فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 23 عناصر - فسوة
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334 -، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)/ به کوشش مصطفی داریتی.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1391-
مشخصات ظاهری: ج.؛ 22/5*28/5 س م.
فروست: نسخه شناسی؛ 1
شابک: دوره: 978-964-466-271-9؛ ج. 978-964-446-290-0
وضعیت فهرست نویسی: فاپا
مندرجات: ج. 23. عناصر - فسوة.
موضوع: نسخه های خطی - ایران - فهرستگان ها
شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره: 1390 36 د 9 الف/ Z6620
رده بندی دیویی: 011/31
شماره کتابشناسی ملی: 2596708
ویراستاران دیجیتال: محدثه غزیبی، شهرزاد سجادی، مهدیه ملکی، مرضیه محمدی سر پیری، حدیثه کریمی، زهرا سوسنی، عسل بی غم، فاطمه غلامی
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد بیست و سوم
جلد بیست و سوم
عناصر - فسوة
به کوشش:
مصطفی درایتی
مولف : مصطفی درایتی | com.yahoo@Derayatimostafa
ویراستار: دکتر مجتبی درایتی
چاپ اول: 1392
ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسالمی ایران
شمارگان: 1000 نسخه
مدیریت هماهنگی: عباسعلی علیزاده یزدی
مدیریت فنی و کامپیوتر: مهندس امین رشیدی، مهندس محبوبه درایتی
آماده سازی اطلاعات: علی علیزاده یزدی، حسین متدین طوسی
تقیچیتساز، عباسعلی علیزاده یزدی
تایپ و تصحیح: سمیرا عابد پور، فاطمه محمودی، هدی محمدی، سارا محمدی
طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دورة صفوی با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی
خوشنویسی روی جلد: مهدی فالح
صفحه آرایی: مهندس محبوبه درایتی
ناظرچاپ: نصرت ا... امیرآبادی
چاپ و صحافی: قلم قم
نشانی: تهران بزرگراه ش-هید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
تلفن فروشگاه: 88941946-81623315-81623318 دورنگار: 88947496
وب گاه: www.nlai.ir | پست الكترونيك انتشارات: Publication@nlai.ir
الفهرس الموحّد
للمخطوطات الايرانيه
ثلاثه عشرین
عناصر - فسوة
اعداد:
مصطفی الدرايتي
آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد
آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب
احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کاررفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم
احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
احتملاً بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.
ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات
دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده
ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائي: فهرست الفبائي نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.
الهيات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهيات
دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد.
امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هرکدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد
امیر کبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
اميرالمؤمنين: کتابخانه امیر المؤمنين بشرویه
انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.
اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی
اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.
بی تا: بدون تاریخ کتابت.
بی کا: بدون کاتب.
پ: پشت
تا: تاریخ کتابت.
جا: محل کتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه
حججی: کتابخانه آية الله حججی نجف آباد
حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
خاتم النبياء: کتابخانه مدرسه خاتم النبياء (صدر) بابل
دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
دار الحديث: کتابخانه مرکز دار الحديث در قم
دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.
دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.
دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
ذکاء، یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
ر: رو
رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن میباشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.
رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
سر یزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)
سعید نفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی
سم: سانتیمتر
سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.
سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤيد)، این مجموعه شخصی که ظاهراً هنگام جنگ کویت
توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاعات این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.
ص: صفحه
صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان
طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم
عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری
عکسی: این تعبیر در دو جا به کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.
عالمه طباطبائی: کتابخانه عالمه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.
عالمه طباطبائی: مکتبه عالمه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران
عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری
عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان
عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه
غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
ف: این رمز در مورد مأخذ به کار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف»: به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.
فاضل: کتابخانه آية الله فاضل خوانساری
فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض
فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان
کا: کاتب
کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
گ: برگ.
گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آية الله العظمي گلپایگانی.
گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: کتابخانه، موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی
محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط
محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.
مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب
مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
مرعشی: کتابخانه عمومی آية الله العظمي مرعشی نجفی
مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
مروی: کتابخانه مدرسه مروی تهران
مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام
مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
ملک: کتابخانه ملک
ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی
شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)
مؤسسه آية الله بروجردی: مؤسسه حضرت آية الله العظمي بروجردی.
مولوی: عبد المجيد مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).
مینوی: مجتبی مینوی
نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
نک: این عالمت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است:
گاهی عنوان ارجاع داده شده کلا در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.
نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی
نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)
وابسته به: این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرح ها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
وزیری: کتابخانه وزیری یزد
همانند: این کلمه در جایی به کار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.
در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:
1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ می شوند، ضبط می گردند.
مثال: آداب الشريعه = a‘šarī oš-ādāb
2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.
مثال: آداب صوفیه =sūfīye e-ādāb
آداب الصوفيه= ādāb-uṣ ṣūfīya
3 -کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرالب = ostorlāb
ابواب الجنان= abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5- برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
تصویر
الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
تصویر
تصویر
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد 23
عناصر- فسوة
به کوشش- مصطفی درایتی
عناصر
العناصر- الأسطقسات علی رأي بقراط
قوانین الاصول / اصول فقه / عربی
al-'anāșur-ul matīn fī š.-i mu'dalāt-il qawānīn = hasiyat-u qawanin-il usul
شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی، 1255 - 1315 قمری
šahrestānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (1839 - 1898)
وابسته به: القوانين المحكمة في الاصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تأليف: 1284ق
حاشیه ای با عناوین «قوله، قوله» بر «قوانین الاصول» میرزای قمی است، در دو مجلد. در ابتدا تصریح دارد که آن را پیش استادش فاضل اردکانی در دو سال تلمذ کرده است. در الذريعة به نام «العناصر» ثبت شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أوضح معالم الدين بنهاية البيان بقوانین شریعته واتقنه بالفصول المحكمة منتهی الاتقان اظهارة لنعمته والصلوة علی من ارسل لتهمید قواعده و ... اما بعد فیقول الراجي ... حسین بن علی ...
[الذريعة 349/15]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یستلزم عدم کونه اغراء بالجهل عدم کونه اغراء به فیما نحن فیه التفاوت المقامين، و الله الموفق و المعين
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمود حسینی مرعشی، تا: پنج شنبه 6 ربیع الأول 1283ق؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج قرمز، 152گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 8 - 128]
آغاز: آغاز: بسمله. الحمد الله کما هو اهله حمدا کثیرا و الصلوة ... اما بعد فهذه هو المجلد الثاني من کتاب العناصر العنصر المتن في شرح القوانين تأليف العبد الحقير ... الشهرستاني کتبته ... الباب السادس في الأدلة الشرعية اقول؛ انجام: قوله مقام الهوى و العصبية اقول اذ قلما (کل ما یحصل منهما الظن بل لا یکاد یوجد و لیکن هذا آخر ما اردنا تعلیقه علی کتاب القوانين نفعنا الله ... قد قد وقع الفراغ من تسویده علی ید مؤلفه الجاني محمد حسین ... خامس عشر) شهر ربیع الثاني من السنة السابعة و السبعين بعد المأتين و الالف من الهجرة.
ج 2. از باب ششم «في الأدلة الشرعية» تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه غره صفر 1291ق، جا: کربلا؛ تملک: محمد حسین کلباسی در 1384ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ 141 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 335]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: عبدالباقی، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج مشکی، 158گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول اذ قل ما یحصل منهما الظن بل لا یکاد یوجد، ولیکن هذا آخر ما اردنا تعلیقه علی کتاب القوانين
خط: نسخ، کا: علی حسین اصفهانی حائری، تا: جمادی الاول 1306ق، 417گ، 18 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 4 - 380]
آغاز: برابر، انجام: العام من باب الأدلة الواردة في الشيوع لامن باب الخطاب فلایستلزم عدم کون اغراء بالجهل عدم کونه اغراء به فیما نحن فیه لتفاوت المقامين والله الموفق والمعین والحمدلله
جلد اول از آغاز تا بحث مطلق و مقید؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا اصفهانی، تا: شنبه 12 ربیع الاول 1327ق؛ مصحح، جلد: تیماج مجدول مذهب، 173گ، 19 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف مخ: 1 - 336]
آغاز: بسمله المقصد الرابع في الأدلة العقيلة أقول لاینا في ذلك ما ذکروا من أن من الأدلة هو العقل اذا مرادهم من کون العقل دلیلا ان حکمه دلیل لأنفسه کما صرحوا به؛ انجام: اقول اذکل ما یحصل منهما الظن بل لا یکاد یوجد ولیکن هذا آخر ما اردنا تعلیقه علی کتاب القوانين نفعنا الله به و جمیع المؤمنين و جعله ذخيرة لنا یوم الدين انه ولی الصالحين از المقصد الرابع في الأدلة العقلية تا پایان؛ خط: تحریری، کا: صادق بن محمد یزدی، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 79گ، 19 سطر، اندازه: 22×19سم [ف: 3 - 1540]
العناصر و الجرم الاقصي كرية الشكل- كروية جرم الاقصي
‘inān-ul ‘ināya
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 21100
بی کا، تا: 1294ق؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
العناوين- تقریرات در فقه
العناوين- عناوین الاصول
al-'anāwīn = 'anāwīn-ul masā'il = 'anāwīn-ul uşūl = mu×tasar-u ×aza'in-il usul
دربندی، آقا بن عابد، - 1285 ؟ قمری
darbandī, āqā ben ‘ābed (- 1869)
وابسته به: خزائن الاصول؛ دربندی، آقا بن عابد (1285)
تاریخ تأليف: 1271ق؛ محل تأليف: کربلا
در ادله عقلیه شامل مباحث حسن و قبح عقلی، اصل برائت و استصحاب. این کتاب گزینه ای است از کتاب دیگر همین مؤلف به نام «خزائن الاصول» که هر دو با هم چاپ شده است.
چاپ: مشار عربی، ص 638؛ تهران، سنگی، به خط محمد علی بن محمد رضا خوانساری، 1284ق، رحلی، (78ص، الخزائن، ج 2 صص 1-78)
[دنا 638/7 (6 نسخه)؛ الذريعه 351/15؛ کشف الحجب و الاستار ص 387]
آغاز: صحاح الاعمال التي اشرف من الاكاسير العالية و طرس البرائة من ضعاف الخصال التي اقبح من أفعال القياصرة الغالية
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل بن ابراهیم کرمانشاهی، تا: 23 شعبان 1281ق؛ 111ص [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 282]
آغاز: عنوان صحاح الأعمال التي اشرف من الاكاسير العاليه؛ انجام: فیها یطلع الحريص في تحقیق المطالب علی اغلاط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 137 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 187]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی؛ جلد: تیماج، 161گ، 18 سطر (14×7/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 3 - 724]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 75
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 599]
کا: عباس بن محمد حسین دامغانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 24گ (106-129ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 335]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1660
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 107]
al-'anāwīn
اصفهانی، محمد تقی، ق13 قمری
esfahānī, mohammad taqī (- 19c)
فقه استدلالی متوسطی است گویا شرح بر یکی از متن های فقهی بدون تصریح بدان متن و آوردن همه عبارت های آن. مسائل با عناوین «تبصره» عنوان شده و شرح می شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4883
آغاز: کتاب الطهارة وهی في اللغة النزاهة و النظافة و عند المتشرعة یطلق علی معان عديدة از کتاب طهارت تا مکاسب؛ خط: نسخ، کا: ملا مصطفی تفرشی، تا: 1277ق؛ تملک: ریحان الله موسوی به تاریخ 21 جمادی الاول 1316؛ 358گ، 19 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 13 - 64]
به عناوین الأصول ، العناوين
'anāwīn-ul uşūl = al-'anāwīn
حسینی مراغی، عبد الفتاح بن علی، - 1250 قمری
hoseynī marāqī, ‘abd-ol-fattāh ebn-e ‘alī (- 1835)
تاریخ تأليف: 28 رمضان 1246ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
93 «عنوان» در قواعد اصولی است که فروع زیاد فقهی از آن استخراج می شود، دارای ابحاث تحقیقی و مناقشه در برخی آراء علمای اصول است، دارای دو بخش: 1. عناوین مشترک در ابواب فقه و عبادات؛ 2. عناوین معاملات و احکام.
آغاز: اللهم انی احمد علی ما علمتنی سبل السعادة و اصلی و اسلم علی نبیك محمد خیر من نهض بالرسالة و استقام في العبادة
چاپ: مشار عربی، ص 639، ایران، تبریز، 1274ق، سنگی، وزیری بزرگ
[الذريعة 15: 350؛ دنا 638/7 (17 نسخه)]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 139گ (198-60ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 1 - 230]
آغاز: ما لاینفع ارتفاء عد الأجر والثواب مع؛ انجام: اطراف الكلام حتی ینکشف اللثام و الحمدلله حق حمده علی الانعام ... الانام و السلام.
خط: نسخ، کا: مراغی، عبدالفتاح بن علی، تا: 1246 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و وجود التخصيص و عدمه مذكورة في کتب الفروع لا حاجة الى ذکرها
خط: نسخ، کا: اسداله بروجردی، تا: 1246ق؛ مصحح، محشی از سید ابوالحسن بن محمد هادی حسینی تنکابنی قزوینی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 315گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 76]
آغاز: برابر، انجام: و غیرها و وجود التخصيص و عدم مذكورة في کتب الفروع لاحاجة إلى ذکرها و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الأوراق و قد وقع الفراغ من تصنیف هذة النسخة بید مؤلفها المفتقر الى رحمة الله ... عبد الفتاح بن علی المراغي الحسيني في عصر اليوم الثامن و العشرين من شهور رمضان المبارك من سنة ست و اربعین بعد الالف و المأتين من الهجرة النبويه ... هذه صورة خط المصنف بیده و قد رسمناها علی ما هی علیه و نرجو منه أن یصفح عما سهی القلم عنه ... وقع الفراغ یوم الاربعا لخمسة عشر من شوال من شهور سنة الف و مآ تین و ست و اربعین علی ید العبد الفقير المحتاج الى رحمة ربه الكريم
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 15 شوال 1246ق؛ محشی با نشانه های بلغ و صح؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ جلد: تیماج، 403گ، 22 سطر (16×9/5) ، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 19 - 150]
آغاز: برابر؛ انجام: مذكورة في کتب الفروع لاحاجة الى ذکرها و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مومن خوانساری، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1265ق، جا: تهران؛ جلد: چرم زرد، 403گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [مؤيد: 2 - 213]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ از روی اصل که در روز 28 رمضان 1246 نوشته شده [نشریه: 2 - 162]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکشف اللثام و الحمدلله حق حمده علی الانعام و الصلوة علی محمد و آله سادات الانام
خط: نستعلیق، کا: عبد العظيم بن رحیم کهکی ساوجی، تا: 5 رجب 1272ق؛ 442گ، 14 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 24 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحاصل أن هذه القاعدة انما هی فیما یتعلق بالابدان في کل مقام بحسبه فتدبر و في هذه القاعدة ابحاث من حیث الشرائط و غیرها.
خط: نسخ، کا: نجفقلی، تا: 1280ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 321گ، 26 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 25 - 424]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمرجو من الرب الكريم أن یبدل ما فیه من السيئات حسنات و یجعله وسيلة لنا في یوم التناد ...
بی کا، تا: چهارشنبه 6 جمادی الاول 1296ق؛ جلد: تیماج، 244گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 11 - 223]
آغاز: برابر؛ انجام: الى نقل الأعيان بعوض أو بدونه
ج 1، قسمت اول مربوط به قواعد باب عبادات تا اوایل «عنوان اصل در معاملات» را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 176 گ، 28 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 567]
آغاز: ... قد تقرر أن الأصل في المعاملات انجام: مذكورة في کتب الفروع لا حاجة الا ذکرها این نسخه راجع به قواعد مربوط به باب معاملات است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 203گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 568]
بی کا، بی تا، قطع: رحلی [ف: - 277]
آغاز: بسمله. قد تقرر أن الأصل في المعاملات کالعبادات الفساد بمعنی عدم ترتب الاثر شرعا لان ترتبه علیه امر توقیفی یحتاج إلى ثبوته من الشرع؛ انجام: وجهان من تعلق الخطاب به قبل الاسلام فیکون داخلا في عموم الجزو من استمرار الخطاب به قبل الاسلام في اثاث الوقت و استصحاب اشتغال الذمة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 130گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2933]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق کاتب شیرازی، تا: سه شنبه 2 محرم، جا: کربلا؛ جلد: تیماج ضربی، 253گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 18 - 146]
نیمه اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 194گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 18 - 145]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: - 188]
آغاز: برابر؛ انجام: الأعيان بعوض أو بدونه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: - 411]
آغاز: بسمله. قد تقرر أن الأصل في المعاملات
انجام: لاجاجه الى ذکرها ... نسخه العناوين
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 411]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: و في هذه القاعدة ابحاث من حیث الشرائط و غیرها و وجود التخصيص و عدمه مذكورة في کتب الفروع لا حاجة الى ذکرها.
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج سبز، 364گ، 23 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 5 - 408]
‘anāwīn-ul uṣūl
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25096
آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد فانی رتبت کتابی هذا؛ انجام: لا الفظا باقسامه ولا عقلا.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ مذیل به عناوین الاصول می باشد [رایانه]
‘anāvīn-os sovar =‘oqūd-e šar'īye
کمازانی بروجردی، محمد حسن بن محمد حسین
kamāzānī borūjerdī, mohammad hasan mohammad hoseyn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17203/1
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد پس می گوید اقل الخليفه ... محمد حسن ... این کتابیست در بیان؛ انجام: و آقا خوند ملا فلان اطال الله ایام بقائه بمحمد و آله الأطهار قد تم بالخیر علی ید مؤلفه ... في یوم الخميس تاسع عشرین من شهر ربیع الثاني في سنه 1031.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1301ق؛ مصحح: 35گ (1- 35)، 25-17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2 - 68]
عناوین المسائل- العناوين
(enayat-e elahiye
شمس الدين، ق12 قمری
šams-od-dīn (- 18c)
تاریخ تأليف: آغاز ربیع الاول 1162ق
در شرح حال عارف شهیر هند سید عنایت الله بن سید محمد
حسینی حنفی نقشبندی خجندی و شمه ای از کرامات و مراتب ولایت وی، به ضمیمه حالات گروهی از خویشان و خلفای او. بیشتر مطالب کتاب را، مؤلف از پدرش نقل می کند؛ دارای یازده «عنایت» است: 1. احوال حضرت سید عنایت الله؛ 2. احوال سید محمد سعید؛ 3. احوال جده ماجده؛ 4. رحلت حضرت سید محب الله؛ 5. احوال حضرت شیخ عبدالحق فقیه براتی؛ 6. احوال والد مؤلف سید نسیب الله؛ 7. احوال عم مؤلف سید مبین الله؛ 8 احوال عمتین کریمتین مؤلف؛ 9. احوال زبدة السالكين سید
ظهیر الدين؛ 10. احوال حبیب ارد و گاه سید مجیب الله؛ 11.
احوال اخوان سید عنایت الله.
آغاز: الحمدلله علی عنایته و الصلاة و السلام علی رسوله ... أما بعد مخفی نماند محرر این سطور فقیر شمس الدين احوال قبله اولیا.
انجام: و سوای این کلمه سوی دیگری ندارم که بزبان خود رانم اللهم مغفرتك اوسع من ذنوبی ...
[فهرستواره منزوی 2225/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2154
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 73گ، 13 سطر، اندازه: 16× 25سم [ف: 6 - 160]
al-‘ināyat-ul ilāhīyya fī š.-id durrat-il ġarawīyya
طبرسی، عنایت الله بن ملک محمد، ق14 قمری
tabarsī, ‘enāyat-ol-lāh ebn-e malek mohammad (- 20c)
وابسته به: الدرة البهية = الدرة النجفية = الدرة المنظومة = الدرة الغالية في مسائل العالية؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1212-1155)
تاریخ تأليف: 1319ق
نویسنده می گوید ارجوزه سید مهدی طباطبائی در مسائل فقهی ارجوزه ای است وافی و کافی، پس بر آن شدم که این ارجوزه را به شرح کشم و آنچه مشکل گشای مبهمات آن است به رشته تحریر در آورم.
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر
خلقه و انبیائه و رسله؛ انجام: سمیناه في اول هذا الكتاب المستطا بالعناية الالهيه ... امین امین بحرمة السادة الميامين. شرح باب صلوة از کتاب الدرة الغرويه است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1326ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 412گ، 21 سطر (12×25)، اندازه: 22×35سم [ف: 10 - 527]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه و انبیائه؛ انجام: سمیناه في اول هذا الكتاب المستطاب بالعناية الالهيه ... امین امین بحرمة السادة الميامين. قسمت صلات آن از اقسام و ارکان و مقدمات و شرایط و شکیات و سهویات می آید و شارح یکایک مطالب آن را بیان می کند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1326ق؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 510گ، 21 سطر (26×13)، اندازه: 22×35/5سم [ف: 10 - 528]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه من الجن و الانس؛ انجام: هذا آخر المجلد من المجلدات الأولى من کتاب الطهارة من کتاب العناية الإلهية في شرح الدرة الغرويه و یتلوه انشاء الله تعای في المجلد الثاني ... و فرغت ... سنه 1319 ... و الحمد لله رب العالمين ... یا رب العالمين و السلام. باب طهارة و مبحث تطهیر از خبث یعنی از مسأله بول و غائط تا آخر باب کفن و دفن میت؛ خط: نستعلیق، کا: حسام الدين بن مرحوم مغفور میرزا آقای خوشنویس زنجانی، تا: قرن 14؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 389گ، 21 سطر (25×13)، اندازه: 22×35سم [ف: 10 - 526]
آغاز: بسمله، رب اشرح لی صدری و یسر لی امری و به نستعین الحمد لله الواجب الوجود القديم؛ انجام: یتلوه توفیق الملك المنان في المجلد الرابع انشاء الله تعالی البحث في التطهير من الخبث. قد اتفق الفراغ في سنه 1314 ... الحمد لله اولا و آخرا.
خط: نستعلیق، کا: حسام الدين بن میرزا آقا زنجانی، تا: 1315ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 317 گ، 29 سطر (14×27)، اندازه: 21×35سم [ف: 10 - 527]
al-‘ināya fī š.-il kifāya = š.-u kifāyat-il mubtadī
اسکوبی، حسین بن فرهاد، ق 12 قمری
oskubi, hoseyn ebn-e farhad (- 18c)
وابسته به: كفاية المبتدي؛ برکلی، محمد بن پیر علی (929-981)
تاریخ تأليف: 1122ق
شرح کتاب «كفاية المبتدي» محمد بن پیرعلی برگوی است که شارح آن را به درخواست جمعی از دانشجویان و طلاب مدرسه قصبه برغوس شرح نموده است.
آغاز: بسمله، نحمدك یا من علت عنایته عن العلة و جلت عن القلة و نصلی علی نبیك محمد المبعوث بأكرم ... و بعد فیقول العبد الفقير ... کان بعض الطلبة یتردد إلى حین کنت مدرسة بقصبة برغوس حماها تعالی ... و يقرأ علی کتاب كفاية الذي صنفه الفاضل الكامل العالم العامل محمد المعروف ببر کوی في علم التصريف ... و قد کان صغیر الحجم وجیز القلم کثیر الفوائد کبیر القواعد و سألني أن أشرحه فأجبته إسعافا ... شرح متوسطة بین الإطناب الممل و الإيجاز المخل ... أراد المنصنف افتتاح کتابه بالتحمید بعد التيمن بالتسمية شکرا ...
آغاز: برابر؛ انجام: فکذا هیهنا تعید الكلام و من المستقبل الطلى المؤكد بهما جواب القسم کقولك بالله لا أفعلن و الغرض نحو الا تنزلن و التمني نحو لیتك تخرجن هذا آخر ما تیسر منه شرح الكفاية؛ تم
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد نبی، تا: قرن 12 و 13؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ 44گ (13پ-56پ)، 22 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 2/ 40 - 150]
آغاز: برابر؛ انجام: بالثلاثی المجرد فمجیها من غیر الثلاثي بان یکون صيغة علی صيغة اسم المفعول کما بین في موضعه و الله اعلم.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1247ق؛ جلد: مقوا، 135ص (2- 136)، اندازه: 24×17سم [ف: 3/ 40 - 172]
al-'ināya fi š.-il hidāya
بابر تی، محمد بن محمد، 714 - 786 قمری
bābartī, mohammad ebn-e mohammad (1315 - 1385)
وابسته به: الهداية في شرح البداية = هداية الفروع = شرح بداية المبتدي؛ مرغینانی، علی بن ابی بکر (593-530)
شرح مفصل مهمی است با عنوان «قال، قال» بر کتاب «الهداية في شرح البداية» برهان الدين مرغینانی حنفی که در فقه حنفی اهمیت بسزایی دارد. در این شرح گفته های فقهای اهل سنت بسیار آورده می شود و بین دانشمندان اهل روم (ترکیه) شهرت فراوان داشته است. این شرح در دو جلد تنظیم شده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي هدانا في البداية معرفة الهداية و رعانا بعین العناية في النهاية عن الجهل و الغواية ...
چاپ: کلکته، 1831م؛ بولاق، در حاشیه فتح القدير للعاجز الفقير الكمال الدين بن الهمام، 1318 ق چاپ شده.
[کشف الظنون 2032/2 -2035 و 2/ 650؛ دنا 639/7 (5 نسخه)؛ معجم
المؤلفين 298/11؛ الاوقاف العامة موصل 280/2 و 80/4؛ الأوقاف العامة بغداد 486-484/1]
آغاز: کتاب الإجارات، لما فرغ من بیان أحكام تملیك الأعيان بغیر عوض و هو الهبة شرع في بیان أحكام تملیك المنافع بعوض و هو الإجارة و قدم الأولى علی الثانية لأن الأعيان مقدمة علی المنافع و ستذکر لغة و شريعة؛ انجام: و لایصلی عريانة بالإجماع فلم جازت صلاده فیه و هو نجس بیقین فلان تجوز بالتحری حالة الإشتباه أولى و الله أعلم ..
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، محشی با نشان «سعدی چلبی»؛ تملک: عمر بن علی بیک با مهر «عمر بن علیخان» (مربع)؛ مهر: «مصطفی بن خیر الدين»؛ جلد: تیماج قرمز، 149گ، ابعاد متن: 11/5 × 17/5، اندازه: 26×18سم [ف: 36 - 499]
آغاز: ... قرائة مسموعة و في عرفة خلاف ... باب الإمامة، الجماعة سنة مؤكدة لقوله علیه السلام الجماعة من سنن الهدى لا نتخلف عنها الا یتخلف عنها الا منافق و ألى الناس بالإمامة أعلمهم بالسنة و عده ابی یوسف رح أقراهم، لأن القرائة لابد منها و الحاجة الى العلم إذا نابت؛ انجام: فصل: و اذا بنی مسجدا لم یزل ملکه عنه ... و المقبرة في هذا بمنزلة المسجد علی ما قبل لآنه لا متولی إلا أنه نصب المتولي یصح و إن کان بخلاف العادة ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 176 گ، 21 سطر (11×17/5)، اندازه: 28×20سم [ف: 36 - 519]
جزو «کتاب البيوع» سپس جزو چهارم «کتاب الوديعة» است؛ خط: نسخ، کا: شاهین به عبدالله، تا: رجب 744ق؛ محشی؛ 346گ، 27 سطر (20×12)ر، اندازه: 26×17 سم [ف: 17 - 274]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن عبدالله رومی، تا: 10 رجب 845ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالرحمن ابن احمد القدسي به تاریخ شعبان 51 ؟، بابا محمود بن حاجی محمد بن بابا محمود فارسی به تاریخ ربیع الثاني 938، مصطفی قوجوی، مصطفی بن محمود به تاریخ 1053، اسماعیل بن احمد شیرانی به تاریخ 1122؛ مهر: «وقف چوته لی زاده حاج احمد آقا» (دایره)، «... حسین آل محمد» (دایره)؛ تاریخ وقف: 1122؛ جلد: تیماج مشکی، 330گ، 33 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 4- 99]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 374گ، اندازه: 29×16/5 سم [ف: 1- 68]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله وسکنی الحاج بیت الله تعالی الحاج اسم جمع بمعنی الحجاج .. و یقال رابط الجيش اقام في الثقر بازاء العدو و مرابط و رباط و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، با سرلوح مذهب مرصع؛ 341گ، 31 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5 - 2934]
آغاز: و التصنيف و وجهه انهم و آن وضعوا ... الا أن الحوادث متعاقبه الوقوع و النوازل؛ انجام: المخافه من خروج البلدان و یقال رابط الجيش اقام في النظر بازاء العدد و مرابط و رباطا و الله اعلم
خط: نستعلیق متوسط، کا: شیخ محمد عبداللهی مولائی کاتب، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 776ص، 27 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 10 - 1482]
آغاز: کتاب المضاربة؛ قد ذکرنا وجه المناسبة في أول الإقرار فلا یحتاج إلى الإعادة و المضاربة مشتقة من الضرب في الأرض؛ انجام: فلما جازت صلوته فیه و هو نجس بتعین فلان یجوز بالتحری حالة الاشتباه أولى و الله أعلم بالصواب و کان إتمام هذه النسخة اللطيفة حامدة لربه و شاكرة لنعمه اللهم اختم غیره بفضلك و کرمك و بحرمة حبیبك و صلی الله علی و سلم آمین ثم آمین جلد دوم، خط: نسخ و نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 12 جمادی الاول 1162ق؛ مصحح، محشی با نشان های «كفاية في شرح الهداية، منه رحمه الله، شرح الكنز و ...»؛ جلد: تیماج، 282گ، 21 سطر (15×10)، اندازه: 21×16سم [ف: 40/2 - 42]
‘ināyat-ul qādi wa kifāyat-ur rādī
وابسته به: انوار التنزيل و اسرار التأويل = تفسیر بیضاوی؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (-685)
حاشیه توضیحی نسبتا مفصلی است بر تفسیر «انوار التنزيل» قاضی بیضاوی با عناوین «قوله، قوله، مشتمل بر نقل اقوال بسیاری از مفسران و اهتمام به مسائل لغوی و ادبی و گفتگو در بعضی از گفته های زمخشری و دیگران.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10510
آغاز: یا تونك بمثل الاجئناك بالحق و احسن تفسیرا. فکم من ید بیضاء فیه جمالها ** منیر فلا تسود الا من النفس؛ انجام: و کذا قوله عندنا لانهم قالوا لما رأوني و له امتحا علی عادة الشعراء
تذکر: با توجه به موضوع احتمالا از خفاجی احمد بن محمد باشد. از آغاز کتاب و جلد اول آن می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 289گ، 31 سطر، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 8- 27]
‘enāyat-nāme
عنایت خان، راسخ بن شمس الدوله، ق 12 قمری
‘enāyat ×ān, rāse× ebn-e šams-od-dowle (- 18c)
تاریخ تأليف: 1153ق
مؤلف در این تذکره اشعار شعرای مختلف را در موضوعات گوناگون در چهارده «باب» و هر باب در چند فصل» جمع آوری است و در پایان رقعات و منشئاتی به نثر از ادبای مختلف در چند صفحه گرد آورده است؛ فهرست ابواب آن: 1. اقسام تهنیت و مبارک باد، سه فصل؛ 2. اقسام مدح، چهار فصل؛ 3. تحسین و آفرین، دو فصل؛ 4. اقسام اطوار شوق و محبت، هجده فصل؛ 5. معاملات با احباب، چهارده فصل؛ 6. اقسام عرض حاجات، چهار فصل؛ 7. اقسام شکر، سه فصل؛ 8 اقسام شکایت، ده فصل؛ 9. اقسام عذر، چهار فصل؛ 10. اقسام حکم شعر، هشت فصل؛ 11. اقسام مواعظ و نصایح بیست و یک فصل؛ 12. ذکر عیادت، چهار فصل؛ 13. تعزیت، سه فصل؛ 14. ختم کلام به دعا، دو فصل. اسامی شعرایی که شعرشان در این تذکره آمده عبارت است از: استاد، بیدل، بدرالنسا بیگم، سالم، گرامی، کلیم، قابل، حشمت، انوری، طالب آملی، جامی، امامی، آذری، حافظ، فیضی، سلیم، تأثير، نظیری، وحید، ظهوری، اهلی، خراسانی، ناظم هروی، درکی قمی، محمد خان قدسی، عاملای بلخی، تجلی، میر غیاث الدين، مشهدی، آصف جاه نظام الملك، اهلی شیرازی، صائب، قاسم بیک حالتی، صید ی، آقا لطیف، وحشی، رضی دانش، نصیر ای همدانی، سحابی، میر نجات، حویا، باذل، زلالی، شوکت، فطرت، ابوالفتح، محمد باقر مهجور، رجب علی تبریزی؛ میر والهی قمی، باقر کاشی، قاضی نور اصفهانی، کار طلب خان، غنی، ارجمند، طغراء، یکتا، منیر، حیدر کلیچه پز، فغانی، سالک یزدی، میرزا شاپور طهرانی، عصمت، آصفی، ابوسعید ابوالخیر، شهرت، سرخوش، محمد امین مطیع، جاهی، اسیر، محتشم کاشانی، صالح تبریزی، احمد فایق، ملا نوعی، رضای تربتی، شرف الدين سام، حزین، واهب اصفهاین، ظهیر فاریابی، علی نقی امامی، عالی، نسبتی، مخلصای کاشانی، خالص، آصف جاہ، میر جعفر، میر حسین واعظ، سامع، دردمند، ابراهیم انصاف، نظیر غلام شاه عباس، میرزا ملک مشرقی، قزلباش خان امید، زکی همدانی، شاه معصوم، ابوالحسن بیگانه، یوسفی، قصاب، مشفقی بخاری، میر سنجر، فدایی قندهاری، دست غیب نظام فقیه کرمانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13967
آغاز: سپاس بی قیاس و ثنای بی انتها ثنای جهانداری است که شاه و گدا روزی خوار خوان نعمت اوست عز سلطانه؛ آغاز نظم: گردون بمراد بخت پیروزت باد ** خورشید فلک بنده دل سوزت باد؛ انجام: نداند از چه رو بهزاد طرح این قلمدان را ** که نقاشی بهر جانب ز خط نوخطان دارد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ 44گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 37 - 562]
‘enāyat-nāme
نامه هایی با عنوان «عنایت نامه» که شامل 4 نامه خطاب به «میر سید محمد» در موضوعات مختلف است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10193/1
آغاز: برخوردار سعادت اطوار کامکار میر سید محمد مدعمره سلامت بعد دعوات مزید حیات و ترقی درجات؛ انجام: هرگز راضی نیستم همانجا ملاقات خواهند کرد که خوشوقتی ما در این است ناله بجز شوق چه نویسد، و السلام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: فرخ غفاری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 17گ (12-18ر)، 17 سطر (17×10)، اندازه: 12×19 سم [ف: 19 - 236]
al-'ināya wa-l qadā?
تحقیقی است فلسفی درباره قضاء و عنایت الهي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3936/12
آغاز: الحق في تحقیق عناية الله و قضائه هو ان کل وجودله خصوصية بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (333)، 15 و 24 سطر، اندازه: 19×23 سطر، اندازه: 13 سم [ف: 10 - 2053]
al-ʻināyatīye = ḥāšīyat-u š.-il īsāqūjī
عنایت الله بن محمد بن عبدالکریم
‘enāyat-ol-lāh ebn-e mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm
وابسته به: شرح الايساغوجي؛ جرجانی، علی بن محمد (740 -816)
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعلنا طالبین لکشف حقائق الاشياء؛ انجام: قوله و اليقينات اقسام لا یکون لكتبة ... فلایصح مكتبة لتکون مقابلا للکسب فافهم و قد عرفت من تدوین هذه النسخة.
خط: نسخ، کا: صدرالدین ابن علی محمد، تا: محرم 1259ق؛ جلد: گالینگور، 31گ، 17 سطر (20×10)، اندازه: 26/6×15/5 سم [ف: 51 - 154]
بی کا، بی تا [دث. مجلس]
‘inab-ut taʻlab (r.-un fi) = ×awāşş-u ‘inab-it taʻlab
رساله ای است مختصر و بعضا با عناوین «قوله، أقول» در بیان خواص آب عنب الثعلب (انگور روباه: انگور توره: سپنگور) و این که آیا آن سرد و قابض است و آیا برای سرفه سرد مفید است. مؤلف از کتب طبی چون قانون ابن سینا، شرح قانون و تذکره داود انطاکی (1008ق) بهره برده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 42012
آغاز: بسمله. و بعد حمد الله و الصلوة علی محمد و آله فاعلم انه قد جری بینی و بن بعض الاصحاب کلام في الماء المروق من عنب الثعلب هل هو بارد قابض أولا و هل ینفع السعال؛ انجام: فقد ثبت أن اسهاء ماء عنب الثعلب ایضا کان ضارا بذلك المريض الكون مادة مرضه بلغما فجاء غلیضا ... بالاتفاق من الجانبين فقد ثبت دعوانا بأحسن الوجوه و آخر دعوانا أن الحمد الله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 5گ، 13 سطر، اندازه: 23×16سم [اهدائی رهبر: 9 - 342]
al-'andabīl fi tamyīz-iş şaḥīḥ min-al ‘alīl
علم الهدي کاشانی، محمد حسین بن هبة الله، ق14 قمری
‘alam-ol hodā kāšānī, mohammad hoseyn ben hebat-ol lah - 20c)
تاریخ تأليف: 7 محرم 1335ق
رساله ای مفصل در رجال در 28 «باب» و یک «خاتمه» در ده فصل. جلد اول را که تا حرف زا می باشد در روز چهارشنبه 19 ذیحجه 1334 ق و جلد دوم را در هفتم محرم 1335 ق به پایان رسانیده است.
چاپ: تهران، شرکت طبع کتاب، 1375ق، جلد اول از آغاز کتاب تا پایان حرف زا، به کوشش مهندس شهاب الدين رضوی و مقدمه محمد ابراهیم موسوی کاشانی و تصحیح محمد عیسی محمدی و رضا نوری، 317 ص، وزیری
[الذريعه 352/15؛ مرآة القاسان ص 307؛ شرح حال او در نشریه نسخه های خطی، دفتر 7، 29 - 94 ص]
کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه: 54
بی کا، بی تا؛ تکمیل ابراهیم بن علی اکبر رضوی کاشانی در روز شنبه 7 محرم 1335 594ص، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 37]
‘onsor-e avval
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17650
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 67گ، اندازه: 22/3×11/4 سم [رایانه]
‘unsur-ul mūsīqi wa ma-ftaraqat 'alayh-il falāsifa min tarkīb-i-h wa mā’īya
اسحاق بن حنین، 215 - 298 قمری
eshāq ebn-e honayn (831 - 911)
تأليف بولس و نقل اسحق بن حنین.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 262/11 - ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1705؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ (137-130)، 16 سطر [فیلم ها ف: 1- 445]
‘anqā'-un muğrib fi ma'rifat-i ×atm-il awlīyā' wa šams-il magrib
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
تاریخ تأليف: 632ق رساله ای است مبسوط درباره معرفت و بیان مقام حقیقت خاتم الاولياء و اشارات به بعضی از اسرار و مراتبی که در اخبار علائم قیامت یاد گردیده، متضمن قطعاتی از اشعار پرشور و متناسب با موضوع کتاب که مصنف خود آن را سروده و این رساله از مشهورترین تأليفات اوست. در این کتاب اشاره به حضرت بقية الله مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه الشريف) نموده است. برای معرفی کتاب سطوری از آن نقل می گردد: «کنا قد الفنا کتابا روحانیا و انشاء ربانیا سمیناه بالتدبیر الربانية في اصلاح المملكة الانسانية تکلمنا فیه علی ان الانسان عالم صغیر مسلوخ من العالم الكبير و کلما ظهر في الكون الأكبر فهو في هذا العين الاصغر و لم اتکلم في تلك الأوراق علی مضافات الانسان بالعالم علی الاطلاق ولکن علی ما یقابله من الخلافة و التدبير و نبین من هو الكاتب و الوزير» تا آنجا: «این یکون من هذه الانسانية و النشأة الروحانية مقام الامام اليثربي المنسوب إلى بیت المقامي الطيبي و این یکون ایضا منها ختم الأولياء و طابع الاصفياء الحاجة لمعرفة هذین المقامين في الانسان اکد من کل مضاهاة اکوان الحدثان».
آغاز: بسمله قال العبد الفقير إلى الله ... الوعاء المختوم علی السر
المكتوم حمدت الهي و المقام عظیم ** فأبدى سرورة و الفؤاد کظیم. أما بعد حمد الله الذي تقدم و الصلاة التي ختم بها الحمد و تمم
انجام: و عند انقضائه وجود ختم أوليائه عند فناء العدد الوتر المذكور في الشعر.
چاپ: مصر، مكتبة محمد علی صبیح و اولاده 79ص، بدون تاریخ؛ در مجموعه رسائل مؤلف چاپ شده است.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 جلد: تیماج مشکی، 64گ، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 11 - 120]
آغاز: برابر؛ انجام: فانا منه اليكم و اليه منکم، من غیر الى و من و انا الامين الحافظ ... و حسبنا الله و نعم الوكيل، و الحمد لله رب العالمين
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9-10؛ جلد: تیماج زرشکی، 18ص (114-131)، 25 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 9- 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 24 ربیع الثاني 1131ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ جلد: ساغری، 57گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 11 - 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ربیع الثاني 1131ق؛ واقف: نائینی؛ 70گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 208]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5840ع
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبادی بن احمد بن صالح بن محمد زیلی شافعی رفاعی، تا: 8 صفر 1136ق؛ 45ص (55-99)، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 32 - 195]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 26گ (5ر - 30پ)، 25 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 28×11/5 سم [ف: 2 - 534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صفر علی، تا: 1303ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 411]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 4 جمادی الثاني 1303ق؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 26گ، 23 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 11 - 246]
آغاز: برابر؛ انجام: فانظروا ما اشار اليه ابن بطال و صاحب کتاب العلم الى غیر ذلك من الايات البينات با تشریح رموزات کتاب در پایان به نام فك القلم المرموزية؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن حسینی کرمانشاهی، تا: یکشنبه 15 ذیقعده 1310ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله از سردار کابلی؛ تملک: سردار کابلی؛ جلد: تیماج سرخ، 75گ، 14 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 5 - 2934]
نسخه اصل: فهرست عثمان یحیی 30، بی کا، بی تا [ فیلم ها ف: 3 - 234]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه اجتمع به في الأرض التي لاخلق فیها آدم علیه السلام و في هذه الأرض من العجائب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 28 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 33/1 - 63]
عنقای مشرح- مشرق عنقا
‘ankabūtān va magasān
ویلهلم لیبکنیخت
vīlhelm lībkenī×t
از ویلهلم لیبکنیخت آلمانی به فارسی از روی چاپی.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 35/2
خط: نستعلیق، کا: مجتبی واثق تهرانی (مینوی)، بی تا، کاغذ: کبود، جلد: مقوا، قطع: بغلی [نشریه: 6 - 674]
‘an kamāl-il anjadānī
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 315/11
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 2 - 110]
‘onvān
حکیم، عبدالکریم، ق 14 قمری
hakīm, 'abd-ol-karīm (- 20c)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264-1313ق)
ذیحجه 1301ق
دیوان شعر است در موضوعات آموزشی و پزشکی با خاتمه و
صفحه عنوانی به نثر و ستایش شاه است و صدر اعظم و مخبرالدوله وزیر علوم. در آن از گروه بابی یاد شده و نیز آمده که «این فارسی بچه است ای نیکخوی ** به وی ابتدا درس تازی مگوی» و این که نباید به کودک حسین کرد و لیلی و مجنون آموخت و یاد شده در آن از گریختن برده و داروی ترک تریاک.
آغاز: هو الله تعالی شانه. بسمله. هو القادر الفرد حی القديم. بنام خداوند رب مجید ** که هر مشکلی راست نامش کلید
انجام: که دکتر محمد مران فیلسوف ** بفرمود روزی ز روی وقوف / بود مر طبیعت طبیب بزرگ ** خلاف طبیعت مرو ای سترگ / چو خواهی کز آفات مانی سلیم ** نگهدار همواره پند حکیم. در هنگامی که در مدرسه مبارکه دار الفنون ... مشغول بتحصیل علوم بود محض یادگار بگفتن این اشعار پرداخت و چون مقصودی که از تکمیل این کتاب بود انجام نگرفت لهذا آن را مسمی به عنوان نمود. امیدوار است که وقتی را در فراغت از تحصیل بطرحی خوش انجام داده بروز گار سپارد.
[فهرستواره منزوی 3594/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3479
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 ذیحجه 1301ق؛ مجدول، با سرلوح؛ نام عبدالکریم در مهر پایان نسخه و تخلص حکیم در پایان دیوان دیده می شود؛ جلد: روغنی مذهب، 36گ، 10 سطر (11×6)، اندازه: 23×14سم [ف: 11 - 2486]
‘onvān-e ašraf
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19760
بی کا، بی تا؛ خریداری از محسن هدایی در تاریخ 85/2/9 [رایانه]
‘onvān-ol barāhīn = “onvān-ol ma'āref = foyūn-ol barāhīn-el jalīyya
گنابادی، علی بن یوسف، - 1379 قمری
gonābādī, ‘alī ebn-e yūsof (- 1960)
کتابی است در اثبات مسائل اعتقادی شیعه امامیه و رد فرقه های شیخیه، بابیه و تصوف، در سیزده «فصل» و «خاتمه»: فصل 1. اثبات صانع و اثبات حجت و خصوصیات حجت و موالید حجت؛ 2. عصمت حجت؛ 3. اثبات اوصیا و ائمه اثنی عشر؛ 4. نصوص خاصه هر یک بعد دیگری؛ 5. بعضی مقامات ایشان؛ 6. اثبات خاتمیت؛ 7. رد نصارا؛ 8 اثبات عالم ذر؛ 9. بدا؛ 10. اثبات شرعی بودن عید نوروز؛ 11. در این که روح جسمانية الحدوث نباشد؛ 12. تولی و تبری؛ 13. بطلان وحدت وجود؛ خاتمه: در احوال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف). بیشتر انتقاد او متوجه درویشان گنابادی و خاندان ملا سلطانعلی گنابادی است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الواحد الأحد الفرد الصمد، الذي لم یلد و لم یولد ... اما بعد، این کتاب که مسمی است ... مشتمل است بر فصول سیزده گانه و خاتمه ...
انجام: پس گفت تو قابل نیستی می روم شیراز که میرزا علی محمد قابل است از برای ترقی و من نمی شناختم میرزا علی محمد را تا آنکه صیت میرزا علی محمد از شیراز بلند شد، انتهی
چاپ: 1334ش، سربی، در قطع رقعی دنا 640/7، الذريعه 352/15؛ مشار فارسی 3592/3؛ فهرستواره منزوی 450/9]
آغاز: صورت اجازه حضرت مستطاب حجة الاسلام حاج شیخ منیز الدين اصفهانی دام ظله، الحمد لله الذ خالق الخلق البرايا؛ انجام: صلوات الله علیهم ... اللهم انی رضیت ... ائمه فارضنی لهم انك علی کل شیء قدیر. از صفحه «1 تا 4» این کتاب صورت تقریظاتی است که برخی از مجتهدان وقت بر آن نوشته اند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: گناباد (احتمالا)؛ 267گ، 26 سطر (10/5× 17/5)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 3- 99]
آغاز و انجام: برابر با صورت چندین تقریظ و اجازه از علمای برجسته، همچون: شیخ محمد باقر بیرجندی، منیر الدين اصفهانی و شیخ حسین مشهدی، قبل از آغاز آمده، مؤلف یاد آور شده که جز افراد یاد شده، آقای آشتیانی، آقای عصار تهرانی و آقا سید ابوالحسن اصفهانی و آقای شیخ محمد نهاوندی و آقای شیخ محمد رضا زنجانی نیز د نسخه اصل این کتاب تقریظ داشته اند که در اینجا نیامده است. افزودگی هایی شامل اشعاری در خصوص اهل بیت (علیهم السلام) بعد از انجام آمده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود قرن 14؛ محشی؛ جلد: کاغذ ابلق، 121 گ، 22 سطر (19×10)، اندازه: 23×14سم [ف: 37 - 595]
‘onvān be zabān-e farānse
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15169
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1330ق، جلد: مقوا [رایانه]
‘onvān-ol bayān dar arasmātīmī
دارای چند جدول ریاضی
آغاز: بسمله. الحمدلله الأول بلا اول کان قبله ... بعد از سپاس و ستایش مهمین متعال واجب الوجود انا ... و مطالب عملی و حسابی ارثما طیقی به نظر نمی رسید ... جامعه لایحه قلم شکسته رقم رغبت ... تحریر نمود ...
[فهرستواره منزوی 2713/4]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1378/1
آغاز: برابر؛ انجام: منفعلین ثقلین کثیفین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن سیاه، 30 سطر [ف: 5 - 261]
unwan-ut tawfiq fi adab-it tariq
ابن عطاء الله، احمد بن محمد، - 709 قمری
ebn-e ‘atā’-ol-lāh, ahmad ebn-e mohammad (- 1310)
شرح قصیده ابومدین شعیب مغربی (594ق).
