الانسان في امر العين؛ نمط 1. قواعد هذه الصناعة، مشتمل بر دو جمله: جمله 1) قواعد الجزء النظري من هذه الصناعة، مشتمل بر چهار باب: الباب الأول: یشتمل علی فنین: الأول: في خلقة العين، الثاني: في فعل العين، الباب الثاني: في امراض العين، در یک فصل، الباب الثالث: في اسباب احوال العين، در دو فصل الباب الرابع: في علامات احوال العين، در دو فصل، جمله 2) قواعد الجزء العملي من هذه الصناعة، مشتمل بر دو باب: الباب الأول: في حفظ صحة العين، در دو فصل، الباب الثاني: في علاج امراض العين بقول کلی، در یک مقدمه و پنج فصل؛ نمط 2. تفاریع هذه الصناعة، در هفت «جمله»: 1) ادوية العين مفردها و مرکبها، در دو باب، 2) امراض الجزء الخارج من العين، در دو باب، 3) امراض الوسط من العين، در یک مقدمه و چهار باب، 4) امراض جملة المقلة، در سه فصل، 5) الأمراض المنسوبة إلى القوة الباصرة، در یک مقدمه و هفت فصل، 6) الأحوال المنسوبة إلى الرطوبات و الارواح اللتين في داخل المقلة، در چهار فصل، 7) الأمراض المنسوبة إلى باقی اجراء العين، در دو فصل.
آغاز: قال الفقير إلى الله تعالی ... بعد أن احمد الله و اصلی علی خیر انبیائه محمد و علی آله و أصفيائه فانی ارتب هذا الكتاب [فهرست نسخه های عربی واتیکان 25/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1956
آغاز برابر؛ انجام: والأرض الولى بها الأطباء دون الكحالين و من هاهنا فلنختم الكتاب.
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم ایتالیا، شماره 307؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 30 شوال 851ق؛ مصحح، با نشان بلاغ، 374ص، 17سطر [عکسی ف: 5-378]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1464
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-292]
al-muhaddab fī ‘ilm-in naḥw wa-l adab
حسنی خفری، محمود
hasanī xafrī, mahmūd
مختصری است در نحو، دارای «مقدمه» و سه «باب» و خاتمه: باب 1. افعال؛ 2. اسماء؛ 3. حروف.
آغاز : بسمله الحمدلله الذي صرف نحو اولیائه قلوب المؤمنين و صلی الله علی اشرف خلقه و موضع صفته و اسمه محمد خاتم النبيين
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13544
آغاز برابر؛ انجام: و یقع بین القسم و جوابه نحو والله أن جئتنی لا کرمنك و حینئذ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (از نیمه اخیر باب دوم به بعد ساقط است)؛ محشی به امضاء عبدالحی؛ جلد: مقوا، 44گ، 11 سطر، اندازه: 14/8 ×20سم [ف: 12-474]
المهذب في الفقه- المهذب
al-muhaddab fima waqa'a fi-1 qur'an min-al mu'rab
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
کتابی مختصر در اعراب قرآن است.
چاپ: السعودية، دار المنهاج، تصحیح محمد ابراهیم الحسين، الطبعة الأولى، 1430ق، 160 صفحه؛ و نشره: عبدالله الجبوري في مجله المورد، البغدادية في المجلد الأول /العددين 1 - 2 ص / 125-101، سنة 1391 - 1971م [الأوقاف العامة بغداد 162/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1532/5 عکسی
آغاز: بسمله ... حمدله. الحمد لله الذي فضل هذه الأمة بالکتاب العربي ... هذا کتاب تتبعت فیه الألفاظ المعربة التي وقعت في القرآن
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1544؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 13ص (40-52)، 23سطر [عکسی ف: 4-450]
al-muhaddab fi-l madahab
ابواسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، 393؟ – 476 قمری
ābūeshāq-e šīrāzī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1004 - 1084)
تاریخ تأليف: 455- جمادی الثاني 469ق
فقه شافعی استدلالی متوسطی است از طهارت تا دیات. این کتاب در نزد شافعیان به خصوص پیشینیان بسیار مورد توجه و اهمیت است، از این روی از سوی آنان چندین شرح بر آن نگاشته شده است. بنا به نوشته حاجی خلیفه مؤلف آن را در سال 455 شروع و در جمادی الثاني 469ق ختم کرده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي وفقنا لشکره وهدانا لذکره ... اذکر فیه انشاء الله تعالی اصول مذهب الشافعي
چاپ: مصر، 2ج، دار الكتب العربية، 1333ق.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8031
آغاز برابر؛ انجام: یوصیکم الله في اولادکم فقال رسول الله ادعوا المرأة.
ج 1-2، از ابتدای طهارت تا باب میراث اهل الفرض؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آخر محرم 732ق؛ افتادگی: انجام؛ با نسخه اصل تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج عنابی، 204گ، اندازه: 25×18سم [ف: 1548-21]
al-muhaddab fi-l maşādir
کردی نیشابوری، یعقوب بن احمد، - 474 قمری
kordi neysaburi, yaqub ebn-e ahmad(- 1082)
در ترجمه لغات عربی به فارسی بر اساس ابواب صرف مؤلف؛ در مقدمه می گوید: پس از فراغت از تحریر کتاب «اليلغة المترجم في الغة» چون استقبال مردم از آن شایان توجه بود بر آن شدم تا کتابی به همان اسلوب در مصادر به سبک دیوان الادب ابراهیم فارابی نه غیر او مانند ابو علی الجعفري التيزاي الضرير و دیگران تأليف نمایم. فهرست مطالب آن باید بدین گونه باشد: 1. ابواب الثلاثي من السالم، در شش وجه هر یک به ترتیب حروف آخر سپس حروف نخستین کلمه و سپس حروف دوم و این ترتیب در باب های دیگر هم رعایت شده است؛ 2. ابواب الثلاثي السالم من الأفعال المزيد فیه، الأفعال، التفعيل، المفاعله، الافتعال، الانفعال، الاستفعال، التفعل، التفاعل، الأفعيلان؛ 3. ابواب الرباعي من السالم و ما الحق به، الفعللة، الفوعلة، الفعولة، التفعلل التفوعل، التفعول، الأفعنلان، الأفعيعال، الافعلال؛ 4. ابواب ابمضاعف؛ 5. ابواب المثال؛ 6. الأجوف (ذوات الثلثه )؛ 7. الناقص (ذوات الأربعة) هر یک از اینها مانند سالم وجوهی دارد در ثلاثی مجرد و مزید و رباعی؛ 8 المهموز و هو الذي احد حروفه همزه، ابواب الثلاثي منه خمسة و ابواب المزيد فیه تسعة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 535/2
آغاز: اما بعد حمد الله ... فانی لما فرغت من تحریر کتاب البلغة المترجم في الغة؛ انجام: باب فعل یفعل بفتح العين من الماضي و کسرها من المستقبل ... الوجد توانگر شدن، الوخد ان نوعی باشد از.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ نسخه پس از یک صفحه دیباچه افتاده و بقیه هم گویا دو سوم کتاب باشد آشفته و پس و پیش شده؛ در فهرست نام مؤلف نیامده است و به استناد فهرست عکسی مرعشی 38/1 تعیین گردید؛ جلد: تیماج، 158ص (174-331)، 14سطر (9×7)، اندازه: 16×11سم [سنا: ف: 1-341]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 35/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی: 1-38]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3499/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-155]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 114/2
بخش3 نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -108]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 74
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: -178]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران، شماره نسخه: ف 74
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 11-1000]
al-muhaddab fi-l hijā' min dayl-i k.-il qurrā’
در رسم و چگونگی املاء الفاظ قرآن کریم، مختصر از کتاب «ذیل شفاء القراء» استاد مؤلف رشید الأئمه محمد بن یوسف خوارزمی القيدي. الفاظ به ترتیب سوره ها از سوره بقره تا سوره ماعون تنظیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7544/3
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من المتبعين لأمن المبتدعين ... اعلم أن اتباع الرسم في الهجائية واجب علی ما ذکر في شرح الأيضاح
انجام: الماعون پراؤن بواو واحدة.
خط: نستعلیق، کا: حسین بن احمد بن محمود بن جمعة بن محمود بن نعمت الله مصیری جزائری، تا: دوشنبه 24 جمادی الاول 1114ق، جا: فسا مدرسه مؤمنيه؛ جلد: تیماج، 9 گ (55پ - 63ر)، اندازه: 10×20/5سم [ف: 19-349]
muhaddab-ul maqāl
سعیدی قمی، محمد حسین بن محمد تقی، ق14 قمری
sa‘īdī qomī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad taqi( - 20c)
مؤلف در آغاز کتاب می گوید هنگامی که باغ ارم را نوشتم به فکر افتادم شرح حال برخی از رجال که در آن کتاب نام برده شده بنویسم و این کتاب «مهذب المقال» را نوشتم. این تحریر
اول بوده در یک جلد از ابراهیم تا یزید بن مهلب حدود دویست نفر. سپس در تحریر دوم همین کار را دنبال کرده و در سه جلد حدود ششصد نفر از آدم بن عبدالعزیز تا یوسف آبادی را نوشته استو برای بار سوم مستدرکی شامل صد نفر نوشته که جمعا هفتصد نفر می شود. مرحوم آقای آقا میرزا محمد تقی اشراقی فرزند حاج میرزا محمد ارباب، پشت جلد دوم با خط خود نوشته: «هذه من علاه احدی المعالي - و علی هذه فقس ما سواها. من مؤلفات التحرير الفاضل الأديب الأريب و العالم البيب مولانا الاجل الشيخ محمد حسین حسن الله احواله. و انا الاحقر محمد تقی بن محمد القمي حرره في 16 جمادی الثاني سنه 1337»
در یک جلد؛ بی کا، بی تا؛ واقف: مؤلف [ف: 255]
در سه جلد و مستدرک آن در یک جلد است؛ بی کا، بیتا [ف: 255]
بی کا، بی تا [ف: 255]
بی کا، بی تا [ف: 255] 5. تهران: مروی؛ شماره نسخه: 647
بی کا، بی تا [ف: 255]
al-muhaddab min-al fatāwā
حسنی یمنی، عبد الله بن حمزه،- 614 قمری
hasanī yamanī, 'abd-ol-lāh ebn-e hamze(- 1218)
فتاوای فقهی امام منصور از ائمه زیدیه می باشد که محمد بن اسعد بن علی بن ابراهیم مرادی به جمع آنها پرداخته و مطابق کتاب های فقهی ترتیب داده است. مرادی در مقدمه تصریح می کند که قبل از وی شیخ محیی الدين محمد بن احمد بن علی قرشی صنعانی فتاوای امام منصور را بدون ترتیبی خاص جمع آوری کرده و بین مسائل خلط نموده است. لذا وی به ترتیب آنها پرداخته و مطالبی که خود از ثقات شنیده یا ما بین اجوبه یافته بدان افزوده است.
[اعلام المؤلفين الزيدية ص 369، مؤلفات الزيدية 87/3 فهرست نسخه های عربی واتیکان 148/1]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1320
آغاز: الحمدلله حمد الشاكرين علی آلائه المعترفين بجمیل بلائه ... اما بعد فانی نظرت فیما جمعه الشيخ العالم
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1107؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 12 رمضان 688ق؛ مصحح، محشی؛ 509ص [عکسی ف: 141-4]
al-muhaddab min-al mujarrab fi-ttibb = r.-un ila-1
ali ibn-il husayn fima qadi-1 makin ab-ul-qasim yatamid-hu haytu la-yajid tabiba
ابن جمیع، اسماعیل بن هبة الله، - 594؟ قمری
ebn-e jamī“,esmāʻīl ebn-e hebat-ol-lāh(- 1198)
رساله ای است مختصر و بسیار مفید با عبارات واضح در بیان قوانین طبی مجرب در مداوای بیماریها مشتمل بر نوزده (پانزده) «باب»: 1. تعدیل الاسباب الضرورية؛ 2. ادرار فضلات البدن؛ 3. حبس الفضلات؛ 4. مداواة الأمراض العارضة في الرأس؛ 5. ... في الحلق ؛ 6. ... في اليد و الذارعين؛ 7. ... في الصدر و آلات التنفس؛ 8 ... في القلب؛ 9. ... في البطن و اعضائه؛ 10.... في آلات البول [التناسل]؛ 11. ... في آلات البراز؛ 12. ... في الفخذين و الساقين و القدمين؛ 13. في مداواة الأمراض العارضة في ظاهر البدن؛ 14. في مداواة الحميات؛ 15. في الزينة؛ 16. في كيفية الاحتراز من السم و مداواة من سقیه؛ 17. في ذکر وصایا مهمة؛ 18. في تدبیر الأصحاء عن حکماء الهندي 19. في الاحتراز من العلل. عنوان کتاب و نام مؤلف در مقدمه نیامده، اما در ترقیمه نسخه 9715 ظاهریه در دمشق با عنوان «المهذب من المجرب» از این جمیع ضبط شده که در منابع چنین عنوانی برای وی ثبت و ضبط نشده، در «دائرة المعارف بزرگ اسلامی» چنین عنوانی را برابر با همان «رسالة الى القاضي المكين ابو القاسم علی بن الحسين فیما یعتمده حیث لا یجد طبیا» دانسته که ابن ابی اصیبعه از آن یاد کرده و به همان نسخه ظاهریه نیز اشاره کرده، اما اولا در فهرست ظاهریه به عنوان دوم و خطاب رساله به قاضی ابوالقاسم اشاره نشده، ثانية «رسالة إلى القاضي ..» ظاهرة همان «مقالة حیث لا یحضر طبیب» ابن جمیع باشد که نسخه ای از آن به همراه چند رساله دیگر از این جمیع در مجموعه 2136 مکتبه احمد ثالث ترکیه وجود دارد که از روی نسخه اصل کتابت شده و بنا بر آنچه در فهرست مخطوطات مصوره طبیه آمده شامل 5 باب (و هر باب در چند فصل) است که آغاز و انجام و ابواب و فصول آن با رساله حاضر مطابقت ندارد (باب اول آن في الأصول و التوطئات في ستة فصول و باب دوم آن في تقسیم الأشياء التي یتداوی بها و ... است). نسخه ای دیگر از رساله حاضر در فهرست میکروفیلم نسخه های خطی کتابخانه ظل الرحمن با عنوان «مجربات ابن بیطار» از ابن بیطار (-646ق) دانسته شده که منبع ان اشاره ای نشده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36182
آغاز: بسمله. حمدا لله [و بعد حمد الله علی ما اولی من فضله و اسدی من طوله و الصلوة علی نبیه محمد صلی الله ... فان الانسان المفتقر (لمفتقر الى معرفة ما یوافق بدنه و علم ما لا یلائم زمنه من الأغذية و الادوية ... و انا واضع علی هذا المثال تذكرة مفيدة سهلة العبارات واضحة الاشارات یشتمل علی ما شهدت التجربة بصحته من القوانين البية و هذا حین ابتدی بالکتاب و تقسیمه بالابواب و استمدالله الارشاد؛ آغاز نسخه 9715/1 ظاهریه دمشق: بسمله.
الحمدالله مبدع الاشياء و خالق الداء و الدواء و سلامه علی خیر الانبياء و بعد فان الانسان لمفتقر الى معرفة؛ انجام: متباعد عنه متقارب منه و اما و ان یتخیل أن الجدران و الحيطان و الابنية؛ انجام: نسخه ظاهریه: و هذا وفاء ما وعدنا و بالله التوفيق الكتاب الموسوم بالمهذب من المجرب مما جمعه الموفق بن جمیع اليهودي لنفسه و الله الحمد من قبل و من بعد موجودی نسخه حاضر تا باب 16 در تحرز از (سموم) است و باب های 6، 8 و 15 از وسط رساله نیز کسر و حتی در مقدمه نیز تعداد کل ابواب 12 (13) باب ضبط شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: تیماج، 41گ، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 9-436]
mohazzabe-ye axlāq
کتابی است در اخلاق، دارای یک «مقدمه» و سه «باب». مطالب، عبارات و عنوان های این رساله بسیار به اخلاق حسنی نزدیک است. مقدمه مشتمل بر سه «مبحث»: 1) در شرف این علم، 2) کمال انسان در چیست، 3) خیر و سعادت؛ باب 1 در تهذیب اخلاق دارای هفت فصل»: 1) بیان انواع فضائل، 2) اصناف کمالات مندرج در مبحث فضائل، 3) انواع رذائل که ضد فضائل است، 4) شرف عدالت بر دیگر فضائل، 5) در کیفیت اکتساب فضائل،6) بیان حفظ صحت نفس، 7) معالجات امراض نفس؛ باب 2. حکمت منزل دارای پنج «فصل»: 1) احتیاج مردم به منزل، 2) تدبیر اقوا و اموال،3) تدبیر اهل، 4) تدبیر اولاد، 5) تدبیر عبید و خدم؛ باب 3. در معرفی مدن و سیاست در چهار «فصل»: 1) احتیاج مردم به مدن، 2) فضیلت محبت و انواع آن، 3) اقسام اجتماعات، 4) کیفیت معاشرت با اصناف خلق؛ خاتمه: مواعظ و نصائح حکماء بزرگ.
آغاز: بسمله کمال که لایق اتباع و انتخاب تواند بود حمد حضرت مبدع قدیم است. جل و علا که قوت عاقله انسانی را به مصباح هدایت و انظار صحیحه در مشكوة بیت الله که جلوه گاه انوار قدسی است مقام داد ... اما بعد چون علم تهذیب اخلاق شریف ترین علوم است ... خصوصا جوانان نو آموز که در صدد کسب فضائل و تکمیل ذات خود باشند و نظر به تحقیق تمام آنچه اصول است از برای تکمیل قوت نظری است تا تحصیل ادراکات صحیحه برو آسان شود ... پس حسن اتفاق مقتضی آن شد که در این علم مختصر مفید جمع کرده شود ...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/25 - طباطبائی
آغاز برابر؛ انجام: (اواخر فصل 7 از باب): اگر در او اندک مایه بصیرت ... مانده باشد هر آینه متوجه کسب کمال شود و در فضل علم حرکت کند. چون همه مطالب بر وجه احسن ... در اخلاق ناصری مسطور ... بود به اتمام این رساله نپرداخت. تا اواخر فصل هفتم از باب اول است و دیگر ابواب را ندارد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 21ص (187-207)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 23-209]
المهر- اختلاف زوجین در مهر
al-mahr (mas’alat-un fī)
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14505/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 5 ص (28- 32)، 18 ×23 سطر، اندازه: 16×21/7 سم [ف: 41-21]
al-mahr
رساله ای است در بیان مقدار صداق در شرع اسلام
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8/8
خوئی آغاز: ذکرت اجابك ایها الاخ الفاصل بجواب ذلك الشيخ الفاضل حسین سئل عن معنی قول الصادق علیه السلام أن المهر ما تراضیا علیه؛ انجام: و فیما بیناه و شرحناه كفاية لمن ترك الهوى و انصف من نفسه تم الكتاب بحمد الله و منه. بی کا، تا: قرن 11، شماره فرعی نسخه باتوجه ص 271 اصلاح شد؛ 3ص (36-38)[ف: 7-382]
mehr-afrūz
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883 ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تاریخ تأليف: بعد از رجب 868ق
یکی از گفتارهای عرفانی اوست به نظم در 517 بیت و آمیخته
به نثر که بعد از رجب 868ق ساخته زیرا او در این رساله به دو اثر دیگر خود «احکام المحبين» و «نهاية الحكمة» ارجاع می دهد که در تاریخ مذکور به پایان رسیده اند. او در این رساله همانند دیگر رساله های خود داستان هایی را دستمایه رساله خود کرده و با تشریح و تفسیر آن طبق مشرب عرفانی و طریقتی خود، عقاید صوفیانه خود را تبیین می کند که البته در ضمن آن اشاراتی تاریخی نیز در آن دیده می شود. آغاز: ای عزیز بدانکه نبوت و قدرت از حضرت محمد مصطفی راضی اند به جهت بندگی و فقر که داشت ولایت و هیبت و فتوت از حضرت علی مرتضی (علیه السلام) راضی اند به جهت تقوی و علم با عمل که داشت ... به محبت در آی و شو تسلیم ** تا که همت کند تو را تعلیم / تا شوی قادر و حکیم صفت **تا سلامت بماند آب و گلت ...
انجام: چون نسیم صبح و باران بهار ** ... / تا شود خوشنود انعام حبیب ** چون شود مشهور افهام غریب
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 433 - 460
[فهرستواره منزوی 1006/8]
آغاز: ... فرستادن مهر افروز معماران را بجهت اختیار کردن کوشک زعفران زار ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 18گ، 15 سطر (15/5×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 51-136]
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 30-74]
خط: نسخ، کا: محمد حمزوی موسوی، تا: یکشنبه 24 شوال 1229ق؛ 31سطر [ف: 3-635]
خط: نسخ، کا: سید محمد حمزوی، تا: 12 شعبان 1238 ق [نشریه: 5 -273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: سید محمد حمزوی، تا: 13 شعبان 1238ق؛
جلد: تیماج، 35 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: -569]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، مذهب؛ سطر، اندازه: 11/5 ×20/5سم [ف: 2-533]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، مذهب، با سرلوح؛ تملک: امیر شمشیر عرب عاقری با مهر «بفرق دشمن شاه نجف زند شمشیر»، چلبی زاده اسمعیل عاصم؛ مهر: «حسین بن هدایت الله - محمد رضا الحسيني - مشیر السلطنه 1322»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 31/5سم [ف: 3-147]
mehr afsar va māh peykar
داستان از گفتگوی فرخ شاہ جم گوهر و دانشمند وزیر و اظهار دلتنگی شاه از نداشتن فرزند آغاز می شود و سرفصل های کتاب به شرح ذیل است: 1. داستان رفتن جم گوهر شاهنشاه در شب به خارج شهر و دیدن او چهار تن درویش را در ویرانه و پنهانی سخنان ایشان را شنیدن و یافتن مژده بر آمدن مقصود خویش و به شهر مراجعت کردن؛ 2. آغاز: تقریر رشندلی قیروانی از جمله آن چهار تن شرح حال را به جهت یاران؛ 3. حکایت گفتن فرخ فال سمرقندی سرگذشت خود را با پیر جو کی مرتاض در شهر مینو سواد؛ 4. حکایت گفتن شمهور اخترشناس و مقدمه سفر سیف البحر و دیدن شماس مرتاض حکیم دانشمند را و به دست آوردن تحفه های چند از او بیان کردن؛ 5. حکایت کردن سهل یمانی رفیق چهارم شرح حالات و مقالات و سفر وسیاحت خود را به جهت رفیقان دیگر و شنیدن شهریار عجم؛ 6. رفتن فرخ شاه جم گوهر به قصر سلطنت و فرستادن دانشمند وزیر به طلب درویشان و روانه شدن ایشان به خدمت پادشاه و نمودن روشندل و فرخ فال و سهیل هنرهای خود را در حضور سلطان و بر آمدن مطلب پادشاه؛ 7. داستان رفتن فرخ فال وزیر با فرخ زاد سالار از جانب فرخ شاه به مملکت سیستان به رسالت و خواستگاری کردن ماه آفرید دختر نریمان فرمانفرمای آن حدود را به جهت شهریار و آوردن آن ملکه به مرو خراسان و زادن ملکزاده شاهرخ مهر افسر صاحبقران از آن نازنین؛ 8 داستان تربیت یافتن شاهزاده مهر افسر و بنا کردن فرخ شاه تکیه جهان نما را و رفتن او به تماشای آن و سفر شاهزاده به مملکت سیستان و عروسی کردن او دختر گرشاسب برادر نریمان را؛ 9. لشکر کشیدن نریمان ثانی فرمانروای زابلستان به جنگ زمین داران مملکت پنجاب و سند و پادشاهی آن سپاه را به شاهزاده مهر افسر واگذاشتن و خود هم در رکاب او سفر کردن و سپاه آراستن سورج امیر پنجاب و رام چند فرمانفرمای سند به جنگ شاهزاده مهر افسر و شرح دلاوری های آن نامدار بیقرین و مردانگی اولاد تهمتن جهان پهلوان رستم تاجبخش و فتح پنجاب و سند و مولتان به دست شاهزاده مهر افسر و سپردن پادشاهی آن جمله را به نریمان ثانی تا آخر این وقایع که گفته می شود. مؤلف اشعاری هم به مناسبت مقام یا برای زینت کلام از فردوسی، انوری، ازرقی، معزی، نظامی، قطران، مولوی، سعدی و حافظ در کتاب خود آورده است.
اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه: 64
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: نیمه اول قرن 14؛ با 9 مجلس تصویر و جای دو مجلس خالی است؛ جلد: مقوا، 22گ، 21 سطر، اندازه: 21/8×15/5 سم [نشریه: 6-99]
mohr-e emāmat = fāl-nāme
علی بن قاضی
‘alī ebn-e qāzī
نگارنده این رساله مدعی است که این فال نامه که به نام بعضی از حیوانات تنظیم شده به درخواست مأمون عباسی از حضرت رضا علیه السلام نگاشته شده و در این نسخه ترجمه شده است: چنین گوید مترجم این رساله علی بن قاضی ... که عزیزی استدعا کرد کتابیرا که امام مظلوم و مسموم ابوالحسن علی بن موسی الرضا مأمون الرشيد ... به حضرت امام رضا (علیه السلام) را گفت می خواهم که کتابی از برای من تصنیف کنی که دائم همراه من باشد که مرا به تقویم احتیاج نباشد آن حضرت این رساله را تصنیف کرد و مهر امامت نام نهاد و من و او را از لفظ عربی به فارسی برگردانیدم.
آغاز: چنین گوید مترجم این رساله ... عزیزی استدعا کرد که بفارسی کتابی را که امام مظلوم مسموم ابوالحسن علی بن موسی الرضا علیه السلام.
انجام: انبازی سعی کن که فائده است.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 26گ (1پ - 26پ) [مختصر ف: 163]
آغاز: برابر؛ انجام: ای برادر مخور که آزار بسیار می کشی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1234-1235ق، جا: بارفروش مدرسه حاجی ابراهیم؛ جلد: مقوایی، 5گ (59ر-63 پ)، اندازه: 16/5 ×21/5سم [ف: -29]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 6گ (117 - 22پ)، 21سطر [ف: 16-324]
آغاز برابر؛ انجام: زن را طلاق مده پشیمان میشوی بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 4گ (107-110پ)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 27-62]
mehrabānī
اثری کوتاه و ضعیف در بیان حقانیت مسیحیت که در آن نویسنده با ادبیات ضعیف و ناتوانی سعی در اثبات حقانیت این مکتب با تکیه بر پیشرفت های علمی و تکنولوژی مغرب زمین بر آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10553
آغاز: هر قوم ولایت و عادات و دین خود را دوست می دارند هر چند خودشان از اینها شکایت می کنند؛ انجام: و نام و ستایش رب العالمين از طالع تا بغروب آفتاب یک باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: مقوا، 38گ، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1/33-94]
mehr-e xāvarī
خاوری شیرازی، فضل الله بن عبد النبي، 1190 - 1267 قمری
xāvarī šīrāzī, fazl-ol-lāh ebn-e 'abd-on-nabī (1776 1851)
شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 15
خط: نستعلیق، بی کا، تا: زمان مؤلف، جا؛ تهران؛ با حواشی خود مؤلف [نشریه: 5-269]
mehr-e xāvarī
محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری
mahmūd mīrzā qājār (1800 - 1855)
خاوری که یکی از ادیبان دوره فتحعلی شاه قاجار است، به وقت حکومت محمود میرزا پسر فتحعلیشاه در نواحی نهاوند و الشتر به خدمت این شاهزاده می رسد و از او احسان ها می بیند. از آنجا که شاهزاده حاکم خود از ادیبان روزگار بوده تشابه ذوقی موجب می شود که خاوری به کارهای علمی و ادبی محمود میرزا رو آورد و از بین اشعار محمود میرزا قطعاتی انتخاب کند و از منتخبات این نسخه را بپردازد. این برگزیده که نام آنرا «مهر خاوری» می گذارد، در ابتداء حاوی مقدمه ای است که در آن شرح خدمت محمود میرزا رسیدن و نام بردن از آثار او و این که داعیه او چه بوده که انتخابی از کارهای شاهزاده کرده و شرح آبادانی های محل به دست محمود میرزا می آید و پس از آن قصاید و قطعاتی که از او (محمود میرزا) جمع کرده از «الف تا یاء» (حروف آخر قوافی) که البته نظم و ترتیب حروف تهجی را ندارد نقل می شود.
آغاز: سید انام خلیفه الله علی خلقه عارف الحق بحقیقته سلطان بن سلطان. انجام: آهو بتو هم چشمی گر کرد مرنج از وی ** تکلیف ادب دور است از مردم صحرائی
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2815
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 65گ، 13 سطر، اندازه: 106سم [ف: 6-437]
mehr-e xāvarī = mn.-e d.-e mahmūd mīrzā qājār
خاوری تبریزی، میرزا معصوم، ق13 قمری
xāvarī tabrīzī, mīrzā ma‘sūm(- 19c)
خاوری بعد از آن که از نظر احسن القصص (یوسف و زلیخا) فارغ شد، سفینه محمود میرزا را مطالعه کرده و پسند می کند لذا کتاب حاضر را در شرح حال و آثار وی در سه بخش تأليف می کند: الف: شرح حال و تأليفات محمود میرزا؛ ب: ابنیه ای که محمود میرزا در ایام حکومت خود در نهاوند و لرستان ساخته است؛ ج: هزار بیت منتخب از اشعار محمود میرزا شامل قصاید، رباعیات و غزلیات به ترتیب حروف تهجی. (صدرائی خوئی)
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب و اوضح لنا فیه طرق الصدق و الصواب.
[الذريعة 1070/9 و 313/19 و 296/23 نسخه های منزوی 3251/4؛ فهرستواره منزوی 2313/3]
آغاز برابر؛ انجام: شرح آزادی ما در همه جا می گویند بجز از خانه صیاد که نبود خبری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 70گ، 13سطر، قطع: جیبی [ف: 24-52]
آغاز برابر؛ انجام: آهو بتو همچشمی
گر کرد مرنج از وی ** تکلیف ادب دورست از مردم صحرائی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ 64 گ، 14سطر (7/5×13/5)، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 7- 870]
آغاز: و الظفر المؤيد من عند الله الجبار ذو المعالي فتحعلی شاه قاجار خلد الله ظلال جلاله و ضاعف محاسن جماله بجاه نبینا محمد و آله زیب و زینت داشت ... آغاز قصاید محمود میرزا: چو شد ذات اشیا ز انوار پیدا ** صور گشت پیرایه بخش هیولا / نخستین خرد گشت ایجاد وز آن پس ** ز ستر عدم غیر آن شد هویدا؛ انجام: پشیمانم که دل دادم به دست طفل نادانی ** چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی / آهو به تو هم چشمی گر کرد مرنج از وی ** تکلیف ادب دور است از مردم صحرایی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب؛ در آخر نسخه آمده که نسخه در 12 رجب 1310 به عظیم خان هدیه شده؛ 63 گ، 14 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 38- 361]
mehr-e qolūb
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
مثنوی است در 372 بیت که محتملا بعد از 868 ق
سروده و در رساله «مصباح الارواح» خود از آن نام نبرده است و باید آن را پس از این رساله پدید آورده باشد. او در این مثنوی با الهام از داستان ابراهیم نبی که شامل نجات وی از آتش، ازدواجش با ساره و هاجر، کوچ دادن هاجر و اسماعیل به مکه و پدید آمدن زمزم و شهر مکه، و همچنین داستان ملاقات ابراهیم با پیری در مکه است، به طرح نظرات عرفانی خود پرداخته است.
آغاز: می کشد هر روز تیغی آفتاب ** تا برد در پرده خود ماهتاب / می کشد هر روز تیغی آفتاب ** تا بماند حسن ذاتش در نقاب
انجام: ای جمالی شرح این مهر قلوب ** رو نهان کن خوش در آن پرده غیوب / تا که معنی غالب آید بر کلام به پیش چشم حرف بینان و السلام
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 257- 275 [فهرستواره منزوی 1006/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1321/8 - ف
نسخه اصل: پاریس 813 . S. P
(بلوشه 1757)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21 سطر [فیلمها ف: 1-594]
مهر نبوت- اشکال مهر نبوت
مهر نبوت-مهر النبوة (رسالة في)
mohr-e nabovvat-e payāmbar
حدیث امیر المؤمنين (علیه السلام) به نقل از ایشان درباره مهر نبوت پیامبر (صلی الله علیه و آله).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8903/39 بی کا، تا: شب عید غدیر خم 1255ق؛ 1ص، (520)، اندازه: 20/1×14/3 سم [ف: 29/1-278]
muhr-un nubuwwa (r.-un fi)
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
در یک «مقدمه» و دو «جمله» است و در دیباچه آمده: «فلیطالع کتاب الاصباح».
آغاز: بسمله. بعد حمدلله تعالی ملهم الخير و السداد ... اعلم ان الوصول الى مداخل مرموزات الانبياء یحتاج الى علوم جمة.
انجام: و ختم بظهوره سایر ابواب الكمال محمد صلی ... خبر صحب و آل و السلام
[الذريعه 296/23؛ فهرستواره منزوی 1006/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-141ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ جلد: تیماج، 189ص، 23 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 32-240]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 845ق؛ 5گ (112پ-115ر [ف: 5-691]
بی کا، تا: 1086ق؛ 2گ (176پ - 177پ) [ف: 1/47-26]
مهر و ماه- مهر و مشتری
مهر و ماه - مهر و ماه
mehr va māh
عارف، قرن 10 قمری
aref (16c)
اهداء به: شاه طهماسب صفوی (930-984ق)
تاریخ تأليف: غره شوال 976ق
داستان دلداگی وفا و مهر که در پایان مهر بر اثر بیماری جان سپرد. این منظومه به تقلید از نظامی سروده شده است و همانند او مقدمه مفصلی در مناجات پروردگار و حمد او ونعت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و صفت شب معراج و منقبت امیر المومنين (علیه السلام) و مدیح حضرات ائمه اثنی عشر (علیهم السلام) و صفت عشق و تعریف سخن دارد.پس از آن مدیحه شاه طهماسب صفوی است که کتاب به او تقدیم شده: «ز جان شاه جهان را پی روی کن ** گدای شاه باش و خسروی کن / شهشهانی که عالم را پناه است ** شهنشاه جهان طهماسب شاه است»؛ سپس در سبب نظم کتاب می سراید: «سخن گویم به عشق یار گلچهر ** ز آیین وفا شیوه و مهر (و شیده مهر) / کنم کاری ز ظبع سحر پرداز ** که تا باشد جهان گوید از آن باز ... / بیا عارف لب از هر گفتگو بند ** سخن کوتاه کن این گفت و گو چند / صلای گفتگوی عاشقی ده ** که از هر گفت و گو این گفت و گو به». در پایان خاتمه کتاب است در مدح نواب جهانبانی گیتی ستانی ابوالفتح سلطان ابراهیم میرزا الصفوي الحسيني و در نصیحت فرزند دلبندم اسمعیل ابقاء الله تعالی الملك الخليل. ظاهرا مقارن با پایان یافتن منظومه پسرش می میرد و او به آخر کتاب مرثیه ای در سوک او می افزاید: پایان یافته در غره شوال 976ق: «چو با کلک قضا نقاش تقدیر ** رقم زد بهر این زیبنده تحریر / بعزه بود غره ماه شوال ** زهجرت نهصد و هفتاد و شش سال / چو ماه عید فرخ طالعی بود ** که رخ در غره شوال بنمود».
عناوین کتاب به ترتیب چنین است: - طرازنامه نامی مطرز به نام لازم الاكران واجب الوجودي است که مهر سپه در هوای وفای او ذرهایست سرگردان و سپهر خورشید مهر در آیات کمالش با هزاران بنده خیران؛ مناجات در استدعای آن که ایزد تعالی سودازدگان سلسله .... - نعت شهسواری که میدان نه آسمان جولانگاه براق برق آسای اوست و اوج بلند او ادنی پا زیر پای عرش سمای اوست؛ - صفت شب معراج که مشک چنین نمونه ای است از رنگ و بوی آن و عروج آن شاهباز باند پرواز؛ - در منقبت امیر المومنين و امام المتقين سرور غالب علی ابن ابی طالب علیه السلام الى قیام؛ - در مدیح حضرات ائمه اثنی عشر سلام الله علیهم الى یوم الحشز؛ – در مدح شاه دین پناه که فراق سران خاک آستان رفیع المكان اوست و رسوم سلطنت و جهانبانی؛ -صفت عشق که مراد از هستی جهان اوست بلکه سرمستی کوم و مکان ازوست؛ تعریف سخن که معیار عیار انسان است و فرق فرق انسانی بدان؛ - سبب نظم این کتاب والا خطاب که هر سطری فصل الخطابيست بلکه هر سطری کتابی؛ - آغاز این داستان غم اندوز و ابتدا این حکایت جگر سوز؛ - صفت شب تار ظلمت آثار و خواب دیدن وفا مهر را و عاشق شدن به آن ماه خورشید رخسار؛ اضطراب نمودن شاه زاده از دیدن خواب و آشکارا شدن درد نهان آن بی تاب؛ ذکر واقف شدن مادر از حال زار پسر و رسانیدن این خبر به پدر؛ در مذمت زنان و محترز بودن از صحبت ایشان؛ صفت پیری که خزان بهار جوانیست و ایام ضعف و نابودی؛ مهیا ساختن شاه ایام اسباب سفر شاهزاده دلداده را و روان فرمودن به جانب شام؛ بزم آراستن شاهزاده وفا بر یاد مهر ماه سیما و متوجه به جانب شام شدن؛ در تعریف بیابان بی پایان و صفت گرما؛ صفت قلعه راه زنان و مسخر شدن به دست شاه زاده جهان؛ گذاشتن شاهزاده از قلعه و رسیدن به دریا؛ رسیدن شاهزاده وفا به
مملکت شام و عاشق گشتن مهر خورشید مهر بدان خسرو عالی مقام؛ -زاری نمودن مهر ماه سیما در مفارقت شاهزاده وفا؛ - مناجات کردن مهر در طلب یار گلچهر؛ اظطراب نمودن شاهزاده افکار در هجر مهر خورشید رخسار؛ مناجات کردن شاهزاده خونین جگر در فراق مهر خورشید منظر؛ ظاهر ساختن مهر گلچهر حال خود را به دایهو واقف شدن دایه از راز آن ماه خورشید پایه؛ در آستانه رسیدن شاهزاده به حرم مهر و آگاهی یافتن از حال آن سرو گلچهر؛ نامه نوشتن عاشق زار به معشوق خورشید خورشید رخسار؛ رسیدن نامه وفا به مهر و جواب فرستادن و وعده وصال به باغ دادن؛ - به باغ رفتن عاشق زار و معشوق مهر دیدار و تعریف گلهای باغ در شب تار؛ صفت سراپای مهر گلچهر که گلی بود از گلستان خوبی و سرودی بود از سرابستان محبوبی؛ ذکر ملاقات مهر و وفا با یکدیگر و صفت مواصلت آن دو خورشید منظر؛ - آمدن قیصر روم به محاربه خسرو شام و گرفتار شدن قیصر به دست شاهزاده نصرت فرجام؛ واقف شدن شاهزاده عالی تبار و طلب مواصلت نمودن از آن ماه مهر رخسار و امتناع مهر از خسرو شیرین گفتار؛ - داستان رنجه شدن شاهزاده وفا از مهر گلچهر و شکوه نمودن او به دارا از بیوفایی و سرکشی؛ صفت خوبی و مجنونی دلارا و مایل گشتن شاهزاده وفا به صحبت آن ماه عالم آرا؛ داستان گرم شدن چشم شاهزاده وفا بر آفتاب رخسار دلارا؛ صفت دیوانه گشتن شاهزاده وفا و سر نهادناز سودای مهر جنون وار به کوه و صحرا - آگاه شدن مهر از احوال شاهزاده با دلارا و نامه نوشتن آن به ماه گیتی آرا؛ جواب نامه مهر از جانب وفا و پشیمان شدن از مهر؛ -تعریف بهار عنبر نسیم و صفت گلهای عنبر شمیم؛ عقد بستن کامران مهر را به شاهزاده عالی نسبت و در کامرانی آن خسرو شیرین لب؛ تعریف شب عروسی و بزم طرب آن اختر برج سعادت در آن ش؛ ذکر آراستن مشاطه آن ماه اوج خوبی و آن مهر سپهر محبوبی؛ اضطراب شاهزاده وفا در هجر مهر عالم آرا و رسیدن مژده وصل در بن ... ذکر زمستان و شدن وی و صفت صعوبت وی؛ مجلس آراستن شاهزاده بلند اختر به یاد مهر خورشید منظر؛ ذکر معاشرت و صفت مباشرت؛ صفت خزان و پریشانی بوستان از آن ؛ ذکر بیماری شاهزاده وفا و وفات آن خسومهر سیما؛ عزا داشتن مهر عالم افروز به مرگ شاهزاده سیه روز؛ صفت بیماری مهر و وفات آن سرو گلچهر؛ -مدح نواب جهانبانی گیتی ستان ابوالفتح سلطان ابراهیم میرزا الصفوي الحسيني؛ در نصیحت فرزند دلبندم اسمعیل ابقاء الله تعالی الملك الجليل؛ در خاتمت کتاب گوید.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9044
آغاز: الهي از طریق واقفن ساز ** به اسرار حقیقت عارفم ساز / رهم بنما چنان سوی طریقت ** که گردد منزلم سوی حقیقت ** به
انجام: در خاتمه کتاب گوید: بحمدالله که این فرخنده نامه ** به پایان آمد از امداد خامه ...... / جهان از نوک کلکم گشته گل زار ** بلی گل بشکفد پیوسته از خار / محال است این که آید شعر یک دست ** به گلشن گر بود گل خار هم هست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مذهب، مجدول؛ صفحه عنوان یک رباعی به خط عیسی خان علمدار در سه شنبه 23 ربیع الاول در فراه سنه 159 ق [1059]؛ تملک: مصطفی بن میر محمد؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: گالینگور، 141گ، 12 سطر (13/2×7/8)، اندازه: 19/4×11/6 سم [ف: 29/2-661]
mehr va māh
حسینی قزوینی، حسین بن محمد حسن، 1184 - 1249 قمری
hoseynī qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad hasan (1771 - 1834)
منظومه عرفانی و سومین مثنوی از مثنوی های پنج گانه اوست. مؤلف از سرایندگان شیرین سخن در قرن سیزدهم هجری است و پنج مثنوی عرفانی به نام «پنج گنج» سروده که به نام های الهي نامه، اشتر نامه، مهر و ماه، وامق و عذرا وصف الحال موسوم هستند. تخلص شاعر در این مثنوی «حسینی» است.
آغاز: خداوندا دلی ده سوز در سوز** به طور عشقبازی آتش افروز / بمن بنما ره میخانه عشق ** می و وصلم ده از پیمانه عشق
انجام: نبیند جز خدا را مالك الملك ** چه در بر و چه در بحر و چه در فلک / که بیند چشم حق بین جان حق دان ** خدای خویش هر آنی کما کان
چاپ: شیراز، 1324 الذريعة 257/7؛ فهرست مشار 1534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 18 سطر [ف: 3-642]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسمعیل شیرازی، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری، 18 سطر، اندازه: 25/6×16 سم [ف: 2-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13 گ، 18 سطر، اندازه: 21/6×14/8 سم [ف: 8-264]
آغاز و انجام: برابر
جمعا حدود سه هزار بیت؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ 137گ، اندازه: 16/2×11 سم [نشریه: 6-101]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 20×14سم [ف: -212]
mehr va māh
محمد نواز علی سجاد
mohammad navāz ‘alī sajjād
مثنوی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7346
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم حمد و شکر خاکی هی یه راه ** صفحه دل په لکهبی بسم الله / هی خلاف عالم و دانا ** وحده الاشريك له حقا؛ انجام: نام اب اسکاسینی خاطر خواه ** هی بهب مثنوی مهر و ماه / تاریخ طبع زاد مصنف دام اقباله ** جس گهری کثنوی تمام هوی / فکر تاریخ اختتام هوئی ** هاتف غیب نی علی سی کها / باغ معنی کهلا هی آب زیبا؛ انجامه: خامه فیضی مین کب طاقت ره / جو لکهی توصیف گر کچه آیکی / فکر بر تاریخ کی آید صدا / واه واکیا خوب لکهی مثنوی
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: محمد عبد الحفيظخان، تا: 1324 ق -1325ق؛ مجدول؛ در ماده تاریخ انتهای نسخه از حافظ سید ابوالحسن متخلص به فیضی به شعر، اشاره به تحریر (1324- 1325ق) و عبدالحفیظ نام برده شده، با استناد به عنوان اول این مجموعه (دین کابچاو) که محمد عبد الحفيظ کتابت نموده به احتمال زیاد کاتب مثنوی مهر و ماه نیز همین شخص می باشد، در انتهای نسخه (برگ) خاتمه طبعی در باب نظم کتاب و اینکه در زمان نواب علی بهاد علی و طبع (سرودن) به ارشاد مولوی محمد حسین لکهنویی بوده، نیز قطعه (ماده) تاریخ طبع مثنوی به سال 1267ق. به شعر از سید اسمعیل حسین صاحب معروف به منیر، محمد عبدالرحمنا حسن بن محمد حسین صاحب مطبعه محمدی و ماده تاریخ تحریر نسخه به تاریخ 1324 ق - 1325 ق از سید ابوالحسن صاحب متخلص به فیضی؛ جلد: تیماج، 71گ (27پ -97پ)، سطر دو ستونی (30/2×9)، اندازه: 22×13/9 سم [رایانه]
mehr va māh
3711/5 ؛ فهرست پاکستان 1190/6 -1192]
نسخه های منزوی ناشناخته
آغاز: و سلام کرد مهر پیش آمد ودست در گردن ماه کرد همچو آن گناه ... که بعد از دوزخ فراق به بهشت وصال رسد؛ انجام: کاین به این منزلیست کاندر وی ** خلق را جاودان مقر باشد داستانی است به نظم ونثر در مورد مهر و ماه، نثری شیرین که مشتری وعطارد و دیگران نیز در آن هستند، نسیم عیار نیز عیاری می کند نامه هایی میان مهر و ماه در قالب مثنوی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 21گ، 12سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 4-1786]
آغاز: خداوندا دلم را شاد گردان ** ز قید هستیم آزاد گردان / به من بنماره میخانه عشق ** می وصلم ده ار پیمانه عشق؛ انجام: دل خلقی درون سینه در جوش ** جهانی گشته زان سودا سیه پوش / پشیمان چرخ از این نیرنگ سازی ** خجل گردون ازین مسکین
گدازی گویا از عارف لاهوری یا علی اکبر رضی یا نصرتی هندی یا نهالی یا حسینی قزوینی یا درویش جمالی و از میر عسکری عاقل خان رازی؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 57گ، 12 سطر، اندازه: 11×6سم [ف: 4-801]
بی کا، تا: 1234ق [نشریه: 7-567]
آغاز: بسمله. اما راویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکر خوار شیرین گفتار و سخن سرایان حکایت خسروانی و چمن سرایان روایت پهلوی و غواصان دریای معانی و گوهر شناسان صحرای روایت شیرین این حکایت را که از شیرینی بمثابه قوت جان و در طراوت مثال روح روان است ... و این حکایت را «مهر و ماه» خوانند ... بیان کرده اند؛ انجام: تا آنکه بر هم زننده لذات و پریشان کننده جمعیات برایشان بتاخت. چنین است نام کسان و جای های این داستان: خاورشاه و روشن رای وزیر که داستان درباره آنها است، فیلسوف، شاهزاده، مشتری، ماه، عندلیب، سرواسا، نیک اختر، خواجه، بهرامشاه، مهر، هلال مغربی، نسیم رسول سحاب فرنگی، زهره، جاودان، عطارد وزیر، لشکر، میلاد، نیک اختر، لشکر ابر فرنگی، جزیره باروند، مکه، قلعه بوقلمون جادو، مغرب، مشرق، مصر؛ خط: نستعلیق، کا: تاجر بروجردی وجدانی، محمد اسماعیل بن محمد حسن، تا: شعبان 1299ق؛ جلد: مقوا، 120گ (1پ -120ر)، 15 سطر (13×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 13-3093]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکر خار شیرین گفتار و سخن سرایان حکایت ... در این حکایت مهر و ماه خانند (چنین) و نقاشان صحایف سخن پروری ... بیان کرده اند که در اوان پیشین ... در دیار مشرق زمین، پادشاهی بود؛ انجام: فسبحان من لایموت. تمام شد، التماس دعا ... غریق رحمت یزدان کسی باد. از داستانهای عامیانه بیشتر به نثر، که گاهی نظم را برای گیرایی در آن می آمیزد، شاید همان باشد که در یک مورد (نسخه موزه کراچی) از عاقلخان رازی، میر عسکر (د 1108ق) دانسته شده است. چنین آغاز می شود: در گذشته پادشاهی بود «خاورشاه» نام، وزیر دانایی داشت «روشن رأى» نام، روزی شاه چهره خود را در آینه دیده از نشانه های پیری و نداشتن فرزند اندوهگین شده گوشه گیری می کند، بزرگان کشور به تدبیر «روشن رأي» با شاه دیدار کرده، وزیر سبب افسردگی را از شاه می پرسد. وزیر از منجمان پرسیده که شاه فرزند دار شود یا نه؟ پاسخ داده بلی در طالع خود دارد، ولی نه از آدمی، بل از یک پریزاد و راه رسیدن به مقصود فیلسوف عابد در جزیره «بازوند» که به یاری او می توان سوسن جادو» و انگشتری سلیمان و مقصود را رسید پس «خاورشاه» و وزیرش «روشن رأي» به سوی جزیره بازوند» حرکت کردند. به فیلسوف عابدی رسیده، شرح ماجرا دادند، عابد فیلسوف پذیرفت که هر سه به سوی مقصود بروند و راه راه پیش گرفتند، تا به کوهی و قلعه باشکوهی رسیده، به کمک اسم اعظم، در را گشودند، در قلعه کسی را نیافتند جز «قفسی و مرغی سفید در قفس»، مرغ را رهانید. تا به پیرزنی کور برخورد کرده که دامی گسترده بود و هر سه در آن گرفتار شدند: شاه به صورت شیری و وزیر به صورت روباه و فیلسوف به صورت سیاه گوش در آمدند. پس از برگشت آن 3 تن به حال اصلی خود دریافتند که آن «مرغ سفید» در حقیقت دختر «فرخ فال» پری بوده و نام روز افروز» که همان «سرن جادو» او را به گونه مرغی سفید در قفس در آورده بود که مادر و دختر با هفتاد پریزاد به دنبال آن سه تن در کوه قاف جستجو می کنند، آن سه تن یافته شده در یک چشم زدن به کوه قاف آورده شده شناخته و خلعت پوشانیده با وجود عدم سابقه آن دو را به عقد در آورده، پادشاه را و دختر را با یک چشم به هم زدن به شهر خود «دمشق» رسانید و دختر پس از 9 ماه پسری زایید، در خوبی چنین و چنان، شهزاده را «مهر» که شخصیت اول داستان است نامگذارده در همین هنگام وزیر را نیز فرزند آمد، و پسر وزیر را «نیک اختر» نام کردند (چکیده 185 صفحه از 219 صفحه داستان). سپس سربندهای: رسیدن شاهزاده به مشتری و دیدن تصویر «ماه» (که شخصیت دوم داستان است)، رفتن شهزاده به مکه و غرق شدن در دریا و باقی ماندن، عاشق شدن «سرو آسا» به شهزاده، بیرون آمدن «نیک اختر» و فرستادن خواجه او را به خدمت «شهرام شاه ... »، نام نوشتن «مهر» جهت هلال مغربی» در باب «ماه»، جواب نوشتن هلال مغربی نامه «مهر» را، نامه آوردن رسول «سحاب فرنگی» جهت «مهر»، نامه نوشتن «مهر» جهت «هلال» پادشاه مغرب، رفتن «مهر» با شکر به قلعه «بوقلمون»، رسیدن «زهره» خدمت «ماه» و حکایت آن دو، آمدن «هلال» و «عطارد» با لشکر در بارگاه مهر، عازم شدن «مهر» با «ماه» به جانب مشرق، به شکار رفتن «مهر» و گفتار شدن آن، خبر شدن «خاورشاه» از غرق شدن «مهر»، خواب دیدن «مهر» و نجات یافتن از زندان؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ابوالفضل علی ...، بی تا، مجدول؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ جلد: مقوا چرم منقش، 15 سطر (14/5×8)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 3-323]
مهر و محبت- محبت نامه
mehr va moštarī = mehr va māh = 'esq-nāme
عصار تبریزی، شمس الدين محمد بن محمد، - 784 ؟ قمری
‘assār-e tabrīzī, šams-od-dīn mohammad mohammad(- 1383)
تاریخ تأليف: 10 شوال 743ق
داستانی است به وزن مثنوی به بحر خسرو و شیرین در 5121 بیت سروده در ساعت پنج روز 10 شوال سال 743 نه 778 چه او گفته است: «روز واو دال از ماه شوال ** ز هجرت رفته جیم و میم با ذال / قریب پنج ساعت رفته از روز 88 به وقت اختیار و فال فیروز». نام اصلی این مثنوی عشق نامه بوده که با توجه به نام دو قهرمان داستان به «مهر» و «مشتری» مشهور گردیده است. شاعر به داستان «خسرو و شیرین» نظامی نظر داشته است و موضوع آن عشق روحانی میان «مهر» پسر شاپور پادشاه اصطخر و «مشتری» پسر وزیر شاپور بوده که برای یکدیگر پاکدلانه
جانبازی می نمایند. آغاز بنام پادشاه عالم عشق ** که نامش هست نقش
خاتم عشق چنین دارم ز تاریخ کهن یاد ** که در استخر شاهی بود باداد
چاپ: 1839 میلادی
[الذريعة 215/19 و 724 و 296/23؛ نسخه های منزوی 4/ 3253 و 3255؛ دانشمندان آذربایجان 275؛ فرهنگی سخنوران 394؛ دنا 402/10 -403؛ مشترک پاکستان 436/7 -437]
شرح و حواشی:
1- مهر و مشتری (ترجمه)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 778ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 97گ، 23 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 36-333]
آغاز: چو ناگه مشتری را زین خبر شد ** چه گویم کز فلک سرگشته تر شد / بنام پادشاه عالم عشق ** که نامش هست نقش خاتم عشق
خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهرا آغاز قرن 9؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ در حدود چهار هزار و یکصد و هفتاد (4170) بیت است (در اصل 5121بیت) و چند مصراع از آخرین صفحه محو گردیده است؛ جلد: تیماج، 239 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 3-498]
نسخه اصل: نور عثمانی س 4190؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 7 جمادی الثاني 844ق؛ 11ص (288-309 متن و 198 -309 هامش)؛ 13 سطر [فیلمها ف: 1-421]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما برخیز گردان
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن محمد بقال، تا: 14 رمضان 878ق؛ مجدول، با پنج تصویر، ص 1و 2 با نقاشی و تذهیب؛ کاغذ: ترمه، 15 سطر، اندازه: 21/6×13/2 سم [ف: 4-803]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما بر خیر گردان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 884ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 222گ، 12 سطر (11×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 5-511]
نسخه اصل: پاریس 766. P. S
(بلوشه 1572)؛ خط: نستعلیق، کا: منعم الدين بن ابراهیم الاوحدي، تا: 2 رجب 195ق؛ 195 گ، 15سطر [فیلمها ف: 1-262]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 56گ، 11 سطر (11×6/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 16-175]
آغاز: دل ار گفتی حدیث خود مفصل ** شدی بیشک چو گیسویت مطول؛ انجام: در اصل شریفش هست گوهر ** شود از تربیت زیبای افسر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 44گ، 12سطر، اندازه: 19×11/3 سم [ف: 17-526]
آغاز: خرد در راه او از پافتاده ** روان در پای عشقش سرنهاده؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما برخیز گردان
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 182، 14 سطر، اندازه: 14/2 × 23/5 سم [ف: 4-803]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ تملک: عبدالفتاح بیک بن محمود پاشا؛ 160گ، 14سطر (13×7)، اندازه: 24×15سم [سنا: ف: 1-398]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، مجدول، با سرلوح، مذهب؛ 210گ، 12سطر (12×6)، اندازه: 21×14سم [سنا: ف: 852]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 12سطر، اندازه: 14/7 × 32/5سم [ف: 8-118]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما برخیز گردان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ با سه مجلس مینیاتور؛ کاغذ: ترمه، 222 گ، 11 سطر، اندازه: 16/8×9/8 سم [ف: 4-802]
آغاز برابر، انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما برخیز گردان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با یک سر لوح زرین؛ 137 گ، 12 سطر، اندازه: 31×19/3 سم [ف: 4-802]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما برخیز گردان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 186گ، 13 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 4-802]
آغاز: ولی من نیز از این شربت چشیدم؛ انجام: یکایک بشنوم این ماجرا را ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: یکی مجموعه دیدش از همه باب ** موشح از کمال و فضل و آداب؛ انجام: برندم همچنان فرق و کفن تر ** کنند آنگه چو خطم خاک بر سر 3400 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 288ص، 13 سطر (13/5×8)، اندازه: 23×14سم [ف: 8-464]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن ** که ختم کار ما برخیز گردان
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 954ق؛ با سه مجلس مینیاتور آب و رنگ بسیار ظریف و بدیع به مناسبت اشعار تصویر شده؛ جلد: مقوای ابره میشن مذهب، اندازه: 24/8×16/5 سم [ف: 4-1082]
آغاز: ... هوادار درش چون مهر انور ** ز ذره بیشتر و ز ذره کمتر ... / و ... بزحمت از زبان خویش دایم ** بخدمت در محافل بوده قایم ... و ... في معراج النبي علیه افضل الصلوة و اکمل التحيات: شبی حامل بعیش جاودانی ** نشاط انگیز چون روز جوانی؛ انجام: بختم انبیا و ختم قرآن ** که ختم کار بر ما خیر گردان ...
خط: نستعلیق، کا: منصور بن فتح الله گرمرودی، تا: 978ق؛ مجدول است و در آغاز اوراقش آشفته و چند برگ ناقص است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 192 گ، 13 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 3-1361]
آغاز برابر؛ انجام: بختم انبیا و ختم قرآن ** که ختم کار ما بر خیر گردان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 982ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی،
185ص (1+184)، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 3-1361]
آغاز: درین دور خرد فرسای خونخوار ** که جهل از وی عزیز ست و خرد خوار؛ انجام: درون دور نه پر کار اخضر ** رهی بنما مرا چون خط محور.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 993ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 198گ، 12 سطر، اندازه: 12/3 × 21/5سم [ف: 17-525]
آغاز: بفال سعد بر تختش نشاندند ** در و یاقوت در تاجش فشاندند؛ انجام: زدست خرده گیر و ممسکی چند ** زمانی در خلاص و کاه دربند
خط: نستعلیق عالی، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول طلایی و الوان، دارای 4 مینیاتور نسبتا نفیس؛ جلد: تیماج، 132گ، 12 سطر ( 14/5×7/5)، اندازه: 12×20/5سم [مطالعات اسلامی: ف: -79]
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 67گ، 15 سطر (13×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 16-279]
آغاز: کل روش بتانرا آب جان داد ... سروشان آب روان داد؛ انجام: صفار و لطف مه رویان عالم ورانگشت کهنپش همچو خاتم ...
خط: نستعلیق، کا: پیر حسین، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: چو دید از دور روی بدر را مهر ** زشادی بر شکفتن مهر و مشتری 639 همچو گل چهر؛ انجام: صبا در گوشه یی افتاده خسته ** بیکدم عمر خود را باز بسته
پخط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ واقف: حاج شیخ محمود واعظ حلبی، آذرماه 1341؛ 88گ، 15 سطر (14×7/3)، اندازه: 19/3×12 سم [ف: 7-870]
آغاز برابر؛ انجام شد آن مشهد ز انواع کرامات ** حریم کعبه ارباب حاجات
خط: نستعلیق، کا: محمد علی خان، تا: قرن 12، جا: هندوستان؛ 32گ (1-32)، 16سطر، اندازه: 14/5 ×27سم [ف: 8-437]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیا و ختم قرآن ** که ختم کار ما بر خیر گردان / الهي به حق بنی فاطمه ** که بر قولم ایمان کنی خاتمه
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 13 ذیقعده 1108 ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (62ر -65پ حاشیه) [ف: 29/1 -146]
آغاز برابر؛ انجام: بختم انبیا و ختم قرآن ** که ختم کار ما بر خیر گردان 700 بیت؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 78گ (1-78)، 9-11سطر (6/5 - 13×11×7/5 )، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 8-447]
آغاز: رب وفقنی بالا تمام و سهل ولا تعسر، بسمله و به توکلی؛ انجام: که انسان خالیاز سهو و خطا نیست خطا و سهو بر یزدان روانیست.
خط: نستعلیق، کا: علی عسکر بن علی نقی، تا: 1242ق؛ مجدول؛ 208گ، 12 سطر (14×6)، اندازه: 19×16/5 سم [ف: 3-478]
آغاز: پانزده بیت اول خوب خوانده نمی شود پس از آن: ازو شد هيأت خورشید سایر ** و زو شد گنبد افلاک دایر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 167گ، 15 سطر (13×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-177]
آغاز: در شش بیت پیش از «سبب نظم کتاب: چو محرم شد محمد بی محمد ** در آن خلوت سرای فضل سرمد؛ انجام: رسید این نامه نامی با تمام ** کشید آغاز این دفتر بانجام / بروز و او دال از ماه شوال ** ز هجرت رفته حاو عین با ذال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 97گ (1ر-97پ)، 19سطر (15×6)، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 10-1794]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 138 گ، 11 سطر (13×6)، اندازه: 16×12 سم [ف: 16-175]
آغاز برابر؛ انجام: که ختم کار ما بر خیر گران
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: به فکر نغز داد مثنوی داد ** که هم صاحب درون بود و هم استاد
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد بقال، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 140گ، 15 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 37-544]
آغاز: بسی صحرا و کوه و در نوشتند ** به بی راهی چرخ از راه گشتند / همی کردند پیچان راه و بی راه ** سوی البرز شان آمد گذرگاه؛ انجام: اگر باشد وفا با عشق همره** بود آن صحبت از علت منزه او گر عاشق بود در عشق صادق ** شود دردم برو معشوق عاشق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 103گ، 10 سطر، اندازه: 13/5×8 سم [ف: 26-297]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 15سطر (13×7)، اندازه: 23×14 سم [ف: 169]
آغاز برابر؛ انجام: چو دهر ... را این عادت و خواست ** مکن ز نهار بر وی تکیه ای دوست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: کتابخانه «راجه سید مهدی 1345»؛ جلد: تیماج، 336ص، 15 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 2-58]
آغاز برابر؛ انجام: به ختم انبیاء و ختم قرآن** که ختم کار ما برخیر گردان
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ دارای 12 مجلس مینیاتور آب و رنگ خوب، مجدول، با سرلوح؛ مهر: ناصرالدین شاه ؛ جلد: تیماج مذهب، 440ص، 12 سطر، اندازه: 21/8×12سم [ف: 4-786]
mehr va moštarī
داستان عشق و وصال مهر و مشتری. از جمله داستان های عامیانه است آمیخته با اشعاری در وسط روایت. نویسنده کتاب مشخص نشد و از داستان و شخصیت هایش هم اطلاع و نسخه دیگری به دست نیامد. نسخه از آغاز افتادگی دارد و این عناوین در آن آمده است: غضب کردن مشتری در خانه و نامه آوردن سیاره از نزد مهر و جواب نامه بردن؛ رفتن مشتری با پدر در عراق و رسیدن در قلعه رهزنان؛ حرکت کردن مشتری از اصفهان به خاک ری و رفتن به زنگبار؛ رفتن مهر و بر جانب هندوستان و زیر باد آمدن بهرام و سپاه کشیدن و فتح کردن مهر؛ فتنه کردن کی نوش و روانه کردن سرخاب؛ رفتن سیاره با ماه و ستاره در پیش جمشید شاه دکنی؛ رسیدن سرخاب شاه از عقب با روندگان در دکن دور تا دور شهر را گردیدن و طرح عروسی سیاره از برای سرخاب و عیاری نمودن ایشان و ... کردن سیاره سرخاب را؛ آمدن دیو در کاخ حضرت سلیمان به جنگ انجم شاه به ری و آمدن بوزینه زنش با پنجاه هزار جادو؛ آمدن خسروشاه خاوری و آمدن افراسیاب خان خطائی به مدد فرخشاه هندوستانی؛ آمدن شاهزاده مهر از قله قاف در دکن و عروسی ها کردن در راه؛ طبل جنگ زدن فرخشاه و پسرش به قلعه انداختن و رسیدن مهر صاحبقران؛ رفتن دیو با بابا سیاره در قاف و تدارک عروسی را و دختران را بیاورد؛ نصیحت کردن فرخشاه به بهرام و او را حربی کردن در جنگ شهزاده؛ آمدن فرخشاه به جنگ شهزاده مهر؛ گریختن فرخشاه به جانب فرنگی و پناه به جبروت شاه فرنگی بردن والسلام؛ آمدن قاصد کاووس از لاهور؛ گریختن سرخاب به جانب ترکستان و ... (گیر) آمدن به دست مشتری و او را ... کردن و خلاص کردن کینوش علیه اللعنه؛ تسخیر کردن مهر سپر شجاعت ملک فرنگی راه و داد بردن پادشاهان فرنگی در پیش شداد شاه؛ روانه کردن شداد مشوش اژدها خوار با دویست هزار اژدها خواران بر سر مهر و اجازت گرفتن هژیر از مهر به جنگ مشوش؛ پیدا شدن جمشید الماس پوش پسر صاحبقران از دختر سهیل شاه مصری و او را مهر آرا نام بود؛ کشتی گرفتن شهزاده خسرو لعل خفتان با مشتری و آخر الأمر مشتری را به کشتی گرفتن؛ رفتن فرعون و نمرود برادران شداد از حد الماس گریختن همه جا و بر قبه آهن ربا که او را گنبد گویا گویند و از صاحبقران باقی [کذا شدن؛ نامه از خسرو فرنگ آوردن در پیش صاحبقران و یاقی شدن صلصال دیو از پادشاه و فرستادن خسرو لعل خفتان را در قاف و خودش با سپاه گران رفتن به قبه آهن ربا در جنگ نمرود و فرعون؛ سپاه سگ پرستان دور قلعه را گرفتن و صاحبقران شبها از قلعه بیرون آمدن با ایشان جنگ کردن درین وقت شهزاده فیروز با سپاه گران از آن راه رسیدن؛ رفتن شهزاده خسرو لعل خفتان در قاف و از آن جا در جزیره اخضر از پی مرکب او را گرفتن با صلصال دیو جنگی کردن و فخر کردن با ایشان؛ آمدن خسرو لعل خفتان از قاف در اردوی اسلام و چابک عیار آمدن و گردان اسلام را دزدیدن؛ قهر کردن شهزاده جمشید زبرجد خفتان از اردوی پدرش روانه شدن از پی او سیاه به صورت دیوانه ها شدن و با جمشید جنگ کردن و در آخر آشنایی دادنبا اژدها جنگ کردن و برگشتن باقی شدن از صاحبقران؛ رفتن فرعون به عالم آباد که نزدیک شیر دره [باشد] و کی نوش در
پیش سلطان عالم شاه و از او مدد خواستن و بهشت ساختن البرز علیه اللعنه و العذاب؛ بیرون آمدن خسرو از شهر الماسيه و ازو از رعنا فرزندی به عمل آوردن که نام او لعل الماس پوش است و با مادر خود جنگ کردن و از پی پدر خود رفتن؛ بردن شاهزاده ها خسرو فیروز در بر محیط در پیش انجم شاه که او را اخضر شاه نام برد؛ بردن شهزاده فیروز را در صحرای هیهات و خسرو را در مملکت ظلمات و ستم کشیدن ایشان تا به جای خود رسانیدن؛ رفتن الوند با ملک خورشید و بابازاده با گردان اسلام در عالم آباد [و] رفتن و دعوا کردن ایشان تا میرسیم [؟] رفتن رعنا با لعل الماس پوشان به پیش الماسيه و ازو دختری به وجود آوردن؛ گرفتن قلعه الماسيه را با با سیاره و گرفتن بابا ... یک کلمه (سیاه شده) فرنگی و کریاس ارسی و قلعه را به تصرف در آوردن؛ رفتن صاحبقران در ولایت جابلقا و آوردن میرزاده صاحبقران را از الماسيه که از دختر نهنگ شیر به عمل آورده بود [و] شماسه شاهزاده لعل زبرجد خفتان سر راه بر صاحبقران گرفتن پسری از هیکلان به عمل آوردن از خورشید و آمدن در خدمت مهر؛ منظومه ای به همین نام از محمد بن احمد عصار تبریزی می شناسیم که در 5121 بیت در 778ق سروده شده است و ظاهرة ارتباطی با این کتاب ندارد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10712
آغاز: نخوردی و الحال پیک اجل یعنی موی سفید قدم در عرصه وجودت گذاشته پیقام (کذا) مرگ به خط ... پس از 12 برگ در [12ر] غضب کردن مشتری در خانه و نامه آوردن سیاره از نزد مهر و جواب نامه بردن. و بعد از آن مشتری با خود گفت که هالا کذا من بسته هزار ندیدم چگونه می توانم از مهر جدایی کنم: حال عاشق تو چه دانی که نباشی عاشق ** حال بیمار چه دانی که نگشتی بیمار اما از آن جانب چون مهر از این سخن خبردار شد بابا سیاره را طلبید و گفت بابا مرا چه باید کرد؟ نمی توانم یک ساعت بی مشتری زنده گانی کنم؛ انجام: ایشان یافتند که این مهر است به یک مرتبه به خاک افتادند و شکر الهي به جای آوردند و بعد از آن اجازت خواستند که در شهر بروند. ایشان را روانه کرد ایشان یکدیگر را ملاقات کردند. تمام شد
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن ابراهیم سبزعلی، تا: 20 شعبان 1246ق؛ نسخه مغلوط است؛ جلد: مقوا، 266 گ، 17سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 22×17سم [ف: 20-226]
mehr va moštarī
داستان منثور مهر و مشتری.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5930
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 34ص، 23 سطر، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 17-319]
mehr va vafā
شعوری کاشانی، ق 11 قمری
šo‘ūrī kāšānī(- 17c)
آغاز: مثنوی من مقالات ... مولانا شعوری. بسمله. الهي از دل من بند بردار ** مرا در بند چون و چند مگذار / خداوندا زبانم را بیان ده ** بیانم را بلطف آن ده که آن به
انجام: شعوری بشنو این پند ولاویز ** ز رنگ آمیزی دوران بپرهیز / قلم در کش حروف آرزو را ** در آب افکن کتاب گفت و گو را / قلم را از روایت بی زبان کن ** رقم را از درایت بی نشان کن / بیان را مهره از آسودگی ده ** که هست از هر چه هست آسودگی به / این بحر که درهای فصاحت دارد ** از ما بشمار خویش عادت دارد / از شان بیان این سخن باخبر است ** آن کس که نشانی از بلاغت» دارد در 1432 (=بلاغت) بیت و داستان عشقی و عرفانی است، بدین گونه: 1. مناجات اول در شکایت قیودان نفسانی و طلب استخلاص از وساوس شیطانی و زبان گشودن به عجز و ناتوانی، 2. نعت محمد، 3. شب معراج، 4. مدح علی، 5. مدح شاه عباس، 6. المناظرة در تحقیق بهار جوانی، 7. شرف گوهر آدم، 8 تصریح به نام کتاب و توصیف حاتم بیک، در اینجا آمده: «بیان قصه مهر ووفا کرد ** مرا نیکو بآن طرز آشنا کرد»، 9. تعریف سخن، 10. آغاز داستان مهر و توصیف پدر آن قمر چهر وشنیدن مهر از دایه حکایت عابد و از پدر رخصت خواستن و به زیارت عابد شتافتن، 11. رفتن مهر به بارگاه شاه، 12. داخل شدن وفا بکار و انگاه مهر و دیدن از دور دیدار آن پریچهر و افتادن به قید عشق از تقاضای سپهر بی مهر، 13. دیدن مهر و وفا را در بیرون خیمه، 14. سبب انگیختن سپهر بی وفا که دو اختر را روز وصال به فراق مبدل کرد و زاری مهر از دوری وفا، 15. داخل شدن وفا به لشکر گاه خویش، 16. رفتن مهر به جانب دیر عابد، 17. حکایت گفتن عابد با مهر درباره صبوری، 18. معذرت گفتن مهر که چون زید با صبوری و شنیدن از عابد مژده نفی دوری، 19. پدر مهر را دل از جان برداشتن، 20. نشستن مهر آفتاب چهر پس از پدر بر تخت شاهی و خواستن وفا، 21. طلوع مهر باستقبال قمر، 22. کام وفا به دخول مصر شیرین گشتن و مراغبت بمنا کحت مهر یافتن، 23. عروسی مهر، 24. چهار پسر مهر، 25. محمود و ایاز، 26. حقیقت و وزیرش عدالت، 27. موعظه نفس و ترغیب اطاعت وی به قناعت، 28. داستان مهر پس از مرگ وفا، 29. تحقیق مظاهرات علوی و سفلی، 30. شکر شعوی از اتمام کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: نجف علی بن محمد کاظم، تا: 1239ق؛ 72گ (83-154)، 9
سطر (13×6/5)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 11-2243]
آغاز: بسمله کنم ابتدا من بنام خدای ** که او هست روزی ده رهنمای بنام خدای که او مهربانست؛ انجام: عجب آمد از مهر و از عجب او هزار آفرینها بگفته برو ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
mahzam-ol joyūš
زندی شیرازی، فتحعلی بن حسنعلی، ق13 قمری
zandī šīrāzī, fath-‘alī ebn-e hoseyn--alī(- 19c)
تاریخ تأليف: 1267ق
از: آلفرت سورهله؛ مترجم: فتحعلی شیرازی مؤلف، که آجودان «ژنرال گراف منسدورف پول یی» فرمانده دولت نمسه است، در این کتاب از آداب اردوکشی و عملیات
ر کن دو» و راه پیمایی و انتخاب محل برای اردو و سایر مطالب راجع به لشکر کشی مفصل سخن می گوید. ترجمه آن مغلق و نارسا و بسیار تحت تأثير زبان خارجی است. مشتمل بر هشت «فصل» و «خاتمه).
آغاز: بسمله، این رساله ترجمه ایست مر تأليفات آلفرت سورهله نام، آجودان مقرب دولت نمسه سپه سالار کراف منسدورف پول یی، حامل نشان شمشیر دولت سووط و سرافراز خاج قابلیت دولت نمسه که در سنه هزار و هشتصد و شصت و یک در شهر پراک بزبان نمسوی بچاپ رسیده بود، مقدمات، علاوه بر آنکه
آغاز برابر؛ انجام: بر عکس سائر قشونهای فرنگستان که پنجمین مقدار آنها را از مقدار ... معلوم می گردد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الأول 1278ق، جا: تهران؛209گ، 15 سطر (15×9)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 1-268]
آغاز: برابر
بدون نام مترجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: مصطفی سلامتیان؛ کاغذ: اصفهانی، 170 گ، 17 سطر (15×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 5-1538]
mahastī va amīr ahmad
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4668/6 - 23/188
آغاز: آورده اند که در شهر گنجه فقیهی بود که حق سبحانه و تعالی اورا فرزند نمی داد همه چیز به وی داده بود؛ انجام: از قضای گردش گردون او را در خرابات انداخت و در آن عهد ... و آواز او در اطراف عالم برفت دو برگی از آغاز داستان مهستی شاعر گنجوی و معشوقه وی امیر احمد است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 2گ، 10 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4693]
mahšīde yā sarbāz-e deldāde
داستان کوتاه ایرانی که درباره دلدادگی دو جوان و وقایع اتفاق افتاده نوشته شده و به اواخر حکومت رضاخان تعلق دارد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3003
آغاز: صبح شد مهشیده از خواب برخاست زلفان سیاه ودرهمش را شانه زد رو پوشش را بر دوش انداخت، آهسته آهسته خیابان کوچکی را که بانتهای باغ و از آنجا بدامه سبز و خرم؛ انجام: دست در درست یکدیگر نهادند، ایرج آهسته در گوش مهشیده گفت زنده باد عشق، پاینده باد وفاداری
خط: نستعلیق، کاتب ظاهرة مؤلف، تا: 1319ش؛ جلد: مقوا اسلیمی، 38 گ، 14 سطر، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 5-2194]
به مهمات الأحكام > شرح عکوس الشموس
mohemmāt-e ahkām-e šarī‘at
منتخب فتاوی آقا محمد مهدی در یک «مقدمه» و چند «مقصد».
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 259/1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-934]
muhimmāt-ul uşūl
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 - 1300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
کتابی متوسط در بیان مبانی و قواعد مهمه اصول فقه در «الذريعة» دو کتاب به نام «مهمات الأصول» معرفی شده که تنها شخصیت مزبور به جهت زمانی با زمان کتابت نسخه مقارنت دارد، از مؤلف «مهمات الاصول» رسالهای دیگری به نام «مبادی الاصوليه» در این کتابخانه است که نام آن در الذريعة ذکر نشده و احتمال دارد اثر دیگری از این مؤلف باشد. [الذريعة 297/23]
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 119
آغاز: ... الحمد لله ... اما بعد فاعلم ان في مسائل اصول الفقه مهمات لا یمکن الوصول الى حقيقة الاجتهاد الا با معان النظر في غوامضها والاصحاب شکر الله مساعیهم الجميلة وان بذلوا جهدهم في تدویناتهم ... تا اواسط باب الخامس ادامه یافته و از پایان ناتمام مانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 150گ، 21 سطر، اندازه: 23×16سم [ف مخ]
mohemmāt-ol e‘teqādāt
حسینی رشتی، هاشم بن محمد هاشم، ق13 قمری
hoseynī raštī, hāšem ebn-e mohammad hāšem(- 19c)
بعد از وفات پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم چون فرقه های دینی متعددی پیدا شده بود که یکی از آنها را مؤلف فرقه ضاله شیخیه دانسته، لذا بعد از مطالعه کتاب اعتقادی سید کاظم رشتی، کتاب حاضر را در رد وی مرتب نموده، دارای پنج مهم در اصول اعتقادات.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1765
آغاز: حمد و ستایش مر آن خداوندی را سزاست که مخترع است مبادی و علل را پروردگارا بنما به ما راه راست را
نسخه اصل: کتابخانه شیخ ابوالفضل نجفی -تهران 24؛ خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1288ق (ظاهرة تاریخ تأليف می باشد)؛ مصحح؛ 168ص [عکسی ف: 5-221]
mohemmat-e tajvid-e qor'an
اردبیلی، ابراهیم بن حسین، ق14 قمری
ardabīlī, ebrāhīm ebn-e hoseyn(- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17000ض
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1315-1322ق؛ جلد: چرم، 3ص (166- 168)، اندازه: 21×13سم [ف: 47/1-120]
al-muhimmāt ‘ala-r rawda
اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، 704 – 772 قمری
esnavī, ‘abd-or-rahīm ebn-e hasan (1305 - 1371)
وابسته به: روضة الطالبين و عمدة المفتين - الروضة في الفروع؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676ق)
درباره وجیز رافعی و روضه نووی است و کتاب شناسی فقهی و رجال است و نسخه می رسد به قاضی ابو الفتوح.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5489/2 ف
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 122 MaVI. الجزء الأول من کتاب المهمات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 تملک: حسن بن المراد [فیلمها ف: 3-160]
mohemmāt-ol moslemīn
حسینی بخاری، میر محمد، - 1090 قمری
hoseynī boxārī,mīr mohammad(- 1679)
رساله در معرفت ایمان و صفت اسلام و احکام نماز و روزه و زکات و حج و نکاح طلاق، مطابق مذهب حنفی؛ در چهار فصل: 1. علم توحید؛ 2. علم نماز؛ 3. علم روزه؛ 4. علم حیض و نفاس؛ با عنوان «اگر پرسند که ... جواب بگو».
آغاز: قال النبي علیه السلام طلب العلم فريضة علی کل مسلم و مسلمة صدق یا رسول الله یعنی گفته اند پیغمبر
بی کا، تا: 1261ق؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، 20گ (45ر -64پ)، 13سطر (16×7/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 17-440]
آغاز برابر؛ انجام: هفتم فقر و قناعت و توکل و خلق حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم
خط: نستعلیق بدخط، کا: میر سید محمود مخدوم، بی تا؛ 68گ (41پ-108پ)، 9 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 3-97]
در بیان معرفت ایمان و اسلام و نماز و روزه در چهار فصل؛ بی کا، بی تا [نشریه: 11-1026]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملاتاج ولی ابن خواجه نیاز بن اورازعلی، تا: رمضان 1268ق، جا: استر آباد؛ اندازه: 21×14سم [ف: 1-436]
. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5892/3
آغاز برابر؛ انجام: جواب بگو الى ... الله میان مهتر اسرافیل و میان پروردگار عالم سپریست که بجز پروردگار عالم کسی نداند. والله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد نجار التجار، تا: 1316ق؛ 39گ (26پ -64پ)، 18 سطر، اندازه: 26/3×15/3 سم [ف: 9-89]
muhimmāt-ul wāșilīn min-așsūfīya
دیلمی، محمد بن عبدالملک، - 589 قمری
deylamī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-malek(- 1194)
آغاز: بسمله و به نستعین و علیه نتوکل حماله ... اما بعد هذا کتاب مهمات الواصلين من الصوفية البالغين الى درجة یصح ... شروح و حواشی: 1- مهمات الواصلين (منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: افتاده در فصل: و من آفات هذه الطائفة الوعظ و الشعر و السجع و الخطب ... (پس از سه صفحه) ... لایکالم العامه و الجهال من عوالم الحقيقة.
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد علوی اردکانی، تا: قرن 49 افتادگی: انجام؛ 25 سطر، اندازه: 19/3×11/7 سم [ف: 7-153]
آغاز: برابر؛ انجام: یخدعهم الفلسفي و لایخرجهم إلى مذهب الدهر و الزندقة فامهم جدا ان شاء الله تعالی وحده وصلی الله علی سیدنا محمد و آله اجمعین.
بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج، 57ص (76-132)، 15× 20 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: 3/40-71]
muhimmāt-ul wāşilīn (mn.)
وابسته به: مهمات الواصلين من الصوفية؛ دیلمی، محمد بن عبدالملک (-589ق)
فصول منتخبة من کتاب مهمات الواصلين.
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/16- ف
نسخه اصل: بایزید ولی الدين ش 1819؛ بی کا، تا: قرن 19، 5گ (106-102) [فیلمها ف: 1-474]
muhimmat-un fi dabt-il masafat-il mardiya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 528/23
بی کا، تا: قرن 9 [ف: 5-62]
مهنا بن سنان- اجوبة المسائل المهنائية الأولى
المهنائية- اجوبة المسائل المهنائية الثانية
المهنائية- اجوبة المسائل المهنائية الأولى
al-muhūr
طباطبائی بروجردی، محمد حسین، 1291 - 1380 قمری
tabātabāʻī borūjerdī, mohammad hoseyn (1874 - 1961)
بحث های استلالی است در مسائل مهر (کابین) زنان، حاشیه و شرح بر شرائع الاسلام با عناوین «قول المصنف» و جواهر الكلام با عناوین «قول الشارح» که هنگام تدریس فقه نگاشته شده است.
آغاز: یقول العبد الفقير ... انه لما وصل بحثنا في الفقه الى مسائل المهور من کتاب شرائع الاسلام و شرحه جواهر الكلام؛ انجام: و الظاهر اعتبار التوالي و الاتصال بالدخول لا الزفاف.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 85 گ، 16 سطر، اندازه: 23×18 سم [ف: 1-47]
آغاز: یقول العبد الفقير ... لما وصل بحثنا في الفقه الى مسائل المهور من کتاب شرائع الاسلام و شرحه جواهر الكلام
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ 81گ، 17 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 1-226]
al-mahīyya
فایده ای فلسفی است دربیان معنی ماهیت من حیث هی هی در آن مطالبی از محقق دوانی نقل شده است.
قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 1752/3 - 10/62
آغاز: تحقیق لمعنی المهية من حیث هی هی لیست الاهي و وجوده للفرق بین تقدیم السلب علی الحيثية قال المحقق الدواني من البين ان الانسان مثلا اذا نظر اليه العقل ملاحظة ایاه فقط مغمضة عما یکشفه من اللواحق لم یجده الا انسانا وان کان في الواقع محفوفا
انجام: ولتسئلن یوم القيامة عما کانوا یفترون والله الذي لا اله الا هو فالق الاصباح فاطر السموات والارض ولقد اخبرتك بالحق وانبأتك بالصدق والله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 3گ، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4693]
mohayyej-ol ālām
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1415ق - قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 - 19c)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1270ق؛ محل تأليف: قزوین
شش «مجلس» مفصل است در مواعظ که از آیات و احادیث گرفته شده و شعر فراوان دارد. پس از این که مؤلف یکصد و دوازده جلد کتاب و رساله تأليف نموده به این کتاب پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 739
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... اما بعد عرضه میدارد نیازمند فیض ازلی ابن المرحوم العلامة الفهامة؛ انجام: اینکه گفتم زیب عرش کبریاست ** بنده است اما بباطن چون خداست / عاصیا بس آنچه پختی خام شد ** زین شباهت مثنوی بد نام شد
کاتب = مؤلف، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج، 40گ (87پ 126ر)، اندازه: 21×17سم [ف: 2-338]
mohayyej-ol ahzān
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-601]
mohayyej-ol ahzān (montaxabāt)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14633
آغاز: وارد شده است که آن شهید مظلوم؛ انجام می دید چه براوروی می داد.
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 572]
muhayyij-ul ahzan Wa mutir-ul asjan fi masa'ib-i sādāt-iz zamān
شبر، عبد الله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری
Šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 1827)
تاریخ تأليف: سه شنبه 14 صفر 1225ق در زندگی نامه و سوگواری 14 معصوم، در 29 «مجلس» که واپسین آنها درباره حضرت حجت است. تنظیم شده برای واعظان و اهل منبر، گرفته شده از کتاب های معتبر تا اینان از نقل گفته های نادرست بعضی ناقلان مستغنی باشند، با اشعار و قصائدی مناسب مطالب بیشتر این کتاب در فضایل و مناقب و سیره امام حسین علیه السلام و گزارش واقعه کربلا و شهادت آن حضرت می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي امتحن اولیاءه بالمحن و المصائب ... اما بعد فیقول العبد ... عبدالله بن محمد رضی (چنین) الحسيني ... هذه اوراق قليلة ... في بیان ما جری علی حجج ..... المجلس الأول. ایها الشيعة المحبون و ...
انجام: و احشرنا معه و مع آبائه الطاهرين في الدنيا و الآخرة. و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنا و صلی الله علی محمد و آله. تم الكتاب بعون. [الذريعة 299/23]
آغاز: برابر
کا: حاج سید محمد بن سید مرتضی واعظ زنجانی، تا: 1261ق؛ قطع : وزیری [ف: 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمد صادق بن زین العابدين مشهور به تکمه چین، تا: پیش از 1289ق [عکسی : 1-386]
آغاز برابر؛ انجام: قال الصادق خمس قبل قیام القائم اليماني و السفياني و المنادي من السماء ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول؛ تملک: سید محمد علی بن محمد هاشم روضاتی اصفهانی به تاریخ 1392 یادداشتی از عبدالرزاق کلباسی؛ جلد: تیماج، 138 گ، 19سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 1- 249] و [عکسی ف: 6-470]
الايمان / تاریخ معصومین / فارسی
mohayyej-ol ahzān va mawqed-on nīrān fi qolūb-e ahl el īmān
یزدی، حسن بن محمد علی، - 1242 قمری
yazdī, hasan ebn-e mohammad ‘alī(- 1827)
تاریخ تأليف: 1237ق واقعه جانگداز کربلا و کیفیت مبارزه و شهادت امام حسین و یارانش را به طور مفصل در یک «مقدمه» و چهارده «مجلس» گزارش نموده است، در اثنا احادیث و روایات مرویه از امام و اصحابش را به عربی همراه با اشعاری به عربی و فارسی ذکر نموده است. از ابتدای ورود امام حسین (ع) تا آخر ورود اهل بیت آن حضرت به مدینه را گزارش کرده است. مؤلف با آراء و دلایل برخی از علما که نقل حدیث ضعیف را در مورد مصایب و فضایل و معجزات ائمه اطهار (علیهم السلام) جایز می دانند سخت مخالف و آن را توهمی بیش نمی داند. تاریخ ختم سال 1237 قاست (طبق نوشته آقابزرگ).
آغاز: الحمدلله المتفرد بالقدم والبقاء المتوحد بالعظمة والکبریاء الحاكم بما یرید ... اما بعد چنین گوید اقل خلیقه حسن
انجام: یا رب کن عونا له و مؤيدة و أزل به جور المعاند و أقمع، تمام شد رساله شریفه ...
چاپ: بارها به چاپ رسیده است؛ مشار فارسی، ج 4، ص 5074، ایران، سنگی، بی ناشر، 1395ق، وزیری
[الذريعة 299/23؛ نسخه های منزوی 4557/6؛ فهرستواره منزوی 1804/3 و 648/6]
آغاز: سید الشهدا و حفظ اخبار آن سر کرده سالکان طریقه رضا ... بخصوص کتاب ها و رسائل موضوع شد؛ انجام: پس بعضی از ایشان کشته در اطراف بیابان افتادند و بعضی مانند کنیزان اسیر شدند. هذا الحسين بها علی عفر الثرى في حلة حمراء بنسج دمائها.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به نشانه «صبح»؛ جلد: مقوایی، 90گ، 17سطر (14×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 1-419]
آغاز برابر؛ انجام: ایشان پند نمی گرفتند قتلو بغية و ظلما و عدوانا تا آخر الأمر او را از روی ظلم و عدوان کشتند سپس فرمود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ یادداشت بلغ قبالا از روی خط مؤلف؛ یادداشت و صیغه وقف زکیه خاتون بر شیعیان اثنی عشریه با شرط تولیت و اهدا به ثواب آن به روح مرحومه مغفوره مریم بیگم خانم؛ مهر: ملا محمد طاهر نوری در ربیع الثاني 1250ق؛ واقف: ملا محمد جعفر مجتهد طهرانی؛ 192گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 19-145]
آغاز: سوی خداست هر کسی بیک نهجی به ایشان وسیله جوی می باشند و نظر به مقتضای مودت لازمه به ایشان؛ انجام: اگر چه مقربان درگاه خدا بر مصایب دنیا صبر کردند و در راه محبت دوست متحمل .... تا اواخر مجلس نهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 180 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 233]
آغاز برابر؛ انجام: معجزه شصت و چهارم به سند معتبر از قاسم بن احمد اسدی روایت کرده است که گفت خبر رسید به متوکل العين که اهل عراق جمع می شوند در نینوا برای زیارت قبر حسین علیه السلام ... متوکل لعین در جواب نوشت که
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 353گ، 18-19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4694]
آغاز: برابر؛ انجام: في القصبة المقدسة الحسينيه علی ساکنها آلاف الثنا و التحيه.
خط: نسخ، کا: یزدی، ابراهیم بن عبد الغفور، تا: 1237ق؛ 277 گ، اندازه: 15×22 سم [نشریه: 13-391]
بی کا، تا: 1239ق [د.ث. مجلس ]
آغاز: برابر؛ انجام: اولا مسارعت در تخطئه ننمایید و بر فرض تحقق خطا مستبعد نیست از کسی که سرا پایش خطاست
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1240ق، جا: قزوین؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، 268گ، 17 سطر (20×11)، اندازه: 29/8×19/5 سم [ف: 1-60]
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 1855ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-262]
آغاز: اما مقدمه پس در آن دو مطلب است مطلب اول در بیان آداب تعزیه و ماتم و آن چند بند می باشد اول گریستن و جزع نمودن؛ انجام: و ارزقنا التقوى و اجعلنا من المتمسكين بولاية محمد و آله سادات الوري.
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد قدیم ایروانی الاصل، تا: 26 رمضان 1244ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 195گ، 25 سطر (14×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 2-320
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نبی بن عبدالعلی دینائی نوری، تا: 1246ق؛ واقف: محمد نبی بن عبدالعلی دینائی، 1249ق؛ جلد: تیماج، 215گ، 17سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 163]
آغاز: برابر؛ انجام: یا رب کن عونا له و مؤيدة ×× و ازل به جور المعاند و اقمع ...
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ابی القاسم، تا: 4 شوال 1248ق، جا: کربلا؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 195 گ، 20 سطر، اندازه: 20/3×14سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-762]
آغاز برابر؛ انجام: المتمسكين بولاية محمد صلی الله علیه و آله الطاهرين سادات الورى و قد فرع
خط: نستعلیق، کان محمد هاشم ابن محمد قاسم افشار، تا: 1249ق، جا: قلعه هاشم خان (قلعه هاشم خان که در سابق محمد هاشم خان معروف بوده از بلوک افشار قزوین)؛ افتادگی: وسط؛ جلد: جلد تیماج، 211گ، 20 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 2-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا اسحاق بن محمد بیک ترکمان تهرانی، تا: ذیحجه 1249ق؛ 260گ، 19 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2-637]
آغاز برابر؛ انجام: مستبعد نیست از کسی که سرپا خطا است اللهم
اغفر من خطیئاتنا و آثامنا ... بولاية محمد و آله سادات الوري.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ذیحجه 1251ق، نزد زین العابدين بن ملا شهریار سوره من محال سلماس؛ دارای یک سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 195 گ، 23 سطر (12×21/5)، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 51-175]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر فرض تحقق خطا مستبعد نیست از کسی که سر تا پایش خطاست اللهم اعف عن خطیئاتنا و آثامنا ... بولاية سادات الوري.
خط: نستعلیق، کا: سعید بن احمد بن مومن بن علی اکبر اشکوری، تا: 1255ق؛ مصحح، محشی با نشان «م ح م د ح س ی نیزدی، ح س ی نیزدی و محمد حسین»؛ مهر: «یا امام جعفر» (بیضی)؛ 267گ (2ر - 268پ)، 19 سطر (13×9/5) [ف: 41 - 180]
آغاز برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ربیع الثاني 1257ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد رضا»؛ کاغذ: اصفهانی، 247گ، 15سطر (12×17/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 5-1542]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر تفتی، تا: یکشنبه 26 محرم 1259ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 157گ، 21سطر (15×9/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 4-1397]
آغاز برابر؛ انجام: و نزول ملائکه از سادات آل هاشم بعد از کشتن حسین (علیه السلام)
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن محمد باقر، تا: سه شنبه 28 جمادی الاول 1259ق؛ 238 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: -24]
آغاز: ... واین امری است آسان و بسیار بی سعادتی است حضور در مجالس تعزیه و ترک گریه کردن؛ انجام: واغمده بهامة کل رجس مبدع ارح البلاد من الفساد وهم ... بالجهاد وتب لذلك واسرع یارب کن عونا له ومؤيدة واذل به جور المعاند واقمع.
خط: نستعلیق، کا: مختار بن ملا احمد، تا: دوشنبه 3 صفر 1261ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 16 سطر [ف: 1-344]
آغاز برابر؛ انجام و اجلعنا من المتمسكين بولاية محمد و آله سادات الورى و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: علی مراد بن علی محمد شیرازی الصل حائری المسكن، تا: سلخ ربیع الثاني 1261ق؛ تملک: احمد بن محمد باقر در 1274ق، احمد بن محمد تقی سجادی عراقی در 1378ق؛ 288گ (1پ-288ر)، 18سطر، اندازه: 21/5×16سم [ف: 44 -119]
بی کا، تا: 1263 ق [نشریه: 13-374]
خط: نستعلیق شکسته، کا: هروی، هاشم بن علی اصغر، تا: دوشنبه 22 ربیع الثاني 1264ق؛ تملک: عبدالعلی حسینی؛ جلد: تیماج، 214گ، 18 سطر، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 1-587]
آغاز: و مال داشت لهذا درنظر گرفت که اگر پروردگار لطیف از مهالک و صدمات نجات دهد؛ انجام: و اجعلنا من المتمسكين بولاية محمد و آله سادات الوري.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر، تا: پنج شنبه 29 ربیع الثاني 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: میشن، 22 سطر، اندازه: 21/9×17/3 سم [ف: 14-588]
خط: نستعلیق و شکسته، کا: هروی، هاشم بن علی اصغر، تا: ربیع الثاني 1264ق؛ جلد: تیماج، 18سطر، قطع: خشتی [نشریه: 5-102]
چهارده مجلس، در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: حسین بن کاظم یزدی وهابادی المسكن، تا: 1266ق؛ افتادگی: آغاز آغاز در دیباچه (افتاده)؛ مهر: «عبده الراجي عبدالله الحسيني»؛ قطع: خشتی [چند نسخه ف: -201]
آغاز: برابر؛ انجام: ارج البلاد من الفساد و قم با عباد الجهاد و تب لذالك و اسرع یا رب کن عوناله و مؤيدا و اذل به جود المعاند و اقمع.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ مصحح، محشی لغوی با نشان های «کنز، صحاح» و حواشی توضیحی از مؤلف و نیز با امضای شرح؛ 264گ، 18سطر (8- 15×14/5×9)، اندازه: 20/7×15 سم [رایانه]
آغاز: و مال داشت لهذا در نظر گرفت؛ انجام: و ازل به حور المعاند ... و الهلبيته الهاشمي الحنفي سلام الله علیهم اجمعین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله؛ انجام: از کسی که سر تا پایش خطاست ... سنه 1266
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالله قاینی، تا: 1266 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 20 صفر 1266ق؛ جلد: تیماج، 200گ، 18 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و توقع از خوانندگان این نسخه دارم که والدین و خود حقیر را بدعای خیر یاد فرمایند انشاء الله.
خط: نسخ، کا: حسینی، ابوتراب، تا: ربیع الأول 1269ق، کاغذ: اصفهانی، 385گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-765]
آغاز: برابر؛ انجام: واسرع یارب کن عونا له و مویدا وازل به جور المعاقد واقمع تمام شد رساله شریفه ... به طلب مغفرت یا دو به ذکر خیر شاد گردانند اللهم اعف عن خطیئا تنا بولاية محمد و آله.
خط: نسخ و تحریری، کا: محمد حسین بن اسماعیل گلستانه اصفهانی، تا: 17 رمضان 1281ق؛ جلد: تیماج مذهب، 132 گ، 28سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 8-4694]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285 ق [چند نسخه ف: - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: اولا مسارعه در تخطئه ننماید و بر فرض تحقق خطا مستبعد نیست از کسی که سر تا پایش خطاست اللهم اعف عن خطائنا ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالله الحسيني سمنانی، تا: 1288ق؛ مصحح؛ 191گ، 22سطر (19×10/5)، اندازه: 26/6×17 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بنابی القاسم، تا: دوشنبه 4 شوال 1348ق؛ 200گ، 20 سطر، اندازه: 20×14سم [مؤيد: 3-132]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ، اندازه: 21×16سم [ف مخ]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عبدالله ناصری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: بعضی از علما ذکر کرده اند؛ انجام: آنرا خالی یافتم از تلاوت قرآن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: صدر؛ 286گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4-1385]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد باقر»؛ اهدایی: محمد مؤذن؛ جلد: تیماج، 310 گ، 15 سطر (16×11)، اندازه: 23×18 سم [ف: 5-1532]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: شیخ عباس محمودی؛ 261گ، 18سطر (15×9)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 5-1504]
آغاز را که او چشید ما نیز بچشیم. پس آن حضرت فرمود لا خیر في العيش بعد هؤلاء؛ انجام: و زنان از او می گریختند.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: عباس ده آبادی؛ کاغذ: اصفهانی، 151گ، 19سطر (16×9)، اندازه: 29/5×14 سم [ف: 4-1173]
آغاز: برابر؛ انجام: به بدترین مصیبتها و رخنه در اسلام شد بزرگترین رخنها قتل ابو عبد الله ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 374گ، 17 سطر، اندازه: 20/8×16/2 سم [ف: 45-227]
mohayyej-ol ahzān (mx.)
وابسته به: مهیج الاحزان و موقد النيران في قلوب اهل الإيمان؛ یزدی، حسن بن محمد علی (-1242ق)
آن گونه که در آغاز نسخه آمده مختصر مهیج الاحزان یزدی است: «این مختصری است از کتاب مهیج الاحزان از محتویات علامی فهامی آقا ملاحسن ابن محمد علی اليزدي اصلا و الحايري مسکن و آن مشتمل می باشد بر مقدمه و ...» مانند اصل تنظیم شده در یک «مقدمه» و چهارده «مجلس»: مقدمه: در دو مطلب: 1) بیان آداب تعزیه و ماتم، 2) بدان که بعضی از علما را عقیده این است که ذکر اخبار ضعیفه در مقام تعزیه و ذکر مناقب و فضائل ائمه و معجزات ایشان مجوز است به جهت تسامح در ادله سنن؛ مجلس 1. ذکر خروج جناب سید الشهداء از مدینه مشرفه به سمت مکه معظمه؛ 2. بیان خروج سرور سعداء و سید شهداء از مکه معظمه به سوی عراق - با ورد به کربلای معلا؛ 3. بیان آن چه واقع شد در زمان ورد آن حضرت به زمین کربلا تا شب عاشورا؛ 4. بیان وقایع جانسوز شب عاشورا؛ 5. بیان وقایع صبح عاشورا؛ 6. بیان شهادت بعضی از اصحاب کرام آن حضرت و آن مظلوم؛ 7. بیان کیفیت شهادت اولاد عقیل و قاسم بن الحسن؛ 8 (در بیان کیفیت شهادت اولاد ام البنين)؛ 9. بیان کیفیت شهادت نوباوه حیدر و شبیه پیغمبر علی اکبر؛ 10. بیان کیفیت محاربه جناب سید الشهداء بنفسه الشريف؛ 11. بیان وقایع بعد از شهادت و تاراج خیمه ها؛ 12. بیان کیفیت ورود اهل بیت به کوفه؛ 13. بیان کیفیت ورود اهل بیت به شام محنت و بلا و حکایات شام خراب؛ 14. بیان کیفیت ورود اسیران به مدینه مشرفه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10840/1
آغاز: الحمدلله المتفرد بالقدم و البقاء المتوحد بالعظمة و الكبرياء الحاكم بما یرید و الفاعل لما یشاء مو کل البلاء للانبیاء؛ انجام: آن حضرت غصه (قصه پر غصه) اهل بیت را بیان فرمود و اشک از دیده می ریخت. باری روانه حرم محترم سید امم گردیدند و در
حین ورود امکلثوم با دل پر خون می گفت مدينة جدنا الخ فارجع الى محرق القلوب. تم تم تم
خط: عبارات عربی نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13، 74گ (3پ - 76پ)، 18-24 سطر (19×13)، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 20-373]
mohayyej-ol ašvāq = ma‘jūn-e elāhī
بهبهانی، محمود بن محمد علی، 1200 - 1271 قمری
behbahānī, mahmūd ebn-e mohammad “alī (1786 - 1855)
کتابی عرفانی ادبی در ادعیه و شرح آنها می باشد. در اوایل کتاب می گوید: قال الجد الصالح قدس سره عند شرح حدیث المفضل «بم یعرف الناجي ... ؟» ... و قال ره عند شرح قول الصادق «اوحی الله ...». نویسنده این کتاب که از عاشقان و صوفیان متدین بوده و طبع شعری نیز داشته است از ادعية مأثوره شیعیان و اوراد و اذکار آنها آنچه مفید دانسته و به عربی بوده آورده و سپس همین مطالب را به شعر فارسی برگردانده است. این مباحث علاوه بر ادعیه شیعی واجد نقل قول هایی از صوفیان بزرگ است. او در این کتاب «قال الجد الصالح» و «قال الخال المجلسي ره» دارد.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي نور قلوب العارفين بانوار معرفته فهم في بیداء محبته و الهون. فهذه مهیجات لاشواق افئدة الطالبين و محرکات سلسلة قلوب للراغبین و مکملات لنفوس ناقصة قد اضلتها
انجام: زاهد شیر و عسل جوی ازین شهد خبر اللهم من التأييد و التوفيق و التسديد ... اللهم املاء قلبی حبالك و خشية منك و شوقا اليك یا ذالجلال و الاكرام. هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه المجموعة المؤلفة الشريفة. نفعنا الله بها و سائر المؤمنين بمحمد و آله الطاهرين و صلی الله علی محمد و آله الطيبين
[نسخه های منزوی 1432 (10 نسخه)؛ الذريعة 219/21؛ فهرستواره منزوی 1006/8]
انجام: و سایر المؤمنين بمحمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1241ق؛ جلد: مقوا، 88، 12 سطر (13×7/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 5-691]
آغاز برابر؛ انجام: و سایر المؤمنين بمحمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ و تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1247ق؛ سپس در پایان نسخه، کاتب رقم کرده است: «تمت الرساله علی ید مؤلفها استنساخ في شهر شوال المكرم من شهور سنة 1247»، از این قرار این کتاب تأليف آقا محمود نامی است که در نیمه دوم قرن سیزدهم می زیسته و این نسخه را به خط خود برداشته و وی را مؤلفات دیگری هم بوده است و شعر فارسی هم می گفته و در این کتاب اشعاری از خود آورده است؛ جلد: میشن، 318ص، 15سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 6-97]
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1247ق، جلد: تیماج، 200گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 16-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج، 199گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 22×16سم [ف: 5-691]
آغاز برابر؛ انجام: یاد تو راحت روح است ندارد صد حیف ** زاهد شیر و عسل جوی از این شهد خبر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1247ق؛ 195گ، 15 سطر (15×7/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 2-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1247ق؛ جلد: چرم، 148گ، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [مؤيد: 1-66]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در ساری به سال 1252 به اردشیر میرزا بخشیده بوده با مهر اردشیر میرزا مورخ 1250 (بیضی)؛ خریداری سید مرتضی در رمضان 1327 [ف: 4-803]
آغاز و اهتدی به في الظلمات و استضی به من الشك و الشبهات؛ انجام برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تاب ظاهرة مسوده اصلی است؛ جلد: مقوا، 155گ، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: -288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 195 گ، 18سطر (14/5×7)، اندازه: 23×12سم [ف: -212]
آغاز: بعد الحمد فهذه مهجات لاشواق أفئدة الطالبين و محرکات السلسلة قلوب الراغبين و مکملات النفوس ناقصة قد اضلتها؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: فتوحی؛ جلد: تیماج سرخ، 174 گ، 17سطر (14×8)، اندازه: 22×16سم [ف: 16-426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ تملک: غلامعلی بن محمد حسن کاشانی، ابن المؤلف به سال 1282؛ جلد: تیماج
قهوه ای، 208گ، اندازه: 22×12سم [محدث ارموی مخ: 3-1587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 202گ، 15سطر (7×14/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 3-323]
آغاز: افتاده از دیباچه: اما بعد فیقول ... محمود بن محمد علی بن محمد باقر ... ان هذه مهیجات لاشواق افئدة الطالبين ... تسمی بمهیج الاشواق و أن شئت فسمها بالمعجون الالهي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: روغنی، 144گ، 11سطر (11×8)، اندازه: 16×11سم [ف: 12-2831]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 220 ص (1-220)، 12سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 10-753)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 21 سطر، اندازه: 20/1×12/2 سم [ف: 7-143]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 210گ، 17سطر، اندازه: 21/4×11/6 سم [ف: 4-803]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 196گ، 18سطر (14×7)، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 6-731]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ جلد: مقوای روغنی بوم مذهب منقش، 437ص، 17سطر، اندازه: 22/8×15 سم [ف: 7-738]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق خوب، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 13؛ مصحح؛ تملک: محمدعلی بن محمد حسن تاجر در 1289ق؛ جلد: تیماج، 169گ، 17 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: -676]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد کاظم عرب، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-304]
خط: نستعلیق، کان ناد علی بن غلام علی، تا: شنبه 13 رمضان 1238ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج، 131گ، 10سطر، اندازه: 25×10سم [ف: 22-43]
آغاز برابر؛ انجام این است حالتن که تو بینی بزیر خاک ** تا جان نازنین که برآید کجا رود.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 13گ (115-127ر)، 16 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 888-32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: شوال 1247ق؛ این نسخه مبیضه و استنساخ مؤلف از نسخه اول است؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 297گ، 15سطر، اندازه: 25×15/5 سم [اهدائی رهبر: 1855]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: نجفعلی انجدانی، تا: صفر 1249ق؛ 205 گ، 16 سطر (16×11/5)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2-140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: محرم 1255ق؛ جلد: تیماج، 154گ، 17سطر، اندازه: 27×17سم [ف: 2/27-23]
آغاز برابر؛ انجام: نفعنا الله بها و سایر المومنين بمحمدو اله الطاهرين و صلی الله علی محمد واله الطيبين
خط: نسخ، کا: اللهقلي قاجار دولو، تا: 1259ق؛ مجدول؛ 193گ، 19سطر (14/5×7/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 6-151]
آغاز برابر؛ انجام: و الباقون عندی علی الهزن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1271ق؛ افتادگی: انجام [الفبائي: - 572]
آغاز برابر؛ انجام: و ز عنایتها و از اشفاق من ** یاد ما کن یاد ما شیرین بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 134 گ، 16 سطر (18×11)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: -427]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1496]
آغاز: صاحب اکسیر در عالم کم است ** کیمیا درد هر رمزی مبهم است / در وجود این مرا نبود سخن ** زانکه خود دیدم بچشم خویشتن بخشی از معجون الهي؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج چرمی، 5ص (286-282)، 17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 10-973]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 210گ، 16سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 5-237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 205گ، 15 و 16 سطر (10×15/3)، اندازه: 16×21 سم [ف: 1-227]
آغاز برابر؛ انجام: گر روی گرمابه با کر کر شوی ** مدتی با خر نشینی خر شوی
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: مشما، 91گ، 16سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-203]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-795]
muhayyij-ul qulub fi masa'ib-i ahl-il xutub wa-i kurub
حسینی مرندی، اسماعیل بن نجف، -1318 قمری
(1901-)hoseynī marandī, esmāʻīl ebn-e najaf
تاریخ تأليف: 2 صفر 1294ق
در مصایب امام حسین و اهل بیت و اصحاب ایشان علیهم السلام، در چندین «مقدمه» و 33 «فصل».
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4110
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فیقول ... هذا یا اخوانی وجيزة منی في مصائب الحسين علیه السلام و اهل بیته و أصحابه؛ انجام: یاسلیمان لاافارق قبر الحسين حتی تفارق روحی عن جسدی قد وقع الفراغ من تحریر هذا الكتاب و تأليفه...
خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف و شاید به خط وی؛ مصحح، محشی ظاهراً به خط مؤلف؛ مهر: مؤلف «افوض امری الى الله اسماعیل بن نجف الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 199گ، 19سطر، اندازه: 17×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1588]
mayādīn
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
(1006-1089)ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
رساله ای است در عرفان. این کتاب را به خواجه عبدالله انصاری نسبت داده اند و شامل یک صد و یک میدان است که در هر میدانی موضوعی را مورد بحث قرار داده است.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف 241/2
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي اولیاء آیاته فیعرفونها و الصلوه و السلام؛ انجام: تم کتاب الميادين بحمد الله و حسن توفیقه في العشر الأول من الرجب ختم بالخیر و المرجب سنه الف اثنین مائه و سته و ستین الهجره 1266
بی کا، تا: 1266ق؛ 21گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 214-1]
mayādīn-ul fuḥūl
حسینی، عبدالله بن أبي تراب، ق13 قمری
hoseynī, “abd-ol-lāh ebn-e abī torāb(-19c)
وابسته به: القوانين المحكمة في الأصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231ق)
مجموعه حواشی و تعلیقات بر قوانین الاصول میرزای قمی است که قسمتی از آن در روزگار زندگی میرزا و قسمتی پس از در گذشت او نگاشته شده و سپس در این مجلد تدوین گردیده و در مقدمه «میادین الفحول في شرح قوانین الاصول» نام داده شده است. نگارنده در دیباچه از «نگارش اصولی و استدلالی» خویش و در متن کتاب جابه جا از سه اثر با این نام ها یاد می کند: الإراريس، العروة الوثقي در اصول فقه و مبسوط، تعلیقات برشرح وافیه.
قم؛ مدرسه رضویه؛ شماره نسخه: 15
آغاز: بسمله. الحمدلله واهب العطاء و کاشف الغطاء عن فروع الأحكام بقوانین الأصول ... و بعد فیقول المفتلق إلى الله الوهاب الغني ابن ابی تراب عبدالله الحسيني الطباطبايي لما کان الأصول بین العلوم کالورد بین الشموم و البدر بین النجوم ... و کان اصل المحقق الشارع و المدقق البارع السابق علی الأبدال و الفائق علی الأمثال النحرير العالم الميرزا ابی القاسم رضی الله عنه وارضاه و جعل حظایر القدس مقیله و مثواه في هذا الشان موسس البنيان مشتملا علی قواعد متقنة رايقة و فوائد محكمة فايقة حتی تناوبته الانظار و العقول و تناولته النحارير بالقبول ... فادخلت نفسی في جملة آخذیه و لم اضایق بقدر و سعی عن لحاظه و تدریس طالبیه فسح لی بعض الأفكار في المجال فحررت یسیرا من کثیر علی غیر روية باستعجال اذ تحریر کل ما یخطر بالبال مما لا یتحمله احمال الجمال مع انه لیس کل ما یعلم یقال و کل حاشية اولا و اخرا اشتملت علی الدعاء بطول بقائه فهی في حال حیاته و کل ما اشتملت علی ترحیمه کذلك فبعد وفاته. فاتفق في طیها بعض تحقیقات رايقة و صدر في اثنائها نحو من تدقیقات فائقة سیما في مباحث التقليد و الاجتهاد فالتمسنی بعض اصحاب السداد في تدوینه ممن لم یسعنی رده و تحریمه فاجبته الى ذلك في الحال و ان لم یکن قابلا للتدوین بحال اذالم اکن في هذه المجال الا کراحل الرجال او كنسمة قد قضی نحبه او انقضت له الاجال!
از آغاز تا میانه مبحث اجتهاد و تقلید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ گویا نخستین نسخه تدوین شده از روی اصل حواشی که در کناره برگ های قوانین نوشته شده است؛ 248گ (اصل کتاب:
1پ -219ر)، 26 سطر، قطع: رحلی [چند نسخه - ف: - 38]
الميافارقيات - اجوبة المسائل الميافارقيات
میامر - اثولوجیا
al-mayamir fittibb
اسفراینی، محمد بن علی، ق 8 قمری
esfarāyenī, mohammad ebn-e ‘alī(-14c)
مؤلف در کنار عیادت مریض احتیاج به کتاب مختصری داشته تا در سفر و حضر به همراه وی باشد. لذا به تأليف کتاب حاضر پرداخته و آن را در سی و سه «میمر» تنظیم کرده: میمر 1. امراض الرأس، در نوزده مقاله؛ 2. امراض العين، در بیست و هفت مقاله؛ 3. أمراض الأذن، در شش مقاله؛ 4. أمراض الأنف، در هفت مقاله؛ 5. أمراض الشفة، در چهار مقاله؛ 6. أمراض الأسنان، در پنج مقاله؛ 7. امراض اللثة، در چهار مقاله؛ 8. امراض اللسان، درده مقاله؛ 9. أمراض الحلق و اللهاة، در هفت مقاله، 10. الامراض العارضة في الرئة، در هفت مقاله؛ 11. امراض المري، در چهار مقاله؛ 12. امراض المري، در چهار مقاله؛ 13. امراض المعدة، در بیست و یک مقاله؛ 14. امراض الكبد، در هفت مقاله؛ 15. امراض الطحال، در چهار مقاله؛ 16. الامراض المتولدة عن مرض الكبد و الطحال، در دو مقاله؛ 17. أمراض الأمعاء، در هشت مقاله؛ 18. امراض المقعد، در هفت مقاله؛ 19. امراض الكلي، در دوازده مقاله؛ 20. أمراض المثانة، در یازده مقاله؛ 21. امراض القضيب و الاثنتين، در هجده مقاله؛ 22. أمراض الرحم، در پانزده مقاله؛ 23. امراض الثدي، در سه مقاله؛ 24. امراض الصفاق، در دو مقاله؛ 25. الحدية و ریاح الافرسة و وجع الظهر و المفاصل، در نه مقاله؛ 26. الحميات و اجناسها و انواعها و اسبابها، در سه مقاله؛ 27. اورام الطاهرة و البثور و ما یجانسها، در دو مقاله؛ 28. الامراض العارضة في جلد الوجه و سائر الأعضاء، در هفده مقاله؛ 29. داء الثعلب و داء الحية، در شش مقاله؛ 30. الجراحات، در پنج مقاله؛ 31. القروح، در هفت مقاله؛ 32. السقطة و الضربة و الكسر و الخلع؛ 33. السموم، در سه مقاله. (جعفر اشکوری).
آغاز: بسمله. یقول بعد حمد من یستحق الحمد لذاته و هویته و یستوجب الشكر لالوهیته و ربوبیته ... فخر الدين محمد بن علی بن ابی نصر النيشابورى ثم الاسفرايني ... لما کنت اشاهد المرضى و اعالجهم أحببت أن یکون عندی کتاب جامع في المعالجات انظر فیه و أطالعه و یصحبنی في الحضر و السفر فکتبت هذا الكتاب و جمعت فیه جمیع انواع الامراض فیه فبدات بذکر ماهية المرض ثم اردفتها بالمعالجات ... و سمیته بالمیامر ... و رتبت کل میمر علی مقالات...
انجام: و الخل علی موضع الفصد و الله اعلم بالصواب.
[ره آورد ص 96؛ ایضاح المكنون 610/2]
آغاز و انجام: برابر
33 میمر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «مرید مخلص شاه جهان سید احمد حکیم الملك» (گرد)، «ابوالقاسم نجم الملك»؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1270؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 5-691]
خط: نسخ، کا: عنایت الله بن نورالله بن شیخ عبدالله مشهور به شیخیجان حافظ، تا: یک شنبه 27 شعبان 939ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه «باقر ترقی»؛ تملک: علاء الحكماء که کتاب را از مرشد کاشانی خریده به سال 1353ق؛ یادداشتی به خط محمد طالقانی کرکودی متطبب؛ جلد: تیماج، 444گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 20-144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 969ق؛ کتاب متعلق به استاد نفیسی بوده و در صفحه دوم شرحی در معرفی کتاب و وجه تسمیه آن نگاشته اند: «کتاب میامر از جمله کتب جالینوس بوده است که یکی نوبت به وسیله حنین بن اسحاق ترجمه شده و به نام «کتابه في ترکیب الادويه» نامیده شده و نوبت دیگر به سریانی در آمده است و ظاهرا این نام «الميامر» نامی است که هنگام ترجمه به سریانی بر آن گذاشته اند. و در مقدمه تحفة المومنين و در الحاوي رازی از «الميامر» جالینوس نام برده و نقل می شود ابن ابی اصیبعه در طبقات الاطباء در ذیل نام اسحق بن علی الرهاوي آورده است: «کان طبیبا متمیزا عالما بکلام جالینوس و له اعمال جده في صناعة الطب و لاسحق بن علی الرهاوي من الكتب، الكتاب ادب الطبيب کناش جمعه من عشر مقالات جالینوس المعروف بالمیامیر في ترکیب الادويه بحسب امراض الأعضاء من الراس الى القدم» و خوارزمی در مفاتیح العلوم آورده است یکی از کتب ارسطو که به عربی ترجمه شده «الميامر» نامیده شده است و مؤلف نام را از آن جا گرفته، این کتاب در شرح انواع امراض و معالجات است که از کتب معتبر نقل شده»؛ 448گ، 25 سطر (10/5×11/5)، اندازه: 18/5×25 سم [نشریه: 3-385]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها ذو الأربعة و الاربعين و هو الحيوان المعروف بدجال الأذن ... ثم قلت حمیته ... في موضع العضه ثم ینقطع و یسقط کالمغشی علیه...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ق» و «ذکریا»؛ تملک: ابن اسمعیل...، محمدحسین بن محمدرضا موسوی با مهر «عبده محمد حسین الموسوي» (بیضی)؛ 302گ، 23سطر (7×18)، اندازه: 12×24 سم [ف: 35-371]
آغاز: برابر؛ انجام: و دقیق الكر ستة أجزاء سواء بالشراب أو بما العسل و ربما کفی فیه استعمال الملح و الحال علی موضع العضة و الله اعلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ واقف: حسین فرشید، 1335؛ 341گ، اندازه: 18×24 سم [ف: 1-15]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 577
همان نسخه بالا [نشریه: 11-920]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 33
همان نسخه بالا [نشریه: 4-480]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2513-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-392]
خط: نسخ، کا: غیاث الدين حسینی با فرزی، تا: 15 ذیحجه 1045ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 400گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×24 سم [ف: 20–385]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: میشن، 178گ، 27 سطر، اندازه: 20/4×30/5 سم [ف: 1-557]
آغاز: بسمله ... معناه الفصل في الخطاب. و تأويله یکون رفعة أما علی جانب الصحة و اما علی جانب المرض، کالقتال و المحارية؛ انجام: و داء الثعلب اذا حدث لصاحب القواق الامتلائي عطاس یثقل عنه القواق. و الله اعلم بالصواب. کتبه علی بن الرضي التفرشي.
در فهرست با عنوان «بحران» و ناشناس؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: علی بن رضی تفرشی، تا: 1281ق؛ 10گ (280ر-289پ) [ف: 2-26]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی رسوله و حبیبه محمد سید المرسلين؛ انجام: اذا حدث بصاحب الفواق الامتلايي، عطاس ینتقل عنه الفواق و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: حاجی محمد علی بن حاجی علینقی شروانی، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 20سطر (8/5×15/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 8-342]
al-mayāmin
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3929/10
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص (حاشیه 254-255)، قطع: خشتی [ف: 10-2017]
میانکاله - کتابچه میانکاله
mīyāh-ol hādda tahell-ol arvāh va-l ajsād va-1 ahjār
در این قسمت ابتداء قول جلد کی از ثالث تقریب نقل می شود که او می گوید آب های تیز که حلول در ارواح و اجساد و احجار می کند در مراتب چهارم از حرارت پنج صنف اند بدین قرار: «ماء حاد» (آب تیز)، «ماء الكلب و الكلبه»، «ماء العبد المحلول»، «ماء القلى المكرر»، «ماء الجامع». او سپس در این رساله یکایک این میاه ار شرح می دهد و طرز به عمل آوردن آن ها را می آورد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2892/3
آغاز: بسمله، قال الجلد کی في الثالث التقريب في بیان میاه الحاده یحل الارواح و الأجساد؛ انجام: فان ذلك نور من الله یهدی به الله من یشاء لااله الاهو ذو الفضل العظيم تم الجزء المبارك بحمدالله و عونه و حسن تو فیقه و هدایته بفضله وجوده و صلی الله علی محمد و اله الطاهرين.
بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8ص (11 - 18)، 15سطر (7×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 6-581]
mīyāh-ul ‘uyūn
عراقی، محمود بن جعفر، 1240 - 1308 قمری
(1825-1891)erāqī, mahmūd ebn-e ja'far‘
وابسته به: منهاج الهداية الى احکام الشريعة؛ کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن (1180-1262ق)
شرحی است استدلالی مزجی یا با عناوین «قوله - قوله» بر کتاب «منهاج الهداية» شیخ محمد ابراهیم کلباسی اصفهانی. از این شرح فقط برگ هایی از اول کتاب طهارت و مقداری از خیارات و احکام بیع و متفرقات دیگری نوشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5617
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى مناهج سبل هدایته و فضلنا علی کثیر ممن خلقنا و بلغه من لمعات انوار درایته
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 81گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 15-19]
al-miyah (mabhat)
از عنوان نسخه ما برمی آید که این گفتار پاره ای است از کتاب محمد زکریای رازی و در خواص آب های گوناگون می باشد و در آن از سخنان ابقراطس و دیسقوریدوس و جالینوس و روفس و پولس و اسکندر و حنین و ابی ماسویه و طبری آورده شد. در فهرست بیرونی از کتاب جداگانه و به این نام دیده نشده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1080/11
آغاز: بسمله. و به نستعین. هذا مبحث المياه من کتاب محمد زکریا الرازي للماء العذب قال دیسقوریدوس اجوده السريع النفوذ من البطن القليل النفخ الذي لا یفسد؛ انجام: ایراث الحمى لانه یحدر الدم کما قال جالینوس. و الحمدلله اولا و آخرا.
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا؛ 19گ (224پ-242ر) [ف: 4-812]
al-mīyāh wa-l ijāra wa-l luqata wa-l waqf
فیضی، احمد بن محمد محسن، ق13 قمری
feyzī, ahmad ebn-e mohammad mohsen(-19c)
در نسخه حاضر که تقریرات درس شیخ انصاری (-1281 ق) در احکام المياه، الاجارة، اللقطة و الوقف می باشد، این مباحث مورد بحث استدلالی قرار گرفته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 218
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ... الركن الأول في المياه و هی جمع الماء و الهمزة فیه مبدلة من الهاء
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 213؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی، با خط خوردگی؛ 509 ص [عکسی ف: 1-243]
mī-bāyad šenīd
رفعت، محمد علی بن عتیق الله خان، ق13 قمری
rafat, mohammad ‘alī ebn-e ‘atīq-ol-lāh xān(-19c)
رساله ای است عرفانی که برای «فرزند بهره مند صاحب دل» با عنوان های «می باید شنید» ساخته است.
آغاز: بسمله. حمد له ... می باید شنید اما بعد دانه چین خرمن درویشان و بنده کم ترین ایشان محمد علی رفعت ابن عتیق الله خان الحسيني الواسطي ... آن که نکته ای چند سودمند برای خاطر عزیز فرزند بهره مند صاحب دل ... می نگارد...
[مشترک پاکستان 1314/3؛ الذريعه 301/23؛ فهرستواره منزوی 648/6]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر علیرضا، تا: 1157ق؛ 10ص (83-92)، 15سطر (11×17)، اندازه: 13×18 سم [ف: 5-1597]
آغاز: برابر؛ انجام: و در اموال و اولاد است.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 17گ، 17سطر (10×18)، اندازه: 16×25 سم [ف: 16-88]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ برخی از عبارت های عربی در حاشیه به اردو ترجمه شده؛ با یادداشتی به خط احمد سعید؛ 34گ، 11سطر، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 2-569]
خط: نستعلیق، کا: قادری چشتی، غلام محمد، تا: جمادی الأول 1300ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 18ص (1-18)، 17سطر (10×19)، اندازه: 19×29 سم [ف: 17-25]
آغاز: برابر؛ انجام: عاصی بجهان اگر نبودی ** غفران تو جلوہ گر نبودی
بی کا، بی تا؛ 47ص (577-623)، اندازه: 15×20 سم [ف: 33/1-195]
الميت - كيفية وضع الميت نحو القبلة
الميت - البقاء علی تقلید الميت
میت - احکام الاموات
الميت - كيفية وضع الميت بعد الغسل
میت - آداب و احکام اموات
میت - آداب میت
میت - احکام میت
الميتة - نجاسة الميتة
الميثاق - کتاب الميثاق
'mītāq-un nisā
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، -433 قمری
(1042-)hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī
در این رساله که عهدنامه ای است دینی و جهت زنان نگاشته شده ابتدا آیه 25 سوره فتح «و لو لا رجال مؤمنون و نساء مؤمنات...» را ذکر کرده و تأويلات مختلفی مطابق با عقیده درزیان ذکر می کند، سپس به بیان پاره ای از آیات و اصطلاحات پرداخته آن ها را تأويل و تفسیر می نماید. پس از آن شرایط خواندن این میثاق نامه در حضور زنان و گرفتن پیمان از آن ها با مطالبی اعتقادی بیان شده است.
آغاز: میثاق النساء توکلت علی مولانا الحاكم سبحانه و عز عن حكومة الأوهام سلطانه ولامعبود سواه لما نظرت معاشر الحدود
الروحانين بنوره التمام نصبنی لدعوته مولانا جل ذکره و لعبیده امام، نظرت قوله لولا رجال مؤمنين و نساء مؤمنات لم تعلموهم ان تطؤهم فصیبکم منهم معرة بغیر علم لیدخل الله في رحمته من یشاء و النطقاء فیما تقدم هم الرجال و الاسس نسائهم
انجام: و علیه التوكل غاية القصد و الرجا و کتبت في شهر ربیع الاخر الثاني من سنة عبد مولانا و مملو که حمزة ابن علی ابن احمد هادی المستجيبين المنتقم من المشركين سیف امیر المؤمنين و شدة سلطانه وحده لاشریک له. تمت بحمده مولانا وحده.
آغاز: برابر؛ انجام: و کان لهم ثواب الملائكة المقربين و الأنبياء المرسلين و تخلص من شبکه ابلیس اللعين و الحمد امولانا حمد الشاكرين و هو حسبی و نعم المعين.
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 8؛ 5گ (36پ-40ر)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 12/7×18/8 سم [ف: 29/2-727]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 909؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، تا: قرن 12؛ 10گ (82-91) [عکسی ف: 2-449]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1337؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا با تاریخ قرن 13؛ 11ص (260-270) [عکسی ف: 3-298]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1338؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، بی تا؛ 21ص (9-29) [عکسی ف: 4-288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: بغدادی، 2گ (28ر-29ر)، ابعاد متن: 11×16، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-351]
mīļāq-u walī-yiz zamān
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، -433 قمری
(1042-)hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī
عهدنامه ای است تعلیمی که در آن نحوه اقرار به اعتقادات دروز و شهادت بدان آموزش داده شده است.
آغاز: میثاق ولی لازمان. توکلت علی مولانا الحاكم الاحد الفرد الصمد المنزه عن الازواج و العدد اقر فلان بن فلان اقرار اوحیه علی نفسه و اشهد به علی روحه...
انجام: و لا في الارض امام و وجود الا مولانا الحاكم جل ذکره کام من الموحدين الفايزين و کتب في شهر کذا و کذا من سنة کذا و کذا من سنسن عبد مولانا جل ذکره و مملو که حمزه ابن علی ابن احمد هادی المستجيبين المنتقم من المشركين و المرتدين بسیف مولانا الحاكم جل ذکره و شد سلطانه وحده تم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ 2گ (18ر-19ر)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 12/7×18/8 سم [ف: 29/2-727]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 909؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (40-41) [عکسی ف: 2-448]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1338؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، بی تا؛ 5 ص (9-5) [عکسی ف: 4-288]
mey-xane
زلالی خوانساری، محمد حسن، - 1031؟ قمری
(1622-)zolālī zānsārī, mohammad hasan
مثنوی عرفانی حدود 600 بیت، با عنوان های: نعت، معراج، ستایش از شاه عباس و میرداماد، سپس داستان جمشید و یافتن شراب، و داستان زهر نوشیدن کنیزک و درمان او به شراب. در وزن مثنوی عرفانی جام جم اوحدی مراغه ای.
آغاز: الحمدلله از دوستگانی این آیه، الهي پیمانه در سرخم فهرست نثر میخانه، و سقیهم ربهم شراباً طهورا، ای دریا کشان بیخمار وای قطره ناچشیدگان رفته از کار ... نام او باد سینه میخانه است ** دهن هر که هست پیمانه است / زلف ها لشکر شکسته او ** خال ها مرغ دام جسته او
آغاز برابر؛ انجام: لعبتی چند مست ناز همه ** شوح چشم و نظاره باز همه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن سیاه، 12 سطر، اندازه: 9/3×16/1 سم [ف: 8-107]
آغاز برابر؛ انجام: وزن تا بحر بحر تا باصول ** هر یکی آن خویش کرد قبول
خط: نستعلیق ریز، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ در چهار ستون؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 9گ (142پ- 150پ)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-341]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 15 سطر (9×19)، اندازه: 15×27 سم [ف: 15-4094]
آغاز: برابر؛ انجام: تا که جمشید خوشدل آن می خورد ** سوی آن جناب خود پی برد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12 و 13؛ با قلم خوردگی، با نشان بلاغ؛ 5گ (20ر-24ر)، 14 سطر (9×18) [ف: 41-349]
با مقدمه منثور؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 14سطر، اندازه: 12/1×22/9 سم [ف: 3-490]
آغاز: بر ابر؛ انجام: هر یکی آن خویش کرد قبول.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 2-66]
mey-xāne = tazkere-ye mey-xāne
فخر الزماني، عبدالنبی بن خلف، 990 - 1037 قمری
(1582-1628)faxr-oz-zamānī, 'abd-on-nabī ebn-e xalaf
تاریخ تأليف: 1208ق
شامل زندگی نامه «ساقی نامه» سرایان است و ساقی نامه هایشان، در سه «مرتبه»: مرتبه 1. سخنوران در گذشته، بیست و نه تن، از نظامی گنجه ای تا افضل خان دکنی؛ 2. سرایندگان زنده در 1028ق، بیست و سه تن از محمد صوفی مازندرانی تا خود نگارنده؛ 3. سرایندگانی که نگارنده آن ها را دیده ولی ساقی نامه نگفته اند جز آن که به سرایندگی نامور اند، سی و هشت تن از نظیری نیشابوری تا درویش جاوید. رویهم رفته 90 تن سراینده را در بر دارد. (احمد منزوی)
چاپ: مشار فارسی، ج 1، ص 1256؛ لاهور، 1926م، سنگی، ناقص، به کوشش پرفسور محمد شفیع وزیری کوچک، 116+644ص؛ به کوشش گلچین معانی از روی نسخه های کامل تر، تهران، 1340ش، 1011+44 ص
[فهرستواره منزوی 1960/3]
خط: نستعلیق، کا: مهدی پسر محمد کیای حلوایی لنگرودی، تا: پنج شنبه 1ربیع الثاني 1005ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: ابن فقیه محمد ابراهیم؛ مهر: محمد حسین موسوی، محمد شفیع ابن محمد حسین موسوی؛ جلد: تیماج، 380گ، 17 سطر (5×15)، اندازه: 14×26 سم [سنا: ف: 2-62]
آغاز: شاه نورالدین جهانگیر پادشاه به عز و اقبال در قصبه دل پذیر اجمیر نزول اجلال فرمود و سال هجرت ... هزار و بیست و دو رسیده (ص 2 و 3 چاپ دوم)؛ انجام: عقل آورد از پی تاریخ آن ** باده در میخانه رندانه ای؛ لمؤلفه: میخانه من که حاصل عمر منست ** مجموعه اخبار و بیاض سخن است / نثرش به مزه هم چو کباب مزه است ** نظمش همه نافع چو شراب کهن است (درست مانند چاپی)
خط: نستعلیق، کا: مهدی پسر محمد کیای حلوایی لنگرودی، تا: پنج شنبه 1 ربیع الثاني 1058ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-304]
از ساقی نامه نظامی آغاز شده و می رسد به احولی سیستانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: میشن، 623گ، 18سطر، اندازه: 11/8×26/8 سم [ف: 4-803]
mey-xāne = sāqi-nāme
منیر لاهوری، منیر بن عبدالمجید، 1019 - 1054 قمری
(1611-1645)monīr-e lāhūrī, monīrebn-e ‘abd-ol-majīd
یکی از هفت مثنوی او به نام «هفت اختر» است. در وصف شراب و مستی و حسن ساقی. ساقی نامه اوست با سربندهای حمد و نعت و وصف شراب و عشق الهي آغاز می شودو واپسین بند وصف لاهور است. (احمد منزوی)
آغاز: نبود بر لب آشنایی قدح ** ثنای خدای و دعای قدح
[مشترک پاکستان 845/7؛ ذریعه 1115/9 «دیوان منیر لاهوری»]
آغاز: برابر؛ انجام: لب خویش خاموش چون جام کن ** خموشی خود را سخن نام کن
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1123 (گنج 1737/2)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ در «کلیات» او؛ 8گ (1-8) [عکسی ف: 156-2]
آغاز: برابر
نسخه اصل: گنج بخش، ش 1123 (گنج 1552/3)؛ خط: نستعلیق، کا: قاضی صدرالدین محمد، تا: قرن 11؛ در «کلیات» او؛ 8گ (1-8)، 16 سطر [عکسی ف: 2-225]
mey-xāne va botkade
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، -736؟ قمری
(1336-)abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad‘
بندی درباره میخانه و بتکده و خمخانه و شراب خانه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5608/2
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1ص، 14سطر (9×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 16-46]
miydān-ul ‘aql
جابر بن حیان، 120 - 198؟ قمری
(739-814)jāber ebn-e hayyān
دفتری است کیمیایی که مؤلف در آن می گوید که این را پس از دیگر دفترهای من که چگونگی خواندن آن ها را در «المنطق الصغير» نوشته ام باید خواند و از آن ها است «الأفاضل من الفوائد و البراهين علی صحة الموازين» - در آن یاد می شود از «النظم، الموازين، الحاصل، الحدود، العين - که باید شب و روز این ها را نزد استادی دانشمند خواند و اگر هندسه و منطق بدانند به جز آن ها نیازی نخواهند داشت - البغية المنتهي، نخستین و دومین الميزان، المنطق الصغير المختصر، الصفوة، الفائدة، الطب، المنطق، البرهان، الاستدلال، الادلة، التراكيب» و نیز از بلیناس. وی می گوید که به سیدم جعفر سوگند که مانند نوشته های من در جهان نیامد و نخواهد هم آمد. خواص جسم ها را به حرف ها نشان می دهد. بیرونی در فهرست نگارش های رازی (ص 17) از میدان العقل او یاد نموده و آن را فلسفی خوانده است. (دانش پژوه)
آغاز: الحمد لله رب العالمين كثيراً کما هو اهله و مستحقه ینبغی ان یعلم في کتابنا هذا قولنا علی العموم و الخصوص في امر الموازينخاصة. فان هذا الباب في علوم الناس یحار فیه العقول (7 صفحه پس از این) و لذالك سمینا کتابنا هذا بکتاب میدان العقل. فلنقل الآن...
انجام: بطول دراسة علم سرایر الخليقة وصنعة الطبيعة و هو لعمری کذلك وفقنا الله و ایاك لما فزت انه جواد و کریم تم الكتاب الميدان العقل بحمد الله تعالی و عونه
چاپ: در مختار رسائل جابر بن حیان از پول کراوس در مصر، 1354، ص 206-223
[تاریخ التراث العربي سزگین 454/4؛ ريحانة الادب 108/5؛ فهرست ابن ندیم 422؛ بغدادی، هدیه 249/1]
آغاز: برابر؛ انجام: فاعلم ذلك و الله لهدیك الي سبیل الرشاد و انه علی ما یشاء قدیر و الوصول و الحرمان بیده المنان و الله المستعان ولا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 20 سطر [ف: 5-332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: صفر 1054ق؛ 16ص (24-39) [عکسی ف: 1-386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ جلد: تیماج مذهب، 16ص (232-247)، 18 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 47/2 -117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، رکابه دار؛ 5گ (70-74)، 31سطر، اندازه: 7/5×17 سم [ف: 32-87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 11ص (83-93)، 23 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 9-255]
آغاز: برابر؛ انجام: و کلامنا في هذا الكتاب من عالم النفس اذ کنا قد استوفینا ما بعد ذلك فاذا وضح...
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر کرمانشاهی، تا: 9 صفر 1268ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 2گ (135پ-136پ)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 9-169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ، 27 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 8-4723]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ، 16سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 8-4724]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد، 6گ (74ر-79ر) [ف: 4 - 1024]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 11ص (19-29) [ف: 36-120]
mīrāxorī-ye asb = savārkārī va parvareš-e asb = faras - nāme
میر آخور، شاه قلی، ق10 قمری
mīrāxor,šāh qolī (-16c)
اهدا به: سلطان عبید الله بهادرخان
مؤلف در دیباچه می گوید مدتی در خدمت امیر جلال الدين سید بدر بوده که پادشاه خراسان سلطان حسین بهادر خان به او لطف داشته و سپس میرآخور دربار شده و چون به دستگاه سلطان عبید الله بهادر خان رفته است کتاب را برای او نوشته
است. این کتاب مربوط به زمان تیموریان است و در مطالعه تاریخ علم این دوره اهمیت دارد، مخصوصاً از جنبه پرورش و تربیت اسب، قوانین میرآخوری و رایضی و اصطلاحات فارسی اسبداری در این دوره. درباره چاپارخانه (یام یا برید) یکی از مدارک مهم همین رساله است که فصلی به نام «یام» دارد که تشکیلات یامخانه ها را در دوران تیموریان بازگو می کند. رساله در چند «فصل» است: در شناختن اصل و جنس اسب و غیرت و شجاعت و قیمت او و مرتبه میر آخوری و نتیجه میرآخوری، در سپنجی و رنگ و نشانه های نرمی و درشتی موی یال و دم و پوست سطبر و تنک و بزرگی و خردی استخوان ها و تناسب اعضاء از گوش تا سم، در بیان نشانه اسب خوب، در سپنجی های اسب، در بیان رنگ های اسب و نشانه های دست و پای و پیشانی و دیگر اعضاء، در بیان رفتار و روش اسب، در بیان اسبی که بزرگان در روز معرکه و مصاف سوار شوند، در بیان بعضی از عیب ها که در اسب می باشد، در بیان آن که اسب لاغر را فربه ساختن به چه انواع باشد، در طریق یراق کردن اسب، در بیان آداب سواری و تربیت اسب و جلاد آموختن، در بیان حواس اسب، در بیان طریق میر آخوری و روش ضبط و ربط و کفایت سرکار اخته چی گری، در بیان نعل بندی اسب، در بیان اسبانی که در صحرا به تحویل غانچیان است، در بیان داغ و تمغا، در بیان دستور العمل، در بیان یام، قیمت اسب، مرض های اسب و علاج آن.
آغاز: حمد بی حد پادشاهی را که سمند تیز دو خرد در فضای ثنایش هر چه دویده به جایی نرسیده و ثنای بی عد شهنشاهی را که توسن تندرو اندیشه در ساحات قدسش گامی نزده گرچه در همه عمر دویده ... اما بعد چنین گوید ... شاه قلی میر آخور که پهلوانان نامدار و بهادران میدان کارزار...
انجام: سیم چهار نشانه عورات باید صاحب حسن و جمال باید و موی اندام وی نرم و ساغری وی کلان و یال باریک و دراز باشد. و الله اعلم بالصواب ... یا ارحم الراحمين.
چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، علوم و فنون -3، فرسنامه -1، مسلسل 16، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1387ش، با تصحیح یوسف بیگ بابا پور
[فهرستواره منزوی 3885/5]
خط: نسخ، کا: رضا قلی بن کربلائی اوجاق قلی، تا: با تاریخ 1238ق [نشریه: 13-419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1254ق؛ 58گ (163 - 220)، 18سطر (7×13)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 18 شعبان 1256ق؛ جلد: میشن، 33گ (83پ-115ر)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6- 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد حاتم بن رضا قلی بن محمد امین خان مهاجرانی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الأول 1263ق، جا کنگاور؛ جلد: تیماج، 37گ (73ر-109ر)، 16 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 44-69]
میراث - اثنی عشرية
میراث - احکام میراث
الميراث - الارث
الميراث - الارث
الميراث - خلاصة الأبحاث في مسائل الميراث
میراث - خمسه ضروریه
الميراث - كيفية قسمة الميراث
میراث - المعرفة في فرائض الميراث
al-mirat
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
(1486-1534)mohaqqeq-e karakī, “alī ebn-e hoseyn
رساله فتوایی در بیان احکام ارث است. این رساله در مصادر پیدا نشد و حواشی هیچ یک از کتاب های میراث که محقق بر آن حاشیه می نوشته وجود نداشت. به گمان، اثری جدا در باب ارث است.
آغاز: بسمله. لو مات شخص وخلف احد الأبوبين و بنتا و نصیب احد الأبوبين السدس و نصیب البنت النصف؛ انجام: این جا یکی می ماند که سدس باشد به پدر میت می دهند راست است که ثلث با سدس جمع نمی شود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 13گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×25/5 سم [اهدائی رهبر: 3-756]
خط: نسخ، کا: مصطفی بن حسن، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 47ص (47-1)، 15 سطر (9/5×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 5-1656]
mīrās (t.)
تبریزی، محمد کاظم بن حبیب الله، ق 11 قمری
tabrīzī, mohammad kāzem ebn-e habīb-ol-lāh(-17c)
اهدا به: سلطان محمد قطب شاه
متن کتاب منسوب است به حضرت رضا علیه السلام که برخی آن را مستقل و بعضی جزء فقه الرضا علیه السلام پنداشته اند. این تصور از نوشته آخر کتاب: «قاله و کتب علی بن موسی الرضا بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسين بن علی بن ابی طالب لسنة ثمانین و مائة» نشأت گرفته است. ولی محققان بزرگ اعتقاد به چنین تأليفي برای آن جناب ندارند چه اولاً در پاره ای از الفاظ آن اشکال است و ثانياً در مواردی مطابق با فتاوی اهل سنت می باشد و از سوی دیگر از این رساله در فقه الرضا اثری نیست و نیز خود فقه الرضا علیه السلام محل بحث است که آیا از آن حضرت است یا خیر.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2270
آغاز: بسمله، و ستایش بی عد واجب الوجودي را که طلعت با رفعت انبیا را؛ انجام: و انصرنا علی القوم الكافرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 5 ربیع الاول 1033ق؛ مصحح؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ 185گ، اندازه: 19×27 سم [ف: 21/1 - 268]
al-mīrāt
جامعی عاملی، علی بن محیی الدين، ق 11 قمری
jāmeʻī ‘āmelī,'alī ebn-e mohī-od-dīn(-17c)
تاریخ تأليف: 1008ق؛ محل تأليف: کوبنان
رساله ای در مسائل ارث است با عناوین «مسئله» و به درخواست برخی از دوستان مؤلف تأليف شده است. مؤلف هنگامی که این کتاب را می ساخته، منابع مهم در اختیارش نبوده، لذا وعده داده در آینده آن را با رساله های دیگر تکمیل نماید: «...و مع ذلك لم یکن حاضراً معی دفتر ولا کتاب الا بعض من المختصرات فکتبت ما خطر في البال علی سبیل الاستعجال فان وفق الرحمن و اسهل الزمان ولم یعاجلنا الخوان ثنینا برسالة اخری في هذا الفن و عززناها بکتابی هذا...». (سید محمود مرعشی)
آغاز: الحمدلله الذي لا تعده الايام ولا تفنیه الازمان ... و بعد، فیقول الفقير ... انه قد التمس منی بعضی الاخوان و جماعة من الخلان ... في بلدة المسماه بکوبنون و ذلك في شهر ذی القعده الحرام سنة الف و ثمان أن انشأ رسالة في الميراث...
انجام: وللمرأة التي هی بنت في الفريضة الثانية ... الف و خمسمائة و تسعة عشر و ذلك هو المبلغ و الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و صلی الله علی نبیه محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، کا: قاینی، ملك محمد بن الله ویردی، تا: 19 شوال 1073ق [ف: 3-38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق لاهیجی، تا: قرن 13؛ مجدول محشی با نشان «لمحررها»؛ 10گ (3-12)، 20-22 سطر مورب، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 38-500]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1233ق؛ اهدایی: حسین تراب یزدی؛ 11گ (98-108)، 14سطر (9×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-1258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد موسوی، تا: 22 ذیحجه 1236ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 18گ، 15 سطر، اندازه: 14×19سم [اهدائی رهبر: 3-757]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 654/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-157]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق؛ اندازه: 11×21 سم [ف: 3-94]
al-mirat
کاشانی، محمد بن مرتضی، 1115؟ قمری
(1704-)kāšānī, mohammad ebn-e morteza
در فقه، در هشت «باب»: 1 . بیان موانع الارث؛ 2. بیان قواعد كلية؛ 3. بیان الطبقة الاولى من ذوی الانساب؛ 4. بیان الطبقة الثانية منها؛ 5. بیان الطبقة الثالثة منها؛ 6. بیان الميراث بسبب الزواج؛ 7. بیان الميراث بسبب الولاء؛ 8. بیان مسائل مستتبعة للارث.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 656/1
آغاز: بسمله. الحمدلله وارث السموات و الارضين و الصلوة و السلام ... اما بعد یقول اقل الخليفة اجمعین محمد بن مرتضی المدعو بنور الدين ... أن فقه المواريث من عظایم احکام الدين المبين؛ انجام: و یقسم الباقي بین الحاضرين تمت الرسالة و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد ... في محرم الحرام سنة الف و مائة و ستة عشر من هجرة حضرة سید البشر ولله الحمد علی ید مؤلفها و جامعها محمد بن مرتضی عفا الله عنها
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1116ق؛ کاغذ: ترمه، 79ص (2-80)، 15 سطر، اندازه: 9/7×16/5 سم [ف: 5-131]
آرندی نائینی، محمد حسن، 1190 - 1270 قمری
(1776-1854)ārandī nā’īnī, mohammad hasan
رساله مختصری است در ارث که پس از تعریف فقهی کلمه، موجبات ارث و موانع آن و تفصیل سهام مفروضه و صاحبان فروض را ذکر می کند و از شهید ثانی و فیض کاشانی نام برده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1393/2
آغاز: بدان که میراث در اصطلاح فقها عبارت است از حقی یا مالی که [...] شود از مرده حقیقی یا حکمی بالاصاله به سوی زنده حقیقی یا حکمی و مراد از مرده حکمی مرتد فطری باشد که کشته شده باشد؛ انجام: و شهید در روضه «اخوه» را کلاله می گوید که مشتق است از کل و کل به معنی ثقیل است چون که کلاله ثقیل و سنگین است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 6گ، 23 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف مخ: 2196-5]
al-mīrāt
آرانی کاشانی، ابوطالب بن محمد حسن، ق13 قمری
ārānī kāšānī, abu-tāleb ebn-e mohammad hasan(-19c)
رساله ای کوتاه استدلالی در مباحث و فروعات کتاب فرائض؛ در دو «فصل»: 1. موجبات الارث (چهار مقام)؛ 2. ذکر موانع الأرث.
آغاز: بسمله ومنه استعین و علیه اتکل و به اعتمد، کتاب الميراث اعلم ان الحق أن الكتاب بالکسر مصدر کتب الثلاثي المجرد. لاکاتب کما قیل وله مصدر أن آخران احدهما الكتب بالفتح کما هو قاعدة...
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 71/7
آغاز: برابر؛ انجام: ولم یثبت من الخبر الدال علی کون الموافقة مع الكتاب مرحجا کون هذا القسم منها ایضا مرحجا ان لم ... لم یصرح بالمنع للتقية الواجبة علیه و علینا او الاتقاء لنا ثم أن سند هذا الحديث قاصر سبب الارسال الحاصل بقوله عن غیر واحد لعدم العلم به.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 10گ، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: -127]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 298/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-355]
mīrās
حسن بن محمد شریف، ق13 قمری
hasan ebn-e mohammad šarīf(-19c)
رساله مختصری است در بیان احکام میراث، شامل «مقدمه» و سه «باب». مؤلف آن احتمالاً صاحب انوار البصائر و از شاگردان وحید بهبهانی است.
آغاز: حمدله. و الصلوة و السلام علی محمد و آله طاهرین .. اما بعد این رساله ایست نگاشته خامه سعادت ختامه ... شیخ محمد حسنا ادام الله ایام در میراث وچون سبب میراث سه چیز می شود نسب و زوجه وولایت و بیان احکام آن ها مبتنی است بر چند مقدمه، لهذا بنای این رساله را نهادیم بر یک باب و سیزده مقدمه
آغاز: برابر؛ انجام: پس اگر پدر پدر یا مادر پدر باشد رسد پدر را می برد که دو ثلث است اصالة و بقیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 7گ (140پ-146پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-638]
آغاز: برابر؛ انجام: جدول است.
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 612/6 عبد العظيمذكر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوایی، 21گ، 17سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 1-293]
mīrās = hermān-oz zawja ‘an baʻz-e matrūkāt-ez zawj (r-un fi)
رضوی، محمد علی، ق13 قمری
Razavī, mohammad ‘alī(-19c)
قطعه کوتاه در احکام میراث و فرایض که به احتمال بخشی از یک رساله فقهی است.
آغاز: بسمله. و به ثقتی و بقیتی. بعد از حمد خالق و دود و درود نامحدود بر رسول محمود و آل اطهار او بر خواطر زاکیه حضرات فقهای امامیه عظام ... بطریقه تذکره و استفاده از رای رزین و عقل متین ایشان عرضه می دارد بنده کثیر التقصير محمد علی الرضوي
انجام: و ترویج اغراض کاسده در طباع ابناء زمان می باشد تصور نفرمایند و السلام علی تابع الهدي.
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ در دنبال آن ستایشی است از حاجی حسین یزدی و مولی عبدالرزاق لاهیجی بر همین رساله به خط خود آن ها؛ کاغذ: سپاهانی، 5ص (322-326)، سطور چلیپا (12×20)، اندازه: 18×25 سم [ف: 12-2528]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد علی بن عبدالهادی رضوی، تا: 1083ق؛ در پایان نسخه تقریظات ملا حاجی حسین یزدی و عبدالرزاق ... (پاک شده) و مرتضی فرزند محمد مؤمن کاشی و قاضی بن کاشف الدين محمد یزدی؛ 15ص (483-497)، اندازه: 14×21 سم [ف: 24/3-34]
آغاز: برابر؛ انجام: که زوجه از عین شجر هم میراث برد و از جهت تقارب این دو قول است که جمعی از محققین این دو قول را یکی دانسته اند، تم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ (330پ-321ر)، اندازه: 20×35 سم [ف مخ]
al-mīrāt
کرمانی، حبیب الله، ق13 قمری
kermānī, habīb-ol-lāh(-19c)
تاریخ تأليف: 13 شوال 1284ق؛ محل تأليف: نجف اشرف رساله اجتهادیه اوست.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 615/1
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 33گ (2پ-34پ)، 20 و 21سطر (10/5-11×15-16)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: -341]
al-mirat
الكهنوئي، ابراهیم بن محمد تقی، 1259 - 1307 قمری
(1843-1890)lakhanū’ī, ebrāhīm ebn-e mohammad taqī
رساله استدلالی نسبتاً مفصلی است مشتمل بر «مقدمه» و چهار «باب»: مقدمه: دارای چهار فایده: 1) الميراث مصدر میمی في معنی المفعول، 2) الإرث بالنسب و السبب علی ضربین، 3) الفروض الواردة في الكتاب المجيد قد تجتمع، 4) الفروض الشرعية في الحقيقة کسور عددية؛ باب 1. بیان مخارج الفروض؛ باب 2. میراث الأنساب، باب 3. احکام السبب؛ باب 4. بیان میراث الخنثي.
آغاز: بسمله، الحمدلله سابغ النعماء رافع درجات العلماء و جاعلهم ورثة الأنبياء.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22268
آغاز: برابر؛ انجام: فانه ینتظر فان کان ذكراً احتلم انثی حاضت (کذا).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 109گ، 17سطر، اندازه: 16/5×29/5 سم [اهدائی رهبر: 3-754] و [ف: 21-1549]
mīrās
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله، 1297 - 1391 قمری
(1880-1971)allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lah‘
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11382/6
مختصری در میراث؛ بی کا، تا: 1337ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-401]
mīrās
موسوی بهبهانی، احمد، ق 14 قمری
mūsavī-ye behbahānī ahmad(-20c)
تاریخ تأليف: 1309ق
این رساله حاوی مسائل حقوقی و فقهی ارث و طبقات وارثین و آیات و دستورهای مذهبی درباره ارث برها و ماترك میت و عول و تعصیب و فرض و فرض برها می باشد. مؤلف آن در آخر کتاب از سائر تأليفات خود نیز نام می برد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 390
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى فرائض دین الاسلام الذي له میراث السموات و الارض بالاستحقاق التام لا بالرد و الفرض؛ انجام: رسالة في عرق المجنب من الحرام و له مصنفات في الفقه و الاصول غیر ما ذکر
خط: نسخ خوش، کا: حسینعلی زنجانی، تا: شوال 1309ق، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 69گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-375]
al-mīrāt = hisāb-ul farā'id
رساله مختصری است درباره ارث وطبقات وراث.
آغاز: اعلم أيد الله تعالی أن العددين اما ان یکونا متماثلین أو مختلفین، و المختلفين أما أن یکونا متداخلین أو متوافقین أو متباینین
انجام: ثم تضربها في أصل الفريضة و ما ارتفع صحت منه و ذلك ماأردناه و الله الموفق للصواب والیه المرجع و المآب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (31ر- 32ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-59]
آغاز و انجام: برابر
شاید رساله حاضر همان باشد که در الذريعه 145/24 به شماره 725 معرفی شده است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی جزائری عسکری، تا: 6 ربیع الأول 1115ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 5گ (90پ-94)، اندازه: 11/5×18 سم [محدث ارموی مخ: 3-1607]
آغاز: برابر؛ انجام: وان کان الثاني وهو ان یباین نصیبهم لترکه عددهم فتضرب حینئذ عدد هم في اصل الفريضة فما بلغ صحت منه کابوین وثلث بنات اصل الفريضه ستة کما قلناه للابوین منها سهمان واربعه للبنات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 2گ، 17سطر، اندازه: 12×18 سم آف مخ: 2195-5]
al-mīrāt
غیر همانند:
آغاز: بسمله. نحمد اللهم علی ما بوأتنا من العلم حیث نشاء؛ انجام: علی ما اخترناه ان الشرف دائرة مرکزها النبي صلی الله علیه و آله فمن المركز ینتهی.
مؤلف شناخته نشد، شامل 7 مسأله در علم میراث است که از آن ها فروع بسیاری منشعب می شود؛ خط: نسخ، کا: حسینی، ابراهیم، تا: 1125ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 6گ، 16 سطر، اندازه: 7/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 3-757]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 520/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-22]
آغاز: بسمله .. القسم الثاني في كيفية الحصص مع التصحيح و هو یشمل علی قاعدة و ابواب...
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد حسین بن سید محمد بن حسین تبریزی، تا: 1141ق؛ اندازه: 12×16/5 سم [ف: 1-2]
ناقص، شرح یک منظومه در میراث فقه شافعی؛ بی کا، بی تا [د.ث.مجلس]
با عنوان «من املاء شیخ نصیرالدین طوسی طاب ثراه»، بندی در میراث؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (132پ-133ر) [ف: 6-203]
رسالة في بیان كيفية قسمة الميراث من معرفة مستحقها و اصولها - در پنج بحث به عربی؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، 16گ (241پ-256ر)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-239]
al-mīrāt
غیر همانند:
آغاز: نحمدك یا من لا ینفع ذالجد منکالجد ولا یحویه حول عطائه الاحصاء والعد هدانا الى الدين القويم بلطفه العميم؛ انجام: و احتمالات الجدود القريبة ستة عشر واحتمالات الجدود الثمانية البعيدة مأتان و ستة و خمسون
دارای پنج جدول می باشد که مسائل ارث را در آن ها نشان داده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ، 28 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 2195-5]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: استر آبادی، محمد یوسف، بی تا؛ جلد: تیماج، 20سطر (7×16)، اندازه: 12×21 سم [ف: 16-669]
mīrās = ers
غیر همانند:
آغاز: ... چراغ تدقیق در گلستان (ل: شبستان) عرفان گونه طبیعت افروختگی می یافته و در این اوقات که قاید توفیق عنان کش رایض ارادت بمضمار ترقیم کتابی قویم مسمی باثنی عشریه مشتمل بر مقدمه و دوازده اصل و خاتمه و هر اصل مشتمل بر دوازده فرع در تحقیق مباحث توحید و ما یتعلق به ... گردیده و هنوز از مخدرات مقصود بغیر از مقدمه و اصل واحد از اصول خمسه مبدأ و معاد چیزی دیگر از خلوتسرای ذهن بجلوه گاه عبارت چهره نما نگردیده که بعضی از طالبین و برخی از مشتغلین را سر رشته احتیاج باطلاع بر مختصری از ابحاث فرایض و اقسام مواریث اتصال پذیرفته سرپنجه ابرام بر گریبان احوال این بی بضاعت محکم گردانیده بحیثیتی که تفصی از کمند الحاحش جز باستحصال مدعامش مجال می نمود. لاجرم عجالة الوقت باسرع توجهی جواد قلم را بمیدان تحصیل مرادش تاخته تا آن که مختصری در آن باب معری از تکلفات لفظیه با مراعاة قواعد ایجاز الفاظ و بسط مسایل بقلم در آمده بدو مقدمه و ده قسم و خاتمه توصیف یافت و بالله الاستعانه؛ انجام: اما یا بشهادت سه زن ثلث میراث ثابت می گردد یا نه، در آن تردد است زیرا که چون نصی بخصوص این شق نیست و در مخالف اصل...
رساله ای است در مبحث ارث از فرائض، به فارسی مطابق با مذهب شیعه امامیه که مؤلف آن را در حین تأليف مفصلی از خود موسوم به «اثنی عشریه» (در تحقیق مباحث توحید و ما یتعلق به از ابحاث حکمت نظری در مقدمه و دوازده اصل و یک خاتمه)، هنگامی که شاگردانش از وی درخواست کرده اند نگاشته است و آن را در دو «مقدمه»، ده «قسم» و یک «خاتمه» تنظیم کرده است:
مقدمه 1) در چند مطلب، مقدمه 2) بیان موانع ارث که سه چیز است، قسم 1. میراث اصحاب، مرتبه اول، ابوین و اولاد، 2. میراث اصحاب، مرتبه ثانی، اخوه و اجداد، 3. میراث اصحاب، مرتبه سیم، اعمام و اخوال، 4. میراث زوج و زوجه، 5. ولاء عتق، 6. ولاء امامت، 7. میراث ولد ملاعنه و مولد زنا، (قسم ثامن در نسخه یافت نشد)، 9. میراث جماعتی که دفعت غرق شوند یا خانه برایشان فرود آید، 10. میراث مجوس، خاتمه: در لواحق مواریث در دو فصل [ناقص از انتها شاید چند برگ مختصر]، مؤلف در موارد اختلافی، مذاهب و نظرات علمای بزرگ شیعه چون ابن ادریس، شیخ مفید، سید مرتضی، علامه حلی (صاحب قواعد) و شیخ طوسی (در یک مورد نقل از نهاية الأحكام) را می آورد، نقلی جالب نیز در مقصد سیم از قسم هفتم / هشتم، «در میراث کسی که دو سر یا دو بدن داشته باشد» آورده که مورد توجه آقا بزرگ در الذريعة (1: 442-441) هم قرار گرفته که نقل می شود: «چنان چه راقم این حروف خود از ثقه شنیده که در هند کسی را دیده که از سینه به بالا دو نفر بوده اند و از شکم به پائین یکی روبروی هم و هر دو سر چیزی می خورده اند و با هم مضطجع می شده اند. اما مقارنت در نوم معلوم نبوده. به هر حال بموجب آن چه امیر المومنين علیه السلم فرموده حکمش این است که در وقت نوم ملاحظه نمایند و یکی از ایشان را به نحوی که دیگری را خبر نباشد بیدار نمایند اگر آن دیگری نیز بالفور بیدار شود...»، نسخه منحصر به فرد این رساله فارسی در ارث (نسخه حاضر)، پیش از این در کتابخانه سید نصرالله تقوی در تهران بوده که آقا بزرگ تهرانی با بررسی آن، هم مدخلی جداگانه در الذريعه را به آن اختصاص داده و هم مدخلی دیگر به «الاثنا عشرية في التوحيد و المباحث الحكمة العلمية و العملية» از همین مصنف ناشناس که در مقدمه نسخه حاضر، از آن نام برده شده است، نه تنها آقا بزرگ، بلکه بعدها نگارندگان «معجم التراث الكلامي» نیز مؤلف این اثر را نشناختند و نسخه ای از آن به دست نیاوردند، با این همه، کتابی دیگر یافت شد که بررسی نامه ما را منوط به بررسی و مقایسه نسخه حاضر با آن کرد، آن کتاب، رساله ای البته مختصر است به فارسی در مبحث ارث، کتابت شده در 23 ذیحجه 1080 ق که نسخه منحصر به فرد آن در دانشگاه تهران شماره 723 [چند نسخه دیگر موجود است و نسخه منحصر به فرد نیست و خوشبختانه نسخه های دیگر نیز تصریح به نام مؤلف دارد] مجموعه مشكاة نگهداری می شود، بر اساس آنچ ه فهرست نگار دانشگاه در معرفی این نسخه نوشته، رساله ای است در میراث در یک مقدمه، دوازده باب و یک خاتمه اثر جمال الدين بن مولانا علی جان (طبق ضبط فهرست دانشگاه) / علی خان (طبق ضبط آقا بزرگ) نطنزی اگر چه در ساختار به رساله ما که در دو مقدمه، ده قسم و یک خاتمه است شباهتی ندارد ولی کتاب اثنی عشریه مؤلف که در مقدمه از آن یاد می کند یک مقدمه، دوازده اصل و یک خاتمه دارد و این احتمال هست که فهرست نگار دانشگاه تهران این رساله را اشتباه معرفی کرده باشد، به هر حال برای اطمینان بیشتر باید این رساله ارث به فارسی را با اثر جمال الدين نطنزی سنجید تا به نتیجه نهایی رسید، هر چه هست، رساله ارث حاضر (نسخه مجلس) از قدیمی ترین تأليفات مستقل به فارسی در موضوع خود به شمار می رود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، دارای رکابه، مصحح؛ جلد: تیماج، 145گ، 14 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 27/1 -104]
آغاز: بسمله. کتاب میراث و درین کتاب چند فصل است [1] در بیان اسباب میراث [و آن] دو است یکی نسب و دیگری نسب؛ انجام: این است تفصیل این مسئله و برین ختم شد رساله الحمد الله وارث میراث الأرض و السماء و الصلوة علی خاتم الرسالة و آله الهدي.