دیباچه در این نسخه با چاپی متفاوت است. چاپ: به تحقیق صفوة السقا در 1382ق، حلب، دار الغزالي للطباعة و النشر و التوزيع، 1423ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10194/3
آغاز: هو بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام ... اما بعد فقد قال صلی الله علیه و سلم یحشر المرء علی دین خلیله ... قال ... ابو مدین رضی الله عنه ما لذة العيش؛ انجام: فنحن معترفون بالعجز و التقصير عن حقائقها و انما الاعمال بالنیات.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد سعید بن فتحی بیک خوانساری، بی تا، جلد: تیماج زیتونی، مجدول، مذهب، 12ص (245-256)، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 32 - 233]
‘unwān-ul ḥaqq wa burhān-uş șidq
اثیر الدين ابهری، مفضل بن عمر، - 660 ؟ قمری
asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e ‘omar (- 1262)
مؤلف در آغاز می گوید این کتاب را که گزیده ای است در منطق و فلسفه، بنا به خواست برخی از دوستان نوشتم. سپس آن را سه بخش کرده: 1. منطق، در هشت فصل»؛ 2. طبیعیات، دارای سه «فصل»؛ 3. الهيات، در چهار «مطلع». این بخش ناقص است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2752/6
آغاز: الحمد لله القديم الذي تو حد بالعزة و البقاء ... اما بعد فهذا تلخیص في الحكمة ... القول في المنطق و هو آله؛ انجام: فان قیل الانسلم أن ذلك المجموع یجب ثباته بغیره و هذا لان مجموع الموجودات ممکن ثابت ولا یجب ثباته بغیره و الالكان ثباته واجبا بالداخل فیه و هو محال لان ثباته یتوقف علی ثبات کلا جزء منه فلا یکون ثباته.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ نام مؤلف در فهرست نیامده (فهرست رایانه ای 714)؛ جلد: تیماج، 57ص (581-637)، 23 سطر، اندازه: 18/5 ×25سم [ف: 9 - 136]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 231016- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 671]
عنوان الحكم- القصيدة النونية
‘onvān-ol hekma
گزیده ای است به فارسی از موجز قرشی در ده گفتار. گویا جز آنچه که استوری (210: 2) و منزوی (505) آورده اند.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4421/1
آغاز: بسمله، الحمد لخالق البرايا ... اما بعد غرض از تحریر این رساله آن است که بدانند طالبان علم که علم طب علم شریف است؛ انجام: خاصه اگر با پودنه خورند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 17 سطر، اندازه: 12/5× 20/5سم [ف: 7 - 396]
‘unwān-ud dirāya fi-man ‘urifa min-al ‘ulamā fi-1 mi'at-is sābiʻa bi-bajjāna
غبرینی، احمد بن احمد، 644 - 714 قمری
qobrīnī, ahmad ebn-e ahmad (1247 - 1315)
مؤلف از علمای برجسته کشور مغرب بوده و مدتی در شهر بجانة تونس منصب قضاوت داشته و به تدریس نیز اشتغال داشته است. شهرت وی به علت تأليف کتاب حاضر است که اثر مهم علمی به شمار می رود. وی در این کتاب علمای قرن هفتم هجری، که در شهر بجانة زاده شده و یا در آنجا در گذشته اند را شناسانده لیکن در این میان، برخی از علمای اواخر قرن ششم، از جلالت خاصی برخوردار بوده اند، از این رو آنها را نیز معرفی نموده است.
چاپ: با تحقیق رابح بونار، الجزاير، 1389ق / 1970م
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14984
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي حفظ الذكر بحفظ اهله و شرفهم بوراثة انبیائه و رسله و جعل تفاوتهم في علی الدرجات بحسب
تفاوتهم في حمله ... اما بعد فانه لما کان طلب العلم الديني فرضا علی الكفاية حینا و متعینا في الحال و لم یکن بد في تحصیله ... و انی قد رایت ان اذکر في هذا التقييد من العلماء..
انجام: و لیقع الاقتصار علی هذا القدر من الرواية ففیه بحول الله كفاية و الله تعالی ینفع المؤلف و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ مغربی، کا: عبدالله بن محمد قرشی، تا: 811ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عبدالرحمن بن محمد به تاریخ 1047؛ 121 گ، 19 سطر (16810)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 37 - 653]
‘onvān-e dīn
فقه فتوایی است مطابق مذهب شافعی در چهل «باب»، به نثر فارسی قدیمی: 1. ایمان؛ 2. طهارت؛ 3. نجاست؛ 4. نظافت؛ 5. قضای حاجت؛ 6. وضو و ثواب آن؛ 7. سواک؛ 8 غسل کردن و ثواب آن؛ 9. تیمم؛ 10. مسح؛ 11. نماز اوقات و شرایط آن؛ 12. مسجد رفتن؛ 13. فرایض نماز؛ 14. سنن نماز؛ 15. حضور معانی و اذکار نماز؛ 16. دعا بعد از نماز بامداد و اوراد آن؛ 17. سجود سهو؛ 18. سجده تلاوت و سجده شکر؛ 19. اقتداء امامت؛ 20. نماز جمعه؛ 21. نماز عید؛ 22. نماز سفر؛ 23. نماز مریض؛ 24. نماز جنائز؛ 25. نوافل و نماز شب و نماز چاشت؛ 26. اوراد نمازهای رجب؛ 27. اوراد نمازهای شعبان؛ 28. تراویج و نمازهای رمضان و نمازهای ایام شریفه و نماز حاجت و خیرات؛ 29. روزه؛ 30. زکات؛ 31. حج؛ 32. صلوات بر رسول؛ 33. شرایط دعوات؛ 34. ذکر دعوات و تعویذات و رقیات؛ 35. گناه کبائر؛ 36. ترک معاصی و آداب خلق با خلایق و دوستی با خلایق که برای خدا بود؛ 37. جوانمردی و تصوف؛ 38. آداب طعام خوردن؛ 39. طب نبی؛ 40. خواص سوره قرآن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9536
آغاز: بسمله. بدانکه پیغمبر صلوات الله علیه فرمود طلب العلم فريضة علی کل مسلم و مسلمة و هم فرمود الفضل الأعمال علی ظهر الأرض ... پس این مختصر مذهب امام مطلبی ابن عم بنی محمد بن ادریس الشافعي رضی الله عنه تأليف افتاد از کتب معتبر ائمه دین و بیش دانایان راه یقین در اصول اعتقاد به معتقد محی السنة رحمه الله و فرایض و سنن صلوة و روزه و زكوة و حج با چند باب آداب از مهمات که یاد می رود و نامش عنوان دین کرده آمد؛ انجام: عید فطر بعد از نماز عید چهار رکعت نماز کند در رکعت اول الحمد ... کتابهای خدای تعالی فرستاد خوانده و همه درویشان را سیر کرده. تا باب 28 کتاب را در بردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 145گ، 14 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 30 - 203]
‘unwān-ud dīvān fī asmā’-il ḥayawān
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
کتابی است مشتمل بر اسامی حیواناتی که سیوطی در «دیوان الحيوان» و «ذیل الحيوان» خود آورده، چه آنهایی که در اصل «حياة الحيوان» دمیری ذکر شده و چه آنهایی که سیوطی به آن افزوده است. در این کتاب مؤلف بر خلاف کتب دیگر و مانند بعضی کتب لغت، اسامی حیوانات را بر اساس حرف لام الفعل (حرف آخر) کلمات به ترتیب حروف معجم مرتب کرده است.
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 40206
آغاز: بسمله. و هو حسبی الحمدالله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فأني قد اختصرت کتاب حياة الحيوان للامام ... ثم رأيت أن آجرد ما حواه الكتاب من اسماء الحيوان اصلا و زيادة في هذا المختصر و سمیته عنوان الديوان في اسماء الحيوان و الله المستعان؛ انجام: حرف النون الاتان الحمار ... الرهدن مثلث الراء
طائر کالعصفور بمكة كالرهدنة و الرهدنة تا اواسط حرف نون است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی: انجام؛ مهر: «یا باسط 1122» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 21گ، 23 سطر، اندازه: 20/8×15 سم [اهدائی رهبر: 9 - 491]
'unwān-uz zamān bi-tarājim-iš šuyū× wa-l aqrān
بقاعی، ابراهیم بن عمر، 809؟ - 885 قمری
beqā'ī, ebrāhīm ebn-e ‘omar (1407 - 1481)
کتابی است در شرح حال مشایخ مؤلف، و همچنین بسیاری از اقران و آن را در یک «مقدمه» و دو «قسم» به ترتیب حروف معجم مرتب نموده است.
[کشف الظنون 1174/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 626 عکسی
آغاز: یقول احوج الخلق إلى عفو الحق ابو الحسن ابراهیم ابن عمر بن حسن ... اما بعد: فهذه تراجم شیوخی الذين اخذت عنهم ... سمیته: عنوان الزمان بتراجم الشيوخ و الاقران؛ انجام: هو بباب النصر من القاهرة ولد في حدود سنة خمس و خمسین و سبع مائة تقریبا، تم ذلك و الحمد لله وحده، و صلی الله علی سیدنا محمد و اله و سلم.
نسخه اصل: کوپریلی - استانبول، ش 1119 (فهرس مخطوطات کوپریلی 572/1)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ 386گ، 33 سطر [عکسی ف: 2 - 109]
‘unwān-us sa‘āda
مؤلف این کتاب را به نام ابوالمظفر سلیمان بن علی دیلمی تأليف و وی را با القاب و عناوین شاهانه: «الملك الجليل ... المظفر المنصور المجاهد معین الدنيا و الدين مغیث الاسلام و المسلمين قاتل الكفرة ... قاهر الزنادقة و الملحدين مجیر المظلومين. المنصف من الظالمين. «تاج الملوك و السلاطين» یاد کرده است. پنداشته می شود که او همان «پروانه معین الدين سلیمان بن مهذب الدين علی دیلمی صاحب سینوب» از شهریاران سلسله پروانیان (تیره از سلاجقه آسیای صغری) باشد بنابراین مؤلف از مردمان نیمه دوم قرن هفتم خواهد بود. کشف الظنون (ج 2، ص 137) این کتاب را با مشخصات ذکر کرده لکن مؤلف آن را نشناخته است. کتاب مشتمل است بر گفتار مأثوره از حکماء درباره تحصیل خصایل نفسانی و ترک رذایل اخلاقی و تدبیر سیاست جمهور. نخست حدیث شریف نبوی المسلم من سلم المسلمون من یده و لسانه» را عنوان داشته پس از آن گفتاری از «شیث پیغمبر» و سپس آراء حکماء را آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3557
آغاز: الحمدلله الفاضل طوله الشامل فضله الباهر برهانه القاهر سلطانه؛ انجام: لطبایعك و فعالك کما تنحد لوجهك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، ظاهرا نسخه ناقص است؛ پس از این یک صفحه نجومی در ایام تاریخی (از اعیاد و سوگواری ها و غیرهما) از ملت مسیحی است، در وسط صفحه نوشته شده «توقیعات النصاري»، نسخه ظاهرا در قرن 7 نوشته شده، پس از این صفحه الحاقي است که گویا آن هم در همان سده نوشته شده، شامل جمله از کلمات قصار علوی، دو حدیث قدسی به روایت اهل سنت، تفسیر سوره توحید از خواجه نصیرالدین طوسی، فائده مختصر در جمع احادیث: «اول ما خلق الله العقل. اول ما خلق الله القلم. اول ما خلق الله نوری» از نجم الدين کاشانی، نسخه اجازه ارشاد شهاب الدين ابو عبدالله عمر بن محمد بن عبدالله سهروردی به حسن بن شریف مودود بن حسن بن علوی، 3 نامه بلیغ پارسی؛ واقف: نائینی؛ 16گ، اندازه: 22×10سم [ف: 6 - 447]
‘unwān-uš šaraf-il wāfī fi-1 fiqh wa-n naḥw wa-t tārī× Wa-1 arud wa-1 qawafi
ابن مقری، اسماعیل بن ابی بکر، 755 - 837 قمری
ebn-e moqrī, esmāʻīl ebn-e abī bakr (1355 - 1434)
به دستور: ناصر اسماعیل بن عباس
تاریخ تأليف: 2 محرم 804ق
کتابی است عجیب الوضع در پنج علم، فقه، نحو، تاریخ، عروض و قوافی که اصل آن فقه می باشد و چهار علم دیگر نیز از پارهای رموزات و ترتیبات متخذه از آن کتاب مستفاد می گردد. کتابی است بدیع الوصف در مجلدی کوچک و سبب تأليفش آن بود که مؤلف (ابن مقری) به قضاوت بسیار حریص بوده است و تلاش می کرده است تا پس از فیروزآبادی - صاحب قاموس المحيط - آن مقام را اشغال نماید. چون صاحب قاموس کتابی برای سلطان اشرف صاحب بلاد یمن تأليف نمود که اول تمامی سطور آن حرف الف بود و به همین جهت مورد حیرت و جالب نظر سلطان گردید، لذا شرف الدين هم کتاب عنوان الشرف را در فقه تأليف نمود و کلمات آن را با رنگ سرخ و سیاه به طوری مرتب کرد که علاوه بر فقه، چهار علم دیگر نحو و تاریخ و عروض و قوافی نیز از آن استخراج می شود. چنان که کلمه اول سطور با رنگ سرخ، علم عروض، بعد از آن نیز با رنگ سرخ تاریخ، پس از آن نیز با رنگ سرخ نحو و اواخر سطور قوافی بود و مجموع کلمات و سطور آن بدون توجه به رنگ های سرخی و سیاهی به طور معمول، علم فقه می باشد. شرف الدين در این فن مبتکر بود و پس از او سیوطی کتاب «النفحة المكيه» را در ظرف یک روز به همین نحو نوشت و سپس قاضی دمیاطی و دیگران. (فاضل)
آغاز: آغاز فقه: الحمدلله ولی الحمد و مستحقه الذي لایقوم بحمده أحد من خلقه ...
آغاز عروض: امر بتأليف هذا الكتاب و جمعه مولانا السلطان الملك المشرف اسماعیل ابن عباس.
آغاز تاریخ: الحمدلله حق حمده .. فهذه نبذة جمعتها ... مورخا دولة ائمة الزمن ... الملك المنصور نورالدین عمر بن علی الرسول.
آغاز نحو: بحمد الله استفتح ... آغاز قافیه: الحمد لله الذي علم الانسان ما لم یعلم و هدانا للتی هی اقوم ... و بعد فینبغی للناظر في علم القوافي أن یعرف المقيد و المطلق ...
انجام: انجام فقه: غاية التسليم الوجب للكرامة في دار النعيم.
انجام عروض: و في الوافر معقول و في الكامل موقوص تم العروض
انجام تاریخ: علی محمد و آله و سلم.
انجام نحو: جنات النعيم.
انجام قافیه: و الله اعلم. تم الكتاب.
چاپ: و در حلب و حیدر آباد و قاهره، مطبعة البهية السنية المصرية، 113ص، 1401ق چاپ شده
[دنا 641/7 -642 (42 نسخه)؛ الذريعة 41/4؛ آداب اللغة جرجی زیدان 137/3، معجم المؤلفين 262/2؛ کشف الظنون 1175/2؛ الأوقاف العامة موصل 151/4]
آغاز: برابر؛ انجام: تم و هی أن یکون رب النسب الملحق به میتا وان یکون من یلحقه بالمیت ... یومئذاته و ارث یحتوی علی جمیع الميراث و یحرزه فان لم یحز و لم یثبت في جناب المقر و لا یشار که و لو مات رجل و خلف علیا و محمد فاستلحق علی وحده اخالم یثبت فان مات محمدا و علیا حایز ارثه لزم النسب و صلی الله علی محمد و آله و سلم غاية التسليم الموجب للكرامة في دار النعيم تم در فهرست موشحات آمده است و بعد در ص 642 اصلاح شده است (فهرست رایانه ای 715)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 تملک: اسدالله حسینی؛ جلد: تیماج، 116 گ، 23 سطر، اندازه: 25× 15/5 سم [ف: 7 - 375]
خط: نسخ، کا: احمد ابن محمد بن علی سخاوی شافعی، تا: 26 صفر 808ق، جا: مصر؛ مقابله شده در مکه با نسخه مقابله شده با نسخه مصنف، نیز مقابله شده با نسخه مصنف در مدرسة الباذرية در دمشق در 18 ربیع الاول 873؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 119گ، 11 سطر، اندازه: 18/4×27سم [ف: 1- 373]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
فقه خط: نسخ، کا: احمد بن محمد نبع الرجيحي (؟) شافعی، تا: 12 جمادی الثاني 877ق؛ مصحح؛ تملک: أبوالارشاد حسن، اسماعیل بن محمد مدعو به کوچک جلبی زاده در 1143، مولی علی اکبر در 1149، محمد بن حاج سعد نقیب احمدی؛ مهر: «عبده الراجي محمد کریم الرضوي» (مربع)؛ جلد: چرم سیاه، 78گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 3- 613]
خط: نسخ، بی کا، تا: 881ق؛ تملک فرهاد میرزا در 1263؛ کاغذ: ترمه، جلد: عطف و گوشه میشن، 87گ، 15 سطر، اندازه: 26/4×17/3 سم [ف: 1- 373]
خط: نسخ، بی کا، تا: 925 ق، به نام «زیج خواجه نصیر» در پایان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سیاه، 62گ، 21 سطر (17×12)، اندازه: 24×17سم [ف: 17 - 512]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، بی کا، تا: 955ق؛ جلد: میشن [الفبائي: - 412]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 72گ، 18 سطر، اندازه: 14/8 × 24/5سم [ف: 1- 373]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، ابعاد متن: 1689، اندازه: 22×16سم [ف: 17 - 488]
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1014ق، جا: جزیره دروست؛ جلد: مقوا، 4گ (149ر-152ر)، اندازه: 13/5 × 20/5 سم [ف: 22 - 170]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1033ق؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج، 76گ، 17 سطر (14×11)، اندازه: 15×22 سم [ف: 13 - 3028]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، کا: محمد فرج بن احمد احسایی، تا: دوشنبه 4 صفر 1085ق، جا: حیدر آباد؛ مجدول؛ واقف: درویش عثمان، 1233؛ 65گ، 20 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 5 - 2935]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با یادداشت محمد بن عبدالله بن علی بن محمد النعمان؛ مهر: سلطان 1119؛ کاغذ: سپاهانی، 77گ، 17 سطر (11×13/5)، اندازه: 14×11 سم [ف: 17 - 333]
آغاز: برابر، انجام: برابر فقه
در فهرست با عنوان «پنج جهت» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ پخته، کا: أحمد بن ملا حاجی الخطيب المشهور بیا سینان، تا: یکشنبه اواخر محرم 1120ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 62گ، 21 سطر (12×16)، اندازه: 16/5 × 22/5سم [ف: 2 - 34]
خط: نسخ، کا: ملا محمد یوسف، تا: 1164ق؛ مذهب و مجدول؛ کاغذ: ترمه، 27 گ، 18 سطر، اندازه: 29/3×20/3 سم [ف: 1- 373]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
فقه خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 77گ، 17 سطر (10×17)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 9 - 65]
آغاز: امر بتأليف هذا الكتاب و جمعه مولانا السلطان الملك المشرف اسماعیل ابن عباس ... فهذا الكتاب الفته في العروض اوله بحر الطويل و هو؛ انجام: و في الوافر نعقول و في الكامل موقوص تم العروض با عنوان «العروض»؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد موسوی رشتی، تا: قرن 13، 4ص (100-103)، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 32 - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج نیلی، 100گ، 13 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 24 - 113]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 73گ، 18 سطر
(16×9/5)، اندازه: 15/5 ×24سم [ف: - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
کا: میرزا محمد رضا، تا: قرن 13؛ کاتب در ذیل نسخه اشتباها چنین نوشته «تمت هذه الرسالة الموسومة بزیج مولانا خواجه نصیر رحمه الله»؛ جلد: تیماج، 122ص (95-216)، اندازه: 28×18سم [ف: 10 - 1239]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ 54گ، 25 سطر (12/5 ×22)، اندازه: 18×28/5سم [ف: 7- 650]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن، 1000گ، 13 سطر، اندازه: 15/4 × 21/5سم [ف: 1- 373]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 1246ق؛ مجدول؛ 63گ، 21 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 20 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ روشن، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 1246ق؛ مجدول در هفت ستون؛ تملک: فرهاد میرزا معتمدالدوله در 1252 با مهر «عبدالراجی فرهاد»؛ جلد: تیماج یشمی، 63گ، 21 سطر، اندازه: 28/2×19 سم [نشریه: 6- 98]
با جدول های عمودی در پنج ستون نوشته شده: اول سطرها که به جوهر سرخ است اگر عمودی خوانده شود در علم عروض است. ستون دوم که آن هم با رنگ سرخ است در تاریخ دولت بنی رسول است، ستون سوم باز با جوهر سرخ و در علم نحو است، ستون چهارم که حروف اواخر کلمات و در آخر سطرها است در علم قافیه است و متن کتاب که حروف و کلمات سرخ و سیاه افقی خوانده شود در علم فقه است؛ خط: نسخ خوب، کا: حسن بن کاظم حسینی همدانی، تا: 1248 ق [ف: - 262]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالکریم و زوایی قمی، تا: 1249ق؛ در چهار ستون؛ جلد: تیماج سبز، 56گ، 21 سطر (16/5×10)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 333]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ خوش، کا: یزمه بض کاعو سبر و هسهی الزنجاني، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج مذهب، 101گ، 13 سطر (17×11/5)، اندازه: 31×20سم [ف: 15 - 46]
تهران: مفتاح؛ شماره نسخه: 1428
همان نسخه بالا [نشریه: 7- 197]
آغاز: الحمد لله الذي علم الانسان ما لم یعلم و هدانا للتی هی أقوم ... و بعد فینبغی للناظر في علم القوافي أن یعرف المقيد و المطلق در فهرست با عنوان «علم القوافي» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد موسوی رشتی، تا: 6 صفر 1262ق؛ 6ص (104-109)، 17 سطر، اندازه: 1×17/5 سم [ف: 32 - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: و منذ انه وارث یحتوی علی جمیع الميراث و یجوزه فان لم یجزه لم یثبت في جناب المقر ولایشار که و لو مات رجل وخلف علیا و محمد افا ستلحق علی وحده اخا ... لزم النسب.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1271ق، به دستور میرزا فضل الله متولی و پیشکار خراسان؛ مجدول، مصحح؛ جلد: ترمه، 53گ، 25 سطر، اندازه: 18×27سم [ف مخ: 3 - 1403]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق، جلد: تیماج، 79گ، 18 سطر (15×10)، اندازه: 17×22سم [ف: 9 - 149]
آغاز: بديعة بليغة منها نبذة من تاریخ الدولة الرسولية وشئ من الكلام في معانی العربية؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملا احمد بن شیخ شیوخ شیخ ابی بکر بن شیخ صدرالدین، تا: با تاریخ 1284ق؛ افتادگی: آغاز؛ 99گ (1ر-99پ)، 13 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 25 - 92]
آغاز: برابر
خط: نسخ شیرین، کا: علی، تا: چهارشنبه 14 صفر 1286ق، حسب فرمایش نظام الملك میرزا محمد کاظم خان؛ مجدول مذهب؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 53گ، 25 سطر (11/5 × 18/5)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 1 - 156]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر فقه
خط: نسخ خوش، کا: احمد بن سید محمد رضا طباطبائی اردستانی، تا: 1293ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 106گ، 13 سطر (11/5×18/5)، اندازه: 19×26/5سم [ف: 9- 272]
آغاز: برابر
خط: نسخ ثلث، بی کا، بی تا، هر رویه در 7 جدول، یادداشتی درباره کتاب به نقل از «کشف الظنون» از لطف علی بن موید الدوله تهماسب میرزا بن دولتشاه محمد علی میرزا بن فتح علی شاه قاجار، در 1301ق؛ 125ص، 21 سطر (14/5× 21/5)، اندازه: 29×21سم [عکسی ف: 1- 269]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الله لا یضیع أجر المصلحين بعد أن ساعدنی التوفيق لامتثال
خط: نسخ، کا: محمد کاظم خوئینی زنجانی، تا: 1304ق؛ مجدول؛ 100گ، 13 سطر (11×17/5)، اندازه: 26×17سم [ف: 8- 461]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم خویینی، تا: 1304ق؛ مجدول؛ 105گ، 12 سطر (11×8)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 14 - 3881]
خط: نسخ زیبا، کا: شیخ محمد حسن ادیب کرمانی، تا: 14 رجب 1324ق، برای میرزا محمد حسین مستوفی کل مملکت ایران؛ جلد: تیماج، 69گ، 19 سطر، اندازه: 36×21/5 سم [ف: 25 - 279]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای شمسه، 66گ، 20 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 25 - 144]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1342]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 600]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی، مجموعه نوازی؛ 58گ، اندازه: 27/4×19 سم [رایانه]
‘unwān-uş Şawāb fi ţuruq-il isti×ārāt = al-isti×āra
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تأليف: 2 رجب 1277ق
در انواع استخاره هایی که در احادیث ائمه معصومین علیه السلام روایت شده مشتمل بر یک «مقدمه» و هشت «باب» هر باب در چند «فصل»: المقدمة فیما یجب تقدیمه؛ باب 1. مطلق الاستخارة؛ 2. الاستخارة بطلب تقدیر الخيرة؛ 3. الاستخارة بطلب تعریف الخيرة بالالهام؛ 4. الاستخارة بطلب تعریف الخيرة بالرقاع؛ 5. الاستخارة بطلب تعریف الخيرة بالسبحة و الحصى؛ 6. الاستخارة بطلب معرفة الخيرة بالمصحف؛ 7. الاستشارة؛ 8 الاستخارة بطلب تعریف الخيرة عی ألسنة الاخوان. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله الطاهرين و رهطه المخلصين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین ... انی لما رایت ان مما شاع و ذاع حتی ملا الأصقاع و غلب علی الطبايع ...
انجام: فلا تعبا بشیء من امره علی حال ولاقوة الا بالله هذا آخر ما اردنا ایراده ...
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد کاظم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج حنایی، 4ص (105-108)، 20 سطر (15×7)، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 1 - 218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یوسف بن علی شیرازی، تا: 1308ق؛ 88گ، اندازه: 10/5 ×17 سم [نسخه پژوهی: 2 - 197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یوسف بن علی سبزواری، تا: چهارشنبه 16 جمادی الاول 1310ق؛ جلد: تیماج سبز، 90 گ، 10 سطر، اندازه: 17/5×11 سم [ف: 13 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: چرم ، 26گ (29پ -54پ)، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 2 - 73]
‘onvān-ol ‘ebar va d.-ol mobtadā va-l ×abar (t.)
پیرزاده، محمد صاحب، - 1162 قمری
pīrzāde, mohammad sāheb (- 1749)
وابسته به: العبر و دیوان المبتداء و الخبر في ایام العرب و العجم؛ ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد (732-808)
ترجمه از شیخ الاسلام مولی محمد صاحب پیری زاده باید باشد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3813
نسخه ما با سرگذشت مؤلف به ترکی در آغاز و ترجمه مجلد نخستین است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 314گ، 27 سطر، اندازه: 12/1 × 21/5سم [ف: 1- 616]
al- onvān fe-s solūk-en nesvān = solūk-on nesā'
متقی، علی بن حسام الدين، 888 - 975 قمری
mottaqī, ‘alī ebn-e hesām-od-dīn (1484 - 1568)
رساله در بیان کیفیت سلوک طبقه زنان در مسائل عرفانی است که در قالب فصول، بایدها و نبایدهای اخلاقی این صنف را برشمرده: فصل در بیان مراتب سه گانه (خدایی، پیامبری، ولایتی و اقسام ولایتی)؛ فصل در عالم صوری و معنوی؛ فصل در
ترهیب زنان؛ فصل در آداب و حقوق زنان و مسائل فقهی مربوط به آنان با سربندهای «مساله». مؤلف در مقدمه «جر الثقيل في سلوك المعيل» خود از رساله حاضر با عنوان «سلوك النساء» یاد کرده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الزوجين الذكر و الانثى ثم مزجهما ...
انجام: هر مرد و زنی که دختر را کاره باشد او از جمله خراب کنندگان عالم باشد تمت
آغاز: بر سه نوع است خدایی و پیغامبری و ولایت و معلوم اهل حق است بلاشک که مرد یا زن ... به مرتبه خدایی نرسد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: قطب الدين شیخ ابراهیم بن شیخ مبارک بلگرامی، تا: 1093ق، جا: رجبوره پر کنه شاه آباد سرهند؛ افتادگی: آغاز (حدود هشت سطر)؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 20گ، 13 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [اهدائی رهبر: 6- 98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 11گ (10-20)، 17 سطر، اندازه: 26×17سم [اهدائی رهبر: 6- 99]
‘onvān-ol qebla = menhāj-ol qebla
ساوه ای، محمد یحیی بن محمد شریف، ق 11 قمری
sāve's, mohammad yahyā ebn-e mohammad šarīf ( 17c)
اهدا به: شاه عباس دوم (1052-1077 ق)
تاریخ تأليف: 1076ق
رساله ای است با عناوین «منهاج، منهاج» درباره قبله از جنبه شرعی و فقهی و تعیین سمت قبله از نظر قواعد فلکی در سه «مقاله»: 1. ذکر ترجمه آیاتی که در باب قبله نزول یافته (هفت آیه از سوره بقره و یک آیه از سوره مائده آورده است)؛ 2. ذکر احکام و علاماتی که فقهاء ناجیه رضوان الله علیهم بیان فرموده اند؛ 3. ذکر مناهج معرفت و تعیین قبله موافق قواعد و قوانین اهل هیئت و ریاضی.
آغاز: بسمله. درخشنده کواکب حمدی که از مطلع مقال ساکنان بیت معمور بنور صدق و یقین کانها کواکب دریا
انجام: و اگر باشد بمقتضای الانسان مرکب من السهو و النيسان معذور بوده به زلال عفو معفو گردد و السلام علی من اتبع الهدي
[الذريعة 171/23؛ نسخه های منزوی 357/1؛ دنا 643/7؛ فهرستواره منزوی 3070/4]
آغاز: برابر؛ انجام: دایره ارتفاع عظیمه است که بدو قطب افق گذرد با هر نقطه مفروضه از فلک و افق را قطع کند
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ 26گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: - 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1076ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 86گ، 14 سطر، اندازه: 12/3× 20/3 سم [ف: 4 - 797]
آغاز: بنابرین این ضعیف ... (ساوهائی) را که مستغرق بحر جرائم است داعیه آن شد که مهما امکن در مقام استخراج فوائد فرائد ... موسوم گردانید ... به منهاج القبله، انجام این بود آنچه در باب تعیین قبله بنظر قاصر رسید ... در هر باب آنچه به خاطر ناقص رسیده بود بنا به اظهار کمال به خود مستند نداشت ... امید که جملگی آن ... از صوب صواب منحرف نباشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1076ق؛ افتادگی: آغاز (اندکی از دیباچه را ندارد)؛ محشی با نشان «منه دام عزه»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مشمع، 227ص، 104 سطر، اندازه: 19×10سم [ف: 19 - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: جمادی الثاني 1194ق؛ محشی بلفظ «منه»؛ 27گ، 27 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 10 - 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه ربیع الاول؛ مصحح، روی برگ اول ابیاتی است از علی اکبر افتخاری طبیب که خودش نوشته؛ جلد: تیماج، 84گ، 17 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 4 - 242]
دعاهای روزانه ماه رمضان / شرح دعا / فارسی
‘onvān-ol kalām fī š.-e ad'īyat-os sīyām = š.-e do‘ā-hā ye rūzāne-ye māh-e ramazān
فشار کی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1252 - 1314 قمری
fešārakī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1837 - 1897)
تاریخ تأليف: 1283ق
شرحی است بر دعاهایی که در روزهای ماه مبارک رمضان خوانده می شود. مؤلف می گوید: «نظر به اینکه دعاهای کوچک هر روزه دعاهایی است بلند مضمون مشتمل بر مطالب عالیه ... و این فقیر در سنوات عدیده هر روزی دعای آن روز را عنوان نموده ... در همه سنوات اعزه و اشراف کثیری خواهش داشتند»
اینها را به سمت تحریر در آورده تا سایر مؤمنين از آن منتفع ... تا در این شهر صیام هزار و دویست و هشتاد و سه جمعی از طلاب بر این معنی مصر شدند ... مؤلف این شرح را بر پنج مقدمه و چهل مجلس مرتب کرده است و در پایان مجالس اشاره ای به مصائب اهل بیت (علیهم السلام) می نماید. مصنف در ماه های رمضان دعاهای روزانه آن ماه را در منابر خود شرح می کرد بعدا به درخواست دوستانش آنها را به صورت کتاب حاضر در پنج «مقدمه» و چهل «مجلس» تنظیم نموده و در هر مجلس دعای یک روز مبارک را شرح نموده است. (صدرائی خوئی)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي قصرت اوهام العارفين عن ادراك ذاته و انحصرت افهام العارفين عن عرفان کنه صفاته ... اما بعد فقیر خاکسار ... محمدباقر بن محمد جعفر ... چون شهر صیام ماهی است با برکت ... مقدمه اول بدان ای عزیز اگر چه این دعاها سندش ضعیف است ولکن اصل فقرات آنها اشعاری دارد بر صدور ...
چاپ: مشار فارسی، ج3، ص 3592؛ تهران، سنگی، 1333ق، رحلی، 354ص؛ تهران، سنگی، 1324، وزیری، 286 ص
آغاز: برابر؛ انجام: و اهل بیت او را شهر به شهر دیار به دیار می گردانند الا لعنة الله علی القوم الظالمين ... موجودی تا موعظه شب بیستم و یکم و دعای روز بیستم می باشد و پس از آن مطالب متفرقه است؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن عنابی، 193گ، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 5 - 589]
آغاز: برابر
نسخه فقط پانزده مجلس مجلس اول را شامل است و ظاهرة مؤلف موفق با تأليف بقیه آن نشده است.
تذکر: نام مؤلف به قرینه نسخه شماره 7653 گلپایگانی کامل شد؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1283ق؛ جلد: تیماج مشکی، 130گ، 18× 22 (17×12)، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 2 - 34]
آغاز: برابر
انجام: برای ما چه آورده ای که از گرسنگی هلاک شدیم گفت مرغی برای شما آورده ام که بریان کنم عبدالجبار چون این کلام شنید آن ضعیفه از آغاز تا اواسط شرح دعای روز بیست و یکم.
تذکر: نام مؤلف به قرینه نسخه شماره 7653 گلپایگانی کامل شد؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1283ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 45گ، 22-29 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 5 - 2400]
آغاز: برابر؛ انجام: یکی از اصحاب ما مقتل امام حسین (علیه السلام) را می خواند چون به این حدیث رسید که حضرت قطعه ای از اوایل کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مسوده چاپ سنگی است؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 36گ، 23 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 5 - 2936]
'unwān-ul muraqqişāt wa-l muțribāt
ابن سعید مغربی، علی بن موسی، 610 - 675؟ قمری
ebn-e said-e maqrebi, ali ebn-e musa (1214 - 1277)
تاریخ تأليف: 641ق
در این کتاب از بلاغت شعرای متقدم و متأخر سخن گفته و این را مقدمه ای برای «جامع المرقصات و المطربات» محمد بن معلی ازدی، قرار داده و بر اساس زمان و طبقه ای که وی شکل داده: «المرقص و المطرب و المقبول و المسموع و المتروك» مرتب کرده است.
آغاز: و صلی الله علی محمد و آله و صحبه و سلم قال رئیس الادباء ... اما بعد حمدالله الذي شرف الانسان علی سایر انواع الحيوان بنطق اللسان ثم جعل اشرف بنی آدم من ارتقت درجته في ذلك
چاپ: مطبوعات جمعية المعارف، 74ص، 1286ق؛ الجزائر، محقق: محداد عبدالقادر، مطبعة لو یس کربونل، 1942م.
[دنا 643/7؛ کشف الظنون 4192]
آغاز: برابر؛ انجام: الخباز البلدي له في المرقص. دری شجر للطیر فیه تشاجر ** کان صنوف النور فیه جواهر / کان القماري و البلابل حولنا ** قیان و اوراق الغصون شعائر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج تریاکی، سطور چلیپایی (19×8/5)، اندازه: 22×12سم [ف: 10 - 1509]
خط: نسخ، کا: احمد طسوجی تبریزی، تا: قرن 13، جا: چراغچی آذربایجان؛ جلد: میشن قهوه ای [ف: 5 - 408]
آغاز: برابر؛ انجام: ظلام و بین الناظرين صباح، کاتب رقم کرده در تم المرقصات و المطربات و الحمدلله رب الأرض ... سنه 1278، و انا العبد الاثم الجاني و المبتلى بالعلائق غفر .. له و الوالديه بمحمد و آله.
خط: نسخ خوش، کا: محمد مسیح بن عبدالحمید موسوی اصفهانی مشهور به درب امامی، تا: 1278ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج مذهب، 121ص (2-122)، 15 سطر، اندازه: 15/5 × 22/5سم [ف: 17 - 202]
آغاز: برابر؛ انجام: و الليل رنجی الاديم تبری النجوم قد حل لنا
بی کا، تا: محمد مسیح بن عبد الحميد موسوی اصفهانی درب
امامی 1280ق؛ جلد: میشن، 5 ص (270-274)، اندازه: 20/9×12/5 سم [ف: 5 - 86]
عنوان المعارف- عنوان البراهين
‘onvān-hā
در سبب تأليف کتاب آمده: «چون مقتضاء رای سلطان لایزال غالبا چنان بود که احوال فارس ... سریرگاه ملوک فارس ... روشن گردانیده». عناوینی که در آن دیده می شود چنین است: فصل در صفت فارس و احوال آن و مردمان ولایت؛ ذکر ملوک فرس و انساب و تواریخ آنها (از پیشدادیان تا یزدگرد)؛ آغاز گشایش فارس؛ فصل در ذکر فارس؛ فصل در بسط فارس؛ صفت کورتهای فارس از اصطخر و ابرقوه و اقلید و سرمق و کام فیروز و اسفیدان؛ ... احوال شبانکاران و کردان فارس و اسماعیلیان (نه به معنای مذهبی و زامانیان و کرزانیان و مسعودیان و شکانیان) تا می رسد به پایان کتاب در «ذکر کردان فارس».
مشهد؛ صحت، رضا (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: بسمه. ذکر ستایش سلطان المعظم غیاث الدينا و الدين انارالله برهانه. چون ایزد تعالی شخصی را از جمله اشخاص برگزید و زمام ملک و پادشاهی در قبضه آن که به علم و عدل نایل دارد و داد آنچه را از همه هنرها در ضمن این خصلت آراسته بود، انجام و این دیگر کردان که اکنون به پارس اند جماعتی اند اندک عضدالدوله ایشان را از حدود اصفهان آروده و نسل ایشان نمانده. این است احوال ماجراء فارسی و فارسیان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق، با سرلوح، مجدول؛ با مهر محمد حسن؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 558]
al-awa'id
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
رساله ای متوسط در معتقدات و اصول عقاید شیعه که مطابق مشرب شیخیه نوشته شده است. رساله حاضر که به صورت «عائدة، عائدة» تنظیم شده 14 «عائدة» را در بردارد. نام حاضر که در داخل رساله نیامده و در جایی دیده نشد با استفاده از تقسیم بندی رساله انتخاب شد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... انه قد کان یرد علی قلبی في بعض الأحيان بعض المطالب في اوقات التفكر او غیرها ولربما ما کنت بصدده ابدا ولاتدبرت فیه او تدبرت ولم انهه فاذا ورد وجدته حقا مطابقة ..
انجام: و وجوهها في عالم البرزخ و وجوه وجوهها في عالم الاخرة وکذلك مثل عالم البرزخ تخلع وتبقی في علم الله و وجوهها في الاخرة فافهم راشدة موفقة تمت [ريحانة الادب 51/5]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، 54گ (1 - 54)، 17 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 28 - 536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر خورانی اصفهانی، تا: 1282ق؛ 52گ، 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 3 - 1404]
و عوائد الايام في عویصات المهام / متفرقه / فارسی و عربی
‘awā'id-ul ayyām fi 'awīsāt-il mahām
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
متفرقاتی است در موضوعات متفرقه که مؤلف آنها را جمع آوری و در کتاب حاضر با عناوین «عائدة، عائدة» گرد آورده است و مؤلف در دو شرح حال خودنوشتی که از خود نگاشته به این تأليف اشاره کرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4420/4
آغاز: العوائد المتفرقه سؤال در حدیثی وارد شده است که اهل الجنة جرد مرد معنی آن حدیث چگونه است بیان فرمائید؛ انجام: و هذا الكلام کما تری صریح في أن المراد بالنزاع اللفظي هو النزاع في الاصطلاح فالمراد ..
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 114گ (175-188)، اندازه: 21×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1015]
‘awā'id-ul ayyām min muhimmāt-i adillat-il ahkām
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 21185 - 1245؟ قمری
narāmī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
تاریخ تأليف: 1245ق
این کتاب آخرین تأليف وی و شامل مجموعه مباحث و قواعد اصولی، کلامی، فقهی و حدیثی است که در هشتاد و هشت «عائده» نگاشته شده است. برخی از «عائده »های کتاب عبارت
است از: 1. بیان آیه اوفوا بالعقود؛ ... 12. في حکم ما اذا ورد عام مطلق و خاصان مطلقان أحدهما موافق العام و الاخر مخالفه؛ ... 14. في حکم ما اذا ورد کلام فیه لفظان احدهما مشترك و للاخر حقیقت و مجاز و لم یجتمع احد الاولين مع حقيقة الأخر؛ ... 17. هل الأصل في اللفظ المشتق عدم زيادة قید في معنی المبدء فیه ام لا؟ ..... 21. بیان ما یعارض استصحاب وجوده؛ ... 31. بیان قاعدة اصالة تداخل الاسباب؛ ... 41. بیان أصالة عدم حجية مطلق الظن في الأحكام الشرعيه؛ ... 63. بیان طرق الاجماع عند الخاصة، ... 88 تصحیح بعض اسماء الرجال و القابهم و کناهم. مؤلف برای آن نامی نگذاشته ولی چون مباحث را به عنوان عائده ذکر نموده و در مقدمه نگاشته اند: «هذا ما استطرفته من عوائد الايام من مهمات ادلة الأحكام و کلیات مسائل الحلال و الحرام وما یتعلق بهذا المرام الخ» مشهور به «عوائد الايام» گردیده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی ما أنعم و له الشكر علی ما ألهم و الصلاة علی باعث ایجاد العالم ... و بعد، فیقول الأذل الاحقر احمد بن محمد مهدی بن ابی ذر ... هذا ما ستطرفته من عوائد الأيام من مهمات ادلة الأحكام و کلیات مسائل الحلال و الحرام
انجام: الشلمغاني: بالشین و الغين المعجمتين یعرف بابن العزاقر بالعین المهملة و الزاي المعجمة و القاف و الراء.
چاپ: مشار عربی؛ ص 640؛ چاپ تحقیقی این اثر توسط مرکز تحقیقات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم منتشر شده؛ 1321ق، 298+4ص؛ ایران، تهران، 1266ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام محمد بن عبدالله طبسی خراسانی، مشهور به مقدس؛ ایران، تهران، بی ناشر، سنگی، وزیری، 298ص
[الذريعة 355/15؛ کشف الحجب 387؛ ایضاح المكنون 130/2؛ هدية العارفين 185/1؛ دنا 644/7 -646 (69 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- البوارق في کشف معضلات الحقايق؛ هزار جریبی، محمد حسین بن محمد علی (1235-13)
2- حاشية عوائد الايام من مهمات ادلة الأحكام
عائده 1 تا 30 آن افتاده است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 172گ، 17 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 1- 187]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «عبده زین العابدين الموسوي»؛ 27 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: - 37]
تا «عائدة اعلم انه یشتبه کثیرا وظيفة الحاكم في الحكم بین المتنازعين» و برابر است با چاپ 1321 ص 284 و پس از آن چند قاعده دیگر هست که در چاپی نیست و در فهرست آخر این نسخه خطی هم از آنها یاد گردید. این قاعده ها برخی گویا کامل نیست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 264گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 404]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 41]
انجام: بل لو اراد و اللزوم احتاج الى عقد آخر ناقل شرعی کبیر أو صلح أو هبة، عائدة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 208گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [مختصر ف: 559]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13، 85گ (199ر -283ر)، اندازه: 17/5 ×22سم [ف: 1 - 230]
آغاز: اعلم أن من التعارض العام و الخاص من وجه ما اذا تعلق الأمر باحدهما و النهى بالآخر فانه لایمکن اجتماعهما في واحد و لو من جهتین؛ انجام: فلو کان راجحا لما کان وجه لترکه قلنا انه ایضا قد یشغل لما یورث من الضعف او یشغل عن الصوم في یوم آخر غیره تمت. بخشی از آن. در این قسمت بخشی از کتاب «عوائد الايام» با عنوان «فائدة: في عدم اجتماع الأمر و النهي» درج شده؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن مرتضی حسینی زنجانی، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری مشکی، 13گ (68پ -80پ)، 33 سطر [ف: 36 - 249]
انجام: و اما لم یقترن بشیء منهما شاذ نادر التحقق و مثله لا یصلح جعله دلیلا من أدلة الأحكام أقول ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: آية الله صادقی؛ 160گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 401]
آغاز: برابر؛ انجام: الأحمسي بالحاء
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 213گ، 21 سطر (10×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 1023]
آغاز: برابر؛ انجام: الى عقد اخر ناقل شرعی کبیع او صلح او هبة عائده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده؛ 225 گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: - 188]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یصیر الأخذ بالشفعة لازما ولا الشيء المحبو ملکا لغیر الكبير بل لو ارادوا للزوم احتاج الى عقد آخر ناقل شرعی کبیع أو صلح أو هبة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از محمود بن محسن (مالک نسخه)، مسأله ای فقهی درباره عقد نکاح به نقل از اجوبة المسائل
حجة الاسلام شفتی به فارسی؛ مهر: «یا محمود» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرد، 256گ، 19سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 44 - 227]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 204گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن عبدالله طبسی خراسانی شهیر به مقدس، تا: قرن 13؛ تملک: محمد مهدی بن محمد تقی با مهر «الراجي محمد مهدی بن محمد تقی» (بیضی)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين، عبده محمد مهدی» (چهار گوش)؛ 696 ص، اندازه: 19×21/5سم [ف: 3 - 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «محمد باقر بن زین العابدين موسوی» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 209گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 337]
آغاز: برابر
انجام: أن هذا الكتاب منه فیکون [حجة] معمولا به عنده والله اعلم بحقيقة الحال موجودی آن تا پایان عائده 66 (في بیان اعتبار کتاب الفقه المنسوب الى الامام الرضا (علیه السلام) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 180گ، 22 سطر، اندازه: 21×14سم [اهدائی رهبر: 11 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن محمد حسن قاینی خراسانی، تا: قرن 13؛ تملک: محمدعلی بن محمدرضا بن محمد حمزه قائنی در 1261؛ 186 گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 5 - 617]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 255ص [عکسی ف: 7 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 114 گ، 30 سطر [ف: - 48]
آغاز: برابر؛ انجام: فجوابنا من الايه غیر معلومه لجوازان یکون
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 181گ، 19 سطر (13/5×8)، اندازه: 22/3×16/2 سم [ف: 17 - 142]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1145]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 254گ، 19 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: - 613]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 307گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1016]
خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 186 گ، 25 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1016]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405، جلد: تیماج، 192گ، 22 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 16 - 321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 13؛ تملک: میرزا محمد علی در 26 محرم 1275؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 226 گ، 22 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 16 - 321]
آغاز: و ذلك کما أن امرأة زید مثلا هی في العرف؛ انجام: ثم المثناه التحتانيه ... الالقاب تباع الزظى بضم از عائده 11 تا اواخر 87؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اوراق متفرق کتاب از مسجد جامع طبس در تاریخ 26 شوال 1382 توسط غلامرضا نمائی برداشته و مرتب و صحافی شده؛ تاریخ وقف: آبان 1368؛ جلد: مقوا، 174گ، 20 سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 16 - 322]
آغاز: و مقصود الله سبحانه و حججه الوسايط من العباد هو الاطاعه و التسليم و الانقياد و التجنب عن المخالفه؛ انجام: ایضا عبید بن عبدالعزیز بن یحیی بن احمد بن عیسی الجلودي بضم الجيم و ضم اللام و اسکان الواو و الدال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 118گ، 23-21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5 - 2938]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 21 - 25 سطر (8/5 ×14/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 728]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 5 جمادی الاول 1247ق؛ مصحح؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 233گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1 - 101]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1247ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 248ص، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 593]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا حاجة إلى ذکر الانواع و الأصناف من تلك الامور بعد الاحاطة بما ذکر فقط 44 عائده را در بر دارد که بخش اول آن با عائده سی و پنجم در بیان حجیه اخبار خاتمه یافته و 9 عائده دیگر با فاصله ای ادامه می یابد و ناتمام رها می شود؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد ابراهیم بن حاجی محمد علی اصفهانی، تا: 1247ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 136گ (1-136)، 21 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 14 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: و اللزوم احتاج الى عقد اخر نامل شرعی کبیع او صلح او ابنه ...
بی کا، تا: 1250ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
کا: حسین بن ابراهیم کرمنی بسطامی، تا: چهارشنبه 4 شوال 1253ق، جا: استرآباد مدرسه مفیدیه [ف: -14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن میرزا محمد استر آبادی نجفی، تا: شنبه 14 ربیع الثاني 1253ق، جا: استر آباد؛ ضمیمه: ضمن 2 برگ ابتداء نسخه سؤال و جواب به فارسی در کیفیت صلوة لیل تأليف آقا سید محمد باقر (شفتی)؛ واقف: میرزا اسدالله فاضلی، تیر 1362؛ 193گ، 20 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 16 - 320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن کربلایی قاسم استر آبادی، تا: 8 رمضان 1253ق، جا: استرآباد مدرسه محسنیه؛ جلد: تیماج، 183گ، 23 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5 - 2937]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم مازندرانی ساروی، تا: چهارشنبه 5 محرم 1255ق، جا: کربلا؛ مصحح، یادداشتی در استخاره ذات الرقاع؛ جلد: تیماج قهوه ای، 152گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1016]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد محسن بیدگلی، تا: 27 جمادی الثاني 1256ق؛ از روی نسخه نوشته از روی اصل [نشریه: 7- 39]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 254گ، 22 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: - 613]
خط: نسخ متوسط، کا: ابوالقاسم پسر عبدالرحیم کاشانی ارانی، تا: 1258ق، به دستور سید علی اکبر نوشابادی؛ محشی، در گ ار گفتاری از ملا احمد نراقی در تاریخ احوال ملا محمد مهدی نراقی، سپس در گ 1 ب و 2 ر فهرست 88 عائده کتاب که به صورت شطرنجی در سه صفحه نوشته شده؛ مهر: «الراجي محمد تقی بن محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: مذهب، 96گ [ف: 11-709]
خط: نسخ، کا: مهدی بن ملا زین العابدين، تا: روز نوروز صفر 1258ق، جا: نجف، برای سید عبدالله بوشهری فرزند سید علی بوشهری به دستور عباس بن محمد طباطبائی، جلد: تیماج، 248گ، 21 سطر (12/5×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: - 404]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم حاج عبدالرحیم کاشانی آرانی، تا: 1260ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 174گ، 23 سطر (14×10/5)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 17- 199]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد حسین آرانی کاشانی، تا: سه شنبه شوال 1260ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 157گ، 26 سطر (12×22)، اندازه: 30×20 سم [ف: 17 - 350]
خط: نسخ، کا: حسین بن ابراهیم، تا: جمعه 2 ذیحجه 1260ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشن، 194گ، 22 سطر، اندازه: 21/2×15/7 سم [ف: 1- 374]
خط: نستعلیق، کا: عبد العظيم بن محسن بن حاج محمد طاهر، تا: 1261ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1588]
کا: محمد اسماعیل اردستانی، تا: 1261ق؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل، تا: 1262ق، جا: مدرسه جدید صدریه (شیراز)؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 247گ، 21 سطر (14×8)، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 2 - 96] و [ف: 3 - 64]
آغاز: من یمین او نفع اخروی او دنیوی مما یسارله عرفا و عادة فهو لیس مما فیه نفع ولاضرر از «البحث الثالث، قال البد خشی في بیان نفی الضرر والضرار الضرر ...» تا آخر (عائده آخر در تصحیح اسماء الرجال تحریر نشده)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی، تا: 1262ق؛ افتادگی: آغاز؛ 150گ، 24 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5- 2937]
آغاز: برابر، انجام: المرعشي بفتح الميم و کسر العين المهملة،
البزو فری
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1262ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح روی برگ اول یادداشتی از فرزند مؤلف شمس المعالي و تملکی بدون نام به تاریخ 1262 با مهر «محمد حسین بن احمد احسن الله حاله» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 276گ، 20 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 18 - 291]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 195ص، 28 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 1- 594]
آغاز: ذلك الأمر الذي یرید المعاونة علیه اثما و محرما یکون ذلك الفعل الذي صور من المعادن ایضا اثما و حراما از ماقبل «عائدة قد تکرر في کلمات الفقهاء الاستدلال علی فساد البيع بکونه غررا» تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: ابن شاهنظر قریجاهی، من محال فیروز کوی، تا: ربیع الثاني 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ 149گ (1-149)، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5- 2937]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن ملا محمد طاهر جیلانی بسطامی، تا: دهه سوم شعبان 1264ق، جا: دجیلان از محال بسطام؛ واقف: عبدالرحیم جلائیان، اردیبهشت 1330، 226گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 63]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اکبر ابن ابی الحسن بن محمد مهدی نراقی برادر زاده مؤلف، تا: 14 رجب 1265ق، جا: نراق؛ جلد: میشن، 331گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 1- 374]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 جمادی الثاني 1265ق؛ مصحح؛ مهر: عبده محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 181گ، اندازه: 31×21سم [ف مخ: 3 - 1404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1265ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 175گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2937]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رسول کاشانی، تا: چهارشنبه 15 شعبان 1266ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الراجي محمد» (بیضی)؛ تملک: محمد علی واعظ تلواسکانی مورخ 1340ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 229 گ، 20 سطر (10×15/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 768]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن میرزا اسدالله خونساری، تا: 1269ق؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 47]
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن مولانا علی شریف کو کدی گلپایگانی، تا: شنبه 6 رمضان 1270ق؛ در این صفحه نخست مسئله «الشرط في ضمن العقد» و مسئله «العقود تابعة للقصود» است برابر با ص 41-55 چاپ سنگی 1321 ایران سپس مسئله قرعه است برابر با ص 222-232 همین چاپ؛ محشی از «محمدرضا عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 17گ (70پ -79پ و 81-87ر)، 21 سطر (16×11)، اندازه: 22×15سم [ف: 8 - 569]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: علی اصغر بن محمدعلی آرانی، 1270 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: - 109]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد حسین ابن علی عسکر کمار میانی، تا: چهارشنبه 9 رمضان 1270ق؛ 240 گ، 20 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 2 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ صورت امانت کتاب نزد حاجی آقا محمد در 6 جمادی الثاني 1278؛ مهر: «محمد مسیح الموسوي» (بیضی)؛ جلد: چرم مشکی، 210 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 1- 163]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن ملا علی، تا: 1278ق، برای سید احمد بن محسن حسینی مشهدی اردهالی؛ 184 گ، 25 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1- 186]
یک عائده از عوائد (ضبط اسماء)؛ خط: نسخ، کا: سید محمد موسوی (گویا خوانساری)، تا: 1284ق [ف: 3 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: فانما هی للامام العادل بین المسلمين. تا اواخر عائده مربوط به قرعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: علیمردان خان تیموری نصرت الملك جلد: تیماج، 23 سطر (16×10)، اندازه: 21×15سم [ف: - 373]
آغاز: برابر؛ انجام: لعین المهمله و الاء المعجمه ... این محمد باقر اسمعیل
خط: نستعلیق، کا: ساروی مازندرانی، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، بی تا؛ در چند نوبت قرائت و تصحیح و مقابله شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 606]
بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [ف: - 188]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، با اجازه احمد نراقی به ملا محمد مهدی دوم آقا کوچک مورخ ذیحجه 1244 و اجازه علی بن جعفر به او؛ قطع: ربعی [فیلم ها ف: 2 - 157]
آغاز: برابر؛ انجام: و منهم من یقول بحجية کل خبر غیر معلوم الكذب او غیر مظنونه ولاشك أن هذا الكتاب منه فیکون حجة معمولا به عنده ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 235گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 116]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، 27 و 30 سطر [تراثنا: س ش 4- 89]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی [تراثنا: س عش 3 - 119]
آغاز: برابر؛ انجام: البحث الثاني في بیان أن القرعة هل یجوز لکل احد ... بعد از یک صفحه گوید: لا یحبسه الا نبی او وصی نبی واتقوا الحكومة فانما هی للامام العادل بین المسلمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (10×15/5)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1778]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-119]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ... [چند نسخه- ف: - 331]
آغاز: برابر؛ انجام: قلنا مع أنه لیس الاعلى نفی حجية الخبر الواحد
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ مهر: «الراجي محمد الجواد الشريف 1324» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 105گ، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 5 - 2937]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 19 سطر، اندازه: 18/5 ×24/5سم [ف: - 177]
‘awā'id-ul ayyām wa fawā'id-ul anām
آرانی کاشانی، غلامرضا بن محمد علی، 1192 - 1265 قمری
ārānī-e kāšānī, qolām rezā ebn-e mohammad ‘alī (1778 - 1849)
تاریخ تأليف: جمعه 9 رجب 1236ق
قواعد اصولی و مسائل فقهی را در چهارده «عائده» ضمن فصول و مطالب متعدده بیان کرده در دو مجلد. جلد اول دارای نه عائده» و جزء دوم در شش «عائده» می باشد. مؤلف در این هنگام 43 سال و هفت ماه از عمرش سپری شده بود. عناوین عواید: عائده 1. في أن المندوب لیس بتکلیف؛ 2. في أن الأمر بالأمر بالشیء، هل یکون أمرا بذلك الشيء أم لا ؟؛ 3. بیان حال دلیل آخره وجدناه علی القول بأن الأمر بالأمر للثالث؛ 4. في أن العبد یستحق الثواب بالطاعة و العقاب بالمعصية (و هی مسألة كلامية)؛ 5. مبحث اللطف، در هفت مقصد؛ 6. في أن القيد یرجع الى القيد الأخير من المتعدد؛ 7. تفصیل أن الصلة تابع للموصول و غیر تابع له کذلك .... 8 فساد مثال ذکره المحقق البهبهاني الورود المطلق في طی حکم غیره؛ 9. في أن عبادة الصبي شرعية أم لا؟ شامل ده مطلب و دو تتمیم و یک اکمال؛ 10. ذکر مجمل من الاختلاف في جواز اخراج أكثر أفراد العام بالتخصیص، شامل سه فایده؛ 11. حکم استثناء الأكثر و المساوى من أنه یجوز أم لا و بیان ما هو الحق فیه، شامل سه مقام و دو تتمیم و یک اکمال در دو تذنیب؛ 12. في انه هل یجوز اخراج الأكثر في غیر الاستثناء من المخصصات المتصلة؟؛ 13. بیان حقية التمسك بآية: «یا أيها الذين آمنوا اوفوا بالعقود»، علی لزوم الوفاء بالعقد، إذا شك في فرد من أفراد؛ 14. بیان حکم الفصل بین ایجاب النكاح و قبوله؛ 15. بیان رد الإشكالات الخمسة، التي ذکرناها سابقا علی الصيغة الصادرة بالعنوان المذكور في أول العائدة السابعة.
آغاز: نحمد اللهم بدلیلك خصصتنا من بین المطلظين بقید معلوم مضمون الكتاب و السنة ..
انجام: في ادعاء العموم لمثله، فتأمل ولیکن هذا آخر ما أردنا بیانه في هذا الكتاب، فانه المرجع الكافي في بیان مسألة هذا الباب ... و الحمد لله أولا و آخرا و ظاهر و باطنة حمدة نعده لیوم لقائه و أجرة و خلاص من الشدائد فیه تمام و کمالا.
کاشان؛ میثم نمکی (خصوصی)؛ شماره نسخه: 1
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمدعلی بن محمد حسن بن ابوطالب آرانی کاشانی، تا: 1246ق؛ محشی از مؤلف، در ابتدای نسخه تقریظی از یکی علما به سال 1251 ق، در پایان نسخه متن اجازه جعفر بن سیف الدين استر آبادی در روایت از احادیث به خط خود ملاغلامرضا آمده؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 304گ، 25 سطر، اندازه: 22 ×30 سم [ف مخ
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 299
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 356]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1477 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 346]
‘avāyed-ot tadbīr fi qavā‘ed-el iksīr
رساله ای است در کیمیا و اکسیر به نظم و نثر در چهار رکن: 1. کار گرفتن ملح قلیا؛ 2. تدبیر جسد؛ 3. تدبیر نفس؛ 4. تدبیر ملح.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6824/10 -35/4
آغاز: بسمله الحمدلله حق حمده والسلام علی محمد رسوله وعبده الذي بالنصر وعده وبالرعب ایده ... اما بعد این دو کلمه در تدابیر ارکان اربعه درین علم انبیق در نهایت شکر ... موسوم بعواید التدبير في قواعد الاكسير هر چند که اکسیر؛ انجام: الركن الرابع تدبیر ملح که رکن اعظم عمل است بدانکه رکن اعظم عمل عقایست تنقیه عقاب ... سرخیش هیچ گونه ننماید ** بر محک او بود تمام عیار
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عباس جهرمی کاشانی، تا: 1113ق، جلد: تیماج مذهب، 6گ، 30 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 5 - 2948]
al-'awā’id-ul qarawīya fī š.-i fawā’id-il garawīyya
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352 قمری
bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan (1860 - 1934)
وابسته به: الفوائد الغروية = عمدة المقال في علمی الدراية و الرجال؛ حسینی قائنی، ابو طالب بن ابی تراب (1230-1293)
تاریخ تأليف: 1333ق
شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «عمدة المقال في علمی الدراية و الرجال» استادش سید ابو طالب قائنی. شارح در این شرح، شرح حال بسیاری از علما و رجال اسانید حدیث و بعضی از استادان و طرق روایتی و احادیث خود را آورده و مشتمل بر فوائدی در علم درایه و رجال می باشد. بنا به گفته ذریعه (354/15) پیش از سال 1331 ق تأليف کتاب پایان یافته و سال 1333 ق در آن تجدید نظر شده است.
آغاز: الحمدلله مجیب الدعوات و رافع الدرجات لمن أطاعه من الرجال و النساء بدراية الكتاب و السنة السنية و الأعمال
[الذريعة: 354/15]
آغاز: برابر؛ انجام: قال یهدی الله لو لایتنا من یشاء، تم بالخیر ... جلد اول کتاب از سه جلد آن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ یادداشت امانت کتاب به خط غلامرضا و به تاریخ دوم جمادی الاول 1334؛ جلد: تیماج مشکی، 107گ (1پ -107پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 9 - 190]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين الذي أرسل المكرمين ... أما بعد فنقول العبد الجاني .. إني أقسم قسمة عظيمة و أقول قولا کریما؛ انجام: و کتاب المتلقط لأبي الفرج ابن الجوزيو ینابیع المودة وغیرها و في توثیق عری الإيمان في مدح حبیب ...
جلد دوم؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ از روی نسخه اصل به خط مؤلف از سوی مرحوم حاج شیخ علی اکبر ایرانی از کاتبان بیت مرحوم حضرت آیت الله مرعشی نجفی و به دستور معظم له استنساخ گردیده، محشی و برخی نیز با عدد «3» رمز گذاری گردیده؛ جلد: گالینگور، 207گ، 18 سطر (16×10/5)، اندازه: 23×18/5 سم [ف: 32 - 957]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 69گ، 32 سطر، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: - 71]
جلد سوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: غلام رضا بن محمد بیدانی، تا: 7 جمادی الثاني 1323ق؛ مصحح به خط مؤلف؛ با مهر بیضوی مؤلفه؛ جلد: تیماج، 143 گ، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 9- 192]
‘awā'id-ul mazīd
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
تاریخ تأليف: 1234ق
فوائد متفرقه ای است در اعتقادات و تفسیر و فقه و احادیث و جز اینها، از استفاده های فکری خود مؤلف یا دیگران، با عناوین «عائدة، عائدة». پاره ای از این فوائد اول به صورت رساله جداگانه نوشته شده بود ولی مؤلف روی خطبه ها خط کشیده و در این کتاب گذاشته است. عناوین مهمش چنین است: عائدة: في ما ذکره ابن حجر في صواعقه من احوال الخلفاء و الائمة؛ عائدة: في ما ذکره الحافظ البرسي من اسرار الائمة؛ عائدة: في شرح حدیث الحقيقة المروي عن کمیل بن زیاد؛ عائدة: في بیان كيفية النوافل الراتبة؛ عائدة: في كيفية استخارة السيد جواد العاملي؛ عائدة: در وقت فضیلت نمازها؛ عائدة: في الجواب عن نسبة المعصية الى المعصومين؛ عائدة: ینبغی حفظ اللسان عن بعض الالفاظ المتداولة؛ عائدة: في آداب المتعلمين.
آغاز: الحمدلله الذي أعطانا بعد الوجود من الجود موالید مقالید الأحكام و أرشدنا بمشارع ینابیع الحكمة الى شوارع عقائد الاسلام؛ انجام: فبذلك یهتدی المهتدون وفقنا الله لمراضیه و جعل مستقبلنا خيرة من ماضیه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1234-1236؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 52گ، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 8 - 285]
آغاز: بسمله الحمدلله علی نواله و الصلوه و السلام علی محمد و اله اما بعد فیقول محمد جعفر استرابادی هذه؛ انجام: ثلم في الاسلام ثلم لا یسدها شی لان المومنين الفقها حصون الاسلام کحصن سور المدينه لها
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نواله ... فیقول ... محمد جعفر الاسترابادي هذه رسالة مساة بعوائد المزيد؛ انجام: و عدم کونه علی سبیل المبالغة کما هو التعارف في الألسنة تم بالخیر و السعادة في سنة 1245.
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 2 شوال 1245ق؛ 6گ (121ر-126پ) [ف: 3 - 597]
al-‘awārid-ud dātīya (r.-un fi-l baht ‘an)
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله، 1297 - 1391 قمری
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lah (1880 - 1971)
رساله کوتاهی است در تحقیق همین مبحث.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 27021
آغاز: البحث عن العوارض الذاتية في کل علم آلة للعلم بالنتائج من الغايات المطلوبة منه و مجرده مدخلية المنطق في علوم آخر لا توجب اعتبار آلية لغیره؛ انجام: و الفضل من الله یوتیه من یشاء
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اهدایی: کتابخانه آية الله شیخ محمد صالح علامه حائری، تیر 1351؛ جلد: مقوا، 2ص، اندازه: 17×22/5سم [ف: 24 - 24]
عوارض العلل-التجارب
‘awārif-ul ma'ārif
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, 'omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
کتابی معروفی در سیر و سلوک است که در آن برخی از علوم و احوال و مقامات و آداب و اخلاق صوفیه در 63 «باب» ذکر شده است. برخی از ابواب کتاب چنین است: شرح حال صوفیه و اختلاف طریقه ایشان، ذکر متصوفه و متشبهه، ذکر ملامتیه و شرح حال آنها، در احوال مشایخ، سماع، ذکر چله نشینی صوفیه، آداب و اخلاق صوفیه، در آداب و اسرار نماز، در آداب روزه، در آداب شب زنده داری، در آداب مرید با شیخ، در آداب مصاحبت و برادری، در معرفت انسان به نفس و مکاشفات صوفیه، در اشاره مختصر به مقامات، در ذکر احوال، در ذکر برخی از بدایات و نهایات و صحت آن. این اثر به علت اهمیت آن از کتاب های درسی متصوفه به شمار می رفته، مؤلف این کتاب را بر اساس اطلاعات وسیع خود و منابع موجود عصر خویش تأليف نموده و از عموی خود عبدالقاهر بن عبدالله سهروردی (- 563ق) بهره جسته، لازم به یادآوری است که این کتاب به اشتباه به نام عموی وی در بیروت به چاپ رسیده است. عزالدین محمود کاشانی در کتاب «مصباح الهداية» از «عوارف المعارف» استفاده نموده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله العظيم شأنه، القوى سلطانه، الظاهر احسانه، الباهر حجته و برهانه، المحتجب بالجلال و المتفرد بالکمال و المتردي بالعظمة في الاباد و الازال، لایصوره وهم و خیال و لایحصره حد و مثال، ذی العز الدائم السرمدي و الملك الدائم الديمومي
انجام: ثم ینادی جبرئیل في السماء أن الله قد احب فلانا فاحبوه، فیحبه أهل السماء و یوضع له القبول في الأرض و بالله العون و العصمة و التوفيق. تم کتاب ...
چاپ: قاهره، مكتبة العلامية، 384ص، 1358ق؛ بیروت، مطبعة التجارية، 548ص، 1966م.
[کشف الظنون 1177/2؛ مشار عربی /640؛ معجم المطبوعات ص 1060؛ دنا 647-646/7 (18 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- عوارف المعارف (منتخب)؛ طبری، احمد بن عبدالله (615-694)
2- مصباح الهداية و مفتاح الكفاية؛ نطنزی، محمود بن علی (-735)
3- عوارف المعارف (ترجمه)؛ اصفهانی، اسماعیل بن عبد المؤمن (-7)
4- ذیل عوارف المعارف؛ شیرازی، جنید بن فضل الله (-791)
5- المعارف في شرح العوارف؛ غزنوی، عبدالقدوس بن اسماعیل (944)
6- نجات السالكين؛ خراسانی، فیض الله بن بهبود علی (13)
7- عوارف المعارف (ترجمه)؛ کازرونی، محمد محمود
8- ذوارف اللطائف في شرح عوارف المعارف؛ پیرو گجراتی، علی
9- عوارف المعارف (ترجمه)
آغاز: ... و مقامهم فلم یملکوا كإبنين بالجثمال، باینین قلوبهم عن أوطان الحدثان لأرواحهم حول العرش ... ثم إن ایثاری لهدی هؤلاء القوم و محبتی لهم علما بشرف حالهم ... فهذه الأبواب تحررت بعون الله تعالی مشتملة علی بعض علوم الصوفية و أحوالهم، انجام: لم یفعل ذلك المجرد الإقتدا بل کحان یجد بذلك زيادة و هم ما ذکرناه من تهذیب الحبلة قال الله تعالی خط باله و اعبد ربك حتی يأتيك اليقين لأن بذلك
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 6 یا اوایل قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 199 گ، 23 سطر (19×12/5)، اندازه: 18×27سم [ف: 36 - 506]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 685ق، جا: عقدای یزد؛ نام کاتب بر اثر فرسودگی و پارگی روشن نیست، ولی آنچه خوانده می شود چنین است: «ابولحا ... بن ابی العلاء هبة الله بن أبي الفتح مسعود بن ابی الوفاء محد بن ابی الكر ... ابی الفضل عبدالله اصفهانی نائینی»، محشی در ترجمه برخی کلمات متن به فارسی کهن، از جمله آنها که قابل ذکر است: الواسخ = شوخکن شده، التفرغ = وا پرداختن، الالتحام = با یکدیگر پیوستن جراحت، الحضن = در زیر گرفتن مرغ خایه را، الاختذاء = به کسی پی بردن، و بر نهاد کسی کاری کردن، الوقاحه = شوخ روی (رویی) کردن؛ تملک: فرهاد میرزا معتمد الدوله مورخ ذیحجه 1302؛ مهر: «عبده الراجي محمدعلی»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 166گ، 25 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 24 - 148]
خط: نسخ معرب، کا: احمد بن محمد بن زید بن حسن بن علی بن العباس، تا: سه شنبه 25 محرم 697ق؛ کاغذ: سمرقندی، 197گ، 16 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 8 - 498]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب السادس و الاربعون في ذکر الاسباب المعينة علی قیام الليل و ادب النوم فمن ذلك أن العبد یستقبل الليل عند غروب الشمس بتجدید الوضوء ...
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز (برگ اول) و انجام (تا اواسط باب 46 را در بردارد)؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 130 گ، 25 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 33/1 - 46]
.. آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 116
آغاز: برابر، انجام: قال الله تعالی خطابا له و اعبد ربك حتی یا تیک اليقين لان له بذلك استمداد من الحضرة الالهية وقرع باب الكريم والنبی صلی الله علیه وسلم مفتقر الى الزيادة من الله عن مستغنی عن ذلك ... از ابتدا تا اواخر باب شصت و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 افتادگی: انجام؛ مصحح، نسخه بسیار نفیس و پاکیزه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 243گ، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف مخ: - 109]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 97
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 119]
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا - استانبول 1964. تا باب بیست و ششم را دارا است؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: گویا قرن 49 واقف: سلطان محمود خان غازی، 185ص [عکسی ف: 2 - 17]
بی کا، تا: قرن 8 [چند نسخه ف: - 107]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن الحسين بن یاسین، تا: 24 رجب 707ق؛ در رباط مستنجد از روی نسخه همین خزانه که خط مصنف داشته، مقابله کرده او در 2 شعبان 707؛ تملک: شیخ محمد علی آبادی، مصطفی بن محمد، محمد مؤمن حسن تونی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 293گ، 23 سطر (16×7/5)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 17 - 353]
خط: نسخ، کا: جنید بن فضل الله بن عبدالله بن عبدالرحمن بن علی بن بزغش، تا: 15 ربیع الاول 751ق؛ ابوبکر محمد بن محمد نام بردار به زین خوافی نسخه ای از این کتاب را نوشته و آن را در درویش آباد آغاز و در برآبادی در ربیع الثاني 826 به انجام رسانیده و شاگردان او این کتاب را نزدش می خوانده و قرائت آنها در اواخر رمضان 829 به پایان رسیده، یکی از شاگردان او به نام احمد بن شمس الدين محمد همین حواشی استاد را در نسخه ما به خط خود نوشته و این مطالب را هم او در پایان نسخه آورده، این نسخه در کوهدشت مقابله و در پایان جمادی الثاني 988 انجام یافته؛ تملک: محمد بن ... بن محمد صالح؛ جلد: تیماج، 201گ، 23 سطر (17×11)، اندازه: 24×17سم [سنا: ف: 1- 17]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1753ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 354]
کا: علاء الدين حسین بن شرف الدين حسن بن احمد شیرازی، تا: 17 رجب 772ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: فأحبوه فیحبه أهل السماء و یوضع له القبول في الارض
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 19 مجدول، مصحح، محشی، نسخه موجود همراه چند نسخه دیگر به سال 1027ق بابت فتح شهر محمد آباد به کتابخانه سلطان و حاکم آن دیار اهداء گردیده، نام آن سلطان محو شده و تنها عبارت «خلدالله ملکه و سلطانه ابدا» از آن باقی است؛ جلد: تیماج زرشکی، 142گ، 23 سطر (14/5× 21/5)، اندازه: 20×26سم [ف: 40- 239]
نسخه اصل: سلیمانیه ش
839ق؛ 61گ (107پ -167پ)، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 510]
خط: میان نسخ و تعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: میشن قهوه ای، 485 گ، 15 سطر، اندازه: 27/3×15/6 سم [ف: 1 - 373]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن ابی الاحبار بن اسحاق بن اصیل بن کبیر بن وجیه بن احمد بن حسن، تا: 945ق؛ مصحح، محشی، به سال 948 با نسخه ای مقابله شده با نسخه اصل مقابله شده، در برگ اول شرح حال مؤلف با استفاده از حواشی روض الاخبار به همراه مطلبی در بیان تسمیه صوفیه و مشاهیر اهل صفه با استفاده از کتاب شرح مقامات؛ مهر: «یا أبا القاسم» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، 361گ، 17 سطر (13×8/5)، اندازه: 13/5 ×19/5 سم [ف: 13-104]
کا: حبیب الله بن فضل الله انصاری غیاثپوری، تا: دوشنبه 25 شوال 1035ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 – 241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1054ق [ف: - 72]
آغاز و انجام: برابر دارای
63 باب؛ خط: نسخ، کا: عبدالرشید بن لاله بن صالح کشمیری، تا: 3 جمادی الاول 1095ق؛ جلد: تیماج، 754ص، 16 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 1- 111]
خط: نسخ، کا: عصام الدين، تا: 1267ق، به دستور ملا فخرالدین؛ در 1269ق مقابله شده؛ مهر: «انك حمید مجید 1274 ه»؛ 250گ، 19 سطر (15×7)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 3 - 791]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله صلعم الاحسان ان تعبد الله مالك تراه فان لم تکن تراه فانه یراك
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 184 گ، 23- 26 سطر، اندازه: 15×25/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 136]
بی کا، بی تا [ف: 36 - 506]
‘avāref-ol ma‘āref (t.)
اصفهانی، اسماعیل بن عبد المؤمن، ق7 قمری
esfahānī, esmāʻīl ebn-e 'abd-ol-mo’men (- 13c)
وابسته به: عوارف المعارف سهروردی، عمر بن محمد (542)
به دستور: عبد السلام سیخی کامنوی
تاریخ تأليف: 665ق
این ترجمه در 63 باب ساخته شده و شعر فارسی نیز در آن هست.
چاپ: به کوشش قاسم انصاری (تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی: 1374)
[دنا 647/7؛ فهرستواره 210/7]
نسخه اصل: تورخان والد ش 179؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 رجب 851ق؛ 208گ [فیلم ها ف: 1- 143]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 128 بخش3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: - 110]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 7989 .Or؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 24 شعبان 897ق؛ 126گ، 19 سطر [فیلم ها ف: 1- 50]
نسخه اصل: مراد محمد بخاری ش 189؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در ص ع شعری از سید محمد برهان الدين بلخی و جامی نامقی دیده می شود؛ 130 گ، 21 سطر [فیلم ها ف: 1 - 50]
‘awārif-ul ma'ārif (mn.)
طبری، احمد بن عبدالله، 615 - 694 قمری
tabarī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1219 - 1295)
وابسته به: عوارف المعارف؛ سهروردی، عمر بن محمد (542 -622)
همدان؛ مدرسه غرب، شماره نسخه: 1242/3
آغاز: قیل لما خاطب الله عزوجل السموات و الارض بقوله ائتیا طوعا او کرها قالتا اتینا طائعین نطق من الأرض و اجاب موضع الكعبه ... و؛ انجام: روی عن أبي هریره قال قال رسول الله ان الله تعالی اذا احب عبدا نادی جبرئیل ان الله قد احب فلانا فاحبه فیحبه اهل السماء و یوضع له القبول في الأرض و هذا الذي وفق الله تعالی من تلخیص کتاب عوارف ... و در خاتمه ابیاتی با شرح آن از بعض فضلا در سه صفحه تحریر شده.
خط: نسخ، کا: خلیل بن علی بن خلیل، تا: شنبه 3 ذیقعده 134ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1485]
'avāref-ol maʻāref (t.)
کازرونی، محمد محمود
kāzeronī, mohammad mahmūd
وابسته به: عوارف المعارف؛ سهروردی، عمر بن محمد (542
ترجمه از محمد محمود کازرونی، که در دیباچه بلند آن از خود چنین نام برده: «چاکر خادمان خدمت شیخ کازرونی محمد محمود. زیر رهنمون و فرمایش ابوعبدالرحمان علی بزغش، ابو النجاشي عبدالرحمان». به نام «معارف»: بس نکته در این کتاب جمع است ** کانهاست دقیقه نزد عارف / لفظش نه «عوارف» است لیکن ** هم ترجمه است و هم «عوارف» / جمع است در این جمیع عرفان ** شد نامش از این سبب «معارف). سپس باب ها بدین گونه: باب 10. ذکر مرتبه مشیخه؛ 11. شرح حال خادم و آن کس که متشبه است به دو؛ 12. ذکر شرح خرقه مشایخ صوفیه؛ 13. فضیلت ساکنان رباط (خانقاه)؛ 14. مشابهت اهل رباط با اهل صفه؛ 15. خاصیت های اهل رباط و صوفیان و آنج معهود است میان ایشان و مختص اند بدان؛ 16. اختلاف احوال مشایخ در سفر و مقام؛ 17. از آنج مسافر محتاج باشد بذان از فرایض و نوافل؛ 18. قدوم از سفر و دخول رباط و ادب در آن؛ 19. حال صوفی که با اسباب تعلق می سازد؛ 20. ذکر آن کس که از فتوح خورذ؛ 21. شرح حال متأهل و متجرد و صحت مقاصد ایشان؛ 22. قول در سماع به سبیل قبول و ایثار؛ 23. قول در سماع به سبیل رد و انکار (ترجمه عبد المؤمن اصفهانی، چاپ قاسم انصاری، باب های 23، 24 را ندارد)؛ 24. گفتار در سماع به سبیل ترفع و استغناء؛ 25. في القول في السماء تأدبة؛ 26. خاصیت جهله (چله) که معهود است میان صوفیان و آنج معتمد ایشان بود اربعین)؛ 27. ذکر فتوح جهله (خلوت)؛ 28. چگونگی رفتن به جهله؛ 29. ذکر اخلاق صوفیان و شرح خلق؛ 30. ذکر تفاصیل اخلاق صوفیان؛ 31. آداب و مکان در تصوف؛ 32. آداب حضرت اهل قرب؛ 33. آداب طهارت مقامات آن؛ 34. آداب وضو و اسرار آن؛ 35. آداب اهل خصوص (خاصگان) و صوفیان در وضو؛ 36. فضیلت نماز و بزرگی شأن آن؛ 37. آداب وصفات نماز اهل قرب؛ 38. ذکر آداب نماز و بزرگی اسرار آن؛ 39. صفت و فضیلت روزه و نیکویی اثر آن؛ 40. اختلاف احوال صوفیان در روزه و افطار؛ 41. آداب روزه و مهمات و مقاصد آن؛ 42. ذکر طعام و آنج در آن است از مصلحت و مفسدت؛ 43. آداب خوردن؛ 44. آداب صوفیان در جامه و نیت و مقصد ایشان؛ 45. ذکر قیام شب و فضیلت آن؛ 46. در شب ها به قیام شب، و در خواب شدن؛ 47. آداب بیدار شدن از خواب؛ 48. تقسیم قیام شب؛ 49. استقبال روز؛ 50. عمل جمله روز و موزع گردانیدن جمله اوقات؛ 51. ادب مرید باشیخ؛ 52. در آنج مشایخ با اصحاب و تلامذه رعایت کنند؛ 53. حقیقت صحبت و آنج در آن است از خیر و شر؛ 54. آداب حقوق صحبت و برادری؛ 55. آداب صحبت و اخوت خدیرا: 56. شناختن آدمی نفس خود را و مکاشفات صوفیان از آن؛ 57. معرفت خواطر و تفصیل و تمیز آن؛ 58. شرح حال و مقام و فرق میان آن هر دو؛ 59. اشارت به مقامات بر سبیل ایجاز و اختصار؛ 60. ذکر اشارت مشایخ در مقامات به ترتیب قول ایشان در توبه؛ 61. ذکر احوال و شرح آن؛ 62. شرح کلماتی که مشیر است به بعضی احوال از اصطلاحات صوفیان؛ 63. ذکر چیزی از بدایات و نهایات و درستی آن. [فهرستواره منزوی 901/8]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 849
آغاز: الحمدلله العظيم شانه، القومي سلطانه، الظاهر احسانه الباهر حجته و برهانه. سپاس خدای را که عظمت شأن او و بزرگی کار ... اما بعد، بر ارباب قلوب و الوالالباب خافی نیست که شافی تر کلماتی و وافی تر نکاتی که در این فن ساخته و پرداخته آمد کتاب عوارف است ... بنابراین مقدمه آن یگانه ... جنید العصر .. ابویزید ثانی، قدوة المحققين، ظهیر الملة و الدين، مظهر الاسلام و المسلمين، مربی السالكين و مقتدی العارفين، ابوالنجاشی عبدالرحمان؛ انجام: تا اهل آسمانن او را دوست دارند و قبول او در زمین بازدید کنند، تا اهل زمین او را دوست گیرند. و السلام علی من اتبع الهدي. تمت الكتاب ترجمة العوارف و هی مسماة بالمعارف. علی ید ... پیش از پایان دیباچه افتادگی دارد؛ خط: نسخ کهن، کا: حسین بن یحیی الصالحا في القرشي (نه قریشی و با تشدید)، تا: چهارشنبه 25 رجب 788ق؛ با رسم الخط کهن (چ، ج گ: ک، که: د: ذ ...)، مصحح، مقابله شده، باب 1 تا 9 را ندارد؛ جلد: تیماج، 285گ، 21 سطر (19×9/5)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 2 - 235]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 219- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 257]
‘avāref-ol maʻāref (t.)
وابسته به: عوارف المعارف سهروردی، عمر بن محمد (542 -622)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4595/1- ف
نسخه اصل: آلمان 2132
Or Quart؟ خط: نسخ، کا: حاجی احمد بن حاجی محمد سمنانی، تا: پنج شنبه 17 جمادی الثاني 733ق (فیلم ها ف: 3 - 76]
‘awāțir-un nasīm wa munādim-un nadīm
دمشقی، محیی الدين، قرن 11 قمری
damešąī, mohy-ed-dīn (170)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9518
آغاز: بسمله الحمدلله لمن نطق کل شی بحمده و ثنلئه؛ انجام: منه
حقا انال مسک ختامی خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1088ق؛ 142 گ، 25سطر [الفبائي: - 412]
العوالم- عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الاخبار و الأقوال
‘avālem-e hessīye
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 8004/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 7گ (13-19)، 15 سطر (10/5× 14/5)، اندازه: 15 ×18سم [ف: 17 - 5]
‘awālim-ul ×ams
نوربخش
خراسانی، محمد بن محمد، 795 - 869 قمری
nūrbaך-e ×orāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
در این رساله پنج عالم که مربوط به مراتب مختلف وجود در موجودات است به طور موجز بیان شده است.
قم، اعظم قم؛ شماره نسخه: 1558/5
آغاز: اعلم ان عوالم الكلية خمس. الأول: عالم اللاهوت و هو عالم الذات البحت و الوجود المطلق و البياض المطلق و حقيقة الحق و ماهية المهيات و هوية الغيب و الغيب المجهول؛ انجام: از افلاطون الهي سوال کردند که اگر کسی را در طالع او تحصیل علم و معارف نباشد چه چاره سازد فرمود با جماعتی نشیند که آفتاب و عطارد و مشتری براحسن حال او باشند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با فوائدی در حکایات و تمثیلات، معنی فتاء، جواب نامه ابوالخیر از بوعلی، مغالطه جذر الاصم و ...؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، اندازه: 20×9سم [ف مخ: 3 - 1404]
‘avālem-e ×ams
برهانپوری، فتح محمد بن عیسی، - 1080 قمری
šāh bābā fath, mohammad ebn-e 'īsā jond-ol-lāh ( 1670)
در این رساله از سیر وجود در جهان های پنج گانه: لاهوت، هاهوت، جبروت، ملکوت، و ناسوت سخن آورده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... طالب حق را باید دانست که مراتب وجود به اصطلاح صوفیه ... پنج عالم است ...
انجام: که هیچ نبی و ولی به کنه کمال او نرسیده است و نخواهد رسید. الحمدلله علی کل حال. [فهرستواره منزوی 670/7]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: مقوایی، 27ص (147-173)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر دعویهم ان الحمدلله رب العالمين.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه ش 325/5
نوربخش ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، 3گ (6پ -8پ)، 19 سطر (24×3)، اندازه: 30×20سم [ف: 17 - 472]
al-'awālim-ul ×ams-ul kullīya = š.-u ḥadīt-i «man ‘arafa nafs-a-h faqad ‘arafa rabb-a-h»
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
رساله ای کوتاه و موجز در شرح حدیث مشهور «من عرف نفسه فقد عرف ربه» که به شیوه عرفا و حکما نوشته شده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل وجود الانسان الكامل مظهر الهوية الغيبية و مجمع الصفات و صیر مرآة قلبه بحكمة البالغة الأزلية
انجام: الكلمات الدالة علی التوحيد لم یطقها مثل هذه العجالة و الوقت لا یقتضی الاطناب.
شرح و حواشی:
1- العوالم الخمس الكلية (ترجمه) = نفس (رساله در معرفت)؛ بغدادی، برهان بن عبدالصمد (-8)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالنبی عثمانی شطاری، تا: یک شنبه غره رجب 1009ق؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (147-148ر)، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 1- 134] و [عکسی ف: 6 - 394]
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست از احمد بن زین العابدين علوی عاملی دانسته که با توجه به آغاز و انجام، غیر آن است؛ خط: نستعلیق، کا: ابو العلاء حسینی، تا: 1097ق؛ 2گ (147-148 پ)، 27 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 1- 151]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ،
کا: محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12؛ 3گ (78-80)، 22 سطر، اندازه: 15×6سم [ف: 29 - 372]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «النفس» و بدون نام مؤلف آمده است که به قرینه آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ابی الحسن بن کتاب الله، تا: 1154ق؛ 2گ (27ر - 28ر)، اندازه: 19× 27/5 سم [ف: 3 - 336]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن سید کاظم طباطبایی، تا: قرن 13، 3گ، 16 سطر، اندازه: 18×10سم [ف مخ: 3 - 1186]
آغاز: برابر؛ انجام: بها نطق و هو الحق و انا الحق و الله الملهم در فهرست ناشناس آمده؛ خط شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 1گ (310 پ) [ف: 7- 197]
آغاز: اقول، و روح القدس ینفث في نفسی - فان وجود الحق من عدد خمس اعلم أن العوالم الكلية خمس؛ انجام: بحرمة کمل اولیائه من الاقطاب و الأفراد.
خط: نسخ، کا: علی عسکر بن مؤمن تولمی، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (25پ-26ر)، 29 سطر (23×12) [ف: 12 - 2661]
al-'avālem-ol ×ams-ol kollīya (t.) = nafs (r. dar maʻrefat-e)
بغدادی، برهان بن عبدالصمد، ق8 قمری
baqdādī, borhān (- 14c)
وابسته به: العوالم الخمس الكلية = شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ همدانی، علی بن محمد (714-786)
گفتار کوتاهی است فلسفی و عرفانی راجع به نفس و مراتب آن و شرح حدیث معروف «من عرف نفسه فقد عرف ربه» در بیان عالم صغیر و کبیر و ترجمه مانندی است بر «العوالم الخمس الكلية» سید علی همدانی.
آغاز: . بسمله ... رب یسر ولا تعسر شکر و ثنای آن خدایی را که وجود انسان کامل را مظهر هو غیبه و مجمع صفات گردانید. انجام این عجالة الوقت طاقت آن نیارد و حال مقتضی اطناب نیست و الحمدلله وحده. [فهرستواره منزوی 1039/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ابی الحسن بن کتاب الله، تا: 1154ق؛ 2گ (22پ -23پ)، اندازه: 19×27/5سم [ف: 3 - 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی عسکر بن مؤمن تولمی، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (126-127)، 29 سطر (23×12) [ف: 12 - 2661]
al--awālim-ul ×ams min qawl-i ba'd-il ‘urafā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13573/4
آغاز: اعلم أن عوالم الكلية خمسة الأولى علام اللاهوت و هو عالم الذات البحت؛ انجام: لا عبادة کالمصمت لا عقل مع هوی لا حافظ احفظ منالصمت و السلام
خط: نسخ خوانا، کاتب = مؤلف، تا: 1328ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (123ر-126ر)، 16 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 37 - 87]
‘avālem-oš šohūd fī ‘elal-el vojūd
شیرازی، علی اکبر بن عبدالحسین
šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e 'abd-ol-hoseyn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19060
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلم علی اشرف البريه خلقا و احسنهم خلقا محمد و آله الطيبين؛ انجام: علی أن لا تقولو غدا انا کنا عن هذه غافلین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
‘avālem-e sūfīye
نویسنده ابتدا مراتب ظهور نور حق را از آیه «الله نور السموات ...» در پنج مرتبه می آورد بدین قرار: مشکوه، مصباح، زجاجه زیت و شجره، و پس از شرح یکایک آنها به مسأله غیوبات می پردازد و شش غیب را که «غیب النفس» و «غیب العقل» و «غیب الروح» و «غیب الستر» و «غیب الخفي» و «غیب الغيوب» باشد شرح می دهد و بعد به اطوار دل می پردازد و هفت طور آن را که «صدر» و «قلب» و «شفاف» و «فؤاد» و «حبة القلب» و «سوید» و «مهجة القلب» است یکایک توضیح می دهد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2468/7
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلوظ علی رسول الله اللهم اجعلنی نورة مراد از نور؛ انجام: و سر لقد کرمنا بنی آدم را مخصوص انسانست
بی کا، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4 ص (79-82)، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 5 - 635]
‘awālim-ul ‘ulūm wa-l ma'ārif wa-l aḥwāl min-al āyāt wa-l a×bār wa-l aqwāl = al-'awālim = jāmi'-ul ‘ulūm wa-l ma'ārif
بحرانی، عبدالله بن نورالله، ق 12 قمری
bahrānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e nūr-o-llāh (- 18c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1115ق
مؤلف، که از شاگردان مجلسی ثانی (ملا محمد باقر) و در عین حال گمنام بوده و چنان که از مقدمات کتاب عوالم استفاده می شود دچار فشارهای مادی نیز بوده است، کتاب عوالم را پس از استاد خویش در صد جلد و به اصطلاح خود صد کتاب تصنیف کرده و بیشتر آنها که قسمت مهمی از آن نیز به خط مصنف است در کتابخانه مجلس شورای ملی موجود است. عوالم در نام گذاری اجزاء و ابواب و ترتیب آنها بر اسلوب بحار الانوار تأليف ملا محمد باقر مجلسی نوشته شده و با آن کتاب مشترکات اصولی بسیار دارد به طوری که مطالعه کننده در ابتدا یقین می کند که فقط با تغییرات و اضافاتی از بحار الانوار گرفته شده ولی مصنف گذشته از آن که نامی از بحار نمی برد برخی گفته های وی نیز شاهد آن است که اقتباس و پیروی از کتاب بحار نداشته است. در جلد اول که به منزله مقدمه و فهرست مجلدات عوالم است از مجلسی به سمت استادی خویش فراوان نام برده و متذکر شده است که از وی اجازه داشته و از نسخ کتابخانه او استفاده های شایان برده است ولی در عین حال بسیار بعید و غیرقابل قبول است که از تأليف کتاب بحار بی خبر بوده و گویا نظر به این نکته و نکات فوق است که حاجی میرزا حسین نوری در کتاب الفيض القدسي در شرح حال مجلسی به اختصار نامی از وی و کتاب عوالم برده و آن را متخذ از بحار خوانده است و به هر حال عوالم دارای امتیازاتی است که مایه برجستگی و استقلال آن است. اینک بارزترین امتیازاتش یاد می شود الف - شماره از اخبار را که در دسترس نبوده بیش از آنچه مرحوم مجلسی به دست آورده جمع کرده است؛ ب - کاملترین دوره تاریخ و شرح زندگانی حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) را در ده جلد که مجموعة کتاب نهم عوالم را تشکیل می دهد داراست؛ ج شرح زندگی حضرت مولی علی (علیه السلام) را از نقطه نظر معاصر بودن با خلفاء و همچنین با طلحه و زبیر و معاویه و روابط ایشان با آنها هر یک را به نام مستقل در چند جلد تدوین کرده و قسمت فتن و محن را نیز که مربوط به گوشه دیگری از حیات آن حضرت است در دو جلد مستقل و سپس تاریخ عمومی زندگانی ایشان را در جلد 15 در 8 جزء نگاشته در صورتی که مجلسی تمام خصوصیاتی که از حیات امیر المؤمنين (علیه السلام) ضبط کرده در جلد 8 و 9 بحار گنجانده است؛ د- تمامی ابواب فقه را دارا و از کتاب 51 تا 98 مسائل فقهیه اختصاص دارد؛ ه- طبق گفته مؤلف (در مقدمات) روایاتی را که از یکی از ائمه (علیهم السلام) نقل کرده در صورتی که از هیچیک دیگر معصومین (علیهم السلام) نقل نشده باشد با نقطه قرمز مشخص ساخته ولی در نسخه اصل که به خط مؤلف است به اندازه ای مغشوش و درهم است که تشخیص عبارات و کلمات آن نیز مشکل و یا غیر ممکن است. در نسخه هایی که به طور متفرقه کتابت شده به واسطه همین اشکال این نکته مراعات نشده و در نتیجه این امتیاز از کتاب گرفته شده است. مشخصات و ترجمه کامل مؤلف را در هیچیک از کتب تذکره نیافتیم ولی به طوری که قبلا اشاره شد حاج میرزا حسین نوری نیز در الفيض القدسي وی را از تلامذه مجلسی نامبرده و کتاب عوالم را متخذ از بحار دانسته و بیش از این درباره مؤلف توضیحی نداده است. (عبدالحسین حائری) طرز این کتاب این گونه است که مؤلف کلیه اخباری که در کتب معتبره عامه و خاصه در هر موضوع بوده با ذکر آن کتاب و نقل روات خبر در جای مناسب به آن ذکر و مواردی که محتاج به بیان و توضیح بوده در ذیل همان خبر تحت عنوان بیان یا توضیح شرح کرده و اشعار ادبی عربی و عباراتی از کتب لغت و غیره نیز به مناسبت در این قسمت نقل شده است. عوالم به حسب تقسیم مؤلف در صد کتاب می باشد، پنجاه کتاب در اصول و پنجاه کتاب در فروع، و مجموع جزءهایش صد و بیست و هشت جزء است و فهرست کتاب ها چنین است: 1. مقدمات کتاب؛ 2. عقل و مدح وی و ذم جهل؛ 3. علم و دانش؛ 4. اثبات صانع؛ 5. توحید؟ 6 عدل؛ 7. نبوت و حالات پیغمبران علیهم السلام؛ 8 داستان پیغمبران در چهار جزء؛ 9. احوال پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله در ده جزء؛ 10. خلافت در دو جزء؛ 11. احوالات حضرت زهرا علیها السلام؛ 12. امامت و احوال ائمه در چهار جزء؛ 13. احوال خلفای ثلاثه در سه جزء؛ 14. احوال طلحه و زبیر و معاویه و عمرو بن العاص در سه جزء؛ 15. احوال حضرت امیر المؤمنين علیه السلام در هشت جزء؛ 16. احوال امام حسن علیه السلام؛ 17. احوال امام حسین علیه السلام؛ 18. احوال امام زین العابدين علیه السلام؛ 19. احوال حضرت باقر علیه السلام؛ 20. احوال حضرت صادق علیه السلام؛ 21. احوال حضرت کاظم علیه السلام؛ 22. احوال حضرت رضا علیه السلام؛ 23. احوال امام محمد تقی علیه السلام؛ 24. احوال امام هادی علیه السلام؛ 25. احوال حضرت عسکری علیه السلام؛ 26.