به فارسی و شرح فارسی متنی را می ماند و در برخی از جاها بندهای عربی است که شرح می شود؛ خط: نستعلیق، کا: سمیع بن غلامعلی، تا: ربیع الثاني 1113ق؛ کاغذ: سپاهانی، 84گ (20پ-103پ)، 18سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19 سم [ف: 11-2301]
آغاز: بسمله. کتاب الميراث و فیه فصلان الاول سبب و الفصل الثاني نسب و اما نسب سه مرتبه است مادام که مرتبه اول باشد دوم محرومست؛ انجام: و یا کسی وفات کند که پسر او غلام باشد میراث نمی برد و قاتل نیز از مقتول میراث نمی برد و الله اعلم بالصواب.
مؤلف شناخته نشد، رساله مختصری مشتمل بر دو فصل است: فصل اول در سبب و فصل دوم در نسب؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، ابراهیم بن محمد امین، تا: 1125ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 2گ، 15 سطر، اندازه: 7/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 3-758]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد این رساله ایستدر بیان میراث و کتاب میراث و در او چند فصل است فصل اول در اسباب میراث و آن دو است نسب و سیب؛ انجام: او نصیب دختر می برد تنها و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن رمضان، تا: رجب 1127ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 18ص (1-18)، 14سطر (6×14)، اندازه: 12×23/5 سم [ف: 5-1719]
آغاز: یعنی کتابی است در بیان میراث و درو چند مقصد است اول در بیان سبب های میراث است؛ انجام: مثلاً شخصی وفات کند از سر اولاد بعد از آن اولاد قسمت ناکرده بمیرند مادری بگذارند با خالوان پس وارث ثانی است.
ترجمه یکی از متون فقهی شیعی است از مترجمی نامعلوم، وی پاره ای از متن را با عناوین «قوله» ذکر نموده و سپس به ترجمه آن پرداخته است؛ خط: نسخ، کا: مجید بن محمد شفیع شالی، تا: 17
ربیع الاول 1198ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ 34گ، 21 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 21-1549]
آغاز: کتاب میراث و آن صیغه مفعالست مشتق از ارث؛ انجام: و الا که اگر به صحت بنا شد عمل شود در اولی ... بتناسخ به علت او عمل یکی است.
پیش از شروع رساله چند حدیث در وجوب آموختن فرائض آورده است، نسخه حاضر ظاهرا مسودة مؤلف است و در ذیحجه 1252 به انجام رسیده است، در پایان هر بحث صورت مهر به نام «محمد حسین» دیده می شود؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 26 ذیحجه 1252ق؛ جلد: تیماج، 33گ (53ر-85ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 2-237]
آغاز: بسمله، در این جا مقدمه ایست با چند فصل، اول میراث مالی است؛ انجام: چون میت را فرزند فرزند نباشد شوهر را نصف
این نسخه در مسئله ارث با نمودار و دارای سه فصل می باشد، فصل اول: میراث مال مستحق است، فصل دوم: میراث به سبب و نسب می رسد، فصل سوم: در بیان وارثان سببی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 16گ (88ر-103ر)، اندازه: 10×15 سم [ف: 2-343]
al-mīrāt (urjūza)
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 109/4
آغاز: ... مکمل البيان في الحالات؛ انجام: و صحبة الافاضل الأخيار ** الصفوة الا ماجد الابرار تمت...
ناشناخته. با سربندهای باب، بی شماره: باب التعصيب، باب الحجب...؛ خط: نسخ مغربی، کا: راشد حبشی، ابراهیم بن علی، تا: قرن 11؛ 3گ (146ر-148ر) [ف: 1-14]
al-mīrāt (masā'il-un fi)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2706/9
آغاز: مسائل في الميراث احد الأبوين و بنت لاحد الأبوين السدس و للبنت النصف قسمته و الباقي یرد؛ انجام: و لمستحق الثلث اربعة و تسعون المستحق السدس سبعة و اربعون، تمت المسئلة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 10گ (56پ-65پ)، 14 و 18 سطر، اندازه: 13×18/6 سم [ف: 6-97]
mīrās-e zenāzāde
تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه: بدون شماره /2
بی کا، بی تا [نشریه: 7-540]
mirat-uz zawja = irt-uz zawja = hirman-uz zawja min a'yān-it taraka
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
(1506-1558)šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī
تاریخ تأليف: پنج شنبه 27 ذیحجه 956ق
بحثی است استدلالی در این که زن از بعضی ترکه شوهر خود ارث نمی برد، در پنج «مطلب» که از پنج پرسش پاسخ می دهد: ما و من و کیف و هل و لم: مطلب 1. بیان ما تحرم منه الزوجة من اعیان التركه في الجملة؛ 2. بیان من یحرم الارث مما ذکر من الزوجات؛ 3. كيفية الحرمان مما ثبت الحرمان منه؛ 4. في ان هذا الحرمان کیف وقع هل هو مستحق علیها ام لا؛ 5. بیان الحكمة في هذا الحرمان.
آغاز: بسمله. اللهم اهدنا لما اختلف فیه من الحق باذنك فانك تهدی من تشاء ... اعلم وفقك الله تعالی أن الأصل في کل وارث من جمیع متروکات مورثه المالية ما فرضه الله تعالی له خصوصا او عموما و قد یخلف ذلك عند اهل البيت ع في موضعین احدهما حبوة الولد الذكر و قد حررنا البحث بما فیه كفاية في موضع یختص به الثاني الزوجة فان المشهور في اخبار اهل البيت علیهم السلام المستفيضة حرمانها من شی في الجمله و مع ذلك فالروایات مختلفة ... و بسببه اختلفت اقوال الاصحاب و تحقیق الحال في المسئلة یتوقف علی خمسة مطالب دائرة علی خمس کلمات مفردة و هی ما و من و کیف و هل و لم
انجام: فان ذلك منتهی الوسع و قدر الطاقة و الخطاء و السهو الازمان للانسان ولا یکلف الله نفساً إلا وسعها ان الله غفور رحیم.
چاپ: از سوی رضا مختاری تحقیق و در قم چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1313، خشتی، 29ص
[الذريعة 55/11 و 243/6؛ ریاض العلماء: 365/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 27 ذیحجه 956ق؛ بسیار نفیس و اصل به خط مبارک مؤلف و نیز از سوی آن بزرگوار در حاشیه تصحیح شده؛ 19گ (87-105)، 16سطر، اندازه: 9×12 سم [ف: 32-411]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ منها مؤلفها الفقير .. سنة ست و خمسین و تسعمائة حامداً.
خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 956ق؛ جلد:
تیماج، 26گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 2-179]
خط: نسخ، کا: عیسی بن درویش، تا: قرن 10، در عصر شهید دوم؛ 17گ (152پ-168پ)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 26-125]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیحجه 956ق [نشریه: 11-923]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 3742؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی جبائی (جبائی؟)، تا: یک شنبه 2 رمضان 965ق؛ 17ص (119-135)، 17سطر [عکسی ف: 4-109]
خط: نسخ، کا: نصر الله بن مبرقع بن ترکی بن صالح طرفی، تا: چهارشنبه 25 رمضان؟ 967ق؛ جلد: مقوایی، 9گ (180ر-188ر)، 25سطر، اندازه: 19/5×24/5 سم [اوراق عتیق: 1-177]
نسخه اصل: کتابخانه فخرالدین نصیری امینی در تهران؛ خط: بی کا، تا: چهارشنبه 18 رمضان 974ق؛ 17ص (190-206)، 17سطر [عکسی ف: 4-482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن شمس بن علی بن حسن شیبانی (سیستانی)، تا: شنبه سلخ ربیع الأول 975ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 42گ (63پ-104ر)، 17 سطر، اندازه: 13×18 سم [محدث ارموی مخ: 1-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین غارات نجفی، تا: 980ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: میشن، 48ص، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21-1553]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی، تا: 27 جمادی الاول 983ق؛ 18گ (172پ-189ر)، اندازه: 16×21 سم [ف: 6-346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با عبارت «بلغت قبالاً الا مازاغ من البصر» مقابله شد، محشی؛ 17گ (117پ-133ر)، 17 سطر، اندازه: 11×14 سم [ف: 33-636]
آغاز: برابر؛ انجام: الثالث: لو خلف آلات البناء من الخشب و الأحجار و غیرها قبل أن یضعها في البناء ورثت من عینها لانها من جملة أمواله المنقولة ... فانه کان قد ثبت في البناء بحیث صار...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 23گ (186پ-208پ)، 15سطر (5×11/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 39-528]
خط: نسخ، کا: ناصر بن خزام، تا: 1051ق؛ مصحح؛ 15گ (81ر-95پ)، 18سطر، اندازه: 15/5×22 سم [محدث ارموی مخ: 1-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ 23گ، اندازه: 12×19 سم [ف: -188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: علم الهدي پسر فیض کاشانی، تا: 1086ق؛ 19گ (55-73)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 22-84]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: گالینگور، 28گ، 27 سطر، اندازه: 18×25/7 سم [اهدائی رهبر: 3 - 756] و [ف: 21-1551]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (27پ-37ر)، 25 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 6-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بهاء الدين محمد بن محمد باقر مختاری حسینی سبزواری، تا: 1100ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 140گ، 16 سطر، اندازه: 12×24 سم [اهدائی رهبر: 3 - 755] و [ف: 21-1552]
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد هادی بن سلطان محمد، تا: دوشنبه 7 محرم1113ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-387]
آغاز: برابر؛ انجام: کثیر بثبوت قیمتها. هذا اقتضاه الحال الحاضر من بحث ... و فرغ من تسویدها .. زین الدين بن علی بن احمد الشامي 27 ذی حجه
خط: نسخ، کا: بلاغی، عباس بن حسن، تا: 1154ق، جا: کربلا؛ 11گ (217-227)، 22سطر (11×16/2)، اندازه: 15×21/3 سم [ف: 17-30]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1187ق؛ تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ جلد: مقوایی، 11گ (16پ-
26پ)، 24 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 15-54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قفطانی، مهدی بن حسن، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 12گ (232-243)، 21 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 34-808]
آغاز: برابر؛ انجام: السادس عدم حرمانها مطلقا و هو قول ابن جنید رحمه الله تعالی.
مشتمل بر پنج مطلب در میراث زواجه، در نسخه بخشی از رساله نانوشته است؛ خط: تحریری، کا: عبدالوهاب بن احمد محلاتی، تا: احتمالاً قرن 13؛ جلد: تیماج، 14گ (149ر-162ر)، 21 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 27/2 -26]
خط: نستعلیق، کا: عبدالفتاح بن محمد هاشم، تا: 1221ق؛ 20گ، اندازه: 10×16 سم [ف: 3-158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد فرزند علی مختار، جرفاد قانی (گلپایگانی)، تا: 1231ق؛ مصحح؛ 5گ (304-308)، 30سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 29-46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد مهدی، تا: 1243ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 16گ، 17 سطر [اهدائی رهبر: 3-756] و [ف: 21-1552]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق؛ جلد: مقوایی، 13گ (1پ-13ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-157]
کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: 1262ق؛ 8گ (210ر-217ر)، اندازه: 15×22 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -78]
آغاز برابر؛ انجام: من جملة الآلات التي عبر کثیر بثبوت قیمتها. هذا ما اقتضاه الحال الحاضر من بحث هذه المسئلة ... و فرغ من تسویدها مؤلفها ... زین الدين بن علی بن احمد الشامي العاملي .. ضحی یوم الخميس السابع و العشرين من ذی الحجة الحرام حجة ست و خمسین و تسعمائة حامدا مصلیا مستغفرا أن الله مع الذين اتقوا و الذين هم محسنون.
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، غلامحسین، تا: 1274ق؛ 12گ (300ر-311پ) [ف: 5-1874]
بی کا، تا: 1279ق؛ 24گ (137پ-160ر) [ف: -330]
خط: نسخ، کا: جیلی جبل عاملی، عبدالرضی بن حسن، تا: شنبه 29 شوال؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 37گ (315-351)، 24 سطر (7×16)، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 11-2163]
خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، مرتضی بن ابو طالب، بی تا؛ از رویاز خط مؤلف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (129پ-135پ)، اندازه: 11×25 سم [ف: 8-727]
آغاز: بر ابر؛ انجام: لکونه من جملة الالات التي عبر کثیر بثبوت قیمتها
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد سمنانی، بی تا، جلد: مقوا، 12گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 5-494]
mīrāt-uz zawjat-in gayr-i dāt-il walad
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
(1506-1558)šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī
[الذريعه 303/23]
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد حسین بن سید محمد بن حسین تبریزی، تا: 1141ق؛ اندازه: 12×16/5 سم [ف: 1-210]
آغاز: بسمله اللهم اهدنا لما اختلف فیه من الحق فانك تهدی من تشاء الي صراط المستقيم؛
خط: نستعلیق، کا: شیخ موسی بن ملا ابوطالب لاریجانی، تا: 1298ق؛ 18گ (71-88)، اندازه: 17×21 سم [ف: 8-4724]
mīrās-ot tālebīn
شاه جشتی، امام الدين
šāh jaštī, emām-od-dīn
چهار «باب» در مراتب عرفان و حالات عرفا در چهار «باب»: 1. عرفان مرشد؛ 2. تلاوة الوجود؛ 3. حال کلیمی؛ 4. عرفان روح.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2059/2
آغاز: ای طوطی زبان حمد آغاز گر ** سخن را ز شیرین خوش آواز گر / یو اسرار حق نور کا گر بیان ** تھا مخفی سو کیون کر هوا در عیان؛ انجام: کرم سون سی صلح او سکون کر نابهلا ** بھی شرط دوستان کاملا
خط: نستعلیق، کا: غلام محمد، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 89گ (15پ-103پ)، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-71]
الميراث لجمیع الوراث - الارث
mīrāt-ul mutamattiʻīn
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
(1739-1816)mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan
آغاز: بسمله، سئوال ما حکم میراث المتمتعين و شرطه الجواب اختلف الأصحاب في توارث المتمتعين فذهب منم ابوالصلاح.
انجام: عن حدود نکاح الدائم الذي یوجب التوارث و مع ذلك کله فالاحتیاط في الدين أن لا تحرم مع الشرط و یصالح بینهما بشئ و الله العالم
چاپ: طهران، سنگی، 1277ق، (ضمن جامع الشتات)؛ 1311ق، رحلی، (جامع الشتات: صص 631-673)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (59ر-62ر) [ف: 5-439]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -291]
mīrās va qesās va hodūd va dīyāt
لاهیجانی قزوینی، صفر علی، ق13 قمری
lāhījānī qazvīnī, safar ‘alī(-19c)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1260ق؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشت محمد علی حسینی تفرشی در محرم 1287؛ 267گ، 16سطر (12×17)، اندازه: 17×21 سم [ف: 16-77]
آغاز: الحمدلله الذي اختص بمیراث السموات و الارضين و الصلوة علی اشرف من اظهر قوانین الميراث و فروعاته بین الأمة؛ انجام: و این مسئله در نزد حقیر مشکل است هر چند عدم ضمان دیه بر عاقله در این جا خالی از قوت نمی باشد.
مشتمل بر کتاب های میراث قصاص حدود و دیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه ره» و «منه»؛ جلد: تیماج مذهب، 332گ، 16 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 35-763]
al-mīrātīya
؟میرداماد، محمد باقر بن محمد، -1041؟ قمری
(1632-)mirdamad, mohammad baqer ebn-e mohammad
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 838/5
آغاز: الحمد لله اهل الحمد و ولیه و منفهاه و هدبه و الصلاة علی محمد حبیبه و صفیه و علی آله مفاتیح الاسلام و مصابیح الظلام و عترته الغر الكرام؛ انجام: لکل بنت من بنتیه و لعمها اثنان و لعمتها واحد وهذا الجواب عنها و بالله التوفيق
بی کا، تا: قرن 12؛ آن طور که در وقف نامه این مجموعه آمده از میرداماد است؛ 14گ [ف: -314]
al-mīrātīyya
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112؟ قمری
(1607-1701)vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn
در چندین «فصل».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3560/4
آغاز: بسمله، الحمدلله الوارث الباعث، و الصلاة علی من حبه حارس ... اما بعد فیقول ... محمد الموعود بالطاهر الشريف الوحيدان هذه رسالة ... في طریق المواريث ... و رتبته علی فصول؛ انجام: من یفتی في هذه المسئلة بعد اطلاعه علی ما قلناه
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 15گ (79پ-93ر)، 11سطر، اندازه: 12/2×17/9 سم [ف: 6-488]
mīrāsīye
رساله ای است در بیان طبقات و سهام ارث و در آن خیلی مختصر بحث شده است.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 485/5
آغاز: بدان که میراث به دو وجه می باشد سبب و نسب. نسب را سه طبقه است؛ انجام: للزوجه، للابوین، للبنات.
خط: نسخ، کا: قطب الدين بن ملا تاج الدين حسن بن شم، تا: 15 ربیع الثاني 1061ق؛ جلد: مقوایی، 3ص (224-226)، 19 و 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-164]
mīr-e asrār
اسرار تبریزی، محمد کاظم بن محمد، 1265-1315 قمری
(1849-1898)asrār-e tabrīzī, mohammad kāzem ebn-e mohammad
مثنوی است در حدود شش هزار بیت در سه جلد مشتمل بر فضائل و مناقب و حالات و سرگذشت حضرت امیر المؤمنين علیه السلام در عصر حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و پس از آن حضرت تا به شهادت وی در محراب عبادت. با اشاره به مطالب بسیاری در تصوف و عرفان.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3684
آغاز: میر مه رویان که نور داور است ** طالب آغاز جلد دیگر است / یکزمانی دور ماندم از کلام ** شد به دورم دور اولادم ملام؛ انجام: چون ندیدم جای آسایش دگر ** نفثه خود را نمودم مختصر / بهر مقبولش مدد از بو تراب ** باقیش الله أعلم بالصواب
مشتمل بر جلد دوم و سوم می باشد، و جلد سوم به سال 1284 پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالغفور خوئی، تا: 22 رجب 1295ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملكالحق المبين» (مربع)؛ جلد: تیماج، 212گ، 11 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 10-80]
میر تیمور مرعشی - تاریخ خاندان مرعشی مازندران
mīr hamze-ye “arab
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9780
آغاز: یا رب بحاجت رسول زمان ** چه مجلس ندا پی شادی شوان؛ انجام: حمزه پی طبل شادی زند ** مژده مژده لوق اوجه عباس سند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 32گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 31-87]
mīrzā mohammad ‘alī-ye ardestānī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق14 شمسی
šafī'ī ardestānī, morteza ebn-e ahmad(-20c)
تاریخ تأليف: 1 خرداد 1383ش؛ محل تأليف: تهران
رساله کوتاهی است در شرح حال میرزا محمد علی اردستانی که از منشیان نادرشاه افشار بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/13
آغاز: میرزا محمد علی از اهالی یکی از روستاهای اردستان بوده است، هیچ گونه اطلاعی از اصل و نسب، پدر و محل تولد وی در منابع تاریخی دوران نادر، زند و قاجار به دست نیامد؛ انجام: «بنابراین میرزا ابوالحسن خان خواهرزاده و داماد حاج ابراهیم خان، و حاج میرزا علی اکبر خان قوام الملك شیرازی پسر دائی اوست».
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 خرداد 1383ش، جا: تهران؛ 2گ (76-77)، 25 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 38-818]
mīrzāyī-nāme
اصفهانی، میرزا کامران، ق 11 قمری
esfahānī, mārzā kāmrān(-17c)
تاریخ تأليف: 1045ق؛ محل تأليف: لاهور
مؤلف آداب میرزاها را که نامه نگاران و منشیان عصر بودند، نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13443/70
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس مر خدای را که ذات پاکش از تعریف مخلوق مستغنی است
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 5 ص (372 - 376)، اندازه: 20×32 سم [ف: 36-386]
mīršekār-nāme
نجفی، شمس الدين محمد، ق 11 قمری
najafī, šams-od dīn mohammad(-17c)
اهدا به: اکبر شاه هندی (963-1014ق) یا پسرش شهزاده سلیم جهانگیر
مؤلف یکی از وابستگان دربار اکبر پادشاه و یا پسرش شهزاده سلیم جهانگیر بوده است. در یک «مقدمه» گسترده و 12 (یا 37) «باب» و «فصل» های کوچک تر و «خاتمه» ای در سخنان حضرت جعفر صادق درباره دوستداران پرندگان و ویژگی هایی که پرورش دهندگان شکاری باید دارا باشند و توصیف بزرگترین و نیرومند ترین پرندگان شکاری از باز و عقاب و دیگر پرندگان و بیماری و درمان پرندگان.
آغاز: بزرگ ترین شکار کلامی که منقار ناطقه انسانی را فضای هوای حمد کسری (؟) و ثناخوانی هزاران هزار صید معنی به چنگ مقصود آید.
[فهرستواره منزوی 3927/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 696/1
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر دانند که علت دمه گذشته باشد نیم مثقال آهن ساییده و نیم مثقال سنگ و نیم مثقال نجاست و نیم مثقال عسل بیامیزد و بخورانند نیکو شود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب تمت.
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین کابلی، بی تا؛ مجدول، با دو سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 13 سطر (8×15)، اندازه: 17×25 سم [سنا: ف: 2-33]
mey rang
به نظم فارسی از قطب الدين.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 603/1-ف
آغاز: ای بنام تو ابتدای سخن ** اول و صفت انتهای سخن؛ انجام: ختم کردم بنامت این اشعار ** از کف خصم در امانش دار نسخه صال: نافذ پاشا ش 1059؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ربیع الاول 1087ق؛ 175گ (1پ-175پ) [فیلمها ف: 1-509]
mīzāb-ur rahmat-ir rabbānīya fi-t tarbīya bi-t-țarīqat-it tajānīya
عبيدة بن محمد بن انبوج، ق13 قمری
obaydat ebn-e mohammad ebn-e anbūj(-19c)‘
تاریخ تأليف: دوشنبه 27 رجب 1268ق؛ محل تأليف: تشتیتا (مغرب)
احوال و گزارش طریقه تصوف ابو العباس احمد بن محمد تجانی مغربی (-1230ق) را به طور مفصل در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» آورده است: مقدمه، شامل سه «درجه»: 1) في التعريف بهذا الشيخ و نشأته و نسبه، 2) نبذ من سیرته و اخلاقه، 3) في أوراده و سند طریقته؛ باب 1. فضل الادب عند اهل الخبرة؛ 2. في أن هذه الطريقة طريقة شکر؛ 3. ذکر طريقة الشكر السنية؛ 4. ذکر اطراف من النعم؛ 5. كيفية التربية بهذه الطريقة؛ خاتمة: فیها محصول الطريقة الأولى.
آغاز: الحمدلله الشاكر التواب العدل الواقي من أخلص في المتاب الصادق الوعد لمن اطمأن اليه و راقب و اناب
انجام: و علی آله حق قدره و مقداره العظيم سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1238
آغاز و انجام: برابر
خط: مغربی، کا: العربي بن حاج محمد بنونه الفاسي التجاني، تا: جمادی الثاني 1304ق، جا: فاس؛ جلد: تیماج، 170گ، اندازه: 17×21 سم [ف: 4-37]
میزان - اعتقادات
al-mīzān = mīzān-ul ‘amal
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
(1059-1112)qazālī, mohammad ebn-e mohammad
غزالی، نظریه خاصی درباره میزان سنجیدن و تشخیص خطاء و صواب در مسائل علمی در این کتاب ابراز داشته و خلاصه آن این است که استدلال ها را باید با قسطاس مستقیم که از قرآن استفاده می شود سنجید. مقصود وی از قسطاس مستقیم، موازین خمسه (میزان تلازم، میزان تعاند، میزان تعادل اکبر، میزان تعادل اوسط و میزان تعادل اصغر) است، و هر یک از این میزان ها را تفسیری شبیه به تفسیری که در منطق برای آن ها می شود کرده است. غزالی در این کتاب، منطق فلاسفه و هر گونه مقیاس دیگری را که تصور شود، تخطئه کرده و مخصوصاً به فلاسفه از این نظر سخت انتقاد می کند. بنابراین باید گفت این کتاب منطق نیست بلکه نقض و انتقاد اساس آن است. (عبدالحسین حائری)
چاپ: قاهره سال 1327 و 1328 مطبعه کردستان العلميه؛ سال 1342 مطبعه العربية بالقاهرة؛ قاهرة، دار المعارف، تحقیق سلیمان دنیا، 1965م، 475ص
[فهرس مخطوطات دار الكتب الظاهرية، التصوف: 437/2 -438؛ فهرس مخطوطات دار الكتب الظاهرية، الفلسفة و المنطق: 62-63؛ کشف الظنون: 1326/2؛ مؤلفات الغزالي: 160-165؛ سبکی رقم 34؛ غزالی در آخر معیار العلم به آن اشاره کرده؛ الأوقاف العامة موصل 294/2]
آغاز: و به صار الانسان خليفة الله تعالی في ارضه و لکنه کطیب مشیر الى ما فیه البئر...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 16×25 سم [رشت و همدان: ف: 1585]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، خشتی [نشریه: 7-560]
al-mīzān
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810-1871)kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm
در اسطرلاب از روی ربع مجیب، در دوازده «فصل»: 1. معرفت ارتفاع کواکب؛ 2. معرفت میل اول و میل دوم؛ 3. معرفت جیب؛
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و رهطه المخلصين ... و بعد یقول ... کریم بن ابراهیم ان هذه کلمات لطيفة، و جداول شريفة و ضعتها في استخراج الاعمال الاسطرلابية و غیرها...
[فهرست مشایخ 235/2]
آغاز: برابر؛ انجام: جدول های نجومی است
خط: نسخ، کا: خراسانی، محمد باقر بن ابراهیم، تا: 7 شوال 1292ق، جا: لنگر؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 26گ (19پ-44ر)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 14-151]
آغاز: برابر؛ انجام: الي یمامه
خط: نسخ، کا: محمد باقر خراسانی، تا: 1299ق، جا: تاج آباد [الفبائي: -572]
آغاز: برابر
در فصول این کتاب قواعد استخراج اعمال اسطرلابی بیان شده و جداول مناسب این موضوع را ترسیم کرده، در هر فصل اول قواعد پس از آن جداول مناسب آمده است؛ کا: عبد الحسين بن محمد محمد خراسانی، تا: نوروز 22 جمادی الاول 1301ق؛ مجدول؛ 27گ (19پ-45ر)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 20-153]
آغاز: برابر؛ انجام: [جدول]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1308-1309ق؛ 24گ (228ر-251پ) [ف: 1-253]
بی کا، بی تا؛ تملک: ضیاء لشکر تقی دانش ریئش کابینه ایالت [نشریه: 7- 240]
آغاز: برابر؛ انجام: جدول معرفت طول البلاد و عرضها و انحرافها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مذهب و مجدول؛ جلد: گالینگور، 26گ (19پ-44ر)، اندازه: 13×18 سم [ف مخ: 2196-5]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: خراسانی، محمد باقر بن ابراهیم، بی تا؛ 26گ (20پ-45ر)، 20سطر (8×12)، اندازه: 12×18 سم [ف: 526-17]
mīzān = elm-ol mīzān
اشرف زاده
ašraf-zāde
از «اشرف زاده» که از کلمات بلیناس حکیم در «سیر الخلقة» و از کلمات جلد کی در «موازین» برداشته در یک «مقدمه» و نه «مقاله» ساخته است: مقدمه وحی، بدان که علم میزان متعلق است به اجساد معدنیه؛ مقاله 1. در میزان متعلق به زیبق (؟) (سربند خوانا نیست)؛ 2. میزان متعلق به قلع (؟)؛ 3. متعلق است به حدید؛ 4. تدبیر خار چینی؛ 5 ... نحاس؛ 6. زیبق؛ 7 ... توتیا؛ 8 ... فضه؛ 9... و نیر اعظم.
آغاز: کتاب وحی بلیناس. بسمله. حمدله. صلات. اما بعد، این رساله ای است از «اشرف زاده» برداشته شده است از کلمات بلیناس حکیم در «سیر الخلقة» و از کلمات جلدکی در «موازین» و مرتب ساخته بر یک مقدمه و نه مقاله در علم میزان. مقدمه پس بدان که علم وحی که نامیده به علم میزان است و متعلق به اجساد معدنیه که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله).
انجام: و میزان خاص این است: طلا (100) زیبق (71)، اسرب (59)، قلع (38)، نقره (54)، آهن (40)، مخامس (54)، برنج (54). تمام شد میزان فلزات هفتگانه...
[فهرستواره منزوی 3974/5 «کیمیا» اشرف زاده و 3988/5 «میزان»]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1947/1-عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ تاریخ کتابت پیش از 1242 ق که تاریخ مرگ احسایی است؛ 60ص (2-61) [عکسی ف: 387-1]
al-mīzān
از ناشناس، با سربندهای «میزان»: الميزان الأول، و هذا میزان من میزان الصحاب؛ الميزان الثاني، و هذا الميزان میزان السعر اطالیس؛ الميزان الثالث، و هذا الميزان، میزان ذیمقراطیس...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 29/1
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. قد ذکرت اقرب الموازين علی فهمك و علمك في الأول، و نتلوها بها هو اصعب؛ انجام: و ابعد طلبتك و استو حالتك و الحمدلله رب العالمين و صلی الله...
خط: نستعلیق تحریری، کا: ارسطو اصفهانی، تا: 1010ق؛ 8گ (1پ-8پ) [ف: 1-253]
al-mīzān
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1792/22 -عکسی
آغاز: بسمله. اذا عدل طرف میزان و رفع برفع العلاقة، وقف طرفاه متساوی النسبة الى الأفق، لکون کل واحد من الطرفين مانعاً للاخر؛ انجام: في امالة ذلك الطرف الى السفل انقض فتدبر. صورة خط المصنف دام ظله العالي [...] في التاسع من شهر شوال المكرم في شهور 1317.
گفتاری ناشناخته در ساخت ترازو، بخشبندی نشده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1317ق؛ 8ص (472-479) [عکسی ف: 1-387]
mīzān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10864
آغاز: بسمله. الحمدلله کثیرا کما هو اهله و مستحقه الكريم الجواد الفعال؛ انجام: لا غیرها علی مثال الافلاك و الكواكب و الحركات و کل جسد من الأجساد السبعه 1262...
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله نوری، تا: 1262ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: بیاضی [الفبائي: -572]
mīzān-ol adab
احمدی
ahmadī
قصیده ای است به فارسی در علم صرف.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 320/4-ف
بی کا، تا: قرن 9 [فیلمها ف: 1-453]
mīzān-ol adab
تاریخ تأليف: سه شنبه 5 محرم 1301ق
در این نسخه که باب دوم کتاب است، شواهد شعری سیوطی (البهجة المرضية في شرح الألفية) که مجموعاً بنا به گفته مؤلف این کتاب سیصد و چهارده بیت می باشد، به ترتیب ابواب اصل شرح شده است، پس از آوردن هر بیت مفردات لغوی آن ها را بیان کرده پس از آن با عناوین «الاعراب و الشاهد» شرح می کند. (کتاب شماره 1482 در فهرست مرعشی نیز دیده شود).
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7176
آغاز: باب دوم از میزان الأدپ در شواهد اشعار سیوطی است...
الأم علی لو وان کنت عالماً؛ انجام: و طلاب سیوطی را زیاده بر این نمی خواهند
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «یا الله المحمود» (بیضوی)؛ 154گ، 12 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 18-314]
mīzān-ol adab
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 320/1
ناشناخته؛ بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1-256]
mīzān-ol adab fi qavā‘ed-el ‘arab
قزوینی، محمد یحیی بن محمد شفیع، ق 12 قمری
qazvīnī, mohammad yahyā ebn-e mohammad šafi(-18c)
وابسته به: البهجة المرضية في شرح الألفية = شرح الفية ابن مالک؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
دو بحث در قواعد صرفی است که دانستن آن برای ادیب لازم است و شرح شواهد البهجة المرضيه سیوطی. همان رساله که برخی از عصام اسفراینی و برخی از جواد خادم دانسته اند.
قزوین؛ فحول قزوینی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... این رساله ای است موسوم به میزان الأدب في قواعد العرب که حفظ و رعایت آن
کا: محمد بن ابی الحسن، تا: 1320ق [ف: -34]
mīzān-ol adab fī qavā‘ed-e alfāz-el ‘arab
عصام الدين اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951؟ قمری
(1469-1545)‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad
رساله ای است در بیان قواعد الفاظ عرب مشتمل بر دو «مبحث»: مبحث 1. در مشترکات اوزان الفاظ و برخی قواعد، مبحث 2. در شرح اشعار سیوطی. مطالب رساله با عنوان «فایده، فایده» است. در فهرست دانشگاه تهران و به تبع الذريعه به عصام الدين اسفراینی نسبت داده و در آغاز برخی نسخه ها از میرزا یحیی قزوینی نسبت دانسته شده که البته قابل تأمل است. در برخی فهارس مؤلف جواد خادم دانسته شده که آن را در 1307 برای فرزندش تأليف کرده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله ای است موسوم به میزان الأدب في قواعد العرب که حفظ و رعایت آن بر هر
ادیب اریب و لبیب عریب لازم است زیرا که تعلم لغت عرب کلید همه علمها است و عمده کتاب ها و جمیع علوم بلفظ عربی است پس طالب هر علمی محتاج بدانستن معانی الفاظ عربیه است و آن کتاب در حقیقت منتخب از قاموس است که معانی الفاظ متداوله و آیات قرآنیه در ضمن اشباه و نظائر ذکر می شود
چاپ: استانه، 1286ق.
[الذريعه 305/23]
شرح و حواشی:
1- شرح میزان الادب = عجالة البيان؛ فاضل تاشکندی، محمد
آغاز: الحمدالله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه و حبیبه و نجیبه، انجام: مسكنة مشورة، صفت مشبهة محرم کسی که نکاح او حرام مؤبد...
خط: نسخ، کا: رضی بن رضا بن محمد علی حسینی قزوینی خیابانی حیدری، تا: با تاریخ 1294ق؛ افتادگی: انجام؛ 16گ (96پ-111پ)، اندازه: 10/5×16/5 سم [مؤيد: 3-355]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد ضم کنی اشباع را مثلا و السلام (تمام شد کتاب المسمى بالمیزان الأدب و السلام مورخه یوم جمعه غره صفر المظفر در شب شنبه 1304)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 1 صفر 1304ق؛ 139گ (139-1)، 17سطر (10×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 11-2207]
آغاز: برابر؛ انجام: زیرا که هر شعر فردا فردا باید اجراء قواعد شود بلی ذکر نمودن مبنی بر اعتماد ما سبق است باب دوم از میزان الأدب در شواهد اشعار سیوطی است
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ملی ش 3717/3 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: سید قوام بن محمد سیاهکل دری، تا: جمعه 14 محرم 1306ق، جا: قزوین مدرسه التفاتيه؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 51 گ، 16 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [محدث ارموی مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: شواهد مختصات الاسم و الفعل الأم علی لو و ان کنت عالما قد تمت.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1312ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: وزیری [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ای کان وحینا إلى رجل عجبا للناس و امثال ذلك .
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: علی بن عبدالباقی حسینی الیامچشمه، تا: شوال 1321ق؛ باب دوم را کاتب به آخر نرسانده است؛ جلد: مقوا پارچه ای، 135گ، 19 - 17 سطر (11×15/5)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 2-542]
آغاز: برابر؛ انجام: الهوي اسم جمع مثل نساء، عصا به گروه اللهم العن عصابة التي جاهدت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 7ص (59 - 65)، 21 و 23 سطر (12×16/5)، اندازه: 16×21 سم [ف: 16-325]
mīzān-ol adab fi qavā'ed-e alfāz-el ‘arab
خادم، جواد، قرن 14 قمری
xādem, javād(-20c)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1307ق
رساله مختصری است در قواعدی دستوری که حفظ آن برای نویسندگان و گویندگان لازم و ضروری است. مؤلف این قواعد را از قاموس اللغه استخراج نموده است. در دو بحث: 1. در مشترکات الفاظ عرب و برخی از قواعد، 2. در شرح شواهد سیوطی «البهجة المرضية» که ترتیب ابواب اصل گزارش شده و مجموعاً سیصد و چهارده شاهد می باشد. این کتاب را مؤلف بجهت فرزندش به تاریخ ربیع الثاني 1307 تأليف کرده است. همان که برخی از عصام الدين اسفراینی و برخی از میرزا یحیی قزوینی دانسته اند.
آغاز: الحمد لله وصلی الله علی محمد و آله این کتاب موسوم است بمیزان الأدب في قواعد الفاظ العرب که حفظ و رعایت آن بر هر ادیب اریب و لبیب عریب لازم است و مشتمل بر دو مبحث است اول در مشترکات الفاظ عرب و برخی قواعد و مبحث دویم در شرح شواهد اشعار سیوطی است
آغاز: برابر؛ انجام: مقصود دستور العمل بود به جهت طلاب در فهم کلام عرب ... سیصد و چهارده بیت شرح شده از خدا اجر و مزد می طلبم و الحمدلله اولاً و آخراً و السلام.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ 132گ (30پ-161پ)، 22 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 2-638]
آغاز: برابر؛ انجام: قاعده دیگر آن که او تار را ساقط کنی مثل تسعه و سبعه و خمسة و ثلاثه و واحد و بعد ضم کنی اشفاع را مثلا.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 54گ، 18سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 4-273]
آغاز: الحمدلله الذي جعل التعليم وسيلة المعرفة و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله البررة سیما ابن عمه ووصية الذي هو قاتل الكفره ولعنته الله علی اعدائهم اجمعین وبعد بدان که این رساله ای است موسوم به؛ انجام: ترک تکلیف می رسد به وجود ** درنزد عاصی عاجز. ترک امر دویم بود جایز.
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 1357/3 مرکز احیاء ذکر شد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 21گ، 16سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4725]
آغاز: بدان که اسم اگر موضوع باشد از برای ذات که صفت در او ملحوظ نباشد او را؛ انجام: صرار بفتح و تشدید صدا کننده جانور جیرجیرک است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در نسخه نام مؤلف ذکر نشده و نام مؤلف از فهرست مرعشی استفاده شد؛ واقف: اقای شیر خورشیدی (سید جعفر) جد مادری بها الدين خرمشاهی؛ 81گ، 14سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 2-164]
آغاز: برابر؛ انجام: یا مستثنی منه محذوف مفید عموم و قابل استثنا باشد قال تعالی فابی اکثر
مبحث اول را شامل و فاقد قسمت دوم است که مربوط به شواهد البهجة المرضية است در فهرست مرعشی نام مؤلف جواد خادم معرفی شده لکن در انتهای نسخه حاضر کاتب آن را به میرزا یحیی فاضل قزوینی «ظاهرا پدر محسن شفائی» نسبت داده؛ خط: نستعلیق، کا: یحیی بن باقر بن عبدالوهاب، تا: جمادی الاول 1302ق، جا: قزوین؛ جلد: مقوا، 91گ، 16سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 2-164]
آغاز: برابر
فقط بحث اول آمده؛ کا: ابو طالب بن میرزا علی، تا: رجب 1323ق؛ جلد: مقوایی، 21گ (83پ-103ر)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 4-183]
میزان الاشعار - عروض سیفی
mīzān-ol aš‘ār
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
(1630-1704)alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen‘
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3007/1
آغاز: بسمله، بعد از ادای وظایف سپاس و ستایش پروردگار ... می رساند ذره بی بها در نظر ارباب کیاست و ذکاء علم الهدي که دوش ... به هنگام استشعار مضامین کتاب معیار الاشعار که به خامه اعتبار این کم عیار نگارش یافته سلاله ای از این رساله در مقاله واضح الدلالة جداگانه در سلک تقریر کشیدن مناسب دید ... اهتمام به نگارش این ارقام میزان الاشعار تا ... معطوف گردانید؛ انجام: و استخراج هذه العجالة من اصل الرسالة ناظمها ... محمد المدعو علم الهدي بن محمد بن محسن بن مرتضی بقرية قمصر من قراء قاسان شهر ذی القعدة الحرام من ... سبع و تسعین و الف
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد مقیم، تا: 3 صفر 1123ق؛ محشی؛ در الذريعه (306/23) از نگارش دیگر آن یاد شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 6-187]
mīzān-ol aš‘ār
راقم، محمد حسن، قرن 13 قمری
rāqem, mohammad hasan(19c)
تاریخ تأليف: 1259ق
مؤلف که به قول خود «عمری در فن شریف شعر صرف نموده و به فیض صحبت حضرت والا و همطرحی جناب اعظم بجای رسیده به اختصار عروض سیفی پرداخته بود اکنون ... هیچ دقیقه از دقایق اوزان شعر نامرعی نگذاشت...» کتاب خود را با مدح «جناب امیر الهند والاجاه نواب محمد غوث خان بهادر متخلص به اعظم...» شروع نموده و در ادامه آورده است: «...بدان که شعر در لغت دانستن و دریافتن است و در اصطلاح عروضیان کلامی است حادث که موزون باشد باراده قائل ... و از اصحاب تواریخ منقول است که ابتدای شعر از آدم علیه السلام باشد و لغتش به اتفاق اهل عرب سریانی است و آغاز شعر عربی از یعرب بن قحطان که یکی از فرزندان نوح علیه السلام بود و بدایت شعر فارسی از بهرام گور است . پس این علم را عروض نامند و واضعش خلیل بن احمد بصری است و وجه تسمیه اش بعضی گویند که خلیل در مکه مبار که بود و به این علم ملهم شد و به عروض که یکی از اسماء مکه باشد این را مسمی ساخت و بعضی گویند که عروض فعول است به معنی مفعول یعنی معروض و این علم معروض علیه شعر است یعنی شعر را بر آن عرض می کنند تا موزون از ناموزون جدا شود ... بیان عدد بحور بدان که ... نوزده است یازده از آن مشترک است میان عرب و عجم و آن هزج و رجز و رمل و منسرخ و مضارع و مقتضب و مجتث و سریع و خفیف و متقارب و متدارک است و سه از آن خاصه عجم است که عرب در آن شعر نگویند و آن جدید و قریب و مشاکل است و پنج از آن خاصه زبان عرب است به این معنی که عجم از فارسی گویان و ترکی گویان در آن بحر شعر کمتر گویند ... و آن طویل و مدید و بسیط و وافر و کامل است ... اما نزد متأخرين بحر وافر و کامل هر دو مطبوع افتاده خصوصاً بحر کامل که حضرت بیدل در آن بحر دیوان فارسی ترتیب داده...».
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 2/2-46
بی کا، بی تا؛ 72ص (105-176) [ف: -57]
mīzān-ul i'tidāl fi naqd-ir rijāl
ذهبی، محمد بن احمد، 673 - 748 قمری
(1275-1348)zahabī, mohammad ebn-e ahmad
کتابی در نقد الرجال است و احمد بن محمد بن حجر عسقلانی (-852ق) از نزد خود زیاداتی به این ذیل افزوده است و زیادات او بعد از قول مؤلف آمده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الحكم العدل العلي الكبير اللطيف الخبير الماجد النصير الذي خلق کل شئ فاحسن فیه التقدري
چاپ: القاهرة، مكتبة عیسی البابي الحلبي، تحقیق محمد علی البجاوي، في 4 مجلدات، 1963-1964م
شرح و حواشی:
1- ذیل میزان الاعتدال في نقد الرجال؛ عراقی، عبدالرحیم بن حسین (806-725)
2- لسان الميزان؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852ق)
آغاز: برابر؛ انجام: سیف الآمدي المتكلم صاحب التصانيف علی بن ابی علی ... و کان من الأذكياء مات سنة إحدى و ثلثین و ستمائة و الحمدلله رب العالمين و صلواته و سلامه علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین.
ج 1، از «حرف الألف» تا پایان «حرف السين»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 12 شوال 811ق؛ مصحح، محشی، نسخه در یمن بوده، با بلاغ مقابله به تاریخ سه شنبه دهه آخر ذیقعده 1110ق؛ تملک: عبدالله بن صلاح الدين در رجب 1141ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، جلد: مقوا، 165گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×27/5 سم [اهدائی رهبر: 8-121] و [ف: 27-253]
آغاز: بسمله، حرف الشين شاذان هو النضر بن سلمة يأتي في النون. شاذ بن فیاض اسمه هلال يأتي في الهاء؛ انجام: اخطأ من قال هو اخو فرج بن فضاله آخر النصف الأول من الجزء الثالث و بعده مفضل بن فضاله ابو معاوية المصرى ... عن ابن بریده ان عمر اخذ بید مجذوم الحديث. اخطأ من قال هو اخو فرج بن فضاله
ج 2-3، از ابتدای حرف شین تا پایان «مفضل بن فضالة البصري» است و به ضبط نسخه از بخش سوم جزء دوم تا انتهای نیمه اول جزء سوم می باشد؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد، تا: چهارشنبه احتمالاً 22 ربیع الثاني 1024ق، برای امیر المؤمنين المنصور بالله ابی محمد القاسم بن محمد؛ از روی نسخه ای پر غلط نوشته و بعضی از مواردی که به نظرش آمده را اصلاح کرده، نسخه یمنی؛ تملک: عبدالله بن حسن بن علی بن حسین بن علی بن المتوكل بن القسم بن محمد، امیر المؤمنين المنصور بالله قسم بن محمد، احمد بن علی بن المتوكل علی الله، علی بن حسین بن علی بن المتوكل لطف الله در صفر 1163ق، حسن بن علی بن حسین بنعلی بن المتوكل در 1180ق، احمد بن عبدالرحمن به پسرش عبدالله بن احمد بن عبدالرحمن در 1276ق، علی بن محمد مبارک حضرمی در 1282ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 304گ، 26 سطر، اندازه: 21×30 سم [اهدائی رهبر: 8-122] و [ف: 27-254]
آغاز: بسمله، حرف الشين شاذان هو النضر بن سلمة يأتي في النون. شاذ بن فیاض اسمه هلال يأتي في الهاء؛ انجام: لیث بن ابی المسانون عن عبد الله بن عمرو العمري ضعفه الازدي.
ج 3-2، از حرف شین تا پایان حرف لام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 8 جمادی الثاني 1055ق، به عنایت سید یحیی بن حسین بن امیر المؤمنين المنصور بالله؛ نسخه یمنی، مصحح، محشی؛ تملک: فخرالدین عبدالله بن الحسين بن محمد، احمد علی بن هادی در رجب 1123ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 200گ، 33سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [اهدائی رهبر: 8 - 123] و [ف: 27-255]
آغاز: برابر؛ انجام: سیف الآمدي المتكلم صاحب التصانيف علی بن ابی علی ... و کان من الأذكياء مات سنة إحدى و ثلثین و ستمائة و الحمدلله رب العالمين و صلواته و سلامه علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین.
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ربیع الاول 1126ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 152گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×29/7 سم [اهدائی رهبر: 8-124] و [ف: 27-254]
آغاز: حرف الشين. شاذان هو النصر بن سلمة یدتی في النون. شاذ بن فیاض اسمه هلال يأتي في الهاء؛ انجام: عتیك بن الحرث عن عمه جابر بن عتیك: ما تعدون الشهداء فیکم. مدنی تابعی. ما روی عنه سوی سبطه عبد الله بن عبد الله. آخر السفر الأول من کتاب الميزان والاعتدال في نقد الرجال
از «حرف الألف» تا پایان «حرف العين»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن معتوق دمشقی معروف به حافظ، تا: جمعه 16 شعبان 1135ق، جا: مکه مکرمه؛ نسخه یمنی؛ تملک: المهدي العباس بن المنصور الحسين بن المتوكل القسم بن حسین، علی بن صالح عماری در رمضان 1178ق، امیر المؤمنين المنصور بالله بن القاسم علی بن امیر المؤمنين المهدي در 1201 ق، قاسم بن سعید لطف الله در 9 ربیع الاول 1231ق، یحیی بن اسماعیل بن یحیی الصديق در شوال 1236ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1372؛ جلد: مقوا، 279گ، 33سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [اهدائی رهبر: 8-123] و [ف: 27 -255]
mīzān-e eʻteqādāt = mīzān-e šeyxīye
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
(1824-1902)hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far
تاریخ تأليف: چهار شنبه 12 ربیع الاول 1286ق
کتابی است در اعتقادات و در آن از عقاید شیعه اثنی عشری در چند فصل گفتگو می کند. مؤلف مدعی است که برای به دست آوردن اعتقادات صحیح میزان معینی وضع کرده است. در چهار «فصل».
آغاز: حمد مخصوص حکیمی است کامل که نور هدایت او روشن تر از آن است که طالبان آن آن را نبینند ... و ظهور او ظاهر تر از آنست که آن را نشناسد و نداء او بلیغ تر و فصیح تر از آن است که آن را نشنوند و نفهمند و راه او واضح تر از آن است که نتوانند از عهده بر آیند ... وبعد چنین گوید این حقیر خاکسار و ذره بی مقدار محمد باقر بن محمد جعفر ... اگر چه و الله خود را کوچکتر از آن می دانم که در شمار علماء ابرار در آیم و تأليف و تصنیفی نمایم...
انجام: حجت خداوند ناقص نخواهد شد پس بهمین قدر اکتفا می شود که مورث ملال حال دوستان نشود و السلام علی من اتبع الهدي و صلی الله ... ختم شد این مختصر در روز...
چاپ: [تهران]، سنگی، 1287، جیبی
[فهرستواره منزوی 571/9]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 19 ذیقعده 1285ق؛ 110گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: -428]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: حسین ملایری، تا: چهارشنبه 21صفر 1286ق؛ جلد: تیماج، 126گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 8-4724]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو تراب بن حاجی جواد، تا: سه شنبه 15 رجب 1287ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج، 33گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 16-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد کاظم طباطبائی نائینی، تا: پنج شنبه 24 شعبان 1349ق؛ گویا از روی نسخه چاپی نوشته شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 123گ، 16سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-294]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1269]
mīzān-e aflātūn
این کتاب که نام نویسنده آن در متن نیامده، حاوی بحثی مفصل در علم حروف است. نویسنده ابتداء داستانی از افلاطون نقل می کند که چگونه خدمت اهل معرفت رسید و او از مغیبات کلامی چند گفت و افلاطون از آن از او جویا شد که این غیب از کجا دانست؟ او گفت از آن جا دانستم که لوحی در دست داشتم و آن را حروفی چند بود که اسم اعظم در میانه آن بود. پس از این مقدمه نویسنده وارد بحث می شود و به طور مفصل از این حروف و خواص آن سخن می گوید و با حروف نشان می دهد که کدام مظهر کدام عدد و کدام ترکیب جزئی فلان مشکل را می گشاید. نام نویسنده و نام کتاب در متن نیست ولی در آخر کتاب جمله ای است به صورت «تم میزان افلاطون».
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2706/27
آغاز: بسمله، شکر و سپاس مرخدایرا که بیافرید آدمیان را و راه نمود ایشان را بدانستن؛ انجام: هکخائیل امضائیل و عثائیل
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 18ص (29-46)، 27 سطر (7/5×17)، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 6-306]
میزان الله - الطباشير
mīzān-ol ansāb
خوانساری ، محمد هاشم بن زین العابدين، 1235 - 1318 قمری
(1820-1901)xānsārī , mohammad hāšem ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار و ظل السلطان مسعود میرزا
تاریخ تأليف: شوال 1299ق
در تعیین مقبره ها و مزارهای امامزادگان که در اصفهان به خاک سپرده شده اند و در آغاز رساله نکوهش از زیارت مزارهای غیر شیعه در آن شهر.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1176
آغاز: الحمدلله الذي جعل المودة في القربي من اعظم موجبات المثوبة و الزلفي و ابان فضل اهل بیت العصمة و طهرهم من
الأرجاس؛ انجام: بلکه در حدیث معتبری دارد که در ثبوت نسب ظاهر حال کافی است، و فیما ذکرناه الكفاية و الغنية...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ تملک: علی اکبر مروج الاسلام به تاریخ 17 رمضان 1318 با مهر «هو العلى الأكبر» (بیضی)؛ در آغاز نسخه صفحه ای به خط میر سید احمد روضاتی در معرفی کتاب و مؤلف دیده می شود که روز 19 ذیحجه 1372 نوشته؛ 9گ، 23 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 3-430]
mīzān-ol awzān
اسقراری، عمر بن شجاع، ق 8 قمری
esqerārī, 'omar ebn-e šojā'(-14c)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2935
آغاز: اما بعد چنین گوید بنده ضعیف غریب المفتقر إلى الملك المقتدر ... که چون از سوابق احکام ازلی و لواحق تقادیر حضرة لم یزلی حوادث اوان و ایام و نکایب شهور و اعوام بلاد خراسانرا چون شهر سبا مقر امواج آشوب و فتن و محل انواع بلیات و محن ساخت؛ انجام: بحر متقارب که اصل است است و تد مجموع بگذاری مخرج بحر متدارک باشد بر مقدار اختصار کردیم ... و فرغ المحرر اقل عبادالله الغافر الجنان سید حفیظ الله خان...
خط: نستعلیق، کا: سید حفیظ الله، تا: 1135ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 34گ، 18-15 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 3-1363]
mīzān-ol awzān
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
(1441-1501)amīr 'alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīrebn-e kīčakne
تاریخ تأليف: پایان شوال 862ق
[نسخه های منزوی 1861/3، الذريعة: 447/9؛ ريحانة الادب: 33/3]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 237/1-ج
آغاز: کامل حمد و وافر شکر اول ضانع غه گیم انسان خلقتی ... اما بعد سالم و موزون طبع ... معروض اولیکم بوبنده حضرت سلطان السلاطين معز السلطنة و الدنيا و الدين ابو الغازي سلطان حسین بهادر خان؛ انجام: نافه و گل برگ آراشکر فعلاتن (ناقص)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 17گ (2پ-18پ)، 15سطر (7/5×18)، اندازه: 14×24 سم [ف: 1-507]
mīzān-ol awzān
رکنای نیشابوری، صادق، ق 10 قمری
roknāy-e neyšābūrī, sādeq(-16c)
از صادق رکنی عاشق، شاگرد میر حسین بن محمد حسینی نیشابوری (-904ق). مؤلف در دیباچه از خود و استاد خود و کتاب نام می برد و می گوید: پیش از این رساله معمای استاد را شرح کرده بودم، اکنون از من خواسته شده است که در دانش عروض و قافیه رساله ای سازم. دارای «مقدمه» و پانزده «فصل» و «خاتمه» به درخواست دوستی.
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. اما بعد، عرضه می دارد، فقیر صادق رکنی عاشق که بعضی از عزیزان موزون و عاشقان مجنون...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 2 ربیع الثاني 1283ق؛ جلد: میشن، 14 سطر [ف: 5-329]
آغاز: برابر؛ انجام: (نانویس مانده): ... مصرع اول را در حسن مطلع یا مقطع بیاورند...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 22گ (9پ-30پ) [ف: 1-253]
mīzān-ol awzān
شریف، عبدالقهار بن اسحق
Šarīf, 'abd-ol-qahhār ebn-e eshāq
برای: ابوالقاسم بابر بهادر خان
در دو اصل: 1. عروض در مطلع و مقصد و مقطع؛ 2. قافیه در شرجه و ثمره و بهره.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5257/1
آغاز: بسمله. و به ثقتی. عرض حمد و ثنا بر پادشاهی که خیمه مرصع افلاک را بی واسطه عروض و وسیله اسباب و او تاد بر افراشت؛ انجام: و از روی ذوق مقبول است و الله اعلم.
خط: نستعلیق، کا: سیخانی، علی شاه بن مهدی، تا: 862ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 47گ، 17سطر (8×10/5)، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 15-4183]
mīzān-ul awzān=k.-ul mīzān = mīzān-ul maqādīr
طوسی مشهدی، محمد بن حسن، -1257 قمری
(1841-)tūsī mashadī, mohammad ebn-e hasan
تاریخ تأليف: 1232ق
مختصر تحقیقی است در اوزان و مقادیر شرعی که در مسائل طهارت، صلات، زکات، خمس، فطره، کفاره، مهر السنه، جزیه، سرقت، دیه و غیر این ها به کار آید. در سه «مقدمه» و چهار «رکن»: مقدمه 1) ذکر المقادير المقدرة بحسب الوزن، مقدمه 2) المقادير المقدرة بحسب الكيل، مقدمه 3) المقادير المقدرة بحسب المساحة؛ رکن 1. فیما یتعلق بالطهارة؛ رکن 2. فیما یتعلق بالصلاة؛ رکن 3.الخمس و الكفارة و مهر السنه؛ رکن 4. الجزية والسرقة و الدية. مؤلف از رساله ابن زکریا، ابن هبل، مفتاح الطب ابوالفرج، رساله سید احمد بن طاووس در فرسخ و ابوذکریا نووی و مقداریه قزوینی و مجلسی و شیخ بهائی یاد کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي لاتوزن صفاته العظام بمیزان العقول ... اما بعد فیقول اقل العباد عملا و اکثر هم زللا محمد بن حسن الطوسي هذه زبدة وجیزه و نخبة عزیزه موصلة إلى تحقیق التقادير (یا المقادير) الشرعية المتعلقة بنبذة من مباحث الطهارة و الصلوة و الزكوة و الخمس و الفطرة ... و غیرها و ربما یستعمل في الكتب الطبيه ... و سمیتها بمیزان الاوزان...
انجام: و کذا دية ما سوی الحر المسلم من سارالامم هذا ما تیسر لی في مضمار البيان و علیکم ایها الاخوان یا متثال قول الله الملكالمنان و اقیمو الوزن بالقسط و لا تخسروا الميزان و قد تم بحمد الله کتاب الميزان و من الأمور المستحسنه في المقام ان الجملة الاخيرة مع حرف العطف تاریخ الاتمام و الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً.
آغاز: برابر؛ انجام: در الركن الرابع افتاده: في الجزية و السرقة و الدية و الفريضة الميراثية ... و تسعة و ثمانین تومانا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اصل با افزوده های مؤلف؛ 63گ، 14 سطر، اندازه: 10/2×15/1 سم [ف: 1-558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ ظهر ورق اول جمله «رسالة میزان الاوزان مالکها و مؤلفها»؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 32گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 765] و [ف: 20-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن علی محمد رشتی متطبب، تا: پنج شنبه سلخ رمضان 1232ق؛ جلد: تیماج، 55گ (113پ-167ر)، 15سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 5-91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالعظیم حائری، تا: 1236ق؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده، محشی مؤلف با نشان «منه دام ظله» یا «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج مشکی، 124ص، 17سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 10-1222]
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین فریدنی، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج منقش، 145ص، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 10-1750]
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد رضا بید کلی، تا: 1292ق؛ 67گ (78پ-144ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 18-46]
mīzān-ol behār
وحیدی تبریزی، ق 9 قمری
vahīdī tabrīzī(-15c)
وحیدی از رساله ای بدین نام در مقدمه رساله اعمال القوافي و قواعد المعماي خود نام برده است.
در فهرست بدون نام مؤلف است. بندی درباره بحر هزج و رجز تا می رسد به بحر مشاکل (4/5ص) گویا میزان البحار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1248ق؛ 15 سطر [ف: 5-395]
در فهرست بدون نام مؤلف است. در عروض؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-673]
mīzān-ul balāga wa tibyān-ur rašāqa
این کتاب که بدین نام نامیده شده مختصری در معانی و بیان و بدیع می باشد و بسیار ادیبانه است، و بریک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه» ای تقسیم گردیده و هریک از ابواب نیز خاتمه ای دارد و تمام کتاب هزار بیت کتابت دارد. مؤلف در مقدمه خود را چنین معرفی کرده است: «فیقول العبد الودود للعلماء الربانيه ... المدعو با کبریانه الله عن الهمزاة الشيطانية الخ» و در آخر کتاب تاریخ تأليف را چنین معین نموده است: «و اتفق الفراغ في الرابع من الثاني من الرابع من الثاني من الرابع من الرابع من الثاني من الثاني من الهجرة النبويه صلی الله علیه و آله خیر البريه بعد ما القانا ایادی القضا و حبائل الهوي اياماً الى الهرات فلذا فلیقل: لو سئلوا عنکم متی قد صنفا انانئیت في الهر قد الفا». از مقدمه و آخر کتاب به خوبی معلوم می شود که مؤلف از علماء امامیه بوده و خود نام آن را «میزان البلاغه و تبیان الرشاقه» گذارده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2951
آغاز: بسمله الحمد لمن اخبرنا دقائق حقائق التبيين والشکر لمن ارادنا الخ
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ شاید خط مؤلف باشد، زیر بیت نام برده بالا شماره ای روی کلمه سنه نوشته شده که 1114 خوانده می شود و پائین صفحه این بیت به خط نویسنده نسخه است: «در آن مدت که ما را وقت بد بود ** ز هجرت ده صد و ده چار و صد بود»، و بنابر این که مراد از ده چهار چهل باشد می توان آن را 1140 به حذف صفر مرتبه آحاد آن (چنان که در میان نویسندگان گذشته بسیار شایع بوده است) دانست و یکی در مرتبه آخر را چنان که اندکی هم ظاهر است دنباله هاء سنه تصور نمود؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 19ص، 16سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 2-435]
mīzān-ut tā’ibīn
انطاکی، عبدالرزاق بن محمد، ق 12 قمری
antākī, “abd-or-razzāq ebn-e mohammad(18c-)
رساله ای است در تبیین جایگاه توبه در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه»: المقدمة: في ماهية التوبة؛ فصل 1. المسائل المثبة عند أهل السنة و الجماعة؛ فصل 2. أسباب التوبة؛ فصل 3. كيفية خروج التائب عن ... بقاء الذنوب و المظالم.
آغاز: الحمد لله الذي یقبل التوبة عن عباده التواب و یعفو عن السيئات یوم یقوم الحساب ... اما بعد فیقول أحوج العباد ... إن أرباب العقل متطابقون ... المقدمة في ماهية التوبة...
انجام: قال عبدالله بن محمد النمى رحمة الله تعالی علیه شتان بین تائبین یتوب من الزلالة و نائب یتوب من الغفلات و تائب یتوب من الحسنات تمت الرسالة.
[هدية العارفين: 568/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13821/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن یونس بن یوسف بن علی دین، تا: قرن 13، جا: مدرسه مفیدی؛ مصحح، محشی با نشان «ابن ملک» و «منه»؛ جلد: مقوا، 27گ (15پ-41پ)، 17 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 14×20 سم [ف: 35-96]
mīzān-ot telāva
برغانی، محمد جعفر بن محمد تقی، -1306 قمری
(1889-)baraqānī, mohammad ja'far ebn-e mohammad taqi
تاریخ تأليف: شعبان 1284ق
چون مؤلف، کتاب «تعدیل العقيدة و القراءة» را مفصل نگاشته بود و از برای تعلیم و تعلم مبتدیان مشکل بود، این کتاب را در یک «مقدمه» و چند «باب» کوتاه تأليف کرد تا آموزش فن تجوید آسان گردد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... تراجمة کتابه المبين و علی تالیه آناء الليل و النهار حق تلاوته شیعتهم الحافظين العاملين؛ انجام: و سید جزائری و ابن ادریس و شیخ علی کر کی رحمهم الله و غیر ایشان بلکه بر این است اجماع علمای شیعه و ضرورة مذهب اثنی عشریه
کاتب = مؤلف، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، 29گ (1ر-29ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-275]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون رساله تعدیل العقيده و القراءه تصنیف این گنه کار قلیل البضاعة؛ انجام: و در همین جا ختم شد این رساله بعون الله و عنایت عترة طاهرة علیهم آلاف الثناء و التحية.
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1285ق؛ جلد: تیماج، 27گ (99پ-125ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-88]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
mīzān-ot tamīz fe-l ‘elm-el ‘azīz = hojjat-ol bāleqa
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232؟ قمری
(1765-1817)axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī
تاریخ تأليف: 14 ربیع الثاني 1225ق
در معارف و اعتقادات و سلوک؛ در یک «مقدمه» و دوازده «تمیز» و یک «خاتمه» که به «حجة البالغة» لقب گرفته است: مقدمه در بیان تقسیم متوجهینبسوی شطر الحق؛ تمیز 1. تبرا و تولا؛ 2. معرفت اطلاقات وجود ووحدت؛ 3. معرفت موحدین و اسامی طبقات اهل الله؛ 4. بیان معنی طریقت و شریعت وحقیقت و معرفت؛ 5. معنی اسلام و ایمان وایقان واحسان و کفر وعصیان؛ 6. ضروریات دین اسلام؛ 7. پرسش و پاسخ (توحید، قضاء و قدر؛ سعادت و شقاوت، توفیق و خذلان، طینت، حبط و تکفیر و تبادل سیئات به حسنات، جبر و تفویض و امر بین الأمرين، راه سلامت در زمان غیبت)؛ 8. مقامات العارفين؛ 9. بیان نسبت حکم شرعی وحکم ظنی اجتهادی؛ 10. معرفت منازل سائرین؛ 11. بیان انهار هفت گانه واطوار هفت گانه و غیوب هفت گانه؛ 12. بیان تجلیات چهار گانه؛ خاتمه در احوال بدو وختم.
آغاز: الحمدلله وسلام علی عباده الذين اصطفی اما بعد این چند
کلمه ایست در بیان آن چه بنور اقتفاء برهان ... محمد بن عبدالنبی بن عبد الصانع...
انجام: هر که شد فانی از این کالبد جسمانی ** هست پاینده بذاتی که همه عین بقا استوما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اليه انیب ... نعم الوكيل.
[نسخه های منزوی 1433/2؛ هدية العارفين ج 362: 2؛ فهرستواره منزوی 1007/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 113گ، 18 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 8-4725]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 149ص (2-150)، 24سطر، اندازه: 15/5×21/2 سم [ف: 10-161]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 76گ (1پ-76پ)، 17سطر [ف: 16-406]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن حاجی بکر حاجیجی زاده، تا: جمعه 14 ربیع الثاني 1225ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: عبدالحسین بن عبدالحسین بن عزیز الله موسوی به تاریخ صفر 1261؛ 139گ، 17سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 24-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: گرگانی، محمود بن محمد علی، تا: ذیحجه 1269ق، جلد: تیماج، 83گ، 19سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 19-65]
خط: نسخ، کا: محمد رضا دزفولی، تا: 1280ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای یک سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج، 300ص، 16 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 10-1780]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا احمد کرمانی، تا: ذیقعده 1302ق؛ واقف: جواد فکرت، شهریور 1357؛ جلد: تیماج، 132گ، 16سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 11-408]
آغاز: برابر؛ انجام: قل رب زدنی علما و قال في حق الخضرع تا قسمتی از تمیز چهارم را دارد؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1310ق؛ واقف: نائینی؛ 120گ، 12سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 4-262]
آغاز: برابر؛ انجام: وقال علیه السلام نحن اسماء الحسني و در تقسیم اسم در حدیث اهل بیت علیهم دم وارد است که صفة الموصوف و باید دانست که مسلم و صول
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ بخشی از کتاب در نسخه پس و پیش شده؛ جلد: تیماج، 29گ، 18سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 2-554]
mīzān-ot towhid
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8005/4
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه، 176ص (1-176)، 11سطر (9×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 17-5]
mīzān-ol jafr
ذهبی تبریزی، سعید الدين بن ستار، ق 12 قمری
zahabī tabrīzī, sa‘īd-od-dīn ebn-e sattār(18c-)
تاریخ تأليف: رجب 1150ق
زبده مطالب و ضوابط این فن راکه مؤلف تجربه نموده و از بزرگان و اکابر استفاده نموده، طی چند «باب» دارای فصول در این رساله گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6873
آغاز: الحمدلله الذي خلق کل شی ء بحکمته ... هذه الرساله مجموعه ایست از لطایف علم جفر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1150ق؛ مجدول؛ مهر: «عبده الراجي یحیی الموسوي» (بیضوی)، «عبده لطفعلی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 38گ، اندازه: 14×18 سم [ف: 18-68]
mīzān-ul ḥadīd
مطالبی با عناوین «فصل - فصل» درباره علم کیمیا با استفاده از آیات و روایات آورده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1035/4
آغاز: الحمدلله الذي سیر علینا ..... والصلوة والسلام ... اعلم أن مدارات الاسرب موجودة في أجزاء المعدن و النبات و الحيوان و یحصل له ايضاً من الأدوية المذكورة تارة؛ انجام: ولیکن ما اردناه من العم منسوب الينا علی اتم الوجوه بالبرهان السعيد و الحمدلله الملك المجيد الفعال لما یرید...
خط: نستعلیق، کا: عباس بن محمد گلپایگانی، تا: 9 صفر 1338ق؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی است؛ جلد: تیماج، 29گ (93پ-121ر)، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 5-2196]
میزان الحروف - خواص الحروف
میزان الحساب - حساب
میزان الحساب - جبر و مقابله
mīzān-ol haqq
بهبهانی، عبدالله بن محمد، - 1325؟ قمری
(1907-)behbahānī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad
در امامت و ولایت با دید عرفانی شیخی، بخش بندی نشده، عنوان کتاب و نام مؤلف در دیباچه آمده است. آغاز: الحمدلله الذي هدانی للاسلام و اکرمنی بالایمان ... و بعد، | فیقول ... عبدالله بن محمد البهبهاني
آغاز: هداية و ارشاد فیها قسطاس. قال الله عزوجل و زکرنا القسطاس المستقيم؛ انجام: هو اعتقادنا في اعتبار علیهم السلام. اللهم احینا علی هذا الدين و اقمنا علیه بحق محمد و عترته. کتبه العبد الجاني عبدالله بن محمد بیمناه الداثر في یوم الثامن عشر من شهر رمضان المبارك 1312ق.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 18 رمضان 1312ق؛ افتادگی: آغاز؛ به دنبال «سرالابرار» او [عکسی ف: 1-387]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان الفراغ یوم السابع من شهر ربیع الأول 1342
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 7 ربیع الاول 1342ق؛ در مجموعه ای از رساله های مؤلف؛ 29گ (57ر-85پ) [ف: 1-253]
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 7 ربیع الاول 1342ق؛ 14گ (86ر-99پ) [ف: 1-254]
mīzān-ol haqq
هانری مارتین، 1810 - 1883 میلادی
(1810-1883)hanri martin
هنری مارتن انگلیسی کشیش که پاتر (= پدر) یا پادری خوانده می شد بر کتابی که فیلیپ پادری در فرنگی در رد بر اسلام نوشته بود، افزوده و رساله ای ساخت و در دسترس مسلمانان گذارد.
شرح و حواشی:
1- رد پادری = رد میزان الحق؛ تبریزی، نجفعلی بن حسنقلی (- قرن 13)
2- رد پادری = رد عقاید مسیحیان و جواب به اشکالات پادری؛ خطیب، عبدالمؤمن (امام جمعه سنندج) (- قرن 13)
3- اثبات نبوت خاصه = رد نصاری؛ ایجی، علی اکبر بن محمد باقر (-1232ق)
4- رد پادری؛ خاتون آبادی اصفهانی، محمد حسین بن عبدالباقی (1233-1162ق)
5- سیف الامة و برهان الملة؛ نراقی، احمد بن محمد مهدی (1185 - 1245ق)
6- حجة الاسلام = برهان الملة = رد پادری؛ نوری، علی بن جمشید (-1246ق)
7- ارشاد المضلين في نبوة خاتم النبيين = منتخب مفتاح النبوة = مختصر اثبات النبوة؛ کوثر همدانی، محمد رضا بن محمد امین (-1247ق)
8- مفتاح النبوة (خاتمه)؛ کوثر همدانی، محمد رضا بن محمد امین (-1247ق)
9- مفتاح النبوة؛ کوثر همدانی، محمد رضا بن محمد امین (-1247)
10- رد پادری؛ نائینی، محمد هادی بن ابو الحسن (-1265ق)
11- فرهنگ سیف الامة؛ نراقی، عبدالصاحب محمد بن احمد (1215 - 1297ق)
12- اظهار الحق؛ دهلوی، رحمة الله بن خلیل الرحمن (-1306ق)
13- سیف الاسلام في دفع شبهات ارباب الظلام؛ گواری، ملا محمد باقر بن سلطان علی (-1325ق)
14- الرد علی اظهار الحق؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1334-1277ق)
15- لسان الحق و میزان الصدق؛ علیخان تالپر، میر محمد حسن
16- رد پادری (3 عنوان)
17- رد پادری = رد رساله نصرانی در رد اعجاز قرآن
18 - فهرست ارشاد المضلين همدانی (2 عنوان)
تنها بخش معجزه است (همان قسمت از کتاب پادری که حجة الاسلام نوری (شماره 3915/1) و رساله خواتون آبادی (شماره 3953) در پاسخ به آن تأليف شده)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 14ص (163-176)، 23 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 10-2099]
آغاز: [...] معجزه چیزی است که خارق عادت باشد زیرا که غرض از آوردن معجزه آن است که ظاهر گردد که این شخص از جانب خداست ... و اگر کسی گوید که قوت یک طایفه نشان می دهد از قوت انسانی، جواب گوئیم؛ انجام: باید که ندا به مژده ملکوت در تمام عالم کرده شود آن گاه به انجام رسد
نسخه موجود نیز همچون نسخه کتابخانه مجلس، تنها شامل بخش معجزه پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) است که آخوند ملا علی نوری و خاتون آبادی به آن پاسخ گفته اند؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر نوری، تا: نیمه نخستقرن 13؛ ترقیمه: «تمت الرساله المنسوبه الى شخص من فضلاء النصارى المسمى (بیوسف الپادری، قد اورد فیها شکو کا علی حقیقه دین الاسلام و شبها علی ختمیه حضره سید الأنام .. و ما فیها من الأضغاث و الأحكام لا یخفی علی الناظر من الخواص و العوام و ان شئت أن تطلع بالتفصیل فعلیکبمطالعه ما هو الملقب ببرهان المله و المسمى بحجه الاسلام للحکیم الالهي ... الملقب بلقب النوري، آنکه گر اسم او رود به زبان دهنم پر شود ز لعل خوشاب، استاد الكل في الكل ... مولانا علی النوري ادام الله ظله العالي و قدره المتعالي، لعمری انها للمعطاش الطالبين و سلاك معارج الحق ... نعم المعين، یحیی من شرب منها جرعه ... أنا العبد الاحقر الأذل محمد جعفر النوري»؛ مصحح؛ 7گ(1-7)، 19 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 40-665]
mīzān-ol haqq
پفاندر، کارل گوتلیب
pfander, kārl gūtlīb
در سه «باب»: 1. تحقیق نسخ و تحریف تورات و انجیل ؛ 2.تعلیمات انجیل؛ 3. احوال محمد و قرآن.
چاپ: لندن، 1248ق
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14807
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 130 گ، اندازه: 17×22/5سم [ف: 2-105]
mīzān-ol haqāyeq
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تاریخ تأليف: 864ق
مجموعه ای است شامل رباعیات وی و ظاهراً به سال 864ق سروده شده و گویا از جمالی اردستانی.
چاپ: به کوشش محمود مدبری، فرهنگ ایران زمین، 29 .431-391: (1375)
نسخه اصل: کتابخانه سعید نفیسی، ش 622؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [فیلمها ف: 1-733]
بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 11سطر (6/5×10)[ف: 16-201]
آغاز: شاهیست عیان همیشه در کشور ما ** سلطان جهانست و چو دل در بر ما / سریست نهان و بس نهان در سر ما ** وین راز نداند مگر آن دلبر ما؛ انجام: رخ بنمودی و بیل و اسپم بردی** چون باز کبوتری بکشتی خوردی / مسکین دل من امید مرهم ز تو داشت ** مرهم ننهادی و بنو آزردی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول محشی؛ جلد: چرم مذهب، 33گ، 12سطر (6/5×11)، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 40-709]
انجام: گر مرد حقی حسد ز دل بیرون کن ** گفتار میفزا و عمل موزون کن / مشغول مشو بگفت و گوی بد و نیک ** لیلی خواهی شعار چون مجنون کن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 2-533]
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1757 رباعیاتی است به فارسی بی کا، بی تا؛ 38گ (102-139) [فیلمها ف: 1-496]
mīzān-ul hikma
خازنی، عبدالرحمن، ق6 قمری
xāzenī, 'abd-or-rahmān(- 12c)
تاریخ تأليف: 515 ق
متن عربی آن از ابوالفتح عبدالرحمان خازنی یا امام ابوحفص عمر خیام خیامی و یا مظفر اسفزازی و برخی از بیرونی پنداشته اند. در چند مقاله): ... مقاله 2. في مقدمات و اصول یحتاج اليها قبل الشروع في صنعه میزان الحكمه (در سه باب)؛ مقاله 4. ذکر الموازين التي ذکرها القدماء (پنج باب)؛ القسم الثاني من الكتاب في صنعه میزان الحكمه الذي هو الميزان الجامع؛ مقاله 5.في الصنعه و التركيب و التعريف و الامتحان (سه باب)؛ مقاله 6. في استعمال میزان الحكمه (ده باب)؛ مقاله 8 في اختلاف اسباب الوزن و صنعه الميزان و القبال (در دو قسم دومی آن در مرکز اثقال و صنعت قبان از ابو حاتم مظفر بن اسماعیل اسفرازی است (در چهار باب))؛ ظاهرا در 515 ساخته است. چاپ: قاهره، محقق: فؤاد جمعیان، شرکه فن الطباعه، 1947م نسخه های منزوی 300؛ دیباچه مدرس رضوی ص لد] شرح و حواشی: 1- میزان الحكمه (ترجمه) (2 عنوان)
آغاز : بسمله و به الثقه الحمدلله الذي لا اله الا هو الحكم الحق العدل؛ انجام: فصل في خاتمه الكتاب و تفصیل ما في التصنيف من الالات و الموازين ... علیه افضل الصلوه و اکمل التحيه و السلام ... و ... بیان معانی آنرا عنوان کرد و پرداخته بمن دولت سلطان اعظم ... و ... خدایگان جهان مملکت مزین کرد ** بدین خزانه پر گوهر و بدان میزان / بگنج معتبر این ترازوی حکمت ** بماند نام جهان بخش شاه جاویدان ...
خط: نسخ، کا: محمد مصطفی نمیوری، تا: 588ق؛ در خاتمه کاتب شرحی فارسی در مورد وضع میزان الحكمه با یک قصیده نونیه بیست و پنج بیتی در وصف ترازوی عبدالرحمن آورده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 70گ، 27-26 سطر، اندازه: 14/5×24سم [ف: 3-1362]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 3115-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 2-79]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 11-993]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 71ص (216-286)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 12×20سم [سنا: في: 1-317]
حکمت چند بندی از میزان الحكمه؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2ص (136پ-137ر)، قطع : وزیری [ف: 2-45]
mīzān-ol hekma (t.)
نسخه اصل: میزان الحكمه؛ خازنی، عبدالرحمن (قرن 6)
متن از خازنی، ترجمه از ناشناسی از پایان قرن 7 ق، در 8 «مقاله». این نسخه ها نیز معرفی شده: 1. نسخه خانیکوف که اندکی در پایان کم دارد و در 117 برگ است (نشریه 290/10 و 323) و خود او گزیده ای از آن را به انگلیسی ترجمه کرده و با متن عربی آن در روزنامه انجمن خاوری آمریکایی چاپ 1859 دفتر 6 ص 1-128 آورده است و در ص 107-128 آن گفتگویی است از ناشر درباره استناد کتاب به خازنی (دیباچه تاریخ دانشها از سارتن جلد 2 بخش 1 ص 338 با آگاهیی های دیگر درباره این کتاب - دیباچه مدرس بر چاپ این ترجمه در 1346 ص 23 و 38)؛ 2. نسخه جامع محمدیه بمبئی نوشته ابونصر احمد بن محمد طرقی در بامداد روز جمعه 1 ربیع الثاني 585 (22 تیر 585 یزدگردی) در کناره دریای عمان در هرمز با تاریخ روز یکشنبه 13 شعبان 586 در اصفهان؛ 3. آصفیه دکن ش 125 نوشته احمد بن علی مکی شیرازی در 1033 که در فهرست مشروح آصفیه (657/1) از بیرونی پنداشته شده است (تذکره النوادر ص 160 و 166 درباره دو نسخه بمبئی و دکن، پایان چاپ دکن؛ بروکلمان ذیل 902/1 ؛ نسخه های منزوی 200).
چاپ: تهران، 1346ش، به کوشش محمد تقی مدرس رضوی، 156+2 ص
نسخه اصل: مجلس، ش 39481 نجم الدوله شماره قفسه 19؛ بی کا، تا: با تاریخ 653ق [فیلمها ف: 1-724]
آغاز: بسمله و به نستعین. سپاس فراوان و ستایش بی پایان آن پادشاهی را که آفریدگار جسم و جان است؛ انجام: که فرزند و فرزند زادگان این بنده رو سیاه را هم مستفیض و بهره مند کنند بحق ... و السماء ذات الرجع و الارض ذات الصدع انه لقول فصل و ما هو بالهزل یک نکته ازین دفتر گفتیم و همین باشد
خط: نسخ، کا: احمد اصفهانی، تا: 1241ق؛ ضمیمه نسخه ش 526 (اخوان الصفا)؛ جلد: تیماجمذهب [الفبائي: - 572]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2249-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-262]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 51
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: -166]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ف 51
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 11-994]
mizan-ul hayawan wa-n nabat
جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
jeldakī, 'alī ebn-e aydamor(- 1361)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5772
آغاز: بسمله و به نستعین و هو حسبی و نعم الوكيل و المعين. الحمدلله ... الحق العظيم ... القوى البرهان؛ انجام: الموصل في الاضطبار و اصلح ... لم یزل مدارا متصلا بالبقا إلى ... من شهر شعبان المعظم سنه 1262
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله، تا: 1262ق، جا: اصفهان [الفبائي: 573]
mīzān-ul ḥayawān
وابسته به: البرهان في اسرار علم الميزان؛ جلد کی، علی بن ایدمر (-762ق)
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 125/10
از مقاله سوم جزو چهارم کتاب البرهان في اسرار علم الميزان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1096ق [نشریه: 11-928]
الميزان الخضريه - الميزان الكبرى الشعرانيه المدخله لجمیع اقوال الائمه المجتهدين و تعدیلهم و مقلدی الشريعه المحمديه
mīzān-ol xat
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5100/6-عکس
نسخه اصل: علی امیری ش 812؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3-233]
mīzān-ud daʻāwī
بحرانی، علی بن حسن، 1269 - 1340 قمری
bahrānī, ‘alī ebn-e hasan (1853 - 1922)
تاریخ تأليف: 12 صفر 1316ق؛ محل تأليف: کرمان
به دستور: حاج محمد خان یکی از مشایخ شیخیان کرمان
رساله فقهی است استدلالی، در چند «فصل» بی شماره: فصل في اختلاف المتبايعين، و دعاویهما، فصل في اختلاف المتراهنين و دعاویهما، فصل فیما یتعلق بالتفلیس و بعض دعاویهما، فصل في الدعاوى المتعلق بالضمان و الحواله و الكفاله، همین گونه: صلح، مضاربت، مزارعت، ودیعت ... و می انجامد به دیات.
تهران؛ دائره المعارف، شماره نسخه: 2142/3-عکسی
آغاز: حمدله. صلاه. و لعنه الله ... و بعد، یقول العبد المسكين الجاني علی بن الحسن البحراني اب، الكرماني اما ... ان مولای الجليل الاوحد و سیدی النبيل ... سیدی بن سیدی ... الحاج محمد خان؛ انجام: في کرمان صانها الله عن طوارق الحدثان و وافق الختم و الفراغ من تسویده لیله السبت ثانی عشر شهر صفر من شهور سنه 1316ق ... حامداً مصلياً مستغفراً.
با نمایه مطالب در آغاز همراه با «اجازه» حاج محمد کریم خان به نگارنده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1316ق [عکسی ف: 387-1]
mīzān-od dīn fī maʻrefat-el yaqīn
سپهر، عبدالحسین، 1287 - 1351 قمری
sepehr, abd-ol-hoseyn (1870 - 1933)
وابسته به: تاریخ الخلفاء؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
اهدا به: مظفر الدين شاه (1313-1324ق)
تاریخ تأليف: 1319ق
مترجم می گوید: محض خدمت به دین اسلام و مذهب جعفری تصمیم گرفتم که حالات حضرت امیر علی بن ابیطالب را از کتاب تاریخ الخلفا سیوطی که از تاریخ های معتبر است به فارسی برگردانم. لذا دست به این ترجمه زدم و در این ترجمه نیز آنچه لازم برای معرفی حضرت امیر بود آوردم.
آغاز : هذا کتاب میزان الدين في معرفه اليقين بسمله، نحمد الله الذي تاهت الاراء مذعنه بالقصور عن ادراك کبریاء جلاله.
[فهرستواره منزوی 1804/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 736
آغاز برابر؛ انجام: عمری قصیر و خطری کبیر و عیشی حقیر داری مرا افسوس از کمی توشه و دوری سفر و وحشت راه است.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1319ق، جا: تهران؛ جلد: مخمل، 52گ، 9 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 2-258]
mīzān-os sālek fī tartīb-ed dalā’el va-l madārek
رشتی، علی، ق13 قمری
raštī, ‘alī(- 19c)
اهدا به: حسام السلطنه
در یک «مقصد» و یک «خاتمه». دیباچه عربی است.
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاه و السلام علی محمد و آله الطاهرين ... و بعد فقد تکرر السوال ممن لایسعنی في الاخاء رده الان اشرح له کیفیه الدخول في عالم الاستدلال ... فنقول: بدانکه آنچه در معروف و ثابت و حق بلاریب است این است که ادله احکام دینیه چهار نوع است ...
[فهرستواره منزوی 571/9]
تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 5819/1
آغاز برابر؛ انجام: که رعایای خود را در هر ورطه دست گیرند. هذا آخر ما اردنا ایراده ... تم بید اقل ... عند مصنفه .. الشيخ علی الرشتي اصل جراشی المسكن، عبد الباقي اللاري ...
کا: عبدالباقی لاری بن بدیع الزمان بن محمد باقر متخلص به طبع، تا: 8 رمضان 1291؛ 40گ (1پ-40ر)، 9 و 10 سطر، اندازه: 11/3×18سم [ف: 9-56]
mīzān-us sadād fi ibţāl-i țarīqat-izzann wa-l ijtihād =
qistās-ul gay wa-r rašād
خراسانی، محمد ابراهیم بن محمد علی، ق13 قمری
xorāsānī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad ‘alī( 19c)
تاریخ تأليف: 2 ربیع الثاني 1224ق؛ محل تأليف: تهران
کتابی است در دفاع از اخباری گری و رد بر اهل عقل و
اصول گرایان و آن را به «قسطاس الغي و الرشاد» نیز لقب داده است. نام مؤلف آن در مقدمه محمد ابراهیم بن محمد علی خراسانی دیده می شود لیکن در الذريعه (ج23 ص 312ش 9120) به نادرست محمد بن ابراهیم بن محمد علی آمده است. وی از شاگردان میرزا محمد نیشابوری اخباری (1178-1232 ق) است و در این رساله از کتاب های استاد یادشده اش نقل می کند. در پایان بخشی به نام خاتمه دارد که در آن از 12فرق میان اخباریان و اصولیان یاد می کند. مؤلف مصداق «عقلای بر خلاف عقل» | است، چه با ادله عقلی سمع را بر عقل ترجیح می دهد . تاریخ تأليف دوم ربیع الثاني 1224 در تهران می باشد یعنی یک ماه پس از تاریخ تأليف استاد نیشابوری او.(علینقی منزوی)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا سبیل الرشاد ولم یکل دینه الى اراء العباد ... اما بعد فیقول ...... محمد ابراهیم بن محمد علی الطبسي الخراساني ... هذه براهین عقلیه و تشییدات نقلیه صحیحه الماده و الصوره علی ابطال طریقه الظن المعتاد المشهور عند اهله بالاجتهاد سمیتها بمیزان السداد و لقبتها بقسطاس الغي و الرشاد
آغاز برابر؛ انجام: خاتمه في الفروق بین المجتهدين و المحدثين و هی کثیره ترتقی الى اربعین و ازید و لنکتف بذکر بعض منها ... الثاني عشر انهم یقولون الأمور اثنان لا ثالث لهما و المحدثون یقولون هی ثلثه ... و اذا ثبت ذلك فلا یجوز للنبی ص ذلك و لالاحد من رعیته حاضرا کان أو غائبا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 12گ (101پ -112پ)، 17سطر (9×14)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5-1686]
کا: استر آبادی، محمد تقی بن علی، تا: 1357ق، جلد: تیماج مذهب، 56گ (101-156)، 17 سطر (9×17)، اندازه: 13×21سم [ف: 16-286]
آغاز برابر؛ انجام: ثم بسط القول في التحقيق سقاه الله من کاس الرحيق هذا آخر ما ذکرنا في هذه الرساله ... لاولی الالباب. قد فرغ من تأليفه مؤلفه الجاني محمد ابراهیم الخراساني في الساعه السابعه من اليوم الثاني من الاسبوع الثاني من الشهر الرابع من السنه الرابعه من العشر الثالث من الماءه الثالثه من الألف الثاني (گ145-146) من الهجره ... تمت بعون الله
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 18گ (129-146)، ابعاد متن: 7×13/5، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-174]
آغاز برابر؛ انجام: الاخذ بالظن في الاحكام الشرعيه و المحدثون یمنعونه و لا یقولون الا بالعلم ان الاجتهادين.
خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 58گ، 9سطر (6×11)، اندازه: 10/5×15سم [ف: 2-123]
mizan-us sadad fi bayan-i ma yata'allaq-u bi-masalih il ‘ibād
حکیم شیرازی، غلامعلی، ق 14 قمری
hakīm-e šīrāzī, qolām ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: 4 ذیقعده 1311ق
پند و اندرزهایی است به روش ادبی مستند به آیات قرآن کریم، مخصوصا موضوعات اخلاقی و عرفانی را ترغیب می نماید و از اخلاق ناشایسته و ناپسندیده بیم می دهد و مراتب انبیای عظام و بزرگان دین را یاد آور می شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 693
آغاز: سبحان الذي خمر تراب أنفسنا من ماء العلم والایمان و أحرق حجاب أفئدتنا من نار المحبه و الايقان؛ انجام: الحمدلله الذي وفقنی للاتمام و شوقنی لاظهار هذا المرام ... اللهم احفظه من ایدی الخصماء و کید الاعداء کما حفظت کتابکالمنزل من السماء
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ یحیی زرندی روی برگ اول نوشته که کتاب را نزد مؤلفش هنگام سفر به مشهد مقدس در تاریخ ربیع الثاني 1329 خوانده؛ جلد: تیماج، 36گ، 16 سطر، اندازه: 17×17سم [ف: 2-287]
میزان الشعر - سلم العروض
میزان شیخیه - میزان اعتقادات
میزان الصرف / صرف و نحو / عربی
mizan-uSSarf
مهدی قلی خان، ق14 قمری
mehdī qolī xān(- 20c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17112
بی کا، تا: 1300ق؛ خریداری 16/5×20/8سم [رایانه]
mīzān-os sarf
مختصری است در صرف افعال عربی که نظیر شرح امثله برای تعلیم مبتدیان نگاشته شده است. در این رساله صیغه هایی چهارده گانه صرف شده و معنی هر کدام در زیر آن نوشته شده
است.
آغاز : الحمد لله رب العالمين و العاقبه للمتقین و الصلوه علی رسوله محمد و آله اجمعین. بدان اسعد الله تعالی في الدارين که جمله افعال متصرف بر سه گونه است ماضی و مستقبل و حال و هر چه جز این سه چیز است متفرع است هم ازین سه چیز چاپ: گانپور، سنگی، 1395ق/1878م، وزیری، 14ص
[نسخه های منزوی، ج 3، ص 2079؛ مشترک پاکستان، ج13، ص 2602-2605 و 2952-2953]
آغاز برابر؛ انجام: مفعولات همه زنان کرده شده صیغه جمع مؤنث اسم مفعول.
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 21ص (53-73)، اندازه: 12/3×23/6سم [ف: 29/1 -312]
آغاز: الحمد لله ... [بدانکه ] اسعد الله تعالی في الدارين که جمله افعال بنی آدم بر چهار نوعست ماضی و مضارع و امر و نهی؛ انجام: مفعولات کرده شده اند این هم زنان صیغه جمع مؤنث اسم مفعول
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوایی، 24گ (1پ -24پ)، 12سطر [ف: 37-558]
آغاز برابر؛ انجام: و لام کلمه را تنوین ده تا مفعول گردد اسم فاعل - مفعول مفعولان مفعولون مفعوله مفعولتان مفعولات.
خط: نستعلیق، کا: نبی بخش ساکن قصبه بهار، تا: 16 شوال 1240 فصلی مطابق 1248ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (3پ -10پ)، اندازه: 15×24سم [ف: 38-212]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... بدان اسعد الله تعالی تعالی في الدارين که جمله افعال متصرفه از روی ترکیب حروف اصلی بر دو گونه است ثلاثی و رباعی؛ انجام: و شرط الحاق آن است که مصدر ملحق به موافق باشد، تمام شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ دارای سر لوح؛ 14گ (1پ۔ 14ر)، 13 سطر، اندازه: 7×14/5سم [ف: 33-675]
al-mīzān-uşşağīr
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله. اعلم ان الصنعه مبنیه علی اربعه ارکان متضاده متباینه بجمعها رکن خامس لیس هی علی طبعها فالاربعه الاركان المتضاده المتبانيه هی الحراره و البروده والرطوبه و اليبوسه، و الخامس .. هی الروح؛ انجام: و ایاك ... نحمد امرکو یسر بمنقلبکونجد امر کلامی و یرزقکالیه ذلك قریبا انشاء الله تعالی. تم کتاب الميزان الصغير
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 14ص (249-249)، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9-259]
آغاز: فنقول ان المقدمه في اخذ الزمنه هی ان تعلم الوقت الموافق ؟ ما تحتاج اليه؛ انجام: و یرزقکالله ذلك قریبا انشاء الله تعالی، تم کتاب الميزان الصغير بحمد الله و منه و الان حین ابدء بعمل هذه الاشكال
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 6گ (75پ -80ر)، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 9-420]
mīzān-os sanāye'
یزدی، محمد حسین بن محمد باقر، ق 11 قمری
yazdī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer( 17c)
تاریخ تأليف: 1072ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
در دستور ساختن اسطرلاب و اجزاء آن دارای یک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان آلاتی که به آن ساختن اسطرلاب میسر شود و آن مشتمل است بر چند «فصل»: 1) بباید دانست که بهتر فلزی که اصطرلاب از آن سازند برنج است که طشت می سازند، 2) در بیان چرخی که حجره صفحات را به آن چرخی، 3) در ساختن پرگار برنده به جهت کشیدن دوایر اسطرلاب، در ذکر دستور چند که از برای خطوط و دوائر در کار است، در ساختن دستور قسمت بروجات و خطوط ظل و قسمت منطقه البروج و امثال آن؛ باب 1. در قسمت حجره اسطرلاب و آن چه به آن تعلق دارد مشتمل بر چند فصل»: 1 در کشیدن مقنطرات و سموت و خطوط ساعات معوجه و صفحه آفاقی و توابع آن مشتمل بر چند فصل: 1) در پیدا کردن نشان مقنطرات، 2) در ذکر نشان کردن مقنطرات و طریق کشیدن، 3) در کشیدن دوائر سموت، 4) در کشیدن خطوط ساعات مستویه و معوجه و خط صبح و شفق و نصف تحت الأرض؛ باب 2. در ساختن عنکبوت و قسمت منطقه البروج و تعیین شظایای کواکب؛ باب 3. در آن چه در بعضی اسطرلابها می کشند از خطوط سموت قبله.
آغاز : بسمله. حمدله ... فقیر حقیر محمد حسین بن محمد باقر یزدی به خاطر رسید که چون والد فقیر در اسطرلاب اختراعی چند فرموده بود و دستورها وضع نموده که بسیار آسانتر و بهتر بود از طریقه ای که در کتابها مذکور است رساله ای بنویسد تا هر که خواهد از آن منتفع شود و بعد از مدتی که این در خاطر
بود دست بهم نمیداد در سنه 1072 توفیق ام احرام زیارت آستان ملک آشیان روضه رضویه ... در عرض راه بنابر عدم شغل نوشتن این رساله میسر شد موسوم به میزان الصنايع مشتمل بر مقدمه و خاتمه و سه باب (و خاتمه) مقدمه در بیان آلاتی که به آن ساختن اسطرلاب میسر شود و آن مشتمل است بر چند فصل...
[نسخه های منزوی 359؛ الذريعه 313٫23 ؛ فهرستواره منزوی 3074/4]
شروح و حواشی:
1- دیباچه کتاب میزان الصنايع؛ مدهوش گلپایگانی، محمد صادق بن فتحعلی (- قرن 13)
آغاز: برابر؛ انجام: هزار شکر که بقدم قلم مسافت کتابت قطع نموده بمنزل اتمام رسیدم و چهره مقصودی را که روز آغاز مطمح نظر بوده.
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمد بن محمد صادق حسینی، تا: یک شنبه 13 شعبان 1083ق؛ ضمن 7 برگ آخر نسخه افادات محمدباقر یزدی در عرض افق و افادات مؤلف در طریق عمل مخلوط، معرفت سمت قبله و طول و عرض بلاد؛ جلد: تیماج، 29گ (1-29)، 17 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: -677]
آغاز برابر؛ انجام: از معدل النهار در این رساله آوردیم بدین صورت (89 در ش 558/3 سپس، هشت صفحه جدولهای ریاضی خط کشی شده و درون آنها سفید مانده است)
ناقص است؛ بی کا، تا: 1093ق؛ 4ص (190-193)[ف: 5-695]
شامل مقدمه و سه باب و خاتمه؛ کا: میرزا عبدالله منجم، تا: قرن 13؛ 8 گ، قطع: رقعی [ف: -310]
آغاز برابر؛ انجام: از معدل النهار درین رساله آوردیم بدینصورت تمت الرساله
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی محمد اسماعیل، تا: یکشنبه 18 جمادی الاول 1224ق، جا: مشهد رضوی مدرسه خیراتیه؛ 25 سطر (6/5×12)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 1-393]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 513/2
همان نسخه بالا[نشریه: 5-76]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی، تا: 1241ق؛ جلد: میشن، 15سطر، اندازه: 14/4×21/8سم [ف: 7-402]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 17سطر (1367/5)، اندازه: 15×21سم [نشریه: 3-228]
آغاز برابر؛ انجام: و ما جدول میل اجزاء بروج از معدل النهار درین رساله آورم بدین صورت.
خط: نستعلیق، کا: عبداله، تا: 20رجب 1276ق، جا: تهران؛ 14گ (59پ -72ر)، 17سطر (7×14)، اندازه: 15×21سم [سنا: ف: 1-318]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما جدول میل اجزاء بروج از معدل النهار در این رساله آوردیم بدین صورت (سپس در 6 صفحه جدولهایی است که خانهای آنها هیچ نوشته ندارد.)
خط: نسخ، کا: سید حسین ساوجی، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، 26گ (66ر - 91پ)، 20 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 22-125]
آغاز برابر؛ انجام: از معدل النهار در این رساله آوردیم بدین صورت (89 در ش 558/3 سپس، هشت صفحه جدولهای ریاضی خط کشی شده و درون آنها سفید مانده)
بی کا، بی تا، در پایان 8 صفحه جدول هایی است که درون آنها نوشته نشده؛ 18گ (76ر-93ر)[ف: 5-695]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
آغاز برابر؛ انجام: و از برای صبح و شفق بطریقی که مقنطر است تحت
کا: یزدی، محمد تقی بن محمد مجید، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 6گ (13پ -18پ)، 22سطر (12×21)، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 8-707]
mīzān-uşşawāb
دوانی، عبدالصاحب بن محمد جعفر، ق13 قمری
davvānī, 'abd-os-sāheb ebn-e mohammad ja'far(- 19c)
تاریخ تأليف: 1255- 1263ق؛ محل تأليف: شیراز
در اصول فقه و مبانی اجتهاد به روش اخباریان معتدل در چهل «فائده»: 1. پاسخ به متأخران درباره سد باب علم؛ 2. ادله دینی [دوانی در این فائده سخن بسیار می گوید و در سه مطلب کتاب و سنت و اجماع را می شناساند]؛ 3. اصول فقه در یک مقدمه و سه مطلب و یک خاتمه؛ 4. چند اصل که در اخبار شیعی آمده است؛ 5. فریبکاری و فریبخواری نفس؛ 6. سه گونه بودن مردم: مؤمن و کافر و ضال؛ 7. کمال موحد و اینکه راه راست همان روش دوازده امامیان لابدی است؛ 8 از چه کسی می توان پیروی و تقلید نمود؛ 9. پاره ای از نشانه های رستگاران و تباه کاران؛ 10. پاسخ به پاره ای از خرده گیری ها که درباره معرفت شده است؛ 11. اینکه در برابر پیروان روایت و رأي و تصوف راه درست همان روش «طائفه لابدیه» است و چرا چنین نامیده شدند
و سخنانی بسیار در نکوهش از صوفیان و نشانه های آنها. در اینجا می گوید که من به پیروی از گفتار علی (علیه السلام) «اللهم لابد الارض من حجه لکعلی خلقك تهدیهم إلى دینك و تعلمهم علمك ... این روش را «لابدیه» نامیدم که پیروان آن بودیك «معلم ربانی عارف معصوم ولی کامل منصوص منصوب» را ناگزیر می بینند، صوفیان نزد او به ترسایان و مجوس مانند می باشند؛ 12. هفت راه دانش (ضروت دینی و مذهبی و اجماع دانشمندان دین و مذهب و کتاب محکم و سنت محکم متواتر یا محفوف به قراین علمی و عقل قاطع) و هفت گونه دانایی؛ 13. راه رسیدن به هر امر دینی باید بساز باشد و اینکه باب علم باز است و چگونگی آن و پاسخ به سخنان اصولیان؛ 14. هیجده مسئله که دوازده امامیان در آنها اختلاف کردند (اصولی و اخباری) و میزان دانایی و نادانی؛ 15. بررسی درباره گفتار برخی که اخبار را قطعی الصدور پنداشتند؛ 16. باید از همان معصوم پیروی نمود؛ 17. از پیشوای نهانی چگونه می توان بهره برد؛ 18. پیشوا چگونه باید باشد و جز در خاندان محمد (ص) ولایتی نیست و امر به معروف و نهی از منکر؛ 19. تقلید از مرده؛ 20. برادری و تقیه؛ 21. دوازده مسئله اصولی و اخباری؛ 22. درباره کشیدن دود (مص الدخان) که دانشمندان آنرا حرام یا حلال یا مکروه یا مستحب یا جائز یا امری که احتیاط در ترک آن است پنداشتند و هر دسته ای برای رأى خود دلیل آورده اند - دوانی پس از آوردن گفته های دیگران بر رأي خود استدلال می کند و آنرا حرام می شمارد و خبر قائم «التن هذه الشجره الخبيثه قد عمت العباد و البلاد» و نبوی «اجتنبوا من اهل البدعه و الضلاله فانهم لیسوا من امتی - قیل یا رسول الله ما اهل البدعه و الضلاله ؟ - فقال ع: هم اثنا عشر قوما اولهم شارب الدخان» و «يأتي اقوام في آخر الزمان یتوددون بالدخان و هم من اهل الشمال و یقولون انهم من امتی و هو لشراب الأشقياء یشربه الصغير والکبیر و الحر و العبد و الذكر والانثی» در اینجا دیده می شود و دارد که دود نخست از کفار سپس از مخالفان آن گاه از مستضعفان به دیگران رسیده است. دوانی در اینجا سخنان دیگران را به خوبی رد می کند و خود کشیدن دود را بدعت می داند و می گوید که «الملكالاعظم اشرف ملوکالعالم ایده الله» از علت این رأيم پرسید که چرا قهوه نمی خوری و دود نمی کشی گفتم با مزاجم سازگار نیست و نخواستم با او بحث کنم. گفتگوی کوتاهی که میان آندو شده در اینجا دیده می شود. دوانی اصل را به روش اخباری
ود حذر و منع می داند و هر امر تازه و بدعتی را که هیچ رخصتی نه خصوصی و نه عمومی در آن نیامده باشد حرام می پندارد؛ 23. اجازههای دوانی، او در اینجا چند اجازه که دانشمندان به او داده اند می آورد: 1) اجازه شیخ محمد حسن بحرانی آل عصفور در روز 19 جمادی الاول سال 1245 با روایت هایی که دارد از پدر خود شیخ حسین از نیای او شیخ محمد و او از استاد خود شیخ محمد بن یوسف بلادی بحرانی از استاد فیلسوف خود شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی و نیز از پدر خود از عم او شیخ عبد علی بن شیخ احمد از همان بلادی از همان ماحوزی و نیز از پدر خود از شیخ یوسف بن احمد عم او از حسین بن جعفر ماحوزی بحرانی از شیخ عبدالله بن علی بلادی از همان سلیمان ماحوزی از سلیمان بن علی بن ابی ظبیه شاحوزی بحرانی از علی بن سلیمن قدمی بحرانی از شیخ بهائی (دیده شود لؤلؤتي البحرين)، 2) اجازه شیخ خلف بن عبد علی بن حسین بحرانی آل عصفور در بوشهر شام 19 جمادی الاول سال 1245 با روایت های خود از مولانا شیخ حسن عم او، 3) اجازه شیخ ابو ابراهیم محمد بن احمد بن حسین آل عصفور در 19 جمادی الأولسال 1245 به پیروی از اجازه ای که عمش شیخ محمد حسن به او داده است
اجازه شماره 1)، 4) اجازه حاج ملا محمد خراسانی و حاج محمد حسن نیشابوری و میرزا علی نیشابوری جزائری که متن اجازه آنها را از دوانی بر بودند، 5) اجازه سید محمد تقی حسینی قزوینی که دوانی را دیده و با او گفتگوهای علمی نمود و یکبار در روز شنبه 7 شوال 1363 به او اجازه داد و در آن از بحر المغفره نیای خود نام برد و باره دیگر در کربلا یکم رمضان 1252 بود که دوانی از او اجازه خواست و گرفت، 6) اجازه ملا عبدالخالق یزدی طوسی با روایتی که از استاد خود شیخ احمد بن زین الدين احسائی داشته بود در جمادی الاول 1259 پس از آنکه از عراق به شیراز آمده و به طوس برمی گشت؛ 24. خدای مردم را به یکتاپرستی خوانده است؛ 25. بدعت؛ 26. جنگ و ستیزی که برخی از فرقه های امامیان با هم می کنند و یکدیگر را کافر یا صوفی یا اخباری یا اجتهادی می خوانند و بر یکدیگر لعنت و نفرین می فرستند؛ 27. شهر دانش و در آن؛ 28. دلیل منحصر بودن راه علم در اخبار امامی؛ 29. ترجیح میان خبرهای ناسازگار؛ 30. چهار تسبیح را در نماز چگونه باید خواند؛ 31. نکوهش ها که دو دسته مجتهد و اخباری از هم کرده اند و اینکه ریاست عمومی چیست؟ 32. باید در هر زمان رهبری باشد؛ 33. جنگ و ستیز دا
شمندان شیعی درباره روش مهدوی؛ 34. هر چیزی را نزد عقل و شرع چه حکمی است؛ 35. اندازه تقیه و مداهنه و مداوله؛ 36. نیت قربت و استطاعت و اختیار چیست؟ 37. بدعت ها؛ 38. فرقه ها و مرتبه های آنها (محدث و فیه و عارف در برابر اخباری و اجتهادی و صوفی)؛ 39. احکام لغت؛ 40. احتیاط و ایمان و کفر. دوانی در آغاز می گوید که من نخست پیرو مجتهدان بوده ام و از اخباریان خرده می گرفتم ولی چون اختلاف آنان را بدیدم به ایران رفتم و بسیاری از دانشمندان و ناموران را دیدار کردم و سرانجام به روش اخباری رهبری گشتم مگر اینکه تا اندازهای لرزش و اضطراب در من بود و به مکه و مدینه رفتم و از شام به عراق برگشتم و در همانسال بود که به روش «اهل علم» پی بردم و این دفتر را بپرداختم، او می گوید که دانشمندان سه گروهند: 1- محدث که حدیثهای
خاندان پیامبر را نقل می کند و مانند برده نادان که از پرستارش فرمان می برد در برابر آنها ناآگاهانه و بی درایت سر فرود می آورد؛ 2- فقیه که روایت و درایت هر دو دارد؛ 3- عارف که به روایت و درایت و اسرار آشنا است. در برابر نخستین، اخباری که خبرهای واحد را می پذیرد و در برابر دومی، مجتهدی که راه دانش و آگاهی را به روی خود بسته می داند و به گمان و پندار می گراید و در برابر سومی، صوفی عامی هستند. همه اینها دشمن یکدیگرند و دفترها در خرده گیری از دیگران بپرداختند و مانند سنی و شیعه با هم می ستیزند و اندکی از آنانند که شایسته اند که از آنها پیروی نمود (او در بسیاری از جاها درباره این شش گروه سخن گفته). من می خواهم در این دفتر درستگویان و پیروان راستی را بشناسانم و در ماه بازپسین سال 1255 در شیراز است که این را می نگارم - دوانی چنانکه می بینیم در ذیحجه 1255 به نگارش این دفتر به پرداخت و در روز سوم دهه سوم ماه ششم سال 1261 فائده 36 آنرا به پایان رساند و در ری در روز 19 ماه هشتم 1263 از نوشتن فائده چهلم آن بیاسود.(دانش پژوه)
آغاز: بسمله. الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی اما بعد فانه قد طال التشاجر و کثر النزاع بین علمائنا الاماميه في الاخباريه و الأصوليه و العرفانيه حتی آل الأمر إلى أن سمی بعضهم بعضا کذا بین و لعن بعضهم بعضا في کل حین و رمی بعضهم بعضا الى القشريه و نسب بعضهم الى الحشويه ... فاشتغلت بتأليف هذا الكتاب و انا ... ابوالحسن عبد الصاحب الدواني ...... في الشهر الآخر من السنه الخامسه من العشر السادس من المائه الثالثه من الألفالثاني ... في البلده الطيبه المسره بشیراز ... و سمیته بمیزان الصواب لیتمیز ما یوجب الثواب عما یوجب العقاب و رتبته علی فوائد.
شروح و حواشی:
1- فهرست میزان الصواب؛ قلاتی، محمد علی بن عبد علی (-13)
آغاز: برابر؛ انجام (پایان فائده 36) و انه لا ایمان الا بحقیقه التسليم و الرضا باحکامه في التكوينيات و التشريعيات و انه لا حول و لا قوه الا بالله (ولکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذا المجلد و قد تم بحمدالله بید مؤلفه المذنب ابی الحسن عبد الصاحب بن ابن محمد جعفر ابن عبد الصاحب بن محمد جعفر الدواني ... في اليوم الثالث من العشر الآخر من الشهر السادس من السنه الأولى من العشر السابع من المائه الثالثه من الألف الثاني ... و قد جعلته تحفه لعتبه الحضره المهدويه و الناحيه المقدسه .. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و الحمدلله رب العالمين - قد فرغ من تسوید هذا الكتاب المسمى بمیزان الصواب العبد ... محمد علی ابن ملا عبد علی ... في یوم الثالث (؟) سابع عشر شهر ربیع الثاني من شهور سنه اثنتین وستین و مأتين بعد الف من الهجره النبويه صلی الله علی هاجرها سنه 1262 تم بالخیر و الحسني بحمدالله و حسن توفیقه و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين) (میان دو کمانه در نسخه ما خط خورده است و دوانی بر آن چهار فائده 37 تا 40 را افزود بدین گونه: ) فائده 37 اعلم أن الله تعالی جعل لکل شییء حدا و جعل علیه دلیلا یدل علیه .. ولیکن هذا آخر ما اردنا ا
راده في هذا المجلد و قد تم بحمد الله بید مؤلفه المذنب ابی الحسن عبدالصاحب بن محمد جعفر ابن عبدالصاحب بن محمد جعفر الدواني الفارسي ... في ارض الري في قرب جوار السيد ... المعروف بالشاهزاده عبدالعظیم الحسني ... في اليوم التاسع من العشر الثاني من الشهر الثامن من السنه الثالثه من العشر السابع من المائه الثالثه من الألف الثاني ... و قد جمع فیه بحمدالله من اصول معرفه الطريقه المهدويه الوسطى و ابواب العلوم الحقه و رد شبهات المنتحلين للولایه مما یشتد احتیاج الناس اليها في غیبه الحجه سیما اهل زماننا الذين وقعوا في الحيره و الشبهه ... و قد جعلته تحفه العتبه الحضره المهدويه و الناحيه المقدسه و نرجوا من الامام ... ان یسقینا من حوص جده بکاسه و بیده ریا رویا هنیئا سائغا لاظما بعده ولاحول ولا قوه الا بالله العلى العظيم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و الحمدلله رب العالمين (قد فرغ من تسوید هذا الكتاب المسمى بمیزان الصواب العبد ... في یوم الأربعاء الثالث و العشرين شهر ذی القعده الحرام من شهور سنه ثلث و ستین و مأتين بعد الألف ... سنه 1263 و انا العبد محمد علی ابن عبد علی غفر الله تعالی لهما و لوالدیهما بحق محمد و آله الطاه
ین صلی الله علیهم اجمعین).
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قلاتی، محمد علی بن عبد علی، تا: فائده 1263-1262ق؛ کاتب فهرستی به دستور همان دوانی برای کتاب ساخته که نوشتن آن در روز 11 ربیع الثاني 1264 انجام یافته و آغاز و انجام آن چنین است: «بسمله الحمدلله و الصلوه و السلام علی امناء الله و حججه في بریته ... فیقول ...... انه قد صدر الأمر الى العبد الذليل من المولى الجليل ... الحاج ملا عبد الصاحب الدواني مدالله ظلال افضاله و افاضاته و اطال الله بقائه و ادام برکاته و انا العبد بن عبد علی محمد علی القلاتي الفارسي ... بان ااعنون لمجلد میزان الصواب ... فهرسا - الفائده الأربعون في الاحتياط و فیها معنی الايمان و الكفر و قد تم بحمدلله تعالی في اليوم الحادي عشر من شهر ربیع الثاني من شهور سنه أربع و ستین و مأتين بعد الألف من الهجره»، محشی با نشان «منه عفی عنه» دارد که گویا خط همان دوانی است و از خط خوردگی ها پیداست که نخسه اصل است و دوانی از روی نوشته نخستین خود برای نویسنده می خواند و او مینوشت و بسیاری از جاها را که پس از این نمی پسندید روی آن خط کشیده می شد و دوباره درست آن نوشته می شد چنانکه در گی ار دارد: «قوبل مع الاصل و الظاهر أن هذه النسخه صحیحه. و ا
له العالم»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 199گ، 13 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 5-1733]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: فسائی شیرازی، ابراهیم بن صفر، تا: جمادی الثاني 1268ق؛ اندازه: 13×20/5سم [نسخه پژوهی: 3-87]
mīzān-os savāb
گیلانی، محمد مهدی بن اسدالله، ق14 قمری
gīlānī, mohammad mahdī ebn-e asad-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 3 ذیقعده 1325ق
در رد با بیان، در یک «مقدمه» و پنجاه و چهار «باب»: مقدمه در مباهله میرزا علی محمد باب، در روز عرفه 1260ق در اصفهان، در انجامه تاریخ پایان یافتن را 3 ذیقعده 1325ق آورده است. (احمد منزوی)
آغاز: الحمد لمن خلق الانسان، داعین و عیان و بصیره و فرقان ... و بعد، بنده فانی جانی و شرمنده عنایات یزدانی مهدی بن اسدالله اللاهيجاني.
[فهرستواره منزوی 572/9]
تهران؛ دائره المعارف؛ شماره نسخه: 1642-عکسی
آغاز برابر؛ انجام: و قد فرغت من تسوید هذه الاوراق في ثالث شهر ذیقعده الحرام (1325ق) ... و الكاتب الاثيم الفاتر محمد ابراهیم بن محمد باقر، فرغ من تحریره و کتابته في شهر اتمام التصنيف و سنته ...
خط: نسخ خوش، کان محمد ابراهیم بن محمد باقر، تا: 1325ق؛ 710ص، 15 سطر (12×20)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-387]
mīzān-ot tebb
شاه ارزانی، محمد اکبر بن محمد، - 1134 قمری
sah arzani, mohammad akbar ebn-e mohammad( - 1722)
تاریخ تأليف: 1113ق
برای آموزش کودکان خود و دیگر مبتدیان، پس از «مفرح القلوب» به سال 1113ق در سه «مقاله» و «فصل»ها و «باب»هایی ساخته است: مقاله 1، در علامات و کیفیات چهارگانه، یعنی برودت، پیوست و رطوبت؛ مقاله 2. در ادویه مفرده و مرکبه و اغذیه مناسب حال، نه «فصل»: 1) ادویه مفرده و مرکبه معدله اخلاط، 2) مفصد، 3) حجامت، 4) منضجات، 5) مسهلات، 6) مقیات، 7) مدرات، 8) مقویات، 9) در اغذیه؛ مقاله 3. در امراض و علاج آن، در بیست و پنج «باب» و هر باب در چند فصل: باب 1) در امراض سر، بیست و شش فصل، 2) امراض چشم، سی و پنج فصل، 3) جفن، بیست و هشت فصل، 4) گوش، دوازده فصل، 5) انف، یازده فصل، 6) زبان و دهان، هجده فصل، 7) الب، نه فصل، 8) دندان، شانزده فصل، 9) حلق و مری، هفده فصل، 10) ریه و سینه، نه فصل، 11) قلب، ده فصل، 12) پستان، پنج فصل، 13. معده، سی و یک فصل، 14) مقعد، نه فصل، 15) طحال، هشت فصل، 16) امعاء، شش فصل، 17) مقعد، نه فصل، 18) کلیه، ده فصل، 19) مثانه، چهارده فصل، 20) بیماری های مخصوص مردان، بیست و چهار فصل، 21) صفاق، سه فصل، 22) بیماری های زنان، بیست و هشت فصل، 23) امراض اطراف، هفت فصل، 24) حمیات، پنج فصل، 25) اورام، دوازده فصل.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون اطفال فقیر و دیگر اعزه در صدد خواندن علم طب بودند مختصری که صبیان را تعلم آسان بود ...
انجام: و گفته باید که جگر همان سبک بریان کرده خورانند نفع تمام دارد.
چاپ: بارها چاپ شده است؛ هند، لکنو، نول کشور، 1301 شمسی، به اهتمام: محمد اسماعیل
[نسخه های منزوی 605/1؛ الذريعه 314/23؛ مشار فارسی 5086/4؛ فهرستواره منزوی 3741/5؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-350]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: رجب 1202ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 650-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبد الله، تا: 20 صفر 1217ق؛ محشی، مجدول؛ مهر: «العبد المذنب عبد الله»، «عبده الراجي عبد الخالق»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 120گ، 16سطر (15/5×79)، اندازه: 17×24سم [ف: 2- 439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 رمضان 1225ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 132گ، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2-37]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا شهسوار بیک، تا: 1256ق؛ 1ص (339ر)، 21 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 38-609]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ برگ اول و اوراق آخر نسخه به خط کاتب دیگر، شنبه 21 ذیقعده 1148 مطابق سنه 17 جلوس محمد شاه؛ جلد: مذهب، 146گ، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1-489]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری[رایانه]
بیکا، بی تا؛ خریداری از علی اکبر سلطانی[رایانه]
mizan-uttibb
ناشناخته
بی کا، تا: 1200ق؛ خریداری از مصطفی حسینی[رایانه]
بی کا، تا: 1286ق؛ خریداری از سید مرتضی علی حسینی[رایانه]
mizan-uttabayi-il ajsad
رساله در میزان طبایع اجساد و در اسرار میزان و در کیمیا.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6233/6
آغاز: بسمله. میزان الطبايع و هی البسائط الاولى و ذلك ان النار
خط شکسته نستعلیق، کان محمد تقی طبیب نوری، تا: 1292ق؛ 3گ (236پ -238ر)، 19 سطر، اندازه: 11×18/2سم [ف: 9-288]
mīzān-ot tabāye‘-e qotb-šāhī
فارسی، محمد بن علی، ق 11 قمری
fārsī, mohammad ebn-e ‘alī(- 17c)
اهدا به: سلطان محمد قطب شاه
تاریخ تأليف: 1000ق
صغری و کبری ونتیجه لازمه دارد. در«حجله العرايس» حموی یزدی از دو رساله به نام «طریق دانستن درجات معاجین» و «تحقیق درجات طبایع معاجین واکثر مرکبات از روی حساب وذکر بعضی تراکیب مشهور» از این نگارنده یاد شده است. آغاز: بسمله، زیب دیباچههر رساله به ستایش حکیمی رواست که قلوب ارباب عقول را به شناخت حکمت علمی و عمی هدایت نمود ...
انجام: نسبت ثلث درم بده درم چون نسبت واحد است بعدد شربات که سی است و علی القياس
[نسخه های منزوی 606/1؛ الذريعه 314/23؛ فهرستواره منزوی 3742/5]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: حسین بن محمدعلی طبیب؛ 183گ، 15 سطر (6×17)، اندازه: 10×23سم [سنا: ف: 1-14]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1770ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-262]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 257گ [فیلمها ف: 1-262]
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع، تا: 4 محرم 1086ق، جا: حیدر آباد، برای آخوند مولانا محمد رضا گیلانی [نشریه: 7-233]
آغاز: مقومه و ربوب جميعاً تا دو ...
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاتم حسینی طبسی، تا: 14 ذیحجه 1124ق؛ افتادگی: آغاز؛ 131 ، 14 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: -54]
آغاز نو بیش از آنکه به عضو مقصود رسد قوت آن باطل می گردد یا ضعیف می شود و این قسم، بدو قسم منقسم می گردد، انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد انجام نسخه دانشگاه تهران ش 6539/1 تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 1 ذیحجه 1187ق، افتادگی: آغاز؛ 182گ (1-182)، 16 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 31-86]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 71گ، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 20-382]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تاب نسخه جدیدی است که مؤلف به دستور شاه «نسخه قدیم را بکمی برخی از زواید و زیادتی بعضی از فواید آرایش جدید داد»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 19سطر (7×16)، اندازه: 14×23سم [ف: 16-291]
آغاز: برابر؛ انجام: سه دوم این نسخه چهار جزو است وزن آن دوازده درم مزاج گرم است و خشک در یک درجه و ثلث لازمه و آن مشتمل بر فایده.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 114 گ، 14سطر (8/5×14/5)، اندازه: 17×21سم [ف: 19-336]
آغاز صد هزار ستم و اسفندیار غبار رزمگاهش صیقل آینه فتح ونصرت وهوای بزم گاهش بهار گلشن عیش وعشرت ... مقدمه اول آنچه وارد بدن می شود از قسم ماکول ومشروب؛ انجام: این نسخه چهار جزو است وزن آن دوازده درم مزاج گرمست و
خشک در یک درجه ثلث اما لازمه در جای دیگر مذکور است تمت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 95گ، 18سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8 -4726]
آغاز: بسمله. این رساله ای ست در باب اوزان و مکاییل المصطلحة بین الاطباء. حبه یکجو میانه است، طسوج که بفارسی طسو گویند مقدار دو جو میانه است. قیراط چهار جو است؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد انجام نسخه دانشگاه ش 6539/1 تعیین شد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تاب 16ص (56 -71) [عکسی ف: 1- 388]
mīzān-ol ‘āšeqīyat-el ‘ārefīya (r.)
شکری، محمد امین
šokrī, mohammad amīn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26399
آغاز: بسمله. الحمدلله کاشف القلوب و الابصار؛ انجام: کیف ما یشاء ... احقر السالكين ... سنه 1275
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1275ق، ضمیمه نسخه ش 26398؛ قطع: وزیری [رایانه]
mīzān-ul “arab
رساله کوتاهی شامل احادیثی از امام حسن عسکری.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/21
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13، 5 ص (222 -226)[ف: 133-6]
mīzān-e ‘erfān-ol-lāh
پسیخانی، محمود، - 831 قمری
pasīžānī, mahmūd(- 1428)
نزدیک به «مفاتیح غیوب» او و در علم حروف به شیوه سؤال و جواب مانند آن و در آغاز آن از 821 یاد شده است.
آغاز: استعین بنفسکالذی لا اله الاه الحمدلله الذي أظهر نفسه صفیا وفیا کو کیا طینیا الهيا ادیمیا ... سوال فان الحمد والشکر لك آن که فرمودی که امروز که روز است و میعاد و موعود ...
انجام: زیرا که لکل آية ظهرا و بطنا وحدا مطلعا ان الله عفو یحب العفو. اللهم انی لا احصی ثناء علیکانت کما أثنيت علی نفسکتعلم ما في نفسی ولا اعلم ما في نفسکانکانت العلام الغيوب
[نسخه های منزوی 1433؛ الذريعة 315/23 ؛ فهرستواره منزوی 1007/8]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6226
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 18سطر، اندازه: 20×9/8 سم[ف]
mīzān-ul ‘irfān
خوئینی، محمد حسن بن مصطفی، ق13 قمری
xū’īnī, mohammad hasan ebn-e mostafā(- 19c)
رساله عرفانی است که با استفاده از مصادری چون مصباح الشريعة منسوب به امام جعفر صادق و مصباح المنير نگارش یافته است. در این رساله به نام محقق دوانی نیز اشاره شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12962/14
آغاز: الحمد لله لاذی وضع لنا الموازين لنهتدی الحق الحقيق في الدنيا والدین و الصلوة علی محمد و آله أجمعين الذين هم الموازين في جمیع مصالح أمور المؤمنين أما بعد الحمد و الصلوة فیقول: لا یخفی علی الطالبين أن لکلام الأنبياء و الئمة ظواهر و بواطن؛
انجام: جمعین هذه الكمات أنموذجاً لما في کتبهم ... اللهم وفقنا لما تحب و ترضی با وهاب ... و الحمد لله أولا و آخراً و ظاهراً کما یلیق بجلاله و جماله و صلیا لله علی محمد و آله.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1256ق؛ مصحح، محشی که بیشتر آنها از خود نگارنده است؛ 7 گ (47ر -53پ)، 19سطر (15×8)، اندازه: 21/5×16سم [ف: 32- 872]
mīzān-ul “arūd
موسوی زنجانی، محمد بن ابی القاسم، 1257؟ - 1329 قمری
mūsavī zanjānī, mohammad ebn-e abe-l-qāsem (1841 - 1911)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1285ق
رساله ای است در علم عروض مشتمل بر یک مقدمه و هشت «فريدة» و خاتمه: مقدمه در تعریف عروض؛ فریده 1. ارکان اوزان؛ 2. ریشه میزان یعنی فعل؛ 3. اصول ده گانه حاصله از تأليف ارکان؛ 4. تقطیع بیت؛ 5. بحر حاصل از تکرار ترکیب ارکان؛ 6. در دوایر؛ 7. در زحافات؛ 8. در الفاظ و القاب عروضی؛ خاتمه در عدد مضروب بجور در یکدیگر یعنی 4915. [الذريعة 305/24]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16391/7
آغاز : الحمدلله رب العالمين ... و بعد فیقول ... هذه کلمات نطيفة و فرائد نفيسة في صناعة العروض و وسمها میزان العروض ... مقدمة العروض اما من المعارضة؛
انجام: ثم اعلم ایها الطالب اننی جمعت في هذا الكتاب مطالب عظيمة و فرائد نفيسة و ذلك بحول من الله و قوته مع قلة الاسباب و لا تکن من الغافلين و الحمد لك یا واجب الوجود ... سیما علی اخیه امیر المومنين و العن أعدائهم اجمعین قد فرغت ... سلام و تحية.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1287ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با نشان «بلغ قبالاً» مقابله شده؛ 7گ (98ر-104پ)، 25 سطر (22×9/5) [ف: 54×41]
میزان العقائد - ده قاعده
میزان العقائد - الأصول العشرة
mīzān-ol ‘aqā'ed
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
رساله ای است در بیان عبودیت و ادراک سلامت دنیا و سعادت عقبی و شرح آیه شجره طیبه مشتمل بر 10 «شاخ» و هر شاخ دارای «ثمره» و «خاتمه»؛ در آن آمده: «شاخ دهم رضا است بدان که رضا نتیجه محبت است نه در هر دل که محبت کسی باشد از جمله احوال و اقوال آن کس راضی بود ... ثمره رضا عدل است بدان که عدل نشان علم و حکمت است ... فصل در خاتمت رساله بدانکه شکل این شجره و ثمرات بر مثال و مراتب درجات است».
آغاز: سپاس و ستایش خداوند زمین و زمان را دارنده عقل و جان را، خداوندی که ذات او را قیاس و حد نیست و وجودش را نهایت نه [فهرستواره منزوی 572/9]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن علی بن محمد کاتب، تا: 113 ق؛ 14ص (94 -107) [عکسی ف: 4-17]
بی کا، تا: 1059ق؛ اندازه: 13/5 × 22/5 سم [ف: 1- 539]
آغاز درخت بسیار قشنگی از طلا در کشیده که یک جایش اغصان است و یک سمت اشجار است و بر سر آن آن طوطی الهام نشسته؛ انجام: و حقیقت آنچه گفته اند «اذا تم الفقر فهو الله» نقدوقت او شود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب و صفی الله علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه
بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 3 -216]
mīzān-ul ‘uqūl fi kašf-i asrār-i gawāmid-i ḥaqā'iq-i masā'il-il ma‘qūl
شویهی، محمد بن یونس، ق13 قمری
šūyhī, mohammad ebn-e yūnos(- 19c)
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722- 792) اهدا به: علی مشهور به افلاطون (فرزند مؤلف)
تاریخ تأليف: 26 ذیحجه 1220ق
شرحی است مفصل بر «تهذیب المنطق» با نظر به مطالب «الحاشية اليزدية» و «الحاشية الاسحاقية» و جز آن که در مدت 24 ماه و 24 روز تأليف است. مؤلف پس از مقدمه شرح حال نسبتاً مفصلی در وقایع حمله وهابیت به کربلا و نجف و شرح گرفتاری های خود و رفتن به حله و ساکن شدن در آن شهر را آورده است. او از سه کتاب دیگر خود به نام های «مرآة العقول» و «المنار» و «ضیاء الاذهان» یاد می کند و کتابی دیگر از او به نام «براهین العقول» در الذريعه (81/13) یاد شده است. کتاب هایی که هنگام نگارش میزان العقول می دیده، عبارت است از: مطالع، لوامع القسطاس، التقويم المعيار، البسط، البيان، سرالاسرار، مشارق الانوار، الهداية، الألواح، الفتوحات، الفوائد، الفرائد، الكشف، شرح الكشف، اشارات، شرح اشارات، عیون الحكمة، شرح عیون الحكمة، المطارحات، المشارعات، التحرير، جامع الدقائق، شمسیه، ابهریه، حاشیه شریفیه، سلطانیه، عصامیه، قوامیه، دوانیه، شوشتریه، حسامیه، صادقیه، داودیه، فناریه، محسنیه، اسحاقیه، و جز اینها که نام و نگارندگان آنها را نمی دانست.
آغاز: الحمدلله الذي علا بربوبیته و قهر الجبابرة بعزته و ابتدع الخلق بقدرته و ابهی العقول بحکمته ...
[الذريعه 316/23 ش 9133]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1948
آغاز برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء- نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: عبدالله نجل شیخ محمد حسن نجل شیخ احمد نجل شیخ محمد حسن معروف به شروفی، تا: پنج شنبه 4 رمضان 1347ق؛ مصحح، یادداشتی از شیخ علی آل کاشف الغطاء بدین عبارت: «فرغنا عن مطالعته فلم نجد كتاباً انفع منه»؛ 205ص [عکسی ف: 5- 409]
mīzān-ul ‘uqūl wa-l albāb
مراغی، حسن بن عبدالرحیم، - 1300 قمری
marāqi, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 1883)
در عینیت واجب الوجود شامل «مقدمه» و 12 «فصل».
آغاز: الحمد لله المحمود الذي هو الذي موجود غیر مفقود مشهود غیر محدود واحد غیر معدود دائم غیر ممدود ... اما بعد فیقول ... انی قد رایت ان العلماء الاعلام و الفضلاء العظام تکلموا في عينية وجود الواجب مع اعترافهم بان التكلم في ذات الله حرام انجام و هو یضلهم عن سبیل الله فافهم راشدا انشاء الله
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن فتحعلی تبریزی، تا: 1285ق؛ 39گ (39پ -77پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 17- 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رستم بن بیجن؟، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 92ص (377 -468)، 16 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 32- 229]
میزان العمل - الميزان
میزان العمل - منهاج السالكين و معراج الطالبين
mīzān-ol ‘amal
ناشناخته
آغاز: بسمله در انتخاب از کتاب حکیم اقلیدی و قواعد و قوانین او در احکام که اصل علم رمل است آنست که میزانی قرار ده؛ انجام: و بدان که رمل از سکن خود تا 4 شرقی اند و از 5 تا 8 غربی و از 9 تا 12 شمالی و از 13 تا 16 جنوبی ند تمت.
رساله مختصری است در احکام خانه های رمل که مؤلف از کتاب های این فن جمع آوری نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1153ق؛ 33گ (64پ -96ر)، 17سطر [ف: 36 -171]
آغاز : الحمدلله رب العالمين و الصلوة ... اما بعد بدانکه این فوایدیست در علم رمل که دانستن آن مر رمال را لابدیست؛
انجام: و اگر در دوم و چهارم و ششم و هشتم و دوازدهم باشد دشمن را ضعف بود و اشکال ثابت را درین خانه ها قوت باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1211ق؛ تحریر دیگری از رساله شماره 12613/2 است و اندکی تفاوتی در عبارت ها با آن دارد؛ تملک: سید غلام قادر؛ جلد: تیماج مذهب، 80گ، 13 سطر، اندازه: 28×15/5 سم [ف: 36- 172]
mīzān-ol ‘amal-r ahl-e hekmat
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 992/3
در اکسیر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در هامش [نشریه: 7- 264]
mīzān-ol qā'ed
سید قاسم مجتهد
seyyed qāsem-e mojtahed
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7789/4
خط: نستعلیق هندی، کا: حاجی میان، ابوالشرف سید عیسی، تا: 25 ذیقعده 1343ق، جا: حیدر آباد دکن کاغذ: هندی، 21 سطر (26×16)، اندازه: 20×32سم [ف: 16- 699]
mīzān-ul qīyāma
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 1680)
تاریخ تأليف: رجب 1040ق
رساله ای کوتاه درباره میزان روز قیامت و کیفیت سنجش اعمال کفار و مؤمنين که در ماه رجب 1040ق موافق جمله «عرف میزان القيامة» تأليف ودر شش «باب» تنظیم شده است: 1. في نقل ما ورد في الميزان من الآيات والاخبار؛ 2. فیما قال فیه المفسرون والنظار؛ 3. في تمهید مقدمات لابد منها في بیان الغرض؛ 4.بیان تحقیق الذي هو الغرض؛ 5. تطبیق هذا التحقيق علی الآيات والاخبار؛ 6. شرح بعض الأخبار المتعلقة بهذا المقال.
آغاز: الحمد لله الذي رفع السماء و وضع الميزان الا تطغوا في الميزان و أقيموا الوزن بالقسط و لا تخسروا الميزان ... اما بعد فیقول ... هذا ما الهمت به في تحقیق میزان یوم القيامة علی منهج القسط
انجام: ختم اعمالنا بالباقیات الصالحات بحق محمد و آله موازین یوم القيامة و الأدلة علی محجة الاستقامة
[الذريعه 316/23 ؛ ريحانة الادب 369/4 ؛ فهرستهای خودنوشت فیض 276]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1065 ق [تراثنا: س 13 ش 4 -135]
بی کا، تا: رجب 1070ق؛ اندازه: 19/8×12/7 سم [ف: 7- 452]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کان محمد طاهر بن شکری قمی، تا: 1077ق، جا: قم؛ مصحح؛ 9گ (54ر -62ر)، 24 سطر، اندازه: 17/5×7 سم [ف: 32 -678]
آغاز: بر ابر؛ انجام: و لنحمد الله ولی النعم ثقل الله موازیننا ... و الحمدلله اولا و آخرا ... ما یتفق و الحمدلله.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 14گ (157پ -170)، 21سطر ( 14/5×7/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 16- 201]
آغاز: برابر؛ انجام: والحمدلله. الى ههنا کلام المصنف و المؤلف
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 28گ (1ر-28پ)، 12سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 16- 248]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 19ص (408 -426)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 9- 663]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله بن ابی المعالي حسینی، تا: 1128ق، جا: نجف اشرف؛ 28ص (227- 254)، 20سطر (8×13/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 9- 469]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 21 ربیع الاول 1129ق؛ 10گ (48پ -57پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1 -118]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2426/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7- 30]
آغاز: برابر؛ انجام: و الادلاء علی محجر الاستقامة و الحمدلله اولا. (کذا)
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1155ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و اتفق لتاریخه عرف میزان للقیامه و هومن احسن ما یتفق
خط: نسخ، بی کا، تا: 1204ق، محمد مهدی؛ 112ص (645 -756) [ف: 195-2]
آغاز و انجام: برابر
کا: فدوی، مهرعلی، تا: 1220ق؛ 7گ (358پ -364ر)[ف: 490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ملا خلیل اردبیلی، تا: 1222ق؛ مصحح؛ 10گ (17پ -26پ)، 19 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 213-4]
آغاز برابر؛ انجام: و اولوا علم و الحمد لله اولا و آخرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر (14×9)، اندازه: 20×14 سم [اهدائی ف: -340]
کا: جعفر بن احمد آل ماجد بلادی بحرانی، تا: 2 جمادی الاول 1228ق [دلیل المخطوطات: 1- 284]
خط: نسخ، کا: سدهی لنجانی، محمد علی بن اسماعیل، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج، 15گ (21پ -35پ)، 22 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 24- 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الباقي بن صدرالدین محمد بن ابی تراب، فیضی کاشانی، تا: غره شعبان 1256ق، جا: کاشان؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبدالباقی بن صدر الدين محمد الفيضي» (بیضی)؛ تملک: محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در سال 1327ش؛ 20گ (20-1)، 14 سطر، اندازه: 14×6سم [ف: 34 -198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1262ق؛ 36 ص(53- 88) [عکسی ف: [388-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سلمان تبریزی، تا: 1267ق؛ 9 ص (23-15)، 24 سطر، اندازه: 13/5 ×26سم [ف: 32- 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد طباطبائی، تا: 12 شوال 1281ق؛ جلد: میشن، اندازه: 22×16سم [ف: 11 -341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد کاظم، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 21، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
آغاز برابر؛ انجام: و صلی اللهم علی محمد و آله الى یوم الدين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1340ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد مهدی، بی تا؛ 35ص (52- 86)، 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 7- 274]
al-mīzān-ul kubra-š ša‘rānīyat-il mudxila li-jamī“-i aqwāl-il a'immat-il mujtahidīn wa ta'dīl-i-him wa muqallidī-him fi-š šarī‘at-il muḥammadīya
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد، 898 - 973 قمری
ša‘rānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (1493 - 1566)
تاریخ تأليف: از 7 رمضان 963 تا پایان رمضان 966ق؛ محل تأليف: مصر
رساله ای است در جمع بین شریعت و طریقت. مؤلف در مقدمه عنوان می دارد که همواره برایم سؤال بود که اگر برداشت مجتهدی درست باشد پس تکلیف کسانی که به نظر دیگر مجتهدها عمل می کنند چیست؟ تا این که در رؤيا حضرت خضر علیه السلام را می بیند و از وی می پرسد، حضرت خضر می گوید که شریعت دو مرتبه دارد یکی مرتبه سهل که برای همه مردم است و دیگری مرتبه بالاتر و دشوار که برای کملین از افراد می باشد و خطابات دینی هر دو مرحله را در بر دارد و برخی مجتهدین برداشت شان از احکام مطابق با مرحله اول و برخی مطابق با مرحله دوم است و هر چند بین آنها ظاهراً تفاوتی است اما همه حکم شرع هستند پس تمامی مجتهدان مصیب هستند. بعد شعرانی به توضیح و تفضیل این مطلب پرداخته و نتیجه می گیرد که علمای طریقت به مرحله ثانی نظر دارند و علمای شریعت به مرحله اول و راه هردو درست است هر چند در ظاهر بین آنها اختلاف دیده می شود.(صدرائی خوئی، علی)
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي جعل الشريعة المطهرة بحرا یتفرع منه جمیع بحارالعلوم و الخلجان ...
چاپ: هند، 1276ق، سربی، به اهتمام شیخ حسن عدوی؛ قاهره، دار الطباعة العامره، 2ج، 1275ق؛ دهلی، چاپ سنگی، 2ج، 1286ق
[حاجی خلیفه 1918/2 «میزان الشعرانية المدخلة لجمیع اقوال الأئمة المجتهدين و مقلدیهم في الشريعة المحمدية»؛ زرکلی 180/4 -181 برای کارهایش از آن میان «الميزان الكبرى»؛ سرکیس، معجم 1133/1 . «الميزان الكبرى الشعرانية المدخلة لجمیع ... » که نشانی 2 چاپ آن را دارد؛ الأوقاف العامة موصل 35/2 و 229/2 و 285/2 و 60/4 ؛ الأوقاف العامة بغداد 644/1 ؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -40]
شروح و حواشی:
1- الميزان الكبرى الشعرانية (مختصر)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ برگ آخر را احمد بن محمد بن علی دمیجمونی از هری به تاریخ پنج شنبه 8 صفر 1066 تکمیل نموده؛ 332گ، 27 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 6- 205]
آغاز برابر؛ انجام: و أمعن النظر فیه و الزم الأدب مع سائر الأئمة المجتهدين ليأخذوا بیدکفی اهوال یوم الدين و الحمدلله رب العالمين ...
جلد اول، از «کتاب الطهارة» تا کتاب «امهات الاولاد»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 321گ، 33سطر، اندازه: 28×16سم [اهدائی رهبر: 3 -759]
آغاز: برابر؛ انجام: یجوز ان یکون استعارة بالكناية تشبیها للتبیان بالبروق الخاطفه.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11، 11گ (16پ -26ر)[ف: 2- 250]
آغاز برابر؛ انجام: و اسمع یا اخی نصحی و أنعم النظر فیه و الزم الأدب مع سائر جمیع الأئمة المجتهدين ليأخذوا بید في أهوال یوم الدين.
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 19 محرم 1071ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ مهر: «عبد الوهاب محمد» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 270گ، 27 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 6 -204]
طهارت تا کتاب امهات اولاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 25 سطر (18×12) [ف: - 806]
آغاز: برابر
خط: نسخ بدخط، کا: محمد الباني شافعی اشعری، تا: سلخ رجب 1242ق؛ 27 سطر (15×9/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 2- 373]
آغاز: برابر؛ انجام: و أمعن النظر فیه و الزم الأدب مع سائر الأئمة المجتهدين ليأخذوا بیدکفی اهوال یوم الدين و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد مشهور به سروی شافعی، تا: سه شنبه 12 شعبان 1273ق؛ مجدول؛ واقف: منظور الحسن، دی 1386؛ جلد: گالینگور، 196گ، 33سطر، اندازه: 27/3×17/4 سم [اهدای رهبر: 3- 759] و [ف: 21- 1553]
آغاز برابر؛ انجام: واسمع یا أخي نصحی و أمعن النظر فیه و الزم الأدب مع سائر الأئمة المجتهدين ليأخذوا بیدکمن أهوال یوم الدين و الحمدلله ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با علامات بلاغ، در برگ های 28 و 29 و 30 نقاشی های مینیاتوری؛ جلد: چرم، 283گ، 19سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [مؤيد: 3- 549]
al- mīzān- ul kubra- š šaʻrānīya (mx.)
وابسته به: الميزان الكبرى الشعرانية المدخلة لجمیع اقوال الأئمة المجتهدين و تعدیلهم و مقلدیهم في الشريعة المحمدية؛ شعرانی، عبدالوهاب بن احمد (898- 973ق)
به درخواست: فرهاد میرزا
مؤلف کتاب «الميزان الكبرى» شیخ عبدالوهاب بن شیخ احمد شعرانی را که در بیان وجه جمع بین اقوال علما و مجتهدین عامه در مسائل فروع دین بوده تلخیص نموده و آن کتاب مفصل را به صورت رساله ای مختصر در آورده تا برای خواننده آشنایی با نظرات ائمه چهارگانه اهل سنت در مسائل شرعی آسان شود. مؤلف از اهالی سنندج کردستان بوده است. متن شعرانی در کشف الظنون با عنوان «الميزان الشعرانية المدخلة لجمیع أقوال الائمه المجتهدين و مقلدیهم في الشريعة المحمدية» معرفی شده است.
آغاز: الحمد لله علی دین الاسلام و الصلوة و السلام علی النبي المبعوث البيان الحلال والحرام ... و بعد فقد وقف علی الكتاب المسمى بالمیزان الذي ألفه القطب الرباني ...
[کشف الظنون: 1918/2 ؛ فهرست مخطوطات دار الكتب قاهره، فؤاد سید: 147/3]
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 62
آغاز برابر؛
انجام: و من ذلك قول الأئمة الثلاثة انه یجوز للسید اجارة أم ولده مع قول مالکانه لا یجوز له ذلك . هذا آخر اقتصرنا علیه و انتخبنا من الميزان الشعرانية ...
خط: نسخ، کا: عبدالکریم، تا: غره محرم 1287ق؛ جلد: تیماج ساغری، 95گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2- 572]
mīzān- ol kalām
مسعود بن محمود
mas‘ūd ebn- e mahmūd
بحور شعری را در این اشعار سست به عربی و فارسی به نظم آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6829/7
آغاز: فسبحان الذي اسری بعبده ** و یهدی بالصراط المستقيم/ الله قادر فرد جلیل ** رووف عالم بر قدیم؛ انجام: الهى انت تواب رحیم ** تقبل توبتی و ارحم وفاتی/ بحق المصطفي و وصیه ** و الأئمة انهم سبل النجاتي
خط: نسخ، کان محمد قاسم بن سعید، تا چهارشنبه 22 شوال 1227ق؛ جلد: تیماج، 6گ (18ر- 23پ)، 17 سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 20- 291]
al- mīzān li- ma'rifat- il furqān
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn- e 'abd- on- nabī (1765 - 1817)
رساله ای است در بیان فرق بین اصولی و اخباری که در جواب شیخ عبدالله بن مبارک نوشته است.
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1462/10
آغاز : الحمدلله و سلام علی عباده الذي اصطفی. فقد امرنی العلامة الأواه؛ انجام: و نقض لغایات افعاله تعالی من عرضه الانبياء و الاصياء و نصب عدول نفاة
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1222ق، جاء رمضان؛ جلد: تیماج، 6 گ (145پ - 150پ)، اندازه: 10×14/5 سم [مؤيد: 3- 375]
میزان المعدلة في شأن البسملة - البسملة
mīzān- ol ma‘refa va borhān- ol haqīqa fi ādāb- es solūk va- t tarīqa
صفی علیشاه، محمد حسن بن محمد باقر، 1251 - 1316 قمری
safī="alī- šāh, mohammad hasan ebn- e mohammad baqer (1836 - 1899)
فصولی استدرباره معرفت (شناخت) و این که گفته چه کسی مسموع و چه کسی مردود می باشد، با نکوهش از عوام که راه تفریط پیش گرفته و گروهی از دراویش که راه افراط را پیموده اند، بلکه مؤلف صحیح در معرفت و عرفان آن را می داند که راه وسط را بپیمایند تا برای اهل دل راهنما باشند.
آغاز: بسمله جهان آفرین را بهر نعمت بخصوص نعمت گویایی سپاس گویم و از صدیقان بارگاه، جلالش به صدق گفتار امانت جویم حق سپاس به نعمت ...
چاپ: ایران، تهران، کارخانه امیرزا اسمعیل، 1306ق، سنگی، جیبی، 127+2ص
[مشار، فارسی 5088/4 ؛ فهرستواره منزوی 1008/8]
آغاز برابر؛ انجام: خاتمه منت خدای را به تمام نعمتهای او که تمام ممکنات احصای اندکش نتوانند کرد سیما ... عرض بود رنگ سیاه و بنفش ** به پرنگی اصل ما را ببخشقد تمت هذه الرسالة ... الموسوم بمیزان المعرفة و برهان المعرفة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 جمادی الاول 1306ق؛ از روی خط علی بن نصر الله که به تاریخ 1302 بوده؛ 26گ ، 17 سطر، اندازه: 17/5×11 سم [ف: 8- 4727]
بی کا، بی تاز [میراث اسلامی: 5- 570]
آغاز برابر؛ انجام: نیستی حق ماست و هستی تو را سزاست، لا حول و لا قوة الا بالله و السلام علی من اتبع الهدي
تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده و به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 43گ، 10 سطر، اندازه: 11/5 ×18سم [ف: 25- 67]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 15 سطر (11×9)، اندازه: 13×10 سم [ف: 16- 135]
میزان المقادير - الاوزان الشرعية
میزان المقادير - الاوزان و المقادير
میزان المقادير - اوزان و مقادیر
میزان المقادير - اوزانیه
میزان المقادير - تحفه
میزان المقادير - میزان الاوزان
mīzān- ul maqādīr
حلی نجفی، محمود بن درویش، ق 11 قمری
hellī najafi, mahmūd ebn- e darvīš(- 17c)
تاریخ تأليف: 15 صفر 1056ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
رساله مختصری است در بیان اوزان و مقادیر شرعی؛ علامه تهرانی، مؤلف این رساله را حسام الدين محمود بن درویش علی حلی نجفی می داند.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول الفقير .. لما رأيت في زماننا هذا و هو سنة ست و خمسین بعد الألف و ماقاربه مما تقدم من كثرة الاختلاف بین بعض الناس.
انجام: و ذلك هو الكرمن الماء وزنا و الله اعلم بحقائق الأمور و الاقوة الا بالله ولیکن هذا آخر ما أردنا و قصدنا بیانه و نختم الكلام بحمد المنعم الملهم الخالق العلام.
چاپ: مشار عربی 940؛ هند، بمبئی، 1308ق، سنگی، رقعی، 1+10ص، به سعی و اهتمام حاجی شیخعلی محلاتی حائری، به درخواست آقا شیخ علی خراسانی مشهور به «شیخ الرئيس»
[الذريعه 421/23 شماره 9149]
آغاز و انجام: برابر
کا: کشمیری، محمد معصوم بن محمد قاسم، تا: 1097ق، جا: اصفهان؛ 3گ (110پ - 112پ)، اندازه: 24×17سم [ف: - 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی جزائری عسکری، تا: دهه اول ربیع الأول 1115ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 11گ (79پ - 89)، اندازه: 18×11/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1593]
آغاز برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن کیقباد گرجی، تا: 1118ق؛ محشی از شیخ محمد شامی به لفظ «سلمه الله»؛ تملک: محمد مهدی، مهدی بن کیقباد؛ جلد: تیماج مشکی، 11ص، 19سطر، اندازه: 20×13سم [ف: - 272]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 860/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 49]
نسخه اصل: کتابخانه شیخ آقا بزرگ تهرانی (محمد حسن بن علی)؛ خط: نسخ، کا: عهد المهدي بن محمود اصفهانی، تا: رجب 1308ق، جا: بمبئی [فیلمها ف: 1- 677]
آغاز: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3ص (6-4)، اندازه: 19×26سم [ف: 5- 1709]
mīzān- ul maqādīr
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 789/5
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1450 -]
mīzān- ol maqādīr
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چون قدر و مقدار هریک از مثقال و دینار و درهم و صاع و مد و رطل پیوسته در خاطر نمی ماند و اکثر اوقات جهت تحقیق هر یک مدتی به حساب کردن و فکر نمودن مشغول می باید شد بناء علیه این فقیر کثیر التقصير قدر هر یک را از نسخه آخوند مولانا محمد باقر مجلسی سلمه الله و غیر ذلك تحقیق کرده مکرر به حساب هر یک رجوع نموده بر سبیل اختصار چند کلمه به فارسی بیان می کند که قدر نصاب نقدین و غلات اربع و قدر کر و مهر سنت و غیر ذلكمجملاً ظاهر شده همه کس بهره ور گردند؛
انجام: و هر کس را شبهه باشد رجوع به نسخه معتبری نموده حساب نماید. احتمالا از میرزا بیگ بن فیض الله قارزی جوینی (قرن 11 و 12)؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ جلد: مقوا، ص، سطور مورب، اندازه: 10×17 سم [ف: 21- 1554]
آغاز: ما بین علمائهم چنان که صریح شارح کبیر نافع است و خلافی در این مسأله نیست؛
انجام: ششم از اقسام آب مطلق محقون کمتر از کر است که آن را در عرف شرع آب قلیل می نامند.
در بیان اوزان و مقادیر شرعی و طبی است در این نوشته مفصل و استدلالی واژه هایی چون دینار، رطل، اوقیه، مثقال، صاع، و غیره بیان گردیده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 39گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21- 1562]
آغاز: قاعده در موازین و مقادیر شرعیه این است که باید درهم را تحویل بمثقال شرعی نمود و مثقال شرعی نمود و مثقال رعی را تحویل بمثقال صیرفی؛
انجام: پس چهار مثقال چهار نصف قیراط که عبارت است از دو قیراط زكوة دارد.
بخشی است از رساله در وزن ها به نام میزان المقادير یا میزان الاوزان که در آن از مثقال و رطل وصاع و درهم و دینار و قیراطو نصاب زکات آنها بحث شده است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3 ص (217- 219)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 9- 102]
میزان المقادير الشرعية - الاوزان الشرعية
mīzān- ul maqādīr fi tibyān- it taqādīr
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn- e hasan(- 1685)
اهدا به: اعتضاد الحضره و اعتماد الدوله
تاریخ تأليف: رجب 1054ق
این رساله دارای مباحث دقیق و نکات ارزنده و مبتکری است و از مطالعه این رساله بر می آید که مؤلف در تعیین دقیق مقادیر، اکتفا به نوشته کتاب های مؤلفان پیش از خود نکرده بلکه با وسواس و احتیاط و دقت کامل، خود به تحقیق و تجربه پرداخته و نکات بسیار و تازه به دست آورده است. مشتمل بر سه « تفصیل» و نه «تتمیم»: تفصیل 1. ذکر المقادير المقدرة بحسب الوزن؛ تفصیل 2. المقادير المقدرة بحسب الكيل؛ تفصیل 3. المقادير المقدرة بحسب المساحة، تتمیم 1) بعض الأكيال والاوزان المعروفة في اليوناينة؛ تتمیم 2) الدانق سدس الدرهم؛ تتمیم 3) الدراهم المشهورة هی الدراهم الثلاثة البغلي والشرعی و الطبري؛ تتمیم 4) الاوزان الشائعة في زماننا هو المثقال الصيرفي المسكوكة المحمدية و العباسية؛ تتمیم 5) الأجسام المتساوية و زناقد تتخالف خيرة فتقدیر کیل معین بوزن معین لایتصور الا بنوع من التخمين و ضرب من التسامح، تتمیم 6) المقادير الموزونة والمكيلة علی قسمین؛ تتمیم 7) اختلاف الفقهاء في قدر المدو الصاع و الوسق مبنية علی خلافین احمد هما في قدر الرطل العراقي و ثانیهما في قدر المد؛ تتمیم 8) الكر المعتبر في باب الطهارة لا ینفعل بالنجاسة ما لم یغیره مقدر بتقدیرینبالوزن و المساحة؛ تتمیم؛ 9) ینبغی للمکلف تحصیل برائة الذمة. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز : اللهم صل علی محمد و آل محمد و بعد فیقول المقر بجهله بالعلم اليقين رضی الدين محمد القزويني کثیرا ما وقع في الشريعه ... احکام مبنية علی مقادیر مخصوصه ... فتصفحت فما وصلت الى رساله مفصله موضوعة لشانها ... عنوانها مسطوره في صحف منتشرة ضبطها: مع ان اکثرها وقعت موقعا لاختلاف الاراء
انجام: في زماننا الذي فیه الاراء متخالفه و الحق محجور و القائم بالحق مستور. اللهم ارزقنا توفیق ادراك ملازمته ... و الخروج عن عهدة ما هو الصواب من التكاليف بفراغ البال و الخلاص عما یوجب تفویت الوقت و تضییع العمر من القيل و القال. هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرساله و قصدنا الاختتام به في تلکالمقاله و الله الموفق و المعين.
[علم الفلكفي العراق (مجلة مجمع العلمي العربي دمشق سال 29جزء 404: 3 )؛ الذريعة 324/23 ؛ فهرستواره منزوی 2749/4 : نسخه فارسی آن]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 48ص، 15 سطر (13×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 3- 476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 56گ (27پ - 82پ)، 17سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 30- 22]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1324ش؛ 29گ، 15سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 1- 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 5 جمادی الثاني 1086ق؛ مصحح، محشی به نشان «منه دام ظله» و «منه سلمه الله»؛ تملک: محمد رضا بن ذبیح الله حسینی که نسخه را از آقا میرزا تقی خریداری کرده؛ جلد: میشن، 74ص (1- 74)، 12 و 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 50- 231]
خط: نستعلیق، کا: معز الدين بن محمد صادق تبریزی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 29گ (54پ - 182)،
17سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 22- 292]
کا: محمد علی بن محمد رضا قزوینی، تا: با تاریخ 1098 ق [ف: - 30]
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد اسمعیل بن عبدالنبی نصیری، تا: قرن 12؛ 8گ (180پ - 187ر)، قطع: [خشتی نشریه: 2- 125]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 22گ، قطع: رقعی [ف: - 255]
آغاز: فاعلم أن المقادير المذكورة علی ثلاثة أقسام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ در حاشیه اشعار فارسی از طوفان و جامی و هجری تبریزی و علی مشهدی؛ 12گ (2ر - 13ر)، 21 سطر (15×7/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 696-5]
خط: نسخ، کان محمد حسن موسوی اصفهانی، تا: قرن 12، 21گ (21-1)، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 24گ، 16 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 20- 530]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: رمضان 1100ق؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: پشمی، 11ص (63 -73)، 25سطر (14×6/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 13- 158]
آغاز: فهو شعیرتان وسینه اسباع شعیره یبلغ اسباعه و اما القيراط العراقي فهو ثلث شعیرات و ثلثة اسباع شعیره؛ انجام برابر
کا: محمد صادق بن محمد امین نوزادی قاینی، تا: 1111ق؛ افتادگی: آغاز (چند برگ از تفصیل اول را ندارد)؛ جلد: تیماج مذهب، 18 ص (1- 18)، 33سطر، اندازه: 28×11سم [ف: 10- 872]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد گلستانی، تا: شنبه 11 ذیحجه 1122 ق؛ 28گ (10- 27)، 21 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 4728-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 31ص (1- 31)، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 10- 213]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1128ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 10ص (84- 93)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 32- 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12گ (13پ۔ 24پ)، اندازه: 21×16سم [ف: 38- 496]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 12گ (6پ - 17)، 21 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1593]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 56ص (1- 56) [عکسی ف: 1 -388]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با اصل مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 31 گ، 14 سطر، اندازه: 13×23/5سم [اهدائی رهبر: 765-3]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1226ق؛ 23ص (630 -652)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1429]
خط: نستعلیق، کا: حسین بن علی محمد رشتی متطبب، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج، 26گ (1پ - 26ر)، 15 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 5- 91]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1246ق؛ 41ص (2045 -2085) [مختصر ف: - 839]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی مذهب العلامة مائة واربعة و خمسون الفاً و مائتا و خمس و ثمانین درهماً و خمسة اسباع درهم.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسنی، تا: 1249ق؛ 6 گ، 17سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5- 2197]
کا: غلامحسین بن محمد علی ساوجی، تا: رمضان 1256ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 15گ (78پ - 92پ)، اندازه: 17/5 × 21/5 سم [ف: 25- 36]
آغاز: برابر
بی کا، تا: یک شنبه 5 رجب 1257ق؛ مصحح، محشی؛ 42ص
(269- 228) [دلیل المخطوطات: 1- 265]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 106]
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شعبان 1278ق؛ از روی خط مؤلف، مقابله کرده اعتماد الدوله در شعبان 1074؛ 27گ (51پ - 77ر)، ابعاد متن: 12×7، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 16- 476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن محمد مهدی خوانساری، تا: ذیحجه 1287ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 11 گ، 15 سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1314ق؛ مصحح؛ 12گ (51پ - 62ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8- 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمدبن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: 18 ذیحجه 1329ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، مذهب، 10گ، 22 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 764] و [ف: 21- 1560]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/69 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 397]
نسخه اصل: نسخه آقای میرزا ابوالحسن کتابی در اصفهان؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 699]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 9گ (189- 197پ)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 3- 236]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصححمؤلف برای مولانا محمد حسین به گواهی خود او در پایان به خط خود به نستعلیق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 28گ (30پ - 57پ)، 20 سطر (4/5×13/5)، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 16- 486]
بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ جلد: مقوایی، 26گ (23پ - 48ر)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 20- 36]
آغاز برابر؛ انجام: من العبادة ثلاثة اشبار ناقصاً عند و هذا بعید جداً هذا ما أردنا ایراده في هذه التفاصيل و الله یهدی سواء السبيل و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 11گ (108پ - 118پ)، 16سطر (11/5×5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: - 389]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ محشی با نشانه «منه»؛ 27گ (61پ - 87ر) [ف: 5- 695]
آغاز: برابر؛ انجام: مذهب ابن بابویه کما قال العلامة بعدت عن مناسبة مذهب الجمهور بل یکون الارطال المدينة النسب به منها اذ التفاوت بین المذهبين في قدر المساحة قریب من
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشیبا نشان «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ، 13 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8- 4728]
آغاز برابر؛ انجام: کصاحب قسطاس المستقيم حیث واقعه في ذلك واقتضی اثره بعض الناظمين حیث نظم حیث نظم في بیان اجزاء الدينار: هست شش دانک قدر دیناری ** لیک هر دانک از طسوج چهار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15گ، 16سطر، اندازه: 16×8/5 سم [ف: 8- 4728]
خط: نسخ، کا: بیرجندی، محمد بن حسن، بی تا؛ 8گ (398ر - 405ر)، 30سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 1- 162]
mīzān- ul maqādīr fi tibyān- it taqādīr
تبریزی، محمد، ق13 قمری
tabrīzī, mohammad(- 19c)
این رساله ای است در باب مقادیر، اوزان وکیل ها. نام مؤلف ذکر نشده ولی از روی قرینه به نظر می رسد که مؤلف آن همان نویسنده رساله سوم است (که ذکر آن بعد داده می شود) و او یکی از طلاب موسوم به محمد تبریزی می باشد.
آغاز بسمله و به نستعین - الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه رسالة رتبتها للطلاب راجية منها شیئا من الثواب.
انجام: هذا آخرما اردنا ایراده من هذه الرساله و قصدنا الاختتام به في تلکالمقاله ...
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 828/2
آغاز و انجام: برابر؛ و قد وقع الفراغ في تاسع عشر شهر ذيقعدة الحرام من شهور سبعو اربعین بعد المأتين و الالف سنه 1247.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج، 32ص، 17سطر ( 13/5×8)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2- 231]
mizan-ol melal
علی بخش میرزا قاجار، 1254 قمری
‘alī baxš mīrzā qājār (1838 -)
تاریخ تأليف: 1325ق
در تحقیق مذاهب، واجب الوجود، پیامبری و امامت. در بر گیرنده نقد فرنگی مآبی در ایران، نقد عقاید منکران خدا، شرح احوال پیامبر، تاریخ گونه، سؤال از پایداری و ترقی ایران، نقش کمپانی ها و اقسام آنها.
آغاز: بسمله، الحمد الله الواحد الأحد الفرد الصمد الذي لم یلد و لم یولد.
انجام: اسمش را ناصری بگذارند بهتر است در اسم هم تأثير زیادی هست.