احوال حضرت حجت علیه السلام؛ 27. احوال عالم مطلق؛ 28. احوال عالم علوی؛ 29. آنچه تعلق دارد به ستارگان؛ 30. احوال ملائکه؛ 31. احوال عالم مطلق؛ 32. آنچه تعلق به جمادات دارد؛ 33. آنچه تعلق به نباتات دارد؛ 34. احوال حیوانات؛ 35. جن و شیاطین؛ 36. احوال انسان؛ 37. پزشکی و درمان بیماری ها؛ 38. دنیا و آفات آن؛ 39. مرگ و عالم برزخ؛ 40. علامات قیامت؛ 41. معاد و عالم آخرت؛ 42. ایمان و کفر؛ 43. اخلاق های نیکو و زشت؛ 44. اوامر و نواهی؛ 45. گناهان؛ 46. آداب و سنت های شرعی؛ 47. احتجاجات در دو جلد؛ 48. اندرزها و خطب؛ 49. گفته های کوتاه حکمت آمیز؛ 50. آداب معاشرت؛ 51. احکام طهارت؛ 52. احکام نماز؛ 53. اعمال روز و شب؛ 54. اعمال هفته؛ 55. قرآن؛ 56. اذکار؛ 57. دعاها؛ 58. زکات و خمس؛ 59. احکام روزه؛ 60. اعمال ماه ها مطلق؛ 61. اعمال روزهای سال؛ 62. حج و عمره؛ 63. زیارت ها؛ 64. احکام جهاد؛ 65. امر به معروف و نهی از منکر؛ 66. مکاسب؛ 67. تجارت و بیع؛ 68. دیون؛ 69. رهن؛ 70. حجر؛ 71. اجاره؛ 72. مزارعه و مساقات؛ 73. ودیعه و امانت و عاریه؛ 74. کفالت و ضمان و وکالت؛ 75. صلح؛ 76. مضاربه؛ 77. جعاله؛ 78. وقف و حبس و سکنی و عمری و ترقب و هبه و صدقه؛ 79. سبق و رمایه؛ 80 وصیت؛ 81 نکاح؛ 82 فراق؛ 83 عتق و تدبیر و مکاتبه؛ 84 ایمان و نذر و عهد؛ 85 صید و ذباحه؛ 86 اطعمه؛ 87 اشربه؛ 88 لقطه و ضاله؛ 89 احکام حریم و احیاء موات؛ 90. احکام شفعه؛ 91. غصب؛ 92. قضاء؛ 93. شهادات؛ 94. قرعه؛ 95. مواریث؛ 96. حدود؛ 97. جنایات و قصاص؛ 98. دیات؛ 99. کتاب رجال؛ 100. اجازات بعضی علماء.
چاپ: مشار عربی، ص 641؛ ایران، سنگی، 1295ق، رحلی، 250ص
[دنا 648/7 - 6657 (248 نسخه)؛ فهرستگان حدیث 42/5-68 (186 نسخه)؛ الذريعة 356/15 و 357]
شرح و حواشی:
1- عوالم العلوم (ترجمه)؛ اردکانی، حسین بن حسن (-12)
2- سرورالمؤمنين في مناقب امیر المؤمنين = كفاية الطالب في مناقب علی بن ابیطالب؛ اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم (1175-1238)
3- ذیل سرور المؤمنين؛ اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم (1175-1238)
4- مصائب الاسلام؛ اردکانی، محمد علی بن محمد حسن (13) 5- عوالم العلوم و المعارف (مختصر)
جزء 4 و 5 از کتاب 9؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، 326ص، 21 سطر، اندازه: 33×26/5 سم [ف: 10 - 1574]
جزء یک از کتاب هشت (قصص انبیاء)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 166ص، 22 سطر، اندازه: 22/5 ×25سم [ف: 10 - 1574]
جزء یکی از کتاب 9 = از مجلدات تاریخ زندگانی پیغمبر (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زد، 102ص، 22 سطر، اندازه: 23/5 ×27سم [ف: 10 - 1575]
جزء 1 و 2 از کتاب 15 زندگانی حضرت علی علیه السلام؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 288ص، 20 سطر، اندازه: 23×25/5 سم [ف: 10 - 1575]
کتاب 45 (= ذنوب و معاصی)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناتمام است (گویا مؤلف خود تمام نکرده)؛ مهر: محمد ولی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج ، 52ص، 22 سطر، اندازه: 22×25 سم [ف: 10 - 1575]
از بخش 63 کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12 مهر: محمد ولی؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 272ص، 22 سطر، اندازه: 22/5×25سم [ف: 10 - 1575]
جلد 84-85 = ابواب فقه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 344ص، 22 سطر، اندازه: 33×26سم [ف: 10 - 1576]
جلد 51 = کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناتمام است تا باب تطهیر حصر و بواری)؛ کاغذ: اصفهانی، 158ص، 24 سطر، اندازه: 21/5 ×25سم [ف: 10 - 1576]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 504ص، 22 سطر، اندازه: 26×22سم [ف: 10 - 1577]
جلد ششم = زندگانی حضرت علی علیه السلام؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، 116ص، 20 سطر، اندازه: 23×25/5سم [ف: 10 - 1577]
جزء 12 از کتاب 47 = (احتجاجات)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 136 گ، 21 سطر، اندازه: 26×24سم [ف: 10 - 1577]
جزء 10 از کتاب 43 = مکارم الاخلاق؛ خط: نسخ، کاتب =
مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناقص است؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، 176 گ، 23 سطر، اندازه: 22/5 ×25سم [ف: 10 - 1577]
جلد 11 و جزء یک و دو از جلد 12؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 436ص، 20-22 سطر، اندازه: 23/5 × 25/5سم [ف: 10 - 1578]
جلد 44 تا 84 به ضمیمه 85-86-87 مکرر؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 322ص، 22 سطر، اندازه: 22×25سم [ف: 10 - 1578]
جلد 88 تا 98؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 94ص، 22-23 سطر، اندازه: 23/5 ×25سم [ف: 10 - 1578]
جزء یک و دو کتاب 13؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی، حاشیه هایی نیز از مؤلف؛ کاغذ: اصفهانی، 258ص، 20 سطر، اندازه: 23×26/5سم [ف: 10 - 1579]
کتاب 49؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ تاریخ وقف: 1339، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 400ص، 22-26 سطر، اندازه: 21/5 × 25/5سم [ف: 10 - 1579]
جلد 44 از کتاب در امر و نواهی؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 65ص، 21 سطر، اندازه: 22/5 × 25/5 سم [ف: 10 - 1580]
کتاب 33: نباتات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی، با خط خوردگی؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، 88ص، 20 سطر، اندازه: 26/5×23 سم [ف: 10 - 1580]
جلد 32 = طبیعیات ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 18ص، 21 سطر، اندازه: 23×26/5 سم [ف: 10 - 1580]
کتاب 30 = ملائکه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 126 گ، 20 سطر، اندازه: 26×22/5 سم [ف: 10 - 1580]
کتاب 3؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ 220 ص، 20 سطر، اندازه: 26×23/5 سم [ف: 10-1581]
کتاب 5 = کتاب التوحيد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 248 ص، 22 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1581]
کتاب 81 و 82 مکرر؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی، با خط خوردگی؛ تاریخ وقف: 1339؛ کاغذ: اصفهانی، 184ص، 23 سطر، اندازه: 22×25سم [ف: 10 - 1581]
کتاب پنجم از عوالم، خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 178 ص، 20 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1582]
کتاب 48 = مواعظ و خطب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناتمام است؛ نوشته شده «از کتاب های پسر آقای حاج صفی است»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 872، 22 سطر، اندازه: 22×25/5 سم [ف: 10 - 1582]
جزء 2 از کتاب 57 = ادعیه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 230 گ، 23 سطر، اندازه: 21/5 ×25 سم [ف: 10 - 1582]
کتاب 2 از 62 - اخبار حج از غیر کتب اربعه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی میرزا مورخ 1239؛ 346ص، 23 سطر، اندازه: 22/5 ×25سم [ف: 10 - 1583]
جزء 10 از کتاب 2 = درباره غصب خلافت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ 214ص، 20 سطر، اندازه: 23×27سم [ف: 10 - 1583]
کتاب 55 و 56 = کتاب القرآن و الدعاء؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ واقف: محمد ولی میرزا، مورخ 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 374ص، 24 سطر، اندازه: 22×25سم [ف: 10 - 1583]
کتاب 38 درباره دنیا و دنیا داری؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با یادداشتی از محمد حسن بن علی عقیل کشوی مورخ 1259 مبنی بر وقف بودن این مجلد و سایر مجلدات عوالم العلوم؛ 216 گ، 22 سطر، اندازه: 22×25سم [ف: 10 - 1584]
کتاب 39 = احوال موت و برزخ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا:
قرن 12، 88ص، 22 سطر، اندازه: 23×25/5سم [ف: 10 - 1584]
جزء دوم از کتاب 14؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 263 ص، 20 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1584]
تاریخ زندگانی امام حسن مجتبی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، کاتب =
مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ تاریخ وقف: 1239؛ جلد: تیماج، 140ص، 20 سطر، اندازه: 23×25/5 سم [ف: 10- 1588]
مجلد 20 و 21 = تاریخ زندگانی امام هفتم و هشتم (علیه السلام)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ جلد اول 21 با قلمی دیگر است (آغاز بحار برگ اول جزء 21 مجلسی بوده) و نام مجلسی و بحار را خط زده و به جای آنها نام عوالم و گویا مؤلف آن نوشته شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 354ص، 20 سطر، اندازه: 21×24/5سم [ف: 10 - 1588]
مؤلف کتاب 28 = بخشی اخبار سماء و عالم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ واقف: محمد ولی میرزا، 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 116ص، 20 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1589]
کتاب زیارات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناتمام است؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ تاریخ وقف: 1239؛ 50ص، 25 سطر، اندازه: 22/5 × 25/5 سم [ف: 10 - 1589]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 154ص، 20 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1585]
کتاب 25 = احادیث راجع به جن و شیاطین؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 140ص، 20 سطر، اندازه: 23/5 × 25/5 سم [ف: 10 - 1585]
جزء 2و3 از کتاب 9.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناتمام است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 308ص، 21 سطر، اندازه: 23×27سم [ف: 10 - 1585]
کتاب 9؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ 152ص، 20 سطر، اندازه: 23×25/5 سم [ف: 10 - 1586]
کتاب 37 - اخبار طبی؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه فاقد در آغاز کتاب است؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ تاریخ وقف: 1239؛ جلد: تیماج زرد، 144ص، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 26/5 سم [ف: 10 - 1586]
کتاب 34= احادیث طبایع حیوانات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه ناقص است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 11ص، 20 سطر، اندازه: 26×23 سم [ف: 10 - 1586]
کتاب 31 = احادیث عناصر عالم سفلی؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مهر: محمد ولی میرزا؛ تاریخ وقف: 1239؛ 156ص، 20 سطر، اندازه: 23/5 ×27سم [ف: 10 - 1587]
کتاب عقل و جهل است تا ابواب ائمه (علیهم السلام)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ نسخه فاقد پایان کتاب است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 274ص، 27 سطر، اندازه: 22×25سم [ف: 10- 1587]
آغاز: خطبه: (پس از بسمله و توضیح درباره شیوه خطبه): ابتدا بسم الله الرحمان الرحمان ابتداء ... بناء علی ان في اول کل کتاب بدأ الكلام به من الكتاب ... اما بعد فیقول تراب اقدام العلماء بل ذرة ما بین الأرض و السماء ... الفقير عبدالله بن نورالله نورالله بقاف قرب العلم عین قبله و قلب عینه ... ان العلم لا یخفی علی احد علو شأنه و سمو مکانه مقدمه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با خط خوردگی؛ واقف: محمد ولی میرزا قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 64 گ، 22 سطر، اندازه: 25/6×22سم [ف: 10 - 1567]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2718- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 354]
آغاز: خطبه: (پس از بسمله و توضیح درباره شیوه خطبه): ابتدا بسم الله الرحمان الرحمان ابتداء ... بناء علی أن في اول کل کتاب بدأ الكلام به من الكتاب ... اما بعد فیقول تراب اقدام العلماء بل ذرة ما بین الأرض و السماء ...... الفقير عبدالله بن نورالله نورالله بقاف قرب العلم عین قبله و قلب عینه ... ان العلم لا یخفی علی احد علو شأنه و سمو مکانه جزء 3 از کتاب 15؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 346ص، 20 سطر، اندازه: 23×25/5 سم [ف: 10 - 1572]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2305-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 354]
مشتمل بر دو کتاب = عقل و جهل؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ تاریخ وقف: 1239؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 54ص، 23 سطر، اندازه: 21×24سم [ف: 10 - 1572]
جزء دوم از کتاب هشت است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 190ص، 22 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1572]
جزء سوم از کتاب هشتم (قصص انبیاء) است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 250ص، 21 سطر، اندازه: 22/5 ×25 سم [ف: 10 - 1573]
جزء 7 از کتاب هشتم و در زندگانی پیغمبر (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ،
کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 76ص، 20 سطر، اندازه: 26×23/5 سم [ف: 10 - 1573]
جزء 6 از کتاب 9- زندگی پیغمبر (صلی الله علیه و آله) کتاب 9 در ده مجلد است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 510ص، 20 سطر، اندازه: 24×27سم [ف: 10 - 1573]
بخش 41 و 42 (معاد) است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ تاریخ وقف: 1130؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 410ص، 22 سطر، اندازه: 26×23سم [ف: 10 - 1573]
کتاب 37= اخبار طبی؛ کاتب = مؤلف، بی تا، مهر: محمد ولی میرزا؛ واقف: محمد ولی میرزا، 1239؛ جلد: تیماج زرد، 144ص، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 26/5سم [ف: 10 - 1586]
کتاب الدعاء؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 87گ، 22 سطر (19×15)، اندازه: 20×25سم [ف: 16 - 347]
جلد بیست و دوم است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب مهر: عبده الراجي محمد ولی» (بیضی)؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1239؛ جلد: مقوایی، 69گ، 23 سطر، اندازه: 21×24سم [ف: 1- 379]
کتاب بیست و هفتم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب جلد: مقوایی، 94گ، 20 سطر، اندازه: 21×25سم [ف: 1 - 381]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کتاب 39، در ص ع آمده «آقائی آقا سید مؤمن حفظه الله تعالی» با خط محمد باقر موسوی در جمادی الثاني 1321، وقف بر طلاب اصفهان به وصیت بهرام بیک در 10 رمضان 1029 به خط و مهر محمد جعفر موسوی؛ در دیباچه در دو جا بالای نام کتاب «مرجع الاخبار و مجمع الاخبار» آمده و روی آن خط کشیده شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 139 گ، 20 سطر (18×14)، اندازه: 23×25سم [ف: 17 - 331]
آغاز: کتاب العدل. من العدل أن لا یفتح الكلام الا بتسمیته و تحمید ... اما بعد، فیقول الظالم علی نفسه الخسيسة ... عبدالله بن المشتهر بنور الله ... هذا هو المجلد السادس من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار، انجام: و الانسان الاغير و بیده کل خیر. تم هذا المجلد علی ید مصنفه و مؤلفه عبدالله بن نورالله ... في یوم الخميس تاسع شهر شعبان المعظم سنة ندارد و یتلوه کتاب النبوة ... مجلد ششم. در عدل پروردگار؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد مهدی بن محمد باقر، تا: شنبه 13 ربیع الاول 1082ق؛ 193ص، 15 سطر (11/5 × 21/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 270]
آغاز: الحمدلله الذي جعل في ذکره للعباد اجرا جزیلا و الصلاة و ... و بعد، فهذا کتاب السادس و الخمسون من کتاب عوالم العلوم تصنیف عبدالله بن نورالله في الاذكار المروية؛ انجام: یا الهي بالتحقیق یا جاری اللصيق، یا رکن.
جلد 56، اذکار و دعاها؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 555ص، 27 سطر (21 ×25/12)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 274]
آغاز: بسمله. المجلد الأول من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الأحوال، انجام: تم الجزو الثالث من کتاب احوال امیر المؤمنين من کتاب عوالم العلوم.
شامل جلد اول (مقدمات کتاب)، جزء دوم و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور مذهب، 521 گ، 31 سطر، اندازه: 35×22سم [ف: 24/3 - 112]
آغاز: بسمله الجزر التاسع من کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم العلوم.؛ انجام: الكبيرة الا علی الخاشعين الخائفين عن الله
في مخالفته في اعظم فرایضه تم الجزو الثاني از آغاز جزء نهم از کتاب احوال النبي تا پایان جزء ثانی از مجلدات کتاب الامامة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 491ص، 31 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 24/3 - 119]
آغاز: بسمله. الجزء الثاني من کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم العلوم من تصانیف عبدالله بن نورالله. ابواب. حمله و ولادته
جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 41گ (1پ-41ر)، 35 سطر (10/5 ×16)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 12 - 30]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1195/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 – 481]
آغاز: بسمله: الحمدلله الذي اکرمنا بعد توحید و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه ... اما بعد فیقول الفقير الحقير الحزين لمصيبة الحسين عبدالله بن نورالله ... هذا هو المجلد السادس عشر من کتاب عوالم العلوم. الخ؛ انجام: کنوزها کیعاسیب النحل جمع یعسوب ای تظهر و یجتمع عنده کما یجتمع النحل علی ... انتهی و کذا یشبه الرايات باجنحة ...
خط: نسخ مایل به ثلث، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مهر: «عبده الراجي اسمعیل»؛ اهدایی: خاندان حاج میرزا سید حسین رضوی؛ جلد: تیماج، 160گ، 16 سطر، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 1- 279]
کتاب بیست و ششم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1150ق؛ یادداشت حسین عندلیب زاده همدانی به تاریخ 4
شعبان 1372 در وصف کتاب و مؤلف، و همچنین علی اکبر همدانی نجفی به تاریخ 1317 در وصف مؤلف و کتاب؛ جلد: تیماج مشکی، 118 گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1 – 381]
آغاز: الحمدلله الذي جعل اکرامنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه بمحبة الحسن و ولاء الحسين؛ انجام: قال کیف ایتانك له قال انی لآیته و اکثر قال یا شیخ ذال دم یطلبه الله تعالی. در احوال امام حسین علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: محمد مهدی حسینی؛ یادداشت هبه ای از سید محمد بن سید صادق به ... حسینی طباطبائی، جلد: تیماج قهوه ای، 206گ، 25 سطر، اندازه: 15×27سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1019]
شامل جلد 16 شانزدهم (در احوالات حضرت امام حسن علیه السلام و حسین علیه السلام)؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13، جزء کتابخانه سلطان العلماء بوده [ف: 7- 433]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد فهذا الجزء الثاني من کتاب احوال امیر المؤمنين (علیه السلام) من کتاب عوالم العلوم و المعارف؛ انجام: عتبه و شیبه و الوليد و ساق الكلام إلى أن قال قوله تعالی من المؤمنين رجال صدقوا ما عاهدوا الله علیه. (کلمه اخیر نشان صفحه بعد است که در نسخه نیست) مجلد دوم از کتاب امیر المؤمنين (علیه السلام)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 481ص، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 10 - 765]
جزء ششم از کتاب نهم است؛ خط: نسخ، کا: محسن بن محمد رضا نصرآبادی یزدی، تا: قرن 13؛ مصحح، از روی خط مؤلف
مقابله شده؛ 245گ، 23 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 1- 372]
آغاز: باب تذکر فیه کلماته (صلی الله علیه و آله) التي وردت علی سبیل المجاز و الما جمع السيد الرضي رضی الله عنه المجازات النبويه و شرحها اوردنا تمام کتابه في هذا الباب بدون الايجاز و هو بسم الله الرحيم اما بعد حمد الله سبحانه
انجام: کتاب: قال فخرج إلى توقیع نسحته، من بحث فقد طلب و من طلب فقد دل و من دل آشاط و من اشاط فقد الشرك قال فکففت عن الطلب و سکنت نفسی وعدت إلى وطنی، حرره محمد بن حسن قد استنسخ من نسخة الاصل و قوبل معها بالدقه من البدو الى الختم. جلد 49 دارای سه بخش است به این ترتیب: 1. مجازات وارده در کلمات و خطب پیامبر (صلی الله علیه و آله) با شرح و بیان وی در این بخش تمام کتاب مجازات النبويه را که سید شریف رضی جمع کرده یک جا نقل نموده است، 2. «ابواب کلمات امیر المؤمنين و حکمه» است و در این قسمت هم تمام کتاب غرر الحكم و درر الكلم، آمدی نقل گردیده است، 3. کتاب مجازات کلمات سائر ائمه (علیه السلام) به نقل از مدارک حدیث و روایات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن، تا: قرن 13؛ از روی نسخه اصل نوشته شده؛ جلد: تیماج مشکی، 392ص، 30 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 17 - 224]
آغاز: الحمدلله القديم الحق الذي بقدرته خلق العالم المطلق ولما احدثه جعله قاب و محلا للحوادث؛ انجام: و اصلح بینهم فاصلح بیننا احوالنا و اختم بالصلاح و الخير في الإخر عقالنا فانك الخير الاغير و بیدك کل الخير.
جلد 27 احوال العالم، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ مصحح؛ تملک: یوسف بن حسن بن احمد بن زین الدين، کاظم بن قاسم حسینی رشتی با مهر «عبده الراجي محمد کاظم الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 121گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 – 1018]
آغاز: بسمله الحمد لله الذي تم الحجه علی عباده في الغيبه.؛ انجام: و قیام الساعة للحساب ... هذا صورة خط المصنف تم هذا المجلد علی ید ... سنه 1150.
جلد 26؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 433 گ، 25 سطر، اندازه: 20/5 × 29/5سم [ف: 24/3-114]
آغاز: كافية للمهمات من السمك الى السماك لطفا من اللطيف الجليل لومة لکل خلیل منا من المنان الكريم مخبرة من رحمة الرحمن الرحيم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 148گ، 26 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 28 - 69]
آغاز: کما کنت افعل حین ادخل علی رسول الله (صلی الله علیه و آله) في منزل ام سلمة؛ انجام: اللهم انی اتوب اليك من عداوة آل محمد و من قتل اهل بیت محمد (صلی الله علیه و آله) و لقد قرأت القرآن منذ دهر فما شعرت بها قبل ایام موجودی تا واقعه مسجد شام و خطبه حضرت سجاد علیه السلام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 84گ، 24 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 26 - 380]
جلد 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 56ص (1 -56)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 1091]
جزء ثالث از «کتاب الامامة» شامل 102 باب، و جزء رابع از «کتاب الامامة» شامل 192 باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 تملک: کاظم بن قاسم حسینی شیرازی، حسین بن محمد بن حسن تبریزی ممقانی به تاریخ 1278، مهدی بن علی اصغر؛ جلد: تیماج
قهوه ای، 193گ، 29 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 25 - 151]
کتاب هجدهم و نوزدهم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف العامري، تا: 8 شوال 1216ق؛ مصحح؛ تملک: مهدی کثنوی با مهر «مهدی کثنوی» (بیضی)؛ واقف: ملا حسن علی یزدی کثنوی، شوال 1275؛ جلد: تیماج، 167 گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 378]
آغاز: بسمله. من العدل أن لا یفتح الكلام الا بتسمية و تحمید ملك العلام فالحمد لله العادل من الظلم و الجور علی عباده الهادي طریق العدل و العدول عن الظلم لاهل بلاده ... فیقول ... عبدالله بن المشتهر بنور الله ... هذا هو المجلد السادس من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الايات و الأخبار و الأقوال الذي جمعه و الفه و رتبه و صنفه ... من آیات کتاب الله فاخبار النبي و الائمة الطاهرين ... وها انا اسرع في المقصود ... الكتاب السادس کتاب العدل من کتب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الايات و الأخبار و الأقوال؛ انجام: هذا آخر ما اوردنا ایراده في هذا المجلد و نرجوا من الله تعالی أن یعاملنا في الاول و الاخر و الباطن و الظاهر بعفوه و فضله لا بعدله ... و بیده کل خیر (قد فرغ من تسوید هذا المجلد علی ید العبد الراجي محمد علی بن محمد محسن اليزدي في یوم الأربعا من شهر شوال المكرم سنة 1204)
جلد ششم و کتاب عدل است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد محسن یزدی، تا: شوال 1204ق؛ مقابله شده در 1240؛ واقف: مقرب الخاقان و معزز السلطان میرزا عباس نوری شهیر به میرزا بزرگ، 1240؛ جلد: تیماج سرخ، 198 گ، 20 سطر (15×10)، اندازه: 21×14سم [ف: 7 - 2762]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف بن محمد مسلم بن شکر الله بن نعمت الله بن ولی الله سمنانی عامری اصفهانی مولد و یزدی موطنا، تا: 7 ربیع الثاني 1218ق؛ با یادداشتی از کاتب مبنی بر این که این نسخه یازدهم است که او توفیق کتابت آن را یافته؛ 240گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 186]
آغاز: بسم الله، الحمدلله الذي تم الحجة علی عباده في الغيبة و الاظهار. الخ؛ انجام: تمام شد این مستطاب بر دست بنده خسران مآب محمد مهدی بن محمد اشرف ... السمناني الاصل الاصفهاني مولد و اليزدي موطنا ...
جلد 16؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف سمنانی، تا: ذیحجه 1220ق؛ مهر: «محمد باقر العلوم»، «عبده الراجي اسمعیل»، «عبده سلیمان طباطبائی»؛ اهدایی: اخوان مصلایی؛ 375گ، 20 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 1- 429]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 60
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 389]
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي اکرمنا بعد توحیده والشهادة برسالة رسوله.؛ انجام: و قال علیه السلام کل الجزع والبکاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين علیه السلام. جلد 17؛ خط: نسخ، کا: صادق بن احمد رودباری (ساکن اشکور من قری جیلان)، تا: 3 شعبان 1221ق، کاتب نوشته که این نسخه را به قدر امکان با بحار الانوار مقابله کرد، مصحح؛ جلد: تیماج، 397ص، 25 سطر، اندازه: 16/5 × 23/5 سم [ف: 24/3 - 112]
آغاز: حمدله: و الصلوة و السلام علی اشرف الانبياء ... سیما اخیه و وصیه و وزیره و صهره علی بن ابیطالب؛ انجام: و قد روی ابن عباس أن الله یوم القيمة یولی محمد حساب النبين و یولی علیا حساب الخلق اجمعین.
جلد 4، خط: نستعلیق، کا: ابو الحسن طباطبائی، تا: از سه شنبه 3 ربیع الاول 1222ق؛ جلد: تیماج زرد، 191گ، 21 سطر (16×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 425] و [نشریه: 4- 389]
آغاز: بسم الله الحمدلله الذي تم الحجة علی عباده في الغيبة و الاظهار، ... الخ جلد 24؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بندر آبادی، تا: 2 رجب 1223ق؛ نشانه وقف میرزا غیاث الله بر طلیعه دارالعباده یزد مورخ 1241؛ اهدایی: وزیری، 1241؛ جلد: تیماج، 291گ، 26 سطر (10/5 ×17)، اندازه: 23×16سم [ف: 3 - 1045]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 104
همان نسخه بالا [نشریه: 4 – 388]
کتاب 14؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد شریف عامری، تا: دوشنبه 14 جمادی الثاني 1223 ق، به دستور حاج زین العابدين خان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با آثار بلاغ؛ جلد: تیماج سبز، 366گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 376]
کتاب 17 (سرگذشت امام حسین)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی عظیم یزدی، تا: 20 ربیع الثاني 1223ق؛ جلد: تیماج، 141گ، 29 سطر (21×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 16 - 307]
کتاب 22؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری، تا: پنج شنبه 27 محرم 1226ق، به دستور حاج عبدالرحیم خان؛ 186 گ، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1- 379]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي خلق نبینا (صلی الله علیه و آله) من نوره و خلق العالم و آدم لظهوره؛ انجام: اقول فصاحته (صلی الله علیه و آله) لایحتاج الى البيان و ما نقل عنه من الخطب و جوامع الكلم دون کلام الله تعالی و فوق طاقة الإنسان، قد تم الجزء الثالث من الأجزاء العشرة من
کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من کتاب «عوالم العلوم و المعارف الأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال» من تصانیف اقل عباداله عبدالله بن نورالله و یتلوه الجزر الرابع في معجزاته (صلی الله علیه و آله) تسلیما كثيرة ... شامل سه قسم از اقسام ده گانه جلد نهم است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی عظیم شعرباف یزدی، تا: 1228ق؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ 198گ، 28 سطر (21×12/5)، اندازه: 31/5×21سم [ف: 1- 279]
آغاز: الحمدلله الذي اکرمنا بتوحیده و الشهادة برسالة رسوله ... اما بعد فیقول الفقير ... عبدالله بن نورالله نور الله عینه؛ انجام: فیقول یا رب سل امتی نیم قتلوا ابنی و قال (علیه السلام) کل الجزع و البكاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين علیه السلام. جلد 16 در تاریخ امام حسین؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی اصفهانی بن ملا محمد صادق، تا: 1228ق؛ تملک: عبدالجواد حسینی، سید عبدالکریم بن عبد الجواد؛ جلد: تیماج مذهب، 467ص، 20 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 10 - 764]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1454
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 281]
آغاز: الحمدلله ... و بعد فهذا الجزء الثالث من احوال نبینا من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار و الاقوال؛ انجام: من تصانیف اقل عبادالله عبدالله بن نورالله و یتلوه الجزر الرابع في معجزاته کثیرا و الحمدلله رب العالمين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین. جزء سوم از جلد 51، در احوال پیامبر اسلام می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف، تا: جمعه 25 ربیع الأول 1229ق، برای عبدالرحیم خان؛ جلد: تیماج مذهب، 211گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 25 - 150]
جلد 48؛ خط: نسخ، کا: محسن بن محمد رضای نصرابادی، تا: 1230ق [نشریه: 5 - 350]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي افتتح کتاب اعمالنا بذکر فضائل مولانا و مقتدانا امیر المؤمنين علی بن ابی طالب؛ انجام: و قوله شیطان ای ولد من اولاد ابلیس او حية انتهی تم هذا المجلد من عوالم العلوم و المعارف الاحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال علی ید مصنفه ... و یتلوه کتاب الانسان انشاء الله تعالی و الله المستعان و علیه التكلان. جزء اول و دوم در حالات و فضائل حضرت علی بن ابی طالب علیهما السلام؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری سمنانی، تا: پنج شنبه 23 رجب 1223ق و 17 جمادی الثاني 1230ق؛ واقف: عبد الله بن حسن کوثر؛ جلد: تیماج مذهب، 225 گ، 20 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 5- 365]
مواعظ؛ خط: نسخ، کا: محسن بن محمد رضا نصرآبادی، تا: حدود 1230ق [مختصر ف: - 559]
آغاز: ... الداء المرض و اصله دوء و قد داء یداء دا اذا مرض مثل خاف یخاف و الدواء ما یتعالج به ...... الخ جلد دوم: بسمله الحمدلله الذي اعز و اجل من أن یکون له موت و اجل و جعل في کتابه. الخ؛ انجام: قال ان ابراهیم خلیل الرحمن سأل ربه. دو جلد در یک مجلد (برگ 59 آغاز جلد دوم و درباره عالم برزخ است)؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی اکبر نصر آبادی، تا: جمادی الاول 1230ق (جلد اول) و محمد باقر بن محمد مفید نصر آبادی در 1232ق (جلد دوم)؛ واقف: محمد ولی میرزا، 1243؛ 113 گ، 25سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 272]
آغاز: بسمله، حمدله، صلوات ... وبعد الجزو الثالث من کتاب احوال نبینا (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم العلوم: انجام: و انقل عنه من المطلب و جوامع الكلم دون کلام الله تعالی و فوق طاقة الإنسان قد تم جزو سوم، در سرگذشت پیامبر؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف، تا: 12 شوال 1230ق؛ جلد: تیماج، 202گ، 30 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 425]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 75
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 389]
کتاب اول و دوم و سوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری، تا: سه شنبه 20 ذیقعده 1230ق؛ جلد: تیماج مذهب، 132 گ، 30 سطر، اندازه: 19×29 سم [ف: 1- 367]
کتاب 18 و 19؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر مهریجردی، تا: جمعه 12 ذیحجه 1231ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسن بود نور چشم» (مربع)؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1232؛ جلد: تیماج قهوه ای، 140گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 378]
کتاب 17؛ خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد نصر آبادی، تا: 11 رمضان 1231ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محمد مهدی بن محمد اشرف عامری در آخر نوشته است که به دستور حاج محمد کاظم تاجر قزوینی نسخه را با خط مصنف مقابله و تصحیح نموده؛ جلد: تیماج، 173گ، 24 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 1- 377]
جزء 5 و 6 و 7 و 8 از کتاب 15؛ خط: نستعلیق، کا: محسن بن احمد یزدی، تا: جمعه 10 ذیحجه 1231ق؛ از روی خط مؤلف؛ مهر: «محمد حسن بود نور چشم» (مربع)؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1232؛ جلد: تیماج قهوه ای، 186 گ، 26 سطر، اندازه:
30×20/5 سم [ف: 1- 375]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 335 جزء 10 و 9 و 5 و 5 از کتاب 9؛ خط: نسخ، کا: محسن بن محمد رضا نصرآبادی یزدی، تا: چهارشنبه 15 ذیحجه 1231ق؛ مصحح؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1232؛ جلد: تیماج، 297گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 373]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 336
جزء 1 و 2 از کتاب 9 است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری، تا: جمعه 13 شوال 1231ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی (آخر جزء دوم)؛ افتادگی: آغاز؛ 218گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 373]
جزء دوم از کتاب 12؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری، تا: ذیحجه 1232ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی به جهت حاج محمد حسن قزوینی؛ مهر: «محمد حسن نور چشم بود» (مربع)؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1232؛ 239 گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 374]
کتاب 11 و 16 و 12؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسن نصر آبادی، تا: ذیقعده 1231ق (کتاب یازدهم)، نستعلیق، محسن بن احمد یزدی، دوشنبه 21 ربیع الثاني 1232ق (کتاب شانزدهم)؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 229گ، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 415]
جزء سوم از کتاب 9؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری، تا: 9 ربیع الاول 1232ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 212گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1- 373]
آغاز: بسمله المجلد الأول من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الأحوال من الايات و الأخبار و الأقوال من تصانیف اقل خلق الله عبدالله بن نورالله ... بسمله في الابتداء ابتداء یتضمن طریق الاقتداء؛ انجام: و تمثیل بامثله حسیه تکلف مستغنی عنه، تم کتاب العلم علی ید مصنفه و مؤلفه و جامعه عبدالله بن نورالله في یوم الخميس بعد الظهر احد و عشرین شهر ربیع الآخر حامدا حلیا ... نادما مستغفرا جلد اول و دوم و سوم است؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا نصر آبادی یزدی، تا: دوشنبه 23 رجب 1232ق؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 138 گ، 27 سطر (13×22/5)، اندازه: 20/5× 30/5 سم [ف: 1- 203]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 344
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 44]
جلد 38؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری، تا: سه شنبه 6 رمضان 1232ق؛ واقف: محمد بن میرزا ابوالحسن، 1234؛ 124گ، 20 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1- 223]
کتاب 30 (الملائكة)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی عظیم یزدی، تا: یک شنبه 10 شوال 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 124گ، 29 سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 16 - 306]
کتاب 26 (سرگذشت امام رضا)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی عظیم یزدی، تا: جمعه 3 رمضان 1232ق؛ جلد: تیماج، 218گ، 29 سطر (21×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 16 - 307]
دو جلد؛ خط: نسخ، کا: محمدباقر بن محمد مفید نصر آبادی قهستانی یزدی، تا: 15 ربیع الثاني 1232ق (جلد دوم (39)، جلد اول مورخ 1240ق؛ واقف: محمد ولی میرزا، 1243؛ قطع: رحلی [نشریه: 4- 389]
جزء سوم از کتاب 12؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری سمنانی، تا: 3 جمادی الاول 1233 ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی به جهت حاج محمد حسن قزوینی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 232 گ، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1- 375]
جزء چهارم از کتاب 9؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری سمنانی، تا: ذیحجه 1233 ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی به جهت حاج محمد حسن قزوینی؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1232؛ 205گ، 20 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 1- 375]
کتاب 27؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری سمنانی، تا: سلخ ربیع الثاني 1234ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 296گ، 20 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 1- 382]
آغاز: الحمدلله الذي خلق الجن و جعل دواء رفعها من الأنس في البيت الدواجن ... اما بعد فیقول الفقير ... هذا هو المجلد الثامن و الثلثون من کتاب عوالم العلوم ... الذي جعله و رتبه و صنفه هذا الفقير في أحوال الجن و الشياطين ...؛ انجام: قد فرغت و انا اقل الطلبه محمد باقر بن علی المير کی آبادی المهريجردي اليزدي ... ... 1234
کتاب 38 في أحوال الجن؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی میر کی آبادی مهریجردی یزدی، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج مذهب، 123گ (1ر-123)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22 - 184]
آغاز: الحمد الله فاطر السماوات و الارض جاعل الملائكة رس
اولی اجنحة مثنی ... اما بعد فیقول ... هذا هو المجلد الثلثون من کتاب عوالم العوالم ... راضية من الله تعالی من كتابة آیاته و روایاته یکتب للمکان؛ انجام: تم الكتاب ... علی ید احقر العباد شمس بن احمد اليزدي في سنه 1235.
ج 30 في أحوال الملائكه؛ خط: نستعلیق، کا: شمس بن احمد یزدی، تا: 1235ق؛ با یادداشت: «خادم اخبار ائمه اخیار محمد مهدی بن محمد اشرف العامري بقدر امکان موجه مقابله و تصحیح شد»؛ جلد: تیماج مذهب، 125گ (123پ -247)، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22 - 184]
کتاب 41؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری سمنانی، تا: 16 صفر 1235ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی؛ مجدول؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ شوال 1322 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 201گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 384]
کتاب 28 و 31؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف العامري، تا: 12 ذیقعده 1235ق (کتاب 28)، نستعلیق محسن بن احمد یزدی، 13 محرم 1235ق (کتاب 31)، محمد مهدی بن محمد اشرف عامری این جزء را تصحیح و مقابله نموده؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ شعبان 1321 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 243گ، 20 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 1- 382]
آغاز: الحمدلله الذي خلق العباد و امرهم بالطاعة و السداد؛ انجام: تم علی ید مصنفه و مؤلفه عبدالله بن نور الله. یوم الخميس 12 رجب حامد در احوال آخر و معاد و کتاب 42 است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری سمنانی، تا: 4 شعبان 1235 ق، به دستور محمد کاظم تاجر قزوینی برای ملا علی؛ جلد: تیماج، 188 گ، 20 سطر (18/5×15)، اندازه: 21×15سم [ف: 5- 335]
کتاب سوم در فضل علم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 جمادی الثاني 1236ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 184 گ، 15 سطر، اندازه: 23×20/5 سم [ف: 15 - 44]
آغاز: ... و الداء المرض و اصله دوء و قد داء یداء داء ان آمرض مثل خاف یخاف؛ انجام: و هو الظاهر بل لا تستقیم ما في الخصال کما لا یخفی قد تمت الكتاب. جلد 32؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1237ق؛ اهدایی: دکتر جواد فیلسوفی؛ جلد: تیماج، 185 گ، 14 سطر (12/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 424]
کتاب 29 و 33؛ خط: نستعلیق، کا: محسن بن احمد یزدی، تا: 1237ق، به دستور حاج محمد کاظم قزوینی؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ شعبان 1321 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 257 گ، 20 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 1 - 383]
جلد 32 در طب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [نشریه: 4- 389]
کتاب 32 و 34؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف عامری (کتاب 32)، تا: جمعه 28 جمادی الثاني 1237ق؛ تملک: ریحان الله ابن جعفر موسوی به تاریخ 3 رمضان 1321؛ 189، 20 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 1- 383]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فتح کتاب اعمالنا بذکر فضائل فاطمة و جعل خاتمة احوالنا به خیر خاتمة؛ انجام: اقول کفی بهذا شهاده شهادة (کذا) الأخبار التي وردت في ان کل امام مضی شهیدا قد تم ما اوردنا ایراده في هذا الكتاب من احواله في عصر یوم الجمعة حادی عشر شهر جمادی الاولي حامدا مصلیا مستغفرا مجلدات 11، 16، 18، 19 از کتب 11، 17، 18 است؛ خط: نسخ خوش، کا: غلامحسین بن محمد ابراهیم محمد آبادی، تا: جمعه 17 محرم 1238ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف، موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ جلد: تیماج، 286گ، 29 سطر، اندازه: 20/2 × 29/7 سم [ف: 26 - 378]
آغاز: الجزء السادس من کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من أجزاء العشرة في الهجرة الى المدينة وما وقع فیها؛ انجام: لم یعلم احد أين قتل فهو الذي عفی عنه قد تم الجز و السادس من ... جزء 6 از اجزاء ده گانه جلد 9 در احوال پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) است؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن کربلایی قربانعلی افشاری، تا: 26 ذیحجه 1239ق؛ مهر: «أليس الله بکاف عبده عباس 1239»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد تقی ...»؛ اهدایی: رهبری، شعبان 1240؛ جلد: تیماج مذهب، 274 گ، 20 سطر، اندازه: 20/5 × 30/2 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 506]
کتاب 39، خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد نصر آبادی یزدی، تا: 6 شعبان 1239ق؛ مصحح؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ 21 ذیقعده 1321 و مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ 74گ، 20 سطر، اندازه: 14× 21سم [ف: 1- 384]
آغاز: أن یکون جنس النور في الحديث الآتي عن سفیان الثوري عن الصادق (علیه السلام)؛ انجام: متی کان هذا قال کان في الجاهلية و کانوا یقتلون البنات ......
جلد 9؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد حسین یزدی، تا: 1240ق؛ اهدایی: حاج سید جواد حیدری؛ کاغذ: اصفهانی، 126گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 1 - 428]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 104
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 388]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي فتح صحيفة کتاب اعمالنا بذکر فضائل فاطمة؛ انجام: اشتمل علیها ما نستخرج منه الأخبار من الاصول قد تم الجزر الأول من کتاب الامامة من ... فانهم سادات البشر و یتلوه الجزو الثاني في الآيات النازلة بشأنهم الدالة علی علو مکانهم ...
شامل جلد 11 در احوال حضرت فاطمه (سلام الله علیها) جلد 16 در احوال امام حسن مجتبی (علیه السلام) و جزء اول از جلد 12 در امامت است؛ خط: نسخ، کا: احتمالا ملا جعفر، تا: 10 صفر 1241-1240ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد تقی» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج قهوه ای، 230گ، 21 سطر، اندازه: 20× 30/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 507]
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي دلنا الى طریق الخير و جنبنا من الشر ... اما بعد فهذا هو المجلد الثاني عشر في امامة الأئمة الاثني عشر ... من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال الذي جمعه و الفه و رتبه و صنفه ... عبدالله بن نورالله؛ انجام: ما نستخرج منه الاخبار من الأصول. و قد تم الجزء الأول من کتاب الإمامة من کتب کتاب جوامع العلوم و المعارف و الاحوال من الايات النازلة بشانهم الدالة علی مکانهم انشاء الله تعالی و تقدس. جلد 12؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 48گ، 25 سطر (15-9)، اندازه: 21×14سم [ف: 7- 2765]
کتاب 17؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 5 رمضان 1245ق؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد» (بیضی)، «عبده محمد» (مربع)؛ تاریخ وقف: پنجم محرم 1246؛ جلد: تیماج مشکی، 232 گ، 21 سطر، اندازه: 16× 24سم [ف: 1 - 380]
آغاز: الحمدلله الذي اکرمنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه بمحبة الحسن و ولاء الحسين ثم زین العباد و محمد باقر ... و المزملون بدمائهم و المزملون بلحائهم من الأقرباء؛ انجام: و قال (علیه السلام) کل الجزع او البكاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين علیه السلام تم هذا المجلد الذي في احوال السيد الشهدا درباره امام حسین علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 18 شعبان 1246ق؛ تملک: محمد رفیع حسنی حسینی طباطبائی صاحب أنيس الأدباء در سال 1298 در تبریز، محمدتقی بن محمدعلی مراغی در 1251ق؛ جلد: تیماج، 149گ، 25 سطر، اندازه: 23×17سم [ف مخ: 3 - 1405]
آغاز: آغاز جزء سوم: الجزء الثالث من کتاب الامامة من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال و الايات و الأخبار و الأقوال. ابواب خلقهم و طینتهم .. باب في ما ورد في بدو ارواحهم و انوارهم من نور واحد. آغاز جزء چهارم: ابواب سایر فضائلهم و مناقبهم و غرایب شؤنهم (صلی الله علیه و آله). ثواب ذکر فضائلهم، انجام: انجام جزء سوم: في کتاب احوال الرضا (علیه السلام) انشاء الله تعالی. تم الجزء الثالث من کتاب عوالم العلوم و المعارف ... و یتلوه الجزء الرابع في سار فضائلهم ... سپس بخش دیگر از «عوالم»؛ انجام جزء چهارم: روی عن ابن عباس یوم القيامه يؤتي محمد حساب النبيين و يؤتى علیا حساب الخلق اجمعین. و الحمدلله رب العالمين ...