چاپ: تهران، به کوشش استاد جلال الدين محدث، 1326ش، 264ص؛ تهران، 1380ش، به کوشش غلام حسین زرگر نژاد، ضمن رسائل سیاسی عصر قاجار، صص 335-490
[فهرستواره منزوی 242/6و 649/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1404
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 114گ، 13 سطر (9×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 3-461]
mīzān-ol molūk va-t tavā’ef va-s serāt-ol mostaqīm fi soluk-el xala'ef
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری
kasfi, ja'far ebn-e abi-eshaq (1775 - 1851)
اهدا به: محمد تقی میرزا حسام السلطنه فرزند فتحعلیشاه قاجار
تاریخ تأليف: شنبه آخر ذیحجه 1246ق
در آداب ملوک و جهانداری استو دومین تأليف او است در این فن که هر دو را به خواهش شاهزاده محمد تقی میرزا (حسام السلطنه فرزند فتحعلیشاه قاجار) تأليف نموده، دارای ده «باب» و هر بابی شامل چند «تمهید» و به مناسبت تعداد ابوابش ملقب به «عشره کامله» داشته، عناوین ابواب: 1. بیان معنی عدالت؛ 2. معنی خلافت از جانب خداوند عزوعلا؛ 3. بیان حقیقت و کیفیت سلطنت ملوک و در بیان ارباب امر و فرمان؛ 4. بیان کیفیت سلوک ملوک با هر طایفه از رعایا؛ 5. بیان کیفیت سلوک وزراء و نوابان و اصحاب قلم؛ 6. بیان کیفیت سلوک علماء و متقیان و اهل وعظ و قاضیان؛ 7. بیان کیفیت سلوک ارباب نعم و دولت؛ 08 بیان کیفیت سلوک دهاقین و رئیسان و اهل زراعت و ده نشینان؛ 9. بیان کیفیت سلوک اهل تجارت و تکسب؛ 10. بیان کیفیت سلو ک اهل حرفت و صناعت. (مهدی ولائی)
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين بالربوبية الظاهرة ... و بعد حقیر آلافاق الفاطمي المفتاق جعفر بن ابی اسحاق به عرض اهل مودت و وفاق می رساند که این مختصری است بی تصلف و ... در بیان میزان در مملکت
انجام: خاتمة خلفائکو الفائزين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. یا رب تو بدین سایه یزدانی را ** بخشای در این جهان جهان بانی را
چاپ: قم، بوستان کتاب به ایران، قم، 1375 شمسی، به کوشش عبد الوهاب فراتی
[نسخه های منزوی 1696/2، الذريعة 326/23 ؛ ريحانة الادب 60/5؛ اعلام الشيعه (الكرام البرره) 241؛ فهرستواره منزوی649/6]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 110گ (53پ - 162ر)، ابعاد متن: 6/5×12 ، اندازه: 11×17/5سم [ف: 15-4148]
آغاز: برابر؛ انجام: باید که رزق خود را در کسب خود ندانید بلکه آنرا اطاعت خداوند و رزق را بر خداوند بدانند و توکل بر خداوند بنمایند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: حسین شیخ زاده؛ 83گ، 19سطر (9×14/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-398]
آغاز برابر؛ انجام: تاریخ ختم و اختتام مغز حق کلام اتفاق افتاد. و الحمدلله رب العالمين تمت الكتاب 1204.
خط: نستعلیق، کان محمد کریم بن ملا رجبعلی بروجردی، تا: 24 محرم 1204ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 10-790]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4776/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ رکابه دار، مجدول، محشی؛ است. تملک: ریحان الله بن جعفر (فرزند مؤلف)؛ این نسخه اصل و به خط مؤلف نگاشته شده (؟)؛ جلد: تیماج، 98گ، 18 19سطر (11×12/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 32-18]
خط: نستعلیق، کان بروجردی، عبدالله بن نوروز علی، تا: پنج شنبه 27 محرم 1247ق؛ جلد: تیماج، 164گ، 14سطر (7×11)، اندازه: 10×14/5سم [ف: -428]
آغاز برابر؛ انجام: ماده تاریخ ختم و اختمام مغز و حق کلام اتفاق افتاد هاتفم گفت من وراء حجاب مغز حق کلام آمد ختم
خط: نسخ خوش و مشکول، کا: سید محمد هاشم بن محمد علی حسینی، تا: 5رمضان 1250ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 71گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×20سم [اهدائی رهبر: 6-148]
خط: نسخ، کان ابن علی نقی یزدی، تا: 17 رجب 1250ق [نشریه: 2-132]
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن محمد قاسم بن ابوالقاسم، تا: 1251-1253؛ اندازه: 15×21/5سم [ف: -84]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: ساغری، 188 گ، 11سطر، اندازه: 13/8×21/7سم [ف: 4-805]
آغاز باب دوم در بیان معنی خلافت بندگان است در زمین از جانب خداوند تبارک و تعالی
خط: نستعلیق، کا: سید علی، تا: 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: سید علی «علی الحسيني»؛ 137، 12سطر (9×15) [ف: 4-1369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد علی حسینی، تا: چهارشنبه 28 ربیع الاول 1255ق؛ جلد: گالینگور سبز، 117 گ، 16سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 5-213]
آغاز برابر؛ انجام: هاتفم گفت من وراء حجاب - مغز حق کلام آمد ختم
خط: نسخ، کان محمد هاشم بن محمد علی حسینی، تا: چهارشنبه 5 رمضان 1255ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 73گ، 20 سطر، اندازه: 2×14سم [مؤيد: 3-167]
خط: نسخ، کا: عبدالمحمد بن محمد جابلاقی، تا: 1262 ق [نشریه: 2-132]
خط: نسخ، کا: حاجی کریم بن کربلائی حسین، تا: سه شنبه 11رجب 1264ق؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 128گ، 16سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 15-161]
خط: نستعلیق، کا سامنی، قنبر بن
شهباز بیگ، تا: 15 رجب 1265ق، برای ملا عزیز الله؛ جلد: تیماج، 175گ، 12سطر (7×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 16-270]
خط: نسخ، کا: غلام رضای حیران یزدی، تا: 15 جمادی الثاني 1266ق، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-931]
کا: محمد زمان ولد ملارضای لاری، تا: 1266ق، جا: بندرعباس [ف: -270]
آغاز برابر؛ انجام: بی جمال یوسف وبی عشق یعقوب از گزاف ** طوطیائی ناید از هر باد و از هر پیرهن الحمدلله رب العالمين ... از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: ملاناد علی بن حاجی هاطم، تا: جمعه غره رمضان 1271ق، ساکن قریه کلنکانه، حسب الامر حاجی محمد کریم شیرازی؛ جلد: تیماج، 123گ، 14 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8-4728]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمد کریم بن شریف، تا: سه شنبه 20 شعبان 1282ق؛ واقف: نائینی؛ 108گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 6-479]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 ذیقعده 1287 ق [نشریه: 7-304]
آغاز برابر؛ انجام: بیجمال یوسف و بی عشق یعقوب از کرف ** توتیایی ناید از هر باد و از هر پیرهن
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج، 165 ص (2-166) ، اندازه: 14×21سم [ف: 10-1528]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين المعصومين یا رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد حسن خان نوری، تا: 1310ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 124گ، 15سطر (7×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 4-412]
آغاز: برابر؛ انجام: بی جمال یوسف و بی عشق یعقوب از گزاف تو نیائی ناید از هر بیرهن الحمدلله رب العابدين ... و اختم لنا ... خاتمة خلفائك ... آمین یا رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 9 ربیع الاول؛ جلد: تیماج، 104گ، 17سطر (7×17)، اندازه: 13×21سم [ف: 3-684]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم، بی تا؛ جلد: مقوایی، 127ص (374-500)، 19 سطر (13×21)، اندازه: 20×29سم [ف: 1-174]
آغاز: برابر؛ انجام: بی جمال یوسف بی عشق یعقوب از گزاف ... تاریخ ختم و اختتام در آخر یوم السبت روز اخر از ماه آخر سنه هزار و دویست و چهل و شش از هجرت نبویه علی هاجرها الف سلام و چونکه تمام این کتاب من اوله الى آخره خصوصا ... لهذا
ماده تاریخ و اختتام مغز حق کلام اتفاق افتاده
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 78گ، 20 سطر (8/8×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 1-279]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 642
همان نسخه بالا[نشریه: 5-102]
آغاز برابر؛ انجام و یقین که همه چیزها و بماسوای خود همگی احاطه دارد و با همه می باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 110گ، 15سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 5-340]
mīzān-ul manțiq
؟ کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
رساله مختصری در شرح قواعد منطقی مشتمل بر هجده «فصل»: 1. تعریف علم؛ 2. الفاظ؛ 3. معانی مفرد؛ 4. کلیان متساویان؛ 5. جزئی؛ 6. نوع و مراتب آن؛ 7. تعریفات؛ 8 قضایا؛ 9. عدول و تحصیل؛ 10. قضایای موجبه (یا موجهه)؛ 11. شرطیه؛ 12. تناقض؛ 13. عکس مستوی؛ 14. عکس نقیض؛ 15. قیاس؛ 16. استقراء؛ 17. تمثیل؛ 18. برهان. نام مؤلف در نسخه نیامده، اما در معجم المطبوعات العربيه ذیل «بدیع الميزان في شرح میزان المنطق» آن را از نجم الدين کاتبی دانسته اند، و در فهرست دانشگاه تهران (475/17)
این رساله، گزیده رساله شمسیه کاتبی معرفی شده است. در فهارس اکثرا بدون مؤلف آمده است.
آغاز: بسمله. هذه رسالة مترجمة بمیزان المنطق و مرتبة علی فصول فصل العلم اما تصور فقط و هو حصول صورة الشيء في العقل
انجام: کقولنا: هذا متعفن الأخلاط، و کل متعفن الأخلاط محموم و انی و هو الذي یکون الحد الأوسط فیه علته في الذهن فقط ...
1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35131
انجام: في عکس النقيض و هو عند المقدمتين عبارة من تبدیل کل من طرفی
موجود ینسخه تا فصل چهاردهم (عکس نقیض) می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 8 گ، 13 سطر، اندازه: 18×23سم [اهدائی رهبر: 5-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوعلی بن احمد الله لوکری، تا: 1234ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماجمنقش، 5گ، 20 و 32سطر، اندازه: 18×22سم اهدائی رهبر: 5-402]
آغاز و انجام: برابر
بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «العبد المذنب حسن» (مربع)؛ 22گ (1پ - 22ر)، 7سطر، اندازه: 8/5×15سم [ف: 39-318]
آغاز و انجام: برابر
با تعریف علم آغاز شده و به مبحث قیاس پایان می پذیرد؛ در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، کا: حافظ بدهو، برهانپوری، تا: محرم 1080ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 26گ (57-82)، 7سطر (7×11/5)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 28-359]
گزیده و کوتاه الرسالة الشمسية است؛ خط: نسخ، کا: محمد پادشاه صاحب، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 10گ (82ر-91پ)، اندازه: 15×23سم [ف: 17-475]
آغاز و انجام: برابر
رساله ای است در منطق که با تعریف علم آغاز شده و به مبحث قیاس پایان می پذیرد، در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 16گی (104پ-119پ)، 9سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 11-394]
بی کا، تا: 1275ق؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: لمشارکتهما في کل مؤثر في الحكم و یمسی التمثيل في عرف الفقهاء قیاسا.
بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «اعبدالله مولای» (بیضوی)؛ 8گ (117پ -124پ)، 18 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 8ص (99-106)، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 32-116]
آغاز برابر؛ انجام: و هو قلیل الاستعمال، ناقص الاستدلال
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 56گ (64پ - 119پ)، اندازه: 13×19/2سم [ف: 9-346]
آغاز: بر ابر؛ انجام: وهو اما لمی وهو الذي یکون الحد الأوسط فیه علة للنسبة في الحدين والخارج و انی وهو الذي یکون الحد الاوسط فیه علة للنسبة في الحدين فقط تم
خط: شکسته نستعلیق، کا: صفدر شیر رضوی بهاری ولد علی صاحب، بی تا، 6گ، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 8-4729]
میزان النظر - ارجوزة في علم المنطق
mīzān-un nafūd fi ‘ilm-il ‘arūd
بدر العيني، محمود بن احمد، 762 - 855 قمری
badr-ol-'eynī, mahmūd ebn-e ahmad (1361 - 1452)
دوائر پنجگانه عروضی و بیست و دو بحر آن را با روشی مختصر و شواهدی از شعر عربی، بیان کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4641/3
آغاز : الحمد لله حق حمده و الصلاة علی نبیه و عبده ... هذا منتخب في علم العروض مغن عن غیره؛ انجام: بخلاف الشعر فانه یطلق علی البيت الواحد والله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: عمر بن عمر بن ابی بکر کریدی حاینوی معروف به سعید، تا: 1186ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 18گ (45پ -62ر)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 12-209]
mīzān-ul wazzān fi ‘ilm-il awzān
منظومه ای است در علم عروض، که ناظم آن را برتر از منظومه ابن حاجب می داند، زیرا که همه دانستنی های علم عروض در آن آمده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 784/8
آغاز: خامسها العروض للاوزان ** في حملة معينة الوزان / فاقت علی منظومة ابن الحاجب ** بذکر تفسیر الزحاف الواجب؛ انجام: تمت بحمد ساتر العيوب ** عمت بفضل عالم الغيوب
بی کا، بی تا، 6گ (90ر-95پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 2-63]
mizan-ol hava"
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری
e'tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath- alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/68
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-197]
miyzat-ul firqat-in nājīya ‘an gayr-i-him = r.-un māyiza bayn-al firqat-in nājīya wa gayr-i-him fi-l imāma
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn(- 1760)
در بعضی از احکام مخالفین شیعه و امتیازی که شیعه بر آنان دارند، و پاره ای از احادیثی که در فضل آنان روایت شده است. آغاز : الحمدلله الذي نجانا من النار و جعلنا من أهل الجنة بولاية علی سید الابرار و سند الاخبار ...
چاپ: در مجموعه اولی از رسائل اعتقادی مؤلف چاپ شده
آغاز: برابر؛ انجام: وجه الحديث المشهور حب علی حسنة لا تضر معها سيئة و بغضه سيئة لا تنفع معها حسنة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 36گ (84ر - 119پ)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 14-326]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 41گ (27-67)، 7 سطر (7×12/5)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 16-604]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم پسر میرزا محمد، تا: 1247ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ با حواشی منه؛ 25گ (86پ -110 ر) [ف: 5-305]
muyassir-ut taysīr
مؤلف در این رساله قرائت ابی عمرو بن علاء بصری را از کتاب «التيسير» ابی عمرو عثمان بن سعید دانی (-444ق) نقل نموده است (کشف الظنون 520/1).او «التيسير» را نزد استاد خود مجدالدین ابی احمد عبدالصمد بن احمد بن عبد القادر بن ابی الجيش بغدادی (- 676ق) خوانده است. در مآخذ معتبر نام چهار تن ذکر شده که از ابن الجيش اخذ قرائت کرده اند، بدین اسامی: 1. احمد بن موسی موصلی، 2. ابن الخروف محمد بن علی موصلی، 3. ابوبکر مقصانی جزری، 4. ابراهیم رقی قصار. به نظر می آید احمد بن موسی موصلی مؤلف میسر التيسير باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12163/9
آغاز : الحمدلله الذي انزل علی عبده کتاب شرح به الصدور و جعله مهيمنة علی التوراة .. و بعد فقد ... سألني جماعة من اهل لا اله الا الله ممن یجب؛ انجام: فامه هاوية تطلع علی کیف فعل ربك و الصيف فلیعبدوا یکذب بالدین نجز الخلاف بحمدلله تعالی و عونه و حسن توفیقه و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کا: محمد بن سالم بن محمد بن سالم بن سعید بن عمر الغدري العوسجي بلدة و الشافعي مذهبا، تا: قرن 9، 13ص ( 122-110 )، 31 سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 35-170]
al-muyassar fī š.-il maşābīh
توران پشتی، فضل بن حسن، - 661 قمری
tūrān-poštī, fazl ebn-e hasan(- 1263)
وابسته به: مصابیح السنة = المصابيح في سنن المصطفى المليح؛ بغوی، حسین بن مسعود (436-510ق)
محل تأليف: شیراز
شرح مهمی است بر کتاب «مصابیح السنة» حسین بن مسعود بغوی شافعی. بعضی از طلاب در شیراز از مؤلف درخواست این شرح را نمودند و وی آنها را اجابت کرد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1039
آغاز : الحمدلله الذي شرح لنا الحق و اوضح دلیله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ مجدول، مصحح؛ تملک: شرف بن عبدالله بن ساحل حنفی به تاریخ نیمه رجب 737، ابراهیم بن ابی طالب بن علی حنفی، احمد ابن محمد مشهور به ابن الحمار به تاریخ 834، قاسم بن احمد ابن محمود؛ جلد: تیماج، 235 گ، 25سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 3-23]
الموضوعية (رسالة) / فقه / عربی
al-maysur fi hukm-il mahsur min-as subahat-il mawdūʻīya (r.)
زنجانی، عبدالله بن احمد، - 1327 قمری
zanjānī, 'abd-ol-lāh ebn-e ahmad(- 1909)
وابسته به: نجاة العباد في یوم المعاد؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266ق)
مباحث و استدلال هایی است که مؤلف در مورد عبارتی از کتاب «نجاة العباد» شیخ محمد حسن نجفی نگاشته است. عبارت «نجاة العباد» این است: «الماء الطاهر المشتبه بالنجس مع الانحصار الايرفع حدث ولا یزیل خبثا و لکن اذا اصاب طاهرة لا ینجسه بل ول تعاقبا علی رفع الحدث لم یرتفع و لو بان توضأ من احدهما ثم غسل بالثانی ثم توضأ منه مع التنبه بل الأحوط ذلك ایضا في رفع الخبث و ان کان هو الأقوى فیجب تطهیر الثوب و البدن به للصلوة مع الانحصار اشهر».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13155/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين و بعد فهذا هو الميسور في بیان حکم المحصور من الشبهات کتبته اجابة لبعض الفضلاء؛ انجام: في الشبهة الغير المحصورة کما في المحصورة في بعض فروضها و علی ذلك بنی بعض فروع التجرى و هو کما تری غیر خال عن التشويش.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 40گ (57پ -96پ)[ف: 36-232]
mīšel esterogof
آوانس ارمنی، ق 14 قمری
āvāns-e-armani(- 20c)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1312ق
میشل استروگف که افسری در دستگاه امپراطور روس بوده و در این داستان از طریق ژول ورن شرح حال او تحریر شده است، و در آن بسیاری از مطالب دربار تزارها می آید و از اینجهت جالب توجه است. متن اصلی آن به زبان فرانسه می باشد و از آن زبان به فارسی برگردانده شده است این کتاب بعد از این ترجمه ظاهرة دو ترجمه دیگر به فارسی دارد. (عبدالله انوار)
[مشار فارسی 5090/4]
آغاز: جلد دوم، فصل اول، اردوی تاتارها. مسافت یک روز از شهر کلیوان و به مسافت چند ورست از بلده دیا شلینسک دشت وسیعی؛ انجام: بلکه مقصود شرح رنجها و محنتهای او بود
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: آغاز قرن 14، روزگار ترجمه و شاید در کارگاه های ناصری؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: مقوا، 150گ، 14سطر (13/5×23)، اندازه: 20/5×32/5سم [ف: 1-254]
آغاز در عمارت معروف مسکو که بعمارت جدید موسوم است؛ انجام: که از دریچه میخواست بیرون بجهد بدست تاتارها افتاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1312ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ حاوی عکس های فتوگرافیک؛ جلد: گالینگور، 260گ، 14سطر (11/5×24/5)، اندازه: 21×33سم [ف: 4-309]
آغاز بمسافت یک روز از شهر کلیوان و بمسافت چند ورست؛ انجام: شرح شؤونات و ترقیات او نیست بلکه مقصود شرح رنجها و محنتهای او بود
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: تقی قزوینی، تا: 1313ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، دارای عکسهای فتو گرافیک، مجدول، در اول کتاب نقشه چاپی مسیر میشل استرو کف؛ جلد: گالینگور، 198 گ، 14 سطر (12×32)، اندازه: 21×32سم[ف: 4-261]
mīš va raz
شفیعا، - 1081 قمری
safi'a(- 1671)
از شفیعا و داستان گفتگوی میشن است با رز.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4724/2
آغاز: بفرمان خدای لایزالی ** پدید آمد قضا را خشک سالی؛ انجام: که باشد در جهان بی طبع جاری ** بماند از شفیعایادگاری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: شمیز، 5ص (8-12)، 15سطر (9×15)، اندازه: 15×22سم [ف: 14-3669]
میعادیه - شرح حدیث «أن الميت یبلی جسده »
میعادیه - المعاد
mayfeyr (t.) = kūče-ye “ešq
ممتحن نراقی، علی اصغر، ق14 قمری
momtahen-e narādī,ʻalī asqar (- 20c)
ترجمه ای است به فارسی از رمان «میفیر» نوشته فرانک ریچاردسن انگلیسی.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3867
آغاز: در اطاق زیبائی در شهر لندن جسد مرده در روی قالی قرمزی افتاده بود این شخص مردی بود قوی البنيه با چشمان سیاه وصورتی وجیه پیشانی بلند؛ انجام: زن گفت من از عهده کار خود خوب بر آمدم فقط یک پا را از دست دادم جسد سر کلیفورد دارائی خوبی بود ولی از تمام اینها شما را بدست آوردم. اینطور نیست جرج عزیز !؟
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1348ق؛ جلد: مقوا، 43گ، 19 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 1-437]
al-miqat-ul hilya
آل عصفور بحرانی، خلف بن عبدعلی، ق13 قمری
āl-e ‘osfür bahrānī, xalaf ebn-e 'abd-e-'alī(- 19c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10098/4
خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن عباس کرزکانی بحرانی، تا: 1282ق؛ مصحح، محشی؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س8ش 2-22]
mīkānīk
کتابی است در آموزش شیوه ساختمان پاره ای از دستگاه ها و آلات (از قبیل ساعت پرونده).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3938/3
آغاز: بسمله نریدان نبین کیف نعمل کاسانصب فیه مقدارار من
الشراب خرج کل شی فیه
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، دارای سی شکل است که با دقت و استادی رسم شده و ظاهرة تأليفي ناتمام است؛ 80ص ( 176-97)، 16 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 10-2058]
meykade = āšīyāne-ye meykade
مدرسی یزدی، محمد علی بن محمد باقر، 1200-1262؟ قمری
modarresī yazdī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad baqer (1786 - 1846)
اهدا به: فتح علی شاه و عبدالرضاخان
تاریخ تأليف: 1255- 1262ق
زندگی نامه همروزگاران اوست از یزد و یا این که در یزد زیسته اند، در یک «مقدمه» و یک «بزم» و یک «آستانه»: مقدمه در سبب نگارش و ستایش از والی روزگار محمد ولی میرزا پسر فتحعلی شاه و پیشکار وی عبدالرضا خان و بزم در زندگی نامه سرایندگان همروزگارش در یزد، آستانه در احوال خود. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله در میکده جوی راز دلها ** از جام جهان نمای ساقی انجام: گفتم ز چه دل می بری از من گفتا ** باجستا نیست کا باجستانی [فهرستواره منزوی 1960/3]
نسخه اصل: نسخه آقای سید علی رضای ریحان یزدی؛ خط: نستعلیق، کا: مدرسی یزدی، یحیی بن محمد علی، تا: 1262ق؛ قطع: ربعی [فیلمها ف: 2-234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاج سید علی محمد علاقبند، تا: جمعه 14 ربیع الأول 1379ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 211گ، 16 سطر (12×16)، اندازه: 17×22سم [ف: 4-1359]
meykade-ye mohabbat
محمد قاسم
mohammad qāsem
به دستور نواب معلی القاب خانداوران، در ملک ادیسه شهر کتک، به نام میکده محبت. در زمینه خلوت در انجمن، سفر در وطن، هوش دردم. نظر بر قدم پیش از 1077ق نگاشته است. نثر آمیخته به نظم، بخش بندی نشده.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 156/3 -عکسی
آغاز بعد از زمزمه توحید و نعت سلطان الانبياء، سوال می کند آن حضرت سلطان العارفين ... خواجه بزرگان نقشبند (ق) فرموده اند خلوت در انجمن، سفر در وطن؛ انجام: نام این اجزاء میکده محبت نهاده شد. تحریر في التاريخ غره ذیحجه 1077 ق.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 13839؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: غره ذیحجه 1077ق، 35گ (107-141) [عکسی ف: 2-275]
meykade-ye maxdūmī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32945
آغاز: حمد بی حد و سپاس بی عد خداوندی را که جمیع دیوان حافظان ارزاق به پروانه ارادت و مشیت اوست ... باب الالف. اشتیاق کمال انزجاع دل را گویند. انوار روشنی متواتر که در توجه بر سالک ظاهر گردد؛ انجام: کسی را بر او اطلاع نیست آن قدر جفا دارد که حق تعالی گفته اکاد [1] خفیها قوله السر ارنایك (؟) معنی سراسر یک است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 19گ (1پ -19ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20سم [اهدائی رهبر: 10-92]
mīgā va mīnūhar
سرگذشت میکا یا مینکا و راجه منوهر است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 128-ف
نسخه اصل: بادلیان 478 والکر 36؛ خط: شکسته، بی کا، تا: پایان ربیع الاول 1116ق؛ 198گ، 15 و 16 سطر [فیلمها ف: 1-262]
milad-e rasul, adad-e azvaj va ahval-e hazrat
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 4484
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -573]
mīlād-e 'īsā ebn-e maryam
داستان میلاد او بنابر اخبار و اساطیر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6101/18
آغاز : حدثنا طاهر بن حماد عن أبيه عن عکرمه عن؛ انجام: و ما
یقدر عیسی و لا الهه علی ذلك ، ولو قدر عیسی علی اربعین و ...
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شجاع الدين نجفی، تا: 1067ق، جان اصفهان؛ جلد: میشن، 3گی (168ر - 170پ)، 33سطر، اندازه: 13/9×24/8سم [ف: 9-158]
mīlādīye
قصیده ای است در بحر مضارع مکفوف مقصور در 118 بیت، در خصوص تولد حضرت رسول صلی الله و علیه و آله از ناظمی که در عهد قاجاریه می زیسته و عضد الملك را مدح نموده است: «بازوی مملکت عضدالملک کز خلوص ** خاک درت بدیده جان کرده تو تیا».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16059
آغاز: جان را طرب فزاید و زاید ز دل صفا ** در روز عید زادن سالار انبیا؛ انجام: ارجو که باد در دو جهان دستگیر وی ** تاریخ سرگذشت شهیدان کربلا.
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 14؛ 9گ، 8سطر، اندازه: 13/2×21/2سم [ف: 17-526]
meyl-e avval va sānī (jadval)
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 538/11
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی خطیب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1-520]
الميمر - تحریر اثولوجیا
meymanat-nāme = masnavī dar axlāq
تأثير تبریزی، محسن، 1060 - 1129 قمری
ta'sir-e tabrizl, mohsen (1650 - 1717)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 957/10
بی کا، تا: حدود 1129ق؛ 29ص (303-331) [ف: 3-200]
میمونه - العينية
ميمية في مدح النبي - قصيدة في مدح النبي
mīnā bāzār
ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، - 1026 ؟ قمری
zohūrī toršīzī, nūr-od-dīn mohammad(- 1617)
این رساله منسوب به ترشیزی است و برخی از آن ارادت خان واضح (- 1128ق) دانسته اند. نثر آن مصنوع ومنشیانه است، در وصف میوه، پارچه، شیرینی و دیگر خوردنی های بازاری که نگارنده دیده و«مینا بازار» خوانده می شده است. گویند به مناسبت این که ابراهیم عادل شاه - پادشاه بیجاپور - قصد دیدار از مینا بازار را داشته مؤلف این نثر را پرداخته است. این بازار ویژه خانم هاست که هم اکنون نیز در پاکستان تشکیل می گردد. در فهرست ایوانف (658: 1 ش 362) و الذريعه (657: 9) و ریو (742) واته (1509 و 1763) مینا بازار از ظهوری دانسته شده است و ایوانف شرح آن را از ابو اليمين عبدالرزاق بن محمد اسحاق سورنی می داند (چاپ 1873 کانپور)، مشار (ص 1029 و 1444) مینا بازار را از ارادت خان واضح (منزوی 3639) و شارح آن را مولوی امام بخش اصبهانی دهلوی دانسته است، در فهرست افغانستان (ص 183) مینا بازار به کسی نسبت داده نشده است.
آغاز: بسمله عصمتیان رو پوش حباب رو وخلوتیان عفت کوش پاک نظر رامژده باد که وقت گرمی بازار نشاط است و بسط بساط انبساط یعنی زنانه بازاری ملائک نظر فریب.
انجام دریا دریا جواهر محامد بلند و مناقب ارجمندش سبک روحانه به الماس تفکر سفتیم و گران جانی را که از دیر باز گریبان گیر روزگارم بود دعا گفتیم. تمت
چاپ: مشار فارسی، ج4، صص 5097-5098؛ لکهنو، سنگی، 1281ق، وزیری، 44ص
نسخه های منزوی 3639/5؛ فهرست مشترک 286/5؛ فهرست گنج بخش منزوی 1304/3]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 7419؛ خط: نستعلیق هندی، کا: منکت رای سهارنپوری، تا: 29 جمادی الاول 639ق؛ مجدول، محشی؛ 53ص (244-296) [ عکسی ف: 6-99]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257 ق [سنا: ف: 2-55]
خط: نستعلیق، کا: غلام حسین، تا: 8 شوال 1258ق؛ اکنون در سنا ش 768 [ نشریه: 7-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ شیر علی، تا: چهارشنبه 13 رجب 1270ق؛ جلد: مقوا، 15گ، 17 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 8-4729]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 11سطر (10/5×18/5)، اندازه: 19×30/5سم [ف: 17-17]
mīnā fereste-ye mahzūn
یک داستان بلند ایرانی است. در ابتدای هر بخش دو بیت از اشعار ذکر کرده است.
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4173/2
آغاز بهار است. طبیعت کهن جوانی از سر گرفته و پرنیان سبز رنگ خویش را از نو به روی خاک تیره کشیده؛ انجام: شاید روزی پروردگار متعال گناهان گذشته وی را به عبادات حال و آینده اش بخشوده و در روز رستاخیز بنده صالح ومتقی یزدانی باشد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: تیر 1319؛ 84گ (121ر - 204ر)، 17سطر، اندازه: 20×27سم [ف مخ: 5-2197]
می نامه - محیط اعظم
mīngā va menühar
مادهوراس گجراتی
mādhūrās gojrātī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6185-ف
نسخه اصل: دیوان هند 184؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-207]
mīnū xerad
نسخه اصل: پاریس 38 . S. P (بلوشه 196)؛ بی کا، بی تا؛ 15سطر [فیلمها ف: 1-549]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13/9×25/3سم [رایانه]
مینوی خرد - خردنامه
mīnīyātor-hā-ye īrān
مینیاتورهای ایران و قلمرو آن در هنر تحریر نسخه های عربی و فارسی و ترکی و هندی در کتابخانه دولتی پیشین پروس در برلین و کتابخانه دانشگاه توبینگن که در نمایشگاه هنری شهرداری خیابان برونن از 21 مه تا 20 ژوئن 1956 نمایش داده شده است تأليف یونگ کرمر (Jong Kraemer) چاپ توبینگن در 1956، در آن 73 نسخه وصف شده با 11 تصویر .
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3122-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-81]
mīnīyātor-hā-ye pādešāh-nāme va šāh-nāme va teymūr-nāme
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6766-عکس
بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3-259]
mīhmān-nāme-ye boxārā
فضل الله بن روزبهان، 860؟ - 925 قمری
fazl-ol-lāh ebn-e rūzbehān (1456 - 1519)
تاریخ تأليف: جمعه 23 جمادی الاول 915ق؛ محل تأليف: بخارا و هرات
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 177-ف
نسخه اصل: نور عثمانی ش 3431؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی علی کاتب هروی، تا: 915ق؛ 155گ ، 19سطر [فیلمها ف: 1-262]
النابتة - رسالة النابتة
an-nābis fi-1 qarn-il xāmis = tabaqāt-u aʻlām-iš šīʻa
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876-1969)
این کتاب جزء دوم تأليف مبسوط وی در «طبقات اعلام الشيعة» می باشد و شرح حال علمای قرن پنجم در آن آمده و ابتدا به پیشهاد علامه میرزا محمد علی اردوبادی این جزء را به نام «ازاحة الحلكالدامس بالشموس المنيرة في القرن الخامس» نامیده و سپس مؤلف اختصارا آن را به نام فوق خوانده است.
آغاز: الشيخ الفقيه آدم بن یونس بن ابی المهاجر النسيفي ثقة عدل قرا علی الشيخ الموفق ابی جعفر محمد بن الحسن الطوسي جمیع تصانیفه
[الذريعه 1/24]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15806
آغاز برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ این نسخه برای چاپ نزد فرزند مؤلف (علی نقی منزوی) بوده و او نشانی هایی برای نمونه خوانی در نسخه گذاشته و تصحیح آنرا در 20 شهریور 1350ش در بیروت به اتمام رسانده؛ جلد: مقوا، 54گ، اندازه: 17×22سم [ف: 44-74]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1058
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-315]
an-nābiga min-ar ruwāt fi-r rābiʻa min-al mi’āt = tabaqāt-u aʻlām-iš šī a
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 - 1969)
این کتاب بنابر توضیح الذريعه چاپی اولین جزء از اجزاء یازده گانه کتاب «طبقات اعلام الشيعة» مؤلف می باشد که در آن شرح حال علمای قرن چهارم جمع آوری شده است و در سال 1347 مؤلف شروع به تأليف آن نموده است. این کتاب در واقع به تصریح مؤلف در پایان همین جزء، آخرین جزء از طبقات اعلام الشيعة می باشد، چرا که وی از «نقباء البشر» در شرح حال بزرگان قرن چهاردهم شروع به تأليف آن کرده و به ترتیب تنازلی تا قرن چهارم را نگاشته است، و در پایان همین کتاب تصریح می کند که چون شرح حال علمای سه قرن اول هجری در کتاب رجال مسطور می باشد از تأليفي مستقل در این باره خودداری نموده است.
[الذريعه 315/24]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15805
آغاز: ابواسحق ابراهیم بن اسماعیل بن ابراهیم بن مقسم المعروف بابن علية الاسدي؛ انجام: یعقوب بن یوسف بن یعقوب الرازي ... في بعض الأسانيد قال صاحب الترجمة اخبرنا عبد الرحمن الحنطي.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1347ق؛ نام کتاب و مؤلف و اسامی اجزای دیگر طبقات اعلام الشيعة به خط مؤلف در صفحه عنوان درج شده، با خط خوردگی ها از مؤلف و فرزندش علی نقی منزوی و همو رمزهای مورد استفاده مؤلف را در ابتدای نسخه نوشته و یادداشتی در آخر نسخه آورده که: «اخرین صفحه را روزدوم ژانویه 1971 در مدرسه بیت العسابة بیروت تصحیح کردم ...»؛ 136گ، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 44-74]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1053
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-311]
nāpesarī
سردار اسعد بختیاری، علیقلی بن حسینقلی، 1274 - 1336قمری
sardār as'ad-e baxtīyārī, ‘alī-qolī ebn-e hoseyn-qolī (1858-1918)
ترجمه از رمان پول دو کک فرانسوی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 890 ط
آغاز: بسم الله و به نستعین کلنل فرامبر با نوکر امین خود در حالتی که به کالسکه چاپاری نشسته بود ... به این نحو که کالسکه ما می رود؛ انجام: براحتی و عیش زندگی و مولر نیز از شادی آنان شاد بود ... و بنده از عربی به فارسی ترجمه کرده ام به تاریخ هزار و سیصد و بیست و سه هجری علیقلی بختیاری
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1323ق، جلد: تیماج، 118 گ، 13 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 24/2-58]
نا پلیان چهار - تاریخ ناپلئون چهارم
napel'on
مهندس تبریزی، محمد رضا، - 1299 قمری
mohandes-e tabrīzī, mohammad rezā(- 1882)
کتاب مفصلی است در احوالات ناپلئون و جنگ های او. نسخه حاضر جلد سوم است و مشتمل بر 27 فصل می باشد، که از تاریخ سال 1086 آغاز کرده است. [الذريعة: ج 24 ص 2]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1049
آغاز: جلد سیم وقایع احوال ناپلئون بناپارت که مشتمل است بر 27 فصل؛ انجام: مورات ناپلئون شود و احکام با حضار جنود باطراف روان ساخت
جلد سوم است و مشتمل بر 27 فصل می باشد، که از تاریخ سال 1086 آغاز کرده.
تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست دانشگاه تهران (ج 20 ص 523) ذکر شد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تاب مصحح؛ با این نوشته که این نسخه در 1303 و 1305 مطالعه و تصحیح شده؛ 250گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21سم [مؤيد: 3-60]
nāpel'on dar xāne-ye xod
محمد طاهر قاجار، 1250 - 1317 قمری
mohammad tāher qājār (1835 - 1900)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1313ق
تأليف ماسون فردریک؛ نویسنده قبل از این کتاب کتابی به نام «ناپلئون و زنها و عشق وی با آنها» تأليف کرده و در آن کتاب ماجرای عشق بازی ناپلئون را به تفصیل ذکر نموده است. در کتاب حاضر زندگی روزانه ناپلئون چه در سفر و چه در حضر اعم از زندگی خصوصی و مجالس شب نشینی ها یا شکارها و کارهای اداری او مفصل بحث شده است. توضیح: در دوره دوم امپراطوری ناپلئون سوم یک روحیه بدبینی بین مردم فرانسه نسبت به ناپلئون اول پیدا شده بود و هر کس به فراخور حال خود به امپراطور می تاخت ولی پس از جنگ 1870-1871م عظمت ناپلئون آشکار شد و به عکس گذشته فرانسویان بر گفته های بد خود حسرت خوردند و در نتیجه کتب چندی در منقبت این امپراطور نگاشتند که کتاب حاضر یکی از آنهاست.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1849
آغاز: بسمله، مقدمه، برای شناسائی شخصی مانند ناپلئون یک نظر کفایت نمی کند؛ انجام: و دوربین کوچک جیبی و غیره از مخلفات را می شمارد که ترجمه نشد
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی طهرانی، تا: 1313ق، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 137گ، 15سطر (12×24)، اندازه: 21×33سم [ف: 4-307]
nāxīye dar ma‘āref-e tāyefe-ye nājīye
نوری، منبه الله
nūrī, monabbah-ol-lāh
رساله ای است در تصوف که مؤلف آن را جهت مرجع الوزراء تاج الملة و الدين نگاشته و در یک «مقدمه»و سه «منهاج»و یک «خاتمه»: مقدمه: در مراد از ایجاد آفرینش؛ منهاج 1. معرفت حق تعالی در سه مطلع؛ منهاج 2. معرفت طور ولایت و نبوت، در دو مطلع؛ منهاج 3. معرفت دنیا و عقبی، در دو مطلع؛ خاتمه: در بیان اوصاف اربعه سالک.
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 275/3
آغاز: الحمدلله علی افضاله ... و بعد می گوید بنده ضعیف ... مدتی مدید و عهدی بعید بود که این بنده می خواست؛ انجام: چه بر قدر تهاون أو نقصان در مکاشفات واحوال باطن او حاصل گردد رزقنا الله و ایاکم الوصول الى الكمال الحقيقى
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد باقر یزدی حسینی، تا: 23 ربیع الاول 1079ق؛ جلد: تیماج، 25گ (72پ - 96ر)، 12سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2-23]
nāder-ol qavā'ed
شاه لشکر علی
šāh laškar ‘alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21919
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين جعل الشمس؛ هو الذي انجام: یوم بهدر کاف یوم اولکاما تمت یوم
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
nāderat-ol fonün
میدنی مل بن دهرام داس، ق 12 قمری
mīdnī mel ben dehrām dās(- 18c)
اهدا به: اورنگ زیب عالمگیر، پادشاه هند (1068-1118ق)
تاریخ تأليف: جمادی الأول 1107ق
کتاب مختصری در بیان حساب های آسان و مشکل و بیان اعداد سیاق در سه «قسم»است: 1. حساب هایی که در محاوره به کار آید؛ 2. در حساب ساخته قابل بحث؛ 3. در بعضی دستورات و حساب که به گوش خورده است. تشابه عنوان بدایع الفنون و نادرة الفنون و آغاز و ابواب آن دو می تواند مؤيد صحت انتساب مؤلف باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31854
آغاز: بسمله. جهان جهان نیایش ایزد جان بخش را که بردی انام در فیض کشورها گوناگون عنایت مبذول؛ انجام: لیک باید ترا .. تمام ** بانک صبح را بگوی شام. این کتاب نادرة الفنون بروز چهارشنبه ... تمام شد
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: چهارشنبه 27 شوال 1179ق، جا: باغ میان باره؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 41گ، اندازه: 11/5×20/5سم [ اهدائی رهبر: 9-173]
نادر شاه - تاریخ نادر شاه
nāder-šāh
طالب زاده، آخوند یوسف تفلیسی
tāleb-zāde, āxūnd yūsof taflīsī
نمایش نامه ای است که در آغاز دو مقدمه به ترکی و فارسی نیز بدان افزوده اند.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2774
آغاز: حمد و سپاس بیحد و ثنای بیقیاس و بیعد خالق زمانه .. و مقدمه اولی. ما اهالی اسلامیان و توابع شرع سید عالمیان اگر با دقت نظر و امعان فکر با نظر بصیرت و نظر خبرت نظر کنیم بعین اليقين و بالقطع المبين خواهیم دانست ... و اهل مجالس: ... مجلس اول: واقع میشود در شهر اصفهان؛ انجام: رضا قلی خان: مادر ؟ چه هست ؟ چه شده است ؟گل جهان: هیچ پسرم گریه میکند خاک شد بر سرمان شأن و شوکتمان برفت ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 56گ، 16سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3-1367]
nāder-šāh-e afšār
مترجم، سید عبدالله، ق14 قمری
motarjem, seyyed 'abd-ol-lāh(- 20c)
به امر: ناصر الدين شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1310ق
حاوی وقایع و جنگ های نادرشاه افشار به هندوستان، ذکر مختصری در احوال طایفه زندیه و شرح و توصیفی در مورد ایل قاجار است تا به تخت نشستن ناصرالدین شاه قاجار که به توسط کیشمیش اوف تأليف و به دستور ناصر الدين شاه از زبان روسی به زبان فارسی ترجمه گردیده است.
آغاز: جلد 1: بسمه تبارك و تعالی بعد الحمد و الصلوة این کتاب تاریخ نادرشاه افشار است ... فصل اول مسافرت اول بسوی هرات در میان وضع حالات ایران در ابتدای مائه هیجدهم و شرح احوال شاه سلطانحسین و متصرف شدن افاغنه در السلطنة اصفهان را و ظهور نادر و شرح طفولیت او و اخراج اهالی سیستان از مملکت خراسان و بیان آزادی استراباد و وضع امور افغانستان قبل از سفر نادر بأن مملکت و شرح حالات عساکر ایران و بیرون آمدن ایشان از مشهد مقدس و جنگ مشار اليهم در قرب کافر قلعه و شبیخون آوردن آنان در کوسان و وقوع جنگ آن فرقه در نزدیکی شباش و شکست خوردن افاغنه در قرب شکبان و غارت شهر فار و اختتام عمل بمصالحه ... الى آخر.
جلد 2: مقدمه - بسم الله الرحمن الرحيم بعد الحمد و الصلوة. این کتاب تاریخ نادرشاه افشار و سلاطین بعد از اوست از سلسله افشاریه و طایفه زندیه و مذیل است بذکر جمیل سلاطین با عز و تمکین اهل جلیل قاجاریه ...
[فهرستواره منزوی 1091/2]
آغاز: هو العزيز کتاب نادرشاه افشار. بسمه تبارك و تعالی بعد الحمد و الصلوة این کتاب تاریخ نادرشاه افشار است ... فصل اول مسافرت اول بسوی هرات در میان وضع حالات ایران در ابتدای
ات
مائه هیجدهم و شرح احوال شاه سلطان حسین و متصرف شدن افاغنه در السلطنة اصفهان را و ظهور نادر و شرح طفولیت او و اخراج اهالی سیستان از مملکت خراسان و بیان آزادی استراباد و وضع امور افغانستان قبل از سفر نادر بأن مملکت و شرح حالات عساکر ایران و بیرون آمدن ایشان از مشهد مقدس و جنگ مشار اليهم در قرب کافر قلعه و شبیخون آوردن آنان در کوسان و وقوع جنگ آن فرقه در نزدیکی شباش و شکست خوردن افاغنه در قرب شکبان و غارت شهر فار و اختتام عمل بمصالحه ... الى آخر؛ انجام: حالا رابطه ای که ایرانیها با قندرها پیدا نمودند بر این خطر سبقت نمود و علاوه بر آن نادر پس از آنکه سر کردگان افغان را بخدمت دیوانی مستخدم نمود آنها را مکلف نمود که در این اقدام شرکت نمایند و برای سفر طولانی قلوب سکنه را مجذوب نمود تا از راه عقب سر مطمئن و ایمن بوده باشد. تمت جلد الأول في شهر شعبان المعظم 1310.
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با دو سرلوح منقش؛ 319ص، 13 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 5-118]
آغاز: جلد دویم نادرشاه - مقدمه - بسم الله الرحمن الرحيم بعد الحمد و الصلوة. این کتاب تاریخ نادرشاه افشار و سلاطین بعد از اوست از سلسله افشاریه و طایفه زندیه و مذیل است بذکر جمیل سلاطین با عز و تمکین اهل جلیل قاجاریه؛ انجام: و در سنه 1861 (میلادی) اعلیحضرت ناصرالدین شاه را که با تراکمه محاربه داشت امداد نمود باز از برای امنیت مملکت محروسه ایران در سنه 1880 (میلادی) یکدسته لشکر بیطرف در تحت ریاست مسیو الخازوف سرتیپ مأمور نخجوان نمود تا آنکه آنها طغیان اکرادی را که در سلماس و ارومیه بواسطه تحریك شیخ عبیدالله که طالب بی نظمی و انقلاب امور سلطنتی ایران بود موقوف دارند. في شهر ذيحجة الحرام سنه 1312.
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با دو سرلوح؛ مهر: اعتماد حضور، علی اکبر بن حسین الحسيني؛ جلد: مقوای روکش مخمل، 314ص، 13 سطر، اندازه: 21×32/2سم [ف: 5-116]
نادر شاه در دهلی - وقایع خرابی دهلی
nāder-nāme = šāhnāme-ye nāder
کندوله ای، اسماس خان، ق13 قمری
kanduleil, esmas xan(- 19c)
تاریخ تأليف: 1159ق
تاریخ مختصر نادر شاه افشار وسرگذشت جنگ ها و فتح های وی، که ظرف یکماه پس از مرگ نادر به نظم کشیده شده است.
آغاز: قصد قشمشاه قاتلی قمتال ** آشوی اشکپوش شیدائی شهبال؛ انجام: نسخه: فک کچ کرد قهر قادری ** نه نادریش من نه هم نادری
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در تاریخ 1349/4/11اسفندیار غضنفری امرائی به استاد مراد اورنگ تقدیم کرده؛ 246ص، 12 سطر (7/5×14)، اندازه: 11×17سم [ف: -54]
آغاز : قیوم قادر قیوم قادر ** قادر قدرت قیوم قادر / حکیم حکمت حکام حیدر ** صاحب سلسله سنان سکندر؛ انجام: سنه هزار بی سه پنجاه و نو ** نبرد نادر آوردیم او کو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 10 ذیحجه 1358ق؛ افتادگی: وسط؛ 142گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1-182]
آغاز شروع کردن اشرف پادشاه افغان بخرابی ایران و مقدمات سرگذشت او سالی جه سالان شاه حسین جه تخت ** جه اصفهاندا تعین بی وه خجت / ناگاه ژ کردار کرده روزگار ** خروشان افغان قلای قندهار؛ انجام: محمد خانی بی زند زبر دست ** خروش کرد خیزا سردار سرمست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 104گ، 16-17 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 37-215]
nādere
رساله ملا کو کبی است به نام عبدالله خان در اعمال تحصیلی و تکمیلی و تسهیلی با شواهد و مورخ 915.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3908/6
آغاز: الهي سرنامها نام تست ** نعیم دو عالم ز انعام تست / همه اصل پنهان و پیدا تویی ** گشاینده همه معما تویی / بنام تو این نسخه پرداختم ** زیک بیت چندین عمل ساختم / خدایا بحق نبی و ولی ** ز رحمت به بخشای بر کو کبی؛ انجام: تاریخ، نظم: این نسخه که ساختم ز یک بیت تمام ** از روی غرابت آمده نادره نام / بنوشت زمانه شهرتی تاریخش ** زانست که شهره خواص است و عوام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، جان سمرقند مدرسه شاه بیک خان غازی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 8گ (74پ -81ر)، 19سطر (8×12)، اندازه: 13×19سم [ف: 12-2896]
nāda ‘alī-yan manzūm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20870
بی کا، بی تا، خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
nar-ul hajar
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 20870
آغاز: بسمله، حمدله، اعلم انه قد تقدم لنا کتابان في رکنین العظيمين بی کا، تا: 1300ق؛ جلد: گالینگور، 10ص (78-87)، اندازه: 11×18سم [ف: 5-1769]
an-nār-ud dafīn 'alā ‘ājirati-l muxālifin
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2112
آغاز: هذا کانوا من خلص اهل السنة و الجماعة؛ انجام: فمن ابتغی وراء ذلك فاولئك هم العادون و عن الصراط المستقيم لنا کبون و في طغیانهم یعمهون.
خط: نستعلیق، کان محمد محسن، تا: 1041ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد غنی الحسيني؛ اهدایی: محمود مجد اردکانی؛ کاغذ: اصفهانی، 27گ، 16سطر (6×12)، اندازه: 13×20سم [ف: 4-1170]
nāz va nīyāz
ابن یمین، محمود بن یمین الدين، 685؟ - 769 ؟ قمری
ebn-e yamīn, mahmūd ebn-e yamīn-od-dīn (1287 1368)
ناز عاشق و نیاز معشوق و نامه های آنها است به یکدیگر به نثر با شعرهایی در میانه نامه ها. در فهرست مجلس (175: 3) و دانشمندان آذربایجان (355) از مثنوی ناز و نیاز مفتون عبدالرزاق دنبلی و در الذريعه (34109) از مثنوی ناز و نیاز ذوقی سمرقندی یاد شده و هر دو اینها به بحر خسرو و شیرین است.
آغاز: ای عاشق ناز ارجمندان ** معشوق نیاز مستمندان / چشم کرم تو عین ناز است ** نازی که در او دوصد نیاز است؛ انجام دیگر دماغ ندارم در این نامه طول بدهم چون در گلشن عشق بری محبت بر مشامت نرسیده این دو کلمه کافی است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مجدول؛ تملک: سعید نفیسی؛ جلد: تیماج، 15گ (17پ -31پ)، 14 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 3-26]
آغاز : بوالهوس در طمع فتادی که مگر خاموش از رضا است ... جواب نامه معشوق: رسید قاصد درجی ز مشکناب آورد ** چه جای درج که درج خوشاب آورد / سخن درست بگویم ز شاه مسند حسن ** نیازنامه درویش را جواب آورد کتاب مشکین طراز و خطاب مسکین نواز ... رسید؛ انجام: دیگر دماغ نامه نوشتن ندارم تمام شد ناز و نیاز این یمین)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 29ص (2-30)، 14سطر (10×16)، اندازه: 16×22سم [ف: 12-2909]
nāz va nīyāz= ‘ešą
مجنون مشهدی، 940 ؟ قمری
majnūn-e mašhadī(- 1534)
اهداء به: ابوالمظفر حسین بهادر گورگانی
رساله ای در گفتگوهای عاشقانه بین عاشق و معشوق و آداب عشق ورزیدن؛ تعداد ابواب در نسخه ها یکسان نیست؛ دارای «مقدمه» و چهارده «باب» و «خاتمه» مشتمل بر اشعار زیبا خصوصا اشعار خواجه حافظ بدین ترتیب: 1. در نیاز عاشق به معشوق، 2. در نیاز عاشق و نامه رسیدن؛ 5. در نیاز عاشق در شکایت از نامه نفرستادن؛ 10. نیاز عاشق در التفات معشوق به دیگران؛ 13. در سفر کردن؛ 14. در نیاز عاشق در تنزل عشق. در مقدمه آمده «امید آن و مقصود چنانست که در عین عنایت شاه و شهریار جمال کامران ... ابوالمنصور مظفر حسین بهادر گورکانی خلدالله ملکه ... مقبول و مطبوع نماید». در نسخه کتابخانه مجلس پانزده و در نسخه ملک شانزده باب آمده است. آغاز: بسمله. شکر و سپاس معشوقی را که عاشق وار نامه عشق خود را به عاشق فرستاده ... اما بعد چنین معروض می دارد مجنون رفیقی که چون سبب خلقت انسان عشق و محبت است ... آغاز نظم: ای عاشق ناز ارجمندان ** معشوق و نیاز مستمندان / چشم کرم تو عین ناز است ** نازی که درود و صد نیاز است / لیلی ز تو حسن و ناز دارد ** مجنون بتو چشم باز دارد
آغاز: برابر؛ انجام: دلت هر چه میخواهی آن کن.
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3ص (280-282)، سطور چلیپا (9×23)، اندازه: 13×26سم [ف: 14-3697]
آغاز: ... حدیث فکر مجنون صد هنر داشت ولی از در نظم اهل معنی عروس فکر او زیب دگر داشت و چون مشتمل بر ناز معشوق و نیاز عاشق بود؛ انجام: این نامه که منشی قلم انشاء کرد ** وین رقعه که خامه قلم املا کرد / شک نیست که ناز نازنینان به نیاز به مجنون آن را بنام او طغرا کرد
خط: نستعلیق، کا: محمدتقی، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد کاظم الحسيني» (مربع)، «دارد امید شفاعت ز محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 20گ، 16 سطر (7×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 41-91]
آغاز برابر؛ انجام: این رقعه که منشی قلم انشا کرد ** وین نامه که طبع روشنم املا کرد / امید که نازنین بود چون به نیاز ** ( مجنون) او را بنام شه طغرا کرد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (515)[ف: 15-196]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ مصطفی بن خواجه حسن لاهیجی، تا: شوال و ذیحجه 1016ق، جان رشت؛ 19گ (77-95)، اندازه: 11/5×17سم [نسخه پژوهی: 3-136]
در 14 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 33ص ( 164-132 )، 10-20 سطر (4×9)، اندازه: 7×15سم [سنا: ف: 1-23]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد السلام، تا: یک شنبه 11 ربیع الاول 1249ق؛ 24گ، 14سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 8-4730]
آغاز: برابر؛ انجام کاری بکام خاطر غمگین ما نشد چون دارنده رفعت بر مرکب عزیمت نشسته و احرام کعبه بار بسته این گستاخی نموده شد فرستادم خطی سویت نهانی که غیر از ساربان آنرا نداند.
تا پایان باب سیزدهم موجود است؛ کا: محمد علی شیرازی، تا: 1273ق، برای نجفقلی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 11گ (48-58)، ابعاد متن: 17×29، اندازه: 21/5×33/5سم [ف: 8-439]
آغاز برابر؛ انجام: گر همه یوسف مصر است که بیزارم ازو ... ربیع الاول قلمی گردید 1273
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1273 ق [الفبائي: -574]
آغاز برابر؛ انجام: آنکه یار شد یار کسان من چه طمع دارم از او ** گرهمه یوسف مصر است که بیزارم از او
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1279ق، جا: تبریز؛ جلد: مشمع، 12گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 4-806]
آغاز: برابر؛ انجام: امید که نازنین بود چون به نیاز ** مجنون او را بنام شه طغرا کرد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 11گ (116پ -126ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 30-209]
آغاز: عشق دم بر نیارد و عاشق قدم برندارد؛ انجام: این رقعه که منشی خرد انشا کرد ** وین نامه که خامه رقم املا کرد / امید که نازنین بود چون به نیاز ** مجنون آن را بنام سه شه طغرا کرد
در 14 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، قطع: ربعی [نشریه: 5-638]
nāz va nīyāz
ضمیری اصفهانی، حسین بن محمد، - 973 قمری
zamīrī esfahānī, hoseyn ebn-e mohammad(- 1566)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8656
آغاز: کی زیاری جدا توان بودن ** چون توان در فراقش آسودن؛ انجام: چه بود در زمانه زان بهتر ** که ببرند از ستمگر سر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه ناز و نیاز ما خیلی نفیس است، ولی افسوس که از دستبرد حوادث مصون نمانده، با یک مجلس تصویر، مجدول؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ 24گ، 12سطر(6/4×12/5)، اندازه: 12/2×19/3سم [ف: 7-871]
nāz va nīyāz
شریف وحید، محمد حسین بن محمد طاهر، قرن 11 قمری
šarīf vahīd, mohammad hoseyn ebn-e mohammad taher( - 17c)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1081ق؛ 48ص (2-49)[ف: 3-438]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 172ص (124-295)[ف: 3-440]
nāz va nīyāz
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112 ؟ قمری
vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701)
مثنوی ای است در بحر هزج، در حدود دو هزار و دویست بیت، از وحید قزوینی، منشی شاه عباس دوم صفوی (1052-1077ق) در ذکر ماجرای شاهزاده «نیاز» و عشق بازی های او با «ناز».
آغاز نهمین
خواهم که سازی سر فرازش ** نمایی از غلامان نیازش؛ انجام: کواکب آسمان را بست آیین ** فروزان گشت مشعلهای زرین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: چرم، 272ص، 15 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 45-138]
آغاز: خدایا سینه بی سوز دارم ** دلی همچون جراغ روز دارم؛ انجام: امیر زنگیان با آن پری رویبگفت ای چون گلت رنگ چو گل بوی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملأ قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ پایان این نسخه به واسطه افتادگی کتاب بعدی دقیقا مشخص نشد؛ 168ص (173-6)، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 10×15سم [ف: -19]
nāz va nīyāz
مفتون دنبلی، عبدالرزاق بن نجفقلی، 1176-1243 قمری
maftūn-e donbalī, 'abd-or-razzāq ebn-e najaf-qolī
(1763 - 1828)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2816
آغاز: بسمله: بنام آنکه تن را زیب جانداد ** بجانها زینت عشق نها نداد؛ انجام: درین وادی قلم چون ماند از سیر ** شنیدم از ملایک تم بالخیر.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 108گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 3-1368]
nāz va nīyāz
فیاض همدانی، محمد
fayyāz-e hamadānī, mohammad
افسانه ای است عرفانی و ناتمام به قلم حاج آقا محمد فیاض همدانی عالم و عارف معاصر که ترجمه حالش در جلد دوم
کتاب بزرگان و سخنسرایان همدان (ص 238- 239 و 338 و 340) به تفصیل آمده است.
[فهرستواره منزوی 486/1]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8234/1
آغاز: بسمله، هستی که عبارت از پیدایی صرف و باعتبار ماهیت؛ انجام گرفتار خواهید شد، بقیه دارد (العبد الراجي فیاض الهمداني).
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 28ص (1-28)، 15سطر (10×13/5)، اندازه: 11/2×17/4سم [ف: 7-758]
nāz va nīyāz
از یکی از شاگردان فخر الدين دهلوی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7904/6
آغاز رساله ناز و نیاز، بسمله، وجود حضرت حق را هفت مرتبه است اول احدیت؛ جمیع طالبان را بدین مقصود رساند بحق النبي و آله اصحابه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج، 14گی (65پ - 178)، 13 سطر (7/5×14)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 16-732]
nāz va nīyāz
مثنوی عرفانی است در بیان ناز معشوق و نیاز عاشق که به صورت نامه هایی بین عاشق و معشوق تنظیم شده است. شاعر در اندک مواردی نیز نثر کوتاهی می آورد. این مثنوی به سبک مثنوی «ناز و نیاز» وحید قزوینی (مجلس 441/3، منزوی 3258/4) تأليف شده و غیر از آن است. در بخش های پایانی آن آمده: دوش در بزم خواجه مستو ** نی شنیدم که در دل آمده سو/ دای آن نازنین چه کردم تحسین بدین شعرهای قافیه مو زون عالم خدایگان سلا ** طین اعظم اتابک خسرو/ هر که این را به نظم بر خواند ** سر خود را بدو دهم به گرو. در پایان این مثنوی غزلهایی است با تخلص «نشاط»، گویا این مثنوی نیز از همین شاعر است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14253/7
آغاز به یغما برد دین و دل که دست انداز ناز است این ** نهادم سر به کف منهم که قلبم را نیاز است این
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول محرر؛ جلد: تیماج، 46گ( 50پ -95پ)، 14 سطر، اندازه: 18×31سم [ف: 38-365]
an-nās bi-l-libās
چشتی، محمد بن محمد
Češtī, mohammad ebn-e mohammad
رساله ای است در عرفان و در هفت «باب» با عناوین «اکنون بدانکه - اکنون بدانکه» نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13215/3
آغاز: تواند رسانیدن ... و دیگر از حواس باطن و هم است و کار هم آن است که چیزهایی که دیده یا نادیده راست یا دروغ؛ انجام: اکنون بدانکه: سی سی عدد یک انسان است و سی سی عدد ده حیوان و سی سی عدد صد نبات و سی سی عدد هزار معادن و چنانکه عدد یکی از عددهای دیگر کمتر است ...
از باب دوم آغاز و تا باب هفتم پایان می گیرد، عناوین بابها: باب 2. در صدور موجودات، باب 3. بیان واجب، ممکن و ممتنع، باب 4. در حکمت آفرینش، باب 5. در مبدأ، باب 6. در برابر کردن آفاق و انفس، باب 7. در تطبیق آفاق و انفس، چند نسخه از این رساله در کتابخانه پاکستان موجود است؛ خط: نستعلیق، کان لطف الله بن أنوشروان، تا: 970ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصح، محشی؛ 8گ (21ر -28پ)، 20 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 33-402]
nāsex-ot tafāsīr
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356 ؟ قمری
'assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
تاریخ تأليف: 1355ق
مفسر درباره انگیزه تأليف چنین می گوید: « آنچه از کتب معروفه به نظرم آمده خصوصا کشاف و مجمع البيان و روح البيان و انوار التنزيل بیضاوی و غیر اینها را کلا مشتمل بر زوائد و تطویلات غیر لازمه دیدم چه آنچه از بابت ادبیت و عربیت در تفاسیر ذکر می شود چون در کتب نحویه و صرفیه نوشته شده لازم نیست بلکه ذکر آنها در تفاسیر اسباب اختلال حواس و اضطراب فهم معانی ظاهری و باطنی و تأويلي آیات شده و می شود و همچنین ذکر اختلاف قراآت در بعض آیات که مستقلا در علم قرائت القرآن نوشته شده مفسر را مستغنی از ذکر آنها می نماید و لهذا این بنده متعرض آنها نشده و اختصار به آنچه باید حق و حقیقت در تفسیر محتاج به آنهاست نموده و به عبارت سازی و قافیه پردازی نپرداخته به همین جهت فارسی می نویسم تا نفعش عام و شامل خواص و عوام گردد ... و فرنگی ها فوائد این امر را ملتفت شدند و به تحصیل و تسهیل علوم پرداختند این بنده نیز به تخلیص علوم از زوائد و تطویلات به پردازم ... مقدمه عرضه می دارم آن چیزهایی را که مفسران
گفته اند اعم از این که گفته آنها را صحیح یا فاسد بدانم متعرض آنها نمی شوم مگر این که فکری غیر از آنچه فرموده اند داشته باشم اشاره به آن می نمایم مثلا اهل تفسیر نوشته اند که چرا سوره الحمد را فاتحة الكتاب می گویند به جهت این که اول چیزی
که از قرآن خوانده و دیده می شود یا چرا سوره حمد را سبع المثاني فرموده اند برای این که دو مرتبه نازل شده این بنده متعرض مقالات آنها که صحیح گفته اند یا باطل، نمی شوم ولی در وجه تسمیه سبع المثاني احتمال می رود که کسی آن را نگفته متعرض می شوم و همچنین در سایر موارد و نیز اشارات و نکاتی را که در بعض اخبار ملتفت شده ام که دیگران متعرض آن نشده اند ذکر خواهم نمود انشاء الله و ملتزم به پنج امر شده ام یکی در کیفیت ترجمه آیات که مغایرت با تفاسیر آنها دارد چه این که از بیان معنی تحت اللفظي آن خارج شده دیگر آن که مناسبت هر آیه را با آیات دیگر مذکور می نمایم سوم این که اشاراتی که از هر جمله از آیات استفاده می کنم که دیگران ملتفت نیستند بلکه شاید بعد از گفتن هم ملتفت نشوند دیگر آن که مناسبت هر سوره را با سوره قبلش مذکور می دارم و غالبا الا نادرة مطالب را در یکی دو بیتی یا بیشتر ذکر می کنم و این خصوصیات که عرض شد در هیچ تفسیری یافت نمی شود». این تفسیر از سوره فاتحة الكتاب تا آیه 6، از سوره مبارکه زمر («ان الله لایهدی من هو کفار») است. ظاهرا بیش از این ادامه نیافته است. مؤلف در غره رجب 1351ق شروع به تأليف این کتاب نموده و در اواخر 1355 ق از تأليف آن فراغت یافته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي لاشبیه له و نظیر و صلی الله علی نبیه البشير النذير ... و بعد این بنده شرمنده در قید علائق وامانده محمد بن محمود ...
آغاز برابر؛ انجام برای آنکه برهان حی مسئله را ثابت نماید پس فرمود أن الله لا یهدی من هو کاذب کفار
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مسوده به خط دستی مفسر است؛ واقف: مفسر، 1315ش؛ 481 گ، اندازه: 19×27سم [ف: 4-457]
آغاز: برابر؛ انجام: و از جمله ادله بر این مدعا ادعا هائی است که مأثور و منصوص از ائمه سلام الله علیهم اجمعین که می فرماید من الشقاق و النفاق تحکیم تبیان و تجدید بیان و قد اکتفیت عجالة بهذا المقدار من التفسير و ختمت الكلام.
از ابتدای مقدمه تا انتهای آیه نهم از سوره بقره؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن صالح باد کویی، تا: قرن 14؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: گالینگور، 50گ، 20 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 22-453]
آغاز: برابر؛ انجام: و پس از آن در مقام ایجاد آسمانها که غیر. از ابتدای مقدمه تا آیه 29، از سوره بقره می باشد [در نسخه، آیه 30 قبل از 29 آمده است]؛ خط: نستعلیق، کا: غلامعلی بن محمد فائقی تهرانی، تا: شروع 20 محرم 1355ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ واقف: غلامعلی مزبور، آذر 1332؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40گ، 25 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 22 -451]
nāsex-ot tafāsīr va nāser-on nahārīr
صدرالاسلام، علی اکبر بن محمد، 1270؟ -1325 قمری
sadr-ol-eslām, ‘alī akbar ebn-e mohammad (1854 1907)
تاریخ تأليف: 1312 تا 1320ق
از صدرالاسلام دبیر الدين علی اکبر بن شیر محمد بن محمد بن محمد طاهر همدانی نجفی که می خواست این تفسیر فارسی را بر حسب لغات قرآن در هر آیه ای بنویسد ولی نتوانست آن را به پایان برساند و به جز چند جا همان لغات را نوشته و تفسیری از آنها نکرده است. او در 1312 و 1320ق بدان می پرداخته است. در آن از بیست تفسیر شیعه استفاده کرده و از علمای اهل سنت نقل نمی کند و حدود هشتاد هزار سطر است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2469
آغاز: اللهم انی اشهدكأن هذا القرآن کتاب المنزل
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 969گ، اندازه: 22×39سم [ف: 1239-9]
nāsex-ot tavārīx
سپهر، محمد تقی بن محمد علی، 1216 - 1297 قمری
sepehr, mohammad taqī ebn-e mohammad ‘alī (1802 - 1880)
سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی
sepehr-e kāšānī, “abbās-qolī ebn-e mohammad taqī
مؤلف در پی تأليف یکدوره تاریخ از آغاز آفرینش تازمان قاجاریه بود که پس از تأليف چند جلد درگذشت و فرزندش عباسقلی خان بقیه را تأليف کرد و مجموعة تاحوادث سال 1273 ق در 14 جلد تأليف شده و جز جلد قاجاریان آن از اعتبار تاریخی چندانی برخوردار نیست. فهرست کتاب ها و مجلدات آن بدین شرح است: کتاب اول: شامل چند جلد: جلد 1. حوادث ماقبل هبوط آدم تا ولادت مسیح، جلد 2. حوادث ولادت حضرت مسیح تا هجرت پیامبر؛ کتاب دوم: وقایع بعد از هجرت پیامبر: جلد 1. وقایع زمان پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم از هجرت تا وفات، جلد 2. خلفاء، جلد 3. امیر مؤمنان، جلد 4. فاطمه زهرا سلام الله علیها، جلد 5. امام حسن، جلد 6. حضرت سید الشهداء. مؤلف موفق به شرح حال باقی ائمه نگردید لیکن حالات قاجاریه را که جلد سیزدهم کتاب دوم است بدین ترتیب تأليف کرد جزء 1) از اول تأسيس قاجاریه تا خاتمه سلطنت فتحعلی شاه، جزء 2) درسلطنت محمد شاه موسوم به تاریخ محمدی، جزء 3) در سلطنت ناصرالدین شاه موسوم به تاریخ ناصری، بقیه مجلدات آن توسط فرزندش عباسقلی سپهر ثانی تأليف شده است. بعد از مؤلف، فرزندش عباسقلی سپهر ثانی باقی ناسخ التواريخ را بدین ترتیب تأليف نمود: طرز المذهب در احوال حضرت زینب ، بقیه مجلدات
کتاب دوم بدین ترتیب: جلد 7. حالات امام زین العابدين به نام مشكوة الادب ناصری، جلد 8. حالات امام باقر، جلد 9. حالات امام صادق، جلد 10. حالات امام موسی کاظم، جلد 11. حالات امام علیبن موسی الرضا، جلد 12. حالات امام محمد تقی و امام هادی. هر کدام از این جلدها خود شامل چند جزء می باشد.(عبدالحسین حائری)
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5114؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1306ق، رحلی، 673ص؛ (جلد چهارم از کتاب دوم، صدیقه کبری «علیها السلام»): مشار فارسی، ج 5، صص5117 -5118؛ ایران، 1294ق، وزیری، 379 +1 ص؛ (جلد ششم از کتاب دوم، شرح حالات حضرت سید الشهداء «علیه السلام»): بمبئی، 1311ق، 1+426+10ص؛ ایران، سنگی، 1321، رحلی 673ص ؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1303، (چاپ دوم)، رحلی، 2+649 ص؛ ایران، تهران، دارالطباعه آقا میرزا باقر، 1294ق، سنگی، وزیری، 379 +1ص، با تقریظ آقا سید محمد صادق مجتهد بن محمد مهدی طباطبایی با تاریخ 1294، به سعی و اهتمام حاج غلامرضای تاجر طهرانی، به درخواست حاجی غلامرضا و حاجی ملا علی اکبر (جلد چهارم از کتاب دوم، صدیقه کبری «علیها السلام»)؛ هند، بمبئی، علوی، 1311 قمری، به اهتمام آقا سید محمد علی صاحب تاجر شیرازی بن آقا سید فیاض.
[فارسی مشار 1442 و1551؛ مرآة القاسان 384؛ منزوی 4205؛ ريحانة الادب 414 و 547؛ استوری 152/1 و 227؛ بریگل 480، الذريعة6/24 - 8 ؛فهرستواره منزوی 663/1 ؛ فهرست مشترک پاکستان 138/1 ؛ رجال ایران 31973؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -9؛ دنا 10: 433 -431 (43 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- فهرست ناسخ التواريخ؛ سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی لا (1342-1268)
آغاز : بسم الله الرحمن الرحيم، الحمدلله المهيمن المعبود و الصلوة علی محمد المحمود و علی وصیه و صهره و آله المستشرقين علی سره؛ انجام: واردات احوال این شاهزادگان هر یک در کتاب سیم تاریخ قاجاریه و در ذیل قصه ملك الملوك عجم السلطان ناصر
الدين شاه برنگار می شود ... ...... خدایا از تو خواهنده ایم که این پادشاه را که ملجای پناهنده است بر آرزوها مظفر و منصور بداری و دشمنان او را مخذول و مقهور فرمائی و دین اسلام را بشمشیر او بقوام کنی و خزائن آفاق را بدست جود او ختام بشکنی بحق محمد و آله الامجاد سنه 1272
جلد دوم تاریخ قاجار و یکی از مجلدات نه گانه ناسخ التواريخ است؛ خط: نسخ زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1272ق؛ مجدول، مذهب، دارای سرلوح؛ مهر: «هو المالك، بمنه و طوله عزوجل في نوبة العبد ابی الفضل دخل»؛ جلد: چرمی، 156گ، 19سطر، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 1 -179]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1285ق؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات، در پایان تمامی ابواب یادداشتی از فرزند مؤلف عباسقلی سپهر کاشانی در اینکه تمامی نسخه به خط پدرش و مؤلف است با مهر «هو سپهر وزیر تأليفات» (بیضی) و «مشیر افخم عباسقلی سپهر» به سال 1334 و 1325ق، محشی به خط عباسقلی سپهر در سال 1335ق، کلمات قصار پایان کتاب به خط میرزا رضای کاتب و ترجمه زیر نویس آن از لسان الملك سپهر کاشانی است چنانکه عباسقلی سپهر نگاشته؛ جلد: تیماج ، 682ص، اندازه: 21/5 × 34/5سم [ف: 28 -163]
شامل احوالات حضرت سجاد علیه السلام است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 17 صفر 1302ق؛ در صفحه دوم تصدیق میرزا سید علی اکبر مجتهد تفریشی بر صحت روایات و احادیث و اخبار و جامعیت این کتاب با مهر «افوض امری الى الله علی اکبر الحسيني» (بیضی) مورخ ربیع الاول 1304 ه؛ در صفحه سوم شرحی است که حاج ملا فیض الله دربندی شیروانی به خط خود نگاشته و به مؤلف اجازه داده با مهر «العبد المذنب فیض الله» (چهار گوش) مورخ جمادی الاول 1303ق، در صفحه چهارم و در صفحه ششم ستایش سید مصطفی کاشانی مجتهد بر صحت معانی و سلامت مبانی و صدق اخبار این کتاب با مهر «عبده ابن حسین محمد مصطفی الحسيني» (بیضی) مورخ ربیع الأول 1304ق، درهامش تمام این صفحات، تمام کسانیکه تفریظی نگاشته اند شناسانده شده اند و پس از آن شرحی است که حاج شیخ محمود مجتهد در تمجید این کتاب نوشته در جمادی الاول 1305 ق با مهر شکل او با سجع «یا محمود» (بیضی) و در آخر کتاب تمجیدی درباره این کتاب به خط محمد حسن خان بن علی مراغه اعتماد السلطنه وزیر انطباعات که توصیه به طبع آن نموده در غره ربیع الثاني 1306ق؛ مهر: «مشیر افخم عباسقلی سپهر. ابن محمد تقی لسان الملك بن محمد علی بن رفیع الدولة بن محمد علی بن محمد رضا عضد الدوله الشريف» (بیضی)؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج تریاکی، 772ص، 25 سطر (12/5×24 )، اندازه: 21×34/5سم [ف: 1 -11]
آغاز: الحمدلله خالق الخافقين باریء العالمين والصلوة والسلام علی محمد و آله سادات النشأتين سیما سبطه الذبيح اما الثقلين الظمآن؛ انجام: و بعد از امام حسین علیه السلام در سایه هیچ سقفی نگذرانید وصلوات الله وسلامه علیهم أجمعين ولعنة الله علی اعدائهم الى یوم الدين حمد خدای را ... انجام پذیرفت بمنه وتوفیقه وتأييده وتسدیده تبارك و تعالی
جلد ششم: احوال امام حسین علیه السلام از هنگام خروج از مدینه تا شهادت؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 19 شوال 1303ق؛ 385، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 8 -4731]
جلد دوم از امام زین العابدين علیه السلام؛
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثاني 1316ق؛ مصحح؛ مهر: «مشیر افخم عباس قلی سپهر» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 523گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×34سم [ف: 28 -161]
آغاز: همی گوید بنده حقیر عباسقلی سپهر وزیر تأليفات و تواریخ دولت؛ انجام: شکر خداوند بخشنده نواز بی نیاز کارساز را که جلد دوم این کتاب را که حاوی شرح حال شرافت اشتمال حضرت امام جعفر صادق علیه الصلوة و السلام است ...
جلد دوم از احوالات امام صادق می باشد و فهرست مطالب در اول نسخه آمده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1318ق؛ مهر: مؤلف «مشیر افخم عباسقلی بن تقی لسان الملك بن محمد علی بن رفیع بن محمد علی بن محمد رضا عضدالدولة الشريف»؛ جلد: تیماج، 352، 25 سطر، اندازه: 215× 34/5 سم [ف: 25 -313]
آغاز: بسمله، حمدله بیان نسب بنی أمية بن عبد شمس و بعضی حالات ایشان؛ انجام: و در هر یک یک غلام چون آفتاب تابان منزل دارند و بر فراز سر هر یکی خادمی سقلابی.
در تاریخ سلسله بنی امیه است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: مؤلف «مشیر افخم عباسقلی سپهر الشريف بن محمد تقی لسان الملك بن محمد علی بن رفیع الدولة بن محمد علی بن محمد رضا عضدالدوله» (بیضوی)؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: میشن،220گ، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 5 -543]
آغاز: بسمله، الحمد لخالق الحمد و الثناء و الشكر لباری الشكر و النعماء و العز لمن له الهيمنة و الكبرياء و الأزل و الأبد؛ انجام: این کتاب مستطاب که جلد هشتم از کتاب دوم ناسخ التواريخ است شروع و انجام این مجلد و دیگر مجلدات را از پیشگاه امامت دستگاهش خواهنده می شود انه ولی التوفيق وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين الطيبين الى یوم الدين.
در حالات و مناقب و فضائل و سخنان امام موسی کاظم و
رخدادهای زمان آن حضرت است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1325ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: میشن، 412، 25 سطر، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 5 -232]
آغاز: بسمله - خداوند ودود و خالق هر موجود و زاینده زمان و فزاینده سود را ستایش؛ انجام مصادف با زمان معدلت ارکان قوی شو کت ... احمد شاه قاجار - خلد الله ملکه الى یوم القرار - کمتر بنده خداوند مهر و ماه، عباسقلی سپهر وزیر تأليفات مشیر افخم از نگارش جلد اول از کتاب ... حضرت ولی خداوند متعال امام رضا علیه آلاف التحية و الثناء در ساعتی خوش و میمون بپرداخت و بخواست خدا و تایید این امام هدی در همین ساعت همایون و دلکش، بنگارش مجلد ثانی شروع و تحریر حالات ائمه هدی را تا بقائم آل محمد.
جلد اول از احوال حضرت رضا علیه السلام، این نسخه و نسخه 8210 جلد اول و دوم احوال امام رضا علیه السلام است، تاریخ اتمام پاکنویس کردن این مجلد، چنانکه از یادداشت پایانی فهرست آن در ابتدای دستنویس بر می آید رمضان 1328ق است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1328ق؛ مهر: مؤلف؛ جلد: تیماج، 403گ (15پ -417ر)، 25 سطر، اندازه: 21/5× 34 سم [ف: 27/1 -65]
جلد دوم از احوالات امام رضا علیه السلام از مجلد یازدهم از کتاب دوم ناسخ التواريخ است؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 12 رمضان 1331ق؛ با یادداشت هایی از مؤلف؛ با مهر: «مشیر افخم عباسقلی سپهر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 1508ص، 25 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 27/2 -13]
آغاز: دیباچه: بسمله - خدائی را ستایش باید که آفریننده نیایش و رسولی را درود میشاید که علت غائی آفرینش ... و بعد می گوید اضعف عباد سبحانی مشیر افخم وزیر تأليفات و تواریخ دولت علیه سپهر ثانی کاشانی غفر ذنوبه و ستر عیوبه که بتوفیق یزدان و تایید ائمه آفریدگان ... سلطان احمد شاه قاجار ... بجلد اول کتاب سعادت اشتمال حضرت امامت رتبت ولی خداوند ... امام علی نقی صلوات الله علیه نماید؛ انجام: و نعم ایزدی است برخوردار فرماید و ما را بعبادت و طاعت که دلیل خیر دنیا و آخرت و ادراک هرگونه برخورداری و کامکاری و ترقی و کمال نفس ناطقه است موفق و مفتخر گرداند. انه نعم المولي و نعم النصير و بالاجابة قدیر. [مهر عباسقلی - وصفش در بخش نسخه شناسی می آید].
جلد اول از احوال حضرت امام علی نقی علیه السلام؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1336ق؛ مجدول، دارای رکابه؛ 390گ (14پ -403پ)، 25 سطر، اندازه: 21×34/5 سم [ف: 70-27/1 ]
جلد دوم احوال امام علی النقي علیه السلام است که جلد نخست آن به شماره 8036 معرفی شد، تاریخ اتمام تأليف حدود صفر 1338ق است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1338ق؛ دارای رکابه؛ جلد: تیماج، 462گ (21پ -482ر)، 25 -27 سطر، اندازه: 21/8 ×35سم [ف: 27/1 -199]
شامل احوالات حضرت موسی بن جعفر علیه السلام است؛
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 16 شعبان 1340ق؛ مهر: «مشیر افخم، عباسقلی سپهر. ابن محمد تقی لسان الملك بن محمد علی بن رفیع الدولة بن محمد علی بن محمد رضا عضد الدوله الشريف» (بیضی)؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 856ص، 25 سطر (12/5 ×23/5)، اندازه: 22×35سم [ف: 1 -13]
حالات حضرت امام زین العابدين علیه السلام می باشد که به سال 1308 به پایان رسیده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی، فهرست مطالب به خط مؤلف، تقریظ شیخ عبدالرحیم شوشتری به تاریخ غره جمادی الثاني 1309 با مهر «عبده عبدالرحیم بن محمد علی» (بیضی)؛ مهر: مؤلف «مشیر افخم عباسقلی سپهر» (بیضی)، «الشريف بن محمد تقی لسان الملك بن محمد علی بن رفیع الدوله بن محمد رضا عضد الدوله»؛ جلد: تیماج، 568گ، 25 سطر، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: [18 -239]
آغاز: بسمله و الحمد لمن لا یجوز حقيقة الحمد الا له و الصلوة علی نبیه الذي لا یحمد الله تعالی احد حقيقة حمده الا هو العليم
جلد سوم از کتاب احوالات امام صادق؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 437گ، 25 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 25 -314]
آغاز: بسمله و به نستغیث و نستعین و الحمدلله رب العالمين علی ما وفقنی لتحریر هذا التأليف ...
جلد چهارم از کتاب احوالات امام صادق می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 369گ، 25 سطر، اندازه: 21×34/5سم [ف: 25 -314]
آغاز: بسمله بیان ولادت با سعادت حضرت مظهر الحقايق و کاشف الدقايق ابی عبدالله جعفر بن محمد الصادق صلوات الله علیهما؛ انجام: متمنی است که اگر در طی مطالعه این کتاب یا کتب دیگر از بنان و بیان این حقیر نمایش شده است بنظر عفو و اغماض در گذرند.
حالات امام صادق علیه السلام؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ دستخط پسر مؤلف محمد تقی خان ملقب به کمال السلطنة متخلص به نیر، مستوفی دیوان خاصه؛ جلد: تیماج، 449، 25 سطر، اندازه: 21/5×34سم [ف: 25 -311]
آغاز: الحمدلله الذي له العز و له الملك وله البقاء وله الكبرياء و منه التأييد و منه التوفيق و هو خیر صدیق و خیر رفیق ... و بعد همی گوید آرزومند توفیقات یزدانی ...
جلد پنجم از احوالات امام صادق می باشد؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 96گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 25 -315]
جلد سوم از احوال امام علی النقي علیه السلام؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 428گ، 26 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 26 -83]
آغاز: ایاه نعبده و ایاه نستعین مالك یوم الدين خالق الخلايق اجمعین ... همی گوید یزدان را سپاس که در این عهد ... اساس این بنده حقیر و ستاینده کثیر التقصير؛ انجام: و این کمتر چاکر پیشگاه را به وفور دولتخواهی و سعادت اتمام این کتاب مبارکه و تقویت شرع مبین موفق و مباهی و والدین ... و جمله مسلمانان را در بحار غفران مستغرق و با رسول مختار و ائمه اطهار محشور بگرداند.
زندگانی امام رضا علیه السلام؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 489گ، 25 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 25 -361]
شامل جلد اول از حالات امام جواد علیه السلام ؛ خط: تحریر و نسخ خوش، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 556گ، 25 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 26 -70]
آغاز: شکر و سپاس بیرون از اندازه وهم و قیاس آفریننده این نه رواق بلند اساس را می نماید این کمتر خانزاد دولت؛ انجام: و حدودش به ترکستان و
جلد سوم از حالات امام رضا علیه السلام؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 408گ، 25 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 25 -392]
جلد اول از مجلدات تاریخ قاجاریه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: عباسقلی سپهر با مهر «مشیر افخم» 22 ربیع الاول 1326؛ 421گ، 25 سطر، اندازه: 22×30سم [ف: 26 -83]
آغاز: بسمله، بیان ولادت با سعادت حضرت امام علیم ابی ابراهیم موسی الكاظم الحليم صلوات الله علیه علامه مجلسی علیه الرحمه در جلد یازدهم بحارالانوار می فرماید ولادت حضرت نور السموات والأرض؛ انجام: و این کتاب میا من ابواب در تاریخ معروض به خط ناقص و قلم فاتر مؤلف حقیر سمت تحریر پذیرفت اللهم اغفر له و لوالدیه ... کثیرا کثیرا کثیرا 1324.
تأليف عباسقلی خان و در حالات و مناقب و فضائل حضرت موسی بن جعفر علیه السلام و حوادث عصر آن حضرت می باشد؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332، جلد: میشن، 450 گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×34 سم [ف: 5 -231]
آغاز: بسمله، چنین گوید بنده یزدان و چاکر سلطان محمد تقی لسان الملك مستوفی دیوان اعلی که چون از کتاب حسن بن علی بن ابی طالب علیهما السلام؛ انجام: فاسلك أن تصلی علی محمد و أن تجعل لی من عسر یسرا.
در حالات و مناقب و فضایل و وقایع عصر امام حسین علیه السلام؛
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: عباسقلی سپهر فرزند مؤلف در بیستم ذیقعده 1308 «مشیر افخم عباسقی سپهر» و «ابن محمد تقی لسان الملك ابن محمد علی بن رفیع الدوله ابن محمد علی بن محمدرضا عضدالدوله الشريف»؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، 344، 25سطر، اندازه: 21×34/8سم [ف: 5 -242]
بخشی از جلد سوم ناسخ التواريخ است که به وسیله فرزند مؤلف میرزا هدایت الله ملقب به لسان الملك تأليف شده، این بخش نسخه مشتمل است بر 2205 حدیث و 1628 حکمت از سخنان گهربار حضرت امیر مومنان علی ابن ابیطالب علیه السلام؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1031ق؛ 222گ، 19 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 -85]
فهرست تاریخی مندرجات کتاب است به ترتیب طبقات اشخاص؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ با یادداشت های فرهاد میرزا؛ جلد: میشن، 275گ، 34سطر، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 4 -807]
مجلد احوالات امام حسین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 557 گ، 19سطر، قطع: ربعی [چند نسخه -ف: -10]
آغاز: جلد اول از تاریخ سلاطین با اقتدار قاجار از جمله مجلد ناسخ التواريخ، بسمله، الحمدلله الاحد الواحد؛ انجام: هر یک بنام بر خواهد نگاشت انشاء الله تعالی و حسن توفیقه
تاریخ سلاطین قاجار (جلد اول)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 264گ، 18سطر (12×24)، اندازه: 21/5 × 34/5سم [ف: 42-4 ]
آغاز: مبارز ار میانه برگزید و از شهر ... خیمه بیرون زد؛ انجام: حدود شرقی جرمن معلوم نگشت و هوای جرمن ... که لشکریان ممالک شرقی گاهی
جزء اول ناسخ التواريخ است و از سلاطین چین و حوادث عالم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛
مهر: ناصر الدين شاه؛ جلد: تیماج قرمز، 232 گ، 25سطر (14×28/5)، اندازه: 27×41/5سم [ف: 4 -95]
آغاز: که آهنگ روم می نمودند از رودخانه رین و دینوب عبور می کردند؛ انجام: السلام علی من اتبع الهدي و لاقوه الا بالله العلى العظيم و صلی الله علی محمد و اله اجمعین
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ افتادگی: آغاز؛ جدول دور سطور زر و سیاه و آبی، جدول خارجی زر وسیاه؛ جلد: تیماج قرمز، 270 گ، 25سطر (14×27/5)، اندازه: 27×41/5سم [ف: 4 -98]
آغاز: نسخه: هر کس از پیروان عیسی را بدست آورد مقتول می ساخت؛ انجام: ما بدان مقصد عالی نتوانیم رسید ** هم مگر الطف شما پیش نهد گامی چند و السلام علی من اتبع الهدى .. و صلی الله علی محمد و اله اجمعین
جلد سوم، از حکومت رومیان و چینی ها و هندوان و پیغمبران و پادشاهان عربستان و حیره بحث می کند و بعد سلاطین ایران قدیم را تا ظهور دین اسلام ذکر می نماید و در آن شرح حال پیغمبر اسلام مفصل است، سپهر این جلد را با تقدیم به محمد شاه خاتمه می دهد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ افتادگی: آغاز؛ جدول دور سطور زر و سیاه و آبی، جدول بیرونی زر وسیاه؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج آبی، 329گ، 22سطر ( 26/5×13 )، اندازه: 24× 38/5 سم [ف: 4 -167]
آغاز: اگر اختلاف تواریخ به عقیده بعضی ... ولادت حضرت عیسی؛ انجام: تفصیل آن در صدر کتاب ثانی مرقوم خواهد گشت قد تم هذا ... و کان ذلك ... من السنة الخامسة من العشر السادس من المأية الثالثة من الالف الثاني ... مرا محتاج نامردان مگردان.
خط: نستعلیق، کا: مستوفی الممالك، تا: 1263ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 256، 25 سطر، اندازه: 35×15سم [ف: 7 -384]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اظهر من آثار سلطانه و جلال کبریائه ما حیر مقل العقول من عجائب قدرته؛ انجام: چنانکه بعون الله تعالی تفصیل آن ... مرقوم خواهد گشت
جلد اول و دوم، حاوی وقایع عالم از هبوط آدم و ذکر انبیاء بنی اسرائیل و ظهور مسیح و تاریخ پاپها و حکومت پیشدادی و اشکانی و ساسانی تا ظهور دین اسلام و به قدرت رسیدن حضرت خاتم النبيين است : خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 949گ، 24سطر (14×30)، اندازه: 27/6×43سم [ف: 4 -69]
آغاز: الحمدلله الذي اظهر من آثار سلطانه و جلال کبریائه ... مقدری که محجوبه نفس مفارق را مخطوبه فحل عقل مجرد ساخت تا برابطه تأثير و تأثر واسطه توالد و تناسل گردد ... ذکر نشیب ستایش سلاطین نامدار و تخلص پادشاه گیتی مدار فخرالملوك ... محمد شاه قاجار ادام الله ... چون این کتاب همایون حاوی قصص و اخباری بود که با مطالعه آن از مراجعه کتب تواریخ ملل و دول اقالیم سبعه بی نیازی حاصل آمده آنرا ناسخ التواريخ نام گذاشت ... عبد جانی ابن محمد علی محمد تقی مستوفی سپهر کاشانی رقم و اغماض در کشند؛ انجام: در این عهد خجسته مهد میمنت فرجام ... ناصرالدین شاه قاجار ... و اهتمام و حسن کفایت ... اعتمادالدوله صدر اعظم میرزا آقاخان ... در دارالخلافه ... این بنده قدیم ابن محمد حسن ابن عبدالکریم محمد رحیم منشی اصفهانی ... که قریب بیست سال که در ظل تربیت خدام عالیمقاماین آستان ... روزی یکهزار بیت بدین مایه خط که مشاهد افتاده است کتابت نموده ... برای کتابخانه مبارکه جنابش نگارش دهد ... در مدت قلیل بپایان آورده از آنجمله مقدار چهل هزار بیت ... در مدت چهل روز بدین مایه خط ... با تمام رسانید ... في یازدهم شهر شوال المكرم سنه 1272 هجری قمری.
خط: نستعلیق، کان محمد رحیم منشی اصفهانی، تا: 11 شوال 1272ق، در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به دستور اعتماد الدوله صدراعظم میرزا آقاخان؛ مجدول، با چهار سرلوح مذهب، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم، 840ص، 35 سطر، اندازه: 28×44/6 سم [ف: 5 -427]
آغاز: جلد پنجم تاریخ قاجار از مجلدات ناسخ التواريخ بسمله الحمدلله مالك الملك و الملكوت؛ انجام: چون پادشاه اعظم بر تخت بر شد امروز ** سال جلوس شه نیز شد پادشاه اعظم
حاوی شرح حال و حکومت محمد علی شاه قاجار است و جلد پنجم تاریخ قاجار از مجلدات ناسخ التواريخ است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 10گ، 18 سطر (11×22/5)، اندازه: 20/5×32 سم [ف: 4 -30]
آغاز: بسمله در خبرست از حضرت امیر المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام که شخصی سؤال نمود که خداوند تبارك و تعالی پیش از این دنیا چه خلق کرده بود؛ انجام: خدا فرمود نصف عمرشان غنی باشند و نصف دیگر عمر فقیر پس اول غنا را اختیار کردند و در حال وسعت بفقرا دست کریری و مهمانی فقرا کردند خدا به این جهت عمرشانراهم
از هبوط حضرت آدم تا سخنان جالینوس وافلاطون؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 784گ، 18 سطر، اندازه: 18/5 × 21/5سم [ف مخ: 2 -555]
آغاز: بسم الله تعالی. چنین گوید نگارنده این گوهر آگین اوراق و طرازنده این عنبر اطباق نگین بنده آفریننده مهر و ماه؛ انجام: و
اجمع لی ما ارجوا و تمنی و وفقنی للتکتیب و التوريخ و اصرف عنی لسان اهل التهكم و التوبيخ بحق محمد و آله الطاهرين
مقدمه مفصلی است که فرزند مؤلف پس از درگذشت پدرش (در چهارشنبه 27 ربیع الثاني 1297ق) نوشته و در آن به ادامه دادن تأليف کتاب ناسخ التواريخ به دست خودش اشاره کرده؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم منقش، 15ص (239 -333)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 -495]
ج3 در تاریخ قاجار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 -304]
آغاز: بسمله چنین گوید بنده یزدان و چاکر سلطان محمدتقی لسان الملك مستوفی اول دیوان اعلی که چون از کتاب حسن بن علی بن ابی طالب علیهم السلام بپرداختم؛ انجام: ولکن عذری واضح غیر مختف ** وکان قعودی ضلة من ضلالیا / ویا لیتنی غودرت فیمن اجابه** وکنت له في موضع القتل نادیا
جلد ششم: حالات امام حسین علیه السلام؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: رمضانعلی تاجر کاشانی فرزند زین العابدين تاجر کاشانی، تا: 1306ق؛ افتادگی: انجام؛ از روی نسخه اصل کتابت شده، یادداشتی از فرزند مؤلف عباسقلی سپهر کاشانی؛ جلد: مقوا، 167گ، 27 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 8 -4731]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد واله اجمعین ... دست بر دامن ولایت وهمت امیر المؤمنين علیه السلام می زند و شروع به نگارش؛ انجام: صفات خداوند دانستی و از هر صفتی به اندازه خلقت او بهره نصیبی دادی چیست تو را که صفت اختیار از وی دریغ می داری ... تا خدای را عادل ومنتقم دانی و بر راه شریعت رفته باشی ... خاموش نشست
وقایع جنگ جمل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1310ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 227گ، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: 5 -2198]
آغاز : بسم الله الرحمن الرحيم ... بنده احقر و چاکر ثنا گستر وزیر تأليفات عباسقلی سپهر مستوفی اول دیوان ... بیان بعضی از مکالمات ابن زبیر با محمد بن الحنفيه وابن عباس وغیرهما؛ انجام: در ذیل مجلدات مشكوة الادب نیز بر حسب اقتضای مقام مرقوم و در اینجا نیز چندی مذکور وازین پس نیز بر حسب مناسبت منظور خواهد شد
جلد سوم تاریخ بنی امیه از مجلدات ناسخ التواريخ؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: سلطان الكتاب لشکر نویس محلاتی، تا: 7 شوال 1312ق؛ سرلوح مذهب با عبارت «هوالله تعالی. مظفر الدين شاه»، مجدول؛ جلد: پارچه ای، 255 گ، 17 سطر، اندازه: 19×31سم [ف مخ: 5 -2197 ]
آغاز: بسمله حمدله ولعنة الله علی اعدائهم ومخالفیهم ومعاندیهم الى یوم الدين اما بعد چنین گوید بنده عاصی محمد تقی لسان الملك که چون در آن دم که عثمان از دار دنیا به دار بقا؛ انجام: و امیر المؤمنين علیه السلام به دست ابن ملجم مرادی وضربت او شهید شد چنانکه انشاء الله در محل خود به نظم خواهد رسید
غزوات المارقين مع امیر المؤمنين؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی حائری، تا: 1316ق؛ جلد: تیماجمذهب، 213گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 -555]
جلد دوم در تاریخ بنی امیه؛ خط: نستعلیق، کا: صفا، محمد رضا، تا: ذیحجه 1320ق؛ مجدول؛ جلد: رویه مخمل، 349گ، 17سطر، اندازه: 20/6 × 31/6سم [ف: 4 -807]
آغاز : کتاب: مقدری که محجوبه نفس مفارق را مخطوبه مخل عقل مجرد ساخت تا برابطه تأثر واسطه توالد و تناسل کرده
جلد اول کتاب است معروف به هبوط؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا تا: در عصر مؤلف؛ مجدول، مصحح، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 436گ، 23 سطر، اندازه: 38×24سم [ف: 12 -174]
از آدم تا «علی»؛ بی کا، بی تا، کاتب قصد سر لوح داشته؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1685]
آغاز: بعد از سپاس یزدان پاک و درود بر خواجه لولاک و کواکب تابناک فلک هدایت؛ انجام: تاریخ اتمام: «حمد و سپاس خالق این سقفهای بلند اساس را که در این اواخر سال فرخنده فال ئیلان ئیل میمنت تحویل سنه یکهزار و سیصد و بیست و سوم هجری نبوی صلی الله علیه و آله بقیه جلد دوم احوال شرافت اتصال حضرت امام محمد باقر صلوات الله و سلامهعلیه بخط و رقم این بنده حقیر عباسقلی مؤلف کتاب بانجام رسید»
متمم جلد دوم احوال حضرت امام محمد باقر علیه السلام؛ بی کا، بی تا؛ 338گ، 25 سطر، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 2 -330]
آغاز: الحمدلله الذي اظهر من آثار سلطانه و جلال کبریائه ... مقدری که محجوبه نفس مفارقه را مخطوبه فحل عقل مجرد ساخت ... همانا تمجید محمد شاه قاجار ... و الحاج میرزا آقاسی خلدالله جلاله ... چون این کتاب همیون حاوی قصص و اخباری بود که با مطالعه آن از مراجعه کتب تواریخ ملل و دول اقالیم سبعه بی نیازی حاصل آمدی آن را ناسخ التواريخ نام گذاشت ... نگارنده این نامه مبارک محمد تقی سپهر گوید که در تلفیق روایت و تتمیق حکایت بنده بی بضاعت را با هیچکس مجال شناعت نباشد و در انحلال عقده عقاید هیچ فرقه از فرق را مطرح
طعن و دق نسازد؛ انجام در آن معبد جای داد تا هر کرا حاجتی می افتاد بدان معبد شده از پس در حاجت خود را معروض میداشتند.
جلد اول از ناسخ التواريخ است که از هبوط حضرت آدم علیه السلام شروع و به جلوس روملس در روم خاتمه پذیرفته؛
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ جلد: چرم، 611ص، 22 سطر، اندازه: 25×39سم [ف: 5 -431]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: بسمله ... بعد از انجام کتاب حمل وکتاب صفین و کتاب مارقین و کتاب شهادت و تابعین ... شروع می کنیم در ذکر کلمات قصار آن حضرت که جامع سیزده هزار و ششصد و بیست و هشت؛ انجام: یا دنیا اليك عنی ابی تعرضت ام الى تشرقت لاحان حینك غری غیری لاحاجة لی ... اگر کوکب اقبال را زوال نبود وبخت مساعد را وبال از پی در نیاید شروع کنم بر احوال صدیقه طاهره علیها السلام ...
کلمات قصار اميرالمؤمنين علی علیه السلام از جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 281گ، 16 سطر، اندازه: 18×22سم [ف مخ: 5 -2197]
nāsix-ul qur'ān wa mansūx-u-h = tafsīr-u sa'd-il aš arī
اشعری، سعد بن عبدالله، - 301 قمری
ašʻarī, sa‘d ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 914)
کتابی بسیار مختصر است، لیکن به علت قدمت تأليف و شهرت مؤلف، از آثار بسیار با ارزش شیعی در باب علوم قرآنی به شمار می آید، با وجود این، تمام مطالب آن مورد اتفاق فحول علماء شیعه نیست و ما در حال حاضر سند متصلی بین علماء معاصرین و علماء گذشته، در مورد نسخه ای از نسخه های موجود، نداریم، و باید دانست که این موضوع خدشه ای در اجازات روایت نمی کند، بلکه تشکیک، در سلامت نسخه است که آیا این عین همان است که معاصران سعد بن عبدالله از آن نام برده اند یا آنکه کم و کاست بر آن عارض شده است.
آغاز: حدثنا جعفر بن محمد بن قولویه القمي، قال حدثنا سعد ... الحمدالله ذی النعماء و الآلاء و المجد و العز و الكبرياء
چاپ: ایران، قم، مکتبه العلامة المجلسي، 1430 قمری
[الذريعة 8/24]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12366/1
آغاز: حدثنا جعفر بن محمد بن قولویه القمي، قال حدثنا سعد ... الحمدالله ذی النعماء و الآلاء و المجد و العز و الكبرياء؛ انجام: و هو الغصب و الشهوة و لا یجوز لهم القول اصلا من جهة الحسد
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر فرزند محمد جعفر بهاری همدانی، تا: جمادی الاول 1303ق، جا: نجف اشرف؛ دربرگ آغاز، مرحوم شیخ محمد رضا بهاری، برادر کاتب، در ضمن تملک خود، طریق روایت خود را نسبت به کتاب بیان می کند و تاریخ این یادداشت نیامده ولی قطعاً بعد از وفات مؤلف به سال 1333 می باشد؛ 38گ (1 -38)، 18سطر، اندازه: 6/5×13 سم [ف: 31 -259 ]
nāsix-ul maqāl
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11774
مؤلف ناشناخته؛ کا: مؤلف، تا: اوایلقرن 14؛ با قلم خوردگی، مصحح [میراث شهاب: س 10ش 29-2-1]
an-nāsix wa-l mansūx
نحاس، احمد بن محمد، - 338 قمری
nahhās, ahmad ebn-e mohammad(- 950)
کتابی است درباره ناسخ و منسوخ در قرآن کریم و اختلاف علما در این مورد، به ترتیب سوره های قرآن، و با عناوین «باب - باب». مؤلف، قبل از شروع در مطلب، مقدماتی را درباره ترغیب در تعلم ناسخ و منسوخ، و اختلاف علماء در اصل نسخ، و معنی نسخ و اشتقاق آن، و فرق بین نسخ و بداء و غیر اینها را در طی چند باب آورده است.
چاپ: مطبوعات السعاده، 276 ص،1323ق.
[بروکلمان 1/ (132) 138]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 680عکسی
آغاز: قال حدثنا الشيخ ابو القاسم عبد الرحمن بن محمد بن علی بن احمد الادفوي: قال: حدثنی ابی قال: قال أبو جعفر احمد بن محمد بن اسماعیل الصفار النحوى: نبتدئ في هذا الكتاب و هو کتاب الناسخ و المنسوخ؛ انجام: و خص محمداً صلی الله علیه و سلم نبی الرحمة بالصلاة و التسليم و اهله الطيبين تم الكتاب.
نسخه اصل: اسکوریال، مادرید، ش 1259(فهرست خطی عربی همانجا 2/3)؛ خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: پنج شنبه 9 محرم 642ق؛ مصحح، با نشانه بلاغ و مقابله، در پایان صورت چند سماع به تاریخ های 381 و 425ق؛ 220گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 -162]
an-nāsix wa-l mansūx
بغدادی، هبة الله بن سلامه، - 410 قمری
baqdādī, hebat-ol-lāh ebn-e salāme(- 1020)
تأليف یکی از علمای شیعه است که اسمش معلوم نیست. رساله ای است مختصر که آیات منسوخه را به ترتیب جمع نموده است. مسأله نسخ شدن آیتی از قرآن به آیتی دیگر که پس از آیت نسخ شده آمده باشد و میان آن دو تناقض در حکم دیده شود یکی از مسائل مهم علم کلام در قرن دوم هجری و پس از آن بوده است و رساله های مستقل در آن باره نوشته شده و سپس در دوره های پسین اسلام صورت های گوناگون به خود گرفته و متأخران آن را مانند فصلی در پایان کتاب های اصول فقه یاد کرده اند. ابن ندیم در الفهرس (ن -377) در زیر عنوان «الكتب المؤلفة في ناسخ القرآن و منسوخه» کتاب هایی از کسان زیر نام برده: 1. حجاج اعور؛ 2. ابو عبید قاسم بن سلام (-224)؛ 3. ابن ابی داود سجستانی؛ 4. مقاتل بن سلیمان؛ 5. جعفر بن مبشر؛ 6. ابو اسماعیل زبیدی؛ 7. ابو مسلم کجی؛ 8 اسماعیل بن ابوزیاد؛ 9. ابو القاسم حلاج زاهد؛ 10. ابن کلبی؛ 11. هشام بن علی بن هشام؛ 12. احمد بن حنبل؛ 13. زبیر بن احمد؛ 14. عبدالرحمان بن زید؛ 15. ابو اسحاق ابراهیم بن مودب؛ 16. ابراهیم حربی؛ 17. ابو سعید نحوی؛ 18. حارث بن عبد الرحمان. چلبی در کشف الظنون (ن -1067) نام ده تن از کسانیکه درباره این علم رساله جداگانه
نوشته اند چنین یاد کرده است: مکی بن ابی طالب قیسی مقری و ابو جعفر نحاس و ابوبکر محمد بن عبدالله ابن عربی (- 543ق) و ابو داود سجستانی و ابو عبید قاسم ابن سلام (-224ق) و ابو سعید عبدالقاهر تمیمی و سیوطی (-911ق) و هبة الله بن سلامه (-410ق) و ابو الحسين نیشابوری (-368ق) و ابن منادی بغدادی. ولیکن آشکار است که در این فهرست یکدهم شماره کسانیکه در این علم کتاب نوشته اند یاد نگردیده است. اسماعیل پاشا در ذیلی که بر کشف الظنون نگاشته چند شماره بدین تفصیل بر آنها افزوده: محمد بن هلال سعیدی (-520ق) و علی بن احمد بن حزم قرطبی (-456ق) و یحیی بن عبدالله واسطی (- 738ق) و شهاب الدين احمد بن اسماعیل ابشیطی (-828ق) و سعد بن ابراهیم اشعری قمی (-301ق) و ابومسلم معتزلی و عبدالله بن عبدالرحمان الأهم شیعی و حسن بن علی بن فضل کوفی (-224ق) و کمال الدين محمد بن عبادی ناصری جدا مصلح الدين محمد لاری. این نیز اندکی از بسیار و نمونه از نویسندگان این علم می باشد. در خاتمه رساله ناسخ و منسوخ که هم اکنون مورد گفتگوی ما می باشد نیز نام پنج تن از دانشمندانی که درباره این علم کتاب نوشته اند بدین قرار آمده: 1. ابوصالح بادان؛ 2. مقاتل؛ 3. مجاهد؛ 4. عکرمه؛ 5. محمد بن سعید؛ در اینجا نگارنده کتاب (هبة الله بن سلامة) زنجیره اجازه خود را برای روایت کتاب های این پنج تن به تفصیل یاد کرده است. در دیباچه این کتاب خبرها و حدیث هایی درباره اهمیت این علم و شرح آنها و معنی دو کلمه (ناسخ و منسوخ) در ده صفحه آورده و سپس به کتاب آغاز نموده سوره به سوره، از بقره تا ناس آیه های نسخ کننده و نسخ شده را توضیح و تفسیر نموده است. نگارنده با این که نابینا بوده این کتاب را از نود و پنج کتاب تفسیر بیرون آورده است. (علینقی منزوی)
این کتاب مشتمل است بر هفت «باب»: باب الناسخ و المنسوخ و النسخ في کلام العرب؛ باب السور التي فیها ناسخ و لیس فیها منسوخ و السور التي دخلها المنسوخ و لم یدخلها المنسوخ؛ باب تسمية السور التي دخلها الناسخ و المنسوخ؛ باب اختلاف المفسرين علی ای شئ یقع النسخ من کلام القرآن؛ باب رد الله تعالی علی الملحدة و المنافقين من احد معارضتهم في نقل احکام کتابه المبين؛ باب ما جاء في النسخ في الشريعة علی التوالي؛ باب الناسخ و المنسوخ علی نظم القرآن لیس في ام الكتاب شی. مؤلف در نخستین باب، منسوخ را به سه بخش» تقسیم نموده: 1. خط و حکم هر دو منسوخ؛ 2. خط، منسوخ و حکم باقی؛ 3. حکم، منسوخ و خط باقی. وی دانستن ناسخ و منسوخ را از ضروریات ذکر کرده است.
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله الذي هدانا لدینه و جعلنا من اهله .. فاعلم انه اول ما ینبغی لمن احب ان یتعلم شیئا من علم هذا الكتاب لابد له معرفة في علم الناسخ و المنسوخ ... قال الشيخ هبة الله رضی الله عنه لما رایت المفسرين قد سلکوا طریق هذا العلم و لم یا توامنه علی وجه الحفظ و خلطوا بعضه ببعض الفت في ذلك کتابا یقرب علی من اراد تعلیمه و تذکار المن علمه
انجام: و کل ما في القرآن المجيد، من انی اخاف ان عصب پربی عذاب یوم عظیم. تم.
چاپ: این اثر چاپ شده از جمله به تحقیق دکتر موسی بنای علوان علیلی.
[الذريعه 13/24؛ الاعلام زرکلی 72/8 ؛ معجم المؤلفين پ138/13 ؛ کشف الظنون 1920/2 ؛ معجم المطبوعات 120/1 ؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 130/1 ؛ الاوقاف العامة بغداد 163/1 ]
آغاز: برابر؛ انجام: و نسال الله أن یوفقنا للصواب أنه قریب موفق لما یشاء و هو حسبنا و نعم الوكيل و صلی الله علی سیدنا و محمد و اله ...
نسخه اصل: اسکوریال - مادرید ش 1439(فهرست خطی عربی اسکوریال 80/3)؛
خط: نسخ، کا: یحیی بن احمد بن عبد المنعم، تا: یک شنبه 29 ذیحجه 849ق؛ در آخر دو برگ پیرامون مذاکره منصور، خلیفه عباسی با شخص دیگری در مسجد الحرام راجع به مسائل اجتماعی، تحریر یافته است؛ 50گ، 15سطر [عکسی ف: 1 -188]
آغاز: بسمله. اخبرنا الشيخ الفقير الواعظ ابونصر احمد بن عبدالله بن ابی اسحق البوزجاني ... قال أخبرنا الشيخ ابو القاسم هبة الله بن سلامة بن نصر بن علی المفسر رحمه الله قراه علیه في داره بغداد؛ انجام: و الحمدلله کما هو اهله و صلی الله علی رسوله و آله و سلم تسليماً كثيراً. وقع الفراغ من نمو کتاب ... سنه احدی و ثمانین و ثمانمائه.
خط ثلث و تعلیق، بی کا، تا: صفر 881ق؛ مجدول؛ واقف: ملا موسی؛ 68 گ، 15 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 1 -591]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة الناس نزلت بالمدینه و قیل بمکه و الله اعلم و جمیعها محکم لیس فیها ناسخ و لامنسوخ و الحمدلله حق حمده و الصلوة علی نبیه و آله.
در فهرست ناشناس آمده ولی انجام آن با برخی از نسخه های ابن سلامه هماهنگ است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: پارچه ای زرد، 19گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1 -591]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن یحیی بن علی بن ابراهیم البخيل بن الاشرم بحرانی اوالی، تا: 953ق؛ 30گ (317 -346)، 23 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: -98]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1777/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5 -231]
آغاز: برابر؛ انجام: لیکرب علی من نظر فیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1036ق؛ جلد: تیماج، 24گ (2پ -25پ)، 19سطر (9×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 -217]
آغاز: برابر؛ انجام: نسئل السلامة من الزيادة و النقصان و المنفعة من عنده و الحمدلله کما هو اهله و صلی الله علی رسوله و آله و سلم تسليماً كثيراً
خط: نسخ، کا: محمد صالح یزدی، تا: 5 ذیقعده 1049ق؛ واقف: فهرستی؛ 39گ، 15سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4 -458]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما النهى فالشريعة مبنية فیه علی الحصر لاعلی الاباحة فهذا جمل من الناسخ والمنسوخ
کا: احمد بن شعبان، تا: پنج شنبه پایان ذیحجه 1074ق، جا: بغداد مرقد شیخ برهان در کوی رویگران؛ تملک: احمد بن شعبان، اسماعیل بن ابراهیم در ذیقعده 1078؛ 58گ (28پ -85ر)[ف: - 491 ]
آغاز: برابر؛ انجام: من خمسة و تسعین تفسیرا یقول ذکر اسنادها. و انما اقتصر نافی هذا الكتاب في جمل من العلم ... السلامة من الزيادة و النقصان و المنفعة من عنده. تم.
خط: نسخ، کا: حطی، سلیمان بن عبدالله، تا: 1076ق، جا: کر کنده؛ محشی با امضای «طبرسی» و «منه»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 56گ، اندازه: 13×21سم [ف: 1 -227]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 35گ (1پ -35ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2 -145]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 11 -937]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 30/2
همان نسخه بالا[نشریه: 5 -302]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 4541/2 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3 -70]
آغاز برابر؛ انجام: قال فضل العالم علی العابد کفضلی علی امتی لقوله اربعة شفاعتها حق اولها الانبياء ثم العلماء ثم الشهداء ثم الاطفال لابویه.
تنها باب آخر کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 48ص، 14 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [ف: 50 -17]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة الناس نزلت بالمدينة و قد قیل بمكة و الله اعلم جمیعها محکم لیس فیها ناسخ و منسوخ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 40گ، 16سطر، اندازه: 12×19سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -283] و [ف: 22 -456]
آغاز بر ابر، انجام سورة الناس نزلت بالمدينة و قد قیل بمكة و الله اعلم جمیعها محکم لیس فیها ناسخ و منسوخ. قال الشيخ هبة الله کلما في القرآن من قوله ... و اما النهى فالشريعة فیه علی الحظر الاعلى الاباحة هذا حمل من الناسخ و المنسوخ تم الكتاب ... قال الشيخ ابو القاسم هبة الله ... استخرجت هذه الجملة من کتب الناسخ و المنسوخ ... و المشفعة من عنده.
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ناصر بن حمدان بن سالم خطی، تا: شنبه 28 صفر 1107ق؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: گالینگور، 41ص، 22 سطر، اندازه: 15×5/ 20سم [ف: 22 -457]
خط: نسخ، کا: هندوان، عمر بن علی، تا: 1112ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 24گ (139پ -162پ)، 17 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 7 -339]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 103گ، اندازه: 15×20سم [ف: 51 -164]
آغاز : من المال یرضخون لهم بذالك انجام: اضهروها للناس فتبدل لهم تم التفسير
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد شریف، تا: 1234ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة الكافرين فیها آية واحدة و هی لکم دینکم ولی دین نسخ و منسوخ فهذه ما اردناه ذکره
کا: ابوالقاسم بن محمد کاظم موسوی حسینی علوی، تا: 7 صفر 1246ق، جا: قزوین، مدرسه فاضل الباراغاني؛ 16گ (78پ- 93ر)، 19سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [ف: 19 -416]
آغاز: برابر؛ انجام: و کل ما في القرآن المجيد، من انی اخاف ان عصب یربی عذاب یوم عظیم. تم.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 20 رمضان 1275ق؛ 31گ (121ر - 151 پ)[ف: 2 -251]
آغاز: برابر، انجام: و کلما کان في کتاب الله تعالی من حیث هو لیس بمنسوخ و الله أعلم بالصواب ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 27گ (1پ -27ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 1 -225]
آغاز: لا يأتيه الباطل من بین یدیه ولا من خلفه تنزیل من حکیم حمید
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 30گ (25ر -54ر)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 8 -210]
آغاز: بر ابر؛ انجام: هذا یفضل الأمر، و اما النهى فالشریعه مبنیه الى الحظر الا علی الاباحه، فهذا جمل من الناسخ و المنسوخ
خط: نسخ، کا: کوساری، ابراهیم بن محمد علی، بی تا؛ مصحح؛ تملک: رضا موسوی زنجانی؛ کاغذ: اصفهانی، 33گ (1پ -33)، 15سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 17 -423]
an-nāsix wa-l mansūx
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
'alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 107
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 -701]
an-nāsix wa-l mansūx = al-ījāz fī ma‘rifat-i mā fi-l qur’ān min-an nāsix wa-l mansūx
سعیدی نحوی، محمد بن برکات، - 520 قمری
sa‘īdī nahvī, mohammad ebn-e barakāt(- 1127)
رساله ای است در آیات ناسخ و منسوخ از قرآن کریم که در چهارده «باب» نگاشته شده: 1. في معنی النسخ في کلام العرب و اقسام الناسخ و شروطه و احکامه؛ 2. في اقسام المنسوخ في کتاب الله و هو ینقسم علی ستة اقسام؛ 3. اقسام الناسخ و ینقسم علی ثلاثة أقسام؛ 4. في ما یجوز أن یکون ناسخا و منسوخا و ذلك ینقسم إلى خمسة أقسام؛ 5. في الفرق بین النسخ و التخصيص و الاستثناء؛ 6. في شروط الناسخ؛ 7. في نسخ الجائز في کتاب الله؛ 8. في الآية المنسوخة بناسخ واحد؛ 9. في ذکر ما جاء من النسخ في الشريعة علی التوالي؛ 10. في ذکر السور التي لم یدخلها ناسخ ولا منسوخ؛ 11. في ذکر السور التي فیها ناسخ و لیس فیها منسوخ؛ 12. في ذکر السور التي فیها منسوخ و لیس فیها ناسخ؛ 13. في ذکر سور التي دخلها الناسخ و المنسوخ؛ 14. في ذکر المنسوخ علی نظم القرآن.
[ایضاح المكنون 615/2 ؛ معجم المؤلفين 101/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14643/8
آغاز: بسمله، الحمد لله البادى الى توحیده من سبق علمه بهدایته العاصم من الضلال من قضی له بعصمته ... و بعد، فهذا مختصر في معرفة الناسخ و المنسوخ؛ انجام: فصل في ذکر الآية المنسوخة في سورة الكافرين، قوله: لکم دینکم ولی دین، نسخت بآية السبق. تمت.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 966ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: احمد الكوسج، 1059ق؛ 18گ (61پ -78ر)، 21 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 37 -92]
an-nāsix wa-l mansūx
سجاوندی، محمد بن طیفور، - 560 قمری
sajāvandī, mohammad ebn-e tayfūr(- 1166)
بحث ناسخ و منسوخ و آیات مربوطه از تفسیر «عین المعاني في تفسیر السبع المثاني» سجاوندی در این رساله نقل شده است.
[فهرست کتابهای عربی آکادمی لینچی ص 74 -77]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 321/7
آغاز: هذا منقول من عین المعاني ... و منها معرفة النسخ و هو بیان منتهی الحكم لتبدل المصلحة علی اختلاف الأزمنة
نسخه اصل: کتابخانه لینچی -رم 41 342roosi؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1070ق؛ 11ص (294 -304)[عکسی ف: 1 -381]
an-nāsix wa-l mansūx
قطب راوندی، سعید بن هبة الله، - 573 قمری
qotb-e rāvandī, saʻīd ebn-e hebat-ol-lāh(- 1178)
مؤلف مختصری درباره نسخ از نظر لغوی واصطلاحی بحث کرده و سپس آیات ناسخ و منسوخ را به ترتیب سوره های قران آورده و توضیح داده است. این رساله در بیشتر فهارس از آن احمد بن عبدالله ابن متوج بحرانی (-820ق) دانسته شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لم ینسخ من آية الا و قد اتی بخیر منها او مثلها و الصلوة علی نبیه محمد و عترته المعصومة في قولها و فعلها و بعد فان من ادعی التفقه في الشرعيات التي هی معالم الدين
انجام: الاخلاص نزلت بالمدينة لزید بن ربيعة العامري وعامر ابن الطفيل وقیل هی مكية لاناسخ فیها ولا منسوخ وکذا في المعوذتين واختلف في نزولهما تم الكتاب
[الذريعة 14/24 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 450/4 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسحاق بن محمد، تا: 1028ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22گ، 14 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 2 -556]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1254ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 21گ (101پ -121ر)، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 5 -2199 ]
کا: محمد بن محمد باقر، تا: 1290ق؛ قطع: رقعی [ف: -326]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27گ [چند نسخه ف: -376]
an-nāsix wa-l mansūx
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
رساله ای کوتاه در تفسیر آیه «ماننسخ من آية أو ننسها نات بخیر منها او مثلها» (بقره،106) و مباحث مربوط به نسخ و تعداد آنها در قرآن است که بیشتر به آیات مربوط به جهاد و قتال و اوامر و نواهی تعلق دارد و در مجموع 13 مورد را از قبیل ناسخ و منسوخ شمرده است.
آغاز: الحمد لله حق حمده و الصلوة علی خیر خلقه أما بعد یقول ... فهذا ما جمعته من ناسخ القرآن و منسوخه تذكرة للطالبین ... من سوره البقره قوله کتب علیکم القصاص
انجام: قوله و اهجرهم هجرة جمیلا منسوخة بآية السيف و من سورة قل یا ایها الكافرون کلها منسوخة بآية القتال و الله اعلم بالصواب تم الرسالة الشريفة
[احوال و آثار میر سید علی همدانی 196؛ الذريعة 12/24 از علی بن حسنی همدانی متوفای 786؛ فهرستواره منزوی 1009/8 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 2گ (231 و 232)، 24سطر (10/5×16)، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 28 -597]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2 گ، اندازه: 11×17سم [ف: 8 -4732]
آغاز برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (272 -273)، سطور چلیپایی، اندازه: 11×19 سم [ف: 8 -4732]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاینی، اسماعیل بن عبد المؤمن، تا: اواخر شعبان 1088ق، جا: مشهد رضوی مدرسه عباسیه؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: مقوا، 1ص، 13سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 22 -461]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ، اندازه: 15×22سم [ف: 3 -29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شوشتری، عبدالصمد بن حسین، تا: قرن 13؛ جا: اصفهان؛ جلد: مقوا، 5 ص (229 -303)[ف: 10 -1670]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3ص (47 -49)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 24/3 -60]
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن علی مختار جرفاد قانی مشهور به گلپایگانی، تا: 1228ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (133ر - 134ر)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 -246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کردمحله ای استر آبادی، محمد ابراهیم بن احمد
علی، تا: رجب 1233ق؛ مذیل است به حل کلام قاضی بیضاوی در تفسیر آیه های 8 و 9 در سوره مبارکه ملک که مؤلف 7وجه در حل آن آورده است، آغاز: «بسملة، قال الله سبحانه في سورة الملك کلما القى فیها فوج ...»، انجام: «و هذا الوجه مما خطر بالخاطر الفاتر و الله اعلم بحقيقة الحال»؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ 3ص، 50سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 22 -460]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: میشن، 3ص (205 -207)، 21سطر، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: 50 -115]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: تیماج، 2گ (1پ-2پ)، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 21 -284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا بن محمد موسوی، تا: 1369ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2گ (132 -133)، 23 سطر (8/5×17)، اندازه: 14/5 ×26سم [ف: 19 -295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ، 17سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف مخ: -173]
an-nāsix wa-l mansūx
عتایقی، عبدالرحمن بن محمد، 699 - 790 ؟ قمری
‘atāyeqi, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1300 1389)
تاریخ تأليف: 760ق
رساله ای است درباره آیات منسوخه قرآن و تعیین آنها مصنف رساله مدعی است که در 63 سوره قرآن آیات منسوخه موجود است و یکایک آنها را با آیات ناسخه آن ذکر کرده است علاوه بر این مدعی است دو قسم دیگر نسخ در آیات قرآن واقع شده است یکی رفع خطوط آیه به علاوه نسخ حکمی که مضمون آن آیه بوده دیگر رفع خط و ابقاء حکم آن است و مدرک این دعوی را در حکایت دانسته و آورده است. (عبدالحسین حائری) عبدالهادی فضلی در مقدمه تصحیح این رساله (ص9) می نویسد: «ان العتائقي في کتابه هذا متأثر الى حد بکتاب الناسخ و المنسوخ لابن سلامة (-410ه) في المنهج و التبويب و المادة و التعبير أحياناً و ذلك لأنه جمع الا ما خالف فیه رأياً و اجتهادأ».
آغاز: بسمله. و به نستعین و قل رب زدنی علما الحمد لله مكافاة الافضاله و صلواته علی محمد و آله و بعد فهذه رسالة في علم الناسخ و المنسوخ فان ذلك اول ما یجب أن يبدأ به من علوم القرآن ...
انجام: سورة النصر الى آخر القرآن لیس فیها ناسخ و لا منسوخ. فهذا ما أردنا ذکرها
چاپ: نجف، مطبعة الآداب، محقق عبدالهادی الفضيلي، چاپ اول، 86ص، 1389ق.
[الذريعة 11/24 و 12؛ اعیان الشيعة 465/7؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، مدخل کتابشناسی ناسخ و منسوخ 1852/2 -1862؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 210/4 -211؛ مقدمه عبدالهادی فضلی بر تصحیح الناسخ و المنسوخ ابن العتايقي]
آغاز و انجام: برابر؛ فهذا ما أردنا ذکرها. فرغ من تسویدها جامعها عبدالرحمن بن محمد العتايقي و ذلك سنة ستین و سبع مایه هجرية.
خط: نسخ، کا: عبادالدین بن عبدالسمیع بن فیاض اسدی، تا: جمعه 25 جمادی الثاني 917ق؛ جلد: میشن، 7گ (7پ -13ر)، 15 و 25 سطر (12×19)، اندازه: 16/2×25/7 سم [ف: 29/1 -399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 24 شوال 980ق؛ تملک: حسین ابن حاجی بن محمد شولستانی، محمد جعفر حسنی حسینی شولستانی، حسن ابن باقر فروشانی به تاریخ 1149؛ مهر: «حسین از مهر علی شرف یافت» (لوزی)؛ جلد: تیماج، 15گ (1پ -15ر)، 15سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 6- 239] و [عکسی ف: 4 -54]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن صدر الدين محمد سمنانی، تا: صفر 980ق، جا: شیراز؛ تملک: حسین بن جلال الدين پنج هزاری به تاریخ 20 محرم 1012؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ (222پ - 225پ)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 24 -187]
آغاز برابر؛ انجام: تسویدها جامعها الفقير إلى الله الغني منصور ابن سبی لحسائی و ذلك یوم الرابع عشر من شهر شعبان سنة الف و خمس و ارعون تمت کتابتها في 13 ذی الحجة من سنه 1079 في القرية المعروفة برضی آباد
در فهرست از منصور بن سبی لحسائی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 13 ذیحجه 1079ق، جا: رضی آباد؛ جلد: تیماج، 9ص (307 -315)، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 -364]
آغاز و انجام: برابر؛ فهذا ما أردنا ذکره. فرغ من تسویدها جامعها الفقير الى الله الغني منصور الاحسائي و ذلك اليوم الرابع عشر من شهر شعبان سنة الف و خمسة و اربعون (تمت کتابتها في 13 ذی الحجة من 1079)
در فهرست از ابی القاسم بن جهة الله بن سلامه دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 13 ذیحجه 1079ق، جا: رضی آباد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (158پ -163ر)، 25سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 -79]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/37
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 6 -412]
6 . مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18578
آغاز و انجام: برابر؛ فرغ من تسویدها جامعها الفقير الى الله الغني منصور بن بستی لحسایی و ذلك یوم الرابع عشر من شهر شعبان سنة الف و خمس و اربعون.
در فهرست از منصور لحسائی دانسته شده ظاهراً به استناد آنچه در پایان نسخه آمده ولی با کار عتایقی هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 ذیحجه 1079ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 5ص، 55سطر، اندازه: 12/5×26 سم [ف: 22 -458]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم مدرس بن محمد شریف خادم، تا: 1121ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 15گ، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -285]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 665/2
همان نسخه بالا[مؤيد: 2 -172]
خط: نسخ، کا: محمد تقی کازرونی، تا: 16 ذیحجه 1117ق، جا: شیراز مدرسه مومنینه؛ 15گ (73 -87)، اندازه: 10×19 سم [نسخه پژوهی: 3 -65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (4پ-11ر)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 21 -285]
آغاز برابر؛ انجام: فهذا آخر ما اردنا ذکره فرغ من تسویدها جامعها عبدالرحمن بن محمد الصايفي و ذلك سنة الستين و سبعمائه.
خط: نسخ، کا: کاشانی، محمد عزیز بن عبدالرسول، تا: 1231ق؛ جلد: روغنی مشکی، 465ص، 35سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 18-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین ساروی مازندرانی، تا: ربیع الاول 1234ق؛ مصحح، محشی با نشان «2» ؛ 5گ (35پ -39پ)، 25 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 39 -341]
آغاز و انجام: برابر؛ فرغ من تسویدها جامعها الفقير الى الله الغني منصور بن بستی لحسایی و ذلك یوم الرابع عشر من شهر شعبان سنة الف و خمس و اربعون.
در فهرست از منصور لحسائی (قرن 11) دانسته و سال تأليف را 14 شعبان 1045 آورده ولی آغاز و انجام آن کاملا با کار عتایقی هماهنگ است؛ خط: نسخ، کا: عباس علی بن نقد علی، تا: 1238ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: تیماج، گ، 20 سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 22 -459]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن آقا حسن قزوینی، تا: ربیع الثاني 1259ق؛ جلد: تیماج [ف: 30 -38]
کا: کاشانی، محمد بن محمد باقر، تا: 1247 -1270ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 5×9سم [ف: 3 -1309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن غلامعلی بهبهانی، تا: 5 ذیحجه 1299ق؛ جلد: تیماج، 9گ (372ر - 380پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [محدث ارموی مخ: 3 -1594]
کا: ابو محمد حسین علی بن آقا محمد تهرانی، تا: سه شنبه 8 رجب 1305ق؛ از روی نسخه کتابت 1045ق؛ جلد: تیماج، 17گ (38ر -54ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20 -359]
آغاز و انجام: برابر؛ فرغ من تسویدها جامعها عبدالرحمن بن محمد العتايقي و ذلك في ستة ستین و سبعمائة هجرية
خط: نسخ، بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3 -244]
نسخه اصل: از روی خط او. قم، شهاب الدين مرعشی نجفی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 -42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ با یادداشتی به تاریخ 4 شنبه 19 ربیع الاول 1097 در مدرسه محسنیه آمده؛ جلد: مقوایی، 12گ، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف مخ: -234]
an-nāsix wa-l mansūx
شریف، احمد بن علی، ق8 قمری
Šarīf, ahmad ebn-e ‘alī(- 14c)
عنوان باب و فصل دارد.
آغاز: بسمله. اما بعد حمد الله ذی النعم و العز الرفيع الشامخ ... فهذا حاصل التحقيق في علم المنسوخ و الناسخ و قد بالغت في اختصار لفظه لاحث الراغب علی حفظه فالتفت ایها الطالب ... فان آثرت زيادة بسط ... فعلیك بالکتاب الذي اختصر هذا منه و هو کتاب عمدة الراسخ
انجام: و اذا لم یکن المفهوم هذا بعد النسخ و الله اعلم و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله.
[الذريعه 336/15 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 738ق، جا: ابرقوه مدرسه عبیدیه؛ مجدول؛ 25 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 6 -194]
آغاز و انجام: برابر در فهرست ناشناس آمده؛ بی کا، بی تا، 12گ (141پ -152ر)، 19سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 -2499]
an-nāsix wa-l mansūx
ابن متوج، احمد بن عبدالله، - 820 قمری
ebn-e motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1418)
دویست و یک آیه در ناسخ و منسوخ آیات قرآنی را از تفسیرش انتخاب و در این رساله گرد آورده و در ابتدا مقدمه ای در چند فصل در معنای نسخ و تقسیم آن و مطالبی شبیه به آن آورده است، در نسخه های خطی، این کتاب به مؤلفيني چند نسبت داده شده است. وی در مقدمه می نویسد: کسی که به ناسخ و منسوخ قرآن واقف نباشد و با این وصف خویشتن را فقیه بداند همچون الاغي است که در گل فرو رفته باشد. مؤلف در پایان مقدمه می گوید: برخی از مفسران معتقدند که منسوخی در قرآن وجودندارد اینان گروهی هستند که مردم را از راه حق بازداشته و بر خداوند دروغ بسته اند. این متوج پس از ذکر مقدمه به معنی نسخ در کلام عرب پرداخته و گفته است: مفسران نسخ را به سه قسم تقسیم کرده اند: 1. ما نسخ خطه و حکمه؛ 2. ما نسخ خطه و بقی حکمه؛ 3. مانسخ حکمه و بقی خطه. وی در یکی از فصول چنین آورده: «اعلم ان السور التي یدخلها الناسخ و المنسوخ خمسة و عشرین سورة: البقرة و آل عمران و النساء و المائدة ... و السور التي دخلها المنسوخ و لم یدخلها الناسخ اربعون سورة الأنعام والأعراف و یونس و هود و الحجر و النحل ... و ماسواها لم یدخل علیها ناسخ و منسوخ وهی ثلاث و اربعون سورة، أم الكتاب و یوسف
و یس و الحجرات و الرحمن و الحديد ...». پس از این بحث می گوید: «و نحن الآن نشرع في بیان الناسخ علی نظمه القرآن بعون الله تعالی، الفاتحة: لیس فیها شی منه ان اولها ثناء و آخرها دعاء، البقرة، قالوا ان فیها ثلاثون آية منسوخة اولها قوله و مما رزقناهم ینفقون ... آل عمران: مدنية قوله فان اسلموا فقد اهتدوا محکم و المنسوخ فان تولوا فانما علیك البلاغ نسخها آية السيف ...».
آغاز : الحمدلله الذي لم ینسخ من آية الا و قداتی بخیر منها او مثلها و الصلوة علی نبیه محمد و عترته المعصومين في قولها و فعلها و بعد فان من ادعی التفقه في الشرعيات التي هی معالم الدين و لم یعرف الناسخ من المنسوخ کان مثل الحمار في الطين فقد روی أن عبد الرحمن بن داب صاحب ابی موسی قد اجتمع الناس علیه یسئلونه في مسجد الكوفة فجعل یخلط الماش بالدرماش
انجام: وقیل هی مكية لاناسخ فیها ولا منسوخ وکذا المعوذتين واختلف في نزولهما.
چاپ: از سوی استاد سید محمد مشكوة بیرجندی؛ این کتاب به تصحیح محمد جعفر اسلامی در سال 1344 ش در تهران.
[الذريعة 9/24؛ أعيان الشيعة 1373، ريحانة الأدب 195/8 و 194/8 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 451/4 ؛ معجم المطبوعات العربية في ایران: 367؛ موسوعة مؤلف الأمامية (رحلی): 505/2 ؛ دنا 435/10 -436]
شروح و حواشی:
1- شرح الناسخ و المنسوخ؛ حسینی قاری، عبدالجلیل بن احمد ( -976 )
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن شرف منصوری، تا: 4 رجب 974ق، جا: قزوین؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین نجفی عاملی که کتاب از مولی عبدالعزیز کرمانی به وی رسیده با مهر «الواثق بالله الصمد العلي عبده محمد حسین النجفي العاملي» (دایره)، اسماعیل بن عبدالله با مهر «وما توفیقی الا بالله عبده اسماعیل بن عبدالله» (دایره)؛ جلد: تیماج، 15گ (27پ -41پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 977ق؛ این نسخه به قطب الدين شیرازی یا قطب راوندی نسبت داده شده؛ مهر: «عبده عیسی بن جعفر العاملي» (بیضوی)، «عبده محمد حسین العاملي» (مستطیل)؛ جلد: چرم، 26گ (299 -324)، 17سطر (7×13)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 40 -638]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حسین ستری، تا: غره جمادی الأول 987ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 15 گ، 18سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 10 -126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19گ، 21سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 11 -695]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: درویش علی بن احمد یار، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 22گ، 18 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -284] و [ف: 22 -454]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 20گ (20-1)، اندازه: 12×19 سم [نسخه پژوهی: 3 -68]
بی کا، تا: 1067ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 27گ (162پ- 188پ)، اندازه: 9×16سم [ف: 1 -148]
خط: نسخ، کا: تربتی، حسین، تا: 1075ق؛ این کتاب در نسخه حاضر به قطب راوندی نسبت داده شده؛ جلد: تیماج، 18گ (86پ -103ر)، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 17 -5]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: کرم الله بن سید عطاء الله حسینی جزایری شیرازی، تا: پنج شنبه 14 ربیع الاول 1075ق، برای استاد خود شیخ صالح بن شیخ عبدالکریم؛ 18 -21 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 2 -88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تونی، عبدالله بن عبدالغفور، تا: ذیقعده 1082ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 44ص (213 -256)، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1595]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد حسن بن محمد حسین، تا: با تاریخ 1083ق؛ کاغذ: سپاهانی، 26گ (249پ -274پ)، 15سطر (6×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 15 -4241]
آغاز: برابر؛ انجام: و قیل أن سورة الفلق و الناس من السور المختلف في تنزیلها.
خط: نستعلیق، کا: محب علی بن شاه ولی، تا: دوشنبه 21 جمادی الاول 1086ق؛ 29گ، 19سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 1 -313]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1890
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5 -350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسحاق بن نوروز شولستانی، تا: 1096ق؛ مصحح؛ 10گ (157پ- 166ر)، 23 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 37 -235 ]
کا: شهمیرزادی، محمد قاسم، تا: 1100ق؛ جلد: تیماج، 13گ (204پ -216ر)، اندازه: 18/5×31 سم [ف: 27 -216 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، در زمان سلطنت شاه سلطان حسین صفوی بین سال های 1105 -1135ق کتابت شده؛ در نسخه به هبة الله بن سلامه راوندی نسبت داده شد؛ جلد: تیماج، 20گ (5پ - 24پ)، اندازه: 13/7×19/7 سم [ف: 29/2 -714]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 20گ (74 -93)، 15سطر (5×11)، اندازه: 9×17 سم [ف: 3 -1603]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رشید پسر محمد حکیم حسنی، تا: پنج شنبه 26 ذیحجه 1102ق، جا: مکه مکرمه؛ کاغذ: اصفهانی، 15گ (105 -120)، 14سطر (9/5 ×11 )، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 3 -963]
خط: نستعلیق، کا: محمد سلیم بن میر برهان حسینی موسوی، تا: جمادی الثاني 1116ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 15گ (109پ - 123پ)، 27 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 22 -182]
خط: شکسته نستعلیق، کا: نور محمد بن محمد تبریزی، تا: پنج شنبه 29 ذیحجه 1159ق، جا: فسا؛ جلد: میشن، 12گ (373پ- 384پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 5 -240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: ریحان الله بن جعفر الفاطمي با مهر «العبد ریحان الله الموسوي 1313» (بیضی)؛ 46ص، 13سطر (7×13)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 35 -70]
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد، تا: قرن 13؛ 20گ (153پ - 172 پ)، 18سطر (9×14)، اندازه: 13/5 ×19 سم [ف: 17 -329]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 14 گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 -101]
آغاز: برابر؛ انجام: و قیل مكية لا ناسخ فیها ولا منسوخ و کك اختلفوا في نزلهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ترقیمه: «در بخش نونویس پایانی»: تمام شد سنه 1257، الكاتب محمد حسین طهرانی»؛ مصحح؛ 15گ (27 -41)، 22 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 34 -296]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ 18گ (218 -235) [ف: 23 -700 ]
آغاز برابر؛ انجام: سروة تبت مکیه لا ناسخ فیها و لا منسوخ الاخلاص نزلت بالمدینه ..... و کذا معوذتین محکمتان و اختلف في نزولها جملة المنسوخ ماتان و اربعون اية منها مائة و اربع و عشرون نسختها ایه السيف
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه چهل ستون مسجد جامع - تهران؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 13؛ افتادگی: آغاز، در پایان نسخه آمده، که این رساله از تأليفات «قطب الدين سعید بن هبة الله الراوندي» است اما با «النساخ و المنسوخ» ابن متوج بحرانی متوفی قبل از 836 که به ضمیمه شرح آن از «سید عبد الجليل حسینی قاری» در سال 1344 ش توسط دانشگاه تهران چاپ شده ، مقابله شد و هیچ فرقی بین این دو نبود؛ مصحح، محشی با نشانه «ع س»؛ 26گ، 16سطر [عکسی ف: 1- 379]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 شعبان 1207ق؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -180]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 567/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2 -155]
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی، تا: 1210ق، جا: کربلا؛ 14گ (148ر-161پ)، اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 3 -79]
کا: محمد ابراهیم بن عباس علی، تا: 1215 ق [تراثنا: س 5ش 3 -102]
خط: نسخ، کا: قاسم بن شیخ محمد بن عبد الفتاح، تا: دوشنبه 19 ذیقعده 1230ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 14گ (176پ-189ر)، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 28 -266]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن حاج محمد رضا ارومی، تا: 1239ق، جا: کربلا؛ واقف: نائینی؛ 16گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -458]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: ربیع الأول 1240ق؛ 23گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -641]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 رمضان 1242ق؛ جلد: تیماج، 36ص (217 -252)، 13 سطر، اندازه: 10/2 × 15/3 سم [ف: 45 -160]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1251ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ جلد: تیماج، 22گ (35ر -56ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 -85]
آغاز: ... قال بعضهم فقال رسول الله صلی الله علیه و آله لأزيدن علی سبعین فنسخها بقوله (سواء علیهم أستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن یغفر الله لهم)؛ انجام: برابر
شامل آیات سوره یونس تا پایان قرآن؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین فرزند محمد قاسم، تنکابنی، تا: 15 رمضان 1257ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رمز «5»، بخشی از خطبه کتاب نیامده؛ مجدول؛ جلد: تیماجمذهب، 2گ (35 و 36)، سطور چلیپایی (17×27)، اندازه: 21/5×34سم [ف: 30 -292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جواد بن محمد حسن دهنوی سمیرمی، تا: 25 رمضان 1262ق؛ جلد: تیماج، 14گ (97 پ-110پ)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 8 -367]
آغاز: برابر؛ انجام: نسختها آية السيف.
در فهرست با عنوان «رسالة في النسخ» و از وحید بهبهانی دانسته شده ولی آغاز كاملاً خلاف آن را اثبات می کند؛ خط: نسخ، کا: جرفادقانی، هدایت الله بن محمد رضا، تا: 1277ق؛ 20گ (114پ -133ر)، 17سطر (8/5×14 )، اندازه: 15×22 سم [ف: 8 -644 ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1289ق؛ جلد: میشن، 18گ (101ر-118پ)، 20 سطر، اندازه: 11×17/3 سم [ف: 5 -159]
خط: نستعلیق، کا: عیسی تبریزی، تا: 26 ذیحجه 1320ق؛ بر فراز صفحه اول این نسخه به قطب الدين راوندی نسبت داده شده؛ جلد: مقوایی، 46گ، 12سطر، اندازه: 11/5× 19 سم [ف: 16 -276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 12گ (2پ -13پ)، 22 سطر (7×11)، اندازه: 12×19 سم [ف: 13 -3475]
آغاز: القرآن في خلال الكلام علی علم البيان مؤلف في ذلك مختصر یکون للمتعلم تبصرة والفقه اتذكرة ... اعلم أن النسخ هو زوال مثل الحكم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 32گ، 14سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 8 -4732]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 5 -386]
an-nāsix wa-l mansŪx
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، ق13قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja'far(- 19c)
رساله مختصری است در ناسخ و منسوخ قرآن واقسام ناسخ ومنسوخ وبیان آیات آن به ترتیب سور قرآنی، شامل چند «باب» از جمله در اواخر رساله باب دربیان معنی تنزیل وتأويل وباب در بیان اقسام نور در قرآن. مؤلف از این کتاب در آخر «خلاصة الأخبار» یاد کرده است
[بزرگان تنکابن، سمامی ص 258؛ الذريعة 13/24]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 256/2 - 2/76
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نزل الفرقان لنسخ الكتب وتسدید الايمان والصلوة علی رسوله ... وبعد فیقول العبد المذنب المسكين السيد محمد مهدی بن السيد محمد جعفر الموسوي عفی الله؛ انجام: و ثلاثة أسهم منها للرسول في حیاته وثلثه أسهم منها حق غیره من اليتامى والمساکین وابن سبیل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 24گ، 23 سطر [ف: 8 -4731]
an-nāsix wa-l mansŪx
اسفراینی، محمد بن عبد الله
esfarāyenī,mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh
رساله ای است درباره آیات مشتمل بر احکام ناسخ و منسوخ در قرآن کریم، که به ترتیب سوره های قرآن، احکام نسخ شده در هر سوره مورد بررسی قرار می گیرد. در آغاز این رساله ابواب و فصولی چند در معنای نسخ و حقیقت و احکام و انواع آن آمده است. مؤلف در مقدمه به اهمیت دانستن ناسخ و منسوخ و سبب تأليف و مآخذ این رساله، چنین اشاره کرده است: «اعلم ان کل من أراد أن یتکلم في کتاب الله بعد أن یعرفها، فیجب أن یعرف الناسخ من المنسوخ؛ لأنه اذا لم یعرف ربما یحکم بوجوب شیء یکون ذلك منسوخة و بتحلیل (کذا) شیء یکون کذلك و أجمعوا أن الاستدلال بالمنسوخ لا یجوز ... ثم الدليل علی أن في القرآن أحكاماً منسوخة بأحكام خر قوله تعالی: «ما ننسخ من آية أو ننسها نأت بخیر منها أو مثلها، فبین الله تعالی ان آیات من القرآن نسخت عبادات بعبادات اخری ... فللمفسر أن یعرف أعيان تللك الآيات و الأحكام المنسوخة لیصح منه الوعظ و الاحتجاج .. انی لما رأيت المفسرين سلکوا هذا الطريق و خلطوا بعضها ببعض و أوردوا فیها ما لیس منها و خلطوا الاستثناء بالنسخ و النسخ بالاستثناء ألفت هذا الكتاب علی سبیل الاختصار بعون الله و حسن توفیقه لیسهل حفظه علی من أراده ... و قد أخرجت هذا
من التفاسير التي سمعتها من الأئمة الثقات؛ فمنها ما سمعتها من الاستاذ الإمام أبي اسحاق ابراهیم بن محمد الاسفراني و هو یقول من التفاسير، مثل تفسیر مقاتل بن سلیمان و الكلبي و غیر هما؛ و منها ما سمعتها من الحاكم الامام ابی الحسن علی بن الحسن، المعروف بابن السقاء الحافظ من أئمة الحديث و من الأستاذ الإمام أبي بکر الحديثي و من الشيخ العالم الزاهد أبي بکر محمد بن سعید بن سختویه و من غیرهم من الأئمة الثقات، لم اعتمد الا بما صح عندی بتواتر و استفاضة أو روی في الصحاح بغیر طعن الطاعن». نسخه های موجود از این کتاب، در آغاز و انجام و در زیادت و نقصان تفاوت هایی با یکدیگر دارند. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: الحمدلله مستحق الحمد ذاته وصفاته الذي هدانا لدینه و أكرمنا لعز الاسلام ... بعد از خطبه: قال الشيخ القاضي الامام ابو عبدالله محمد بن عبدالله الاسفرايني العامري الشفعوي: اعلم أن کل من أراد أن یتکلم في کتاب الله بعد أن یعرفها، فیجب أن یعرف الناسخ من المنسوخ.
[الفهرس الشامل 837/2 ؛ خزانه تیموریه 152/1 ]
آغاز: برابر؛ انجام: فناسخها قوله تعالی فاقتلوا المشركين حیث وجدتموهم.
خط: نسخ، کا: جهان بن خلیل بن سمیع الدين بن جلال الدين ابن قیام الدين بن نظام الدين، تا: 1022ق؛ جلد: مقوایی، 36گ (1پ - 36ر)، اندازه: 15×11 سم [ف: 11 -361]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2613
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 7 -217]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیس في هاتین السورتين ناسخ و لا منسوخ و الله أعلم بالصواب.
نسخه اصل: دار الكتب ظاهریه منتقل شده به مكتبة الأسد الوطنية در دمشق، نسخه شماره 6101. خطبه کتاب را فاقد است؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن حاج یوسف، تا: ذیحجه 1131ق؛ مصحح؛ 66ص 17سطر[عکسی ف: 4 -407 و 562]
آغاز: برابر؛ انجام: و في الكافرين ما ذکرنا من المنسوجات فناسخها قوله تعالی فاقتلوا المشركين و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج، 17گ (46پ -62پ)، 15سطر[ف: 37 -413]
آغاز: برابر؛ انجام: و في سوره طه الى آخر القرآن من المنسو خات نسخها قوله له فاقتلوا المشركين حیث وجدتموهم.
خط: نسخ، کا: محمد یوسف خان، تا: 28 ربیع الثاني 1251ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، 97گ، و سطر، اندازه: 13/5×21/8 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -285]
آغاز: برابر؛ انجام: و في خمسة الباقين لیس فیهن ناسخ و منسوخ.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد عبدالرحمن قادری، تا: 16 رمضان 1306ق، جا: ناگور؛ واقف: میرزا اسدالله فاضلی، تیر 1362؛ 54گ، 12سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 11 -696]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2559
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 7 -155]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1484 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 -365]
آغاز برابر؛ انجام: کقوله تعالی اقتلوا المشركين و خمسة الباقية لیس فیها ناسخ و لا منسوخ.
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش در اسلام آباد پاکستان، ش 193؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 44ص، 22سطر [عکسی ف: 4 -403]
an-nāsix wa-l mansūx
حافظ ابومنصور
hāfez abū-mansūr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17737 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
an-nāsix wa-l mansūx
دمشقی، عبدالرحمن بن محمد
damešqī, 'abd-or-rahmān ebn-e mohammad
آیه های ناسخ و منسوخ را به ترتیب سوره ها در قرآن کریم گرد آورده، و اسباب نسخ و اسباب نزول و اختلاف در این گونه موضوعات را نمی آورد تا کتاب مختصر باشد.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... هذا مختصر لخص من کتب شتی في معرفة الناسخ و المنسوخ علی ترتیب نظم القرآن المجيد.
انجام: و آية السيف نسخت مائة و أربعة وعشرین آية من الصفح و العفو و الاعراض و البصر و ترك القتال مع الكفار.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4464/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... هذا مختصر لخص من کتب شتی في معرفة الناسخ و المنسوخ علی ترتیب نظم القرآن المجيد؛ انجام: و آية السيف نسخت مائة و أربعة و عشرین آية من الصفح و العفو و الاعراض و البصر و ترك القتال مع الكفار.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: سلطان آباد، به ترغیب برادر دینی رفیق طریق هندوستان محمد شفیع بن الغ بیک قزوینی در بلده سطانپور؛ جلد: مقوایی، 8گ (1پ-8ر)، 26 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 12- 51]
an-nāsix wa-l mansūx
ناشناخته:
آغاز: بسملة، سورة آل عمران ذکر الآية الأولى من هذه السورة قال الله عزوجل آیتك الا تکلم الناس ثلاثة ایام الا رمزا فزعم بعض أهل العلم أن هذا منسوخ و ذلك أن هذه شريعة قد ذکرها الله فکان لنا ان نستعملها مالم تنسخ ثم انها نسخت علی لسان رسول الله صلی الله علیه و علی آله و سلم و الصحيح غیر ما زعم و ذاك أن المعنى علامة حمل امراتك ان تمسك لسانك عن الكلام و انت صحیح سوی کما قال آیتك ان لا تکلم الناس ثالث لیال سویا فامسك لسانه ثلاثة أيام فلم یقدر أن یکلم الناس الا ایماء و جعل ذلك علامة حمل امرأته ثم انما حبس لسانه عن التكلم بامور الدنيا و ما یدور بین الناس و لم یحبس لسانه عن التسبيح و ذکر الله الا تری ما بعده و اذکر ربك کثیرا و سبح بالعشی و الابكار و اذا کان ذلك کذلك تبینت أن الآية محكمة اذ فیها الأمر بالتسبیح کما تری لان صمت یوم إلى الليل عن الذكر لله و التبسيح له عزوجل فهی ظهور في کل شريعة؛ انجام: وقوله فلا یقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذا ای لا یدخلوا الحرم.
مؤلف شناخته نشد، در این اثر آیات ناسخ و منسوخ با استناد به روایات و اقوال علما مورد بحث و تحقیق قرار گرفته به شأن نزول و رخدادهای تاریخی نیز عنایت شده است، نویسنده آن که از مفسران اهل سنت به شمار می رود پس از ذکر اقوال علما گاهی به رد و ایرادهم می پردازد، این نوشته برای قرآن پژوهان بسیار مفید و سودمند است، اینک جهت آشنایی بیشتر به چند مورد از
مباحث آن اشاره می شود: «قوله فاذا انسلخ الأشهر الحرم ... أي اقتلوا هؤلاء الذين نقضوا العهد حیث وجدتموهم في الحل و الحرم و خذوهم بالأسر و أحصروهم. قال ابن عباس یرید أن تحصنوا فاحصروهم و اقعدوا لهم کل مرصد أي علی کل طریق يأخذون فیه الآية. للعلماء في هذه الآية ثلاثة أقوال فمنهم من قال هی منسوخة بقوله فاما منا بعد و اما فداء ولایجل قتل اسیر ... و هذا قول الضحاك و السدي و عطاء. و منهم من قال لا یجوز في الأسارى من المشركين الا القتل ولا یجوز اخذ الفداء منهم و لا أن یمن علیهم و جعل قوله فاقتوا المشركين حیث وجدتموهم ناسخا القوله فاما منا بعد و اما فداء و هذا قول قتادة و مجاهد و منهم من قال الآيتان محکمتان و هو قول ابن زید و هو بین و المعنى و خذوهم اسری للقتل أو المن او الفداء فیکون الامام ینظر في امور الأسارى علی ما فیه الصلاح من القتل أو المن او الفداء و قد فعل هذا کله رسول الله صلی الله علیه في حروبه فقتل عبة بن ابی معط و النضر بن الحرث اسیرین یوم بدر و من علی قوم وفادی بقوم. سورة الكهف و مریم وطه و الأنبياء علیهم السلام نزلن مكة لیس فیهن مما یدخل في هذا الفن الا موضع واحد مختلف فیه. قال الله عز و جل و داود و
سلیمان ... و کلا آتینا حکما و علما. اعلم ان جماعة من اهل الكوفة ذهبوا الى ان هذا الحكم منسوخ و ان البهائم اذا افسدت زرعا في لیل او نهار لا یلزم صاحبها شئ و جعلوا الناسخ له قوله صلوات الله علیه العجماء جبار ... فما کان في سنة تسع ولی صلی الله علیه أبا بکر الصديق الوقوف بالناس و امر بتلاوة برائة و ولی تلاوتها علی بن ابی طالب رضی الله عنه و قال في ذلك لن یبلغ عنی الا رجل منی و ذلك لأن العرب جرت عادتها في عقد عهودها و نقضها أن یتولی ذلك عن القبيلة رجل منها فکان جایزا ان تقول العرب اذا تلی علیها نقض العهد من الرسول هذا خلاف ما یعرف فینا في نقض العهود فازاح صلی الله علیه العلة و تلیت براءة في الموقف». صدر و ذیل و وسط نسخه ناقص و ترتیب صوری آن چنین است: سوره آل عمران، سورة النساء، سورة المائدة، الأنفال، سورة الأنعام، سورة الكهف و مریم و طه و الأنبيا سورة (الأحزاب) سور سباء و فاطر و یاسین و الصافات، سوره ص، سورة النور، سورة الحج، سورة بنی اسرائیل، سورة الفرقان، سورة الشعراء، سورة النمل و القصص و العنكبوت و الروم، سورة لقمان، سورة یونس سورة هود، سورة یوسف، سورة الرعد، سورة ابراهیم، سورة الحجر، سورة النحل، سورة براءة؛
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5؛ مصحح، جلد: گالینگور، 47گ، 17سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 22 -461]
آغاز ستة و عشرون موضعا اولها قوله ان الذين آمنوا و من امن من الدين هادوا و قالت الجماعة هی منسوخة و ناسخها عندهم و من یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه؛ انجام و هو قوله اذا قضیتم الصلوة ... العصر افضل هذا تفضیل الامر و اما النهى ... فهذا جمل من الناسخ و المنسوخ. تم ..... التسويد في یوم الخميس ... شعبان المعظم سنة ... شر و مائة بعد الف ... الله کاتبها (بریده شده است) آغاز شده از سوره بقره اندکی افتاده، به ترتیب سوره های قرآن است از بقره که 26 منسوخ دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه شعبان 1100ق، کاغذ: سپاهانی، 9گ (52ر -60پ)، 22 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 17 -522]
آغاز: من المال یرضحون لهم بذلك و قال آخرون أمروا أن یعطوا من المال لذوی القربي؛ انجام: قال الشيخ رحمه الله و هذا الكتاب قد استخرجته من خمسة و تسعین تفسيراً من تفاسیر المفسرين یطول ذکر استادهم وعد الاى المكي التي دخل النسخ علیها مائتا آية و الحمدلله رب العالمين.
مؤلف شناخته نشد، در این کتاب آیات ناسخ و منسوخ و شأن نزول آیات بررسی شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، 30گ، 14سطر[ف: 5 -151]
آغاز: بسمله: الحمدلله الذي لم ینسخ من آیه الا و قد اتی؛ انجام: الصلوة و السلام علی محمد ناسخ الاديان الرسل الكرام و علی آله المعصومين الهادي الى دار السلام ... بعون الله الملك الوهاب سنه 1259
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ قطع: وزیری بزرگ [رایانه]
کا: حسین بن محمد علی طباطبایی اصفهانی، تا: 1287ق [میراث اسلامی: 5 -606]
6 . تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 3490
بحثی سودمند در این باره و در عنوان آغاز آمده: «نقل من تاریخ الخميسي في الناسخ و المنسوخ في انوار التنزيل ... » و در میانه في بحر العلوم للشیخ نجم الدين عمر النسفي و کتاب البرهان لابی عبدالله الزركشي الشامي»؛ بی کا، بی تا؛ 8گ (134پ- 141ر)، 19سطر (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 -2498]
نسخ مختلفه متفرقه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -574]
آغاز: حتی یعطوا الجزية عن ید وهم صاغرون و منها ما کان اهل العقود علیه؛ انجام: سورة الطارق فیها من المنسوخ آية واحدة و هی قوله تعالی
کتاب در بیان آیات ناسخ و منسوخ است که مستخرج از 95 تفسیر است، مؤلف شناخته نشد، می نماید که مؤلف از اهل سنت و جماعت است، کتاب در بیان آیات ناسخه و منسوخه است طبق ترتیب سور قرآنی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در پشت برگ اول نسخه بخط مغایر نوشته شده: «رساله ناسخ و منسوخ خط شیخ بهائی علیه الرحمه» لکن اسلوب خط می رساند که کتاب پیش از روزگار شیخ بهائی نوشته شده، نسخه بر مؤلف عرضه داشته و تصحیح شده است؛ واقف: نائینی؛ 70گ، وسطر، اندازه: 17×23سم [ف: 4 -458]
an-nāsix wa-l mansūx fi-l ḥadīt = ixbār-u ahl-ir rusūx
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
آغاز : الحمد لله العظيم في مجده الكريم في رفده ... لما رأيت تخلیط اکثر العلماء في ناسخ القرآن و منسوخه ... ثم رأيت تخلیطهم في علم الحديث فألفت في هذه الكتاب قدر ما صح بنسخه و احتمل و اعرض عما لا وجه لنسخه
چاپ: مصر، دار الوفاء، 1405، 51 ص؛ مطبعة الحسينية 1914/1322 ؛ القاهرة 1322، 1399؛ بیروت، 1984؛ مكة المكرمة 1988.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15910/3
آغاز: برابر؛ انجام: الحديث الخامس عشر: روی زید بن خالد الجهني رضی الله عنه قال اذن لنا رسول الله صلی الله علیه في المتعة فلم یخرج من مكة حتی حرمها رسول الله صلی الله علیه و سلم، و روی أبو هريرة رضی الله عنها ... نوشته نیست.
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمود بن علی چاوش قرمانی غسانی، تا: اواسط قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 2گ (55 -56)، 45 سطر، اندازه: 8×25سم [ف: 40 -369]
an-nāsix wa-l mansū× fī k.-il-lāh taʻālā
سدوسی، قتادہ بن دعامه، 61 - 118 قمری
sadūsī, qatāde ben daʻāme (682 - 737)
رساله مختصری است در بیان آیات ناسخ و منسوخ منقول از قتاده صاحب تفسیر قرآن .
چاپ: بغداد، محقق: حاتم صلاح الضامن، مجلة المورد، المجلد التاسع، عدد الرابع، 28ص، 1981م.
[هدية العارفين 134/2 ]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 1045/4 -عکسی
آغاز: عن قتادة بن دعامة السدوسي ... اخبرنا الفقيه المكي ابوالحزم مکی ابن عبدالرحمن بن عتیق و جماعة قال انا الحافظ شیخ الاسلام فخر الانام ...... السلفي الأصفهاني في صفر سنة اثنتین و خمس مائه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 37سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 -297]
an-nāsix Wa-l mansūx min tārīx-il xamīs
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3052/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص [ف: 6 -194]
nāsex va mansūx
عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
'obeyd-e zākānī, 'obeyd-ol-lāh(- 1371)
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 590
بی کا، بی تا [نشریه: 2 -132]
nāṣibī = ma‘na-n nāṣibī = tafsīr-un nāṣibī wa aḥkām-uh
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn(- 1760)
تحقیق در معنی لغوی و اصطلاحی ناصبی و این که کدام یک از فرق اسلامی هستند، و اینکه آنان دو قسمند: قسمی محکوم به احکام اسلام، و دیگری خارج از دین اسلام.
آغاز : الحمدلله الذي جعلنا من الامة المرحومة من أهل الولاء و الصلاة علی رسوله محمد سید الأنبياء
چاپ: در مجموعه اولی از رسائل اعتقادی مؤلف چاپ شده
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی سید الأبرار محمد و آله الأطهار ما تعاقبت الليل و النهار و تخالفت الظلم و الانوار و تقابلت البحار و الأبرار
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (109پ - 113ر)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 14 -327]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم پسر میرزا محمد، تا: 1247ق، جا: اصفهان، مدرسه جدة؛ 4گ (110پ - 113پ)[ف: 5 -305]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ، 26 سطر (8×17)[ف: -212]
nāseh-ol amīn= nasāyeh-ol amīn
لواسانی، علی بن محمد، ق13 قمری
lavāsānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 19c)
اهدا به: میرزا حسین قلی خان بن میرزا آقا خان نوری صدر اعظم
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1282ق
در دو «نصیحت» و یک «خاتمه»: نصیحت 1. تحصیل معارف و توحید؛ نصیحت 2. ذکر بعضی از نصایح و مواعظ؛ خاتمه در نصیحت مؤلف.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف الأنبياء و المرسلين محمد و آله الطيبين الطاهرين ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الذين ... این جزویست در کمال ایجاز و اختصار در معارف و مواعظ و نصایح که مجد روزگار و فخر اماثل نجم فلک رفعت ... میرزا حسینقلی خان ادام الله اقباله ... فرزند سعادتمند صدر اعظم اعتمادالدوله میرزا آقاخان مرحوم مبرور از این بی بضاعت در خواست اجابة لمسئوله دام مجده ساعتی دو سه اوقات در نوشتن آن صرف نمودم ... انا العبد الجاني علی محمد بن حسینعلی اللواساني اللهم اغفرلی و لوالدی ... بدانکه ای فرزند مکرم ارشدك الله تعالی ... اینک سعی و مجاهدت تو خود در طلب علوم و ضبط آداب مرضیه و رسوم و جمع خصال محموده و ترک افعال مردوده آیتی روشن و شاهدی پیداست ...
انجام: ای فرزند سعادتمند تو چون از پاکی طینت و حداثت سن و کم روزگاری آلوده بمعاصی نیستی دعای تو بدرگاه حق جل شانه اقرب باجا بتست مسئول و مامول آنست مرا در حیات و ممات فراموش نکنی و بذکر خیر باد فرمائی که ان شاء الله عاقبت این بنده بخیر مختوم باشد اللهم اختم عواقب امورنا ...