جزء 3 و 4 از مجلد 12، در امامت؛ خط: ثلث خوش و شکسته، کا: محمد علی لاله وی «سر الأدب»، تا: 1246ق؛ وقفنامه به تولیت مولانا محمد خان بر گروه شیخیان کرمان نوشته 4 ربیع الثاني 1290ق؛ 387ص، 23 سطر (14×23/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 272]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اکرمنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه (علیه السلام) بمحبته الحسن و ولاء الحسين؛ انجام: و قال علیه السلام کل الجزع و البكاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين علیه السلام جلد 16 و شامل حالات امام حسین علیه السلام است؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن قاسم خوئی، تا: دوشنبه 5 ذیحجه 1249ق؛ واقف: میرزا علی غروی، مرداد 1379؛ جلد: تیماج مذهب، 211گ، 25 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 26 - 379]
کتاب 16 و 18 و 19؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر تفتی یزدی، تا: دوشنبه 18 ربیع الاول 1252ق؛ مصحح؛ تملک: محمد محسن بن عبدالعظیم زوارهای اصفهانی به تاریخ شنبه 27 ربیع الثاني 1267 با مهر «یا محسن» (بیضی) و «عبده الراجي محمد محسن» (مربع)؛ جلد: تیماج قرمز، 180گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 377]
احوال حضرت امام حسین علیه السلام؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی، تا: پنج شنبه 21 ذیقعده 1254ق؛ جلد: گالینگور، 232گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5 - 69]
جزء 16؛ کا: محمد مهدی (ابن محمد باقر النجفي)، تا: پنج شنبه 21 ذیقعده 1254 ق [ تراثنا: س 18ش 1 و 2 - 224]
آغاز: المجلد السادس عشر من مجلدات عوالم العلوم في احوال مولی الخافقين ابی عبدالله الحسين (علیه السلام). الحمدلله الذي کرمنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه. و بعد، فیقول الفقير
... عبدالله بن نورالله ... هذه هو المجلد السادس عشر من کتاب العوالم، انجام: و قال کل الجزء و البكاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين (علیه السلام). جلد 16؛ خط: نسخ خوش، کا: ابن احمد محمد رضا محمد آبادی، تا: سه شنبه 23 ذیحجه 1256ق؛ در پایان قصیده ای است از شیخ احمد احسایی با این سرآغاز: «دمعی علی طلل الاحباب مطلول» (ص 488-493)، آن گاه مرثیه ای دیگر از همو (ص 494-495)؛ 495ص، 20 سطر (21×11/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1 - 272]
جزو 13 در سرگذشت خلفا؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی، تا: شنبه 1 ذیقعده 1256ق؛ جلد: روغنی، 87گ، 20 سطر (15×9)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 8 - 551]
جزو 30 است در احوال الملائكه و اصنافهم و شئونهم و علاماتهم وصفاتهم و سائر ما یتعلق بها»؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن جعفر واعظ عقدایی، تا: سه شنبه 2 شعبان 1256ق؛ 109گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 8 - 551]
جزء اول از کتاب دهم؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر تفتی یزدی، تا: دوشنبه 12 شوال 1256ق؛ مصحح، جلد: روغنی، 120گ، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5- 207]
آغاز: الحمدلله الذي وفقنا لمتابعة مذهب الصادق الصديق وجعل لنا ولایته في الدنيا والآخرة خیر رفیق؛ انجام: بمثل ذلك في بیت ابی عبدالله حتی خرج به الى العراق ثم لا أدى ما کان. تتمه جلد بیستم در احوال امام صادق علیه السلام؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن احمد، تا: جمعه 10 رمضان 1256ق؛ از روی خط مؤلف و جهت حاج محمد اسماعیل، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 147گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1019]
آغاز: بسمله الجزء السادس من أجزاء الثمانية من کتاب احوال اميرالمؤمنين و امام المتقين (علیه السلام) من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات والأخبار و الأقوال شامل جزء 6 و 7 و 8 و 11 از هشت جزء از جلد پانزدهم در احوالات امیر المؤمنين می باشد؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی، تا: 19 تا 26 ذیقعده 1256ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 240 گ، 20 سطر (15×8/5)، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 2 - 676]
کتاب 40 در علامات الساعة، و 41 در احوال القيامة؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر تفتی یزدی، تا: دوشنبه سلخ رمضان 1257ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 246گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 425]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي افتتح الكتاب اعمالنا في ذکر فضائل فاطمة و جعل خاتمة احوالنا به خیر خاتمة؛ انجام: تمام شد احوال فاطمه زهرا در یوم الجمعة ... جلد 11 شامل احوالات حضرت فاطمه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 5 جمادی الاول 1257ق؛ اهدایی: سید محمد هاشمی یزدی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 124گ، 19 سطر (15×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1- 428]
کا: محمد مهدی بن محمد باقر نجفی، تا: دوشنبه سلخ رمضان
1257ق؛ محشی [تراثنا، س 18 ش 1و 2 - 224]
جزو 28 است در «احوال العالم العلوي من اللوح و القلم و العرش و الكرسي و الحجب و السرداقات و سدرة المنتهي»؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی، تا: دوشنبه 23 محرم 1258ق، به دستور حاج شیخ محمد حسن؛ جلد: روغنی مذهبی 86گ، 20 سطر (14×9)، اندازه: 15/5× 21/5سم [ف: 8 - 551]
جزء اول کتاب 15 در حالات حضرت امیر علیه السلام؛ بی کا، تا: پنج شنبه 17 ذیحجه 1258ق؛ جلد: مقوایی، 53گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 301]
کتاب 21 در احوال حضرت موسی بن جعفر علیه السلام؛ بی کا، تا: جمعه 21 شوال 1258ق؛ 103گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 303]
جزء سوم از کتاب 15؛ بی کا، تا: پنج شنبه 7 صفر 1259ق؛ جلد: مقوایی، 220گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 302]
کتاب 38 متعلق به دنیا؛ بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: مقوایی، 193گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 304]
کتاب 41 در معاد و عالم آخرت؛ بی کا، تا: 1259ق، به دستور قزوینی؛ 196گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 305]
جزء دوم از کتاب 7 در حالات پیامبران؛ بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: مقوایی، 144گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 300]
کتاب 17 در احوال امام حسین علیه السلام؛ خط: نسخ، کا: علی بن لطفعلی بنایی، تا: جمعه 8 جمادی الثاني 1259ق؛ جلد: مقوایی، 162گ، 25 سطر، اندازه: 20× 31سم [ف: 14 - 106]
جزو هشتم است در سرگذشت علی؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی، تا: سه شنبه 19 صفر 1259ق، به دستور حاج محمد ابراهیم کرباسی؛ جلد: روغنی مشکی، 51 گ، 20 سطر (9×14/5)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 8- 551]
جلد 17، مقتل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 8 جمادی الثاني 1259ق؛ 162گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [صد و شصت نسخه: - 27]
آغاز: و أن الجنة حق وان النار حق قالوا نشهد قال و انا من الشاهدين قال الستم تشهدون أن رسول الله (صلی الله علیه و آله) حدثنا أن شر الاولين و الاخرين اثنا عشر؛ آغاز جزء دهم: الجزء العاشر من کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم ...... ابواب اخبار الله تعالی النبي بموته؛ انجام: فنادت الانصار من وراء البيت یا علی انا نذکرك الله و حقنا اليوم من رسول الله (صلی الله علیه و آله) ان ... ادخل منا رجلا یکون لنا به حظ من مواراة رسول الله (صلی الله علیه و آله) فقال. جزء اول از «کتاب المطاعن» (1ر-96پ) و جزء دهم از «احوال النبي (صلی الله علیه و آله)» (97-128پ)؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی تفتی، تا: یک شنبه 13 جمادی الثاني 1259ق، برای حاج محمد ابراهیم قزوینی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 128 گ، 20 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 38 - 150]
جزء پنجم از کتاب 15؛ بی کا، تا: 1259ق، به دستور حاج ابراهیم قزوینی؛ 145گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 302]
کتاب دوم و در عقل و جهل؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی تفتی، تا: 1260ق؛ تملک: احمد بن محمد باقر بن عبدالغفار حسینی اصفهانی توسرکانی به تاریخ رجب 1392 جلد: مقوایی، 40گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 299]
کتاب 45 در گناهان؛ بی کا، بی تا، چهارشنبه سلخ صفر 1260ق؛ جلد: مقوایی، 45گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 305]
کتاب 32 متعلق به جمادات؛ بی کا، تا: 1260ق، به دستور ابراهیم قزوینی؛ 13 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 304]
کتاب 5، در توحید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 28 رجب 1260ق؛ 171گ، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 12 - 299]
آغاز: الحمدلله الذي جعل بالنص الجلى الخلافة التي هی ام المطالب؛ انجام: ولا تدعن صاحبها فأن ترکها اخف علیك اليوم و اسلم.
جلد اول از کتاب 10 مشتمل بر ذکر حوادث هنگام وفات حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) و وقایع پس از آن تا غصب فدك و اولین جلد از مجلدات امامت و زندگانی حضرت مولی (علیه السلام) است؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: 1261ق؛ مهر: مهدی بن علی طباطبائی فرزند صاحب ریاض؛ جلد: تیماج، 414ص، 26 سطر، اندازه: 34×22/5 سم [ف: 4 - 44]
آغاز: الجزء الثاني من کتاب غصب الخلافه و الفتن التي بعد وفات النبي؛ انجام: و من تعاقدنا علی اهل هذا البيت ان قبض رسول الله الا نولی منهم احدا.
جلد دوم از کتاب غصب خلافت و فتن است که دهمین کتاب عوالم و مشتمل است بر ذکر پاره حوادث در زمامداری ابوبکر و عمر؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 34×22/5 سم [ف: 4 - 46]
آغاز: الحمدلله الذي خلق الناس و بین لهم قواعد احکامهم؛ انجام: اقول اما افتخارهم بدفنه في جوار النبي (صلی الله علیه و آله) فسیاتی الكلام فیه بحیث من تکلم في هذالباب و افتخر تقدر أن تملأ من التراب ثقبة فیه. جزء اول از کتاب 13، مشتمل بر زندگی ایشان در ایام خلافت ابوبکر است تا مرگ وی؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 34×22/5 سم [ف: 4 - 47]
آغاز: الحمدلله الذي اکرمنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه بمحبة الحسن و ولاء الحسين ثم زین العباد و محمد باقر و جعفر الصادق الذين ... اما بعد فیقول الحقير الحقير الحسن بن المصيبته الحسين عبدالله؛ انجام: جاء رسول الله و مع الحسين (علیه اللسام) و یده علی رأسه یقطر دما فیقول یارب سل امتی نیم قتلوا ابنی و قال (علیه السلام) کل الجزع و البكاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين علیه الصلوة و السلام و الحمدلله رب العالمين تمت جلد 16، احوالات امام حسین (علیه السلام)؛ خط: نسخ، کا: جواد بن محمد باقر بن محمد هادی، تا: 10 محرم 1261ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 275 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 3 - 1406]
آغاز: الجزء الخامس من کتاب احوال امیر المؤمنين من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار والاقوال ... ابواب علومه؛ انجام: الكافي قیل له لو غیرت شیبتك یا امیر المؤمنين فقال الخضاب زينة و نحن قومفی مصیبه یرید به رسول الله (صلی الله علیه و آله) قد تم الجزء الخامس ... منتصانیف اقل خلق ... قد فرغت من تسوید الكتاب بعون ... الملك الوهاب. بخش 5 از کتاب احوال امیر المؤمنين (علیه اللسام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ مصحح؛ 137ص (13×2) [ف: 7- 193]
آغاز: الجزء السادس من الأجزاء الثمانية من کتاب احوال امیر
المؤمنين ... ابواب ما یتعلق بمعجزاته السماويه؛ انجام: و ما سمع هذا لغیره. قد تم الجزء السادس من کتاب احوال ... من عوالم العلوم.
جزء ششم از کتاب احوال حضرت علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ 83ص (148-230) [ف: 7 - 194]
آغاز: الجزء الثاني ...... ابواب شهاده الكتب السابقة بشهادته؛ انجام: تم الجزء الثاني ... علی وجه نسخة کتبه مؤلفه و مصنفه عبدالله بن نورالله نورالله و جههما یوم تبیض فیه الوجوه ... قد فرغت من تسوید هذا الكتاب ... سابع و عشرون شهر جمیدی الثانيه من شهور سنه 1261 ... و انا العبد الأقل الخاسر ... محمد بن محمد باقر بن محمد هادی التفتي اليزدي عفی الله عنها.
جزء هشتم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بن محمد هادی تفتی یزدی، تا: 27 جمادی الثاني 1261ق؛ در پایان این جزء، فصلی به کراماتی که خود مؤلف در مزار حضرت علی (علیه اللسام) مشاهده کرده، اختصاص داده؛ 58ص (282-339) [ف: 7 - 194]
شامل شش جزو: 1. جلد اول: ذکر بعض احوال الرجال و بیان اچازات بعض العلماء لبعض، آغاز: «ابتدأ بسم الله الرحمن الرحيم في الابتداء، یتضمن طریق الاقتداء بناء علی أن في اول کل کتاب. الخ»، 2. کتاب العقل، آغاز: «بسمله و به ثقتی، ان اول ما ینبغی أن یتعقل العاقل في معرفته العقل»، 3. کتاب العلم، آغاز: «بسمله، آن اول آية و حدیث في العلم ینبغی لك أن تعلم و تعمل بکلیهما»، 4. في اثبات الصانع، آغاز: «بسم الله تعالی شأنه العزيز، آیاته في عالم الآفاق اظهر آیات دلت علی أنه علی کل شئی فاق»، 5 کتاب احتجاجات و مواعظ، آغاز: «بسمله و به نستعین و علیه توکلی، اول کلام و حدیث کان من صفحة کتاب الدوران»، 6. احوال من الآيات و الأخبار، آغاز: «بسمله و به ثقتی و علیه توکلی، من العدل أن لا یفتح الكلام الا بتسمية و تحمید»؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی فیکانی (پیکانی) اصبهانی پسر حاج ملا محمد صالح، تا: 13 جمادی الثاني 1261-1262ق؛ محمد یزدی ابن عبدی محمد قندهاری نسخه را مقابله و تصحیح نموده؛ اهدایی: میرزا محمد حسین نواب؛ جلد: تیماج زرد، 640 گ، 27 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 1- 272]
کتاب 22 در احوالات حضرت رضا علیه السلام می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر یزدی تفتی، تا: ربیع الأول 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 104گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3- 153]
جلد یکم؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملا محمد صالح واعظ کاشانی بیکانی جرقویی اصفهانی، تا: جمادی الاول 1262ق [نشریه: 4 - 455]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2535/1 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 711]
آغاز: بسمله، من العدل أن لا یفتح الكلام الا بتسمية ... بسمله و علیه تو کلی و به نستعین .. آیاته في عالم الآفاق؛ انجام: بیده کل خیر. اقول سيأتي ما یناسب هذا الباب في کتاب الهدي کتاب ششم و کتاب چهارم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن تقی بن ملا محمد صالح، تا: 1263 ق و 1265ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 260 گ، 40 سطر (14×9/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 3 - 834]
کتاب 18 و 19 و 20 و 21؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر، تا: چهارشنبه 2 ذیقعده 1263ق؛ مهر: «هو المالك بالاستحقاق من عواری الزمان لدی الأحقر الجاني ...»؛ جلد: تیماج سبز، 296گ، 26 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 1 - 381]
کتاب 16 در 25 باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 18 صفر 1264ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن، 214گ، 23 سطر، اندازه: 20/3×13/1 سم [ف: 1- 374]
آغاز: الحمدلله الذي اکرمنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسولا و ولاية ولیه ... فیقول الفقير (مؤلف) هذا هو المجلد السادس عشر من کتاب عوالم العلوم؛ انجام: فیقول یا رب سل امتی فبم قتلوا ابنی و قال کل الجزع و البكاء مکروه سوی الجزع و البكاء علی الحسين علیه الصلوة و السلام جزء 16 در احوالات حضرت سید الشهداء علیه السلام؛ خط: نسخ، کا: غلامرضا بن اسماعیل کوهبنانی، تا: 1264ق، جا: مصلای اسحاقیه؛ 244گ، 20 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 24 - 324]
کتاب 17 و دارای حالات حضرت امام حسین علیه السلام می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ تملک: نصرالله بن محمد علی تبریزی شتربانی به تاریخ شعبان 1349؛ جلد: تیماج مشکی، 185 گ، 24 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 3 - 277]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اکرمنا بعد توحیده و الشهادة برسالة رسوله و ولاية ولیه بمحبة السن و ولاء الحسين؛ انجام: سوی الجزع و البكاء علی الحسين. تم هذا المجلد الذي في احوال الحسين و الحمدلله رب العالمين في ثالث شهر ربیع الأول 1265.
جلد 17 مربوط به اخبار حسین بن علی است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر تفتی یزدی، تا: یک شنبه 26 جمادی الثاني 1265ق، 20 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 335]
جلد 17 و مشتمل بر تاریخ امام حسین؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن جعفر حسینی، تا: دوشنبه 16 ربیع الثاني 1265ق، جا: یزد
اهدایی: ورثه حاجی ملامحمد نصیری؛ جلد: تیماج، 242گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1 - 49]
ج 16 و 13 و 49 و دو بخش نخستین ج 8 (حالات امام حسن، خلفاء ثلاث، موت و عالم برزخ، و قصص انبیاء)؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد باقر، تا: 1266ق؛ 390گ، 26 سطر، قطع: رحلی [چند نسخه -ف: - 331]
کتاب 39، خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر، تا: پنج شنبه 29 ربیع الثاني 1266ق؛ تملک: محمد الشريف بن محمد ابراهیم، سید حسن اشکذری به تاریخ 1347، 73گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1- 385]
کتاب 16 و 17؛ خط: نسخ، کا: عباس بن ابراهیم قمی، تا: سلخ جمادی الاول 1267ق؛ مصحح؛ مهر: «عز من قنع و ذل من طمع» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 276گ، 20 سطر، اندازه: 20/5×16 سم [ف: 1 - 380]
جزء هشتم از کتاب 15؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر تفتی یزدی، تا: یکشنبه 24 ذیقعده 1267ق؛ تملک: محمد الشريف بن محمد ابراهیم حائری یزدی؛ جلد: مقوایی، 50گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 376]
جزء اول از کتاب 13 در شرح حالات ابی بکر خلیفه اول و جزء اول و 2 و 3 و 5 و ششم از اجزاء هشت گانه کتاب 15 در شرح حالات اميرالمؤمنين علی ابن ابیطالب (علیه السلام) می باشد؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد مهدی بن محمد باقر تفتی نجفی، تا: 1268ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 462ص، 26 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1 - 280]
کتاب 40 و 41؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صادق، تا: پنج شنبه 12 رجب 1277ق؛ جلد: تیماج، 262گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1- 383]
آغاز: بسمله، حمد له، فهذا الكتاب الجزء السادس من اجزاء الثمانية من کتاب احوال امیر المومنين و امام المتقين علیه السلام من کتاب عوالم العلوم و المعارف؛ انجام: و لکنا وجدنا من الايات الباهرات ما اغنی عن الروايات تم الجزء الثامن ... فانه کان غافرا جزء ششم و هفتم و هشتم از کتاب 15؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوای، 335گ، 15 سطر، اندازه: 13/5 ×16/5سم [ف: 26 - 380]
آغاز: بسمله. حمدله. فهذا الكتاب الجزء السادس من اجزاء الثمانية من کتاب احوال امیر المؤمنين و امام المتقين علیه السلام من کتاب عوالم العلوم و المعارف؛ انجام: و لکنا وجدنا من الآيات الباهرات ما اغنی عن الروايات تم الجزء الثامن ... فانه کان غافرا
شامل 3 جزء اخر از اجزاء هشت گانه جلد 15 در احوال امام علی (علیه السلام) است. این نسخه شامل سه جزء آخر (جزء 8-6) از جلد پانزدهم در احوال امیر المؤمنين علی (علیه السلام) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ اهدایی: رهبری، 1372؛ جلد: مقوا، 335، 15 سطر، اندازه: 13/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 508]
آغاز: بسمله. حمد له. و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین. الجزء الثاني من کتاب احوال الأربعة من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال لعبد الله بن نورالله مشتمل بر جزء دوم از اجزای سه گانه از کتاب احوال خلفای اربعه و مطاعن آنان و کتاب 43 در مکارم الاخلاق؛ خط: نسخ، کا: محمد جواد بن ملا محمد باقر تفتی، تا: 14 محرم 1279ق؛ با نسخه اصل مقابله شده، ابراهیم بن ملا حسن هادی یزدی؛ 456گ، 30 سطر (20×10/5)، اندازه: 19×29سم [ف: 12 - 31]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1088
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 369]
جلد سوم الامامة؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی اکبر، تا: 1282ق [ف: 3 - 98]
آغاز: من کتاب العوالم للشیخ عبد الله بن نورالله البحراني، محمد بن حرب الهلالي امیر المدينه قال سئلت جعفر بن محمد (علیه السلام) فقلت یابن رسول الله (صلی الله علیه و آله) مسئله اریدان اسئلك عنها؛ انجام: و فوق لواشق الجيش لو رسم اسمها لاسکر من تحت اللوا ذلك الرسم
گزیده ای از این اثر، و احتمالا کتاب پانزدهم و در احوال حضرت علی (علیه السلام) و فضایل و کرامات و ادله امامت ایشان است، که به دلیل کامل نبودن آغاز و انجام نسخه و دسترسی نداشتن به نسخه های کامل تر، معلوم نشد دقیقا کدام مجلد از کتاب است؛ بی کا، تا: 1283ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22گ (172پ -193)، 22 سطر (13×9)، اندازه: 14/3× 20/3 سم [ف: 18 - 101]
آغاز: الحمدلله الذي جعل مکارم الاخلاق و مساویها و جعل مساویها ضدها ... و بعد، فهذا کتاب الثالث و الاربعون من کتاب عوالم العلوم من تصنیف؛ انجام: و اما اصابکم من مصيبة فیما کسبت ایدیکم و بعفوا عن کثیر. جلد 43. در مکارم اخلاق؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پنج شنبه 29 ذیحجه 1292ق، جا: کرمان؛ مجدول، مقابله شده؛ مهر وقف کتابخانه حاج عبدالرضا خان ابراهیمی؛ 362ص (12+350)، 20
سطر (21×11)، اندازه: 21×29سم [عکسی ف: 1- 273]
آغاز: الجزء الثاني من کتاب الاحتجاجات من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال في احتجاجات النبي (صلی الله علیه و آله) و الائمة الاثني عشر و اصحابهم و اهل زمانهم و علی المخالفين و المعاندين و فرق شتی. ابواب الاحتجات النبي (صلی الله علیه و آله). باب ما احتج علی خمسة ادیان اليهود و النصارا و الدهرية و لاثنوية و مشرکی العرب؛ انجام: اقول احتجاجات اصحابنا و مناظراتهم (رضی الله عنه) علی المخالفين اکثر ان تحصی و لنکتف في هذا المجلد علی ما أوردنا. و الحمدلله اولا و آخر و صلی الله علی محمد و آله ... جلد 27، جزء دوم از کتاب احتجاج است؛ خط: ثلث، کا: جواد بن عبدالغفار نراقی، تا: یک شنبه 12 شعبان 1292ق؛ 455ص، 20 سطر (20×11/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 274]
آغاز: ان اول حدیث کلام الأنبياء، و مفتح خطبة حدیث الاصفيا بحمد اسمه تعالی در این رویه چند سطر (نانویس مانده)؛ انجام: قد تم هذا الجزو من کتاب احوال النبي علی ید مصنفه عبدالله بن نورالله ... و یتلوه الجزء الثامن من هذا الكتاب و هو في احوال ازواجه و اولاده و اعمامه و اقار به انشاء الله ... چند «جزو» است در یک مجلد. جزو یکم در قصص انبیاء که از آدم (علیه السلام) تا آغاز ابراهیم، جزو دوم از ابراهیم (علیه السلام) تا پیامبر ما (صلی الله علیه و آله)؛ خط: ثلث، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: 1292ق؛ 456ص، 33 سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [عکسی ف: 1 -270]
آغاز: بسمله. الجزء الرابع من کتاب احوال النبي من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و اخبار و الأقوال من تصانیف ... عبدالله بن نورالله ... في معجزاته ص؛ انجام: فهو الذي عفی عنه. قد تم الجزء السادس من کتاب احوال النبي من اجزاء العشرة من کتاب عوالم العلوم ... و مؤلفه عبدالله بن نورالله ... و یتلوها الجزء السابع فیما جری بینه و بین أصناف الناس انشاء الله تعالی. جزء 4، 5 و 6 از مجلد نهم در احوال پیامبر؛ خط: نسخ ثلث، کا: حسین بن محمد (کرمانی)، تا: 24 ربیع الثاني 1292ق؛ 618ص، 27 سطر (23×16)، اندازه: 21×30سم [عکسی: 1- 271]
آغاز: الحمدلله الذي خلق نبینا من نوره. و خلق العالم ... اما بعد، فیقول العبد الراجي لفیض ... من جمع کتاب حاله اقل عبادالله عبدالله بن نورالله ... کتاب التاسع من کتاب جوامع العلوم و المعارف و الاحوال، انجام: قد تم الجزء الثالث من الأجزاء العشرة من کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من کتاب العوالم من تصانیف اقل العباد عبد الله بن نورالله. و یتلوه الجزر الرابع من معجزاته (صلی الله علیه و آله) ...
جلد 9 در احوال پیامبر؛ خط: نسخ و ثلث، کا: ابراهیم بن حاج عبدالغفار نراقی، تا: 25 جمادی الثاني 1292ق؛ 334 گ، 32 سطر (11/5 ×25)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 271]
آغاز: الجزء الثالث من کتاب احوال امیر المومنين (علیه السلام) من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال من تصانیف اقل؛ انجام: ما سمع هذا لعزة. قد تم الجزر السادس از هشت جزو من کتاب احوال امیرالمومنین علی ید مؤلفه و مصنفه عبدالله بن نورالله. حامد مصلية مستغفرة. در احوال حضرت علی (علیه السلام) جزء های 3، 4، و 5 و 6؛ خط: ثلث، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: پنج شنبه 17 شعبان 1292ق؛ با نشان «بلغ»؛ 541ص، 26 سطر (21× 25/14)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 271]
آغاز: الحمدلله الذي افتتح الكتبا بذکر فضایل مولینا و مقتدانا امیر المؤمنين ... اما بعد، فیقول تراب اقدام ... عبدالله بن نورالله ... هذا هو المجلد الرابع عشر من کتاب عوالم العلوم؛ انجام: فلیرجع اليها. تم الجزء الثاني من کتاب احوال امیر المومنين (علیه السلام) من کتاب عوالم العلوم من مؤلفات اقل خلق الله ... و یتلوه الجزء الثالث في النصوص علی امامته (صلی الله علیه و آله). جلد 14 جزء یکم و دوم. در احوال حضرت علی از زایش تا شهادت؛ خط: نسخ ثلث، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: ربیع الثاني 1292ق؛ 278ص، 24 سطر (19×17)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 271]
آغاز: الجزر السابع من أجزاء الثمانية من کتاب احوال امیر المومنين (علیه السلام) من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الاخبار و الأقوال من تصانیف اقل خلق الله عبدالله بن نورالله فیما یتعلق به و من ینسب اليه؛ انجام: الروايات. تم الجزء الثامن من مجلدات احوال امیر المؤمنين ... من کتاب عوالم العلوم علی وجه نسخه کتبه مصنفه و مؤلفه عبد الله ... حامد مصلية مستغفرة. جزء 7 و 8 از احوالات حضرت علی؛ خط: نسخ خوش، کا: ابراهیم بن حاج عبدالغفار نراقی، تا: 8 صفر 1292ق؛ از روی نسخه اصل؛ 226 ص، 20 سطر (11/5 × 22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 272]
آغاز: بخش 1: الحمد الذي افتتح کتاب اعمالنا بذکر فضائل فاطمة و جعل خاتمة احوالنا به خیر خاتمة ... اما بعد، فیقول الراجي الشفاعة فاطمة ... عبدالله بن نورالله ... هذا هو المجلد الحادي عشر من کتاب عوالم العلوم ...
2: الحمدلله الذي افتتح عنوان کتاب اعمالنا بکلام الحسن، و جنبنا من مضلات ... اما بعد، فیقول القائل الكلام الحسن عبدالله بن نورالله ... هذا هو المجلد السادس عشر من مجلدات کتاب عوالم العلوم
دارای 3 بخش است: 1. مجلد یازدهم در احوال حضرت فاطمه 2. مجلد 16 در احوال حضرت حسن (علیه السلام)، 3. رساله جداگانه؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد اسماعیل بن محمد ابراهیم اصفهانی، تا: 2 شوال 1292ق؛ بخش سوم مجموعه، رساله ای ست ناشناخته. (ص 322-351)، آغاز: «الحمدلله الذي أوجب الحمد علی عباده بنعمه عندهم ... (19 سطر بعد) قال الشيخ ابو الحسن علی بن الحسين بن موسی بن بابویه الفقيه (رحمه الله علیه) انی بذلت فما أملات (؟) من الكتب و سعی و اخرجت بما لزمنی من ذلك جهدی وجدت الصلات ...» (نک: الامالي، صدوق؟)؛ 351ص، 21 سطر (23×13)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1 - 272]
آغاز: الحمدلله الذي وفقنا لمتابعة مذهب الصادق الصديق ... اما بعد، فهذا هو المجلد المتمم عشرین من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الاخبار ... صنفه اقل عباد الله عبدالله بن ...... في احوال الامام السادس؛ انجام: ثم لاادری من کان. تم هذا المجلد علی ید جامعه و مؤلفه. حامد مصلية مستغفرة. في یوم السبت بعدالظهر عاشر جمادی الآخرة (بی تاریخ) «متمم» مجلد بیستم در احوال حضرت صادق امام ششم؛ خط: نسخ و ثلث، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: دوشنبه 24 رمضان 1292ق؛ 125ص (552-676)، 33 سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [عکسی : 1- 273]
آغاز: الحمدلله القايم الدائم الذي وفقنا لمنهاج موسی الكاظم ... و بعد، فیقول الراجي ... عبدالله بن نورالله ... هذا هو المجلد الحادي و العشرون من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال ... في احوال سابع ائمة ... ابواب نسبه و حال امه و ولادته؛ انجام: بشهادته. و سيأتي اکثرها في کتاب المزار انشاء الله تعالی.
جلد 21 در احوال امام هفتم موسی بن کاظم (علیه السلام) و جلد 22 در احوال علی بن موسی الرضا (علیه السلام)؛ خط: ثلث، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: ذیقعده 1292ق؛ مقابله شده در 1293ق؛ 179ص (676 -854)، 33 سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [عکسی ف: 1- 273]
آغاز: ج 40: الكتاب الأربعون من کتاب عوالم العلوم ... بسمله. الحمدلله الذي منه المبداء و اليه المعاد و خلق الجنة و النار ... و بعد، فیقول الراجي لشفاعة النبي ... عبدالله بن نورالله؛ ج 41: هذا هو الكتاب الحادي و الاربعون من کتاب العوالم ... بسمله. الحمدلله الذي خلق العباد و امرهم بالطاعة و السداد ... اما بعد، فیقول العبد المحتاج الى الله عبدالله بن نورالله؛ ج 42: الحمدلله الذي عز وجل أن یکون له الموت و اجل في کتابه لکل شییء اجلا ... اما بعد، فیقول؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ایراده في هذا المجلد. و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی نبیه محمد و آله. اللهم اجعل هذا الكتاب خلفنا بعد موتنا یبقی به ذکر خیر .. دارای مجلدهای 40 (معاد) و 41 (احوال الآخرة) و 42 (احوال الموت و البرزخ)؛ خط: نسخ خوش، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: ذیقعده 1292ق، جا: لنگر کرمان؛ محشی با نشان «منه عفی عنه» و «منه نورالله مرقده»؛ 665ص، 22-24 سطر (24×13/5) [عکسی ف: 1- 273]
آغاز: الحمدلله الذي دلنا الى طریق الخير ... اما بعد، فهذا هو المجلد الثاني عشر في أمامة الامة الاثني عشر (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم العلوم، انجام: الا علی الخاشعين الخائفين عن الله في مخالفته في اعظم فرایضه. تم الجزء الثاني من مجلدات کتاب الأمامه من کتاب العوالم و المعارف و الاحوال من الايات و الاخبار و الأقوال.
جزء یکم و دوم از مجلد 12 در امامت و تاریخ احوال امامان؛ خط: نسخ ثلث، کا: علی بن محمد کرمانی، تا: 1292ق؛ مقابله شده با نسخه حاج سید جعفر یزدی که از روی نسخه اصل مقابله شده بود؛ 339 گ، 24 سطر (19×17)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 272]
آغاز: ان اول ما ینبغی أن یتعمل العاقل في معرفة العقل ... اما بعد، فیقول الفقير ... عبدالله بن نورالله ... هذا هو المجلد الثاني من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأخبار (ص 2- 88). سپس «کتاب العلم» در «باب»هایی. آغاز این بخش: «بسمله. اعلم ان اول آیت و حدیث في العلم ینبغی لك أن تعلم و تعمل» (ص 94-462)؛ انجام: مستغنی عنه. تم کتاب العلم علی ید مصنفه و مؤلفه و جامعه عبدالله بن نورالله في یوم الخميس احدی و عشرین شهر ربیع الآخر (بی تاریخ سال) حامد مصلية مستغفرة ... مجلد دوم. کتاب عقل؛ خط: نسخ و ثلث، کا: محمد باقر بن حاج محمد حسین شیرازی، تا: دوشنبه شوال 1292ق، جا: کرمان؛ یادداشت مقابله با آخوند ملا محمد پیر با نویسنده در 1293 در قرینه کنکر؛ 462 گ، 2 سطر (22×12)، اندازه: 30×21 سم [عکسی ف: 1- 270]
آغاز: بسمله. اول کلام وحدیث کان في صفحة کتاب الدوران، کان حدیث کان ... (52 سطر بعد)، الكتاب الخامس کتاب التوحيد. ابواب وجوب التوحيد و ثواب المحدثين و ما یتعلق به؛ انجام: یقول هشام و لایقول زرارة. تم هذا المجلد علی ید مصنفه حامدا شاکرا مصلیا مستغفرا و یتلوه کتاب العدالة انشاء الله تعالی. جلد پنجم، بخش توحید؛ خط: ثلث، کا: جواد بن حاج عبدالغفار بن محمد جعفر الشريف کاشانی بن محمد رفیع همدانی، تا: یک شنبه 3 ربیع الثاني 1292ق؛ نشان مقابله «من اوله الى آخره»؛ 198ص، 32 سطر (12/5 ×25/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 -270]
آغاز: الحمدلله الذي حقب الينا الايمان ... و بعد، فهذا هو المجلد
الثاني و الاربعون من مجلدات عوالم العلوم و المعارف، انجام اهل البيت نظام الدين و جعلنا ... و ایام من الذين یخشون ربهم بالغیب و هم من الساعة مشفقون جلد 42 کتاب کفر و ایمان؛ خط: نسخ خوش، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: شعبان 1293ق؛ 669ص، 33 سطر (11/5 × 23/5)، اندازه: 33×21/5 سم [عکسی ف: 1- 273]
آغاز: الجزر التاسع من کتاب احوال النبي (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الايات و الأخبار و الأقوال من تصانیف اقل عباد الله عبدالله بن نورالله في أحوال اصحابه ص. ابواب فضل المهاجرين و الانصار و سایر الصحابة و التابعين في احوالهم؛ انجام: قد تم کتاب احوال نبینا (صلی الله علیه و آله) من کتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال علی ید مؤلفه و مصنفه ... و یتلوه کتاب غصب الخلافة و الفتن التي وقعت بعد وفات النبي من اهل العدوان جزو 9 از کتاب احوال النبي؛ خط: ثلث، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: 3 محرم 1293ق؛ با یادداشت مقابله آن با جناب آخوند ملا محمد ترک و محمد باقر (؟) مورخ 22 صفر 1293؛ 93ص (458-550)، 33 سطر (24×12)، اندازه: 33×21سم [عکسی ف: 1- 271]
انجام: فما في الزاوية یعنی زوایا جهنم و اما حطی فالحاء حطوط الخطايا عن المستغفرين في ليلة القدر و ما نزل به جبرئیل
خط نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ابوالحسن بن کلبعلی، 1366-1332 گ، 26 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1- 114]
خط: نسخ، کا: رضا ابن حسین سلطان آبادی، تا: پنج شنبه 15 ربیع الثاني 1325ق؛ 202گ، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 385]
جلد 20 (امام صادق) و جلد 21 (امام موسی کاظم)؛ خط: نسخ، کا: غلام حسین بن محمد ابراهیم بن اسماعیل یزدی ساکن محمد آباد چاهوک، تا: شعبان 1338 ق، به خواهش شیخ محمد حسین شیرازی؛ 121 گ، اندازه: 30×20سم [نسخه پژوهی: 2 - 197]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فتح کتاب اعمالنا بذکر فضائل فاطمة وجعل خاتمة احوالنا بخیر خاتمة
جلد 11 (احوال حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن الشيخ محمد حسن زارجی یزدی، تا: 27 جمادی الاول 1349ق، 100گ، 23 و 22 سطر، اندازه: 21×27سم [ف: 5 - 2939]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل مکارم الاخلاق و مساویها و جعل؛ انجام: تاب الله علیه کتاب الحسين بن سعید بن ابی عمیر عن سملة بن جابر عنه (علیه السلام) مثله مقابله از روی خط مصنف ... سنه 1240
شامل جلد 43 در مکارم و مساوی اخلاق است؛ خط: نسخ، کا: ملا جعفر، تا: شوال 12401ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد تقی ..»؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج مذهب، 240گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 507]
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي منه المبدأ و اليه المعاد و خلق الجنه و النار؛ انجام: تم الكتاب احوال فاطمه صلوات الله علیها. شامل الكتاب الأربعون و مجلد 12 در امامت ائمه اثنی عشر و مجلد 11 در احوال حضرت فاطمه زهرا؛ خط: نستعلیق، اولین کاتب: محمد مهدی بن محمد اشرف عاوی سمنانی ؟ حسب الأمر حاجی محمد کاظم تاجر قزوینی به جهت آخوند ملا علی نگاشته است. تاریخ کتابت: 10 شعبان 1234ق، دومین کاتب: ابن سید حسن نصر آبادی سید احمد از قهستان یزد؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 587 ص، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 24/3 - 67]
جلد 42 درباره آخرت و معاد و 41 در احوال آخرت (ناقص) است و 29 در علم نجوم و احکام و حلال و حرام آن روی هم سه جلد است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن احمد بن لطفعلی تبریزی، آنگاه که [کاتب] در قزوین از روس ها گریخته بود (در جلد 42 و 41) و محمد تقی محرر تبریزی در جمعه 25 شعبان 1243 ق در قزوین (در جلد 29): 226گ، 20 سطر (15×9)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 11 - 2276] و [فیلم ها ف: 3 - 204]
انجام: فاذا حکمتم بین الناس بالعدل. جلد دوم، در امامت؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 74گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 4 - 1376]
جلد 61، کتاب اعمال السنة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: حیدر بن ابراهیم حسنی، محمد تقی بن محمد باقر شریف یزدی در نجف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 191گ، 24 سطر (20×16)، اندازه: 20×25سم [ف: 16 - 349]
آغاز: فصل. اذا اردت الخروج إلى الحج و دعیت اهلك و اوصیت و قضیت ما علیك من الدين و احسنت الوصية؛ انجام: ما فعلته في اليوم الأول فان احببت التعجيل جایز لك و ان احببت التاخير فاخرت لاتری الا وقت الزوال قبل الظهر في کل یوم.
گویا بخشی از «عوالم ... » است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تاب در کناره ص 1 آمده: «بسمله. قال صاحب العالم في کتاب حج العوالم في بعض نسخ الفقه الرضوى فصول في بیان افعال الحج و احکامه و لم یکن فیما وصل الينا من النسخة المصححة التي اوردنا
ذکرها في صدر الكتاب فأوردناه في باب مفرد لیتمیز عما فرقنا علی الأبواب»؛ 67ص (2-68) [عکسی ف: 1- 274]
آغاز: المجلد الأول من الكتاب عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الأقوال من تصانیف اقل خلق الله عبدالله بن نورالله. افتتاح الحديث و الكلام بتسمية الملك العلام ... (پس از 8 صفحه). اما بعد، فیقول تراب اقدام العلماء بل ذرة ما بین الأرض و السماء ... عبدالله بن نورالله؛ انجام: و اکمل به احلامهم قد تم و کمل ما اردا ایراده في هذه المجلد بعون الله و حسن توفیقه ... علی ید مصنفه عبدالله بن نورالله. قلبهما باکمال العقل ... یا رب العالمين.
جلد یکم و دوم در بر گیرنده: دیباچه (جلد یکم) و کتاب عقل (جلد دوم). جلد یکم شامل دیباچه با سربندهای «مطلب» است: مطلب یکم در منابع و مآخذ کتاب که یک کتاب نامه گسترده ای است، مطلب دوم فیما لابد منه، سوم در اصطلاحات به کار برده در چندین «فصل» و «قسم»، مطلب چهارم در رموز به کار گرفته، سپس فهرست کتاب های عوالم، که می گوید در صد کتاب اصلی است و چندین مجلد فرعی: پنجاه مجلد از آنها در اصول و پنجاه مجلد در فروع، مجلد یکم (در دست) در دو کتاب: دیباچه به گونه کتاب یکم و کتاب عقل به گونه کتاب دوم ... و فهرست کتاب ها می رسد به کتاب 99 در احوال بعضی از رجال و کتاب 100 در اجازات برخی از علما؛ خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ 218ص، 20 سطر (23/5×10)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 270]
جزء اول از کتاب 47 و جزء هفتم از کتاب 9 و جزء اول و دوم از کتاب 13؛ خط: نسخ، بی کا، تا: بی تا؛ تملک: مصطفی حسینی صفائی به تاریخ ذیقعده 1373 با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 245گ، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 1- 385]
کتاب 30 در احوال ملائکه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد اشرف حائری، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 121 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4- 269]
دارای جزء دوم از کتاب 12؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی با تاریخ رمضان 1321 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 252گ، 20 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 1- 374]
کتاب 22؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: مصطفی حسینی صفائی خونساری به تاریخ ذیقعده 1376 با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 119 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 379]
آغاز: ... الاخضر ما یکون ذلك من علم الكتاب قال قلت جعلت
فداك ما اقل هذا قال، انجام: وسیاتی بعضها في کتاب احوال الرضا (علیه السلام) انشاء الله تم الجزو الثالث من کتاب الإمامة من کتاب عوالم العلوم والمعارف والاحوال من الايات والاخبار والاقوال جزء سوم (امامت)؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 1گ، 24 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 5 - 2939]
آغاز: الحمدلله المعبود الذي بعبادته زین العباد حتی جعل منهم زین العباد واکرم بسجدته السجاد حتی لقب بعضهم عنها بدی النغنات والسجاد والصلاة والسلام علی نبیه؛ انجام: عن ابی عبدالله علیه السلام قال ان ابی قال ذات یوم في مرضه یابنی ادخل اناسا من قریش من اهل المدينه حتی اشهدهم فادخلت علیه اناسا منهم فقال یا جعفر اذا انامت فغسلنی و کفنی وارفع قبری اربع اصابع ورشه بالماء فسلما خرجوا قلت یا ابته لوامر تنی بهذا
جلد 18؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد تقی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 171 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 3 - 1405]
آغاز: الحمدلله الذي اتم الحجة علی عباده في الغيبه و الاظهار؛ انجام: خروج الاموات و قیام الساعة للحساب و الجزاء و الله اعلم
کتاب 26 در تاریخ زندگی و غیبت حضرت مهدی بن حسن العسكري (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: سید کاظم رشتی؛ جلد: تیماج، 422ص، 31 سطر، اندازه: 32×12سم [ف: 4 - 47]
خوئی جزء هفتم از کتاب احوال علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 40ص (244-283)، 26 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 7 - 194]
بخشی از کتاب الجنائز، خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 150گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1- 186]
آغاز: باب اليقين بالقضاء و القدر؛ انجام: و کانوا عندی في علیین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از روی خط مصنف نوشته شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 134 گ، 25 سطر (12×22)، اندازه: 21×30سم [ف: 5 - 1518]
جزء دوم از کتاب سیزدهم در احوال خلفا؛ بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 83گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 301]
جزء دوم از کتاب چهارم در احوال طلحه و ربیر؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 156گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 301]
کتاب ششم در عدل؛ بی کا، بی تا، به دستور حاج محمد ابراهیم قزوینی؛ 160گ، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 12 - 300]
کتاب 56 و 57؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: صفائی خونساری (سید مصطفی خونساری) با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 244گ، 30 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 1- 385]
جزء هفتم و نهم از کتاب دهم در حالات حضرت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 69گ، 30 سطر، اندازه: 19× 28سم [ف: 5 - 251]
کناب 62 حج و عمره؛ بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 229 گ، 20 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 12 - 307]
کتاب 63 در مزار؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 225 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 307]
از کتاب 66 در مکاسب تا کتاب 84 در ایمان و نذور؛ بی کا، بی تا؛ 208گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 307]
کتاب 85 در صید و ذباحه؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 98گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 308]
جزء اول کتاب 47 در احتجاجات؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 86گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 306]
کتاب 59 در احکام روزه؛ بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 86گ، 20 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 12 - 306]
کتاب 40 در علامات قیامت؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 39گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 305]
جزء هفتم از کتاب 15؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 44گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 302]
کتاب 17 در احوال حضرت امام حسین علیه السلام؛ بی کا، بی تا، به دستور قزوینی؛ جلد: مقوایی، 173گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 303]
کتاب 22 در احوال حضرت رضا علیه السلام؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 128گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 303]
کتاب 33 متعلق به نباتات؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 67 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 304]
‘avālem-ol ‘olūm (t.)
اردکانی، حسین بن حسن، ق 12 قمری
ardakānī, hoseyn ebn-e hasan (- 180)
وابسته به: عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الاخبار و الأقوال = العوالم = جامع العلوم و المعارف؛ بحرانی، عبدالله بن نورالله (-12)
اهدا به: ولی میرزا
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 256
آغاز: سپاس بی قیاس مر خداوندی را سزا است که گشوده است ... اما بعد پس می گوید بنده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7- 120]
‘awālim-ul ‘ulūm wa-l ma'ārif (m×.)
وابسته به عوالم العلوم و المعارف و الاحوال من الآيات و الاخبار و الأقوال = العوالم = جامع العلوم و المعارف؛ بحرانی، عبدالله بن نورالله (-12)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 488/3
آغاز: بسمله و به استعین، بعد الحمد و الصلوة علی محمد و آله هذا الذي اختصرته من مجلد الثامن و الاربعون من کتاب عوالم و العلوم و المعارف، انجام: اللهم انی اتوب اليك من عداوة آل محمد و من قتل اهل بیت محمد (صلی الله علیه و آله)
جلد 48؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ معجزاتی از حضرت رسول و ائمه علیهم السلام، تظلم حضرت زهرا دعای صاحب الزمان و خطبه نکاحیه به ضمیمه دارد؛ کاغذ: فرنگی، 26گ، 24 سطر (17×8) [ف: 1- 426]
'avālem ke ×odāy āfarīde ast (fā'ede dar)
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 6616/39
بی کا، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (129پ - 130ر)، 27 سطر (21×10)، اندازه: 31×18سم [ف: 16 - 311]
‘awālī-ul aḥādīt wa-l aʻālī wa farāyid-il jarāyid wa-1 la'ālī
تهران، دانشگاه شماره نسخه: 195/97- ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. در هامش است. به رواية الشافعي با عنوان های «باب»؛ کا: اسحق بن محمد بن علی النقي بودن، تا: پنج شنبه 23 ربیع الاول 755ق [فیلم ها ف: 1- 428]
‘awālī-ul imām abi-ḥanīfa
ابن خلیل، یوسف بن خلیل، 555 - 648 قمری
ebne ×alīl, yūsof ebn-e ×alīl (1161 - 1251)
احادیثی است مسند که از ابو حنیفه نقل شده است، و او نیز احادیث را از صحابه یا پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل کرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1076/5
آغاز: أخبرنا الشيخ المسند ابو محمد اسحاق بن ابی بکر بن ابراهیم بن النحاس قراءة علیه و انا اسمع ... في دية الخطا علی اهل الابل مائة من الابل
نسخه اصلی: کتابخانه دار الكتب الظاهريه (مدرسه عمریه) - دمشق 3744؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 دارای سماع یا صورت سماع و قرائت یا سماع های متعدد؛ 12ص (72-83) [عکسی ف: 3 - 347]
عوالی اللآلى الحديثية علی مذهب الامامية- عوالی اللآلي العزيزية في الأحاديث الدينية
‘awālī-ul laʻāli-1 ‘azīzīya fi-l ahādīt-id dīnīya = 'uwāli 1 la‘āli-1 ḥadītīyya ‘alā madhab-il imāmīya
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 906؟ قمری
ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e ‘alī (1435 - 1501)
تاریخ تأليف: 23 صفر 897ق؛ محل تأليف: مشهد مقدس
مجموعه ای از احادیث فقهی شیعی است که اسانید آن حذف شده است. احادیث این کتاب، در اصول حدیثی شیعی نیامده و لذا جمعی از علماء آن را ضعیف شمرده اند و گفته شده که این احادیثی است که از طرق غیر شیعه نقل شده و لذا اعتمادی بر آن نیست. نام این کتاب آنچنان که نوری می نویسد به گواهی شیخ محمد حسن خضر و نسخه های اصل و شرح و اجازهها «عوالی اللئالي» است گرچه «غوالی اللئالي» بر سر زبان ها است. در یک مقدمه» در ده «فصل»، دو «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: 1) هفت طریق روایت او که بسیاری از دانشمندان از آن شناخته می شوند و همه اینها در بحار (25: 48-49) آورده شده، 2) چرا این حدیث ها را گرد آورده است؛ 3) سندهای معنعن او، 4) حدیث هایی که سند آنها را انداخته است، 5) حدیث های او درباره معالم دین، 6) حدیث های دیگر، 7) دسته ای دیگر از حدیث ها، 8) حدیث هایی در آداب، 9) حدیث ها در فقه، 10) حدیث ها در آداب دینی؛ باب 1. حدیث های فقهی بی ترتیب باب های آن در چهار «مسلک»: روش گذشتگان، روش جمال المحققين در حدیث های مصالح دین، روش شهید یکم، روش شیخ مقداد سیوری؛ باب 2. حدیث ها به ترتیب باب های فقه از طهارت تا دیات در دو بخش»: روش جمال المحققين به روایت پسرش فخر المحققين، روش محقق حلی به روایت ابن فهد حلی؛ سپس یک خاتمه که خبرهای پراکنده ای در آن هست و بیشتر آنها شیعی است.
آغاز: بسمله و به ثقتی الحمدلله الذي اعلی اعلام العلماء الاعلام و وفقهم بطریق الدراية و الرواية لتبین معالم الاسلام و تهذیب طرائق شريعة رسول الملك العلام و رفع قواعد الدين الشريف و الشرع المنيف بمساعی الفقهاء القوام و فضلاء الايام ... و بعد ... و لما کان تلقی الحكم و الآثار و الاحكام و الاخبار عن النبي و الائمة الاطهار طورا بالتقریر و الافعال و طورا بالاستفتاء و الأقوال ... حدانی ذلك علی جمع کتاب جامع شتات المتفرقات من جمل ما رواه الثقات عن النبي ... و الائمة ... فشرعت في جمعه و تهذیبه و نهضت في ترتیبه و تبویبه ... فجمعته من کتب متفرقة و مظان متباعدة و جعلته في مرکز و نصاب ... و سمیته «عوالی الليالي الحديثية علی مذهب الإمامية» و رتبته علی مقدمة و بابین و خاتمة
انجام: قال الراوي و خرج الملك و انی منزله و ارسل اليها ثیابا و هدایا كثيرة و کیسا فیه جملة من المال فردت ذلك و لم تقبل منه شیئا و هذا آخرما اردنا ایراده و اثباته من الأحاديث الواصلة الينا بطریق الرواية عن أهل الرواية علی الشرائط المعتبرة المرضية و لله الحمد و المنة و التوفيق لاتمامه.
چاپ: قم، انتشارات سید الشهداء، 1406ق، تحقیق آقا مجتبی عراقی
[دنا 814/7 (27 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- جواهر الغوالي في شرح عوالی اللآلي = مدينة الحديث؛ جزایری، نعمة الله بن عبد الله (1050-1112)
2- تحفة الغري؛ تبریزی، عبدالله بن محمد قلی (13)
3- عوالی اللآلي العزيزية (منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراغ من کتابته بعون الله و جسن توفیقه في اوایل ذی الحجه الحرام سنه ... 898
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 197ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [الفبائي: - 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ربیع بن جمعة الغري، تا: 899ق؛ در پایان نسخه
گفته شده که این نسخه از اصل نسخه استنساخ شده، محشی از خود مؤلف با امضاء «منه دام ظله»؛ مهر: «ابو الحسن محمد بن باقر» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 286گ، 21 سطر، اندازه: 26×18سم [ف مخ: 3 - 1406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضی الدين ناصر بن محمد حسنی هزار جریبی، تا: 900ق؛ از روی نسخه و به خط مؤلف و در زمان حیات مؤلف نوشته شده، محشی با امضاء «منه مدضله»؛ تملک: محمد شریف بن محمد قائمی مازندرانی با مهر «عبدرضا است محمد شریف» (مربع)؛ واقف: محمد حسین بن محمد عقیم بن عطاء الله حسینی، 1143؛ 239 گ، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 37 - 284]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، 280گ، 19 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 145]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد جعفر»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 336گ، 17 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 8- 240]
آغاز: برابر؛ انجام: قالت النصارى في ... اليوم فیك حقا ... منهم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ روی برگ عنوان آمده: «الفه و کتبه بخطه بالمشهد المقدسة الرضوية حضت بالانوار الالهية القدسية في سنة سبع و تسعین و ثمانمائه»، به خط دیگر: «هذه صورة خط المؤلف سلمه الله و غفرله و لوالدیه آمین رب العالمين»؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ کاغذ: سمرقندی، 233 گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 1005]
انجام: و کان الفراغ من تأليفه و کتابته وقت عشاء الأخرة ليلة الاحد الثالث و العشرين من شهر صفر ختم بالخیر و الظفر احد شهور سنة سبع و تسعین و ثمانمائة هجرية بالمشهد الرضوية المقدسة علی ساکنها السلام و الصلاة و التحية
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن حسین قرطاسی سمنانی، تا: جمادی الثاني 929ق؛ مصحح؛ اندازه: 23×16/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 197]
آغاز: علی نقل الرواة وتداوله في ایدی الثقاة حث علیه في الذكر المصون و کتابه المكنون فقال عز من قائل (فلو لا نفر من کل فرقة)؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الكاظم بن نور الدين بن احمد، تا: دوشنبه 25 رجب 931ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «س، ح»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 312 گ، 19 سطر (125×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 33 - 291]
انجام: فرغ من کتابته الفقير إلى اله المتعال عبدالعال بن علی بن حسین؛ سنه تسع و اربعین و تسعمائه و الحمدلله وحده کا: عبد العال بن علی، تا: 149ق؛ از روی نسخه ای به خط عبد العال بن علی بن حسین بن عبدالعال مکی مورخ 949ق استنساخ شده؛ کاغذ: کشمیر، جلد: مقوا [الفبائي: - 662]
آغاز: برابر؛ انجام: في کتاب المشيخة، عن عمر بن یزدی، قال: اغتسلت یوم الجمعة بالمدينة و لبت ثیابی و تطیبت، فمرت بی وصيفة ففخدت لها، فأمذيت أنا و أمنت هی فدخلنی ...
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، مشهد، شماره 8288؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (پس از برگ اول برگ هایی از نسخه افتاده است)؛ مصحح، با علامت بلاغ تملک محمد حسین؛ 512ص، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد بن عناية الله، تا: قرن 11؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ تملک: محمد علی بن عبدالقادر تبریزی در 1235؛ جلد: تیماج، 293گ، 18 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 6 - 2987]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک: «محمد بن حسن»؛ صورت قرائتی از جد هفتم آیت الله مرعشی نجفی به خط ایشان با این عبارت: «بلغ قرائة علی درائة تحقیق و تدقیق، ولدی و قرة عینی السيد نصیر الدين الحسيني المرعشي و أنا الأقل جمال الدين الحسيني المرعشي، سنة 1080»؛ جلد: تیماج، 232گ، 23 سطر (10×17/5)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 30 - 655]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11. افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با رمز «منه»؛ 211گ، اندازه: 20×25/5 سم [ف: 1 - 68]
آغاز: برابر؛ انجام: قال اغتسلت یوم الجمعة بالمدينة و لبست ثیابی و تطیبت فمرت بی وصيفة فغمزت لها فأمنيت أنا و أمنت منی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام پس از برگ (اول افتاده)؛ جلد: تیماج، 256گ، 17 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 1- 88]
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1051ق؛ مصحح، محشی با عنوان «منه سلمه الله» که ظاهرا از نسخه مؤلف نقل نموده، یادداشتی از علی نقی بن محمد هاشم طغائی (کمره ای) در اهدای کتاب به خزانه شخصی؛ 399ص [عکسی ف: 7 - 327]
آغاز و انجام: برابر؛ الحمدلله الذي انقذنا من حيرة الجهاله و عماية
الضلالة ... و بعد فقد سمع منی مؤلفي هذا و هو کتاب «عوالی اللئالى الحديثية علی مذهب الإمامية» من أوله إلى آخره المولي .. مولانا جلال الملة و الحق و الدين بهرام بن شمس الدين بهرام بن علی بن بهرام الاسترابادي ... و کانت القرائة المذكورة في اوقات متفاوتة و مجالس متعددة وقع بالاتفاق آخرها في اليوم السادس من ذی حجة الحرام آخر شهور سنة ثمان و سبعین (و) ثمانمائة بالبلدة الأستراباد حماها الله من جمیع الاعاد و الحمدلله وحده و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله و سلم.
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1055ق؛ محشی با نشان «منه مدظله العالي» و «منه سلمه الله تعالی» که از نسخه اصل همین گونه آورده شد، در نیمه دوم نسخه حاشیه ها با نشانه «منه ره تعالی» می باشد؛ تملک: پسر محمد زمان شیرازی؛ 211گ (1پ-211پ)، 22 سطر (18×12)، اندازه: 20×26سم [ف: 5- 1424]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 25 رمضان 1058ق؛ 320گ، 15 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 2 - 315]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1060ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 7 -197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1076ق؛ محشی از مؤلف؛ یادداشتی با این شرح: «عارية عندی من جناب شیخ حسن آل شیخ محمد آل شیخ علی آل شیخ جعفر، و أنا الاقل حسن الحويزي»؛ مهر: «الواثق بالله عبده علینقی بن علی»؛ 218گ، 27 سطر در متن (7/5×16/5)، اندازه: 14/5 × 26/5 سم [فهرست روضاتی: - 145]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد بن محمد بن محسن علوی خراسانی، تا: ربیع الاول 1076ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: محمد حسن بن معصوم قزوینی و مهر «محمد حسن ...» (بیضی)؛ 215گ، 26 سطر، اندازه: 28×13سم [ف: 11 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 630ص، 15 سطر (10×20)، اندازه: 18 ×30سم [ف: 2 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: قال في الثوب یصیبه البول اغسله مرتین الأولى اللازالة و الثانيه للانقاء ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 39گ (137-175پ)، 25 سطر، اندازه: 18×24/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1041]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1100ق؛ محشی؛ مهر: «ظنی بالله حسن» (بیضی)؛ تملک: صفایی خوانساری با مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 278گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 508]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد معصوم حسینی، تا: صفر 1117ق؛ مصحح، محشی از مؤلف، دارای فهرست مفصل کتاب تنظیم سید محمد بن ابراهیم بن شمس الدين حسینی مرعشی به سال 1363 در کربلا (بنا به نوشته آية الله مرعشی)، قطعه ای از اجازه ابن فتحان؛ تملک: کاتب با مهر «صراط علی حق نمسکه عبده ابراهیم الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 269گ، 20 سطر، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 10 - 157]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 287
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مظفر علی طالقانی ساکن قزوین، تا: آخر رمضان 1124ق، جا: شام؛ تملک: محمد مدعو به جلیل بن محمد؛ جلد: تیماج مذهب، 262گ، 15 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 25 - 267]
خط: نستعلیق شکسته، کا: احتمالا محمد باقر، تا: چهارشنبه 20 جمادی الثاني 1179ق؛ تملک: سید حسین فرزند سید اکمل وحید الزمان (وحید بهبهانی) در روز شنبه 3 جمادی الاول 1187ق؛ جلد: تیماج مذهب، 385ص (66-450)، 13-14 سطر، اندازه: 21/6×16/5 سم [ف: 43 - 57]
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [نسخه پژوهی: 1 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 198گ، 25 سطر (18×11)، اندازه: 25/5×20/5 سم [ف: 15 - 45]
‘awālī-ul la‘āli-l ‘azīzīya (mn.)
وابسته به: عوالی اللآلي العزيزية في الأحاديث الدينية = عوالی اللآلى الحديثية علی مذهب الإمامية؛ ابن ابی جمهور، محمد بن علی (906-838)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 408/2
گزین کننده: نامعلوم با حواشی سید نعمة الله حسینی جزایری (1112-1050 ق)؛ کا: شیخ محمد بن علی جزایری (شاگرد سید
نعمة الله جزایری)، بی تا [اوراق عتیق: 1 - 251]
و عوالی اللآلي في ترجمة کتاب الامالي / حدیث / فارسی
‘awālī-ul laʻālī fī t.-i k.-il amālī
حسینی، محمد بن محمد امین، ق13 قمری
hoseynī, mohammad ebn-e mohammad amīn (- 19c)
وابسته به: الامالي = المجالس = امالی صدوق = عرض المجالس؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
ترجمه تحت اللفظي روانی است از کتاب «الامالي» شیخ صدوق. پس از ترجمه بسیاری از حدیث ها، مطالبی راجع به سند یا نسخه یا معنی با عناوین «مترجم گوید» می افزاید، و در حاشیه بعضی از لغات را ترجمه و معنی کرده و پاره ای از مشکلات را توضیح می دهد.
آغاز: بسمله. بهترین حدیثی که امالی آمال نقله آثار را فاتحة الكتاب ترجمه اسرار تواند بود و خوش ترین کلامی که ابکار افکار حمله اخبار را پیرایه قبول دانشوران روز گار تواند افزود. حمد مالك الملكي است تعالی شانه
[دنا 657/7؛ فهرستواره منزوی 681/7]
آغاز: ... گروه مردمان، کیست بهتر از خدا از حیثیت قول و کیست راست گوتر از او از راه حدیث ... مجلس نهم در روز جمعه هفدهم شعبان سال سیصد و شصت و هفتم هجریه. حدیث کرد ما را شیخ جلیل ابو جعفر محمد پسر علی حسین؛ انجام: اولاد یعقوب فرمودند که سوگند بخدا که شما دانسته اید که در این سرزمین بفساد کردن نیامده ایم و در دزدان نبوده ایم .. از اواخر مجلس هشتم تا بخشی از مجلس چهل و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «منه مد ظلله السامي»؛ 191گ، 18 سطر (17×10)، اندازه: 25×18سم [ف: 38 - 806]
آغاز: برابر؛ انجام: راقم الحروف محمد ابراهیم في سنه 1111
از پانصد حدیث و شرح آن تنظیم شده؛ خط: نسخ عالی، کا: محمد ابراهیم، تا: 1111ق؛ مجدول، با سرلوح سر کنگره محرابی؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله محمد رضا الحسيني، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 658ص، 19 سطر، اندازه: 19/5 ×5/ 30سم [ف: 1 - 830]
آغاز: برابر؛ انجام: و احتمال می رود که مراد از خواندن با آواز بلند خواندن بطریق مرثیه خوانان باشد چنانچه متعارف و معمول است.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1123ق (در عصر مترجم)؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج، 104گ، 21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 6 - 189]
al-'awālī-ul mi'a
فراوی، محمد بن فضل، 441 - 530 قمری
farāvī, mohammad ebn-e fazl (1050 - 1136)
صد حدیث مسند است در موضوعات مختلف با بیان صحت یا ضعف سند آنها و بیان طرق دیگر هر روایت و یا محد ثانی که آن حدیث را نقل کرده اند به روایت ابو عبدالله محمد بن علی بن محمد حسن حرانی به سال 581 در دمشق.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 608/1
آغاز: أخبرنا الشيخ الامام الصالح ... الحمدالله ذی الجود و الكرم و الافضال و الأنعام باعث محمد (صلی الله علیه و آله) الى العرب و العجم کتابخانه دار الكتب الظاهرية (مدرسه عمریه)-دمشق 3770؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 17 68گ (6-73) [عکسی ف: 2 - 205]
al-awāmil (urjūzat-un fi)
برزنجی، عبد اللطيف، ق13 قمری
barzanjī, 'abd-ol-latīf (- 19c)
تاریخ تأليف: 1183ق در این ارجوزه عوامل را به ترتیب حروف ابتدائشان به نظم کشیده در 183 بیت و در سال 1183ق موافق با جمله «اليق الختام» به اتمام رسانیده است.
آغاز: «یقول راجی العون من ذی المنن ** عبداللطیف ابن نجل الحسن» / «الحمدلله الذي تحبیرا ** في ذاته و في صفاته الوري»
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 319/5
آغاز: یقول راجی العون من ذی المنن ** عبد اللطيف ابن نجل الحسن / الحمدلله الذي تحبیرا ** في ذاته و في صفاته الوري
خط: نسخ زیبا، کا: محمد سعید بن ملا احمد سرنجداغی، تا: 1329ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 22×19سم [ف: 2 - 32]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 87/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا: 22 ص (144-165) [ عکسی ف: 1-110]
al-'awāmil
محمد علی بن ابوالقاسم، ق13 قمری
mohammad ‘alī ebn-e ab-ol-qāsem (- 19c)
تاریخ تأليف: 1287ق
شاید از محمد علی بن ابی القاسم باشد؛ 223 عامل از عوامل نحوی است در پیوند کتابی به نام «تذکره» گویا از حاج محمد کریم خان کرمانی (- 1288ق). در یک «مقدمه» و سه «باب»: المقدمة فیما یجب تقدیمه. چون سربندها نانویس مانده فهرست بخش ها نیاز به دقت دارد.
آغاز: الحمدلله مجری العوامل و الافعال و مدبرها ... فلما وجدت کتاب التذكره لمولانا اسوة الايجاب و قدوة الأطياب المولى الكريم و الولي الحميم ... كتابة بدیعا في علم العربية جامعة المسائل النحو ... احببت ان اولف العوامل المذكورة فیه للمبتدئین
انجام: و قد تنصب علی الفعلية. هذا ما بلغ جهدی في تأليفها من العوامل المذكورة في کتاب التذكرة و هی ثلاثة وعشرون و مأتان عاملا و انا العبد محمد علی بن ابی القاسم غفر الله لهما.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 8ص (28-35) [عکسی ف: 1 -274]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه عکسی دائرة المعارف 274/1 تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ 5گ (18پ - 22پ) [ف: 5 - 336]
‘avāmel
اشتهاردی، احمد، ق 14 قمری
eštehārdī, ahmad (- 20c)
قواعد نحو را با تقسیم بندی های بسیار زیبا با توجه به عوامل جرجانی و ملا حسن به شیوه کتب درسی تدوین نموده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2129/2
آغاز: بسمله، کثرت عوارض وارده بر حرف آخر کلمه عربی علماء عربیت را مجبور کرده که برای خصوص این کار فن مستقلی وضع نمایند؛ انجام: و بعضی نه عامل و نه معمول خواهند بود چون قد هر گاه بر ماضی وارد شود.
خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: 26 رجب 1335 ق، به دستور حاج شیخ حمزه اشتهاردی؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 5 - 510]
al-awāmil
ناشناخته 1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27344
آغاز: الكعبه تشد اليه الرجال ... الامام متیمنا اذا ذاك باسمه و متمثلا لرسمه؛ انجام: بالفعل الذي هو الشرط ولا یجوز تقدیم معمولها علیها و یجوز علیها ... ان ایضا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: الحمد لله الذي عاملنا معاملة الأبرار بالهداية و جعلنا من العاملين في الطاعة و العبادة ... اما بعد این رساله ای است در عوامل و بعضی از متعلقات آنها انجام: و مثل این است قوله تعالی خطاب به شیطان «ما منعك الا تسجد إذ أمرتك» یعنی ان لم تسجد رساله مختصری است در عوامل مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمة»: مقدمه: در ذکر عامل معمول، باب 2. عوامل اسمی، باب
غیر عامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 8 رجب 1212ق، جلد: تیماج، 20گ (109پ - 128پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 - 347]
آغاز: بسمله حرکات الاعراب تسمی الرفع و النصب و الجروهي؛ انجام: کقولك احد عشر درهما و عشرون ثوبة و تسعون دينارة.
خط: نسخ، کا: احمد بن موسی بلغاری، تا: ربیع الثاني 1225ق؛ 7 سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: - 176]
آغاز: اما بعد فان العوامل في النحو مما الله الشيخ عبدالقاهر مائة عامل: لفظية و معنوية؛ انجام: و هذه مائة عامل لا یستغنی الصغير و الكبير و الرفيع و الوضيع و اعمال معمولاتها حسب ما کان علیها ذلك اوردناها بها علی طریق الاختصار شرح عوامل بسیار مختصر که همانند عوامل المائة عبدالقاهر جرجانی تنظیم شده است؛ خط: نسخ، کا: قاسمعلی، تا: 1229ق؛ 13ص (35-47)، 20 سطر [ف: 2 - 429]
رساله ای است در بیان عوامل نحوی در سه باب: 1. العامل، 2. المعمول، 3. العمل؛ خط: نسخ، کا: میر عبد الصمد حسنی، تا: جمادی الثاني و رجب 1271ق؛ جلد: تیماج [ف: 1 - 304]
آغاز: بسمله، فصل في الحروف التي الاسماء فقط ... عشر حرفا نحو صورت بزید؛ انجام: و ینصب العدد مفردا منکرا في غیر ذلك کقولك احد عشر درهما و عشرون ثوبا و تسعون درهما تمت ... اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: و الحمدلله علی جزیل نواله و الصلاة و السلام علی نبیه محمد و آله، أما بعد؛ انجام: ملؤه عسلا فملؤه اسم مبهم قد تم بالاضافة و استغنی بها عن الاضافة ثانیا
شرح مختصری بر «العوامل المائة» عبدالقاهر جرجانی (474ق) مختصر تر از آنچه در جامع المقدمات آمده است، نسخه از آغاز تا مبحث تمییز را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد:
مقوا، 23گ، 11 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 2 - 482]
آغاز: فصل في حروف التي تجر الأسماء فقط و هی سبعة عشر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ 22گ (77-98پ)، اندازه: 26/5×16/5 سم [ف: 2 - 7]
آغاز: ..... علی نبیه محمد و آله اجمعین اما بعد العوامل في النحو علی ما الفه الشيخ؛ انجام: هذا آخر ما أردنا أن نذکر من العوامل المائة ألتي ذکره الجرجاني
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 27ص (2-28)، 10 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 2 - 479]
al-awāmil-ul jadīda = ma'rifat-ul iʻrāb
برکلی، محمد بن پیر علی، 929 – 981 قمری
berkelī, mohammad ebn-e pīr--alī (1523 - 1574)
رساله مختصری است در علم نحو دارای سه «باب»: 1. العامل؛ 2. المعمول؛ 3. الإعراب. این رساله به غیر از العوامل المائه جرجانی و ملا محسن قزوینی است.
آغاز: بسمله، حمدله، الصلاة، و بعد فاعلم أنه لابد لکل طالب معرفة الاعراب من معرفة مائة شیء ستون منها؛ انجام: و ان لم یظهر في اللفظ و لم یقدر في آخره یسمی محلیا نحو توکلنا علی من لا يأتي الخير الا من جهته.
چاپ: استانه، 1235ق؛ بولاق، 1279ق؛ استامبول، سنگی، 1322، وزیری، 14+5 ص (190+203)
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 334؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1056ق؛ 5ص (168-172) [عکسی ف: 1- 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن مراد بن سلیمان بن مقصود، تا: با تاریخ 1160ق، جا: شهر آماسیه در مدرسه سلطان بایزید؛ مجدول 11ص (42-52)، 15 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 3/ 40 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالفتح ...، تا: 1173ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 11ص (234-244)، اندازه: 22×15سم [ف: 3/ 40 - 50]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ به شیوه ترکی، بی کا، تا: قرن 12؛ 5ص (149-153)، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 10 - 1191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد العفيف، تا: 1265ق؛ محشی؛ 9ص (112-104)، 15 سطر، اندازه: 15/5 × 22/5سم [ف: 40/3 - 193]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در متن و هامش؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 7گ (11پ -17پ)، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 17 - 374]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1212ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 19 - 389]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم طویلئی، تا: 20 رمضان 1287ق، جا: کر کوک؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 5گ (14پ -18ر)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 102]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 4 گ (172پ -175ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 38 - 145]
عوامل جرجانی- العوامل المأة
عوامل جرجانی- العوامل المأة (مختصر)
عوامل جرجانی- شرح العوامل
عوامل جرجانی- شرح العوامل المائة
عوامل جرجانی- شرح العوامل في النحو
عوامل جرجانی- شرح عوامل المأة
عوامل جرجانی- صیغ مشکله
al-awāmil-ul 'alā'īya
عونی، حسین بن عبدالله، ق14 قمری
‘aūnī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
عوامل در نحو را با ترتیب و تنظیمی نیکو، به صورت نثر و نظم، برای فرزندش علی علاء الدين گرد آوری نموده است و آن را عوامل علائیه نام نهاد، شامل عوامل لفظی و معنوی و عامل لفظی تقسیم شده به عوامل سماعی و قیاسی، و سماعی به شش نوع تقسیم گشته و انواع عامل های معنوی نیز بیان شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 381/2
آغاز: بسمله حمدله و الصلوة ... و بعد فیقول العبد المنقطع إلى الله حسین عونی بن عبدالله ان العوامل لفظی و معنوی و اللفظي سماعی فالسماعی خمس و اربعون عاملا و انواعه ستة النوع الاول حروف تجر اسماء واحدا تسمی حروف الجر و الاضافه و هی سبعة عشر حرفا کما نظمته بقولی: هاك حروف الجرباء من الى ** و في و حتی اللام رب عن علی
انجام: منه المنادى المفرد المعرفة ** یبنی علی الرفع کقم یا غره، و الحمدلله علی التمام ما غرر الطائر في الأكام تم لاربع عشرة خلت من محرم الحرام لسنة ثلاثة و عشرین و ثلاثمائة و الف علی ید جامعها العبد المنقطع الى الله حسین عونی بن عبدالله جمعه لولده علی علاء الدين ... علی نحو ما یرضاه امین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 14 محرم 1323ق؛ محشی؛ تملک: سید حسین بن سید علی سید محمد ابوال 1339ق؛ جلد: گالینگور، 12گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 1- 338]
al-awamil fi-n nahw = awamil-imulamuhsin
قزوینی، محسن بن محمد طاهر، - 1150 قمری
qazvīnī, mohsen ebn-e mohammad tāher (- 1738)
از ملا محسن فیض کاشانی که ظاهرا نسبت آن به فیض خطاست یا ملا محسن بن محمد طاهر قزوینی معروف به ملا محسن نحوی شاگرد قوام الدين سیفی قزوینی که «رمع الخط» او را شرح کرده و «تقویم الخط» نامیده است (الذريعة 398/4 ).
مؤلف جد خاندان نحوی در قزوین است و شاگرد سیفی قزوینی است و منظومه های کلاسیک این استاد را شرح کرده است. عواملی که در آخر کلمات اثر اعرابی می گذراند، در این رساله مختصر به بیست نوع تقسیم شده، عوامل سماعی سیزده نوع و قیاسی هفت نوع. این رساله به روشی آسان برای مبتدیان تأليف شده است.
آغاز: احمدك یا من یرفع صالح العمل و اصلی علی نبیك و آله المبنى لهم كرامة المحل و بعد النحو علم یعرف بها احوال اواخر الكلمات اعراب و بناء. الكلمة اسم و ... انجام: هذا بحسبك و بحسبك هذا و الحمدالله خلاصة ما اردناه وهی خیر مما یدخرون لیوم لا ینفع مال ولا بنون و لمثل هذا فلیعمل العاملون.
چاپ: مشار عربی، صص 246 و 641؛ مکرر در جامع المقدمات چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1312ق؛ وزیری، 13ص (جامع المقدمات: صص 55-67)؛ دارالسلطنه تبریز، محرم 1313، 14ص
[جامع المقدمات: صص 136-149)؛ 1319ق دنا 658/7 - 664 (209 نسخه)؛ الذريعة 359/15؛ أعيان الشيعة 46/9 و 56/9؛ ريحانة الأدب 454/4؛ معجم المؤلفين 186/8]
شرح و حواشی:
1- شرح عوامل ملامحسن حسینی استر آبادی، زین العابدين بن حمزه (10-)
2- شرح شواهد عوامل ملامحسن؛ اردبیلی، نظام الدين بن احمد (-12)
3- شرح عوامل ملامحسن ؛ محمد کاظم (-12)
4- شرح عوامل ملامحسن؛ طالقانی، جعفر بن محمد (-12)
5- شرح عوامل ملامحسن = تبصره یوسفیه؛ طالقانی، جعفر بن محمد (12-)
6- الفوائد السنية في شرح العوامل المحسنية؛ حسینی شوشتری، عبدالکریم بن محمد هادی (-12)
7- شرح عوامل ملامحسن گیلانی، نظر علی بن محسن (-1217)
8- الجواهر السنية في شرح العوامل لملا محسن؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177-1244)
10 - الروضة المرضية في شرح العوامل القياسية؛ حسینی تنکابنی، محمد صادق بن محمد هادی (13)
11- شرح عوامل ملامحسن؛ لویمی، عبدالمحسن بن محمد (13)
12- شرح عوامل ملامحسن؛ مازندرانی، یحیی بن محمد علی (-13)
13- شرح عوامل ملامحسن؛ نراقی، علی بن ابی القاسم (13)
14- شرح شواهد عوامل ملامحسن؛ عبدالرزاق بن شیخ داود (-13)
15- شرح عوامل ملامحسن؛ تنکابنی، محمد بن سلیمان (1234 -1302)
16- عوامل ملامحسن (ترجمه و شرح)؛ سپهر، ساره خاتون بنت عباسقلی خان (-1334)
17- عوامل ملامحسن (ترجمه)؛ سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی (1268-1342)
18- شرح عوامل ملامحسن؛ مدرس افغانی، محمد علی (1284 -1365)
19- عوامل ملا محسن (ترجمه و شرح)؛ طالقانی، عبدالحسین (-14)
20- شرح عوامل ملامحسن؛ کرمانشاهی، محمد کریم بن علی اکبر (14-)
21- رضوان المتعلمين؛ کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع (1305 -14)
22- شرح عوامل ملامحسن؛ بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد (15)
23- شرح ابیات شرح عوامل ملا محسن «ثمانا بعد ما جاوزت الاثنين ... »؛ محمد باقر بن محمد تقی
24- شرح العوامل المائة؛ عبد الغافر بن امیر الحاج
25- شرح عوامل ملامحسن؛ ساوجی، محمد علی بن محمد رحیم
26- شرح «ثمانا بعد ما جاوزت الاثنين»؛ شکر کوهی، ملک محمد بن ابراهیم
27- شرح عوامل ملامحسن؛ دینائی نوری، صادق
28- شرح شواهد عوامل ملامحسن؛ مازندرانی، حسین
29- سراج الظالمين؛ حر قزوینی، احمد بن علی
30- ترکیب عوامل ملامحسن
31- حاشية العوامل لملا محسن
32- شرح العوامل المائة (2 عنوان)
33- شرح شواهد عوامل ملامحسن (3 عنوان)
34- شرح عوامل ملامحسن (11 عنوان)
35- شرح و ترکیب عوامل ملامحسن
36- عوامل (ترجمه)
37- العوامل في النحو (ترجمه)
38- عوامل ملامحسن (ترجمه و شرح)
بی کا، تا: قرن 10 [این تاریخ نادرست است] [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1082ق این تاریخ احتمالا نادرست است؛ محشی به فارسی؛ جلد: مقوای روغنی، 33 گ، 10 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 5 - 2944]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر ابن دین محمد کر کبودی، تا 1116ق؛ جلد: مقوا، 12 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 12 - 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن، تا: 8 جمادی الثاني 1132ق، جا: مدرسه عبدالعظیم، برای مولانا شمس الدين عمر؛ مصحح، محشی، یادداشت وقف نسخه از طرف رضا حسینی بر اولاد ذکورش در سال 1220ق با مهر «ابن مرتضی رضا الحسيني 1220» بیضی)؛ مهر: «بنده آل محمد صادق» (مربع)؛ واقف: رضا حسینی، 1220ق؛ جلد: تیماج، 39گ (1پ-39پ)، 6 سطر، اندازه: 19×12/7 سم [اهدائی رهبر: 10 - 285]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1278/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صفی استاد، محمدرضی بن محمد، تا: 1134ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر نصر الله بن میر معصوم، تا: 1179ق، جا: تبریز؛ 20گ (63پ -82ر)، اندازه: 20×16سم [ف: 1 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن شبستری، تا: 1195ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 26گ (78پ -103)، 11 سطر (13/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 18 - 124]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 23 ربیع الاول 1195ق؛ 35گ (21پ -55پ)، اندازه: 16×10سم [ف: 2 - 217]
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد یوسف، تا: 28 ربیع الاول 1196ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 46ص (3-48)، 10 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 2 - 497]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجوازم نحو تضرب تضربان و معنی یرفع المبتدأ و الخبر وهو تجرد الاسم
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 10گ (73پ -82)، 15 سطر (14/5×9/5)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 17 - 376]
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: سید قاسم بن میر بابا اصفهانی حسینی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 76ص (1-76)، 6 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 2 - 435]
بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1- 254]
آغاز: برابر؛ انجام: النوع التاسع افعال تسمی افعال المدح والذم ویکون بعدها اسمان مرفوعان أحدهما الف
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 53گ، 4 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 5 - 2945]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ، 10 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 5 - 2944]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوای کرمی، 22 گ، 19 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 5 - 2944]
آغاز: زیدان یقوم وقلت في اخواته و الثالث البواقي نحو وطفقا یخصفان علیهما؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 10گ، 7 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: 5 - 2946]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: آقا بابا این کربلائی جبار دستجردی، تا: قرن 13؛ 18گ، 10 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 5 - 2945]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن ملا محمد، تا: قرن 13؛ 21گ (93-73)، 19 سطر، اندازه: 19×13 سم [اوراق عتیق: 1 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: وانی و کاین وحتی تقعد اعقد انی تفعل افعل وانی تقم اقم
خط: نسخ، کا: محمدرضا حسینی، تا: قرن 13، 34گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 3 - 1408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ 20گ (69-88)، 12 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 30 - 541]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ مهر: «یا امام زین العابدين» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 46 گ، اندازه: 10/5 × 15 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 177]
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد علی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 97گ، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 1 - 226]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 22گ، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 2-166]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 36ص (1-36)، 10 سطر (14×8)، اندازه: 20/5× 15 سم [ف: 6- 235]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 3 - 413]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7- 243]
بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص، قطع: جیبی [ف: - 189]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 53گ، اندازه: 14×10سم [ف: 3 - 57]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 24گ (2پ- 25)، 9 سطر (14×9)، اندازه: 21×16سم [ف: 16 - 137]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (143- 146پ)، 14سطر (12/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 38ص (86-123)، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 10 - 1247]
آغاز: برابر؛ انجام: و أصبح و أمسى و أضحى و بات و مازال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: علی حمیدی، 1337/8/7؛ جلد: تیماج زرشکی، 112گ، 4 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 1- 394]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن قهوه ای، 81گ (4پ - 84ر)، اندازه: 20×15سم [ف: 5 - 381]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 16 سطر [ف: 5 - 472]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [الفبائي: - 661]
بی کا، تا قرن 13؛ مصحح، قطع: جانمازی [میراث شهاب: س وش 2 - 40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13، 22گ (173پ-194)، 13 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 37 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1203ق؛ جلد: تیماج، 34گ، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2944]
خط: نسخ پخته، کا: سعد الدين، تا: 1203ق؛ محشی؛ 32گ (1پ -32پ) [ف: 3 - 230]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن شاه مراد، تا: 1203ق؛ محشی؛ 39گ (21-59)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 12 - 422]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1206ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 55 گ، 7 سطر (9×5)، اندازه: 15×11 سم [ف: 2 - 304]
کا: ربیع بن ملا نور محمد کلاردشتی، تا: 1206ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 22×17سم [ف: - 179]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم شیرازی، تا: 1206ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 11گ (1ر-11ر)، 12 سطر (11×6/5)، اندازه: 15×10سم [ف: - 294]
بی کا، تا: 1209ق؛ محشی؛ 17گ (80پ - 96پ)، 15 سطر (14×8/5) [ف: 5 - 338]
آغاز: رب حاشا من علی في عن عدا حتی الي؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن طاهر، تا: 22 شعبان 1210ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 76ص (126-201)، 10 سطر [ف: 2 - 265]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد رفیع الموتي شورستانی، تا: 1210ق؛ 38گ (79پ -116ر) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 109]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی اکبر بن محمد یوسف اشکوری، تا: 1211ق؛ مصحح، محشی؛ 30گ (63-92)، 12 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 30- 595]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن میرزا محمد حسینی، تا: 1212ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 22ص (1-22)، 14 سطر (13×6)، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [ف: 16 - 284]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پنج شنبه 25 شعبان 1213ق؛ 26گ (83-58 پ) [ف: 3 - 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حاشم، تا: پنج شنبه ربیع الأول 1215ق؛ مصحح، محشی؛ برگ 26 نظم عوامل جرجانی که در نسخه 15 بیت آن آمده: آغاز: «بعد توحید خداوند دورود مصطفی ** نعت آل پاک پیغمبر رسول مجتبی / عامل در نحو باشد چنین فرموده است- شیخ عبدالقاهر جرجانی آن پیر هدی»، انجام: «با زمانی کم چه استفهام باشد بی خبر ** ثالث ایشان کاین رابع ایشان کذا»؛ مهر: کاتب «بنده آل محمد هاشم 1212» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 25گ (11پ -35پ)، 15 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 285]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 13گ (20ر - 32ر)، اندازه: 21×17سم [ف: 9 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر اصفهانی، تا: 1216ق؛ 18 گ، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 3 - 1407]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابراهیم اصفهانی، تا: 1217ق؛ مصحح، محشی؛ 31 گ، 12 سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 3 - 1407]
آغاز: نحو اتموا الصيام الى الليل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1218ق (اگر جعلی نباشد)؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج سید محمد، 1309؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 26گ، و سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 12 - 197]
آغاز: و السماعيه ثلثة عشر نوعا و القياسية سبعة أنواع؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج سید محمد شوشتری جزائری، 1309، 37گ، 9 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 12 - 197]
آغاز: برابر
کا: محمد مهدی ابن محمد طهرانی، تا: 1221-1222ق؛ محشی؛ تملک: محمد حسین بن میرزا ابوالقاسم با مهر «عبده محمد حسن بن ابوالقاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 77گ، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 51 - 188]
بی کا، تا: 1222ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×14سم [ف: - 202]
بی کا، تا: 1223ق؛ قطع: رقعی [ف: - 189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 23 ربیع الاول 1224ق، جلد: تیماج، 25گ (1ر-25پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1 - 270]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1225ق؛ جلد: تیماج، 125گ (25پ -149پ)، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 11 - 355]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 ذیحجه 1225ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 13گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف مخ: 3 - 1407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1226ق؛ محشی با نشان «شواهد، م م، شرح شواهد»؛ جلد: تیماج، 38گ (96-133)، 7 سطر (13/4×7/8)، اندازه: 19×16 سم [ف: 17 - 115]
بی کا، تا: 1226ق؛ محشی توسط محمد صادق بن محمد هادی بن محمد علی بن عبدالغنی طالقانی کر کبودی در 1250ق؛ جلد: گالینگور آبی، اندازه: 21×16سم [ف: - 252]
کا: بابا خانی ولد رضا قلی بیک، تا: 1226ق؛ قطع: رقعی [ف: 312]
خط: نسخ، کا: محمد بن صادق خرو کی فاروجی، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 196]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمدرحیم، تا: دوشنبه 16 ربیع الاول 1227ق؛ 30گ (56-85)، 9 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2945]
خط: نسخ، کا: سلیمان، تا: جمادی الاول 1227ق؛ 24گ (17پ - 40ر)، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 217]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسماعیل بن محمد علی، تا: 1227ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 13 گ، 18 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 5 - 2945]
آغاز: برابر؛ انجام: نحو یضرب یضربان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1228ق؛ محشی؛ 8 سطر (14×6)، اندازه: 21/5×13 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 151]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد بیدگلی کاشانی، تا: یک شنبه 21 رجب 1229ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 108گ، 5 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زنوزی، فتحعلی، تا: 1229ق [رایانه]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: قاسمعلی، تا: 1229ق، جا: مدرسه التفاتيه قزوین؛ محشی؛ جلد: تیماج، 34 ص (1-34)، 14 سطر، اندازه: 17× 20/5 سم [ف: 2 - 428]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1230ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 14 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 5 - 2945]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 28گ، 10 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 شوال 1230ق؛ جلد: تیماج، 12گ، اندازه: 17×21/5سم [ف مخ: - 138]
خط: نسخ، کا: فتح الله بن علی کر کری لیورجانی از محال کر کر، تا: پنج شنبه 12 محرم 1230ق؛ جلد: مقوایی، 20گ (58پ - 77پ)، اندازه: 22×16سم [ف: - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ مهر: «عبده اسماعیل»؛ جلد: تیماج، 93گ، 14 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 15 - 165]
آغاز: بسمله الحمدلله کما هو اهله و کما ینبغی الكرم و عز جلاله و صلوات الله ملائکته علی نبینا محمد و آله و بعد اقول لما کان العوامل المنسوب الى الفاضل المدقق ملامحسن حفظه الله محتوية علی المسائل الكثيرة والفوائد الغريبه؛ انجام: او عن الجار و المجرور نحو امامك و علیك و غیرهما تمت.
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد تقی لواسانی، تا: شنبه 25 ذیحجه 1231ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1492]
080 مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2/ 14600
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: ربیع الثاني 1233ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 19×13 سم [ف: 12 - 340]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج، 16گ (15ر - 30ر)، 8-13 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19 - 287]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: تمت الرسالة کتب لنور چشمی محمد هادی 1233.
بی کا، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج، 16گ (15ر-30ر)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1234ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: کاتب «بنده آل محمد باقر» (بیضی)، «عبده الراجي علی» (بیضی)، «عبده عبدالعزیز الحسيني»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 25گ (74پ - 98پ)، 11 سطر، اندازه: 21/3×16سم [اهدائی رهبر: 10- 285]
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1234ق، کاغذ: اصفهانی، 33گ (42-10 )، ابعاد متن: 11×6/5، اندازه: 15×10 سم [ف: 3 - 971]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1234 ق [ف: 3 - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1234ق؛ مهر: «بنده آل محمد باقر»
بیضی)، «عبده الراجي علی» (بیضی)، «عبده عبدالعزیز الحسيني»؛ 25گ (72پ-96پ)، اندازه: 21×16سم [مؤيد: 3 - 63]
کا: محمد ابراهیم بن نائیج، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 21×16سم [ف: - 266]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1235ق؛ با ترجمه فارسی؛ 16ص، ابعاد متن: 11/5×19/5 و 5/5× 13، اندازه: 11/5×19/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن ملاگل محمد، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 51گ، اندازه: 14×19 سم [ف مخ: 3 - 1408]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ محشی به امضاء شرح ملا محسن و نظر علی و دیگران؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 48ص، اندازه: 22×17سم [ف: 2 - 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی بابا ابن ملا نوروز علی روزانی و عبد الجبار ابن کربلای محمد قلی، تا: 1237ق، جا: مدرسه سید مجتهد؛ جلد: مقوا، 27گ (34پ - 60پ)، 8-11 سطر (14×9)، اندازه: 20/5×16/5 سم [ف: 19 - 568]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن اسماعیل حسینی، تا: چهارشنبه 11 جمادی الثاني 1237ق؛ 30گ (15پ -44ر)، 11 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 2 - 346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1238ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 11گ (53ر-63ر)، 11 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 49]
آغاز و انجام: برابر
کا: جمشید نوری، تا: شعبان 1238ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 17گ (3پ-19ر)، 16- 19 سطر [ف: - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن میرزا محمد باقر طبیب، تا: 24 جمادی الاول 1238ق؛ جلد: تیماج مذهب، 39گ (180پ - 218پ)، 11-9 سطر (5/5×11 و 1286)، اندازه: 17×10 سم [ف: 19-674]
کا: ابوالحسن بن ابوالحسن موسوی، تا: 1239ق؛ مصحح، مهر: «عبده محمد علی» (بیضی)، «عبده صادق علی»؛ 51گ (80پ- 130 پ)، 12 سطر (15×6)، اندازه: 21×11سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه غره شعبان 1240ق؛ 35گ (123پ - 158ر)، 9-10 سطر [ف: - 160]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240 ق [ف: - 72]
آغاز: و للتعلیل کقول الشاعر یفضی حیاء ویعضی من مهابته فلا یتکلم الاحين یتبسم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 22گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 1 - 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین اردکانی، تا: 1240ق، جلد: مقوایی، 12گ (38ر -49ر)، 16 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 4 - 52]
خط: نستعلیق متوسط، کا: سید میرزا بن سید واحد دیو کلائی، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، 49گ، اندازه: 20×16/3 سم [ف: 12 - 424]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی محمد فراهانی، تا: 18 ربیع الاول 1241ق؛ 26ص (229-254)، 15 سطر [ف: 2 - 216]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 15 صفر 1242ق؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 20×12/5 سم [ف: - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 شعبان 1242ق؛ جلد: چرم، 49گ (28پ- 76پ)، اندازه: 19/80×15 سم [دو کتابخانه اراک: - 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: همدانی، محمد حسن، تا: 1243ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1243ق؛ 16گ، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 2945]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق؛ 31گ، اندازه: 18×10سم [ف: 116]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن جمشید بیگ، تا: 1244ق؛ 34گ (121-88)، 140 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 22 -6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن احمد، تا: 17 جمادی الاول 1244ق، جا: مدرسه آقا سید زین العابدين؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ، 8 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2945]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد حسین کاشانی، تا: 1244ق؛ 12گ (74ر-85پ)، اندازه: 20×16/5 سم [ف: 1- 137]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن مشهدی حسین، تا: چهارشنبه 11 ذیقعده 1244ق؛ مصحح، محشی؛ 34گ (65-98)، 9 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 28-608]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد رضا مرندی، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 47گ، 7 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 3 - 1407]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن خواجه علی گیلانی، تا: 11 جمادی الثاني 1245ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 37گ (8پ -44ر)، اندازه: 21×16/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ولی خان بن یوسف طالقانی، تا: 1245ق؛ مصحح، محشی؛ 25گ، 18 سطر، اندازه: 18×20/5سم [ف: 1- 394]
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن ملاعلی افشار، تا: 14 ذیقعده 1245ق؛ محشی؛ اندازه: 17×22 سم [نسخه پژوهی: 2 - 197]
خط: نستعلیق، کا: عبد الله، تا: پنج شنبه 7 ربیع الثاني 1247ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر (16×6)، اندازه: 21×14سم [ف: 16 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم فرزند حاجی محمد کاظم، تا: 1250ق؛ مصحح، محشی؛ 22گ (1-22)، 13 سطر، اندازه: 10×5 سم [ف: 29 - 209]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن احمد خوئینی، تا: 6 صفر 1251ق، جا: قزوین؛ 44گ، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 489]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ کا: عبدالحسین ابن محمد علی برغانی، تا: 1252ق؛ کاغذ: فرنگی، 43ص (64-106)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 11 - 190]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالله، تا: 1253ق؛ مهر: «عبده حسین علام»؛ جلد: تیماج، 139 گ، 7 سطر (13/5×8/5)، اندازه: 15/5 ×21/5سم [ف: 15 - 203]
آغاز: برابر
خط نسخ، کا: علی بن محمد جرجانی، تا: 10ذیقعده 1254ق؛ محشی؛ 103ص (12-114)، 6 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 260]
آغاز و انجام: برابر
کا: ملا علی سواد کوهی، تا: چهارشنبه 15 صفر 1254ق؛ جلد: تیماج، 22 گ، 13 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 5 - 2944]
آغاز: رب یسر ولا تعسر سهل علینا یا رب. هذا کتاب عوامل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1255ق؛ جلد: تیماج، 30گ، 14 سطر (13/5×0)، اندازه: 22×16سم [ف: 3 - 451]
بی کا، تا: 15 محرم 1255ق؛ جلد: تیماج مذهب، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد زنجانی، تا: 14 شوال 1256ق؛ 31گ (1ر 31پ)، 18 سطر، اندازه: 20/8×16/1 سم [ف: 9 - 143]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد سعید لاهیجانی، تا: محمد سعید لاهیجانی 1256ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی کبود، جلد: تیماج، 28گ (99پ -126ر)، سطر (16×8)، اندازه: /14×21/2سم [ف: 17 - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آقا گل بن اسماعیل قبه ای (ساکن بادکوبه)، تا: 1256ق؛ محشی؛ 31گ (123پ -153) [ف: - 160]
خط: نسخ، کا: ابو تراب حسینی، تا: یک شنبه 21 ذیحجه 1256ق؛ جلد: تیماج، 69گ (1پ-69پ) [ف: 37 - 457]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بشیر بن قربانعلی، تا: 1257ق، جلد: مقوا، 31 گ، 9 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2944]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن رمضانعلی مشهور به آقا بابا، تا: دوشنبه 15 جمادی الاول 1260ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 17گ (1پ -17پ)، 14سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1 - 191]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 470/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 948]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260 ق [الفبائي: - 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادی الاول 1260ق؛ 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 17×21/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی بن محمد قلی حیدر، تا: 1260ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 22گ (1پ- 22پ)، 13 سطر (1576)، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 18 - 299]
خط: نسخ، کا: میر فضل الله بن سید حسن، تا: 1260ق؛ 23گ (1پ -23پ)، 16 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 377]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد جواد، تا: 1261ق؛ 17گ (149پ -165پ)، اندازه: 21/5×16سم [ف: 1- 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 14گ (73-86)، 17 سطر (16×6)، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 19 - 306]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ اندازه: 17×1 سم [ف: - 187]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین بن علی موسوی، تا: ذیحجه 1263ق؛ 13 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 211]
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: 1263ق، جا: قزوین روستای ارداق؛ 33ص (29-61)، 15 سطر [ف: 2 - 480]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن عبدالرزاق بن محمد قاسم تنکابنی، تا: 1264 ق [ف: 3 - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: رمضان 1264ق، به جهت عبد الحميد؛ محشی؛ 112گ، 4 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 1- 394]
خط: نستعلیق، کا: علی محمد نوری، تا: شنبه 4 صفر 1265ق، جهت فرزندش محمد حسین؛ محشی؛ جلد: تیماج، 7گ (46ر - 52پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 249]
انجام: برابر
کا: غلامعلی خندابی شراهی، تا: جمعه 7 صفر 1265ق؛ جلد: چرم، 6 سطر، اندازه: × 10/5سم [دو کتابخانه اراک: - 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: قربان علی بن حیدر علی دبورودی، تا: 1264 و 1265ق؛ جلد: تیماج مذهب، 37گ (9 پ-45پ)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 27/2 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: فضل علی، تا: 1266ق؛ 34گ (80پ -113پ) [ف: 2 - 179]
بی کا، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1266ق؛ 15گ (38پ -52ر)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 2 - 464]
کا: محمد بن قربان براری، تا: 1266ق، جا: مدرسه پردنگون، به خواهش میرزا باب بن علی نقی قشلاقی؛ محشی، اندازه: 22×17سم [ف: - 270]
خط: نسخ، کا: رمضانعلی بن بابا طالقانی، تا: صفر 1268ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 22×17سم [ف: - 192]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد کاظم، تا: 1268ق؛ مصحح؛ 52گ (1پ -52ر)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 19 - 72]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن کربلائی علی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر (10×14/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 2 - 767]
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، تا: 1269ق، جا: قزوین مدرسه حاج ملا صالح؛ 15 سطر، اندازه: 20/7×13/5 سم [ف: 41 - 165]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 21گ (8ر - 28ر)، اندازه: 15×10 سم [ف: 1 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله بن ملانصر الله از لنجان اشتر خان، تا: 14 رجب 1270ق؛ 30گ، 11 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 5- 2944]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ذهاب آبادی، محمدصالح، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: و السماعيه ثلثة عشر نوعا و القياسية سبعة أنواع؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ محشی [ف: 12 - 242]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاستتار یجب في الفعل في ستة مواضع فعل الامر للواحد المذكر و المضارع المبدو بتاء خطاب. ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1271ق؛ 4گ (51پ- 54پ)، 12 سطر (10/5 ×17)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 39 - 52]
خط: نسخ، کا: حسن بن عبدالحسین برزکی، تا: شنبه 5 رجب 1271ق، برای فرزندش علی؛ 26گ، 14 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمود بن محمد علی بن محمد شریف، تا: 12 ربیع الاول 1272ق؛ جلد: تیماج، 14گ، 17 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 5 - 2945]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 ربیع الاول 1272ق؛ افتادگی: انجام؛ 14 سطر (6×10/5)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 1 - 330]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق؛ اندازه: 17×22 سم [ف: - 201]
خط: نسخ، کا: عبدالاحد بن محمد جعفر دودزنی، تا: 1273ق؛ 45گ (61-105پ)، اندازه: 22×17سم [ف: - 58]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن زین العابدين گلپایگانی، تا: پنج شنبه 26 ذیقعده 1274ق؛ 20گ (74پ-93پ)، اندازه: 18×11 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: آقا بزرگ بن میرزا محمد علی زرقانی، تا: رجب 1276ق؛ جلد: تیماج، 34گ (57پ -90پ)، 10 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 2 - 285]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 26 شوال 1276ق؛ جلد: تیماج، 24ص (67-90)، 15× 16 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 3/ 40 - 93]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1276ق؛ محشی؛ مهر: «عبده الراجي عبدالرحیم الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 9ص (35-43)، 16 و 22 سطر (16×11)، اندازه: 22×17سم [ف: 16 × 168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رستم ابن کرای بك العربي، تا: 1279-1280ق؛ محشی؛ تاریخ وقف: مرداد 1353؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 48گ (1-48)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 12 - 343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد، تا: 1280ق؛ 59گ، 7 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 3 - 1407]
آغاز و انجام: برابر
کا: علیرضا بن حسین ندوشن یزدی، تا: 1285ق؛ 47گ، 14 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 3 - 1407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فضعلی ولد الله ویردی روردباری، تا: 3 شعبان 1289ق؛ محشی از فضلعلی در 1288ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 53گ، 6 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 5 - 2945]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر حیدر ابن کریم موسوی اردبیلی، تا: 1290ق، جا: مدرسه آخوند ملا ابراهیم؛ محشی از (حاج نظر علی جیلانی ملا نظر علی گیلانی) و حدائق؛ واقف: ابن محمد تقی برکات، 1347 [ف: 12 - 253]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا توپچی افشار، تا: ربیع الأول 1296ق؛ مصحح، محشی؛ 21ص (64-84)، 18 سطر [ف: 2 - 455]
کا: احمد بن صفر قزوینی، تا: 1296ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 14سطر، اندازه: 21×19سم [ف: - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عبدالرحیم بن محمد علی فیروز کوهی، تا: دوشنبه 6 شوال 1299ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مصطفی صفایی خوانساری در سال 1336 با مهر «مصطفی الحسيني 1342»
(بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 45گ (1پ-45ر)، 8 سطر، اندازه: 10/5×7/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 286]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 10 سطر (9×14/5)، اندازه: 21×17سم [ف: - 390]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1300ق؛ 81ص (40-120)، 9 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 499]
خط: نسخ، کا: نصر الله بن محمد حسن بیک سلطان آبادی، تا: 1301 ق [ف: 1- 186]
آغاز: و للمصاحبة نحو دخلت علیه بثیاب السفر و منه سبحان ربی العظيم و بحمده؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسینعلی بن ابراهیم فرجی فراتی، تا: ربیع الأول 1302ق؛ افتادگی: آغاز؛ 14گ، اندازه: 22×17سم [ف مخ: - 138]
آغاز: حقيقة نحو الماء في الكوز و مجازة نحو النجاة في الصدق کما ان الهلاك في الكذب ... و علی الاستعلاء اما؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ، 12 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 5 - 2946]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 1308ق؛ جلد: مقوا، 56گ، 6 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 5 - 2944]
بی کا، تا: 1310ق؛ 16سطر، اندازه: 21×18سم [ف: - 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی، تا: سه شنبه 1 ربیع الاول 1314ق؛ جلد: مقوا، 15گ، 15 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 5 - 2944]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: نحو علمتنی منطقا ردنا بیانه علی سبیل الاختصار ... سنه 1314
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد تقی بن محمد حسن هروی، تا: 1315ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 37گ، 17 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 12 - 198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو القاسم او عموزلوئی، تا: 1316ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: جعفر، تا: 1316ق؛ اندازه: 16×20/5سم [رشت و همدان: ف: - 1145]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ذیحجه 1319ق؛ 27گ، 10 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد لنگرودی پرشکوهی، تا: 1322ق، جا: قزوین مدرسه التفاتيه؛ متن کتاب در حواشی و لابه لای سطور ترجمه شده؛ 101ص (31-131)، 7 سطر، اندازه: 21×19/5 سم [ف: 2 - 174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: محمد شریف حسینی خلخالی، تا: 5 رجب 1340ق؛ جلد: تیماج، 60گ، 5 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف مخ: 3- 1407]
آغاز: برابر؛ انجام: فمیز عدا ما کان منها قد اضیف الى مأة بفرد فهو میز و فیما بعد عشر فردا انصب الى تسع و تسعین المميز و لما جاز من تسع و تسعین فقط عوامل سماعی را دارد و ناتمام است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن مشهدی علی، تا: 1349ق؛ افتادگی: انجام؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: مقوایی، 47گ، اندازه: 22×17/5 سم [ف مخ: 3 - 1408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قزوینی، محسن بن محمد طاهر، تا: 1359ق؛ واقف: حسن علمی زنجانی؛ 47گ، 7 سطر [ف: - 53]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 6 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 225]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 46 گ، 8 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 2 - 225]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثانیهما ما یعمل في المظهر و منه هیهات نحو هیهات
خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ جلد: تیماج، 17 گ، 8 سطر (15×10/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 344]
بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 23گ (1پ -23ر) [ف: 36 - 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله حسنی قزوینی، بی تا، جلد: مقوا، 96ص (222-127)، 7 و 10 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 26 - 447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی آقا بن مهدی، تا: دوشنبه 8 جمادی الاول، برای سید علی؛ محشی؛ جلد: تیماج، 41گ، 8 سطر، اندازه: 21/5×12 سم [ف: 25 - 252]
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 567/1 خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21گ (1-21)، اندازه: 10/5 × 15/5سم [ف: 3 - 108]
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 483/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 27گ (1پ -27ر)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 2 - 306]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×15سم [ف: - 204]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×13سم [ف: - 298]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 31گ، اندازه: 18×10 سم [ف: - 116]
خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد صادق بن هدایت الله نوری؛ جلد: تیماج، 17ص (43-59)، 12-15 سطر (16×7/5 و 17×13)، اندازه: 21×16سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و جر بتقدیر اللام او من اوفی و سمی المجرور مضاف اليه نحو هذا غلام زید و خاتم فضه و ضرب ...