[فهرستواره منزوی 662/6 ]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1282ق؛ در پشت صفحه آخر آمده: «این کتاب ناصح الأمين است که مرحوم مغفور میرزا علیمحمد ملا باشی متخلص بصفا برای من تأليف و تصنیف فرموده بخط خود. شهر ذیحجه 1299 ه ق، نوشته شد اللهم اغفره»؛ جلد: تیماج، 32گ، 11 سطر (5×11/5 )، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 2 -530]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15 رجب 1284ق؛ جلد: گالینگور، 50گ، 8سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 44 -162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: علی محمد اللواساني، تا: یک شنبه دهه دوم ذیقعده 1284ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 50گ، 8 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1 -406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی محمد بن حسینعلی لواسانی صفا، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×22سم [ف: 7 -384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: 9 شوال 1289ق؛ مجدول، با سرلوح قاجاری به زمینه مذهب؛ جلد: تیماج، 53گ، 8سطر ( 8×15/5)، اندازه: 14×21سم [ف: -77 ]
آغاز: برابر؛ انجام: اجازت ذخیره هم نداری که در شمار الذين یکنزون الذهب و الفضه باشی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 58ص، 10 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 45 -10]
nāṣiḥ-ul amīn fī iršād-il mu’minīn
ابوالقاسم بن صفر علی
ab-ol-qāsem ebn-e safar ‘alī
چون غرض اصلی از خلقت انسان کمال نفس و شناخت خدا بوده است، مؤلف رساله حاضر را در طریق سلوک و روش تعلیم و تعلم نگاشته و آن را در یازده باب تنظیم نموده است و در باب هشتم اشعاری از خود درباره جنود عقل و جهل آورده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2762
آغاز: الحمدلله الذي خلقنا فهدینا و انعمنا فابتلانا و علمنا فلجأنا و الحمدلله الذي أخرجنا من الأرحام و الظلمات و اکرمنا الرسال مع البينات؛ انجام: و کیف کان فاجعل یا أخي ذلك بالطريقة لئلا یتبعد عن الحقيقة و لیس الحال زائداض لذلك من مجال
نسخه اصل: کتابخانه مسجد جامع - چالوس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 70ص [عکسی ف: 7 -356]
ناصر الإخوان في الأخبار الواردة عن الأئمة الأطهار- ناصر الاخوان و مساعد الخلان
nāṣir-ul ixawān wa musā‘id-ul xullān = nāṣir-ul ixwān fi-l axbār-il wārida ‘an-il a’immat-il ’aṭhār
کربلائی، ناصر بن مساعد، ق 12 قمری
karbalā’ī, nāser ebn-e mosā‘ed(- 18c)
کتاب مفصلی است در جمع احادیث مختلف بدون ذکر سندهای آنها، و فقط به راوی آخر یا نام معصوم اکتفا می شود. این کتاب منقسم به اجزاء کوچک می باشد که هر جلدی دارای
سی «جزء» است و هر جزء دارای چند «باب». نویسنده می گوید: چون بر آوردن حاجات همدینان از بهترین کارها است و از آنجا که هر صاحب علمی باید با علم خود در رفع جهل دیگران کوشد لذا بر آن شدم که این مجموعه را در حدیث فراهم آوردم که رضای رحمان در آن است و ضمناً رافع حاجات دوستان می باشد. اما احادیث مندرج در آن محذوقة الاسانيد می باشد تا همگان بدون اشکال بتوانند آنرا به کار برند.
آغاز: الجزء العاشر من کتاب ناصر الاخوان ... باب الدعاء عن حماد ابن عیسی عن حریز عن زرارة عن أبي جعفر علیه السلام قال ان الله عزوجل؛ انجام: قال أحسنت و الله أن التوراة و الانجيل و الزبور و الفرقان و سائر الكتب محتاجة الى هذه المسائل، تم الجزء الخامس عشر ...
جلد دوم کتاب و از جزء دهم تا پانزدهم و مشتمل بر ابواب الدعاء و ابواب الخصال است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1123ق؛ مؤلف از روی آن نسخه دیگری پاکنویس کرده، و جلد در ماه ذیقعده 1122 آغاز و در ربیع الثاني 1123 در بغداد به پایان رسانده؛ با خط خوردگی؛ مهر: مؤلف «یا ناصر المؤمنين» «شش گوشه»؛ واقف: ناصر بن مساعد کربلائی، اواخر ذیحجه 1128؛ 177گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 -211]
از جزء هیجدهم از کتاب ناصر الاخوان در کیفیت صلوة و در آن سی و یک باب استجزء نوزدهم در اوقات صلوة و در آن بیست و هشت باب است جزء بیستم در مستحبات نماز و در آن چهل و نماز خوف است و این جزء ناقص است که چند ورقی در آخر کتاب سفید مانده و معلوم است که اجزاء سابقه این کتاب هم بوده است که حالا در دست نیست؛ کاتب = مؤلف، تا: 1133ق، جا: بغداد، مؤلف در پشت ورق اول کتاب می نویسد که احادیث این کتاب تماماً از کتب اربعه مشهوره اخذ و نقل شده است و تمام کتاب و حاشیه های آن به خط خود مؤلف است [ف: -72]
این مجلد جزء شانزدهم در طهارت و باب هفدم در احکام میت است و این باب ناقص است؛ کاتب = مؤلف، بی تا[ف: -71]
آغاز: العزيز وانك لعلی خلق عظیم و امینه حجته المرتضي الهادي؛ انجام: ان قبتی قریش و انتسابی الهيم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 232 گ، 16 سطر (15×11)، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 10 -17]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي بعث الرسول مبشرین و منذرین؛ انجام: وعدة ابوابه اربعمائه باب و عشرون کتابا باوبها تمت التتمة و تال ختمت الخاتمه.
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن حمزه، تا: 1130ق؛ جلد: تیماج، 304گ، 20 سطر (15×22)، اندازه: 21×32سم [ف: 10 -98]
آغاز: باب علل الموت، عن سعید بن ظریف عن أبي جعفر علیه السلام قال کان الناس یعتبطون اعتباطاً؛ انجام: قلت بحول الله و قوته اقوم و اقعد فان علياً علیه السلام هکذا کان یفعل.
جزء هفدهم در احوالات مرگ و قبر و قیامت دارای شصت و دو باب، جزء هجدهم در احکام نماز دارای سی و یک باب، جزء نوزدهم در اقامت نماز دارای بیست و هشت باب، جزء بیستم در آداب نماز دارای چهل باب، بابهای آخر این مجلد با موضوع جزء بیستم مناسب نیست و چند باب از جزء هجدهم به اشتباه در اینجا نوشته شده؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، تملک: هادی بن حسن بن حاتم؛ 366گ، 14 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 4 -380]
nāser-ol hesāb
محمد اسد الله خان بهادر
mohammad asad-ol-lāh xān bahādor
اهدا به: ناصر الدوله بهادر
تاریخ تأليف: 1249ق
در یک «مقدمه و پنج «مقاله» و هر مقاله در چند «باب» و «فصل»: مقدمه در تعریف و غایت و ماهیت و موضوع این علم؛ مقالت 1. در اعدد، چند باب: باب 1) در حساب صحاح، در چند فصل: 1- در معرفت عدد، 2- در جمع 3- تفریق و تنصیف 4 ضرب، 5- میزان ضرب، 6- تفسیم، 7- جذر، باب 2) از مقاله اول در کسور، چند فصل: فصل 1- تعریف کسر، 2- اسباب کسر، 3- در دانستن مخرج کسر، 4- تجنیس و رفع کسور، 5 جمع و تضعیف کسور، 6- تفریق و تنصیف کسور، 7- ضرب کسور، 8- تقسیم کسور، 9- جذر کسور، 10- کعب کسور، 11- تحویل کسر؛ مقالت 2. در مساحت، چند باب، باب 1) در دو «قسم» و «مقدمه» و «فصل»ها: قسم اول، فصل 1- تعریف مساحت، 2- اوضاع مساحت، 3- مساحت سطوح، 4- سطوح مدور، 5- سطوح اجسام ...؛ مقالت 3. استخراج مجهولات از معلومات، دو باب، و چند قسم و فصل ها؛ مقالت 4. در قواعد مشحون الفوايد، در دو باب و فصل ها؛ مقالت 5. در استخراج مجهولات مشکلات، چند باب و فصل هایی.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1505
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعدد مر واحدی را سزد که از کلمه کن جمیع افراد ... اما بعد، این مختصری است مفید در علم حساب. و این مجموعه ای است بسیط پرفواید
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 51 گ، 17سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5 × 22/5سم [ف: 3 -325]
nāser xosrow
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19554
بی کا، بی تا؛ خریداری از علی ربیعی [رایانه]
ناصر الرمل - نهاية العقول و نهاية الأصول
ناصر الرمل - تحفة الرمل
nāser-ol molūk
سلطان الحكماء، ابوالقاسم بن جعفر، 1245 - 1322 قمری
soltān-ol-hokamā’, ab-ol-qāsem ebn-e ja‘far (1830 - 1904)
اهداء به: ناصر الدين شاه
در 20 سالگی ساخته؛ مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه» است: مقدمه در تعیین و تشخیص درجات ادویه مفرده و مرکبه و مشتمل بر سه «مفتاح» است؛ مقاله 1. بیان استخراج ادویه؛ مقاله 2. ذکر ادویه مرکبه؛ خاتمه: در بیان حقیقت وبا و کیفیت علاج آن. مؤلف از نوادگان سلطان محمد شاه خدابنده مغولی است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4422
آغاز: بسمله. ناصر مطلق و ملك الملوك به حق را ستایش رو است؛ انجام: بل که تحریر آن از ممتنعات است
خط: نستعلیق، کا: علینقی، تا: شوال 1277ق، به خواهش مؤلف؛ با یک سرلوح، مجدول؛ مهر: مشیر السلطنه، هداية الله بن حسین، محمد رضا حسینی؛ جلد: میشن، 157گ، 16 سطر، اندازه: 12/7×20/3سم [ف: 4 -807]
الناصريات - الابانة
الناصريات - المسائل الناصريات
ناصریه ، ناصر الملوك
ناصریه - الدرر المنتظمة
an-nāṣirīya
حسامی، زیب العلما بن حسام، ق14 قمری
hesāmī, zīb-ol-‘olamā ebn-e hesām(- 20c)
وابسته به: تلخیص المرام في معرفة الأحكام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
اهداء به: ناصر الدين شاه قاجار
شرح مزجی استدلالی است بر کتاب «تلخیص المرام» علامه حلی. که به نقل اقوال فقهاء قدیم و معاصرین مؤلف پرداخته و دنباله بعضی از مطالب مسائلی افزوده است.
آغاز : الحمدلله رب العالمين له الحمد وله الشكر و له الملك لا شریك له ... أما بعد فیقول العبد الواثق بالله
آغاز: برابر؛ انجام: قال من لم یحضر جماعة
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز : بسمله. حمدله ... کتاب الاجازة وهی في اللغة اسم؛ انجام: اقدم علی اتلاف مال الغير فهو ضامن ...
کتاب الاجاره؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر
کتاب الطهارة و الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح به خط مؤلف، محشی؛ جلد: تیماج، 283گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 18 -293]
an-nāșirīya
موسوی، محمد حسن بن محمد تقی، ق14 قمری
mūsavī, mohammad hasan ebn-e mohammad taqī( 20c)
بحث جالبی است درباره این که اشتقاق در ابواب مزید فیه در هر الغتي باید طبق گفته اهل لغت باشد و نمی توان هر بابی را در هر لغتی به طور قیاس به کار برد، و در آغاز رساله گفتگویی است درباره این که هر علمی موضوعی به خود دارد. این رساله در یاری بعضی از دانشمندان و تقویت گفته وی نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10344
آغاز : الحمدلله الذي خلص صدورنا عن الحسد و الاعتساف و نور قلوبنا بنور المعرفة و الانصاف و الصلاة و السلام علی اکرم عبیده؛ انجام و جعلها جنة یومئذ عن العقاب بحق محمد و آله الأطهار الأطياب ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ پس از رساله فائده ای است از مؤلف درباره لفظ اول؛ جلد: تیماج، گ، 15 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 26 -286]
nāserīye dar osūl-e ‘aqāyed-e yaqīnīye-ye īmānīye
قلیچی، محمد اسماعیل بن حسن، ق13 قمری
qelīčī, mohammad esmāʻīl ebn-e hasan(- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264 -1313ق)
تاریخ تأليف: 1294ق؛ محل تأليف: تهران
در مبدأ و اثبات واجب الوجود و معاد و آخرین سیر بشر بیشتر به ادله نقلیه استفاده شده از کتاب مجید و احادیث حضرات معصومین علیهم السلام که طریقه صدیقین نامیده شده و بعضی گفته های عرفا و صوفیان مشهور با رد و ایراد درباره گفته های فیلسوفان که فقط به ادله عقلیه می پردازد تقدیم شده به ناصر الدين شاه قاجار با تجلیل از مستشار الملك خراسان. در دو «فن» دارای مقاصد مشتمل بر ابواب و مراحل و فصول می باشد بدین تفصیل: فن 1. در اثبات مبدا: دارای پنج مقصد: مقصد 1) اثبات واجب الوجود تعالی، 2) بیان صفات واجب الوجود، 3) اثبات افعال باریتعالی، 4) اثبات نبوت مطلقه، 5) بیان خلافت؛ فن 2. در معاد است، دارای فصول: حقیقت معاد، معاد جسمانی، اقوال فلاسفه و متکلمین در معاد، معنی صور و صراط و میزان، ابواب جنت و نار، معنی قیام قیامت. (احمد حسینی اشکوری)
آغاز: نحمدك یا من لا هو الا هو و نقدسك یا من لا یعلم ما هو الا هو تو حدت بالديمومية السرمدية ... اما بعد مخفی نماناد بر ارباب دانش و بینش که اجل ذخایر و سعادات و افضل وسایل بفوز اقصی الدرجات و اعلی الخيرات تکمیل قوه نظریه انسانیست
انجام: و الحمدلله التوفيق علی الاتمام و جعله ذخراً لنا الى یوم القيام بنبینا محمد و آله علیهم السلام
[فهرستواره منزوی 1009/8 و 326/9 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 1294ق، برای میرزا سلمان؛ جلد: تیماج، 99گ، 16 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 18 -111]
آغاز برابر؛ انجام: و کل من علیها فان و یبقی وجه ربك ذو الجلال و الاكرام هذا آخر ما تیسر لنا فیهذا المقام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق، جا: تهران؛ مجدول؛ 136، 11 سطر (5/5 ×13)، اندازه: 11×19 سم [ف: 2 -306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 91گ، 14سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 2 -185]
آغاز: برابر؛ انجام: و با لجمله فنای کل شیء و تلاش صرف ... و کلمن علیها فن و یبقی وجه ربك ذو الجلال و الاكرام، هذا آخر ما تیسر لنا في هذا المقام و الحمد لله التوفيق ...
خط: نسخ، کا: سید مرتضی اردبیلی، تا: ذیقعده 1294ق؛ مصحح، محشی؛ دستخط مرحوم آیت الله سید عبدالله برهان سبزواری ( -1380ق) از مشایخ اجازه آیت الله مرعشی نجفی در برگ آغاز، این نسخه در کتابخانه شخصی ایشان قرار داشته؛ جلد: تیماج، 111گ، 17سطر ( 6×15/5 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 32 -844]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1295ق؛ جلد: میشن، 97گ، 15 سطر، اندازه: 13/6×20/8 سم [ف: 3 -409]
آغاز: برابر؛ انجام: نبینا محمد و آله علیهما الصلوة و السلام، الفراغ من تسوید هذه النسخه ...
خط: نستعلیق خوش، کا: حاجی ملا اسماعیل حکیم الهي سبزواری، تا: ذیحجه 1297ق، جا: مشهد رضوی؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهي؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوای چرمی، 258ص، 15سطر (6×11)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: -24]
آغاز: معارف ربوبیه و شبه نیست که بهترین علوم حقیقیه معرفت ذات جناب اقدس است ... حدیث: اول الدين معرفة الله ... شکی نیست که افضل علوم طبيعية؛ انجام: هذا آخر ما تیسر لنا في هذا المقام و الحمد لله تعالی للتوفیق علی الإتمام ... بحق محمد و آله علیها الصلوة و السلام و سلم و بارکت آمین برب العالمين یا إله العالمين.
خط: نستعلیق مایل به نسخ، کا: عبدالمجید بن ملا اسماعیل سبزواری، تا: شوال 1301ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: آیت الله حاج سید عبدالله برهان المحققين سبزواری از مشایخ روایتی آیت الله مرعشی نجفی که در آن مؤلف را از شاگردان مرحوم ملا هادی سبزواری دانسته، با دستخط ایشان؛ 128گ، 14سطر (7×14)، اندازه: 14×22 سم [ف: 32 -898]
nāserīye dar ma‘refat-e mabda’ va ma‘ād
حسینی، موسی بن فضل الله، ق13 قمری
hoseynī, mūsā ebn-e fazl-ol-lāh(- 19c)
در «مقدمه» و ده «مطلب» و چند فصل». در دیباچه آن می گوید «چنان که بیاید در معرفت نفس» و بحث معرفت نفس آن به شکل رسالهای جداگانه است در یک مقدمه و چند فصل که آن را در همین ناصریه گنجانیده است. در میانه این رساله از اسرار الحكم «شیخ و استاد خود علامه سبزواری قدس سره» یاد می کند.
آغاز: بسمله. حمدله. بدان که لازم است بر هر مکلفی که منعم خود را بشناسد به قدر مقدور ...
انجام: حقیر لازم دانست که بعضی از اسرار صلاة را بگنجاند در این رساله ناصریه
[فهرستواره منزوی 242/6]
قم؛ مدرسه رضویه؛ شماره نسخه: 44/9
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: همدانی، بی تا؛ 26گ (147ر-172پ)، قطع: خشتی [چند نسخه -ف: -47]
an-nāṣirīya fī axbār-iṣṣaḥīḥa
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10425
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، از ابوالقاسم ملقب به ناصر علی، کتابت در سال های 1318 و 1320ق، نسخه اصل مؤلف در سرحد انزلی و میانه مؤلفه؛ قطع: وزیری بزرگ[میراث شهاب: س 8ش 4 -67]
nāteq-ol asrār
یزدی، محمد باقر بن علی بمان
yazdī,mohammad bāqer ebn-e ‘alī bemān
اهداء به: ناصر الدين شاه قاجار
بنابر ادعای مؤلف شبی حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشريف را در خواب دیده و به برکت آن حضرت قدرت نظم شعر یافته و به شکرانه این نعمت اشعاری در مدایح و مراثی ائمه علیهم السلام سروده شده است.
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عدد مخصوص ذات پاک کبریائی است که ناطق اسرار وحدتش به مسامع همه مخلوقات و اشیاء رسانیده؛ آغاز اشعار: بهر توحیدت گشایم من زبان صبح و مساء ** ای که ذات تو منزه هست از چون و چرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، ظاهراً به خط مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 110گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 -88]
آغاز: بسمله، حمد بی حد و ثنای بعد مخصوص ذات پاک معبود کبریائی است ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 145گ، 12سطر ( 7/5×12/5)، اندازه: 16/5×10سم [ف: 4 -1309]
an-nāṭiq bi-l-ḥaq
تبریزی، حسین بن هادی، ق14 قمری
tabrīzī, hoseyn ebn-e hādī(- 20c)
به درخواست: میرزا علی اصغر بن میرزا سمیع
تاریخ تأليف: شنبه نیمه ماه رمضان 1300ق
شرح حدیث «من زار الحسين علیه السلام في قبره کمن زار الله في عرشه»، با مقدماتی در معنی قبر، و این که هر چیزی از صورت و ماده خلق شده، و این که امام حسین از پیامبر اکرم است، و اثبات رکن رابع، و وجوب تبلیغ قولی و عملی. این کتاب بدرخواست میرزا علی اصغر بن میرزا سمیع که در سفر مشهد با مؤلف همسفر بوده، نگاشته شده و در سمنان بدان شروع شده و در «ریوند» از قرای سبزوار تهذیب نموده و روز شنبه نیمه ماه مبارک رمضان 1300 به پایان رسیده است و پس از بازگشت در تبریز بر آن افزوده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز : الحمد للرحمن الذي علی العرش استوی قل ادعوا الله أو ادعوا الرحمن ایا ما تدعوا فله الأسماء الحسني ...... اما بعد، لما نهضت من الطهران و کان عزمی من تبریز الى خراسان
انجام: و منکری خصوصیاتهم و فضائلهم اجمعین الى یوم الدين حامداً مصلياً مستغفراً.
آغاز: برابر؛ انجام: قال جابر هلکت و الله لانی قصرت في حقوق اخوانی ولم اعلم انه هل هذا التقصير ... شغلت بحمد الله في بلده سمنان بتسویده و تقریره بحمد الله في قرية ریوند من قرا سبزوار
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق؛ 12گ (80پ -91پ)، سطور چلیپا (14×18)[ف: 16-16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حسین بن محمد تقی طباطبائی، تا: 1300ق؛ جلد: مقوایی، 104گ، 9سطر، اندازه: 12×5/ 20سم [ف: 15 -70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حسن بن محمد تقی طباطبایی، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 95گ، 9سطر (7×14/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 38 -513]
nāteqe
مهرنگی لاهوری، ابواسحاق بن حسین، - 984 قمری
mehrang-e lāhūrī, ābū-eshāq ebn-e hoseyn(- 1577)
تاریخ تأليف: 974ق
رساله ای عرفانی است در بیست و دو «نطق» که با استفاده از
آیات، روایات و اشعار فارسی مسائل سیر و سلوک را بیان کرده است. عناوین نطق ها: 1. توبه، 2. خوف، 3. رجا، 4. دنیا و آخرت، 5. فقه، 6. طلب، 7. گرسنگی، 8. بیداری شب، 9. خاموشی، 10. خلوت، 11. خواب، 12. پیر، 13. مرید، 14. عشق، 15. سماع، 16. مشاهده، 17. جواز و رؤيت، 18. نور، 19. نفس، 20. روح، 21. معرفت، 22. توحید. از اشعار عرفانی جامی، نظامی و حافظ استفاده کرده و در مواردی ابیاتی از خود آورده با تخلص «اسحاق»: گرچه اسحاق پر گناه بود ** روز و شب از تو عذر خواه بود. هم چنین از کتاب های سلک سلوک نخشبی، نزهة الأرواح حسینی و مقصد اقصی نقل قول می کند.
[مشترک پاکستان 2051/3 -2052؛ فهرستواره منزوی 1010/8 ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1742
آغاز: آنچه من کردهام مکن پیدا ** چون بخود خواندیم مکن رسوا ... نطق اول در بیان توبه، قال الله تعالی: یا ایها الذين آمنوا توبوا إلى الله توبة نصوحا یعنی ای آنکسانی که ایمان آورده اید؛ انجام: صاحب مکارم اخلاق شیخ ابواسحق عرضداشت که مرد کی بکمال رسید؟ فرمود: او چه نبود در میان زیبا بود ** جنبش او جمبش دریا بود. والله اعلم بالصواب. بیست دو نطق است که ناطق شده ** نقش دل طالب صادق شده / گوهری از گنج نظامی است این ** یا می از ساغر جامی است این / چاشتی از درد دل خسروی است ** نو گلی از باغ حسن دهلویست / در طلب طالب منظور باد ** و از نظر بی خبران دور باد. تمت الرسالة بالخیر.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 40 (ردیف 151)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 92ص، 17سطر [عکسی ف: 5 -186]
nāteqe-ye qaybī-ye hasane
این رساله که اول آن افتاده و نام مؤلفش ذکر نشده به نام «ناطقه غیبی حسنه» نامیده شده که در بیان آداب و لوازم نمازهای نافله بحث می کند. مؤلف آن را بر در «مقدمه» و نه «فصل» و یک «خاتمه» مرتب کرده است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 161
آغاز امید جبلی از ماسوی پوشد و لباس نازیبای ... و جبلت بر اندام رعنای جوارح نپوشد؛ انجام: بنابراین بزارید به تخصیص ذکر آداب بن اثر اطناب ننمود. و الحمدلله اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً - تم الكتاب بعون الملك الوهاب سنه 1226.
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: 1226ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 66گ، 11سطر (8×14)، اندازه: 13×19 سم [ف: 2 -151]
ناظر و منظور - مجمع البحرين
nāzer va manzūr
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479)
تاریخ تأليف: 882 یا 883ق
مثنوی است در 508 بیت آمیخته به نثر که در آن داستان مرگ سلطان بزرگ سلسله آق قویونلو اوزون حسن را که در 882 ق رخ داده به همراه جانشینی سلطان خلیل آورده و لذا این مثنوی باید در سال 882 و یا 883ق سروده شده باشد زیرا جمالی به مرگ سلطان خلیل، پسر و جانشین اوزون حسن که یکسال بعد از پدرش کشته شد، اشاره ای نکرده است و این تاریخ آنچه در سال وفات جمالی در 879ق گفته شده را كاملاً نفی می کند. او در بخش اول به سلطان خلیل توصیه و نصایحی دارد که به رعیت پروری و لزوم رعایت عدالت و پرهیز از ستم و حسادت پرداخته و او را از غرور بر حذر داشته و خواسته است که روش و سیرت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و امام علی علیه السلام را در پیش گیرد. در بخشی دیگر بعد از تفسیر آیت سوره نور و شرح اتصال نور پیامبر به خداوند و چگونگی ایجاد جهان هستی پرداخته و در ادامه پس از نقل «ناد علیا مظهر العجايب» به وصف حضرت علی می پردازد. داستان اسحاق نبی که نبوت را میان یعقوب و برادرش عیص به فروش می گذارد و داستان تغییر قبله مسلمانان و شرح ابیاتی از جلال الدين رومی و تضمین اشعاری از کاتبی نیشابوری شاعر معاصرش، بخش های دیگر این رساله را تشکیل می دهد. انتخاب نام این رساله با عنوان «ناظر و منظور» به اثر کاتبی به نام «مجمع البحرين» که مقدمه ای با عنوان «ناظر ومنظور» داشته، نظر دارد.
آغاز: بسمله. در معنی «الله نور السموات و الأرض مثل نوره كمشكوة فیها مصباح المصباح في زجاجة الزجاجة کانها کوکب دری یوقد من شجرة مباركة ... و معنی حدیث عدل ساعة خیر من عبادة سبعین سنة که از لب و دندان درر بار حضرت سید الاخبار و الأبرار محمد مصطفی صلی الله علیه وآله وسلم بیرون آمده حاضر نظم و اشارت باش. زبان می گشایم به حمد کریم ** به حمد کریم رحیم قدیم / کریمی که بی فکر بی انتظار ** یتیمی به قدرت کند شهریار ...
انجام: قبول تو بادا دعای غریب ** به حق لقا و رضای حبیب / که ناظر ز منظور گردد تمام ** به معنی و صورت یقین و السلام
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 283- 310
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ 2 ص ( 648-647 )[مختصر ف: -872]
خط: نستعلیق، کا: علی اشرف بن علی، تا: 1235ق؛ 11ص (439- 449)[ف: 3 -391]
خط: نسخ، کا: سید محمد حمزوی، تا: 12 شعبان 1238 ق [نشریه: 273-5]
آغاز: قال النبي صل الله علیه و آله: اول ما خلق الله نوری صدق رسول الله؛ انجام: خلق در جهان برسم و عادت مشغول ** کس حاضر وقت یار بیهمتانیست
خط: نسخ خوب، کا: سید محمد حمزوی، تا: 13 شعبان 1238ق؛ جلد: تیماج مشکی، 35 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: - 571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: سید محمد حمزوی، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، 35 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: - 572]
nāzer va manzūr
وحشی بافقی، کمال الدين، 939؟ - 991 قمری
vahšī bāfqī, kamāl-od-dīn (1533 - 1583)
تاریخ تأليف: 966ق
آن را به پیروی (خسرو شیرین) نظامی در عشق ناظر با منظور ساخته است.
آغاز: زهی نام تو سر دیوان هستی ** ترا بر جمله هستی پیش دستی
چاپ: بمبئی، سنگی، 1312، رقعی، 28+88+101صص
آغاز: بر ابر؛ انجام: قبول خاص و عامش ساز یا رب ** بخاطرها مقامش ساز یا رب
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 44گ (178- 221)، ابعاد متن: 11×22، اندازه: 16×26/5سم [ف: 8 -418]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا نوری، تا: 1292ق؛ 62گ (65 -126)، ابعاد متن: 9×18، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 8 -47]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 46گ، 18 سطر دو ستونی چلیپایی، اندازه: 20/5×7/5سم [ف: 2 -292 ]
بی کا، بی تا؛ 97 ص (1 -97)[ف: 3 -434]
آغاز: برابر؛ انجام: اشارت کرد شه تا رفت دستور ** بیان فرمود حرف او بمنظور ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 43گ، 17سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3 -1368]
nāzer va manzūr
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 58/1
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 1 -16]
nāẓimat-ul ixawān
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 135/3
قصیده ای است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [نشریه: 3 -230]
nāẓimat-uz zuhar
شاطبی، قاسم بن فیره، 538 - 590 قمری
Šātebī, qāsem ebn-e fīre (1144 - 1195)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 77/2
کا: حسینی سبزواری، محب علی، بی تا [ف: 3 -27]
nāzimat-uš šatāt fīmā yastaḥibb-u ta’xīr-u-h min awwal-il awqāt
بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e 'abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تأليف: دوشنبه 9 جمادی الاول 1103ق
در مواردی که باید یا می توان نماز را از اول وقت خود به تأخير انداخت که طبق تعداد مؤلف دوازده مورد می باشد، استدلالی با نقل اقوال فقها و رد و ایراد در آنها و مشتمل بر سه «مقام».
آغاز: الحمدلله علی تواتر آلائه و توافر نعمائه ...
[الذريعة 17/24 ]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/1
آغاز: في هذا المقام و هی اثنتا عشرة، الأولى تاخیر السلس و المبطون الظهر الى آخر وقتها للجمع بینها و بین العصر؛ انجام: و أن یوقظنا من رقدة الجهالة و ینقذنا من ترهات الضلالة ...
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالسلام المفتي بحرانی، تا: 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 15گ (1ر-15ر)، 18 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 1 -272]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 713/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2 -365]
nāẓim-ul masā’il fi-n naḥw
تاریخ تأليف: غره محرم 900ق
منظومه ای است در علم نحو شامل سه «باب»: اسم، فعل وحرف و هر باب در چند «فصل».
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7171- 36/171
آغاز: بسمله: تیمنت بسم الله مبتدی البرية ** مفیض الجدى معطی العطايا السنية ... / وبعد فان النحو علم مبین ** لكيفية التركيب في العربية؛ انجام: واحمد ربی للفراغ مصلياً **علی احمد المختار خیر البرية
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 39گ، 12سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8 -4733]
nāfi‘-ul bāri
بارفروشی، محمد نصیر بن محمد معصوم، ق 12 قمری
bārforūšī, mohammad nasīrebn-e mohammad ma'sūm( - 18c)
شرح حدیثی است که در کافی از گفتار حضرت امیر المؤمنين علیه السلام نقل کرده: «اعرفوا الله بالله و الرسول بالرسالة و اولی الأمر بالأمر بالمعروف و العدل و الاحسان». در این شرح فرازی از حدیث نقل شده و با عباراتی مسجع گزارش می شود با نقل روایت هایی مناسب مطالب.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1915/1
آغاز: الحمدلله نافع البارع بالحكمة البالغة من علم الجنان بالصانع الجامع بلا مانع الرافع للتابع الناصع علم الجنان؛ انجام: علی انی ما دخلت في هذا الأمر الا دخول خارج منه، و إلى الله المشتكي و هو المستعان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي محمد علی» (بیضوی)، کتابخانه مجد الدين؛ واقف: عبده الراجي محمد علی، جمادی 1242؛ جلد: مقوایی، 34گ (2پ- 35پ)، 15سطر، اندازه: 11/5 ×19 سم [ف: 5 -342]
an-nāfi‘a fī a‘māl-i šahr-i ramaḍān
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā(- 17c)
به درخواست: شعبان مسلم
رساله ای است در ادعیه واعمالی که در ماه مبارک رمضان، مستحب است به جا آورده شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1814/1
آغاز: اما بعد فیقول الجاني الراجي عفو ربه الغفور و الرضا. احوج خلیقته اليه المشتهر بالمهذب احمد بن عبد الرضا. هذه النافعة في اعمال شهر رمضان المعظم. الذي انزل فیه القرآن المكرم. بالتماس الحاجي شعبان المسلم اقول الصوم هو الكف عن المفطرات مع النية من طلوع الفجر الثاني إلى المغرب المعلوم بذهاب الحمرة المشرقية و یجب بروية الهلال؛ انجام: فان اردت الاستقصاء في هذا الفن الذي هو عین النجاح، فعلیك بالرجوع إلى کتابنا مشكاة الفلاح، او اخیه مصباح الصلاح، الحمد لخالق الاصباح. تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: پایانقرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 21گ (1پ- 21پ)، 25سطر (11×23)، اندازه: 19×32سم [ف: 8 -403]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 72/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 1 -73]
nāfe‘-ol ×alq
عبدالفتاح حکیم
‘abd-ol-fattāh-e hakīm
مختصری است در بیان طریقه مداوای برخی امراض از خواجه عبدالله تمکین مشهور به سید عبدالفتاح حکیم مؤلف کتاب تعلیم الصبيان. (غلامعلی عرفانیان)
آغاز: الحمد لله ... اما بعد این رساله ای است در علم طب مسمی به نافع الخلق تأليف أحقر العباد ... منتخب از خلص معالجات قانون .
[فهرستواره منزوی 3744/5 ؛ فهرست مشترک 760/1 ؛ فهرستواره منزوی 3744/5 ]
آغاز: برابر؛ انجام: فصد و قی و جمیع مستفرغات ممنوع اند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 54ص (41 -94)، 12سطر[ف: 579-19 ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1959/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5 -382]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان؛ خط: نستعلیق، کا: لاله تلو کنچند کابینه، تا: 1256ق؛ 27 ص (584 -610) [ عکسی ف: 6 -59]
nāfe'-ot tālebīn
جالندهری، محمد حفیظ
jālndharī,mohammad hafiz
گزارش «مکاتبات علامی» است و رویدادهای روزگار اکبر پادشاه تا همایون را در بر دارد. در بر گیرنده سه قسم: قسم 1. در تعداد کرسیات ابای شاهنشاهی و شمه از کیفیت و کمیت ایشان؛ قسم 2. در شرح رموزات و اشارات نامه و فرامین شاهنشاهی ...؛ قسم 3. در بیان نوشتجات ایمایی شیخ ابوالفضل.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1912
آغاز: بسمله. بعد از ادای الوف حمد و ثنائی به حضرت خداوندی که اسم اکبرش بالله العلى العظيم جل عظمت و جلاله بمصداق این بیت: خرد هر کجا گنجی آرد پدید / بنام خدا آرد آن را کلید
خط: نستعلیق، کا: محمد بخش، تا: 1112ق؛ کاغذ: اصفهانی، 107گ، 21سطر (11×16)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 3 -234]
nāfeʻ-ol qorrā
احمد آبادی، محمد عظیم
ahmad-ābādī, mohammad 'azīm
منظومه مفصلی است در حدود 1450 بیت در قرائت و مسائل مربوط بدان، مشتمل بر چندین باب: آداب قرآن، مراتب قرآن، علامت وقف، بیان الحمد الله، بیان اسم ذات، بیان کتاب های پیامبران الوالعزم، وقوف قرآن، وقف معانقه، وقف اضافه مقامات امتناع وقف، غلط خواندن اعراب، رموز قراء، حروف تهجی، انواع محاسن قرائت، ضمیر هاء، در بیان مد، اقسام مد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2085/1
آغاز: بی حد حمد خدا ئنون اکهان ده تی رات ** وت صلوات نبی صاحب نون اعلی جس صفات؛
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 1246؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 97 ص (2 -98) [عکسی ف: 6 -111]
nāfe'-ol marīzīn
عبدالوهاب بن فتح محمد
‘abd-ol-vahhāb ebn-e fath mohammad
آنچه از استادان خود شنیده و تجربیات خود را در 314 «باب» در علامات و اسباب و درمان بیماریهای مردان و زنان ساخته است. (احمد منزوی)
[فهرستواره منزوی 3745/5 ؛ مشترک پاکستان 761/1 (1 نسخه)]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8786
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا[الفبائي: - 574 ]
nāfe' -ol moslemīn
طبیب، محمد بن نعمة الله، ق 10 قمری
tabīb, mohammad ben ne'mat-ol lāh(- 160)
در فهرست آستان قدس بدون نام مؤلف است ولی در فهرستواره منزوی از آن محمد بن نعمة الله دانسته و جز این نسخه گزارشی ندارد.
[فهرستواره منزوی 3745/5 ]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8565
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: هر دو را تردی گویند در یونانی و زبان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا[الفبائي: -575]
nāfeʻ-ol moslemīn
ابن حداد، عبدالسلام بن عبدالعزیز
ebn-e haddād, ‘abd-os-salām ebn-e ‘abd-ol-‘azīz
مؤلف، در این رساله نوادر و داستانهای فقه و اخبار و فضایل آورده است.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 251/16 - ج
آغاز: بسمله. حمد بی حد مرخالقی را که وجود انسان را با حسن صورت آفرید ... می گوید ... عبدالسلام بن عبدالعزیز لاموری ... که مسائل چند از مشهور و نادرات ... و حکایات از کتب معتبره جمع کردم ... و نام این رساله نافع المسلمين نهاده شد؛
انجام: ببرکت سوره یس راه باز یابد
کا: کشمیری بخاری، عبدالله، تا: پنج شنبه 16 ربیع الاول 1222ق، جا: بخارا؛ 187گ (167پ -353پ)[ف: -214]
an-nāfi' yawm-al ḥašr fī š.-il bāb-il ḥādī ‘ašar = š.-i bāb-i ḥādī ‘ašar
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، - 826 قمری
fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1423)
وابسته به: الباب الحادي عشر = باب حادی عشر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726ق)
به درخواست: علی بن ابی المرجح علوی حسینی
تاریخ تأليف: صفر 1072ق
علامه حلی به درخواست وزیر محمد بن محمود گوهدهی کتاب «مصباح المتهجد» شیخ طوسی (-460ق) را در ده باب تلخیص کرد و نام آن را «منهاج الصلاح في مختصر المصباح» نهاد. سپس باب یازدهمی در اصول دین به نام «الباب الحادي عشر فیما یجب علی عامة المكلفين من معرفة أصول الدين» به آن اضافه نمود. فاضل مقداد این باب را با عناوین «قال – اقول» شرح نموده که کتاب حاضر می باشد و مورد استقبال اهل دانش قرار گرفته و جزء کتب درس مقدماتی عقاید شیعه به شمار می رود.(صدرائی خوئی)
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي دل علی وجوده افتقار الممكنات و علی قدرته و علمه احکام المصنوعات. المتعالي عن مشابهة ... نحمده حمداً یملاء الارض و السماوات ... تعاقب الآنات اما بعد فان الله لم یخلق العالم عبثا فیکون من اللاعبين .. فمن تلك المقدمات المقدمة الموسومة بالباب الحادي عشر من تصانیف شیخنا ... جمال الدين ابی منصور الحسن بن مطهر ... و کان قد سلف منی ... ان کتبت شیئا یعین علی حلها ... و سمیته النافع یوم الحشر في شرح الباب الحادي عشر ... قال: الباب الحادي عشر فیما یجب علی عامه ...
انجام: لکن المرجو من الله تعالی أن ینفع به کما نفع بأصله و أن یجعله خالصا لوجهه، إنه سمیع مجیب و صلی الله علی محمد و آله أجميعن.
چاپ: ایران، 1296ق، سنگی، جیبی، 77 (1-77)؛ ایران، تبریز، دار الطباعه حاجی ابراهیم، 1310ق، سنگی، جیبی، 66 ص، به سعی و اهتمام حاج احمد آقا بن حاجی ابراهیم تبریزی. (صص 1 -66)؛ ایران، 1347ق، سنگی، جیبی، 68ص (1 -67)؛ ایران، تهران، 1271ق، سنگی، جیبی؛ ایران، تهران، 1320ق، سنگی، جیبی، 70ص (1 -70)؛ ایران، تبریز، 1397ق، سنگی، جیبی، 64ص، (صص 1 -64)؛ ایران، تهران، مرکز نشر الكتاب، 1370ق، سنگی، جیبی، 64ص، به اهتمام حسن مصطفوی (چاپ گراوری از روی نسخه چاپ تبریز، دار الطباعه حاجی ابراهیم، به خط عبدالرحیم بن محمد تقی تبریزی، 1292)، (صص 1- 64)؛ هند، بمبئی، ناصری، 1319ق، سربی، به اهتمام حاجی سید محمد صاحب تاجر شیرازی و آقا غلامحسین صاحب تاجر لاری.
[الذريعة 117/13 و 18/24 و 40/2 و 5/3و 164/23و 123/13 و 8/24: منهاج الصلاح و 117/13 -123 و 18/24 ؛ ريحانة الادب 283/4 و 82/4 ؛ معجم التراث الكلامي 350/5 -351؛ مكتبة امیر المؤمنين 453/4 ؛ دنا 10: 440-452 (384 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية النافع یوم الحشر؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
2- شرح النافع یوم الحشر في شرح باب الحادي العشر؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098ق)
3- تبصرة البشر في شرح الباب الحادي عشر؛ شانه تراش شوشتری، محمد باقر بن محمد رضا (-12)
4- جامع در ترجمه نافع؛ شهرستانی، علی بن محمد حسین (1280- 1344ق) 5- التعليقة علی النافع یوم الحشر في شرح الباب الحادي عشر؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (-15)
6- الباب الحادي عشر (ترجمه)
7- مقتبس الأثر في شرح الباب الحادي عشر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 28 جمادی الاول 800ق؛ مصحح؛ مهر: «یا فتاح افتح» (بیضوی)؛ 50گ (1 -50)، 17 سطر، اندازه: 14×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1596]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2056/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 6 -78]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ مهر: میرزا ابو الفضل طهرانی؛ جلد: تیماج، 48گ (1پ -48پ)، 15 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 18 -47]
آغاز: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد بن علی بن علی، تا: 9 صفر 854ق؛ محشی، در برگ آخر اجازه پدر کاتب به وی در سلخ جمادی الثاني 854؛ یادداشتی از «ابن الاردكاني» در روز دوشنبه ماه ذیقعده 1280؛ جلد: تیماج، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 1 -16]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 108/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 1 -129]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع امر الامر او الناهي من الضرر الحاصل بسبب الامر او النهي
خط: نسخ، کا: علی بن فخر الدين بن حسن بن نجم الدين بن ایوب الاعرج حسینی، تا: 3 ذیحجه 156ق؛ جلد: تیماج، 196گ (19پ -214ر)، 25سطر[ف: 25 -232]
بی کا، تا: اواخر رجب 873ق؛ قطع: رقعی کوچک [میراث شهاب: س 9ش 2 -31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شامیر بن امیر خواجه استر آبادی، تا: رجب 873ق؛ مصحح، محشی با نشان «ها»؛ جلد: تیماج، 36گ (87پ - 122ر)، 15سطر (8/5×12)، اندازه: 18/5×13/5 سم [ف: 33 -314]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا ینتقل الى الاصعب مع انجاع الاسهل فهذا ما
تهیالی... وقع الفراغ من تسویده في رابع شهر ربیع الأول اثنین و تسعین و ثمانمائة علی ید... کمال الدين علی الخطير
خط: نستعلیق زیبا، کا: کمال الدين علی خطیر، تا: 4 ربیع الاول 892ق؛ مهر: «المتوكل علی خالق العباد محمد مؤمن بن سلطان مراد» (دایره)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 39ص (41-3)، 19 سطر، اندازه: 9×16/8 سم [ف: 11-244]
خط: شکسته نستعلیق، کا: فخر جهان دختر عبدالحسین، تا: دوشنبه 12 رمضان 896ق؛ با ترجمه فارسی تحت اللفظي و حاشیه؛ قطع: وزیری کوچک [رشت و همدان: ف: - 1503]
آغاز: الثاني ان فعل المختار مسبوق بالعلم و القصد؛ انجام: برابر
از مبحث حدوث و قدم؛ خط: نسخ، کا: مساعد بن علی شبانی، تا: پنج شنبه 26 شوال 899ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 43گ (124ر-166ر)، 17 سطر، اندازه: 12×16 سم [اوراق عتیق: 2-372]
آغاز: قال الشيخ جمال الدين ابوالمنصور ابن المطهر قدس الله روحه الباب الحادي عشر فیما یحب... اقول وجه التسمية الباب الحادي عشر المصنف اختصر مصباح المتهجد؛ انجام: یجبان بالقلب و اللسان و اليد ولا ینتقل الى الاصعب مع تأثير الاسهل تم شرح باب الحادي عشر...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ مصحح: 20گ (25پ-44ر)، 21 سطر (11/5×17) [ف: 492-41]
آغاز: الائمه و المعاد قال اجمع العلماء کافه؛ انجام: لوجهه انه سمیع مجیب من بنده گنه کارم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
کا: صالح بن عبد بن احمد السعدي، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 37گ (4پ-40پ)، اندازه: 17×24 سم [ف: 27-120]
آغاز: قال السادس أنه تعالی یجب علیه عوض الام الصادرة عنه تعالی... اقول الالم الحاصل في الحيوان أما أن یعلم فیه؛ انجام: ینقل الى الاصعب مع انجاع الاسهل فهذا ما تھیا تنمیقه و کتابته.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 23گ، 13 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4737]
آغاز برابر؛ انجام: انه سمیع مجیب وقع الفراق من تنمیقه و تمشیقه علی ید الضعيف عباد الله و أحوجهم الى رحمة الله...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ درباره نام کاتب و محل کتابت در پایان نسخه چنین آمده: «... الغلام حسین بن فخر الدين... استرابادی في مدرسه شیخ الاسلام و المسلمين شیخ حسن مداح دام دولته مقیم در بلده... رستاق در قریه کلاته سهحان...»؛ جلد: پارچه ای، 43گ، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 1-244]
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسن، تا: اواخر صفر 909ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 28گ (1پ-28ر)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 9-101]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه اواخر ربیع الاول 910ق؛ مصحح، محشی؛ 43گ (70پ-112پ)، اندازه: 13×17 سم [ف: 2-280]
بی کا، تا: جمعه 14 ربیع الاول 930ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 40گ (1پ-40پ)، 15سطر (8×12)، قطع: ربعی [ف: 17-238]
خط: نسخ، کا: گیلانی هر موزی جزایری، محمد بن علی، تا: دوشنبه 21 شعبان 934ق؛ محشی با نشان «شرح طوالع، ه ه»؛ جلد: تیماج، 36گ (31پ-66ر)، اندازه: 14×21 سم [ف: - 251]
آغاز برابر؛ انجام: و لاینتقل الى الاصعب مع... فهذا ما قصدنا تنمیقه... انه سمیع قریب مجیب.
خط: نستعلیق، کا: آملی، عطاء الله بن مسیح، تا: 20 ربیع الثاني 934ق؛ 25ص (232-256پ)، اندازه: 12×16 سم [ف: 32-93]
خط: نسخ، کا: نورالدین عبد الكاظم بن نورالدین، تا: 142ق، جا: نجف اشرف؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-43]
کا: مقصود علی بن فضل الله، تا: 955ق [تراثنا: س 13 ش 4-136]
خط: نسخ، کا: احمد بن شمس بن ناصر لیثی حلی، تا: چهارشنبه 6 رمضان 760ق (تاریخ کتابت اشتباه و باید 960 باشد)؛ محشی، این کتاب را قاسم بن حاجی محمد خادم خوانده؛ جلد: تیماج، 48گ (1پ-48ر)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 13-161]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد برکانی حسینی جامی، تا: 1 ذیحجه 970ق؛ کاغذ: سپاهانی، 57گ، 14 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-697]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن احمد حسینی تونی، تا: اسفند جلالی 971ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 17سطر [ف: 5-308]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن حسین بن علی شاه، تا: رمضان 977ق؛ مقابله شده در آغاز صفر 1136، محشی؛ مهر: عنایت الله بن علی کرمانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 48گ، 15سطر (7×11/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 16-463]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 75
همان نسخه بالا [نشریه: 4-450]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 980ق؛ مصحح، محشی؛ 3گ (1پ-3ر)، 17سطر، اندازه: 11/5×18 سم [مؤيد: 2-168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 981ق؛ جلد: مقوا، 17گ، 24 سطر (7×13/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-194]
آغاز: لتوقف الدليل الآتي علی بیانها و تقریرها أن کل معقول و هو الصورت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 982ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 64گ (103-166)، 12 سطر (9×12)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3-1342]
خط: نستعلیق، کا: عبد العظيمي، ابوالقاسم بن سلطان حسین، تا: 984ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 118گ (409-526)، 15سطر (3×11)، اندازه: 9×19 سم [ف: 13-3143]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رفیع الدين محمد بن جلال الدين محمد کلویه، تا: صفر 986ق؛ جلد: مقوا، 32گ (1-32)، 18 سطر (8×12/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3-878]
خط: نسخ، کا: رفیع الدين محمد بن جلال الدين الكلويه، تا: 991ق؛ قطع: جیبی [نشریه: 5-606]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صدرالدین حسینی، تا: شعبان 993ق؛ جلد: تیماج، 43گ، 21 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 8-4735]
آغاز: فلد خول المعصوم فیهم و اما عند الغير فلقوله علیه السلام لا تجتمع امتی علی خطأ و الدليل علی وجوب المعرفة سنداً للاجماع عقلی و سمعی
بی کا، تا: در 9 ذیحجه 998ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 39گ (22ر-60پ)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 1-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مولی حاجی محمد بن مولی علی بن حسن حسینی خزاعی، تا: شنبه اوایل شعبان 998ق، جا: کرند؛ مصحح، محشی با نشان «12»، «شرح»، «حسنیه»، «مجمع»، «مجمع البحرين»، «برهان»، «م د ح»، «شرح الدروس»، ...، ذیل برخی کلمات ترجمه فارسی زیرنویس آن ها آمده؛ 36گ (22پ-57ر)، 21-16 سطر، اندازه: 8×13/5 سم [ف: 35-76]
آغاز: تنبیه الغافلين و ارشاد الضالين بتفریر مقدمات ذات؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسینی سمنانی اعرجی، محمد جعفر بن هیبت الله، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ دارای بلاغ؛ کاغذ: سپاهانی، 45گ، 16سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: ابن حاجی محمد شفیع محمد زمان اسحاق بادی هر که دارد گنه کارم (کذا)
خط: نسخ، کا: اسحاق آبادی، محمد زمان بن محمد شفیع، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و استعماله بهذا المعنى کثیرا و المراد بالفجار و العصاة الكاملون في فجورهم و عصیانهم و هو
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: ارتفع الوجوب ايضاً و یجبان بالقلب و اللسان والید و لا ینتقل الى الاصعب مع انجاع الاسهل تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ابوطالب» (مربع)؛ 35گ (8پ-42پ)، 16سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 5-2200]
خط: نستعلیق، کا: محمد سلیم بن حمید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 63گ (100پ-162ر)، 12سطر (4×10)، اندازه: 9×16 سم [ف: 12-2607]
خط: نسخ، کا: محمد نبی بن عبد الصمد، تا: قرن 11، 43گ (1پ-43ر)، 19 سطر، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 22-167]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [نشریه: 11-926]
بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، 19سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 217]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2-173]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول [نشریه: 2-118]
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 38گ (150پ-187پ)، 15 سطر (7×14)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 16-124]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: انجام؛ 17گ (24-40)،
اندازه: 10×20 سم [نسخه پژوهی: 3-151]
آغاز برابر؛ انجام: و اما بالنسبة اليه اما في احواله فکما في الأكل في الطريق و مجالسة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 40گ، 14 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4737]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 84گ، 10 و 11 سطر (6/5×11)، اندازه: 11×16 سم [ف: 1-587]
خط: نسخ نازیبا، کا: حسینی ندیدی، محمد بن یحیی، تا: قرن 11؛ محشی؛ 40گ (1پ-40ر)، اندازه: 10×15 سم [ف: 1-33]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج، 55گ (2پ-56ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 21-271]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «شرح طریحی، الراقمه الفقير محمد علی النوري عفی عنه»، در پایان مقابله خلیل الله بن اسماعیل الحسني؛ کاغذ: اصفهانی، 37گ (92پ-128پ)، 19 سطر (8×17)، اندازه: 14×23 سم [ف: - 206]
بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-36]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به امضای «میر ابوالفتح» و «خضر بن محمد علی الرازي الحبلرودي» و به نقل از کتب «تجرید»، «شرح تجرید»، «گوهر مراد» و... و با حواشی دیگر به فارسی و عربی؛ واقف: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: تیماج، 97گ، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 1-229]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، 102ص (134-33)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 10-824]
خط: نستعلیق، کا: دولت آبادی، محمد امین بن رحمت الله، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: تیماج، 48گ، 14سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم آف: 24-238]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 37گ (47پ-83ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 27-266]
خط: نسخ، کا: محمد باقر حسینی، تا: قرن 11؛ مهر: «محمد باقر»؛ 53گ، 16سطر (6/5×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-937]
آغاز برابر؛ انجام: الرابع اعنی الامر و الناهي من الضرر الحاصل بسبب الامر و النهي...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 74گ، 12سطر (4/5×10)، اندازه: 9/5×15 سم[ف: 3-942]
آغاز: هذا فتقول کلما کان العالم محدثا
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 94گ، 11سطر (4/5×9/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-949]
کا: محمود بن محمد بن محمود کو مج، تا: 1003ق؛ جلد: تیماج، 31گ (194پ-224ر)، اندازه: 13×19 سم [ف: 16-322]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مقصود علی طالقانی، تا: 1004ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده علی بن مقصود علی الطالقاني»؛ واقف: فاضل مقداد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 39گ (12پ-50)، 17سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 16-44]
انجام: و أحوال الناس في الجنة و تباین طبقاتهم و کیفیظ نعیمها من المأكل و المشرب و الملبس
خط: نستعلیق، کا: حسن گیلانی، تا: یک شنبه 11 شوال 1006ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 23گ (1پ-23پ)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 18-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن کمال الدين داود، تا: رمضان 1007ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 62ص (83-144)، 12 سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 11-557]
آغاز برابر؛ انجام: فاشار الى الاول عند اثبات کونه قادر اوسیانی و اما الثاني فهو المذكور هنا.
قسمتی از اول این شرح است و بقیه آن در دفتر نیست؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن زین العابدين، تا: 1011ق؛ واقف: محمد مهدی بن محمد کاظم؛ کاغذ: اصفهانی، 17ص (25-41)، 16-19 سطر، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 10-150]
خط: نستعلیق، کا: جمال الدين محمد بن نظام الدين انصاری، تا: یکشنبه 24 صفر 1015ق، جا: ساری؛ جلد: مقوایی، 43گ (51پ-93ر)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 25-214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن افتخار ملاخانی جرفادقانی، تا: دوشنبه 17شعبان 1016ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 35گ، 19سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: - 309]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ذیحجه 1017ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 67گ (24-90ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 13-353]
آغاز: برابر؛ انجام: بوجوبها دافعة للضرر و دفع الضرر و ان کان مظنون واجب.
خط: نستعلیق، کا: هادی، تا: 1022ق؛ افتادگی: انجام؛ 45گ (64-20)، 14 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 3-60]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1156/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-335]
خط: نسخ، کا: محمدرضا، تا: 1023ق [الفبائي: - 575]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1025ق؛ جلد: تیماج، 42گ (177پ-218ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 6-266]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 27 شعبان 1026ق؛ 40گ (26-65)، 15سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 8-4736]
خط: نسخ، کا: مصطفی روملو، تا: دوشنبه 2 رجب 1027ق؛ 9 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: - 105]
کا: حسین بن احمد اهل جزایر حسیناوی، تا: 15 جمادی الثاني 1028ق؛ 38گ (69-106)، اندازه: 13/5×20 سم [نسخه پژوهی: 3-119]
آغاز برابر؛ انجام: و یجبان بالقلب و اللسان و اليد و لا ینتقل الى الأصعب مع انجاع الأسهل و هذا ما الى تنمیقه و کتابه و السلام.
خط: نستعلیق، کا: حسینی سمنانی، محمد هاشم بن ابراهیم، تا: 1031ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج مذهب، 18گ، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 5-206]
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی- مشهد؛ کا: محمد باقر بن کمال الدين اسفندیار حسنی حسینی، تا: غره جمادی الاول 1032ق، جا: شیراز مدرسه خان؛ 104ص (70-173)[عکسی ف: 7-199]
آغاز برابر؛ انجام و صلوات الله علی محمد و عترته و سلم کثیر کثیرا
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد مؤمن شاعلی تونی، تا: ذیحجه 1033ق؛ واقف: فهرستی؛ 40گ، 18 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-262]
خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: دوشنبه 11 رجب 1036ق؛ 69گ (13پ-81پ) [ف: 3-325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1037ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 41گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 8-4734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد المهدي بن حاج حسین سمیطری هجری، تا: دهه آخر جمادی الثاني 1038ق؛ جلد: تیماج مذهب، 48گ (181-228)، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [اوراق عتیق: 1-107]
آغاز الاول عند اثبات کونه قادراً سيأتي بیانه و أما الثاني فهو المذكور هنا و تقریره أن تقول
خط: نستعلیق، کا: علی رضا، تا: رمضان 1042ق، جا: مدرسه خان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 59گ (2ر-60ر)، 16 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 1-162]
آغاز: في جمیع حالات و الصلوة علی بنیه محمد صاحب الايات و البينات المكمل بطریقته و شریعته سایر الكلمات؛ انجام: في جمیع حالات و الصلوة علی بنیه محمد صاحب الايات و البينات المكمل بطریقته و شریعته سایر الكلمات...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1048ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 79ص (2-80)، 11-16سطر (5×11-11/5)، اندازه: 9/6×14/6 سم [رایانه]
آغاز:... الأول ما ذهب اکثر المتكلمين من ان الانسان عبارة عن اجزاء اصلية في البدن من اول العمر الى آخره لا یتطرق اليها الزيادة و النقصان، الثاني مذهب الاوائل؛ انجام: فان غلب عندهما حصول ذلك ارتفع الوجوب ايضاً و یجبان بالقلب و اللسان والید و لا ینتقل الى الاصعب مع انجاع الاسهل فهذه ما تهيأ لی تتمته کتابته واتفق الى جمعه مع ضعف باعی
خط: نسخ، کا: قاسمعلی بن... چکانی جی، تا: محرم 1050ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 37گ (39ر-74پ)، 15سطر، اندازه: 12×20 سم [ف مخ: 5-2200]
آغاز: برابر؛ انجام: للمتابعه طاویان و الله اعلم بالخیر و الصواب تمت الكتاب بعون الملك الوهاب
خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: 1052ق [رایانه]
آغاز: آیه الله في العالمين وارث علوم الانبياء و المرسلين جمال الملة و الدين؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ناصر بن عبدالله بن ناصر، تا: چهارشنبه 26 ربیع 1052ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: احمد بن عبدالله بن ناصر؛ کاغذ: هندی، 38گ، 18سطر (11×17)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 393]
مشهد؛ مدرسه فاضلیه؛ شماره نسخه: 59
همان نسخه بالا [فاضلیه: ف: - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع: أمن الآمر و الناهي من الضرر الحاصل بسبب الأمر و النهي اما اليهما او الى أحد من المسلمين فان غلب عندهما حصول ذلك ارتفع الوجوب ایضا و یجبان بالقلب و اللسان و اليد و لا ینتقل الى الاصعب مع ابخاع الاسهل. فهذا...
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1055ق؛ مصحح؛ 32گ (125ر-156ر)، 17سطر، اندازه: 8/5×13/5 سم [ف: 32-739]
خط: نسخ، کا: صفی بن محمد امین، تا: با تاریخ 1055ق، جان: مشهد رضوی؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (46پ-56پ)، اندازه: 9×16 سم [ف: 5-410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: فتح الله بن فرج الله تبریزی، تا: 1056ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 46گ، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 17-241]
خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: 1057ق؛ کاغذ: اصفهانی، 13 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×17 سم [تراثنا: س 6ش 3-114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثاني 1057ق؛ مصحح؛ 45گ (7پ-51ر)، 17 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 5-2200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قهپائی، سلیمان بن محمد هاشم، تا: 1059ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: 1060ق؛ از روی نسخه ای که در 1058 نوشته شده بود رو نویس کرده، مصحح، مقابله شده، محشی با امضاء هداية الله حسینی، شرح مولانا خضر و حاشیه هایی با رمز «م ح ق ر»؛ این نسخه جزء کتابخانه آقا علی مدرس حکیم مؤسس شهیر بوده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 199ص، 9 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدباقر بن ملاعباس گیلانی، تا: جمعه آخر ذیحجه 1061ق؛ 42گ، 18 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 8-4736]
آغاز: آغاز باب حادی عشر: بسمله، الباب الحادي عشر فیما یجب؛ انجام: برابر
توضیح: این نسخه بابتداء خود باب حادی عشر را حاوی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1061ق؛ جلد: تیماج، 61گ، 13 سطر (8×12/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 10-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: جمعه 16 جمادی الثاني 1062ق؛ جلد: چرم، 72ص (10-81)، اندازه: 12×18 سم [ف: 47/1-147]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن محمد مؤمن دشت بیاضی، تا: 20 جمادی الاول 1062ق؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 8ش 4-72]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: معین الدين علی رضوی قاینی، تا: ربیع الأول 1065ق؛ کاغذ: ترمه، قطع: رقعی [تراثنا: س 6ش 4-91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مقیم، تا: یک شنبه 26 شوال 1065ق؛ مصحح، محشی؛ 61گ، 13 سطر، اندازه: 9/5×20 سم [ف مخ: 2-556]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیحجه 1068ق؛ تملک: سیدی محمد بن زاهد علی کوه کیلوئی با مهر «شافع در روز حشر است سید محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 102گ، 11 سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 3-214]
خط: نسخ معرب، کا: محمد زمان بن جلال مشهدی، تا: 8 جمادی الاول 1068ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 50گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 24-247]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی رضا بن احمد طالقانی، تا: 14 جمادی الثاني 1071ق، جا: قزوین؛ 90گ (21-111)، 11 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 8-4736]
خط: نسخ، کا: کمال الدين حسین بن یحیی الاسترابادي الاصل مشهد السرى المسكن، تا: 25 شوال 1072ق؛ مهر: محمد کاظم بن صادق ملقب توشا «محمد الكاظم» (مربع)، «موسی بن محسن الحسيني» (بیضوی)؛ 48گ، 14 سطر (7×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-337]
آغاز برابر؛ انجام: تمت في سلخ صفر سنه (1072)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1072؛ جلد: میشن، 160ص، 10 سطر، اندازه: 10×17 سم [فهرست عراقی: 1-257]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ 80گ، 10 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1-286]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: رجب 1073ق؛ 69گ (1ر-69ر)[ف: 3-325]
آغاز... و الدنيا بیان المتعلقها و انها لا یکون (در برگ سوم) اقول لما ثبت وجوب الامامة شرع في تبیین الصفات التي هی شرط في صحة الامامة فمنها العصمة؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شاه رودباری، تا: یکشنبه 25 ذیحجه 1076ق، جا: مشهد رضوی مدرسه پریزاد؛ افتادگی: آغاز، 14 سطر (5×11) [ف: -56]
خط: نسخ، بی کا، تا: 13 محرم 1076ق؛ واقف: موسس؛ کاغذ: سمرقندی، 65گ، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 4-1211]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1076ق؛ مهر: «مهدی بن محمد تقی- الحسيني 1204»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 72ص (82-153)، ابعاد متن: 7×10، اندازه: 11×16 سم [ف: 5-1714]
آغاز: من الموجودات و [انما] قیدنا الواجب بکونه لذاته [حترازا] من الواجب لغیره...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1076ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 64ص (2-65)، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 5-32]
خط: نسخ، کا: ایشکایی، شمسا بن جمال الدين احمد، تا: 15صفر 1077ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 67گ (1پ-67ر)، 16سطر (4/5×10/5)، اندازه: 10×20 سم [ف: - 492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد فرزند کمال فرزند احمد، تا: جمادی الثاني 1079ق؛ مصحح، محشی با امضای «میر صدرالدین»؛ تملک: محمد معین فرزند احمد اصفهانی با مهر «عبده محمد معین» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی، 48گ (55-8)، 15 سطر، اندازه: 6×12/512/5سم [ف: 29-586]
آغاز برابر؛ انجام: و ان لم یاذن الله عزوجل برد تلك الروح علی صاحبها جذب الهواء الريح فجذب الريح الروح فلم ترد علی صاحبها حتی یبعث.
خط: نستعلیق، کا: محمد عارف بن محمد جعفر، تا: 1079ق؛ مصحح، محشی با امضای محمد عارف؛ جلد: تیماج، 85گ، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملامحمد تقی کذر کزری، تا: 22 شوال 1079ق؛ جلد: تیماج، 46گ، 20 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد عطار تنکابنی، تا: 22 صفر 1080ق؛ 64گ، 11 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4735]
خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن محمود عسکری عادلی بحرانی، تا: 19 ذیقعده 1081ق، جا: لاهور؛ کاغذ: هندی، 13 و 14سطر [تراثنا: س 6ش 4-96]
خط: نسخ، کا: محمد باقر نیریزی، تا: 1083ق [الفبائي: - 575]
خط: نستعلیق، کا: ملا حامد بن ملا عمر حمامی الاصل، تا: 1084ق؛ 42گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 1-386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد فاضل ولد محمد مهدی، تا: رمضان 1085ق؛ واقف: میر سید علی؛ 113گ، 15 سطر [ف: 1-241]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل، تا: شعبان 1086ق؛ جلد: تیماج، 59گ (1پ-59ر)، اندازه: 12/5×19 سم [نسخه پژوهی: 3-128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1086ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: ابن محمد زمان بر کوهی محمد هاشم، تا: 3 صفر 1086ق؛ 88ص (2-89) [عکسی ف: 1-389]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ذیحجه 1087ق؛ جلد: تیماج، 56گ (1-56)، 15 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: - 679]
آغاز برابر؛ انجام: تلك الروح علی صاحبها جذب الهواء الريح فجذب الريح الروح فلم ترد علی صاحبها حتی یبعث
کا: محمد تقی بن حیدر حسین قائنی، تا: غره محرم 1087ق، جا: مشهد رضوی مدرسه عالیه منصوریه؛ 63گ (33-95)، اندازه: 9/5×17 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق؛ جلد: تیماج خرمایی، 16 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-318]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن محمد بقا، تا: 1089ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 38ص (62-99)، 18سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-1714]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: میرزا بیک بن محمد بیک، تا: 3 شعبان 1089ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 12 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 32-280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد مهدی حافظ، تا: شوال 1091ق؛ محشی؛ واقف: میر سید علی، جلد: پارچه ای، 62گ، 10 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 1-243]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا تنتقل الى الاصعب مع انجاع الأسهل فهذا ما تهيألي تنمیقه و کتابته و اتفق لی جمعه و ترتیبه...
خط: نسخ، کا: محمد علی طبسی کیلکی، تا: چهارشنبه 20ربیع الاول 1091ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 33گ، 19سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2-556]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 107ص، 19 سطر (5/5×15/5)، اندازه: 12/5×23/5سم [ف: 8-302]
خط: نسخ، کا: حسینی، عبدالعظم بن صالح، تا: شوال 1097ق؛ جلد: مقوا، 15 سطر، اندازه: 9×19 سم [ف: 11-321]
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید ابن محمد امین و انشانی، تا: 26 رجب 1098ق؛ 72گ (186ر-257ر)، اندازه: 13×21 سم [ف: 2-372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: هادی بن محمد علی بن ملک قاسم، تا: غره ذیقعده 1099ق؛ 73گ (1پ-73پ)[ف: 1-255]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8گ (71پ-78پ)، 16سطر (9×14)، قطع: ربعی [ف: 17-158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: معین الدين علی رضوی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: لذاته او ممتنع الوجود لذاته. اقول المطلب الاقصى و العمدة العليا في هذا الفن هو؛ انجام: و احتج السيد بان المقصود وقوع الواجب و ارتفاع القبيح
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 75گ، 12 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: - 375]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور، 55گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2-58]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «عبده اسماعیل 1162»؛ تملک: لطفعلی صدر الافاضل در سال 1332، جلد: تیماج، 60گ، 14 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 43-231]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 74گ، 11 سطر (6/5×14)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: - 491]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-930]
بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: رقعی [ف: - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 47گ، 12-25 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 8-4734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن رضوان باد کلائی، تا: سه شنبه 8 جمادی الثاني 1103ق؛ 47گ، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4735]
کا: محمد امین بن احمد، تا: پنج شنبه 18 محرم 1103ق؛ جلد: تیماج، 37گ (2پ-38ر)، اندازه: 9×18 سم [ف: 18-36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن میر علی عامری سبزواری، تا:
1104ق؛ واقف: محمد لطیف؛ 43گ، 16 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سلیم مشهدی، تا: محرم 1104ق؛ واقف: عضد الملك؛ 41گ، 18 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-263]
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن مولانا محمد رشید واعظ مرندی، تا: جمادی الاول 1105ق، کاغذ: سپاهانی، 73گ، 13 سطر (4/5×12)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 5-697]
آغاز: لان جمیع احاد تلك السلسلة ممکنه لاتصافها بالاحتیاج؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد، تا: 1107ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلطان حسین بن محمد سعید بن سلطان حسین، تا: پنج شنبه 24 شوال 1108ق؛ مهر: «لا اله الا الله الحكيم الكريم» (چهارگوش)؛ 60گ، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: -377]
مشهد؛ مدرسه فاضلیه؛ شماره نسخه: 58
همان نسخه بالا [فاضلیه: ف: -32]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو تراب، تا: ذیحجه 1108ق؛ 62گ، 14 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 8-4736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: رفیع الدين محمد جابری انصاری، تا: ربیع الثاني 1109ق؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145؛ جلد: پارچه ای، 47گ، 14 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 1-243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد علی نطنزی، تا: 1109ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 138ص (1-138)، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 9-248]
آغاز: برابر
کا: محمد محسن بن بهاء الدين، تا: 1110ق [تراثنا: س13ش 4-136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق، تا: 10 ذیحجه 1110ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 85گ (77پ-161ر)، 11 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 44-246]
خط: نسخ، کا: بهاء الدين محمد بن محمد سعید بن قاضی میرم بن لطف الله بن قاضی میرم، تا: 1111ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17 سطر (10×18)، اندازه: 18×23 سم [ف: 16-141]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1112ق؛ جلد: مقوایی، 40گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [اوراق عتیق: 2-348]
خط: نسخ، کا: عبدالفتاح بن آقا بدیع خوانساری، تا: 1113ق؛ 15 سطر (5/5×14/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 1-448]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: پنج شنبه 9 ذیحجه 1114ق؛ 41گ (1پ-41ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 19-10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین برمی ابن حبیب الله، تا: رجب 1114ق؛ جلد: تیماج، 30گ، 22 سطر (7×17/5)، اندازه: 13×23 سم [ف: 2-217]
آغاز: البينات المحكمة بطریقته و شریعته؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 6 ذیقعده 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 81گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خلیل الله بن محمد حسین حسینی، تا: ربیع الأول 1115ق؛ تملک: محمد رفیع بن محمد حسین حسینی، علی بن حاجی محمد مهدی جراح اصفهانی؛ مهر: «و رفعناه مکانا علیا» (چهار گوشه)، «الواثق بالله عبده علی اصغر» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 15 سطر (9×14)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 4-2092]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 11 ذیحجه 1116ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 74گ، 10 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 5-70]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه جمادی الاول 1117ق، جا: شیراز؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 36گ (54پ-89ر)، 19 سطر (6/5×14)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 12-26]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1118ق؛ جلد: میشن [ف: 5-465]
بی کا، تا: 24 شوال 1119ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 50گ
(158پ-207پ)، 18 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 5-433]
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن ابو الدهر نصیری طوسی، تا: جمادی الثاني 1119ق؛ جلد: تیماج، 93گ (47پ-139پ)، اندازه: 14×20 سم [اوراق عتیق: 2-336]
خط: نسخ، کا: تبریزی، محمد علی، تا: 1120ق [الفبائي: - 575]
آغاز: قال: و لا شك في أن هنا موجودا بالضرورة فان کان واجبا فهو المطلوب...
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد رجب، تا: 3 جمادی الثاني 1123ق؛ مصحح؛ 43گ، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 59-2]
آغاز: عارف بالله تبنیه الغافلين و ارشاد المضلين؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد کاظم دارینی، تا: چهارشنبه 6 ذیحجه 1124ق؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ 35گ (35-1)، 17 سطر (7/5×14)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 3-1501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الرزاق بن امیر ابوالفتح حسینی، تا: 9 رمضان 1124ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 47گ، 13 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 8-4736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سیداحمد هاشمی، تا: جمعه 14 ذیقعده 1125ق؛ مصحح؛ مهر: «انی عبدالله آتانی الكتاب» (چهارگوش)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 43گ (125-167)، 15 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1288]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد معصوم کربلایی، تا: رجب 1126ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 59گ، 12 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×16 سم [ف: 5-697]
آغاز: أقول انما کان هذا الباب حادی عشر لان المصنف ره اختصر مصباح؛ انجام:برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد علی رازی، تا: 1129ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 58گ، 16 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-640]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1133ق؛ جلد: تیماج، 82گ، 11 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 12×21 سم [ف: 5-697]
خط: نسخ، کا: میر حسن بن میر هادی، تا: 1133ق؛ جلد: تیماج، 10 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: - 203]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 29 ربیع الثاني 1134ق؛ جلد: مقوایی، 47گ (79پ-125ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 24-294]
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن عبدالعظیم، تا: پنج شنبه 25 شوال 1134ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «المتوكل علی الله العلي عبده هادی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 89گ، اندازه: 10×18 سم [ف: 1-197]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 569
همان نسخه بالا [نشریه: 11-920]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر قمی، تا: 14 ذیقعده 1140ق؛ جلد: تیماج، 80گ، 16 سطر، اندازه: 9/5×17 سم [ف: - 306]
آغاز: و کشف الضراء في جمیع الحالات و الصلاة علی نبیه محمد صاحب الآيات و المعجزات المكمل بطریقته و شریعته سائر الكمالات
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1145ق؛ افتادگی: آغاز؛ 88گ (1ر-88ر)، 10 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 22-47]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 5 ربیع الثاني 1154ق؛ 41گ (58پ-98ر)[ف: 5-698]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اصغر بن میر معصوم، تا: 1156ق؛ واقف: مرتضی قلیخان نائینی؛ 40گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-263]
آغاز: و یدعو الناس و یخبرهم باشیاء لا مزید فايدة فیها؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: حسن بن زین العابدين حسینی (به ضبط ضمیمه)، تا: 1177ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 55ص (70-16)، 15سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: - 316]
خط: نستعلیق، کا: موسوی حسینی بفرویی، حسین بن علی، تا: دوشنبه 14 ربیع الثاني 1177ق [ف: 3-42]
کا: نوروز علی بن نظر علی میقانی، تا: چهارشنبه غره شعبان 1183ق [ف: - 23]
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن محمد حسین، تا: دوشنبه 6 محرم 1190ق؛ 47گ (64پ-110پ)، 15-20 سطر [ف: - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن محمد نصیر رضوی گلپایگانی، تا: 1194ق؛ مصحح، با دارای علامات بلاغ؛ 38گ، 17-19 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 8-4734]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1197ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 42گ، 20 سطر (6/5×13)، اندازه: 14×23 سم [ف: 17-286]
آغاز: الجن والانس الا لیعبدون
خط: نسخ و تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 19گ (93ر-111پ)[ف: 2-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد، تا: قرن 13؛ 102ص (63-164)، 10 سطر [ف: 2-427]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 29گ (76-104)، 16 سطر، اندازه: 7×16 سم [ف: 36-455]
آغاز: برابر؛ انجام: و الأمر بالمعروف النهى (کذا) بالمنکر بشرط أن یعلم الأمر و الناهي کون المعروف معروفْا و المنكر منکرا و آن یکونا مما یتوقعان لان الامر بالماضی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محسن اشرف زاده سبزواری؛ 31گ، 17 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 5-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد موسوی فروشان، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1-256]
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، محمد باقر بن قربانعلی، تا: قرن 13، جا: تهران، در زمان فتحعلی شاه قاجار؛ جلد: تیماج، 144گ (132-275)، 14 سطر (6×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: 13-3043]
آغاز: برابر؛ انجام: الامر طلب الفعل من الغير علی جهة الاستعلاء و النهي طلب الترك علی جهة الاستعلاء ايضاً و المعروف کل حسن اختص بوصف رائد علی حسنه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 82گ، 12 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 8-4737]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون حقاً و هو المطلوب قال و وجوب التوبة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 27گ (78پ-104پ)، 19 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 163گ، 7 سطر (4/5×8)، اندازه: 7×12 سم [ف: 5-697]
خط: نستعلیق، کا: سید ابوالقاسم میر بزرگ این میر جعفر تهرانی، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 47گ (2پ-48پ)، 16 سطر (7/5×13)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 5-697]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: محمد تقی و علی نقی پسران زین الدين گویا دو برادر شیخ احمد احسایی؛ جلد: تیماج، 82گ، 11 سطر (6/5×12)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 5-697]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 38گ (1ر-38پ)، 13 سطر (7/5×13)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 5-696]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید جلد: تیماج، 56گ، 17 سطر (5×14/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 3-1175]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 56گ (1پ-56پ)، اندازه: 12×19 سم [ف: 27-296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 21گ (138-158)، 28 سطر (14/5×20)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 30-599]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 70گ، 12 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 44-41]
آغاز برابر؛ انجام: و الدليل علی کونه عالماً و جهان الأول نه مختارة و کل مختار عالم اما الصغرى...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 24گ (1ر-24پ)، 9 سطر [ف: 16-280]
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد جعفر قاینی، تا: قرن 13، جا: مدرسه میرزا جعفر؛ اکنون در الهيات مشهد ش 22533؛ قطع: جیبی [نشریه: 5-604]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 11 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 223]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 22 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: - 96]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی خشتی [میراث شهاب: س 9ش 2-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر زین العابدين حسینی مرندی، تا: 1201ق؛ جلد: تیماج، 56گ، 14 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن مصطفی، تا: سه شنبه 20 صفر 1201ق؛ جلد: تیماج، 62گ، 13 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 8-4736]
آغاز: برابر؛ انجام:علی صاحبها جذب الهواء و الريح، نجذب الريح فلم ترد علی صاحبها حتی یبعث.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 23 صفر 1202ق؛ جلد: تیماج، 126ص (20-146)، 21-17 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 40-2]
آغاز: مسبوقان بالغیر فلان الحركة عبارة عن الحصول الأول في المكان الثاني فیکون مسبوقا بالمکان الأول
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 5 جمادی الثاني 1203ق؛ افتادگی: آغاز؛ 43گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-15]
کا: کرمانی، عبدالخالق بن عبدالله، تا: سه شنبه 15 ربیع الاول 1203ق، جا: کرمانشاه [ف: 3-36]
بی کا، تا: 1204ق [تراثنا: س 13 ش 4-136]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: مازندرانی لاریجانی اسکی، ابوطالب بن محمد ابراهیم، تا: پنج شنبه 14 ذیحجه 1206ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15گ (67ر-81ر)، ابعاد متن: 8/5×14/5، اندازه: 14×20/5 سم [ف: - 350]
خط: نستعلیق، کا: فتحعلی، تا: جمادی الثاني 1206ق؛ 93گ (17-109)، 15 سطر (6×11)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13-3209]
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی، تا: 1207ق [چند نسخه- ف: - 384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: شعبان 1207ق؛ جلد: ساغری، 49گ، 16 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 8-4735]
خط: نسخ، کا: اردکانی، ابن ابوالحسن، تا: 1207ق؛ اندازه: ×10 سم [نسخه پژوهی: 3-109]
خط: نسخ، کا: موسوی، محمد حسین، تا: 1208ق [ف: - 120]
خط: نسخ، کا: سبزواری، محمد، تا: 1210ق [الفبائي: -575]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن میرزا علی یار مغانی، تا: پنج شنبه 2 رجب 1215 ق، برای ملا اسماعیل؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 69گ، 12 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4735]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 30 ربیع الثاني 1215ق؛ محشی؛ 36گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 12×19 سم [ف: 14-3848]
آغاز: برابر؛ انجام: و یجبان بالقلب و اللسان و اليد و لا ینتقل الى الأصعب مع انجاع الاسهل...
خط: نسخ، کا: میرزا محمد زین العابدين حسینی کجوری، تا: 1216ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 58گ (1پ-58)، 15 سطر (6×14)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 19-64]
آغاز برابر؛ انجام: انه سمیع بصیر او طرفه عین في سنه 1217
خط: نسخ، بی کا، تا: 1217ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: گالینگور، 49 گ [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1218ق؛ جلد: تیماج، 47گ (1پ-47پ)، 16 سطر، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 23- 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: اسدالله بن ملا مراد کرانی طارمی، تا: 14 جمادی الثاني 1218ق، جا: قزوین مدرسه خیابان؛ جلد: مقوایی، 47گ، 16 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 32-315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد علی، تا: 1219ق؛ محشی؛ واقف: نظر علی اسدی، مهر 1327؛ 32گ، 16 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 11-410]
خط: نسخ، کا: ملاالله ویردی، تا: 1220ق؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: - 290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل، تا: 1222ق، جا: شیراز؛ مصحح، محشی با امضای «ابو الفتح» و برخی با استفاده از کتب شرح تجرید، شرح ابن جمهور، شرح مطالع، شرح نهج، و اشارات؛ مهر: «سلام بر علی»، «المتوكل علی الله محمد علی»، «عبد الله»؛ جلد: تیماج، 24گ، 24 سطر (9×13)، اندازه: 15×21 سم [ف: 12-238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 شعبان 1222ق؛ مهر: «المتوكل علی الله الغني عبده حسن الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 53گ (1پ-53پ)، 13 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 5-2200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رمضان بن محمد علی، تا: صفر 1223ق، حسب فرموده آقا میر محمد نبی؛ جلد: گالینگور، 63گ، 14 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 2-557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق دو خط، کا: محمد حسین بن خیر الله لاری، تا: چهارشنبه 7 ذیقعده 1225ق، جا: شیراز مدرسه بابلیه؛ جلد: تیماج، 30گ (128ر-157ر)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 1-504]
نسخه اصل: مهندس محسن امیری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 28 ربیع الاول 1225ق [فیلم ها ف: 3-169]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد قاسم بن علی مردان، تا: 29 شوال 1225ق، جا: قزوین مدرسه مولا وردی خان؛ 20گ (85پ-104ر)، 17 سطر (10×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 15-4113]
آغاز: الموسومة بالباب الحادي عشر من تصانیف شیخنا و امامنا الامام الاعلم
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن مشهدی حسین شبستری، تا: 1226ق؛ واقف: شهید؛ 81ص (2-82)، اندازه: 13×21 سم [ف: - 290]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 943/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-159]
خط: نسخ، کا: مدنی، یحیی بن هادی، تا: پنج شنبه 20 جمادی الاول 1227ق، جلد: تیماج، 78گ، 8 سطر (10×16)، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-342]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف و کتابه قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ 19گ (173-191)، اندازه: 10×15 سم [نسخه پژوهی: 3-173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الحميد بن محمد رضا، تا: صفر 1227ق؛ جلد: مقوا، 33گ (5پ-37ر)، 19 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: - 66]
خط: نستعلیق، کا: ناد علی بن ابراهیم اشتهاردی، تا: 1228ق، جا: مدرسة التفاتية؛ جلد: چرم زرد، 33گ (138پ-170ر)، 16سطر، اندازه: 14×20 سم [مؤيد: 2-320]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن عزیز دونایی، تا: 1228ق، جا: تهران مدرسه ملارضا؛ اندازه: 10×15 سم [ف: - 296]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1228ق، جا: قزوین مدرسه التفاتيه؛ مصحح؛ 26گ (64پ-89پ)، 16 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 640-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن ملکی، تا: ربیع الأول 1228ق؛ جلد: تیماج، 41گ، 21 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 8-4735]
آغاز بر ابر؛ انجام: ارتفع الوجوب ایضا ویجبان أن یکون بالقلب و اللسان و اليد و لا یشتغل إلى الاصعب مع عدم انجاح الاسهل
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 15رجب 1228ق؛ جلد: تیماج، 66گ، 20 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق [الفبائي: - 575]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینی شیرازی، اسماعیل بن ابراهیم، تا: 6 ذیحجه 1229ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 46گ (146پ-
191ر)، 17 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف مخ: 5-2200]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 5 ذیحجه 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ 38گ، 16 سطر (8×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 14-3849]
بی کا، تا: 1230ق؛ قطع: خشتی [ف: - 307]
خط: نسخ، کا: عزیز بن عبدالله خوانساری، تا: 1230ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 73گ، 16 سطر (4/5×12/5)، اندازه: 9/5×18/5 سم [ف: 16-385]
خط: نسخ، کا: نجفعلی بن حاج عبدالله نوقائی، تا: ذیقعده 1230ق، جا: مشهد رضوی مدرسه خیرات خان؛ 39گ (51پ-90پ)، 14 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 90]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد تقی بن ملا سلطان محمد، تا: ذیحجه 1231ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 61گ (1-61)، اندازه: 10×20 سم [ف: 4-1192]
آغاز: فان الله لا یخلق العالم عبثا فیکون من اللاعبين بل؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج، 131گ، 12 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 2-59]
خط: نستعلیق، کا: آشتیانی قمی، یونس بن عبد الله، تا: سه شنبه 6 محرم 1232ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 44گ (49پ-92ر)، اندازه: 12×19 سم [ف: 7-357]
آغاز برابر؛ انجام: و ان لم يأذن الله عزوجل برد تلك الروح علی صاحبها جذب الهواء الريح فجذب الريح الروح فلم ترد علی صاحبها حتی یبعث.
کا: محمد حسین بن محمد زکی کمال آبادی، تا: 1234ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد زکی بیگ؛ جلد: تیماج، 41گ، اندازه: 11×19 سم [ف مخ: - 234]
آغاز برابر؛ انجام: و یجبان بالقلب و اللسان و اليد و لا ینتقل الى الأصعب مع انجاع الاسهل...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 38ص (40-3)، 17 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×21 سم [ف: 14-205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لاریجانی، محمدرضا، تا: 1235ق؛ ضمیمه نسخه ش 28813 [رایانه]
آغاز: علی نبیه محمد صاحب الايات والبینات المظهر بطریقته و شریعته سایر الكمالات و آله الهادين من الشبه؛ انجام: برابر
خط: تحریری، کا: میر علی نقی ولد میر یوسف لواسانی، تا: 1236ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 83گ، 12 سطر، اندازه: 10×20 سم [ف: 8-4737]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 14 ذیقعده 1236ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 63گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج، 29 سطر، اندازه: 20×33 سم [ف: 9-179]
خط: نستعلیق، کا: رمضانعلی اندواری ملقب به اسحاق، تا: یک شنبه 28 ذیحجه 1237ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 77گ، 13 سطر، اندازه: 7×16/5 سم [ف: 2-420]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1237ق؛ محشی اکثر آن از شرح ابن ابی جمهور [ف: - 31]
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد جعفر ارومی، تا: رجب 1238ق؛ جلد: تیماج، 45گ (31پ-75پ)، 14 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 2-262]
خط: نستعلیق، کا: هزار جریبی، حیدر علی بن محمد، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 42گ (58ر-99ر)، 15 سطر [ف: 16-326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق (تاریخ کسر نویسی) [الفبائي: - 677]
خط: نسخ، کا: عبدالحمید ابن عبد اللطيف...، تا: 12 ربیع الاول 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ 130گ (1ر-130پ)، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 2-370]
خط: نسخ، کا: محمد بن حجی محمد حسن، تا: 1240ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 80گ، 15 سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 15-158]
کا: محمد ابن محمد کاظم کزاری، تا: سه شنبه 3 شعبان 1241ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 323گ (1پ-323پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-369]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ مصحح؛ مهر: «علی محمد بن امین» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 43گ (1پ-43پ)، 18 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 11×21 سم [رایانه]
آغاز برابر؛ انجام: و أن یجعله خالصا لوجهه و مبعثا لسوابغ نعمه و فضله لانه خیر من دعاه داع و الزم من رجاه راج و انه قریب أجيب الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق و عناوین نسخ، کا: محمد اسماعیل بن حاجی بابا، مازندرانی، تا: شوال 1243ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 73گ (77-5)، 12 سطر، اندازه: 5×10 سم [ف: 28-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن کربلائی محمد برادر مجتهد الزمان حاجی ملارضا، تا: جمادی الثاني 1243ق، جا: مدرسه محضیه دار المؤمنين؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد علی بن کربلایی محمد هزار جریبی، 1247؛ جلد: تیماج، 28گ (1پ-28پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1595]
آغاز: برابر؛ انجام: في شهر احدی و عشرون و مائتان بعد الالف
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243 ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن عبد النبي ورامینی، تا: 15 ذیقعده 1243ق؛ جلد: تیماج، 67گ (1ر-67ر)، 12 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف مخ: 5-2200]
آغاز برابر؛ انجام: جذب الهواء الريح نجذب الريح الروح فلم یرد علی صاحبها حتی یبعث
خط: نسخ، کا: سلیمان بن حسین عاملی، تا: 1244ق؛ 52گ (36پ-87ر)، 12 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف مخ: 5-2201]
بی کا، تا: شوال 1244ق، جا: مدرسه حاجی میرزا رضا قلی؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 58گ (73ر-130ر)، 16 سطر، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 2-640]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجفعلی لنکرکنانی، تا: جمادی الاول 1245ق، جا: خراقان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 18گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 8-4734]
آغاز برابر؛ انجام: عالم لا معلوم قادر لامقدور سمیع لا مسموع تمام شد
خط: نسخ، کا: لاریجانی، حسینعلی، تا: 1246ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن محمد جعفر صدر تبریزی، تا: 1249ق؛ مجدول؛ مهر: «عبده زین العابدين» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 76گ، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 32-316]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج، 48گ، 14 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 8-4735]
تا مبحث را لطف دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق؛ مهر: «یا امام زین العابدين»؛ 19گ (83پ-101ر) [ف: 5-698]
کا: محمد شفیع حسینی طالقانی اورازانی، تا: 1253ق؛ 41گ (3-43ر)، 17 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [نشریه: 13-132]
همدان؛ برنا، قاسم؛ شماره نسخه: 45/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5-378]
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد نایینی پدر حاج میرزا علی نقی مشیر لشکر، تا: شوال 1255ق؛ با گواهی محسن بن حاج میرزا یوسف خان نواده او در ذیحجه 1324 [نشریه: 7-305]
خط: نسخ، کا: شهمیرزادی، علی اکبر بن محمد علی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 39گ (72پ-110پ)، 16 سطر (9/5×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 9-1331]
آغاز برابر؛ انجام: و یجبان بالقلب و اللسان والید و لا ینتقل الى الأصعب مع انجاع الاسهل...
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: فروغ نائینی، محمد علی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 64گ، 10 سطر (8/5×14)، اندازه: 15×21/2 سم [ف: 18-44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: اسماعیل مازندرانی، تا: 1256ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 78گ (1-78ر)، 12-13 سطر (6-5/5×12/5-12/2)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 17-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو القاسم بن میرزا محمد حسن کلانتر، تا: دوشنبه 12 صفر 1256ق؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 36گ، 17 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 8-4734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی اسحق آبادی، تا: 14 صفر 1257ق؛ واقف: حاج شیخ حسین قوام لاری، مهر 1344؛ جلد: میشن، 84گ، 11 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 11-411]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1258ق؛ 37گ (78پ-114پ) [ف: 3-325]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن ابوالقاسم خونساری رضوی، تا: شوال 1259ق، جا: بروجرد مدرسه صوفیان؛ محشی؛ جلد: تیماج، 56گ (1پ-56ر)، اندازه: 11×15 سم [ف: 2-303]
کا: حسین بن علی بن محمد علی مازندرانی، تا: 1259ق؛ 51گ (102-52)، اندازه: 17×22 سم [ف: 3-46]
خط: نستعلیق، کا: هروی، هاشم بن علی اصغر، تا: 28 شوال 1260ق؛ جلد: تیماج، 85گ، 7 سطر (4×9/5)، اندازه: 7/5×15 سم [ف: 1-433]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 532/5
همان نسخه بالا [نشریه: 5-80]
آغاز: بسمله الحمد لله الذي دل علی وجوب وجوده افتقار الممكنات؛ انجام: المرجو من کرمه تعالی أن ینفع به کما نفع باصله و أن یجعله خالصا لوجهه انه سمیع مجیب. تمت الرسالة الشريفه في ظهر دوم شهر جمادی الثانيه سنه 1260. امیدوارم که چون به نظر صاحبان خرد رسد بر سهو و خطایم بخشند... و از شر دشمنان باطنی محافظت فرماید آمین رب العالمين.
خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، تا: 2 جمادی الثاني 1260ق؛ جلد: تیماج، 35گ (1پ-35پ)، 15 سطر در متن، اندازه: 16×22 سم [ف: 22-268]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد، تا: جمادی الاول 1260ق؛ 28گ (29پ-56پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [مؤيد: 3-137]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1260ق؛ 63گ (2ر-64پ)، 10 سطر [ف: - 262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج مذهب، 57گ، 15 سطر، اندازه: 12×23 سم [ف مخ: 5-2199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق مغانی، تا: جمادی الثاني 1262ق؛ جلد: میشن سیاه، 14 سطر [ف: 55-9]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد امین حسینی، تا: 1263ق؛ 27گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق، جا: مشهد رضوی مدرسه دودر؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ (1پ-36)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 17-413]
کا: محمد کاظم بن ابو القاسم اصفهانی، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 27گ (276پ-302)، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 12-378]
نسخه اصل: کتابخانه سید عزالدین حسینی- زنجان؛ بی کا، تا: جمعه 16 ربیع الثاني 1263ق؛ 117ص (298-414) [عکسی ف: 3-400]
آغاز: بسمله و به نستعین قال قدس الله روحه الباب الحادي عشر فیما یجب علی عامة المكلفين یعنی معرفة أصول الدين؛ انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ، 19 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 8-4736]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ مصحح، محشی با نشانه هایی هم چون «شرح نهج»، «شرح البلاغه»، «شرح هدایه»، «12»، «ه»، «ن»؛ جلد: تیماج مذهب، 38گ (1پ-38پ)، 14سطر (7/5×15/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 16-337]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن قربان، تا: 1264ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1558]
آغاز برابر؛ انجام: الذين سبقونا بالایمان بحق محمد و آله الطاهرين سنه 1264
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 40گ، 15 سطر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 3 شعبان 1264ق؛ جلد: میشن، 55گ، 15 سطر، اندازه: 9×14/5 سم [ف: 5-481]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرسول بن محمد علی شبستری، تا: شعبان 1266ق؛ مصحح، محشی از «زین العابدين»؛ جلد: تیماج مذهب، 42گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-556]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان لم يأذن الله عزوجل برد تلك الروح علی صاحبها جذب الهواء الريح فجذب الهواء الريح الروح فلم ترد علی صحابها حتی یبعث.
قسمتی از فصل خامس تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ 14 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: - 202]
کا: محمد نبی بن عبدالعلی دونایی نوری اوزرودی، تا: 1266ق؛ محشی؛ اندازه: 18×22 سم [ف: - 225]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد علی، تا: 1266ق؛ 77گ (1پ-77پ) [مختصر ف: - 843]
خط: نستعلیق، کا: ابوالفضل بن محمد صادق بن محمد مهدی طالقانی تبریزی، تا: 1267ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده ابوالفضل، 1267» (خشتی)، «محمد مهدی 1206» (اشکی)؛ 75گ (5پ-81پ)، 10 سطر (6×12/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 16-285]
خط: نسخ، کا: فتحعلی، تا: شوال 1268ق؛ مصحح: 76گ (36پ-111پ)، 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق [الفبائي: - 575]
آغاز برابر؛ انجام: یوم الحشر في تاریخ شهر ذو القعده سنه 1268هزار دویست شصت هشت (کذا)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاج ملاابوطالب ساروی، تا: رجب 1268ق؛ جلد: تیماج، 64گ (1ر-64ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 5-2200]
آغاز برابر؛ انجام: الرابعة، أمن الآمر و الناهي من الضرر الحاصل سبب الأمر و النهي إما له أو لأحد من المسلمين فان عندهما حصول ذلك إرتفع الوجوب ايضاً و یجبان بالقلب و اللسان و اليد و لا ینتقل الى الأصعب مع إنجاع الأسهل...
خط: نسخ، کا: بحرانی، علی بن عباس، تا: 15 ربیع الثاني 1269ق؛ مصحح، محشی؛ 31گ (4پ-34پ)، 19 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 39-619]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق، جا: مشهد رضوی؛ 55گ (1پ-55ر)، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 17-349]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حسن حسینی، تا: 26 شوال 1269ق؛ 53گ (174پ-226ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [مؤيد: 2-92]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: شیخ علی ولد احمد علی درویش ملقب به درویش، تا: 8 ربیع الاول 1269ق، جا: مدرسه چماستان؛ جلد: میشن، 82ص (174-255)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 50-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاج میرزا محمد تقی، تا: 1269ق، جا: اصفهان مدرسه شاهزاده ها؛ واقف: محمد علی زاهدی نائینی، مرداد 1353؛ 89گ، 9 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 11-411]
آغاز: الى الوجوب او الامتناع و قد ثبت أن الاحتياج لازم للامکان؛ انجام برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج محمد علی رشتی، تا: 17 ذیحجه 1269ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 77گ، 15 سطر، اندازه: 7/5×14/5 سم [اوراق عتیق: 1-142]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 3 رجب 1270ق؛ 38گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4736]
خط: نسخ، کا: شمع علی بن محمد الموتي، تا: 1270ق، جا: قزوین مدرسه شهید ثالث؛ 41گ (199ر-239پ) [ف: 5-698]
کا: موسوی رضوی، ابوطالب، تا: 1271ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-167]
بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 50ص (118-167)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 5-1839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1272ق؛ جلد: تیماج مذهب، 42گ، 15 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 8-4735]
خط: تحریری، کا: مرتضی بن مصطفی خوئی، تا: شعبان 1274ق؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: - 405]
خط: نسخ، کا: سید جلیل بن سعید موسوی شاهاندشتی، تا: محرم 1274ق، جا: مدرسه عبدالله خان؛ 62گ (78پ-139پ)، 14 سطر، اندازه: 15×26 سم [مؤيد: 1-214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عبدالله مدرس، تا: سه شنبه 4 شعبان 1274ق؛ جلد: تیماج، 114گ، 10 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: -679]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد علی القائيني، تا: 6 رمضان 1275ق؛ جلد: میشن، 90ص، 12-21 سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [فهرست عراقی: 1-257]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد علی قائینی، تا: 1275ق؛ 45گ، 21 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 1-286]
خط: نستعلیق، کا: حسین قلی بن ابو علی بن کربلایی حسین قلی پازوارهای مشهور به بابا، تا: 1275ق، جا: بارفروش مدرسه حاجی ابراهیم؛ مصحح، محشی؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ 29گ (92پ-120پ)، 16 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 2-641]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن زین العابدين، تا: شنبه 20 شوال 1278ق؛ 34گ (1پ-34پ)، اندازه: 13/5×21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -53]
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد سعید، تا: جمادی الاول 1281ق؛ 67گ، 12 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 130]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1281ق؛ اندازه: 13×21 سم [ف: - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: رحامه بن کرامه، تا: 1282ق؛ جلد: چرم مذهب، 64ص (1-64)، 15 سطر (11×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 47/1-38]
آغاز برابر؛ انجام: لن ینتفع به کالنفع اصله خطب ماند روزگار
خط: نسخ، بی کا، تا: 1282ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد مهدی، تا: 25شعبان 1284ق؛ جلد: تیماج، 11 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی، تا: سه شنبه 15 جمادی الاول 1286ق؛ مصحح، محشی؛ 48گ (55-8)، 14 سطر، اندازه: 7/5×14/5 سم [ف: 29-557]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بیدگلی، باقر بن محمد مهدی، تا: شعبان 1286ق؛ جلد: مقوا، 42گ، 25 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف مخ]
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 صفر 1289ق؛ محشی با نشان «شرح، مجمع طریحی»؛ 44گ (2پ-45ر)، 13 و 18 سطر (7/5×14)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: - 287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد جواد ابن حاج ملاعلی اصفهانی نیل فروش، تا: چهارشنبه 20 ربیع الثاني 1292ق؛ جلد: تیماج، 9 سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-1491]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: جازاری قاینی، محمد باقر بن محمد حسن، تا: عید اضحی 1292ق، جا: بیرجند؛ 58گ (1-58)، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4736]
آغاز و انجام: برابر
خط: سبک هندی و نستعلیق، کا: سرچاهی، علی بن محمد، تا: 1292ق؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
کا: محمد سلیمان، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، 42گ (78-119)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 4-1283]
خط: نستعلیق، کا: سید ابو طالب بن محمد حسنی حسینی اصفهانی امام جمعه، تا: 9 صفر 1298ق؛ محشی؛ جلد: چرم، 194گ (113پ-306ر)، 5 سطر، اندازه: 11×21/5 سم [مؤيد: 2-205]
آغاز: برابر؛ انجام: و علمه یتعلق بکل معلوم لتساوی نسبة جمیع المعلومات.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-906]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نوری، علی بن جمشید، تا: 21 جمادی الاول 1302ق؛ جلد: تیماج، 109ص (118-226)، 12 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 9-527]
آغاز: عنهم الرجس و طهرهم من الزلات صلاة تتعاقب علیهم کتعاقب الانات؛ انجام: و ان لم يأذن الله عزوجل برد تلك الروح علی صاحبها جذب الهواء الريح فجذب الريح الروح فلم ترد علی صاحبها حتی یبعث.
خط: نستعلیق نازیبا، کا: محمد حسن بن محمد موسوی خونساری، تا: رجب 1308ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 72گ، 11 سطر، اندازه: 9×13 سم [ف: 1-21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خوانساری بروجردی، محمد بن محمد حسین، تا: 27 ذیحجه 1314ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد 1300» (بیضی)، «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضی)؛ 35گ (1پ-35ر)، 16 سطر (8×15)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 40/2-243]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن نورالدین طباطبائی، تا: 1315ق؛ 94گ، 9 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 1-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تویسرکانی، ابراهیم بن سلطان سلیم، تا: 1324ق، جلد: تیماج، 96ص (1-96)، 14 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 50-121]
بی کا، بی تا [نشریه: 13-368]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع امر الآمر الناهي من الضرر الحاصل بسبب الامر و النهي
کا: اسماعیل بن محمد هزار جریبی، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×19 سم [ف: - 208]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 65گ، اندازه: 11×21 سم [ف: - 328]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد حسن نخعی مازندرانی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از الهام حمیدی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از صادق ضیائی [رایانه]
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز [تراثنا: س 18ش 1 و 2-237]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي دل علی وجوب وجوده افتقار الممكنات
بی کا، بی تا، 70گ (3-72ر) [ف: - 49]
بی کا، بی تا [ف: - 30]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: - 40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد سلطان فولادی، بی تا؛ 13گ (111پ-123پ)، 35 سطر، اندازه: 18/5×29/5 سم [مؤيد: 1-108]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، محشی؛ 62گ (42پ-103ر)، 14 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-641]
آغاز: و شریعته سایر الكمالات و علی آله الهادين من الشبه و الضلالات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر محمد سعید بن میر محمد محسن طباطبا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 94گ (1-94پ)، 10 سطر (6×12/5)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-383]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 50گ، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-376]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 86گ (105پ-190ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-216]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 11-920]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد نحوی، بی تا [نشریه: 11-928]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 31/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5-303]
آغاز: ما الدليل انك حادث، فالجواب، سبق العدم علی وجودی؛ انجام و دفع الضرر وان کان مطنوناً واجب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 128ص، 14 سطر، اندازه: 10/5×20 سم [فهرست عراقی: 1-258]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سیف الله دماوندی؛ 158ص [فهرست عراقی: 1-263]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 7گ، 12 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 194-2]
بی کا، بی تا؛ 70گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: - 140]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 33گ (1پ-33پ)[ف: - 102]
انجام: و تنمیقه و کتابته و اتفق لی جمعه و ترتیبه مع ضعفه باعی و قصر ذراعی هذا مع حصول الأسفار و تشویش الأفكار لکن المرجو من.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 85گ، 12 سطر (5×10)، اندازه: 9×14 سم [ف: 2-244]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 59گ (6پ-64ر)، 14 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 4-165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 44گ (40پ-83پ)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1-76]
انجام: الثالث أن یجوز الامر عندهما و الناهي تأثير أمره أو نهیه فانه انما تحقق عنده أو غلب علی...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 48گ (90پ-137پ)، 17 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: - 78]
انجام: اذ الأمر هو الحمل علی النبي و النهي هو المنع منه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده محمد صادق»؛ 56گ، 12 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 1-23]
آغاز: البصري هی عبارة عن علمه بما في الفعل من المصلحة
خط: نسخ، کا: محمد الطوسي بن حسین بن محمد، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «معصومه»، «عبده فاضل»؛ واقف: سید حسین حجازی؛ 67گ، 13 سطر (7/5×11)، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 4-1273]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک زمان مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 67گ، 91 سطر (6/5×10)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-961]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: حاج صدر؛ جلد: تیماج، 48گ (25-72)، 17 سطر (6×12)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 4-1278]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 76گ، 11 سطر (5×9)، اندازه: 10×12/5سم [ف: 4-1324]
آغاز: برابر؛ انجام: فمن یعمل مثقال ذرة خيراً یره، فتعین الأول، و اما آن اثبات ثم یعاقب، و هو باطل بالاجماع لان علی...
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 42گ (118پ-159پ)، 13 و 15 سطر، اندازه: 15/5×20/8 سم [ف: 8-246]
آغاز: و تجویز التأثير والأمن من الضرر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده اسماعیل»، «محمد معصوم بن طاهر»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد جعفر»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده مرتضی الحسيني»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 62گ، 14 سطر (6/5×13)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 4-1447]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 70گ (31-100)، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-121]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 42گ (1پ-42پ)، اندازه: 10×15 سم [ف: - 126]
آغاز: برابر
کا: شمس الدين محمد بن قاسم الملقب بالفقیه، بی تا؛ محشی از «شرح ابن ابی جمهور، شرح مبادی، انوار الملكوت علامه و نیز حاشیه هایی با نشان قاسم (یا) ق س م با قلم های مختلف؛ 104ص (116-13)، 14 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 10-729]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 44گ (1پ-44)، اندازه: 12/5×20/3 سم [ف: 14-304]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ به قرینه خط و کاغذ می توان گفت بیش از 280 سال از عمر نسخه نگذشته؛ جلد: تیماج، 117ص (7-123)، 14 سطر، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 5-33]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد علی بن مظفر خراسانی به تاریخ رجب 1322؛ جلد: تیماج، 50گ (44ر-93پ)، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 18-247]
آغاز: و نقول کما قلناه أولا و یلزم التسلسل فقد بان لزومها
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد محروق مشهدی، بی تا؛
افتادگی: آغاز؛ نسخه قدیم، مجدول؛ جلد: تیماج، 52گ (20ر-71ر)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 13-330]
انجام: هل الوجوب عقلی أو سمعی فقال الشيخ الطوسي بالأول و السيد المرتضى بالثانی و اختاره المصنف...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 34گ (196پ-229پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 19-110]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، پس از این در 4 صفحه رساله مختصری است در اصول و فروع امامیه مؤلف آن شناخته نشد، رساله مرتب است بر پنج فصل: 1. یحتوی علی معرفة الله عزوجل، 2. یشتمل علی معرفة الصلوة، 3. یشتمل علی صلوة الايات، 4. یحتوی علی کیفیته صلوة الأموات، 5- في معرفة واجب الوجود جل جلاله الخ، این رساله ناقص است، آغاز: «الحمدلله المنعم علی خلقه بالایجاد المتعالي عن الأضداد و الأنداد» [به نظر می رسد این رساله ضمیمه، همان باشد که با عنوان «اصول و فروع دین = مصالح الدين» نسخه ای در کتابخانه ملی و نسخه ای در مجلس و کتابخانه ملک دارد و البته مؤلف آن معلوم نیست]؛ 44گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-263]
آغاز: برابر؛ انجام: فاما ان یکون اضلالا له في دین بفتوی مخطئه فالتوبه.
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 41گ، 20-22 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 1-244]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الاول، جا: نجف اشرف؛ 40گ (24-63)، 15 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4736]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 11-364]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیما جای، 67گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1-588]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 643
همان نسخه بالا [نشریه: 5-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علیخان، تا: 9 شعبان، جا: بجار کن رشت؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 51گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4735]
آغاز: کشریك الباري وان صح اتصافه به فاما ان یجب اتصافه به لذاته اولا فالاول هو الواجب الوجودلذاته و هو الله تعالی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، 39گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4737]
آغاز: برابر؛ انجام: السادس انه ازهد الناس بعد رسول الله صلی الله علیه و آله... انه آثر بقوته وقوت عیاله المسكين و اليتيم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 42گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4737]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 27گ (123-149)، 20 سطر (8×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 34-21]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 23گ (169ر-191پ)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 2-578]
آغاز: برابر؛ انجام: فراغ من تسوید هذا الكتاب تاریخ یوم الخميس شهر رجب المرجب
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قاینی، افضل بن ابوشهید، بی تا [رایانه]
آغاز: بسمله، الباب الحادي عشر فیما یجب علی؛ انجام: مع وکیل المزوج تقول و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلك ارتفع الوجوب ايضاً و یجبان بالقلب...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 11سطر (6×12)، اندازه: 12×18 سم [ف: - 538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×20 سم [ف: 33/2-137]
آغاز برابر؛ انجام: اقول المطلب الأقصى و العمدة في هذا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (155-153)، 16 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: اسماعیل دزفولی در سال 1305، محمدرضا معزی در 1307ق؛ جلد: تیماج مذهب، 50گ (1پ-50ر)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 39-121]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مقصود علی طالقانی، بی تا؛ محشی؛
قطع: ربعی [نشریه: 7-279]
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج، 18 سطر (8×13)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 3-586]
آغاز برابر؛ انجام: امن الامر والناهی من الضرر الحاصل بسبب الأمر و النهى آمالهما اولاحد من المسلمين فان غلب عندهما حصول ذلك ارتفع الوجوب ایضا و یجبان بالقلب و اللسان والید و لا ینتقل الى الاصعب مع اتجاع الاسهل فهذا ما تهيألي
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 33گ، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 5-2200]
در فصل سوم و فصل چهارم تا هفتم (عدل و نبوت و معاد) دارد؛ خط: نسخ، کا: سروی، قوام بن سعید، بی تا، افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، 31گ (2ر-32پ)، 14 سطر (10×13)، اندازه: 15×21 سم [ف: 11-2387]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبدالله، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 17 سطر (7×14)، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-131]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 79گ (78پ-156ر)، 10 سطر (6×10)، اندازه: 10×16 سم [ف: 13-3263]
nāqiş-ul fawāyid
حسینی، محمد صادق بن محمد حسین، ق13 قمری
hoseynī, mohammad sādeq ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646ق)
شرحی است به صورت «قوله- قوله» بر «الكافية» ابن حاجب در علم نحو که آن را «ناقص الفوايد» نامیده و در مقدمه آرزو نموده که از این شرح و شرح قواعد اخلاص روزیش شود. این رساله ناتمام مانده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 579/4-4/49
آغاز: بسمله الحمدلله الذي ارشدنا لتحصیل العلوم بقوته و اتم علینا جمیع نعمائه و یسر لنا قو تأفي اداء شکره... قال المرفوعات اقول اما مبتدأ و خبره مخدوف او بالعکس
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1245ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 6گ، 21 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 8-4738]
an-nāqil
؟ جابر بن حیان، 120-198؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رساله کوتاهی است در کیمیا شامل هفت «منقله». این کتاب گویا از تأليفات جابر بن حیان است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12577/12
آغاز: الحمدلله رب العالمين... قال المؤلف اما بعد فانی سمیت هذا الكتاب الناقل و هی کالمناقل و قد جمعتها کمثل البستان بحسبی ما اردت و هذا ابتدء بسبعة الابواب
در نسخه حاضر فقط چند سطر اول از این کتاب نقل شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 1ص (129) [ف: 36-124]
an-nāqil
اسرائیل
esrāeīl
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10964/2
آغاز: بسمله. حمدله. قال اسرائیل اما بعد فانی سمیت هذا الكتاب کتاب الناقل؛ انجام: و تلقی منه علی ما وصفت فهذا حرف المعدني و الله اعلم تمت الاسرائيلية
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 10964؛ جلد: میشن، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
an-nāqil
استخراج اعمال کیمیایی را در هفت «منقلة» به ترتیب کواکب سبعه تشریح می کند: مبقلة الشمس، مبقلة القمر، مبقلة العطارد، مبقلة الزهرة... تا مبقلة زحل و الشمس و القمر.
آغاز: الحمدلله رب العالمين... فانی سمیت هذا الكتاب کتاب الناقل و هی کالمناقل و قد جمعتها کمثل البنيان (البستان)
انجام: و کذلك الذهب تدخل علی هذه الثلاثة المشتري مثل وزن کل واحد منها و تحل و تعقد و تلقی منه علی ما وصفت فهذا حرف المعدني.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری پخته، بی کا، تا: 1010ق؛ 4گ (49پ-52پ) [ف: 1-255]
آغاز و انجام: برابر
بر فراز صفحه اول رساله را «لب لباب» نام داده و لیکن در مقدمه
مؤلف، کتاب «الناقل» نامیده شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (131ر-133ر)، 23 سطر، اندازه: 16/5×26 سم [ف: 4-198]
آغاز: برابر؛ انجام: اوضحنا لك غاية الإيضاح، قد تم في ليلة الثالثة من العشر الأول من الشهر الثاني...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298ق؛ 6گ (20-25)، 16 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 36-468]
an-nāqūr
جدلی، ملا محمد علی، ق13 قمری
jadalī, mollāmohammad ‘alī (- 19c)
محل تأليف: قزوین
منظومه ای است در مباحث کلامی به ویژه مبحث امامت، در چهل «هدیه» و حدود 1600 بیت، از جمله: هدیه 1. وجوب عصمة الامام... 3. في أن النبي استخلف؛... 9. ذکر ادلة التي ذکره الفخر الرازي في الأربعين... 15. ذکر بعض ما یرید حقیتهم و عدم حقية اعدائهم؛... 19. في انهم لعنوا في صریح القرآن؛... 21. ذکر بدائع کل واحد من الثلثة؛... 31. عدم تجرد نفوس الناطقة؛... 38. النبوة؛ 39. المعاد؛ 40. الاستغاثة و الدعاء. تاریخ پایانش را چنین به نظم کشیده: «هذا اختتام ذلك الكتاب ** غنيمة الطالب الصواب/ اوضحت في الكتاب حل المعقل ** رتبته با شکل فاشکل/ أدلة الشيعة بالختام ** لا تمهل الأعداء في الكلام/ تاریخه جاء لدی التدوين ** بالفضل في مدينة القزوين/ بان تکون التاء بالخطاب ** لا یحسب هاء لدی الحساب». از اشعار سراینده چنین بر می آید که وی در این موضوع اطلاعات کافی داشته و در حین نقد و استدلال به نام متکلمین و تأليف آن ها اشاره نموده است. (مرعشی؛ صالحی، محمدعلی)
آغاز: الحمدلله الذي من اجتهد ** عرفه ما وجب أن یعتقد/ ما ترك مجهولا الا عرفه ** و هکذا معلوما الا صرفه
انجام: لاننا نقص احسن القصص ** من نخبة الأدلة ما لا نقص/ بالجدل و الوعظ و البرهان ** کما هو المنطوق في القرآن
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کریم اصفهانی، تا: 1233ق؛ دو صفحه آغازین مجدول یک خطی طلایی و دارای رکابه؛ در برگ نخستین وقف نامه ای به خط محمد تقی بن امیر مومن حسینی آمده است؛ جلد: تیماج مشکی، 89گ، 9 سطر (8×14/5)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 41-269]
آغاز: الحمد الله الذي من اجتهد ** عرفه الواجب مما یعتقد/ قال المسمى بمحمد علی ** مفتخرا مشتهرا بالجلالی؛ انجام: تاریخه جاء لدی التدوين ** بالفضل في مدينة القزوين/ ادلة الشيعة في الكلام لا ** تمهل الاعداء لکی یکملا/ فالحمد الله الذي سوانی ** في مقعد الصدق بهاربانی/ علی رسوله السلام دائما ** و اوصیاء قائما فقائما.
الفراغ من النظر الناقد لکتاب الالفين المهذب له المقوم للوامعه في یوم الأربعاء الثاني و العشرين من شهر صفر سنه 1233 حرره اقل خلق الله یعنی تیمور ابن عبدالله کاشانی.
در فهرست به نام «الفين» آمده است؛ خط: نسخ، کا: کلیایی، تیمور بن عبدالله، تا: چهارشنبه 22 صفر 1233ق؛ جلد: تیماج، 106گ، 8 سطر (11×18)، اندازه: 21×30 سم [ف: 16-306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: اصفهانی، محمد تقی بن محمد باقر، تا: 13 محرم 1233ق؛ جلد: مقوایی، 69گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 5-168]
آغاز: و احسرتا في یوم جمع الناس ** لمن هوی بالخبط و الشماس/ ثم علی رسوله السلام ** محمد و آله الكرام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 محرم 1251ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 55گ، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24/2-193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نوری جمالی فرزند محمد علی قزوینی، تا: جمادی الاول 1271ق؛ مصحح، محشی، نیمه پایانی نسخه نونویس می باشد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 41گ (56-96)، 22 سطر (5/5×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 30-382]
آغاز: برابر؛ انجام: علی رسوله السلام دائما ** و اوصیاه قائما فقائما خط: نسخ مغلوط، بی کا، بی تا، روی برگ اول ده بیت تقریظ ارجوزه آمده است، در بعضی صفحه ها ابیاتی از محمد حسین بن علیجان افزوده شده و گویا نسخه به خط وی باشد؛ جلد: تیماج مشکی، 91گ، 9 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 1-410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسین الشريف» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 56گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 5-258]
nām-e jānevarān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1240/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تا 147 [ف: 5-250]
النامج في تعبیر الرؤيا- تعبیر الرؤيا
نام حق- احکام روزه به نام حق- مقدمة الصلاة
نام حق- متفرقات
nām-e qārīyān va ‘alāmat-hā va šahr-hāyešān
منظومه ای است در 24 بیت در بیان اسامی قراء و شهرها و رموز ایشان گزین شده از منظومه شاطبی.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22612/2
آغاز: بدور سبعه هر یک را دو کو کب هست نورانی ** کز ایشان نور می گیرند انجم درگه و بی گاه
کا: سید محمد بن محمد باقر بن قوام الدين محمد بن مفید موسوی استر آبادی، تا: 1238ق؛ 1ص (6پ)، 15 و 16 سطر (10×15)، اندازه: 17×21 سم [ف: 3-780]
nām-e qorrā’-e sab‘e
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8875/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج سرخ روی جلد مهر صحاف آمده است: «حاتم باشی صحاف 1239»، 1ص (104پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8 سم [ف: 29/1-208]
nām-e māh-hā dar jāhelīyat
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟-1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/51
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-197]
nām-e mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/81
به نقل از خلاصة المنهج کاشانی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی قزوینی، تا: قرن 11؛ 1گ (80) [مختصر ف: - 685]
nām va halvā
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14821/8
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواسط شعبان 1277ق؛ جلد: تیماج عنابی، 18گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-121]
ناموس اصغر- نیرین
nāmūs-e akbar = čehel nāmūs = joz’īyāt va kollīyāt
نخشبی، ضیاء الدين، - 751 قمری
naxšabī, zīyā’-od-dīn (- 1351)
به نام قطب الدين مبارک شاہ خلجی، در مسایل معرفت و تصوف به روش تمثیلی، ادبی و عرفانی نثر آمیخته به نظم، در چهل ناموس: 1. موی، 2. سر، 3. دماغ، 4. پیشانی، 5. ابرو، 6. پلک، 7. مژه، 8. چشم، 9. اشک، 10. بینی، 11. رخساره، 12. گوش، 13. زلف، 14. خط، 15. لب، 16. دهان، 17. دندان، 18. زبان، 19. زنخ، 20. روی، 25. استخوان، 30. انگشت، 35. پهلوی، 36. شکم، 37. کمر، 38. زانو، 39. ساق، 40. پای. (احمد منزوی)
آغاز: تحمید حمید احمد قل هو الله احد الله الصمد خطبه احدیت
[فهرست با دلیان 54/3؛ فهرستواره منزوی 264/7؛ مشترک پاکستان 1384/3-1385]
نسخه اصل: بادلیان 2701، وینفیلد 34؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-263]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: قاعده دهر همه دلبری است ** وقت کسی خوش که زدنیا بری است... بیان باعثه این تبیان مخصوص و بنیان داعیه این بنیان مرصوص و نهادن نام جزویات و کلیات؛ انجام: مرا چون چشم همت بود بیدار ** بدست آمد چنین لولؤ شهوار/ تو هم از خواب غفلت دیده بگشای ** هزاران دولت بگزیده بگشای
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 9، افتادگی: آغاز (افتادگی مربوط به دیباچه کتاب و بخشی از ناموس اول است)؛ عناوین ناموس ها زرین درون کتیبه ساده شنگرفی، مجدول، رکابه دار؛ خریداری از احمد علی عبداللهی؛ جلد: تیماج مشکی، 157گ،
15 سطر (8×17)، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 29/1-215]
nāmūs-ot tebb (t.)
بقراط، 2460-377؟ قبل میلاد
boqrat (-460 --377)
ترجمه فارسی ناموس الطب یا آئین پزشکی است. ابن ندیم (ص 400) می گوید که ابقراطس نخستین کسی است که بیگانگان را به مانند فرزند خویش گرفت و بدان ها پزشکی آموخت چون می ترسید که این هنر از میان برود. او در سوگند نامه ای که نوشت و دستوری که به پزشکان داد «عهد» آشکار داشت که چرا چنین کرد. خزرجی (ج 1ص 25 و 32) می نویسد که او پزشکی را در دفترها نوشت و به شاگردان بیاموخت و چون دید که این هنر از خاندان اسکولا پیوس بیرون رفته و هر جایی شد سوگند و پیمانی «عهد» گذارده که دانشجو باید آن را فرا گیرد و به کار بندد و هماره پاکیزه خوی و نکو کار باشد. آن گاه ناموس و آئینی نهاده و در آن کسی را که شایسته آموختن پزشکی است شناساند. سپس پند و سفارش نامه ای از خود به یادگار گذارد و در آن هر چه را که پزشک در اندیشه و خوی رفتار خویش بدان نیازمند است آشکار بداشت. نیز می گوید ابقراطس «کتاب الوصايا» دارد و «کتاب العهد» که «کتاب الايمان» می خوانند و آن را برای شاگردان و آموزندگان نگاشته تا آن چه را که از آن ها خواسته تن نزنند و در برابر نکوهشی که مردم از او کرده و گفته اند چرا این هنر را از خاندان پزشکان بیرون بردی و دسترس همگان گذاردهای بهانه ای باشد که هر ناشایسته ای پزشک نخواهد بود. ابقراطس «کتاب ناموس الطب» دارد و «الوصية المعروفة بترتیب الطب» و در آن آشکار بداشت که پزشک بایستی در ریخت و ساخت و رفتار و خوی و جز آن چگونه باشد. باری ترجمه این ناموس و آئین در خزرجی (ج 1ص 26) و محبوب القلوب (ص 48) هم آمده و در آن از هنر پزشکی و آموختن و سود آن یاد گردیده است. (محمد تقی دانش پژوه)
آغاز: بدرستی که اشرف (علمها) طب است این قدر هست که نقص فهم کسانی که آن صفت بر خود داشته اند سبب عیب آن در نظر مردم شده است.
انجام: و تهور دلیل بر بی خبر بودن از صناعت است.
[فهرستواره منزوی 3262/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (125-126ر)، 11 سطر، اندازه: 14×20/8 سم [ف: 22-82]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته و نستعلیق خوب، کا: جلال الدين، تا: 1276ق؛ تملک جلال الدين به تاریخ 1276 ق با مهر «عبده جلال الدين» (بیضوی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2 ص (106-107)، 17 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 32-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق، 1گ (95ر و پ) [ف: 4-701]
an-nāmūs-ul ma’nūs
قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad (- 1606)
وابسته به: قاموس المحيط؛ فیروز آبادی، محمد بن یعقوب (729-817ق)
تلخیص و توضیح کتاب قاموس «فیروز آبادی» است که بنا به گفته مؤلف، نیمی از قاموس است. در توضیح نام کتاب می گوید: در نام کتاب اشاره والایی شده به این که این کتاب نصف اصل و برتری از آن مؤلف قاموس است؛ به نظر می رسد که مفهوم نصف بودن از نام کتاب، به احتمال از حرف «ن» که نصف «ق» است استنباط شود. (سید محمود مرعشی)
[معجم المؤلفين 100/7؛ هدية العارفين 754/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12213
آغاز: الحمدلله الذي هو اسمی المسمي و اسنی (المي) بالمدح و الثناء في عالم الأرض و السماء خلق افعال العباد و علم آدم الاسماء؛ انجام: اقول ثو ثو... و الله سبحانه اعلم و به جف القلم و ختم الكتاب و تم فنسأل الله حسن الخاتمة عند الممات و توفیق الطاعة في الحيات
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1033ق، جا: مکه؛ این نسخه در سال 1133 در مکه مکرمه از سوی دارنده آن «عبدالکریم» با نسخه اصل مقابله و تصحیح شده و تصحیحات در حواشی نوشته شده است؛ جلد: مقوایی، 281گ، 37 سطر (13×23/5)، اندازه: 20×30 سم [ف: 31-25]
nāmūs-e nāserī
نیر ممقانی، محمد تقی بن محمد، 1247-1312 قمری
nayyer-e mamaqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1832 - 1895)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: 15 شوال 1306ق
گزارش گفتگویی است که گروهی از علماء و دانشمندان در تبریز با علی محمد باب شیرازی در حضور ناصرالدین شاه قاجار
داشته و مؤلف معتقد است که در نقل دیگران اشتباه یا دروغ راه یافته و داستان را چنانچه به وقوع پیوسته از پدرش ملا محمد مامقانی نقل می کند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي جعل في خلف عدو لاینفون عن دینه تحریف الغالين... و بعد بر روان پاک فطانت و ادراک پوشیده نیست.
انجام: و نزول چنین وحی با عمل بنوافل منافات تامه دارد... من الجنة و الناس.
[فهرستواره منزوی 1092/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباسقلی معلم بن نصر الله تبریزی، تا: سلخ صفر 1321ق؛ 30گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 15-274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن [الفبائي: - 575]
nāmūs-nāme
تائب تبریزی، اسماعیل بن حسین، - 1374 قمری
tā’eb-e tabrīzī, esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1955)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27379
بی کا، بی تا؛ اهدایی: رضا زهرایی، 78/3/20 [رایانه]
نامه- مکتوب میر حسین سادات
نامه- توقیع
نامه- بهرامشاهیه
al-nāme = taʻrīfāt
ملا دو پیازه، قرن 12 قمری
mollā dopīyāze (- 18c)
نقد و طنز است به پیروی از «تعریفات» زاکانی. واژه ها را بی نظم الفبايي، با افزودن «ال» معرب کرده شرح می کند. در برخی از منابع این کتاب به عبید زاکانی منسوب و حتی جزو مجموعه آثار او به اشتباه منتشر شده است.
آغاز: الخدا، خوان یغما. الرسول، خیر خواه دشمنان. الفرشته، چغل مخفی. الجن، شریک نهانی...
انجام: الحاكم، آن که در قحط اوقات گذر دزدان بکند. الهند، وزن کائیدن. تمت...
چاپ: در کلیات عبید زاکانی چاپ شده است.
[نسخه های منزوی 3547/5 «تعریفات؛ مقالات»: نشانی 2 نسخه؛ مشترک پاکستان 2241/2 «النامه؛ تعریفات»: نشانی 3 نسخه؛ نفیسی 201/1: نادرست «تعریفات ملا دو پیازه» را ضمن نگاشته های عبید زاکان آورده است؛ فهرستواره منزوی 326/6 -327؛ نسخه های منزوی 3547/5]
آغاز: ملا دو پیازه. التسبيح: خوان بر شماری. البد: مذهب متعصب در هر مذهب
بی کا، تا: با تاریخ 1042ق؛ 1ص (265)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 29/1-427]
آغاز: برابر؛ انجام: الخرپوزه شیرین: کم بختی نفران. الغربه: خواه نخواه مردی آدمی. الجهاز دریا: کجکول ملك الموت
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: دوشنبه 22 ربیع الثاني 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ 2 ص (589-590)، اندازه: 22/6×34/6 سم [ف: 29/1-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (75ر-78ر)[ف: 2-19]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1211ق؛ 11ص (692-682)، 15 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 7-269]
nāme = šekāyat-nāme-ye taxayyolī - axlāqi xetāb be soltān
نامه شکایتی است از میرزا زاهد خان اردبیلی و عامل او نگاه بیک ولد دیدار بیک قراگوزلو. این نامه متنی است تخیلی ادبی با اشارات اخلاقی که بدن انسان به سرزمین و مملکتی تشبیه شده که اعضاء و جوارح، افراد آن جامعه، و عقل رهبر آن هاست و شکایت از افرادی دارد که به گونه دچار لغزش شده و جامعه را به فساد می کشانند. او در مقام فردی دلسوز و نگران جامعه، عریضه ای می نگارد و از فتنه در راه که به زودی چون طوفانی خواهد شد و ملتمسانه می خواهد تا هر چه زودتر جلوی این بی پروایی گرفته خواهد شود. آن چه نامه نگار بدان می پردازد گرچه خطاب به سلطانی است که نام او معلوم نیست ولی مطالبی است که در همه زمان ها امکان تحقق دارد و بیش تر به عریضه ای تخیلی- اخلاقی شبیه است. چند نسخه با نام های گوناگون و اندکی تفاوت در متن و سر آغاز معرفی شده است.
آغاز: عرضه داشت عجزه و مساکین دارالمتحیرین خیال... به ذروه عرض بندگان نواب علوی جناب قدسی القاب نامدار.
کشور گشای مملکت پیرای سلطان صاحب عزم اقلیم وجود بر اولاد عالم غیب و شهود... می رساند که بیش از آن که اریتاب (کذا) ظفر گستر متوجه فتح و تسخیر این ولایت گردد... امیدوارم که حکم عالم مطاع صادر گردد که ایالت پناه میرزا زاهد خان را از ایالت مملکت معزول کرده به زنجیر مسلسل مقید سازند و به قلعه قهقهه طرب فرستند که نشاط بیک کوتوال او را در برج سرور محافظت نماید و خوش خرام بیک و جولان بیک را همراه او کنند که... دلگیر نباشد و نگاه بیک ولد دیدار بیک قراگوزلو را که به مهم وکالت تعیین نموده خانه نشین و کوز دو ساق نمایند... و تبسم بیک ولد خندان بیک شکر اوغلی... از مهم نظارت و شاه بندری جزائر مشاهدات عزل نموده در سیاه چال چشم محبوس دارند و رقبات و املاک دل... به صاحبان باز دهند و قریه مهر آباد... فرزند محبت آباد که شرف آن از رقبات وفات می شود از اعمال جان مملوک فقیر محمد اکبر که به زر جلال نازد اشرفی جدید الضرب راز خریده است به او واگذارند که حاصل بهاره شباب و پاییز شبیب او هر چه شود صرف معاش خانواده حسن و جمال نموده به همین قدر روزی حلال قناعت نماید...
انجام: بگویند در اکبر آباد حضور ساکن گشته به فراغ بال و خرمی به سرور و نشاط بگذراند. ملتمس آن که مطالب این ضعیفان بر وفق مسؤول مستجاب گردد آمین رب العالمين.
چاپ: مجموعه رسائل فارسی، دفتر نهم، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1388ش، به کوشش غلامرضا پرنده با عنوان «رساله در تشابه اعضا و جوارح به جامعه»
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 3ص (273-275)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-218]
آغاز: برابر؛ انجام: بهمین قدر روزی حلال معاش نمایند امره الأعلى باقی حاکمند.
خط: نستعلیق خوش، کا: شکر الله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 7ص (54-60)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 7-800]
آغاز برابر؛ انجام: و بهمین قدر روزی حلال اکتفاء نماید، امر کم مطاع
از محمد اکبر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 6ص (172-177)، اندازه: 12/2×20 سم [ف: 75-5]
نامه ابن زیدون به این جهور- رسالة ابن زیدون الى ابن جهور
نامه ابی سعید به ابن سینا- حصول علم و حکمت
نامه ازبکان و پاسخ رستمداری- نامه ها
nāme-ye aʻlā'īye = nāme-ye ‘alā'īya
تاریخ تأليف: 1316ق
مثنوی نیکویی است حدود 900 بیت در جنگ آوری ها و فتوحات سردار اعلاءالدوله (علاءالدوله) در دفع فتنه ترکمانان از سرزمین جرجان. اعلاءالدوله از سرداران مظفرالدین شاه قاجار (1313-1324ق) بوده است. این مثنوی در سال 1316ق و در حالی که عمر ناظم آن از سی سال گذشته بوده به نظم کشیده شده و به نام همان سردار «نامه اعلائیه» نامیده شده است. تخلص شاعر «مشرقی» بوده و در بیت پایانی به آن اشاره شده است. نامی از این شاعر در منابع موجود، یافت نشد. نمونه ای از عناوین آن: «در ثنای سلطان عصر مظفرالدین شاه قاجار؛ در جشم سپهسالار گوید؛ رأي دادن شهریار ایران در باب تنظیم جرجان؛ پاسخ سپهسالار و نامزد شدن علاء الدوله به استر آباد؛ مضمون نامه و فرمان شهریار؛ حرکت اعلاءالدوله از ساری به استرآباد؛ ورود سرکار علاء الدوله...».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15705
آغاز:... که اندر ازل کردگار و دود ** بلا و باللا ورا بر ستود؛ انجام: کنون مشرقی بس دعایش کنید ** بدرگاه یزدان پناهش کنید
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد قاسم فندرسکی، تا: رجب 1335ق، جا: استر آباد، حسب خواهش نور چشم عزیز محترم ملا ولی الله؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مشمع، 28گ، 18 سطر (8×16)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 40-21]
نامه امام حسن عسکری به ابن بابویه- توقیع العسكري
نامه امام صادق (علیه السلام) (ترجمه و شرح)/ شرح حدیث/ فارسی
nāme-ye emām sādeq (t. va š.)
ورنوسفادرانی، محمد محسن بن عین علی، ق 12 قمری
varnūsfāderānī, mohammad mohsen ebn-e ‘ayn ‘alī (- 18c)
رساله ای است در ترجمه و شرح نامه امام صادق علیه السلام خطاب به اصحاب خود که ایشان را امر به مدارست و نظر و عمل کردن به آن نموده است و اصل نامه در روضه کافی مذکور است. مؤلف در بین سطور نامه به ترجمه فارسی آن پرداخته و در حاشیه با امضاء «منه» قسمت هایی از نامه را شرح نموده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6024-30/94
آغاز: بسمله، حمد له صلاة و بعد بخاطر حقیر محمد محسن بن عین علی عفی الله عنهما رسید که رساله امام بحق... عن اسماعیل بن جابر عن ابی عبدالله علیه السلام... بسم الله الرحمن الرحيم أما بعد فاسئلوا ربکم العافية؛ انجام: و من مات عاصیا لله اخزیه الله و اکبه علی وجهه في النار و الحمد لله رب العالمين.
از اول تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن ملا محمد مؤمن، تا: چهارشنبه 8 صفر 1217ق؛ جلد: تیماج، 54گ، 5 سطر نامه و 5 سطر ترجمه، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-919]
نامه امام عصر به شیخ مفید- توقیع امام العصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف) علی الشيخ المفيد
نامه امام علی (علیه السلام) به عثمان بن حنیف (ترجمه منظوم)/ شعر، حدیث/ فارسی
nāme-ye emām ‘alī be ‘osmān ebn-e honayf (t.-ye manzūm)
وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، 1232-1298 قمری
vaqār-e šīrāzī, ahmad ebn-e mohammad šafī‘ (1817 - 1881)
حضرت علی علیه السلام نامه ای به عثمان بن حنیف انصاری- که عامل او بر بصره بوده- می نویسد و او را از این که در مجلس ضیافتی خاص حاضر شده، منع می کند و به او نصایح و پند بسیار می دهد. در این نسخه هم اصل نامه آمده و هم ترجمه آن به شعر فارسی که شاعر آن احمد بن وصال یکی از فرزندان وصال شیرازی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1271/2
آغاز: عنوان داستان و تبرک بنام نامی سر کار نواب اشرف والا؛ انجام: بزرگی ندیدم چنو کیش جوی ** که خسرو نهاد است و درویش خوی.
کا: احمد بن وصال، تا: 1270ق، جا: شیراز؛ 23 سطر (12×20)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 3-335]
نامه امیر معصوم بیک به حکام خراسان و پاسخ آن- نامه ها
نامه امیر نظام حسنعلی خان گروسی به ثقة الاسلام تبریزی- لاحقه بث الشكوى
نامه اول به دوانی در موضوع جذر اصم- حل شبهة جذر الأصم (الأولى)
نامه اول به صدر الدين دشتکی در موضوع جذر اصم- حل شبهة جذر الاصم (الأولى)
nām-hā-ye asb va dīdan-e māh-hā
تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره/ 51
بی کا، بی تا؛ 1ص (286ر)، قطع: ربعی نشریه: [7-553]
nām-hā-ye elāhī
نام های الهي با اعداد حروف آن ها در جدول هایی تنظیم شده و برای کسانی که به علم اعداد احتیاج دارند به کار می آید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5764
آغاز: ابد 7، هو 11
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 28گ، 5 سطر، اندازه: 8/5×13 سم [ف: 15-152]
nām-hā-ye borj-hā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3245/6
آغاز: بسمه. حمد له... بدان که اسماء بروج از این بیت معلوم می شود: از حمل ها الف ز تو نشان- ب ز جوزا و جیم از سرطان؛ انجام: مگر ساختن مسمومات و الله یعلم.
در آن شعرهای «بشرطین زن بمیرد در آن سال...» آمده است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 20گ (185-204)، 13 سطر (8×15/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11-2205]
nām-hā-ye peyqambar
ناشناخته:
آغاز: اسامی حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله آن چه در قرآن و خبر مذکور است بعضی به نودونه تعیین نموده اند بر طبق اسماء حسنی حضرت خداوند جل و علی و بعضی زیاده نیز گفته اند و راقم کتاب معارج النبوه آن چه؛ انجام: عبدالقهار نزد جن عبدالرحیم سواکن جبال عبد الخالق سواکن قفار عبد القادر سواکن بحار عبدالقدوس هوام ارض عبد الغياث و حوش بر عبد الرزاق سباع عبدالله بهایم عبد المؤمن طیور عبد الغفار.
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 5ص (308-312)، اندازه: 13×23 سم [ف: 10-1395]
آغاز: درین باب بشنو ای درویش بدان که در عرف بین الناس چنان وارد است که چون اهتمام درباره فرزند؛ انجام: حضرت محمد بن
عبد الله صلی الله علیه و آله و سلم نود و نه نام طبق اسماء حسنی خود ترتیب فرمود تا دلالت برفعت جاه و مزید مکنت آن حضرت کند و مصداق استحقاق
بی کا، تا: قرن 10؛ 1ص (312)، اندازه: 13×23 سم [ف: 10-1395]
در این بخش هر صفت نیکی که در زبان تازی بوده، در شمار نام های وی آورده است؛ خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: ربیع الاول و ربیع الثاني 1195ق؛ جلد: تیماج حنایی، 1گ (5)، 9-13 سطر، اندازه: 6/7×12/5 سم [ف: 2-232]
nām-hā-ye čahārdah ma‘sūm
رساله مختصری است در اسامی چهارده معصوم با مختصری از تاریخ تولد و وفات یا شهادت آنان به نقل از ثقات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8508/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين... و بعد مقصود از این کلمات دانستن نام های چهارده معصوم است صلوات الله و سلامه علیهم و بیان زمان ولادت و وفات ایشان؛ انجام: و مستحب است زیارت آن حضرت علیه الصلاة و السلام در هر مکانی و زمانی و دعا به تعجیل فرج او بعد از هر زیارتی و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالله حسینی نجفی، بی تا؛ جلد: مقوایی، 7گ (96پ-102ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 28-78]
nām-hā-ye xodā
ناشناخته:
نام های خدا به نثر؛ خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: ربیع الأول و ربیع الثاني 1195ق؛ جلد: تیماج، 1گ (4)، 9-13سطر، اندازه: 6/7×12/5سم [ف: 2-232]
نام های خدا و معانی و خواص آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق، 6گ (258-263)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 13-3216]
nām-hā-ye sūre-hā-ye qor'ān (mnz.)
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e hasan (- 1685)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7550/8
خط: نستعلیق چلیپا، کا: تنکابنی، محمد بن ابوالفتح، تا: قرن 11؛ 1ص (27)، 28 سطر (10/5×20/5)، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 16-624]
nām-hā-ye shar-hāye īrān
کسروی، احمد، 1269-1324 شمسی
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
چاپ: چاپ سوم 1335.
[فهرستواره منزوی 256/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/65-4754- ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-101]
nām-hā-ye gīyāhān be ārāmī
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3181- ف
نسخه اصل: از روی چاپی aramaische Pflanzennamen، اثر Immanuel Low، چاپ 1881 لایپزیک؛ بی کا، بی تا؛ 490ص [فیلم ها ف: 2-92]
nāme-ye bāstān
میرزا آقا خان کرمانی، عبدالحسین، 1270-1314؟ قمری
mirza aqa xan-e kermani, abd-ol-hoseyn (1854 - 1897)
تاریخ تأليف: 1313ق
تاریخ ایران قدیم است به نظم با استفاده از آثار عتیقه و سنگ نوشته ها که اروپائیان و سیاحان کشف کرده اند با تقسیم بندی مؤلف پادشاهان ایران را در 11 سلسله: آبادیان، آجامیان، مادرشان، آبتینت، پهلوانی، اکمینیان، مدیه، پارس، سلفکیان، اشکانیان، ساسانیان.
آغاز: سر نامه برنام زروان پاک ** که رخشید از او هرمز تابناک/ خداوند زاوش و کیوان پیر ** فروزنده ماه و ناهید و مهر
انجام: ز گفتار فردوسی پاکزاد ** بسی کرده ام اندرین نامه یاد/ نبد اندرین ره مرا توشه ای ** هم از خرمن او بدم خوشه ای
چاپ: مشار، فارسی 5132/5؛ این کتاب با حذف قسمت هایی با نام «سالارنامه» به چاپ رسیده است
[نسخه های منزوی 4395/6؛ فهرستواره منزوی 1092/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی از مؤلف؛ در برگ پایانی یادداشت تقدیم کتاب به میرزا علی خان امین الدوله به خط مؤلف دیده می شود؛ جلد: تیماج، 82گ، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 28-100]
آغاز برابر؛ انجام: یکی پس برون رفت و گفتا بکام ** شهان را ز سالار شد زنده نام/ تو هم گو چو ساغر ز می پر بود ** به سالار نامه سخن در بود
خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: سه شنبه 17 جمادی الاول 1359ق، 199گ، 19 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 25-377]
نامه به عین الدوله- منشآت
نامه به عین القضاة همدانی- العينية
نامه به ملا علی کنی- مواعظ حسنه
نامه به وزیر- کشف و ریاضت
نامه پنجاه و نه درباره آب زنده- رسالة تسع و خمسین في الماء الحي
nāme-ye payāmbar-e akram (t.)
رضوی، ابوالقاسم، ق 12 قمری
razavī, ab-ol-qāsem (- 18c)
ترجمه نامه ای است منسوب به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) که شیخ صالح بن احمد می گوید: «در جانب راست محراب حضرت رسول قرآن می خواندم صدایی شنیدم که ای صالح آیا خبر دارید از حال امتان من... حضرت رسول فرمود که ای صالح از این شب جمعه تا او شب جمعه هفتاد هزار کس فوت شده از امت من... عرض کردم که خدایا غضب مکن بر بندگان خود که من مکتوبی بر ایشان می فرستم و ایشان را نصیحت می کنم به این مکتوب و بدان ای شیخ صالح... مکتوب را به امتان خود فرستادم که توبه کنند... و در هزار و صد و سی قحطی و شعیرات شد و در هزار و صد و سی و پنج باران کم شد...».
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 680/3
آغاز این نامه اینست از جانب حضرت رسالت پناه صلی الله علیه و آله بسوی امتان و این نامه مبارکه بزبان عرب بود چون عقول عوام الناس... بسمله بدانید ای استان محمد مصطفی صلی الله علیه و آله که گفت شیخ صالح ولد شیخ احمد خادم حضرت رسول صلی الله علیه و آله که نشسته بودم در جانب سمت راست محراب؛ انجام: و بعد از مردن بر او نماز مکنید و گفت شیخ صالح که اگر حرف من خلاف باشد روی من در دنیا و آخرت سیاه باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 3گ، 16 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 1-127]
nāme-ye tavārīx-e hendīye (mn.)
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 1236/29- ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). از راجه جودیشتره تا اکبر شاه و شاه عالم و فرمانروایان سرزمین هند؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200ق [فیلم ها ف: 1-583]
nāme-ye tavārīx-e hendīye (mn.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1338/29- ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-583]
nāme-ye jālīnūs va masīh
جالینوس، 129-199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
بیهقی در مشارب التجارب (بگفته خزرجی) می نویسد که جالینوس در سن پیری به کیش عیسی گرایید و خود چون ناتوان بود خواهرزاده خویش پولس را نزد او فرستاد و پوزش خواست و پولس نیز یکی از حواریان گشت. او در تتمه ص 30 همین را از ابوالفرج بن الطيب آورده و نامه ایرا یاد کرده که جالینوس در آن نوشته که از ناتوانی نتوانستم نزد تو بیایم یکی از خویشانم را فرستادم تا خوی و رفتار پیامبران بدو بیاموزی. عیسی پولس را پذیرفت و خود که خواننده و نویسنده بود در پاسخ او نوشت که تندرست نیازی به پزشک ندارد جز برای نگاهداشت خویش و جان ها با دوری تنها از یکدیگر دور نخواهند بود. ابوالفرج پزشک ترسا که خود را از خاندان پولس می دانست و دوست می داشت هم از دودمان دانشمندی مانند جالینوس و هم پیامبری مانند عیسی باشد این نامه ساختگی را آورده و دیگران از او گرفته اند. (دانش پژوه)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 پاسخ حضرت عیسی به او؛ 1ص (90)، ابعاد متن: 6×14، اندازه: 9×19 سم [سنا: ف: 1-140]
بی کا، تا: قرن 10؛ 1ص (566)، اندازه: 10/5×23 سم [ف: 9-828]
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11، ص 270؛ [ف: 3-381]
آغاز: یا طبیب النفوس المريضة بداء الجهالة... فهل الى وصول من سبیل... (پاسخ عیسی) یا من شرفك الله بالاستعدادات العقلية؛ انجام: فان مجرد العقل غیر کاف في الهداية الى الصراط المستقيم.
خط: تعلیق، کا: دیباجی، شهاب الدين علی، تا: با تاریخ 1109ق، جا: کرمان؛ 1ص (422)، سطور چلیپا (11/4×20)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-380]
nāme-ye čahār-češmīyā čahār-češmān
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 180ض
خط: نستعلیق، کا: یحیی قاجار ملقب به ثقة السلطنه، تا: قرن 14؛ 8گ (146پ-153پ)، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-128]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 376/5
همان نسخه بالا [نشریه: 11-943]
نامه حکیم الملك و پاسخ تنکابنی- نامه ها (1)
nāme-ye xosravān
جلال الدين میرزا قاجار، 1239-1289 قمری
jalāl-od-dīn mīrzā qājār (1824 - 1872)
تاریخ مختصر ایران زمین که بدون استفاده از واژه های عربی و بیگانه به زبان فارسی سره نگاشته شده است. کتاب در عین ذکر حوادث تاریخی به افسانه های پیشین نیز آمیخته و وقایع آن از عهد پیشدادیان تا عصر فتحعلی شاه ادامه یافته است. مؤلف کتابش را در سه بخش با عنوان «نامه» با دیباچه ای کوتاه تنظیم نموده، به این ترتیب و عنوان ها: نامه 1. سرگذشت پادشاهان ایران باستان، از آغاز سلسله آبادیان تا انجام ساسانیان (کیومرس تا یزدگرد سوم)؛ نامه 2. از سلسله طاهریان تا انجام خوارزمیان؛ نامه 3. از چنگیزیان تا زندیان؛ بعد از مؤلف میرزا محمد ملك الكتاب شیرازی، نامه چهارمی (در تاریخ قاجاریه تا تاریخ 1308 ق عصر ناصرالدین شاه قاجار) بدان افزوده است.
آغاز: دیباچه نامه، بنام خداوند بخشنده مهربان، چنین گوید کم ترین جلال پور فتحعلی شاه قاجار. چون از آغاز شهریاری گیتی پناه ناصرالدین شاه...
چاپ: بمبئی در سه مجلد و در تهران در 88-1385 هر دو چاپ سنگی شده است؛ حیدر آباد دکن، بدون تاریخ، وزیری، 124ص؛ هند، حیدر آباد، مطبع مراد دکن، سنگی، وزیری، 124ص، بدون تاریخ؛ هند، حیدر آباد، 1332 قمری، به اهتمام: سید عبدالرزاق تاجر کتب چار مینار حیدر آباد دکن حسب فرمایش سررشته تعلیمات سرکار نظام؛ هند، بمبئی، 1308 شمسی، به اهتمام: میرزا محمد ملك الكتاب شیرازی
[الذريعة 21/24؛ مشار فارسی 5135/5؛ نسخه های منزوی 4395/6؛ فهرستواره فارسی 1093/2؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-118 و 288]
آغاز: چون پس از انجام نخستین نامه خسروان در هر کشوری؛ انجام:اگر چیز ناپسندی در او ببینند از بنده ندانند.
جلد دوم، او می نویسد پس از انجام نخستین نامه خسروان آن را به نزد میرزا فتحعلی آخوندزاده فرستادم تا او مقدمه ای برای آن بنویسد، آخوند زاده نیز مقدمه نبشت، اما خود کتاب از تاریخ زردتشت شروع می شود و طاهریان و صفاریان و سامانیان و
غزنویان و سلجوقیان و خوارزمشاهیان و دیلمیان و امرای طبرستان و صباحیان (ملاحده) و قارختائیان و اتابکان آذربایجان و اتابکان پارس و فرمانروایان تنگستان و فرمانروایان غور و اتابکان لرستان را بطور مختصر بشرح در می آورد توضیح: این نسخه چاپی است که در جزء کتب خطی آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 193گ، 7 سطر (6×11)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 6-708]
آغاز برابر؛ انجام: پادشاهان ساسانیان است.
جلد نخستین آن که از آغاز آبادیان تا انجام ساسانیان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ حاوی عکس شاهان، مجدول؛ کتاب چاپی است؛ 204گ، اسطر (7×10)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 6-877]
نیمه دوم کتاب و از آغاز طاهریان است؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الحسين، تا: شنبه 9 جمادی الاول 1298ق؛ قبل از کتاب نامه میرزا فتحعلی آخوند زاده و مطالبی از مؤلف افزوده شده؛ جلد: تیماج، 171گ، 9 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 16-50]
تا پایان تاریخ یزدگرد ساسانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 241گ، 8 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1-204]
آغاز: به نام خدای جهان آفرین. از آغاز جهانگیری چنگیز خان و تاخت و تاز لشگر مغول در 636 تا انجام شهریاری زندیان در 1205؛ انجام: در آن سامان فرمان روائی کرده سرانجام به تیغ خشم نادری نابود شدند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13 و اوایل قرن 14، جا: تویسرکان، حسب الامر امیرزاده شاهزاده سنجر؛ کتابت شده در خدمت بعضی از دوستان امیرزاده یوسف میرزا و امیرزاده یعقوب میرزا؛ تملک: ابوطالب ابن سنجر ابن جهانگیر در 1302 با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبداه ابوطالب» (مربع)؛ اهدایی:
رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 208گ، 10 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [اهدائی رهبر: 8-470]
آغاز: بنام خداوند جهان آفرین پس از مرگ یزدگرد و دست یافتن تازیان بپرس؛ انجام: ولی نیز سه سال پادشاهی کرد. کشور داری قراختائیان سپری شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و بنگاشتن نامه دومین از خدا یاری می جوئیم و علیه التوكل
بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: بنام خدای جهان آفرین از آغاز جهانگیری چنگیز خان؛ انجام: به تیغ خشم ناموری نابود شدند... از بزرگ یزدان جهان می جوئیم و بالله التوفيق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: پادشاهان کشور ایران بهمداستانی پارسیان تا هنگام یزدگرد شهریار پنج گروهند: آبادیان، جیان، شائیان، یاسائیان، گلشائیان؛ انجام: آسیابان به امید زیور جامه او را از زندگی نومید ساخت بیست سال پادشاهی کرد چهار سال آسوده و شانزده سال در جنگ و گریز یزد گرد واپسین پادشاهان ساسانیان است.
از ابتدا تا پایان ساسانیان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 170گ، 7 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: -174]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: از آغاز جهانگیری و تاخت و تاز لشکر مغول در 636 تا انجام شهریاری زندیان؛ انجام: فرمان روائی کرده سرانجام به تیغ خشم نادری نابود شدند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جا: تویسرکان، به امر شاهزاده سنجر میرزا؛ تملک: اسدالله باقری تویسرکانی در 1321ش، ابوطالب بن سنجر بن جهانگیر در 1302 با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ابوطالب» (مربع)؛ جلد: تیماج، 206گ، 10 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [مؤيد: 3-181]
بی کا، بی تا؛ نسخه از آن سعید نفیسی بوده و از روی آن عکس شده؛ 410ص [ف: -111]
nāme-ye xosravān
شیراز؛ بغایری، عبدالرزاق؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1296ق [میراث اسلامی: 5-570]
nāme-ye dānešvarān
ساوجی، ابوالفضل بن فضل الله، 1248؟-1312 قمری
sāvajī, ab-ol-fazl ebn-e fazl-ol-lāh (1833 - 1895)
از گروهی از روزگار ناصری زیر نظر اعتماد السلطنه. علامه قزوینی (یادگار 5/ش 3/ ص 57) می نویسد: در آغاز نگارندگان آن چهار تن بودند: 1. شمس العلماء محمد مهدی عبدالرب آبادی (-1306ق)، 2. حاج میرزا ابوالفضل طبیب ساوجی (1312ق)، 3. میرزا حسن طالقانی، که به گروه با بیان پیوست، 4. عبد الوهاب فرزند عبدالعلی قزوینی (-1306ق). هیجده سال از 1296 ق که تاریخ مجلد یکم است تا 1324ق که تاریخ واپسین مجلد، یعنی جلد هفتم، از حرف الف تا شین چاپ شده و از کار بازماند. در این مدت کسان دیگری در نگارش آن کوشیدند که نیاز به بررسی بیش تر دارد. ابوالفضل ساوجی در خاتمه کتاب نوشته: «و اکنون که اواخر سال 1297 هجری است به این داعی و خان زاد دولت ابو الفضل بن فضل الله الساوجي که از مؤلفين این کتاب است و نگارنده این خانم هاست از جهت تحریر و انشا مجدد اشارات رفت که این مجلد از اصل مسوده تأليف به رشته تحریر در آمده، ثانياً مراجعه نموده تصحیح و مجلد شود و چون این مجلدات به ترتیب تأليف است اگر با نسخه ای که به طبع رسیده و می رسد در ترتیب اسامی آن تقدیم و تأخري باشد در چاپ آن ترتیبی دیگر ثانياً ملاحظه به مناسبت اسامی شده است»
چاپ: چاپ شده
[الذريعه 153/10 و 21/24 یا تفصیل بیش تر؛ مشار 5135/5؛ تذکره نویسی 769؛ سعدی تا جامی 534؛ از صبا تا نیما، ج 1، ص 196-200]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح آراسته، مجدول، درهم ریخته و آشفته ای است؛ 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 4-808]
مانند نسخه پیش (شماره 6470) و دنباله آن است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 4-809]
آغاز: پس از خطبه: و بعد خطاب مبارک شاهنشاه جهان پناه؛ انجام: برشته تأليف مطبوع تر در آید.
این مجلد با ترجمه احوال ابن ادریس آغاز می شود، با ترجمه احوال شیخ ابوالحسن شیرازی پایان می یابد؛ خط: نسخ عربی، کا: محمد طاهر همدانی، تا: 1296ق؛ مذهب، مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، 758ص، 21 سطر، اندازه: 22/5×36 سم [ف: 10-502]
آغاز: سپاس افزون از قیاس؛ انجام: و در سطرلاب رساله نگاشته است.
جلد دوم با ترجمه ابن اعرابی شروع و با ترجمه ابن جماعه پایان می یابد؛ خط: نسخ عربی ممتاز، کا: طاهر همدانی، تا: 1296ق؛ مذهب و مرصع، با سرلوح؛ جلد: روغنی مذهب، 815ص (2صفحه عنوان + 5 صفحه دیباچه +806 صفحه متن +2 صفحه خاتمه)، 21 سطر، اندازه: 22/5×36/5 سم [ف: 10-503]
آغاز: الله الحمد قیل کل کلام؛ انجام: رساله در عشق الهي و طبیعی.
مجلد سوم، با ترجمه ابوعلی سینا شروع می شود و با ترجمه ابو المؤيد جزری پایان می یابد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد طاهر الدر جزینی، تا: 1296ق؛ دارای سرلوحی بزرگ مذهب؛ 796ص (2 صفحه عنوان + 790 ص متن + 4 ص خاتمه)، 21 سطر، اندازه: 22/5×36/5 سم [ف: 10-504]
آغاز:حمد بی حد مر خدائی را نخست ** که به نامش نامه ها گردد درست آن خداوند بخشاینده مهربان و خالق جان بخش روزی رسان که از کمال قدرت و دانایی و نهایت عظمت و توانایی که او راست؛ انجام: در حدود سال سیصد و نود و سه هجری در دارالسلام بغداد بساط زندگانیش بر چیده گشت
جلد چهارم از دوره هفت جلدی کتاب است که دیگر اجزاء آن به شماره های 3054-3058 معرفی شده اند؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد طاهر در جزینی همدانی، تا: 1296ق؛ نسخه ما چنان که از یادداشت خاتمه کتاب بر می آید نسخه اصلی است که از روی مسوده پاک نویس شده، مذهب و مرصع، با سر لوح مذهب و مرصع نفیس قاجاری، مجدول، مصحح، داخل کتیبه ها قصیده ای در مدح ناصرالدین شاه و کتاب نامه دانشوران نوشته شده (با رقم «راقمه و قائله ابوالفضل» در طلبه دوم)؛ 398گ، 21 سطر (12/2×24/3)، اندازه: 21/5×34/5 سم [ف: 29/1-51]
خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: ربیع الثاني 1300ق [مختصر ف: -845]
آغاز: هو العزيز- مجلد ششم از نامه دانشوران ناصری مشتمل بر تراجم و شرح حالات هر طبقه از طبقات اهالی علم و دانش از فقها و عرفا و ادبا و غیر ذلك از رجال فضلا. بسم الله الرحمن الرحيم- چون ابتدا و عنوان هر نامه بی نام نامیش نامی و بی حمد و سپاس ذاتش گرامی نیست نخست سپاس و ستایش آوریم آن خداوند کریم و خالق رحیمی را که نوع انسان را از سایر حیوان بنطق و فضیلت و علم و فصاحت بدان قوی که در بعضی از اعضای آن ها بودیعت بود ممتاز نمود؛ انجام: این فقرات نمونه منشات ابوبکر است: سپاس ایزدی را که حضرت شیخ را در مقام مقامرت مناقب نصیب اعلی فائز فرموده و بمنزلت بلندش باز رسانیده و در فضائل و شمائل او برای اشنا بلولا و الا مجالی نگذارده... چه خوب است اگر تنگدستی نبودی و دنیا چه پاکیزه است اگر جاویدان بودی و مردم همگان چه خوش می دانند که بخشندگی مورث مدح است ولی الفضيلت همی با کرم وصول و شرف عنصر ملازم باشد.
جلد ششم حاوی شرح حال و تراجم احوالات یک صد تن از علماء، حکماء، اطبا، و رجال عرفای متقدم است: نام چند تن از بزرگان ذکر شده از جمله: ابن قاف رومی، ابن خطیب، ابن منجم تنوخی، ابراهیم شیبانی، ابن اعوج، ابن رواندی، ابن حاجب، ابوبکر سمرقندی، ابوسعید ابوالخیر، ابوالفتوح، ابوالبرکات، ابوبکر خوارزمی، ابو الغيث، ابوالعلا، ابوالحسن اشعری، ابوبصیر، ابن قیم جوزی، ابوحمزه... و غیر و؛ خط: نسخ و نستعلیق خوب، کا: محمد طاهر همدانی، تا: 1301ق؛ مجدول، مذهب، با یک سرلوح مذهب منقش؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای مذهب، 821ص، 20-11 سطر، اندازه: 24×35 سم [ف: 7-742]
آغاز: چون مجلد چارم؛ انجام: از تکرار آن چشم پوشید این مجله یک خاتمه هم دارد در دو صفحه و نیم.
پنجمین جلد کتاب است به شرح حال ابراهیم خضری شروع و به ابوالاصبغ اموی ختم می شود؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد طاهر همدانی، تا: 1303ق؛ دارای یک سرلوح؛ جلد: روغنی مذهب، 783ص، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 10-504]
از شاه شجاع کرمانی تا عبدالله مبارک؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن، تا: محرم 1309ق؛ 358گ، 20 سطر، اندازه: 22/3×45/3 سم [ف: 4-808]
از سفیان ثوری تا فضل ابن عیاض؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن، تا: صفر 1310ق؛ 294گ، 32 سطر، اندازه: 22/2×34/8 سم [ف: 4-808]
آغاز: چون مجلد ششم از نامه دانشوران؛ انجام: عاطل و باطل ماند مجلد ششم؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد طاهر همدانی، بی تا؛ جلد: منقش، 820ص، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 10-505]
آغاز: سبحانك من اله تقدس ذاته عن مساس الأوهام
از آغاز کتاب تا ابراهیم بن مهدی را دارد و مقابله شده؛ بی کا، بی تا؛ نسخه اصل؛ قطع: رحلی [ف: -256]
آغاز: سبحانك من اله تقدس ذاته عن مساس الأوهام
از آغاز کتاب تا ابراهیم بن مهدی و مقابله شده؛ بی کا، بی تا؛ نسخه اصل؛ قطع: رحلی [ف: - 256]
nāme-ye delnavāz
کوثر همدانی، محمد رضا بن محمد امین، -1247 قمری
kowsar-e hamadānī, mohammad rezā ebn-e mohammad amīn(- 1832)
مثنوی عرفانی و عاشقانه ناقص و ناتمامی است؛ با دیباچه ای به نثر؛ خود او می گوید: «شاید آن فوائد زمانه و فراید یگانه آشنا و بیگانه را دلاویز کردن جان مستمندان مستعد گردد».
آغاز: شرح دیباچه نامه دلنواز که هزار گلشن راز بابلبل این حدیقه هم آواز آمده. آغاز منظومه: ای زنامت نام ها نامی نما ** نامه ام از نام خود نامی نما
آغاز: برابر؛ انجام: گفت ای یاران مرا یاری کنید ** میل جانم جانب یاری کنید
خط: نستعلیق مغلوط، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: ملک زاده کوثر؛ 15گ، 14 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 7-873]
آغاز: برابر؛ انجام: در آن نگرم و بلا تأمل در صدد انکار بر نیایند که خسارت بار آورد و اسباب ندامت گردد.
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد صادق بن حاج محمدرضا، تا: 1278ق؛ 458ص، 15 سطر (7/5×12)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: - 77]
آغاز: برابر؛ انجام: آن اثر دید و مؤثر را ندید ** رشته توحید را از خود برید/ کافری در صورت اسلام شد ** با همه انعام حق انعام شد
کا: محم حسین گرکانی معروف به جناب، بی تا؛ 7ص (15-9)، اندازه: 12×16 سم [ف: 23-150]
نامه دوم به دوانی در موضوع جذر اصم- حل شبهة جذر الأصم (الثاني)
نامه دوم به صدرالدین دشتکی در موضوع جذر اصم- حل شبهة جذر الاصم (الثاني)
نامه دهقان خداپرست به انوشیروان- نامه دهقان خداپرست به خسرو قباد
nāme-ye dehqān-e xodā-parast be xosrow qobād = nāme-ye dehqān-e xodā-parast be anūšīravān
آذر پژوه، ق6 میلادی
āzar pažūh (- 6c)
رساله ای است در ترجمه و تلخیص نامه ابراهیم زردشت به پادشاه هند و هم چنان نامه دهقان خداپرست که بنا به دستور انوشیروان به آذر پژوه، شاگرد بوذرجمهر به فارسی ترجمه و کوتاه گردانده شده است. انتساب این گونه رساله ها به عصر انوشیروان مورد تردید است، مگر این که بگوییم، نقل به معنا گردیده است. در دیباچه آمده: «انوشیروان را در پیش خود نشاند و فرمود بزرگمهر بر شده. و تو بهترین شاگرد او هستی. ما را سختی چند است از سخنان ابراهیم زردشت سربسته و نام آن زوره. که پادشاه هند به من رسانده. می خواهم آن را روشن سازی، و کردم و نزد او بردم. آن گاه نامه دهقان خداپرست را بمن داد تا آن را کوتاه سازم».
چاپ: جاویدان خرد چاپ 1294 ص 186-193
بی کا، تا: 1086ق؛ کاغذ: سپاهانی، قطع: ربعی [نشریه: 4-444]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2830/4-ف و 223/4-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1-683]
خط: نستعلیق، کا: یزدی، محمد مؤمن، تا: 1051ق؛ 3گ (86پ- 88ر)، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-488]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1078ق [الفبائي: - 677]
گزارشی است از آذر پژوه بر نامه زردشت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 11گ (176پ-186ر) [ف: 5-699]
آغاز: دهقان خداپرست نزد خسرو پور قباد ساسانیان نامه درازی نوشته بود و یک دو چیز سه بار واگفته و سرانجام در او نوشته بود که ای پادشاه بدان که روان تو مرغی است از مرغ های ایوان که بالای چرخه و خواهش این چیزها نیست؛ انجام: باز پادشاهی بفرزندان کیومرث رسد (س 10 ص 192 چاپی و گفتار انوشیروان را ندارد)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 2گ (186پ-187پ) [ف: 5-698]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1170ق؛ 14ص (175-188)[ف: 24/3-98]
آغاز: بنام یزدان جان بخش روزی رسان، چنین گوید آذر پژوه که من از سپاهانم؛ انجام: پس از هزار و نه سال پادشاهی بفرزندان کیومرث می رسد. بانجام نگارش این نامه بنام ایزد دادار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 8گ (87-94)، 29 سطر، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 28-328]
آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر... بنام یزدان جان بخش روزی رسان. چنین گوید آذر پژوه. که من از اسپهانم و از نژاد کیومرث از ساسانیان. از اردشیر نیکو کار؛ انجام: پس از هزار و اند سال باز پادشاهی بفرزندان کیومرث رسد. تمت
بی کا، تا: 1284ق، 16گ (76پ-91پ)، 15 سطر، اندازه: 16/2×22/3 سم [ف: 9-318]
آغاز: بنام یزدان راستی پسند دهقان خداپرست نزد خسرو پور قباد ساسانیان نامه نوشته بود که ای پادشاه بدان که این روان تو مرغی است از مرغ های ایوان که بالای چرخه؛ انجام: انوشه باد که به نیکویی بنیاد داد گری نهاد
نامه ایست از دهقان بانوشیروان و پاسخ او بدو و در جاویدان خرد چاپ 1294ص 186-193 دیده می شود؛ بی کا، بی تا، 6گ (35ر-40ر) [ف: 1-508]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 2گ (401-402پ)، 19 سطر (9×18)، اندازه: 16×25 سم [ف: 16-70]
nāme-ye rangīn = xomestān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 664/4
آغاز: حمد حق آغاز سازم از زبان ** اوست ب شک خالق هر انس و جان؛ انجام: نامه رنگین من تمت تمام ** ربنا ادخلنا في دارالسلام
خم خانه: از قاری، به وزن مثنوی است؛ بی کا، بی تا؛ 45ص (210-255) [سنا: ف: 2-11]
nāme-ye zardast afsār
ترجمه ای است از متن پهلوی، از داد پویه ابن هوش آیین به دستور کیخسرو اسفندیار. متن پهلوی گویا «آذر گشسب» خوانده می شده است. با عنوان های: رسول صاحب نظر بادان بن پیمبر جمشید فرمای ** حضرت جی افرام فرماید/ صد و خشور پیامبر گوید ** بادان شاه بن جم گوید/ جمشید شاهنشاه فرماید ** جامدان فرماید...
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6309/3
آغاز: سپاس بیش تر از قیاس حضرت مبدع عقل و واجب خیر و جاعل کل و فاعل حقیقی را که نور الانوار؛ انجام: اختر سار که فلک کرسی باشد شنوده. تمام شد رساله زر دست افشار. از همان نویسنده
بی کا، تا: 1284ق؛ 33گ (52پ-74ر)، 15 سطر، اندازه: 16/2×22/3 سم [ف: 9-318]
nāme-ye salātīn = monša’āt
کتاب بسیار مهمی است در اصول مکاتبات دولتی و دیوانی و غیر آن ها که اشکال مختلف آن ها را ذکر نموده و موقعیت های مختلف را مانند تهنیت، تعزیت، رواتب، مراتب و هم چنان قواعد املا و دستور نگارش و حتی رعایت حالات رفع، نصب و جر در ضمیرهای عربیو جمع و تثنیه، در نامه ها و خطبه ها توصیه گردیده است. متأسفانه مؤلف کتاب ناشناخته ماند. در این کتاب علاوه منشآت به صورت الگو، نامه های بسیار واقعی نقل شده است که می تواند به عنوان قطعاتی از گوشه های مجهول تاریخ ایران و خاورمیانه، در مقاطع قرن های 6 و 7ق باشد؛ مانند «تهنیت نامه بیت المقدس از خوارزمشاه، به ملک صلاح الدين» که در آن نامه، تاریخ 580 ق و اندکی، ذکر شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11136
آغاز: سلام الله تعالی علی المواقف المعظمة... قصه سلاطین اجنحه هماء سعادت بر فوق دولت؛ انجام: بندگان بدان مبسوط شوند که در دولت سنی و نعمتی هنی سالیان نامعدود نامحصور بماناد بمحمد و آله
خط: نسخ کهن، کا: عمر بن محمد کاتب، تا: ربیع الثاني 716ق، جا: آقسرای (ترکیه)؛ 116گ، 21سطر (10/5×18)، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 28-203]
نامه سوم به صدرالدین دشتکی در موضوع جذر اصم- حل شبهة جذر الاصم (الثالث)
نامه سید قطب الدين محمد شیرازی به حاجی محمد حسین نصر- نامه ها
nāme-ye šat mah ābād
از کتاب های زردشتیان است با عنوان بیان. در حکمت.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3471/19
آغاز: نامه شت مه آباد، پناهم بنام یزدان از منش و خوی بد و زشت گمراه کنند براه ناخوب، برنده و رنج دهنده و آزار رساننده، بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر مهربان دادگر، بنام یزدان بن ایزد... بیان: و از این چنان آشکار گردد که گوهر تو در پیدا گشتن چیزها بسته؛ انجام: نخستان نخست آغاز آن که نخست ندارد، و آغاز آن (نانویس مانده)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1288ق؛ 8گ (41ر-48پ)، اندازه: 13/4×20/8 سم [ف: 6-455]
nāme-ye šat va xašūr zartošt va qeyr-e ān
این نامه که به زبان فارسی کهن و ترجمه آن به فارسی روز است حاوی پندها و اندرزهای مذهبی و اطلاعات دینی و فلسفه دینی است، علاوه بر این نامه نامه دیگری در آن است (صفحه 325) که از مباحث ماوراء الطبيعي بحث می کند و کاتب با تعبیر این «راز یزدانی» از آن یاد می نماید ولی ظاهر اًقول کاتب حجت برای نام این نامه نیست و به ظاهر آن وصفی است از متن نامه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1224/5
آغاز: نامه شت و خشور زرتشت، هوزامنم فمزدان هر هر؛ انجام: دیدم در دریای گوهر یزدانی انجام یافت. پایان نسخه: این گرامی راز نامه یزدانی بید فقیر الجاني محمد هاشم الكاشاني في سنه تسعة و سبعون و مائیتن بعد الف من هجرة النوبه صلی اله علیه و اله سمت اختتام پذیرفت در یوم پنج شنبه 27 شهر شوال المكرم در دارالخلافه طهران بعون ایزد منان و السلام.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هاشم کاشانی، تا: 1279ق، جا: تهران؛ 396گ، 16 سطر (8×14)، اندازه: 17×22 سم [ف: 3-263]
نامه طوسی به ابهری- نامه ها (1)
نامه عاشقانه هزلی- حجت نامچه
نامه علائیه- نامه اعلائیه
nāme-ye farhangīyān = madīnat-ol adab
عبرت نائینی، محمد علی، 1245؟-1321 قمری
ebrat-e nā’īnī, mohammad ‘alī (1830 - 1903)‘
دارای دو بخش است: 1. متن، 2. حاشیه. متن زندگی نامه شعرای قرن 14ق است از آغاز سال 1300ق، حاشیه در بر گیرنده 498 تن از شعرای گذشته است و فوایدی دیگر، که این بخش کوتاه پرداخته است. به ترتیب الفبائي در 2 مجلد. پیش از آن که مجلد دوم به پایان برسد، نگارنده در می گذرد، گلچین معانی در تنظیم جلد دوم آن کوشش می کند. (احمد منزوی)
آغاز: (مجلد اول): منت خدای را عزوجل که نوع بشر را از جنس حیوان به نطق و بیان برتری داده... اما بعد چنین گوید گردآورنده این اوراق محمد علی مصاحبی نایینی متخلص به عبرت و ملقب به عارف علی که مدت زمانی می رفت که اندیشه ام در خاطر بود که شعرای معاصر را ترجمه حال و آثار در دفتری گرد آوردم.
[تاریخ تذکره های فارسی 202:2 و 345؛ فهرستواره منزوی 1951/3]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 30 سطر، اندازه: 20/8×33/6 سم [ف: 7-353]
آغاز: امیری فراهانی قائم مقامی در افتتاح مجلس شورای ملی و مدح مظفرالدین شاه و مشیرالدوله گوید: شاد باش ای مجلس ملی که بینم عنقریب ** از تو آید درد ملت را در این دوران طبیب؛ انجام وحدت آسا برو قناعت کن ** تا نگردی ز دوست شرمنده
خط: نسخ خوب، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ اگر چه تاریخ نگارش از در آخر نسخه ننگاشته ولی پیداست که در سال های نزدیک به تأليف (1347) نگاشته شده و گذشته از این که به خط نویسنده آشنایی داریم، پشت صفحه نخستین تصریح گردیده که نویسنده آن خود مؤلف است، عکس 22 نفر از آنان که در این نسخه معرفی شده در آغاز شرح حال آن ها موجود و از آن دیگران را ندارد، مؤلف پس از نگارش در آن نظر کرده و مطالبی را محو کرده و یا افزوده؛ جلد: میشن، 448گ، 24 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 3-499]
آغاز: (مجلد اول): منت خدای را عزوجل که نوع بشر را از جنس حیوان به نطق و بیان برتری داده... اما بعد چنین گوید گردآورنده این اوراق محمد علی مصاحبی نایینی متخلص به عبرت و ملقب به عارف علی که مدت زمانی می رفت که اندیشه ام در خاطر بود که شعرای معاصر را ترجمه حال و آثار در دفتری گرد آوردم؛ انجام: بحمد الله و حسن توفیقه جلد اول مدينة الادب بخط گردآورنده آن بپایان رسید در روز چهارشنبه 27 ذی القعده- 1360 مطابق 36 آذر 1320 بیاری خدا در روز دوشنبه اول دی ماه همین سال ج دوم شروع خواهد شد.
بی کا، بی تا؛ این نسخه که در زندگی مؤلف و مجلد شدهدارای فهرست اسامی شاعران متن و اعلام کسان و جای ها و مطالب متفرقه حاشیه است (ص الف -کو)؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 19/5×33 سم [ف: 3-543]
آغاز: (مجلد اول): منت خدای را عزوجل که نوع بشر را از جنس حیوان به نطق و بیان برتری داده... اما بعد چنین گوید گردآورنده این اوراق محمد علی مصاحبی نایینی متخلص به عبرت و ملقب به عارف علی که مدت زمانی می رفت که اندیشه ام در خاطر بود که شعرای معاصر را ترجمه حال و آثار در دفتری گرد آوردم
مجلد دوم مدينة الادب؛ بی کا، بی تا؛ 633گ، 40 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 3-543]
nāme-ye qalndarān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 573/32- ف
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 487ر؛ بی کا، تا: قرن 8؛ 1ص (230پ) [فیلم ها ف: 1-504]
nāme-ye qalndarān va javāb-e ān
عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
nāme-ye qalndarān va javāb-e ān
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ 3ص (64-66)، 13 سطر (9×11)، اندازه: 13×17 سم [سنا: ف: 1-355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3614/5- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2-198]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 868ق [فیلم ها ف: 2-217]
nāme-ye motamahdī
ادیب کاشانی، عبدالمطلب، ق14 قمری
adīb kāšānī, 'abd-ol-motalleb (- 20c)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1301ق از: متمهدی سودانی؛ مترجم: سید عبدالمطلب ادیب کاشانی متمهدی معروف که در سودان بر ضد انگلیس ها قیام کرد و جنگ ها نمود نامه ای به زبان عربی به سران ممالک اسلامی نوشت و آن ها را دعوت به كلمة واحدة و اتحاد و دشمنی با انگلیسی ها کرد. این نامه که اصل آن به زبان عربی است از طرف میرزا یوسف خان مستشار الدوله (حاکم بوشهر) برای ناصر الدين شاه فرستاده شد و از طریق عبالمطلب ادیب کاشانی ترجمه گردید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1395
آغاز: بسمله، حمد از برای خدای حکمران کریم است و درود بر آقای ما محمد و آل او است با تسلیم؛ انجام: به دویست و چهل هزار نفر از اهل تصوف و اقطاب و اهل کهف و رسول ها و ملائکه ده گانه و هر یک از ایشان سه هزار نفر بودند.
خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1301ق، جا: تهران؛ 6گ، 14 سطر (8×14/5)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 3-456]
نامه محمدهاشم درویش شیرازی به میر سید علی بروجردی- جواب نامه میر سید علی بروجردی
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و پاسخ آن حضرت- به مراسلة بین اميرالمؤمنين (علیه السلام) و معاوية بن ابی سفیان
نامه مولی عبد الحسين به علمای نجف و کربلا- نامه ها
nāme-ye mīrzā sā’eb = bahr-e tavīl
شیرازی، محمد بیک، ق11 قمری
Šīrāzī, mohammad beyk (- 17c)
نثری ادیبانه است که در آن نام انواع گل ها و درخت ها تضمین شده است.
آغاز: به باغ رفتم و آتش زدم گلستان را ** که بی رخ تو نه بینم بهار و بوستان راحقا که با آن نوبهار چمن و تازه نهال گلشن آدمیت از گلستان پا کشیده
آغاز: برابر بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ 1ص (246)، اندازه: 20×32 سم [ف: 36-381]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 13443/26 ذکر شد؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب و شنگرف، 1ص (246)، اندازه: 20×32 سم [ف: 36-381]
آغاز: برابر؛ انجام: باز آ که انتظار تو چشم امیدوار ** چون گوش روزه دار بر الله اکبر است
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 13443/26 مجلس شورا ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (67ر) [ف: 23-738]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (51ر-52ر)، اندازه: 17/5×29/5 سم [ف: 20-153]
nāme-ye nāmī
خواند میر، غیاث الدين بن همام الدين، 880-942 قمری
xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476 - 1536)
تاریخ تأليف: 925ق
رساله ای در بیان نامه ها و انشاءات ادبی ومسجع به صورت آموزشی که در سال 925ق برابر با جمله «منشآت لطیفه» نگاشته و در یک «مقدمه» و یک «عنوان» و نه «سطر» تنظیم شده است و در
آن نامه هایی که به طبقه اصلی، مکاتیب اشراف، نامه های اواسط الناس، صاحبان حرف (همانند صرافان، قنادان، عطاران، خبازان، آشپزها، قصابان...)، تهنیت و تعزیت، ایراد رباعیات و معمیات نوشته می شود آموزش داده شده است. فهرست اجزاء کتاب: لفظ اول از عنوان در بیان بدایت ظهور صنعت کتابت و ذکر ابتدای مکاتیب باسماء الله و بعضی دیگر از رسوم کتاب و املاء و انشاء؛ لفظ دوم از عنوان در بیان ترتیب تقسیم سطور و تتمیم؛ سطر 1. در ایراد مکتوبات که به طبقه اعلی از طبقات برایا نویسند، و این سطر مشتمل است برهفت «لفظ»: لفظ 1) ذکر خطاب و جواب سلاطین عالیجناب، 2) ایراد مراسلات امرای جلالت نهاد، 3) مراسله صدور منشرح الصدر، 4) مراسلات وزرای آصف صفات، 5) ایراد مکاتیب پروانه چیان، 6) ایراد خطاب و جواب منشیان بلاغت مآب، 7) مخاطبه و مجاوبه مستوفیان؛ سطر 2. در تحریر مکاتیب اشراف برایا مشتمل بر چهارده «لفظ»: 1) مراسلات سادات صاحب سعادات، 2) مکاتیب مشائخ عظام، 3) در باب خطاب و جواب علمای افادت مآب، 4) مکتوبات قضات، 5) در خطاب و جواب اهل احتساب، 6) ذکر مراسلات فضلا، 7) در باب اشعار به مراسلات ناظمان اشعار، 8) در تحریر مکاتیب واعظان، 9) بیان رقعه هایی که به خطبا توان نوشت، 10) در کیفیت تحریر امامان مساجد و پیش نمازان معابد، 11) در ایراد مکتوبات اطباء، 12) ذکر مکاتیبی که به منجمان توان نوشت، 13) در مخاطبه و مجاوبه حافظان، 14) در تحریر خطوطی که به خطاطان توان نوشت؛ سطر 3. در ایراد مکتوباتی که به اوساط الناس مناسبت داشته باشد، در هشت «لفظ»: 1) در خطاب وجواب ارباب ولایات و دهاقین، 2) درایراد عقود سطور که به صاحب عیار توان فرستاد، 3) در تحریر نقوش که مناسب نقاشان و مصوران تواند بود، 4) در مکاتیبی که تجاربه هم توانند نوشت، 5) در طرح ابنیه خطاب و جواب معماران، 6) در تحریر صحفی که به صحافان و مجلدان توان فرستاد، 7) بیان خطاب وجواب اصحاب قبضه و تیراندازان، 8) درایراد مکتوباتی که از او تار سطور آن نوایی بیرون آید که مناسب خوانندگان و اهل ساز باشد؛ سطر 4. در ایراد مکاتبات محترفات مشتمل برده «لفظ»: 1) در ایراد کلمات که لایق زینت گوش هوش صرافان تواند بود، 2) در ایراد کلمات حلاوت نهاد که به جماعت قناد توان فرستاد، 3) در تعبیر از انفاس مشکین اقتباس که مناسب مکاتیب عطاران توان بود، 4) ذکر مراسلات خبازان، 5) ذکر مخاطبه و مجاوبه آشپزان، 6) در خطاب وجواب جماعت قصاب، 7) در مخاطبه و مجاوبه رنگرزان، 8) در بیان آن که رقعه سرا جان را به کدام عبارت زینت دهند، 9) ذکر آن که مکتوب درودگر آن را بر تخته انشا چگونه طرح باید نمود، 10) درایراد مکتوباتی که از عبارات آن نفحاتی دمیدن گیرد که موجب اشتعال محبت آهنگران شود؛ سطر 5. در ایراد تهنیت نامه ها، در سه «لفظ»: 1) در تهنیت مناصبی که تعلق به طبقه اعلی از طبقات برایا دارد، 2) در تهنیت مناصبی که تعلق به طبقه اشرف دارد، 3) درایراد تهنیت نام هایی که به منصبی منسوب نیست؛ سطر 6. در ایراد تعزیت نام ها، در سه «لفظ»: 1)بیان رقعه هایی که در تعزیت طبقه ای از طبقات اربعه مذکوره توان نوشت، 2) بیان تعزیت نام ها که به طبقه اشرف از طبقات انسانی اختصاص داشته باشد، 3) در تحریر تعزیت نام هایی که به هیچ طبقه از طبقات مذکور مخصوص نتواند بود؛ سطر 7. درایراد رقعه های متفرقه و منشآت متنوعه، مشتمل بر دو «لفظ»: 1) در تحریر رقعه هایی که بنابر سببی به بعضی از مخادیم و اعزه نوشته شده، 2) در ایراد منشآت متنوعه که آن را نه نامه توان گفت و نه رقعه؛ سطر 8. در تحریر مناشیر در چهار «لفظ»: 1) در انشای نشان هایی که به طبقه اعلی متعلق است، 2) در ایراد احکام مناصبی که بطبقه اشرف اختصاص داشته باشد، 3) ذکر مناشیری که بطبقه اوسط مناسبت داشته باشد، 4) در ایراد فتحنامه ها و سایر مناشیر اصحاب تاج و سریر؛ سطر 9. تتمیم، مشتمل بر دو «لفظ»: 1) در ایراد رباعیات و قطعات که در هر باب گفته شده، 2) در ایراد معمیات و تواریخ وقایع. مؤلف در پایان لفظ دوم از عنوان می نویسد: «مخفی نماند که رباعیات اوایل مکتوبات به تمام نتیجه فکر این خامل الذكرست، و سایر رباعیات و ابیات که در محال مناسبه اندراج یافته اکثر همان حکم دارد، و آن چه از منظومات طبع این بی بضاعت نیست، در متن یا حاشیه اشارتی بآن رفته...». (گلچین معانی)
از آن بر می آید که او در هرات می زیسته و در زمان امیر علی شیر تولیت موقوفاتی داشته است، فرمان کتابداری و کلانتری هنرمندان کشور برای خواجه کمال الدين بهزاد مورخ 27 جمادی الاول 929ق در آن هست همان که در دیباچه روضات الجنان اسفراینی (2: 31) چاپ شده است. یکی از نامه ها در آن مورخ 922 است. این کتاب به جهات دارا بودن تعدادی از نامه های تاریخی و اسناد و فرامین آن عصر در مورد ایران شرقی و غربی و ماوراء النهر ذی قیمت است.
[نسخه های منزوی 2121/3]
بی کا، تا: 925ق [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله. لفظ اول از عنوان این نامه بر ذکر خاتم مناسب نمود هو الغفور الودود لفظ دوم در عنوان؛ انجام: و در همه اوقات عالم السر و الخفيات را حاضر دانسته از شیوه ستوده راستی و امانت در نگذرند تا در مسلك رجال لا تلهیهم تجارة و لابیع عن ذکر الله انتظام یابد از جمله مضمون فرمان واجب الاذعان تجاوز جایز ندارند...
در فهرست بدون نام مؤلف و با عنوان منشآت، نامه هایی است از عهد نادرشاه و متفرقه شامل نامه هایی: از قبیل جواب مکتوب
حضرت پادشاهی از زبان الهام بیان سلطان ابوالغازی محمد زمان بهادر...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 927ق؛ جلد: چرمی، 194گ، 14 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 3-1347]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3514- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2-158]
نخستین عنوانی که در آن آمده «سطر دو در تحریر مکاتبه اشراف برایا مشتمل بر چهارده لفظ اول در مراسلات سادات صاحب سعادات» است و می رسد به «نشان سید کمال الدين حسن (مورخ 932)... پنجم (باید «نهم» باشد) مشتمل بردو لفظ اول در ایراد رباعیات و قطعات که در هر باب گفته شد»... «لفظ دوم از سطر اول در ایراد مراسلات امراء جلالت نهاد» پیداست که برگ ها پس و پیش شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: خشتی ربعی [نشریه: 7-305]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 132گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-142]
آغاز: [...] از محض جودت پدید ** ز احسان تو چین صورت ندید؛ انجام: گر تو خواهی زمان تأليفتأليفش ** منشآت لطیفه را بشمر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسنعلی اسفادی، تا: 24 شوال 1024ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه ای، 97گ، 17 سطر (12×18)، اندازه: 17/8×24 سم [ف: 7-874]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3472- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2-149]
خط: نستعلیق، کا: ابو المكارم، تا: 12 شعبان 1093ق، جا: تته؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-680]
آغاز: ای حمد تو دیباچه منشور کمال نسخه ما: بسمله. لفظ اول از عنوان این نامه بر ذکر خاتم مناسب نموده؛ انجام: در بسیط زمین فرمان ممهد و مبسوط باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1207ق؛ 183گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21 سم [سنا: ف: 1-159]
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 3411- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2-137]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد شفیع آشتیانی، بی تا؛ در انجام با شماره 1045 دانشگاه (7: 874) یکی نیست؛ جلد: میشن تریاکی، 220گ، 18 سطر [ف: 7-41]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 65گ، سطور چلیپایی، اندازه: 17×22 سم [ف: - 239]
آغاز:... مقصود روی نمود و ظلمت سرای ضمیر فقیر از تابش آن بدر منیر مستغی و مستیز گردید امید که همواره آن مهر سپهر سروری از کسوف مکاره دوران و مکاید زمان در حفظ ملک منان بوده؛ انجام: که بعد از فوت وقت به مضمون آیه کریمه لم یکن ینفعهم ایمانهم لما رأو بأسنا تخم عجز و استغاثه بی ثمر و ندامت و حسرت بی اثر خواهد بود...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120گ، 16-25 سطر چلیپایی، اندازه: 9/5×20/5 سم [ف مخ]
آغاز: نای حمد تو دیباچه منشور کمال ** وی شکر تو طغرای نشان اقبال
در این نسخه از برگ 148 به بعد منشئات قاضی محی الدين گنجانده شده است، این بخش را خواند میر خود به کتابش ملحق ساخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، رکابه دار؛ تملک: محمد معصوم ابن محمد محسن؛ یادداشتی درباره کتاب و مؤلف آن به خط سعید نفیسی؛ جلد: تیماج مذهب، 170گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×17/5 سم [ف: 31-41]
nāme-ye nāmī
نامی اصفهانی، محمد صادق، - 1204 قمری
nāmī esfahānī, mohammad sādeq (- 1790)
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 16041
آغاز: بسمله طراز کلام مورخان سخن پرور؛ انجام: تفصیل رقم زد دلیل خواهد ساخت
بی کا، تا: 1268ق، جلد: تیماج [رایانه]
nāme-ye nāmī = havas-nāme
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268-1350 قمری
dāneš-e tabrīzī, lotf-'alī ebn-e mohammad kāzem (1852 - 1932)
برای میرزا ابوالقاسم جندقی متخلص به هوش و میرزا ابوالحسن جندقی در سی «بخش» به روش «السامي في الاسامي» ساخته و به هزل و شوخی است از خود دانش. در آن به اشعاری ظاهراً از خود و قدیم علی شاه استشهاد نموده است.
شرح و حواشی:
1- شرح نامه نامی؛ یزدان بخش، افضل الدين
2- شرح نامه نامی؛ حافظ یزدی، جعفر علی بن مهدیقلی
آغاز: سر آغاز گفتار و کردار را زیور جز از ستایش دادار و داوی نسزد که به گفت و کرد ما را بر دیگر آفریدگان فزونش داد؛ انجام: الياوه سرای هر که چون من گاهی سخن به حقیقت راند
خط: نسخ، کا: محمد مهدی کجوری، تا: قرن 13، به درخواست آقا شیخ علی نقی؛ محشی از محمد جعفر طبیب است که در 23 رجب 1297ق از آن فارغ شده؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 14گ (158پ-171ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20-279]
بی کا، تا: 1292ق؛ 33ص (304-336)، 11 سطر (6×11)، اندازه: 11×17 سم [ف: 14-3689]
nāme-ye nāmī
شیرازی، محمد صادق بن میرزا حسین، ق14 قمری
Šīrāzī, mohammad sādeq ebn-e mīrzā hoseyn (- 20c)
تاریخ تأليف: 19 رجب 1301ق؛ محل تأليف: کاظمین
شرح حال آقا میرزا محمد بن عبدالوهاب همدانی (1303ق) مشهور به امام الحرمين است. مؤلف این شرح حال را به درخواست یکی از فضلا نوشته و در چهار فصل قرار داده است. در فصل چهارم، مکاتبات صاحب ترجمه را به معاصرین خود آورده. فهرست مطالب کتاب: فصل 1. در نام نامی ایشان؛ فصل 2. در نسب ایشان؛ فصل 3. در حسب عالی وی؛ فصل 4. در آثار وی این نامه های آمده است: نامه به: میرزا سعید خان وزیر دول خارجه، حاج سید محمد تقی شیرازی، میر سید علی طباطبایی، ابراهیم خان ایلچی، مشکوۃ الملك، شیخ جعفر شوشتری، میرزا هاشم امام جمعه اصفهان، شیخ مرتضی انصاری، میرزا محمود خان قمی، میرزا حسین خان بن بنی خان قزوینی، حسام السلطنه سطان مراد میرزا والی کرمانشاه و کردستان، ملا علی بن خلیل طبیب، میرزا باقر طبیب نجفی، ملا علی کنی و چند نامه دیگر.
آغاز: سپاس بی قیاس معبودی را سزاست که لسان انسان از انشاء محامدش لال و بر خامه دو زبان افشاء لآلی مکارمش محال و عقل و شعور از معرفتش معترف به قصور و درود نامعدود...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7359
آغاز: برابر؛ انجام: هیچ کس از مترسلان سلف و خلف معانی جلیله را در الفاظ قلیلهمطالب دقیقه را در قوالب رقیقه ببیانی به این روانی ایراد نکرده شعر کلامش روشن بخش دل و جان نظامش در صفا چون مهر رخشان.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 19 رجب 1301ق، جا: کاظمین؛ تملک: محمد باقر بن محمد حسین نجل شیخ؛ جلد: تیماج، 34گ، 18 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 25-342]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 871
همان نسخه بالا [نشریه: 7-305]
nāme-ye nāmī
منظومه است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4600/1
آغاز:... بگشا از سر سوز ** مگو شب را شب و نه روز را روز.../ ... ملکی است بر راه ** که دارالقدس خوانند شبه افواه.../ نشسته حوریان سیم اندام ** ز بهرت منتظر در گوشه بام... / بیا ای مؤمن پاکیزه طینت ** بدان آن چه بدان پاک است دینت؛ انجام: بشنو ای جان برادر حال من ** در تمام راست از اقوال من/ جذبه فضل الهي بین چه کرد ** چون من بی درد را چون کرد مرد/ رو به سویش کرد فضل ذوالجلال ** گفت یادت هست آن قول و مآل/ ابتدا این نامه نامی به نام ** بعد شنبه بود یک شنبه تمام/ نقطه اول به آخر چون رسید ** گشت چون آغاز و انجامش پدید/ از جمیدی الاول اول روز سال ** ضاد وحی از هجرت صاحب کمال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1047ق؛ جلد: میشن، 11 سطر، اندازه: 10/5×14/4 سم [ف: 7-439]
نامه نگاری- آداب الكتاب
نامه نگاری- منشآت
نامه نگاری- مکاتیب
نامه نگاری- آیین نامه نگاری
نامه نگاری- نزهة المنشآت
نامه نگاری- انشاء
نامه نگاری- توقیع
نامه نگاری- ترسل
nāme-negārī
قاری گیلانی، ملامیر، ق11 قمری
qārī gīlānī, mollā-mīr (- 17c)
چنین است باب ها: 1. در اظهار محبت و اعلان مودت پیش از وقوع ملاقات جسمانی و مقالات لسانی؛ 2. در فراقیات و شوقیات و عرض و دعوات و اختصاص و تودد و تعلق و تعشق و تملق و رفع حاجات نزد شاهان کامکار و خسروان نامدار؛ 3. در قرب معنوی و انفصال جسمانی یعنی وانمودن کاتب این معنی را که بعد مکانی و دور جسمانی نافی وصل روحانی و قرب نهانی جنانی نیست؛ 4. در تفویض احوال و امور یعنی وانمودن کاتب این معنی را که صورت اخلاص و صفت اختصاص بر آئینه ضمیر مکتوب اليه واضح است و صفای نیت و خلوص طویت بر صفحه خاطرش منکشف و متضح؛ 5. در شکایت سعایت دو نان بدکار و زبونان شرارت شعار؛ 6. در ارسال تحف و هدایا و
تحقیر آن و التماس نمودن از مکتوب اليه این را که وفا نماید به وعده لطف و عطا؛ 7. در استدعا و التفات و تربیت و تمنای عنایت و تقویت مکاتیبی که مشعر باشد به زیارت احدی مرسدات سنیات ائمه معصومین و الياء هادین و خانه خالق سموات و ارضین و فاتحه خواندن و فرمودن که دیگران بخوانند جهت حصول مرادات ملکات و سلاطین؛ 8 در مناشیر و امثله؛ 9. در متفرقات مثل تهنیت عید رمضان و عید اضحی و نوروز و شب برات و عیادت مریض و تهنیت زفاف و عروسی و استدعاء فاتحه و اعلام موت کسی و تعریف نامه و فتح نامه و جواب فتح نامه و طلب حضور و مواصلیت ارباب محبت و طلب وفای وعده و سفارش نامه و شجره انساب سادات و عتق عبید و اماء و وثیقه تدبیر و سکوک و قبالات و اقاریر؛ 10. در مکاتیب جوابیه نزد طوایف آنام؛ خاتمه در اظهار تأسف به واسطه فوت شدن اوقات ایام به بطالت و کسالت و شکایت بی وفایی روزگار و عدم اعتبار فلکی دوار.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5258/1
آغاز: العزم رسل مشکل گشای جزء و کل فرمان روای انس و جان... محمد المصطفي... کتاب زینت پذیر می گردد بذکر القاب... السلطان الافخم الاكرم... معز الخلاقة و الدنيا و الدين... مؤلف این مؤلف ساکن وادی پریشانی ملا میر قاری گیلانی... این کتاب که مسمی است... (سفید مانده) و منسوب است بده باب و خاتمه؛ انجام: افتاده در باب دوم: در وصل روانی و بعد مکانی. قاصدی کو که ز من تحفه برد جان مرا ** آرد از روی کرم نامه جانان مرا، (پس از نزدیک به دو صفحه) و قصر دولت و عظمت و کاخ سعادت و رفعت دین متین ظاهر گردد... انا اقول اعنی الحقير الفقير ملا میر مؤلف هذا الكتاب... في شأن القضاة التاركين لاطاعة الرب و حسن الأدب القاضي في زماننا هذا لا یشبع من مال الحرام... نزد یاری نویسند که پیوند مواصلت برو باشد... بیت، مرو که روی زمین ز آب دیده (پس از چهار صفحه).
اندکی از باب دوم را دارد و بس، چند نامه تاریخی در این نسخه آمده: 1. نامه مؤلف به شیخ رکن الدين، 2. نامه او به شیخ عمادالدین، 3. نامه او به پادشاه، 4. نامه او به شاه تهماسب، 5. نامه او به حکیم عبدالرزاق صدر گیلان، 6. نامه او به میرزا محمد شفیع، 7. نامه او به میر عبد الجليل، 8. نامه او به بزرگی در قسطنطنیه، 9. نامه برای درویش علی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 47گ (2ر-48پ)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 15-4183]
nāme-negārī
غیر همانند:
آغاز: باب اول در تصدیرات درین باب سیزده سرنامه است اول ابتدای سرنامه پادشاه آغاز کنیم اولی تر است و حاجت بدان بیش تر باشد؛ انجام: بدین جمله روند تا پسندیده افتد.
دو باب است: تصدیرات، مکتوبات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، جا: سمرقند مدرسه شاه بیک خان غازی؛ 4گ (53پ-56ر)، 19 سطر (8×12)، اندازه: 13×19 سم [ف: 12-2896]
آغاز: بسمله. بدان ای عاقل اعز... في الدارين که خانه های مکتوب علی الاختصار نه می باشد. نسبت به نه فلک دوار کرده؛ انجام: رفیع شریف عالی اشرف الطف انور از هرانهج املح. تمت الرسالة.
در نه «فصل»، در دیباچه فهرست فصل ها چنین آمده: فصل در بان سلطنت و خلافت و مملکت و عدالت، فصل در امارت و وزارت و عظمت و خلافت، فصل در شریعت و حکومت و فطانت و بلاغت، فصل در فقاهت و دیانت و عفت، فصل در صدارت و ایالت و سعادت، فصل در ابواب و عطوفت و شفقت و مرحمت، فصل در حرفت و صناعت وحصافت و حذاقت، فصل در سیادت و شوکت و صولت و نظافت، فصل در بیان مدارا و مصاف و مکتوب اليه؛ خط: نستعلیق، کا: رکن الدين بن سید علی مشهدیان حسینی، تا: ربیع الاول 974ق؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: میشن، 6گ (66 پ-71ر)، 18 سطر [ف: 9-304]
آغاز: خلد الله تعالی في خلال شريعة و حقيقة؛ انجام: تمت الكتاب بعون الملك الوهاب في شهر ذی الحجة الحرام سنه اثنی و عشرین و الف.
مطلع و سرآغاز ندارد و در صفحه اول نوشته شده نامه نگاری ضمیمه این نسخه اسامی الأيام، اسماء السنين، کسورات رقوم و سیاق از شیخ بهائی؛ خط: رقاع، کا: شیخ بهائی، محمد بن حسین، تا: 1022ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: کتابخانه معارف خراسان؛ 56ص، 5 سطر (7×12)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: - 102]
آغاز: بسمله، سلامی هم چو آب زندگانی سلامی خوش تر از روز جوانی سلامی چون گلی حوری معطر؛ انجام: ارسال فرمایند تا تسلی خاطر حزین گردد زعم که بود در دلم از هجر محبان دفعش بجز از نامه ایشان نتوان کرد و السلام و الاكرام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1041ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 1ص (370)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1-496]
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 2ص (378-379)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1-497]
آغاز: جواب کاغذ رسمی: فدایت شوم؛ مراسله رافت مواصله سر کار مستطاب عالی به نهایت مسرت و خوشدلی وارد، عالمی محظوظ شدم؛ انجام: فعلا جز اظهار تشکر و امتنان کاری از این بنده ساخته نیست، امیدوارم که خداوند توفیق تلافی و خدمتگذاری عنایت فرماید، روز جمعه 28 ج 1.
صورت نگارش نامه های مختلف تسلیت، تبریک، مطالبه قرض، طلب، برات، دعوتنامه ها، گله، عذرخواهی، تقاضای پرداخت حقوق، قبول استخدام و غیره، و جواب نامه ها گرد آوری شده است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود 1331ق؛ 36گ (15ر-50پ)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1-107]
آغاز: بسمله چند این بیاض دلارا که... مکین پرو بالیست که از جلد نگارش شهیر پر نقش ونگار گشود طاووس پر خط و خالیست؛ انجام: و به مضمون تناکحوا تناسلوا انتظام عقد توالد و تناسل به مناکحت مربوط چنان چه به مقتضای حکمت بالغه سبحانی ابا و امهات افراد.
چند نامه ادبی و منشئات و وقفنامه هایی که به فارسی بسیار شیوا نگاشته شده برای تعلیم انشاء فارسی در این مجموعه بدون ترتیب مخصوص، گرد آورده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 44گ، 11 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-1824]
به نظم و نثر فارسی عنوان رقعات و مصارع دارد و در موضوعات گوناگون است و بسیار سودمند؛ بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 173ص (73-245)، 14 سطر (7×18)، اندازه: 10×21 سم [ف: 14-3564]
nāme-ye negārīn va sahīfe-ye rangīn
وارسته، امامعلی، - 1180؟ قمری
vārasteh, emāma‘lī (- 1767)
تاریخ تأليف: 1171ق
مجموعه ای است ادبی که در آن مؤلف ضمن مطالعه منشآت و اشعار نویسندگان و شعرا گلچینی از مطالب گوناگون این آثار را به صورت نظم و نثر گرد آورده است و با نظمی موضوعی ذیل عنوان «صفت» به نام اثر و یا صاحب اثر اشاره کرده است. وی در این کتاب از افراد و آثاری هم چون اعجاز خسروی، ظهیرای تفرشی، تاج المآثر، انوار سهیلی، محمد صادق دست غیب، علیرضا تجلی، حبیب السير، بهار دانش، شیخ محمد صالح، مخلص نعمت خان عالی، طغرا، نفایس الفنون و جز آن یاد می کند. در فهرست نسخه به 780 عنوان اشاره شده است، اما «مشترک پاکستان» برای کتاب 830 عنوان ذکر می کند. بعضی از عناوین در نسخه حاضر چنین است: تعریف بسم الله، صفت عالم کون و فساد، صفت هفته، صفت هولی، شام و شفق، عناصر ایوان خاص و عام، صفت فروش، صفت بزم، صفت معاجین و متفرقات، صفت قلیان و لوازم آن، صفت مطلومات، صفت آچارها، صفت اسلحه، صفت دواب و رماکب، بیان جنگ و لوازم آن، صفت وزراء و غیره، بیان شهر و سمجد و غیره، صفات بازار و غیره، صفت غلات و غیره، اقسام سبزی، بیان عطار و طبیب و جراح، بیان مصور و منجم، بیان اهل حرفه، بیان شکار و کوه و صیاد، بیان جانوران شکاری، سبع و بهایم، صفت باغ و تناسبات آن، صفت فصول. فهرست مشترک می نویسد: این کتاب از رهگذر بررسی آداب و رسوم زندگی مردمان این سامان بسیار ارزشمند است و تنها به نسخه دانشگاه شیرانی در لاهور اشاره می کند در بررسی برخی فهرست های داخلی نسخه مشابهی به دست نیامد. نسخه شیرانی فاقد آغاز و انجام است و در نسخه حاضر نیز به عنوان کتاب و اسم مؤلف اشاره نشده است. تنها قرینه موجود برای دستیابی به نام کتاب تطابق عناوین و توالی صفت های نسخه حاضر با توضیحات مشترک پاکستان است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6102
آغاز: حمد سخن آفرینی که دل های صاف با طغیان را روضة الصفا گردانیده و در مشام قدسی طینتان نفحات الانس دمیده؛ آغاز متن: «بسمله رنگین کلامی تعریف بسم الهي که حسن آغاز امور و آغاز حسن املی جمهور وابسته بان است...»؛ انجام: امید که مقبول طبایع منصفان قدسی نهاد و دور از اتمناف بیداد کردیده کسوف زیبای قبول و اقبال در بر کند بمنه و کرمه...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی ها در حاشیه نوشته شده و حواشی پراکنده ای از «منتخب اللغات و صراح» دارد، مجدول؛ کاغذ: هندی، 337گ، 15 سطر (12/5-13×21-22)، اندازه: 20/5×31/5 سم [رایانه]
نامه ها- مکاتیب
نامه ها- منشآت
nāme-hā
اسکندر مقدونی، 356-323 قبل میلاد
eskandar maqdūnī (-356 - -323)
مترجم: زوزنی، ادیب مختار، ق 6 قمری
اهدا به: کمال الملك ابو جعفر محمد بن احمد
ابن مقفع ترجمه کرده به عربی و ادیب مختار زوزنی به فارسی در آورده است. با متن عربی آن چندان برابری ندارد.
[فهرستواره منزوی 651/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/88- ف
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. در هامش است؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلم ها ف: 1-427]
nāme-hā
اسکندر مقدونی، 356-323 قبل میلاد
eskandar maqdūnī (-356 - -323)
اهدا به: کمال الملك ابو جعفر محمد بن احمد
مکتوب اسکندر ذوالقرنین که بعد از فتح دیار عجم به ارسطو وزیر خود نوشته و ملا روزبه به فارسی ترجمه کرده و در ذیل ترجمه، جواب مکتوب اسکندر از نزد ارسطاطالیس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3349ض
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4ص (237-234)، اندازه: 13×25 سم [ف: 10-1152]
nāme-hā
محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، - 11 قمری
mohammad, payāmbar-e eslām (- 633)
نامه پیامبر به خسرو پرویز؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (317) [ف: 9-1076]
نامه پیامبر به خسرو پرویز؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ندیم باشی، ضیاء الدين خان، تا: 1271ق [ف: 9-1390]
نامه پیامبر به مهدی فروخ پسر شخسان برادر سلمان که علی به خط خود نوشته است روی پوست سرخ به عربی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [ف: 17-362]
نامه پیامبر به خسرو پرویز؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (360) [ف: 8-14]
nāme-hā
عمر بن خطاب، - 23 قمری
omar ebn-e xattāb (- 645)‘
نامه به معاویه = عهدنامه عمر به معاویه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طبسی، تا: 1080ق [الفبائي: - 279]
آغاز: رسالة عمر بن الخطاب الى معوية بن ابی سفیان. حدیث الوافدي (کذا؛ الواقدي) قال حدثنا قسام القشيري حلیف بنی حازمعن القعقاع بن زهیر قال لما قتل الحسين بن علی بن ابی طالب؛ انجام: ان قبلت وصیتی حنت القلوب علیك و حنت النقوس اليك و مالت المال في یدیك و لم یرد لك رایه و الايدرك له غاية و السلام
نامه به یزید بن معاویه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (136ر-137پ)، 13 و 23 سطر (9×18)، اندازه: 13/1×25/1 سم [ف: 29/1-483]
نامه به معاویه = عهدنامه عمر به معاویه؛ بی کا، تا: قرن 13، 4گ (64ر-67پ) [ف: 22-285؛ فهرست رایانه ای ج 4- ص 1039]
نامه به معاویه = عهدنامه عمر به معاویه، به نقل از دلائل الامامة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 4گ (34ر-37پ)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30-207]
nāme-hā
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
آغاز: اما بعد یابن حنیف فقد بلغنی أن رجلاً من فتیان اهل البصرة دعا الى مأدبة فاسرعت اليها؛ انجام: و هم همت بذکر ربهم شفاههم و تقشعت بطول استغفارهم ذنوبهم
نامه به عثمان بن حنیف انصاری؛ کا: محمد علی استر آبادی، تا: 12 رمضان 1043ق؛ با بلاغ عرض و مقابله در حاشیه؛ جلد: تیماج، 3ص (134-136)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1-477]
آغاز: فکتب اليه امیر المؤمنين علی علیه السلام من عبدالله علی بن ابی طالب الى معاوية بن ابی سفیان اما بعد فقد آتانی کتابك بتنوق المقال و ضرب الامثال و انتحال الاعمال انجام: و نساء لاحیاء لهن کطعام لا ملح له صدق ولی الله.
نامه به معاویه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 2گ (138پ-139ر)، 13 و 23 سطر (9×18)، اندازه: 13/1×25/1 سم [ف: 29/1-483]
انجام: انجامه: کتبه داعی صاحب الكتاب و مخلصه اخلاصاً خالية من الريب محمد صالح عفی عنه بالنبی و آله.
نامه به معاویه؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (178ر-178پ و 181پ)، اندازه:
15/1×28/4 سم [ف: 29/2-738]
آغاز: نامه حضرت علی (علیه السلام): بسمله من عبد الله علی امیر المومنين الى حذیفه... آغاز: خطبه حذیفه: الحمد لله الذي أحيا الخلق بالحق و امات الباطل و جاء بالحق...
نامه حضرت علی (علیه السلام) به حذیفه و خطبه حذیفه، عثمان بن عفان پس از این که مروان بن الحكم و حرث برادر او را به ترتیب با فشار مردم از ولایت مدائن بر کنار ساخت حذیفہ بن یمان را به ولایت آن جا منصوب کرد و پس از عثمان، حضرت علی (علیه السلام) حذیفه را بر منصب خویش ابقاء کرد و نام های بدو فرستاد، آورده اند که حذیفه پس از خواندن نامه مولی (علیه السلام) به منبر برخاست و خطبه ای مبسوط ایراد داشت و در این خطبه خلافت بلافصل علی (علیه السلام) را اثبات کرد، گرد آورنده این دفتر نامه علی (علیه السلام) و متن خطبه حذیفه را با سند آن آورده، این خطبه در بحار نقل شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-334]
نامه امیر المؤمنين به معاویه؛ خط: بی کا، تا: با تاریخ 1113ق؛ 1ص (50)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 423-29/1]
آغاز: فانه جل اسمه قد تکفل بنصر و اعزاز من اعزه و امره آن یکسر من نفسه عند الشهوات؛ انجام: في البلاد و تمام النعمة و تضعیف الكرامه و ان یختم لی و لك بالسعادة و الشهادة انا اليه راغبون و السلام علی رسوله صلی الله علیه و اله کثیرا
نامه حضرت امیر (علیه السلام) به مالك اشتر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
نامه علی (علیه السلام) به امام حسن، ذکر محمد بن یعقوب الكليني في کتاب الرسائل باسناده الى جعفر بن عتب عن عباد بن زیاد الاسدي عن عمر بن ابی المقام عن أبي جعفر علیه السلام قال لما اقبل امیر المومنين علیه السلام من صفین کتب الى ابنه الحسن... من الوالد الفان المقر للزمان...؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 9گ (115پ-123ر)، 20 سطر (6×13)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 16-483]
نامه حضرت علی (علیه السلام) به حذیفه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ 24 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-702]
nāme-hā
حسن بن علی (علیه السلام)، امام دوم، 3-50 قمری
hasan ebn-e ‘alī, emām-e dovvom (625 - 671)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/36
نامه نگاری با محمد بن حنفیه؛ کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072ق؛ جلد: تیماج، 1ص (8پ)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1-282]
nāme-hā
معاوية بن ابی سفیان، خلیفه اموی، - 60 قمری
mo‘āvīyat ebn-e abī sofyān, xalīfe omavī (- 681)
آغاز: بسمله قال الشيخ الامام الاديب ابوبکر محمد بن عبدالرحمن بن عبدالعزیز البستي... (نامه معاویه) اما بعد فقد ابتغیت ما یضرك و ترکت ما ینفعك و خالفت کتاب الله و سنة رسوله صلی الله علیه و سلم و قد انتهی إلى ما فعلت... (جواب امیر المؤمين علی (علیه السلام)) بسم الله الرحمن الرحيم من عبدالله و ابن عبده امیر المؤمنين علی بن ابی طالب الى معاوية بن صخر اما بعد فانی علی بن ابی طالب؛ انجام: فنظر معاوية و قال و الله لقد کتب من غیر امری فقال الطرماح ان کتب ذلك من تلقاء نفسه فقد خانك و ان امرته.
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت؛ خط: نسخ، کا: محمود ظفر جو و ملک برهان حسام، تا: 11 ذیقعده 882ق؛ افتادگی: انجام؛ در این نسخه این دو نامه به سند ابوبکر محمد بن عبدالرحمن بن عبدالعزیز بستی نقل شده، مجدول؛ 3گ (314پ-316پ)، 21 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 38-43]
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 3گ [تراثنا: 26-145]
نامه معاویه به علی (علیه السلام) (گفتاری درباره...)، به نقل از ابوبکر بن عبدالله العزيز البستي؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3 ص (530-532) [مختصر ف: - 681]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: میشن، 1ص (138ر)، 13 و 23 سطر (9×18)، اندازه: 13/1×25/1سم [ف: 29/1-483]
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (314) [ف: 9-1076]
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر مشهدی، تا: 1095ق؛ 1ص (62) [ف: 5-444]
آغاز: بعد البسمله. قال شیخ الأديب عبدالله بن العزيز البستي انار الله
برهانه اخبرنا المشايخ الائمه و الفقهاء الأجله؛ انجام: و الله الكلامك اشد من کلام الأعرابي لقد ضاقت الدنيا علی بحذا فیرها تمت بعون الله و تأييده
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: قزوین؛ 3ص (330-332)، 28 سطر (11×20/5)، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 1-224]
آغاز: قال الشيخ الأديب أبوركب ابن عبدالله البستي أنار الله برهانه و لقاه رضوانه: أخبرنا مشایخ الأئمة و الفقهاء الأجلة بالأسانيد الصحيحة
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ خط: نسخ، کا: بدیع اصفهانی، رضا بن مصطفی، تا: چهارشنبه 2 محرم 1272ق (کاتب از علمای بزرگ اصفهان است)؛ 17 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: - 15]
نامه به عقیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 1ص (332) [ف: 14-3532]
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (684) [ف: 8-15]
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام) و جواب آن حضرت توسط طرماح؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (10پ-11پ) [ف: 37-446]
nāme-hā
معاوية بن ابی سفیان، خلیفه اموی،- 60 قمری
mo‘āvīyat ebn-e abī sofyān, xalīfe omavī (- 681)
نامه معاویه به حضرت علی (علیه السلام).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 56/5 سرود
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق [نشریه: 13-423]
nāme-hā
حسین بن علی (علیه السلام)، امام سوم، 4-61 قمری
hoseyn ebn-e ‘alī, emām-e sevvom (626 - 682)
نامه به عمر سعد، ضمن «جنگ»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 14-3528]
نامه به عمر سعد؛ بی کا، تا: 1207ق؛ 5گ (33پ-37پ)، 9 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 23-761]
آغاز: رسالة من انشاء عمر بن سعد علیه اللعنة الى حضرة؛ انجام: و السلام علی من اتبع الهدي و الخسران لمن ضل و عتا
نامه به عمر سعد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق [ف]
آغاز: ارشدك الله بن سعد من قبل و من بعد کیلا؛ انجام: و الخسران لمن ضل و غوی.
نامه به عمر سعد؛ خط: نستعلیق، کا: تفرشی، تا: 1241ق؛ 2ص (63-62)، اندازه: 30×41 سم [ف: 10-781]
nāme-hā
یزید بن معاویه، - 64 قمری
yazīd ebn-e mo‘āvīye (- 685)
نامه یزید بن معاویه به عبدالله بن عمر به نقل از کشف الغمة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8962/4
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1ص (138ر)، 13 و 23 سطر (9×18)، اندازه: 13/1×25/1 سم [ف: [483-29/1]
nāme-hā
عمر بن سعد، - 66 قمری
omar ebn-e sa'd (- 686)‘
نامه ای است از زبان عمر بن سعد خطاب به سید الشهدا سلام علیه و پس از آن پاسخ امام است به ابن سعد.
آغاز: رساله من انشاء عمر بن سعد علیه اللعنة الى حضرة الامام الحسين علیه الصلاة و السلام: هذه نصيحة صحیحه و عظة فصیحه... من عمر بن سعد... لمن هو اشرف الناس حسبا و النطقهم شبا... و المرجو من عقال عقله... قبول معذرتی... قبل ان یوذق رمحی؛ آغاز: پاسخ امام علیه السلام: ارشد الله بن سعد.. کیلا یسمی الفضيحة نصيحة و العليلة صحيحة... و بعد قد هددتنی بالرمح و السيف و اخبرتنی بان یزید ابن مکرم الضيف... قدع یا بن سعد هذا المجال تنجو من مجال شدید المحال... السلام علی من اتبع الهدي و الخسران لمن ضل و عتا...
آغاز: برابر؛ انجام: تنوق فیه الملك و لا تذوق شربته.
نامه به امام حسین (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، کا: تفرشی، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 2ص (61-62)، اندازه: 30×41 سم [ف: 10-781]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ 3گ (132-134) [ف: 23-629]
nāme-hā
محمد حنفیه، 21-81 قمری
mohammad-e hanafīye (643 - 701)
نامه به حسین بن علی علیه السلام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 1ص (324) [مختصر ف: - 848]
نامه به حسن بن علی (علیه السلام)؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (146) [ف: 29/1-478]
nāme-hā
حجاج بن یوسف ثقفی، 40؟-95 قمری
hajjāj ebn-e yūsof-e saqafi (661 - 715)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 163ط
نامه حجاج به محمد بن الحنفيه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (72) [ف: 22-56؛ فهرست رایانه ای: ج 4-1036]
nāme-hā
موسی بن جعفر (علیه السلام)، امام هفتم، 128-183 قمری
mūsā ebn-e ja'far, emām-e haftom (747 - 800)
نامه در تعزیت هارون به مادر او منسوب به امام موسی بن جعفر علیه السلام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1131 ط
بی کا، تا: قرن 13، 3گ (در جنگ 162ر-164ر)[ف: 23/2-586؛ فهرست رایانه ای ج 4-1037]
nāme-hā
علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم، 153-203 قمری
alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)‘
نامه ای است از آن امام به عامر بن زروا مرزبان و تاریخ 199 دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 988/23- طباطبائی
آغاز: بسمله من علی بن موسی الرضا الى عامر بن زروا (کذا) مرزبان... سلام علیک... اما بعد فانی عرضت لنا من الأمور و الحاجه ما لا اعتمد علی احد بهذه الناحيه دونک...
خط: نستعلیق متوسط، کا: طباطبائی، محمد صادق، تا: قرن 13؛ اهدایی: سید محمد صادق طباطبائی؛ جلد: تیماج، 307گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 23-275]
nāme-hā
حسن بن علی (علیه السلام)، امام یازدهم، 232-260 قمری
hasan ebn-e ‘alī, emām-e yāzdahom (847 - 875)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2711/10
نامه به مردم قم؛ کا: اینجو، جلال الدين محمد، تا: با تاریخ 1095ق، به دستور سلطان محمد کاتب سپاهانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2ص (327-328) [ف: 10-1590]
nāme-hā
منوچهر بن گشن جم زادسپرا، ق3 قمری
manūčehr ebn-e gošan jam zādsparā (-9c)
سه نامه است از منوچهر، نگارنده «دادستان دینی». در رد بدعت هایی است که برادرش زاد سپرم درباره ساده کردن مراسم تطهیر «بر شنوا» نهاده بود، که خشم بسیاری از بنیادگرایان سنت گرا را برانگیخته بود. نامه یکم منوچهر، رو به سوی مردم سیرجان کرمان؛ نامه دوم، رو به سوی برادرش زاد سپرم؛ و نامه سوم، که به گونه فتوای دینی است رو به سوی بهدینان (زردشتیان) است و تاریخ 250 یزدگردی (881م) دارد (برای آگاهی های بیش تر، ن. ک.: تفضلی، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام ص 290، (149) همان جا 428 نمایه).
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1874/3
بی کا، بی تا؛ به خط پهلوی، روشن [ف: 3-329]
nāme-hā
ابن اشعث، محمد بن محمد، - 314؟ قمری
ebn-e aš‘as, mohammad ebn-e mohammad (- 927)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3115/23
از عبدالرحمان بن محمد بن اشعث به حجاج؛ بی کا، تا: 1252ق؛ 4ص (174-177) [ف: 10/2-681؛ فهرست رایانه ای ج 4-1039]
nāme-hā
صابی، ابراهیم بن هلال، 313؟-384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
نامه ابواسحق الصابي «عن الطائع الله» به ولات نواحی و اطراف.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/40
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 5ص (137-141)، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 7-819]
nāme-hā
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، 326-385 قمری
sāheb ebn-e ‘abbād, esmā‘īl ebn-e ‘abbād (939 - 996)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4602/16
نامه به یکی از یاران خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق، 1ص (336) [ف: 14- 3533]
nāme-hā
بدیع الزمان همدانی، احمد بن حسین، 358-398 قمری
badī‘-oz-zamān-e hamedānī, ahmad ebn-e hoseyn (970 - 1008)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 102/3- طباطبائی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222ق [ف: 22-22؛ فهرست رایانه ای ج 4-1042]
nāme-hā
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟-428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)
آغاز: 1: للعلق باحشانی ترح، و لنیران الأفكار في قلبی قرح، و لکل... 2: و صل خطاب الشيخ مبنیا بجمیل صنع الله سبوغ نعم الله.3: و قد قرب الالتقاء لتقضی اربا و یشفی صدور آ؛ انجام: 1: علی اوامره و نواهية ان شاء الله وحده.2: و اتوب اليه و استكفية و اسئلة ان یقربنی اليه انه سمیع مجیب قریب. 3: بذلك مشکور الراي ان شاء الله وحده و صلواته علی نبیه محمد و آله الطاهرين. در کناره این یکی آمده که برای ابو سعید ابی الخير نوشته شده است.
اصل نسخه: ایاصوفیا، ش 4849 و فیلم آن دانشگاه، ش 1190(فیلم ها، 576/1)؛ 3 نامه است: در نسخه نام کسان نیامده است مهدوی نامه یکم را به سوی علاء الدوله پسر کاکویه یاد کرده است و کناره سومین آمده که برای ابوسعید ابوالخیر نوشته است؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: مقابله شده در 697ق؛ 6ص (56-61) [عکسی ف: 2-145]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 371/6- عکسی و 437/6- عکسی
همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-145]
نامه به ابن زیله، قنواتی در شماره 268 می گوید این رساله نامهای است که شیخ در جواب ابن زیلای مجوسی شاگرد خود هنگام گوشه گیری وی بدو نوشته و باز در شماره 266 می گوید این رساله نامه ای است که شیخ به شیخ ابو الحسن بن محمد بن مرزیله نوشته، ولی آقای دانش پژوه در جلد سوم بخش 1، ص 176، ج 3 فهرست اهدایی در ص 176 شماره 11 و ص 379 شماره 380 این نامه را همان پاسخی میداند که شیخ به ابو سعید ابو الخير میهنی نوشته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین کاغذ: اصفهانی، 2گ (98-99)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: - 1468]
آغاز: رسالة للشیخ ابی علی الى بعض اصدقائه، اکل من ینشیء للسطان و یتصدر في الديوان یتکبر علی الاخوان انجام: بل اهش من طلعة النيروز. قال بلی و لاتقل نعم. مل إلى الطبع یا ابن عم. کن من الناس لاالنعم. دمت في العز و النعم.
این نامه دوستانه را شیخ به ابوجعفر کاشانی نوشته است، قنواتی در ش 267 و 270 آغاز آن را چنین یاد نموده: «ایها الباز الاشهب بل القوم المصعب بل الطود الاكهب اکل من جلس في الايوان و تصدر في الديوان»، شیخ نامه دیگر دوستانه ای هم به ابن طاهر بن حسول نوشته است (قنواتی ش 262 و 270)؛ خط: تعلیق، کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: با تاریخ 1099ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (262)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-380]
آغاز: اعتراض علی فیما وجده الشيخ ابو الفرج من اختلاف و الاختلاط...؛ انجام: فیکون التفاوض علی کتمان انشاء الله تعالی و صل علی سیدنا محمد و آله.
در این نامه شیخ الرئيس به ابوالفرج بن ابی سعد یمانی جواب می گوید و به او خاطر نشان کرده می گوید که حق آن بود که ابوالفرج در نامه من دقت می کرد و بیهوده راه اعتراض نمی پوئید، چه او می گوید من در یکی از نوشته های خود اطباء را از به کار بردن مسهل رقیق دون غلیظ بر حذر کرده ام ولی در نوشته دیگر در ادویه و شربت های خود به شربت ها و قرص هایی اجازت داده ام که مخالف قول نخست است، شیخ پس از بیان اعتراض ابوالفرج به او جواب می دهد و می گوید نظر من از قسمت های مختلف نامه چه بوده و قصد از مسهل رقیق و غلیظ چیست؛ کا: محمد نصیر، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 16ص (11-126)، 14 سطر، اندازه: 6/5×10/5 سم [ف: 7-12]
nāme-hā
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟-428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
ترجمه فارسی نامه ای که ابن سینا به شیخ ابوسعید ابوالخیر نوشته است (گویا شماره «4» و فهرست مهدوی). چند نامه از ابن سینا به ابوسعید در دست هست که نشانی 9 تای آن در فهرست مهدوی آورده شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2549/4
آغاز: نامه ایست که شیخ ابو علی... بعد از حمد و سپاس حضرت احدیت و مضامین و انشآت بلیغه... بسمله، گویم بایستی که در آغاز و انجام هر فکرت جز ذات احدیت را مقصد؛ انجام: و معاهده کند با حضرت احدیت که سیر این طریقه را نصب العين کند و این دین را پیشه خود نماید، و السلام علی من اتبع الهدي
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 2گ (19ر-20ر)، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6-41]
nāme-hā
ابوسعید ابوالخیر، 357-440 قمری
abū-sa‘īd-e ab-ol-xayr (969 - 1049)
ترجمه نامه ابوسعید ابوالخیر به بوعلی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/66
آغاز: روزی این حقیر با بعضی اصحاب که ارباب فراست و کیاست بودند نشسته بود سخن در ذکر شیخ ابوعلی و شیخ ابوسعید ابوالخیر افتاد و نامه نوشتن شیخ ابو سعید بجانب ابو علی و طلب کردن راه راست از وی و چون عبارت مکتوب عربی بود آن که زبده اصحاب بود اشارت کرد مرا تا ترجمه کنم آن مکتوب را پس؛ انجام: از وی بصورت استرشاد و استمداد او نوشته است در بدایت حال- و اوان طلب بوده است نه در مقام هدایت و طی مراتب و الله اعلم و علمه احکم یحکم یشاء و یهدی اليه من ینیب و هو علی کل شئ قدیر.
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 10ص (141-150)، 20 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 10-1403]
nāme-hā
ابن زیدون، احمد بن عبد الله، 394-463 قمری
ebn-e zaydūn, ahmad ebn-e 'abd-ol-lāh (1005 - 1071)
نامه به یکی از اصحاب خود، در این رساله ابن زیدون به دوست خود سخن ها از حبس و شکنجه خویش می گوید و ضمناً علت فرار خود را از زندان ذکر می کند، و نیز می گوید: سبب انفعال آن دوست از او به چه علت و سبب بوده است. این نامه به عبارت بسیار خوش و مسجع تحریر یافته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 431/9
آغاز: بلغنی انك أحد اللاعين لی و من امثالهم؛ انجام: فررت فان قیل الفرار آرابة فقد فرموسی حین نم به القبط
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تبریزی، تا: 1280ق، جا: مدرسه صدر؛ 2ص (125-126)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 1-415]
nāme-hā
ملکشاه سلجوقی، 485 قمری
malek-šāh-e saljūqī (- 1093)
نامه سلطان ملک شاه به حسن صباح و جواب او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/21
آغاز: مکتوبی که سلطان ملکشاه رحمة الله به حسن صباح نوشته مصحوب ضیاء الدين صدر مروزی به الموت فرستاد. تو که حسن صباحی و دین و ملت نو پیدا کرده ای و مردم را می فریبی؛ انجام: ناقص
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ (51پ-52پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-731]
nāme-hā
نظام الملك، حسن بن علی، 408-485 قمری
nezām-ol-molk, hasan ebn-e ‘alī (1018 - 1093)
آغاز: عرضه داشت کمینه پیر غلامان دیرینه نظام الملك آن که بعرض...
نامه به ملکشاه سلجوقی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (110-109ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-106]
نامه به جلال الدين ملکشاه؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ یادداشت: نامه عرضه داشتنی که خواجه نظام الملك به سلطان جلال الدين ملکشاه [ف: 10/3-1349؛ فهرست رایانه ای: ج4-1042]
نامه به ملکشاه سلجوقی؛ بی کا، تا: 1289ق؛ 2 ص (27-28) [ف: 10/1-479؛ فهرست رایانه ای ج 4-1036]
nāme-hā = nāme be nezām-ol-molk = k.-ol qazālī elā nezām-ol-molk
غزالی، محمد بن محمد، 450-505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
در مقدمه رساله آمده که یکی از شاگردان غزالی پس از اتمام و فراغت از تحصیل اندیشه کرد کدام علم بر من انفع است و کدام به من ضرر خواهد رساند، پس نامه ای به استادش نوشت و از او سؤال نمود و غزالی این پندها را در پاسخ وی فرستاد. ترجمه عربی آن «ایها الولد» و ترکی آن «تحفة الصلحاء» خوانده می شود.
چاپ: چاپ شده
[نسخه های منزوی، 1297/2، غزالی نامه 248 و 397؛ الاوقاف العامة موصل 316/2؛ فهرستواره منزوی 541/6]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش است [فیلم ها ف: 1-428]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة علی رسوله محمد و آله اجمعین. قال الله... حق تعالی بفرماید هیچ آدمی نیست که روی به کاری دارد؛ انجام: تا عالم بذان ایمان آبادان گردد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ دال هایی که ریشه ذالی دارند منقوط نوشته شده؛ 6گ (37پ-42پ)، 12 سطر [ف: 16-107]
آغاز: و لکل وجهة هو مولیها...
بی کا، تا: قرن 10؛ 3گ، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه- ف: - 388]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (319) [مختصر ف: - 848]
آغاز: قال الله تعالی و لکل وجهة هو مولیها. ای عزیز من بدان که حق تعالی می فرماید که هیچ آدمی نیست...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (112پ-113ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-106]
آغاز: اما بعد، خدمت خواجه جهان و ملجاء جهانیان. این فقیر را از حضیض خرابه طوس به اوج معموره دارالسلطنه بغداد خوانده اند؛ انجام: دست از این بیچاره بدار، زیاده چه گستاخی نماید. و السلام.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 1گ (18پ) [ف: 2-251]
خط: نستعلیق، کا: موسوی مازندرانی، افضل بن محمد حسن، تا: 1050ق؛ 1گ (315) [مختصر ف: - 420]
آغاز: صاحب تاریخ استظهاری گوید که خواجه نظام الملك مولانا محمد غزالی را بجهت تدریس مدرسه نظامیه به بغداد طلب کرد. حضرت مشار اليه این کتابت را در جواب نوشت. حمدله. و الصلاة... اما بعد خدمت خواجه جان و ملجأ جهانیان...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 1ص (67پ)، اندازه: 15/9×29/5 سم [ف: 7-216]
nāme-hā
غزالی، محمد بن محمد، 450-505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
نامه به سعادت خازن. چاپ شده در فضائل الانام چاپ عباس اقبال، 61-62) و موید ثابتی (57-58)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 2گ (289پ-290ر در هامش)، اندازه: 13×18 سم [ف: 5-316]
نامه به امام مروان قاضی مغرب، چاپ شده در شرح احیاء زبیدی (1: 14-12) و در فضائل الأنام، چاپ عباس اقبال، ص 67؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10، 2گ (284ر-285ر در هامش) [ف: 5-316]
نامه به شیخ زاهد احمد بن سلام؛ کا: محمد باقر بن محمد حسین یزدی، تا: قرن 11، برای محمد فیاض؛ 2گ (115ر-116ر)، اندازه: 11×20 سم [ف: 17-456]
nāme-hā
غزالی، محمد بن محمد، 450-505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. نامه به فخرالملك پسر نظام الملك؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش [فیلم ها ف: 1-428]
نامه به یکی از بزرگان، چاپ شده در فضائل الانام چاپ عباس اقبال (63-65) و موید ثابتی (58-60)؛ بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 4گ (290پ-293ر در هامش)، اندازه: 13×18 سم [ف: 5-316]
از نامه غزالی به سنجر سپس عنوان: «فصل چون این نامه بر ملک عرضه کردند عقیدت وی از آن چه نبود بگشت» و «فصل چون این فصل بگفت جواب ملک اسلام آن بود که ما را چنان می بایست که جمله علماء عراق و خراسان حاضر بودندی تا سخن تو بشنیدندی» و «آن چه به وزراء نوشته است، اول به نظام الملك... زینهار به خدای استعادت کن از قصور کیاست خویش» (افتاده)؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن سعد الله مراغی، تا: 1029ق؛ 210 ص (1-210)، 19 سطر (11×19)، اندازه: 18×24 سم [سنا: ف: 407-1]
نسخه اصل: ایاصوفیه ش 4821. نامه به معین الملك طوسی؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن عبدالکریم، بی تا [فیلم ها ف: 1-467]
آغاز: روح هست نیست نماست که کس را بدو راه نبود و سلطان و قاهر و متصرف وی بود؛ انجام: آن کمال را مقتضی اکمال چنین ناقصان دارد همیشه بحق حقه و السلام
نامه محمد غزالی به بعض اصدقائه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (147-148پ)، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 30-60]
nāme-hā
سنایی، مجدود بن آدم، 473؟-525؟ قمری
sanāyī, majdūd ebn-e ādam (1081 - 1132)
نسخه اصل: برلین 199 Or For (فهرست پرچ ص 75)، کا: جرمخورانی، یحیی بن عمر، تا: پایان ربیع الأول 543ق [فیلم ها ف: 82-3]
نامه سنائی به سلطان بهرام شاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول [نشریه: 7-256]
نامه سنایی به بهرامشاه؛ بی کا، تا: 1013ق؛ 3ص (362-364) [ف: 59-8؛ فهرست رایانه ای ج 4-1038]
نامه سنایی به بهرامشاه، از سنایی؛ خط: نستعلیق، کا: نعمت الله بن غیاث الدين، تا: 1065ق؛ 3ص (304-306) [ف: 8-62؛ فهرست رایانه ای ج 4-1038]
خط: نستعلیق، کا: اقبال آشتیانی، عباس، بی تا؛ 7گ، قطع: ربعی [ف: 17-188]
nāme-hā
ژنده پیل، احمد بن ابی الحسن، 441؟-536 قمری
žende-pīl, ahmad ebn-e abe-l-hasan (1050 - 1142)
نامه در پاسخ نامه خواجه امام فصیح الدين.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/106
بی کا، تا: قرن 11؛ 4ص (190-193) [ف: 10/3-1407؛ فهرست رایانه ای ج 4-1029]
nāme-hā
رشید و طواط، محمد بن محمد، - 573 قمری
rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad (- 1178)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5633/17
نامه رشید الدين وطواط بیک کاتب این نامه از منشات عربی اوست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1042 یا 1270ق؛ 4ص (55-52) [ف: 17-82؛ فهرست رایانه ای ج 4-1037]
nāme-hā
رشید و طواط، محمد بن محمد، - 573 قمری
rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad (- 1178)
رقعه ای که خواجه رشید و طواط به یکی از احبا نوشته و به سیر باغ طلبیده.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4951/11
آغاز: در چنین موسمی که طاوس اشجار مزین بجلال انوارست؛ انجام: همه اسباب حاضر است تو می باید.
خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 2ص (60-61)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 800-7]
nāme-hā
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟-587؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 753ق [فیلم ها ف: 1-424]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و علی ولیی في الله فخرالدین محمدا علی الله همته...
نامه به فخر رازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق؛ 2ص (222-223)، اندازه: 16×24 سم [ف: 33/1-192]
nāme-hā
خاقانی، بدیل بن علی، 520- 595؟ قمری
xãqānī, badīl ebn-e ‘alī (1127 - 1199)
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ 1گ (135ر و پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16-341]
آغاز: صباح قیامت و مساء گور بر مجلس جلال الدين...
نامه به جلال الدين محمد رومی و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (114پ-116پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-107]
nāme-hā
سراج الدين بلخی، محمد، ق6 قمری
serāj-od-dīn balxī, mohammad (- 12c)
نامه ای به فارسی از محمد بلخی به مجدالدین بغدادی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/29 (آ)-463/29 (ب)- ف
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ 1ص (414ر) [فیلم ها ف: 1-481]
nāme-hā
سید امام ایلافی، ق6 قمری
seyyed emām īlāfī (- 12c)
سید امام ایلافی نامه نوشته بود به شیخ الاسلام احمد جام در معنی آن که می گویند ترا علم کیمیاست باید که ما را دلالت کنی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/107
بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (193-194) [ف: 10/3-1407؛ فهرست رایانه ای ج 4-1038]
nāme-hā
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟- 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
مشتمل بر ده فصل است، در جواب تعزیت نامه سلطان سعید شهید بهاء الدين... در وفات پسرش مشتمل بر ده «فصل»: 1. در مثال روح انسانی، 2. در فنای این جثه...؛ بی کا، تا: اوایل قرن 9؛ اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-1015]
نامه رازی، کتاب له الى الشيخ السهروردي؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [میراث شهاب: س 7ش1-2-29]
نامه محمد رازی به صدر نیشابوری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ [میراث شهاب: س 7ش 1-2-29]
nāme-hā
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟-606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
آغاز: هو و کتب ایضا رضی الله عنه الى السيد الكبير صدرالدین علی بن ناصر الحسيني السرخسي و المقيم بنیشابور رحمه الله. بسمله. عونك یا لطیف. رایت في السفر الخامس من التورية أن الله... قال لموسی... یا موسی احب ربك بکل قلبك و انا اخبر سیدی و سندی و مولای الصدر الأجل. صدر الملة و الدين شمس الاسلام و المسلمين ملك السادات... قدوة المحققين في العالم... بانی احبه من صمیم قلبی... ولکن في الطبع اللطيف ملالة و نختم الكلام. الحمدلله الذي لانهاية له... و الحمدلله علی نعمة الاسلام و الصلوة علی محمد خیر الأنام و علی آله في الليالي و الايام (و کان قد کتب علی ظهر الكتاب هذا الفصل) و لقد کنت اردت ان اکتب هذا الكتاب بخطی و أن أبالغ في تصحیحه و تنقیحه حتی الانتضاعف الزحمة بسبب اختلال الكلام... فلعلی اقدر علی ان ارسل شیئا من المجلدات لیضاف الى ما سبق من الابر امات و الله ولی لکل الخيرات. ما اجاب السيد صدرالدین علی بن ناصر الحسيني و قال لازالت عین الله تعالی علی عالی صدر مولانا ولی النعم فخر الملة و الدين حجة الاسلام و المسلمين علامة العصر؛ انجام: و هو المسئول به في تخویل تلك النعمة في اقرب الاوقات علی احسن الحالات و الهيئات انه علی ما یشاء قدیر و بالاجابة جدیر.
نامه به سرخسی، نامه ای است بسیار شیوا و نخست سرخسی را بسیار فیلسوفانه می ستاید و گوید دو بار به هند رفتم و جنگ و ستیز دو دسته دشمن را بدیدم و خدای مرا از آن آسیب ها رهاند و اکنون در هرات هستم و مرد مرا بپاکی و یگانگی خدای می خوانم و آنان هم پذیرفتند و همین خود مایه سپاسگزاری است و در این گردش ها از کتاب ها که نوشتم شرح عیون الحكمة شیخ رئیس اعلی الله درجته است که نسخه ای از آن برای شما فرستادم
و آوردنده نامه ام «شیخ امام رکن الدين سید العلماء» است که مردی نیکرفتار و ستوده روش و بی آزار و پرهیز کار است همین بس که اکنون نزد شما می آید و از دیدار شما خوشبخت می گردد، سخن بسیار است ولی چکنم که مایه خستگی شما خواهد بود و در پشت نامه نوشته بود: که می خواستم خودم این کتاب را بنویسم و پاکیزه سازم و بفرستم تا به آسانی بتوانید ولی ناتوانی نگذاشت و یکی از دوستانم (یحیی بن شافعی مزدقانی) این نسخه را برای خود پاکیزه نوشته بود از او گرفتم و فرستادم، من تفسیری بزرگ نوشتم که به هزار و پانصد جزء میرسد یا بیشتر و مباحثی دقیق در آن آوردم اگر توانستم جلدهایی از آن برای شما خواهم فرستاد، صدرالدین علی بن ناصر حسینی در پاسخ که آنهم بسیار شیوا است از امام بسیار می ستاید و به شرح عیون محکمه او آفرین می گوید و رسید نامه او را سپاس می گذارد و آرزو می کند که خود به نزد او آید و از خون دانشش بهره برد و خوش است که در برابر از نوشته هایش بهره می برد؛ خط: شکسته تعلیق، کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: با تاریخ 1097ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج، 3ص (156-158)، سطور چلیپا (11/4×20)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 4-703]
nāme-hā
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
بخش3 آغاز:بسمله. چون مقتضای مبدا اول که در اقصا فضاء عالم امر ساری است؛ انجام: اسباب آسایش میسر کناد بمنه وجوده و الصلوه علی المصطفى محمد و آله
نامه به سلطان محمد خوارزمشاه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 3گ (3ر -5پ)[ف: -116]
آغاز:بسمله. چون فیض جود بی نهایت واجب الوجود به کل ممکنات و کاینات واصل است؛ انجام: برکات آن به روزگار همایون پادشاه اسلام می رساند و الحمدلله رب العالمين
نامه به سلطان محمد خوارزمشاه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 3گ (5پ -7پ)[ف: -116]
nāme-hā
مجدالدین بغدادی، محمد، 544؟ - 607 قمری
majd-od-dīn-e baqdādī, mohammad (1150 - 1211)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 462/30 (آ)- 463/30(ب)-ف
نسخه اصل: کوپرولوش 1589. نامه ای به فارسی از مجدالدین بغدادی به شرف الدين افتخار المحققين؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ مجدول؛ 2گ (415ر -416ر)، 33سطر [فیلمها ف: 1-481]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/30 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18ش 1-53]
nāme-hā
بغدادی، شرف بن مؤيد، - 616 قمری
baqdādī, šaraf ebn-e mo’ayyed(- 1220)
نامه ای است از مجد الدين بغدادی، مفاد این نامه مثل همه نامه های صوفیان و مشایخ دیگر نصایح و پندهای عارفانه و بیان تمثیلات و اصطلاحات صوفیانه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ 13گ (2-14)، 24 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 6-751]
نامه ای از مجد الدين بغدادی به تاج الدين المثنوي شیخ الاسلام در وقتی که سلطان محمد او را شهر بند کرده بود، در این نامه مسائل عارفان و دلداری های صوفیانه مندرج است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 4گ (14-17)، 24 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 6-751]
nāme-hā
فالی، اسعد بن نصر، - 624 قمری
fālī, as‘ad ebn-e nasr(- 1228)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/91-ف
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. نامه به فخر رازی؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ درهامش است [فیلمها ف: 1-427]
nāme-hā
فالی، اسعد بن نصر، - 624 قمری
fālī, as'ad ebn-e nasr(- 1228)
نامه به یکی از امیران، هذا کتاب من منشآت الوزير العالم عمید الدين اسعد بن رضی الفارسي رحمه الله علیه الى واحد من الامراء الكبار؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 4گ (7پ -10ر) [ف: -116]
آغاز :بسمله. همایون تر مرغ دعائی که از نشیمن طلب به کنگره اجابت پرد دعاء علماء و ائمه دین و سالکان راه یقین است؛ انجام می فرماییم که نواب امیر فلان به مقتضی من هاهنا
نامه به بعضی امیران، و له ایضاء رحمه الله عن لسان الاتابك السعيد الشهيد سعد بن زنگی رحمه الله إلى بعض الامراء؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق [ف: -116]
آغاز:بسمله. تشریف عالی حضرت علیا مولانا اعظم امام صدر کبیر صدر المله و الدين؛ انجام:از پیش اقبال دولت مستدام باد بالمصطفی و آله.
نامه به صدرالدین حجندی، و من انشائه کتبه الى صدر الدين عمر الخجندي رحمها الله في جواب کتابه الذي کتبه اليه عنوانه العبد اسعد بن نصر؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ اگ ( 11-11پ)[ف: -116]
آغاز:بسمله عواید انعام و عاطفه و زواید مکارم و رافه.؛ انجام: مباهات حاصل شود. والحمدلله رب العالمين
نامه در پاسخ عماد الاسلام خجندی، و من انشاء ایضا في جواب عماد الاسلام الخجندي رحمهما الله؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (11پ -12ر)[ف: -116]
آغاز:مثال مطاع موقف اعلی مقتدی نبوی ... ؛ انجام:ولم یلتقوا الا...
نامه به دارالخلافه، و من انشائه الى دار الخلافه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (12ر-13پ)[ف: -117]
آغاز:بسمله تشریف. خدایکان ائمه و علماء و سلاطین امراء دین و نقباء متدین خادم رسید؛ انجام:و خادم مترقب اوامر و نواهی است نامه به قاضی القضاه تاج الدين، من منشات الوزير العالم عمید الدين إلى قاضی القضاه تاج الدين؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 1گ (16ر -16پ)[ف: -117]
نامه وزیر عمید الدين اسعد بن نصر فارسی هنگامی که در دژ اشکنوان باز داشته بود؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 7ص (96-102)، 16سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 9-1172]
nāme-hā
شمس طبسی، محمد بن عبد الكريم، - 626 ؟ قمری
šams-e tabasī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm(-1230)
آغاز:قال سبحانه تعالی واقرضوا الله قرضاً حسناً انجام بی اهمال وامهال جواب گوید بشهادت و کفی بالله شهیدا.
رقعه شمس الدين طبسی به صدرالدین نظام الملك وزیر در طلب وام؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 2ص (69-70)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28سم اف: 7-802]
نامه به صدر الدين نظام الملك؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (30ر)[ف: 7-200]
آغاز:قال الله سبحانه و تعالی و اقرض الله قرضا حسنا مقصود ازین حکم آن است که خداوندان نعم و ارباب علوهمم از انعام عام
تمسکی که شمس طبسی به جهت خواجه نظام الملك نوشته و قرص طلب کرده؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: ذوالقدر، خلیل، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (270ر)، اندازه: 14/4×26/4سم [ف: 29/1-442]
name-ha = maktub be xaje qotb-od-din
معین الدين چشتی، حسن بن غیاث الدين، 536؟ - 633 قمری
moʻīn-od-dīn-e češtī, hasan ebn-e qīyās-od-dīn (1142 - 1236)
آغاز:بسمله مکتوب حضرت خواجه معین الدين که بحضرت خواجه قطب الدين بختیار کاکی نوشته بودند اینست: دوست همراز دل یقین برادرم خواجه قطب الدين دهلوی ارشدك الله ... از فقیر معین الدين چند نکته های وحدت و رمزهای هدایت ...
مکتوب خواجه معین الدين به خواجه قطب الدين بختیار کاکی دهلوی، شرحچند حدیثی است که رسول الله (صلی الله علیه و آله) در باب معرفت به عمر فرموده اند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1228ق، به فرمان شاه صاحب شفیق فتح جان صاحب؛ مهر: حاج سید سعید؛ 11گ (1-11)، 14 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 15×24سم [ف: 1-284]
آغاز:بسمله برادر خواجه قطب الدين قطب ولی ارشدك الله تعالی از معین الدين بدانند بدانکه تربیات روزی رسول علیه السلام نشسته بودند برای امیر المؤمنين عمر خطاب؛ انجام طریقت وحقایق حقیقت وعرفان معرفت ماهر کند چون این چنین نکند نه آن پسر نه آن مرید تمت
نامه به خواجه قطب الدين؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 10گ، 11سطر [ف: 8-4741]
آغاز:بسمله، دوست همراز بالیقین برادرم خواجه قطب الدين ارشدك الله رب العالمين از فقیر معین الدين چند نکته وحدت و رمزهای هدایت که رمز خفی حضرت رسالت است
نامه ای است حاوی مسائل عرفانی که خواجه معین الدين چشتی به خواجه قطب الدين نگاشته است در تفسیر وحدت وجود و بیان اسرار برخی عبادات نماز، روزه، زکات؛ خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين، بی تا، 6گ (49-54)، 12 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 8-4532]
nāme-hā
کمال اصفهانی، اسماعیل بن محمد، 568؟ -635 قمری
kamāl-e esfahānī, esmāʻīl ebn-e mohammad (1173-1238)
نامه کمال اسماعیل اصفهانی به شهاب الدين عمر سهروردی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/19-ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
nāme-hā
کمال اصفهانی، اسماعیل بن محمد، 568؟ -635 قمری
kamāl-e esfahānī, esmāʻīl ebn-e mohammad (1173 1238)
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. نامه کمال اصفهانی به مهذب ماست (؟) به دمشق؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها في: 1-423]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ نامه کمال اصفهانی در باب ترکه؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
آغاز:از مه مقالید امور واعنه مصالح جمهور بنوک کلک گهر بار فلانی مربوط باذ، و تدبیر جوامع کلیات ملک و ملت؛ انجام: تحصیل شرف خادم را استنهاض استخدام دریغ نفرماید. تا بمنت عاجل و ثواب آجل پیوندد. انشاء الله وحده العزيز
در پاسخ نامه امیری است، و در آن می نویسد: که در این خطه از ارباب معانی خالی نیست، و همه مرید خاص اند، و هنگامی که رایات اتابک اعظم از ترکستان متوجه این جهت شد امید بود که زیارت حاصل شود، ولی این آرزوها در حیز توقف بماند. امیدوارم هفوات مخلص را بذل عفو دارد، تا در خدمت باشم؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا، دالها منقوط؛ 1گ (206-206پ)، 23سطر (9/5×16/5)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 11-34]
nāme-hā
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
نامه محی الدين عربی به محمد بن علی خطیب رازی در مسائل عرفانی و الهي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 8؛ جلد: مقوا، 2گ (64-64 )، 24 سطر، اندازه: 12/5×24/4سم [ف: 6-751]
آغاز:الحمدلل و سلام علی عباده الذين اصطفی و علی ولیی في الله فخر الدين محمد اعلی الله همته ...
نامه به فخر رازی؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، غیاث الدين محمود، تا: 1053ق، جا: اکبر آباد؛ جلد: تیماج، 4ص (219-222)، اندازه: 16×24سم [ف: 33/1-192]
nāme-hā
عین الزمان جیلی، - 651 قمری
ayn-0Z-Zaman-e jili(- 1254)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/105
آغاز:بدر منیر بحر غزیر ...
گیلی از خلفای نجم الدين کبری است و این نامه را در پاسخ دوست خویش بدرالزمان نگاشته که در نامه خویش آرزوی دیار گیلی را کرده بوده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 723ق؛ 1ص (416)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-91]
nāme-hā
مراغی، عزالدین حسن، - 666 قمری
marāqī, “ezz-od-dīn hasan(- 1268)
عزالدین حسن مراغی این نامه دوستانه را به خواجه طوسی نوشته و بسیار از وی بستود و پاسخ خواست. ابن الفوطي
می گوید: او از موطن اصلی به بغداد آمد و در آنجا اقامت گزید و علم نحو و صرف و ادب را نزد سعد الدين بن احمد بیانی خواند و شرح الدره الالفيه را تصنیف کرد پس از چندی اقامت در بغداد به فارس رفت و در شیراز رحل اقامت افکند او را رسائل و اشعار بسیار است. مولانا نصیر الدين طوسی در سال 670 نامه ای از او به من نشان داد که به خواجه طوسی نوشته بود و به این جملات شروع شده بود: «البحر ان لم نره فقد سمعنا خبره. سلام علیك ایها العالم الكبير و العالم الخبير السميدع النحرير یا من هو الناصر و النصير نعم المولي و نعم النصير». این نامه دراز بود و به ذکر همین چند کلمه اکتفا رفت. وی به شیراز به سال 666 در گذشت. با توجه به متن نامه و تحصیلات مراغی، بلاغت و تسلط او در ادبیات عرب به خوبی نمایان است. گرچه در این نامه جز تمجید و تکریم خواجه ندارد.
چاپ: ضمن اجوبه المسائل النصيريه، عبدالله نورانی، 1383 ش
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 1079/23
آغاز: کتاب کتبه عزالدین الحسن المراغي الملقب بسعفص الى خدمه مولانا محمد بن الحسن الطوسي: البحر آن و لم یره - فقد سمعنا خبره. و لیس لله بمستنکر - أن یجمع العالم في واحد، و من عجب انی اسائل عنهم - و اسائل عن أخبارهم و هم معی. و یشتاقهم عینی و هم في سوادها - و یطلبهم قلبی و هم بین اضلعی؛ انجام:رؤساء ذاکره دروسا دافعه طموسا ... بلغه الله الى درجات اولیائه المقربين و نشر فوائد انفاسه بین العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (129-130)[ف: 4-706]
nāme-hā= nāme be šams-od-dīn-e dazvāgūš
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
در جواب نوشته ای است که دزواگوش به او نوشته بود. در این نامه بابا افضل در خصوص پارهای مسائل عرفانی و اخلاقی و اتحاد عاقل و معقول سخن می گوید.
آغاز: دل عزیز و نفس شریفت مستعد و آراسته نظر الهي و انوار نامتناهی باد
انجام: سالکان شایسته و مستعدان آراسته را، و بر خواننده و نویسنده وبال و حجت مگرداناد، بمحمد و آله الطاهرين الزاهدين، و حسبنا الله وحده و نعم المعين، و السلام.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (صص 691-681)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، 4گ (113پ-116)، ابعاد متن: 7/5×15 [ف: 11-20]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 15ص (2237-241)، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10-1391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 6گ (105ر-110ر)، 17 سطر، اندازه: 12/6×23/8سم [ف: 7-233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 9گ (186پ - 192پ)، 17سطر، اندازه: 10/6×18/8سم [ف: 7-248]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 6گ (128ر -133پ)، اندازه: 9×20سم [ف: 3-663]
آغاز:برابر؛ انجام:و ابلیس و یاران او را بردار کنند خدای تعالی آندوست را و این ضعیف را بدین مقام رساناد و استدراج سنستد رجهم من حیث لا یعلمون ...
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (49پ-50پ)، 27سطر (10×19/5)، اندازه: 14×24سم [ف: 14-180]
آغاز:برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی نشریه: 6-693]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: دماوندی، عبدالخالق بن محمود، تا: قرن 11؛ 2گ (118ر -119پ)، ابعاد متن: 14×21/5، اندازه: 16/5×24سم [ف: -195]
آغاز برابر؛ انجام:دوست گران و بدمرد را بنحوی نگاهدار تا از شر ایمن باشی و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن، تا: 1078ق؛ ضمیمه نسخه ش 15088؛ تملک: محمد بن اسحق بن جودک موسوی در 1177ق؛ واقف: مکتبه الامام امیر المومنين، ماه 2، 1365؛ 4ص، 21 سطر، اندازه: 17×28سم [الفبائي: -626]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1083ق؛ 6گ (21ر -26ر)[ف: 3-385]
آغاز برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عزیز الله تونی، تا: 1107ق؛ 9ص ( 222-214)، قطع: رحلی [نشریه: 5-647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ این نامه در فهرست با عنوان مراجعت با عالم اصلی و کلی معرفی شده (فهرست رایانه ای 1029)؛ 2ص (28-28)، 27 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 13-307]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی ملا عبدالغنی تفرشی، تا: 1294ق؛ 5گ (101پ-105ر)، 19سطر (10/5×19)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: -216]
بی کا، تا: 1302ق، جا؛ تهران؛ 8گ (169ر -176پ)[ف: 3-385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ 12ص (16-27)، 18سطر (8×16)، اندازه: 14×22 سم [ف: 14-340]
16.تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 1405/1
آغاز برابر؛ انجام: آفریدگار عزوجل .. سالکان شایسته و مستعدان آراسته را
بی کا، بی تا، ص (182-188)[ف: 5-503]
آغاز برابر؛ انجام:نستدر جهنم من حیث لا یعلمون پاس دار و نگه دار باد بحق محمد و آله الامجاد.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (30پ-33پ)، 19 سطر (7/5×13)، اندازه: 13×19سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 6گ (49پ -54ر)، 17سطر (10×19)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 9-918]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (هامش 6ر -8پ)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 9-919]
آغاز بعد از ذکر القاب آمدیم با غم دیرینه و سوز سینه؛ انجام:و مستعدان آراسته را و بر خواننده و نویسنده باد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12ص (274-285)، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 2-224]
آغاز برابر؛ انجام: کشش وصول و بتول راه حق ... بمحمد و آله الطاهرين. تم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی، مذهب، 7ص، 17 سطر، اندازه: 12/5×21سم [الفبائي: -510]
nāme-hā (2) = nāme be šams-od-dīn-e dazvāgūš (2)
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
نامه ای دیگر در پاسخ به نوشته ای از محمد دزواگوش است که در آن در باب نفس و مفارقت آن از بدن سخن می گوید و همچنین دزواگوش را به دو کتاب خود مدارج الكمال و ره انجام نامه ارجاع می دهد.
آغاز: کلماتی که از اقلام مبارک آن خلاصه اخیار عصر، و نوباوه بستان خرد و نوردیده ارباب حقیقت، شمس الدين، ایده الله بروحه الكريم
انجام: تا بر جاده ای که از ازل سوی ابد است مستقیم گردد. و الذين جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا و ان الله لمع المحسنين.
چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (706-700)
حکمت خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ قطع: وزیری [ف: 2-43]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 87ص (275-361)، 16 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 10-2144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (113پ -117پ)، 17سطر، اندازه: 12/6×23/8سم [ف: 7-234]
آغاز:در جمله وقوف و اطلاع بر احوال نفس در سعادت و شقاوت تعلق به وقوف و اطلاع بر حقیقت نفس دارد؛ انجام:برابر
بخشی از جواب بابا افضل به صدر سعید شمس الدين دزواگوش؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (47پ-48پ)، ابعاد متن: 10×19، اندازه: 14×24سم [ف: 14-179]
آغاز برابر؛ انجام: که هستی ذات او را از آن خلل آید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 8گ (111ر- 118پ)، 16سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5-364]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 12ص (245-256)، 16 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 10-2144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 4گ (268-271)[ف: 15-328]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1077ق؛ ص (12-18)، 17سطر (8×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 12-2891]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1083ق؛ 4گ (26ر -29پ)[ف: 3-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: شنبه 23 ربیع الثاني 1182ق؛ 4ص (350-347) [عکسی ف: 1-35]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی ملاعبدالغنی تفرشی، تا:1294ق؛ جلد: تیماج، 3گ (97پ -99پ)، 19سطر (10/5×19)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: -216]
کا: محمد علی، تا: 1302ق، جا: تهران؛ 6گ (163پ-168پ) [ف: 3-384]
آغاز برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عزیز الله تونی، بی تا؛ 6ص (207-212)، قطع: رحلی [نشریه: 5-647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 3447؛ 5ص، 17سطر، اندازه: 12/5×21سم [الفبائي: -173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در فهرست (ج 6، ص404) با شماره 5975 آمده است، ضمیمه نسخه ش 656؛ واقف: رضا نائینی، 1311؛ اندازه: 26×43سم [الفبائي: -173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (42ر -43پ)، 27 سطر، اندازه: 18×28سم [ف مخ: 5-2201]
آغاز برابر؛ انجام: اسباب سعادت میسر باد و قاعده بیداری و روشنی مقرر و مقصودها حاصل و رنجها زایل ... و صل الله علی سید المرسلين محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3 ص (41-43)، اندازه: 16×29سم [ف: 205-13]
آغاز:برابر؛ انجام: بی تو با ملک جم نه خشنودم **با تو باشم بهیچ خرسندم / دور گردم ز جان و تن شاید ** دور باد از تو دور نپسندم ... زوال جان از خرد شاد و دل از هر بندی از دو سیرت مکارم اخلاق را بنیاد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با یک سرلوح، مجدول؛ 6گ (90ر - 95)، 23سطر (7/5×21)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 11-152]
nāme-hā=nāme be šams-od-dīn-e dazvāgūš
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
نامه ای دیگر به دزواگوش که در آن بابا افضل از دو کتاب خود (رساله جامعه و زجر النفس) سخن می گوید و به پاره ای نکات اخلاقی اشاره می کند.
آغاز:رب العزه، تعالی جده و تقدست أسماؤه، آگاهست از مکنون دل وضمیر و روان خادم که در ابره احوال و افعال و اقوال مجلس اسمی شمس الديني ضیاء الاسلامي
انجام:قواعد سعادات دو جهانی ممهد باد و اسرار روشندلی مؤبد و مخلد باد. و الحمد لله رب العالمين، و الصلوه علی سید المرسلين، محمد و آله اجمعین.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم))
حکمت خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ قطع: وزیری [ف: 2-43]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ 4ص (245-248)، اندازه: 13×23سم [ف: 10 -1392]
آغاز برابر
خط: نستعلیق، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: قرن 11؛ 1گ (18)، اندازه: 14×23/5سم [نشریه: 13-247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (110پ -112ر)، 17 سطر،
اندازه: 12/6×23/8سم [ف: 7-233]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1077ق؛ 3ص (20-22)، 17سطر (8×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 12-2892]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن عزیز الله تونی، تا: آغاز رجب 1107ق؛ از روی نسخه نوشته در 27 شوال 1008؛ 2ص (224-223)، قطع: رحلی [نشریه: 5-647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 33گ، 27 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 13-308]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی ملاعبدالغنی تفرشی، تا: 1294ق؛ 2گ (105پ -106ر)، 19سطر (10/5×19)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: -216]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد علی، تا: 1302ق، جا: تهران؛ 2گ (179ر-180) [ف: 3-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ 3ص (73-75)، 18سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 14-346]
آغاز برابر؛ انجام: آن خالی نباشد بیشتر اوقات ... علی سید المرسلين محمد و آله اجمعین تم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 3447؛ 3، 17سطر، اندازه: 12/5×21سم [الفبائي: -510]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، کص (189-190)[ف: 5-504]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (22پ -23پ)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 9-919]
nāme-hā=nāme be šams-od-dīn-e dazvāgūš
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
نامه ای دیگر به دزواگوش که در آن پارهای مباحث عرفانی و اخلاقی را بیان می کند.
آغاز: آثار آفرینی که از جانب مجلس اسموی صدری شمس الديني مجد الاسلامي لازال اسمی بداعی مخلص رسید و می رسد
انجام:و آن بوار مطلق بود و هلاک جاوید. عصمت الله تعالی و ایانا و سائر اخواننا في الدين عنه بسعه رحمته و جوده انه ولی الخيرات و مفیض السعادات.
چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (صص 717-713)
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ 8ص (168-175)، اندازه: 13×23سم [ف: 10-1388]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (165پ -167پ)، 17 سطر، اندازه: 10/6×18/8سم [ف: 7-246]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1083ق؛ 3گ (14پ -16پ)[ف: 3-383]
آغاز: آثار آفرینی؛ نسخه اصل: دانشگاه کمبریج نسخه برون (10) 19 .D(ص 38 فهرست نیکولسون)؛ بی کا، تا: 1161ق؛ 15 سطر [فیلمها ف: 1-544]
خط: تعلیق، کا: محمد علی، تا: 1302ق، جا: تهران؛ 5گ (153پ -157پ)[ف: 3-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 6ص (314-319)، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2-225]
nāme-hā= nāme be šams-od-dīn-e dazvāgūš
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
بابا افضل در مجموع چهار نامه به شمس الدين محمد دزواگوش (ذرواکوش) نگاشته است و نسخه های زیر معلوم نیست کدامین آنهاست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 68؛ 4گ (113پ -116 ر)[ف: 11-20؛ فهرست رایانه ای ج 4-1030]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (197ر-199پ)، 15 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 2-583]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-39]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 3ص (288-290)، 16 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 10-2146]
خط: نسخ خوش، کا: ابوالحسن بن محمد رضوی خراسانی مشهدی، تا: شعبان 1286ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، 1350؛ 18 و 19سطر، اندازه: 18/5×26سم [ف: 11-142]
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: -315]
یکی از نامه های بابا افضل به فارسی است که در شناخت و کیفیت احوال نفس و الكتاب فضائل اخلاقی نگارش یافته است؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ 3گ (27-29پ)، 18 سطر (13×17/5)، اندازه: 13×19سم [رایانه]
nāme-hā = nāme be sāheb saʻīd majd-od-dīn mohammad ebn-e obeyd-ol-lāh
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
بابا افضل کاشانی این نامه را در پاسخ نامه مجدالدین محمد بن عبیدالله نگاشته و به سؤال او پاسخ داده است. پیداست که موضوع نامه مجدالدین محمد اشارت شده به پاره ای از عبارات و الفاظ کاشانی است در آغاز نامه خود. بابا افضل در این نامه جوابیه چنین می گوید: «کرم صاحبی او را گستاخ کرد و دلیری داد به فرمان که تا چیزی نویسد مشتمل بر چند سخن که در دیباجه سخن و مبادی کتابات و مخاطبات و رسائل لایق و شایسته بود و دعا گوی هم در آن لحظه نیک فهم نکرد غرض آن اشارت را تا هم بر لفظ صاحبی رفت که مقصود ازین نامه رسوم و آئین رسائل است که تا این عنات ناگفته و نانوشته نگذاشته اند و در آن کتب ساخته اند اهل انشاء و دیگر فضلا ... و دبیران گذشته آن مهم را کفایت کرده اند. غرض الفاظي چند است که مگر رأي صاحبی را اتفاق مطالعت آن افتاده است و در خدمتی و دعائی که در آن حضرت عرض دادی». از این نامه به دست می آید که بابا افضل در این هنگام به شصت سالگی رسیده بود: «دانای نهان و آشکارا آگاه و داناست که این بنده ناتوان شصت سال است تا در ظلمات حات خود با دیه های عقبات را می سپرد و منزلها می شمرد و سرچشمه زندگانی خود را می جوید». (عبدالحسین حائری)
آغاز:صباح و مساء مجلس عالی صاحبی صدری کبیری عالمی مویدی معظمی تاج الوزرائي صدر الصدوري ملجأ الاكابر و الاماثلي
انجام: جان از خرد شاد، دل از هر بند آزاد، و سیرتت مکارم اخلاق را بنیاد. و السلام علی اهل السلام، و الصلاه علی خاتم الانبياء و آله الكرام، و حسبنا الله وحده و نعم المعين.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم) (ص 692-699)
[نسخه های منزوی 1: 171]
حکمت خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ قطع: وزیری [ف: 2-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 6گ (96پ-101ر)، 17سطر، اندازه: 12/6×23/8سم [ف: 7-232]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 6گ (192پ-197ر)، 15 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 2-583]
بین نسخه با نسخه چاپ شده در مجموعه مصنفات اختلافات بسیار است چنان که در نسخه چاپی نقره ای است که در آن اشارت به قصه فرزدق شده و این فقره 6 سطری در نسخه حاضر وجود ندارد کمی ها و افزونی های دیگر دیده می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 11ص (275-285)، 16سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 10-2144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 5گ (169ر-173پ)، 17سطر، اندازه: 10/6×18/8سم [ف: 7-247]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمود کاتب، تا: شنبه 24 شوال 1062ق، جا: اصفهان مسجد جامع عباسی؛ 11ص (181 -191)، 14سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 9-1381]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1077ق؛ 8ص (125)، 17 سطر
(8×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 12-2891]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1083ق؛ 4گ (17پ-21ر)[ف: 3-385]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عزیز الله تونی، تا: رجب 1107ق؛ 6ص (202-207)، قطع: رحلی [نشریه: 5-647]
بی کا، تا: 1266ق؛ در 141پ بازپسین بند نامه ای است که در آن از شصت سالگی کاشانی یاد می شود و شعرها و چهار سطر نثر آخر را ندارد (ص 698-699 مصنفات) و پس از این در 141پ-142پ آغاز همین نامه است [ف: 5-699]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله ریاضی، تا: با تاریخ 1276ق؛ 2گ (69ر - 70پ)، 20 سطر، اندازه: 13/7×21/6سم [ف: 7-252]
حکمت آغاز:در آغاز پس از عنوان این رباعی آمده است: سلام علی المولى الذى انا عبده ** و حق لمثلی أن یکون له عبدا / کتبت له و انی للکتاب لحاسد ** علی انه قبلی بلقیاه یسعد؛
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: یک شنبه 28 جمادی الثاني 1276ق، جا: تهران [ف: 2-60]
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: دوشنبه پایان رجب 1280ق، جا؛ تهران؛ مقابله شده در شب شنبه 13 شعبان 1280؛ 6ص (278-283) [نشریه: 6-677]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسدالله تنکابنی، تا: 1285ق؛ 12ص ( 335-324)، 12سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 17-70]
خط: نسخ خوش، کا: ابوالحسن بن محمد رضوی خراسانی مشهدی، تا: شعبان 1286ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ 18 و 19سطر، اندازه: 18/5×26سم [ف: 11-142]
بی کا، تا: 1290 ق [ف: 2-383؛ فهرست رایانه ای ج 4-1033]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی ملاعبدالغنی تفرشی، تا: 1294ق؛ 4گ (94پ -97ر)، 19 سطر (10/5×19)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: -215]
کا: محمد علی، تا: 1302ق؛ 7گ (157پ -163ر)[ف: 3-385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ جلد: تیماج، 8ص (55-62)، 18سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 14-345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3ص (39-41)، اندازه: 16×29سم [ف: 205-13]
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: -315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 3447؛ 6ص، 17سطر، اندازه: 12/5×21سم [الفبائي: -510]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4گ (در هامش 15پ -18ر)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 9-919]
nāme-hā = nāme-ye porseš va taʻzīyat be tāj-od-dīn mohammad-e nūšābādī
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
نامه ای است که بابا افضل در تعزیت و تسلیت نوشته است، مخاطب آن «صدر سعید تاج الدين محمد نوشابادی» است.
آغاز: تمدد تأييد الهي از کار و اندیشه مخدومی منفصل و منقطع مباد و دل روشنش در سر او ضرا از خورسندی و شکیبائی مایه ور
انجام: و قاعده بیداری و روشنی مقرر، مقصودها حاصل و رنجها زایل و دلها روشن و شکیبا بر حوادث و مصائب. و الله تعالی ولی الاجابه و الانابه و الحمد لله حمدا کثیرا.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (صص 709-706)
[فهرستواره منزوی 652/7 -653]
نسخه اصل: آکادمی
علوم شوروی 612 .C بی کا، تا: 26 جمادی 658ق [فیلمها ف: 1-625]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ قطع: وزیری [ف: 2-43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 5گ (101پ-105ر)، 17سطر، اندازه: 12/6×23/8سم [ف: 7-233]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در نسخه نام مخاطب کاشانی یاد نشده و در مجموعه مصنفات (مکتوب 4) عنوان نامه همچنان است که یاد کردیم، تفاوت های دیگر نیز میان این دو نسخه دیده می شود؛ 5ص (257-261)، 16 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 10 -2144]
انجام و قاعده سدادی و روشنی مقرر. و السلام علی اهل الاسلام، و آله الكرام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 3گ (167پ۔ 169ر)، 17 سطر، اندازه: 10/6×18/8سم [ف: 7-243]
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11، جا: توس؛ 28سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9-1015]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: قرن 11؛ 1گ (18)، اندازه: 14×23/5سم [نشریه: 13-247]
آغاز: برابر؛ انجام:و آوازهای مختلف از و بر آیند آخر تا چند ماند و تا کی باید سرانجام گداخته و مستحیلش باید شد.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: 1077ق؛ 2ص (261-262)، ابعاد متن: 8×15/8 ، اندازه: 13/6×23/3سم [ف: 29/1 -243]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1077ق؛ 3ص (18-20)، 17سطر (8×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 12-2892]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1083ق؛ 2گ (16پ -17پ)[ف: 3-386]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عزیز الله تونی، تا: رجب 1107ق؛ 3ص (212-214)، قطع: رحلی [نشریه: 5-647]
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: شنبه 12 رمضان 1275ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله ریاضی، تا: با تاریخ 1276ق؛ 2گ (15پ -16ر)، 20 سطر، اندازه: 13/7×21/6سم [ف: 7-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: 1278ق؛ دارای رکابه؛ 4ص (357-360)، اندازه: 13/4×21/6سم [ف: 27/1 -253]
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: سه شنبه 2 شعبان 1280ق؛ مقابله شده شب شنبه 13 شعبان 1280؛ 3ص (284-286) [نشریه: 6-677]
خط: نسخ خوش، کا: ابوالحسن بن محمد رضوی خراسانی مشهدی، تا: شعبان 1286ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ 18 و 19سطر، اندازه: 18/5×26سم [ف: 11-142]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاجی ملاعبدالغنی تفرشی، تا: 1294ق؛ 2گ (100ر-101ر)، 19 سطر (10/5×19)، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: -216]
بی کا، تا: 1302ق؛ 4گ (176پ-179ر)[ف: 3-386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1347ق؛ 4ص (70-73)، 18سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 14-346]
بی کا، بی تا، قطع: رقعی [ف: -315]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا[نشریه: 11-943]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (90ر-91ر)، 23 سطر (7/5×21)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 11-152]
آغاز و انجام: برابر
در تسلیت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 3447؛ 3ص، 17سطر، اندازه: 12/5×21سم [الفبائي: -510]
من الابهري / فلسفه / فارسی
nāme-hā = nāme-ye tūsī be abharī = as’elat-ot tūsī men-al abharī
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
نامه شامل سؤال در سه مسأله فلسفی بین خواجه نصیر طوسی و اثیر الدين ابهری است. در آغاز چند نسخه از این سؤاللقب «اثیر المله والدین» برای مخاطب یاد شده و پس از چند سطر، چنین آمده «دعاگوی مخلص محمد الطوسي خدمت و دعا می رساند»، اما در یک نسخه به جای اثیر المله «نصیرالمله» آمده و نام «محمد الطوسي» پس از «دعاگوی مخلص» حذف شده. پیداست که مقتضای نسخ نوع اول آن است که خواجه نصیر از اثیر الدين سؤال کرده و از نوع دوم به عکس فهمیده می شود. آقای مدرس رضوی در آثار و احوال خواجه، جواب این سؤالات را یکی از مؤلفات خواجه نصیر یاد و به نسخه مخالف نیز اشارت کرده است. به نظر این نگارنده احتمال این که صاحب سؤال خواجه است و کسی از روی تعصب نسبت به خواجه) «اثیر» را «نصیر» و نام سائل را حذف کرده، رجحان دارد خاصه این که سائل در نامه خویش، از مسافرت مخاطب به مغرب یاد کرده و هم از او خواسته که اگر در این سفر مغرب بر نکته های تازه و فوائدی خاصه در مورد اصول رصد دست یافته در پاسخ این سؤال قید کند و پیداست که اثیرالدین در فتنه مغول از ایران گریخت و به شام و روم رفت و از طرفی علاقه و عنایت شدید خواجه نیز به کار رصدی که در آنوقت دست به کار
نیان گذاری آن بوده هویداست. متن عبارت نامه چنین است: «و نیز اگر آنرا (پاسخ را به عراضه سفر مغرب مقرون گرداند یعنی از نوادر فوائد و نکتی که سانح شده باشد مانند اصول رصدی محدث اگر تعلیق افتاده باشد یا نکتی بکر که بر خاطر مبارک فائض شده باشد دعاگوی مخلص را تنبیهی کند آن انعام مضاعفه شود». سطور نخستین پاسخ این سؤال که آقای مدرس رضوی آنرا از نسخه ای نقل کرده اند که پاسخ در آن به خواجه منسوب شده عینا همان است که در آغاز پاسخ خواجه به شمس الدين کیشی می بینیم حتی عنوان «شمس المله والدین» که لقب کیشی است و این خود نیز شاید قرینه آن است که متعصبی خواسته است سؤال را از اثیرالدین و جواب را از خواجه بنمایاند. در هر حال این سؤال به فارسی شیرین و سلیسی است و از مقدمه آن چنین استفاده می شود که خواجه نصیر و ابهری پیش از این مکاتبه، ملاقات
کرده اند. در این نامه این سه سؤال (بحث) مطرح شده: بحث 1. اشکالی است درباره قاعده عدم صدور کثیر از واحد و منافات آن با اثبات وجود علت اولی؛ بحث 2. زمان از جمله مشخصات حرکت است پس نشاید که زمان معلول حرکت باشد چه مشخص محال باشد که معلول متشخص خود بود؛ بحث 3. درباره دایره ای است که مرکز او حامل مرکز دائره دیگر باشد. شیوه این سؤال (خاصه در بحث سوم) گواه عظمت مقام علمی سؤال کننده و احاطه او بر اقوال و آراء متقدمین و متأخرين است. (عبدالحسین حائری)
البته مدرس رضوی در چاپ جدید همین نظر را پذیرفته که سؤال از خواجه بوده و ابهری پاسخ نداده است.
آغاز: هر چند ز روزگار بیدادیهاست ** یا رب که مرا از تو چه آزادیها است / بی زحمت امید و غم وصل و فراق ** این بس که ز دیدار توام شادیها است. جناب همایون و ذات میمون مخدوم معظم ملك علماء العالم اثیر المله و الدين قطب الاسلام و المسلمين ... که مقصد آمال افاضل و مطلع انوار فضائل است همیشه بکرامات ذوالجلال ... موصوف باد ... دعاگوی مخلص محمد طوسی خدمت و دعا میرساند.
انجام: اگر رای همایون بافادت این نکت تفضل فرماید از آن وفور لطف (از الطاف او) عجب نباشد زحمت از حد در گذشت هم مکارم اخلاق عالیه (مولوی) عذرخواه (تواند) بود والدعا (کما مضی).
چاپ: در ضمن اجوبه المسائل النصيريه، عبدالله نورانی، 1383ش، چاپ شده است؛ مدرس رضوی در چاپ جدید آثار و احوال خواجه ص 515 تا 519 چاپ کرده است
[احوال و آثار خواجه نصیر، مدرس رضوی، ص 515؛ فهرستواره منزوی 2618/4 با عنوان «پرسش و پاسخ»]
نسخه اصل: نسخه ش
216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-621]
آغاز برابر؛ انجام: اگر خدای تعالی فراغتی کرامت کند این خدمت بجای آورده اید ان شاء الله وهو ولی التوفيق وملهم التحقيق کامرانی و شادمانی و حصول زمانی میسر باد با بقاء جاودانی بمحمد و آله اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: تیماج ، 5گ، 21 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3-1317]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوحهای زرین؛ 2گ (262-261)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: -1478]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (36-40)، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10-356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 1ص (65پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 16-338]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:
1356/16 نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 4-171]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: با تاریخ 1097ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (104-105)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3-382]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: نامی، محمد علی، تا: قرن 14؛ 3گ (159ر-161ر)[ف: 3-381]
nāme-hā = nāme-ye holākū be malek nāser = șūrat-u k.-i hulākū ila-1 malik an-nāșir malik-iš šām = maktūb
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
صورت نامه ای که هولاکو فرمانروای تاتار به ملک ناصر صاحب شام و امراء و اخیار شام نوشته است، و ظاهرا این نامه به انشاء خواجه نصیر است.
آغاز:صوره ما کتبه المحقق الطوسي من هلاکو الملك الى الملك الناصر سلطان مصر. بسمله قل اللهم فاطر السماوات و الارض، یعلم الملك الناصر اننا نزلنا بغداد سنه خمس و خمسین و ستمایه و سرنا ملکها.
انجام:و یجعل الله عزوجل لمن شاء النصر و الظفر. و الحمدلله رب العالمين و الصلاه و السلام علی سیدنا محمد سید المرسلين، و السلام علی من اتبع الهدي و اطاع الملك الاعلى. تمت
[هدیه العارفين 131/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 68 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3ص (204-206)، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 10-1986]
آغاز: برابر
نامه هلاکو به امراء شام و پاسخ آنان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 27 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج کرم، 2ص (439-440)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 93-41]
نامه خواجه طوسی به نام هولاکو به پادشاه مصر و پاسخ آن؛ کا: جهانی سبزواری، محمد حسین بن علی میر، تا: 1115ق؛ 3ص (216-214)، 23 سطر (13/5×21)، اندازه: 16×23سم [ف: 9-1245]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 3گ (97پ -99ر)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 1-155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باکی، محمد مؤمن بن علینقی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ 2گ (192پ-193پ)، 48سطر (9×23)، اندازه: 14/5×30سم [ف: 14-127]
آغاز برابر؛ انجام:(پاسخ) قل اللهم مالك الملك من تشاء و الحمد لله رب العالمين و الصلاه و السلام علی سید المرسلين .. علی کتاب ورد عن الحضره الايلخانيه و السده السلطانيه.
نویسنده درباره نامه می نویسد: «هذه نامه کتبها خواجه نصیر علیه الرحمه من جانب هلا کو الى شامات، کما هو المشهور و لکن الحق لیس کذلك لان شانه اجل من هذا»؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن محمد امین، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ (7ر-8پ)، 20 سطر (10×16)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 12-32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 3ص (87-85)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-817]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6452/12-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-254]
آغاز: ... کتابه المولى العلامه الطوسي عن لسان هلاکو خان الى الملوك المصر و امراء الشام. لیعلم الملك الناصر و البدوار و یغمر و سنجر الاشقر و علاء الدين العمري و سایر الامراء و الاجناد. اتنا جندالله؛ انجام:ای منقلب ینقلبون. لك هذا الجواب. بعد حین الى امرالله.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1293ق؛ 2گ (6پ -7ر) [ف: 2-242]
nāme-hā
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. نامه به صاحب حلب؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
نامه به صدرالدین قونوی درباره این سخن صوفیه که: «التوحيد اسقاط الاضافات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 32-235]
نامه به صاحب حلب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 1ص (332)[ف: 14-3532]
آغاز:وصلت القصيده الغراء و الفريده الزهراء التي انشأها السيد الكبير علامه عصره و افضل دهره قاضی قضاه الآفاق قدوه علماء الأقطار عماد المله و الدين رکن الاسلام و المسلمين اکمل الاكابر في الارضين ... الى داعیه الذي لم یکن لها نقص الا من جهه تخصیصها باسمه ... محمد بن محمد الطوسي؛ انجام:و تشرفه احیانا بلطائف مخاطباته لیقوی بذلك قلبه و یتم بمکانه فرحه. و الحمد لله رب العالمين و صلاته علی نبیه محمد و آله و السلام. نامه ای از نصیر الدين طوسی است به قاضی بحرین، که پس از دریافت قصیده ای از او، برایش نگاشته و ضمن تکریم بسیار، آرزوی دیدارش را نموده است؛ ضمن اجوبه مسائل النصيريه، عبدالله نورانی، 1383ش، چاپ شده؛ بی کا، بی تا؛ اص (79پ)، 24سطر (5×13)، اندازه: 8/5×16سم [سنا: ف: 1-146]
آغاز:نسخه کتاب کتبه محمد بن حسین الموسوي الى المولى السعيد نصیر الدين الطوسييقبل الارض و ینهی الس شریف علوم مولانا خلد الله تعالی تعالی دولته و ابدها و سدد دلالته و ایدها ... الما ورد المرسوم الشريف جوابا عن ضراعته متضمنا انفاق القليل الكاسد من بضاعته مشتملا علی البر العظيم و الطول العميم ... قد کان حمل الى المملوك مسائل اوردها ابن کمونه فتکلف الجواب عنها و قد حمله الى العرض الشريف المولوي سائلا تأمله و اسدال ستر الغفران علیه لاقدامه علی عرض تخلیطه و ان ادت الى خروج عن حد الادب؛ انجام:و اما التماسه جواب المسأله السابعه علی الطريق اليقيني و عن المعارضه بالنقطه الى تمام الكلام. اقول: اظن أن ذلك جری في المسأله السادسه و قد مر ما فیه مقنع بطریق الايجاز و الشرح محتاج الى طویل لا یحتمله هذا الموضع. فهذا ما کتبته بحسب التماسه وفقنا الله للصواب و جنبنا عن الخطا في المقال و الفعال أمه الرؤف المنان.
محمد بن حسین موسوی که از معاصرین خواجه بوده و بیش از آن چیزی از او نمی دانیم، طی نامه ای ضمن تعریف از پاسخ او به سؤالات هفت گانه این کمونه و تعریض به او، از خواجه می خواهد بالاخص در مورد سؤال هفتم او یقینی تر توضیح دهد، خواجه نصیر ضمن توضیحاتی در مورد هر کدام از سؤالات و پاسخها، تقاضای او را اجابت می کند، ضمن اجوبه المسائل النصيريه، عبدالله نورانی، 1383ش، چاپ شده است؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (83پ -86ر)، 24 سطر (5×13)، اندازه: 8/5×16سم [سنا: ف: 146-1]
nāme-hā
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
نسخه اصل: اونیورسیته ش 552 فارسی. نامه به اصل الدين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25سطر [فیلمها ف: 1-443]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. نامه به یکی از دوستانش؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 و 1100ق؛ 3ص (112-114)[ف: 17-373؛ فهرست رایانه ای ج 4-1030]
نامه خواجه نصیر به دانشمندان قزوین، خواجه در آن می گوید که در این مدت پانزده سال سیزده بار بادیه مجاز پریده ام و به گیلان رفته ام و دو فرقه محقه بدیدم و آنان از من دستگیری کرده و راه بنموده اند و اینک «معتقده» (همان سیر و سلوک) خود را می نویسم. در این نامه اعتقادات اسماعیلی آمده است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1 شوال 1180ق، کاغذ: سپاهانی، 4ص (5-2)، 17سطر (7×15)، اندازه: 13/5×23سم [ف: 17-57]
نامه به خواجه رحا بزلق ؟ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 3ص (334-336)[ف: 14-3532]
nāme-hā
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607-673 قمری
sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq (1211 1275)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 369/15
نامه به طوسی دارای چهار مسأله و مسأله کلی متضمن عده ای از مسائل؛ خط: نسخ، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 18ص (442-425)، 25 سطر (9×19)، اندازه: 15×26سم [سنا: ف: 1-203]
nāme-hā
جوینی، عطا ملک بن محمد، 623 – 681 ؟ قمری
joveynī, ‘atā malek ebn-e mohammad (1227 - 1283)
نامه های عطا ملک جوینی به منتخب الدين در خراسان و مجدالدین رومی و امیر پروانه و صاحب ولی الله هرون.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2449/6
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ (85-89)، 16سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 9-1171]
nāme-hā
صاحب دیوان، محمد، - 683 قمری
sāheb dīvavn, mohammad(- 1285)
نامه شمس الدين صاحب دیوان به فرزند خود؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8 کاغذ: سمرقندی، 4ص (93-96)، 16سطر (10×16/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 9-1172]
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 487ر. نامه به سید متقی اصیل الدين امیر عبدالله شیرازی علوی؛ بی کا، تا: قرن 8 [فیلمها ف: 1-500]
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس
شورای ملی است 64614-4559. نامه به ملک شمس الدين کرت؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-621]
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 20گ (12-31)[فیلمها ف: 1-446]
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني. صاحب دیوان که به شمس الدين کرت نوشته و پاسخ او؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (63-65)[فیلمها ف: 1-446]
nāme-hā
بیضاوی، عبدالله بن عمر، - 685 ؟ قمری
beyzāvī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘omar(- 1287)
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648-726 قمری
'allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1250 -1326)
نامه از بیضاوی به علامه حلی و نامه علامه به بیضاوی؛ درباره سخن علامه درباره طهاره و حدث متقین در قواعد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:145 خوئی بی کا، تا: قرن 11؛ 4ص (646-649)[ف: 7-331؛ فهرست رایانه ای ج4-1029]
nāme-hā= nāme be xāje nasīr
کیشی، شمس الدين محمد بن احمد، 615؟ - 695 ؟ قمری
kīšī, šams-od-dīn mohammad ebn-e ahmad (1219 1296)
وابسته به: پاسخ طوسی به پرسش کیشی؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
شمس الدين محمد کیشی از معاصران خواجه و خواجه نصیر طوسی مراسلاتی به فارسی دارند و این یکی از نامه های اوست که از اصفهان به خواجه نگاشته است. از مفاد دیباچه نامه کیشی برمی آید که مواصلات و مراسلات وی با خواجه با این نامه آغاز شده، زیرا که پیش از ذکر سؤال نخستین می گوید: «سه مسئله القاء میفتد تا ابتداء مواصلت از استفاده علمی عاطل نماند». کیشی پاسخ سه مسأله را که در این نامه مفصل نوشته از خواجه خواسته است: مسأله 1. شیخ رئیس روح رمسه ... فرق میان موجبه معدوله و سالبه بسیطه بیان کرده ... مسأله 2. شیخ ببرهان ثابت کرده است که صور نوعی بسائط نزد امتزاج باقی اند، پس لازم آید که مواد ایشان همچنان که در حالت انفراد متحصل الوجود بوده اند به صورت نوعی در حالت امتزاج متقوم الوجود باشند ... مسأله 3. وجود خاص که حاصل است مر جوهر مفارق را که بدان وجود موجود است در عین خود همان است که خود بدان معقول است ... و این شک را به زیادت ملاحظه مخصوص نمایند. خواجه پس از نقل سؤالات کیشی یکایک آنها را پاسخ گفته است.
آغاز: پرتو خورشید ضمیر منیر مخدوم ولی الانعام صاحب الايات العظام ... خلاصه الأنام قبله المحصلين ... رئیس المحققين نصیر المله والدین حجه السلام و المسلمين که سبب اهتداء سالکان طریقت و نور بخش دیده و اصلان حقیقت است چندانکه مقتضای رأي حکمت زدای او باشد ...
انجام:از کمال فضل و تمام افضال مخدومی ... توقع است که این تصدیع را تحمل فرمایند و خادم وداعی را از جمله مستفیدان شمرد ... حق تعالی از همه مکاره حارس و در همه مطالب معین باد بمنه وسعه لطفه وجوده.
بی کا، تا: 1056ق، جا: اصفهان [نشریه: 5-273]
آغاز و انجام: برابر
کا: استر آبادی، محمد حسین، تا: 1058ق؛ 11ص (152-162)، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 9-465]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فراهانی ورامینی، شاه مراد بن نقدعلی، تا: 1072ق؛ 1گ (52ر -52پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42-122]
nāme-hā
بغدادی خوارزمی، مشرف بن مؤيد، ق7 قمری
baqdādī xārazmī, mošref ebn-e m’oayyed(- 13c)
آغاز:من کلام الشيخ مجالدین مشرف بن مؤيد البغدادي الخوارزمي ... کتب الى فخرالدین رازی: کمال قدرت آفریدگار سبحانه و تعالی اگر کواکب آسمان دنیا را در اصل نورانیت ...
نامه به فخر رازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1063ق[ف: 7-476]
نامه به صدر بخارا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1063ق [ف: 7-476]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1063ق [ف: 7-476]
nāme-hā
پسائی، افضل الدين، ق7 قمری
pasa11, afzal-od-din(- 13c)
آغاز:بسمله. کفی حزنا مقیم ببلده و انت باخری ما اليك سبیل. ازدواعی حرقت و امتداد زمان فرقت؛ انجام:خالی گذارد آنکه فائده مکاتبت. (من هاهنا ابتر)
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (13پ -14ر) [ف: -117]
آغاز:بسمله. و اذا الصبا هبت ... و اگر چه توفیق مساعد نیست؛ انجام و مراتب عزیز و رفعت افزون
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 1گ (14ر -14پ)[ف: -117]
آغاز:بسمله. فلوان بالحصی قلق الحصى. و بالریح لم یسمع لهن هبوب ای دوست مشفق و ای یار موافق؛ انجام:از مجاری احوال اعلام می نماید
نامه به برخی دوستان؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 1گ (15ر-15پ)[ف: -117]
نامه به اسعد بن نصر فالی، وله ایضا الى الوزير العالم عمید الدين اسعد بن نصر؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (15پ -16پ)[ف: -117]
آغاز:بسمله، امداد عواطف ایزدی؛ انجام:جهان به کام باد و توسن چرخ رام
نامه به مجدالدین بکواره، وله رحمه الله الى اقضی القضاه مجدالدین بکواره رحمه الله؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (14پ -15ر)[ف: -117]
nāme-hā
قلاوونی، ملک ناصر، ق7 قمری
qalāvūnī, malek nāser(- 13c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/13
نامه ملک ناصر به هلاکو خان، صوره ما کتبه الملك الناصر و امراء الشام في الجواب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3ص (87-89)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-817]
nāme-hā
نظام الدين اصفهانی، محمد بن اسحاق، ق 7 قمری
nezām-od-dīn-e esfahānī, mohammad ebn-e eshāq( 13c)
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. نامه قاضی نظام الدين اصفهانی به صاحب عزالدین طاهر؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 423-1]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. نامه قاضی نظام الدين اصفهانی به وزیر نجم الدين جلاباذی؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها ف: 1-423]
nāme-hā
افضل الدين کرمانی، احمد بن حامد، 7 قمری
afzal-od-dīn-e kermānī, ahmad ebn-e hāmed (13c -)
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 195/26-ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. یازده نامه است؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1-424]
nāme-hā
استر آبادی، حسن بن محمد، 645 - 717؟ قمری
estarābādī, hasan ebn-e mohammad (1248 - 1318)
شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 17/24
نامه سید رکن الدين به طوسی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 273-5]
nāme-hā
رشید الدينفضل الله همدانی، 648؟ - 718 قمری
rašīd-od-dīn fazl-ol-lāh-e hamadānī (1251 - 1319)
آغاز:سواد مکتوبی که خواجه رشید غفرالله در اواخر عمر به یکی از اکابر نوشته و ظن غالب ... خواجه صاین الدين ترکه باشد. مشرفه بزرگوار که مشحون بکنوز بشارت بود رسید، از عامه ثلاثه که زبان و دولت است ...
نامه 27 سوانح رشیدی، به ترکه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ 1گ (18ر-18پ)، 41سطر، اندازه: 9/8×22سم [ف: 8-459]
نامه خواجه رشید الدين فضل الله بهتر که اصفهانی؛ بی کا، تا: 1085ق [ نشریه: 5-288]
به صدرالدین محمد ترکه خجندی اصفهانی درباره وقف املاک بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-104]
nāme-hā
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری
abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad( 1336)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2144/22
آغاز:سلام علی اهل الصفاء سلام به لذوات الباقيات قوام ... اهلا باخوان الصدق و الصفاء؛ انجام:انه غافر الذنب و قابل التوب
نامه عرفانی عبدالرزاق کاشانی به معین الدين مسعود بن احمد بن ابی الرضا؛ بی کا، تا قرن 10؛ 7ص (339-345)، اندازه: 10/5×23سم [ف: 9-824]
nāme-hā
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری
abd-or-razzāq-e kāšī, “abd-or-razzāq ebn-e ahmad( 1336)
نامه ای است از کمال الدين عبدالرزاق کاشی به علاء الدوله سمنانی در دفاع از مسلک وحدت وجود و اعتراض به سمنانی که آن را رد می کند و نامه علاء الدوله در پاسخ کاشانی (که بر پشت نامه کاشانی نوشته بوده این مقدمه تاریخی نامه ها - که گردآورنده جنگ آورده - نقل می شود: «شیخ کمال الدين عبدالرزاق مرید نورالدین عبد الصمد نطنزی ... با شیخ رکن الدين علاء الدوله معاصر بوده و در میان ایشان در قول به وحدت وجود مخالفت ومباحثات واقع است و در آن معنی به یکدیگر مکتوبات نوشته اند ... از امیر اقبال سیستانی (که در راه سلطانیه با کمال الدين عبدالرزاق همراه بود پرسید که شیخ تو در شأن محیی الدين اعرابی و سخن او چه اعتقاد دارد در جواب گفته غلط کرده ... وی گفته است اصل همه معارف او خود این سخن است و از این بهتر سخنی نیست عجیب که شیخ تو این را انکار می کند و جمله انبیا و اولیاء بر این مذهب بوده اند. امیر اقبال این سخن را به شیخ خود عرضه داشت کرده بوده است شیخ در جواب نوشته است که در جمیع ملل بدین رسوائی سخن کس نگفته است و چون نیک باز شکافی مذهب طبیعیه و دهریه بهتر بسیاری از این عقیده است ... و چون این خبر به شیخ کمال الدين عبدالرزاق رسیده به شیخ رکن الدين علاء الدوله مکتوبی نوشت و شیخ آن را جواب نوشته».
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 868/12
خط: نستعلیق، کا: کرکی، حیدر بن علی، تا: قرن 11؛ از این دو نامه نسخه هایی در دست است و جامی در نفحات الانس نیز نقل می کند؛ 3گ (15-17متن)، اندازه: 14×23/5سم [نشریه: 13-247]
nāme-hā= nāme be ‘alāʻ-od-dowle-ye semnānī
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری
1336‘abd-or-razzāq-e kāšī, 'abd-or-razzāq ebn-e ahmad(
نامه ای از کمال الدين عبدالرزاق کاشانی به علاء الدوله سمنانی و پاسخ وی، کاشانی در این نامه که به نظم و نثر نگاشته شده، از کتاب «عروه» سخن رانده و از محیی الدين ابن عربی دفاع نموده: «چون کتاب عروه مطالعه کردم و بحث در آنجا مطابق معتقد خود نیافتم بعد از آن در راه امیر اقبال می گفت که خدمت شیخ، طریقه محیی الدين را (منظور وحدت و اتحاد وجود است) در توحید نمی پسندد»؛ کاشانی خود توحید را بر سه مرتبه مرتب کرده است و توحید حقیقی را مرتبه سوم از آن سه مرتبه می داند. کاشانی در این نامه سرگذشت، تحصیلات و سیر و سلوک خویش و نیز نخستین شیخ راه که او را دستگیری کرده و او را به توحید حقیقی رهنمون شد با اختصار یاد می کند: «چون در اوائل جوانی از بحث فقیهیات و شرعیات فارغ شده بود ... از آن بحثها و بحث اصول فقه و اصول کلام هیچ نگشود. تصور افتاد که بحث معقولات و علم الهي ... مردم را به معرفت رساند ... مدتی عمر در تحصیل آن صرف شد و استحضار در آن به جائی رسید که بهتر از آن صورت نبندد ... چندان ... احتجاب از آن پیدا شد که قرار نماند و معلوم گشت که معرفت مطلوب از طور عقل برتر است ... تا وقتی که صحبت متصوفه و ارباب ریاضت و مجاهده اختی
ر افتاد توفیق حق دستگیر شد و اول این سخنان به صحبت نورالدین عبد الصمد نظنزی قدس سره رسید ... و همین معنی توحید یافت و فصوص و کشف شیخ یوسف همدانی را بسیار می پسندید بعد از آن به صحبت مولانا شمس الدي کعبی رسیدم چون از مولانا نورالدین شنیده بودم که در این عصر مثل او نیست ... و او همین معنی در توحید بیان میکرد و میگفت که مرا بعد از چندیناربعین این معنی کشف شد». | کاشانی از این عارفان نیز یاد می کند: مولانا نورالدین ابرقوهی، روز بهان بقلی، ظهیر الدين بر، اصیل الدين، شیخ ناصر الدين و قطب الدين (پسران ضیاء الدين ابو الحسن)، شیخ عبدالرحمان اسفراینی خواجه جهان. (عبدالحسین حائری)
آغاز:امداد تأييد و توفیق و انوار توحید و تحقیق از حضرت احدیت به ظاهر اظهر ... بعد از تقدیم مراسم دعا و اخلاص می نماید که این درویش هرگز نام خدمتش بی تعظیم نام نبرده باشد
انجام: حق تعالی همگان را هدایت سوی جمال خویش کرامت کناد و إنا أو ایاکم لعلی هدی او في ضلال مبین و الله الموفق و المعين
چاپ: در مجموعه رسائل و مصنفات کاشانی (تهران، میراث مکتوب)
[نسخه های منزوی 2: 1400 و 1440؛ الذريعه 169/22؛ فهرستواره منزوی 1020/8]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن غیاث الدين نوربخشی، تا: 876ق؛ کاغذ: ترمه، 5گ (110پ -114پ)، 15 سطر، اندازه: 13/2×17/6سم [ف: 7-241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، قطع: ربعی [نشریه: 4-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (165-169)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 23-207]
آغاز:بسمله، شیخ کمال الدين عبدالرزاق کاشی وی ... جامع بوده میان علم ظاهری و باطنی، از وسایل با شیخ رکن الدين علاء الدوله سمنانی معاصر بوده است؛ انجام بعد از آن چون قدم در نهایت مقام توحید نهادم، غلط محض بود، الرجوع الى الحق خیر من التمادي في الباطل، بر خواندم ای عزیز تو نیز اقتدا به همین کن، و چون نظر بر قول خدای تعالی افتاد، و لا یضر الله الأمثال به کلی محو آن مثال کردم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخستقرن 11، 3گ (20ر -22ر)، 31سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 37-319]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (23ر -26پ)، 17سطر (10×15)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 8-557]
آغاز:برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ 8گ (171پ-178ر)، 15 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: -99]
آغاز برابر؛ انجام:بطاعت دریغ باشد که درین قبیل وقال که مثمر جدالست با زمانی والسلام علیکم
و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 8گ، 16 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 3-1185]
بی کا، تا: قرن 12؛ 7گ (1-7)، اندازه: 12×19سم [ف: 13-3220]
آغاز: برابر؛ انجام:ولا تضربوا الله الامثال بکلی محو آن مثال کردم و السلام
بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 6ص (67-73)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32-155]
خط: نسخ، کا: تولمی، علی عسکر بن مؤتمن، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ 3گ (45پ - 47پ)، 29سطر (12×23)[ف: 12-2664]
بی کا، تا: قرن 14؛ 9ص (485-493)، اندازه: 11×18سم [ف: 44-175]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1308ق؛ 5گ (50پ -54پ)[ف: 5-700]
بی کا، بی تا [نشریه: 5-268]
بی کا، بی تا؛ 8گ (61پ -68ر)، 17سطر (7×10)، اندازه: 12×17سم [ف: 16-436]
nāme-hā=nāme be kāšānī
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری
‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
پاسخ علاء الدوله است به نامه نقد عبدالرزاق کاشانی.
آغاز: قل الله ثم ذرهم في خوضهم یلعبون، بزرگان دین و روند گان راه یقین به اتفاق گفته اند.
چاپ: در نفحات الانس جامی چاپ شده
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (29ر -31ر)، 17سطر (10×15)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 8-557]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11، 3ص (172-174)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 23-208]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ 5گ (178پ -182ر)، 15سطر، اندازه: 11×19سم [ف: -99]
nāme-hā
شرف الدين قزوینی، فضل الله بن عبد الله، 660 - 740 ؟ قمری
šaraf-od-dīn-e qazvīnī, fazl-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh (1262 - 1340)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 244/15-ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 552 فارسی. نامه به صاحب جلال الدين زنگیشاه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25 سطر [فیلمها ف: 1-444]
nāme-hā
ابن فضل الله عمری، احمد بن یحیی، 700؟ -749 قمری
ebn-e fazl-ol-lāh-e ‘omarī, ahmad ebn-e yahyā (1301 - 1349)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:102/3-طباطبائی
نامه از شهاب الدين عمری به صلاح الدين صفدی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در ضمن جنگ شعر[ف: 22-22]
nāme-hā
فهرجی، مهذب الدين
fahrajī, mohazzab-od-dīn
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 195/24-ف
نسخ اصل: حمیدیه ش 1447. نامه مهذب الدين فهرجی به عزیز الدين عدیل؛ بی کا، تا: با تاریخ 750 تا 811ق [فیلمها في: 1-423]
nāme-hā
ابن نباته، محمد بن محمد، 686 - 768 قمری
ebn-e nobāte, mohammad ebn-e mohammad (1288 1367)
متن ناتمام نامه ای است از جمال الدين محمد بن نباته به شیخ شهاب الدين محمود. این مراسله به هنگامی انجام یافته که آنان هر دو در قاهره سکونت داشته اند و به نظر می رسد مشتمل بر گفتگوی دوستانه و گله آمیزی است. این نامه به گونه ای با نسخه تذکره صفدی (شماره 879/2 کتابخانه مجلس شورای اسلامی) پیوستگی دارد و موهم آنست که بخشی از تذکره صفدی است، اما صواب آن است که جزء آن تذکره نیست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:879/3-طباطبائی
آغاز:کتب جمال الدين محمد بن نباته لایخرج الكرم منی غیر نایبه ** و لا الين لمن لا یبتغی لینی، الاستفتاح بلاتیمن بتر که الشهاده فحسم الله عن سیدنا الإمام العلامه القدوه شهاب الدين مکمل الاداب و ملك الشعراء و الكتاب شر کل عین حاسده؛ انجام:و هذه قصائد في ... تتداسها السنه الاقلام و تکتب بانفاس الليالي ... (به نظر می رسد در اینجا سطوری از نامه افتاده است)
بالدعاء و السؤال و العكوف علی التضرع و الابتهال و المسئول منکم اهل شفقه و احسان ... ابلاغ الدعاء جمله المحبين و الاعيان ... و کذا المسئول منکم دام معروفکم ان لاتخلونا من صالح دعواتکم المستجابه ... و اوفر الكرامات لدینا ...
کا: حسینی موسوی، محمد بن میرزا محمد، تا: قرن 11؛ جلد: تیماجمذهب، 15 گ، اندازه: 12×20/2سم [ف: 23-165]
name-ha
ابن خاتمه، احمد بن علی، 710؟ - 770 قمری
ebn-e xātema, ahmad ebn-e ‘alī (1311 - 1369)
دو نامه ابن خاتمه ابو جعفر احمد بن علی انصاری به لسان الدين بن خطیب.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 74/39-ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (172پ -173پ)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 1-157]
nāme-hā
عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
‘obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh(- 1371)
نامه از انشاء شیخ شهاب الدين. بخشی از هزلیات عبید و از منشآت فکاهی او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2812/7
آغاز: سطان وقت تیز عالم بیسراک وجود نجیه روی بساط گوز خراسان یا بوجه قلندر دام بحربده از راه کرم مردان؛ انجام: از وقت با یزید شیی آلت مردان صباح الخير و السلامه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ربیع الثاني 1357ق، 10ص (191-200)، 14سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10-100]
nāme-hā
سلمانی، محمد بن عبد الله، 713 - 776 قمری
salmānī, mohammad ebn-e 'abd-ol-lāh (1314 - 1375)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 74/41-ب
نامه ای به ابن الخطيب و پاسخ او؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (176ر -177پ)، 27 سطر (1889)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 157-1]
nāme-hā
قیراطی، ابراهیم بن شرف الدين، - 781 قمری
qirātī, ebrāhīm-e bn-e šaraf-e dīn(- 1380)
نامه ای از برهان الدين قیراطی درباره فخر الدين بن مکانس که مقامه «اختراع الخراع» صفدی را در نزد او قرائت کرد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:179ط
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ 1گ (421)[ف: 22-111؛ فهرست رایانه ای ج 4-1036]
nāme-hā
شاه شجاع، جلال الدين ابوالفوارس، 723 - 786 قمری
šāh šojā, “jalāl-od-dīn ab-ol-favāres (1324 - 1385)
آغاز هو الحي الذي لا اله الا هو ... اعلیحضرت گردون سلطنت ممالک پناه ...
نامه به امیر تیمور گورکان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (111-108ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-98]
آغاز: بسمله. هو الحي لا اله الا هو الحكيم و اليه ترجعون. عالیحضرت گردون سلطنت، مملکت پناه، معدلت شعار، مکرمت دثار ...
نامه که جلال الدين شاه شجاع در حال فوت به حضرت صاحب قران نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1010ق؛ 2گ (145پ- 146ر)، 41سطر، اندازه: 9/8×22سم [ف: 8-463]
nāme-hā
ابن مکانس، عبدالرحمن بن عبدالرزاق، 745 - 794 قمری
ebn-e makānes, abd-or-rahmān ebn-e 'abd-or-razzāq (1345 - 1392)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:179ط
نامه به شیخ بدر الدين بشتکی از فخرالدین ابن مکانس به هنکام طغیان رود نیل در 784؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: دمشقی، 13ص (429-441)، 12 سطر [ف: 22-111؛ فهرست رایانه ای ج4-1035]
nāme-hā
اردبیلی، نصیر الدين
ardabīlī, nasīr-od-dīn
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:242/7-ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 552فارسی. نامه قاضی نصیر الدين اردبیلی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25 سطر[فیلمها ف: 1-443]
name-ha = name be sahid-e avval
علی بن مؤيد، ق8 قمری
'alī ebn-e m'oayyed(- 14c)
نامه ای است با امضای فرستنده (علی بن مؤيد) که یازدهمین فرمانروای سربدار خراسان در سبزوار است که در سال های 783-766ق حکومت می کرد. مخاطب نامه شمس المله و الحق و الدين است که گویا شمس الدين محمد شهید اول (734 786ق) پسر جمال الدين مکی را خواسته باشد. پس یکی از نامه هایی است که شهید دوم زین الدين پسر علی (911–966ق) در پیشگفتار شرح لمعه از آن یاد کرده می گوید: میان مؤلف المعه، شهید اول، و علی بن مؤيد پادشاه خراسان و پیرامون آن دوستی برقرار بود و از راه دور عراق و شام نامه ها، داد و ستد می کردند. شهید دوم در اینجا واسطه نامه نگاری را شمس الدين محمد آوی می نامد که در طبقات (قرن 8ص 175) معرفی شده است، مخاطب این نامه شمس الدين شهید است. علی بن مؤيد در این نامه از شهید درخواست دارد که برای ارشاد مردم شیعه خراسان به آن سامان رود و در آنجا بزید. شهید دوم در شرح این عبارت شهید اول که «لمعه را به خواهش برخی دینداران نگاشتم» می گوید مقصود از مرد دیندار شمس الدين محمد آوی است که از یاران سلطان علی بن مؤيد پادشاه خراسان بوده است. این پادشاه تا زمان تیمور لنگ حکومت کرد، تا این که تیمور او را برانداخت و او به سال 795، نه سال پس
از شهادت نگارنده لمعه شهید اول، در گذشت.
آغاز:سلام کنشر العنبر المتضوع ** یخلف ریح المسك في کل موضع / سلام یباهی البدر في کل منزل ** سلام یضاهی الشمس في کل مطلع / علی شمس دین الحق دام ظللاله ** بحده سعید في نعمی ممتع؛ مجلس المولى الامام التمام العالم العامل الفاضل الكامل السالك الناسك رضی الاخلاق و في الاعراق عالم العالم مرشد طرائق الأمم ... الراسخين اسوه الفضلاء المحققين مفتی الفرق الفارق بالحق للحق حاوی فنون الفضائل و المعاني، حایز قصب السبق في حلیه الأعاظم ... وارث علوم الانبياء و المرسلين محیی مراسم الائمه الطاهرين، سر الله في الأرضين، مولانا شمس المله و الحق و الدين، مد الله اطناب ظلاله، بمحمد و آله ... سید الأوتاد، و نعمه متصله الامداد، إلى یوم التناد. و بعد:فالمحب المشتاق، مشتاق الى کریم لقائه غایه الاشتياق و أن یتسرب بعد سرب التلاق ... في عن محیاك لکن حظی القلب عن حماك ربا و ینتمی إلى ذلك الجناب لازال مرجعا لأولي الألباب. ان شیعه خراسان صانها الله عن حدثان متعطشون الى زلال وصاله و اللاغتراف من بحار فضله و افضاله، و افاضل هذه الديار قد مزق شملهم ایدی الأدوار ... لهم بل کلهم صفوف حروف الليل و النهار و قال أمير المؤمنين (امین) رب العالمين ثلمه
الدين موت العلما و انا لانجد فینا من یوثق علی علمه او یهتدی الناس برشده و هداه، فيسألون الله شرف حضوره و الاستضاءه باشعه نوره و الاقتداء بعلومه الشريفه، و الاهتداء ... المنيفه، یسعف مسؤولهم و ینجح مأمولهم نظم ..
کا: خادم خراسانی، محمد رفیع بن محمد طاهر، تا: قرن 12؛ 23سطر (10/5×22)، اندازه: 18/5×31سم [ف: 16-522]
خط: نستعلیق، کا: حسینی نطنزی، محمد علی بن محمد، تا: 2 ذیحجه 1135ق؛ 3ص (387-389)[ف: 14-3534]
خط: نستعلیق ریز، کا: تبریزی، احمد بن محمد باقر، تا: محرم 1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 135 گ، 18سطر (7×16/5)، اندازه: 15×27سم [ف: 8-261]
آغاز: برابر
بی کا، بی تاب نامه از سلطان خراسان به شیخ شمس الدين (رحمه الله علیه) دانسته شده؛ جلد: تیماج، 1گ (7ر و پ)، ابعاد متن: 13×22، اندازه: 21×31سم [ف: 11-279]
آغاز برابر؛ انجام: قد فرق شملهم ایدی الأدوار و فرق جلهم بل کلهم صنوف صروف الليل و النهار و قال أمير المؤمنين ... تمت. کتبه العبد المذنب محمد حسین الخادم ابن محمد مهدی
خط: نسخ، کا: محمد حسین الخادم، بی تا؛ با یک سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ جلد: تیماج، 2گ (265پ -266پ)، 11سطر (5/5×11)، اندازه: 9×16سم [ف: 11-165]
nāme-hā
هروی، فخرالدین
heravī, faxr-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 242/3- ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 552 فارسی. نامه قاضی فخرالدین هروی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25 سطر [فیلم ها ف: 1- 443]
nāme-hā
بدر الدين بن صاحب، ق8 قمری
(badr-od-dīn ebn-e sāheb (- 14c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 179ط
نامه به فخر الدين ابن مکانس از بدر الدين ابن الصاحب و پاسخ فخرالدین؛ بی کا، بی تا [ف: 22-111؛ فهرست رایانه ای ج4- 1037]
nāme-hā
دهلوی، ملک اختسان، ق8قمری
(dehlavī, malek extesān (- 14c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 218/3
نامه به عماد فقیه کرمانی؛ خط: نستعلیق، کا: سمرقندی، نصر الله بن عبد المؤمن، تا: قرن 19 که به عنوان عماد فقیه کرمانی انشاء کرده و فرستاده؛ 13ص (55- 67)، 23 سطر (8×18)، اندازه: 12×23 سم [سنا: ف: 1- 102]
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)، شماره نسخه: 2/3
همان نسخه بالا [نشریه: 2- 44]
nāme-hā
سلطان زین العابدين بن شاه شجاع، ق8 قمری
(soltān zayn-ol-‘ābedīn ebn-e šāh šojā‘ (- 14c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 218/17
نامه به امیر تیمور؛ خط: نستعلیق، کا: نصر الله بن عبدالمومن منشی سمرقندی، تا: قرن 9، 3ص (137- 139)، 23 سطر (8×18)، اندازه: 12×23 سم [سنا: ف: 1- 102؛ فهرست رایانه ای ج4- 1038]
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)، شماره نسخه: 2/14
همان نسخه بالا [نشریه: 2- 44]
nāme-hā
تیمور گورکان، 736- 807قمری
(teymūr gūrkān (1336-1405
آغاز: رحم الله امره عرف قدره... الحمد الله که ممالک ربع مسکون در تحت تصرف ماست...
نامه به قیصر روم هنگامی که ظهیرالدین حاکم ارزنجان بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: میشن، 1گ (181ر-181پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 103]
آغاز: حضرت مالك الملك بر مقتضای کلام خود که توتی الملك من تشاء...
نامه به پادشاه مصر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (181پ-183ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 104]
آغاز: القلوب... و علی القلوب من القلوب دلایل...
به سید علی کیا پادشاه گیلان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (67پ-68ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 95]
نامه از تیمور لنگ به الملك الظاهر بر قوق و پاسخ الظاهر به تیمورلنگ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [ف: 22- 32؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1029]
نامه به قیصر روم بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 1ص (61) [ف: 10/3- 1334؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1028]
آغاز: به تحیات درجت افزون مخصوص بوده، همگی همت همایون به تمهید قواعد اشتیاق و سلوک... آغاز پاسخ: الواثق الملك الغني علی بن امیر الحسيني برار باب ملک و ریاست و اصحاب عقل و کیاست معین و مبرهن
نامه به سید علی کیا پادشاه گیلان؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: 1219ق، جان محمد آباد بیدر؛ 6گ (129ر-134پ) [ف: 7- 361]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/16- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 278]
nāme-hā
جرجانی، علی بن محمد، 740- 816قمری
(jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340-1414
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/198
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای، 1ص (519)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 302]
nāme-hā
عبد البسطامي، جمال الدين ابوالمحاسن
abd-ol-bastāmī,jamāl-od-dīn abol-mahāsen‘
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2928/10
آغاز: بسمله، صورة کتاب ارسله الشيخ الامام العالم العارف؛ انجام پایان: محمد علی آله و صحبه و سلم و رضی الله عن الصحابة أجمعين و ذلك بتاریخ یوم الخمس رابع عشر صفر احد شهور سنه 823في الحرم الشريف المكي تجاه الكعبه...
قسمت اول نامه ای است از ابوالمحاسن عبد البسطامي که از مکه به قاهره به حضرت ابوالعباس احمد بن صدر الدين اسکندر شهیر به بازار نوشته و شرح دو بیت از اشعار محی الدين عربی را می خواهد، قسمت دوم جواب مخاطب است به آن نامه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 823ق؛ 12ص (59- 70)، 19 سطر (9/5× 13/5)، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: 6- 667]
nāme-hā
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، -836؟ قمری
(torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433
آغاز: بسمله بعد حمدالله رب البريه و باری؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ایراده... من ختم... و السلام.
در بیان علت تقدم حرف باء در قرآن کریم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 141-828ق؛ 3 ص (122- 124)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 237]
به امیرزاده بایسنغر در هرات نوشته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 841-828ق؛ 1ص (139)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 238]
به سید نعمة الله از اصفهان به یزد و از زبان امیر اسکندر و نیز دو مکتوب او به استدعای امیر نعمة الله از قبل او به امیرزاده شاهرخ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ 1ص (148)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 238]
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ 1ص (153)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 239]
نامه به «شرفا» شرف الدين علی یزدی و به امیر فیروزشاه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ 1ص (160)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 239]
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ 1ص (172)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 240]
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ 1ص (188)، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32- 240]
nāme-hā
کاشی، جمشید بن مسعود، -841؟ قمری
(kāšī, jamšīd ebn-e mas‘ūd (- 1438
نامه ای است از غیاث الدين جمشید کاشانی از سمرقند به پدر خود در سرگذشت الغ بیگ و مدرسه او؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 2ص (675- 676)، اندازه: 10/5×23 سم [ف: 9- 829]
دو نامه از غیاث الدين جمشید کاشانی است که از سمرقند به کاشان، برای پدرش نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ 18گ (258ر-275ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30- 210]
آغاز: اشتیاق و التياع بشرف دستبوس خداوند تا حدی است؛ انجام: و بآن کاغذ می گویند.
نامه ای است از غیاث الدين جمشید کاشانی از سمرقند به پدر خود؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (517ر-518پ) [ف: 5- 699]
nāme-hā
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795- 869 قمری
(nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393-1465
آغاز: بسمله. جناب مولوی شیخ الاسلام تاج معارف العلماء... مولانا حسن ادام الله... بسلام و دعا مخصوص است، بعده اعلام می رود که در مسئله وجود مطلق التماس رساله فرموده بودند، و این فقیر مدتیست که منتظر وقت آن می باشد؛ انجام: عاقبت محمود باد. بحرمة کمل أوليائه من الاقطاب و الأفراد.
به مولانا حسن، گفتاری است عرفانی درباره «وجود مطلق» به خواهش مولانا حسن، در آغاز از شیخ محیی الدين نامبرده است؛ کا: محمد بن غیاث الدين نوربخشی، تا: 876ق؛ 3گ (5پ-
77پ)، 15 سطر، اندازه: 13/2×17/6 سم [ف: 7- 240]
آغاز: ظل ظلیل همای همایون همت عالیه امام العالمين چتر دولت افتخار الخواتين امیر علاء الدولة والدین، بعده اعلام می رود که خوض مستوفی در معرفت حقیقی اکمل اولیا جز غواصان؛ انجام: توفیق سعادت صحبت و دولت ملازمت که مورث کمال عرفان استمحقق باد، بحرمة کمل اولیائه من الاقطاب و الأفراد.
نامه به علاء الدين، گفتاری عرفانی به نظم و نثر؛ کا: محمد بن غیاث الدين نوربخشی، تا: 876ق؛ 3گ (81پ-83پ)، 15 سطر، اندازه: 13/2×17/6 سم [ف: 7- 240]
آغاز: بسمله ظل ظلیل همای همایون همت عالیه امام العابدين چتر دولت افتخار القوانين امیر علاء الدولة والدین باد بعد اعلام می رود که خوض مستوفی در معرفت حقیقی اکمل اولیاء، انجام: که مورث کمال عرفان است محقق باد بحرمة کمل اولیائه من الاقطاب و الافراد/ تم
نامه ای است به امیر علاء الدولة والدین که در آن از مکاشفات اولیا بحث نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 3گ، 16 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 3- 1184]
آغاز: سواد مکتوب که همان حضرت... بمولانا حسن کرد نوشته اند این است بسمله... جناب مولوی شیخ الاسلام... مولانا حسن... بسلام و دعا مخصوص است؛ انجام: عاقبت محمود باد بحرمة کمل اولیائه من الاقطاب و الأفراد.
نامه ای است که برای مولانا حسن کرد در باره وجود مطلق نوشته است، او دارای چندین نامه اخلاقی و عرفانی- فلسفی است؛ خط: نسخ، کا: تولمی، علی عسکر بن مؤتمن، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ 2گ (30پ-31پ)، 29 سطر (12×23) [ف: 12- 2663]
آغاز: سواد مکتوب حضرت امام العالم و الغوث الاعظم امیر سید محمد نوربخش که بعلاءالدوله فرستاد. بسمله... ظل ظلیل همای همایون همت عالیه امام العالمين چتر دولت افتخار خواتین امیر علاء الدولة والدین باد؛ انجام: توفیق سعادت صحت و دولت ملازمت که مورث کمال عرفان است محقق باد بحرمة کمل اولیائه من الاقطاب و الأفراد
نامه به علاء الدوله، این یکی جز علاء الدوله سمنانی (659- 736ق) است در سرگذشت سمنانی ص 71 آمده که نوربخش در خرقه پوشی به واسطه شاگرد همین سمنانی است؛ خط: نسخ، کا: تولمی، علی عسکر بن مؤتمن، تا: 1222- 1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ 2گ (33ر -34پ)، 29سطر (12×23) [ف: 12- 2663]
nāme-hā
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817- 898قمری
(jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415-1493
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 524/3- ف
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1431. نامه نورالدین عبدالرحمن جامی به رکن الدين علاء الدوله سمنانی و پاسخ آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز جمادی الثاني 779ق؛ 17گ (67- 84) [فیلم ها ف: 1- 495]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 524/2- ف
همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 495]
nāme-hā
پناهی، ق 9قمری
(panahi (- 15c
نامه ملا پناهی به شاه غریب میرزا؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (330)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
نامه مولانا پناهی به شاه غریب میرزا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (8ر-8پ) [ف: 7- 224]
nāme-hā
حسینی، محمد، ق9قمری
(hoseynī, mohammad (- 15c
نامه های عرفانی به ملک محمود که خود را خاک آستانه قطب عالم نامیده است به تاریخ های گوناگون در سال های 824 و 825ق.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5734/1
آغاز: فرو ریزد تا از غایت مستی خود در هستی او متفرق شوند انا الحق و سبحانی بر زبان رانند؛ انجام: و مشتاقان مقام اشتیاق سرمه از خاک در او.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 200گ (2ر-201پ)، 18 سطر (8×17)، اندازه: 13×22 سم [ف: 5- 701]
nāme-hā
خبوشانی، حاجی محمد، ق9قمری
(xabūšānī, hājī mohammad (- 15c
چند نامه عرفانی- شخصی. دست کم یکی از آن ها رو به سوی شیخ کمال الدين حسین خوارزمی.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 264/6- عکسی
آغاز: 1: باسمه سبحانه- جناب طریقت مآب عرفان ایاب ادام الله برکات انفاسه علی... 2: باسمه سبحانه. رب اشرح لی صدری و یسر لی أمري و احلل... چون در این فرصت و ایام از جانب جناب فرزند نیک انجام... کمال الدين شیخ حسین الخوارزمي از بلده فاخره بخارا و صوب ارجمند سمرقند. آغاز 3: شیخ الاسلامي کهف الأنامي شیخ کمال الدين حسین حفظه الله عن و همة العين و جعل انفاسه؛
اصل نسخه: گنج بخش، ش 5250؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1003ق؛ 5گ (21- 25) [عکسی ف: 2- 276]
nāme-hā
شیرازی، مطهر، ق9قمری
(Šīrāzī, motahhar (- 15c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 218/8
از مرتضی اعظم سید مطهر شیرازی به تاج الدين سلمانی؛ خط: نستعلیق، کا: نصرالله بن عبدالمومن منشی سمرقندی، تا: قرن 9؛ 5ص (84- 88)، 23 سطر (8×18)، اندازه: 12×23 سم [سنا: ف: 1- 102؛ فهرست رایانه ای ج4- 1040]
nāme-hā
صاحب علاء الدين، ق9قمری
(sāheb ‘alāʻ-od-dīn (- 15c
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614- 4559. نامه به فخر الدين علی وزیر در روم در تعزیت پسر او؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جان ماردین در شمال عراق [فیلم ها ف: 1- 621]
نسخه اصل: او نیورسیته ش 552 فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25 سطر [فیلم ها ف: 1- 443]
name-ha
مطرزی، ابوبکر بن محمد، ق9قمری
(motarrezī, ābū-bakr ebn-e mohammad (- 150
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2859/12
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. خیرکم من ذکر کم الله رویته، ورغبکم في الاخرة عمله وزاد في عملکم منطقه بر مقتضی اشارت نبوت توقیع فضیلت خیریت بر مثال حالت آن کس توان یافت که مشاهده دیدار او از انعکاس انوار الوهيت نشان دهد. و مطالعه کردار او در آینه تصویر رغبت سعادت آخرت بنماید و موازنه گفتار او واسطه ازدیاد علوم نافع گردد. و الحمدلله وحده امروز این هر سه خصلت در ذات شریف شیخ الوقت قطب الحقيقه برهان الطريقه قدوة السالكين ابقی الله بركة انفاسه للاسلام ذخراً و ملاذاً موجود است و شکر این موهبت بر اهل این اقلیم بل بر کل امت محمد صلی الله علیه و آله لازم. ترقب از میامن انفاس عزیزش آنست که این ضعیف ابن المطرزي را بدریوزه سعادت حسن خاتمت و خلاص از توحش حشمت مدد فرمایند و السلام علی من اتبع الهدي و فرزندان را بدعا خیر یاد می دارد و الحمدلله وحده و الصلوة علی رسوله
این نامه ای است که فخر الدين ابن المطرزي نوشته است به شیخ الوقت قدوة العارفين برهان المله والدین قهستانی؛ بی کا، تا: قرن 11، 1ص (89)، اندازه: 8×18 سم [ف: 10- 189]
nāme-hā
توقیعی، احمد فریدون بیک
towqīʻī, ahmad fereydūn beyk
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13794/3
آغاز: محامد بی انتها اول قادر رحمیك ذات بی همتا سنه لایق و سزاوار که مراتب انسانی متفاوت قلوب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ 5گ (6پ-10ر) [ف: 37- 335]
nāme-hā
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844- 906؟ قمری
(amīr ‘alī-šīr-e navā'ī, “alī-šīrebn-e kīčakne (1441-1501
نامه ترکی میر علیشیر درباره رخصت حج به سلطان میرزا حسین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (113ر-114پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 107]
رقعه ای که میر علیشیر به سلطان میرزا حسین در طلب رخصت حج نوشته؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ 1ص (114ر)، اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1- 233]
nāme-hā
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844- 906؟ قمری
(amīr ‘alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441-1501
آغاز: انشایی که امیر علیشیر نوائی از برای عبدالله مروارید نوشته اند: برادر ارجمند و فرزند دلبند را بعد از ادای سلام مشتاقانه؛ انجام: بخش آخر نامه محو شده خواندنی نیست.