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 12گ (89پ -100)، 15 سطر (14×8)، اندازه: 20×15سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 39گ، اندازه: 16/6×10/6 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: عملها و من حفظها و عرف عملها یحصل له بصيرة في النحو تم الكتاب بعونا لملك الوهاب تم
بی کا، بی تا؛ محشی؛ مهر: «عبده حسین ...» (بیضی)، «یا یحیی خذا الكتاب» (چهار گوش)؛ 25گ (117پ-141)، 12سطر (13×6/8)، اندازه: 18×12 سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تاب؛ 24گ (38 -61ر)، اندازه: 11/5 ×17سم [ف: 2 - 373]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد ف: - 38]
آغاز: برابر؛ انجام: او را کبین الزيدان و حبذا الزيدان رجلین او را کبین و هکذا البواقي.
تذکر: این رساله در فهرست به نام عوامل جرجانی آمده که با توجه به آغاز نسخه نام مؤلف تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 12 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4 - 348]
انجام: و قد یحذف عاملها و جو با نحو زید ابو کی عطوفا ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 67گ، 12 سطر (12×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 15 - 221]
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ 5گ (1پ-5 پ)، 6 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 291]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 21گ (116پ -136ر)، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 294]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 68گ، اندازه: 20×15سم [ف: 1- 569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ مهر: «محمد حسین بن محمد صادق الامامي»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 59گ، 6 سطر (12×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 12 - 285]
آغاز: ثمانی عشره و قوله بعد ظرف ... و ما مصدریه و جاوزت فعل ماض وفاعل و الاثنين مفعول لجاوزت؛ انجام: و اما باقی الأحكام من التصير و غیره فلیطلب في غیر هذا الكتاب لانه لایلیق به الأطناب و الى الله المرجع و اليه الماب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ یادداشت «محمد بن محمد ابراهیم نجم آبادی با مهر صل علی محمد»؛ جلد: گالینگور، 4گ (9-12پ)، 10-18 سطر (12×6)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 16 - 367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالشکور بن صدر الدين بن ابوعلی تنکابنی، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 29گ (5پ -33پ)، 9 و 11 سطر (12/5×9/5 و 10×14/5)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 18 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای 222، 34گ (40
73پ)، 9 سطر (6×13/5)، اندازه: 22/3×11/8 سم [ف: 19-14]
آغاز: برابر، انجام: والسادس حروف استثناء نحو عدا وخلا وحاشا اذا خفض بها وترکنا تعلیل الكل خوفا من الاطالة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 30گ، 12 سطر، اندازه: 23×18سم [ف مخ: 3 - 1408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: بخشعلی بن حسینقلی، بی تا؛ جلد: مقوا، 91گ، 5 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف مخ: 3 - 1407]
آغاز: برابر؛ انجام: نحو انا العاصي وان لم یظهر ولم یقدر في آخره یسمی محلیا نحو توکلنا علی من لا يأتي الخير الا من جهته
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی به حاشیه احمد؛ 53گ، 9 سطر، اندازه: 23×18سم [ف مخ: 3 - 1408]
آغاز: برابر؛ انجام: و قدیر مع ما بعده علی البدل نحو عندی کذا درهم و قد تکون كناية عن غیر العدد نحو خرجت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 15گ، 13 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 2946]
آغاز: برابر
از اول تا النوع السادس حروف تجزم الفعل المضارع؛ بی کا بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 10گ، 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2946]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: «عبده الراجي فتح الله» (بیضی)، «یا احمد»؛ 29گ، 8 سطر، اندازه: 20×16سم [ف مخ: 3 - 1407]
آغاز: بنکره منصوبة علی طبق ماقصد افراد او تنبیه و جمعا و تذکیرا و تأنيثا و المضمر مفرد و مذکر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ، 17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 2946]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 45گ، 8 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2944]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 32گ، 10 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2945]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 28گ (1پ- 28پ)، 11 سطر، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 4 - 305]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 55 گ، 9 سطر [ف: 1- 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×19/5سم [ف: 3 - 847]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 11گ (39پ -49ر)، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 1- 78]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، جلد: میشن، 15گ (63پ -77ر)، اندازه: 16×10/8 سم [ف: 9 - 348]
آغاز: حکما و لابد لها من متعلق مثله
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 16گ (1-16)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 12 - 421]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا 12گ (40-51)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2945]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 30گ، 8سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5- 2945]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ (15×6)، اندازه: 22×18سم [ف: 5-2945]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تاب محشی؛ 33 گ، اندازه: 18×12 سم [ف: 2 - 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×13سم [ف: 128]
انجام: یحتمل هذین ایضا و شذ دخولها علی الضمير ...
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ ترجمه زیر سطرها؛ جلد: مقوایی، 10گ (83ر-92پ)، اندازه: 18×11سم [ف: 13 - 328]
آغاز: نظمتها بالفارسیه با و تا و کاف و لام و واو انجام: و الا فمصدر کالضرب و الاكرام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: تم الكتاب بعون الملك الوهاب ... اللهم اغفر لی ولوالدی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: و بمعنی من نحو عینا یشرب بها عباد الله و تکون زائدة قیاسا في ثلثة اخبار خبر لیس نحو لیس زید بقائم و خبر ما النافية نحو ما زید بقائم و خبر مبتدا مقرون بهل نحو؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سرخ، 16گ (1ر -16پ)، 14 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 31 - 15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد رحیم» (گلابی)؛ انتقالی از مدرسه آیت الله بروجردی شهر ری در اردیبهشت 1370؛ جلد: مقوا، 59گ (1پ-59پ)، 6 سطر (7×17/5)، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [ف: 20 - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 38گ (39-76)، مختلف السطر (13×9)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 34 - 23]
‘avāmel (t.)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل؛ ملا محسن قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 243/3
بی کا، تا: قرن 13؛ همراه با چند بند کوتاه درسی دیگر [اوراق عتیق: 1- 254]
al-'avāmel (t.)
مشهد، رضوی، شماره نسخه: 29088
آغاز: بسمله، احمدك یا من یرفع صالح العمل احمد فعل مضارع موضوع از برای متکلم وحده ضمیر در او مستتر است که؛ انجام: از برای مثال این روز که قیامت باشد باید عمل کنندگان قد تم
خط: نسخ جلی خوش، کا: حسینی زنجانی، علی نقی بن محمد، تا: 1260ق [رایانه]
al-'awāmil fi-n nahw (t.)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29068
آغاز: از باب افتعال اجوف و اوی در اصل مشتوق بود و او متحرک ما قبل مفتوح را قلب؛ انجام: و ... هذا فلیعمل العاملون و از برای مثال این روز که قیامت باشد پس باید عمل کنند عمل کنندگان تمت.
کا: حسنی زنجانی، محمد علی بن محمد باقر، تا: 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید محمد تقی خاتمی زنجانی، 1382؛ جلد: مقوا، 46گ، 16 سطر، اندازه: 22×17سم [رایانه]
al--awāmil fi-n naḥw (manzūm)
در این منظومه، عوامل نحوی در 61 بیت به رشته نظم در آمده است. شمارش عوامل نحوی در این منظومه مطابق با «العوامل المائه» عبدالقاهر جرجانی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3771/3
آغاز: الحمدلله و صلی الله ** علی من اصطفاه و اجتباه / لاسیما سیدنا محمدا ** و آله اولی الرشاد و الهدي؛ انجام: فاحمد الله مصلیا علی ** محمد خیر نبی ارسلا / و تابعیهم مقتفی آثارهم ** و راوی الصحاح من اخبارهم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق؛ یادداشت امانت کتاب توسط مهدی موسوی قضایی به سال 1351؛ جلد: تیماج، 5گ (88پ - 92)، 10 سطر (11×7)، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 16 - 410]
al-'awāmil-ul mi’a = “awāmil-u jurjānī = al-'awāmil fi n naḥw
جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن، - 471؟ قمری
jorjānī, abd-ol-qāher ebn-e ‘abd-or-rahmān (- 1079)
«عامل» در اصطلاح دستور زبان عرب واژه هایی را می گویند که مانند پیشوند بر سر واژه دیگر در آید و در آهنگ آن اثری گذارد و چون پایه دستورهای نحو زبان عرب بر شناسایی این عامل ها استوار است، کسانی اینها را گرد آورده اند و این گونه کتاب ها را «عوامل» خوانده اند. یکی از کسانی که عوامل را گرد آورده عبدالقاهر جرجانی است. عوامل صد گانه لفظی و معنوی که آخر الفاظ عربی را از جهت اعراب تغییر می دهند به طور ساده و مختصر در دو قسم عوامل لفظی و معنوی آمده است. این تأليف با کمال اختصاری که دارد دارای فوائدی است که در کتاب های بزرگ یافت نمی شود و در حدود 400 بیت
کتابت دارد و جزو کتب درسی جامع المقدمات است. بر آن شروحی بسیار به فارسی و عربی و ترکی به نظم و نثر نگاشته شده است.
آغاز: بسمله. الحمد ... اما بعد فان العوامل في النحو مأة عامل و هی لفظية و معنوية فاللفظية سماعية و قياسية فالسماعية احد و تسعون عاملا و القياسية سبعة عوامل و المعنوية عددان و تتنوع السماعية علی ثلثة عشر نوعا النوع الأول حروف تجر الاسم فقط و هی تسعة عشر حرفا الباء و من و الى و في ...
انجام: و العامل في الفعل المضارع فهذه مأة عامل لا یستغنی الصغير و الكبير و الوضيع و الشريف من معرفتها و استعمالها علی النحو المذكور و الحمد لله تمت.
چاپ: مشار عربی، ص 246؛ جزو کتب درسی جامع المقدمات است؛ السعودية، دار المنهاج، تصحیح انور بن أبي بکر الشيخي الداغستاني، الطبعة الأولى؛ ایران، سنگی، 1312ق، وزیری، 2 ص جامع المقدمات: (صص 48-49)؛ ایران، تبریز، دار الطباعه حاج احمد اقا تاجر کتابفروش تبریزی، 1329ق، سنگی، وزیری، 3ص، به اهتمام و درخواست عمدة التجار مشهدی محمود آقا بن احمد آقا کتابفروش، 1329 - 1330 (جامع المقدمات: 136 - 138صص)؛ ایران، تبریز، 1313ق، 3ص؛ دارالسلطنه تبریز، محرم الحرام 1313ق، 3ص (جامع المقدمات: صص 136-138) در هامش؛ ایران، 1264ق، سنگی، جیبی
[کشف الظنون 1179/2 و 1180 و 1179 و 140/2 و (چاپ فلوگل) ج 278: 4؛ ريحانة الأدب 401/1؛ معجم المطبوعات 681/1، الذريعه 359/15؛ دنا 668-66477 (167 نسخه)؛ بروکلمان 200/5 -205]
شرح و حواشی:
1- جواهر النحو في علم الاعراب؛ طبرسی، فضل بن حسن (468 -548)
2- شرح العوامل المأة؛ طوسی، حاج بابا بن ابراهیم (-870)
3- المعامل في شرح العوامل؛ قره سنان، یوسف بن عبدالملک (885)
4- شرح ديباجة جواهر النحو؛ زواری، ابو سعید بن احمد (-9)
5- مأة كاملة في شرح مأة عاملة = شرح عوامل الجرجاني؛ طوسوی، ابراهیم بن عبدالکریم (-900)
6- اعراب العوامل المائة؛ ازنیقی، اشق قاسم (-945)
7- شرح العوامل المأة؛ بردعی، سعد الدين (-10)
8- شرح العوامل المأة؛ ابن اسرائیل، یحیی بن نصوح (-10)
9- مفتاح العوامل؛ عبداللطیف بن عثمان (10)
10- شرح العوامل المائة؛ سیواسی، حسین بن محمد (976-1008)
11- ترکیب العوامل المائة؛ سیواسی، حسین بن محمد (976-1008)
12- شرح العوامل المائة؛ عبدالصمد بن کمال الدين (-11)
13- شرح اعراب العوامل المائة = اعراب عوامل المائة؛ حسینی استر آبادی، زین العابدين بن محمد هاشم (-11)
14- شرح العوامل المائة؛ کاشانی، سلطان محمد بن علی (11)
15- شرح العوامل المائة؛ اردبیلی، غیاث الدين (-11)
16- جامع الفوائد = شرح العوامل المائة؛ محمد صادق بن درویش محمد (-11)
17- شرح العوامل المائة = شرح العوامل للجرجانی؛ کورانی، ابراهیم بن حسن (1025-1101)
18- شرح العوامل المائة = شرح العوامل للجرجانی؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)
19 - شرح العوامل؛ حسینی عسکری، علی بن ابوالقاسم (-12)
20- زهر الاماني = شرح العوامل المائة؛ عمر بن ایوب (-12)
21- النحو (ارجوزة) = الشامل للعوامل؛ نودهی، محمد معروف بن مصطفی (1166-1254)
22- ترکیب العوامل المائة؛ نسری، ابراهیم (-12)
23- شرح العوامل المائة؛ بیدگلی، محمد علی بن احمد (13)
24- مصباح الطلاب في معرفة علم الاعراب؛ اردکانی، محمد حسین بن محمد جعفر (13)
25- شرح العوامل المائة = اعراب و ترکیب شرح عوامل؛ نوری، هادی (-13)
26 - العوامل المائة (ترجمه و ترکیب)؛ ولی بن علی اصغر (13)
27- شرح العوامل المائة؛ تنکابنی، محمد بن سلیمان (1234-1302)
28 - العوامل المائة (ترجمه)؛ نجفی، محمد تقی بن محمد علی (-14)
29- شرح العوامل المائة؛ تبریزی، محسن بن محمد (-14)
30- شرح العوامل المائة؛ کرمانشاهی، محمد کریم بن علی اکبر (-14)
31- ترکیب العوامل المائة = شرح العوامل المائة؛ حاجی میکائیل
32- تفصیل الجرجاني؛ شیخانی، علی بن حامد
33- حاشية شرح البردعي للعوامل؛ المائة حامد بن عمر
34- شرح العوامل المائة = رساله در علم نحو؛ محمد بن ابی جعفر
35- غرائب؛ اردبیلی، علی بن مصطفی
36- کحل الافاضل في شرح العوامل؛ فاضل، محمد بن محمد حسن
37- فوائد العتابية في حل المأتية؛ عتابی، محمد بن ابوالقاسم
38- شرح العوامل الكبير؛ ترکستانی، داود بن عبدالباقی
39- شرح العوامل المائة؛ افندی، ملا محمد بن عبدالله
40- التحفة الخانية و الهدية الخاقانية؛ ابن ملا الله وردی
41- شرح العوامل المائة؛ یادگار شیرازی
42- شرح العوامل المائة؛ کلارستاقی، محمد بن عباسعلی
43- اعراب و ترکیب عوامل جرجانی
44- ترکیب العوامل = شرح العوامل
45- ترکیب العوامل المائة
46- شرح العوامل (2 عنوان)
47- شرح العوامل المائة (131 عنوان)
48- شرح العوامل المائة (الف) (2 عنوان)
49- شرح العوامل المائة (ب) (3 عنوان)
50- شرح العوامل المائة (د) (8 عنوان)
51- شرح العوامل المائة (ز)
52- شرح العوامل المائة (و) (5 عنوان)
53- شرح العوامل المائة (ه) (6 عنوان)
54- شرح العوامل المائة = شرح العوامل للجرجانی
55- شرح عوامل المأة (7 عنوان)
56- شرح مختصر العوامل
57 - الطورنوج = شرح العوامل المائة = اعراب العوامل المائة (5عنوان)
58- العوامل المائة ( ترجمه منظوم)
59- العوامل المائة (ترجمه) (3 عنوان) 60- العوامل المأة (مختصر) (27 عنوان)
آغاز: الحمدلله علی جزیل نواله ... هذا مختصر في حصر العوامل علی ما ذکره الشيخ الفاضل
کا: ابوالمجد تبریزی، تا: شنبه 6 صفر 721ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (149-150)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 - 75]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش [فیلم ها ف: 1- 429]
کا: محمد بن یعقوب بحرانی، تا: اواخر شعبان 872ق؛ جلد: مقوایی، 9گ (52پ - 60پ)، اندازه: 13/5 × 18/5 سم [ف: 24- 63]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 13، 5 سطر، اندازه: 13 × 19/5 سم [ف: 2 - 388]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 2 - 388]
. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 385/3
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن، 15 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 5 - 20]
بی کا، تا: دوشنبه 9 رجب 905 ق [ف: - 22]
خط: نسخ تحریری، کا: جعفر بن علی، تا: 932ق [فیلم ها ف: 3-146]
خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان، تا: شوال 968ق؛ اهدایی: وزیری؛ 8گ (27-34)، اندازه: 16×11سم [ف: 4 - 1212]
خط: نسخ، کا: عبدالهادی بن محمد بن محمود، تا: 983ق؛ محشی، اندازه: 14×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 115]
آغاز: بسمله، الكلمه لفظ موضوع مفرد اللفظ؛ انجام: علامة التانيث لالفظ لا معنی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ 27ص (343-360)، 19 سطر (5/5×12)، اندازه: 18×9/5 سم [ف: 9 - 269]
بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3 - 42]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی [ف: 5 - 457]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن رسول، تا: قرن 11؛ اندازه: 16×11سم [نسخه پژوهی: 3 - 114]
انجام: عن الاضافة و المعنوية منها فعد داره العامل في المبتدأ و الخبر
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 10گ (41پ - 50پ)، اندازه: 15×11سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 176]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 864]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 138/5
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 394]
انجام: بمعنی افترقا و قد یلحق ما بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 1گ (61ر - 67پ)، اندازه: 9/5× 16/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 343]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1010ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1383]
خط: نسخ، کا: یعقوب بن محمد علی هزار جریبی، تا: یکشنبه 25 رمضان 1015ق؛ 4گ (75پ -78پ)، اندازه: 11/5 × 18/5سم [ف: 2 - 208]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1026ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج ، 15گ (23-9)، اندازه: 14×20سم [ف: 12 - 390]
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... العوامل في النحو علی ما الفه الشيخ الإمام عبد القاهر؛ انجام: برابر
در این نسخه افتادگی وجود دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1027ق؛ محشی؛ در برگ 22 - 23 اشعاری از: شاپور طهرانی، نثاری، امیر ابوطالب، شیخ بهاء الدين، شیخ علی نقی؛ مهر: محمد علی (مربع)؛ جلد: تیماج، 6ص (60-65)، اندازه: 17×9 سم [ف: 32 - 123]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن عیسی قاضی، تا: 1052ق، جا:
استانبول؛ مجدول، محشی؛ اندازه: 16×10سم [ف: - 8]
آغاز: بسمله، العوامل في النحو علی ما الفه الشيخ الفاضل عبدالقاهر بن عبدالرحمن الجرجاني سقی الله و ثراه و جعل؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1052ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
کا: محمد حسن بن فتح الله، تا: دوشنبه 22 ربیع الاول 1068ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (24پ-29ر)، 14 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 2 - 259]
خط: نسخ، کا: محسن بن حاجی علی، تا: 1074ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 13 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 210]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد علی، تا: جمادی الثاني 1077ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: اسمعیل بن محمد کاظم حسینی؛ 36گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 2 - 121]
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن عوض بیک لیشاوندانی، تا: 1077ق، کاغذ: سپاهانی، 2 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 202]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1092ق؛ مهر: «عبده الراجي عبدالله الحسيني» (بیضی)؛ 8گ (1پ- 8پ) [ف: 3 - 230]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر یزدی، تا: 1096ق؛ وگ (70پ - 75ر)، 20 سطر (16×6)، اندازه: 21×12سم [ف: 16 - 443]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فان العوامل في النحو علی ما ألفه الشيخ عبدالقاهر بن عبدالرحمن الجرجاني مائة عامل و هی تنقسم الى قسمین لفظية و معنوية؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 11گ (90پ -100پ)، 11 سطر، اندازه: 10×5/5 سم [ف: 39 - 563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 10گ (134پ -143پ)، 12 سطر، اندازه: 19×12/7 سم [اهدائی رهبر: 10 - 286]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 33گ، 4 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 563]
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 4گ (64پ -67پ)، اندازه: 23×15سم [ف: 17 - 475]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×10سم [ف: 16-462]
خط: نسخ زیبا، کا: اسحاق شاگرد حاج حسین حبلی، تا: قرن 12؛ با سرلوح زرین زیبا؛ 13 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 2 - 120]
انجام: و اما و حتی و لا.
خط: نسخ، کا: محمد حسین لاهیجی، تا: قرن 12؛ محشی؛ 8گ (137-130) [ف: 5 - 336]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12، جا: ترکیه عثمانی؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 24گ، 9 سطر (13×7)، اندازه: 17×11 سم [ف: 12 - 2877]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن شیخ عبدالکریم حسینی بلخی نقشبندی، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 4گ (20ر-23ر)، 25 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 27 - 242]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: - 94]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق؛ جلد: تیماج، 5گ (76-80)، اندازه: 18×11سم [ف: 12 - 387]
کا: حسن علی بن علی شهاب استر آبادی، تا: ربیع الاول 1118ق، جا: استر آباد مدرسه دارالشفاء؛ محشی؛ 28 ص [ف: - 27]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1504/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 320]
بی کا، تا: 1120ق؛ 20گ [ف: 1- 372]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حسین کرمی، تا: پنج شنبه 18 شعبان 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 21ص (41-61)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 5 - 1558]
آغاز: بهدایت نحو جنات النعيم بعد ماحرقوا بدلالته عن سواء الجحيم انك انت العزيز الحكيم و بعباده رؤف رحیم و بعده قال المؤلف رحمه الله و رضی الله عنه العوامل
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 ربیع الاول 1164ق؛ افتادگی: آغاز 29گ (10-38)، 8 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 5- 2943]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1173ق؛ 15ص (123-137)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 7 - 271]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1191ق؛ جلد: تیماج سیاه، اندازه: 21×14سم [ف: - 202]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل العربيه مفتاح البيان؛ انجام: جمادی الولي سنه 1267
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 1193ق؛ جلد: تیماج، 19گ (1 -19)، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 12 - 353]
کا: میر محمد رضا، تا: محرم 1193ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×13سم [ف: 1- 467]
خط: نسخ، کا: شاهرخ ابن علی نقی کرد محله، تا: 14 رمضان 1197ق، جا: استر آباد مدرسه دار الشفاء 13گ (145ر -157 پ)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 274]
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11گ (335پ - 345ر)، 13 سطر، اندازه: 20×11/5 سم [ف: 2 - 393]
آغاز: بسمله: الباء حرف جر الاسم ... و الجار و المجرور، انجام: حبل اللروح الريمال من خدمات شاه سلیمان ادام الله له الملك و السلطان و هذا آخر ما اقصد ایراده بالتماس بعض انسان من الاخوان قد فرغت من تسوید 1285
خط: نسخ، کا: عباسقلی بن لسان الملك کاشانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14 ص (31-44)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 10 - 785]
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13، 6گ (48پ -53)، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 1 - 233]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اگ (286-292) [ف: 5 - 337]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (40 -47)، اندازه: 20×13سم [ف: 12 - 339]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 18گ (65ر -82پ)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: - 71]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ، 13 سطر (14×9/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 3 - 854]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 6 گ (213پ -218ر) [ف: 2 - 179]
کامل؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 3گ (182ر- 184ر)، 12 سطر، اندازه: 23×19/2 سم [اهدائی رهبر: 10 - 287]
انجام: کما یراد بالرجل في النعم الرجل زید ولا یتغیر لفظه سواء کان المخصوص مفردا او مثنی او مجموعا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «یا علی 1221» ( هشت گوش)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 19گ (88پ - 106)، 12 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [اهدائی رهبر: 10 - 287]
انجام: و هی للمقاربة علی سبیل الرجاء و خبرها فعل المضارع مع ان نحو عسی زیدان یخرج.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 10گ (1-10پ)، 15 سطر، اندازه: 21×12/5 سم اهدائی رهبر: 10 - 287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13؛ افتادگی: انجام؛ 3ص (188-186)، 18 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 40/3 - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12-13؛ مجدول، محشی؛ 27ص (2- 28)، 15-11 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 3/ 40 - 142]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، 12گ، 7 سطر (15×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 230]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «محمد الحسيني 1283» (بیضی)؛ 6گ (گ 98ر -103پ) [ف: 3 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: و الثاني في المضارع و هو وقوعه في موقع اسم الفاعل نحو زید یضرب موقع زید ضارب تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [اوراق عتیق: 1 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: و المبتدأ مرفوع لمشابهته الفاعل بانه مسندالیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج
مشکی، 12 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: - 416]
چهار صفحه از آن موجود است؛ خط: نسخ پست، کا: ملا سلیمان بن ملا قربانعلی نوری، تا: قرن 13، جا: مدرسه حضرت عبدالعظیم؛ اوراق آشفته؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 120]
از ملامحسن کاشانی یا قزوینی؛ خط: نسخ، کا: مناف بن مرز خان، تا: قرن 13، 31ص (39-9)، 9 سطر (14×7/5) و 15 سطر (10×16/5)، اندازه: 17/5 ×22سم [ف: 8- 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: فاستغنی عن الاضافه و المضدية منها عدد العامل في المبتدأ و الخبر ... تمة الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
کامل؛ خط: نسخ، کا: موسوی، احمد، تا: قرن 13؛ محشی؛ مهر: «مصطفی الحسيني 1342» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 27گ، 14سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 287]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن شاه مراد، تا: 1203ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 8گ (13-20)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: 12 - 422]
کا: محمد بن محمد باقر، تا: ذیحجه 1207ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ (1-10)، 21 سطر (15×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 4 - 1386]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1208ق؛ اندازه: 11×16/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 197]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1210ق؛ جلد: تیماج، 11 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 370]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1212ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 19 - 389]
آغاز: الحمدلله علی جزیل نواله، انجام: و اما و بل و لکن و لا و حتی. تمت ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 20 شعبان 1212ق؛ 9 گ (58-50 پ) [ف: 3 - 230]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين؛ انجام: فهذه ما به عامل تمت تمام شد عوامل
خط: نسخ، کا: ملاحسن بروجنی، تا: 1215ق؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 14×9/5 سم [ف: 12 - 374]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1218ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 33/2 - 82]
آغاز: منها عددان فالجملة مأة عامل و تتنوع السماعية منها علی ثلاثة عشر نوعا النوع الاول؛ انجام: برابر
خط نسخ، بی کا، تا: 14 ربیع الاول 1218ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: ملاجواد؛ 24گ، 12 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 25 - 187]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1220ق، جا: قزوین [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1228ق، 6گ (78ر -83پ) [ف: 2 - 179]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علیخان، تا: 1228ق؛ جلد: تیماج، 18گ (3پ -20پ)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 1 - 244]
کا: محمد کاظم العرب العامري، تا: چهارشنبه 4 جمادی الثاني 1228ق، جا: هرات [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 266]
بی کا، تا: 1229ق [الفبائي: - 412]
خط: نسخ، کا: عبدالله، تا: 1230ق؛ جلد: تیماج، 24گ (28پ- 51ر)، اندازه: 20×14سم [ف: - 104]
خط: نسخ، کا: محمد بن مشهدی علی دلاک، تا: ربیع الأول 1230ق؛ جلد: مقوایی، 24گ (28پ -51پ)، اندازه: 21×16سم [ف: 1- 247]
آغاز: ... وقس علی هذا یفعلا و یعلم و یقاتل و یفرح؛ انجام: برابر
بی کا، تا: شنبه 28 جمادی الثاني 1230ق؛ افتادگی: آغاز؛ 9ص (53-45)، 16-15 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 3/ 40 - 92]
خط: نستعلیق، کا: شکر الله بن مصطفی، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج، 110گ، اندازه: 11×17 سم [ف: - 322]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1233 ق [چند نسخه ف: - 376]
آغاز: برابر
انجام: و المعنوية منها عدد أن العامل في المبتداء و الخبر و العامل الفعل المضارع و هو وقوعه وقع الاسم فهذا مائه
عامل انجامه: تمت الكتاب لنور چشمی محمد هادی 1233 ق.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ محشی؛ 5گ (1-ر5 ر)، 14-9-8 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19 - 337]
آغاز: برابر؛ انجام: العامل في المبتدأ و الخبر و العامل الفعل المضارع و هو قواعد موقع الاسلام فهذا مائة عامل.
انجامه: تمت الكتاب لنور چشمی محمد هادی 1233ق
بی کا، تا: 1233ق؛ محشی با عنوان شرح کبیر، تمام، تفسیر قاضی شرح؛ تملک: محمد هادی ولد کربلایی محمد حسن خلخالی 1233، میر محمد اسمعیل بن حاجی حسن خراسانی 1233ق؛ مهر: المتوكل علی الله «عبده محمد هادی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 4گ (2ر -5ر)، 8-13 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19 - 286]
خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: 1234ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، گ (2-7)، ابعاد متن: 11×6/5، اندازه: 15×10سم [ف: 3 - 971]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 15گ (39پ -53ر)، 13 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1235ق؛ محشی؛ 2گ (30-31پ)، 13 سطر (5/5×10)، اندازه: 15/4×10/8 سم [رایانه]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 2 محرم 1235ق؛ 19گ (2پ - 22پ) [ف: 2 - 179]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن علی اکبر، تا: 1236ق؛ اهدایی: محمد تقی عقدایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 24گ (1 -24)، 9 سطر (5/5×11)، اندازه: 16×10سم [ف: 4 - 1310]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن اسماعیل حسینی، تا: چهارشنبه 11 جمادی الثاني 1237ق؛ 14گ (2پ -15ر)، 11 سطر، اندازه: 16/5×11 سم [ف: 2 - 346]
آغاز: برابر
کا: محمد حسین بن ملا رجبعلی زشکی، تا: 1237ق، جا: زشک؛ محشی با امضای صح، م، ح؛ جلد: تیماج، 18گ (31پ -48ر)، 14سطر (5/5×12)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 19 - 678]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ 11 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: - 91]
آغاز: و انطلق الملا منهم أن امشوا و اصبروا علی الهتكم و الزائده نحو قوله تعالی ظلما أن جاء البشر و الن لغفی الا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضا ابن محمد غلام، تا: 1238ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج سیاه [ف: - 263]
خوئی انجام: فهذه ماية عامل فلایستغنی الصغير والکبیر ... عن معرفتها و استعمالها قد تمت الكتاب في یوم السبت ... کتبه ملا (در نسخه: مل) جاسم في جامع مراد پاشا
خط: نسخ، کا: ملا جاسم، تا: 1241ق، جا: جامع مراد پاشا؛ محشی از شرح عوامل و انمود و ضیاء القلوب و شرح ابواللیث و مفرح القلوب و ملا جاسم و امتحان؛ 17ص (122-138)، 13 و 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 7 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق، کا: عبده محمد حسن علی کل عبده محمد حسن؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن میرزا محمد علی، تا: 14 ربیع الثاني 1243ق؛ افتادگی: انجام؛ 11-12 سطر [ف: 9 - 61]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: رجب 1244ق؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354/5/20 ش؛ 25گ، 7 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 444]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن جمشید بیگ، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج، 37ص (51-87)، 140 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 22-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زنوزی، اسماعیل، تا: 1245ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: ملا محمد باقر، تا: 1245ق؛ اهدایی: وزیری؛ 3گ (47-45)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 4 - 1260]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله اجمعین؛ انجام: بعون الملك الوهاب بید اقل الطلاب اسمعیل زنوزی خ شهر ذی القعده الحرام سنه 1245
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1245ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 21/3×14/3 سم [ف: 12 - 501]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی رضا ابن ابراهیم ابن محمد ابن مؤمن اصفهانی الاصل و رشت مسکن، تا: 4 جمادی الاول 1246ق؛ 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1 - 572]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 شعبان 1248ق، 17گ (35-51پ)، 14 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف مخ]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 28 رجب 1248ق، 6گ (50پ -55ر) [ف: 3 - 230]
بی کا، تا: سه شنبه 13 ربیع الاول 1249 ق [نشریه: 7- 243]
آغاز: برابر؛ انجام: زید عالم فعامله معنوی و عند اکثر الكوفيين عامل الفعل المضارع تجرده عن العوامل الناصب و الجازم و هو مختار.
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن رضا، تا: اوایل صفر 1250ق؛ جلد: تیماج، 35ص (66-100)، 8 و 16 سطر، اندازه: 19/8×15 سم [ف: 226 - 40/3]
آغاز: برابر؛ انجام: فما یکون عاملا في المتبوع فهو عامل في التابع و الله اعلم و احکم فهذا مائه عاملا و ...
کا: عبدالجلیل بن زین العابدين، تا: 1250ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده علی بنده ازلی» (هشت ضلعی)؛ 24گ (15پ-38پ)، 13 و 17 سطر (7× 14/5 -15)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 18- 149]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ اهدایی: وزیری؛ 4گ (20-23)، 11 و 12 سطر (12×7)، اندازه: 17×11سم [ف: 4 - 1245]
خط: نسخ، کا: یوسف بن علی اکبر سیار، تا: 1250ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 12گ (26پ -37پ)، 13 سطر (15×7/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 16 - 137]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق؛ تملک: حسین علام بن رضا قلی؛ 139 گ، 9 سطر (14×8/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 15 - 202]
کا: محمد صادق و حسن بن حاج ملاعلی، تا: 1204 و 1254؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×8/5 سم [ف: 12 - 341]
خط: نسخ، کا: فتح الله ابن کربلائی ملک محمد، تا: 1254ق؛ 2گ، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 12 - 404]
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: ساغری، ابعاد متن: 6/2×11/5، اندازه: 20/5×13سم [ف: 12 - 369]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ کا: عبدالله، تا: ذیحجه 1255ق؛ جلد: تیماج، 17ص (621- 637)، اندازه: 20/1×14/3 سم [ف: 29/1 - 279]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1258 ق [الفبائي: - 412]
کا: محمد تقی، تا: 1259ق؛ خریداری از محمد علی صفری دائم، اندازه: 21×16/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثانیها العامل في المضارع و هو وقوعه موقع الاسم نحو زید یضرب کما تقول زید ضارب. تمت الكتاب.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1259ق؛ جلد: تیماج مذهب، 9 گ (1276 -281پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 19/8×12/4 سم [ف: 29/1 - 211]
آغاز: الحمدلله علی جزیل نواله و الصلوة و السلام علی نبیه؛ انجام: حروف العطف عشرة الواو و الفاء و ثم و اما و بل و لکن و لا
خط: نستعلیق تحریری، کا: ابراهیم (؟)، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 12گ (59-70)، اندازه: 20/5×15/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 367]
بی کا، تا: 15 صفر 1259ق؛ جلد: گالینگور، 24گ (24پ -47ر) [ف: 36 - 230]
خط: نسخ، کا: جمال الدين طباطبائی، تا: 1262ق؛ 21گ (143پ -163پ)، 10 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 2 - 304]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ اندازه: 11×17 سم [ف: - 187]
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 5 سطر (14-7)، اندازه: 15×26سم [ف: 16 - 222]
آغاز: برابر؛ انجام: یحصل بها بصیره في النحو سنه 1264
خط: نسخ، کا: خشکنابی، شکرالله، تا: 1264 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: علی محمد نوری، تا: شنبه 4 صفر 1265ق، جهت فرزندش محمد حسین؛ محشی؛ جلد: تیماج، 1گ (45ر - 45پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 249]
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 950]
خط: نسخ خوب، کا: عبدالحسین بن محمد تقی اهری، تا: 1265ق، 20گ (1-20)، 13 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 12- 405]
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد علی طبسی خراسانی، تا: شوال 1266ق؛ 7گ ( 31-137)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 2- 464]
بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 22×18سم [ف: - 202]
آغاز: برابر؛ انجام: فاستغنی عن الاضافة و المعنوية منها عددان العامل في المبتداء و الخبر و العامل في الفعل المضارع و هو و قوعه موقع الاسم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ مصحح، جلد: مقوایی، 2گ (20پ -21)، 16 سطر (10/3 × 15/5)، اندازه: 21×17سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ مصحح؛ 7ص (34-40)، 16 سطر (10× 15/5)، اندازه: 21×17سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: کما تقول زید ضارب فهذه مات عامل معرفتها و اعمالها معمولاتها تمت الكتاب بعون الله ملك الوهاب
خط: نسخ جلی خوش، کا: لاسجردی، محمد علی، تا: 1268ق؛ ضمیمه نسخه ش 27505؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و العوامل في الفعل المضارع و هو وقوعه موقع الاسم ... سنه 1269
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که خواند دعا طمع دارم چونکه من بنده گنهکارم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 78گ (4پ- 81ر)، اندازه: 10×15 سم [ف: 1 - 222]
خط: نستعلیق هندی، کا: سید جبار قادری، تا: 1269ق؛ 7گ (123-117)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 12 - 357]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن کربلائی علی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر (10×14/5)، اندازه: 21×17سم [ف: 2 - 767]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1271ق [الفبائي: - 412]
خط: نسخ، کا: سید رضا پسر سید اسمعیل، تا: دوشنبه 25 محرم 1272ق؛ جلد: تیماج، 11گ (1-11)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 1040]
آغاز: برابر؛ انجام: لتتمة الكتاب بعون الله ... سنه 01274
خط: نستعلیق تحریری، کا: سالار، محمد علی بن محمد اسماعیل، تا: 1274ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1276ق؛ مصحح، محشی؛ 30گ، 17 و 19 سطر (11×15/5)، اندازه: 22×17سم [ف: 16 - 168]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق؛ مصحح، محشی [ف: - 274]
انجام: في المبتداء و الخبر و العامل في الفعل المضارع و هو وقوعه موقع الاسم و هذا مائة عامل.
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن مرحوم بیگلر قزوینی، تا: دوشنبه 20 رمضان 1277ق، جا: دارالعباد یزد؛ یادداشتی صرفی از ملا غلامرضا متخلص به حیران؛ این نسخه کمی گزیده شده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 3گ (103ر- 105ر)، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [اهدائی رهبر: 10 - 286]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1464/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 3- 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: سید علی، تا: 1281ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید مصطفی بن سید هاشم بن سید حسین، تا: 1285ق؛ 5 ص 1-5 حاشیه)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: - 73]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ اهدایی: دکتر مهدی روشن ضمیر؛ 4گ (2ر- 5پ) [ف: 3 - 230]
آغاز: الحمد لله علی جزیل نواله و الصلاة و السلام علی نبیه محمد و آله اجمعین اما بعد فهذا مختصر في حصر العوامل علی ما ذکره الشيخ الإمام عبد القاهر
خط: نسخ، کا: احمد بن ملا محمد صادق کاکرودی، تا: 1295ق، جا: مدرسه رودباک؛ محشی؛ جلد: چرم، 12گ (1پ -12پ)، اندازه: 22/4×17/7 سم [ف: 43 - 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پست، کا: ملا رضا ولد خواجه تقی، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، 10 و 12 سطر (11×17/5)، اندازه: 20×16سم [ف: - 484]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1299ق؛ جلد: تیماج، 2ص (127 -128)، اندازه: 11×17 سم [ف: 45 - 200]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: - 38]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست انتساب این رساله را به جرجانی نفی کرده ولی آغاز و انجام با عوامل المائة جرجانی منطبق است؛ کا: محسن بن محمد قراجه داغی الاصل نیریز المسكن، تا: 1301ق؛ 4ص (153-150)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 10 - 1231]
خط: نستعلیق، کا: عباس بن علی بن محمد بن هادی نائینی، تا: 1309ق؛ جلد: تیماج، 2گ (1پ -2پ)، 15 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 12 - 213]
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید محمد سعید بن حسین حسینی، تا: 1327ق؛ جلد: تیماج، 16ص (11-26)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 10-2215]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1355ق؛ 13گ (132 - 44پ)، 12 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 - 247]
خط: نسخ، کا: حسین بن صفر طاری اصفهانی تفرشی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص230-232)، اندازه: 16×10سم [ف: 35 - 15]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی جلد: تیماج، 18گ (60پ -77پ)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: - 57]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 199]
بی کا، بی تا؛ 24گ (170-193پ)، اندازه: 21×14سم [ اوراق عتیق: 2 - 341]
آغاز: برابر؛ انجام: العامل في المبتدأ و الخبر و العامل في المضارع و هو وقوعه موفع الاسم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6گ (38-143)، اندازه: 14×10سم [ف: 7- 39]
آغاز: بسمله، الحمدالله علی جزیل نواله و الصلوة و السلام علی نبینا محمد و آله اجمعین اما بعد فان العوامل في النحو علی ما الفة؛ انجام: ما بعد ان علیها و اعماله باللام قلیل ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: الحمد لله علی جزیل نواله و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین و هذا مختصر ... فالاصل العوامل مائة و هی لفظية و معنوية؛ انجام: و حروف العطف عشرة: الواو و الفاء و ثم و او و ام و اما و بل و لکن و لا و حتی، تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سیاه [ف: 33/2 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، بی تا؛ [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك معنوية تقول زید یضرب کما تقول زیر ضارب فهذه مائة عامل.
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، بی تا، ضمیمه نسخه ش 28693 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: نحو عدی رفود علا و نوان التشبه نحو عبدی. تمت الكتاب
خط: نسخ، بی کا، بیتا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو المخصوص بالمدح و الذم و هی ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: الف اضربنان الى اضربنان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مذیل به کتاب هدایه از عبدالجلیل بن فیروز غزنوی یا ابن درستویه است و ضمن باید گفت که عوامل آمیخته ای از عوامل جرجانی و عوامل ملاحسن می باشد [رایانه]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام؛ انجام: نحن علی ذلك من شاهدین و الحمدلله رب العالمين تمت الكتاب بید سید محمد علی م و تجوید. (کذا)
خط: نسخ، کا: محمدعلی، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
نسخه اصل: بنیاد خاورشناسی لنینگراد 2117b؛ بی کا، بی تا [نشریه: 11-1024]
آغاز: بسمله. الحمدلله علی جزیل نواله و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین اما بعد فهذا مختصر في حصر العوامل؛ انجام: و الفصل اللاحق حق العوامل اما ان تعمل علی سبیل الابتدا بحیث یلیه المعمول
بی کا، بی تا، محشی؛ اندازه: 18×11 سم [ف: 34 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 9 گ (21-29)، 17 سطر (6×13/5)، اندازه: 22/3×11/8 سم [ف: 19 - 13]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1 گ (27ر -28ر)، 14 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 31 - 15]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، اندازه: 12× 17 سم [ف: 1 - 336]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 21ص (1-21)، 8 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 11×15 سم [ف: 5 - 1739]
انجام: ثانیهما عبارة عن الأول ..