نامه به عبدالله مروارید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 995ق؛ 1ص (229پ)، 19 سطر، اندازه: 16/6×24/1 سم [ف: 8-146]
نامه به خواجه افضل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (6پ) [ف: 7- 224]
آغاز: 1: ای باد صبا چه آمدی ز سر منزل یار- جانم ببر و بجان او ساز نثار... بعد از عرض عبودیت معروض رای؛ 2: انصاف بده ای فلک مینا نام- تا زین دو کدام خوب تر، کدام حرام. خورشید جهانتاب تو از جانب؛ 3: چند روز شد که مظنه این کمینه آن است که بر صفحه خاطر
اصل نسخه: ملک، ش 4341. دو نامه به عبدالرحمان جامی (817- 898ق) و یکی عشقی است به دلدار خود. این نامه ها در فهرست کتابخانه نیامده است (ملک 361/7)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1219ق؛ 1گ (241پ-241پ) [عکسی ف: 2- 278]
nāme-hā
دوانی، محمد بن اسعد، 830- 908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1015/38
آغاز: خدام بر جیس احتشام فتح کرده و معروض دارند بالامانی و الاقبال. في اول هذا المكتوب. اماما للملة و الشريعة و الطريقة و الحقيقة و الحكمة و الإيالة و الدين شجاع الدين علیا. سلام وای سلام. سلام من الل السلام علی حضرة من التي؛ انجام: یخلد علی العالمين سیما العالمين ظلال افضالکم الى یوم الدين آمین آمین آمین اخلص المخلصين حقا محمد بن اسعد.
محمد بن اسعد دوانی این نامه را به یکی از پیشوایان (شجاع الدين علیا) نوشته و یاد آورد شده که امام ابویزید دوانی درگذشت و درباره فرزند خویش و خود دوانی سفارش کرد، آن گاه درخواست که برای ادای پاره ای از حقوق آن شهید راه دین از فرزندش نوازش کنند و او را به همان پایگاه رسانند چه شایسته است حکومت فقیه و مدرس و معید را پس از مرگشان به فرزندانشان داد آن چنان که غنیمت ها را به فرزندان سپاهیان می دهند؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن سعد الله، تا: با تاریخ 913ق؛ 1ص (147ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 4- 705]
nāme-hā
دوانی، محمد بن اسعد، 830- 908؟ قمری
(davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427-1503
آغاز: منقول من علامة الدواني. هر چند مدتیست که از جانب آن دوست جانی و فرزند روحانی نسیمی نوزید و رقعه نرسید هرگز ازین جانب فراموشی نبوده؛ انجام: و کتب به دست آید و درین مسئله بسطی واقع شود و السلم و السلامة و الرحمه و البركه و العافيه ابدا سرمدا. من الفقير المخلص الحقيقي محمد بن اسعد الصديقي
بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (34)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1-472]
آغاز: کتابتی است که به مولانا علی قوشچی نوشته شده. ایا ساکنی واد العقيق تعطفوا ** علی ذنف یشفیه قوجه مانه... همواره او کار اطوار حقایق ملکوت و اسرار دقایق جبروت شهباز بلند معارف شکار ملایک شعار خاطر قدسی آثار؛ انجام: به سعادت ملازمت مشرف خواهد گردانید آن شاء الله تعالی از مکارم اخلاق طیبه الأعراق اسبال دیک عفو برین گستاخی مأمول و مسئول است و الله تعالی یخلد ضلال افاضتکم علی مفارق الطالبين خصوصاً المخلصين الى یوم الدين و السلام
نامه به مولانا علی قوشچی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (48)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1-473]
آغاز: بحرمة ایام الوصال الفواضل ** بطیب لسان کالبدور الكوامل... قلم برداشتم و نمی دانم تا چه نویسم شکایت حکایت فراق یا قصه غصه اشواق؛ انجام: ور نه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست. زیاده ازین مزاحم اوقات شریف نمی گردد و الله یصون عن عین الكمال و حماله عن قصمة الزوال
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (49)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1- 473]
آغاز: اخص مریدان و اخلص مستفیدان آن که مهر مهرولای آن حضرت نقش نگین جان و خاتم بنان جنان دارد؛ انجام: تجاوز از حد می داند ظلال ارشاد و افاده بر کافه عباد و قاطبه بلاد مخلد باد الى یوم التناد بمحمد سید الأمجاد و آله و صحبه و عترته الامجاد
نامه به یکی از مشایخ؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (49)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1- 473]
نامه به یکی از مشایخ، تکرار نامه ای است که در ص 49 این نسخه نیز نوشته شده بود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (62)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1-474]
آغاز: بزرگان و خرده دانان دانند که به خرده ریزه که از چنته پیرزنی گیرند...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (117ر-117پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-107]
nāme-hā
حسین بایقرا، 842- 911قمری
(hoseyn-e bāyqarā (1439-1506
آغاز: ای گدا و شاه را از انفاس پاکت زندگی ** با گدایان تو شاهان در مقام بندگی
نامه به مولانا جامی، دو نامه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (103پ-104ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-105]
آغاز: زبدة الكتاب، مولانا نظام الدين سلطانعلی بداند که عنایت و تربیت مربی رای عقده گشای...
به سلطان علی خوشنویس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (87پ-89ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-96]
آغاز: حضرت فطانت منقبت کرامت رتبت...
نامه به شاه قاسم نوربخش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (103ر-103پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-105]
آغاز: حضرت سلطنت مآب، خلافت نصاب، سیادت انتساب، عدالت اشعار...
نامه سلطان حسین بایقرا در پاسخ شاه اسماعیل یکم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-93]
nāme-hā
میبدی، حسین بن معین الدين، - 911؟ قمری
(meybodī, hoseyn ebn-e moʻīn-od-dīn (- 1506
قاضی میر حسین میبدی یزدی به میر عبدالوهاب نامه ای نگاشته و در آن گفته که مرا به بهانه این که درباره خدا هیولی گفته ام کافرم خواندند با این که من به پیروی از اشراقیان و خواجه طوسی جسم را آمیخته از هیولی و صورت ندانسته و آن را بسیط می دانم پس به جسم هیولائی نمی گویم تا خدا را هیولی بدانم. او در این جا از محیی الدين و شبستری و شریف گرگانی سخنانی می آورد و یادی از هستی مطلق و وحدت وجود می کند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 49/1035/1
آغاز: (ایضا نامه که بحضرت میر عبدالوهاب نوشته است). شعر: گر من از سرزنش مدعیان اندیشم ** شیوه مردی و رندی نرود از پیشم/ زهد رندان نو آموخته راهی بدهی است ** من که بد نام جهانم چه صلاحیشم شنیده ام که عزیزی در مقام تکفیر من است و از من نقل کرده اطلاق هیولی بر حضرت حق... کرده ام و حقیقت حال آن که من بترکب جسم از هیولی و صورت قائل نیستم؛ انجام: و چه خوب فرموده مولانا نظام الدين نیشابوری در تفسیر و اذ اسالك عبادی عنی فانی قریب... مع ان التعبير عن بعض ذلك یوجب شنعة الجهال. و لنختم بالصلوة علی سید المرسلين و آله اجمعین.
خط: تعلیق، کا: دیباجی، شهاب الدين علی، تا: 1100ق، جا: کرمان؛ 2 ص (451- 452)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3- 382]
nāme-hā
شمس حسینی
šams hoseynī
شمس حسینی این نامه را به بزرگی نوشته و سفارش می کند که به نجم الدين محمد که از دانشمندان و شناختگان وی است نوازش کند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1015/7
آغاز: رب کما نورت العالم بنوره وجوده السامي و شرفت بنی آدم بنعمة ذاته المقدس العالم فابد ظلال هدایاته و افاضاته علی العالمين... محب صافی الوداد... بعد از عرض شرایف تحیات؛ انجام: از آفات زمان و عاهات اوان معصوم و محروس... (بریده شده) بالنبی و آله الامجاد. الداعي شمس الحسيني.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سعد الله، تا: با تاریخ 913ق؛ 1گ (147)، 18 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 4- 705]
nāme-hā
بیانی کرمانی، عبدالله بن محمد، 865- 922 قمری
(bayānī kermānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1461-1517
آغاز: بعرض می رساند که این فقیر حقیر از خانه بخانه اشغال کرده و از منزلی بمنزلی ارتحال نموده...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ 41 سطر، اندازه: 9/8×22 سم [ف: 8-459]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 200]
nāme-hā
سلطان علی مشهدی، 841؟ - 926؟ قمری
(soltān ‘alī-ye mašhadī (1438-1520
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/71
آغاز: خداوند را پوشیده نماند که بندگان سید نجم الدين دعوی و شاه درویش ثانی و شهاب و تکش و حافظ صابر قاق باخدام مخدوم زادگی استاد مولانا صاحب مصنف و جناب خواجه شادی شاه؛ انجام: و جناب امیر ملک جوینی و خورشید خانم بزم آرا تشریف آوردند حاصل که فلک بر ملک رشک دارد. عبد کم سلطان علی
برای یکی از از فرزندان سلطان حسین میرزا نوشته است و او را به محفلی دعوت می کند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 1ص (224) [ف: 15- 164]
nāme-hā
سلیم اول، سلطان عثمانی، 872- 926قمری
(salīm-e avval, soltān-e ‘osmānī (1468-1520
نامه به شاه طهماسب جهت تهنیت جلوس شاه تهماسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (11ر) [ف: 43- 112]
نامه ترکی سلطان سلیم پادشاه روم که در باب سلطان بایزید به شاه طهماسب نوشته؛ بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 2ص (89-90) [ف: 10/3- 1345؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1038]
nāme-hā
سلیم اول، سلطان عثمانی، 872- 926قمری
(salīm-e avval, soltan-e ‘osmānī (1468-1520
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/196
مکتوب سلطان سلیم در جواب شاه عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2 ص (410- 411) [مختصر ف: -794]
nāme-hā
اسماعیل صفوی اول، شاه ایران، 892- 930قمری
(esmāʻīl-e safavī-ye avval, šāh-e īrān (1487-1524
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/140
نامه به شاهی بیک خان اوزبک؛ بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 3ص (120-118) [ف: 10/3-1349؛ فهرست رایانه ای ج4- 1038]
nāme-hā
خواند میر، غیاث الدين بن همام الدين، 880- 942قمری
(xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476-1536
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/4
نامه به پسر خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 224]
nāme-hā
همایون، پادشاه هند، 913- 963قمری
(homayun,padesah-e hend (1508-1556
آغاز: بعد از تمهید شکر و سپاس الهي جلت علا، و پس از تشیید مبانی...
نامه به بهادر خان حاکم گجرات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (183ر-184ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-104]
آغاز: بسمله. بعد از ادای وظیفه دعا و اخلاص که شیوه مرضیه اصحاب اختصاص است...
نامه به شاه طهماسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (62پ-63ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-95]
nāme-hā
سلیمان اول، سلطان عثمانی، 901؟ -973قمری
(soleymān-e avval,soltān-e ‘osmānī (1496-1566
آغاز: عالیجاه سعادت خورشید کلاه، انجم سپاه...
نامه سلطان سلیمان قیصر روم به شاه طهماسب بعد از فرستادن پسرش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (79ر-80پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 96]
آغاز: عالیحضرت، گردون سلطنت، خورشید افاضت، برجیس سعادت...
نامه سلطان سلیمان خواندگار روم به شاه طهماسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (23ر-24پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-93]
آغاز: انه من سلیمان و انه بسم الله الرحمن الرحيم. قل اللهم مالك الملك تؤتي الملك من تشاء... خدایا کمال الهي تراست ** همه بندگانیم شاهی تراست
نامه به نواب شاه طهماسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (114- 115)، اندازه: 13/1×24/3 سم [ف: 29/1-184]
نامه سلطان سلیمان روم و جواب آن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8- 67]
nāme-hā
جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم، -976؟ قمری
(jorjānī, ab-ol-fath ebn-e maxdūm (- 1569
نامه به نواب اعظم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به خان خانان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به عرفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به آصف خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به شاه فتح الله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به میر جمال الدين حسین انجو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به قاضی نورالله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به شریف آملی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه به خواجه حسین ثنائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
نامه در مذمت ملا بهرام که تصنیفی کرده بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 8]
nāme-hā
فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان، 913؟ -976؟ قمری
(fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān (1508-1569
نامه ای است که ظاهراً فضولی برای شاه وقت می نویسد و در آن وصف حال خود می کند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 101/3
آغاز: مالک ملک آرای و حاکم حکمت فزای اقالیم حکم معموره جهانی وقف ارباب استرزاق ایدوب تولتین؛ انجام: غایت مضمونی ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء و الله ذو الفضل العظيم نهایت مفهومی انه من سلیمان و انه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2 ص (16- 17)، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 1- 87]
nāme-hā
سلیم دوم، سلطان عثمانی، 930- 981قمری
(salīm-e dovvom, soltān-e ‘osmānī (1524-1574
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/80
نامه به پدر خود سلطان سلیمان خان در باب سلطان بایزید؛ بی کا، تا: 1063 تا 1141ق؛ 1ص (59) [ف: 10/3- 1343؛ فهرست رایانه ای ج4- 1029]
nāme-hā
طهماسب صفوی اول، شاه ایران، 919- 984قمری
(tahmāsb-e safavī-ye avval, šāh-e īrān (1514-1577
آغاز: بسمله. هو الحي الذي لا اله الا هو... به نام خدایی که با تیره خاک ** بر آمیخت این گوهر جان پاک... لطایف حمد و ثنا حضرت پادشاهی؛ انجام: هرگز نرسد به دامنت گرد ملال. تمت
به سلطان سلیم در تعزیت مرگ سلطان سلیمان خان و تهنیت پادشاهی او؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 976ق؛ 8گ (53پ-60پ) [ف: 1- 255]
آغاز: بسمله. کل أمر ذی بال لم يبدأ فیه... شکر و سپاس احد ذوالجلال، آن صمد لم یزل لا یزال؛ انجام: خداوند عالم مدد کار تو. آمین یا رب العالمين... به راه تکلف مرو سعدیا...
به سلطان سلیمدر تهنیت پادشاهی او که به همراهی شاهقلی سلطان بیگلر بیگی آذربایجان فرستاده شده؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 6 رجب 977ق؛ 46گ (61ر-106پ) [ف: 1- 255]
آغاز: بسمله. تبارك الذي بیده الملك و هو علی کل شیء قدیر. دیباچه نامه اخلاص مالك الملكي رواست که خطبه ذی رتبه الحمد؛ انجام: جهد تو موفور باد وسعی تو مشکور باد
نامه ای است به نثر مصنوع آمیخته به نظم؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: شیرازی، محمد مؤمن بن عبد المؤمن، تا: دوشنبه 18 ذیحجه (یا ذیقعده) 996ق؛ 26گ (69پ-94ر) [ف: 1- 255]
آغاز: تحفه دعایی که سبحان املاء اعلا به خطابه ادعونی استجب لکم بمداومت آن اهتمام تمام نمایند...
نامه به عادلشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (60پ۔61پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 94]
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي ذی اللطف و الاحسان و العظمة...
نامه به سلطان سلیمان خواندگار روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 14گ (24پ-37پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 93]
آغاز: اللهم کما جعلت... مرجعا لاعاظم اساطین السلاطين... طلیعه آفتاب عالمتاب مراحم...
نامه به سلطان سلیمان خواندگار روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (57ر-60پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-94]
آغاز: اللهم کما شیدت معالم الاسلام به قوام الدولة السلطانية و نظمت الامور...
نامه به سلطان سلیمان خواندگار روم درباره فرزند خود که به واسطه صغر سن استعداد ملازمت و فرستادن به دانصوب را ندارند، و نذر زیارت مشاهد مقدسه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 7گ (73ر-79ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-94]
آغاز: هو الله لا اله الا هو. اللهم خخلد ظلال سلطنته، سلطان اعاظم نامه به سلطان سلیمان خواندگار روم و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 7گ (187پ-193پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-104]
نشر نامه نواب همایون شاه طهماسب (به عید گیر)؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: محمد معصوم، تا: قرن 11؛ 1ص (469) [ف: 423-8؛ فهرست رایانه ای ج4-1042]
آغاز: قوافل دعوات محبانه مخالصت سمات...
نامه به عادلشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (106پ۔108ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-98]
آغاز: همای زین بال همایون فال و طایر مشکین جناح عزت و اجلال که از هوای
نامه به خاندگار روم؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11، 3گ (164پ-166ر)، اندازه: 15/1× 28/4 سم [ف: 29/2-738]
دو نامه است به خواندگار؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (118ر-118پ) [ف: 8- 73]
نامه به خان احمد حاکم گیلان؛ بی کا، تا: 1063-1141ق؛ 1ص (57) [ف: 10/3-1343؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1029]
آغاز: الحمدلله ذی اللطف و الاحسان و العظمة و السلطان... اما بعد نامه خجسته فرجام بنام ملك الملكي است که...
نامه شاه طهماسب صفوی به سلطان سلیمان قیصر روم در پاسخ نامه او به نثر و نظم، در آن او را به راه و روش خود دعوت می کند؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ 10گ (179ر-188ر هامش)، 13 سطر، اندازه: 22/3×34 سم [ف: 7- 363]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/31- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 277]
نامه شاه تهماسب به شاه سلیمان در گریختن پسرش به ایران انشاء شیخ حسین بن عبدالصمد حارثی؛ کا: جهانی سبزواری، محمد حسین بن علی میر، بی تا؛ 4ص (216- 219)، 23 سطر (13/5×21)، اندازه: 16×23 سم [ف: 9- 1245]
نسخه اصل: استانبول 8968. نامه شاه تهماسب به سلطان سلیمان قانونی درباره نذورات و موقوفات حرمین و مشاهد عراق؛ بی کا،
بی تا [فیلم ها ف: 3- 86]
نامه به قیصر روم؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ 8ص (93- 100)، 27 سطر (12×25) [ف: 17- 141]
نامه «بنده شاه ولایت تهماسب» (مهر) به مؤتمن السلطان؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 336]
آغاز: الحمد لله و المنة في اللطف والاکرام و الجود و الاحسان... اما بعد عنوان نامه خجسته فرجام بنام مالك الملكي است که به منطق تؤتي الملك من تشاء؛ انجام: و ترک معصیت نموده عناد را بگذاری و در مقدماتی که در جواب نوشته شده انصاف دهی تا سعادت دارین... و السلام علی من اتبع الهدي
نامه ای است که شاه طهماسب به احمد پاشا وزیر عثمانی نگاشته است و در آن به وقایع حمله آن ها به آذربایجان و رانده شدنشان توسط میرزا اسماعیل بهادر و استدعای صلح از طرف آنان اشاره رفته است، در ضمن مباحثی در اثبات امامت ائمه اطهار (علیهم السلام) را دارا است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، دارای سرلوح زرین؛ 27گ (103ر-129ر)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 2- 363]
آغاز: شکر و سپاس احد ذوالجلال ** آن صمد لم یزل لایزال/ جون بکشایی سر درج سخن ** اولش از نام خداوند کن؛ انجام: فضل الله المجاهدين علی القاعدين درجة مقتضا سنجه امر غزا و جهاد آیین دین سید المرسلين ره صلوات الله علیه و سلامه [و آله] جمله فرایض الهيه دن او لوب.
مجموعه ای است نثر و نظم به زبان فارسی و ترکی به مناسبت جلوس سلطان سلیم خان از سوی حکومت بیگلر بیگی آذربایجان شاه قلی سلطان فرستاده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با لوح مزدوج؛ 93گ، 12 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف مخ: 3- 1329]
نامه شاه طهماسب به عبیدالله خان اوزبک و جواب وی و پاسخ شاه طهماسب به جواب وی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 10گ (11پ-20پ) [ف: 37- 443]
nāme-hā
هجری طهرانی، محمد شریف، -984قمری
(hejrī tehrānī-mohammad šarīf (- 1577
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/3
نامه به شوقی یزدی در وقت ضبط هرات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (6 ر) [ف: 7- 224]
nāme-hā
اسماعیل صفوی دوم، شاه ایران، 2942- 985قمری
(esmāʻīl-e safavī-ye dovvom, šāh-e īrān (1536-1578
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3846/33
آغاز: عالیجناب سلطنت و حشمت مآب، شوکت و نصفت و عزت و جلالت انتباه...
نامه به محمد حکیم میرزا برادر جلال الدين اکبر پادشاه هند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (81پ- 83ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-96]
nāme-hā
کاهی، نجم الدين محمد، -988قمری
(kāhī, najm-od-dīn mohammad (- 1581
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 895/21
نامه قاسم کاهی به فریدون خان که در زندان بوده است؛ بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: رحلی [نشریه: 7- 136]
nāme-hā
وحشی بافقی، کمال الدين، 939؟ - 991قمری
(vahšī bāfqī, kamāl-od-dīn (1533-1583
آغاز: الا ای پیک باد صبح برخیز ** مرا هجران ز پا افکند دریاب
نامه ملا وحشی به مطلوب خود به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (133ر-135ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 100]
آغاز: الا ای پیک باد صبح بشتاب ** مرا هجران ز پا افکند دریاب/ منم با خاک رو یکسان غباری ** بکوی غم نشسته خاکساری. خدا آگاه است که تا سرا پرده چشم پر آب، و خلوتکده جان خراب؛ انجام: ز خاک رهگذارت سر فرازیم- بخدمت کاریت جان صرف سازیم
نامه به مطلوب خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (18ر-19پ) [ف: 7- 225]
آغاز: ای پیک باد صبح بشتاب ** مرا هجران ز پا افکنده دریاب
نامه به مطلوب خود؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ
قرن 11؛ 1گ (166ر-166پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-783]
آغاز: الا ای پیک باد صبح بشتاب ** مرا هجران ز پا افکند دریاب/ منم با خاک ره یکسان غباری ** بکوی غم نشسته خاکساری خدا آگاهست که تا سراپرده چشم پر آب، و خلوتخانه جان خراب؛ انجام: ز خاک رهگذارت سر فرازیم ** بخدمت کاریت جان صرف سازیم
نامه به مطلوب خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (18ر-19پ)، 25 سطر، اندازه: 23/1×37/7 سم [ف: 7-225]
nāme-hā
مرتضی نظام شاه، پادشاه دکن، 995قمری
(morteza nezām-šāh, pādešāh-e dakan (- 1587
تهران، ملک، شماره نسخه: 4341/23
آغاز: تا همای همایون قدر بخت بلند از آشیان ثریا مکان؛
نامه به همایون پادشاه؛ خط: نستعلیق، کا: شاه طاهر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ 3گ (134پ-136پ) [ف: 7- 361]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/18- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 278]
nāme-hā
ثنائی مشهدی، حسین بن محمد، -996؟ قمری
(sanā'ī mašhadī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1588
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5403/18
آغاز: یاد گرامی و مخلص قدردان مولانا شکیبی را، از هرچه گفته...
از خواجه حسین ثنایی بمولانا شکیبی؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-338]
nāme-hā
ابوالفتح گیلانی، -997؟ قمری
(ab-ol-fath-e gīlānī (- 1589
آغاز: هر جا ز خوناب چشم (؟) تری هست ** از حادثه هجران من آن جا خبری هست
هفت نامه است به نظم و نثر. به برادر بزرگ تر خود حکیم برهان الدين همام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (121پ-124پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-107]
به خان خانان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (77پ-ر)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-733]
nāme-hā
عرفی شیرازی، محمد بن علی، 963؟ - 999قمری
(orfī šīrāzī, mohammad ebn-e ‘alī (1556-1591‘
آغاز: نسیم عاطفتی که درینولا از مهب الطاف و اعطاف نواب خانی؛ انجام: هادی القلوب به علی القلوب.
جواب عرفی به خانخانان؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 1ص (66)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 7-801]
آغاز: معصیتی که نصیبش بطینت عصمت سرشت از باب وفاق روا می دارند؛ انجام: این خود مباد که ثبوت بطلانش محتاج دلیل و برهان باشد.
رقعه که ملا عرفی بشیخ فیضی نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 1ص (494)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9- 298]
نامه مولانا عرفی در نصحیت دوستی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (172-171) [ف: 10/3-1406؛ فهرست رایانه ای ج4- 1040]
رقعه عرفی به شیخ فیضی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (405)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
رقعه عرفی به ظهوری؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (406)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
نامه خان خانان به عرفی و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 200]
نامه به یکی از بزرگان؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1050ق؛ 3ص (16- 18) [ف: 98- 32؛ فهرست رایانه ای ج4- 1039]
رقعه ای که مولانا عرفی شیرازی بشیخ فیضی آگره ای نوشته؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (738)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 592]
رقعه ای که مولانا عرفی شیرازی به شیخ فیضی آگره ای نوشته؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7-19]
نامه به ظهوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7- 200]
رقعه ملاعرفی به شیخ فیضی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 1- 549]
nāme-hā
پیر حسن رستم
pīrhasan rostam
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3831/6
نامه به یکی از پادشاهان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 1ص [ف: 7- 80]
nāme-hā
قراری گیلانی، محمد بن عبدالرزاق، ق10قمری
(qarārī gīlānī, mohammad ebn-e ‘abd-or-razzāq (- 16c
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1150/26- ف
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلم ها ف: 1- 571]
nāme-hā = nāme-ye ozbakān va pāsox-e rostamdārī = javāb-e nāme-ye ‘olamā’-e māvarā’-on-nahr = nāme-ye dānešmandān-e varārūd be mardom-e mašhad va pāsox-e ān
مشکک رستمداری، محمد بن علی، ق10قمری
(moškak-e rostamdārī, mohammad ebn-e ‘alī (- 16c
در روزگاری که عبدالله اوزبک مشهد مقدس را اشغال کرد (996- 997ق) یکی از فقهای مشهد نامه ای به او نوشت که مردم در حصار و مضیقه اند. عبدالله اوزبک پاسخ آن را به دانشمندان سنی واگذار کرد، آنان نیز نامه ای نوشتند و دلیل ها آوردند که شما مستحق چنین ستم ها هستید. ملا محمد رستمداری به نامه سنیان پاسخ گفته است. این رساله با عناوین و اسامی مختلفی آمده است: 1. نامه ازبکان و پاسخ رستمداری؛ 2. مکتوب رستمداری؛ 3. الامامة؛ 4. پاسخ اعتراضات علماء النهر؛ 5. دونامه؛ 6. نامه افاضل ماوراء النهر.
آغاز: پوشیده نیست بر هیچ مؤمن عالم که تعرض به اموال کسانی که گوینده کلمه طیبه لا اله الا الله و محمد رسول الله باشند مادام که از ایشان افعالی و اقوالی که موجب کفر است، صادر نشود
آغاز پاسخ: نتایج افکار و رشحات اقلام درربار افاضل ماوراء النهر هداهم الله و ایانا سبیل الرشاد و حفظهم الله و ایانا عن التعصب...
چاپ: در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو» صص 310- 325 چاپ شده
[الذريعة 329/2 «الامامة» که پاسخ رستمداری است، 337/2 و 175/5 و 282/8 و 163/22؛ نسخه های منزوی 2/1000/1 و 574/9؛ در تاریخ عالم آرا ص 258- 265 «دونامه» چاپ شده است؛ فهرس المخطوطات الفارسية في دار الكتب القومية القسم الثاني 9؛ فهرستواره منزوی 574/9؛ دنا 496/10-497]
به نقل از تاریخ غیاثیه موسوم به تاریخ عالم؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 10؛ 6ص، 18 سطر (7×15)، قطع: بغلی، اندازه: 13×19 سم [ف: 16- 60]
بی کا، تا: قرن 11، 6گ (6پ-11ر)، اندازه: 20×29 سم [ف: 20-434]
خط: نستعلیق، کا: جدید الاسلام کشمیری، محمد مؤمن، تا: قرن 11؛ 9ص (29- 37)، سطور چلیپایی (9×17)، اندازه: 14/7×22 سم [ف: 12-2889]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 8گ (17- 24) [نشریه: 13- 261]
آغاز: برابر پاسخ؛ انجام: به سعادت زیارت حضرت امام مستعبد شوند مکن مکن که پشیمان شوی و چاره نباشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (87- 90)، سطور مورب (8×17)، اندازه: 10×20 سم [ف: 30- 454]
آغاز: برابر؛ انجام: پاسخ: ... مکن که پشیمان شوی و چاره نباشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (83پ-86ر)، اندازه: 13/3×23/5 سم [ف: 7-87]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (250ر-252ر)، قطع: وزیری [ف: 2- 45]
آغاز: از ازواج طاهرات رضوان الله علیهم اجمعین که کفر است تجویز کنند؛ انجام: مشک و بلور و طلا از آن جا می آورند و الله اعلم بحقیقت الحال.
در سال 997 هجری که عبدالله خان ازبک در حوالی مشهد به غارت مشغول بود برای جلوگیری از آن، صلحا و اتقیای مشهد نامه پند آمیزی به او نوشتند و علما و فضلای اوزبک نیز جواب دادند و مولانا محمد مشکک رستمداری نیز جوابی در جواب آن ها فرستاد که این نسخه شامل دو نامه اخیر می باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 21گ، 12 سطر، اندازه: 11/6×18/7 سم [ف: 17- 104]
آغاز: برابر
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11، 3گ (194پ۔196پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-740]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3ص (447- 449) [مختصر ف: -250]
آغاز: برابر؛ انجام: باشد که مذهب حق بر همه کس ظاهر گردد. و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3ص (306- 308)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-221]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 8ص (440- 447) [مختصر ف: 250]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 10گ (207ر-216ر)، اندازه: 13/5×25/5 سم [ف: 14-349]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 24ص (78- 101)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17- 372]
آغاز: برابر پاسخ؛ انجام: مکن مکن که ره جور را کناره نباشد ** مکن مکن که پشیمان شوی و چاره نباشد و الله اعلم بحقائق الأمور
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 7ص (308- 314)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-221]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 6گ (122ر-127پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 100]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 5- 589]
آغاز: برابر؛ انجام: چون اکثر مفاسد عالم بلکه تمام آن از اغراض فاسده دنیوی این ها ثمره او است، و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «ابن حسن، داود الموسوي» (بیضی)؛ 14گ (219پ-232ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 9×14 سم [ف: 39- 432]
آغاز: علمای ماوراء النهر و هرات در جواب علمای مشهد مقدس نوشته اند. فضیلت خلفای ثلث رضوان الله تعالی علیهم اجمعین از ان مشهورتر است که بر کسی پوشیده ماند؛ انجام: و با بعضی از علمای رکاب همایون مناظره نماید باشد که مذهب بر همه ظاهر گردد و السلام.
نامه علمای ماوراء النهر به علمای مشهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (220پ-221ر)، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7 سم [ف: 29/1-378]
آغاز: برابر؛ انجام: پاسخ: مکن مکن که ره جور را کناره نباشد ** مکن مکن که پشیمان شوی و چاره نباشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18ربیع الثاني 1035ق؛ 17گ (59ر-75پ)، 14 سطر (8×13/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: -317]
آغاز: برابر؛ انجام: مکش، مکش که پشیمان شوی و چاره نباشد. تمت
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1057ق؛ 116گ (102- 117ر) [ف: 1- 256]
آغاز: برابر
از دانشمندان ورارود به دانشمندان شیعی مشهد و پاسخ محمد مشکک رستمداری به دانشمندان ورارود؛ بی کا، تا: 1067ق؛ 1ص (65پ)، 33 سطر [ف: 9- 100]
کا: اینجو، جلال الدين محمد، تا: با تاریخ 1095ق، به دستور سلطان محمد کاتب سپاهانی؛ 9ص (318- 326) [ف: 10- 1589]
خط: نستعلیق شکسته، کا: فتاح بن محمد حسین، تا: ذیقعده 1097ق؛ در «جنگ صفی قلیخان شاملو»؛ 15ص (310- 324) [ف: 3- 329]
بی کا، تا: 1098ق، ص (230- 236)، سطور چلیپا (12×20)، اندازه: 18×25 سم [ف: 12- 2526]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 6گ (35ر- 40ر)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-337]
جواب مکتوبی که فضلاء ماوراء النهر به فضلاء مشهد نوشته و جواب ثانی الحال مولانا مشکک از مشهد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (30ر و 32ر) [ف: 43- 113]
کا: محمد کاظم، تا: 20 ربیع الاول 1114ق؛ مجدول؛ 11ص (245- 255) [ف: 37-318]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن چه در این صحیفه مزبوره مسطور است از اجوبه، مطابق قوانین شریعت مصطفویه است خلاف این عقیده عین ضلال و موجب عذاب و نکال حضرت ذوالجلال است و السلام علی من اتبع الهدي.
بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1354]
آغاز: برابر پاسخ؛ انجام: و این معنی بوجود نیامده فتوی بقتل فقیران دادند بارك الله اعظم الله اجورکم
بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 5ص (226- 230)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10-1354]
آغاز: برابر؛ انجام: مکن مکن که ره جور را کناره نباشد ** مکن مکن که پشیمان شوی و چاره نباشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1150ق؛ مجدول؛ 12گ (118پ۔129ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 12×19 سم [ف: 37- 513]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام ناکه ماوراء النهر: «که مذهب حق بز همه کس ظاهر گردد فالسلام علی من اتبع الهدي. آن چه درین صحیفه مزبوره مسطور است از اجوبه شریعت مصطفویه است و السلام». انجام جواب: «مکش مکش که ره جور را کناره نباشد ** مکن مکن که پشیمان شوی و چاره نباشد و السلام علی من اتبع الهدي».
شامل نامه و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1-231]
آغاز: برابر؛ انجام: باید که رئیس خود [مولانا] عبدالله را بیرون فرستند، تا امان داده با بعضی از ملازمان رکاب همایون مناظره نماید. باشد که مذهب حق بر همه ظاهر گردد و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: شفیع، تا: 1209ق؛ جلد: تیماج، 4ص (64- 67)، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 10- 273]
آغاز: برابر پاسخ؛ انجام: مکن مکن که ره جور را کناره نباشد ** مکش مکش که پشیمان شوی و چاره نباشد و السلام علی من اتبع الهدى.
خط: نستعلیق، کا: شفیع، تا: 1209ق؛ 9ص (67- 75)، 16 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 10- 274]
نسخه اصل: ملک 4341 این نامه در فهرست نیامده (ملک 1361/7/). نامه فقیهان سنی و پاسخ رستمداری؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1219ق؛ 8گ (231پ- 238ر) [عکسی ف: 2-279]
آغاز: برابر؛ انجام: (باید) که رئیس خود (خویش فضائل مآب مولانا) ملا عبدالله را (بیرون فرستند تا) امان داده با بعضی از ملازمان رکاب (همایون) اعالیحضرت خاقانی مناظره نماید (نمایند) باشد که مذهب حق بر همه کس ظاهر گردد (تمت) تمام شد نامه ازبکیه. انجام: و فتوی بقتل (بحون) فقیران داد (ه ا) ند بارك الله (فیکم و) عظم الله أجور کم و اصلح (الله) امور کم. مکن مکن که ره جور را کناره نباشد ** مکن مکن که پشیمان شوی (و) چاره نباشد. و السلام علی من اتبع الهدي) تمام شد
در این دفتر از نامه سنیان جز چند سطر پایان دیده نمی شود و افتاده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1236ق؛ 7گ (1ر-7ر) 17 سطر (8/5×15)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 6-2147]
آغاز: برابر پاسخ؛ انجام: و از تخم کدام شجره خبیثه بعمل آمده بودند.
تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به آغاز نسخه شناسایی شد؛ کا: احمد مهندس، تا: 1263ق؛ 24 سطر (7×13/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 10- 163]
آغاز: برابر؛ انجام: که مذهب ق بر همه کس ظاهر شود و السلام علی من اتبع الهدي.
کا: احمد مهندس، تا: 1263ق؛ 6ص (365- 370)، 24 سطر (7×13/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 10-163]
آغاز: برابر؛ انجام: و ظاهر است که با این فتوی های ملاحظه.
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 17گ (120- 136)، اندازه: 10×16 سم [ف: 4- 1354]
بی کا، بی تا؛ 4گ (273پ- 276ر) [ف: -214]
آغاز: در سنه 995 که سلطنت ایران با اعلیحضرت شاه عباس صفوی بود عبدالله خان آذربک با سپاهی بیکران بعزم تسخیر هرات بر خواست... علمای ماوراء النهر که در رکاب عبدالله خان
اوزبک؛ انجام: اگر به واسطه قهاری نواب فریدون مکان قتل فقیران دادند بارك الله عظم اجورکم واصبح امور کم. بگو مکن که نکو محضران چنین نکنند و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 8- 4743]
آغاز: بر ابر؛ انجام: قتل فقیران دادند بارك الله عظم اجورکم و اصلح امور کم مکن مکن که نکو محضران چنین فکنند مکن مکن که ره جور را کناره نباشد مکش مکش که پشیمان شوی و چاره نباشد. والسلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 20گ، 19 سطر [ف: 8- 4743]
بی کا، بی تا، 7گ (641- 647) [ف: 5- 700]
بی کا، بی تا؛ 12گ (201ر-212ر) [ف: 5- 700]
بی کا، بی تا، 8گ (491ر-498پ) [ف: 5- 700]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2- 107]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: پارچه زری روزگار صفویان با تزیینات بسیار، 5 ص (59- 63)، اندازه: 12×24 سم [ف: 9- 837]
nāme-hā
میر علیشیر، ق 10قمری
(mīr ‘alīšīr (- 16
نامه میر علی شیر به سلطان حسن میرزا؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا قرن 11؛ 1ص (310)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
آغاز: برادر اعز ارجمند... و فرزند اعز ارشد شهابا...
نامه میر علیشیر به منظور نصیحت به برادر و فرزند خود نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (71ر-72ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-95]
نامه میر علی شیر به خواجه افضل الدين ترکه و مولانا عبدالله مروارید؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسینی قاینی، تا: 1096ق [ف: 5- 425]
نامه میر علیشیر به خواجه افضل و عبدالله مروارید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3ص (438- 440) [ف: 8- 423]
nāme-hā
فیضی، ابو الفيض بن مبارک، 954- 1004قمری
(feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak (1548-1596
آغاز: رساله ابوالفضل فیضی هندی: قدم قلم در طی ممالك محامد الهي کوتاه است؛ انجام: تاریخ قدوم اوست خیر الايام.
بی کا، بی تا، 6گ (220پ-225پ) [ف: 5- 699]
آغاز: بسمله، گنج ازل راست طلسم قدیم، گنج ازل چیست کلام خدای، مهر ابد کرده بنام خدای؛ انجام: با همگنان مدارا و موافقت و با بزرگان تعظیم حرمت مرعی دارند و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، 3ص (14- 16)، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5×30 سم [ف: 1-86]
nāme-hā
خان احمد گیلانی، 942- 1005؟ قمری
(xān ahmad-e gīlānī (1536-1597
آغاز: ای خلاصه اهل ساز، بخاطر می رسد که التين و الزيتون
به استاد زیتون که گویا نوازنده بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا تا: قرن 11؛ 1ص (93ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-97]
آغاز: عرضه داشت غلام خانواده علیه عالیه احمد الحسيني به درگاه انجم سپاه کیخسرو و مرتبت فریدون معدلت جمشید رتبت نامه خان احمد به نواب اشرف و جواب آن؛ خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، بی تا؛ 2گ (134پ- 135ر)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 29/2- 718]
nāme-hā
اکبر شاه بابری، پادشاه هند، 963- 1014قمری
(akbar-šāh-e bāberī, pādešāh-e hend (1556-1606
آغاز: انتسام گلدسته بهارستان یکدلی و یگانگی، و استطلاع
کارنامه
به عبدالله خان ازبک والی توران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (43ر-45پ) [ف: 2- 252]
نامه جلال الدين اکبر پادشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (73پ- 76پ) [ف: 7- 86]
آغاز: آغاز تحریک خامه نغمه طراز، و افتتاح تحریر نامه...
نامه به شاه عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (14ر-18پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-93]
نامه به شاه عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (77ر-78پ) [ف: 7- 86]
نامه به میر صدرالدین محمد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادقای تبریزی، تا: 1006ق؛ 2گ (6پ-7)، 27 سطر، اندازه: 23/3×39 سم [ف: 9-326]
نامه به چلبی بیگ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادقای تبریزی، تا: 1006ق؛ 1ص (8ر)، 27 سطر، اندازه: 23×39 سم [ف: 9- 326]
سواد کتابتی که نواب جلال الدين اکبر پادشاه برای شاه عباس مصحوب میر ضیاء الملك فرستاده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادق تبریزی، تا: 1006ق؛ 3گ (2پ-4ر)، 27 سطر، اندازه: 23/3×39 سم [ف: 9-326]
آغاز: رابطه محبت و ولا، و واسطه خلت و صفا، یعنی کلام مصافات پیام...
از اکبر پادشاه هندوستان برای عبیدالله خان اوزبک؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-337]
نامه جلال الدين به شرفاء مکه؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12ق [ف: 1369-10/3؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1035]
آغاز: خطاب کیهان شکروه حق پژوه عدالت رای شکوه نیر اوج ظل اللهي معدن برج شاهنشاهی ابوالفتح جلال الدين محمد اکبر پارشاه غازی به عبدالله خان اوزبک سپهسالار ملک توران نگارش فرموده اند. رابطه خلت و صفا و واسطه محبت و ولا؛ انجام: شمیمه قویمه و سجیه مرضیه با سایر بنده های خدا چنین باشد به آن سلطان دستگاه که عمده
نامه به عبدالله خان ازبک، نسخه ما از بند دهم آغاز می شود؛ کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: دوشنبه 17 ذیقعده 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: انجام 1ص (298)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1-93]
نامه جلال الدين اکبر بوالی کاشغر؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 1ص (364) [ف: 10- 1369]
نامه جلال الدين اکبر به دانایان فرنگی؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 2 ص (365- 366) [ف: 10/3- 1369؛ فهرست رایانه ای ج4- 1369]
آغاز: هو آغاز تحریک خامه نغمه طراز و افتتاح تحریر نامه نکته پرداز بنام نامی بی آغازی سزاست
جواب نامه شاه عباس از اکبر شاه که توسط منوچهر بیک به شاه عباس ارسال داشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (6پ۔10ر) [ف: 37- 442]
nāme-hā
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947- 1016قمری
(fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541-1608
آغاز: از عدم نمودار بجانب نهال باوه سیادت؛ انجام: باشد در آن مرتبه و علی هذا القياس... اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 3ص (15- 17)، 23 و 24 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 1- 10]
آغاز: از عدم نمودار محمد دهدار به جانب نهال باوه سیادت- و فقه الله تعالی لمرضاته- که پرسیده بود از نسبت معرفت انبیا با معرفت محمدی (صلی الله علیه و آله) با دیگر سئوالات اکنون یک یک مذکور می شود. بتوفیق الله تعالی. بدان ای عزیز که بعضی از سئوالات که نموده جوابش بسیار عمیق و اظهارش بسیار دقیق و دشوار است؛ انجام: مثلاً هر گاه که عقل را مرتبه تعیین اجمال علم حقیقت محمدی فرا گیریم و نفس را مرتبه تعین را علم بالتفصیل
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 3گ (99ر-101پ)، اندازه: 10×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم- 98]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1570/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 404]
آغاز: از عدم نمودار محمد دهدار بجانب نهال باوه سیادت؛
انجام: بالضرورة باطن عقل و نفس تعیین علی علیه السلام باشد در آن مرتبه و علی هذا القياس و الحمدلله رب العالمين.
از همان محمد دهدار که نامه های بسیار به او منسوب است و این نامه درباره ولایت علویه کبری است، کاتب در آغاز آن (شاید اشتباهاً) نوشته: «من مکاتیب محمود دهدار»؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد علی، تا: 1308ق؛ جلد: میشن، 4ص (45- 48)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 10-61]
nāme-hā
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947- 1016قمری
(fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541-1608
آغاز: ای عزیز چون برون شهود از حدقه؛ انجام: در طلب جانان بر آید... علی الله.
دهدار در این مکتوب حاضر درباره شؤون وجود سخن گفته است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 13ص (142- 154)، اندازه: 13×24 سم [ف: 1- 68]
آغاز: این ارقام بجانب برزخ جامع نعیم جسمانی و روحانی و اله خطه... بلغه الله إلى ما یتمناه بحق الحق و من والاه ازین عدم نمودار... نگاشته حق محبت شده؛ انجام: چون مطلوب از این مکتوب تذکار بود اطناب ننمود چهره مقصود همیشه مشهود باد و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ 2گ (59پ-60ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 14×28/5 سم [ف: 31- 691]
آغاز: من مکاتیب عارف اسرار خواجه محمد دهدار... این ارقام بجانب برزخ جامع نعیم جسمانی... ازین عدم نمودار محمد دهدار نگاشته حق محبت شده مخبر از آن که چون بر بساط حضور اکثر باده انبساط و سرور می کاست و مذاکره مسئله وجود؛ انجام: اقرأ کتابك کفی بنفسك حسیبا و چون مطلوب ازین مکتوب تذکار بود اطناب ننمود چهره مقصود همیشه مشهود باد و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
این نامه درباره ولایت علویه کبری است. کاتب در آغاز آن شاید اشتباهاً) نوشته: «من مکاتیب محمود دهدار»؛ خط: نسخ، کا: شیخ پیر محمد، تا: 1135ق؛ جلد: تیماج، 3ص (412- 414)، 23 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 10- 628]
nāme-hā
ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، -1026؟ قمری
(zohūrī toršīzī, nūr-od-dīn mohammad (- 1617
نامه به شیخ ابوالفضل فیض دکنی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 6]
نامه به خواجه حسین ثنائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-6]
نامه به خواجه حسین ثنائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7-200]
رقعه ظهوری به شیخ فیضی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (407)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 299-38]
رقعه به حکیم آتشی و جواب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (338)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 297-38]
نامه به محمد قاسم، وزیر محمد خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 225]
نامه به استاد محمد تقی نجار لاهیجانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 225]
نامه به قاضی محمد خلخالی اصل و اردبیلی مسکن، خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1034ق [ف: 7- 225]
نامه به سیادت پناه میر ذوالفقار؛ بی کا، تا: 9 ذیقعده 1094ق؛ افتادگی: انجام؛ از ابتدا تا ص 28 مطلب متن و حاشیه از هم متفاوت است ولی از ص 29 به بعد ادامه متن در حاشیه کتابت شده؛ 4ص (25- 28)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 29/1-122]
در دفتر حاضر 6 نامه است؛ خط: شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 36ص (70- 105)، 13 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 10- 919]
رقعات متفرقه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 29ص (159-131) [سنا: ف: 2- 28]
آغاز: درمانده دور ظهوری بتوفیق عرض عبودیت، خود را به سعادت نزدیک می داند...
سه نامه است با عنوان «به یکی از دوستان»؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ 1گ (18ر-18پ)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-336]
آغاز: ناز نامه یکم: دارد بمحبت اختصاصی دل من ** گر دیده ز کینه خوش خلاصی دل من
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-336]
پنج رقعه گویا از ظهوری: 1. عاشق و معشوق، 2. از فرق گذشته بحر قلزم، 3. زیبا عروس دولت، 4. قربانی چشم بسته عید قربان خیال، 5. پشت به دیوار نشسته کدورت کده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، 11 سطر (10/5×18/5)، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 17-16]
آغاز: شهید تبسم دیت عشوه خون بها؛ انجام بعلامی شیخ ابوالفیض فیضی درمانده دوری ظهوری.
در منشآتی که از ظهوری در دست است چند نامه است که تعداد آن ها در نسخه ها متفاوت است، نامه های موجود در این دفتر: نامه 1. آغاز: «شهید تبسم ایست عشوه خون بها مقتول رنگین مطلب شیرین مدعا نخل تابوت سینه...»، پایان: «حاشیه نشینان بساط بزم حضور لامع النور بوجه احسن جلوه کرده باد»، نامه 2. آغاز: «آب از فرق گذشته بحر قلزم شمر اشک دوری فرق فرق تا قدم سوخته آتش برق شرر تاب مهجوری»، پایان: «سایه بلند بر فرق ارادت کیشان و فدویت اندیشان گسترده باد»، نامه 3. آغاز: «زیبا عروس دولت را از روز نخست نامرد عیش سکالیست»، پایان: «جان به جانان پیوست و تن از ملال وارست»، نامه 4. قربانی چشم بسته عید قربان و با فرصت فرصت جاوید همدم و با عشرت مدام توأم باد، نامه 5. آغاز: «پشت بدیوار شیشه کدورت کمره ایم، پشت از پشت... بار شکسته اندوه و غم...»، پایان: «عمری چو بنای این کهن دیرت باد ** آغاز خوش و عاقبت خیرت با»، نامه 6. آغاز: «از چشم افکنده نگاه آشنا از نظر افتاده غمزه فریب آوا...»، پایان: «نظر فریب از منظر چشم پر آورده»، نامه 6. در این دفتر در این جا پایان یافته و کاتب رقم کرده: «تمام شد بوقت شب 1199» اما در نسخه دیگر مجلس (شماره 287) بیشاز یک صفحه زیاده بر این دارد و دنباله جمله «از منظر چشم سر بر آورد» چنین ادامه یافته: «بیگانه نگاه غرور آشنا، نظر باز شاهد استغنا...» و پایان آن چنین است: «نگاه گرسنه چشمم سر خیل یک جهان نادیده گذاشت»؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1265ق؛ 45ص (95- 139)، 11 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 10- 1495]
آغاز: بلمعه طور افاضتش چراغ علم روشن است؛ انجام: نمک خوان شوق زور، قصیده تعویذ بازوی صبر
در تعریف ملا عرفی نگاشته شده، یکی را برای فیضی (- 1004ق) نگاشته و نسخه آن با پنج نامه دیگر با سه دیباچه نامبرده، در کتابخانه مجلس به شماره 288 می باشد و نامه دیگر که جای گفتگوی ما است در تعریف ملا عرفی نگاشته شده؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا، 2گ (105- 106)، ابعاد متن: 18×20، اندازه: 15/5×24 سم [ف: 2-285]
رقعات؛ بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 17ص (377- 393)، 14 سطر (7×18)، اندازه: 10×21 سم [ف: 14- 3565]
nāme-hā
همدانی، ابراهیم بن حسین، -1026؟ قمری
(hamadānī, ebrāhīm ebn-e hoseyn (- 1617
نامه به شیخ بهائی و جواب آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (398- 399) [مختصر ف: -795]
آغاز: لوامع تجلیات انوار صدق و صفا و شوارق ظهورات اسرار
نامه به شیخ بهائی و جواب آن، به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4گ (152ر-155ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-102]
نامه به شیخ بهائی و جواب آن؛ بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی نشریه: 6- 693]
نامه به شیخ بهائی و جواب آن؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13، 5ص (146-150)، 18 سطر [سنا: ف: 2- 129]
آغاز: رقعه ای که سلطان العالمين میرزا ابراهیم بخاتم المجتهدين شیخ بهاء الملة و الدين نوشته. لوامع تجلیات صدق و صفا و شوارق ظهورات خلت و وفا که از مشرق اشراقات ذهن نفاذ... انبعاث یافته بود؛ انجام: و بتحقیق رجاء الراجين جدیر و السلام علی من اتبع الهدي.
نامه به شیخ بهائی و جواب آن؛ خط: نسخ چلیپا، بی کا، بی تا؛ 5گ (174-170)، سطور چلیپا (7×17)، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 11-2222]
nāme-hā
حیاتی گیلانی، -1028قمری
(hayātī gīlānī (- 1619
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/115
نامه ملا حیاتی گیلانی به نواب رستم خان؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (328)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
nāme-hā
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953- 1030قمری
(šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
آغاز: ان أشرق خبر توسح بجواهره مبتداء الخطاب في کل باب الطف أثر ترشح بزواهر مفتح الكتاب عند اولی الالباب؛ انجام: فیحصل بذلك ادراك ادراکی الغرض المأمول و السلام علیکم اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا
نامه شیخ بهائی است به یکی از شاهان صفوی به زبان عربی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جان اصفهان؛ 3گ (216- 218)، 18 سطر، اندازه: 12×23/5 سم [ف: 28- 10]
نامه منظوم؛ کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6- 137]
nāme-hā= nāme be mīrdāmād
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953- 1030قمری
(šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
آغاز: نامه شیخ بهایی: سلام الله علیکم لاحاجة لما استقر علیه العرف العام و استمر به الرسم؛ آغاز نامه میرداماد: بسمله لقد هبت الريح الأنس من سمت القدس فاتتنی بصحيفة منيفة؛ انجام: نامه شیخ بهایی: سمی خامس اجداده الائمة الطاهرين سلام الله علیهم اجمعین مخلصکم حقاً و صدقاً بهاء الدين؛ انجام نامه میرداماد: علی رؤوس المؤمنين و علی مفارق العالمين مخلصکم الملقاع شوقا محمد باقر الداماد الحسيني.
نامه به میرداماد و جواب میرداماد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ، 21 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8- 4742]
آغاز: صورت مکتوب ارسله بهاء الملة الى السيد الأجل امیر محمد باقر... لاجاجة الى ما استقر علیه العرف العالم و استمر به الرسم بین الأنام من توشیح؛ انجام: و السلام علیکم و علی الساكنين ببابکم و اللائذين باعتابکم و رحمة الله و برکاته
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ شماره بازیابی با توجه به ص 207 ج5 اصلاح شد؛ 1ص (39)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-333]
آغاز: صورة مکتوب ارسله بهاء الملة الى السيد الاجل امیر محمد باقر رہ: لا حاجة الى ما استقر علیه العرف العام و استمر به الرسم؛ انجام: و السلام علیکم و علی العاكفين بباکم و اللائذين باعتابکم، و رحمة الله و برکاته
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14-57]
آغاز: آغاز نامه شیخ بهائی: «طوبی لك ایها المكتوب حیث تتشرف بملامسة»؛ آغاز جواب میر داماد: «لقد هب ریح الانس من سمت القدس فاتنی بصحيفة منيعة»
نامه به میرداماد و جواب میرداماد؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ مجدول؛ 2گ (96ر-97ر)، اندازه: 10×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم- 98]
نامه به میرداماد و جواب میرداماد؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ 2گ (177- 178 در هامش) [ف: 6- 137]
nāme-hā=nāme be mīrzā ebrāhīm-e hamadānī
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953- 1030قمری
(šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
نامه ای است کوتاه از شیخ بهایی که به یکی از فضلای معاصر خود به نام میرزا ابراهیم همدانی. در آن می نویسد چون به دیدار آرامگاه سهل بن علی رفتم از تب «محرقه» رهیدم و اموری ذوقی بر من آشکار گشت و آن را ارج می نهم و بسیار به آن آرامگاه معتقد شدم از میرزا ابراهیم می خواهد که هماره از وی یاد کند.
آغاز: یا غایب من عینی لا عن بالی ** و القرب اليك منتهی آمالی... قد نورت عیون قلوب المشتاقين لمعات انوار الترقعة القديسة المباني
[فهرستواره منزوی 1013/8؛ کتابشناسی شیخ بهائی ص 560- 562؛ دنا 470-469/10]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا و لازلتم موفقین لارتقاء معارج الكمال مبلغین اقصی غاية الأمان و الإمال... و الحمد حق حمده و الصلاة علی من لانبی بعده و العترة الطاهرين من ولده آمین اللهم آمین.
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن ربیع حویزاوی، تا: قرن 11؛ 2گ (158ر-159ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 12×21 سم [ف مخ: 5-2202]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (386)، اندازه: 13/1×14/3 سم [ف: 29/1-187]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1072- 1082ق؛ 2گ (307پ-308پ) [ف: 106-14؛ فهرست رایانه ای ج4- 1029]
آغاز: برابر؛ انجام: لکنی غیر راض بقوله نحن روحانی ولو لا أن هذا الشعر من کلام اکابر اصحاب الكمال لکتبت... ها کذا: نحن روح قد حللنا بدنا- و السلام
خط: نستعلیق شکسته، کا: نظام الدين محمد بن حسن فرسی، تا: 1015ق؛ 2گ (232- 233) [ف: 23- 541]
آغاز: بر ابر؛ انجام: الكمال لکنت تعبد الله هکذا نحن روحان قد حللنا بدنا و السلام علیکم ابدا تمت الرقعة الشريفة بعون الملك المعبود.
کا: استر آبادی، محمد حسین، تا: 1058ق؛ 2ص (1-2)، 23 سطر چلیپایی، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 9- 456]
آغاز: برابر؛ انجام: نحن روح قد حللنا بدنا انتهی و السلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1063ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و السلام علیکم و علی المنتسبين اليكم. و قد قال صایب حدسی اننی مسلم في الفقرة الثالثة بل في الفقرة الأولى بل احق بذلك و اولی کما قال من قال: انا من اهوی و من اهوی انا ** نحن روحان حللنا بدنا/ فاذا ابصرتنا ابصرته ** فاذا ابصرته ابصر تنالکننی غیر راض بقوله: نحن روحان، و لو لان أن هذا الشعر من کلام اکابر اصحاب الكمال لکنت مغیر اله هکذانحن روح قد حللنا بدنا؛ بتاریخ عصر روز دوشنبه 23 شهر جمادی الأخرى سنه 1064 که حسب التكليف شیرازه دیوان محبت ملاذ دردمندان مجدا اسمعیل قلی بیکا در حرمت حضرات عالیات اعنی ملاذی میرزا محمد رحیما و مخدومی مولانا محمد صالحا و حاج الحرمين خواجه لطیفا به سیر تالار واقع در دره بز رودفشم حقا که در آن رود مسالك حظ مالا کلام رخ نمود و از کمال تطویل دماغ بترقیم این دو صفحه مبادرت نمود
بی کا، تا: دوشنبه 23جمادی الثاني 1064ق؛ 1گ (173ر و پ) [ف: -215]
آغاز برابر؛ انجام: و لکننی غیر راض بقول نحن روحان، و لو لا أن هذا الشعر من کلام اکابر اصحاب الكمال لکنت مغيراً له هکذا، نحن روح قد حالتا بدناً، انتهی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ 2گ (107پ-108رپ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14- 106]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو»؛ 6ص (21- 26) [ف: 3- 327]
آغاز: برابر؛ انجام: تا عزیز مصر ربانی شوی و ارهی از جسم و روحانی شوی. و السلام علیکم و علی حالتی لدیکم و المنتسبين اليكم. تم.
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1099ق، جان کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (338- 339)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 3-504]
بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3ص (246- 248)، سطور چلیپایی (12×20) [ف: 12- 2526]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3- 45]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (15ر-15پ)، اندازه: 17/2×28/2 سم [ف: 8-68]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو لا أن هذا الشعر من کلام الاكابر، اصحاب الكمال لکنت مغیرا له هذا نحن روح قد حللنا بدنا
در فهرست با عنوان «بث شکوی» آمده، به استناد کتاب شناسی شیخ بهائی 561 تغییر یافت؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود 1121ق؛ مصحح؛ 5گ (227- 231)، 14 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 28- 416]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1170ق؛ مجدول؛ اندازه: 19×33 سم [ف: 373-2]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام؛ 130گ [ف: 23- 696]
آغاز: برابر بی کا، تا: 1233ق، جان منزل میراز عبدالرسول خلف میرزا حسن؛ جلد: تیماج، 3ص (66- 68)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 37- 72]
قبل از کتاب الاسفار آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق [ف: 486-2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (8 و 11)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 18×22 سم [ف: 12- 2962]
خط: نسخ چلیپا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 9گ (174- 182)، سطور چلیپا (7×17)، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 11- 2222]
آغاز: سواد کتابی که حضرت... شیخ الاسلام و المسلمين طاب ثراه شیخ بهاء الدين محمد العاملي که بحضرت زبدة السادات العظام میرزا ابراهیم رحمه الله نوشته اند: سلام الله علی سیدنا سلطان اعاظم السادات المتالهين و قدوة افاخم الحكماء الراسخين... فقد تشرف المخلص الحقيقي بزيارة المزار القدسي الانوار؛ انجام: و أن یطهر قلوبنا مندنس التوجه الى ما سواه... باطناً و ظاهراً. حررت هذه... یوم السبت ثامن شهر جمیدی الاولى في جوار الحضرة القدسية المشار الى نبذة من آثار برکاتها و هی الحضرة المنسوبة إلى سهل بن علی سلام من الرحمن نحو جنابه فان سلامی الايليق ببابه.
خط: شکسته تعلیق، کان حسینی کرکی، حسین بن حیدر، بی تا؛ از روی خط شیخ بهائی نوشته شده و محمد صادق حسینی بدان گواهی داده، شماره دوم این دفتر اشراق الحق من مطلع الصدق حسین بن حیدر بن قمر بن علی حسینی کر کی عاملی است که در پاسخ نامه ای که از شیراز آمده و پرسیده اند که آیا نامبردن (مهدی موعود علیه السلام) رواست؟ نوشته و آن را روا دانست و در 22 رمضان سال 1020 آن را به پایان رساند، با اجازه ای از همو به مولانا نصیر الدين محمد در روایت همین رساله و به خط کر کی [ف: 3- 503]
آغاز: برابر؛ انجام: لکنت مغیرا له، هکذا نحن روح حللنا بدنا. تم
بی کا، بی تا، 2گ (25پ-26پ)، اندازه: 12/8×22/6 سم [ف: 9-134]
nāme-hā
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953- 1030قمری
(šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8853/27
آغاز: تکوین حضرت عیسی علیه السلام که یکی از معظمات امور آفرینش است اگر حاجب هستی
نامه به ایلچی هند؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 1ص (152ر) [ف: 29/1-136]
nāme-hā
نصیر ای همدانی، نصیر الدين بن مسعود، -1030قمری
(nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e masóūd (-1621
رقعه ای که نصیرای همدانی به یکی از یاران در فصل بهار نوشته؛ در این نامه یکی از تأليفاتش یاد می کند: «ثانياً عبارتی که در این اوان به اصفهان فرستاده بودند وافر عالی به محل آن شرف صدور یافته بود مع آن ها فیها مطمح انظار گشته رساله ای در حل آن تحریر یافته و آن را به شجره مبارکه موسوم شده».
آغاز: کنون که نشاط هوا در چمن ** طرب ریزد از خنده باسنم (کذا، یاسمن)
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: «محمد تقی» (بیضی)، «بنده ال محمد هادی» (بیضی)، «العبد المذنب علی نقی» (چهار گوش)؛ تملک: محمد حسن ولد حاجی حسین؛ خریداری از هدایت ارشادی؛ جلد: میشن، 1ص (1پ)، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 29/1-167]
آغاز: زبان شکسته ترم از قلم نمی دانم ** که شرح آن به کدامین زبان کنم تقریر غرض ازین نوشته و مخلص ازین مقوله آن که در اواخر شهر رمضان المبارك فرمانی از جانب نواب سکندر مکان؛ انجام: ان الانسان لیطغی آن راه استغنی سالك مسالك طغیان و استغنا شده به نصائح پادشاهانه و.
رقعه ای که نصیرای همدانی به جهت قور و شراب نوشته؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 2گ (6ر- 7پ)، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 29/1-168]
آغاز: هو ايضاً به مولانا مظفر منجم نوشته در زمانی که در فرح آباد بوده: سلامی به لطافت زنده رود و صفایی تحفه رود به نکهت چهار باغ؛ انجام: و صافی الازال (کذا) کاسمه تقياً محمداً به خدمت فرستاده شد به نظر التاف در آورند و از روی توجه به سراپای آن برسند که خالی از مزه نیست. انجامه: و قد انتهی السواد الى البياض بتاریخ 22 شهر ربیع الاول سنه 1064 که روانه سفر خیراثر مازندران بهشت نشان بود سمت تحریر پذیرفت. حرره العبد ابن علیرضا محمد ابراهیم الرازي.
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (131ر- 131پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 29/2-737]
آغاز: کنون کز نشاط هوا در چمن ** طرب ریزد از خنده یاسمن؛ انجام: بیت: اگر بسیر چمن می روی قدم بردار ** که چون خزان فنا می رود بهار از دست
رقعه ای که نصیری همدانی بعزیزی نوشته، در فهرست برای شماره های 27- 31 آمده است: «رقعجات که در طلب تسبیح و عینک و غیره نوشته اند»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (88ر و پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-612]
آغاز: اللهم احرسه بعینك التي لاتنام واکنفه بر کنك الذي لا یرام چندان که مهر و ماه مجتاج است؛ انجام: و کمالات صوری و معنوی از اصابت عین الكمال مصون باد بمحمد و آله الامجاد.
رقعه دیگر که در طلب عینک نوشته. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (89پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8-613]
بی کا، تا: قرن 11؛ چلیپا نوشته شده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 258]
به نظم و نثر نامه به میر معین در طلب آب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (8پ) [ف: 7- 224]
رقعه به یکی از اطباء؛ خط: نستعلیق، کان محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (436)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعه درخواست عینک به شیخ محمد آل خاتون؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ 2ص (102- 103)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17- 372]
نامه ای به دوستان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1053ق؛ 1گ (289) [مختصر ف: -844]
نامه به میر معین در طلب آب؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 2گ (747- 748)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7-593]
رقعه درخواست عینک؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (747)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 593]
رقعات؛ خط: نستعلیق، کا: ابو المكارم، تا: 21 شعبان 1093ق، جا: تته؛ قطع: ربعی [نشریه: 6- 680]
دو نامه از نصیرای همدانی؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 1گ (157ر-157ر) [ف: 29/1- 137]
خطبه دیوان؛ بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 4ص (124-127) [ف: 1349-10/3؛ فهرست رایانه ای ج4- 1042]
رقعه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 ذیحجه 1192ق؛ اندازه: 17/2×28/2 سم [ف: 8-67]
آغاز: (نامه اول): اللهم اکنفه بعینك التي لاتنام و احرسه بعینك التي لاتنام؛ انجام: (نامه پنجم): مگر ساقی بزم بی شور و شین ** دهد جام آبی به یاد حسینحق تعالی در ظاهر و باطن حافظ و حفیظ و ممد و معین باد.
چند نامه است از نصیرا همدانی: 1. نامه نصیرا همدانی به نواب شیخ محمد خاتون در طلب عینک...؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: طباطبائی، محمد صادق، تا: قرن 13؛ اهدایی: سید محمد صادق طباطبائی؛ 2ص (143- 144)، اندازه: 11×18 سم [ف: 23- 273]
آغاز: حق تعالی چمن اقبال و ریاض اجلال آن نور حدقه افضال و نور حدیقه آن ولایت مآل را
رقعه آب طلبیدن نصیرای همدانی از میر معنی؛ بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ 1ص (10پ)، اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1-231]
نامه به میر معین در طلب آب؛ خط: نستعلیق، کا: خراسانی، عبدالخالق، تا: 1260ق؛ 2گ (149- 150) [ف: 23- 663]
نامه به میر معین در طلب آب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5- 248]
نامه به آخوند مظفر حسین؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5- 248]
رقعه درخواست عینک؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2ص (252- 253)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: - 206]
کا: علی اصغر بن حاجی محمد سعید، بی تا، جا: میانه؛ مجدول؛ ابعاد متن: 6×17، اندازه: 10×21 سم [سنا: ف: 2- 74]
nāme-hā
رونقی همدانی، -1031قمری
(1622 -) raonaqī -ye hamedānī
رقعه در طلب شبیه (عکس) مطلوب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (382)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-298]
نامه در پاسخ حکیم رکنا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-
در طلب تحریر اقلیدس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (382)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
nāme-hā
صوفی مازندرانی، محمد بن عبد الله، -1035؟ قمری
(sūfī māzandarānī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1626
از مولانا محمد صوفی به نواب آصف جاهی پسر نواب اعتماد الدوله؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (200) [ف: 10/3-1407؛ فهرست رایانه ای ج4- 1028]
نامه ملا محمد صوفی به آصف جاهی و جواب او؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (312)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
نامه ملا محمد صوفی به محمد تقی خاکی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7- 136]
nāme-hā
جهانگیر پادشاه بن اکبر شاه، امپراتور هند، 977- 1037 قمری
(jahāngīr pādešāh ebn-e akbar šāh, emperātūr-e hend (1570-1628
آغاز: سپاسی معرا از ملابس حد و قیاس و ستایشی مبرا از آلایش
نامه به شاه عباس اول که پس از آمدن به قندهار نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (41پ-42ر) [ف: 2- 251]
در پاسخ نامه شاه عباس؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، تاریخ 1098 یا 1100؛ 1ص (103)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 17-373]
نامه ای است از شاه سلیم با پادشاه ایران که وسیله زینل بیک ارسال شد مبنی بر ابراز برادری و دوستی و گله دوستانه، در این نامه آمده: «بر رأي گیتی آرای برادر کامکار... مخفی نماند که تا رسیدن رسول فرخنده پیام... زینل بیک... اظهاری... در باب خواهش قندهار نشده بود. در حینی که به سیر و شکار خطه دلگشای کشمیر بودم، دنیا داران دکن از کوته اندیشی قدم از جاده اطاعت... بیرون نهاده... طغیان ورزیدند. لهذا بر ذمه همت پادشاهانه... تأديب آن کوته اندیشان لازم شد... فرزند برخوردار شاه جهان را با لشکر ظفر قرین بر سر آن بی عافیتان تعیین فرمودیم و متوجه... اکره بودیم که زینل بیک رسید مراسلات محبت افزای... را رسانید... به موجه دفع شر آن مفسدان متوجه دارالخلافه مذکور گشتیم در آن رقیمه گهربار در نثار نیز اظهار خواهش قندهار نشده بود زینل بیک زمانی اظهار نمود... در جواب او فرمودیم که ما را با آن برادر کامکار به هیچ وجه مضایقه نیست بعد از سرانجام مهم دکن به نوعی که مناسب دولت (دوست) باشد شما را روانه خواهیم ساخت و چون طی مسافت دور و درازی کرده ای چند روزی در دارالسلطنه لاهور از کوفت راه آسوده شو که ترا طلب خواهیم کرد... تا سرانجام... متوجه... کشمیر... شدیم... زینل بیک را... طلب فرمودیم... در این اثنا خبر رسیدن برادر عالی مقدار به عزم تسخیر قندهار که هرگز در خاطره خطور نکرده بود رسید، حیرت تمام دست داد که کوره دهی چه خواهد بود... بعد از آن که متحقق شد... حکم فرمودیم که از رضا جویی آن برادر کامکار تجاوز ننماید و تا حال سر رشته برادری مستحکم است... الله تعالی در جمیع احوال حافظ و ناصر و معین باد»؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (283-384)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-219]
نامه شاه سلیم به شاه عباس ماضی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
کتابتی که شاه سلیم به شاه جنت مکان شاه عباس نوشته؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (146ر-146پ) [ف: 29/1-136]
کتابتی که شاه سلیم بعد از گرفتن قندهار به شاه عباس نوشته؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ نسخه پس از برگ 146 افتادگی دارد؛ 1ص (146پ) [ف: 29/1-136]
کتابتی که شاه سلیم به شاه عباس مصحوب میر ضیاء الدين فرستاده اند؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 3گ (144پ-146ر) [ف: 29/1- 136]
nāme-hā
شفایی اصفهانی، حسن بن محمد حسین، 966- 1037قمری
(šafā'ī esfahānī, hasan ebn-e mohammad hoseyn (1559-1628
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5403/17
آغاز: مدتی مدید و عهدی بعید است...
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-338]
nāme-hā
قاضی زاده کرهرودی، عبدالخالق، 995- 1037قمری
(qāzī-zāde karahrūdī, ‘abd-ol-xāleq (1587-1628
آغاز: یا من اصطفیت لختم الرسالة من کان نبیا و آدم بین الطين... نامه به یکی از وزیران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 6گ (147پ-152ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-102]
آغاز: ای جناب تو قبله ابرار ** مملکت را به رایت استظهار
نامه به الله وردی خان به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (115ر-116پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-99]
nāme-hā
عباس صفوی، شاه ایران، 978- 1038قمری
(abbās-e safavī, šāh-e īrān (1571-1629‘
آغاز: آغاز نامه میرداماد: ورد مکتوب من... سلطان العجم شاه عباس الموسوي الي سیدنا و مولانا خادم الحرمين الشريفين... مولانا الشريف حسن من انشاء امام المعقول و المنقول... ثالث المعلمين زمانا و أعظمهم شانا مولا السيد محمد باقر المدعو بداماد الحسيني صورته بسم الله الرحمن الرحيم طلاع تهامة الحمد زواهر طول الله الذي جعل البيت مثابة للناس؛ انجام: پایان نامه داماد: و السلام علیکم ابدا و علی من یلوذ بحبکم سرمدا بقریحته الخامدة نظمه و نعفه بمینه
نامه شاه عباس به شریف حسن (شریف مکه) و پاسخ شریف (گ 75-74 عربی) این نامه شاه عباس به انشاء میر محمد باقر داماد است و نام داماد در عنوان و پایان نامه دیده می شود و تاریخ ندارد اما پاسخ شریف حسن دارای تاریخ 1070ق است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 14×23/5 سم (نشریه: 13- 256]
آغاز: کتابتی است که حقایق آگاهی... بشریف مکه در باب مرخص نمودن اهل حاج نوشته، بسمله. الحمدلله الذي شرف مكة المباركة و صیرها ام القرى و الأمصار...
نامه ای است از طرف شاه عباس به شریف مکه با انشای آقا حسین خوانساری (- 1098ق)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، با سرلوح مذهب، رکابه دار؛ 18گ، 36 سطر، اندازه: 18×30 سم [ف: 31- 132]
nāme-hā
عباس صفوی، شاه ایران، 978- 1038قمری
(abbās-e safavī, šāh-e īrān (1571-1629‘
نامه های گوناگونی است که شاه عباس به افراد مختلف نوشته است.
نامه به جهانگیر پادشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (418-417) [مختصر ف: -847]
آغاز: بهترین فصلی که طوطی ناطقه در بوستان آفرینش بدایع
نامه به شاهزاده سلیم فرمانفرمای هندوستان به انشای میرزا ابوالحسین منشی همراه میر محمد معصوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-97]
نامه از شاهی به شاه عباس و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (79پ-181ر) [ف: 7- 86]
آغاز: بسمله. وله الكبرياء في السموات و الارض...
نامه به اکبر شاه به رسالت یادگار علی سلطان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-93]
آغاز: سپاس معرا از ملابس حد و قیاس که بدایت جذبات است
نامه به جلال الدين اکبر شاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 7گ (8پ-14ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-93]
آغاز: حضرت عالیشان، سامی مکان، جمشید نشان، خورشید عنوان...
نامه به سلطان محمد شاه پادشاه روم در تهنیت جلوس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (166ر- 168ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-102]
آغاز: بسمله، و من یتوکل علی الله فهو حسبه... خطاب عتاب آمیز و صحیفه شور انگیز...
از شاه عباس در پاسخ عبد المؤمن ازبک؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (56ر-57ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-94]
آغاز: بسمله، تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ... عنوان نامه نامدار بر حمد ایزد متعال...
نامه نواب شاه عباس به سلطان محمد قیصر روم مصحوب ذوالفقار خان فرستاده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (37پ-41ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-93]
آغاز: غیاث الأياله... عبدالله خان را بعد از ابلاغ دعوات اجابت مال و تحیات محبت اجمال...
نامه شاه عباس (طهماسب) به عبدالله خان اوزبک؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (47ر-47پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-94]
آغاز: همواره همم عالیه اهل الله و توجهات نفوس قدسیه رجال
نامه به سلطان شهید سلطان محمد جلایر درباره در مسجد دارالارشاد اردبیل و معاش قاضی عماد الدين طوسی که در اردبیل می زیسته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (195پ-197ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-104]
چند نامه از شاه عباس یکم صفوی: 1. به جهانگیر پادشاه (1014- 1037ق) که پس از گشودن شهر قندهار نوشته، همراه حیدر بیگ یوزباشی فرستاده است، آغاز: «نسایم دعواتی که از نفحات اجابت آن غنچه مراد شکفته»، 2. از همان شاه عباس، در پاسخ پادشاه تیموری هند، گویا شاه جهان، آغاز: «استشمام روایح ازهار بهارستان محبت و ولا و فوایح انوار گلستان»، 3. از همان شاه عباس به جهانگیر پادشاه پیش گفته، درباره گشودن شهر بغداد، آغاز: «ادای ستایش صنایع بیچون شایسته سرادقات کبریای احدیت تواند بود»؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 6گ (40پ-46ر) [ف: 2- 252]
سواد نامه شاه عباس به جلال الدين محمد اکبر شاه پادشاه هندوستان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادق تبریزی، تا: 1006ق؛ 3گ (4ر-6پ)، 27 سطر، اندازه: 23/3×39 سم [ف: 9-326]
از شاه عباس در پاسخ عبد المؤمن ازبک؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شمس الدين محمد ولد خواجه احمد اصفهانی، تا: رجب 1052ق؛ همراه یا به دنبال «نامه» عبدالمؤمن ازبک [ف: 3-327]
کتابتی که از جانب نواب اشرف (= شاه عباس ماضی) به خواندگار روم نوشته مصحوب مقصود سلطان خلفا؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 3ص (645- 647)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7-592]
کتابت از جانب نواب اشرف به محمد پاشای وزیر اعظم مصحوب مشار اليه؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 2ص (647- 648)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 592]
نامه به میر شکار و دیگران؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق، جا: اصفهان؛ 1گ (چلیپا در 217 روپ) [ف: 5- 399]
نامه به سلطان سلیم؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ 3ص (334- 336)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 29/1-428]
نامه به درویش مصطفی رومی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
نامه شاه عباس به خان عالم؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 و 12ق؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7- 136]
آغاز: نسایم دعواتی که از نفحات ابیات آن غنچه... شکفته، نکهت فزای مشام یگانگی باشد...
از شاه عباس بشاه سلیم که همراه حیدر بیک یوزباشی فرستاده است، و پاسخ آن؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ 2گ (41ر-42پ)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-337]
آغاز: سپاس معرا از ملابس حدو قیاس که بدایت جذبات اشواق غیر سوز ظالمان جلوه گاه انس
دیباچه نامه شاه عباس به جلال الدين اکبر شاه پادشاه هندوستان است که به وسیله منوچهر بیگ فرستاده شده بود؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جان مشهد رضوی؛ 1ص (204پ) [ف: 29/1- 140]
آغاز: ... بیخ به تیغ آن چنان، کز تو نماند اثری در جهان؛ و با وجود عدم بسماع و استماع اخبار؛ انجام: ناموس اکبر شریعت غرا و قسطاس اعظم عقل بیضا.
بیاض مجموعه نامه ها و جواب هایی است که بین شاه عباس اول و ازبکان رد و بدل شده با این عناوین: سواد کتابت عبد المؤمن خان اوزبک که به نواب شاه عباس حسینی صفوی نوشته، دعا و سلام جواب که شاه عباس به عبد المؤمن خان اوزبک نوشته، جواب که عبدالمؤمن خان به نواب شاه عباس نوشته، جواب نامه که نواب شاه عباس به عبدالمؤمن خان نوشته و امام قلی بیک را مصحوب ایلچی اوپیز محمد بیگ قنفرات به رسم رسالت روانه نمود، جواب که عبدالمؤمن خان به نواب شاه عباس حسینی مصحوب
قاصد بافقی نوشته، جواب که شاه عباس به عبد المؤمن مصحوب علی بیک شعبان اوغلی ذوالقدر نوشته، سوادنامه که عبدالمؤمن خان نوبتی دیگر به نواب شاه عباس الحسيني الصفوي نوشته، جواب که نواب شاه عباس به عبد المؤمن خان اوزبک نوشته، نقل کتابت نواب جلال الدين محمد اکبر پادشاه هند که به تحریر اصفهان مصحوب منوچهر بیک... مرسل داشته، سواد کتابت که نواب شاه عباس به نواب جلال الدين محمد اکبر پادشاه هند به مصحوب منوچهر بیک ایشک آقاسی باشی نوشته، سواد نامه ای که نواب جلال الدين محمد اکبر پادشاه هند ايضاً به نواب شه عباس نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 76ص، 13 سطر، اندازه: 13×15/4 سم [ف: 45- 37]
نامه به فرمانروای دار السلام بغداد به دستور شاه عباس صفوی، توسط نصیرای همدانی؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جان محمد آباد بیدر [ف: 7- 361]
آغاز: سایم دعواتی که از نفحات اجابت آن غنچه مراد شکفته، نکهت فزای مام یگانگی باشد
اصل نسخه: ملک، ش 3933 (ملک، 423/4). نامه به سلطان سلیم؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (3-ر3پ) [عکسی ف: 2- 277]
آغاز: نواب مرحمت آسا و ملاطفه شفقت انتها، که از کمال عنایت بی دریغ خسروانه
اصل نسخه: ملک، ش 3923 (ملک 423/3). در پاسخ سلطان مراد خواندگار روم (عثمانی)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (2-3) [عکسی ف: 2- 277]
نامه به سلطان محمد خلف؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 2ص (36- 37)، اندازه: 17×25 سم [سنا: ف: 1- 47؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
آغاز: بغنایم دعواتی که از نفحات اجابت آیات آن غنچه
نامه شاه عباس به جهانگیر پادشاه پس از فتح قندهار؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ 2گ (168پ-169ر) [ف: 7- 361]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/29- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 277]
آغاز: بعد از حمد الهي و درود نامتناهی. بدان و آگاه باش که در تاریخ هشتصد و پنجاه ه در دارالسلام بغداد... به سمع جناب بیزوال اجلال
اصل نسخه: ملک، ش 4341/22 (ملک 361/7). نامه به فرمانروای دار السلام بغداد به دستور شاه عباس صفوی، توسط نصیرای همدانی؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1219ق؛ 1گ (134ر-134پ) [عکسی ف: 2- 277]
نامه شاه عباس به پادشاه ترکستان از منشآت میرزا محمد طاهر وحید؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (34- 35)، اندازه: 17×25 سم [سنا: ف: 1- 47؛ فهرست رایانه ای ج4- 1035]
آغاز: سپاس معرا از ملا بس حد و قیاس که بدایت جذبات اشواق
نامه شاه عباس که وسط منوچهر بیک به جلال الدين اکبرشاه پادشاه هندوستان ارسال نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6گ (1پ-6پ) [ف: 37- 442]
nāme-hā = nāme be mīrzā ebrāhīm-e hamadānī = maktūb-e 'abd-ol-bāqī
صوفی تبریزی، عبدالباقی، -1039قمری
(sūfī tabrīzī, ‘abd-ol-bāqī (- 1630
نامه ادبی و عرفانی کوتاهی است از عبدالباقی تبریزی عارف قرن 10 به میرزا ابراهیم همدانی که در این نامه دستور العملي را برای ایشان نگاشته است. در پایان آن آمده: «غرض از نوشتن این چند کلمه نه افادت و خود نمایی است بلکه برای تجدید التفات خاطر آن خورشید پرنور است و خود را در سلک محبان آن در گاه جای دادن». شیخ بهاء الدين عاملی نیز مکاتیبی به میرزا ابراهیم همدانی نگاشته است.
آغاز: بحق بیت و بحق صاحب بیت و بحق آن که دل دوستانش را شکسته دوست می دارد...
انجام: الجرعة تدل علی الغدير الكثير و الحقة علی البدير الكبير الله تعالی ملازمت آن جناب را بار دیگر روزی این مخلص گرداناد بالنبی و آله الأمجاد تمت
[الذريعة 168/22 و 179/23؛ دانشنامه ادب فارسی 401/4؛ اعیان الشيعة 433/7؛ ريحانة الادب 211/2؛ اعلام الشيعه (قرن 11): 13؛ نسخه های منزوی 1439/2؛ فهرستواره منزوی 1017/8]
آغاز: برابر؛ انجام: و هنگام ترقی دو نان و دنی زادگان و پست فطرتان است، کوکب هنر هابط و غارب نشد یعنی سنه 1081 مثبت و مرقوم شود خالی از فواید نخواهد بود.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (254- 255)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-216]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (162پ-163ر) [ف: 16- 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: عبدالباقی بن صدرالدین محمد بن ابی تراب فیضی کاشانی با مهر «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفيضي» (بیضی)؛ 3گ (50- 52)، 24- 26 سطر (5×22)، اندازه: 8×25/5 سم [ف: 34-357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (148)، 32 سطر، اندازه: 15×26 سم [ف: 31- 719]
بی کا، تا: با تاریخ 1084ق (نشریه: 5- 288]
آغاز: برابر خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ 2ص (7- 8) [ف: 327-3]
آغاز: و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: تبریزی، محمد مؤمن بن محمد امین، تا: شوال 1094ق، برای حاجی محمد شریف؛ 3گ (115پ-117ر)، 18 سطر (4×8)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 3- 504]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فیضی، ابوالحسن، تا: قرن 13، 4ص (1- 4)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 32-154]
آغاز: برابر؛ انجام: بدان اکتفا کردم و از آن هم اندکی ذکر کردم خط: نستعلیق، کا: خراسانی، کرم علی، تا: قرن 13؛ 2گ (128ر-129ر) [ف: 7- 458]
nāme-hā
صوفی تبریزی، عبدالباقی، -1039قمری
(sūfī tabrīžī, ‘abd-ol-bāqī (- 1630
آغاز: بسمله بحق بیت و بحق صاحب بیت بحق دل شکسته؛ انجام: این مخلص گرداناد بالنبی و آله الامجاد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز: بسمله بحق بیت و بحق صاحب بیت بحق دل شکسته؛ انجام: ملازمت آن جناب را بار دیگر روزی این مخلص گرداناد بالنبی و آله الامجاد
با عنوان های النتيجة، الخلاصة، الاشارة، الحقيقة، النكتة، المعذرة، الانصاف، الرمز؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (2پ۔3ر)، 16 سطر (5×12)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 8- 749]
nāme-hā
فراهانی، ابوالحسن، -1040قمری
(farāhānī, abo-ol-hasan (- 1631
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 457/12- عکسی
آغاز: رأي زرین وجود خرد [...] نواب مستطاب... مولانا لازال كأسمه باقرا. چه فرمایند در حل این فقره از کلام شیخ مقتول در مقاله خامسه از قسم ثانی «حکمت اشراق»
نسخه اصل: دانشگاه تهران، ش 7598 (دانشگاه 648/16). از میر ابو الحسن فراهانی به میر محمد باقر، میرداماد (د 1040ق) درباره بندی از «حكمة الاشراق» و پاسخ میرداماد به او؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1092ق، 2گ (45- 46) [عکسی ف: 2- 278]
nāme-hā = nāme be mollā ‘abd-ol-lāh-e šūštarī
میرداماد، محمد باقر بن محمد، -1041؟ قمری
(mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632
از میر محمد باقر استر آبادی داماد به مولی عبد الله شوشتری. در این نامه آمده است: «این مقدار باید فهمید که سخن من فهمیدن هنر است نه با من جدال کردن و (آن را) بحث نام نهادن».
آغاز: عزیزم جواب این نه جنگ است، کلوخ انداز را پاداش سنگ است رحم الله امرء عرف قدره و لم یتعد طوره. نهایت مرتبه بی حیا ایست که نفوس معطله و هویات هیولانیه در برابر عقول مقدسه و جواهر قادسه بلاف گزاف و دعوی بی معنی بر خیزند
انجام: گیرم که مار چوبه کند تن به شکل مار ** کو زهر بهر دشمن و کو مهره بهر دوست. و السلام
چاپ: این نامه در «الفوائد الرضوية» شیخ عباس قمی و «انسان و قرآن» استاد حسن زاده آملی به چاپ رسیده است.
[دنا ج10، ص 472- 473]
آغاز: برابر خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 2ص (314- 315)، اندازه: 15/5×25 سم [ف: 23-222]
آغاز: و انجام: برابر
و السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 2ص (227- 228)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9- 275]
آغاز: تا مدرس دانش به وجود ارباب علوم ریاض آراسته باشد و تا مجمع آفرینش به جمعیت اصحاب بینش پیراسته باشد؛ انجام: خاقانی آن کسان که طریق تو می روند ** زاغند را روش کبک آرزوست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (198ر-199ر)، اندازه: 13×22/2 سم [ف: 29/1- 551]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ذوالقدر، خلیل، تا: با تاریخ 1053ق، جا: احمد آباد گجرات؛ 1ص (111ر)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-439]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ 1ص (105پ)، 21- 39 سطر، اندازه: 15×25 سم [ف: 38- 401]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ در «جنگ مرتضی قلی خان شاملو»؛ 1ص (908) [ف: 3- 328]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1090ق [الفبائي: -284]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (65ر) [ف: 43- 113]
از سیدداماد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (32)، اندازه: 17×25 سم [سنا: ف: 1- 47؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1034]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 2ص (250- 251) [ف: 3531-14]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 2ص (64- 65) [ف: 7- 801]
آغاز: برابر؛ انجام: فهی الشهادة لی بانی کامل
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: پارچه زری روزگار صفویان، 1ص (64)، اندازه: 12×24 سم [ف: 9- 838]
آغاز: برابر؛ انجام: نه امروزی والی الله المشتكي و السلام علی من اتبع الهدي
بی کا، بی تا، 1ص (141)، 20 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 9- 423]
nāme-hā
میرداماد، محمد باقر بن محمد، -1041؟ قمری
(mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632
آغاز: بسمله. و به نستمد و اليه زلفی. انشاها ادام الله ظلال مجده و هداه حسب الحكم الاشرف المطاع نفذه الله فیالاقطاع و الأرباع الى شریف مكة. بسمله. و الاعتصام بالحکیم العليم طلاع تهامة الحمد زواهر طول الله الذي جعل البيت مثابة للناس؛ انجام: و نمقه اصدق الداعين للدولة العباسية الصفوية الموسوية الحسينية خلدها الله تعالی بالتظلیل علی البرية محمد بن محمد المدعو بباقر الداماد الحسيني ختم الله له بالحسنی (الى هنا صورة خطه الشريف ایده الله تعالی علی مسند الافادة و الافاضة... و الاجتهاد. کتبه العبد الاقل ابو الفتح الجيلاني).
نامه شاه عباس به شریف مکه انشای میرداماد؛ خط: نسخ، کا: جیلانی، ابوالفتح، تا: قرن 11، 6گ (258پ-1263ر)، 12 سطر (8/5×15)، اندازه: 16×24 سم [ف: 8- 433]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و الاعتصام بالحلیم العليم طلاع تهامة الحمد زواهر طول الله الذي جعل البيت مثابة للناس... و بعد فان اضوع مسک تحیه نفوخ من فیحاء ریاض القلوب؛ انجام: و السلام علیکم ابدا و علی من یلوذ بحبکم سرمداً بقریحته الخامدة نظمه ولففه بیمینه الفانية حرره و نمقه اصدق الداعين محمد بن محمد المدعو بباقر الداماد الحسيني ختم الله له بالحسنی
نامه به شریف مکه، از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 5گ، 19 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 8- 4740]
نامه به ملا عبدالله؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19جمادی الاول 1236ق؛ 1ص (39)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1- 49]
nāme-hā
میرداماد، محمد باقر بن محمد، -1041؟ قمری
(mirdamad, mohammad baqer ebn-e mohammad (- 1632
آغاز: بسمله. حمدله اینت نرسد که گوئیم دوست مدار آری اکرم دوست نداری رسدت نتوان ز غم تو دل؛ انجام: اگر یکی را دوست بشد چو شود سهل باشد و الامر اعلی.
خط: نستعلیق جلی ممتاز، کا: کاشانی، شهاب الدين علی، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز: کتابتی که میر محمد باقر داماد سلمه الله تعالی بمیرزا رضی صدارت پناه نوشته بود بسمله. بصدر صفه امکان زهی شبیه عدیم- بروز مجلس دانش زهی عزیز نظیر. ادوار مدارات جاه و جلال... رامسیر بر درجات نطاقات بارگاه... آن مقتدای جواهر قدسیه... مقصود بوده؛ انجام: از اقالیم نفاز تو توقف را خروج- در گلستان بقای تو تناهی راز کام... و ناسک مناسک دعا میر محمد باقر داماد حسینی.
فیلسوف داماد استرابادی این نامه دوستانه را به میرزا رضی صدارت پناه نوشته است؛ خط: نستعلیق، کا: هر آبادی خلخالی، ادهم بن قاضی بیک، تا: قرن 11؛ 69ص (23- 91)، سطور چلیپایی [ف: 4- 704]
نامه ای است از میرداماد به امیر ابوالحسنا که در آن توضیحی در مورد عبارتی از حكمة الاشراق که گمان تناسخ در آن می رفته است و نیز عبارتی از حی بن یقضان ابن سینا و نیز شرح حكمة الاشراق قطب شیرازی در این که منطق عین خراره است داده است؛ بی کا، تا: 1035ق؛ 1گ (148ر و پ) [ف: 5- 700]
رقعه ای که نواب میر محمد باقر داماد به مرحوم مولانا عبدالله نوشته است؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ جلد: چرمی معرق، 2ص (751- 752)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 593]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيمفاتحه مصحف امید و بیمنامه که آراسته چون جان بود حمد خدا زینت عنوان بود... کریم تر ثنائی که ادای حق اخلع نعلیك فانك بالوادی المقدس طوی... بعد الحمد والصلوة آن ها می رود؛ انجام: سمت انحراط و جهت اختراط دارد و شتان ما بینهما و در تذییل کلام فصاحت آغاز بلاغت انجام که ینتظر
نامه ای است که توسط میرداماد از طرف «سلطان اعظم وخاقان اکرم» به «خواجه سعد الدين افندی» شیخ سلطان روم (قیصر) نوشته شده است و مشتمل بر نظم و نثر است. در آغاز نامه 13 بیت اول از «مثنوی مشرق الانوار» خود را آورده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 4گ، 19 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 8-4739]
آغاز: نفایس دعواتی چون انفاس مسیح از دم روح القدس مزاج گرفته و لطایف تحیاتی چون حیات خضر از زلال بقاء کیفیت پذیرفته؛ انجام: شهد سخنت شربت نزدیکانست ** مکتوب تو نسخه شفای دوران/ یک ترش رویی برای دفع صد مهمان بس است ** چین ابر و چوب دریاست صد خشت خانه را
میرداماد این نامه را به حکیم شفائی (مظفر بن حسین) نوشته است. این نامه کوتاه یا نسخه ما ناتمام است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 3ص (130- 132)، 11 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 10-1496]
نامه به اعتماد الدوله، از شارع نجات خود یاد کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 3ص (337- 339) [ف: 14- 3533]
نامه به آصف خان؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (181) [ف: 5- 701]
نامه به خواجه ابوالحسن؛ بی کا، بی تا، 1ص (180) [ف: 5- 700]
نامه به شاه عباس صفوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (40)، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 32-122]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اول آن که همانا بر ضمیر آفتاب تنویر اقدس اشرف مانند را روز ظاهر و هویدا باشد که این شکسته ضعیف را از حیات این نشأه و لذت ماکل و مناکح و خواب شب و خورش روز چندان خطی و نصیبی نیست؛ انجام: یک باره قطع طمع از جناب مقدس الهي کرده لوازم ایمان و اعتقاد را پس سر می اندازی همین رقعه عند الله و رسول بر تو جهت خواهد بود
ظاهراً دو نامه است اولین آن ظاهراً به شاه عباس نوشته شده و نامه ای دیگر به ارادتمندانش که دارای مواعظ و نصایح و یاد آوری وقایع دهشت انگیز روز قیامت می باشد، در انتساب آن به میرداماد تردید شده از آن جمله انشاء و مطالب نامه چندان به ایشان و مقام وی سازگار نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 4گ (19پ-22پ)، 12 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف مخ: 3- 1311]
نامه سید داماد با ابیاتی از او؛ بی کا، بی تا [نشریه: 11- 938]
اصفهان، ادبیات؛ شماره نسخه: 42/26
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 306]
nāme-hā
حسینی، میرزا امان الله، -1046قمری
(hoseynī, mīrzā amān-ol-lāh (- 1637
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، مجدول؛ کاغذ: هندی، 44گ (99ر-142ر)، 9 سطر (7/5×15)، اندازه: 12×22 سم [ف: 17- 6]
نسخه اصل: مونیخ 440. 99 رقعه و نامه صوفیانه است به مشایخ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 135]
nāme-hā
فصیحی هروی، -1049قمری
(fasīhī heravī (- 1640
آغاز: ای کرده بخونریز اسیران آهنگ ** برخرمن صلح ما مزن آتش جنگ؛ انجام: آن کس که دل خسته عشاق کند ریش ** گراوست سلیمان زمان مور شود مور
رقعه یی که میرزا فصیحی هروی از غبار خاطری که داشته نوشته؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11 2ص (61- 62)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 7-800]
رقعه که میرزا فصیحی به حافظ محب علی نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (265)، اندازه: 15/6×27/8 سم [ف: 29/1- 427]
nāme-hā = nāme be mīrdāmād
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979- 1050قمری
(sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572-1641
او در این نامه فارسی از خود به نام «محمد المشتهر بصدر الشيرازي» یاد کرد و از سید داماد بسیار ستوده و اشاره کرده که خدمت دربار را مردم فضیلت می دانند و گفته که من از شما دور شده و با نادان ها محشور شده ام و ده دوازده سال است که گرفتار گشته ام. نامه شکایت آمیزی است. گویا همان نامه ای باشد که در ذیل فهرست ریو (147/2) از آن یاد شده است. (دانش پژوه)
آغاز: صورت کتابتی که نواب صدر المحققين بنواب مستطاب سید الحكماء ثالث المعلمين میر محمد باقر داماد نوشته. بسمله. قسم بمبدعی واجب الوجود که باقتضای حکمت ازلی و ارادت لم یزلی صورت وجود مطلق را بر الواح ماهیات و هیاکل قوابل ممکنات بنگاشت؛ انجام: و چندین مقاصد علمی و مطالب حکمی که ببحث و برهان دانسته بود اضعاف آن بمراتب شتی بالهام و کشف و عین اليقين حاصل شد. دردی که بافسانه شنیدم همه از خلق از علم بعین آمد و از گوش باغوش آوازده در افتاد بهر جا که سنائی در مکتب او کرد همه خوانده فراموش صورت کتابت باختتام رسید.
کا: رشتی، علی بن احمد، تا: 1270ق، جا: یزد؛ 19 سطر، قطع: جیبی [نشریه: 2- 178]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 2852 .Or؛ خط: شکسته، بی کا، تا: جمادی الثاني 1293ق؛ چاپ شده در فرهنگ ایران زمین 95/13؛ 3گ (90- 92) [فیلم ها ف: 2- 106]
nāme-hā
؟ صدر الدين شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979- 1050قمری
(sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572-1641
رقعه ای که میر صدرالدین شیرازی به یکی از اعزه نوشته؛ کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072ق؛ 1ص (1پ)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1- 281]
شاید از صدرای شیرازی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2- 271]
nāme-hā
عزلتی خلخالی، ادهم، -1052قمری
(ozlatī xalxālī, adham (- 1643‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2594/18
نامه به میر رفیع الدين صدر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1081ق؛ 3ص (1- 3 هامش)، 21 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 9- 1438]
nāme-hā
منیر لاهوری، منیر بن عبد المجيد، 1019- 1054قمری
(monīr-e lāhūrī, monīr ebn-e 'abd-ol-majīd (1611-1645
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8789
انجام: زبان قلم کوتاه سازم و دست نیاز بر دامن دعازنم، دولت همدوشی باد. مشتمل است بر مکاتیب خصوصی و دیباچه چند کتاب و دیوان؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: جمعه 15ربیع الثاني 1127ق؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه ما بدین عبارت آغاز می گردد: «بلند اختر سپهر پایه، عصمت آموز خلوتیان، چهره افروز عصمتیان...»؛ مجدول؛ 80گ، 17 سطر (7/2×15/5)، اندازه: 13/5×22/4 سم [ف: 7- 564]
nāme-hā
قاضی، محمد مؤمن
qāzī, mohammad mo’men
جواب که قاضی محمد مومن موافق قانون نحو نوشته؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 2ص (746- 747)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7-593]
رقعه ای که مولانا محمد مومن قاضی به شخصی که وعده عرق فتنه نموده بوده و نفرستاده بوده نوشته است؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (745)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 593]
رقعه ای که مولانا محمد مومن قاضی به یکی از مجلدان نوشته بوده در وقتی که قید صحافی جهت او فرستاده بود؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (746)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7-593]
رقعه ای دیگر مولانا محمد مومن قاضی به شخصی که روغن از وی گرفته بود نوشته؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (746)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7-593]
nāme-hā
سلیم تهرانی، محمد قلی، -1057قمری
(salīm-e tehrānī, mohammad qolī (- 1647
نامه محمد قلی سلیم به یکی از دوستان برای سیر باغ؛ بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (82پ)، اندازه: 21×5/ 30 سم [ف: 38- 317]
بی کا، بی تا، 1ص (287ر) [نشریه: 7- 554]
nāme-hā
امامقلی خان، -1060قمری
(emāmqolī xān (- 1650
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1232/14
نامه به میر ابوالحسن؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5- 248]
nāme-hā
طغائی کمره ای، علینقی بن محمد هاشم، 953- 1060؟ قمری
(toqā'ī kamare’ī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad hāšem (1547-1650
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4951/11
آغاز: روی قاضی قیر که در نشأتين چون قیر باد، انجام: و غضب صاحب الدوله اندیشه نمایند.
خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 1ص (62)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 7-800]
nāme-hā
تاشکندی، سلطان محمد بن بایزید
tāškandī, soltān mohammad ebn-e bāyazīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/83
آغاز: بسمله و به نستعین هذا کتابنا ینطق علیکم بالحق انا کنا نستنسخ ما کنتم تعملون
نامه از سلطان محمد بن بایزید به سردار ایرانی؛ بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 1ص (61) [نشریه: 3/10- 1343؛ فهرست رایانه ای ج4- 1029]
nāme-hā
صالحی، محمد میر ک
sālehī,mohammad mīrak
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/117
آغاز: تا کی پی خرج چرخم آواره کند ** محنت همه جمع من بیچاره کند/ در دفتر عمر من چو باقی نگذاشت ** ترسم ورق
حیات را پاره کند
رقعه ای که محمد میرک صالحی به یکی از ارباب قلم نوشته؛ بی کا، تا: 1063- 1141ق؛ 1ص (107)، اندازه: 15/5×33 سم [ف: 10- 1347]
nāme-hā
سبحان علی، -1064قمری
(sobhān ‘alī (- 1654
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21932
آغاز: مولوی صاحب و قبله جامع کمالات ممکنه نوع انسان؛ انجام: بجز اندوه و ملال چه عرضه دهد آن القاصر اقل الانام سبحانعلی
نامه ها و مکاتیب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
nāme-hā
علامی، سعدالله خان، -1066قمری
(allāmī,saʻd-ol-lāh xān (- 1656‘
دو؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (289)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
رقعه سعدالله خان به مولوی عبدالحکیم سیالکوتی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (293)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
nāme-hā
شاه جهان بابری، شاه هند، -1068قمری
(šāh jahān-e bāberī, šāh-e hend (- 1658
نامه شاهزاده خرم به نواب؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (444- 445) [ف: 8- 423]
آغاز: دعایی که قدسیان ملاء اعلا به قبول آن استقبال نمایند
از شاه جهان پادشاه که پیش از تخت نشینی به شاه عباس اول نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (42ر-43ر) [ف: 2- 251]
نامه شاه جهان به شاه عباس؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر [ف: 7- 361]
nāme-hā
داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024- 1069قمری
(dārā-šokūh-e bāberī, šāhzāde-ye hend (1615-1659
آغاز: جامع علوم ظاهری و باطنی، میان شیخ محب الله، از محب فقرا لسلام و دعا
به یکی از پیران به نام میان محب الله، پس از گشودن صوبه اله آباد، و طرح 15 پرسش کوتاه عرفانی و درخواست پاسخ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ سپس نامه ای دیگر از همو به همان محب الله و سپاس از رسیدن پاسخ، آغاز: «جامع علوم ظاهری و باطنی، حاوی مراتب صوری الفاني شیخ محب الله»؛ 1ص (52پ) [ف: 2- 252]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (297)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
آغاز: قل الله ثم ذرهم. جامع علوم ظاهری و باطنی حاوی مراتب صوری و معنوی؛ انجام: ای آن که شب و روز خدا می طلبی ** کوری مگر از خویش جدا می طلبی
مکتوب پادشاه هندوستان داراشکوه و سؤالات او از شیخ محب الله هندوستان اله آبادی فارسی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: 1261ق؛ 3گ (270پ- 272پ)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 7- 195]
nāme-hā
الاهيجي، عبدالرزاق بن علی، -1071؟ قمری
(lāhījī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ‘alī (- 1661
آغاز: ای جوهر که در ته این هشت و نه بساط ** چشم خرد ندیده چو تو یک در خوشاب
مولانا فیاض به حکیم کوچک نویشته؛ کا: محمد منعم، تا: 1097ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ 1گ (24ر- 25پ متن و حاشیه)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1-284]
آغاز: قطعه ای که آخوند ملا عبدالرزاق به میرزا سعید اولا نوشته اند. ای جوهری که در ته این هشت نه بساط ** چشم خرد ندیده
چو تو یک در خوشاب؛ انجام: یوسف نگاه داشتن از گرگ لازم است ** ور نه چه سود خانه چشم پدر خراب
نامه به میرزا محمد سعید حکیم باشی، در آغاز نوشته شده: «قطعه ای که مولانا عبدالرزاق قمی به میرزا سعید حکیم باشی شاگرد خود نوشته بودند بنا بر آن که شخصی از خویشان میرزا سعید در خدمت آخوند منع نمودند چون نوشته که من بعد نزد آخوند به درست خواندن نرفته اجتناب نماید که آخوند شوخ طبع است و بعد از استماع این معنی فیما بین ایشان جواب و سوال رود»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 3ص (358-360 حاشیه)، اندازه: 16/4×28/3 سم [ف: 29/1- 410]
نامه به میرزا محمد سعید حکیم باشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6گ (44ر-49ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 25- 201]
nāme-hā
برهمن لاهوری، چندربهان، -1073؟ قمری
(berahman-e lāhūrī, čandarbahān (- 1663
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/136
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (376)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
nāme-hā
عباس صفوی دوم، شاه ایران، -1077قمری
(abbās-e safavī-ye dovvom, šāh-e īrān (- 1667‘
آغاز: ان اولی ما یوشح بتحریره معاهدات الالفة و الوداد، و ابهی ما پرشح بتقریره مراسلات الودة... اما بعد. در اواسط آن هفته که واسطة العقد کواکب سبعه؛ انجام مراحل ماضی و حال و استقبال تواند شد. ان هذه تذكرة فمن شاء اتخذ إلى ربه سبیلا، و اذکر اسم ربك و تبتل اليه تبتیلا.
از شاه عباس صفوی به محمد افندی مفتی قیصر روم، به انشای نصیرای همدانی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 3گ (33ر-35ر)، اندازه: 14/8×26/1 سم [ف: 8- 386]
نامه به عادلشاه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ اندازه: 14/8×26/1 سم [ف: 8- 389]
نامه در تعزیت محمد خان به عبدالعزیز خان عثمانی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق، جا: اصفهان؛ 1گ (193ر و پ چلیپا) [ف: 5- 399]
آغاز: نانامل تقدیم محدث قدیمی مفتاح گنجینه مقال تواند بود که مانند انفاس جدیده...
از شاه عباس صفوی به محمد افندی مفتی قیصر روم، به انشای نصیرای همدانی (یادداشت کاتب)؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 2گ (51ر- 52ر)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-338]
نامه به فیض کاشانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 4ص (361- 364) [ف: 14- 3533]
nāme-hā
صائب، محمد علی بیک
sā’eb,mohammad ‘alī beyk
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15366
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر بن حسن (بابا حسن بیک) آراسنجی قزوینی، تا: 1079ق؛ 1ص (6پ) [ف: 43- 54]
nāme-hā
فانی کشمیری، محسن بن حسن، -1081قمری
(fānī kešmīr,ī mohsen ebn-e hasan (- 1671
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/78
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (289)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
nāme-hā
ملا محمد علی
mollā mohammad 'alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/117
آغاز: صورت مکتوب ارسله مولینا محمد علی والد... مولینا فتح الله الواعظ بسمله. الحمدلله و کفی، و الصلاة و السلام علی عباده الذين اصطفی، و بعد فیقول المهجور المفتون إلى الدنيا برقتها لامع و نطقها کاذب؛ انجام: و ترك العز و الجلال و العلي لله المالك ذی الجلال و الجمال. نمق في الخميس ربیع الأولى سنة 1071
نامه ایست از ملا محمد علی پدر مولی رفیعا به یکی از دوستان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ 3گ (113پ-115ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 14- 108]
nāme-hā
حسینی بحرانی، ماجد بن محمد، -1083قمری
(hoseynī bahrānī, mājed ebn-e mohammad (- 1673
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4602/33
نامه به فیض کاشانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1089ق؛ 4ص (381- 384) [ف: 14- 3534]
nāme-hā
نصر آبادی، محمد طاهر، 1027- 1083قمری
(nasr-ābādī, mohammad tāher (1618-1673
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14183/16
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (40ر-41پ) [ف: 243-38]
nāme-hā
صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم، 1016؟ - 1086؟ قمری
(sā’eb-e tabrīzī, mohammad 'alī ebn-e 'abd-or-rahīm (1608-1676
نامه به نواب ظفر خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-8]
نامه به طالب خان که نرگس از او خواسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-8]
nāme-hā
واعظ قزوینی، محمد رفیع بن فتح الله، 1027- 1089 قمری
(vā‘ez-e qazvīnī, mohammad rafi' ebn-e fath-ol-lāh (1618-1678
آغاز: نامه اول: ابشروا یا معشر الخطوط و الأرقام، بلقاء من یعیش بذکره قلبی المستهام، و طربی لکم ایتها الكلمات و الحروف
نامه دوم: عبید و عبید کم ما یسعد الخروج عن عهدة شکر الطافكم المتوافرة حیث اجریتم علی لسان قلمکم اسمه...
دو نامه است از ملا رفیعای واعظ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ 1گ (313ر-313پ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35 سم [ف: 107-14]
انجام: اللهم عن قلبی بتوسط التفات حضر تکم لازال بابکم لاهل الحوائج مفزعا و للاکابر و الاضصاغر مرجعا
نامه به بعضی از اعلام، صورة مکتوب ارسله واعظ الأنام لازال کاسمه رفیعا إلى قیام الساعة و ساعة القيام إلى بعض الاعلام، ابشروا یا معاشر الخطوط و الارقام بلقاء من یعیش بذکره قلبی المستهام و طوبی لکم ایتها... خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ 2ص (597- 598)، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 9-386؛ فهرست رایانه ای ص 1042]
nāme-hā
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006- 1091قمری
(feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680
نامه در پاسخ دوستی در آن از رساله سلوک خود یاد کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ 4ص (378- 381) [ف: 14- 3533]
نامه در پاسخ نامه شاه عباس در گوشه گیری خود و نکوهش از مردم زمان خود و در آن از غلیان و تنباک یاد کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1066ق؛ 11ص (368- 378) [ف: 14- 3533]
پاسخ نامه سید ماجد بن محمد بحرانی؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی نطنزی، محمد علی بن محمد، تا: دهه سوم 1136ق؛ 3ص (384- 386) [ف: 14- 3534]
نامه به شیخ جمال الدين نجفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 2ص (351- 352) [ف: 14- 3533]
نامه به اعتماد الدوله عباسیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 2ص (336- 337) [ف: 14- 3533]
نامه به امیر محمد خان خیر سمنانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 3ص (348- 350) [ف: 14- 3533]
nāme-hā
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006- 1091قمری
(feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680
نامه به شاه عباس در باره نماز آدینه و درخواست گوشه گیری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1066ق؛ 5ص (364- 368) [ف: 14- 3533]
آغاز: رزقکم الله التخلي عن الصفات الناسوتية... مسموع شد، که مدتی در بیماری و آواز گذشته
نامه فیض کاشانی خطاب به دامادش فیاض و پاسخ فیاض به او هر دو به نظم؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ 7ص (9-15) [ف: 3- 328]
آغاز: به سلامت و عافیت و به انجاح مهمات مبار که مفوضه موفق و مهتدی باشند. مکتوب با برکات آن محبوب
از «علامی فهامی آخوندی مولان محمد محسنا به نواب مستطابخانی» که بایستی فیض کاشانی باشد چه در آن از مثنوی خود «شراب طهور» (ذریعه 44/13) یاد می کند، پاسخی است به نامه طرف که حاوی غزلی بوده است، که شاید مرتضی قلی خان شاملو باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ «در جنگ مرتضی قلی خان شاملو»؛ 2ص (19- 20) [ف: 3- 328]
آغاز: قلم گرفتم و گفتم مگر دعا بنویسم ** سخن... بیوفا بنویسم نامه منظوم از فیض کاشانی به ملاعبدالرزاق لاهیجی؛ خط: نسخ، کا: حسینی گیلانی، مرتضی بن احمد، تا: قرن 13؛ 2گ (15پ۔16ر)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 9- 11]
نامه به میرزا محمد سعید قمی، عرفانی محض و به فارسی و شاید از فیض باشد؛ کا: رشتی، علی بن احمد، تا: 1270ق، جا: یزد؛ 19 سطر، قطع: جیبی [نشریه: 2- 178]
نامه به میرزا محمد سعید قمی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 8ص (341- 348) [ف: 14- 3533]
نامه به عنقا و خان پسر آصف خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 2ص (350- 351) [ف: 14- 3533]
آغاز: آغاز نامه: قلم گرفتن و گفتم مگر دعا بنویسم ** تحیتی بسوی انس...؟ بیوفا بنویسم/ ز شکوه بانگ بر آمد مرا نویس دلم گفت ** بهیچ نامه نگنجی ترا کجا بنویسم؛ آغاز پاسخ فیاض: دلم خوشست اگر شکوه گر دعا بنویسی ** که هر چه تو بنویسی به مدعا بنویسی/ چه شکوه توبه است از دعای هر که بجز تو است ** چه لازمست که زحمت کشی دعا بنویسی؛ انجام: پایان نامه: چو بر ذکای تو هست اعتماد هیچ نگویم ** ز مدعا نزنم دم همین دعا بنویسم/ نمی شود که شکایت ز دست تو نکند فیض ** شکایتی بلب آرم ولی دعا بنویسم؛ پایان: عجب ز طالع فیاض نا امید ندارم ** که در كتابة دشنام او دعا بنویسی
نامه فیض کاشانی خطاب به دامادش فیاض و پاسخ فیاض به او هر دو به نظم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ 1ص (363)، اندازه: 17/5×32 سم [ف: 10- 1095]
nāme-hā
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016- 1099قمری
(mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608- 1688
آغاز: شب دوشین چندان که به گرد سراپای خاطر بر آمد و در زوایای ضمیر جستجوی خبایا نمود
نامه به سید ذوالفقار؛ بی کا، تا: شعبان 1097ق؛ جلد: میشن مذهب، 3ص (74- 76)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 29/1-125]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12 نشریه: 11- 940]
نامه آقا حسین خوانساری بمیرزا علی رضای تجلی (ص 369)، در همین جا شعری است از وحید و شعری که برای درویش مهدی مست (؟) در شب شنبه 26 صفر 1157 نوشته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ 1ص (369)، 25 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 9- 1191]
nāme-hā
ازبک، عبدالرحمن، ق 11قمری
(ozbak, 'abd-or-rahmān (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/77
نامه (صورت) عبد الرحمان اوزبک به سلطان مراد خان پسر سلطان سلیم خان پادشاه روم که به تاریخ شهر ذیحجه... سنه اثنی و تسعین و تسعمایه (992) نوشته؛ بی کا، تا: 1063 تا 1141ق؛ 1ص (59) [ف: 10/3- 1343؛ فهرست رایانه ای ج4- 1039]
nāme-hā
آصف خان
āsef xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2326/3
رقعه آصف خان به حکیم ابوالفتح؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (347)، 28 سطر (10×19)، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 8- 12]
nāme-hā
آقا نباتی
āgā nabātī
نامه دیگر به آصف صفائی، به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (132پ-133ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-100]
آغاز: در آیینه ضمیر منیر نواب عالیجاه اقبال پناه...
نامه به آصف صفائی در شکوه از ریش برادران به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 100]
nāme-hā
ازبک، عبد المؤمن بن عبد الله، ق 11قمری
(ozbak, 'abd-ol-mo’men ebn-e 'abd-ol-lāh (- 17c
آغاز: چون تعدد صحایف اخلاص و اختصاص و تکرار صفایح موجب تشیید مواد و داد...
نامه به شاه عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (53پ۔54ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-94]
نامه عبد المؤمن خان ولد عبدالله خان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادقای تبریزی، تا: 1006ق؛ 1ص (7ر)، 27 سطر، اندازه: 23×39 سم [ف: 9- 326]
نامه عبد المؤمن خان به همایون مرتبه اول در جاجرم؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادقای تبریزی، تا: 1006ق؛ 1گ (19ر-19پ)، 27 سطر، اندازه: 23×39 سم [ف: 9- 327]
آغاز: سواد نامه ای که... ان الله يأمر بالعدل و الاحسان. ابوالغازی عبد المؤمن بهادر خان؛ انجام: تو دانی و تدبیر خود. و السلام...
از عبد المؤمن خان به بندگان نواب کامیاب همایون اعلی، در طلب نور محمد خان و پاسخ آن از شاه صفوی، عبد المؤمن خان بایستی از خانان شیبانی (مق 1007ق/1598م) و شاه صفوی، شاه عباس اول (سا 996- 1038ق/1588- 1629م) باشد؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ابوالقاسم استاجلو، تا: 4 ربیع الاول 1021ق، جا: دیلمان؛ 3گ (28پ- 30پ) [ف: 1- 256]
آغاز: (نامه): تمهید قواعد... و عدالت و حشمت و اقبال و اجلال... عباس میرزا، بعد از رفیع دعوات اجابت آیات... (پاسخ): نامه نامی و لطیفه گرامی که از جانب نواب نامدار سلطنت شعار گردون...
نامه به شاه عباس اول؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شمس الدين محمد ولد خواجه احمداصفهانی، تا: 22 رجب 1052ق؛ مهر: «لا اله الملك الحق المبين»، «عبده محمد کاظم» (چهار گوش)؛ 8گ (135ر- 136ر، 136پ- 141ر) [ف: 3- 327]
آغاز: ان الله یامر بالعدل و الإحسان. ممدت قواعد صحیحه (؟) و معدلت و حشمت و اقاله...
نامه به مظفرالدین عباس میرزا، از عبد المؤمن خان که بایستی از خانان شیبانی (د 1006 یا 1007ق) باشد به مظفرالدین عباس میرزا که بایستی عباس یکم صفوی (995- 1037ق) باشد، می گوید سال پیش هدایا متبادل شده بود، چرا به سوی خراسانی حرکت گردید و گزارشی از خراسان که در آن آمده: به حمدالله ممالک دشت قبچاق، مرغاب، کاشغر، بدخشان، اندیجان و ماوراء النهر و خوارزم بلا منازعت در تصرف ما است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (361ر-364) [ف: 3- 328]
آغاز: مهدت قواعد نصفت و عزت و اقبال و اجلال الى یوم البعث و الأبعاث. مظفر دین شاه عباس
نسخه اصل: ملک، ش 4923 (ملک 423/3). از عبد المؤمن خان ازبک به شاه عباس یکم صفوی (995- 1037ق)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (3) [عکسی ف: 2- 276]
آغاز: کتابت عبدالمومن خان که به نواب جمجاه همیون اشرف ارفع اقدس اعلی شاه عباس نوشته. مهدت قواعد نصفت و عدالت حشمت دام اقباله و اجلاله الى یوم البعث
نامه به شاه عباس و جواب آن؛ بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ 1گ (20ر-20پ)، اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1-232]
آغاز: مهدت قواعد نصفت و عدالت و حشمت و اقبال و اجلال...
عباس میرزا بعد از رفع دعوات اجابت آیات. آغاز پاسخ: نامه نامی و لطیفه گرامی که از جانب نواب نامدار سلطنت شعار...
نامه به شاه عباس اول؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: 1219ق، جا: محمد آباد بیدر؛ 2گ (127ر-128ر) [ف: 7- 361]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/14- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 276]
nāme-hā
استاجلو، پیر محمد خان
ostājlū, pīr mohammad xān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/56
آغاز: دعوات محبت آیات و تسلیمات مودت...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (111ر-111پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-98]
nāme-hā
اسعد افندی، ق 11قمری
(as'ad afandī (- 17c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 844/12
آغاز: بحمد الله یبدء کل باد؛ انجام: و تسلیما من الرب الجواد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1038ق؛ 2گ (65پ۔66ر) [ف: 5- 208]
nāme-hā
اعتماد الدوله، حاتم بیک، ق 11قمری
(e-temād-od-dowle, hātam beyk (- 17c
آغاز: نامه ای از طرف آن آصف ایام رسید خاصل نامه مرادی که دلم می طلبید...
نامه به ابراهیم پاشا وزیر روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (113پ- 115ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-99]
نامه اعتماد الدوله به نواب ابراهیم پاشا وزیر اعظم خواندگار روم؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادقای تبریزی، تا: 1006ق؛ 1گ (11ر-11پ)، 27 سطر، اندازه: 23/3×39 سم [ف: 9-326]
نامه اعتماد الدوله به ابراهیم پاشا وزیر اعظم پادشاه روم؛ بی کا، تا: 1141-1063ق؛ 1ص (45) [ف: 10/3- 1339؛ فهرست رایانه ای ج4- 1031]
nāme-hā
اعتماد الدوله، سارو تقی، ق 11قمری
(eʻtemād-od-dowle, sārū taqī (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5162/59
آغاز: مرآت چهره نمای بهشتی لعبتان دوستی و محبت و گلزار همیشه بهار ازهار اظهار التيام و الفت اعنی رقیمه؛ انجام: بندگان اخلاص آیین را کجا جرات اظهار این معنی می تواند بود پیوسته فاتح ابواب مکاتبات محبت طراز بوده، بارجاع مهمات مسرور سازند
مکتوبی که از جانب میرزا تقی اعتماد الدوله نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (66پ-68ر) [ف: 15- 266]
nāme-hā
الفتي ساوجی، الفتي بن حسین، ق 11قمری
(olfatī sāvojī, olfatī ebn-e hoseyn (- 17c
نامه به مولانا سپهری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (71ر) [ف: 7- 86]
نامه به میر سپهری کو کناری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 9-8]
nāme-hā
امیر خان
amīr xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/72
رقعه امیر خان به جعفر خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (275)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 294-38]
nāme-hā
بهشتی، محمود، ق 11قمری
(beheštī, mahmūd (- 17c
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9596/17
آغاز: امیر ولایت و طریقت و میر بلاد حقیقت و معرفت؛ انجام: بود امید آن کز روی یاری ** بزرگی کرده کوچک را به یاری
و السلام علی من اتبع الهدي.
نامه محمود بهشتی به درویش امیر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 1ص (229)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9- 277]
nāme-hā
پالان دوز، محمد
pālān-dūz, mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/108
نامه از درویش پالان دوز، در صدر نامه نوشته: دانای اسرار الهي و شناسای رموز نامتناهی درویش محمد پالان دوز بولد خود حیدر محمد از مشهد امام همام علی بن موسی الرضا قلمی نموده اند؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (194) [ف: 10/3- 1407؛ فهرست رایانه ای ج4- 1029]
nāme-hā
تیمور علی منشی بیگی
teymūr 'alī monšī beygī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/6
نامه به یکی از احباء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (7 ر) [ف: 7- 224]
nāme-hā
چلبی تبریزی، محمد حسین
čalabī tabrīzī, mohammad hoseyn
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3846/133
آغاز: الهي که تنگ حوصلگان حق ناشناس را که به گلشن...
نامه به برادر خود محمد قاسم بیگ دو نامه است به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (119پ-121پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-107]
nāme-hā
حقیقت خان
haqīqat xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/73
به میر محمد اصفهانی دیوان مراد بخش؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (275)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-294]
nāme-hā
حکیم عبدالحاذق
hakīm ‘abd-ol-hāzeq
به عبدالعزیز جونپوری؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 2ص (405 و 406)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-299]
برای مبارک باد عید به خان خانان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (454)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
nāme-hā
حکیم قمی، سعید بن محمد باقر، ق 11قمری
(hakīm-e qomī, sa‘īd ebn-e mohammad bāqer (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8942/29
آغاز: میرزا سعید حکیم باشی در جواب آخوند سلمه الله نوشته اند. من کیستم که منع کنم نور ماه را ** من کیستم که پرده بپوشم بر آفتاب؛ انجام: محصولش آن که در ره یاری و دوستی ** در حق آن جناب بدی کردم ارتکاب
در پاسخ عبدالرزاق قمی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3ص (360- 362 حاشیه)، اندازه: 16/4×28/3 سم [ف: 29/1- 410]
nāme-hā
حکیم هاشمی، ابوالفتح
hakīm-e hāšemī,ab-ol-fath
از حکیم ابوالفتح به امیر شریف آملی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (213) [ف: 10/3- 1409؛ فهرست رایانه ای ج4- 1028]
نامه به خان خانان؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (171) [ف: 10/3- 1406؛ فهرست رایانه ای ج4- 1029]
nāme-hā
حکیم همام
hakīm-e homām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/163
رقعه حکیم همام به فیضی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (418)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
nāme-hā
حلوائی شیرازی، محمد غیاث، ق 11قمری
(halvā’ī šīrāzī, mohammad qīyās (- 17c
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4493/43
رقعه ای که غیاثای شروانی [صح: شیرازی] به سیادت و نقابت پناه، نجابت و هدایت دستگاه علامی شاه تقی الدين محمدای شیرازی نوشته است؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 2ص (750- 751)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 593]
nāme-hā
حویزاده، بکر
havīzāde,bakr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/78
آغاز: افلاطون زمان و لقمان دوران وحید العصر و فریدالدهر حکیم حاذق و طبیب صادق و یار موافق؛ انجام: و السلام علیکم الى حین الوصال. محب مشتاق حاجی بکر حویز زاده به نظر التفات گستر برادر امجد کامکار ملا عبدالقادر حکیم دامه رب العليم مشرف و منور گردد بدوح.
نامه به ملا عبدالقادر حکیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (142ر)، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7 سم [ف: 29/1- 372]
nāme-hā
خان خانان
xān xānān
رقعه خان خانان به ملا مرشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (293)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
رقعه خان خانان به خواجه ابوالحسن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (275)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-294]
nāme-hā
خصالی، ملا حیدر
xesālī,mollā heydar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/151
رقعه ملا حیدر خصالی به کلیم از زبان میرزا رستم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (402)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
nāme-hā
خلخالی، محی الدين، ق 11قمری
(xalxālī,mohī-ed-dīn (- 17c
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9596/16
آغاز: بهیت دست آویز مجالست روحانی و میهن ذریعه موانست جانی؛ انجام: اهل عراق و حجاز... نوعی آهنگ... خواهند ساخت که در صفاهان بگوش اهل عراق و در نشابور به سمع اهل اردو برسد تا بسایر گوشه نشینان چه رسد.
نامه ملا محیی الدين خلخالی به محتسب اردبیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 2ص (228- 229)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9- 277]
nāme-hā
خواجه محمد هاشم
xāje mohammad hāšem
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/127
رقعه خواجه محمد هاشم به ملاشاه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا قرن 11؛ 1ص (345)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
nāme-hā
خوشنویس، سلطانعلی، ق 11قمری
(xošnevīs,soltān- ‘alī (- 17c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/126
آغاز: رفعت پناها، خداوندا، پوشیده نماند که...
به یکی از فرزندان سلطان حسین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (113پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-107]
nāme-hā
دستغیب، صادق، ق11قمری
(dastqeyb, sādeq (- 17c
نامه میرزا صادق دست غیب به صفی قلی خان؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (328)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
نامه به صفی قلی خان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5- 248]
nāme-hā
دیلمی گیلانی، حسن، ق 11قمری
(deylamī gīlānī,hasan (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3321/42
آغاز: مکتوب حضرت علامی فهامی قدوة السالكين و المحققين العالم الرباني مولانا حسن الديلمي سلمه الله تعالی که بحقیر محمد مؤمن حسنی طبیب نوشته اند. مخلص جانی و داعی جنانی حسن دیلمی گیلانی خوالص تسلیماتی که اشعه لمعات بر کات آن چون بارقه نور از عذار حور تابان و نفایس تحیاتی که قطرات زلال صافیش چون رشحات سلسبیل بروجنات ریاحین ریان؛ انجام: و اخلاق اما جد و افکار و آفاق بجمال کمال آن عدیم المثال ناظر باد بمنه و جوده.
نامه دوستانه از مولی حسن دیلمی گیلانی به حکیم محمد مؤمن طبیب حسینی؛ بی کا، تا: قرن 11، 4ص (517- 520)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10- 996]
nāme-hā
سزاوار خان
sezāvār xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/76
رقعه سزاوار خان به میرزا محمد رضا؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (282)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 294]
nāme-hā
شاه تهماسب دوم، ق11قمری
(šāh tahmāsb-e dovvom (- 17c
نامه به پادشاه روم سلطان سلیمان خان در باره گرفتن پسرش سلطان بایزید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (15ر-18ر) [ف: 7- 224]
آغاز: الحمد الله الذي اللطف (کذا) و الاحسان و العظم و السلطان المنزه من العيوب و اللهو و النسيان المبرا عن وصمة الزوال... اما بعد عنوان نامه تحية فرجام به نام؛ انجام: روزگار خود بسازی تا فردای قیامت از شفاعت ایمه اجله معصومین علیهم الصلوة بهره گیری و السلام علی من اتبع الهدي.
نامه به پادشاه روم سلطان سلیمان خان در باره گرفتن پسرش سلطان بایزید؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 11گ (165ر-175ر) [ف: 29/1- 137]
نامه شاه طهماسب ثانی به پطر کبیر اول، مورخ 1136 = 1723م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 4ص (2003- 2006) [مختصر ف: -847]
نامه به امپراطور آلمان، مورخ 1137- 1724م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 4ص (2014- 2017) [مختصر ف: -847]
نامه شاه طهماسب ثانی به الكساي اویچ پطریویم، مبنی بر شکایت از ترک ها، مورخ 1141 = 1728م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 9ص (2006- 2014) [مختصر ف: -847]
nāme-hā
شاه صالی شیرازی
šāh sālī-ye šīrāzī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/135
رقعه شاه صالی شیرازی به منیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (375)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
nāme-hā
شریف سرمدی
šarīf-e sarmadī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/107
رقعه شریف سرمدی به حکیم ابوالفتح؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11. 1ص (316)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
nāme-hā
شیبک خان، ق 11قمری
(šaybak xān (- 17c
نامه به شاه اسماعیل و جواب آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 226]
آغاز: سیادت پناه، سلطنت دستگاه، اسماعیل داروغه...
نامه به شاه اسماعیل یکم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 2گ (45ر-46ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 93]
نامه به شاه اسمعیل؛ بی کا، تا: 1063 تا 1141ق؛ 1ص (117) [ف: 10/3- 1349؛ فهرست رایانه ای ج4- 1040]
nāme-hā
طالب کلیم
tāleb kalīm
رقعه طالب کلیم به میرزا رستم؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (401)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 299-38]
رقعه طالب کلیم به نواب ظفر خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11. 1ص (309)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
nāme-hā
طباطبائی زواره ای، جلال الدين محمد، ق 11قمری
(tabātabā'ī zavvāre'ī, jalāl-od-dīn mohammad (- 17c
رقعه میرزا جلالا به میرزا مراد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (342)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 297-38]
رقعه میرزا جلالا به نواب افضل خان در تهنیت قدوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (455)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
در جواب مراسله سید صفی الدين؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (342)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-297]
نویسنده: میرزا جلالا. رقعه در ستایش قلعه کانگره؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11، 1ص (654)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 304]
رقعه در تعریف اسپیک دلبال؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (267)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 294]
رقعه در جواب تبریزی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (341)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (3)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 291]
nāme-hā
طغانلو، شاه قلی بیک
toqānlū, šāh qolī beyk
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/16
نامه به محمد خان شرف الدين حاکم هرات از شاه قلی بیک طغانلو؛ کا: محمد معصوم، تا: قرن 11؛ 11ص (520- 530) [ف: 8- 424؛ فهرست رایانه ای ج4- 1038]
nāme-hā
طفیلی لاهیجی
tofeylī lāhījī
آغاز: فاتحه فتوح و خاتمه سنوح که حصار گشایان قلعه فصاحت و کامرانان شهر بند بلاغت...
نامه در تتبع کتابت میرزا ابوالحسین منشی الممالك حسب الامر میرزا عالمیان نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (95ر-96پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 97]
آغاز: دعایی چون نفس سحر خیزان سرایت قرین و ثنایی چون... نامه به حکیم صدیق و سپس نامه هایی دیگر از همو به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (117پ-119ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 107]
nāme-hā
عبدالله خان ازبک، ق 11قمری
(abd-ol-lāh xān ozbak (- 17c'
به سلطان مراد خان قیصر روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (85پ-86ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 96]
نامه به سلطان مراد خان پادشاه روم؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ 1ص (59) [ف: 10/3- 1343؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1039]
nāme-hā
عبدالله خان ازبک، ق11قمری
(abd-ol-lāh xān ozbak(- 17c‘
به نواب جنت مکان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 3گ (10ر-13ر) [ف: 7- 224]
آغاز: تا سلطان کامیاب و خاقان مشرقی انتساب به عزم تسخیر
به سلطان مراد خان قیصر روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (168ر-169ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 103]
آغاز: هو. سواد کتابت که عبدالله خان اوزبک به قیصر روم نوشته. سریر سپهر نظیر خلافت و جهانبانی و اورنگ فیروزه سلطنت و کامرانی به میامین اهتمام و اجتهاد عالی حضرت گردون بسطت خلافت مرتبت؛ انجام: تحریک صلاسل اخلاص و... مبانی اختصاص نماند اختصاص تمام. ختم شد و سلام و اکرام. در جهارم ماه رمضان... (یک یا دو کلمه پارگی).
نامه به سلطان عثمانی؛ خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، تا: با تاریخ 1012ق؛ مصحح؛ 2گ (75پ-76ر)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 29/2- 716]
نامه عبید اوزبک در جواب منشور نواب همایون؛ بی کا، تا: 1063 تا 1141ق؛ 1ص (89) [ف: 10/3- 1345؛ فهرست رایانه ای ج4- 1039]
nāme-hā
علوی، میرزا ابراهیم
alavī،mīrzā ebrāhīm‘
نامه به شیخ بهائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 6ص (245- 250)، سطور چیپایی (6×13)، اندازه: 9×18سم [ف: 14- 3531]
آغاز: لوامع تجلیات انوار صدق و صفا و شوارق ظهورات اسرا خلت و وفا که از مطلع اشراقات ذهن نقاد و مشرق افاضات طبع وقاد که مشکل گشای معانی سبع المثاني و جام جهان های معانی است؛ انجام: همیشه از درگاه خداوند مسئول و توافق نشاتین و تطابق حالتین مرجو و مامول لانه علی ذلك و بتحقیق اجابة الراجين جدیر سلامه و صلوة علی کل امیر. و در آخر همین رقعه راقم مقداری را اختصاص به معرفی خود داده است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3ص (266- 268)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1415]
nāme-hā
علوی، میر محمد باقر، ق11قمری
(alavī, mīr mohammad bāqer (- 17c‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/131
در جواب رقعه جلالا؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (354)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
nāme-hā
عزیزی
azīzī‘
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/193
رقعه عزیزی به شیخ ناصر علی و جواب او؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 2ص (515- 516)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 302]
nāme-hā
عبدالحمید
abd-ol-hamīd'
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/166
رقعه عبدالحمید منشی به عزیزی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (423)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
nāme-hā
غنی، ملا محمد طاهر
qanī, mollā-mohammad tāher
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/120
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (339)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
nāme-hā
فیاض، میرزا حسین
fayyāz,mīrzā hoseyn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/133
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (375)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
nāme-hā
فیروزآبادی، محمد مؤمن
firūzābādī, mohammad mo’men
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3844/14
به میرزا ابوالحسن و نامه دیگر از همو به ملك الشعراء میرزا فصیح نوشته و نامه به اقضی القضاة مولانا علینقی، و یکی به نواب دستوری میرزا معینا و تهنیت وزارت او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (71پ-73ر) [ف: 7- 86]
nāme-hā
قاری گیلانی، ملا میر، ق11قمری
(qārī gīlānī, mollā-mīr (- 17c
آغاز: چون محنت فراق بلیت اندوز و شدت اشتیاق...
قطعه ای است ادبی به نظم و نثر. نامه ملا میر قاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-99]
آغاز: بسمله. رب یسر بکرمك یا کریم... ارید بسط عزامی اليك بعد سلامی ** و لیس کل کلامی... ببعض عزامی
نامه ملا میر قاری در پاسخ قاضی زاده کرهرودی. به نثر و نظم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 5گ (19پ-23پ)، 25 سطر، اندازه: 23/1×37/7 سم [ف: 7- 225]
آغاز: آمد نسیم... مشکبار داد ** مرغان باغ را خبر نوبهار داد؛ انجام: گر جان عوض تحفه دهم عیب مفرما ** این دل شده شاید که همین داشته باشد
نامه به عبدالله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: حاج سید علی اکبر دستمالچی؛ 8گ، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×24 سم [ف: 2-526]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2479/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 700]
nāme-hā
قاری لاهیجی، خلیل
qārī lāhījī, xalīl
آغاز: نسیم بهار فیض آثاری بر گلشن طبع خزان دیده ام وزید...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 111گ (114ر-114پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 107]
آغاز: نوسیله زیب و آرایش زبان ناطقه سحر بیان و واسطه زینت و نمایش کلام متکلمان...
نامه که به تتبع انشای میرزا ابوالحسن به پادشاه هند نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 7گ (6پ-102پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7-97]
آغاز: کلک بدایع نگار عرایب آثار گردون بوقلمون به انامل...
نامه به میر محمد طاهر واضع کاغذ ابری، در هند نوشته شده است و در آن از هنر او ستایش کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 100]
آغاز: ... بارگاه و آستان خلایق آرامگاه...
نامه به میرزا عالمیان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (138ر-139ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 101]
nāme-hā
قاضی افضل
qāzī afzal
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/162
رقعه به عزیزی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (417)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
nāme-hā
قاضی قیر
qāzī qīr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4951/11
آغاز: لله الحمد که از ارتفاع شمس شریعت آن مخدوم حقیقی؛ انجام: تقیا خاک شواندر قدم راهروان ** پیش از آنی که فلک خاک تر اسازد خشت
خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 3ص (62- 64)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28 سم [ف: 7-801]
nāme-hā
قاضی محمد محسن
qāzī mohammad mohsen
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1070/17
آغاز: چنین گوید واثق به عنایت رب مهیمن، محمد محسن، که مدتی مدید بود که با روشناسان عالم بالا؛ انجام: و العفو عند کرام الناس مقبول باشد. و الدعا.
از قاضی محمد محسن خلف قاضی معز، قاضی اصفهانبه طالب خان وزیر اعظم ایران، به نثر آمیخته به نظم؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی؛ 2گ (146ر-47ر) [ف: 2- 251]
nāme-hā
قاضی نورالله
qāzī nūr - ol-lāh
رقعه قاضی نورالله به حکیم حاذق؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (403)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
رقعه قاضی نورالله به شیخ ابوالفضل در شکار؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (313)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
nāme-hā
کاهی، قاسم
kāhī, qāsem
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/103
نامه میر قاسم کاهی به فرید خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (312)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
nāme-hā
کتابدار، محمد حسین
ketabdār, mohammad hoseyn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/42
آغاز: بسمله ملا محمد حسین قمی کتابدار حضرت امیر ببعضی فضلا نوشته: سرو و جویبار دانش و نباهت بلبل گلزار فصاحت و بلاغت؛ انجام: مقرر دور باقی مباد هر که نخواهد باقی تو و السلام علیکم.
رقعه ملا محمد حسین کتابدار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (173ر)، 15سطر (9/5× 17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8- 617]
nāme-hā
کمونه حسینی، منصور، ق11قمری
(kamūne-ye hoseynī, mansūr (- 17c
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4171/10
نامه به طالب خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (8پ۔10ر) [ف: 7- 224]
nāme-hā
کنبو لاهوری، محمد صالح، ق11قمری
(kanbū lāhūrī, mohammad sāleh (- 17c
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (516)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 302]
رقعه در ستایش اسپان تازی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (254)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
رقعه در ولادت سلطان معز الدين؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (270)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 294]
رقعه به مولانا ابو تراب؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا قرن 11؛ 3ص (430- 432)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
nāme-hā
گسکری، اسماعیل، ق11قمری
(gaskarī, esmāʻīl (- 17c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/13
نامه به ملا حامد شیخ الاسلام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (14ر-14پ) [ف: 7- 224]
nāme-hā
گسکری، سلیمان، ق11قمری
(gaskarī, soleymān (- 17c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/14
نامه به اردوی معلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (14پ-15ر) [ف: 7- 224]
nāme-hā
گنبو، عنایت الله
gonbū,‘enāyat-ol-lāh
رقعه عنایت الله گنبو در تهنیت قدم شاه باقر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11. 1ص (456)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعه عنایت الله گنبو به منیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11، 4ص (376- 380)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
nāme-hā
گیلانی، ملا جمال، ق11قمری
(gīlānī,mollā jamāl (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/106
آغاز: یا منبع الفيضان یا کهف الوري؛ انجام: ارسلت شیئا حقیرا و نررا یسیرا، ینبغی أن یسترو لا یشهر و ینکرو لا یذکر و القبول مامول و العذر عند خیار الخلق مقبول و صلی الله علی صفوة رسله و العترة من اهله و سلم تسلیما
در فهرست با عنوان مکتوب. از ملا جمال گیلانی به شیخ بهائی و پاسخ آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (422) [ف: 15- 183]
nāme-hā
مالکی، احمد بن ابراهیم، ق11قمری
(mālekī, ahmad ebn-e ebrāhīm (- 17c
صورة ما کتبه القاضي تاج الدين احمد بن ابراهیم المالكي عن الشريف زیدین محسن الحسني الى السلطان عبدالله قطبشاه ملک حیدر آباد في شأن سیدالجلال الأمجد الامير نظام الدين احمد الدشتكي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 3ص (89- 91)، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 7- 817]
نامه ای از تاج الدين احمد بن ابراهیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 2ص (91- 92)، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 7- 817]
صورة ما کتبه القاضي تاج الدين المذكور عن الشريف زید بن محسن الى السيد الأجل الأمجد الامير نظام الدين احمد الدشتكي مراجعا و مغریا له في الدولة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 2ص (92- 93)، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 7- 817]
nāme-hā
محتسب، شاه محمد
mohtaseb, šāh mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8982/13
آغاز: رفعت و حقیقت بناها ان هاء رای زرین آن که محمود حلاق که گاه کشتن فقیران می نماید
رقعه ای که شاه محمد محتسب به جناب خواجکی در سفارش محمود حلاق نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (176ر)، اندازه: 13×22/2 سم [ف: 29/1- 550]
nāme-hā
محمد مراد
mohammad morād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/187
نویسنده: محمد مراد. رقعه در نوروز؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 2ص (466- 467)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 301]
nāme-hā
مراد سوم، سلطان عثمانی، ق11قمری
(morād-e sevvom, soltān-e ‘osmānī (- 17c
آغاز: جناب جلالت مآب، خلافت نصاب، عدالت مناب...
نامه سلطان مراد قیصر روم در پاسخ عبدالله خان ازبک؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (171پ-173پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 103]
نسخه اصل: کیمبریج، برون (11). نامه به شاه عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3- 221]
nāme-hā
مستغنی پامیری، محمد امین
mostaqnī pāmīrī,mohammad amīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/122
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11 1ص (340)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
nāme-hā
مشهدی، محمد مقیم، ق11قمری
(mashadī, mohammad moqim (- 17c
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5087/3- 25/177
آغاز: عرضه داشت بنده کم ترین محمد مقیم مشهدی ** عرض می رساند که صلاحیت آثار مولانا عمد علی صوفی مشهور ممقری تا از دارالسلطنه اصفهان بمشهد مقدس مراجعت نموده؛ انجام: یا منع از آن بخصوص وارد است یا اذن در آن وارد نیست یعظکم الله لن تعودا لمثله ابداً ان کنتم مؤمنين و کتب محمد بن المرتضي المدعو بمحسن. محل مهر
سؤالي است که محمد مقیم مشهدی از فیض نموده است، او می نویسد که مولانا محمد علی صوفی مشهور به مقری تا از اصفهان به مشهد مراجعت نموده مکرر در مجالس در باب ذکر جلی کردن و در اثنای تکلم به کلمه طیبه اشعار عاشقانه خواندن و وجد نمودن و رقصیدن و حیوانی خوردن و چله داشتن اظهار می دارد که از فیض مأذون است، فیض در پاسخ آن ها را رد نموده است، این نامه از روی همین نسخه از سوی صدیق فاضل شیخ ابوالفضل حافظیان در مجموعه میراث فقهی غنا به چاپ رسیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 8- 4744]
nāme-hā
مظفر حسین
mozaffar hoseyn
به طالب کلیم و جواب کلیم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (410)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
آغاز: بسمله. تحریرات... صحیفه گرامی متضمن شکایت کم ترین و عدم... بعد زمانه بسیار چه عجب؛ انجام: برات عاشقان بر شاخ آهو و السلام علی من اتبع الهدى
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1306ق [رایانه]
nāme-hā
ملا منیر
mollā monīr
رقعه ملا منیر به اعتقاد خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (327)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 28- 296]
رقعه ملا منیر به سیف خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (328)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 296]
در شکوه از کاتب غلط نویس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 2ص (432- 433)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعه در تهنیت نوروز؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (458)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعه به دهلوی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (343)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعه به عزیزی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (425)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
nāme-hā
مولانا فیروز
mowlānā fīrūz
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/64
رقعه در ستایش صاحب فیض نژاد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (257)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 294]
nāme-hā
میان محمد باقر
mīyān-e mohammad bāqer
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/128
رقعه بی نقطه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (345)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 297]
nāme-hā
میان محمد نورالله
mīyān-e mohammad nūr-ol-lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/167
رقعه به عزیزی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 3ص (423- 425)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
nāme-hā
میر ابوالفضل، ق11قمری
(mīr ab-ol-fazl (- 17c
نامه به میرزا محمد هادی که به زابل نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 7]
نامه به مظفر حسین کاشانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 7]
نامه به معین الدين محمد میراب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 7]
nāme-hā
میر الهي mīr elāhī
رقعه میر الهي به منیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (375)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
رقعه میر الهي به مولانا دانا؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (1381)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 298]
nāme-hā
میر خلیل قاری، ق11قمری
(qārī,mīr xalīl (- 17c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/43
آغاز: ... فقیر در اسلام خود دغدغه دارد اما از...
نامه به خان احمد گیلانی و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (92ر-93ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 97]
nāme-hā
میرزا بیک، ق11قمری
(mīrzā beyk (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9644/1
نامه میرزا بیک به فیض کاشانی درباره معتصم الشيعه؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود 1045ق؛ پشت برگ آغاز [مختصر ف: -845]
nāme-hā
میرزا فصیحا، ق11قمری
(mīrzā fasīhā (- 17c
آغاز: اسلام و اسلامیان ملاذ روایح گلستان بنده نوازی و تفایخ بوستان شفقت طرازی
رقعه میرزا فصیحی به نواب مستطاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (192ر-192پ)، اندازه: 13×22/2 سم [ف: 29/1- 551]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسینی قاینی، تا: 1096ق [ف: 5- 426]
آغاز: رقعه میرزا فصیحی که به سیادت و نجابت پناه میرزا محمدهاشم نوشته اند. جوهر راسته بازار علو همت و فطرت بل جوهر ذکا و فطنت مرزای نور چشمی ام بر مسند دوست کامی دایما رقعه میرزا فصیحی که به سیادت و نجابت پناه میرزا محمد هاشم نوشته اند و جواب آن؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ 1ص (22پ)، اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1- 232]
nāme-hā
میرزا محمد شفیع، ق11قمری
(mīrzā mohammad šafi' (- 17c
آغاز: بحر به قطره اگر خطاب فرستد ** قطره به دریا چسان جواب فرستد
نامه به میرزا حاتم بیک اعتماد الدوله به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (116پ-117ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 99]
آغاز: لطایف دعوات ارادت...
نامه به نواب ذوالفقار خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (117ر-117پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 99]
آغاز: رقعه گله آمیز حضرت افادت و افاضت پناه...
نامه به ملا میر قاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (156پ-157ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 102]
nāme-hā
میرزا یادگار حسین
mīrzā yādegār-e hoseyn
رقعه به عزیزی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 2ص (416- 417)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (519)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 299]
nāme-hā
نظام الدين گیلانی، احمد بن علی، ق11قمری
(nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad ebn-e ‘alī (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 27/5138/2
نامه به فرزندان، یادداشت: در فهرست تحت عنوان رساله عرفانیه؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: 15- 142؛ فهرست رایانه ای ج4- 1042]
nāme-hā
نظام حصاری، ق11قمری
(nezām-e hesārī (- 17c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/93
در تهنیت داخل شدن پادشاه زاده محمد اعظم به بنگاله در 1089ق؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (297)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
nāme-hā
نواب آصفجاهی خواجه سلطان محمود، قرن11قمری
(navvāb āsefjāhī xāje soltān mahmūd (17c
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/20
آغاز: آغاز و انجام هر کاری بخیر و خوبی و سعادت قرین باد؛ انجام: ایزد تعالی از مخادع این مردم و این نفوس صیانت کناد بالنبی و آله.
رقعه ای که نواب آصفجاهی در حین حیات به خدام سیادت و فضائل و کمالات پناه میر امیر ابوالقاسم فندرسکی به خط خود نوشته است؛ خط: نستعلیق، کا: آصف خان، تا: قرن 11؛ 2گ (80پ-81ر هامش)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8- 611]
nāme-hā
نواب سپهسالار
navvāb-e sepahsālār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/181
نامه نواب خان خانان سپهسالار به مرشد خان بروجردی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (247) [ف: 10/3- 1413؛ فهرست رایانه ای ج4- 1042]
nāme-hā
هدایت علی، محمد
hedāyat ‘alī,mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/12
محمد هدایت علی؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1گ (46ر-46پ)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 315]
nāme-hā
طغرای مشهدی، -1100قمری
(toqrā-ye mašhadī (- 1689
متضمن تعداد اشجار به اسامی خواتین؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (625)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 304]
چند نامه است: یکی به میرزا کاظم در جواب کاغذ سفیدی که برای او فرستاده بود، دیگری به مولانا بزمی، و نامه ای که سربند سخت خواناست؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی؛ 1گ (136ر-136پ) [ف: 2- 125]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 2ص (452- 453)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعه طغرا به قاضی قندهار در هجو گل حیدر نام کشمیری؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (653)، 21سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 304]
رقعه به مسیح الزمان در طلب سرکه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (516)، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 302]
رقعه به قاضی زاهد در مذمت سرمای کشمیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (653)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 304]
دو نامه؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ 3ص (115- 117)، اندازه: 20×32 سم [ف: 36- 379]
خط: شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 13 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 10- 922]
دارای: عرضه داشتی به شاهزاده شجاع، رقعه به قاضی نظاما، رقعه به میرزا حسین، در تعریف خط میرزا کاظما، به شمسای خوشنویس، در طلب سر که به حکیم مسیح الزمان، در سردی هوا به قاضی زاده، در باب وضع مردم دربار پادشاه، به تیمور خان بیگ، به طالبای کلیم، به شاه ابوالحسین، به میرزا بزمی، به کاظما، به میرزا ابوالفتح، عبدالرحیم، محمد شفیع، ملااحمد، به دوستی؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ 15گ (1ر-15ر) [ف: 2- 125]
نامه هایی است نثر آمیخته به نظم به کسان برخی به نام و برخی بی نام از آن میان به میرزا کاظم، میرزا حمزه، خطبه بیاض رنگین طیفت از میرزا معز فطرت، ش 18 مجموعه «رسایل طغرا»؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12، 16گ (126ر-141پ) [ف: 2- 125]
نسخه اصل: گنج بخش، ش 2086 (گنج 1185/3). نامه های اوست به کسان: عریضه به شاهزاده شجاع، رقعه به میرزا حمزه، به میرزا بزمی، به شاه ابوالحسن، به میرزا جلالا، به قاضی زاده در باب سرمای راه کشمیر، به میرزا حسین، ملا محمد مقیم (2نامه)، میان روشن قلم، شمسای خوشنویس، قاضی لطف الله، میرزا محمد امین شاه بندر سورت در باب شیشه و جز آنان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ در مجموعه «رسایل» او؛ 40ص (234- 273) [عکسی ف: 2- 145]
نامه های متفرقه، در جواب کاغذ میرزا سعید کاظم به این سبک... (صباحت سرشت صحیفه که در عدم تحریر آن ید بیضا نموده بودند چون ماه نخشب از مشرق جیب قاصد خالی از خبر دمید...)؛ کا: شاملو، مرتضی بن حسن، تا: 1102ق؛ اندازه: 17/9×28 سم [ف: 4- 1181]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 874/9 فارسی.
رقعات؛ کا: تفرشی، ظهیر، تا: 1245ق [فیلم ها ف: 3- 188]
نامه به شاهزاده شجاع؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (221- 222) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به قاضی نظامی؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (222- 223) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به میر نظام؛ بی کا، بی تا، 1ص (223) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 223]
نامه به روشن قلم؛ بی کا، بی تا، 2ص (223- 224) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به میرزا سنجر؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (224- 225) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به پروانه قلی؛ بی کا، بی تا، 3ص (225- 227) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص (31ر)، اندازه: 11×18 سم [ف: 25- 201]
نامه درخواست سرکه؛ بی کا، بی تا، 2ص (226- 227) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1037]
نامه به قاضی جیوه؛ بی کا، بی تا، 2ص (227- 228) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به خواجه لاله؛ بی کا، بی تا، 2ص (228- 229) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه درباره شکستن شیشه دوا؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (229- 230) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1036]
نامه به میرزا صانعی؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (230- 231) [ف: 10/5- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به تمرخان (تیمورخان)؛ بی کا، بی تا، 1ص (231) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به طالبای کلیم؛ بی کا، بی تا، 2ص (231- 232) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به شاه ابوالحسن؛ بی کا، بی تا، 1ص (232) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به میرزا بزمی؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (232- 233) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به سید عبدالرحیم؛ بی کا، بی تا، 2ص (234- 235) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به میر شفیع؛ بی کا، بی تا، 1ص (235) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به شیخ فرهاد؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (235- 236) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به مقیم (یا مقیما) کاشی؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (236) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به محمد امین بیک؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (237- 238) [ف: 10/2
795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به میرک دشتی بیاضی؛ بی کا، بی تا 10ص (230- 239)[ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
آغاز: این نامه ز کلک نی مطرب و زلف ** آهنگ رقم یافت بنام اشرف؛ انجام نشد ز چنگ به غوغای بخت ملایان ** هر آن مقام که طغرا ز خانقاهم داد
رقعه به میرزا اشرف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با سرلوح، مجدول؛ 2ص (240- 241)، 32 سطر (9×27)، اندازه: 16×32/5 سم [ف: 10- 795]
آغاز: شاید بیادش آرد فرد سخن چو خشتم ** از بهر زار گلکار این وصف را نوشتم؛ انجام: زانسان که نهد زمزه قناد ** بر روی طبقچه مشت قندی
رقعه به ملا احمد معمار؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ 1ص (241)، 32 سطر (9×27)، اندازه: 16×32/5 سم [ف: 795-10]
نامه به میرزا عبدالواسع وزیر فواه؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (241- 242) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به ملاناظم؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (242) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به تمر (تیمور) خان منجم؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (242- 243) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به سلطان مراد؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (243- 244) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1033]
نامه به میرزا لطف الله؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (236- 237) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به میرزا رفیعا؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (246) [ف: 10/5- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه دعوت به محفل قمار؛ بی کا، بی تا، 2ص (246- 247) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1037]
نامه به میر آب؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (247- 248) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به نام خان؛ بی کا، بی تا، 1ص (248) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1035]
نامه به نام میرزا صالح؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (248- 249) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1035]
نامه به نام اعتماد خان؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (249- 250) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1031]
نامه به میر مومن؛ بی کا، بی تا [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به نام سید حسن؛ بی کا، بی تا، 2ص (251- 252) [ف: 10/5- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه در وصف حکیم محمد سعیدا طبیب؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (252- 253) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1037]
نامه به مظفر علی؛ بی کا، بی تا، 2ص (254- 255) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه به گل بیک؛ بی کا، بی تا، 2ص (255- 256) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1034]
نامه در وصف حکیم محمد سعید و حکیم محمد حسین؛ بی کا، بی تا [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1037]
نامه به نام درویش عنایت کجرانی؛ بی کا، بی تا، 3ص (258- 260) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1035]
نامه شکایت از قحطی؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (260- 261) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1038]
نامه به نام حاجی ظریف سمرقندی؛ بی کا، بی تا، 2ص (261- 262) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام میرزا رحیم؛ بی کا، بی تا؛ 3ص (262- 264) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه خطاب به وزیر فرزین؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (264- 265) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام امینای تاجر؛ بی کا، بی تا، 2ص (265- 266) [ف: 10/2-
795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام ملا حبیب الله؛ بی کا، بی تا، [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام عصمه الله ولی؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (267- 268) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام میرزا جعفر مقیم خانی؛ بی کا، بی تا، 1ص (268) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به امینا؛ بی کا، بی تا، 1ص (269) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام نظام؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (270) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام خواجه عبدالباقی لاهوری؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (270- 271) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام میر محمد صالح؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (271- 272) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام مولا احمد سلیمانی؛ بی کا، بی تا، 2ص (272- 273) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
بی کا، بی تا، 2ص (273- 274) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام میر محمد علی؛ بی کا، بی تا، 2ص (274- 275) [ف: 795-10/2؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام امینای تاجر؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (275- 276) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
نامه به نام مولا احمد خلیلی؛ بی کا، بی تا، 3ص (276- 278) [ف: 10/2- 795؛ فهرست رایانه ای ج4- 1032]
رقعه التماسنامه؛ بی کا، بی تا [ف: 10/2- 942؛ فهرست رایانه ای ج4- 1037]
رقعات؛ بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5- 627]
nāme-hā
میرزا ابراهیم
mīrzā ebrāhīm
سه نامه از میرزا ابراهیم. یکی از آن سه نامه به مناسبت خالی بودن جای شاه در اصفهان نوشته شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5403/20
آغاز: چگویم از صفای صفاهان، و نزهت این جنت نشان
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15ربیع الثاني 1100ق؛ اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8- 338]
nāme-hā
خطی، احمد بن محمد، -1102قمری
(xattī, ahmad ebn-e mohammad (- 1691
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11003/9
آغاز: اما بعد حمد الله و لکن قلب الزمان و خان الاخوان و اختلاف الأعوان و تشتت الاراء؛ انجام: و نازلت مع ذلك اردفتك من والد کو انصر لك ساعدك فکان جزائی منك لکن تر کنی
نامه به شیخ علی بن سلیمان بحرانی، کاتب نامه، قبل از شروع، حکایت از کدورت میان طرفین مکاتبه می کند که با ارسال نامه یاد شده، مصالحه می کنند. این نامه به «شیخ علی فرزند سلیمان بحرانی» نوشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ این نامه با مقدمه در یک صفحه و نیم نگارش یافته؛ 2گ (215- 216)، 12 سطر، اندازه: 12×15 سم [ف: 28- 9]
nāme-hā
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049- 1103؟ قمری
(qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofid (1640- 1692
آغاز: ای آن که در محافل دانش کلام تو ** دردی کشان جام سخن را دهد شراب
نامه به فیاض لاهیجی و جواب که حکیم کوچک مزبور به مشار اليه نوشته اند؛ کا: محمد منعم، تا: 1097ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ 1گ (25ر-25پ)، اندازه: 14/9×25/3 سم [ف: 29/1- 284]
نامه به فیض کاشانی و پاسخ او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 6ص (356- 361) [ف: 14- 3533]
nāme-hā = nāme-ye hakīm-ol-molk va pāsox-e tonekābonī = ‘aql-e fa''āl
تنکابنی، حسین بن ابراهیم، -1105قمری
(tonekābonī, hoseyn ebn-e ebrāhīm (- 1694
حکیم الملك نظام الدين احمد، طی این نامه که آن را از هند نگاشته، از علما و دانشمندان ایران دلیل بر وجود عقل فعال را جویا می شود و تنکابنی ضمن پاسخ دلیل فلسفی و عرفانی آن را بیان می کند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: آغاز نامه حکیم الملك الحمد لله رب العالمين... اما بعد بر ارباب ذهن و فطن و دانشمندان و دانایان روزگار پوشیده نیست...؛ آغاز نامه تنکابنی: الحمدلله الذي أضاء بنور العقل الفعال مصابیح النفوس القابلة... اما بعد، كفاية وافی عنایت، که در باب اطلاق عقل فعال در مواضع اثبات قوای نظریه نفس انسانی در مراتب ترقیات... این محب با اخلاص و داعی بالاختصاص اقل الله شیخ حسین غریق گناه...
انجام: و مخرج نفوس بشری از قوت جهل بفعل و السلام علی من اتبع الهدي. [فهرستواره منزوی 195/6 از شیخ حسین؟ دانسته]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 10ص (184- 193)، اندازه: 20×12 سم [ف: 33/1- 184]
آغاز: برابر پاسخ تنکابنی؛ انجام: برابر
تذکر: مؤلف به استناد نسخه ش 9562/3 مرعشی شناسائی شد؛ خط: تحریری شکسته، کا: جیلانی، محمد قاسم بن ناصر الدين، تا: حدود 1075ق؛ 5ص (251- 255)، 27 سطر (8×20/5) [عکسی ف: 265-1]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ارباب اصفهانی، محمد مهدی بن محمد رضا، تا: 1257ق؛ 5گ (81ر-85پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 304-24]
nāme-hā
سلیمان صفوی اول، شاه ایران، 1057- 1105قمری
(soleymān safavī-ye avval, šāh-e īrān (1647-1694
نامه به امپراطور اتریش لئوپولدس، مورخ 1091؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2017- 2018) [مختصر ف: -847]
نامه شاه سلیمان صفوی به امپراطور اتریش لئوپولدس، مورخ 1091؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2019- 2020) [مختصر ف: -846]
nāme-hā
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015- 1112؟ قمری
(vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607-1701
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1162/2
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (226) [ف: 3- 440]
nāme-hā
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015- 1112؟ قمری
(vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607-1701
آغاز: در هنگامی که کشت زار امید دل آرزومند تشنه باران رگ ابر خامه دوستان دانشور و روشندل و یاران سست پیوند؛ انجام: و بیش تر از این دردسر به دوستان نمی پسندم. همگی را گلی امید به گل های کامروایی بر دهند.
خطاب به میرزا رفیع واعظ قزوینی (1089ق)؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (48ر)، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 170-29/1]
آغاز: (نامه): در این قحط سال انسانیت، که بویی از گلشن آشنایی، چون رحم معشوق بر عاشق نمی آید.
(پاسخ): اشعه تجلی معانی خرد آرا، که در اینولا از روزن خانه قلم عطارد آسا درخشیدن گرفته
از میرزا محمد طاهر وحید قزوینی بن محمد حسین خان، واقعه نویس و مجلس نویس شاه عباس دوم (1052- 1078ق) و پسرش شاه سلیمان (1077- 1105ق)، نامه به علی خان سردار آذربایجان (شاید همان شیخ علی خان زنگنه)، سپس «جواب راقم حروف که از جانب ناب معزی اليه» نوشته است. در پایان این یکی محرر محمد امین بن اسدالله فاسی (چنین) آمده است؛ خط: نستعلیق
خوش، بی کا، تا: صفر 1094ق، جا: شهر گنجه؛ در «جنگ مرتضی قلی خان شاملو»، همراه «حکم» تشویق شیخ علی خان زنگنه مورخ ربیع الاول 1094؛ 6ص (298- 293) [ف: 3- 328]
آغاز: بسمله، مکتوبی که مصحوب ایالت پناه علی سلطان برای خوندگار روم فرستاده شده انامل تقدیم محمد ت قدیمی مفتاح گنجینه مقال تواند بود که مانند انفاس حدیده؛ انجام: و ساده جاه و جلال را بتماثیل حصول مآرب مصور و شمع وجود آن خسرو عدیم الهمال را از اقتباس و مشكوة فیها مصباح منور دارد
بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (1پ-3ر) [ف: 15- 246]
آغاز: مکتوبی که به سلطان دار اشکوه در حینی که اراده آمدن ایران داشته مسوده شده... نوباوه حدیقه دوستی و انحاد و ثمره پیش رس یکتادلی؛ انجام: آفتاب حصول آمال را افق اقبال مصون از اختلال طالع و لامع باد
بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (3ر-4پ) [ف: 15- 246]
آغاز: مکتوبی که مقرر شده بود که محمد ریحان بیک بعد از روانه شدن اسماعیل آقا به متضفرقه آقاسی ایلچی خواند کار روم برد... گلدسته بهارستان یگانگی و التيام شامه جامعه حسن آغاز و انجام؛ انجام: همواره کو کب سعادت و اقبال از آفتاب عنایت ملک متعال و مستضی و مستنیر باد
بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (4پ-5پ) [ف: 15- 246]
آغاز: شمیم بهارستان حدائق دوستی جاویدانی شمع انجمن افروز؛ انجام: و طلسم مرکب حاسدان بچیره دستی اقبال بیزوال شکسته و باطل باد
جواب مکتوب سلطان مراد بخش؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (5پ- 7ر) [ف: 15- 247]
آغاز: سلطان بلند اقبال و خسروان همایون فال را در ارض مقدسه نوع انسان حال کواکب درخشان در آسمان می باشد؛ انجام: همواره لباس کامجوئی تازه وصیت نیکنامی بلند آوازه باد
به والی پنجاپور نوشده شده؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (7ر-8ر) [ف: 15- 247]
آغاز: ازهار اظهار موافقت و مخالصت و انوار اغصان یگانگی و موالفت اعنی مایه محبت؛ انجام: سایه نشین عنایات حضرت سلیمانی و حاوی موجبات سعادات باشند
به والی دکن نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق، 2گ (8ر-9پ) [ف: 15- 247]
کا: سید علی، بی تا؛ 2گ (13پ-14پ)، اندازه: 12×24 سم [ف: 21- 295]
nāme-hā
اورنگ زیب بابری، امپراتور هند، 1027- 1118قمری
(owrang zīb-e bāberī, emperātūr-e hend (1618-1707
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/36
آغاز: سواد نامه که پادشاه جم جاه ابوالظفر محیی الدين محمد اورنگ زیب عالم گیر پادشاه غازی بمقام پتنه سنه 1068 هزار و شصت و هشت بسلطان شجاع نوشته الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله و بیبه محمد و اله و أصحابه اجمعین. سلطنت و ابهت پناه شو کت و حشمت دستگاه؛ انجام: شما صابر نمی شوید به پا آیید. «ز ما هر کراملکی بخشد خدا. به زواید اطناب نرفت و الدعاء»
نامه به سلطان شجاع نوشته شده در مقام پتنه در 1068ق؛ کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: جمعه 28ربیع الاول 1118ق؛ 1ص (285)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1- 92]
nāme-hā
عالی شیرازی، محمد، -1121قمری
(ālī šīrāzī, mohammad (- 1710‘
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11، 14ص (438- 451)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 300]
رقعات؛ خط: نستعلیق، کا: رضوی، غلامحسین، تا: 12شوال 1279ق؛ 22گ، 9 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 484-17]
nāme-hā
بایندر سلطان
bāyandar soltān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7981/4
نامه بایندر سلطان به عزیزی که محبوس بود؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی حسینی، تا: 1122ق؛ 1ص (35ر) [ف: 26- 468؛ فهرست رایانه ج4- 1031]
nāme-hā
بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق، 1054-
1133قمری
(bīdel-e dehlavī, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘abd-ol-xāleq (1645-1721
رقعه به عبد الصمد متخلص به سخن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا قرن 11؛ 1ص (539)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 303]
رقعه بی نقطه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (303)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 295]
رقعه بی نقطه (چهار)؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع؛ 1گ (72ر-72پ)، اندازه: 21×5/ 30 سم [ف: 38- 316]
nāme-hā
حسین صفوی، شاه ایران، -1135قمری
(hoseyn-e safavī, šāh īrān (- 1723
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/96
نامه شاه سلطان حسین صفوی به پطر کبیر، مورخه 1108 = 1696م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 3ص (2001- 2003) [مختصر ف: -846]
nāme-hā
فقیر عثمان
faqīr 'osmān
نسخه اصل: پاریس 1127 .S. P. نامه به شیخ جوهر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 17ربیع الاول 1135ق [فیلم ها ف: 1- 535]
نسخه اصل: پاریس 1127 .S. P. نامه به شیخ جمال؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 17ربیع الاول 1135ق [فیلم ها ف: 1- 535]
nāme-hā
نادر افشار، شاه ایران، 1100- 1160قمری
(nāder-e afšār, šāh-e īrān (1689-1747
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4719/46
نامه به خواندگار روم در باب تسخیر هندوستان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (117ر) [ف: 8- 73]
nāme-hā
محمود اول، سلطان عثمانی، 1107- 1167قمری
(mahmūd-e avval,soltān-e ‘osmānī (1696-1754
نامه به نادر شاه؛ خط: تعلیق، کا: حسینی، علی بن حبیب الله، تا: ربیع الثاني 1307ق؛ 1گ (1722) [مختصر ف: -846]
نامه به نادر شاه؛ خط: تعلیق، کا: حسینی، علی بن حبیب الله، تا: ربیع الثاني 1307ق؛ 1گ (1722) [مختصر ف: -910]
nāme-hā
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100- 1173قمری
(neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689-1760
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12347/8
آغاز: الحمدلله الذي نور زجاجة ارواح الخلصين بمصباح کتابه المبين فاستنارت مشكوة قلوبهم... اما بعد فاقول تخشعاً لله و تواضعاً لعلماء؛ انجام: پستولی الشيطان علی أوليائه و ینجو الذين سبقت لهم من الله الحسنى الحديث و تقریر البرهان أن اساس هذا التقسيم من الاهواء المتبعة.
نامه به شیخ الاسلام محمد شفیع؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 7ص (177- 183)، اندازه: 15/5×24/5 سم [ف: 35- 309]
nāme-hā
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100- 1173قمری
(neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689-1760
آغاز: بسمله- الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی... و بعد خادم علماء دین مبین و وارث عرفاء ربانیین و حکماء الهيين محمد الحسيني المشهور به قطب الدين؛ انجام: أن الله لا یضییع اجر من احسن عملا- تحريراً في شهر محرم الحرام سنه 1170 بید الفقير إلى الله الغني مهر محمد الحسيني قطب الدين.
این مکتوبی است بعنوان تذکار که سید محمد حسین مشهور به قطب الدين به مرحوم آقا محمد هاشم درویش نوشته است، این رساله به فارسی است، در آخر آن نامه ای ضمیمه است که احتمال
دارد از همین قطب الدين باشد؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد مشهور به قطب الدين، تا: 1170ق؛ جلد: تیماج، 9ص، 16 سطر (12×17)، اندازه: 19/5×25 سم [ف: 2- 289]
آغاز: رقیمه گرامی و مودت نامه سامی که مکتوب قلم محبت شیم؛ انجام: والدخول الجنة النعيم و صحبة النبي الكريم و اللهم علیه علم العليم.
صحیفه ای است نصیحت آمیز که سید قطب الدين محمد شیرازی قطب سلسله ذهبیه متوفی 1173هجری خطاب به حاجی محمد حسین نصر نوشته است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 17گ، 17 سطر (5/5×10)، اندازه: 10/3×15/5 سم [ف: 7- 843]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2246- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 263]
آغاز: ر قیمه گرامی و مودت نامه سامی که مکتوب قلم محبت... جناب عزت و مرمت و مصادقت آداب محب في الله و سالك الى الله؛ انجام: گوهر مخزن اسرار همانست که بود ** حقه مهر بر آن مهر و نشان است که بود. و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
مکتوب قطب الدين نیریزی به محمد حسین نصر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن جهانگیر فراشبندی، تا: 1207ق؛ 6گ (142ر-147ر)، 14 سطر (8×16/5) [ف: 41- 318]
nāme-hā
جهاندار شاه
jahāndār šāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10378/1
آغاز: بسمله بعد از ادای مراتب نغمه پردازی حمد و سپاس ایزد جهان آفرین؛ انجام: از آسمان خلود طالع و لامع باد. ختم تحریرش به تاریخ هفتم جمادی الآخر سنه 1177هجری... صلی الله علیه و سلم.
نامه جهان دار شاه به پدر بهروز بانو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7جمادی الثاني 1177ق؛ مصحح؛ 7ص (1-7)، 12- 15 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 32- 351]
nāme-hā
درویش، عبدالمجید بن عبدالله، 1147- 1186قمری
(darvīš, 'abd-ol-majīd ebn-e 'abd-ol-lāh (1735- 1773
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3800/2- ف
نامه به حاجی لطف علی بی کا؛ خط: شکسته، کا: عبدالمجید درویش، تا: 1181ق [فیلم ها ف: 2- 250]
nāme-hā
بید آبادی، محمد بن محمد رفیع، -1197قمری
(bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafi‘ (- 1783
آغاز: بسمله و لاحول و لاقوة الا بالله ما اردت الا الاصلاح ما استطعت و ما توفیقی الا بالله العجب کل العجب توهم المنافات بین قولنا حل الباب و طرح القشور و بین حفظ ظواهر الشريعة کما هو المأمور؛ انجام: ففیها تذكرة فمن شاء اتخذ الى ربه سبیلا و ما تشاؤون الا ان یشاء الله و ان الهدي هدی الله و الله یقول و هو یهدی السبيل من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال. و السلام
نامه ای است عرفانی در بیان حقائق ربانی به مجتهد فقیه سید حسین قزوینی، از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ محمد امین شراره فتونی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ، 21 سطر، اندازه: 20×25 سم [ف: 8- 4532]
آغاز: الحمدلله الذي خمر بید جماله و جماله اربعین صباحا طينة الانسان و اودع فیه اسرار الاسماء کلها؛ انجام: من قلبه و اعظا مرشدا فلن تجد له ولیا مرشدا فان الهدي هدی الله و لاتهدی من احببت فهذه تذكرة لمن شاء اتخذ الى ربه سبیلا
نامه ای است عرفانی از مرحوم بید آبادی به میرزا ابوالقاسم محقق قمی در پاسخ به نامه وی با اشاره به طریق سیر و سلوک؛ خط: نسخ، کا: غروی، محمد حسین بن محمد، تا: چهارشنبه 22جمادی الثاني 1294ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8گ (1پ-8ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20- 276]
آغاز: الحمدلله الذي خمر بیدی جماله و جلاله اربعین صباحاً طينة الانسان و اودع فیه اسرار الاسماء کلها... تحریر در دارالخلافه تهران روز شنبه رجب 1299
نامه آقا محمد بید آبادی، نامه ای است که مرحوم بید آبادی برای میرزا ابوالقاسم قمی صاحب قوانین در هنگام مسافرت او به زیارت عتبات نگاشته، این نامه در ضمن نامه های عرفانی آقا محمد بیدآبادی که با نام «تذكرة السالكين» منتشر شده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: رجب 1299ق، جا: تهران؛ 7ص (7- 13)، اندازه: 11×17 سم [دو کتابخانه اراک: -144]
آغاز: یا اخی و حبیبی ان کنت عبدالله فارفع؛ انجام: جامی ره خدا به به خدا غیر عشق نیست گفتیم و السلام علی تابع الهدى.
در پاسخ به سید حسین قزوینی در سیر و سلوک و پند و اندرز؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شریف شیخ الاسلام خوانساری، تا: 1300ق؛ 3ص (80- 82)، 15- 16 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 32- 292]
nāme-hā
قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی، 1125- 1197؟ قمری
(qazvīnī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad taqī (1713-1783
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1556/4
در فهرست با عنوان: نامه دانشمندی قزوینی به نگارنده مرآة الأزمان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 5- 289]
nāme-hā
طهماسب قلی خان، ق12قمری
(tahmāsb qolī xān (- 18c
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6747/3- 34/117
آغاز: هو سواد تعلیقه رفیعه منيعة نواب مستطاب فلك جناب معلی القاب عالی جاهی طهماسب قلی خانا دام اقباله که بعد از فتح قلعه هرات و قندهار بدار السلطنه قزوین نوشته حکم عالی اش آن که عالیجاه رفیع مقام و سادات عظام و اهالی کرام و کدخدایان و متوطنین در السلطنه قزوین بتوفیقات سبحانی؛ انجام: بازخواست شدید خواهند گردید و بهمه جهة مستمال باشند تحريراً في شهر رمضان المبارك 1144
سواد نامه ای است که نواب مستطاب طهماسب قلی خان پس از فتح هرات قندهار به اهالی دارالسلطنه قزوین نگاشته است، تاریخ نگارش نامه در ماه رمضان 1144 ثبت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 2گ، سطور چلیپایی، اندازه: 15×21 سم [ف: 8- 4743]
nāme-hā
قزوینی، محمد یحیی بن محمد شفیع، ق12قمری
(qazvini, mohammad yahya ebn-e mohammad safi‘ (- 18c
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3846/64
آغاز: مرید توام زانک جان را مرادی ** علیك اعتمادی اليك استنادی
نامه به میر محمد طاهر، میر محمد طاهر واضع کاغذ ابری به نظم و نثر، در آن از کاغذ ابری اکتشافی و ساخته او که در اقصی نقاط بلاد منتشر شده ستایش می کند و می نویسد چند برگ از آن کاغذ را تحفه ذوالفقار خان ساختم، و ایشان مقرر ساختند که اکثر کتب نفیسه را ازین کاغذ حاشیه نمایند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (119ر-120پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 99]
nāme-hā
الجهرام بن هرداس، ق12قمری
(lačahrām ebn-e hardās (- 18c
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 169/3
رقعات خاتم الكمال؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 165گ (77پ-241پ)، 12 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 1- 153]
nāme-hā
همدانی، منعم خان، ق12
(hamadānī, mon‘ em xān (- 12c
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/212
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (556)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38- 303]
nāme-hā
بیگلر بیگی استر آباد، رستم محمد خان سعدلو
bīglar beygī-ye estarābād, rostam mohammad xān-e saʻdlū
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4719/44
نامه در جواب والی خوارزم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (115پ) [ف: 8- 73]
nāme-hā
پورباشی، محمد هاشم
pārbāšī,mohammad hāšem
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/35
رقعات محمد هاشم پورباشی؛ بی کا، تا: قرن 12؛ 5گ (90ر-94ر حاشیه) [ف: 38- 317]
nāme-hā
تبریزی، عبدالقادر
tabrīzī,'abd-ol-qāder
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 293/43
به میرزا ابراهیم همدانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (136پ-137پ)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: -201]
nāme-hā
استر آبادی، میر مفید
estarābādī, mīr mofīd
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4719/48
نامه میر مفید استر آبادی به التماس عصاران تون؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (121ر) [ف: 8- 73]
nāme-hā
دولت آبادی، محمد تقی
dowlat ābādī, mohammad taqī
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2/ 3680
نامه به ابوطالب اعتماد الدوله؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
nāme-hā
قزلباش خان امید
qezelbāš xan-e omīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/36
رقعات؛ بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (95ر-96ر) [ف: 38- 317]
nāme-hā
محمد قایق خان
mohammad qāyeq xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/34
رقعات محمد قایق خان مرحوم؛ بی کا، تا: قرن 12، 5گ (90ر-94ر) [ف: 38- 317]
nāme-hā
نواب مالك الرقاب، محمد حسن
navvāb-e mālek or-raqāb,mohammad hasan
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5014/14
... در باره کسالت و درد مفاصل خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 12 [ف: 8- 168]
nāme-hā
معصوم علیشاه دکنی، -1212قمری
(ma‘sūm-‘alī-šāh-e dakanī (- 1798
آغاز: تعلیقه ای است که جناب میر معصوم علی شاہ اوقاتی که در کرمانشاهان محبوس بودند در موصل به جناب نورعلی شاه نوشتند اکثری از آن بل همگی اسرار و رموز است که از احوالات بعد از خود و در دجله انداختن منکرین او را... مکتوب این است: نور چشم راحت جان بل که از جان خوش تر
نامه (تعلیقه) ای است که معصوم شاه از زندان کرمانشاهان به جناب نورعلی شاه در موصل نوشته است، نسخه ای دیگر از این نامه در نسخه شماره 123 نوربخش موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (128ر-130ر)، 21 سطر، اندازه: 12×20 سم [نشریه: 13- 92]
آغاز: نور چشم راحت جان بلکه از جان خوش تر سلمه الله تعالی خیر ما اعتصم المرء بحباله كلمة الفخر فالقصور باله عن معرفة الله و کماله... و بعد این تذکره ای است بل تبصره ای عقلایی وقت را از این مجنون الهي که در بیمارستان آفرینش محبوس حجره؛ انجام: نظر به خواهش دده حیدر و آن حضرات که از آن فرزند نموده اند خاهش [خواهش] آن ها را به عمل آورده هر کس سر از حکم شما بپیچد سر نداشته باشد. باید تدارک سفر ایران را بکنید از جای خود برخاسته به امور مشغول شوید. از این جانب مرخص روانه شوید. خود صاحب کارید و امور از خود آن فرزند می باشد به هر امر از ما مرخص هستید. تأكيد اکید دانند و ده هزار قروش از بابت نذور روانه نمایید. مکرر آن که به مریدان هم بنویسید.
تحریر في سلخ شهر محرم الحرام سنة 1217
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13 و 14؛ 1گ (57ر-57پ)، 16 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 20- 171]
nāme-hā
مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم، 1150- 1215قمری
(mozaffar-'alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e mohammad kāzem (1738-1801
آغاز: مراسله ای که مرحوم میرزا محمد تقی مأمور شد بنوشتن آن. فرزند راست گفتار و درست کردار، انشاء الله تعالی همواره از غبار...
نامه عرفانی؛ بی کا، بی تا، جلد: میشن، 21- 25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8-86]
آغاز: مراسله دیگر که جناب معظم اليه قلمی فرموده است. علامت توحید وحدت کردن و خلوت جستن و هیچ کس را محرم ندانستن است، حتی نفس خود را...
نامه عرفانی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 3گ (58پ-60پ)، 21- 25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8- 87]
آغاز: ای صادق با مهر وفا عشق الله ** ای عاشق با صدق و صفا عشق الله... فرزند خاندان کرم صادق ثابت قدم؛ و فقه الله بفیضه
نامه عرفانی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 1ص (60پ)، 21- 25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8-87]
آغاز: فرزند صادق اللسان صادق الاركان را که اسم شریفش با حسن وجهی از این آیه شریفه مستفاد می شود که: و جعلنا لهم لسان صدق علياً...
نامه عرفانی به مرحوم میرزا محمد صادق، به نظم و نثر؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (60ر-61پ)، 21- 25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8- 87]
nāme-hā
لعل منشی، رأي چنا
la‘l-e monšī,rāy čenā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10356/2
آغاز: رقعه دیگر عمان اشتیاق و جیحون شوق بالاطلاق یوما فیو ما؛ انجام: از قبیل مجادله با نفس خود می بینند... به مقالات صوری معمور سازند.
رقعات = مکتوبات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 رجب 1217ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 305ص (38- 342)، 11 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 32- 339]
nāme-hā
رضوی، جعفر علی خان
razavi, ja‘far ali xān
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 165/4
آغاز: حدیقه کمال بی زوال خالق منانست بی مثال... که چون پای چشم صورت بین دو گذارند؛ انجام: و رواج دادن شریعت نبوی و نیروی طریقت مرتضوی معمور ساخته بر... وحشمته بحرمة النبي و اله الامجاد.
نامه ها و فرمان هایی را که به اشخاص مختلف با عبارات ادیبانه نثر آمیخته به نظم نگاشته در این کتاب گرد آورده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: سید حسن علی موسوی، تا: سه شنبه 7ذیحجه 1223ق؛ 39گ (122ر-160پ)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 1- 184]
nāme-hā
عبدالحسین
abd-ol-hoseyn‘
آغاز: (بسمله) الحمدلله المنتقم الجبار ذی القوه المبين القهار... و بعد فهذا کتابنا ینطق علیکم بالحق و یقطع الأعذار لمن استحل غیبتنا في المجالس و الاحضار؛ انجام: فکفر نا بسببه بعض و فسقنا بعض فصبرت... و في العين قذی و في الحق شجی، حتی بلغ الامر محله و کتبت هذه الرساله... مظهرة لما التبس من الامر علی بعض الملتبسين و السلام علی من اتبع الهدي.
مولی عبدالحسین فرزند رضاعی صاحب ریاضپس از این که از استاد و پدر رضاعی خود گسست و به میرزا محمد اخباری پیوست و مورد طعن دوستان و همفکران سابق خویش قرار گرفت، به علماء اصولی نجف و کربلا این نامه را نوشت در پایان نامه می گوید: «من چون با راهنمای خداوند مسلکی را که محمد بن قدیم داشتند بر گزیدم برخی تکفیرم کردند و برخی تفیسق، شکیبایی پیشه کردم و این نامه نوشتم»؛ خط: نسخ متوسط، کا: محمد ابراهیم طبسی خراسانی، تا: 1223ق؛ در صدر نسخه این نامه چنین نوشته: «صورت كتابة المولى عبد الحسين اذی کان
ارشد تلامیذ افضل المجتهدين في عصره و ابنه رضاعیا السيد علی الطباطبائي ثم رجع من طريقة المجتهدين الى طريقة الاخباريين بمصاحبة الاستاد ادام الله ظلاله فکفروه و فسقوه فبعث هذا الكتاب الى مجتهدین المشهدين مشهد علی و مشهد حسین علیها صلوات الله ملا الخافقين»؛ 6ص (147- 152)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 10- 69]
آغاز: بسمله الحمدلله المنتقم الجبار ذی القوة المتين القهار... و بعد فهذا کتابنا ینطق علیکم بالحق و یقطع الأعذار لمن استحل غیبتنا في المجالس و الاحضار لئلا یکون علی الله حجة بعد البلاغ؛ انجام: لان یکون قاطعة لا عذار المعاندين مظهرة لما التبس في الأمر علی بعض الملتبسين و السلام علی من اتبع الهدي.
مولی عبد الحسين و فرزندش رضا که از بزرگ ترین شاگردان مجتهدین عصر خود، یعنی سید علی طباطبایی و... بوده اند و بر اثر مصاحبت با محمد اخباری نیشابوری به اخباری گری گرایش پیدا کردند مورد تکفیر علمای کربلا و نجف واقع شدند، لذا نامه ای به علمای مذکور نگاشتند و از مسلک خود دفاع نموده اند، در رساله ای دیگر اجازه اخباری نیشابوری به عبدالحسین را معرفی نمودیم؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن الحسين، تا: 1225ق؛ در اول نسخه چنین آمده است: «صورة كتابة المولى عبدالحسین الذي کان ارشد تلامیذ افضل المجتهدين في عصر و ابنه الرضا اعنی. السيد علی الطباطبائي ثم رجع من طريقة المجتهدين الى طريقة الاخباريين مصاحبة الاستاد دام ظلاله فکفروه و فسقوه فبعث الى مجتهدی المشهدين مشهد علی و مشهد حسین علیها السلام ملاء الحافقين»؛ 4گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 8- 4745]
nāme-hā
شیخ شرف الدين سید ابو علی قلندر
šayx šaraf-od-dīn seyyed abū-alī qalanadr
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1742/2
در پاسخ شیخ مظفر، با سر گذشت همان شرف الدين؛ کا: ساقی خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی خان، تا: 1233ق؛ 8گ (95پ۔102ر)، 21 و 23 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 5- 355]
nāme-hā
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166- 1241؟ قمری
(ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753-1826
آغاز: ابھی سلام جری بافکار الاقلام في صحایق صحف الأنوار و اسنی ثناء
این نامه تعزیت نامه ای است خطاب به فتحعلی شاه قاجار در مرگ فرزندش محمد علی میرزا دولتشاه از قول شیخ احمد احسائی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 2ص (70- 71)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 37- 73]
بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (69) [ف: 37- 72؛ فهرست رایانه ای ج4- 1038]
nāme-hā
نشاط اصفهانی، عبدالوهاب بن محمد رحیم، 1175- 1244قمری
(nešāt-e esfahānī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad rahīm (1762-1829
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2931/4
نامه میرزا عبدالوهاب معتمدالدوله از جانب سلیمان میرزا به میرزا شفیع صدر اعظم؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (11پ) [ف: 6- 168]
nāme-hā
عباس میرزا قاجار، 1203- 1249قمری
(abbās mīrzā qājār (1789-1834‘
آغاز: جواب عریضه ایلچی دولت روسیه در گیلان که سر کار جلالتمدار ولیعهد دولت قاهره ایران عباس میرزا نوشته است؛ انجام: و هرگز حمایتی که خلافت عهد پادشاهان باشد از هیچ کس نکرده و نخواهیم کرد
نامه به ایلچی روسیه مورخ جمادی الثاني 1246؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (27پ-29پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21/3 سم [ف: 9- 313]
نامه ها و فرمان هایی است بی عنوان و بیش تر درباره مسائل مالی آذربایجان و چند نامه درباره جنگ های ایران و روس؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 1240ق؛ 111گ (17پ۔127پ) [ف: 1- 256]
مورخ ربیع الاول 1249 به ویس شانسلیر غراف لسلرود وزیر امور خارجه روس که ما از سفر خراسان و تنبیه و تأديب ترکستان و راهزنان بازگشتیم و به نزد شاه رسیدیم و آقا محمد حسین خان
ایشیک آقاسی باشی را پیش امپراطور سفیر فرستادیم؛ بی کا، تا: ربیع الاول 1249ق [نشریه: 7-332]
نامه به سر کار عم اعظم امپراطور روسیه و درخواست گذشت و بخشش کرور نهم و مهلت کرور دهم؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-332]
نامه به کسی درباره کرور نهم و دهم که واسطه شود تا ایلچی ایران که در آنجا آمده کار خود را انجام دهد؛ بی کا، بی تا نشریه: [332-7]
نامه به بنارال بارون رارس سردار عساکر روس و فرمان فرمای گرجستان که ما از خراسان آمدیم و آقا محمد حسین ایشیک آقاسی باشی سر کار را ایلچی پیش امپراطور فرستادیم؛ بی کا، بیتا [نشریه: 7-332]
نامه به امپراطور روس که غراف سماویچ وزیر مختار مقیم آستان شاهنشاهی است و ما هم آقا محمد حسین خان ایشیک آقاسی باشی را پیش شما سفیر فرستادیم؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا[نشریه: 7-332]
nāme-hā
فتحعلی شاه قاجار، شاه ایران، 1185 - 1250 قمری
fath-ali-sah-e qajar, sah-e iran (1772 - 1835)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13569/6
آغاز: الحمد لله الذي سوقنا بلقاء الشيخ الجليل والحبر النبيل قطب الاقطاب
این نامه به انشای میرزا عبدالوهاب معتمد الدوله نشاط از جانب شاه قاجار خطاب به شیخ احمد احسائی و اظهار اشتیاق بسیار به دیدار او نگاشته شده و در فهرست کتب شیخ، جلد 1، صفحه 209 به چاپ رسیده؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (71)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 37-73]
nāme-hā
فتحعلی شاه قاجار، شاه ایران، 1185 - 1250 قمری
fath-“alī-šāh-e qājār, šāh-e īrān (1772 - 1835)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3682/3
نامه به امپراتور روسیه و معذرت از حادثه ایلچی؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (25ر- 25پ)[ف: 7-23]
nāme-hā
صحبت لاری، محمدباقر بن محمد علی، 1162 - 1251 قمری
sohbat-e lārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ‘alī (1749 - 1836)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13158/1
آغاز: همولاء اعلاء منجوق سنجوق سلجوقی پر چشم عیوقی شیم و رفعت طره مطرری طارم ایوان کیوان
نامه ملا باقر به فتحعلی شاه قاجار؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: محمد ولی، تا: 1235ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب؛ 6گ (2ر-7پ)[ف: 36-237]
nāme-hā
قائم مقام، ابوالقاسم بن عیسی، 1193 - 1251 قمری
qā'em-maqām, ab-ol-qāsem ebn-e ‘īsā (1779 - 1836)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8919/15
نامه به ولیعهد عباس میرزا، ناقص مانده است؛ کا: محمود بن جلال الدين محمد نصیر قلندرشاه خویی، تا: ربیع الثاني 1272ق، جا: تهران؛ اندازه: 12/8×21/5سم [ف: 29/1-331]
nāme-hā
فاضل خان گروسی، محمد، 1198 - 1253 قمری
fāzel-xān-e garrūsī, mohammad (1784 - 1838)
نامه ای عربی است که مرحوم فاضل خان گروسی از طهران به همدان به آقا سعید مجتهد نوشته است و راجع به زن زیبای کردی که گرفته است به او توصیه هایی می کند؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: نعیم الدين آقا محمد، تا: 1042 یا 1270ق؛ 6ص (47-52)[ف: 82-17؛ فهرست رایانه ای ج 4-1031]
ط نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسین دماوندی، تا: 1295ق، جا: سنندج [ف: 23/2-519؛ فهرست رایانه ای ج 4-1040]
name-ha
فاضل خان گروسی، محمد، 1198 - 1253 قمری
fāzel-xān-e garrūsī, mohammad (1784 - 1838)
نامه به آقاخان محلاتی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی شیرازی، تا: قرن 13؛ 2ص (72-73) [ف: 8-439؛ فهرست رایانه ای ج 4-1039]
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: شکسته
نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (62ر – 65ر) [مختصر ف: -848]
آغاز: هم نبوت در نسب هم پادشاهی در حسب گر سلیمان تا در انگشت؛ انجام: از پس من در آید حاصل او با من آن می کند که آب
این نامه که به وسیله فاضل خان گروسی تحریر یافته است حاوی استعارات و تشتبیهات و صنایع بدیعی بسیار است، در این نامه فاضل خان یک سلسله شکوه و ناراحتی از اشخاص می کند و از حال بد خود می نالد ولی آنچه در آن بیشتر به چشم می خورد جنبه ادبی کلام و نوشته او است تا جنبه معنوی و واقعیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ 4ص (55-58)، 12سطر (15×11)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 6-225]
آغاز: سلام علی تلك المعاهد انها ** شريعة وردی او مهب شمالیاما بعد فاخبرت أن مولای السعيد الاسعد و سیدی الوحيد الاحد زاد الله قوته و فتوته و مروته و ذلل له کل صعب و سهل له کل و عر و فتح؛ انجام ورزقك منها ذکور و اناثا و اعیذها بالله من کید الضرة و من قول ما هی طالق مرة
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: فرهاد میرزا قاجار، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1264ق، جا: تهران؛ 1ص (13ر)، 27 سطر (10/5× 20/5)، اندازه: 28/6×17/9 سم [ف: 29/1-451]
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 3ص (43-41)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 7-791]
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 6ص (114-109)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7-792]
آغاز: بسمله، سلام علی تلك المعاهد انها شریفه ورد او مبهت شمال؛ انجام: و آفتاب مکرمت یزدانی به شبستان مکرمت تابنده باد.
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نستعلیق مورب، کا: ابوالحسن شریف لاری، تا: 1284ق، جا: مدرسه بالاسر؛ 4گ، اندازه: 17×22سم [ف: -656]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی شیرازی، تا: 1264 تا 1294ق؛ 1ص (29) [ف: 8-438؛ فهرست رایانه ای ج 4-1039]
آغاز: بسمله سلام علی تلك المعاهد انها ** شريعة ورد او مهب شمال اما بعد فاخبرت أن مولای السعيد ... زاد الله قوته و قوته وذ لل له کل صعب و سهل له کل و عر وفتح له کل مقفل ... صادظبية من ظبیات القاع بالرقية و الرقاع ... و علا من اوعال الجبل؛ انجام: واعیذها بالله من کید الضره و من قول هی طالق مرة به تاریخ شهر جمادی الأولى سنه 1295. حرره علی بن الحسين الدماوندى في قصبة سنندج ... و كثرة ملال بالی اللهم اغفر للمومنین و ... و المومنات بولاية الأئمة الاطهار
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نستعلیق، کان علی بن حسین دماوندی، تا: جمادی الأول 1295ق، جا: سندج؛ 2گ (1ر-2پ)[ف: 23-519]
نامه به آقا سید محمد سعید رضوی همدانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (163ر-164)، 22سطر (20×11)، اندازه: 22/5×13سم [ف: 1-163]
nāme-hā
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1480/4
آغاز: به عرض مقدس می رساند که رقیمه کریمه در احسن اوان و اشرف مکان عز ورود؛ انجام: قدم بگذارید، چنانکه گذاشتید. و الله المستعان.
از «سید مرحوم اعلی الله مقامه» که بایستی سید کاظم رشتی باشد به «آقای مرحوم اعلی الله مقامه» که بایستی حاج محمد کریم کرمانی (-1288ق) باشد، در آغاز می گوید: «حقیر شکایت از عدم ارسال مراسله ننموده ام. مرادم حفظ قلوب از تصرف شبهات ابلیس است»، سپس می گوید: «اما حکایت حکم و قضا، ایاك ثم ایاک، عزیز من تا می توانی این باب را بر خود مسدود کن، تضیع امر دنیا و آخرت است»؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1299-1295ق؛ همراه چند رساله از گروه شیخیان؛ 3گ (45پ-47ر)[ف: 3-326]
nāme-hā
گورکانی، تیمور بن نصر الله
gūrkānī, teymūr ebn-e nasr-ol-lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16315/4ح
آغاز: بعز عرض اقدس میرساند که الله الحمد که علاقه ارتباط و پیوند جنسیت که روز ازل باقتضای عنایت شامله ...
نامه شاهزاده تیمور خان ولد نصرالله میرزا گورکانی که به محمدشاه پادشاه هندوستان نوشته است؛ خط: نستعلیق، کان عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260ق؛ 2ص (143-144)، 14 سطر، اندازه: 21/8×17/5سم [ف: 45-152]
nāme-hā
مدارس اصفهانی، محمد باقر
modarres-e esfahānī, mohammad bāqer
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16315/4 ز
آغاز: راقم نمیقه و اقل خلیفه محمدباقر استر آبادی مدرس در دارالسلطنه اصفهان بعد از تبلیغ ادعیه ...
نامه ملا محمدباقر مدرس اصفهانی، وقتی که بغداد در محاصره بود، به علمای بغداد نوشته؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260ق؛ 3ص(141-143)، 14سطر، اندازه: 21/8×17/5سم [ف: 45-152]
nāme-hā
حکیم رشدی
hakīm rašdī
آغاز: نوشته ای که حکیم رشدی به میرزا ابراهیم همدانی نوشته بود عرضه میدارد؛ انجام: و از شاه راه صماخ ... واردی بی پیام بهجت و سرور عبور مکناد بمحمد و الله شافع یوم الأمعاد
نامه به میرزا ابراهیم همدانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا 1267ق؛ 255ص، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9-303]
نامه حکیم رشدی به میرزا ابراهیم همدانی؛ بی کا، بی تا[ف: 10-1412]
nāme-hā
امیر کبیر، تقی، 1220؟ - 1268 قمری
amir kabir, taqi (1806 - 1852)
نامه ها عمدتا با خطاب «قربان خاک پای مبارک همایون شوم» آغاز می شود که ظاهرا مراد ناصرالدین شاه است، نامه های امیر کبیر در کتابخانه مجلس بالغ بر 260 نامه است که تعدادی در این جا و تعدادی در شماره 11751 هست، و بقیه آن در ضمن ش 13324 کتابخانه مجلس نگهداری می شود، همه این نامه ها در کتاب نامه های امیر کبیر به انضمام رساله نوادر الأمير به تصحیح و تدوین سید علی آل داود (تهران، نشر تاریخ ایران، 1371ه) چاپ شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 95گ [ف: 61-34]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 91گ [ف: 34-61]
میرزا تقی خان و صورت مستمری و حقوق کسان او؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: اقبال آشتیانی، عباس، بی تا؛ جلد: گالینگور، 279گ، 13 سطر (21×16)، اندازه: 19×22سم [ف: 16-6]
nāme-hā
قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، 1223 - 1270؟ قمری
qā'ānī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1808-1854)
نامه ای به صدر شیرازی؛ کاتب = مؤلف، تا: 1252ق؛ 2ص (63-64) [ف: 10-679؛ فهرست رایانه ای ج 4-1031]
نامه به یکی از فضلاء؛ کاتب = مؤلف، تا: 1252ق؛ 1ص (60)[ف: 679-10]
نامه به نظام الدوله پسر امین الدوله؛ کاتب = مؤلف، تا: 1252ق؛ 2ص (61-62)[ف: 10-679]
نامه به صدرالممالك میرزا جعفر؛ کاتب = مؤلف، تا: 1252ق؛ 2ص (63-64)[ف: 10-679]
نامه ای به نظام الدوله پسر امین الدوله؛ بی کا، تا: 1252ق؛ 2ص (62-61 )[ف: 10/2-679؛ فهرست رایانه ای ج 4-1031]
نامه ای به یکی از فضلاء عربی؛ بی کا، تا: 1252ق؛ 1ص (60)[ف: 679-10/2؛ فهرست رایانه ای ج 4-1031]
نامه ای به صدرالممالك میرزا جعفر؛ بی کا، تا: 1252ق؛ 2ص (63-62)[ف: 10/2-679؛ فهرست رایانه ای ج4-1031]
بی کا، تا: 1252ق؛ 2ص (64-65)[ف: 10-679]
nāme-hā
قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، 1223 - 1270؟ قمری
qā'ānī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1808-1854)
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی شیرازی، تا: 1264 تا 1294؛ 5ص(31، 32 و 46-48)[ف: 8-438؛ فهرست رایانه ای ج 4-1039]
به شاهزاده اعظم اردشیر میرزا؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (21ر-21پ)، اندازه: 28/4×15/1سم [ف: 29/2-730]
nāme-hā
نجفی، حیدر
najafi, heydar
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2271/4
نامه به حاجی آخند زین العابدين محلاتی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ 3گ (46ر-48پ)، 16سطر (19×9/5)، اندازه: 27×17سم [ف: 9-921]
nāme-hā
عبدالمجید اول، سلطان عثمانی، 1238 - 1277 قمری
‘abd-ol-majīd-e avvalósoltān-e ‘osmānī (1823 - 1861)
نامه به ناصرالدین شاه، مورخ 1276؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2021-2022)[مختصر ف: -846]
نامه به ناصرالدین شاه، مورخ 1277؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2024-2025) [مختصر ف: -846]
نامه به ناصرالدین شاه، مورخ 7 ذیحجه 1277؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2025- 2026) [مختصر ف: -846]
نامه به ناصرالدین شاه، مورخ 8 ربیع الاول 1277؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 1گ (2025)[مختصر ف: -846]
nāme-hā
علی آبادی، تقی
‘alī-ābādī, taqī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9311/10
نامه ای از میرزا تقی علی آبادی؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 2ص (47-48)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7-791]
nāme-hā
سلطان حسین میرزا قاجار، 1269 - 1285 قمری
soltān hoseyn mīrzā qājār (1853 - 1869)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4137/43
آغاز: ترشحات سحاب فضل و افضال و قطرات مطرات غمام بلاد از سلطان حسین میرزا که به عبدالرحمان جامی نوشته، درباره نگارش «بهارستان»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص (65ر)، اندازه: 15/9×29/5سم [ف: 7-215]
nāme-hā
میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبدالنبی، 1212؟ - 1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798 - 1870)
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 3576/9
نامه مجدالاشراف به معبر الفقرا، درباره رموز تعبیر و دائره بزرگ و کوچک توحید و مهر نبوت؛ خط: نستعلیق، کا: طباطبائی، موسی خان، تا: 27 ربیع الثاني 1307ق، جا: تبریز؛ 7گ (195ر-201پ)، 14 سطر (13×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 12-2594]
nāme-hā
ناپلئون سوم، امپراتور فرانسه، 1222 - 1289قمری
nāpel'on-e sevvom emperātūr-e farānse (1808 - 1873)
نامه ناپلئون سوم به امپراطور روس نیکلای اول (ترجمه)، به تاریخ 29 ژانویه 1854 = 1271ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 5ص (1930-1934)[مختصر ف: -169]
آغاز: ترجمه جواب رقعه مرحوم ناصر الدين شاه ... به ناپلئون سوم ... توسط مرحوم امین الدوله فرخ خان. برادر و دوست عزیز من. انصراف فرخ خان امین الدوله سفیر کبیر آن اعلی حضرت فرصتی به من داد تا از آن اعلی حضرت در باب کاغذی که نوشته بودند اظهار امتنان نموده؛ انجام پایان نامه دوم: باید پولتیک دولت ایران این باشد که امورات داخله را در کمال خوبی فیصل دهد ... تنمول عامه خلق ایران ... و یک امنیت با استقامت عمومی ... و تکیه گاه دولت را به آسودگی و رفاه و سرور رعایا نموده و سپاهیان را خوب و منظم قرار دهد تا بتواند خود را دولت یا سلطنتی بداند که ... قادر بر دفع حوادث و حفظ استقلال و تسلط خویش میتواند بود و السلام (ناپلئون سوم)
نامه به ناصرالدین شاه قاجار، ترجمه دو نامه است از ناپلئون سوم به ناصرالدین شاه قاجار و نامه نخست در پاسخ نامهناصرالدین شاه است و به وسیله فرخ خان امین الدوله به ایران ارسال گردیده است، این نامه پس از انعقاد عهدنامه ای بین ایران و انگلیس نوشته شده، این نامه پس از انعقاد عهدنامه ای بین ایران و انگلیسنوشته شده، ناپلئون در این دو نامه ابراز خیر خواهی نسبت به دولت ایران می کند و نصائح و یاد آوری های ارزنده ای در مورد روابط ایران با دولتین روس و انگلیس که منافعی در ایران دارند و به آن خاطر سعی دارند در ایران استیلا به هم رسانند و مسلط شوند» و ارتباط ایران با آنها از حساسیت خاص برخوردار است هم چنین در مورد اخذ مالیات متعادل و کوشش در افزونی و حفظ سرمایه های مالی مردم و ایجاد امنیت و قشون منظم، خطاب با پادشاه ایران دارد، ناپلئون در این نامه ها شاه ایران را با سلطان (پادشاه عثمانی) مقایسه میکند و تذکراتی می دهد که قابل ملاحظه است؛ بی کا، تان 1333ق؛ مجدول؛ 9ص (17-25)، 11سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 23-259]
nāme-hā
هرمس
hermes
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1087/10
آغاز: این رساله را هرمس از لقمان از استاد خود نقل نموده است و در جایهای دیگر باسم هرمس نوشته شد: هذا رسالة الحجر و تدبیره من قول اللقمان الحكيم علیه الرحمة. بسمله. حمد. اما بعد. بگیر از بركة الله از حجر نیکو و بشو او را بآب ملح؛ انجام: تا اینکه برساند الله تعالی باین نعمت رفیعه. تمام است و کامل است بعون الله سبحانه و تعالی. و او است ارحم الراحمين.
این نامه که هرمس از لقمان و او از استاد خود فرا گرفته است؛ بی کا، تا: با تاریخ 1289ق؛ مجدول؛ 4گ (18پ -22ر)، 24سطر (20×14/5)، اندازه: 22×16/5سم [ف: 4-1003]
nāme-hā
مهد علیا، 1220 - 1290 قمری
mahd-e oliya (1806 - 1873)
نامه مهد علیا هنگام حرکت از دار الخلافه به عراق به ضیاء السلطنه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق؛ 1ص (21پ)[ف: 8-180]
از مهد علیا مادر ناصرالدین شاه به معتمد الملك. دو نامه است: 1. درباره تهیه و سایل سفر ذیل این نامه نام حسین آمده است و به تاریخ پنج شنبه 24 جمادی الاول 1289، 2. در این نامه آمده است که دیروز تلگرافهای شما در منجیل در حال حرکت رسید و آنها را از نظر همایونی گذراندم، در این نامه سخن از اقساطی است که بایستی بدیوان پرداخت شود؛ بی کا، بی تا[ف: 15-89]
nāme-hā
عبد العزيز اول، سلطان عثمانی، 1245 - 1296 قمری
abd-ol-'azīz-e avval,soltān-e ‘osmānī (1830 - 1876)
نامه به ناصرالدین شاه قاجار مورخ 1283؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2034-2035) [مختصر ف: -845]
نامه به ناصرالدین شاه قاجار مورخ 1278؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2030-2031)[مختصر ف: -845]
نامه به ناصرالدین شاه قاجار مورخ ذیحجه 1277؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2027-2028) [مختصر ف: -846]
مورخ ربیع الاول 1283نامه سلطان عبدالعزیز خان عثمانی به ناصرالدین شاه قاجار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2035- 2036) [مختصر ف: -845]
نامه به ناصرالدین شاه قاجار مورخ 29 شوال 1278؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2031- 2032) [ مختصر ف: -845]
nāme-hā
آقاخان محلاتی، محمد حسن بن خلیل الله، 1219 - 1298 ؟ قمری
āqā-xān-e mahallātīómohammad hasan ebn-e xalīl-ol lah (1805 - 1881)
تحریر از یغما جندقی
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 287/1عکسی
آغاز: صورت کاغذ آقا خان محلاتی من تحریر یغما. بسمله. فرشته بست بر این بام لاجورد حصار ** که پیش آرزوی بیدلان کشد دیوار. در ظرف آنهفته با حریفی دو از همکنان نهفته طرف باغی گزیدم؛ انجام: فریقسید سردار بخشد
نسخه اصل: آستان قدس شماره 4660؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1261ق؛ 9گ (1- 9) [ عکسی ف: 2-276]
nāme-hā
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری
e'tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-alī (1819-1881)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 23سطر[ف: 5-254]
نامه به اعتمادالدوله و پاسخ آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (290)[ف: 9-198]
nāme-hā
حسام السلطنه، مراد میرزا، 1233 - 1299 ؟ قمری
hosām-os-saltane, morād mīrzā (1818 - 1882)
در نسخه حاضر بخشی از مسودات نامه ها و گزارش هایی از حسام السلطنه که در سال های 1282 و 1283 ق در دوران سوم حاکمیت خود در خراسان به تهران نوشته، موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1282-1283ق؛ در این کتابچه که فقط 27 برگ اول آن نوشته شده و باقی برگها سفید است، فهرست و خلاصه گزارش ها و نامه های ارسالی حسام السلطنه به سپهسالار اعظم دربار تهران) ذکر شده است، این گزارش ها توسط چاپار یا مأموران ویژه به تهران ارسال شده که نام نامه بران در بالای صفحات مندرج است؛ 124گ، اندازه: 21×34/5سم [ف: 38 -250]
دستخط حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی مبنی بر ابلاغ عنایت خاصه و نفی شکایت شهباز فیطول از طایفه در احی ازو، و دیگر حسام السلطنه اشاره بدان می کند که به فرزندی (مؤيد الدوله) و منشی باشی دستور داده ایم که طبق دستور معتمدالدوله رفتار نماید، یادداشت بین دو سطر اول چند سطری از حسام السلطنة به رضا علی دیوان بیگی آمده است که در آن بدو نوید اعطای خلعت داده و نیز «کیفیت قرار بره های قربانی را از و استفسار کرده است، تاریخ تأليف: ربیع الاول 1294، محل تأليف: تهران؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: حسام السلطنة 1266؛ سطر (24×10/5)، اندازه: 34×19سم [نشریه: 1-260]
دستخط حسام السلطنة به رضا علی دیوان بیگی مبنی بر اظهار رضایت از خدمت نامبرده در کار کفالت حکومت کردستان و ستودن شایستگی کاظم خان سرتیپ، و دیگر «قرب عزیمت فرزندی» ابوالفتح میرزا مؤيد الدوله را برای در دست گرفتن حکومت آن سامان خبر می دهد، محل تأليف: تهران؛ تاریخ تأليف: ربیع الاول 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: حسام السلطنة 1266؛ 5سطر (11×25)، اندازه: 33×19سم [نشریه: 45-1]
دستخط حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی مبنی بر اظهار رضایت از و و دیگر اینکه قرب عزیمت ابوالفتح میرزا را بدان سامان خبر می دهد، محل تأليف: تهران؛ تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: حسام السلطنة 1266؛ 6سطر (11×25)، اندازه: 33×19سم [نشریه: 1-261]
دستخط حسام السلطنة به رضا علی دیوان بیگی که در تعقیب نامه ای که شه بندر دولت عثمانی در باب شرارت احمد بیک کنده سوری در خاک دو دولت ایران و عثمانی، به «میرزا محمد عالیجاه» فرستاده بود، می نویسد مبنی بر این که گر چه إلى حال ابوالفتح میرزا به کردستان نیامده است اما قلع و قمع احمد بیک از فرایض یقینیه رضا علی دیوان بیگی می باشد، یادداشت - در حاشیه دستخط اظهار سوء ظنی نسبت به رفق و مدارای دولت عثمانی نسبت به احمد بیک کنده سوری شده است که در ضمن آن در گرفتن قول مؤكد از شهبندر عثمانی برای اعمال و اقدامات لازم تأكيد شده است که این حاشیه گویا از خود حسام السلطنة باشد، محل تأليف: تهران، تاریخ تأليف: ربیع الاول 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: حسام السلطنة 1266؛ 9سطر (10×26)، اندازه: 33×19سم [نشریه: 1-261]
دستخط حسام السلطنه به میرزا رضا علی دیوان بیگی، مبنی بر بیان رضایت همیونی از حاجی شهاب الملك حاکم کردستان و
کرمانشاهان و تمایل بر دوام وی درین منصب و ابلاغ این فرمان به میرزا محمد و اینکه میرزا رضا علی و میرزا محمد وی را باید حاکم بالاستقلال آن سامان بدانند، محل تأليف: تهران، تاریخ تأليف: شوال 1293؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: حسام السلطنة 1266؛ 5سطر (26×10)، اندازه: 33×19سم [نشریه: 261-1]
از حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی مبنی بر ستایش کفایت و لیاقت وی و ابراز رضایت از اینکه نتیجه تحقیق درباره آنچه در فقره سرباز و زن آسیابان عرض کرده بودند، خلاف واقع بوده و با بودن او جز این هم انتظار نمی رفت، محل تأليف: تهران؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: حسام السلطنة 1266؛ 7سطر (16×6/5)، اندازه: 33×19سم [نشریه: 1-267]
nāme-hā
بصیری، محمد شفیع
basīrīómohammad safī“
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1500/45
آغاز: مدام تا مدبر دستور تدابیر مهام کافه انام، و مقتدر تقادیر احکام امور عامه
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12-13؛ چلیپا؛ 4ص (335-338)[ف: 3-326]
nāme-hā
بیگی خان، معصوم بیگ بن دانیال، ق13 قمری
beygī xān, ma‘sūm beyg ebn-e dānīyāl(- 19c)
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 410/2
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل الجهاد ما ضیاه» و جواب آن از محمد رفیع بن عبدالواحد طبسی
صورت مکتوب امیر معصوم بیگ ابن امیر دانیال وای ماوراء النهر ملقب به بیگی خان که به خوانین دار الايمان خراسان در شعبان 1202 نگاشته است با آغاز: «بسمله الحمدلله الذي جعل الجهاد ما ضیاه» و جواب آن از محمد رفیع بن عبد الواحد طبسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 شوال 1216ق، جا: کرمانشاه؛ 48گ (255-302)[ف: -294]
nāme-hā
درویش یوسف کشمیری، ق13 قمری
darvīš yūsof-e kešmīrī(- 19c)
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 124/24
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-927]
nāme-hā
دزفولی، محمد تقی، ق13 قمری
dezfūlī, mohammad taqi(- 19c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2146/2
آغاز: هذه صورة ما کتبه والدی المرحوم الشيخ محمد تقی طاب ثراه الى استادی مؤلف هذه الرسالة جناب الشيخ محسن من مشایخ شیخ الاسلام
نامه: ایها الشيخ اللوذعي و العالم الألمعي یلمعی ... قدسی الذات، قدوسی الصفات ... الفطن الذكي مولینا محسن ... (گ58پ) انی مع ضعف بصری و ... تشرفت ... بمطالعة رسالتك ... رایتها مشتملة علی نکات لم یسبقك اليها احد ... (گ59)؛ انجام: حرر في الليلة التاسعة عشر من شهر شوال المكرم من شهور سنة أربع و تسعین و ماتین بعد الألف من الهجرة الطاهرة النبوية صلی الله علیه و آله (گ60)
نامه ای است از شخصی به نام شیخ محمد تقی دزفولی، پدر کاتب مجموعه، که آنرا برای شیخ محسن، صاحب رساله جوهریه در همین مجموعه نوشته است، وی در این نامه ضمن تجلیل فضایل شیخ محسن رساله جوهریه را تقریظ و ستایش نموده و در پایان آن لغزی برای اسم محسن ساخته است؛ خط: نسخ جلی، کا: اسماعیل بن شیخ محمد تقی دزفولی، تا: 1298ق؛ 3گ (58پ- 60)، اندازه: 19×12سم [ف: 11-404]
nāme-hā
رحمت الله افندی، ق13 قمری
rahmat-ol-lāh-e afandī(- 19c)
مشهد گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1038/6
آغاز: بسمله حق سبحانه و تقدس ذات پاک حضرت او را حمد و ثناست ... اما بعد این خاکسار بیمقدار سید عبدالله اکبر آبادی بخدمت؛ انجام: از ارکان دولت با اهالی شهر پانصد ششصد نفس از اسلامیان و فرسیان و مجوس
نامه های خواجه رحمة الله افندی و پاسخ آنها، سید عبدالله اکبر آبادی گرد آوردنده نامه های خواجه رحمت الله افندی که نویسنده کتاب «ازالة الأوهام» است به پاپاس فندر فرانسوی که مؤلف کتاب «میزان الحق» می باشد هست و جواب آنها موجودی
نسخه، هشت نامه است که اولین آنها جمادی الاول 1270ق نگاشته شده و هشتمین آنها 9 رجب 1270 ق می باشد و ذیل هر نامه ای پاسخ آن است از تاریخ 23 مارس 1853 مسیحی تا 7 نیسان 1854 مسیحی، سید عبدالله اکبر آبادی در روزهای مباحثه میان آن دو حاضر بوده و تقریرات آنها را ضبط کرده و به سه حصه تقسیم نموده: 1. مکتوب میان خواجه رحمة الله افندی با پاپاس فندر، 2- رد تثلیث مسیحیت، 3. اثبات رسالت خاتم پیامبران حضرت محمد (صلی الله علیه و اله وسلم)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ 14گ (177-164)، 16 و 14سطر (12/5×7/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 1420-3]
nāme-hā
صدر، محمد حسین، ق13 قمری
sadr, mohammad hoseyn(- 19c)
تهران؛ شهشهانی ، حسین؛ شماره نسخه: 26
حکم واگذاری برداشت محصول یک دانگ از قریه اصفهانک واقع در بلوک کرارج [کرارج قصبه پیست از مضافات اصفهان که مقارن اصفهان و یزد واقعست] به میرزا محمد امین از هذه السنه و ما بعدها در حاشیه این حکم محمد حسین خان صادر کننده حکم اجازه داده که «فقط لته کار نامبرده از قراری که در سال قبل مقرر داشته ایم بانضمام لته کار هذه السنه بمشار اليه تسلیم شود» مجری این حکم میرزا باقر ضابط بلوک کرارج بوده است، تاریخ تأليف: جمادی الاول 1227؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين، عبده محمد حسین»؛ 7سطر (12×22)، اندازه: 21×35سم [نشریه: 1-248]
nāme-hā = nāme-ye amīr ma‘sūm beyk be hokkām-e xorāsān va pāsox-e ān
طبسی، محمد رفیع بن عبد الواحد، ق13 قمری
tabasi, mohammad rafi ebn-e abd-ol-vahed(- 19c)
تاریخ تأليف: شعبان 1202ق
امیر معصوم بیک والی ماوراء النهر در 1202 ق نامه ای به حکام خراسان نگاشته و به آنها بدگویی نموده و به دستور امیر محمد خان پاسخی برای او، توسط محمد رفیع بن حاجی عبدالواحد طبسی نگاشته شده است.
[الذريعة 186/5]
آغاز: آغاز نامه بیکجان: الحمدلله الذي جعل الجهاد ماضية إلى یوم القيامة ... وبعد این نامه ای است از نزد امیر المسلمين برؤسا وسر خیلان قبائل وعشایر ایلات و احتشامات و حکام شهرها .. آغاز پاسخ نامه: الحمد لله الذب فضل الاسلام علی سائر الملل ... و العد تا رستم رزم خواه بیان بتیغ جهانگشای زبا قلع و قمع ماده خلاف و طغیان و اعتساف نمود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 14گ (118ر-131پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 33/2-192]
آغاز: صورت مکتوبی که عالیجاه سفاهت دستگاه امیر معصوم بیک بن امیر دانیال والی ماوراء النهر که ملقب است به یک خان به خوانین دار الايمان خراسان نوشته بود به تاریخ شعبان سنه هزار ودویست ودو این است بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله الذي جعل الجهاد ماضية ... اما بعد این نامه ایست از نزد امیر المسلين امیر معصوم بیک ... به نزد روسا ... بلادهای دار الكفر خراسان؛ انجام: امیر الخنازير و الكلاب المطرود عند اولی الالباب معصوم بن دانیال المقلب به بیک خان خلد الله في اسفل درك النيران
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1220ق؛ 14گ، 17سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 2-557]
کا: طالقانی، علی اصغر بن علی اکبر، تا: 1259ق؛ 19سطر (12×17)، اندازه: 23×15سم [ف: 16-287]
آغاز نامه بسمله: الحمدلله الذي جعل الجهاد ماضية إلى یوم القيامة والصلوة والسلام علی خیر المرسلين ... وبعد این نامه ای است از نزد امیر المسلمين امیر معصوم بیک ابن امیر دانیال برؤسا وسر خیلان قبائل وعشایر ایلات ... دار الكفر خراسان خربها الله ... باید حضراتشان بدانند؛ آغاز جواب: جواب مکتوب این اسلوب که حسب الأمر بندگان سلیمان شان مرحوم امیر محمد خان روح الله روحه به قلم کمترین بندگان ابن حاج عبدالواحد الطبسي محمدرفیع صورت ترقیم یافت بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله الذي فضل الاسلام علی سائر المال والادیان؛ انجام: الملقب به بیکخان خلده الله في اسفل درك من النيران خواهد گردید. نمقه في شهر شعبان المعظم حجة شافية تاریخه هزار و دویست ودو انتهی
خط: نسخ، کان محمد علی حسینی حائری، تا: 11 ربیع الاول 1312ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 38گ، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4739]
nāme-hā
طبسی، محمد رفیع بن عبد الواحد، ق13 قمری
tabasī, mohammad rafī' ebn-e 'abd-ol-vāhed(- 19c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5085/41
آغاز: چندان که در سلسله وجود و حلقه هست و بود ...
به پاسخ میرزا تقی کرمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، جلد: میشن، 1ص (38پ، هامش سوم)، 16سطر، اندازه: 28/6×17/3سم [ف: 8-197]
nāme-hā
عبدالرحمان خان، پادشاه افغانستان، ق13 قمری
abd-or-rahmān xān, pādešāh-e afqānestān(- 19c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 365/2
آغاز: جناب لورد با اقتدار یک بدبختی ناگهان شورش و انقلاب در جمیع ممالك اسلام انداخته روس مظفرة داخل شهر بخارای شریف شده است؛ انجام: و همانقدر عظیم الشان که رؤوف بوده است نسبت بملت من و نسبت بدولت مخلص شما عبدالرحمن خان
امیر عبدالرحمن خان پادشاه افغانستان در این نامه که به لرد فرماندار هندوستان خطاب می نماید از وضع بد روز و پیشرفت روس ها در بخارا شکایت ها می نماید و از اینکه انگلیس ها در مقابل روس ها ساکت نشسته اند گله می کند و در ضمن نامه خود توضیحات و نصایحی نیز به لرد مزبور می دهد، این رساله در پاریس بوسیله مترجمی که نامش معلوم نیست ترجمه و به ایران فرستاده شده است؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ آخر نسخه: به تاریخ 6 شهر ربیع الثاني 1286 در پاریس ترجمه شد؛ 15ص (11-26)، 7 سطر (13/5×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 1-356]
nāme-hā
قاجار، حشمت الدوله، ق13 قمری
qājār, hešmat-od-dowle(- 19c)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 202
نامه حشمة الدوله به صدر اعظم درباره تخفیف مالیات با خط شاه؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
nāme-hā
کرمانی، میرزا تقی، ق13 قمری
kermānī, mīrzā taqi(- 19c)
آغاز: هذه عريضة إلى الحضرت الرد نقیه النورية ...
از میرزا تقی کرمانی به نورعلیشاه در ستایش مشتاقعلی شاه، پس از مرگ مشتاق علیشاه، در سه شنبه 4 ربیع المولود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ 1ص (37پ)، 16 سطر، اندازه: 28/6×17/3سم [ف: 8-197]
از میرزا تقی کرمانی به نورعلیشاه در ستایش مشتاق علی شاه، پس از مرگ مشتاق علیشاه، در سه شنبه 4 ربیع المولود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5-273]
nāme-hā
مدرس سقزی، محمد سعید، ق13 قمری
modarres-e saqqezī, mohammad sa‘īd(- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/88
نامه ای به شیخ الاسلام سنندج مولانا عباس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (165ر)، ابعاد متن: 23×10/5، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1-374]
nāme-hā
مدهوش قمری گلپایگانی، محمد صادق بن فتحعلی، ق13
madhūš-e golpāygānī, mohammad sādeq ebn-e fath all(- 19c)
نامه به ملکزاده محمود میرزا سپس نامه ای که در سفر حجاز از بصره به یاران نوشته؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1246ق [ف: 8-180]
نامه به سید تقی کاشانی؛ خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا با تاریخ 1246ق [ف: 8-180]
چند نامه بی نام مخاطب؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1246ق [ف: 8-180]
نامه برای والی بغداد؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1246ق؛ 1گ (11ر-11پ) [ف: 8-180]
نامه ای بی نقطه، در پاسخ یکی از آشنایان در بروجرد نوشته است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1223ق [ف: 8-180]
نامه در پاسخ مراسله خسرو خان بختیاری متخلص به غارت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق [ف: 8-180]
نامه در جواب حاج ملا احمد نراقی، سه نامه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق [ف: 8-180]
آغاز: همواره ذات ... جناب افاضت مآب معارف اکتساب ...
نامه در پاسخ اعلم العلماء حاج ملا احمد نراقی، حسب الاشاره والا به خامه مدهوش، در این نامه سفارش نراقی در نادیده گرفتن دینهای دیوانی بازماندگان «فلان» پذیرفته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1248ق؛ جلد: میش، 1گ (7پ -7ر متن و هامش)، 16 سطر، اندازه: 20/1× 30/7سم [ف: 4-666]
آغاز: بر لوحه صداقت مینگارد که در این نوبهار که ازهار اشجار نمونه صنعت کردگار ...
نامه در پاسخ حاج میرزا حسن اصفهانی در شکایت از داروغگان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1248ق؛ 1گ (7ر -7پ متن و هامش)، 16سطر، اندازه: 20/1×30/7سم [ف: 4-666]
نامه به یاران از بصره در سفر حجاز؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ 16سطر [ف: 4-666]
نامه به والی دار السلام بغداد مورخ جمادی الثاني 1256 درباره حسن همجواری و اینکه امیرزاده را با مادرش به زیارت عتبات فرستاده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1248ق؛ 1گ (7پ -7ر)، 16 سطر، اندازه: 20/1×30/7سم [ف: 4-666]
nāme-hā
مراغه ای، عباس قلی، ق13 قمری
marāqe-ī, abbās qolī(- 19c)
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 208
نامه عباس قلی میرزا حاکم مراغه از آقاخان بن اسدالله مورخ 1268؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
nāme-hā
مهندس محمد میرزا، ق13 قمری
mohandes, mohammad mīrzā(- 19c)
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 694/3
نامه میرزا محمد جعفر مهندس باشی به محمد شاه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 1-535]
nāme-hā
میرزا آقاخان نوری، ق13 قمری
mīrzā āqā-xān-e nūrī (- 19c)
نامه میرزا آقا خان نوری اعتماد الدوله صدر اعظم به برادر خود دارای مطالب مهم راجع به شاهزادگان هندی و افغانی که از انگلیسیها رو گردان و برای اتحاد به ایران به طهران آمده اند مورخ به ربیع الأول 1273؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 44×26/5سم [ف: 16-635]
نامه به شاهزاده والی فارس برای ارسال اقساط مالیات، در پایین و پشت نامه مهر صدر اعظم هست مورخ ذیقعده 1272؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 44×26/5سم [ف: 16-636]
رقعه میرزا آقا خان نوری در باب هرات؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ربیع الثاني 1237ق؛ 695ص (118-812)[ مختصر ف: -420]
نامه اعتمادالدوله میرزا آقاخان به حکام و مباشرین عرض راه از تهران تا خراسان که جنرال خانیقوف با صاحب منصبان دیگر روسیه به سیاحت خراسان می آیند و موجبات آسایش آنها را فراهم بیاورید، مورخ 1274؛ بی کا، بی تا[نشریه: 7-336]
نامه های اعتمادالدوله میرزا آقاخان خطاب به «برادر من» و یا با عنوان «فدایت شوم» دو تا با تاریخ 1269 و یکی با تاریخ 1268، رویهم چهار طغرا؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
nāme-hā
میرزا ابراهیم، ق13 قمری
mīrzā ebrāhīm(- 19c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5403/20
آغاز: چگونه از صفای صفاهان، و نزهت این جنت نشان
سه نامه از میرزا ابراهیم، یکی از آن سه نامه به مناسبت خالی بودن جای شاه در اصفهان نوشته شده؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 1100ق؛ 1گ (57)، اندازه: 22/8×12/3سم [ف: 8-338]
nāme-hā
همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری
homā-ye marvazī, mohammad sādeq(- 19c)
خط: شکسته نستعلیق، کان محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: با تاریخ 1308ق [ف: 7-339]
نامه برای طهماسب میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: با تاریخ 1308ق[ف: 7-339]
نامه به علیجاه محمود خان دنبلی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: با تاریخ 1308ق [ف: 7-339]
نامه به شاهزاده خانم منیره؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: با تاریخ 1311ق [ف: 7-339]
نامه به محمد خان امیر نظام؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: با تاریخ 1311ق؛ 58گ (136ر هامش - 193 متن و هامش)[ف: 7-339]
nāme-hā
امین الملك، 13 قمری
amīn-ol-molk (19c -)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5121161
دو نامه امین الملك است: 1. نامه ای است که امین الملك به یکی از دوستان نوشته در نامه گفته شده است که مرقومات شمارا بحضور همایونی رساندم ملاحظه نمودند در ذیل نامه همان مهر امین الملك برنگ سبز با تاریخ 1290 هست، 2. از امین الملك و در صدر آن نام مقرب الخاقان میرزا ابراهیم آمده است در ذیل این نامه همان مهر به رنگ سبز با همان تاریخ هست؛ بی کا، بی تا[ف: 15-94]
nāme-hā
دهلوی، کمال الدوله، 13 قمری
dehlavī, kamāl-od-dowle (19c -)
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 31
آغاز: بنام ایزد یکتا صورت سه [...] مکتوبی است که شاهزاده آزاده کمال الدوله دهلوی که پدرش در زمان شاه تیمور از ایران به مرز و بوم هندوستان هجرت کرده؛ انجام: سر از بیابان هولناك لایتناهی و همی در اورده منکر اساس دین اسلام شدند و فرقه دیگر غالی دسته آخر خارجی گروهی دیگر رافضی (مهر بنفش) شاهزاده کمال الدوله دهلوی که پدرش در زمان تیمور به هندوستان هجرت کرده، به دست خود به نواب جلال الدوله شاهزاده ایران نوشته است، نامه ها در سال 1282 هجری از تبریز نوشته، چون پاره ای الفاظ را از زبان فرانسه در آن دیده می شد که خواندن آن دشوار بود، ترجمه اش را به عینه با حروف اسلامیه نقل کرده و در هفت صفحه در ابتدا افزوده اند؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 86گ، 17سطر (17/2×12)، اندازه: 17/8×22/2سم [ف: -28]
nāme-hā
سراج الدين عثمان
serāj-od-dīn 'osmān
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 731/9
دو نامه است از شیخ سراج الدين عثمان نقشبندی، درباره مقام شیخ شکرالله خطاب به مردم سنندج، این نامه ها به خط خود سراج الدين است وزیر هر یک امضاء مخصوص و مهر او با نقش «ابن محمد النقشبندي عثمان» دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (268-269)، 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [نشریه: 119-13]
nāme-hā
شیخ الاسلام اصفهان، محمد زکی
šayx-ol-eslām esfahān, mohammad zakī
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4719/51
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (122ر)[ف: 8-73]
nāme-hā
کرهرودی، محمود
karahrūdīsmahmūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7481/8
رقعات بی نقطه، سه تا است؛ خط: نستعلیق، کا: کردستانی عبدالکریم، تا: قرن 13؛ 1ص (245)، 15سطر (16×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 156-587]
nāme-hā
انصاری، سعید بن سلیمان، - 1301 قمری
ansārī, sa'id ebn-e soleymān(- 1884)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/80
نامه از جانب ناصرالدین شاه به وزرای ایران؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1279ق؛ 1گ (439)[ مختصر ف: -849]
nāme-hā
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā cājār (1818 - 1888)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4916/5
خط: تایپی، بی کا، تا: قرن 9؛ یادداشت: در فهرست به این نامه اشاره نشده است؛ 1گ (38 روپ) [فهرست رایانه ای ج 4-985]
nāme-hā
کنی تهرانی، علی بن قربان، 1220 - 1306 قمری
kanī tehrānī, ‘alī ben qorbān (1806 - 1889)
آغاز: عرض می شود اولا داعی به برکات وجود میمنت مسعود جناب مستطاب شریعتمدار خلائق افتخار عالی خیلی مستظهر و کمال امیدواری را دارم؛ انجام: عرض دیگر نداشته باشم ان ارید الا الإصلاح ما استطعت وما توفیقی الا بالله
نامه ای است که ملاعلی کنی به محمدباقر چهارسوقی نوشته و در آن نسبت به ضرب وشتم سید محمد حسن کاشانی که رساله ای در نقد عالمان نوشته بود در اصفهان اعتراض نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: گالینگور، 2گ، 16 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 8-4744]
نامه به سید حسن واعظ؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا نصرالله بن میرزا محمد شفیع خوشنویس اصفهانی، بی تا، 1ص (78ر)، 13سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 30-214]
nāme-hā
کرمانی، محمد رحیم بن محمد کریم، 1248 - 1307 قمری
kermānī, mohammad rahīm ebn-e mohammad karīm (1833 - 1890)
نامه به سید ابراهیم همدانی؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: -844]
نامه به محمد علی میرزا قاجار؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 مختصر [ف: -844]
nāme-hā
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233 - 1309 قمری
bahā’-ol-lāh, hoseyn- alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
از آن میان است: مکتوب اول حضرت 152 در سلیمانیه در جواب ملاحامد، مکتوب دوم حضرت 152 در جواب شیخ عبدالرحمان، مکتوب سیم به یکی از عرفا، مکتوب پنجم در جواب ملاحامد در مورد توحید، مکتوب ششم به شیخ عبدالرحمان در مراتب سلوک، مکتوب به یکی از خلفا به طرز مناجات، در جواب آقا جواد کاشانی، به حاج سید جواد، وصیت نامه که هنگام اراده به مصر به اصحاب و احباب مرقوم فرموده اند، به حاجی کمال، به اردستان نوشته اند، به جناب الهاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 19سطر [ف: 9-183]
در آغاز آن چنین آمده: «حمد محبوبی را لایق و سزاست ...»، سپس نامه خطاب به شخصی بنام آقا سید مهدی است، می گوید: حرف جیم را اگر متذکر باشد ..»، پس از این نامه چند قسمت مختصر از کلمات بهاءالله به عربی، پس از آن نامه مفصلی است به فارسی که نام نویسنده و گیرنده در آن ذکر نشده است، آغاز این نامه چنین است: «ستایش بیننده یا بنده را سزاست که لختی از دریای ... نامه شما در زندان به این زندانی روزگار رسید»؛ کان حبیب الله ازغندی، تا: 1296ق؛ 6گ (114ر-119پ)، 15 سطر، اندازه: 21/2×13/4سم [ف: 9-182]
خط: نستعلیق، کان محمد ابراهیم، تا: 1317ق؛ مصحح؛ 29گ (1پ -29)، 15سطر (16/5×9/5)، اندازه: 22/1×13سم [رایانه]
آغاز: سبعین الف سنه عما یحصوه اولو الاحصاء فما افاق فیما رجع علیه حکم القضاء مرة اخری؛ انجام: انك انت المقتدر علی ما تشاء لا اله الا انت العزيز الحكيم
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ 121 گ، 15سطر (13×6)، اندازه: 12×19/5سم [رایانه]
آغاز: نامه آن جناب بین یدی العرش حاضر و برتر انه لا یعرف بما سواه و اصل ... سوال شده بود از اینکه چگونه میشود که حرف علیین بسجین تبدیل شود ... سوال شما مقبول افتاده؛ انجام: و البهاء علیك یا سلمان، و علی الذين ما باعوا کلمات الله بتوهمات مردود، باسم الذي کل عنه الغافلون
نامه ای است که با پرسش از یکی از همفکران آغاز می شود. و سپس به پاسخ آن می پردازد؛ بی کا، بی تا، جلد: میشن، 87گ (153ر-239پ)، 14 سطر، اندازه: 17/8×11سم [ف: 9-162]
nāme-hā
ناصر الدين قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری
nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān (1832 - 1896)
نامه خطاب به فرخ خان امین الملك سفیر فرانسه راجع به جنگ ایران و انگلیسدر بوشهر و عقد صلح به وساطت ناپلئون سوم و مطالب مهم سیاسی مورخ به 1273ق؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ اندازه: 44×26/5سم [ف: 16-635]
نامه خطاب به امان الله خان والی کردستان، راجع سه سوء قصدی که هنگام عزیمت به شکار رودبار به جان شاه شده بود و نجات یافتن او مورخ 29 شوال 1268؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 44×26/5سم [ف: 16-635]
آغاز: مقرب الخاقان میرزا محمد قوام الدوله وزیر مملکت خراسان زیر شمول مراحم؛ انجام: البته حسب المقرر مرتب داشته و در عهده شناسند حرر في شهر شوال الكرم سنه 1274
این نامه ها را ناصرالدین شاه درباره حاکم خراسان و اوضاع و احوال آن حوالی و اغتشاشات هرات خطاب به قوام الدوله نوشته؛ خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ جلد: مخمل، 134ص، اندازه: 36×22سم [ف: 10-762]
آغاز: قوام الدوله با چاپار سابق وعده داده بودیم که سه هزار تومان بجهة هرات خواهیم فرستاد.؛ انجام: کمال رعایت و محبت از او منظور داشته مواجب او را نقد و زود برساند و از خدمات متفرقه خویش باو رجوع کند که گذران او شود شهر في 1281
قسمتی دیگر از نامه های شاه قاجار درباره اوضاع خراسات و اغتشاشات هرات؛ خط: شکسته، بی کا، تا: 1275ق، صدر بیشتر نامه ها دارای مهر و خط ناصرالدین شاه قاجار است و در نامه آخری حواشی مهر شاه را تذهیب و نقاشی کرده اند؛ جلد: مخمل، 82ص، اندازه: 15×22/5سم [ف: 10-763]
نامه به پادشاه بلژیک مورخ جمادی الاول 1284ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2038 و 2041)[ مختصر ف: -849]
نامه به پادشاه بلژیک مورخ رجب 1283؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2037-2038) [مختصر ف: -849]
نامه به پادشاه بلژیک مورخ رجب 1286؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2039-2040) [مختصر ف: - 849]
نامه به پادشاه پروس مورخ شعبان 1285؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2041- 2042) [مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبد العزيز خان عثمانی مورخ جمادی الثاني 1283ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2032-2033)[ مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبدالمجید خان عثمانی مورخ 1276ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2023- 2024)[ مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبدالمجید خان عثمانی مورخ 1276ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2022- 2023)[ مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبدالعزیز خان عثمانی مورخ ربیع الاول 1278 قی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2028-2029) [مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبدالعزیز خان عثمانی مورخ شوال 1283 ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2036- 2037) [مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبدالعزیز خان عثمانی مورخ صفر 1283؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 2ص (2033- 2034) [مختصر ف: -850]
نامه به سلطان عبدالمجید خان عثمانی مورخ ربیع الثاني 1278 ق خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2029-2030) [مختصر ف: - 850]
نامه به سلطان عبدالمجید خان عثمانی مورخ 1275 ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 2ص (2020 -2021)[مختصر ف: -851]
نامه به پادشاه بلژیک مورخ 1286؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2 ص (2042 و 2039) [مختصر ف: -849]
از ناصر الدين شاه به معتمد الملك، در آن درباره فرمانی سخن رفته است که پیش از آن صادر شد؛ بی کا، بی تا، 4سطر (8×8)[ف: 15-80]
به خط ناصر الدين شاه خطاب به صدر اعظم دربار مواجب معتمد الملك که ده هزار تومان بوی بدهند؛ بی کا، بی تا[ف: 15-82]
به خط ناصر الدين شاه در چهار سطر خطاب به معتمد الملك درباره در خواست او و جواب یک نامه؛ بی کا، بی تا[ف: 15-82]
خطاب به معتمد الملك؛ بی کا، بی تا، نامه در 4 سطرو در پائین آن نشانه 92 است؛ ابعاد متن: 768 [ف: 15-86]
nāme-hā
جمال الدين اسد آبادی، 1254 - 1314 قمری
jamāl-od-dīn-e asadābādī (1838 - 1897)
سید جمال الدين اسد آبادی با امضای او به عربی در بصره و در آن از حاج سید علی اکبر شیرازی یاد شده است: «شرعة الهدي و ناموس التقوى ... قد زحف من جمیع الجوانب و رحمته و برکاته آمین. جمال الدين الحسيني»؛ بی کا، بی تا، 32سطر (1678و10610)[ف: 17-146]
آغاز : بسملة، سلطنت و استیلای خوف و وحشت در ایران شخص معروف پلتیک که مدرس و خطیب بزرگی است و استعداد این دارد که اصلاح وضع به میان آورد مطلبی به عنوان (سلطنت و استیلای وحشت در ایران نوشته و آن را انجام: آه و فغان از میان هزاران خانه های خراب شده بیرون می آید و صدای آن مانند رعد به گوش می رسد و آن صدا بالأخره به انگلیس رسیده است و آن صدایی که الحال از همه جا برخاسته است مبنی بر این است که تغیری در وضع حکومت ایران حاصل شود یا پادشاه ایران معزول گردد
نامه سید جمال الدين اسد آبادی به ملکه انگلستان، شرح حال مردم ایران است در دوران سلطنت ناصرالدین شاه قاجار، پس از آن که سید جمال الدين از سوی مأموران دولت با اهانت از ایران اخراج گردید، به گفته خود سید، نیمه برهنه از دست مأموران گریخته و به بغداد رهسپار و از آن جا عازم لندن شده است، این رنج نامه را با عنوان سلطنت و استیلای خوف و وحشت در ایران نگاشته است، فردی فرانسوی از وی خواست تا این نوشته را به دربار ملکه انگلیس که در آن هنگام نفوذ زیادی بر حکومت ایران داشته، ارسال نماید و مطالب درج شده، گوشه هایی از تاریخ تلخ ملت ایران را در عصر قاجار منعکس ساخته است، این نامه از لحاظ اسناد تاریخی جهت پژوهشگرانی که پیگیر رخدادهای زمان قاجار می باشند، سودمند خواهد بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 15گ، 12سطر (16/5×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 39-649]
nāme-hā
روحی کرمانی، احمد بن محمد جعفر، - 1314 قمری
rūhī kermānī, ahmad ebn-e mohammad ja‘far(- 1897)
آغاز: روحی فداك ای به حقیقت تو روح پاک. مشرح دستخط سامی که مفرج روح و مفرح فتوح بوده دیده و دل را روشن و خاطر فاتر را گلشن نمود
نامه به ابراهیم فولادی [وحید الملك] شوهر مطهره خانم خواهر خود که آن را اوایل مهاجرت از ایران از حلب یا شام (محل بقعه شیخ اشراق) نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 2 ص (1-2)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 20-265]
نامه به ملایوسف شوهر خواهرش؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 50ص، اندازه: 12×20/5سم [ف: 20-267]
نامه به شیخ محمود افضل الملك برادرش؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 54ص، اندازه: 5812/ 20سم [ف: 20-267]
نامه به مریم خانم ماردش، در تسلیت فوت پدرش ملا محمد جعفر کرمانی (در 11 رمضان 1311 ق در کرمان) و درباره سفر دو برادرش جناب شیخ و ابوالقاسم به اسلامبول، همچنین در آن به زیارتی که از طرف صبح ازل در فوت آخوند فرستاده شده اشاره کرده است، به نوشته علی روحی نسخه این زیارتنامه در مقبره آخوند در کرمان در مسجد جامع الله وردی نگهداری می شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 56ص، اندازه: 12×20/5سم [ف: 20-268]
نوشته شده در 22 شهر رمضان 1313 ق از زندان طرابزون به کرمان که می باید جزو آخرین نامه های او باشد، این نامه در کتاب اندیشه های میرزا آقا خان کرمانی، ص 280-281 از روی همین نسخه چاپ شده است، سوادی از آن هم در دست سید محمد علی جمال زاده بوده که بر آن اساس متنش به کوشش ایرج افشار در نامه های ژنو، تهران، سخن، 1388ش، ص 673-675 منتشر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 3ص (57-59)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 20-268]
nāme-hā
حبیب اصفهانی، - 1315 قمری
habīb-e esfahānī(- 1898)
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 691
کوهی کرمانی آن را چاپ کرده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 138ص، قطع: بغلی [نشریه: 7-213]
nāme-hā
صفی علیشاه، محمد حسن بن محمد باقر، 1251 - 1316 قمری
safi-‘alī-šāh, mohammad hasan ebn-e mohammad baqer (1836 - 1899)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4042/1-ف
نسخه اصل: از آقای انتظام؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3-7]
nāme-hā
امیر نظام گروسی، حسنعلی بن محمد صادق، 1236 - 1317 قمری
amīr nezām-e garrūsī, hoseyn-'alī ebn-e mohammad sadeq (1821 - 1900)
وزیر مختار پاریس به مقامات عالی کشور در مأموريت های گوناگون خود در 1277 مربوط به تمام خطه آذربایجان و کردستان و دیگر مناطق ایران با خط و املای خودش، با عبارت های اروپایی در 7گ درباره تلگراف هایی که به او رسیده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1277؛ 65گ، 34سطر (15/5×18/5)، اندازه: 34×22سم [ف: 17-267] و [فیلمها ف: 3-77]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 341-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2-279]
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا، آن را عبدالحسین میرزا فرمان فرما به دختر خودش مهر ماه خانم در 16 شهریور 1308 بخشیده بود، نزدیک به 75 تکه است به کاغذ بزرگتری چسبانده شده و رویهم به ساخت دفتر خشتی در آمده [نشریه: 7-555]
nāme-hā
ثریای طهرانی، حیدر علی، 1250 - 1318 قمری
sorayyā-ye tehrānī, heydar ‘alī (1835 - 1901)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3849/2
کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 28 ربیع الاول 1289ق؛ 8ص (16-23)، سطور چلیپا (10×8)، اندازه: 16×11سم [ف: 12-2828]
nāme-hā
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
آغاز بعرض می رساند که مسموع شد که در میان رفقای رفسنجانی شقاقی و نفاقی پیدا شد
نامه ای است در پند و اندرز به تمام دوستان مخصوصا اهل رفسنجان که در اثر اختلاف با یکدیگر نوشته شده است، در این نامه پس از اندرزهای فراوان شرائطی که باید در رهبر شیخیها موجود باشد باز گو شده تا حقیقت مدعی رهبری شناخته شود؛ خط: نسخ زیبا، کا: علی بن محمد کرمانی مشهور به مؤذن، تا: 1295ق؛ 2گ (101ر -102ر)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 92-1]
آغاز: بسمله. به عرض می رساند که تعلیقه شریفه و اصل، و از استقامت مزاج شریف سرور حاصل؛ انجام و خدا را می خوانم به حق خود ایشان که ما را حفظ فرماید.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1299-1295ق، 6گ (72ر - 77ر)[ف: 3-326]
آغاز : الحمدلله الذي جعلنی محبا للاخوة و أولدني في بیت الفتوة ... و بعد این نامه ای است از بنده خانواده رسالت؛ انجام: پس به
همین قدر ختم می کنیم سخن را و از خداوند سائلم که مرا و سایر اخوان را موفق بدارد بر اخوت کردن و دوستی نمودن
نامه ای به اهالی رفسنجان؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن طباطبائی جندقی، تا: دوشنبه 28 ربیع الثاني 1296ق؛ 14گ (17پ-30ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 5-343]
آغاز : الحمدلله الذي جعلنی محبا للاخوة و أولدني في بیت الفتوة و اخرجنی من صلب معدن المروة
نامه ای به اهالی رفسنجان؛ خط: نستعلیق، کا: شیرازی، محمد باقر، تا: 1299ق؛ 18گ (20پ -37پ)، اندازه: 18×11سم [ف: 1-90]
آغاز به عرض می رساند، که مسموع شد که در میان رفقای ارفسنجانی شقاقی و نفاقی پیدا شدهف بعد از آنی که نهایت؛ انجام: هر که با فولاد باز و پنجه کرد - ساعد سیمین خود را رنجه کرد. و السلام.
نامه ای به اهالی رفسنجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1299-1295ق؛ 2گ(100ر-101پ)[ف: 3-326]
nāme-hā
مظفر الدين قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری
mozaffar-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān (1853 - 1906)
نامه ها و ملطفه های مظفر الدين شاه است در جواب عریضه های میرزا سید علی بن حسین حسینی تبریزی معروف به میر سید علی خان حجازی و ملقب به وقار الملك، منشی حضور مظفرالدین شاه که در روزگار ولایت عهدی وی نوشته شده است. این نامه ها را وقار الملك به صورت مرقعی بسیار زینتی در آورده و نامه ها، مهرها و یادداشتهای ولیعهد را روی مقواهای مرقعی زمینه زرین نصب کرده است. در دو جا (صفحات 15 و 17)، یادداشت مظفری دیده می شود که گویا روی پاکت نامه نوشته شده بوده: مقرب الخاقان میرزا سید علیخان حجازی زیارت نماید.»، این میرزا سید علی خان صاحب سفرنامه ای به هند است که در عهد ناصری و در زمان مأموريت ده ساله اش به هند (در بمبئی) نوشته و در تبریز به سال 1316ق و در طهران به سال 1322 ق به نام «جام جم هندوستان» چاپ و اخیرا هم به این مشخصات افست (از روی چاپ سنگی شده است: - جام جم هندوستان، علی بن حسین وقار الملك، به کوشش غلامحسین مراقبی، تهران، ملک، 1379ش، 344ص؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ هایی از 1309 ق تا 1312ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر ولیعهد؛ کاغذ: مقوایی، جلد: تیماج مذهب، 21گ، اندازه: 24/1×16/5 سم [ف: 1-225]
نامه ای از «ولیعهد» خطاب به صاحب اختیار درباره اعلام وصول نامه او توسط دبیرالسلطنه و وصف صفحات خوی و تفرج گاه ها و شکارگاه های آنجا به تاریخ 18 شوال 1307ق، خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1307ق؛ جلد: قاب چوبی، اندازه: 30×21سم [ف: 34-43]
نامه ای خطاب به صاحب اختیار و احوال پرسی از او (صاحب اختیار)؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: قاب چوبی، اندازه: 30×21سم [ف: 34-44]
نامه ای خطاب به صاحب اختیار و احوال پرسی از او اعلان وصول نامه او توسط دبیر السلطنه؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: قاب چوبی، 1گ، ابعاد متن: 13/5× 21/5، اندازه: 21×30سم [ف: 34-43]
نامه ای از ولیعهد (ظاهرا مظفرالدین شاه در دوره ولیعهدی) خطاب به حسن خان سرتیپ درباره مراتب مرحمت و عنایت مخصوص ولیعهد به بازماندگان مرحوم صاحب اختیار؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1310ق؛ جلد: قاب چوبی، 1گ، ابعاد متن: 20/5×13، اندازه: 21×30سم [ف: 34-49]
nāme-hā
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
از تاریخ 21 نوامبر 1887 در لندن ش 1 و 2 و 3؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 21 ربیع الثاني 1304ق، جا: لندن؛ 10گ، 11 و 18 سطر (1588 و 13/5× 15/5)[ف: 16-502]
نامه در مسائل سیاسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 5-286]
نامه عربی در باره داغستان؛ خط: نستعلیق، کا: ملا علی اکبر نخجوانی، تا: 28 مارت 1314ق، جا: نخجوان؛ 1ص[ف: 6-19]
نامه های ملکم خان در دو جزوه که در نخستین آن دو نامه است به خط و امضاء او و یک نامه به جناب صنیع الدوله به خط اختراعی ملکم و یک نامه دیگر مورخ 9 ج 1303/1و یک نامه با عنوان «سیدی العزيز» بهمین خط ساختگی، دومین جزوه در «معایب خط ملکم» است به همان خط اختراعی در 6 ص؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
آغاز: فدایت شوم، خیلی غریب است که از طهران و از وزارت جلیله اصلا خبر مکتوبی ندارم
نامه سیاسی، در این نامه که به تاریخ 27 ژولیه 1884 م، گویا به وزیر خارجه ایران نوشته شده سیاست و مشکلات داخلی انگلیس گزارش شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نستعلیق با امضای ملکم در پایان نامه؛ 8گ، 11 سطر، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 20 -172]
نسخه اصل: پاریس 1993 . (S. P (291/4 . نامه های سیاسی زمان قاجار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-176]
نسخه اصل: پاریس از مجموعه های ملکم خان: 2340 .S. P.بلوشه 1986. نامه های سیاسی زمان قاجار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-263]
آغاز: روز یک شنبه 28 شهر شعبان المعظم بتوفیق و اقبال 3 ساعت و نیم بغروب مانده در خدمت جناب دکتر بدرشکه مرحمتی سوار با یکنفر مهمتر و جلودار مع يكرأس آبدار در کوچه های شهر براه افتادیم؛ انجام: جناب دکتر در بالای نیم تختی که از دستگاه حضرت اقدس باو مرحمت شده بود در کمال راحت استراحت می نمود توشکها را بروی هم می چید و در چادر شب می پیچید در گوشه چادر می گذاشت فبای الاء ربکما تکذبان.
نامه حاج میرزا محمود بروجردی؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا[ف: 3-1233]
دو نامه درباره مواجب برادرش میرزا خان به تاریخ 23 فوریه 1885م، و اوضاع سیاسی انگلیس در آن هنگام؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نستعلیق با امضای ملکم در پایان نامه؛ 8گ، 11سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 20-172]
nāme-hā
امین دفتر، محمد بن عبد الله، - 1328 قمری
amīn daftar, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1910)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10963
در آن از میرزا محمد شفیع یاد می کند؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه هفته دوم شعبان 1317ق؛ 1گ، 8سطر (21×13/5)، اندازه: 25×17/5سم [ف: 20-557]
nāme-hā
مشتاقی نائینی، علی بن محمد، 1246 - 1328 قمری
moštāqī nāʻīnī, ‘alī ebn-e mohammad (1831 - 1910)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4740
آغاز: بسم الله و بالله و الحمدلله ... هو تصدق حضور مبارکت شوم؛ انجام: سنة 1299.
از علی نایینی خوشنویس پسر حاجی میرزا محمد است به «آقا» در مشهد طوس در 1299 در تبریک گرفتن پسرش آقا میرزا محمد حسن منصب استیفا را و تهنیت سال نوو سرگذشت خودش، او مدت سی سال چاکری کرده و بروزنامه نگاری و کتاب نویسی می پرداخته و در خواست کرده است که مواجب او را خرج یزد بخرج خراسان تبدیل نمایند، او کتابی در زیارات بقلم جلی و ترجمه خفی به نام شاه نوشته و در «کتابخانه آستانه مقدسه» یادگار گذاشته است و شکایت می کند که بستگان مشیر لشکری و دیگران بپدر او که نود سالی دارد هتک حرمت می کنند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، مجدول، با سرلوح؛ 14گ، 10سطر (11×4)، اندازه: 10×17سم [ف: 14-370]
nāme-hā
طباطبائی سنگلجی، محمد بن صادق، - 1330 قمری
tabātabā'ī sangelajī, mohammad ebn-e sādeq(- 1912)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1045/25-طباطبائی
آغاز : سواك فداك هر روز و شبم از خداوند طلب سلامتی وجود مسعود ... آن خداوندگار است
نامه خصوصی است از سید محمد سنگلجی گویا به پدر خویش؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، 4ص (68-71)، اندازه: 17×11سم [ف: 23-348]
nāme-hā
معیرالممالک، دوست محمد بن دوستعلی، 1273 - 1331 قمری
mo‘ayyer-ol-mamālek, dūst mohammad ebn-e dūst‘alī (1857 - 1913)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4192-ف
نسخه اصل: از روی نسخه اصل. نامه های معیر الممالك و دیگران از روزگار ناصرالدین شاه؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-29]
nāme-hā
امیر خان سردار، 1297؟ - 1333 قمری
amirxan sardar (1880 - 1915)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5082-ف
درباره جنگ ایران و روس؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-132]
nāme-hā
شیخ الرئيس قاجار، ابوالحسن بن محمد تقی، 1264 - 1336 قمری
šeyx-or-ra’īs-e qājār, ab-ol-hasan ebn-e mohammad taqi (1848 - 1918)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9546/7
نامه ها و اشعار؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا نصر الله بن میرزا محمد شفیع خوشنویس اصفهانی، بی تا، جلد: تیماج، 15گ (142ر-156ر)، 13 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 30-214]
nāme-hā
ظل السلطان، مسعود میرزا بن ناصر، 1266 - 1336 قمری
zel-os-soltān, mas‘ūd mīrzā ben nāser (1850 - 1918)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13585
آغاز: فرزنده اختر برجخلافت و شهریاری و درخشنده گوهر درج سلطنت و تاجداری فرزند ارجمند کامکار ظل السلطان سلطان مسعود میرزا فرمانفرمای مملکت فارس؛ انجام: دولت جاوید مدت اشغال داشته باشند باقی مبادا آنکه نخواهد بقای شاه
هشتاد و چهارنامه است که به ظل السلطان مسعود میرزا فرمان فرمای فارس و اصفهان و یزدو عربستان در مورد مسائل مختلف نوشته شدهو وی در حاشیه هر کدام دستورهای لازم را صادر نموده است، در آغاز نسخه نامه ناصر الدين شاه به ظل السلطان در مورد رعایت حال اهالی یزد و مهاجرین هندوستانی که در شعبان 1298 نوشته موجود است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ فرامین ظل السلطان در حاشیه نامه ها تحریر شد و با تاریخ های مختلف در حدود 1300 مهر: ناصر الدين شاه «السلطان بن السلطان الملك ناصر الدين شاه قاجار»، «وزیر دول خارجه» و «جلال الدوله 1288»، «ظل السلطان 1286»، «محمد بن عبدالله 1274»، «عبده الراجي فتحعی»، «عبده المذنب حبیب الله الانصاري»؛ جلد: تیماج مذهب، 84گ، اندازه: 21/5×34سم [ف: 37-100]
nāme-hā
عبدالبهاء، عباس بن حسینعلی، 1260 - 1340 قمری
‘abd-ol-bahā”, “abbās ebn-e hoseyn-alī (1844 - 1922)
نامه های عبدالبهاء است به مریدانش.
آغاز: یا ایها الجالس علی بساط العلم و العرفان و الوقف علی مراصد الذكر و البيان؛ انجام: و بعرفان جمال رحمان فائز نشوید و الله یهدی من یشاء الى صراط عزقویم
نامه به صبح ازل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: چرم، 12گ، 11سطر، اندازه: 13/5×9/5سم [ف: 43-96]
آغاز: هذه ورقة الفردوسي تغن علی افنان سدرة البقاء بالحان ... و تبشر المخلصين الى جوار الله والموحدین؛ انجام: وخفتگان را بیدار نما و مغرور را متنبه در هر کار تویی مقتدر تویی بخشنده تویی مهربان
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 234، 12-18 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 8-4745]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر رفسنجانی، تا: قرن 14؛ 47گ، 12 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4746]
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر بن قاسم رفسنجانی (برگ 5) و آقا بابا نیریزی (برگ آخر)، تا: رجب 1321ق؛ 24گ، 13سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4745]
نامه های بهائی، یکی از نامه ها نسخه اصل و بخط و امضای عبدالبهاء عباس، حیفا مورخ 26 نوامبر 1919 است که به خراسان به حضرت فروغی عیله بهاء الله نوشته است؛ بی کا، بی تا[ف: 9 -192]
نامه عبدالبهاء به میرزا حسن صفی علی شاه و خرده گیری از او در پاسخ اعتراضی که به او کرده است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5-387]
nāme-hā
محمد علی قاجار، شاه ایران، 1289 - 1343 قمری
mohammad ‘alī-ye qājārıšāh-e īrān (1872 - 1925)
از محمد علی میرزا به شاهزاده ابراهیم میرزا نایب الاياله مازندران مبنی بر احضار عباسقلی خان سرحد دار اشرفی و میر محمد
صادق شهشهانی به موجب سندی جداگانه که در دستست کافی الدوله در جمادی الاولي 1322 تمامی طلب خود را به میرزا محمد صادق شهشهانی صلح گرده بود) جهت خلع ید میانکاله و غیره از عباسقلی خان و به تصرف دادن آن به شخص اخیر به علت عدم تادیه مال الاجاره سه ساله املاک مذکور که پیشتر عباسقلی خان سالیانه به مبلغ پنجهزار تومان از میرزا هادی خان کافی الدوله اجاره کرده بود، مزید بر آن در صورت تعلل در پرداخت مال الاجاره معوقه، شاه زاده ابراهیم میرزا موظف است عباسقلی خان را تحت الحفظ روانه تهران نماید، محل تأليف: تهران؛ تاریخ تأليف: شعبان 1327؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه عکسی؛ مهر: «الملك لله. ولیعهد - 1314»؛ 10 سطر[نشریه: 234-1]
از محمد علی میرزا به میرزا زین العابدين نواده مرحوم آقا میر فتاح، دال بر اعطای لقب معتمد الاسلام بدو و تعیین مقرری برای وی به نحو استمرار، از قرار سالیانه یکصد تومان از «سنه تخاتوی ئیل و ما بعدها»، محل تأليف: تبریز، تاریخ تأليف: رمضان 1314 خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ مهر: «بست چو از صدق با ولای علی عهد ** گشت محمد علی به شاه ولیعهد 1314»، «ثقة الدوله»، «محمد جعفر وثوق الملك»، «یا علی الاعلي»؛ 7سطر (33×17)، اندازه: 43×31سم[نشریه: 1-235]
nāme-hā
براون، ادوارد گرانویل، 1287 - 1344 قمری
brauntedvard granvil (1862 - 1926)
صورت پنج نامه است که مستر براون به حاج پیرزاده با انشاء فارسی خود به سال 1888 میلادی نوشته، در اثر دوستی که بین او و پیرزاده هنگام سفر پیرزاده به لندن سال 1314 پیدا شده بود، یک نامه از پیرزاده به پدر مستر براون و در پایان صفحه ای از خاطرات پیرزاده درباره براون نیز بر مجموعه افزوده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 23گ، وسطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8 -118]
نامه ای از ادوارد براون، نامه ادوارد براون است از کمبریج به یکی از اهل علم ایران به تاریخ 23 می 1892م، در آن از حاجی علی اصغر تاجر طهرانی نام برده و از میرزا حسین قلی خان مترجم سفارت ایران در لندن و از آقا احمد بیگ گنجوی؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: داخل قاب فلزی قرار دارد[ف: 34 -86]
nāme-hā
رجاء زفره ای، محمد علی، 1280 - 1360 قمری
rajā’-e zefre’ī, mohammad ‘alī (1864 - 1941)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8348/4
نامه ای به میرزا محمد علی رجاء و پاسخ او، نامه ای به میرزا محمد علی رجاء زفرهای و پاسخ آن با شعرهای فارسی، باز یک نامه دیگر از محمد علی معلم حبیب آبادی به همو به همین گونه خط؛ کاتب = مؤلف، تا: 28 ربیع الثاني 1333ق [ف: 17-116]
nāme-hā
کوهی کرمانی، حسین، 1314 - 1377 قمری
kūhī kermānī, hoseyn (1897 - 1958)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 741
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با یادداشت 12 اسفند 1307 شمسی و مهر سیم صبا؛ 74گ، 12 سطر (11×7)، اندازه: 16×11سم [سنا: ف: 2-48]
nāme-hā
فاضل، رحیم
fazel,rahim
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25752
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الخلق بقدرته؛ انجام: غمض عین بفرمایند ... رحیم فاضل.
نامه به حضرت آية الله نهاوندی؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: فاضل، رحیم، تا: 1380ق؛ قطع: وزیری [رایانه]
nāme-hā
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 - 1969)
نامه به حسین امین بیک قندیل وکیل دار الكتب المصرية؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 1گ (9ر)[مختصر ف: - 848]
نامه به استاد ابوالوفا مراغی؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تان قرن 14؛ 1گ (9ر-پ) [مختصر ف: -847]
nāme-hā
استر آبادی، محمد تقی، ق14 قمری
estarābādī, mohammad taqi(- 20c)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3046/5
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 16/5× 26/5سم [ف: 1-374]
nāme-hā
الله یار خان، ق 14 قمری
al-lāh yār xān(- 20c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7576/30
مورخ 5 ربیع الثاني 1314 و در حاشیه آن جواب امیر نظام گروسی به خط و مهر خودش؛ خط: نستعلیق، کا: امیر نظام گروسی، حسنعلی بن محمد صادق، بی تا، اندازه: 44×26/5سم [ف: 16-637]
nāme-hā
انجدانی، عبدالحمید، ق14
anjodānī, 'abd-ol-hamīd(- 14c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11499/7
آغاز: یا نسیم الصبار رجوت إليك قل لمحبوبی السلام علیک، گر چه دورم بظاهر از بر تو؛ انجام: بدان دلیل که تدبیر خلق عین خطاست
نامه ای است ادبی با نثر زیبا، از نگارنده آن به یکی از دوستانش که از عتبات عالیات به ایران آمده، این نامه در بروجرد به سال 1301 ق نگاشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1301ق، جا: بروجرد؛ 2گ (80-81)، سطور مورب، اندازه: 12×7سم [ف: 29-136]
nāme-hā
بروجردی، جمال الدين، ق14 قمری
borūjerdī, jamāl-od-dīn(- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4625/2
آغاز: بسمله. این مکتوبست که جناب آقا جمال الدين بروجردی معروف به بیانی بجهة ... حاج شیخ هادی نجم آبادی ... بعنوان دعوت فرستادند و آن مرحوم در طی کلمات خود در رد این طایفه نموده اند ... بسمه الذي یهدی من یشاء إلى صراط المستقيم، الحمدلله الذي أوحى من قبل علی انبیائه؛ انجام: که ناطق بیند و چشم بهر شطری نکرد که یک نفر موافق مشاهده نماید. تم والسلام علی کل الأنام.
نامه از آقا جمال الدين بروجردی به شیخ نجم آبادی سنگلجی؛ خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: 1337ق؛ 6ص (167-162)، 23 سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 13-18]
nāme-hā
دلال اصفهانی، محمد ابراهیم، ق14 قمری
dallāl-e esfahānī,mohammad ebrāhīm(- 20c)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 195
نامه حاج محمد ابراهیم دلال اصفهانی شریک حاج محمد حسن امین دارالضرب در عرض حال و شکایت از او به وزارت تجارت که در عهد وزارت علوم بوده است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 1جمادی الثاني 1301ق؛ 1/5ص [نشریه: 7-336]
nāme-hā
شکری، عبدالله، ق14 قمری
Sokri, abd-ol-lah( - 20c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/19-4754-ف
نامه سرگشاده عبدالله شکری در پاسخ ترهات کسروی 1323؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-102]
nāme-hā
منوچهر بن عماد الدوله، ق14 قمری
manūčehr ebn-e `emād-od dowle(- 20c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1780
آغاز: هو المستعان، فصل اول، مشرق زمین مرکز قوه جذابه نوع بشری؛ انجام: که در این طریقه نام او در صفحه روزگار باولین دولت قدیمه معظمه عالم مشهور است
از: فلیکس و یشرسکی لهستانی، مترجم: منوچهر بن حشمت السلطنة بن عماد - الدوله، تاریخ ترجمه: 1302ق، مسیو فلیکس
ویشرسکی لهستانی در نه فصل مسأله شرق و مسأله سیاسی و اقتصادی ایران را طرح می کند و به تجزیه و تحلیل آن می پردازد و نشان می دهد که هم مرز بودن با هندوستان و عثمانی چه الزامات سیاسی و تعهدات بین المللي را برای ایران دارد که بایستی ایرانیان بآن توجه کنند و بالاخره نقش ایرانیان در این میان چیست؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1302ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 17گ، 20سطر (13×23/5)، اندازه: 21×33/5سم [ف: 4- 238]
nāme-hā
مولوی، عبدالرحیم، 1222- قرن 14 قمری
mowlavī, 'abd-or-rahīm (1807 - 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14001/1
آغاز:ربنا اغفر لنا و لاخواننا الذين سبقونا بالایمان ... و بعد در مطلع سخن از منطوق این آیه نصیحت مایه که حق تعالی تعلیم ما را به آن فرموده انجام و باغ حکومت را همیشه به آبیاری مرحمت تازه دارید وفقکم الله تعالی ... در نبی کندی تحریر پذیرفت.
نامه ای است که ملا عبدالرحیم مولوی به فرهاد میرزا معتمد الدوله قاجار نگاشته است، تحریر نامه در نبی کندی صورت گرفته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (1ر -4پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 38- 9]
name-ha = monsa'at
میر آخور، محسن میرزا، ق 14 قمری
Mīrāxor, mohsen mīrzā(- 20c)
آغاز:بسمله منشآت نواب مستطاب ... محسن میرزا امیر آخور دام اجلاله ... خطاب به سردار کل فدایت شوم پارسال عبای کردی سواری مرحمت فرمودید مخلص را داخل اهل عبای آل عثمان نمودید. آن عبا پوسید و از دوشم بریخت ** تار و پودش جملگی از هم گسیخت [میر آخور بدون شک آثار منظوم لطیف باید داشته باشد وی در دنباله شعر بالا چنین میآورد: مانده ام گاه سواری بی عبا ** اندرین برف و دمه یک لا قبا / یک عبائی لطف کن از پشم و زر**کسوف بوبکر و عثمان و عمر ... / زود با چاپار کی ارسال کن ** دوستی از یک عبا خوشحال کن / تا بگویم در میان خاص و عام ** کاین عبا باشد لباس سه امام]؛ انجام:( آخر نامه مفصل خطاب به ملاباشی ملامحمود): بهتر آن است که در این راه خیر صرف شود. زندگانی استاد معظم در زیر سایه حضرت ولی النعم مطول بل اطول باد بمنه وطوله
برخی از نامه های موجود در این مجموعه خطاب است به: سردار کل، مستوفی الممالك اردشیر میرزا رکن الدوله، شاهزاده ملک قاسم میرزا، علی خان نایب الحكومه قم، نصرة الدوله فیروز میرزا فرمان فرما - در تعزیت در گذشت ما دراو - حسام السلطنه مراد میرزا در حکومت فارس، ملا محمود ملاباشی ولیعهد؛ کا: میرزا عبدالوهاب خان رئیس الكتاب، تا: 1298ق؛ 22ص (1- 22)، اندازه: 13×20سم [ف: 23- 291]
آغاز:منشئات مرحوم محسن میرزا میرآخور، رقعه ایست که مرحوم محسن میرزا نوشته: برادر جانم چندی بیش؛ انجام:و دیگرانش زیر جامه کنند. در یوم 24 شعبان 1324، ابن علی محمد جمال الدين حسینی
نامه های به: اسحاق میرزا، مستوفی الممالك، معتمد الملك، اردشیر میرزا رکن الدوله، میرزا آقاخان صدراعظم، علی خان نایب الحكومة، قاسم میرزا در بروجرد، مظفر الدين شاه قاجار، نواب فیروز میرزا نصرة الدوله فرمان فرما، جهان سوز میرزا، میرزا هاشم خان امین الدوله، میرزا محمد ساوجی ادیب، حاجی ملا محمود ملاباشی ولی عهد، سلطان مراد میرزا، حاجی ملاباشی در پاسخ نامه او ونصیر رشتی آن را برده بود؛ خط: نستعلیق، کا: قزوینی آشوری، محمد بن محمد قلی، تا: 1300ق؛ 67گ، 11سطر، اندازه: 11×17/8سم [ف: 4- 792]
آغاز:[رقعه ای که به جناب مستوفی الممالك نوشته اند]. فدایت شوم. شیخ اسدالله که نمک پرورده آن حضرت و دعاگوی قدمت است سابقا در حضور عالی عرض حالی شد که وظیفه مستمر در حق او مقرر شود؛ انجام: کارش اگر شش میخه نشود اسبان اصطبل خاصه بی نعل در کوه و دشت نخواهند گشت والا در زمین سخت مثل این بنده بدبخت شل و لنگی خواهد شد
در نسخه ما این نامه ها هست: به مستوفی الممالك، به معتمد الملك، مرحوم صدراعظم نوری، مرحوم ملک قاسم میرزا، ملا محمود ملاباشی حضرت ولیعهد، تسلیت نامه مادر نصرة الدوله، شرحی در حبس و بند استاد کریم، نواب اسحاق میرزا میر آخور حضرت ولیعهد، یحیی خان معتمد الملك، حاجی خسرو خان کرمانی، ملا محمود ملاباشی حضرت ولیعهد، به نایب الحكومه قم، مرحوم سردار کل، مرحوم اردشیر میرزای رکن الدوله، خیرالله افندی وزیر مختار دولت عثمانی، شیخ محمد؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 50ص (552- 601)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1- 499]
نامه ای که محسن میرزای میر آخور به مستوفی الممالك به فارسی نگاشته؛ خط: نستعلیق، کا: لاهیجانی، احمد، تا: سه شنبه 27 صفر 1312ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (28پ۔ 32ر)، 17سطر (6/5×13)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: -321]
آغاز: منشئات مرحوم محسن میرزا میرآخور، رقعه ایست که مرحوم محسن میرزا نوشته: برادر جانم چندی بیش؛ انجام و دیگرانش زیر جامه کنند. در یوم 24 شعبان 1324، ابن علی محمد جمال الدين حسینی
خط: نستعلیق شکسته، کا: جمال الدين بن علی محمد حسینی، تا: 24 شعبان 1324ق؛ 60گ، 13 سطر، اندازه: 13×20/6سم [ف: 4- 792]
آغاز: قربان خاک پای جواهر آسایت مبارک شوم چون قلم تقدیر چنین تحریر کرده که نوکران قدیم در بار همایون مسیر مفلوک بی نشان و بی لباس و نان باشند اگر هم بذل مرحمتی در حق بعضی از ایشان شده است به قدر کفایت گذران و شان شان نبود نمی شود برخی اگر به حسب اتفاق بنان رسیدند خیری از جان؛
در خورده گیری از وضع روز گار؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ 24ص، 16سطر (9/5×18)، اندازه: 13/5×21سم [رشت و همدان: ف: -1181]
nāme-hā
نجف آبادی، زین العابدين، ق 14 قمری
najaf ābādī,zayn-ol ‘ābedīn(- 20c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3989/1 -ف
نسخه اصل: دانشگاه کمبریج (7) 64 .F. در دعوت کسی از پیروان بیان به بهائی گری؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2- 289]
nāme-hā
نعمت اللهي، میرزا احمد، ق 14 قمری
ne'mat-ol-lāhī, mīrzā ahmad(- 20c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1587/3 - ف
نامه به مردم کرمان؛ بی کا، تا: قرن 13 [فیلمها ف: 1- 614]
nāme-hā
تنسر
tenser
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2387
آغاز: چنین گوید ابن المقفع از بهرام بن خورزاد از پدر خویش منوچهر؛ انجام: تا عهد کسری فیروز در خواندن او بماند
تنسر بهرام خورزاد هربذه هر ایذه ارد شیرین بابک بود چون ملک طبرستان جسنفشا ورا روشن شد که جز اطاعت اردشیر بن بابک چاره نیست نامه ای به تنسر نوشت و تنسر در جواب این نامه را می نگارد که حاوی نصایح بسیار در ملکداری و رعیت نگاهداریست و نیز از آداب معاشرت با دیگران مضامینی دارد. بعهد ابن مقفع این نامه از پهلوی بعربی ترجمه شد و بعد از عربی بفارسی گشت، رجوع به تاریخ طبرستان ابن اسفندیار شود؛ خط : نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 22گ، 12 سطر (10×17)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 5- 505]
nāme-hā
طباطبائی، محمد خان
tabātabā'ī,mohammad xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14183/10
آغاز: به خدایی که ز فیضش بود آثار وجودم** که در ایام فراق تو نه بودم نه نبودم؛ انجام: رقعه: پیش از این «خیر» مده درد سر یار خمش کن ** که وداد تو فرامش نکند یار ودودم
رقعه منظومی که میر محمد خان طباطبائی متخلص به «خیر» به ملا محسن فیض کاشانی نوشته همراه با یک غزل از طباطبائی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 2گ (24ر -25پ)، اندازه: 11×22سم [ف: 38- 242]
nāme-hā
پیترو بیمبو،
pītrū bīmbo
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4165-ف
نامه پیترو بیمبو نماینده و نیز در استانبول به فرمان روای و نیز در 23 اکتبر 1484 (ش 54)؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3- 24]
nāme-hā
عزالدین مطلعی
‘ezz-od-dīn matla'1
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 132/2-ف
نسخه اصل: فاتح ش 4824. نامه حکیم فیلسوف عزالدین مطلعی؛ بی کا، بی تا؛ 10گ (21- 30)، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 417]
nāme-hā
فروغ الدوله
forūq-od-dowle
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4133-ف
نسخه اصل: اصغر مهدوی 1303. نامه های فروغ الدوله ملکه ایران و همسر ظهیرالدوله خطاب به حاجی خان؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف:19-3]
nāme-hā
لاری، محیی الدين محمد
lārī, mohī-od-dīn mohammad
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1232/21
نامه به خواجه محمد رشید کلانتر لار در طلب آب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا[ف: 5- 248]
nāme-hā
میر صدرالدین محمد
mīr sadr-od-dīn mohammad
نامه به میرزا قاسم بغدادی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا[ف: 5- 248]
نامه به یکی از ارباب نغمه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا[ف: 5- 248]
nāme-hā
نورعلیشاه کرمانی
nūr-alī-šāh-e kermānī
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 765/6
آغاز: کتابتی که تقی کرمانی مدعی طبابت بظلمت عمر کدا نوشته المشهور بنور علی شاه ... هو الحفيظ تعالی شأنه العزيز هذه عريضة الى الحضرة الرونقية؛ آغاز پاسخ: عنوان جواب مکتوب تقی سابق الذكر هذه حديدة شديدة طعینه الى المهجة الزندقية السامرية الثورية الحلولية؛ انجام: کوربختی و تیره روزی باد برب العباد اللهم العن الذي حرفوا کتابك وبدلوا احکامك وکل من مال میلهم وحذا حذوهم وسلك طریقتهم ونضدر ببدعتهم لعنا لا یخطر علی بال ... من الأولين والاخرین انك علی ما تشاء قدیر وبالاجابة جدیر تمت
نامه تقی کرمانی و پاسخ به آن، نامه ای است که تقی کرمانی مدعی طبابت مشهور به نورعلی شاه در شب سه شنبه ربیع المولود از شهر بابک در اعتراض به لجاج مخالفین، خطاب به امام علی علیه السلام نگاشته، این عریضه کوتاه و متنی ادبی دارد، پس از آن جواب مکتوب وی با متنی ادیبانه که در آن از تقی کرمانی بدگویی بسیار شده، آمده است، گویا نویسنده پاسخ از مخالفین صوفیه بوده است واشعاری در خلال مطالبش آورده از جمله از حرف الف غزلی را هدیه ملازمان سامی ساخته و نیز از حرف دال ... : شیطان لعین مجسم آمد ** ابلیس بشکل آدم آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 2- 558]
nāme-hā
وکیل الرعايا، میرزا اسد الله
vakīl or-rʻoāyā,mīrzā asad-ol-lāh
رساله ای کوتاه و سیاسی از دوران مشروطه که در اصفهان نگارش شده که یکی از مراکز اصلی مشروطه مشروعه بوده است و رهبری آن را دو برادر یکی آقا نجفی و دیگری حاج آقا نورالله به عهده داشته اند. در این رساله به مهمترین مسائل سیاسی و اجتماعی آن روزگار پرداخته و نظرات خود را در باره مقولاتی چون رفاهیت و امنیت، همکاری علماء و حاکمان در رفع ظلم و تعدی از مردم، وجود مجلس برای اداره امور، نفوذ فرهنگ خارجی در کشور، مسائل اقتصادی از جمله گرانی و لزوم نظارت بر بازار ... بیان نموده است.
آغاز:الحمدلله رب العالمين ... و بعد غرض از این مختصر ملالت اینست که توفیق الهي و رحمت نامتناهی
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، بکوشش ابوالفضل حافظیان، ص 59– 66 چاپ شده است.
[فهرستواره منزوی 654/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10416
آغاز:برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه جدید می باشد؛ جلد: تیماج، 7گ، 15سطر، اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: 26- 344]
nāme-hā
آغاز:عساکر ظفر ... نصح و پند ...
نامه خواندگار روم به سنان پاشا بیگلر بیگی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (91ر-92ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 97-7]
نامه سلطان مجید قیصر روم به حسین پاشا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (86ر -86پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف:96-7]
nāme-hā
نسخه اصل: رئیس الكتاب ش 950. سه نامه از قاضی فاضل بن دیوان عزیز و یک پاسخ او؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ 3گ (62پ -64پ)، 13سطر [فیلمها ف: 1- 509]
نسخه اصل: سپهسالار ش 3875، مورخ 638 و 712 و 773. نامه شهاب الدين محمد بن احمد مقتول درباره فقر؛ بی کا، تا: قرن 7 [فیلمها ف: 1- 614]
آغاز:والحمدلله وحده
نامه به امام سعدالدین، الى الصدر الامام سعدالدین دام علوه الى اتصال نفسی ... ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 3گ (18ر-20)[ف: -118]
آغاز:هو الدهر ... و ارائه في کل اعلی
نامه به عمادالدین سلطان، فصل علقه عن الفقيه عمادالدین سلطان ... ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 1گ (22ر -22پ)[ف: -118]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. حمدیه ش 1447. نامه ابوعلی به منصور حلاج؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش [فیلمها ف: 1-429]
در آن از صدر الوزراء ابی نصر احمد بن الصاحب السعيد فخرالدین ابی طاهر اسمعیل بن الصاحب الشهيد معین الدين ابی نصر احمد بن الفضل بن محمود یاد شده و نیز قاضی القضاة ظهیر الدين تاج الاسلام با امضای احمد بن محسن بن عبدالصمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [ف: 7- 37]
از بدر الدين بن الصاحب البردقي، فخر الدين ابن مکانس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، 15ص (415- 429)[ف: 22- 111؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1042]
نامه مورخ جمادی الاول 880 در آن نام مرتضی اعظم سید ناصر بن سید حسین حسینی و شهر رودسر و از وفات ابراهیم بن خواجه اسکندر اسکان مازندرانی یاد شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 880ق [ف: 7- 38]
آغاز:بسمله. الى ولیی في الله الفقيه عماد الدين عبد العزيز ... آدمی که افتاد و بخواب رفت؛ انجام: پس انفع چیزی ما را درین سلوک احکام عقیده ایمان است لاجرم
نامه به عماد الدين عبدالعزیز فارسی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (37ر -38پ)، 17 سطر (10×15)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 8- 558]
آغاز:بسمله. الى ولیی في الله و حبیبی في الله الامير الحاج شمس الملة و الدين ابی سعید استکالی که فرموده بودید درین سخن که در لسان اهل تصوف می باشد؛ انجام و برای دیگران باز گذاشتند (تا 55 پ بندهای عرفانی فارسی است گویا و مربوط باین نامه نباشد.)
نامه به شمس الدين ابی سعید؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (38پ -40پ)، 17سطر (10×15)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 8- 558]
نامه عربی سلطان سلیمان خان عثمانی به شریف مکه و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد عارف بن محمد صالح غزنوی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج عنابی [ف: 11- 314]
آغاز:صورة مکتوب ارسله مولینا ملا محمد علی والد عالیحضرت واعظ الانام سلمه الله تعالی من الالام الى جده المرحوم الواصل الى مغفرة الملك العلام مولینا فتح الله الواعظ حشرة الله تعالی مع الأئمة الكرام بسمله، الحمد لله و کفی و الصلوة و السلامعلي عباده الذين اصطفی، و بعد فیقول المهجور المفتون إلى الدنيا التي برقها غالب و نطقها کاذب اموالها محروبه؛ انجام:و بال حاله و نکال المال یوم لا ینفع الافتخار و الاختبال و لا البنون و لا المال و السلم علی من اتبع الهدي و ترك العز و الجلال و العلى لله مالك الملك ذی الجلال و الجمال
نامه ملا محمد علی به مولانا فتح الله واعظ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ 3ص (598- 600)، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 -386]
آغاز:هو. سلام علیکم من محب و داده. اذا اخلق الايام و انجددا... سلام علی الجناب المنيع و المحل الرفيع العالم الرباني و العارف الفرداني سیف الملة و الدين حجة الاسلام و المسلمين ... قدوة المجتهدين سلطان علماء الشريعة مالك ارباب الحقيقة بقية مشایخ الشرق ... علم الهدي شیخ الوري؛ انجام:و انسکبت من جفونه عبراته. یبکی دما ویحن الما. ایا ربع احبالی ودار غرامی ** علیك وان کان البعاد سلامی / فمن مبلغ عنی الاحبة اننی ** خلعت
اصطباری اذ لبست سقامی / سلام علی تلك المنازل انها ** منازل احباب علی کرام
نگارنده این نامه یادی از پراکندن صوفیان می کند و نوشته است کهتو آنانرا گرد آوری و مایه آسایش آنان شدی؛ خط: نسخ، کا: کرمانی، ناصر الدين حسین بن نورالدین محمد، تا: 1097ق، جا: کرمان؛ 1ص (174)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3- 506]
آغاز:کتب ملک الروم الى معاویه ... یساله عن مسائل ثلاث ... فاستغاث بالحسن علیه السلام
حاکم روم در نامه ای به معاویه 3 سؤال دشوار از او کرد و پاسخ خواست. معاویه برای پاسخ از امام حسن علیه السلام یاری خواست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 22گ [ف: 23- 717]
آغاز: وادق ما رایت و اخفی اشاره ما حکی أن المتنبي امتدح لبعض اعداء صاحب مملکته ... فتوعد المتنبي بالقتل
نامه کنایت آمیز درباره متنبی، متنبی دشمن ملک زمان خویش را مدح گفت، ملک برای احضار متنبی نامه ای ملاطفت آمیز بر دست کاتب خویش به او فرستاد، کاتب که دوست متنبی بود، در نامه نکته ای به کار گرفت که ملک آگاه نشد و متنبی آن نکته را دریافت، این نامه در این بخش به عنوان نمونه دقیق اشارت کتبی یا پنهان ترین توطئه کتبی آورده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 31گ [ف: 23- 721]
صورة ما کتبه صلاح الدين من انشاء القاضي الفاضل الى الملك العادل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (99)، اندازه:17/5×21/8 سم [ف: 7- 818]
صورة ما کتبه العماد الكاتب عن الملك الناصر إلى القاضي الفاضل جوابا عن مکاتباته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 2 ص (101- 102)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 818]
صورة ما کتبه العماد الكاتب عن الملك الناصر الى زین الدين علی بن نجا الواعظ في تفضیل دمشق علی مصر جوابا عماد کتبه الى الملك الناصر في تشویقه إلى مصر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 2ص (103- 104)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف:818-7
صورة ما کتبه القاضي الفاضل الى الملك الناصر یشوقه إلى مصر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 3ص (104- 106)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 818]
صورة عهد الطائع الى ابی احمد الحسن بن موسی العلوي بتقلیده نقابة الطالبين من انشاء ابی اسحق الصابي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 4ص (106- 109)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 818]
نامه پادشاه روم به شریف مکه و جواب او؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: قرن 13؛ 1ص (260پ) [ف: 7- 194]
وکتب الى ابن الخطيب لما وقف علی رسالته التي سماها خطرة الطيف و رحلة الشتاء و الصيف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 3ص (119- 121)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 819]
فاجابه ابن ابی الخطيب بما صورته هذا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 3ص (124- 126)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 819-7]
و کتب الي ابن ابی الخطيب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص (123- 124)[ف: 7- 819]
نامه ای دیگر از قاضی فاضل. صورة ما کتبه القاضي الفاضل الى زید الدين الواعظ في الوقعة مع المواصلة و الجليين؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ واقف: نائینی، جلد: تیماج، 1ص (100)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 818]
صورة کتاب القاضي الفاضل الى الملك الناصر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 1ص (101)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 818]
صورة ما کتبه القاضي الفاضل عن صلاح الدين الى المبارك المنقض و الى قوص؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی، جلد: تیماج، 2ص (98- 99)، اندازه: 17/52×21/8سم [ف: 7- 818]
صورة ما کتبه القاضي الفاضل عن الملك الناصر تعزية للملك الصالح بوفاة والده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ 2ص (96- 97)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7- 818]
نامه پادشاه مصر به شریف مکه و پاسخ او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ اص (340)[ف: 14- 3533]
نامه منصور به امام صادق و پاسخ آن و چند نامه عربی دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق [ف: 14- 3532]
نامه و ابیات ابو الحسن سنان بن محمد ملقب به رشید الدين
صاحب قلاع اسماعیلیه در جواب محمود بن عمادالدین زنگی بن آق سنقر؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: با تاریخ 1285ق، جا: تهران؛ 1ص (162پ)، اندازه: 22×35/3سم [ف: 29/1 -61]
انجام: ولا شك أن هذه ثمرة محبتی للعترة الطاهرة.
نامه هایی که بیشتر آنها خطاب به سید محمد علوی نوشته شده بدین گونه: ص 460- 476: و کل ولاية لابد یوما مغيرة الصديق علی الصديق، و کتب الى صدیق له جواب كتابتة ... و کتب الى محمد العلوي، بکتب الأنام کتاب ورد، ص 476- کتبك یا ولدی عندی تحف و شمامات و انوار و باکورات افرح بأولها و انتظر و رود ثانیها و اشکوك ... ص477- و کتب الى تلمیذ له ورد علیه کتابه بانه علیل: وصل کتابك یا سدی فسرنی نظری اليه ثم ... ص 480- وصل کتاب شیخی مكتوبة بخط ینطق بغیر لسان و یفصح من غیر بیان احسن من کل شی غیر اخلاق کاتبه ... بی کا، تا: 1301ق؛ 22 ص (460- 481)، اندازه: 11×17سم [ف: 10- 620]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1832/10
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5- 301]
آغاز: بسمله. اتا نی کتاب لویمر نسیمه ** بقبر لاحیا نشره ساکن القبر / فجدد لی شوقا و ما کنت ناسیا ** و لکنه تجدید ذکر علی ذکر وردت الارواح الرحمانية و الاشباه الروحانية ... الخطيري التحريري النصيري؛ انجام:و لا اری الدهر لکم غیبه یا عصمة الهارب و المستضام.
نامه دانشمندی به طوسی، نامه ای است به خواجه طوسی، جز آنچه که در فهرست دانشگاه (18/3 و 634) و سرگذشت خواجه طوسی از مدرس رضوی (ص 268) یاد گردیده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (2ر -3ر) [ف: 5- 698]
آغاز: هذا کتاب من هذا العبد، انجام:علیکم یا ملاء المسلمين والحمدلله رب العالمين
نامه علی محمد بهاء خطاب به ملوک؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 20گ (20پ -39پ)، 11 و 13 سطر، اندازه: 11/3×18سم [ف: 166-9]
آغاز: بسمله. افتتح القول بحمد الحكيم. الحمدلله فتاح القلوب مناح العيوب. شربنا علی ذکر الحبيب مدامة ** سرکنا بها من قبل أن؛ انجام و محیطات افعالنا برحمتك یا اله العالمين (این رقعه که بندگان عالی حضرت ... میرزا سید علی خلف مستوفی موقوفات سابق متصدی سابق آن نوشته بودند).
نامه مسجعی؛ خط: نستعلیق، کا: شریف اصفهانی، محمد مقیم بن ابو البقا، بی تا؛ 4گ (227ر - 230پ)، 14سطر (6×11)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 8- 581]
آغاز:بسمله. السلام التام و التحية و الاكرام و دوام الصلاح الى الاختتام علی الملقب عند المخلوق بشیخ اسمیعیل (کذا) لقبه الخالق لدیه بشیخ الطريقة و جادر الرذائل و بعد فأيها الأخ الشفيق نامه ای به شیخ اسماعیل؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ (97 ر و پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 44- 147]
nāme-hā
آغاز:ان کان ما قدمت منك سجية؛ انجام:سعادت بر دوام مقرون باد
نامه به صدر بهاء الدين شهریار، فصل حرره الى الصدر بهاء الدين شهریار؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (20پ - 21ر)[ف: -118]
بخش3 آغاز:شعفی بذکرك دائم ... نعمت عافیت باد
نامه به صدر کبیر تاج الدين، الى الصدر الكبير تاج الدين؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 1گ (21ر -21پ) [ف: 118]
بخش 3 آغاز سعادت مخایل آن صدر ... شرف استخدام دریغ نفرماید داشت نامه به صدر کبیر تاج الدين؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (21پ -22ر)[ف: -118]
بخش3 آغاز:و عن اولاد المرحوم اقضی القضاه فخر الدين ... الى الحضرة الأمامية العميدية الوزيريه ... روز افزون بالمصطفی و عترته؛
نامه به عمیدالدین وزیر؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (22پ -23پ)[ف: -118]
nāme-hā
نامه به مجلس عالی قضائی، والی المجلس العالي قضائی المجدي القوامي ... کمینه خدمتکاران ... به حصول موصول بمحمد و اله؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق [ف: -118]
نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی، ترکیه، ش 1589. نامه ای از محمد بلخی به مجدالدین بغدادی؛ بی کا، تا: با تاریخ 754ق؛ مجدول؛ 1ص (414ر)، 33سطر [میراث شهاب: س 18ش 1- 53]
آغاز: ای فرزند در آن وقت که وقت در هستی وقت خود سست بود و سلطان وقت از شراب زلال لایرانی در نیستی خود مست
نسخه اصل: کتابخانه اسعد افندی - ترکیه 1431. از: نور الدين عبدالرحمن (؟)، نامه ای است عرفانی از نورالدین عبدالرحمن جهت رکن الدين علاء الدوله و بهاء الملة و پاسخ آن. در فهرست میکروفیلمها (495/1) نامه از عبدالرحمن جامی و پاسخ دهنده علاء الدوله سمنانی دانسته شده است که با توجه به تاریخ وفات جامی در 898 و وفات علاء الدوله سمنانی در 736 درست نمی آید، این اشتباه در فهرستواره منزوی 1014/8 نیز راه یافته و آن را از منشآت جامی و گیرنده نامه را علاء الدوله سمنانی دانسته اند، ظاهرا این نامه ها و پاسخ آنها از کمال الدين عبدالرزاق کاشانی و علاء الدوله سمنانی که در عصر یکدیگر و چندین نامه بین آنها رد و بدل شده است می باشد چنان که در فهرستواره منزوی (1016/8و 1020) بدانها اشارت رفته است؛ خط: نسخ، کا: نورالدین بن بدرالدین حافظ طرازی، تا: اوایل جمادی الثاني 779ق؛ مصحح؛ 37ص (132- 168) [ عکسی ف: 6- 329]
نامه هایی است (نمونه) به علما و پادشاهان و دوستان در بیشتر نامه ها ابیاتی به فارسی درج شده و از آن جمله در اواخر نسخه این چند قطعه دوبیتی دیده می شود با تکرار یک بیت از جمله این قطعات: گرم بگذاری اندر بوته غم **گرم افسانه گردانی به عالم که هرگز از تو من دل بر نگیرم ** به جز تو در جهان دلبر نگیرم گرم دامن کنی از غصه پرخون ** ورم دیده کنی از گریه جیحون / که هرگز از تو من دل بر نگیرم ** به جز تو در جهان دلبر نگیرم؛ خط: نستعلیق تعلیق، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ 71گ، 7سطر، اندازه: 13/5×20 سم [نشریه: 13- 85]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5321 .Or. نامه منثور فارسی که به نظم می توان خواند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 801ق؛ 20سطر فیلمها [ف: 1- 527]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042. نامه امیر رضی کیا به حضرت صاینی؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: ربیع الأول و الثاني 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1- 436]
نامه و پاسخ نامه از احمد پاشا، نادر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 2ص (41- 42)[سنا: ف: 2- 122؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1042]
دو نامه. یکی از محمد طاهر خطاب به میرک شاه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 1گ (96ر - 96پ) [مختصر ف: - 356]
آغاز: زندگانی خداوند عالم به سلطان اعظم ولی النعم دراز باد در بزرگی و دولت؛ انجام: بزرگان و اصناف مردم بمأمون تقرب می کردند و ملطفها می نوشتند و از مرو نیز گروهی از مردم مأمون ... آن ملطفها را در جای سقط نهاده بودن و نگاه
نقل نامه ای از تاریخ بیهقی که از زبان اعیان ملک منصور نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 18گ (203ر - 220پ)[ف: 37- 280]
آغاز:سپاس و ستایش مر او را که وجود بشر را از قدرت کامله خود از یک قطره آب برحم نقش بسته ...
نامه ای از شاه جهان به پادشاه بیجاپور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (96ر-97پ)، 13سطر، اندازه: 12/8×30/9سم [ف: 29-9]
آغاز پیوسته ظلال عالی رافت و عطوفت بر مفارق داعیان صادق العقيدة راسخ العبودية گسترده باد؛ انجام:چون غرض منحصر بود اطناب ننمود ایام بکام و سعادت بدوام باد وله ایضا. پس از این عنوان چند نامه دوستانه است و چند نامه تعزیت و پاسخ آن و دستور نامه نگاری است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (193ر-195پ متن و هامش)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8- 618]
نامه نصیرای همدانی به میر سید شریف، انشائی از حسین کاشفی، نامه نصیرا به امیر معین وزیر اصفهان در طلب آب، نامه پسر عبدالله خان اوزبک به شاه عباس (عباس میرزا)، جواب نامه عبدالمؤمن خان از شاه صفوی، و رقعه شاه ابومحمد محتسب؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 15ص(241- 255) [ف: 3- 571]
آغاز: انشائی که نواب مستطاب ملکتجناب ایرانیان مداری وحید الزماني اعتضاد السلطنه البهية السلطانية اعتماد الدوله العليه العاليه الخاقانيه نموده و از خادم الفقرا میرزا مؤمن طبیب حسینی ادویه مقویه باهیه خواسته: یک تن از بو بردگان خوان فضلت بو علی است 78 پر غلط نبود اگر کویم دیگر یک بو قراط پیوسته نجوم سبعه طبیعیه در آسمان بدن آن نتیجه ادوار و ارکان چون سیارات نور افشان ...
نامه ای است از اعتماد الدوله به حکیم مؤمن برای درخواست داروی مقوی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (516)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10- 996]
پنج نامه است: 1 و 2. از غیاث الدين جمشید کاشانی ریاضی دان و منجم معروف قرن نهم روزگاری که به دستور الغ بیگ در سمرقند به ترتیب زیج میپرداخته در پاسخ نامه پدر خود از سمرقند به کاشان نوشته است (تاریخ زیج الغ بیگی 841 است)، 3. از مولانا آخوند سعد الدين تبریزی و سلطان مراد قیصر روم در
ها شد
جواب نامه شاه عباس، 4. سواد کتابتی که سلطان سلیمان خواند کار به خط خود به حضرت شاه جنت مکان نوشته است، 5. سواد صلح نامه پادشاه روم سلطان مراد که مصحوب ساروخان طالش به شاه صفی ارسال داشته است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (577)[ف: 202-15]
آغاز فرمان عالیشان عالم مطیع در باب رخصت و روانه شدن نواب مملکت مدار مصطفی خان بجانب مکه معظمه به امیر حاج مشیت ازلی - بروفق له الحكم والیه ترجعون و قافله سالار ارادت لم یزلی؛ انجام:همیشه گلشن عنایت الهي از نسیم اللهي (الهي) رشک حور عینعترت فردوس بر ین باد بالنون و الصاد
از محمد قاسم طبسی دو شماره از این نامه ها مورخ است یکی به تاریخ 964 و دیگری که در صفحه ماقبل آخر واقع شده و عنوان «فرمان عالی شان قطب شاهی درباره عین الملكي» دارد مورخ اوائل عشر ثانی از شعبان المعظم سنه سبعین و تسعمائه است (970) یکصد و دو نامه است که به اشخاص مختلفه از پادشاهان ایران از آن میان شاه طهماسب و امرا و حکما مانند میر سید شریف ثانی و عرفا از جمله سید نعمت الله ثانی و وزیران مثل حسن انجو و میر جعفر انجود و صدر جهان و غیره نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ ( 580)[ف: 15- 204]
آغاز پوشیده نیست بر هیچ مومن عالم که تعرض باموال و نفوس کسانی که گوینده کلمه لا اله الله و محمد رسول الله مادام که از ایشان افعال و اقوالی که موجب کفرست صادر نشود؛ انجام:بجائی که وحشت بر ندانبیا - تو عذر گنه را چه داری بیا
سواد کتابت شه طهماسب صفوی در جواب کتابت خوند کار سلطان عثمانی راجع به جنگ سال 955 میان دولت ایران و دولت عثمانی در زمان سلیمان خان قانونی مبنی بر تحقیر و توبیخ سلطان عثمانی با کلمات تهدید آمیز ...، 2. سواد نامه که در وقت محاصره مشهد خراسان علمای از یک از بیرون شهر نوشته بودند در جواب مکتوبی که مولانا عبد الله شوشتری رحمه الله از مشهد بایشان نوشته بود، 3. جواب آن که مولانا محمد مشکک رستمداری نوشته است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (598)[ف: 15- 204]
شامل: 1. مکتوب شاه جهان به شاه عباس به سفارت زاهد بیگ، 2. جواب مکتوب بالا از طرف عباس، 3. سواد نامه شاه عباس بعد از فتح قندهار به جهانگیر، 4. سوادنامه شاه عباس در جواب مکتوبی که مصحوب خان عالم ارسال شده، 5. سواد نامه شاه عباس به جهانگیر بعد از فتح عراق عرب، 6. تتمه نامه ای که به خان اوزبک در تهدید وی نوشته است، 7. نامه تهنیت سلطان محمد شاه و تعزیت فوت پدر از طرف شاه عباس، 8. مکتوبی که جلال الدين اکبر شاه مصحوب میر ضیاء الدين کاشی برای شاه عباس ارسال داشته است، 9. جواب نامه جلال الدين اکبر شاه از طرف شاه عباس وذکر وقایع هرات و محاصره مشهد از طرف اوزبک و جنگ با او و قحط و غلای خراسان و فرستادن منچهر بیگ ایشک آقاسی باشی غلام خاصه را به سفارت هند، 10. مکتوبی که عالی حضرت قطب شاه به خدمت نواب عالم پناه شاه عباس بدست مرتب این مجموعه شیخ محمد خاتون ارسال فرموده بودند، 11. جواب حضرت شاه و الاجاه که بدست سراجا قاسم بیکا سپهسالار مازندران ارسال داشته اند؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (606)[ف: 15- 206]
چند نامه است از امیر تیمور گورکانی به قیصر روم و به پادشاه مصر، نامه همایون پادشاه هند به شاه طهماسب و نامه شاه طهماسب به او، نامه خان احمد گیلانی به همایون، نامه امیر تیمور به یکی از پادشاهان، نامه میرزا ابراهیم همدانی به شیخ بهائی و پاسخ شیخ بهائی و یک نامه به شاه عباس؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 16ص (467- 482)، اندازه: 22×35سم [ف: 21- 276]
آغاز:ذریعه منیعه تحصیل معارف معانی جاروب زرین مژه ...
خاک روب آستان عرش نشانش باد« انجام:سبب ازدیاد مواد و داد که بهترین ثمره شجره امانی و زندگانی است خواهد بود. ایام تلطف و تودد و تحیت مستدام باد.
نامه به یکی از اعزه، در صدر این نامه با قرمز چنین نوشته است: «کتابی که سرور به یکی از اعزه نوشته»؛ در میان نامه شعری است که در آغاز آن نوشته: «لنامقه»؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (232- 233)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 23- 212]
آغاز:سید اعظم سید علی کیا به تحیات و ... فراوان ...
نامه صاحب قرانی به سید علی کیا گیلانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (68ر -69ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 95-7]
آغاز:سیادت و نقابت پناه افادت و افاضت دستگاه ...
نامه شاه سلطان محمد به علامه شاه فتح الله شیرازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (69ر -70ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 95]
آغاز: نمی داند کسی در وصل قدر دوستان را ** جدایی می کند ظاهر، به یاران قدر یاران را
نامه میرزا صادقی به امامقلی خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (171ر -171پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-103]
آغاز فراید تحیات جنات آیات که مانند جواهر عقل ادراک
نامه وزیر اعظم سلطان سلیم خان به معصوم بیک صفوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (173پ -176پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 103]
نامه در پاسخ حافظ عماد چادرباف شیرازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (183ر - 185پ)[ف: 8- 6]
نامه به آشنایان و تکلیف به باغ فرموده به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 7]
نامه به قاضی نورالله به نظم و نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 7]
نامه از شاه باقر به میرزا جلال؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8-8]
نامه از شیخ علی نقی به قاضی محمود که او را معزول کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 8- 9]
آغاز:شکر و سپاسو ثنای بی قیاس حضرت لاهوت را که به مقتضای ...
نامه در نصیحت به مریدان از سید و سپس نامه ای از همو به فرزند خود شاه قاسم نوربخش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (102پ -103ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 105]
آغاز برادر اعز ارجمند، افضلا محمدا، و فرزند اعز ارشد ...
نامه میرزا سلمان به برادر و فرزند خود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (110ر-110پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف:106-7]
آغاز: خیر مقدم ای وجود کعبه اهل صفا ** مرحبا ای راز دار ملک معنی مرحبا
نامه میر صدرالدین محمد به آقا عنایت ندیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (110پ -112پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 106]
آغاز:عنایت نامه ای موجب سربلندی ...
نامه ملا حاجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 22 سطر، اندازه:13×24/4سم [ف: 7- 107]
نامه میر صدرالدین محمد به یکی ارباب نعمت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 199]
نامه آصف خان به حکیم ابوالفتح و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 200]
نامه از زبان بهزاد بیگ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 225]
نامه به پادشاه هندوستان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7 -226]
نامه به میرزا ابراهیم برادر خواجه محمد رضا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 226]
نامه به قاضی صفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 226]
نامه از جوهری در پاسخ دستخط شاهزاده مرادبخش؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 یا 1100ق؛ 2ص (193- 194) [ف: 17- 377؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1029]
نامه از شرف الدين به مظفر شمس بلخی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ این نسخه شامل شماره های 103 و 104 و 105 مجموعه 3457 می باشد؛ 3ص (182- 184)[ف: 10/3 -1406؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1029]
نامه از شیخ ابوالفضل به آصف خان؛ بی کا، تا: قرن 11؛ این نسخه شامل شماره های 59 و 60 مجموعه 3457 است؛ 1ص (99) [ف: 1402-10/3؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1029]
نامه از نواب صاحبی افلاطون الزماني حکیم ابوالفتح به جماعتی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (182) [ف:10/3-1406؛ فهرست رایانه ای ج4- 1031]
نامه در طلب آب باغ یاسمین از نصیرا به میر معین وزیر اصفهان؛ بی کا، تا: قرن 11؛ یادداشت: نصیرا به میر معین وزیر اصفهان؛ 3ص (227- 229)[ف: 10/3 -1411؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1037]
سواد رقعه از دبیر الملك میرزا احمد جعفر به حاجی شکرالله؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (140- 142)[ف: 375-17؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1038]
آغاز:رقعه که در طلب بندگان میرزا محمد حسین بیک تبریزی سلمه الله بخدام شاه رضا خستو نوشته؛ انجام:ما را بدو پارچه میکند یک دینار حاصل نمی شود
در این مکتوبات مطالب متعدد و مختلف آمده که بیشتر آنها رقعه
و نامه می باشد، در حاشیه یکی از آنها تاریخ 20 جمادی الاول 1087 ق به چشم می خورد ازین تاریخ بر می آید که ثبت و حتی زمان جمع آوری این جنگ قرن یازدهم به هندوستان بوده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: هندوستان؛ 14 سطر (5×11/5)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 1- 396]
آغاز:لازم بود که مجملی از این مقوله به منصه انهاء در آمده پیوسته ... ایام بر وفق مرام باد؛ انجام: و سرافراز دارند و هم گستاخی نمود ایام دولت و محبت لایزال باد.
نمونه هایی است از نامه هایی به بزرگان و دوستان؛ کا: حسینی موسوی، محمد بن میرزا محمد، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 5ص ( 133-129)، اندازه: 12×20/2سم [ف: 23- 176]
آغاز امر عالی شرف نفاذ یافت، آنکه سیادت و سلطنت پناه حشمت و شوکت دستگاه عالیجاهی ...
نامه ابوطالب میرزا به خان احمد گیلانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (83ر -84ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-96]
نامه از جانب نواب سکندر جلال الدين اکبر به خان خانان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7- 226]
نامه از قیصر روم به عبدالملک بن مروان و جواب و دسیسه حجاج؛ بی کا، تا: قرن 11 [ف: 10/3 -1406]
آغاز: تا به مقتضای فرمان فتاح بصیر ...
نامه اسکندر پاشا به نواب اشرف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (186پ -187پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7 -104]
نامه با قا حسین درباره سید ادریس و توجه به او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2- 107]
نامه به قاضی جهان درباره قتل میر عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (107پ-109پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 106]
آغاز: هو المعز سلطان مجید بهادر ... به جناب اخوی مآب امارت ایاب امیر اعظم، افتخار الملوك ...
نامه سلطان مجید بهادر به جهان شاه بیگ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (72ر-73ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 95-7]
آغاز:بخدمت اعلیحضرت جنت خضرت ... فلک رفعت ...
نامه سلطان محمد رستمداری به احمد خان گیلان و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (61پ -62پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 95]
غاز نموتمن المجلس المعلى ملاذ اکمل العلما، مخدوم مکارم الحكما ...
نامه شاه ولی سلطان به نواب علامی که التزام حرف میم کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (147ر -147پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4 سم [ف: 7- 102]
نامه به عتاقی افندی، یادداشت: میر محمد کاظم این نامه را از زبان نظام الدين احمد در پاسخ شیخ الاسلام مکه نوشته است و در آن از سلطان عبدالله قطب شاه (که در وقت نوشتن نامه، نظام الدين احمد در ملازمت او بوده) و از شیخ محمد خاتون که اشتیاق سفر مکه و دیدار شیخ الحرام را دارد یاد کرده و نیز فرزندان شیخ الاسلام را (به نام های حسین چلبی و محمد چلبی) تحیت و سلام گفته است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 یا قرن 11؛ 7ص (116- 122)[ف: 17- 373؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1040]
آغاز:بسم الله رب العباد عزوجل. ای بشاهی ملک ایران را پناه ** مظهر الطاف درگاه اله
نامه مولانا سعدالدین ملای سلطان مراد خواندگار روم به شاه عباس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛2 گ (112پ -113پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 98]
نامه میرزا کاظم به حضرت شیخ محمد اشرف؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (343)[ف: 38- 297]
از نواب جعفر خان و عنایت خان و آصف خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (293)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 295]
آغاز:یار فطنت و دوست فطرت ملاعرفی را از کوفت ظاهری خود؛ انجام:واکنون صحبت شما مطلوبست روزی باد.
رقعه ای که خانخانان به مولانا عرفی نوشته؛ خط: نستعلیق خوش، کا: شکرالله ایموری، تا: نیمه دوم قرن 11؛ 2ص (65- 66)، ابعاد متن: 13×26/5، اندازه: 16/5×28سم [ف: 7- 801]
آغاز برای بندگان خدام عالیمقام پوشیده نماند؛ انجام: متوقع است که چون رقعه بحضور شریف میر سید حسینی وار از راه راست در آمد نمایند و این کمینه را از دود چنبره گردانی بیرون آرند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (88پ -89ر)، 15 سطر
(9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8- 613]
رقعه ای است که آخوند ملا حسن علی بن پدرش از بندر گنگ بعد از سوختن جهاز شتران در سال 1082 نوشته و تاریخ آن را چنین سروده است: سال تاریخش از ره اعجاز ** هاتف
از غیبگفت سوخت جهاز (1082)؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ 7ص (345- 351)، اندازه: 20×32سم [ف: 36- 386]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (435)، 21سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 300]
آغاز سبوح قدوس رب الملائكه و الروح، قطعه: ولی من از تو تمنای حاجتی دارد ** اگر روا نکنی میکشی پشیمانی؛ انجام: و در پیش خلوتیان هم ذکر و دوستان هم فکر بتسبیح سبزی که دارند سرخ رو سازند در هیچ مطلبی روی زردی نکشند.
رقعه دیگر که در طلب تسبیح نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (89ر و پ)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 8- 613]
رقعه از اکابران دکن به شیخ فیضی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (340)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 297]
رقعات نواب جعفر خان و عنایت خان و آصف خان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (293)، 21سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 295]
رقعه ای که جناب آقا حسینا به میر ذوالفقار نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (89پ-90پ)، 15سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8- 613]
آغاز:یار فطنت و دوست فطرت مولانا عرفی از کوفت طاهری خود کلفت باطنی قرین خاطر قدردان تصور نمود؛ انجام:اکنون صحت شما مطلوب است مامول باد بالنبی و آله الامجاد
رقعه ای که خان خانان در پرسش بیماری مولانا عرفی نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص(81 هامش)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8- 611]
آغاز:چون از آن روزی که کاتبان مکتب ن و القلم و ما یسطرون رقعه ای که درباره خوشنویسان نوشته شده است، بخشی از یک نامه ناقص است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (129ر-130ر)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7- 100]
آغاز:امداد زمان گفت و شنید حاضرانه مورد سواد ادب گردیده؛ انجام:و از ایثار جواهر کمال بر فرق استعداد یافتگانش عرفی منت بحق محمد و آله الامجاد.
رقعه ای که مولانا در جواب رقعه خان خانان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (81ر- 82ر هامش)، 15سطر (17×9/5)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8- 611]
رقعه حکیم سرمد به داراشکوه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (297)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 295-38]
رقعه بی بدل خان به ملا منیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (295)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 295-38]
آغاز:در محلی که دماغ مبارک از اعراض خالی باشد مطالعه فرمایند امید گاها بندگان پناها بعضی احادیث فرع شمع گشته که در هیچ مذهب رد و قبول آن جایز نیست اولاتهمت دیوثی به آن پادشاه جمجاه غفران پناه که خانه انجام:ولیک چکنم که چون سنگ مغناطیس خاصیت از خود توانم رفع نمود، تو پاک باش مدار ای برادر از کس با کزنند جامه نا پاک گازران بر سنگ اینک سرو این کفن من آماده مرگم هر چه از دستت آید تقصیر مکن والسلام.
رقعه پریخان خانم دختر شاه طهماسب که به شاه اسمعیل نوشته؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 6ص (173- 178)، 20 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: 10- 1406]
نامه خان موسوی در جواب ابراهیم خان؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (635)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 304]
نامه شیخ برهان به نواب معزی اليه؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا قرن 11؛ 1ص (297)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 295]
نامه شیخ عبد الصمد به شیخ محمود؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا قرن 11؛ 1ص (381)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 298]
نامه در سفارش کاتب، نویسنده: محمد صالح؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11، ص (436)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 300]
نامه شیخ قیصر، نویسنده: ملا محمد صوفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (122پ -123ر)[ف: 37- 320]
نامه شیخ مبارک به فیضی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (418)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 299-38]
نامه قابل خان به شیخ میر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (273)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 294]
نامه قاضی محمد قایم به نواب اسلام خان؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (311)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 296]
نامه محمد صادق مرحوم؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (524)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 302-38]
نامه ملا رشیدا به میرزا جلالا؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (403)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 299-38]
نامه ملا عبداللطیف به شکر خانی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (425)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 300-38]
نامه ملا محمد امین به شیخ محمد صالح گنبو؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (421)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 300]
نامه ملا محمد صالح به نواب جعفر خان؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (316)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 296]
نامه منیر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (519)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 302]
نامه میر حسین به طالب خان و جواب طالب خان؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی، محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (276)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 294]
نامه میرزا ابوسعید به میرزا جلال؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (294)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 295-38]
نامه میرزا اشرف به ملا گدا علی منشی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (296)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 295]
نامه میرزا محمد منشی به طالب کلیم و جواب کلیم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (398)، 21سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 299]
نامه میر محمد مومن به منیر؛ خط: نستعلیق، کا: حکیم هندی محمد، تا: قرن 11؛ 1ص (295)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 295-38]
نامه نواب خان به ملا حیاتی گیلانی و جواب ملا حیاتی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (291)، 21سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 295]
نامه نواب مکرم خان به شیخ برهان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (296)، 21 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 38- 295]
آغاز فرمان آسمانی و نامه جاودانی؛ انجام: فتنه گران خوب ز بیداریش ...
نسخه اصل: گنج بخش، 2934 (گنج 1214/3). نامه ها و فرمان ها و منشورهایی تیموریان هند است. بسیاری از آنها بی عنوان. نخستین سربندها: نامه شاهنشاهی به شاه عباس، به والی ولایت کاشغر، به شرفای مکه که در آن از 989ق یاد شده، به فرمانروای کشور فرنگی و دانایان آن ملک، به ولایت کشمیر و شاهزاده دانیال، منشور سلطانیه به خانخانان در تعریف کبوترهاف منشور شاهنشاهی در واقعه جالینوس الزمان ابوالفتح گیلانی، فرمان شاهنشاهی به اعظم خان اکو کلناس ولد شمس الدين محمد خان. دستور العمل شاهنشاهی به اعمال ممالک محروسه ... واپسین عنوانها: به سمت طبقات صوفیه نوشته اند، در منقب خدایگان نوشته شد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 178گ [ عکسی ف: 2- 279]
نامه جواب غزانامه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 1ص (143ر)، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 -373]
آغاز :رقعه ای که ملا فتح به میرزا فصیحی نوشته بود که میرزای مشار اليه رقعه مسطور را در جواب نوشته. یا ایها الذين آمنوا اصبروا و رابطو واتقوالل لعلکم تفلحوم. بر رای مهر آرای آن مخدوم که
رقعه ای که ملا فتح به میرزا فصیحی نوشته بود و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4ص (359- 362)، اندازه: 13/1×24/3سم [ف: 29/1 -186]
آغاز: نمی داند کسی در وصل قدر دوستداران را ** جدایی می کند ظاهر به یاران قدر باران را به مصحف چهره نازنینان ناز آفرین و به صفحه صحایف رخسار آفتاب طلعتان ماه جبین
نامه میرزا صادقی که به نواب خانی نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (184پ -185پ)، اندازه: 13×22/2سم [ف:550-29/1]
آغاز: چون بر عبید عتبه یک دودمان و سگان سکان یک آستان یاس خاطر یکدیگر داشتن از جمله واجباتست
نامه میرزا محسن به نواب اعتماد الدوله به شفاعت قاپوچی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (191ر-192ر)، اندازه: 13×22/2سم [ف: 29/1 -551]
آغاز:نسمات مشكينة النفحات اذکاری که در چمن صوامع قدس از جویبار سخن نسبح بحمدک و نقدس لک وزیدن گیرد؛ انجام:و مشهود ضمیر مهر تنویر که همواره مطرح اشعه الهامات ربانی و دایما مورد انوار فیوضات سبحانی باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (199ر-200ر)، اندازه: 13×22/2سم [ف: 29/1 -551]
نامه به سلطان عثمان خان برای سفارت ابراهیم آقا؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخقرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 2گ (185پ -186پ)، اندازه: 15/1×28/4سم [ف: 29/2- 739]
آغاز: باسمه سبحانه. طبقه علما و صوفیان این دیار مشتاق وار می باشند، و خدمت بسیار عرضه می دارند؛ انجام:مقاصد حقیقی رساند. بالنبی و آله الأمجاد و السلام.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 5250 در فهرست نیامده. چند نامه کوتاه شخصی و عرفانی از: خدایقلی، شیخ کمال الدين حسین خوارزمی و حاجی محمد خبوشانی؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1003ق [عکسی ف: 2- 277]
نامه در پاسخ خلیل پاشا سردار سپاه روم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1027ق [ف: 7- 226]
نامه از مهرداد و پرسشهای او با جوابشان؛ خط: نستعلیق، کا: فریدون بن مرزیان، تا: 1036ق؛ 4گ (480ر -483ر) [ف: 37- 275؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1030]
آغاز:بنده کمینه اسفندیار رستم ساکن باغی حوالی کرمان بعداز نامه از اسفندیار رستمساکن باغی حوالی کرمان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036ق؛ 2گ (261ر -262پ)، 18سطر [ف: 37-408]
آغاز:حمد و سپاس بی قیاس مالك الملكي کهانشاء موجودات المعه ...
دونامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1036ق؛ 5گ (233ر -237پ)، 18سطر[ف: 37- 407]
نامه در جواب سلالة السادات آقا میر محمد صادق خوانساری؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: مدهوش گلپایگانی، تا: با تاریخ 1046ق [ف: 8- 180]
رقعه هایی از میرزا فصیح و ابوالفضل و دیگران و نامه های دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق [نشریه: 11- 927]
کتابتی که مومنای فیروز آبادی به مرحوم میرزا ابوالحسن نوشته بوده؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 3ص (740- 742)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 7- 592]
رقعه ای که میر محمد معصوم کاشی، به اهل کاشان نوشته؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 2ص (743- 744)، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 7- 592]
کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (744)، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 7- 592]
رقعه ای که خان خانان به مولانا عرفی در عیادت بیماری نوشته؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 2 ص (744- 745)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 7- 592]
رقعه دیگر که نواب خان خانان به مولانا نظیری نوشته بوده؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (745)، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 7- 592]
طالب علمی به حکیمی جهت رجولیت شخصی موافق اصلاحات علم صرف نوشته است؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (746)، اندازه: 14/5× 23/5سم [ف: 7- 593]
کتابت از جانب نواب اشرف به نواب شاه سلیم در باب تعزیه اکبر شاه مصحوب امارت پناه یادگار علی سلطان؛ کان محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (648)، اندازه: 14/5× 23/5سم [ف: 7 -592]
رقعه ای که حسن بیک انسی به حکیم شفایی نوشته؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 1ص (739)، اندازه: 14/5× 23/5سم [ف: 7- 592]
الشيخ الفاضل ابوالفضل آگره ای که خان عالم در حین حجابت به اشاره والی هند مطرح ساخته بود؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ 6ص (733- 738)، اندازه: 14/5× 23/5سم [ف: 7- 592]
آغاز:در محفلی که صبح روشن بیان بمجرد نفس کشیدنی شفق اندود خجالت گشته ...
از محمد مسیحا از جانب آقا میر آقا حسین، در پاسخ میرزا صایب؛ بی کا، تا: 1067ق؛ 1گ (73ر-73)، 33سطر، اندازه: 23×35/2سم [ف: 9- 101]
نامه ای است که به دستور بهرام شاه به برهان الدين نوشته و نامه جوابیه وی در پایان آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1074ق؛ 17 سطر (5×12)، اندازه: 8×17سم [ف: 13- 180]
آغاز:بسمله، مبدعی که سبعه معلقات هفت آسمان نمونه از بدایع انشاء لطایف ابداع اوست
«رقعات»، مجموعه از مکتوبات و نامه های مختلف به شرح زیر: مکتوبات و منشاتی از فیضی، صورت کتابتی که شاه سلیم به خط خود به نواب اشرف قلمی نمود، مکتوبی کوتاه از نصیرای همدانی (-1030 ق) که به یکی از اعزه نوشته، مکتوبی که مولانا محمد تقی به یکی از مصاحبان خود نوشته، حکیم ابوالفتح به خان خان نوشته و مکاتیبی دیگر، دیباچه مکاتیب نصیرای همدانی بر مکاتیب «قطب السالكينجهرمي»، آغاز: «بسمله، مبدعی که سبعه معلقات هفت آسمان نمونه از بدایع انشاء لطایف ابداع اوست»، در تعریف اصفهان به نواب اشرف نوشته، به شیخ محمد خاتون در طلب عینک نوشته، به میر محمد مؤمن استر آبادی نوشته، به محمد حسین حلبی نوشته، سواد رقعه که سید المحققين ... میر سید شریف در باب سفارش حافظ ادوار نوشته، به حکیم شفایی در طلب غزل طرحی نوشته، دیباچه دیوان که نصیرای همدانی بر شرح دیوان انوری نوشته، آغاز: «خدایرا سپاس که چون لفظ پرستان معنی ... دست لوح و قلم را سرمایه دکان خودفروشی نساخته ام»، نصیرا به مظفر حسین کاشی نوشته، به عم زاده محمد حسین حلبی نوشته، دیباچه دیگری از نصیرای همدانی، آغاز: «گوهری غریب بدیع که بدستیاری غواص فکر سریع از بحر ضمیر کاملان اقلیم معنی»،
خطبه هزار و یکنام، آغاز: «بسمله، یگانه که هزار و یک نام دارد بی نام را چه یارا که نام ستایش او برم»، در بیاض نورس موسوم به رشیدا نوشته، در بیاض میرزا نظام دست غیب نوشته، به خدام میرزا محمد هادی نوشته، به یاران شیراز نوشته، به میرزا عبدالحسین منشی الممالك در طلب اسطرلاب نوشته، به مولانا محمود گیلانی نوشته، دیباچه دیوان که نصیرا بر دیوان خودش نوشته (خطبه هزار و یکنام)، آغاز: «بسمله، یگانه که هزار و یکنام مبارکش هزار و یکچراغ برافروخت»؛ بی کا، تا: 1071- 1077ق؛ 28 ص (64- 91)، اندازه: 15×27/6سم [ف: 17- 406]
نامه سلطان العلما؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق، جا: اصفهان؛ در متن داستان کاتبی شاهر است با سلطان حسین بایقرا میرزا؛ 1ص (192پ هامش)[ف: 5- 399]
نامه دوستانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1087ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (39پ -40ر) [نشریه: 7- 552]
آغاز:لوامع اشراقات خطاب صواب همایونفال، و سواطع اشعه کتاب مستطاب عزوجل؛ انجام:مولی اليه بعمل خواهد آمد. باقی مدام توسن روزگار و گردش ادوار به کام باد.
از شیخ علی خان اعتماد الدوله (افشار) در پاسخ وزیر اعظم آخوند گار (عثمانی) با انشای میرزا محمد رضا مجلس نویس؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ در «جنگ مرتضی قلی خان شاملو»؛ 1ص(379)[ف: 3- 326]
آغاز:بدان خدای که دعوی وحدت او را از هر صنعتش هزار برهان است، که زندگانی بی خدمت مبارک تو، بر اهل عقل، در این روزگار تاوان است
از ناشناسی که بایستی ملا محسن فیض کاشانی (- 1091ق) باشد
به ملا عبدالرزاق فیاض لاهیجانی (- 1051ق)، نامه ای است عرفانی در سیر و سلوک، آمیخته به نظم؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1069- 1089ق؛ 5ص (16- 19)[ف: 3- 329]
آغاز:ال قلزم سپهر نیلگون هر شام از ماهیان سیمین کواکب فولاد جوهر نما و صیاد سحرخیز خورشید رخشان
سواد رقعه ای که عزیزی به میرزا عبدالقادر مشرف خونچخانه عامره نوشته؛ بی کا، تا: شعبان 1097ق؛ جلد: میشن مذهب، 1ص (151)، اندازه: 16/1×27/8سم [ف: 29/1 -125]
آغاز رقعه دیگر. حقا و به عزت الله تعالی که هجوم مغارقت و الم مهاجرت ... (سپس دو سطر از آن محو شده)؛ انجام به رجوع آن سرافراز که منت به جان دانسته حسب المقدور به تقدیم رساند ایام محبت و مودت در نزاید باد برب العباد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: شعبان 1097ق؛ 2ص (71-72متن)، اندازه: 16/1×27/8سم [ف: 29/1 -125]
آغاز:سلاله دودمان جودت و امتنان ... شیرازه اوراق دانشوری؛
نامه به دوست، نمونه نامه است یا نثر متکلفانه به دوستی در گله مندی از تأخير نامه و ابراز خوشوقتی از دریافت نامه از مخاطب پس از مدتی تأخير: «چندی قبل از این عریضه ای ... مرسول و بوتیماروار بر ساحل شوق و امیدواری منتظر جواب آن می بود ... از شرب شراب تلخ معنی الانتظار اشد من الموت متمادی دست نیاز به درگاه حضرت کردگار باز کرد»؛ بی کا، تا: قرن 12، 2ص ( 122-121 - حاشیه)، 19 و 20 و 27 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 68-23]
نامه رشدی به میرزا ابراهیم همدانی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
نامه آقا باقر؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 11- 940]
نامه ملهمی به مطلوب خود؛ خط شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
نامه به میرزا محمد رضا، دو نامه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8- 73]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (128ر)[ف: 8- 73]
آغاز در اوان فصل ربیع که کمال مسرت و ابتهاج از صحت مزاج یاران همدم و رفیقان بیغم ...
نامه از رضا قلی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (63 ر)[ف: 7- 215]
از ابوالغازی (والی اور گنج)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ در منشات[سنا: ف: 1- 156؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1028]
از عبد الحاكم خطاب به «مطلوبه» خود مهر النساء و در شکایت از فراق قطعه ای سروده و مهر النساء زیر هر مصراع پاسخی کوتاه و طیب آمیز نوشته و جای تأسف است که قسمتی از این مناظره ادیبانه در صحافی بریده شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 یا 1100ق؛ 1ص (135)[ف: 17- 375؛ فهرست رایانه ای ج4- 1039]
چند مکتوب تعزیت و درخواست و جز آن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8- 78]
نامه مظفرالدین به طالب کلیم؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول، بیاضی رحلی [نشریه: 7- 136]
آغاز:گلدسته گلزار محبت و وداد، نوباوه بوستان مودت و اتحاد که نفحه عطر ...
از نواب جنت مکان که همراه زینل بیگ برای شاه سلیم فرستاده است؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 1گ (40ر-40پ)، اندازه: 12/3×22/8سم [ف: 8- 337]
رقمی که در اتحاد مذهب ممالک محروسه در عتبات نوشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8- 73]
نامه ای در همان موضوع نامه 4719/53؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (125پ) [ف: 8- 73]
آغاز دانش آفرینا چون گرمی شوقی و حرارت اشتیاقی که دوستانرا بدوستان و مشتاقانرا به؛ انجام:زنهار دوستان را از خود میازارید و از من هم مرنجید و مرا هم مرنجانید، تا جنگ نثر بنظم عاید نشود، باقی مختارید. تمت
از ملا عارف با خطاب مولانا و گویا نامه برای اسیر نوشته شده باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 4گ (62ر -65ر)، 14سطر، اندازه: 14/5 × 34/9 سم [ف: 8- 382]
بی نام با عنوان «جهت شخصی» و «به معشوق نوشته شده» و «در تعزیه نوشته شد»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ [ف: 8 -78]
چند مکتوب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8- 78]
نامه به محمد شاه پادشاه هند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (116پ)[ف: 8- 73]
از امیر سید علیا در جواب رقعه و وکالتنامه حاج شکرالله که از حیدر آباد فرستاده شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 یا 1100ق؛ 4ص (136- 139)[ف: 17-375؛ فهرست رایانه ای ج4 -1038]
نامه سلطان بلاغی به شاه صفی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
نامه به ملایوسف از میرزا محمد طاهر پسر ملا جوهر از حیدر آباد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 یا 1100ق؛ 3ص (114- 116)[ف: 17- 373؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1040]
انت
عتاقی افندی شیخ الحرم این نامه را خطاب به نظام الدين احمد (که او را وزیر روشن ضمیر و نظام الملك ثانی خوانده) نوشته و ظاهرا این نامه در پاسخ نامه قبل است، اما نکته جالب آن است که در نامه نظام، ستایش فراوان از سلطان عبدالله قطبشاه است اما در نامه شیخ الحرم چند جا تنها ستایش خاندان صفوی و سلاطین ایران است و چنین نیز پیداست که نظام درباره مادر خود که از خاندان صفوی بود و در مکه به سر می برده سفارشی کرده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1098 یا 1100ق، ص (123- 125)[ف: 374-17 ؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1040]
چند رقعه، نویسنده: شاهان هند؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 2گ (83ر-84پ)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38- 317]
شامل: 1. نامه به صفی قلی بیگ، 2. نامه به میرزا محمد علی 3.رقم صدارت ممالک محروسه به اسم میرزا ابراهیم، 4. رقم باسم فتحعلی خان افشار، 5. رقم حکومت دشتستان و بنادر عمان باسم لطیف خان، 6 رقمی به پیر محمد خان بیگلربیگی هرات درباره ارسال خلعت نوروزی، 7. رقمی از ایام شاه طهماسب جهت میرزا حسن در گیلان، 8.رقم همایون به اسم کرمعلی بیک افشار، 9. رقم مبارک قبل از سلطنت به میرزا محمد رضای متولی، 10. رقمی در باب جلوس عباس میرزا به تبریزی، 11. رقمی در جواب عریضه ملامحسن مدرس، 12. رقمی بریش سفیدان درباره افاغنه، 13. صورت نشانی قبل از جلوس به علیمردان شاملو ایلچی هند، 14. نامه از قول رستم خان سعدلو بیگلربیگی استر آباد، 15. نامه بیگلر بیگی استر آباد به والی خوارزم، 16. نامه از رستم محمد خان بیگلربیگی استر آباد، 17. درباره خزان، 18. در جواب نامه پادشاه، 19. جواب مکتوب میرزا عبدالباقی، 20. از جانب امیر معصوم خان، 21. مکتوب از عهدشاه سلطان حسینی درباره سفاین روسیه که به ساحل استرآباد آمده بود در دریا غرق شده، 22. از جانب بیگلربیگی استر آباد به میرزا صادق برادر حکیم باشی، 23. به موجب امر همایون در حین محاصره بغداد از جانب ملامحمد
باقر مدرس به علمای بغداد نوشته، 24. نامه سفارت بغداد در جواب وزیر اعظم، 25. نامه نادرشاه به خواند گاروم، 26. نامهای به پادشاه روس، 27. از جانب فتحعلی خان اعتمادالدوله به والی بخارا، 28. از جانب فتحعلی خان اعتمادالدوله به موسی خان والی اور گنج، 29. نامه به کپیتان فرنگی، 30. نامه از جانب شاه طهماسب به خواندگار روم، 31. نامه شاه طهماسب در جواب وزیر اعظم خواندگار روم، 32. در جواب شاعری که شعر گته و فرستاده، 33. نامه از زبان شاه طهماسب به پادشاه هند، 34. در جواب نامه پادشاه، 35. در حین محاصره بغداد، 36. رقمی به سادات مشعشعیه، 37. نامه سید عبدالله خان والی عربستان، 38. از جانب آقا در ایام سلطان حسین در مرض موت به حسن شاه والی 39. از جانب ابراهیم خان به حسن شاه، 40. به حسن افندی کاتب دیوان، 41. به حسن آقای سلاحدار، چاپ: نامه شاه طهماسب به پادشاه هند در مجموعه رسائل خطی، دفتر ششم، به کوشش حمید سیدی، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستانقدس رضوی، 1380 چاپ شده؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ 63گ، 16 سطر، اندازه: 11/6 ×22 سم [ف: 9- 152]
یک رقعه دوستانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (41پ)، 23سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1سم [ف: 29/1 -503]
یک رقعه دوستانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (42پ)، 23 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16/2×26/1سم [ف: 29/1 -503]
نامه محمد خان وزیر اعظم پادشاه ایران به وزیر سلطان روم؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ 3ص (127- 129)، 25سطر (10/5× 21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9- 1189]
نامه آقا حسین؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ 4ص (115- 118)، 25سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9- 1189]
نامه وحید که فرمانی است برای امامت جماعت مولانا محمد محسن؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ 1ص(114)، 25سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9- 1189]
نامه از اعتماد الدوله به حسین خان منشی به این شرح ... (چه سلام و چه علیك اینها فرع آشنائی و آمیزش باشد)؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: شاملو، مرتضی بن حسن، تا: 1102ق؛ اندازه: 17/9×28سم [ف: 4- 1181]
آغاز: تجلی حضرت واجب بر کلیم الله در طور سینا کنایه بر حکمت است که اسن مبارک موسی
مقوله ای که ایلچی هند به نواب اعلی فرستاد، پرسش ایلچی هند از دانشمندان ایران درباره تجلی خدا بر موسی کلیم و نسوختن او و سوختن کوه. شیخ بهایی به این سؤال پاسخ گفته که رساله بعدی همین مجموعه است، از این پرسش و پاسخ نسخه دیگری به شماره 140 M (8201) در فرهنگستان علوم باکو نگهداری می شود؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (152ر)[ف: 29/1 -136]
مولانا عرفی به خواجه ثنایی نوشته؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 1ص (157ر) [ف: 137-29/1]
آغاز:بسمله. بخدمت نواب کامیاب فلک جناب؛ انجام: و بتوقیع رفیع آن اعلی حضرت موشح گردید.
نامه به سلطان حسین صفوی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: یکشنبه 2 ربیع الاول 1118ق، جان مسجد جامع شهر کهنه، به دستور محمد زکی از محمد نامی؛ 1ص (96ر)، اندازه: 13×18سم [ف: 8- 716]
نامه به طلب یکی از اهل نعمت؛ کا: حسینی نطنزی، محمد علی بن محمد، تا: 22 جمادی الاول 1127ق، جا: اصفهان؛ 2ص (260-261)[ف: 14- 3531]
آغاز:حکیم رشدی به میرزا ابراهیم همدانی نوشته. عرضه می دارد که چون ضعف بدین یوما فیوما در افزایش و قوت محرکه اعضاء آنا فانا در کاهش است ازین رهگذر ناقه طاقت به نحوی در گل کاهلی خفته؛ انجام:و از شاه راه صماخ که باب الابواب عالم غیب است و اردی بی پیام بهجت و سرور عبور مکناد. بمحمد شافع یوم المعاد
خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ 1ص (103ر)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20- 395]
آغاز:عرض داشت کمترین دعا گویان به موقف عرض اخلاء اجلاء عالی می رساند که در سنوات سابق آنچه ...
در آغاز آمده: عرض داشت کمترین دعا گویان به موقف عرض اخلاء اجلاء عالی می رساند که در سنوات سابق آنچه ...
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد حسین حسینی، تا: 1132ق، جا: اصفهان؛ 1ص (49ر)، 15سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 38- 535]
آغاز: آغاز نامه: چون بفضل ایزد متعال و کریم ذوالجلال مهندس ملک برین
نامه خواجه رشید الدين به صدرالدین محمد، در سپاس گویی تأليف حکمت رشیدیه است. صدر نسخه نوشته: کتابت خواجه رشید بخواجه صدرالدین محمد ترکه در باب کتابی که به اسم خواجه رشید تصنیف کرده وصله ای که بجهت او فرستاده، آغاز نامه: چون بفضل ایزد متعال و کریم ذوالجلال مهندس ملک برین ... در صدر عنوان نسخه بالای صدرالدین «صائن الدين نوشته» و در حاشیه، مرحوم ملک با جوهر آبی نوشته «صدرالدین محمد است نه صائن الدين ترکه چه اخیر نامش علی بوده و پسر صدرالدین محمد معاصر شاهرخ»؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141ق؛ اندازه: 15/5×23سم [ف: 10- 1354]
از اعتمادالدوله به سنان پاشا؛ بی کا، تا: 1063 یا 1141 ق [ف: 1352-10/3؛ فهرست رایانه ای ج 4- 1040]
آغاز:بسمله، بعرض میرسانند جمهور سکنه بهبهان بخدمت عالیجناب مقدس القاب علامی فهامی مجتهد الزماني ادام الله ایام افادته که در اینوقت شخصی شیخ حسین نام از مردم خلف آباد که از توابع قصبه دورق میباشد وارد بهبهان شده و ادعای اجتهاد مینماید بحدی که تسلیم از برای همه کس نمینماید و خود را مسلم میداند حتی اینکه بر سر منبر که میرود مینماید که هر کس هر مسئله که خواسته باشد بپوشد که من جواب میگویم ... و از جمله مسئله ای که در پیش گرفته امر قبله است و بحدی اصرار دارد که بشرح راست نمیآید و این فقیران همه سرگردان؛ انجام:فرمایند که هر آینه موجب اجر عظیم و ثواب جزیل خواهد بود باقی ایام افادت باقی باد برب العباد.
نامه مردم بهبهان، این همان نامه است که شیخ محمد کاشی در مقدمه «قبله اثنی عشریه» از آن یاد کرده؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: 1172ق؛ 3ص (443- 445)، 21 سطر، اندازه: 15/5× 25/5سم [ف: 9- 684]
آغاز :هو صورت کتابت ... شاه کوثر ... هو العزيز تعالی شانه و تواتر احسانه آورد نامه دوست رنگ پریده ما؛ انجام:و این چنین بشنویم که از زبان خامه پخته مغز چه صدا می اید از مکتوباتی که وقتی نوشته شده جهت ضیافت طبع قلمی می نماید الحمد الله الذي خلق نبی الرحمة ... بدان ای فرزند سعادت نشان ... ز حالت پراکندگی دور باد باقی باقی یاد حق.
دو نامه عرفانی است؛ کا: ناظر کازرونی، عبدالحسین، تا: 1183ق؛ 1گ (33ر -33پ)، 15 سطر (8×17)، اندازه: 11×24سم [ف: 13- 3190]
نمونه نامه ها و رقعه هاست به کسان و صاحبان مقامات و مناصب، نامبوب، گرد آمده در شبه قاره هند. چند عنوان برای نمونه: به مخدوم گنج بخش، به جهت مشایخ کبار، قضات، صدور، وزرا، خوانین، القاب زینت محل بیگم، القاب عمادالملک غازی، القاب نواب شجاع الدوله بهادر، ... نام راجه های پنجاب، بزرگان کشمیر، بزرگان ممالک ترکستان، جمع محصولات صوبه پنجاب ... خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 1175 -1193ق، جا: اشرف البلاد احمد شاهی؛ 47گ (1ر-47پ)[ف: 1- 256]
آغاز فرزند راست گفتار، درست کردار، ان شاء الله تعالی همواره از غبار اغیار در حفظ؛ انجام:و به حرمت کمل اولیاء من الاقطاب
و الأفراد
بایستی از قرن 13 قباشد، پنج نامه عرفانی است به نثر آمیخته به نظم. یکی از نامه ها به مریدی است که بایستی نام او «صادق» باشد که از وی به «صادق الجنان، صادق اللسان، صادق الاركان» یاد می کند و به او توصیه می کند سجع مهر خود را «و جعلنا لهم لسان صدق علیا» برگزیند؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: عونعلی، تا: قرن 13، به دستور رونق علیشاه، برای مجذوب علیشاه؛ 24گ (67پ - 90ر)[ف: 1- 256]
آغاز: کتابتی که مؤلف جنت مکان میر محمدباقر به مولا مصطفی نوشته ... تسلیمات منی و من زمر ارباب صوامع القدس ... نزدیک رسیده بود که مخلص شما از مرتبه فیاضی ...
نامه میر محمدباقر به مولا مصطفی؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: طباطبائی، محمد صادق، تا: قرن 13؛ اهدایی: محمد صادق؛ جلد: تیماج، 133گ، اندازه: 11×18سم [ف: 23- 273]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). نامه شاه للاهی به مستر هستین (Hastings) فرمانفرمای هندونامه نواب آصف خان در پاسخ حکیم ابوالفتح و پاسخ نامه نواب خان خانان بهادر و نامه مولانا حمید لاهوری به نواب علامی و پاسخ نامه عبدالعزیز خان از شاه عباس و نامه نعمت خان عالی و نامه دیگر همو به مبارک الله، دو نامه تیمور یکی به خضر خان فرمانروای لاهور دومی به شجاعت شعار میر خواجه و نامه نادرشاه به شاهزاده رضاقلی میرزا و رقعه ای از انوار حکمت و دیباچه بیاض مولانا نصر الله و انشاای از طغرای مشهدی و نامه میر محمد حسینی به طالب خان اعتماد الدوله و نامه نصیرای همدانی به محمد حسینی حلبی یا چلبی و دیباچه بیاض میرزا امام قلی بیک و منشآت او و نامه شاه عباس به جهانگیر؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200 ق [فیلمها ف: 1- 584]
نامه نائب السلطنه به آصف الدوله به انشای قائم مقام فراهانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (227پ-228ر) [مختصر ف: -849]
نامه نائب السلطنه به بولکو تیک در باره کوچاندن ارامنه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (225پ -227)[ مختصر ف:849]
نامه به مهر میرزا سعید خان انصاری درباره سفارش مسیو جان داود خانمترجم اول دولت، تاریخ مهر 1269؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44سم [ف: 16- 635]
نامه ای به مهر محمد کاظم بن محمد حسین به یکی از وزراء و عذر خواستن از دیر شدن جواب نامه به جهت اینکه در التزام رکاب شاه و نایب السلطنه به شکار رفته بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: سم [ف: 16-635]
نامه به مهر عزیزین غفار مورخ به 1278 از یک صاحب منصب به مافوق خود در گزارش امور توپخانه و قورخانه که بسیار شیرین و خواندنی و دارای مطالب جالب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44سم [ف: 16- 637]
نامه نایب السلطنه به پسکویچ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (27ر - 28ر) [ف: 7- 23]
نامه نایب السلطنه به امپراتور و ماموریت خسرو میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 23]
نامه شهنشاه ایران به دولت عثمانی و نامه نایب السلطنه به سلطان محمود خان پادشاه روم و نامه پادشاه روم به نایب السلطنه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 9گ (24ر -32ر)[ف: 7- 53]
نامه صورت رقم وزارت دیوان در روزگار خاقان شهید سلطان حسین جهت محمد قلی خان شاملو نوشته است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (121ر)[ف: 8- 73]
نامه شاه به پادشاه انگلیس؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه شاه به امپراطور روس؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه شاه به پادشاه فرانسه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه ای سلاطین آل عثمان و عرایض و رسائل صدور و وزراء دولت عثمانیه با اولیای علیه ایران و سایر مراسلات متعلقه بدولت علیه عثمانی. در این نسخه نامه های زیر که بین سلاطین قاجار و آل عثمان مبادله شده به ترتیب زیر آمده است: 1. نامه سلطان محمود خان به خاقان مغفور (فتحعلی شاه)، 2. ایضا نامه سلطان محمود به خاقان مغفور، 3. ایضانامه سلطان محمود به خاقان مغفور، 4. نامه سلطان محمود خان با علیحضرت محمد شاه، 5. نامه سلطان محمود خان به نواب غفران مأب و ولیعهد طاب ثراه، 6. نامه سلطان عبدالمجید خان در اعلان جلوس خود و فوت سلطان محمود خان، 7. نامه سلطان عبد المجيد به محمد شاه قاجار، 8. ایضا نامه سلطان عبد المجيد به محمد شاه، 9. ایضا نامه سلطان عبدالمجید به محمد شاه، 10. نامه سلطان عبدالمجید به محمد شاه مصحوب احمد دقیق افندی، 11. نامه سلطان
عبدالمجید به ناصر الدين شاه، 12. نامه سلطان عبد المجيد به ناصر الدين شاه، 13. نامه سلطان عبدالمجید بانجمن حضور، از شماره 14 تا 24 نامه هایی است که سلطان عبدالمجید به ناصر الدين شاه نوشته است، 25. عریضه درویش محمد پاشا به خاقان مغفور، 26. عریضه محمد رؤؤف پاشا به ولیعهد (عباس میرزا)، 27. عریضه داود پاشا به فتحعلی شاه، 28. عریضه سید احمد خلوص پاشا به ولیعهد، 29. عریضه خسرو پاشا به ولیعهد، 30. عریضه احمد پاشا به ولیعهد، 31. ایضا نامه خلوص پاشا به ولیعهد، 32. عریضه محمد حامد پاشا به ولیعهد، 33. عریضه محمد رووف پاشا به صدراعظم ایران، 34. اسعد پاشا در جواب قائمقام، 35. عریضه محد عاکف پاشا به ولیعهد، 36. سواد فرمان دولت عثمانی به علیرضا پاشا والی بغداد، 37. کاغذ عاکف پاشا به وزیر خارجه، 38. رقعه عاکف پاشا در جواب نامه یکی از اهالی ایران، 39. نامه رووف پاشا به ولیعهد، 40. نامه اسعد پاشا به قائم مقام، 41. کاغذ حاجی عبدالله مصری در باب طلب سیف الدوله، 42. نامه اسعد پاشا به محمد خان امیر نظام، 43. سواد فرمان دولت عثمانیدر خصوص رد فراریها به والی بغداد، 44. سواد کاغذ حاجی میرزا آقاسی به صارم افندی، 45. کاغذ کمال افندی
کاغذ سر عسکر در باب ایلات دولت علیه، 69. صورت مطالبی که صارم افندی نوشته، 70. کاغذ کمال افندی از تبریز، 71. کاغذ کمال افندی در باب موقوفی، 72. دزیعه علیرضا پا به شاه ایران، 72. پاکت رقعه جات سفارت به وزیر خارجه دولت ایران؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 16گ، 14 سطر (9/5×17)، اندازه: 18×25سم [ف: 3- 187]
نامه شاه در پاسخ فیروزالدین میرزا شاهزاده افغانستان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه شاه به پادشاه انگلیس و هندوستان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه شاه به پادشاه پرتغال؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه معذرت از قتل گریبایدوف ایلچی روس که به واسطه تعصب و یورش عوام اتفاق افتاد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نامه و فرمان ها، عنوان بسیاری از نامه ها نانویس مانده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 342]
آغاز:سلامی چو اعجاز سلطان مشهد
نامه ای است به «قائد الشمائخ جناب شیخ شکر الله» که باید از مشایخ نقشبندی کردستان باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (262پ-263ر)، 17 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [نشریه: 13 -118]
نامه امپراتور روسیه به نایب السلطنه (ترجمه)؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 23]
آغاز:بسمله. در بهترین ساعتی از ساعات که خواطر قدسی مآثر از انوار عواطف و الطاف جناب سبحانی منور ... شاهنشاه جم جاه سلیمان بارگاه ... بنده پرور ... مرفوع ضمیر خلت اعتلا می دارد
صورت مراسلاتی است به دوستان، به پادشاه، به فرزندان بدون عنوان و یا تبویب (عنوان بیشتر مراسلات: «مراسله دیگر» است و گویا بخشی است از کتابی و یا خطبه و دیباچه کتاب در نسخه نیست) در اواخر نسخه یکی از نامه ها تاریخ 1248ق دارد. در پاره ای از نامه ها نام شیراز یاد شده. آخرین نامه نثری است بی نقطه که در پایان 6 بیت شعر بی نقطه دارد. در نامه ها به جای نامها غالبا «فلان» بکار رفته؛ مهر عباس، نور محمد، و محمد حسین و مهر «عبده عباس» (صاحب اول)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 60گ (2- 61)، 11- 12 سطر، قطع: خشتی [نشریه: 13 - 151]
در روزگار سلطان حسین به جهت صفی قلی بیک نوشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص(121پ)[ف: 73-8]
نامه ها و فرمان ها: 1. نامه فتحعلی شاه به پادشاه انگلیس، 2. نامه
همو به ولیعهد دولت انگلیس، 3. نامه فتحعلی شاه به دربار انگلیس، 4. نامه از همو به ولیعهد انگلیس مورخ جمادی الثاني 1227، 5. نامه دختر فتحعلی شاه به دختر پادشاه انگلیس مصحوب سرگوراوزلی، سجع مهر: «ای به عصمت شده زهرای دوم. دختر شاه جهان شاه بگم»، 6. نامه همان شاه به دربار انگلیس، 7. فرمان شاه ایران در مورد اعطای نشان به همان سر گوراوزلی ایلچی بزرگ دولت انگلیس، 8. نامه فتحعلی شاه به فرمانروای هند مورخ 1229/24، 9. نامه میرزا محمد شفیع از جانب خود به وزیر پروانجات انگلیس، 10. نامه از همو به کرسی نشینان دولت انگلیس، 11. نامه عباس میرزا ولیعهد به پادشاه انگلیس، 12. و دیگر از همو به ولیعهد انگلیس، 13. و دیگر از همو به سرجان ملکم، 14. فرمان عنایت شاهی از فتحعلی شاه به همان سرگوراوزلی مورخ جمادی الاول 1229، 15. فرمان خوشنودی از ترجمه انجیل از همان شاه به پادریان، 16. فرمان افتخار از همان شاه به سرچارلس کارل، 17. نامه ولیعهد انگلیس به فتحعلی شاه در تعزیت مرگ خواهر شاه در انگلیس، 18. نامه وزیر پروانجات دولت انگلیس به میرزا محمد شفیع صدراعظم مورخ 1810، 19. نامه سرگوراوزلی به فتحعلی شاه، 20. نامه از همو به محمد نبی خان وزیر
حسینعلی میرزای فرمانروای فارس، 21. نامه از همو به فتحعلی شاه و دولت ایران و ولیعهد در مورد صلح، 22. نامه از عباس میرزا به همان سر گوراوزلی در اظهار خرسندی از صلحی که در اروپا برقرار شده، 23. نامه از همان ایلچی به میرزا بزرگ قائم مقام و در آن از کردار روسها ابراز نارضایتی شده، و در نامه بعدی به دولت ایران وعده برگردانیدن قره باغ و شیروان و شکی و بادکوبه به ایران، و ادامه کمک سالیانه دویست هزار تومان به دولت، فرمان اختیارنامه میرزا ابوالحسن خان درباره مصالحه با روسیه. مورخ 1228، 24. نامه میرزا ابوالحسن خان به وروثی ینارال فرستاده سردار روسیه و پیش نویس عهدنامه ای که باید در گلستان بسته شود، در پنج فصل، 25. شروحات و شقوقاتی که ایلچی بزرگ سر گور اوزلی داده. هشت پیشنهاد است در مورد همان مصالحه گلستان، 26. پیمان گلستان میان ایران و روس در یازده فصل. مورخ شوال 1228، 27. تعهدنامه که جنرال رویشخوف سردار روسیه پس از بستن پیمان به دولت ایران و انگلیس مبادله شده، 28. نامه ولیعهد انگلیس به فتحعلی شاه درباره توقف مستر مورای در ایران، 29. اظهارنامه امنای دولت ایران: میرزا محمد شفیع، میرزا بزرگ قائم مقام، عبد الوهاب منشی الممالك به دولت انگلیس درباره لزوم ادامه کمک مالی انگلیس به دولت ایران پس از بستن پیمان گلستان، 30. پاسخ نامه از ایلچی انگلیس، 31. نامه فتحعلی شاه به پادشاه انگلیس در مورد همان عهد و پیمان و اینکه این پیمان به میل دولت شما بسته شده است (مورخ ذیحجه 1229)، 32. نامه امنای دولت ایران به ایلچیان انگلیس در مورد ترک خدمت معلمین نظام تبعه انگلیس، و درخواست ادامه خدمت آنها و پاسخ این نامه و رد درخواست امنای دولت ایران، 33. نامه دیگر از امنای دولت ایران به ایلچی انگلیس مورخ 15 ذیحجه =1814 در چهار مطلب: مطلب یکم در مورد اینکه تغیر در عهدنامه پیشین و مواد قرارداد انگلستان به میل دولت انگلیس انجام گرفت، سپس موضوع معلمان نظام مطرح شده است، 34. نامه میرزا محمد شفیع صدراعظم به صحابت مستر الس به انگلستان، باز هم در مورد تجدید نظر در عهدنامه، و در آن آمده: هر نوع تکلیفی که ایلچی بزرگ شما درباب مصالحه با روسیه به ما کرد شنیدیم و با دوستان آن دولت اگر چه با ما بر سر دشمنی بود اساس دوستی ریختیم و شایسته این نیست که اکنون قرار داد صلح در میان نیست و به انجام نرسیده در امداد سپاه ایران از تعلیم معلمان انگلیس مضایقه شود و پاسخ آن که حاوی هیچ تعهدی نیست، 35. نامه فتحعلی شاه به ایلچی انگلیس و پاسخ آن، 36. ثبت عهدنامه ای که امنای دولت انگلیس داده اند در یازده فصل، 37. عهدنامه تجارتی که در ایام سفارت جنرال جان مالکم با حاجی ابراهیم خان معتمدالدوله بسته شده، 38. نامه میرزا محمد شفیع به منشی ایلچیان دولت انگلیس، 39. فرمان نشان که فتحعلی شاه به مسترالس داده، 40. فرمان نشان که فتحعلی شاه برای ایلچی دولت انگلیس صادر کرده، مورخ ذیحجه 1229، 41. نامه عباس میرزا به مستر الس، 42. از قائم مقام به همان الس، 43. نامه قائم مقام به منشی ایلچیان، 44. چند نامه کوتاه دیگر هم هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه اولقرن 13؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده رضا قلی 1236»؛ 92گ، 12سطر، اندازه: 14/9×20/9سم [ف: 7- 20]
نامه پسکویچ به نایب السلطنه در باره فتح ارزنة الروم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (23)[ف: 7- 23]
آغاز: پوشیده نیست بر هیچ مؤمن که تعرض ملک به اموال کسانیکه گوینده لا اله الا الله ...
نامه علمای مشهدی به عبدالله خان اوزبک به هنگام محاصره مشهد و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، کا: زکی حسینی، علی اکبر، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ 9گ (233ر - 241ر هامش)، 13 سطر، اندازه: 22/3×34 سم [ف: 7- 363]
نامه هائی از شاه به رجال روزگار؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7- 341]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). نامه ها و فرمان ها مانند نامه ظهوری به فیضی و دیباچه مجموعه از نصیرای همدانی و نامه نصیر العزيز و نامه نادرشاه و فرمان نواب آصف خان و نامه ملانوعی خبوشانی در گذشته 1019 هنگامی که در زندان بوده است و پاسخ حکیم ابوالفتح گیلانی به نامه میرزا جعفر آصف خان و نامه خان خانان به نظیری نیشابوری در گذشته 1022 هنگام
رفتن به مکه و دیباچه فیضی بر اشعار خود و نامه میر محمد تفرشی به طالب خان اعتماد الدولة و پاسخ طالب خان و نامه ملا محمد صوفی به میرزا قاری تته و منشآت میرزا جلالا و وصف تخت شاه جهان از همو و نامه همو به ضیاء بن مولانا حالی پذیری و نامه شاه عباس و نامه میر محمد باقر داماد به ملاعبدالله شوشتری و نامه مولانا عبدالواسع منشی سلطان حسین میرزا در منع ریش تراسی با ابیاتی چند از فرد و رباعی در پایان؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200 ق [فیلمها ف: 1-584]
در این نسخه فهرست و خلاصه نامه های بزرگان و سلاطین دولت انگلیس به بزرگان ایران به شرح زیر گرد آوری شده: 1. نامه جارج پادشاه انگلیس به فتحعلی شاه، 2. نامه جارج سیم به فتحعلی شاه، 3. نامه جارج ثالث به فتحعلی شاه، 4. نامه شارلت پادشاه انگلیس به حرم اول خاقان مغفور، 5. نامه ولیعهد و وکیل پادشاه انگلیس به خاقان مغفور، 6. نامه جارج سیم پادشاه انگلیس به فتحعلی شاه، 8. نامه ژارژ ولیعهد و وکیل انگلیس به فتحعلی شاه، 9 و 10. نامه پادشاه انگلیس به فتحعلی شاه، 11. نامه پادشاه انگلیس به محمد شاه در تعزیت فتحعلی شاه، 12 و 13. نامه ویل پادشاه انگلیس به پادشاه ایران (محمد شاه)، 14. نامه ملکه انگلیس به شاه ایران محمد شاه، 15. نامه پادشاه انگلیس در باب تولد شاهزاده به انجمن پادشاهی، 16. نامه ملکه انگلیس به محمد شاه، 17. نامه ملکه انگلیس به انجمن حضور مبارک شاهی، 18. نامه پادشاه انگلیس به شاه ایران، 19. نامه ویکتوریا به شاه ایران جواب نامه تعزیت، 20. نامه پادشاه انگلیس در باب ما موریت قولونیل شیل، 21. نامه ملکه انگلیس به حضور ایران، 24. تشکر نامه ملکه انگلیس از انجمن حضور شاهی، 25. نامه ملکه انگلیس به حضور شاه ایران، 26. ایضانامه ملکه انگلیس به انجمن حضور شاهنشاهی، 27. نامه پادشاه انگلیس در جواب تعزیت نامه فوت مادر، 28. نامه ملکه در جواب نامه همایونی، 29. نامه ملکه انگلیس به حضور مبارک شاهنشاهی 30. نامه انگلیس که سر به مهر است و باز نشده، 31. نامه اعلیحضرت ملکه انگلیس، 32. عریضه وزیر اعظم بحضور نایب السلطنه ایران، 33. عریضه وزارت، 34. نامه حکومت هندوستان در توصیه امورات، 35. ذریعه که کورنر در باب ما کنیل به خاقان مغفور نوشته، 36. ذریعه فرمانفرمای هند به خاقان مغفور، 37. ذریعه فرمانفرمای هند حاکی از ریدن سفیر دولت علیه بانجا، 38. حجت پنجاه هزار تومان ایلچی دولت انگلیس، 39. کاغذ وزیر دولت انگلیس بنایب السلطنه، 40. عریضه پالمرستون به حضور محمد شاه، 41. ذریعه فرمانفرمایا هندوستان به شاه مرحوم محمد شاه، 42. دیپلم اعطائی محمد شاه، 43. عریضه رئیس مجلس شرقی انگلیس به محمد شاه، 44. عریضه یک یاور انگلیسی به حضور محمد شاه، 35. عریضه مسترالیس، 46. قرار داد میرزا مسعود به مستر جکسن، 47. سواد قرار نامه ما بین میرزا مسعود و میرزا بر جیس، 48. نوشته مستر بر جیس، 49. مراسله مستر شیل به میرزا مسعود، 50. مرساله مستر شیل به میرزا مسعود، 51. مرساله مستر شیل ایضا به میرزا مسعود، 52. عریضه مستر شیل به محمد شاه، 53 و 54 و 55 و 56 و 57 و 58. کاغذ مستر شیل ازارزنة الروم به میرزا مسعود، 59. مراسله پالمرستون به میرزا مسعود، 60. اعلام نامه پالمرستون به دولت ایران، 61. مراسله مستر شیل به ارزنة الروم به میرزا مسعود، 62. کاغذ پالمرستون، 63. مجموعه سؤال و جواب ما بین ایران و انگلیس، 64. شرح وقایع ما بین ایران و انگلیس، 65 . مراسله مستر شیل، 66. مرساله مستر شیل به میرزا مسعود، 67. مرساله پالمرستون به جای میرزا آقاسی، 68. مراسله مستر شیل به میرزا علی، 69. پاکت نوشحات انگلیس. توضیح: مستر شیل همان نماینده دولت انگلیس است که در فراهم آمدن وسائل عزل و قتل میرزا تقی خان امیر کبیر صدراعظم نقش بسیار مؤثري داشته است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ مجدول؛ 12گ، 13 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 18×25 سم [ف: 3 - 192]
در این نسخه فهرست و خلاصه نامه های زیر که از طرف سلاطین و بزرگان دولت روس به بزرگان ایران نوشته شده می آید: 1. نامه امپراطور روس به خاقان مغفور در باب فتح و رشا، 2 و 3. نامه های امپراطور روس به خاقان مغفور؛ 3. جواب آن، 5 و 6، 7 و 8 و 9 و 10 و 11. شامل نامه پادشاه روس است به فتحعلی شاه، 12 و 13 و 14 و 15 و 16 و 17 و 18 و 19 و 20 و 21. نامه پادشاه روس است به محمد شاه، 22 تا 33. نامه های الكساندر پادشاه روس است به ناصرالدین شاه، 34. نامه امپراطور به خادمان حرم خاقان مغفور، 35. نامه امپراطور به ولیعهد، 36. نامه امپراطور ولیعهد نایب السلطنه، 37 و 38. دو ذریعه از زوجه امپراطور بخاقان مغفور، 39 و 40. دو ذریعه یکی از ولیعهد و دیگر از امپراطور روس به شاه ایران، 41 دو ذریعه امپراطور به ناصر الدين شاه، 42. ترجمه تلگراف امپراطور روس، 43. نامه امپراطور روس به ناصر الدين شاه، 44. نامه امپراطور الكساندر امپراطور روسیه، 45. جواب خاقان مغفور به نسلرود، 46 عریضه کینازو زانسوف در باب تعزیت خاقان مغفور، 47. عریضه براشکی در اعلام مأموريت، 48. عریضه جات بارانتکی، 49. عریضه نواب میخائیل، 50. عریضه یرملوف به حضور مبارک خاقان مغفور، 51. ایضا عریضه یرملوف، 52. ذریعه باسکویج به نایب السلطنه، 53 ذریعه نسلرود به نایب السلطنه، 54. کاغذ نسلرود، 55. ایضا کاغذ نسلرود، 56، دستخط جنزال زیکاف، 57. عریضه کراف باسکویج، 58. عریضه باسکویج به نایب السلطنه، 59. ترجمه تهنیت نامه الكساندر، 60 و 61 و 62. کاغذ سفیر روس به میرزا مسعود، 63. کاغذ سفیر روس به میرزا علی، 64. کاغذ دو کامل سفیر روس به میرزا مسعود، 65. ذریعه سفیر روس به شاه مرحوم (محمد شاه)، 66. کاغذ سفیر روس به میرزا علی، 69. کاغذ دو کامل به وزیر خارجه، 70.
کاغذ دو کامل به میرزا علی، 71. کاغذ شارژدافر روس به حاجی میرا آقاسی، 72. نامه غراف نسلرود به میرزا محمد علی، 73. نامه غراف نسلرود به میرزا تقی خان، 74. قرار نامه که در خصوص اصلاح امور ما بین اهالی ایران و رعایای روس، 75. عریضه مسیو رادلف جانشین به حضور ناصرالدین شاه، 76. مراسله شارژدافر روس به میرزا آقاخان، 77. ترجمه کاغذ میرزا جعفر خان مشیرالدوله، 78. کاغذ شارژد افر روس، 79. صورت آن چه بر قرار ماده فصل چهارم افزوده اند، 80. کاغذ ایلچی روس به میرا مسعود، 81. پاکت نوشته جات متعلقه به سفارت دولت روس، 82. ترجمه سواد کاغذ جات متعلقة به ولیعهد نیکولا، 83. عریضه فرمانفرمای گرجستان، 84. دو طغرا نوشته پر ملوف و یم بف؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج، مقوایی، ضربی، 12گ، 14 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 18×25 سم [ف: 3-190]
سه نامه دیوانی یکی به خواجه ابوالحسنا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [نشریه: 7-246]
سه نامه دیوانی یکی به خواجه ابوالحسنا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ ص (469-475)، ابعاد متن: 10×19، اندازه: 20×29 سم [سنا: ف: 2-58]
بخشی از یک نامه ناقص است؛ بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ 1 گ (18ر-18پ)، اندازه: 15/6×25/8 سم [ف: 29/1 - 231]
آغاز: بسمله، ستم است اگر هوست کشد که بسیر سرو سمن درا ... با وجود چنین ابیاتی که از توجه آن کامرائی مساکین؛ انجام: تا تعداد ماه و روز و تاریخ و ؟ معلوم می شود و الله اعلم (پس از یک صفحه در این باره)
منتخب رقعات بیدل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ 13-21 سطر، اندازه: 13/3×21/1 سم [ف: 5-19]
آغاز: نوشتجاتی که از هرات نگاشته خدمت نواب والا حشمت الدوله و نزد مقرب الخاقان قوام الدوله فرستاده بودید همگی به دارالخلافه رسیده ملاحظه شد؛ انجام: شما حقیقت این مطلب را | درست و از روی صدق بنویسید تا صدق و کذب آن معلوم شود چندین رقعه است در وقایع هرات که در آن نام اشخاصی چون: حشمت الدوله، قوام الدوله، احمد خان حاکم هرات، محمد اکرم خان، مظفر الدوله، امیر دوست محمد خان و ... دیده می شود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 6گ (14پ-19ر)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 28-22]
مورخ چهارشنبه 25 مرداد 1306 به آقای آقا سید سعید؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا قرن 13؛ 1ص (54ر)، اندازه: 10×12/5 سم [ف: 20-553]
آغاز: نامه نامی و ملاطفت گرامی که از جانب بندگان نواب نامدار سلطنت شعار گردون اقتدار خورشید طلعت مریخ صولت نسخه اصل: ملک، ش 4923 (ملک 423/3)، از؟ به خاقان بن خاقان جلال الدين عبد المؤمن خان (ازبک)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (3-ر4ر) [عکسی ف: 2-278]
آغاز: جوابی است که مرحوم آقای میرزا تقی علی ایالتی (؟) به خراسان به مرحوم میرزا ابوالقاسم قائم مقام نوشته اند. ای به استحقاق شاه شرق را قائم مقام ** انجام ماه صیام است و پایان شد ایام؛ انجام: حوائجنا یقضی الحوائج بیننا ** و نحن سکوت والهوی تتکلموالسلام.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (85پ-86ر)، اندازه: 11×21/4 سم [ف: 29/1 -182]
گویا مرحوم آقای میرزا تقی رحمة الله علیه نوشته اند؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (99پ-100ر)، اندازه: 11×21/4 سم [ف: 29/1 - 182]
نامه میرزا مهدی خان به [؟] بصره، در باب افول و غروب دولت احمد پاشا؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ 1 ص (38)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-49]
آغاز: مراسله ای که عالیحضرت میرزا مؤمن به آقای صاحبی ام جعفر قلی بیک به جهت فرستادن نقوش قلمی گردید به عرض می رساند که اگر از روی لطف و شارق فلک خاطر التفات؛ انجام: از جویبار حکومت و فرمانروایی سر سبز شادات گردد تازه ترین نوباوه اش اتصال نفع و ضرر و اتصال خیر و شر شمارد و آیینه دولتش را از صیقال توفیق مجلی به ارباب العباد.
نامه میرزا مؤمن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1241ق؛ 27گ (106پ-132ر)، 12سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 26-106]
نامه امیر زاده به داود افندی والی بغداد تشکر از مهمانداری موضوع نامه های پیشین؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق؛ 1 ص (10ر) [ف: 8-179]
نامه از میرزا بزرگ داروغه دفتر متخلص به خرم در خصوص سفارش اهل تعزیه در روزهای محرم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق؛ 2گ (15ر-16ر) [ف: 8-180]
آغاز پیوسته مصباح هدایت و فضل و سید سراج منیر افاضت و ارشاد مفید در مشكواة...
نامه درخواست حمایت از طرف میرزا محمد سعید استر آبادی از عصاران؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260ق؛ 4ص (148-151)، 14سطر، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 45-152]
نامه ای به امیر معصوم خان برادر میر علم خان خراسانی که لیمو فرستاده بود، نوشته شده؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260ق؛ 2 ص (154-155)، 14 سطر، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 45-152]
نامه به محمد حسین خان در باب مقدمه ابدالی نوشته شده؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260ق؛ 3ص (178-180)، 14 سطر، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 45-152]
نامه به خان بیگی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1264 ق [ف: 8-88]
نامه از آقا میرزا تقی به قائم مقام؛ بی کا، تا: با تاریخ 1264ق [ف: 8 - 88]
نامه از میرزا تقی به فرخ خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1264ق [ف: 8-88]
نامه های قاجاری و چند نامه دیگر گویا از گنجینه نشاط، با نظم؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1266ق؛ 16سطر (8/5×17)، اندازه: 17×26 سم [سنا: ف: 2-33]
آغاز: کاغذی که به نواب مستطاب و الأعماد الدوله نوشته شده است شهر شوال 1269 از قراری که مقرب الخاقان؛ انجام: هنوز جواب نواب مستطاب والا نرسیده است درین باب چه قراری داده اند.
صورت نامه های اداری و دولتی است که وزارت امور خارجه ایران به شاهزاده عماد الدوله حاکم کرمانشاهان فرستاده و جواب هایی که مشار اليه برای آن وزارتخانه ارسال داشته است؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ 27گ، اندازه: 21×26 سم [ف: 21-331]
آغاز: تبارك الذي بیده الملك و هو علی کل شی قدیر الذي خلق الموت؛ انجام: و الأزمان قرین الطاف ملك منان و مورد دعای پیر و جوان باشد
نامه که مصحوب شاهقلی در باب طلب قندهار به پادشاه هند نوشته شد؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 4گ (11پ-14ر) [ف: 15-248]
آغاز: گوهر الفاظي که جوهری اندیشه آن را زیور اکلیل مقال داند؛ انجام: خورشید سلطنت و اقبال افق جاه و جلال طالع و لامع باد نامه ای که بعد از فتح قلعه مبارکه قندهار به پادشاه هند نوشته شد؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (14ر-16ر) [ف: 15-248]
آغاز: نسیم گلستان خلت و مو الفت و شمیم بهارستان صداقت؛ انجام: همواره ساغر کامروایی از باده الطاف الهي مالامال و کوکب بخت اعادی قرین و بال و نکال باد
نامه ای که به عبد العزيز خان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1 گ (16ر-16پ) [ف: 15-249]
آغاز: نامه بهارستان صداقت و ولا، زلال چشمه سار بیغش صدق و صفا؛ انجام: آفتاب دولت از کسوف نقصان در امان و کوکب مرام از افق حصول درخشان باد
نامه است که از جانب اعلیحضرت ظل رحمان به عبد العزيز خان والی ترکستان نوشته شده است؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (16پ-18پ) [ف: 15-249]
آغاز: جواهر سپاس بیکران و نقود درود بی پایان نثار جناب و هابی تواند بود که با بروان حکم جاری؛ انجام: آن که باعلام چگونگی ذات محمدت صفات و اظهار مکنونات خاطر محبت ذخایر موسس مبانی یکتادلی گردند آفتاب دولت و اقبال از افق عظمت و اجلال طالع و لامع باد
نامه ای است از جانب اعلیحضرت ظل رحمان که بپادشاه و الاجاه اورس نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (23ر-24ر) [ف: 251-15]
آغاز: مرآت بی غبار چهره حسن مصافات و عینک دور نمای شاهد ملاقات؛ انجام: پیوسته نهال اقبال و اغصان اجلال از رشحات الطاف حضرت لایزال سر سبزوریان باد
مکتوبی که در پاسخ نامه عبد العزيز خان والی ترکستان نوشته است؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (25پ-26پ) [ف: 15- 252]
آغاز: تازه گلبرگ بهارستان دوستی و موافات ثمر پیش رس بوستان حسن ملاقات؛ انجام: و بدستور حامل سخنان مودت اساس شد که در بزم ایتلاف و اتحاد گذارش دهد
نامه ای که بسلطان مراد بخش نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (27پ-28ر) [ف: 15-253]
آغاز: زبان حمد سرا که یک برگ از حدیقه صنع نخل طراز گلشن ایجاد اشیاست چگونه عرض بهارستان شکر گزاری نماید؛
انجام: و سمند حصول مرام خویش عیان و در مضمار بی انتهای عمر دوام در جولان باد
نامه ای که در جواب نامه عبد العزيز والی ترکستان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (28ر-30پ) [ف: 15-253]
آغاز: پیوسته کواکب مطالب و اختر مآرب ابو الغازي خان بالقابه؛ انجام: همواره سمند دولت در زیر زین و بوستان سلطنت از گل های حصول مآرب رنگی باد
مکتوبی که به ابو الغازي خان دلاور او گنج نوشته؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (30پ-31پ) [ف: 15-253]
آغاز: جواهر زواهر بیانش بیحد ولالی متلالی لاتحصی ولا تعد که مفه زمان و میزان بیان از کشیدن آن قاصر؛ انجام: و آفتاب دولت و شوکت مصون از کسوف عین الكمال باد
نامه ای که به سلطان اورنگ زیب والی هندوستان نوشته؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 5 گ (31پ-35پ) [ف: 15-254]
آغاز: گلزار دوستی و موالات و بوستان موالفت و مصافات اعنی نامه صداقت ختامه فلان ... نکهت یگانگی و یکتادلی بمشام اتحاد رسانید؛ انجام: بموقف ابلاغ رسانید که کار گذاران دولت ابد مدت دوران عدت بانجام آن مامور گردند
مکتوبی که به عبد العزيز خان نوشته؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (35پ-36ر) [ف: 15-254]
آغاز: اسامی سامی آباء عظام از وجود اخلاف کرام پایدار و حلاوت اثمار موجباشت هار اشجار می باشند؛ انجام: مقرر فرمائیم که پیشکاران دولت والا بعمل آورند کواکب آمال از آفاق اقبال و اجلال طالع و لامع باد
نامه ای است که به عبد العزيز خان والی ترکستاندر پرسش از قضیه پدر محمد خان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (24ر-25پ) [ف: 15-251]
آغاز: نامه دوستی طراز لازم الاعزاز سلطنت پناه ابو الغفازي خان بالقابه؛ انجام: فاتح ابواب مکاتبات و مراسلات باشند لایزال کوکب اقبال برافق کمال باد
نامه ای که به ابو الغازي خان والی اور کنج از جانب اعلیحضرت ظل رحمان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1گ (38ر-38پ) [ف: 255-15]
آغاز: اغصان شجره ریاض الفت و وداد و ثمر و خنده ابر یکتادلی؛ انجام: گل های آمال از نسیم تاییدات شگفته و خندان و ریاض کامرایی سر سبز و ریان باد
نامه ای که در جواب مکتوب پادشاه دکن نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق، 3گ (38پ-40پ) [ف: 15-255]
آغاز: آن که افادت وافاضت پناه، فضایل و کمالات دستگاه حقایق و معارف آگاه؛ انجام: مدتیست که از درگاه خلایق پناه دور و از شرف بندگی مهجور شده در حین ورود رقم اشرف رخصت انصراف حاصل نموده روانه شود.
رقمی که در باب طلب مولانا محمد محسن کاشی نوشته شد؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (54ر-56پ) [ف: 15-259]
آغاز: زلال عذب الفت و اتحاد و مائ معین مودت ووداد اعنی نامه مودت ختابه فلان؛ انجام: بتقریب جواب نامه که قبل از این فرستاده شده بود سلسله جنبان مصادقت و موالات کردند
مسوده جواب حاکم مولتان که از زبان ذوالفقار خان نوشت شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (63ر-64پ) [ف: 15-265]
آغاز پیوسته ریاض اقبال و گلشن حشمت و اجلال دستور اعظم و مشی رمفخم؛ انجام: دیگران فتنه انگیز واقعه طلب را مجال تردد نداده، بعون الله ارکان حیاتش از بنیان قلع و قمع خواهد شد
سواد مکتوبی که مقرر شده بود که عالیجاه قورچی باشی و بیگلربیگی آذربایجان بردستور اعظم خواند کار قلمی نمایند؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (65ر-66پ) [ف: 15-266]
آغاز: مرآت مصفای دوستی و مودت و عینک دور نمای التيام و الفت. گلستان همیشه بهار صداقت؛ انجام: پیوسته ابواب مکاتبات را کهدر حقیقت از مقوله مکالمات روحانیست مفتوح داشته، بارجاع مهمات ممنون سازند، کهبه پیروی اقبال بی زوال صورت انجام یابد
سواد مکتوبی که از جانب یکی از حکام سر حد به صفدر خان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 4گ (68ر-71ر) [ف: 15-267]
آغاز: بوستان صداقت و حدیقه مودت اعنی مکتوب فلان که به آبیاری؛ انجام: دست آمدن از طریقه خاطر خوش احباب دور است از دام مکروهان بدور، و باحصول مطالب همعنان باشند
سواد مکتوبی که یکی از دوستان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1گ (71ر-71پ) [ف: 15-267]
آغاز: از عهده شکر الطاف گوناگون حضرات عالیات که در پیرایه های مختلف جلوه ظهور می نماید؛ انجام: دیگر چه نویسد که بنگارش آن چه نوشته شد نیز راضی نبود هی شقشقة هدرت ثم قرت
کتابی که به یاران قزوین نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (73ر-74پ) [ف: 15-269]
آغاز: لله الحمد که رسوم و آداب تازگی گرفته و نو بهار غرایب امور شگفتی آغاز نهاده؛ انجام: چندین بی شعورو ناشناخت باشد، بی شعوری بای خود، معاذالله که ناشناخت باشد، و بهر عیبی که شد راضی می تواند شد بجز این معنی که طبع قاصر از آن مباینت کلیست
به بعضی از آشنایان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (74پ-75پ) [ف: 15-269]
آغاز: خواهش هم بزمی آشنایان بیگانه سرشت و دیدن دیدار رشک فرمایان گلشن فروردین؛ انجام: آن زیب گلستان دانش را جنبش افزونی در هاد و نهال هستی دوستان یک دل را ریان هستی فرستاد
کتابی خالی از واژه عربی به یاران قزوین نوشته؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (77ر-79ر) [ف: 15- 270]
آغاز: ... آشتی و جنگ و معجون شهد و شرنگ اعنی ثمر شاداب نهال، خامه افادت و افاضت پناه؛ انجام: در این ایام مطالعه طب نیز سد راه معالجات روحانی شده، حق تعالی با مری که بکار نشاتین آید مشغول گردانادا
در جواب کتابت حسین بیک منشی نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 3گ (79ر-81ر) [ف: 15-270]
آغاز: دوشیزگان معانی و پرودگان مضامین کهدر لباس به نمای الفاظ بدلربائی؛ انجام: زبان سخن بمعانی آن گویاست گوش بر آواز آن بی بهره نخواهند گذاشت
در جواب منشی الممالك نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق [ف: 15 - 273]
آغاز: با وجود ارسال مکتوب ناطق که مبین این معنیست که سخن هست فرزند جانم؛ انجام: دوستان را شخص واحد تصور نموده بگره گشائی گفتگو عقده از کار دل گشود: ابواب مراد بر چهره پسندیدگان شیوه اتحاد مفتوح باد
به یاران قزوین نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (90پ-91پ) [ف: 15-273]
آغاز: عدم قدرت تحریر جواب ملاحظه فلان دل حیرت زده را سیلی خور چهار موجه بحر تحیر نموده؛ انجام: از تصدیع خود خجل است. پرده دوری تحریک نسیم لطف الهي مرتفع باد
به بعضی از آشنایان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (91پ-92ر) [ف: 15-274]
آغاز: از شمیم گل کاغذهای مفاوضه قدسیه ضمیر مایه گلدسته بهارستان اهلیت؛ انجام: رجاء واثق و امل راسخ است که شاهد مسئول نخست نیز بزیور قبول محلی گردد
به بعضی از آشنایان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1گ (92ر-92پ) [ف: 15-274]
آغاز: تا ابرش خوش خرام گردون را رایض قضا در زیر زین آفتاب و ماه کشیده می دارد؛ انجام: تا زلال عذب اندیشه غبار آلود ابهام نمانده خاطر را ازین تردد اطمینانی بهم رسد
در طلب اسب به حسین بیک منشی نوشته شد؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1گ (94ر-94پ) [ف: 15-275]
آغاز: چیره دستی تعارف اظهار حال که در عهده تقریر نامه خاموش مقال می باشد و نمی گذارد که اکتفا بگفتگوی چنان صادق البيان؛ انجام: از دعا فراموش نفرموده بسرمه مداد روشنی بخش دیده اتحاد خواهند گردید
کتابی که به حسین بیک منشی نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (98پ-99پ) [ف: 15-277]
آغاز: پیرایه بزم سراسر نگار نو بهار و گلوگاه رخسار شسته رویان لاله زار؛ انجام: که آغاز خواهش هاست در جام ... و دانایی بکام باد در جواب کتابت عزیزان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (99پ-100پ) [ف: 15-277]
آغاز: افکار صغری شکلی که مخرب برهان مثبتین قدم عالم است بدیهی البطلانست؛ انجام: اکنون سخت است نمیدانم چه باید کرد که بموقع باشد گفتن را چشم دارد
کتابی که به شخصی نوشته شد؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (100پ-101ر) [ف: 15-277]
آغاز: مشتاق شما محمد طاهر بحمد الله و المنه از عنایت سر کار واهب العطيات؛ انجام: که شاید از دست کنجکاوی های جزیره طبیعت که نفس اماره دقت طبعش نام گذارد خلاص شود
به میرزا محمد باقر طالقانی نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1گ (101ر-101پ) [ف: 15-278]
آغاز: ذات مرضية السجيات که منبع کمالاتست از اصابه عین الكمال مصون و محفوظ بوده؛ انجام: حق تعالی بخلعت تسلی، آن شایسته زیور عنایت را محلی دارد و گویندگان را توفیق رفیق گردانادا
کتابی که به عزیزی نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (101ر-102پ) [ف: 15-278]
آغاز: الهي در جهان چندان بمانی ** که بر خاک فلک تکبیر خوانی؛ انجام: امید که همیشه بکام دوستان بر ارایک دولت
ووساده عزت متمکن بوده بنگاشتن سلامتی احوال ذات جامعة الكمالات بندگان را رهیز منت گردانید
به صفی قلی خان ایروان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1 گ (102ر-102پ) [ف: 15-278]
آغاز: زهی نساج الفاظ و معانی که حریر را ببد قماشی انگشت نما ساخته و تبارك الله از این تازه بیانی؛ انجام: دیگر چون برنجم و بادای سخنان شما را برنجانم که از من زیاده برین نمی اید و السلام کتابی که به مسیحای فسائی نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (102پ-103ر) [ف: 15-279]
آغاز: شهری ولایت، اهلیت برادر اعیانی؛ انجام: زادگان طبیعت که سوی آشنائی ترجیح غربت بر وطن نموده از راه بدار الثمين قلب شریف نزول می نمایند، چشم داشت اصلاح دارند
به میرزا سعد الدين محمد وزیر خراسان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1 گ (103ر-103پ) [ف: 15-279]
آغاز: حدیقه همیشه بهار و روضه مشحون بانوار و ازهار اعنی نوازش نامچه بندگان فلان که بگل های رنگارنگ التفات و گله گذاری آراسته بود؛ انجام: نهال مارب باثمار حصول مطالب بارورو اختر اقبال هر روز درخشنده تر باد. بمحمد و آله الامجاد به نجف قلی خان زنگنه نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (103پ-104ر) [ف: 15-279]
آغاز: پیمان ساغر دوستکامی و پیمانه خوشدلی عبد العزيز خان بالقابه از خمخمانه الطاف بی پایان الهي سر شار؛ انجام: امید که پیوسته هنگامه آرای عیش و خوشدلی و کامیابی و کامرانی باشند مکتوبی که از جانب اعلیحضرت ظل رحمان به عبد العزيز والی ترکستان نوشته شده است؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (22ر-23ر) [ف: 15-250]
آغاز: تماشائیان بستان سرای اسرار نهان و سیاران خیابان حدائق پرنور جهان که باده کشان می کده راز و لذت شناسان کیفیت رسای حقیقت و مجازند؛ انجام: همواره شاهد مطلب روائی بکام و باده اصرار مطالب ... و بر جام باد
مکتوبی که از جانب اعلیحضرت ظل رحمان به عبد العزيز خان والی ترکستان نوشته شده است؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (26پ-27ر) [ف: 15-252]
آغاز: پیوسته ساغر سلطنت واقبال و پیمانه جهانبانی و اجلال از ماده مطلب روائی مالامال بود؛ انجام: باده بیخمار مخموران محفل دوریست دماغ آشنائی نشاة بخش مسرت بی اندازه خواهند ساخت مکتوبی که به عبد العزيز خان والی ترکستان نوشته شده است؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 1 گ (27ر-27پ) [ف: 15-252]
آغاز: تا از نتایج اتصالات اجرام علوی و امتزاجات امهات سفلی خوش نشینان موالید را حال منتظم؛ انجام: بیای استوار یکتادلی شناسند، باقی حالات رجوع بتقریر فلان بالقابه است اعتماد خواهند نمود
به عبد العزيز خان والی ترکستان نوشته شده است؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (36ر-37ر) [ف: 15-254]
آغاز: چمن سرای گلشن ائتلاف و محبت و حدیقه طراز گلزار دوستی والفت؛ انجام: باعلام فتوحات تازه ترقیات بی اندازه مسرت افزای قلوب دوستان گردید پیوسته گلشن دولت و اقبال رابهار واثمار حصول مقاصد بر شاخسار باد
نامه ای که به عبد العزيز خان نوشته شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 2گ (37ر-38ر) [ف: 15-255]
آغاز: هو. نامه ولیعهد مبرور به سلطان روم مصحوب قاسمخان سرهنگ حامل عهدنامه مبارکه. الحمد لله الذي اید الحق و شید الدين و الف بین قلوب المسلمين
نامه ولیعهد مبرور به سلطان روم؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: محمود بن جلال الدين محمد نصیر قلندرشاه خویی، تا: ربیع الثاني 1272ق، جا: تهران؛ 2گ (46پ-47پ)، اندازه: 12/8×21/5 سم [ف: 29/1 -331]
آغاز تا گل های عنبر شمیم حدایق و داد و ریا حین مودت نسیم بساتین و شادمانی و اتحاد در بهارستان یک جهتی؛ انجام: همواره مقام دولت و مقر سلطنت بحلیه کامرانی و زیور نصرت و شادمانی آراسته و محلی باد
نامه ای که مصحوب میرزا مقیم کتابدار نزد پادشاه والاجاه فرستاده شده؛ بی کا، تا: 1272ق؛ 4گ (40پ-43ر) [ف: 15-256]
آغاز: ای صبا ای محرم راز نهان ** ای فرح بخش دل بیچارگان؛
انجام: تا کنم جان از سر رغبت فدا ** بهر تعظیم قدومت ای صبا
نامه منظوم به خالد 59 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275ق؛ 5گ (545-549)، 16سطر (7×14)، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 8-30]
نامه هایی میان ایران و عثمانی (ترجمه)، در مورد وجوهی که برای نظام از تبعه ایران گرفته شده، و یکی در مورد قرانتین خانقین، در مورد ایرانیانی که به نظام گرفته شده اند، در مورد گمرک، تعدی به زوار، رسوماتی که گرفته می شود، هزینه ای که
بابت دفن در رواق نجف گرفته می شود، صد تومان در ایران و طالار ده تومان و در صحن پنج قران و در مقابر داخلی هر مرده سه تومان گرفته می شود، در مورد شکر در نجف. رویهم نامه ها از علاقه دولت ایران به امور جاری در کشور عراق را نشان می دهد. با تاریخ هائی از 1276. در یک جا آمده: دو ثلث خلق نجف اشرف عجم اند، و معلوم است برای وارسی امور ایشان لازم است کسی از اجزای عهده مجلس این ولایت باشد و در این مدت یک نفر از عجم داخل مجلس راه نداده اند، محض این که محاکماتی که واق؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1276 ق [ف: 7-41]
نامه نواب اعلی در جلوس شاه سلیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 4ص (251-254) [د.ث. مجلس: 14-3531]
مکتوب سلطان مراد میرزا حسام السلطنه بیکی از ابناء ملوک در زمان صدارت حاجی میرزا آقاسی؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 2ص (25-26)، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 7-791]
دو نامه بهزل و طیبت بسیاق نوشته های محسن میرزا میر آخور؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 4ص (127-130)، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 7-792]
آغاز: بسمله - هو الله تعالی شانه العزيز و به نستعین. سواد وصیت نامچه مرحوم میرزا مهدیخان: الحمدلله الذي خلق الموت؛ انجام: مهمات خاطر اخلاص منظور را سازند و السلام و الاكرام.
این قسمت از مجموعه شامل نامه ها و مکاتبات از این نویسندگان است: «سواد وصیت نامچه مرحوم میرزا مهدیخان»، «نامه میرزا تقی علی آبادی به قائم مقام طاب ثراه»، «سواد رقمی است که مرحوم ولیعهد میرزا به محمد علی آشتیانی مستوفی ... نوشته شده به خط مرحوم قائم مقام»، «سواد فرمانی است که مرحوم قائم مقام از جانب نایب السلطنه به نواب محمد حسین میرزا نوشته»، «نامه ای که قائم مقام از جانب نایب السلطنه به محمد حسن خان نایب الا یاله کردستان نوشته»، نامه هایی است که قائم مقام به دوستان و یاران خود نوشته است، نامه ای است که فاضل خان گروسی به آقا خان محلاتی نوشته، نامه ای است که قائم مقام به میرزا بزرگ نوری نوشته، نامه هایی است که معتمد نوشته است، نامه هایی است که قائم مقام به مرحوم آقا میرزا تقی علی آبادی و به وقایع نگار، به فاضل خان گروسی و به یکی از وزرای خاقان و به نواب طهماسب میرزا و در خطاب به معشوق نوشته است، نامه هایی که مرحوم معتمد نوشته است، صورت کاغذی که نواب شاهزاده میر آخور به نواب اردشیر میرزا نوشته، نامه هایی که قائم مقام به یکی از امیرزادگان و از خراسان به شاهزاده خانم و به آقا علی دشتی و به میرزا بزرگ نوری و به میرزا تقی آقا و به فاضل خان و به محمود خان دنبلی و از سرخس به دوستی و به یکی از امیرزادگان، به تهران و به یکی از یاران و جواب به میرزا ابوالقاسم وزیر کرمانشاه و از جانب نایب السلطنه به عبدالرزاق بیگی دنبلی و از مسودات و مشق های مرحوم قائم مقام است که به قلم جلی نوشته، نامه ای که مرحوم میرزا مهدیخان به جهت قراء و مزارع خود نوشته است، نامه ای که قائم مقام به میرزا محمد علی خان شیرازی نوشته، نامه ای است که نایب السلطنه به قائم مقام بزرگ نوشته، نامه هایی که قائم مقام به دوستان و به نواب شعاع السلطنه و به فتح الله و به میرزا صادق وقایع نگار و به میرزا محمد علی آشتیانی و به محمدرضا خان وزیر مملکت خراسان و به میرزا موسی خان برادر خود، پس از مصالحه با روس به میرزا بزرگ و به نواب والا شاهزاده معزالدوله و از جانب ولیعهد به سلطان روم نوشته است؛ کا: محمد جعفر قزوینی ابن محمد باقر خان، تا: 1287ق؛ 133ص (133-1)، 12 سطر (7×12/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -68]
نامه وزارت عدلیه درباره وقف بودن روستای گشت فومن گیلان از طرف خانلرخان و تولیت عبدالله خان و فرزندان او؛ بی کا، تا: 1289ق [نشریه: 5-391]
آغاز: تعلیقه عالیشان میرزا بیک فراش را مرقوم می دارد؛ انجام: اجازه عبور دهند سنه 1288
نامه های متفرقه؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1289ق [رایانه]
نامه ای است که نواب میرزا حور؟ به مستوفی الممالك نوشته است درباره برقراری مستمری برای شیخ اسد الله (که نمک پرورده آن حضرت) بوده است؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، تا: 21 محرم 1291ق؛ 2گ (80پ-81ر)، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 15-26]
نامه نواب محسن میرزا به قرنی جان سردار؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: محمد حسن هزار جریبی، تا: 1295-1298ق؛ 1گ (91ر-91پ) [ف: 37-253؛ فهرست رایانه ای ج 4-1042]
آغاز: عرض کسبه و تجار و اصناف دارالسطنه اصفهان بحضور مبارک هر یک از علماء اعلام وحجج اسلام ... این که قریب سی سال است که ما جماعت ... پای منبر جناب مستطاب ... سلطان الواعظين آقای حاجی سید محمد حسن واعظ کاشانی حاضر بوده ایم؛ انجام: هیچ خطری خطیر تر از تکفیر مؤمن نیست خصوص مثل جناب مستطاب فخر الواعظين صدر الذاكرين جناب آقای حاجی سید محمد حسن واعظ ... بعثه الله عزوجل یوم القيامة فقيهاً عالماً وشبهه نیست در این که این سید جلیل
نامه های چند تن از علمای شیعی است در اوایل قرن چهاردهم هجری در تأييد سلطان الواعظين سید محمد حسن موسوی کاشانی اصفهانی که متهم به فسق و کفر شده بود، از جمله نامه میرزا ابوالقاسم نراقی و شیخ محمد شرابیانی و میرزا عبدالحسین مدرس یزدی و ابوالقاسم اردستانی، و علی نقی کرمانی کاشانی، دراین باره نگاه کنید به فهرست کتابخانه آية الله گلپایگانی ج2 ص 269-264 که آقای رضا استادی به نقل از آقای روضاتی مدظله توضیحات خوبی ارائه کردند و نیز نسخه های شماره 83/24 و 84/24 و 49/24 و 50/25 در ارتباط با همین موضوع است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 10گ، 14 سطر، اندازه: 18×23 سم [ف: 8-4746]
نامه سفارت ایران از استانبول به بغداد در مورد این که مأمورين عثمانی در توابع بغداد ایرانیان را بدون رضایت آن در دفتر نفوس عثمانی قید می کنند، مورخ 21 رجب 1291- غره 1398؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 1 ص (3پ)، اندازه: 21/9×25 سم [ف: 7-346]
نامه میرزا کریم خان، در عنوان نامه چنین آمده است: «کاغذی است که جناب میرزا کریم خان پسر مرحوم ناظم الملك در حکومت نواب اشرف و الا موید الدوله در خراسان در سنه یک هزار و سیصد و هفت به تهران نوشته است»، نویسنده نامه از موید الدوله و عده ای دیگر نام می برد و بدنبال ذکر نام هر یک لطیفه و شوخی طنز آمیزی می آورد. نخست (پس از مقدمه نامه درباره موید الدوله می گوید: «از وضع ایالت جلیله مفتخره استفساری رفته بود. اما خود حضرت والا. شکم زندان باد است ای خردمند. ندارد هیچ عاقل باد در بند. روزها در تالار حکومتی جلوس فرموده فرمایشات ما فرمودیم ... نواب علیه عالیه افسر الدوله دامت شوکت ها بینهم العداوة البغضاء...»؛ کا: تفرشی لشکر نویس، علی، تا: قرن 14؛ 3 ص (131-133)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 205-21]
نامه خان چین به ملکه ویکتوریا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (2043- 2044) [مختصر ف: -844]
نامه های حکومت بنادر و جزایر جنوب و دشتی و دشتستان، شماره 113 تاریخ 12 آبان 1307 تا 148 (از ص 9تا 126) همراه با نامه های شماره 159 تاریخ 21 آذر 1307 تا 163 تاریخ 24 آذر 1307، در نه برگ جداگانه به همان حکومت (راهنمای کتاب 56: 18)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 29گ، 20سطر (16×20)، اندازه: 11×17 سم [ف: 17-362]
نامه نواب اشرف مؤيد الدوله فرمانفرمای خراسان و سیستان به سهام الدوله در امور سرحدیه و منع ازدواج دختران ایرانی با تراکمه تبعه خارجه مورخ 23 صفر 1311؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 1ص (112پ) [ف: 7-351]
نامه حاجی فرهاد؛ بی کا، تا: قرن 14؛ 2ص (77-78)، 15 سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2677]
نامه حاجی ملا صادق قمی در شکایت از کارکنان دولت به شاه؛ بی کا، تا: قرن 14؛ 8 ص (78-85)، 15سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2678]
آغاز: نادر است چون زمین آن ها بواسطه قرب به رودخانه شولات است در وقت بهار آب از پشته های قنات بالا زده؛ انجام: چند قریه را بدست یکی از اعمال کاردان و با اطلاع سپرده تا در کمال مواظبت مشغول آبادی شوند.
نامه ای به ظل السلطان، در این نامه مطالبی راجع به وضع چهار محال اصفهان (محال کراج محل برا آن، محال رود دشت) و نیز شرح گزستان و کویر کاو خانی تحریر شده. و نیز «جهت خرابی املاک خالصه و اربابی محال ما بین شهر» و هم چنین «ملاحظاتی که در باب آبادی املاک خالصه و اربابی محال پائین شهر لازم است منظور شود» در این نامه اضافه شده؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 14 [ف: -108]
نامه ها و تلگراف های ظهیرالدوله، نخستین آن تلگراف از قم به کرمان شاه در 10 جمادی الاول 327 و بازپسین آن تلگراف از تهران به ساری در پایان ذیحجه 1326؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 134ص، 20سطر (9/5×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: 17 - 491]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 7-212]
نامه هایی است از سران قاجاری که در این دفتر کنار هم قرار گرفته است، این نامه ها نسخه اصلی است و به خط نویسندگان آن هاست که نوعا از بزرگان قاجار هستند. عناوین برخی از نامه ها: 1. نامه احمدشاه قاجار به رئیس الوزراء (پهلوی)، 2. نامه محمد علی شاه به مظفرالدین شاه، 3. نامه رئیس مجلس شورای ملی به عین الدوله در 1329، 4. نامه مظفرالدین شاه به عین الدوله در صفر 1320، 5. نامه افتخار السلطنه به عین الدوله، 6. نامه مظفرالدین شاه به عین الدوله در صفر 1320، 7. نامه محمد علی شاه به مظفرالدین شاه، 8. نامه محمد علی شاه به عین الدوله، 9. نامه مظفرالدین شاه به معتمدالدوله در 1318، 10. نامه میرزا علی اصغر خان اتابک به عین الدوله، 11. نامه صاحب اختیار و دست خط
مظفرالدین شاه در مسافرت اروپا، 12. نامه مظفر الدين شاه به عین الدوله در سفر اروپا در 10 صفر 1320، 13. نامه عین الدوله به پسرش عضدالدوله، 14. نامه مستوفی الممالك، 15. نامه به امیر بهادر جنگ؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ 18گ [ف: 164-31]
نامه های دوره قاجار، نامه های زیر در این دفتر دیده می شود: 1. نامه به صدر اعظم گویا از ناصرالدین شاه قاجار، 2. نامه ناصرالدین شاه قاجار به اتابک اعظم، 3. نامه ای به اتابک اعظم درباره وضعیت به تلگرافخانه در محرم 1324، 4. نام های دیگر به صدر اعظم، 5. نامه به معین همایون، 6. نامه ای دیگر به معین همایون در 28 رجب 1322، 7. دو عریضه به شاه قاجاری و پاسخ وی، 8. نامه به رئیس الوزراء در 15 رجب 1333، 9. نامه سفارت ایران در لاهه در 12 جمادی الثاني 1322، 10. نامه به نواب اشرف والا در ربیع الأول 1311، 11. نامه سفارت ایران در لاهه در جمادی الثاني 1322، 12. نامه وزارت امور خارجه در 19 ربیع الاول 1319، 13. نامه سفارت ایران در وینه در 16 رمضان 1322 درباره جنگ روس و ژاپون، 14. نامه سفارت ایران در لاهه در جمادی الثاني 132 درباره نفوذ جاسوس روسی در ایران، 15. نامه ای درباره شورش تبریز، مورخ 16 جمادی الاول 1313، 16. نامه درباره نصب ناظم الملك به کار گزاری خارجه آذربایجان در جمادی الاول 1313، 17. نامه درباره مشروطه تبریز در 15 ذیقعده 1326 از هیئت علمیه نجف؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14، 21گ [ف: 31-165]
نامه های دوره قاجار، نامه های موجود در این دفتر: 1. نامه معاضد السلطنه به احمدشاه درباره ملاقات با آقا نجفی در اصفهان، 2. نامه حکومت ارومیه درباره راپورت صارم نظام در 12 ذیحجه 1326، 3. نامه محتشم السلطنه به عین الدوله صاحب اختیار آذربایجان در 28 محرم 1326؟، 4. گزارشی از اوضاع خوی و سلماسی در دوم ذیحجه 1326، 5. نامه کاظم ... السلطنه، 6. نامه از وزارت امور خارجه درباره روغن محموله از کرمانشاهان به دارالخلافه در 24 ذیقعده 1320، 7. نامه به عین الدوله، 8. نامه حکومت ارومیه درباره ورود موکب والا به آذربایجان در 2 ذیحجه 1326، 9. یادداشتی درباره شوکت الممالك رئیس قشون اصفهان با مهر «سلطان محمد» (بیضی)، 10. نامه ای از امامقلی در 3 ذیقعده 1313 11. نامه ای از محسن که از کرمان به صاحب منصبی نوشته است، 12. عریضه حاکم گیلان به ناصرالدین شاه که از اتابک اعظم شکایت کرده در 3 ذیحجه 1323 همراه با یادداشت ناصر الدين شاه در ظهر تگلراف وی، 13. تلگراف از یزد به تهران درباره تنفیذ احکام حجج اسلام نجف در رفع فساد شیخ جعفر سبزواری؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14، 17گ [ف: 31-165]
نامه های دوره قاجار، نامه های موجود در این دفتر: 1. نامه به ترجمان الدوله پیشکار مالیه آذربایجان با مهر «سلطان عبد المجيد، 2. نامه میرزا بابا زعفرانلو به ناصرالدین شاه که درخواست شغلی کرده و شاه در حاشیه ارجاع به صدر اعظم داده است، 3. گزارش سرقت اموال حبیب الله بیک و حسین بیک و تیمور بیک توسط اشخاصی از اهالی قراجه داغ، در شوال 1309، 4. مکاتبه ای درباره رحیم خان، 5. نامه ای به حشمت الملك امیر قاین، 6. نامه یکی از روسا به فرزندش در 16 رجب 1317، 7. یادداشتی درباره تعمیر کالسک ها در 15 ربیع الثاني 1317، 8. یادداشتی در باب املاک قراچه داغ، 9. نامه ای با مهر «سلطان محمد» 10. نامه به ناصرالدین شاه درباره وصول خلعت و فرمان در 1305، 11. نامه ای درباره درخواست سفارش برای محمد مهدی که در مرند به خدمات دیوانی اشتغال دارد، در جمادی الاولي 1313 در ظهرنامه مهر صدر اعظم دیده می شود، 12. نامه خزانه دار کل ایران به عین الدوله و چند یادداشت دیگر؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14، جلد: مقوا، 18گ [ف: 31-166]
نامه های دوره قاجار شامل قطعات زیر: 1. نامه اتابک به مظفرالدین شاه و پاسخ وی، 2. راپورت سعدالسلطنه حاکم اردبیل درباره روابط ایران و روسیه، 3. نامه مظفرالدین شاه به صدراعظم اتابک در شوال 1322، 4. گزارشی از متروکات مرحوم شاهزاده نصرة السلطنه و یادداشت مظفرالدین شاه در ذیل آن در ربیع الأول 1320، 5. نامه مظفرالدین شاه به صدراعظم از قصر دوشان تپه در شوال 1323، 6. یادداشتی از مظفرالدین شاه که در قصر گلستان تهران نوشته و قید (محرمانه) دارد، 7. نامه مظفرالدین شاه به اتابکی درباره دهی که در تیول مرحوم فیلسوف الدوله بوده، 8. فرمانی از ناصرالدین شاه قاجار به فرزندش که سرپرستی آب رودخانه دارالسلطنه را به وی واگذار کرده است در رجب 1307 با مهر مربعی «ولیعهد»، 9. نامه اتابک و مظفرالدین شاه به امیر بهادر، 10. نامه عین الدوله به پسرش عضدالدوله در 7 ربیع الثاني 1317، 11. عریضه معتمدالدوله و فرمان شاه به صدر اعظم در حاشیه آن، 12. یادداشتی از عین الدوله و حاشیه بر آن از مظفرالدین شاه، 13. نامه مظفرالدین شاه به اتابک اعظم در 1324، 14. نامه ای درباره سرقت در قریه لاهرود کویج مشکین، در 14 ربیع الاول 1311، 15. یادداشتی درباره رفع اختلاف بین اشرف والا و موید السلطنه در 14 ربیع الاول 1311، 16. نامه مظفرالدین شاه به عین الدوله، 17. نامه عین الدوله به فرزندش در 6 محرم 1318، 18. فرمان مظفرالدین شاه به عین الدوله درباره صدر الواعظين در شب جمعه شوال 1322؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14، جلد: مقوا، 19گ [ف: 31-166]
نامه های دوره قاجار، چند نامه از افراد مختلف است مربوط به سال های 1299-1322، عناوین برخی از آن ها چنین است: 1. نامه
صالح باغ میشه به مظفرالدین شاه که اجازه خواسته تلخک شاه شود در 3 ربیع الثاني 1321، 2. نامه ای از امیر نظام، 3. نامه ای از حسام الدوله، 4. نامه ای دیگر از امیر نظام درباره درخواست قونسول روسیه در 16 جمادی الاول 1305، 5. تلگراف علمای تهران به علمای مرند با امضای فضل الله نوری، ابوالقاسم حسنی حسینی، عبدالنبی، ریحان الله موسوی داعی ظهیر الاسلام، ابوطالب زنجانی در 9 ذیقعده 1326، 6. تگلراف انجمن ایالتی گیلان از رشت به تهران در 1327، 7. نامه امیر اعظم به شاه، 8. نامه فرمان فرما سالار لشکر در 26 شعبان 1314، 9. نامه امامقلی به محمد آقای سرپنجه رئیس طایفه مامش در 12 جمادی الاول 1313، 10. نامه ای در تجلیل از مقام روحانیت و تقدم آن بر مقام سلطنت، 11. نامه محمد علی به شاه، 12. نامه نجفقلی بن نظام الدوله به شاه، 13. نامه ای درباره آب رودخانه سهند در رجب 1299 با مهر «امیر نظام علاء الدوله» (مربع)، 14. تلگراف حسینقلی به شاه 15. نامه صالح باغمیشه؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 18گ [ف: 31-167]
تلگراف ها و نامه هایی از دوره قاجار، از جمله: 1. تلگراف خزعل به عین الدوله از محمره به تهران در 18 رمضان 1318، 2. نامه ای است با مهر نجفقلی که در توضیح آن نوشته اند: «امیر تومان رئیس طوایف قره پاپاخ در موقع اشغال کردستان به اتابک اعظم نوشته، 3. نامه ستارخان سردار ملی به اسماعیل آقا با مهر بیضوی باسجع «یا ستار العيوب» 4. نامه مستوفی الممالك به صدر اعظم، 5. نامه امامقلی میرزا به اتابک اعظم، 6. نامه وکیل الرعايا به عین الدوله در جمعه 7 شوال 1327، 7. نامه امامقلی میرزا به اتابک اعظم در موقع اشغال کردستان از طرف قوای عثمانی، 8. یادداشت میرزا محمد خان در باب قیمت کره های ایلخی، 9. نامه امیر اعظم به یکی از ارکان حکومت، 10. نامه انیس الملك برادر میرزا علی اصغر خان اتابک، 11. نامه حسنعلی خان امیر نظام با عنوان (برادر مکرما ...) در غره ذیحجه 1304، 12. نامه نصرة السلطنه، 13. نامه سفارت ایران در واشنگتن به مظفر الدين شاه با امضای «مرتضی» در 24 جمادی الاول 1323؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ 15گ [ف: 31-167]
سواد مکتوبی که جاسوس خونکار روم به افندی روم قلمی نموده در سال که عالیجاه امیر ابراهیم ملقب به حاجی بک دنبلی به کعبه معظمه رفته بود شیخ الاسلام به سلطان مراد خان پادشاه روم رسانند، در آن سالی که حاجی بیگی دنبلی از جانب شاه عباس ماضی امیر حج ایران بود به آن جلال و لشکر از ممالک روم گذشته زیارت نمایند؛ بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4گ (55ر-58پ)، ابعاد متن: 8/5×14، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 20-547]
آغاز: مکاتیب مرحوم میرزا تقی خان امیر کبیر اتابک اعظم به ناصرالدین شاه در دوره صدارت خود. اصل این مکاتیب در کتابخانه مجلس شورای ملی ضبط است، و این سواد از روی نسخه اصل برداشته شده است
نسخه: دانشگاه اصل، ش 5413 (دانشگاه 4/16). نامه های روزگار امیر کبیر گویا همان که به چاپ رسیده؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 84گ [عکسی ف: 2-279]
نامه به مرشد، نویسنده نامه، نام مرشد خویش را یاد نمی کند و عنوان نامه چنین است: «نواب مستطاب خاتم المجتهدين علامة العلمائي» و در نامه چنین آمده: «در این زمان بحمد الله آفتاب از مشرق طلوع کرده و مرشدی مثل شما به جلوه ظهور آمده. این خاکسار دست اعتصام در دامان آن زبده انام زده که هر نقصی که در نفس خاکسار است به یمن همت و ظل مرحمت شما به کمال مبدل شود»؛ کا: تفرشی لشکر نویس، علی، تا: قرن 14؛ 2ص (135-134)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 21-206]
نامه حواله محصولات نخلستان بر مرقد مطهر و مشهد مقدس پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 2ص (489-490)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 -498]
آغاز: الحمدلله ... وصیت آنست که در جمیع احوال حق جل ذکره را مطلع احوال و ناظر افعال داند؛ انجام: دوازدهم، در هر کجا که باشد این ضعیف را بدعای خیر یاد دارد.
این نامه از سید حسینی است که یکی از پیروان خویش نوشته و بدو در آن دستور سیر و سلوک می دهد؛ خط: تعلیق، کا: نامی، محمد علی، تا: 1301ق [ف: 505-3]
نامه میرزا کاظم منشی به نواب شاهزاده محمد یوسف میرزا فرمانروای هرات که پوستینی برای او فرستاده بود در پاسخ نامه او. تاریخ محرم 1306 در 99پ دیده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ 1ص (94پ)، 28 سطر (8×20)، اندازه: 12×23 سم [ف: 13-3196]
در نسخه ما سه نامه است از خان احمد گیلانی و پاسخ و پرسش شیخ صفی الدين اردبیلی (گرفته از کتاب المقامات) و چند مطلب پراکنده و نامه شیخ بهایی به میرزا ابراهیم همدانی؛ بی کا، تا: 1308ق؛ 15گ (58پ-72پ) [ف: 5-702]
نامه شمس الدين در طریق سلوک سالک، خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق [ف: 6-53]
نامه ولی عهد به صدر اعظم درباره امور جاری شوال سنه 1311؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ اندازه: 20×28 سم [ف: 16-637]
نامه ها و قبوضات و بروات و تلگراف به معتمد السلطنه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1322ق؛ 129گ [ف: 34-65]
سیزده قطعه نامه و اجاره نامه از دوره قاجار؛ بی کا، تا: 1302 و 1325ق؛ 13گ [ف: 34-85]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ نامه کمیته فرقه دموکرات به کمیته کاشان ش 20 مورخ 22 شوال 1325؛ بی کا، تا: 1325ق [فیلمها ف: 2-183]
نامه ها و تلگراف های علما و دربار درباره مشروطیت و تشکیل مجلس؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: 1326ق؛ 64گ [ف: 34-57]
آغاز: میچکد خون دل از این نامه ** گر به دست اندکی بیفشاریبه عرض می رساند که چه نویسم و چه کنم نه زبان خامه را طاقت گفتار؛ انجام: آن مخدوم را با متعلقان ایشان به فحوای آیه شریفه انما یوفی الصابرون ... ماجور و مثاب گرداناد بحق محمد و آله الامجاد.
نامه تعزیت، مشخصات نویسنده و مخاطب ذکر نشده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ 1ص (24ر)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 326-22]
آغاز: رای رای توست خواهی جنگ خواهی آشتی ** ما قلم بر سر کشیدیم اختیار خویش را؛ انجام: می خواهی که غلام حقیقی خود را به طریق سابق بنوشته به اخبار سلامتی و این نامه نگاری و ارجاع مهمات بین الامثال مفتخر و سر افراز نمائید.
نامه دوستانه، این نامه که با قلم دیگر و شاید کاتب دیگر است گویا قسمتی از یک رساله دستور نامه نگاری است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ 1ص (25)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 22-327]
آغاز: آن که رفعت و معالی پناه مقرت الحضرة العلية العالية شمسا الرفعة العزة والمعالی میرزا مقیم کتابدار خاصه؛ انجام: مطالبی که داشته شد عرض نموده بعز انجام و شرف اسعاف مقرون شناسد رقمی که به میرزا مقیم کتابدار خاصه نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (52ر-53ر) [ف: 15-258]
نامه های شخصی فردی به نام «علی»، نامه هایی است که بیشتر برای فرزندش یا مشیر الدوله نوشته شده و چنین بر می آید که نگارنده آن ها از کارمندان بلندپایه پست آن زمان بوده و از جهت تاریخی دارای اهمیت می باشد، در بعضی از این نامه ها تاریخ های 1310 - 1313 آمده است؛ خط: نستعلیق نازیبا، کا: نگارنده نامه ها، بی تا؛ مهر: «یا علی الأعلى» (بیضوی)؛ 96گ، اندازه: 19/5×30 سم [ف: 280-20]
آغاز: بسمله در ثانی عرض می شود که اگر چه در ملاحظه گرامی تخصیص ناخوشی بدنی اشعاری فرموده بودند اما بحث از سودا و صفرا نبود؛ انجام: اگر شما را هوش باشد خود را از این خانه بحول تعالی نجات دهید و تقوی را پیشه کنید ظاهراً و باطناً اسرار شما را محافظت کند حاصل در ثقل و مطلب از این عظیم تر است که حقیه در این کاغذ نقل کرد و ما اللهم علی محمد و آل محمد
کم تر از ده نامه ورقعه در نصیحت و تشویق به سیر و سلوک است از کسی ظاهراً خطاب به فرزندش، با مذاقی شیعی، باید از یکی از فقهای عارف قرن سیزدهم هجری باشد در نامه اول به نقل از ملا محمد تقی مجلسی از اشعار مثنوی تجلیل می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 8-4746]
آغاز: و همگی سرانجام بدان گونه که می بایستی شد چنان چه بت خانه های هندوان به کیش خانقاه درویشان خدا اندیش گردید نامه ای است که یکی از امرای هند به حاکم ایران نوشته و در آن از تعدی قزلباشان به شاه وقت اظهار ناخشنودی شده و به وی قول مساعدت داده است او هم چنان از علی همدان اوغلی والی عراق که بدست سلطان روم برکنار شده، ابراز نارضایتی کرده و این نامه را به همراه میر قریشی ارسال نموده است، به جهت افتادگی آغاز و انجام نام، تعیین نام پادشاه ممکن نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 6گ (74-79)، 10 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 8-4740]
آغاز: بشرف عرض حضور مقدس میرساند، این بنده یکی از ستایش کنندگان؛ انجام: بنده دولتخواه وطن پرست ملت دوست ... گمنام است.
نامه یکی از وطنخواهان روشن فکر در باب مشروطیت ایران خطاب به سید محمد طباطبائی بعد از خروج از تحصن درحضرت عبدالعظم؛ خط: نستعلیق و نسخ و شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11ص (3-13)، اندازه: 15/3×23 سم [ف: 7-820]
نامه های یک افسر فرانسوی درباره گزارش سفر او به ترکیه و ایران در سال 1878، چاپ همین سال؛ بی کا، بی تا؛ 184ص [فیلمها ف: 3-22]
نامه کنسول و نیز در قبرس در 290 ژوئن 1516 (ش 64)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-24]
نامه های چند خارجی به تقی زاده، یکی از آن ها هوتم شنید لر است با «کمیته سیار قزوین» مورخ 17 جمادی الثاني 1327 شماره
34؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-277]
نامه محمد تقی به میرزا عبدالوهاب مستوفی در 1267 درباره درخواست صد تومان اضافه مواجب قنبر علی خان حاکم تبریز؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-336]
نامه مدیر الملك ژنرال کنسول پادشاهی ایران در تفلیس در 4 صفر 1317 در این که ماطاوس خان خدمت گزار ایران به میل خود عزم تهران کرده است، با مهر مدیر الملك و با عنوان او به خط روسی با شیر و خورشید، متن؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-336]
نامه نصرة الدوله از فرخ بی تاریخ؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
نامه خداوند گاری سرکار آقایی درباره حساب آذربایجان و میرزا خداداد و امین الملك؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
نامه های پراکنده با تاریخ 1218 و 1288 و 1310 و 1321 و 1331 یازده طغرا؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
نامه اهالی بهبهان درباره قبله؛ بی کا، بی تا؛ 2گ، 17سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-117]
نامه دو ربا صابح شارژدافر انگلیس درباره این که قوام الدوله دوبار از یهودی های هرات محبوس در مشهد و یهودی هایی که دولت آیران آن ها را رعیت خود می پندارد مبلغ هزار و پانصد تومان به جبر گرفته است، دستور بدهید که آن را طبق عهدنامه پاریس با اطلاع دو نفر یکی از سفارت انگلیس و یکی از ایران به آنان برگرداند، اگر چه دولت شما نوشته است که چنین چیز نشده است ولی من بررسی کردم و دیدم که چنین چیزی بوده است، مورخ 15 جمادی الثاني 1275 (رونوشت و سواد رساله است)؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-336]
نامه دوستانه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (39پ-40ر)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 2-238]
نامه ها دیوانی سه طغرا، با مهر مصطفی در پشت و بی تاریخ؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
نامه های به سعید نفیسی، یادداشت ها و پاره های روزنامه ها (تاریخ کمیته مجازات) و نامه های رجال و ادباء در چهار قوطی 240؛ بی کا، بی تا [ف: 17-324]
نامه بازرگانان یا عریضه تجار با چندین امضاء که یکی از امین التجار است درباره تنزل قران؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 336]
شامل: نامه ها از پسر به مادر، -تعزیت نامه، - دعوت به صرف قهوه و غلیان، - شرکت در مجلس مصیبت خامس آل عبا - سفارش نامه کمک و دستگیری، - نامه های دوستانه، - تشکرنامه، - نامه ها به شاعران، - عریضه جات، - عتق رقاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 21/4×34/7 سم [ف: 7-344]
آغاز سالک مسالک شریعت و طریقت و ناهج مناهج معرفت و حقیقت اخوان اعزا امجد درویش مشتاقعلی و رونق علی شاہ سلمه الله؛ انجام: و بر خود نمی گیرد چون که خود رواست، و السلام.
نامه ای است از یکی صوفیان که در شهر هرات می زیسته، به مشتاق علی شاه و رونق علی شاه مورخ غره رجب، و در آن مسائل عرفانی به نظم و نثر آمده است؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (55پ-56پ)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8-86]
آغاز: رقعه دیگر من کلامه روح الله روحه. بعد الحمد لواهب الفيض و الجود و الصلاة علی صاحب المقام المحمود...
نامه عرفانی به نظم و نثر؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (60پ)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8-87]
آغاز: سواد کتابتی که سید نوربخش بپادشاه اعظم میرزا شاهرخ نوشته بود: حضرت الله تعالی سعادت محبت آل عبا را نصیب بزرگترین پادشاهان زمان گرداند...
نامه عرفانی؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (61پ-62ر)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8-87]
آغاز: ایضا از سید بزرگوار مزبور ... در نصیحت مریدان نوشته است: شکر و سپاس و ثنای بیقیاس حضرت لاهوت را که به مقتضای حکمت انسان را...
نامه عرفانی؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (62ر-62پ)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6 سم [ف: 8-87]
آغاز: بسم ربنا الأقدس الأمنع الاعز العلى الابهاء. روحی الاستقامتك فداء، یا ایها المتوجه إلى الأفق الابهي ... و بعد عرض می شود این عبد بکتاب حضرت حضرت عالی فائز گردید. نحمدالله ... و این که مرقوم فرموده بودند که بعضی اراده ملاقات به آن حضرت نموده اند؛ انجام: و افعال دوحه مبارکه آن حضرت را بابهی تکبیرات رفیعه منیعه مکبرند. سنة 1308
نامه خادم الله به جناب «ج»، این نامه مورخ 1308 است، نامه بهائی ها؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (254ر-257ر)، 14 سطر، اندازه: 11×17/8 سم [ف: 9-163]
دست خط های ناصرالدین شاه است با مهر و امضای او خطاب به نایب السلطنه کامران میرزا درباره مسایل سیاسی واداری آن روزگار و نامه های نایب السلطنه به شاه و کسانی دیگر که در کنار بیشتر آن ها شاه به خط خود دستور داده است، متن بیشتر نامه ها را چیده و از میان برده اند، تنها نوشته ها و دستورهای شاه را پهلوی هم چسبانده اند. فرمان ها و منشورها و دستورها و صورت حساب های مورخ 1298 تا 1303 نیز در آن هست، پاکت ها و امضاها و نشانی های برخی و مهرها را در کنار هم چسبانده اند؛ کا: ناصر الدين قاجار، شاه ایران، بی تا [ف: 9-253]
آغاز: بعرض مقدس می رسانم که پرواز شعله شوق افروختگان گرمی محبت...
از وزرات و اقبال پناه میرزا هاشم به سراج الانام میرزا قاسم بهار خانی به نثر و نظم و پاسخ آن؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 3گ (168پ-170چلیپا)، اندازه: 14×25 سم [ف: 401-9]
آغاز: جهت تبریک عید مرقوم داشتند: مرقومه تبریکیه سال جدید که به مقتضای مهر و محبت شرف صدور یافت...
رونوشت نامه های یکی از رجال عصر قاجار است، در یکی از نامه های می نویسد: «حالا که بندگان حضرت اشرف قوام السلطنه دامت عظمته قبول وزرات جلیله مالیه را فرمودند فرزندم میرزا عنایت الله را به پیشکاری مالیه یکی از این چند ولایت نصب کنید»؛ بی کا، بی تا؛ یک جا تاریخ تحریر 1335 دارد؛ 25گ، قطع: خشتی [چند نسخه - ف: -367]
آغاز: بعد از طی مراحل عبودیت و فراغ از مراسم دعای دوام و عمر و دولت عرض می شود که چندی قبل نیمه شبی بود که رقیمه کریمه در باب کیفیت نماز آیات که به افتخار این دعا گو عز صدور یافته بود و اصل شد و چون مذکور شد که در همان شب، چاپار عازم نواب اشرف والاست و من در شب عاجزم ... از نوشتن، جواب این را به شیخ جلیل املاء نمودم و او نوشت و انفاذ حضور مبارک شد نمی دانم شرف وصول خدت روزی آن گشته یا خیر باری نماز آیات در سال دهم هجرت شروع شد؛ انجام پایان: و قنوت آن پنج و سجود آن چهار و تشهد و سلام آن یکی مانند نماز صبح الباقي امر کم الاشرف الأرفع مطاع.
پس از پایان پاسخ، یادداشتی خصوصی از صاحب پاسخ و نیز نوشته ای بخطی دیگر درباره کیفیت نماز آیات دیده می شود.
پاسخ نامه ای است (و آن طوری که از مطاوی پاسخ آن پید است) متضمن سؤال از تاریخ تشریع نماز آیات و وجه تسمیت آن به «آیات» و کیفیت آن بوده است، نیز معلوم است که نویسنده نامه یکی از شاهزدگان قاجاریه بوده که در پاسخ، از او با عنوان نواب «اشرف والا» یاد شده، از یادداشتی که نویسنده این پاسخ در ذیل آن نوشته، پیداست که در فرحزاد از قراء تهران - بوده و فرزند نویسنده سؤال را تعلیم می کرده است؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (130 - 131) [ف: 9-453]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: دار السلطنه؛ 8 سطر (5×14) [ف: 15-78]
نامه ایست که به امین الملك وزیر عدلیه وقت نوشته شده است و درباره بیلان کار عدلیه که به حضور پادشاه تقدیم شده بحث و گفتگو شده است، این نامه تاریخ 20 جمادی الاول دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: دار السلطنه؛ 7سطر [ف: 15-78]
نامه از عرایض خانه نصر الله مهندس است و در آن صورتی از مطالبات و مخارجی است که بایستی انجام بگیرد؛ بی کا، بی تا؛ در حاشیه نامه دستوراتی به امین الملك صادر شده است [ف: 15-79]
از دربار به امین الملك دربار مقرری سال نوشته شده است و از روی خواسته شد اهتمام شایسته بعمل آید که هر قدر مرحمت می شود معلوم شود و از گزارشات ذات همایونی را زودتر مطلع سازد تاریخ نامه 1287 است؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ با مهر ولیعهد؛ 12سطر (8×15) [ف: 15-79]
از دربار به معتمد الملك نوشته شده است و در آن مسؤوليت وزرای دولت و حوزه اقتدار آن ها از نظر مالیات و محاکمات و وجوهی که می بایست به خزانه دولت برسد دستوراتی صادر شده است. در نامه گفته شده است معتمد الملك در ضمن ترتیب ادارات مستقله مقرر شده بود که در امور ولایات واقعه در اداره هر یک از وزرای خام دولت هر گونه مداخله ممنوع ... و با این حال امر قشون و مالیات و محاکمات آن ولایات بلااستثنا از صاحب آن اداره خواسته می شود و بعدا صورتی از وجوه دولت که به خط سیاق آمده است و نوشته شده که درباره مخارج اهتمام کافی به عمل آید تاریخ نامه 1291؛ بی کا، بی تا؛ مهر دربار سلطنتی؛ 8سطر (9×16) [ف: 15-80]
درباره بروات، نامه با جمله برادر من شروع می شود و لقب جلالتماب سردار کل و نام سردار کل و نام میرزا ابو القاسم در آن آورده شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 6×14 [ف: 15-81]
به ناصر الدين شاه نوشته شده است در این نامه گفته شده است به نمک شاهنشاه قسم که اکثر از آن چه نوشته اند بهتان محض است این نامه راجع به پرداخت حق دیوان است که گویا کم و کسری داشته است، در صدر نامه ناصر الدين شاه مطالبی خطاب به معتمد
الملك در موضوع نامه نوشته است؛ بی کا، بی تا؛ 7سطر (9×13) [ف: 15-86]
که شاه خطاب به معتمد الملك نوشته است و در آن از وی خواسته است که راجع به صحت سیاهه ای که به حضور تقدیم شده توضیحاتی بدهد در پایان این نامه نوشته شده است (نمی دانم این سیاهه حقیقتی دارد یا نه البته صحیحش را عرض کن)؛ بی کا، بی تا [ف: 15-88]
درباره وجوهی که بایستی به دیوان پرداخت شود و در آن راجع به حصول وجوه دیوانی تاکید شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-88]
که گویا به صدر اعظم نوشته شده است و در مورد رفتن و رسیدگی به نزاعی که اتفاق افتاده در حاشیه این نامه جواب آن داده شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-90]
نامه ای است که با جمله مهربان برادرم آغاز شده است و در آن درباره یکی از اعضای دایره که مورد توجه است سخن رفته است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-90]
دو نامه: 1. نویسنده و گیرنده آن شناخته نشد. نام مرتضی خان و حیدر خان در آن یاد شده است، 2. راجع به اجزاء (کارمندان) اداره کل است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-90]
نامه ای است به یکی از دوستان و در آن از قول مساعدت راجع به مقام و شغل گفتگو شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-90]
در مورد فراش و محصل که به شیوه اعتراض بمرئوس نوشته شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-91]
نامه هایی دوستانه: 1. نامه ای است بیکی از دوستان و در آن درخواست هایی شده است، 2. نامه ای است در چند سطر به یکی از دوستان و نامه دیگری که در آن به یکی از دوستان نسبت به مرگ پدرش تسلیت گفته شده و بوی قول بر قراری مواجب و مرسومی پدر داده شده است، 3. در آن از نصیر الدوله و مجد الملك نام برده شده است، 4. به یکی از دوستان، 5. نامه دیگر به یکی از دوستان که راجع به مرسوم و شغل میرزا ابراهیم نامی گفتگو شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-91]
نامه ایست راجع به پستخانه و در آن به نظام کاران اداره یاد شده دستوراتی صادره شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-91]
در این نامه برای جواب دادن به نامه های ادارات شهرستان ها کسب تکلیف شده است از جمله در این نامه در باب روزهای انعقاد مجلس اداره توضیح خواسته شده است در این نامه از مسیو بوتال که گویا بریاست یک اداره منصوب شده است نام برده شده در حاشیه این نامه دستورات لازم صادر شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 92-15]
نامه ای است دوستانه که در آن مسائل خصوصی گفتگو شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-92]
که در آن دو فقر درخواست مطرح شده است یکی برای انجام تعمیر در قهوه خانه مقبره مجد الملك و دیگر درخواست کمل و مساعدت جهت شخصی به نام محمد اسماعیل؛ بی کا، بی تا [ف: 92-15]
دو نامه است: 1. دستور ارسال جواب برای سفیر عثمانی داده شده است و سخن از این است که محمولات پستی و وجوه نقد که سرقت رفته به مسؤوليت اداره پست نیست، 2. در جواب میرزا علینقی خان مستشار نور در مورد محمولات پستی پستخانه قوچان؛ بی کا، بی تا [ف: 15-93]
خلاصه چند نامه از ابو القاسم سمنانی و میرزا حسن خراسانی نامه به جناب آصف الدوله نامه به همه مامورین پست خراسان و جواب شکایت تاجر باشی به وسیله میرزا یحیی خان؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 93]
به یک مقام علی رتبه نوشته شده و از وی وقت ملاقات در خواست گردیده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-94]
دوستانه نوشته شده است در صدر این نامه مهر برجسته امین الملك بازر و تاریخ 1290 دارد؛ بی کا، بی تا [ف: 15-94]
گزارش است درباره کتاب فصل الخطاب حاجی محمد جعفر کاشانی در مقدمه این گزارش از روحیات و اخلاق و مسافرت های مصنف کتاب یاد شده و سپس می نویسد خلاصه بیاناتی که در سه دفتر گرد آمده است این است که معروض می افتد و سپس کتاب به قسمت تقسیم و خلاصه آن را به طور فهرست می نویسد و درباره جزء سوم می گوید شرح حالت و تظلم است که نویسنده از هند برگشته و در بوشهر اقامت گزیده و بتحصیل و تدریس مشغول بوده که نایب الاياله وی را خواسته و فحش داده و کتک زده و بیرون کرده و اکنون کتاب ها از دستش رفته و دویست تومان مقروض شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-94]
نامه ای است خطاب به عضد الدوله در باره رسیدگی به بعضی
امور جاریه؛ بی کا، بی تا [ف: 15-95]
که به حسام السادات نوشته شده و درباره مسائل خانوادگی بحث و گفتگو شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-95]
سه نامه است: 1. درباره اصطبل مقرب الخاقان شریفخان، 2. درباره عریضه حاجی میرزا نصیر رشتی در حاشیه این نامه دستور رسیدگی داده شده است، 3. نامه ای است بیشتر درباره مسائل خصوصی؛ بی کا، بی تا [ف: 15-97]
دوستانه که در آن از گرفتاری های خصوصی گفتگو شده است ولی از نظر پژوهش های اجتماعی سودمند است؛ بی کا، بی تا [ف: 97-15]
دو فقره نوشته است یکی به خط شکسته نستعلیق درشت که به صورت چلیپا نوشته شده است و دومی بخط ریز هر دو نوشته بدون نقطه است و هر دو با این عبارت (بروعمارت دل کن که این جهان خراب) آغاز می شود؛ بی کا، بی تا [ف: 15-98]
به طور خصوصی در مورد کارهای دولتی در آن بحث شده است، در این نامه از مجلس وزرا و حکومت همدان و مشیر الملك سخن گفته شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-97]
دوستانه که ضمن مطرح نمودن مسائل خصوصی در باب مسائل اداری نیز سخن رفته است و از نظر مطالعات اجتماعی بسیار سودمند است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-101]
دو نامه: 1- که در آن دستور برقراری ارتباط بوسیله نوشتن عرایض و دقت در کار و مسئولیتی که به مخاطب نامه سپرده شده است یاد آوری شده، 2. راجع به کارهای خصوصی و شخصی نوشته شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-102]
دو نامه: 1. نامه ای است دوستانه به یکی از دوستان نوشته شده است ولی از مسائل آن روزه خالی نیست، 2. نویسنده در آن ضمن ابراز تشویش و نگرانی خود خواسته تا اوضاع سیاسی رابرایش روشن سازند؛ بی کا، بی تا [ف: 15-105]
به وکیل الملك نوشته شده است و در باب مسائل ولایات گفتگو و بحث شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-105]
از ولیعهد برای آمدن بمجلس روضه خوانی دعوت شده است در حاشیه این نامه نوشته شده که اگر حال مساعد بود خواهم آمد؛ بی کا، بی تا [ف: 15-105]
پس از تعارفات دوستانه در مورد دریافت بروات قسط عراق و فارس که امضا شده سخن بمیان آمده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 106]
چهار فقره نامه درباره شکایات از بعضی ادارات و نابسامانی های آن روزه؛ بی کا، بی تا [ف: 15-111]
سه نامه که با عنوان برادر عزیزم مسائل اداری و درباری و امثال و حکم در آن ها مطرح شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-115]
آغاز: میرزا عبدالوهاب معتمدالدوله در حالت رمد چشم بیکی از دوستان نوشته روزی چند گذشت که رقعه کهنه تیره رفع خیرگی نظر را حاجب دیده رمد دیده است؛ انجام: طعنه سگ دون می باشم. زیاده بر این چه سعایت و حکایت کنم و السلام علی من اتبع الهدي
نامه هایی است با عنوان هائی از قبیل نامه به دوستان، نامه به مطلوب، نامه به معشوق و چند نامه که به امر مکرم حاجی محمد حسینخان، حاجی میرزا بابا نوشته شده و برخی از انشای میرزا عبدالوهاب معتمد الدوله است، و مسائل مختلف از قبیل تعریف شیراز پند و اندرز تعزیت نامه وثیقه نامه و جز آن دارد؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ 23گ (27پ-49)، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 14×21 سم [ف: 14-205]
آغاز: ثمر پیشرس نهال پیوند دوستی جاوید و جام جهان نمای عوالم محبت شدید؛ انجام: کو کب مراد از افق حصول، طالع و نجوم فرو کامرانی درخشان و ساطع باد.
جواب مکتوب سلطان مراد بخش؛ بی کا، بی تا؛ 19گ (11پ-29پ) [ف: 15-248]
آغاز: تروایح بوستان حسن عقیدت و اخلاص و نسایم بهارستان یک جهتی و اختصاص اعنی نامه مخالصت نشان؛ انجام: صورت حصول ورایه قبول یابد، آفتاب سلطنت و اقبال از افق سعادت واقبال اجلال طالع باد
نامه ای که به ابو الغفازي خان نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (43ر-43پ) [ف: 15-256]
آغاز: آن که سلطنت پناه فلان بالقابه بشفقت شاهانه و مرحمت بی نهایت خسروانه مستوثق و امیدوار و مستظهر مستمال بوده؛ انجام: نقاره شادی بلند آوازه گرداند و بتوجهات شاهانه مستمال و امیدوار شد
رقمی که بعد از هزیمت جغتای برستم خان والی گرجستان نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (45ر-48ر) [ف: 15-257]
آغاز: آن که از روزی که دست قدرت لشکر کش وجود سپه آرای هستی بود؛ انجام: علمی که مطرز به آیات بینات فتح و نصر تست به آن ولایت پناه شفقت فرموده مصحوب فلان ارسال فرمودیم
رقمی که به جهت امتیاز الويه سپاه نصرت پناه نوشته شد؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (51پ-52ر) [ف: 15-258]
آغاز: چون قابلیت مواد و حصول استعداد را در جلب آثار؛ انجام: به سیور غال ابدی و احسان سرمدی عالیجاه سابق الالقاب بطنا بعد بطن و عقبا بعد عقب شفقت و مرحمت فرمودیم
رقم اعتماد الدوله که در باب سیور غال ده نیم معادن نوشته شد؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (53ر-54ر) [ف: 15-259]
آغاز: چمن طراز حدیقه همیشه بهار دوستی وولا بهار افروز بوستان صدق و صفا؛ انجام: و شاهد دوستی را این لباس زیبا و این پیرایه خوش نماست لهذا بعضی از اجناس این دیار بیاد بود مخصوص گشت
سواد مکتوبی که از جانب حکام سر حد نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (64پ-65ر) [ف: 15-266]
آغاز: عصانا عصمة الله عن الافات بتحصیل اموری که خیر نشاتین در ضمن آن مندرجست؛ انجام و پایان را به فتوای مروت و گواهی عزت یا برفعت پناه حواله نمود در آن چه شایسته آن کار باشد اهمال نخواهند نمود
به محمد معصوم ولد حسین بیک نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (71پ-72ر) [ف: 15-268]
آغاز: پیوسته برضا جوئی خالق انس و جان و ولینعمت جهان و جهانیان موفق بوده؛ انجام: امید که این شاهد ما مقبول بعد از پوشیدن پیرایه و صول نظر یافته قبول گردد
به عالیجاه علیقلی خان لر نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (72ر-73ر) [ف: 15-268]
آغاز: گران باری عذر تقصیرات ایام گذشته خامه را از سبک جولانی عنان تاب می گردید؛ انجام: احوال سعادت دارین منتظم و شمل حصول مراوات موافق خاطر خواه دوستان ملتئم باد
کتابی که بنظر علی بیک نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (73ر-74پ) [ف: 15-2681]
آغاز: پیوسته خاطر داستان طراز که بدستیاری فکرت جادو نزاد از اندیشه مور پروری دستگاه سلیمانی چیده؛ انجام: چه آسیای این ترهات نیز یکی از کیسه پردازان فرصت است حق، تعالی درد طلب و توفیق حصول مطلب کرامت کناد
به میرزا فصیح برادر خود نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (75پ-77ر) [ف: 15-270]
آغاز: چو بشکافیش از هم چون پر نورسته خون ریزد توان از نامه من یافتن ناخوانده مضمون را؛ انجام: عنقریب بروان پاک آن طایر حدیقه قدس پیوسته، حق تعالی توفیق امری که بکار نشاتین آید کرامت کناد
کتابی در باب فوت میرزا هادی ولد خود به میرزا فصیح برادر خود نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (81ر-84پ) [ف: 15-271]
آغاز: تاجر بیگمانه بندر و جود محمد طاهر اگر آه در جگر می داشت عالمی را سوخته و کانون ملک را افروخته بود؛ انجام امید می دارد که ... و منتظران ورود مژده صحت ایشان را بزودی نویدی رساناد انه روف بالعباد
به میرزا باقر وزیر قورچی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (84پ-86ر) [ف: 15-271]
آغاز: سر دفتر رقم نگاران اوراق فهمید گی، و بیت العزل نکته سنجان دار الشعور دانستگی؛ انجام: تونه آنی که توان از تو با این ها رنجید، پیوسته ذات ستودہ صفات ملوف بعنایات خالق ارضین و سماوات باد
به میرزا محمد نصیر ظابطه نویس نوشته شد؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 272]
آغاز: با پیمای مادر گفتار، و گم کرده طریق انیق بیت المعمور کردار؛ انجام: و در طی مسلک روندگان خلاف طریق دنیا توفیق رفیق گرداناد
به میرزا فصیح برادر خود نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (87ر-88پ) [ف: 15-272]
آغاز: رشک بهارستان ارم و روضه اغراض ازهار التفات نسیم اعنی مکتوب حضرت؛ انجام: احراز توفیقات گوناگون از گنجور التفات بلا نهایات دارد چون خفت جایز نیست تلقی بقبول خواهند فرمود
نامه به آقا رضی قزوینی؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (89پ-90ر) [ف: 15 - 273]
آغاز: فصل گل و مل نوای مرغان بهار ** جمعند ولی تو غایب ای زیبا یار؛ انجام: پایان امور بکاری که پایان کار هر کس بآن غیرت باغ و بهار می شود مشغول گرداناد
به یاران قزوین نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (92پ-94ر) [ف: 275-15]
آغاز: سمی خلیل الرحمان خان عالی شان از هر چه پسندیده دوستان نباشد محفوظ بوده؛ انجام: منظور نظر دوستی می باشد بطریقی که دلخواه ایشانست انشاء الله مراداف باشند. الدعا
به خلیل خان بختیاری نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (94ر-95پ) [ف: 15-275]
آغاز: امید که هر دیده را سرمه سلیمانی رویت جنان؛ انجام: چون قصه حمزه بشیشه دل های مهربان می اندازد چه سازد و الله یهدی من یشاء الي صراط المستقيم
به میرزا محمد یوسف نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (95پ-97ر) [ف: 15-276]
آغاز: چه سلام و چه علیك این ها فرع آشنائی و آمیزش می باشد و آن خود چرا باشد؛ انجام: ریسمان و زنجیر عادت را گسیخته در خرم آباد بیعلاقگی خود سرانه می گردند
رقعه ای که به حسین بیک منشی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (97پ-98ر) [ف: 15-276]
آغاز امید که پیوسته با آشنائی آشنا، و از بیگانگی بیگانه باشید؛ انجام: ظل التفات از واقفان تابش مهر قیامت فروغ مخدومی خدمت که فهمید نیست...
کتابی که به مولانا محمد مهدی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (98ر-98پ) [ف: 15-276]
آغاز: من کان صحبته الشريف من الغنائم اعنی افضل الفضلاء آخوندی آخوند مولانا محمد مهدی؛ انجام: چشم داشت استمرار این لطف دارد، مسئول با جابت موصول باد
به مولانا محمد مهدی قزوینی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (104ر-104پ) [ف: 15-280]
آغاز: تا ساغر لبریز مهر درخشان، میگساران لاله و ریحان رامست باده شیفتگی و انبساط می سازد؛ انجام: در ین نشاة صاف شراب معانی ** سزد دوستان رابهم از مغانی پیوسته نشاة پیمان خوش دلی در سر، و ترد ماغی میسر باد
از جانب اعلیحضرت خاقان خلد آشیان به عبد العزيز خان نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (104پ-105ر) [ف: 15-280]
آغاز: فربك من نهاية الفضل قد صار سبب بعدک؛ انجام: هر چند تکلیف ارتکاب سفر و دوری از مکان و مستقر بر عزیزان گران باشد اما در پله عهد و خلف و عدسبک جولانست، مترصد انجاز آن می باشد
به عربی و فارسی به آقا رضی قزوینی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (105ر-106ر) [ف: 15-281]
آغاز: ان یز کوا تحریر ما تقراه عیون الأعيان من صحيفة القلبتشاهده ابصار العرفان من دفاتر؛ انجام: توقع دارد که در صف ضمیر منیر جای این اخلاص کیش که قرین استان بندگیست خالی نباشد. مرادات دو جهان حاصل و سحاب فیض الهي بر ارض مطهر مقدس هاطل باد
ایضا به علامی فهامی مولانا خلیل نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (106-106پ) [ف: 15-281]
آغاز: اشتیاق صحبت کثیر المسرت دوست صادق الولاساقي رحیق صفوت و صفا؛ انجام: مترصد مکاتبات و رجوع مهمانست که بتقدیم رسانیده شود و الا منتظر قدوم بهجت لزوم است و السلام به درویش یوسف کشمیری نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (106 - 107) [ف: 15-281]
آغاز: عزیز مصر اخوت، میرزا یوسف سلمه الله تعالی که ... تصور مضامینش بغبار ضمیر یعقوب می رسید؛ انجام: انشاء الله بقای عمر آن عزیز و سایه اعزه بوده نورسید گان در سایه تربیت آن نور چشم بمنتهای کمال برسند...
نامه تعزیت درباره مرگ میرزا نعیم ولد میرزا یوسف به مشار اليه نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (107-108ر) [ف: 15-282]
آغاز: مایه انتعاش یعنی اخوی اعز میرزا محمد امین سلمه الله؛ انجام: باری لطف ایشان بر مزید. مترصد جواب می باشد هر چند مومی اليه را زودتر بفرستند بهتر است
به میرزا محمد امین برادر خود نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (108ر) [ف: 15-282]
آغاز: همیشه دست عزت و وزارت از پایه قدر سامی مزین باد؛ انجام: چون این معنی کمتر میسر میشود لاجرم خجالت می کشد دو سه بیتی که در این دو سه روزه روی داده بنظر اصلاح خواهد رسید
به میرزا سعد الدين محمد وزیر خراسان نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (107ر-108پ) [ف: 15-282]
آغاز: برادر گرامی میرزا امین بسلامت بوده از مکاره در کنف حفظ حفیظ باشد توقع چنان بود؛ انجام: بحمد الله که یاران و دوستان همگی بسلامتند در توقف کنجی و جهی بخاطر نمی رسد مشار اليه را روانه خواهد نمود
به میرزا محمد امین برادر خود نوشته شد؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (108پ-109) [ف: 15-283]
آغاز: سفر گزین معمور آباد تجرد یعنی نفس شریف؛
انجام: با وجود نهفتگی در غمام آلام گرد ملال از ضمیر خود رفته و شنیدنی ها هر چه شد تمامی را خیر گفته و بدین جهت دعای عاقبت بخیری از هر کس شنید
به میرزا صادق ولد خود در باب قضیه محمد صالح ولد مشار اليه نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (109ر-110ر) [ف: 15-283]
آغاز: نوشد اروی لولوی یعنی درج لبریز گوهر رقیمه شریفه ابلغ البلغاء وافصح الفصحاء؛ انجام: انشاء الله تعالی بدوستکامی مرزوق باد تجویز نسیان نخواهند نمود ایام افادت و افاضت و شریعت پروری مستدام باد
کتابی که به سید ماجد قاضی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (110ر-110پ) [ف: 15-283]
آغاز: مرا که نیست ز یوسف عزیز باری ** چه احتیاج که گیرم سراغ بازاری؛ انجام: مرا بنکهت پیراهن مضایقه نیست
به میرزا یوسف برادر خود نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (110پ) [ف: 284-15]
آغاز: برادران روحانی در پناه الله بوده باشند؛ انجام: بعضی از نقد عمر اختصاص بکابین آن دوشیزگان یافته، توقع آن که آن برادران نیز حاصل داد و ستد زندگی را تفصیل نمایند.
به آقا رضیمیر شاهمیر قزوینی نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (110پ-111ر) [ف: 15-284]
آغاز: هر چند رکه شناس یاقوت بر کار خود سوار است لکن یاقوت را پیاده از معدن بر میاورد؛ انجام: آن استاد سخن این قماش با تمام می تواند رسید شفقت نموده بخلعت جواب سر افرازم فرمایند
به ملک الشعرا میرزا صابیا نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (111ر-111پ) [ف: 15-285]
آغاز: هر چند ممتاز مراتب را هیچ ندانیم الا این قدر می دانم که زمین تفسیده؛ انجام: کاروان گله فراوان و راه بیابان از وقت شعور مستان تنگ است امید که این فیض مستمر باد
به آقا رضی قزوینی واعظ امامی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (111پ) [ف: 15-285]
آغاز: فرزند سعیدا مرضیا هر چند جراحت ناسوردوری یک لحظه اختلاط آن فرزند را مرهمی نمی باشد؛ انجام: هست مطلوبم یکی زین گفتگو حق شاهد است نیست جزواحد عدد هر چند باشد بیشمار گرچه جز واحد از آن ها پرده پوش واحد است
به میرزا محمد سعید همشیره زاده خود نوشته است؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (111پ-112) [ف: 15-285]
آغاز: عزیز من سعید بفحواری: السعيد سعید في الدارين انشاء الله تعالی در نشاتین خوش وقت خواند بود؛ انجام: تاما زنده ایم مکروهات دیگر را بر خود هموار نساخته پیوسته در اعلام صحت احوال خودداری نخواهند نمود
کتابی که به میرزا محمد سعید همشیره زاده خود در باب قضیه والده مشار اليه نوشته است؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (112ر-112پ) [ف: 286-15]
آغاز: مضمون صدق مشحون: آشنایان راز هم از صفحه دل خوانده اند، انجام: اگر توفیق یابد مصدع خواهد شد مردات صحت ذات شریف بدل نعمت عدیم البدل ملا قا تست پیوسته باعلام آن منت خواهند نهاد و السلام
کتابی که به میرزا سعد الدين وزیر خراسان نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (112پ-113ر) [ف: 15-286]
آغاز: دوست بی نفاق وسعد سماء ایتلاف و اتفاق اشنای روحانی و صدیق روحانی؛ انجام: انموذجی بتحکفی دوستان گوش بر آواز اختصاص دهند مرادات بروفق خواهش بحصول باد
به میرزا سعد الدين محمد نوشته؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (113ر) [ف: 287-15]
آغاز: به حصول مآرب دارین موفق باشند. الحمد لله که قادر متعال دیوار قالب عنصری و پیکر هیولائی به پشت بانی الطاف؛ انجام: آن که بمژده صحت ذات شریف پیوسته خوش وقت گردانند به میرزا سعد الدين محمد نوشته، و نیز به سعد الدين نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (113ر-113پ) [ف: 15-287]
آغاز: از فیض ورود نوازش نامچه جناب مقدس القاب مبادی آداب خانی عالی شانی؛ انجام: پیوسته مسرت بخش می گردیده باشند آفتاب اقبال افق جاه و جلال طالع و لامع باد
به عالیجاه صفی قلیخان بیگلر بیگی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (113پ) [ف: 15-287]
آغاز: چون معلومست که هر کس هست آرزو مند نجات می باشد از این قرار اظهار شوق صحبت حکم معنی مبتذل و نقل مکرر می دارد؛ انجام: رسیدن آن بسمع اصلاح موقوف بانست که دماغ اختلاط ایشان رسد هر وقت فرصت یابند تشریف آرند
رقعه ای که به فصاحت شعار میر نجات در باب نوشتن دیباچه که برای دیوان مشار اليه نوشته است نوشته اند؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (113ر-114پ) [ف: 15-288]
آغاز: پیوسته بروساده دولت وارایک اقبال متمکن بوده از کید
کایدین و غدر غادرین مصون و محروس باشند؛ انجام: امید که جناب مقدس الهي بوعده صادق و من جاء بالحسنة فله عشرا مثال ها وفا کرده بر عمر و دولت و سعادت و کامرانی در این و بر خورداری نشاتین برکت فرما یاد
به ابوالقاسم خان بگلربیگی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1 گ (114ر-114پ) [ف: 15-288]
آغاز: معروض می دارد که رقیمه کریمه بدل نعمت عدیم البدل ملازمت سامی گرامی گردید؛ انجام: امید که روز بروز بیشتر از بیشتر مرتقی اوج بر تری باشند بمحمد و آله الامجاد
در جواب علیخان زنگنه بیگلربیگی تبریز نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (114پ) [ف: 15-288]
آغاز: موفق امور و مقلب سنین و شهور پیوسته موجبات حصول مرادات آن دریافته حقایق و معارف نزدیک و دور؛ انجام: اما بنابر تحقیق رسانیدن رقيمة الوداد لازم دانست که بوسیله این دو کلمه اظهار سلامتی نماید زیاده اطناب ننموده بسلامت باشند
به میرزا سعد الدين محمد نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (114پ-115ر) [ف: 15-289]
آغاز: حواس پریشان که چون اوراق گلستان طفلان از دست انداز بی پروائی زال طفل مزاج دوران در پرواز؛ انجام: امید که همیشه بر مسند دولت و عزت بکام دوستان کامیاب و خوشدل و خندان باشند
به عالیجاه علیخان زنگنه بیگلر بیگی و سردار آذربایجان نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (115ر-115پ) [ف: 15- 289]
آغاز: در این قحط سال انسانیت که بویی از گلشن آشنائی چون رحم معشوق بر عاشق نمی آید؛ انجام: و آن عالیجاه را که امروز نقد دریافت بیمن جودت طبع دقیقه یاب ایشان تمامست از مکروهات محفوظ دارد
ایضا به عالیجاه مشار اليه نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (115پ-116پ) [ف: 15-289]
آغاز: در حینی که از فقدان گل بیخاری که با وجود غنچگی هزار دستان بوستان عیش این بی نوا می بود؛ انجام: گویند که آب روان و عمر گذران هر چه منوال جریان دارد، امید که آن چه بهبود نشاتین در آن باشد محصل گردد.
رقعه که به عزیزی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (117ر) [ف: 15 - 290]
آغاز: حرمان آب زندگانی دوستان مثمر احیای انتعاش مشتاقان که رسیدن خبر صحت متوالی موجب آن می باشد؛ انجام: از واردات غیبیه آن چه بخاطر رسیده باشد و رسد بتحفکی دوستان اختصاص خواهند داشت.
کتابی که به شخصی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (117ر) [ف: 290-15]
آغاز: انهای رای شریف آن که جناب مقدس الهي که زوجات را محکوم حکم ازواج، بمقتضای: و للرجال علیهن درجه نموده اند؛ انجام: البته تدارک حال ایشان نموده چنان خواهد نمود که اثر سفارش این جانب بظهور رسد و احوال سلامتی را نیز اعلام خواهد نمود
ایضا به شخصی نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (117ر-117پ) [ف: 15-291]
آغاز: عمری بود که سیاه خیمه نشینان رقوم و نقوش اعنی لیلی نژادان معانی؛ انجام: دوام زندگی ورق گردان ایام و لیالی و اقدام اعتبار راقی مسلم و تعالی باد
به عالیجاه علیخان بیگلر بیگی و سردار نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (117پ-118ر) [ف: 15-291]
نامه هایی است از فرمانفرما ناصرالدوله؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ در پایان دفتر یادداشتی است به امضاء محمد تقی بن معتضد الدوله در تایید مضمون نامه ها؛ 574گ، اندازه: 14×21 سم [ف: 21-331]
آغاز: اجوبه و نوشتجات رسمية صادره از وزارت جلیله امور خارجه به سفارت دولت علیه عثمانیه؛ انجام: به طوری که نوشته اید در روز مزبور تلگراف تبریک از جانب سنی الجوانب همایونی خواهم فرستاد
رونوشت نامه هایی است که از طرف دولت ایران در سال های 1296 و 1297 ق به سفارت خانه های عثمانی، روسیه تزاری و انگلیس در ایران و سفارتخانه های ایران در اسلامبول و انگلستان نوشته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 68گ، اندازه: 20/5×33 سم [ف: 37-185]
آغاز: به سفارت دولت انگلیس 7 شهر ربیع الثاني 1295، بر حسب اراده مطاعه اعلیحضرت ... میرزا علی اکبر خان بکار کارگزاری مهام خارجه بندر بوشهر؛ انجام: در انتظار وصول شرح این فقره از جانب شما می باشند. می دانید که موقع نازک و فرصت کم است و با وجود مثل شما آدمی انشاء الله باید خیلی صرفه برداشت
رو نوشت مکاتبات دولت ایران با سایر کشورها است در سال های 1296-1295ق در عهد سلطنت ناصر الدين شاه قاجار، شامل: 1. نامه های دولت ایران به سفارت خانه های انگلستان روسیه، عثمانی، فرانسه و دیگر کشورها، 2. جواب سفارت خانه های مذکور به آن
نامه ها، 3. نامه هایی که از طرف دولت ایران به سفرای ایران در سایر کشورها نوشته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 87گ، اندازه: 21×33 سم [ف: 37-186]
نسخه اصل: پاریس ش 686 و 687 (بلوشه 135 و 995). نامه های سیاسی زمان قاجار، در این فیلم نامه های سیاسی ملکم خان ش .S 1986 .P (بلوشه 2348) هم هست، خطاب به الكساندر شودزکو؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-263]
آغاز: بسمله ره نوردان طریق فقر و غنا و جرعه نوشان رحیق ثبات و بقا؛ انجام: و هر که در مقام مخالفت نشست ابواب فیوضات را بر چهره خود بست باقی و السلام علی من اتبع الهدي.
در این نامه عرفانی از نظر علیشاه و حسینعلی شاه یاد می شود؛ خط: تعلیق، کا: خویی، محمد تقی بن محمد، بی تا؛ 2گ (73ر-74پ) [ف: 3-506]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). نامه شاه للاهی به مستر هستین (Hastings) فرمانفرمای هندو نامه نواب آصف خان در پاسخ حکیم ابوالفتح و پاسخ نامه نواب خان خانان بهادر و نامه مولانا حمید لاهوری به نواب علامی و پاسخ نامه عبدالعزیز خان از شاه عباس و نامه نعمت خان عالی و نامه دیگر همو به مبارک الله، دو نامه تیمور یکی به خضر خان فرمانروای لاهور دومی به شجاعت شعار میر خواجه و نامه نادرشاه به شاهزاده رضاقلی میرزا و رقعه ای از انوار حکمت و دیباچه بیاض مولانا نصر الله و انشاای از طغرای مشهدی و نامه میر محمد حسینی به طالب خان اعتماد الدوله و نامه نصیرای همدانی به محمد حسینی حلبی یا چلبی و دیباچه بیاض میرزا امام قلی بیک و منشآت او و نامه شاه عباس به جهانگیر؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-583]
نسخه اصل: از دیوان هند. نامه های دولتی روزگار عالم گیر سال 49 و 450 پادشاهی او تاریخ 1107 و 1108؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 184-3]
نامه فروغی به حکیم الممالك؛ بی کا، بی تا، 10گ [فیلمها ف: 3 - 270]
نامه همایون به ملکه انگلستان؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-44]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی. مورخ 18 رمضان 1329؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-183]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی. نامه به سید عبدالله در صفر 1326؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-183]
نسخه اصل: انجمن آثار ملی ش 41 در 81 طغرا. نامه های زمان قاجار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-191]
نسخه اصل: انجمن آثار ملی ش 42 در 94 طغرا. نامه های زمان قاجار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-191]
نسخه اصل: انجمن آثار ملی ش 43 در 161 طغرا. نامه های زمان قاجار؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-191]
نامه میرزا غیاث الدين منصور به انباردار؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با شعرهای فارسی؛ 1ص (94پ) [ف: 5-203]
نامه عارفای خنجی به دوستی و در خواست قلم گل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5-248]
نامه فروغی لادی بیگی به یکی از بزرگان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5-248]
آغاز: در پنجاه و سیم کوچه علیای پورت من اسکور شهر لنده در 21 ماه مارچ قلمی شد
نامه ای در باره کشتی رانی و غوص؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 5-328]
از نصیرا محمد به مظفر حسن؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (226-227) [ف: 1411-10]
نامه به رابرت دنداس ویز مملکت هندوستان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه به علی پاشا والی دارالسلام بغداد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه خان خانان به آصف خان و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-200]
نامه جهت طلب آب از سید حسین؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (73ر-75پ) [ف: 37-444؛ فهرست رایانه ای ج 4-1035]
نامه ها و راپورت ها؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 134گ، اندازه: 19/3×31 سم [رایانه]
مجموعه سواد رقم و نامه هایی بدون اسم فرستنده و گیرنده و نام
مخاطب است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 29گ، ابعاد متن: 8×17، اندازه: 5×12 سم [رایانه]
نامه های حکومتی؛ خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 12/5×19/5 سم [رایانه]
آغاز: صورتی چند که نگاشته ملک استفسار داشته بودند بعد از اطلاع بران اولا وظایف شکر به تقدیم رسانید؛ انجام: و عالم ایشان را تعظیم نمایند ... و السلام علیکم.
نامه ای است عرفانی؛ بی کا، بی تا؛ 5گ (555-551) [ف: 5-643]
آغاز: مراسله ای که حکیم الهي و فیلسوف ربانی و بعضی از بی ادبان حضرت ایشان در حیز تحریر آورده بودند. مشتاق عدم ملاقات نحوست علامات و شوقمند عدم بقای ملالت افزای مسرت زدای؛ انجام: ساعد سیمین خود را رنجه کرد توقع از مساوی اخلاق ... در معرض قبول افتد چه کند بی نوا همین دارد در خانه اگر کس است یک حرف بس است عمر کم قصیر و عدد کم کثیر باقی مباد هر که نخواهد فنای تو
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (211)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 11-530]
فهرستی از اسامی اشخاصی که بایست در مجلس روز سه شنبه احضار شوند، در این فهرست نام شاهزادگان وزراء علما امرای دربار اهالی نظام تجار و مالکین وغیره آمده است در حاشیه این نامه ناصر الدين شاه بامین الملك نوشته که با همین قرار سه روز در تخت مرمر حاضر شوند و پس از مذاکرات گزارش به عرض برساند فهرست در چهار ستون روی کاغذ آبی نوشته شده؛ بی کا، بی تا [ف: 15-90]
در آن پس از تعارفات دوستانه سخن از مصدر الملك و چند تن به میان آمده و این که قرار بود امضای فرمان در تالار میرزا ابراهیم خان نوشته و به مهر حضرتعالی برسد من قانع شدم زیرا تا حقیقت حال این مجلس معلوم نشود امضا جایز نیست در صدر این نامه مهر سبز برجسته «هو العلى تاریخ 1284» هست؛ بی کا، بی تا [ف: 15-94]
راجع به فهرست بروات وزارت عدلیه که بصحه همایونی رسیده و برای عضد الملك ارسال شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-95]
نامه مفصلی است درباره مسائل مختلف مملکتی که چنین آغاز می شود: نور چشما قبله عالم قبل از عید بمن فرمودند که حاصل احضار تو و معتمد این بود که شما دو نفر بزرگ امین تر هستند با هم بنشینید امر خراسان را او حالی تو کند، امر آذربایجان را تو حالی او کن، با هم مشورت کنید و مصلحت دولت و شاه را بفهمید و قرار سفر شاه را بدهید. و سپس از مسائل مختلف درباری صحبت شده است. نامه در دو ستون 24 سطری با خط نستعلیق بسیار خوب بصورت چلیپا نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 24 سطر دوستونی چلیپایی (21×34) [ف: 15-98]
نامه ای است در مورد پست خطوط قوچان و تربت و طبس و قاینات؛ بی کا، بی تا [ف: 15-99]
در آن از وضع چاپار خانه و عمله آن انتقاد شده است در این نامه دستور داده شده است که صریحا خدمت ناصر الملك تلگراف کنید که اختیار چاپار خانه و عمله آن از اقتدار شما خارج نیست؛ بی کا، بی تا [ف: 15-103]
نامه دوستانه آغاز می گردد و در حاشیه آن در چند سطر از وضع ناصر الملك و معاون الملك انتقاد شده است و در خاتمه راجع به حواله بروات مقرب الخاقان حکیم الممالك که مربوط به بقایای گیلان است دستوری صادر شده و درخواست گردیده که موضوع را ناصر الملك به تفصیل بنویسد؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 103]
در باب تنخواہ مقرب الخاقان منوچهر خان و صنیع الدوله و در ضمن درباره نظم و ترتیب نوشتجات و رسائل دولتی و حصول جواب حکام دستورهایی صادر شده است و درباره حواله وجه جره و علیق و دستور پرداخت یک هزار تومان به خزانه دستورهایی داده شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-103]
سه نامه: 1. نامه ای است که در ابتدای آن گفته شده است بقیه حساب اکسپو پوزیون و اظهار نظر شما را ملاحظه کردم، دراین نامه گفته شده است که کرارا در حضور همایونی این مطلب مطرح شده و مایه خجلت گردیده، در خاتمه از عدم پرداخت وجه شکایت شده است، 2. در آن مسائل متفرقه خصوصی و اداری مطرح شده است، 3. در آن دستورهایی داده شده است، از جمله می نویسد: میرزا صادق خان را حاضر کرده بدهید احکام را بنویسد هر چه مطابق فرمان است، اگر آن جا مهر می شود بسیار خوب، اگر نه بفرسیتد به کلاردشت به من می رساند، پایان نامه تاریخ چهارشنبه پنجم را دارد؛ بی کا، بی تا [ف: 15-103]
دستور صدور را پرت در مورد بیلان کار چند ساله پستخانه دولت علیه ایران در این دستور قید گردیده که در ورقه و کاغذ مخصوص راپرتی تهیه شود مبنی بر این که تا امروز بتوجهات دولت بهمه اطراف مملکت شعب پست پیوسته و منبسط شده است در این نامه آمده که ضمن رد و رفع پستخانه انگلیس در
بنادر خلیج فارس در بندر عباس هم پستخانه ایجاد شد و زیان های چندساله تدارک و تلافی شده است و گفته شده که تمام کارهای پستخانه و توسعه آن بدون نیاز به استخدام شخص خارجی به عمل آمده است و نیز یک نفر باخرج اداره پستخانه بفرنگی فرستاده شده و در دول فرنگستان مراودت و معاملات ما مورد تحسین و تمجید است. در زیر این نامه نوشته شده است (به مضامین عمل شود) گویا خط ناصر الدين شاه است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-104]
ضمن مطرح ساختن مسائل اداری از ارسال بعضی احکام به وسیله ناصر الملك و فرستادن تو بچی بلاهیجان سخن رفته است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-105]
در باب مسائل اداری و سیاسی، در این نامه از سفر همایونی و رفتن شاه به شکار سخن رفته است و در پایان نامه آمده (تازه قابل عرض نیست جز این که پریروز جقه و پولی که در کوه دفن شده بود بندگان اقدس به دست مبارک بیرون آوردند شرط وفا نکردند هنوز تقسیم نشده است سر کار هم موافق وعده آن روز در این وجه سهیم هستید)؛ بی کا، بی تا [ف: 15-106]
این نامه که گویا پیش نویس نامه ای است که می بایست به سفارت فخیمه نوشته شده درباره محمولات پستی سفارت انگلیس است، که مورد اعتراض سفارت قرار گرفته است، در این نامه ضمن تذکر دستور العمل پستخانه و مقررات آن سفارت فخیمه، پیشنهادی برای ارسال محمولات پستی آن سفارتخانه داده شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-106]
دو نامه: 1. درباره دستور العمل ارسال احکام و قوانین و این که از نظر مقررات تازه چگونه باید عمل شود، 2. در باره چاپار و پستخانه و اداره ضرابخانه و بعضی از هزینه های لازم که بایستی پرداخت شود؛ بی کا، بی تا [ف: 15-107]
درباره گزارشی که راجع به امر میلاجرد بحضور همایونی داده شده است و این که شاه با کمال رافت و مرحمت رد مسئول جناب دبیر الملك را فرمودند؛ بی کا، بی تا [ف: 15-107]
درباره تنظیم کارهای دیوانخانه و ارسال کتابخانه آن دایره برای رویت شاه در این نامه به مخاطب وعده داده شده که از پیشگاه همایونی درخواست اضافه حقوق و مزایا جهت وی خواهد شد؛ بی کا، بی تا [ف: 15-107]
درباره مسائل اداری از جمله در مورد کارهای سیف الملك و نصر الله خان و ناصر الملك زیندار باشی مطالبی نوشته شده است در حاشیه این نامه ضمن گله و شکایت و می نویسد اوضاع غریبی است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-107]
بیست و نه نامه است، بیست و نه نامه است در مسائل زیر: راجع به علیق، منازل راه خراسان کتابچه دخل و خرج خراسان و گیلان پستخانه اصفهان همه از علاء الملك به معتمد الملك راپرت پست راجع به برقراری پست دولتی میان خوی و بایزید وبقیه نامه های متفرقه و دوستانه است، یکی از نامه ها عربی است و یکی مطالب انزلی در آن مطرح شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15-109]
آغاز: آن که ایالت پناه دولت جاه بداند که چون از روی که معمار قضا و قدر قلعه ذات البروح چرخ اخضر را رنگ هستی ریخته؛ انجام: بما من عافیت خواهد رسانید که بعد از فوت وقت بمضمون آیه کریمه قلم یک ینفعهم آیاتهم لما راو باسنا، تخم عجزو استغاثه بی ثمر و نفیر ندامت و حسربی اثر خواهد بود.
رقمی که در حین محاصره قلعه قندهار نوشته شد؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (48ر-50ر) [ف: 15-257]
آغاز: آن که چون بفحوای صدق انتما: کلکم راع وکلکم مسول عن رعیته بر ذمت همت پادشاهان والاشان و سلاطین عدالت توامان؛ انجام: بنا بر حصول اتحاد و یگانگی و عدم جدایی و بیگانگی اگر منسوبان این دولت را بسزای خود رسانند محول بر نوع دیگر نخواهند فرمود.
رقمی که در باب نفی سلطان کرد به یکی از حکام روم نوشته شد؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (50ر-51پ) [ف: 15-257]
آغاز: هو و کان من مکاتباته العليه ... بسمله - دیشب آن مکتوب عزیز را مطالعه فرمودید؛ انجام: از صحت ایمان فطری منقلب بمرض عارض کفر می کند.
این نامه ای است که مرادی به مریدانش که در شهر خوی (آذربایجان) بوده اند نوشته است (نویسنده یا مرحوم راز و یا مرحوم مجدالاشراف بوده است) احتمال دارد که ناقص باشد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 8ص، 21 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-349]
آغاز: سلطان وقت بر عالم سراک وجود؛ انجام: مولانا گفت: نیم خورده شیخ از دیگری بطلبید که من تمام خورده شیخ دارم و این مختصر بر لفظ تم شد
نامه از انشاء شیخ شهاب الدين قلندر و جواب آن جلال الدين حسام هروی و بقیه رساله دلگشا؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-1124]
چند نامه تاریخی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-30]
نامه پریخان خانم دختر شاه تهماسب به شاه اسماعیل؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ مجدول، بیاضی رحلی [نشریه: 7-136]
نامه امیر تیمور، از دیوان قاجار است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-336]
آغاز: بسمله. الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه. بدان که این مقدمه ایست مشتمل بر معرفت اصول طبایع از فنون اصل در باب حکمت که خالی کردم من آن ها را از پوست رمز و تدهیش؛ انجام: پس مکتوم دار ابیض را بر جوهر ابیض و احمر را از برای جوهر احمر. فافهم ترشد انشاء الله تعالی (تمت النسخة بعون الله). نامه ای است در چند بند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (24ر-31پ)، 13 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 6-2267]
نامه ای که از نایب السلطنه عباس میرزا ستایش شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
آغاز نهال بار آور خامه برادر و دوست گرامی مدرس دار الفضل دانش کحل طراز دیده بینش آقا رضی؛ انجام: ارسال آن را موقوف داشت، که شاید خود بزبانی در بزم حضور گذارش دهد نامه به آقا رضی قزوینی؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (88پ-89پ) [ف: 272-15]
نامه به اسحاق خان سردار حاکم تربت حیدریه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه به پرنس ارفع سفیر کبیر دولت علیه ایران درباره حاجی سید محمد هادی زاده کربلایی پسر سید حسین وهاب کلید دار باشی اسبق سید الشهداء که از ... به باب عالی رفته است که برای او نشان درجه اول دولت درخواست شده است، از طرف امین التجار و دیگران با مهرها آن ها؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-336]
نامه به حاجی میر محمد حسین درباره جهاد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه به سلیمان پاشا وزیر دارالسلام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه به ناصرالدین شاه، خطاب به شاه و در آن می نویسند 26 هزار تومان وجه نقد با نوشتجات برای استحضار پادشاه از گیلان ارسال شده و وجه بخزانه تحویل و رسید دریافت شده است، در پایین نامه به خط ناصر الدين شاه خطاب به معتمد الملك می نویسد: از رسیدن وجه نقد تتمه قسط خوشوقت شدیم؛ بی کا، بی تا؛ 7 سطر (6×14) [ف: 15-83]
آغاز: فدایت شوم. درخشنده مهر سپهر فصاحت و فروزنده کوکب آسمان بلاغت؛ انجام: مترصد آقا زادگان عظام ثنا خوان و عاکفان حضور را سلام رسانم
نامه ای است که به عنوان اعتراض به میرزا مصطفی شیخ الاسلام مقیم بمبئی در سال 1310 نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21گ (1پ-21پ)، اندازه: 10×17 سم [مؤيد: 3-258]
نامه به شیخ علی خان بیگلر بیگی در باره جنگ با روس؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه به میرزا محمد باقر که از مراجع مذهبی بوده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه به جناب فرزند مقامی ناصرالدین میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7-25]
نامه دیوانی میرزا حسن خان وزیر نظام از محمد تقی مورخ 1267؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
آغاز: بسمله - بعرض می رساند جمهور سکنه بهبهان بخدمت عالیجناب مقدس القاب علامی فهامی مجتهد الزماني؛ انجام: کبته الاقل المسكين الفقير المستعين بربه الغني المعين یاسین بن صلاح الدين بن علی بن ناصر بن علی الجيلاني
رساله بی نامی است مشتمل بر نامه اهالی بهبهان از مجتهدی در خصوص صحت قبله شهر بهبهان و از او استفتا کرده اند که آیا درست است یا غلط؟ مجتهد مزبور جواب مفصلی با آن ها داده و صحت آن را تصدیق کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: گیلانی، یاسین بن صلاح الدين، بی تا، جا: بهبهان؛ محشی؛ تذکر: نام کتاب در این فهرست ذکر نشده است و از فهرست مجلس گرفته شده؛ 7 گ، 17 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 1-128]
نامه معتمدالملك (با مهری در پشت) مورخ جمادی الاول 1289 که آقا محمد تقی با قباله ای که نشان داده و شاه هم آن را دیده است می تواند دو سال در جلو کاریز کشت و برز کند؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-336]
نامه مولانا محراب؛ بی کا، بی تا [ف: 3-26]
نامه هایی از عالیجاه حسین خان سردار ایروان به نایب السلطنه درباره او چ کلیسیا، با امضای محمد حسین و تاریخ ذیقعده 1225؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25 سطر، اندازه: 21/9×35/6 سم [ف: 7-345]
نامه هایی به فتحعلی شاه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 25-7]
نامه ها دیوانی میرزا محمد قوام الدوله وزیر و پیشکار خراسان و مستوفی آذربایجان در شصت و شش طغرا از 1268 تا 1281؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
نامه ها و اوراق درباره کرمان از چند سال؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 500]
نامه ها و برگه های دارای دست خط ناصر الدين شاه درباره مخارج خانگی مورخ 1295 و 1298 و 1304 و 1306 و 1307 و 1312 و 1315 و 1334، بیست طغرا؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-326]
نامه ها و تلگراف های شخصی و خانوادگی مربوط به جلال الدولة مسعود ظل السلطان و سیاهه مخارج همدم السلطنه همسرش؛ بی کا، بی تا؛ اصل اسناد است؛ 218 ص [ف: 17-131]
نامه ها و دستورالعمل دولتی امیر خان سردار وجیه الملك میرزا؛ بی کا، بی تا؛ 125گ [ف: 17-301]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). نامه ها و فرمان ها مانند نامه ظهوری به فیضی و دیباچه مجموعه از نصیرای همدانی و نامه نصیر العزيز و نامه نادرشاه و فرمان نواب آصف خان و نامه ملانوعی خبوشانی در گذشته 1019 هنگامی که در زندان بوده است و پاسخ حکیم ابوالفتح گیلانی به نامه میرزا جعفر آصف خان و نامه خان خانان به نظیری نیشابوری در گذشته 1022 هنگام رفتن به مکه و دیباچه فیضی بر اشعار خود و نامه میر محمد تفرشی به طالب خان اعتماد الدولة و پاسخ طالب خان و نامه ملا محمد صوفی به میرزا قاری تته و منشآت میرزا جلالا و وصف تخت شاه جهان از همو و نامه همو به ضیاء بن مولانا حالی پذیری و نامه شاه عباس و نامه میر محمد باقر داماد به ملاعبدالله شوشتری و نامه مولانا عبدالواسع منشی سلطان حسین میرزا در منع ریش تراسی با ابیاتی چند از فرد و رباعی در پایان؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-584]
نامه ها و فرمان های دولتی: 1. فرمان درباره سفیر انگلیسی لارد سرایگفرید در استانبول به گزارش عباس میرزا در 1239، 2. فرمان از فتح علی شاه درباره میرزا باقرخان فرزند میرغیاث که کلانتر کاشان شده بود در 1258، 3. فرمان درباره میرزا غیاث کاشانی کلانتر و نایب کاشان در شوال (بی تاریخ سال)، 4. نامه درباره قطع مواجب و کلانتری میرزا باقر و فرمان شاه به برقراری آن (بی تاریخ)، 5. فهرست عرض و استدعای میرزا باقر کاشانی درباره کلانتری و مواجب پنجاه تومانی او به دربا و دستور درباره آن به مستوفی الممالك (بی تاریخ)، 6. نامه درباره میرزا باقر خان کلانتر فارس و دستور شاه به برقراری آن منصب و مواجب او در جمادی الثاني 1262؛ بی کا، بی تا [ف: 17-190]
نامه های اشخاص با توقیعات و فرمان های شاهی؛ بی کا، بی تا [ف: 301-17]
نامه های حکومتی؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 64گ، اندازه: 10/9×17/1 سم [رایانه]
نامه های دولتی به خط مفتاح الدوله مربوط به ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه و میرزا نصرالله خان مشیرالدوله، 28 طغرا؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-337]
نامه های دیوانی به شاه زاده حشمة الدوله حمزه میرزا صاحب اختیار آذربایجان در چهل و دو طغرا مورخ 1266 تا 1269؛ بی کا، بی تا [ نشریه: 7-377]
نامه های دیوانی به میرزا محمد مستوفی دیوان اعلی و سررشته دار آذربایجان، در پانزده طغرا بی تاریخ و با تاریخ 1268؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-377]
نامه های سیاسی زمان قاجار، روزنامه تایمس در نمره مورخ هشتم ماه ژانویه 1892، نامه مسیو کتابچی، نامه نمره 1 ده صفر 1309 ترجمه از روزنامه لندن مورخ 12 سپتامبر، 1890، نامه مورخ ربیع الأول 1309، نامه مانکجی، سواد فرمان همایون، گزارش دیوان خانه عدلیه حاجی ترخان با مهر محمد موسوی در 2 جمادی الثاني 1309، نامه ای با مهر موسی 14 ربیع الاول 1308، دستور اداره حفظ الصحة دولت ایران مجلس مرکزی تهران مورخ 15 محرم 1307، شاه و وزرای مختارش و شاه و سفرایش در فرنگستان که در آن از پرنس ناظم الملك میرزا ملکم وزیر مختار ایران در 1873 یاد شده است، گزارش میرزا حسن مستشار سفارت کبری، ترجمه از روزنامه های مورخ 10 دسامبر 1891، لایحه، چند نامه دولتی یکی مورخ 1309، کتابچه راپورت بندر ناصری، نامه نمره 3 از محرم 1309، نمره 6 مورخ 24 جمادی الاول 1307 نمره 52 مورخ 15 جمادی الاول 1307، با چندین نامه دیگر با سواد عریضه ای به عربی خطاب به آقا نظام السلطنه و امیر تومان؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-155]
نامه هایی از بهائیان؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 10/7×17/8 سم [رایانه]
چند نامه و سرودها از عتیقی و ابن یمین و مولانا و سنایی و سعدی؛ بی کا، بی تا [ف: -87]
نامه یا عریضه حسین آبدار باشی که سر کار سقاباشی مرا از سمنج تبریز به سوی مشهد برده و مواجبی که داشته ام به من نرسیده است، درخواست می کنم که آن را به من بپردازند، دوازده سال است که در این آستانه خدمت می کنم، به میرزا شفیع دستور داده شده که رسیدگی کند؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 336]
نامه و یادداشت های متفرقه از علمای خوی؛ بی کا، بی تا [میراث اسلامی: دفتر دهم - 780]
بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب [نشریه: 7-259]
رقعات و صورت نامه های مختلفی است که به افراد مختلف در اجتماع نوشته می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جا: لاهیجان؛ 40گ (42ر-81پ)، 16 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [مؤيد: 3-81]
آغاز باسمه حمد بیحد خالقی را سزد که سینه راز داران بجناب جمال بیمثالش گلشن و دیده دیده وران بفروغ؛ انجام: خصوصا که اینه بوزن [ناخوانا] نیم آثار و بحلاوت [ناخوانا] ریشه در دل ها آرند و آنناس هم دو قسم است یکی کلان می شود همانست که در ملک شما خواجه شد دویمی [ناخوانا] آنناس می گویند.
مجموعه ای از سواد فرمان ها و رقعات و عرایضی که بین افراد مختلف حکومتی رد و بدل شده که اسامی بعضی از آن ها به شرح زیر است: ناظم صوبه کابل، ابواکبر صوبه دار کشمیر، قمر الدين خان بهادر، نواب غازی الدين خان بهادر، عرضی والده فرخ سیر قاضی محمد سلیم، نواب محمد امین خان بهادر، نواب عبدالصمد خان بهادر ناظم صوربه لاهور، نواب عزیز خان بهادر، راجه اجیب سنگه راغفور، راجه جی سنگه راجه جگت سنگه، راجه جهله رام بهادر صوبه دار اله آباد و؛ خط: نستعلیق و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، 15 سطر (9/8×16/3)، اندازه: 16/4×22/9 سم [رایانه]
رقعات؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امان الله [رایانه]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی 90-C 1655.2 v. نامه محبت به سمرقند؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-614]
نامه ای خطاب به امیر الامراء العظام صاحب اختیار به تاریخ نمره رجب 1308 در اظهار دلتنگی و ناراحتی از کسالت صاحب اختیار، با حاشیه ای به خط مظفر الدين میرزا خطاب به همان صاحب اختیار؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: قاب چوبی، 1گ، ابعاد متن: 12/5×19/5، اندازه: 21×30 سم [ف: 34 - 43]
نامه ای از یکی از چاکران شاهان قاجار خطاب به شاه در پاسخ تعزیت و تسلیت شاه به نویسنده نامه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: قاب چوبی، اندازه: 21×30 سم [ف: 34-43]
نامه های پراکنده، از این ها در آن یاد شده است: نایب السلطنه، یحیی خان، میرزا تقی، وقایع نگار، نور محمد خان، نجفقلی خان؛ بی کا، بی تا؛ 6گ (19ر-24پ) [ف: 20-540]
نامه به مظفر شاه هندی؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1 ص (241)، اندازه: 13×20 سم [ف: 44-150]
نامه های روزگار امیر کبیر در دوره صدارت با ناصر الدين شاه؛ خط: نستعلیق، کا: غنی، قاسم، تا: 23/9/19؛ از روی اصل مجلس [کتابت شده]، 154ص، قطع: جیبی [ف: 16-4]
nāme-hā
نامه های سیاسی و ادبی: نامه هایی از سلاطین تیموری، هندی و صفوی و رجال و عرفاست از جمله: نامه سعدالدین تبریزی آخوند سلطان مراد قیصر روم در جواب نامه شاه عباس، نامه سلطان سلیمان به شاه طهماسب، صلح نامه سلطان مراد که برای شاه صفی ارسال داشت، دیباچه خسرو و شیرین، منشآت محمد قاسم طبسی (شامل نامه های متعدد)، نامه شاه طهماسب در جواب نامه خواندگار. فتح نامه قندهار، فرمان طهماسب در باب خدمت محمد خان بکلوا حاکم هرات، نامه ای که جلال الدين اکبر پادشاه به مصحوب میر ضیاء الدين کاشانی به حضرت شاه ارسال فرموده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9541/28
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ 74گ (275ر-348ر)، 21 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 30-210]
nāme-hā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 138741/39
چند نامه از روسای زرتشتیان؛ بی کا، تا: 1036ق؛ 5گ (476ر-480ر) [ف: 37-275؛ فهرست رایانه ای ج 4-1036]
برنامه های به شاه زاده ظل السلطان - مکاتیب
nāme-hā-ye sat va xašūrān
از رساله های ساختگی زردشتیان اخیر است بدین گونه: نامه شت و خشور مه آباد است در هجده سمینادوشت و خشورجی افرام در شش سمینادوشت و خشورشای کلیو در سه سمینادوشت و خشوریاسان در چهار سمینادوشت و خشور گلشاه در دو سمینا دوشت و خشور سیامک در سه سمینا دوشت و خشور هوشنگ در سه سمینا دوشت و خشور تهمورس در یک سمیناد (افتاده) تا این جا فارسی است و پس از این به زبان ساختگی: نامه شت و خشور مه آباد در پانزده سمینادوشت و خشور کیخسرو در دو سمینا دوشت و خشور یاسان در پنج سمینادوشت و خشور گلشاه در سه سمینادوشت و خشور سیامک در سه سمینادوشت و خشور جمشید در چهار سمینادوشت و خشور فریدون در سه سمینادوشت و خشور منوچهر در هفت سمینادوشت و پند نامه اسکندر در دو سمینادو نامه شت ساسان نخست در شش سمینادوشت پنجم ساسان نخست در شش سمینادوشت پنجم ساسان در دو سمیناد. هر سمینادی چند بند است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4130
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 98گ، 11 سطر (7×15)، اندازه: 15×22 سم [ف: 13-3107]
nāme-hā-ye ‘āšeq va ma‘šūq
شامل: نامه عاشق پیش از ملاقات به معشوق، نامه در جواب معشوق، نامه عاشق در جواب مثنوی، جواب نامه عاشق، نامه عاشق بعد از ملاقات، جواب از جانب معشوق، در فراق اشتیاق عاشق به معشوق، نامه عاشق در شکایت مطلوب. نامه ها کوتاه و آمیخته به نظم است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8864/14
آغاز: شکر و سپاس معشوقی را سزد که نامه عشق را به عاشق فرستاد و درود بی قیاس عاشقی را زیبد که معشوق وار ... اما بعد بدان که سبب خلقت انسان عشق و محبت است و باعث ایجاد ایشان مهر و مودت ... و چون سوزش عشق را مراتب بی پایان است احسن مراتب آن است که عاشقان به معشوق رقعه نیاز نویسد و معشوقه به عاشق مکتوب ناز فرستد؛ انجام: نامه عاشق در شکایت مطلوب ... نه نامه ای که در آن جا نشان نام تو بابم ** نه رقعه ای که درو خط مشکافم تو بابمتمت.
بی کا، تا: قرن 11؛ 4گ (32ر-35پ)، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 29/1 - 169]
برنامه های قطب محیی - مکاتیب
برنامه های کمال و جمال - صد خطابه
برنامه هلاکو به ملک ناصر - نامه ها (2)
nāme-ye homāy (t.)
از کتاب های دساتیری و برساخته پیروان دساتیر است و دارای لغات و اصطلاحات ساختگی دساتیری. مترجم (که ادعا دارد آن را از پهلوی ترجمه کرده) این عنوان ها را به کار می برد: «زن فرزانه می فرماید، پادشاهزاده می فرماید، پادشاه زن می فرماید، در کتاب یزدان شناخت». در آغاز مقدمه مترجم (پس از پیشگفتار) نخست این سطور با قلم قرمز دیده می شود: «ترجمه کلام بانوی فرزانه همای شهنشاه بنت جهن افراسیاب که اسفند یار بفرمانش از ترکستان آورده به احترام ملوک منظور کرده به پسرش بهمن اردشیر بخشید در تواریخ و دساتیر همای جهن زاد را چهر زاد خطاب کرده اند». در این مقدمه مترجم از زبان صاحب هفت اقلیم چنین آورده است: «این کتاب در مجلس اکبر شاه تیموری گفته آمد چند نفر حکیمی را از راه تبت روانه نمود که در تبت مدت ها مانده. به تبت دیگر رسیدند هم چنین از هفت تبت گذاشتند.» تا آخر. گویا کتاب دارای چند «مطلب» است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3749/2
آغاز: (سخن مترجم) بنام یزدان هستی بخشی که ضد نیستی باشد که اهریمن است. آغاز: (مقدمه مترجم) بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر مهربان دادگر ... ایزد را نتوان دانست چنان که او هست؛ انجام: و جاودان در علم تکوین و تعبیر و تبدیل چشم بندی و از نسخه است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 86ص (195-280)، 11سطر، اندازه: 8×14/5 سم [ف: 10-1733]
nāme-ye yazdān
از کتاب های زردشتیان است، با عنوان «نامه، نامه». یکی نامه و خشور گلشاه و یکی نامه شت و خشور سیامک، و یکی شت و خشور هوشنگ، و خشور تهمورس، و شت و خشور جمشید. شت و خشور فریدون...
[فهرستواره منزوی 1023/8]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3471/20
آغاز: نشت شای کلیو، پناهم بنام یزدان از منش و خوی بد و زشت ... ای شاه کلیو. پورجی الاد، چون آب و پرمان رو؛ انجام: گوهر یزدانی، انجام یافت گرانمایه گرامی نامه یزدان (قد ختم بالخیر ... من نسخة مغلوطة 13 ذیحجه 1288 در تهران)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 ذیحجه 1288ق، جا؛ تهران؛ جلد: میشن، 21گ (49ر-69ر)، اندازه: 13/4×20/8 سم [ف: 6-456]
nāme-ye ya qūb be yūsof
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/57
خط: شکسته نستعلیق، کا: متطبب خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی، تا: قرن 13 [ف: 7-187]
nāmīya
جبائی، محمد بن علی، ق 10 قمری
jobā'ī, mohammad ebn-e ‘alī(-16c)
از محمد بن علی جبائی نیای شیخ بهایی که در آن از خوابی که در شب یکشنبه 26 ذیحجه 965 دیده است یاد نموده است. او می گوید که من در روز دوشنبه 22 ذیحجه 965 به جزین از روستاهای جبل عامل رسیده و در آن جا خواستم بمانم و این خواب را دیده ام. خلسه مانندی است از او و در آن از شیخ زین الدين و پسرش و علی بن صایغ یاد می کند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2144/34
آغاز: بسمله. اما بعد حمدالله ذی الجلال و الاكرام ... فیقول ... محمد بن علی الشهير بالجبائی ... انه لما کان من القضاء و القدر ... أن وصلنا ... إلى قرية جزین؛ انجام: و الى داعیه قریب و الحمدلله رب العالمين و صلی الله ... الطاهرين
کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ 6ص (487-492)، اندازه: 10/5×23 سم [ف: 9-828]
NATIONAL LIBRARY & ARCHIEVS OF THE ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN
UNION CATALOGUE OF IRAN MANUSCRIPTS
BY
MOSTAFA DERAYATI
Monsa’at - Namiya
VOLUME 32