کا: محمد حسین بن ملا محمد تقی بن عبدالرحیم، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 1گ (74-80)، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 4 - 1308]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فستقی، جلد: میشن، 2گ (36-38پ)، اندازه: 20/1×14/4 سم [ف: 6 - 80]
بی کا، بی تا؛ محشی؛ اندازه: 14×20سم [ف: 12- 372]
خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: مقوا، 7گ (78-84)، اندازه: 25×16سم [ف: 12 - 347]
انجام: تشبیها بعسی کقول الشاعر رسم عفی من بعد ما قد انمحی قد کاد بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 12گ (47پ -58پ)، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: - 57]
بی کا، بی تا؛ 38گ (1ر-38پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: - 75]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 16/4×11/2 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصفة المشبه و هی تدل علی معنی ثابته و شبهة اسم الفاعل من حیث انها تثنی و تجمع و صیغتها مخالفه الصيغة اسم الفاعل و المفعول نحو مروت برجل حسن وجهه و جاء نی رجل کریم ابوده و کل اسم اضیف الى آخر ...
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 3گ (74-76)، اندازه: 23/8×19 سم [ف: 14 - 187]
بی کا، بی تا، خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ محشی، اندازه: 22×17سم [ف: - 270]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 6گ (137-132پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 - 348]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 369]
بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: گالینگور، اندازه: 21×16سم [ف: 252]
عوامل النحو و چند رساله دیگر؛ بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 21/9×13/7 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×15سم [ف: - 200]
خط: نسخ، کا: سید محمد علی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، 11 و 12 سطر (12×7)، اندازه: 10×16/5 سم [تراثنا: س ش 4 - 95]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 67گ، 12 سطر (12×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 15 - 220]
انجام: و المعنوية منها عددان ... ختمنا باذن الله تعالی و قضائة و نرجو ان یرفع الله منازلنا بکرمه و شفقته ولا یجعلنا من الأسفلين تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (119-123پ)، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 11 - 355]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا صع القوم اعمل ...
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: 412]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی، 14گ (93پ- 106ر)، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 293]
کا: قاسم نحوی، بی تا [نشریه: 7- 783]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 12گ (1پ -12ر)، 14 سطر، اندازه: 12/5 ×18/5 سم [ف: 1- 94]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 4گ (142ر- 145پ)، اندازه: 26×15سم [ف: 2 - 80]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ 4گ (45-48)، 10 سطر (12×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 4- 1413]
بی کا، بی تا [ف: 3 - 52]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، 19گ (99پ -117پ)، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 2 - 7]
بی کا، بی تا؛ محشی با نشانه «س»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 9گ (29پ -37پ)، 8 سطر (12×7)، اندازه: 16×13سم [ف: 734]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای کمند اندازی، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (1-7پ)، 13 سطر (12/5×8/5)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 16 - 223]
آغاز: برابر؛ انجام: و المعنوية منها عددان ... فهذه ماءة عامل، و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین
بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8گ (102-109)، 8- 15 سطر (12×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 11 - 298]
انجام: و المعنوية منها عددان ... ختمنا باذن الله تعالی و قضائة و نرجو أن یرفع الله منازلنا بکرمه و شفقته ولا یجعلنا من الأسفلين تمت
خط: نسخ، کا: احمد بن دشتی، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، 22گ (64پ -85)، 5 سطر (7×5)، اندازه: 14×10 سم [ف: 11 - 319]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابی القاسم، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: في: - 1450]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21 سطر (18×12/5)، اندازه: 22×18سم [ف: 16 - 501]
al-'avāmel-ol me’a (t. va tarkīb)
ولی بن علی اصغر، ق13 قمری
valī ebn-e ‘alī asqar (- 19c)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 1146/2
آغاز: الحمدلله الذي ؟ علی طلب العلم عبادة للعالمین وزین بنور قلوب العابدين فشکر نعمته علیهم؛ انجام: توبوا جمع مذکر است از امر حاضر. یا علی مدد یا محمد یا علی ادرکنی. افعال عموم نزد ارباب عقول کون است و ثبوت است و وجود است و حصول
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ، 16 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف مخ: 1 - 439]
al-‘avāmel-ol me’a (t.)
نجفی، محمد تقی بن محمد علی، ق 14 قمری
najafī, mohammad taqī ebn-e mohammad ‘alī (- 20c)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
ترجمه ای است از العوامل المأة جرجانی. مؤلف فقط چند صفحه اول ترجمه را نوشته و باقی ناتمام مانده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5815/1 - 29/155
آغاز: بسمله یعنی ابتدا می کنم به نام خدائی که بخشاینده است و مهربان و معنی ترکیب بسم جار و مجرور و متعلق به عامل مقدر که ابتدء باشد؛ انجام: سبحان ربی العظيم و بحمده سبحان مصدری است منصوب بنا بر آنکه مفعول مطلق نوعی باشد از برای سبحت یا اسبح مخدوف و اضافه برب و رب هم مضاف بیا یعنی تسبیح می کنم خدا را نوع تسبیح کردن او خود را
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد علی، تا: غره شوال 1336ق؛ 10گ، 30 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 2 - 883]
al-awamil-ul mi'a (m×.)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
مختصر و منتخبی است از رساله «العوامل المائة» جرجانی شامل یک اصل در عوامل صد گانه و یک فصل در بیان تقسیم عوامل با واسطه و بدون واسطه.
آغاز: الحمدلله علی جزیل نواله والصلوة علی نبیه محمد واله اما بعد فهذا مختصر في حصر العوامل علی ما ذکره الشيخ الفاضل عبد القاهر بن عبدالرحمن الجرجاني مشتمل علی اصل سابق و ...
انجام: والبدل و عطف البيان و العطف بالحرف و حروفه عشرة الواو و الفاء و ثم واو وام للتعیین و اما و لا و حتی للغاية
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 882ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 14گ، اندازه: 14×17 سم [ف مخ: - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1018ق؛ محشی؛ 14گ (67پ - 80پ)، 5 سطر (864)، اندازه: 8/5×16/5 سم [ف: 16 - 308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی رضا مصحح، تا: 1042ق [الفبائي: - 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی، تا: 15 ربیع الثاني 1049ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ 11گ، 7 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 12 - 429]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: شهمیر، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 15 گ، 7 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 5 - 2942]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: میرهاشم بن میر شمس، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ، 6 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5 - 2942]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت و مؤلف ناشناخته است؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن میر محمدرضا حسینی، تا: 1105ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 11ص (48-58)، اندازه: 20×15سم [ف: 23 - 191]
آغاز: برابر؛ انجام: تقول زید یضرب کما تقول زید ضارب فهذه مائه عامل. در فهرست عوامل جرجانی دانسته؛ کا: محمد باقر بن سرخوش افشار، تا: 1190ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 گ، 5 سطر (6×8/5)، اندازه: 10/6 × 16/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوای، 7گ، 10 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 7 - 4223]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن شریف، تا: قرن 13، برای سید احمد؛ جلد: تیماج، 13 گ، 5 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2942]
آغاز: برابر؛ انجام: زید قاعد غلامه کما تقول زید یقعد غلامه.
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 9گ، 17 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1- 395]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت و مؤلف ناشناخته است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 24گ، 6-13 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 1- 396]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ کا: علی اکبر فرزند محمد یوسف اشکوری، تا: 1204ق؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 12گ (1-12)، 5 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 30 - 593]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن احمد بیدگلی، تا: صفر 1214ق؛ جلد: تیماج، 9گ، 6 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 5- 2942]
آغاز: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ جلی، کا: محمد حسن بن علی اکبر جیلانی، تا: 1223ق؛ 12ص (48 -59)، 5 سطر [ف: - 267]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، 13گ (28پ - 40ر)، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: - 50]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: صادق بن استاد مصطفی خیاط، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، 16گ، 4 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2943]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: سید یعقوب بن حاجی سید حسین، تا: شنبه 10 رمضان 1245ق؛ محشی؛ 15گ، 14 سطر، اندازه: 18×20/5 سم [ف: 1 - 395]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حسن کربلایی، تا: 27 جمادی الثاني 1261ق، جا: قزوین؛ محشی؛ 13 گ، 6 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 1- 395]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم حسینی تنکابنی، تا: 1263ق، جلد: تیماج مذهب، 7گ، 7 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2943]
آغاز: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه کامل شد؛ بی کا، تا: 17 رجب 1267ق؛ جلد: تیماج [ف: 1- 337]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1271ق؛ محشی؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبدالله الحسيني» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 13ص (2-14)، 5 سطر (12×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 104]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 13 گ، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 2943]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 18گ (21-38)، ابعاد متن: 9×13/5، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 34 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، وگ، 8 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 7- 4203]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي علی جزیل نواله ... هذا مختصر في حصر العوامل علی ما ذکره الشيخ ... عبدالقاهر بن عبدالرحمن الجرجاني ... مشتمل علی اصل سابق و فصل لا حق فالاصل العوامل ماءة و هی لفظیه و معنوية؛ انجام: و حروف العطف عشرة الواو ... و حتی.
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 32گ، 3 سطر (5/5 ×8/5)، اندازه: 51×20 سم [ف: 5 - 336]
آغاز: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 5گ (36-40)، اندازه: 16×10سم [ف: 5 - 2943]
آغاز: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، 14ص (61-74)، 6 سطر (1184/5)، اندازه: 10× 20/5 سم [ف: 5 - 1662]
آغاز: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ اهدایی: مهدی خاتمی؛ کاغذ: سمرقندی، 20گ، 4 سطر (4/5×7/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 4 - 1365]
آغاز: برابر؛ انجام: وزعمت للیقین اذا کان بمعنی علمت نحوز عمت
تذکر: نام کتاب به استناد آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 22گ، 10 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 5 - 2943]
al-‘avāmel-ol me’a (t.)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
ترجمه و شرح مختصری بر «عوامل المائة» عبدالقاهر جرجانی که به صورت مزجی نگاشته شده است.
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 2435/1
آغاز: حمد ثنای بی عدو رافع اسماء و خافض [...] که عاملان درگاه الوهيت به یقین و بی شک و شبه از قلوب قطع متعلقات بشریه گردانید و بدیده دل خرم دانسته اند؛ انجام: و عمل هر یک را داند مخصوص اکثر تراکیب را می داند بلکه می توان گفت همه را می داند و کتب نحوی وی را آسان می شود تمام شد ترجمه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 18گ، 19 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 1 - 422]
al-avamel-ol me'a (t.)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
رساله ای مختصر در ترجمه «عوامل المأثة» عبدالقاهر بن عبدالرحمن جرجانی که در عین حال به حل مشکلات آن نیز پراخته شده است.
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 312/1
آغاز: ... در این ترکیب زایده است از روی قیاس در کلام مستفهم در این تقدیر است که هل زید قائم یعنی آیا زید قائم
است یعنی آید زید ایستاده است فالباء ههنا تجر لفظ؛ انجام: و کامل مجرور بانه صفة مجرور و کامل مجرور است به اینکه او صفت مجرور است و کذا کل صفة اما مرفوعة ... الا أن عمله في الأول بالاصلالة و في الثاني بالتبعية مگر اینقدر ... این است آخر آن چیزی که اراده کردیم ما اینکه ذکر کنیم از عوامل صد آنچنانی که ذکر کرده است شیخ عبدالقاهر رحمة الله علیه
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: غره جمادی الثاني 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 39گ (1ر- 39پ)، 12 سطر، اندازه: 19×10/5 سم [ف مخ]
al-'avāmel-ol me'a (t.)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
ترجمه ای است به لاتین از عوامل جرجانی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3488/5
خط: نسخ، بی کا، تا: 973ق، جا: مصر؛ مهر: «سلطان سلیم بن سلمان خان» مورخ 973 مصر؛ جلد: کاغذ پوستی نخودی، 247گ، 23 سطر (17×12)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 15 - 297]
al-‘avāmel-ol me’a (t.-ye manzūm)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
ترجمه منظوم «عوامل المائة» عبدالقاهر جرجانی است که در چند بیت سروده شده است.
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 2567/1
آغاز: دانکه در نحو امام جرجانی ** این چنین گفته است تا دانی / عامل علم نحو صد باشد ** دانه آنکس که با خبر باشد؛ انجام: بئس و ساء و جذا و نعم ** دوی آخر بمدح و اول ذم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 5گ، 8 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 1 - 435]
al--awāmil-ul mi’a (m×.)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل في النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبد الرحمن (-471)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17196
مختصر عوامل جرجانی با حواشی؛ کا: ملا عزیز بن محمد صادق، تا: 1097ق؛ خریداری از علی اصغر مقصودی؛ اندازه: 14/9 × 22/7سم [رایانه]
‘avāmel-e me’a-ye mošajjar
عوامل صدگانه علم نحو به صورت مشجر در یک صفحه ذکر شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14210/4
خط: نستعلیق، کا: شمس بن محمد بن شمس بن حسن حسینی بیهقی، تا: قرن 8، جا: قارزیه جوین؛ محشی؛ جلد: تیماج، 1 ص (115پ)، 16 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 38 - 308]
'avāmel-e maqsūm
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3633/3
آغاز: بسمله حمد بیحد خدای یکتا را ** ره نماینده مرخلایق را؛ انجام شد بیان این عوامل مقسوم ** در سنه دال و شین و با منظوم
خط: نسخ، کا: محمد مسیح بن ملا محمد علی طبسی، بی تاب کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 3ص (137- 139)، 18سطر (15×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 5 - 1730]
‘avāmel-e mollā hasan
غریب عربی، ابراهیم، 13ق 13 قمری
qarib-e arabi, ebrahim (19c - 19c) "
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 29078
آغاز: بسمله، احمدك یا من یرفع صالح العمل و اصلی علی نبیك محمد و آله المبنى لهم كرامة المحل اما بعد النحو علم، انجام: و هی جزاء ما ید حزون و اليوم لا ینفع مال ولا بنون لمثل هذا فلیعمل العاملون تمت الكتاب
خط: نسخ، کا: ابو القاسم او عموزلوئی، تا: 1316ق [رایانه]
عوامل ملا محسن- شرح العوامل المائة
عوامل ملا محسن- العوامل في النحو
عوامل ملا محسن- العوامل المأة (مختصر)
‘avāmel-e mollā-mohsen (t.)
سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی، 1268 - 1342 قمری
sepehr-e kāšānī, “abbās-qolī ebn-e mohammad taqī
(1852 - 1924)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
شرح مختصری است بر عوامل ملا محسن قزوینی؛ که آن را زمانی که کتاب را پیش پدرش لسان الملك کاشانی می خواند نگاشته است.
آغاز: بنام خداوند بخشاینده مهربان. باء باسم از برای استعانت است و ملابست نیز گفته شده جار و مجرور ظرف. احمد کی یا من یرفع صالح العمل اليه و اصلی علی نبی محمد و آله المبنى لهم كرامة المحل یعنی حمد می کنم تو را ای آنچنان کسیکه بلند کرده می شود عمل خوب بسوی او و صلوات میفرستم بر نبی تو که محمد و آل او که بنا نهاده شده است از برای ایشان محل کرامت اما بعد النحو علم باصول تعرف بها احوال اواخر
الكلمات اعرابا و بناء. الكلمة
آغاز: بسمله: قال المصنف الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله اجمعین سپاس بی حد و قیاس؛ انجام: مغنی چنین نبوده است زیرا که واقع شده است اخراج چنین مثالی به بودن تصمیم شرط از برای بودن الي بمعنی مع.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 70ص، 16 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 10 - 705]
آغاز: برابر؛ انجام: مثل هذا بحسبك و بحسبك هذا یعنی این کفایت می کند ترا پس این با که داخل خبر شده زائد است اعتباری باو نیست و حمد مخصوص است مر خداوند تبارك و تعالی را این خلاصه چیزی بود که ما وارد ساختیم او را این کتاب و این بهتر چیزیست که ذخیره می کنند او را از برای روزی که نفع نمیبخشد مالی و نه اولادی که مراد روز قیامت است و از برای مثل این پس عمل می کنند عمل کنندگان تمت الكتاب بعون الملك الوهاب حرره اقل الطلاب ابو تراب المحلاتي في سنة 1282.
خط: نسخ، کا: ابو تراب محلاتی، تا: 1282ق؛ مهر: «لااله الا الله الملك الحق المبين عباسقلی» (چهارگوش)، «افوض امری الى الله ان الله بصیر بالعباد» (بیضی)؛ با این یادداشت از عباسقلی سپهر: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی اشرف الانبياء و المرسلين ... چنین گوید بنده درگاه خلایق امید گاه که چون کتاب عوامل ملامحسن رحمة الله علیه برای مبتدی بسیار نافع و مفید است و مردم این مملکت از شناختن زبان تازی اکثر بی بهره اند لهذا در زمان میمنت نشان ... ناصر الدين پادشاه قاجار که تا گردون را گردش و جهان را پیرایش است زبان جهانیان بستایش او گشاده فرقش فرقدان سای و کیوانش از پی تعظیم سر گرای باد این کتاب را از زبان تازی به زبان فارسی ترجمه نمود تا فارسی زبانان از مطالعتش بهره ور گردند و اگر بر سهوی و خطائی در نگرند از روی عفو و اغماض در گذرند «و انا العبد الفاني عباسقلی بن لسان الملك کاشانی و الحمدلله اولا و اخرا»؛ جلد: تیماج، 152ص، 17 سطر، اندازه: 14×12 سم [ف: 10 - 415]
آغاز: بنده کمترین عباسقلی بن میرزا محمد تقی سپهر ملقب به لسان الملك؛ انجام: شرح عومل بر طریق اختصار بر آنچه خاهش (= خواهش می کند او را اعتبار پس به تحقیق که صورت اتمام یافت.
خط: نسخ، کا: سید کاظم طباطبائی، تا: آخر رجب 1282ق؛ جلد: تیماج، 57ص، 11 سطر (11×7)، اندازه: 17×11سم [ف: - 63]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... یعنی حمد مخصوص است آن چنان خداوندی را که پروردگار عالمها است و درود متصل و درود منفصل بر بزرگ ما و آقای ما محمد پیغمبر آخر الزمان و آل و اهلبیت او الى یوم المعاد، انجام: و او جر می دهد و نصب می دهد و این محدود است گفته است ابن حاجب جهت اینکه جایز نیست این آنکه مثل آن ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح به خط مؤلف، یادداشتی از مؤلف درباره نسخه حاضر به سال 1296 ق با مهر «عباس قلی» (بیضی)، در چند برگ آغازین چهارده بند محمود شریف ملقب به ملک الشعراء چاپ سنگی در الطباعه آقا میر باقر طهرانی و به خط میرزا شهاب الدين طباطبائی به سال 1295ق و یادداشتی از سپهر کاشانی درباره ناظم و کاتب نسخه به سال 1296ق آمده؛ جلد: تیماج، 74گ، 17 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 28 - 211]
آغاز: بسمله. یعنی ابتداء می کنم من در حالتی که متلبسم من بنام خداوندی که این صفت دارد رحمن است ... احمدك یا من یرفع اليه صالح العمل و اصلی علی محمد و آله المبنى لهم كرامة العمل یعنی حمد می کنم من تو را ای کسی که بلند می کند؛ انجام: پس داخل شد مثل هذا بحسبك و بحسبك هذا، و الحمدلله رب العالمين.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 15 رجب 1338ق؛ 74گ (124ر-197پ)، اندازه: 22×14سم [ف: - 68]
آغاز: احمدك یا من یرفع اليه صالح العمل و اصلی علی نبیك محمد و آله یعنی حمد می کنم من ترا ای آن کسی را که بلند می کنی تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام فقط چند برگ نوشته شده ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (111پ -113پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 333]
آغاز: احمدك یا من یرفع صالح العمل ... یعنی حمد می کنم من ترا ای چنان کسی که بلند می کند عمل صالح را یعنی عمل نیکو را، احمد فعل ضمیر فاعل ...
بی کا، بی تا؛ اندازه: 18×11سم [ف: - 238]
آغاز: هذا کتاب فارسی عوامل فخر المحققين آخوند ملامحسن ... احدك یا من یرفع اليه ...... یعنی حمد می کنم تو را ای آنچنان کسی که بلند می شود به سوی او عمل خوب و صلوات می فرستم بر نبی تو که محمد و آل او که بنا نهاده شده است از برای ایشان محل کرامت؛ انجام: این خلاصه چیزی بود که ما وارد ساختیم او را در این کتاب و این بهتر چیزی است که ذخیره میکنند او را از برای روزی که نفع نمی بخشد مالی و نه اولادی که مرا در روز قیامت است و از برای مثل این پس عمل می کنند عمل سنه 1282.
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی فرزند میرزا احمد نواب، بی تاب مرحوم سپهر درباره آن چنین نوشته: «این مکتوبات تا به این مقام مگر چند سطری از خطوط آقای میرزا علی ولد مرحوم میرزا احمد نواب که از شاهزادهای صفویه و با ما نسبت دارند می باشد در آن اوقات در طهران در خدمت مرحوم والدم لسان المك کاشانی اعلی الله مقامه بود حرره الجاني عباسقلی بن المرحوم المذكور 1303»؛ جلد: مقوایی، 104ص (3-106)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 10 - 224]
آغاز: خدای تعالی فالتقطة آل فرعون لیکون لهم عدوا ... یعنی پس گرفتند و پرورش دادند او را آل فرعون تا این که در عاقبت کارش ایشان را؛ انجام: بعد ازین شروع در نوع دوم از کتاب دوم در حروف مشبهة بالفعل می شود ... قد فرغت من تسویده و تصنیفه یوم الاثنين ثلاثة وعشرین من شهر رجب المرجب سنة خمس و ثمانین و مأتين بعد الالف 1285. بی کا، بی تا، در پایان کتاب نوشته: «هو الباقي، بنده فقیر کثیر الزلل و التقصير عباسقلی بن لسان الملك کاشانی در ایامی که در تحصیل مقدمات می کوشید این اجزاء را در شرح و ترجمه عوامل
جرجانی نگاشت بعد بواسطه تصاریف زمان و گردش دوران از نگارش دیگر ابواب بازماند دیگر از نیک و بد آن آگاه نیست زیرا که از آن هنگام تا این هنگام به هیچ وجه نگاه نکرده ام و نمی دانم چه پایه و مایه دارد محضر یادگار ایام طفولیت ضبط و ثبت شد حرره شهر جمادی الاخري 1296»؛ جلد: تیماج، 163ص ( 224-62)، 13 و 20 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 10 - 714]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... سپاس و ثنا کسی را سزاست که آموزگار عالم و عالمیان است و درود بیعدد بر سید ابرار محمد و آل او باد، انجام: و نفس اماره هم گاه پویای عیش و طرب و جویای لهو و لعب است پس جد و جهد آن بیشتر در منهیات
است و اندر عمل خیر. از آغاز تا بخشی از معنی های لام جاره و ناقص است؛ بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج یشمی، 14ص (228-241)، اندازه: 22×18سم [ف: 10 - 715]
‘avāmel-e mollā-mohsen (t. va s.)
سپهر، ساره خاتون بنت عباسقلی خان، - 1334 قمری
Sepehr, sāre ×ātūn bent ‘abbās-qolī zān (- 1916)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
تاریخ تأليف: یک شنبه 20 ذیحجه 1328ق ساره خاتون طلعة السلطنه دختر عباسقلیخان سپهر کاشانی در وقتی که کتاب عوامل ملامحسن را نزد پدر می خواند ترجمه و شرحی به فارسی بر آن نوشته است. وی (بر طبق نوشته مؤلف) در پشت همین رساله در پنجشنبه بیست و سوم جمادی الاول 1328 در تأليف این کتاب شروع کرده و در یکشنبه بیستم ماه ذیحجه 1328ق آن را به پایان رسانیده است. در این شرح نخست متن عوامل را آورده و سپس به ترجمه و شرح پرداخته است. آغاز : احمد کی یا من یرفع اليه العمل ... حمد یعنی سپاس میکنم تو را ای کسی که کردار نیکو بدرگاه کبریای او بر کشیده می شود و درود می فرستم بر محمد و آله او که ساخته شده است برای ایشان محل کرامت ...
آغاز: برابر؛ انجام: و همچنین بحسب هذا که خبر مقدم بر مبتداء هست و مرفوع هست و عامل معنوی و اگر بگویی هذا حسبك یا بگویی حسبك هذا بدون حرف باء فرقی با بودن باء ندارد و الحمدلله. تمام شد کتاب عوامل ملامحسن در شب یک شنبه بیست ماه ذیحجه الحرام سنة 1328 در دارالخلافه طهران در محل چاله میدان در کوچه چاپخانه در خانه ملکی خودمان در حضور مبارک حضرت مستطاب اجل اکرم افخم اعظم خداوند گاری آقا روحی فداه در شب سیم چله زمستان بتوفیق خداوند منان بپایان رسید هذا الكتاب قرأت عند سیدنا و مولانا و سیدی و مولائی با تمام خجلت
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1331ق، جلد: مقوایی، 136 ص (136-1)، 15 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 10 - 292]
آغاز: الحمدلله رب العالمين یعنی حمد بر خدای عالمان و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و سلام درود بهترین
خلق او محمد صلی الله علیه و آله اجمعین نوع اول حروف تجر الاسم یعنی حروفیکه جر یا پیش ( ... ؟) می دهد اسم را فقط پس؛
انجام: و الثاني أن مضافا یعنی دویم مصدر آنست که مضاف بچیزی باشد نحو عجبت عن ضرب زید عمرا یعنی عجب کردم از زدن زید عمر را تمام شد نوشتن شرح این کتاب عوامل جرجانی بتاریخ 26 شهر محرم الحرام توفیق خداوند منان سنه 1331.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1331ق؛ جلد: مقوایی، 57ص (196-140)، 15 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 10 - 293]
آغاز: احمدك یا من یرفع اليه الصالح العمل و ... حمد می کنم تو را سپاس می کنم ترا ای کسی که کردار نیکو.؛ انجام: حسبك هذا بدون حرف باء فرقی با بودن باء ندارد.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1328ق، جا: طهران محله چاله میدان؛ جلد: مخمل سیاه، 58گ، اندازه: 20×15سم [ف: 33/2-46]
‘avāmel-e mollā-mohsen (t. va š.)
طالقانی، عبدالحسین، ق 14 قمری
tāleqānī, ‘abd-ol-hoseyn (- 20c)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 165/2
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 18گ (19ر-36پ)، 17 سطر (16×9/5)، اندازه: 20×13سم [ف: - 249]
‘avāmel-e mollā-mohsen (t.)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 208/2
بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1- 255]
‘avāmel-e mollā-mohsen (t. va s.)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
شارح و مترجم به حل مواضعی از کتاب عوامل ملا محسن بن محمد طاهر قزوینی طالقانی می پردازد که نیاز به شرح داشته است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1045/1
آغاز: بعد بسمله احمدك یا من یرفع اليه صالح العمل احمد فعل مضارع موضوع؛ انجام: فلیعمل العاملون و از برای مثال این روز که قیامت باشد پس باید عمل کنند
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف، تا: 8 ربیع الثاني 1253ق؛ مهر: کاتب «المتوكل علی الله عبده محمد یوسف» (بیضی)؛ 121ص (122-2)، 14 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2 - 265]
‘avāmel-e mollā-mohsen (t. va š.)
وابسته به: العوامل في النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
ترجمه و شرح مزجی است بر «العوامل المائة»، ملا محسن قزوینی با اشاره به تجزیه و ترکیب جملات کتاب.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 1755- 10/65
آغاز: بسمله، حمد له و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين اما بعد این مختصریست در شرح عوامل ملا محسن رحمة الله علیه بفارسی از جهت مبتدئین مطالب او اهم بلکه اعم است بدانکه في الجمله اشاره می شود به ترکیب و معنی ... بسم الله به جهت تیمن و تبرک منقولست از نبی ص کل أمر ذی بال ؛ انجام: مثل زید حامد و عمر شاکر یعنی زید ستایش کننده است که عامل زید امر معنوی است یعنی برهنه بودن از حروف جر پس عامل معنوی دو تا است عامل در مضارع عامل در مبتدا الحمد لله اولآ و اخرة.
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: 14 ذیحجه 1302ق؛ محشی؛ 133گ، 11-13 سطر، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 2 - 917]
عوامل منظوم- مفرح القلوب
‘avāmel-e manzūm= al-me’at-ol ‘āmela
ابن حسام، محمد بن حسام الدين – 875؟ قمری
ebn-e hosām, mohammad ebn-e hosām-od-dīn (- 1471)
اهداء به: معزالدین حسین کرت بن غیاث الدين امیر سیستان ( 771-732 ق)
منظومه ای در بیان اصول و قواعد نحو که در واقع مبنایش عوامل عبدالقاهر جرجانی (-471ق) بوده و در ضمن 31 بیت بیان شده است.
آغاز: بعد توحید خداوند و درود مصطفی ** نعت آل پاک پیغمبر رسول مجتبی
انجام: عامل فعل مضارع معنوی باشد بدان ** همچنین عامل بود میدان یقین در مبتدا
چاپ: در جامع المقدمات به چاپ رسیده است؛ ایران، سنگی، 1312ق، وزیری؛ 2ص (جامع المقدمات: صص 67-68)؛ ایران، تبریز، دار الطباعه حاج احمد آقا تاجر کتابفروش تبریزی،
1329ق، سنگی، وزیری، 4ص، به اهتمام و درخواست عمدة التجار مشهدی محمود آقا بن احمد آقا کتابفروش (جامع المقدمات: 139 - 142صص)؛ ایران، 1325ق، سنگی، جیبی، عص (صص 92-97)؛ ایران، 1308ق، سنگی، جیبی، به سعی و اهتمام محمد حسین بن آقا محمد جعفر اصفهانی، ص (صص 94-99)
[لغت نامه دهخدا 39/3، الذريعة: 360/15؛ نسخه های منزوی 2072/3 و 2073؛ دنا، ج7، ص 671-673؛ مشترک پاکستان، ج13، ص 2568-2572 و 2935 2936؛ فرهنگنامه های عربی به فارسی، ص 157]
شرح و حواشی:
1- شرح العوامل المنظوم
آغاز: برابر؛ انجام: دولت و اقبال این شهزاده صاحب کمال ** دائما بادا مضاعف ختم کردم بر دعا در فهرست از جامی دانسته که خطاست؛ خط: نسخ، کا: حسن ولد تمر بن برخوردار بن تمر خان تکلو، تا: محتملا قرن 11 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (1-4)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 5 - 627]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (68پ - 70پ)، 11 سطر، اندازه: 9/5×6/5 سم [ف: 39 - 561]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 3 ص (232-234)، اندازه: 12/3 × 23/6 سم [ف: 29/1 - 314]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 10 یا 11؛ جلد: تیماج، 2ص (21-20 )، 24 سطر، اندازه: 20/6 × 26/7سم [ف: 43 - 11]
بی کا، تا: 1018ق؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، 2گ (38-39پ)، 16-12 سطر (5×10/5)، اندازه: 8/5×16/5 سم [ف: 16 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1056ق؛ 2گ (138ر-139پ) [ف: 1- 179]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 39]
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 12؛ جلد: میشن سیاه، 17 سطر [ف: 5 – 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 3گ (140پ -142ر)، 5 سطر، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 288]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی [ف: 9 - 36]
کا: محمد یوسف بن آدم بیک، تا: 1100ق، جا: مرو شاهجان؛ جلد: تیماج، 1گ (76ر -76پ)، اندازه: 20×25سم [ف: 22 - 185]
آغاز: بسمله، حمد توحید خداوند و درود مصطفی ** نعت آل پاک پیغمبر رسول مجتبی؛ انجام: مبتدا و نفی و ذی الخال و دگر الذي با فعل استفهام نیز.
بی کا، تا: 1111ق؛ اندازه: 18×12 سم [ف: 12 - 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق، جلد: تیماج، 5گ (80-84)، اندازه: 18×11سم [ف: 12 - 387]
آغاز: برابر؛ انجام: هفتم اسم تام کو ناصب بود تمییز را.
خط: نستعلیق جلی، کا: محمد شرف بن محمد قایم، تا: 1163ق؛ محشی؛ 3گ، 12 سطر، اندازه: 22/2×15 سم [ف: 12 - 106]
آغاز: برابر؛ انجام: ما برح ما زال افعالی کز ایشان مشتقند ** هر کجا بینی همین حکمست در جمله روا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 2گ، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف مخ: 1- 338]
انجام: اسم مفعول مضاف فعل باشد مطلقا ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، 30 گ (87ر-89پ) [ف: 1- 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 2گ (29پ - 30پ)، 13 سطر، اندازه: 13/5×7 سم [ف: 33 - 676]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (24-26)، چلیپا سطر [ف: 29-211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 2گ (60-61)، 21 سطر، اندازه: 12×8سم [ف: 29 - 197]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسماعیل بن علیقلی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (106 و 121-123)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 47/2 - 86]
آغاز: حمد بیحد خدای خالق را ** رهنما جمله خلایق را / پس صلاة و سلام و تحیت ** یاد بر مصطفی و بر عترت؛ انجام شد تجرد آن دو رافع آن ** یاد گیر این کلام و نیک بدان / نحو آرایش کلام بود ** که نمک دیگ را طعام بود
تذکر: گرچه این رساله در فهرست به ابن حسام نسبت داده شده ولی آغازش با عوامل منظوم ابن حسام یکی نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (4پ-6 ر)، 16 سطر [ف: - 160]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد لولا بعد تو تخفیف دان ** تا نیفتی هیچ جا در شک آن در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، 3گ (67پ -69پ)، اندازه: 23×15سم [ف: 17 - 475]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1230ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (9- 10پ)، 10 سطر (12×8)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 16 - 223]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 11 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: - 91]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین فرینانی، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 65گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: اسمعیل بن عبدالله مازندرانی، تا: شعبان 1243ق؛ جلد: تیماج، 2 گ، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 12 - 362]
آغاز: عامل اندر نحو صد باشد چنین فرموده اند ** شیخ عبد القاهر جرجانی آن پیر هدی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن جمشید بیگ، تا: 1244ق؛ نسخه ناقص است و بسیار مغلوط؛ تاریخ وقف: 1290؛ جلد: تیماج، 3گ (122-124)، 140 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 22 - 6]
آغاز: بسمله، عامل اندر نحو صد باشد، چنین فرموده اند شیخ عبدالقاهر جرجانی آن پیر هدی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد صالح موسوی اصفهانی شهیر به درب امامی، تا: 1255ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز (فاقد چهار بیت آغاز این منظومه می باشد)؛ جلد: تیماج، 1 گ (92ر - 92پ)، 17 سطر (15×9)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 18 - 143]
آغاز: عامل اندر نحو صد باشد چنین فرموده است ** شیخ عبدالقاهر جرجانی آن مرد خدا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ 2گ (4-3)، اندازه: 17×11سم [ف: 5 - 2947]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن علی اکبر بن حاجی عسکر بن صاروخان خوئی، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 12 - 355]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ 1گ (29پ)، سطور چلیپا دو ستونی (19/5×9)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 32 - 922]
آغاز: برابر؛ انجام: یاد ناظم میکند وقت دعا
خط: نسخ، کا: عبدالجواد، تا: 1265ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 368]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1268ق، جا: هویه؛ 2گ (26ر - 27ر) [ف: 2 - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: کم برای قصد تنبیه آمده همچون اما ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله، تا: جمعه 29 ربیع الثاني 1271ق؛ جلد: تیماج، 4 گ، 7 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 5 - 2947]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 ربیع الاول 1272ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر (6×10/5)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 1 - 330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه آبی، 1گ (54-54 پ)، 11-12 سطر (11×15)، اندازه: 22×18سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بی دفع ثقالت آن همچه جا ** می شود همزه چون کسا و ردا
بی کا، تا: 25 ذیحجه 1281ق، جا: کابل؛ جلد: تیماج، 14ص (1 -14)، ابعاد متن: 13×6، اندازه: 19×9سم [ف: 16 - 633]
آغاز و انجام: برابر
کا: علیرضا بن حسین ندوشنی یزدی، تا: 1284ق؛ 3گ، 14 سطر، اندازه: 17×12 سم [ف مخ: 3 - 1410]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی قلی بن همت علی سرابی، تا: 1297ق؛ اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 77]
خط: نستعلیق زشت، بی کا، تا: 1298ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 17/3×10/5 سم [ف: 12 - 360]
آغاز: بعد توحید هست مدح خسرو قاضی معزالدین حسین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 10/5 × 17/5 سم [نسخه پژوهی: 117-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباس بن علی بن محمد بن هادی نائینی، تا: 1309ق؛ جلد: تیماج، 2گ (10پ-11پ)، 15 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 12 - 214]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1376ق؛ 1گ (50ر -50پ)، اندازه: 9/5× 15/5سم [ف: 1- 78]
آغاز: برابر؛ انجام: پس
ظننت با رایت پس وجدت بی خفا ** بعد از آن هفت قیاسی اسم فاعل مصدر است / شد تمام این صد عوامل خوش نظام و خوش نسق ** ناظم و بانی و کاتب را بکن هر دم دعا.
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف خلخالی، تا: رجب 1340ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2 گ، 11 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف مخ: 3 - 1410]
آغاز: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1340ق؛ 2گ (6-5)، اندازه: 18×22 سم [ف: 5 - 2947]
خط: نسخ معرب، کا: حسین ضیائی بامداد، تا: 1361ق؛ جلد: تیماج، 3گ (10پ-12ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4 گ (67پ - 70پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 241]
بی کا، بی تا؛ 5گ (42پ- 46ر)، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: - 57]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ 4گ (136- 1139)، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 294]
آغاز: برابر؛ انجام: عامل فعل مضارع معنوی باشد بدان ** همچنین عامل خبر را می شود هم مبتدا / شد تمام این صد عوامل خوش نظام ** ناظم و بانی و کاتب را بکن هر دم دعا
بی کا، بی تاب 4گ (84-87پ) [ف: 5 - 338]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، اگ (1206-207پ)، اندازه: 26×15سم [ف: 2 - 81]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 2گ (33 و حاشیه 34)، اندازه: 20×14سم [ف: 5 - 2947]
بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: ساغری، اندازه: 14×20سم [ف: 12 - 373]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ (72-77)، اندازه: 25×16سم [ف: 12- 347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی، بی تا، جلد: مقوا، 2گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 5- 2947]
آغاز: عامل اندر نحو صد باشد چنین فرموده است ** شیخ عبدالقاهر جرجانی آن پیر هدی
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 1 گ، 14 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف مخ: 1 - 338]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (54-55ر هامش)، 8 سطر (12×4)، اندازه: 10×17 سم [ف: 13 - 3270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن مرتضی قلی، تا: پنج شنبه 16 ربیع الاول، جا: مدرسه کوچک؛ جلد: تیماج، 9 ص (193-201)، 7 و 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 45 - 200]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 1گ (27ر)، اندازه: 20×13سم [ف: 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 2گ (3پ- 4)، 24 سطر (16×9/5)، اندازه: 20/5×15/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بام و اما و لکن لا و بل ... هزار و دوصد و پنجاه و دو بی کا، بی تا؛ کتابت شده به نام حافظ قطب الدين [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هفتم اسم تام کو ناصب بود تمیز را ... عمر 21
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: دولت و اقبال جاه شاهزاده بر کمال ** در تضاعف باد باقی ختم کردم بر دعا
خط: نستعلیق، کا: غلام معین الحق انصاری چشتی قدوسی، بی تا؛
محشی؛ جلد: مقوا، 6گ (67-72ر)، 15 سطر، اندازه: 21/5×16 سم [ف: 44 - 12]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 67گ، 12 سطر (12×7)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 15 - 219]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3 گ (21پ -23)، 12 سطر (13×7/5)، اندازه: 17×10سم [ف: 16 - 445]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 2گ (68-69پ)، اندازه: 23/8×19سم [ف: 14 - 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا، مجدول، مذهب؛ جلد: چرمی نرم، 6گ، 2-3 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 3 - 968]
آغاز: برابر؛ انجام: عامل رافع مضارع معنوی باشد بدان ** همچنین عامل بود معنی یقین در مبتدا / دولت و اقبال شاه شاهزاده بر دوام ** در تضاعف باد باقی ختم کردم بر دعا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 3گ (81-83پ)، اندازه: 24×15سم [ف: 38 - 214]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن صفر طاری اصفهانی تفرشی، تا: 1253ق؛ 4ص (232-235)، اندازه: 16×10سم [ف: 35 - 15]
آغاز: برابر؛ انجام: معرب آن باشد که گردد باربار ** مبنی آن باشد که باشد بر قرار
تذکر: نام مؤلف به قرینه اغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب، بی تا؛ 39 بیت؛ جلد: تیماج، 4 گ، 5 سطر (14×7)، اندازه: 26×15سم [ف: 16 - 222]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (39پ -40پ)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1- 242]
'avāmel-e manzūm
نوری، علی، ق13 قمری
nuri, ali (- 19c)
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 545/5
بی کا، تا: 1262 ق [نشریه: 11 - 950]
‘avāmel-e manzūm
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, “alī ebn-e mohammad ja'far (1827 - 1898)
تاریخ تأليف: 1254ق
منظومه ای است در هفتاد و هشت بیت در توضیح عواملی که در الفاظ عمل می کنند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3870/1
آغاز: درود و ثنا و سلام تمام ** بروی نبی باد و آل کرام / محمد سزاوار لطف خداست ** خدا را کرم بر محمد سزاست؛ انجام: له الحمد حمدا لوجه العظام ** صلاة من الكبريا و السلام
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج بدون مقوا، 4گ (1پ -4ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 10 - 254]
'avāmel-e manzūm
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10582/2
بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س وش 2 - 41]
‘avāmel-e manzūm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17950 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
‘avāmel-e manzūm
ناشناخته
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد کریم ورنوسفادرانی، تا: 1241ق؛ 4گ (27پ - 30پ) [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 62]
بی کا، بی تا [ نشریه: 13 - 357]
'avāmel-e manzūm
ناشناخته
آغاز: حمد بی حد خدای خالق را ** ره نماینده خلایق را / خود صلاة و سلام بی پایان ** باد بر مصطفی و بر آل آن؛ انجام: منحصر شد در آن دو رافع آن ** یاد گیر و کلام نیک بدان منظومه ای است در شرح عوامل صدگانه جرجانی در نحو که در سی و سه بیت سروده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3 گ (65پ -67پ)، 11 سطر، اندازه: 9/5×8/5 سم [ف: 39 - 560]
انجام: ابتدا کردم بنام خالق ارض و سماء ** کاز کرم لطفی نمود از علم الاسماء بما عامل های نحوی در این سطور برشمرده شده و جز عوامل ابن حسام است؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (53پ -54ر) [ف: 5 – 338]
منظومه ای است در بیان عوامل صدگانه نحو در 13 نوع و مستخرج است از عوامل عبدالقاهر جرجانی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (334-335)، 15 و 14 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 10 - 2053]
نسخه اصل: مجلس تنکابنی 25907 قفسه 3997 (ش 3936). به فارسی از روی عوامل جرجانی؛ بی کا، تا: با تاریخ 1077ق [فیلم ها ف: 1- 669]
آغاز: حمد بی حد اله مطلق را ** خالق خلق جمله ارض و سما؛ انجام: خللی گر درین ببیند کس 88 به کرم های خویش پوشد و بس خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 6گ (27ر - 32ر)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 20 - 258]
آغاز: حمد بیحد خدای خالق را ** ره نما جمله خلایق را
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صبری خویی، تا: 1223ق؛ 11 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 295]
آغاز: حمد بی حد خدای خالقی را ** راهنمای همه خلایق را / بعد از آن گفت امام جرجانی ** صد عوامل بدان آسانی؛ انجام: النوع الثالث عشر افعال القلوب: فعل شک یقین بود ز قلوب / بر دو اسم ایدو (؟) کند منصوب / چو حسبت، علمت، خلت، ضننت / لیس و رأيت وجدت و همجو زعمت
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1263ق؛ 2گ (43-44پ) [ف: 3 - 230]
مختصر است و ناظم آن معلوم نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11 ذیحجه 1264ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 22×18سم [ف: - 313]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 250]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 249]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 250]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 5 - 338]
آغاز: بسمله. گر عوامل در آوری بعدد ** هست بر قول عبد قاهر صد؛ انجام: یاد گیر ای پسر عوامل خوان مختصر است و ناظم آن معلوم نشد؛ کا: محمد صادق و حسن بن حاج ملاعلی، تا: 1204 و 1254ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×8/5 سم [ف: 12 - 342]
آغاز: گفت در نحو شیخ جرجانی ** که عوامل صد است تا دانی / منحصر در دو قسم گشت این صد ** و آن دو لفظی و معنوی آمد؛ انجام: چار فعل اند رفع کرده تمام ** اسم جنس معرب باللام
عوامل شیخ عبدالقاهر جرجانی در این منظومه به نظم کشیده شده و چون پایان آن در نسخه نیامده شماره ابیات را به دست نیاوردیم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 5گ (41پ- 45پ) [ف: 13 - 157]
آغاز: آنچه ماند بفعل شش
حرف است ** داخل نحو و خارج صرف است
بی کا، بی تا [ف: 3 - 141]
آغاز: بسمله، گر عوامل در آوری بعددد هست بر قول عبد قاهر صد؛ انجام: و آن دگر رافع مضارع دان یاد گیر ایشه عوامل خوان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 28693 [رایانه]
al-awāmil (mnz.)
گیلانی، سلیمان بن محمد، ق 11
gīlānī, soleymān ebn-e mohammad (- 11c)
اهداء به: محمد طاهر (فرزندش)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1098ق منظومه ای است در 63 بیت که عوامل لفظی و معنوی در آن به نظم کشیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4087/4
آغاز: نحمد الله ربنا الأعلى ** و نصلی علی النبي کما / أمر الله عبده المؤمن ** و علی آله الهداة لنا؛ انجام: رحم الله من الناظمه ** قرأ الحمد مخلصا و دعا
کاتب = مؤلف، تا: 1098ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 8گ (67پ -74ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 11 - 103]
al-'awāmil-ul manzūma
قزوینی، قطب الدين محمد، ق 12 قمری
qazvīnī, qotb-od-dīn mohammad (- 18c)
تاریخ تأليف: 1130ق؛ محل تأليف: قزوین
آغاز: حمد المن اليه طیب الكلم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7- 236]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 264]
‘avāmel (mnz.)
داور شیرازی، مفید بن محمد نبی، 1251 - 1325 قمری
dāvar-e šīrāzī, mofid ebn-e mohammad nabī (1836 - 1907)
العوامل المائة عبدالقاهر جرجانی را در 29 بیت به نظم در آورده است.
آغاز: ای رخت روشن چو شمع انجمن ** وی قدت آزاد چون سرو چمن
انجام: داور شیراز گفت این نظم را ** تا بماند یادگار اند زمن
آغاز و انجام: برابر
29بیت؛ خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن ابو تراب شیرازی، تا: 1284ق؛ 5گ (60-64)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شیرازی، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 4گ (13پ -16ر)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 44 - 64]
al-awamil-ul manzuma
خابور، خلیل سلیمان، ق 14 شمسی
×ābūr, ×alīl soleymān (- 20c)
تاریخ تأليف: 1396ق
این کتاب که محتوی آن عوامل في النحو جرجانی است، سرودهای از ملا خلیل سلیمان خابور کردستانی است که در سال 1354ش به صورت تبعیدی در یزد روزگار می گذراند و با
سختی تمام امرار معاش می کرد.
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: بسم الله و بحمده. بسم الله الا قدس الرحمن ** رحیمنا و واهب العرفان؛ انجام: و أن تجد عیبا فسد الخللا ** فجل من لا عیب فیه و علا / و أن تجد فیه خلاف الأدب ** فالطبع کردی و هذا عربی
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 6 صفر 1396 ق = 18 / 11 / 1354ش؛ جلد: کاغذی، 27گ، 10 سطر (18×12)، اندازه: 22×17سم [میراث اسلامی: 8 - 443]
al-awāmil-ul manzūma
ناظم چنان که در آغاز می گوید عوامل معروف را به نظم آورده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5373/1
آغاز: الحمد و المن اليه طیب الكلم ** یصعد في السماء علم من علم؛ انجام: محمد و آله الكرام ** اکابر الأفاضل العظام
کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1303ق؛ جلد: تیماج، 13گ (2پ -14پ)، 14 سطر (17×11)، اندازه: 18×13 سم [ف: 5 - 339]
'avāmel-e nahvī
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja'far (1827 - 1898)
پس از این که عوامل نحوی را به عربی به نظم کشید، بر آن شد که دو وجیزه در همین موضوع به نثر تأليف کند تا استفاده از آن آسان باشد. رساله حاضر فهرست مانندی است برای اولین دو
رساله مذکور که به نام «بحر الدرر» به فارسی تأليف شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3870/4
آغاز: الحمدلله الذي أوصل عباده الى النعم الدائمة الظاهرة و الباطنة ... اما بعد پس می گوید مستهدی از خدای مبین؛ انجام: و بعضی از افاضل عامل را در این مواضع لازم شمرده اند.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (144-148 ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 10 - 256]
‘avāmīyat-ol amānīya fe-l ādāb-ed dīnīyya va-l forū‘āt el eslāmīya
فدایی کزازی، ابوالشجاع محمد اسماعیل بن محمد هادی، - 1263 قمری
fadāyī kazzāzī, ab-oš-šojā' mohammad esmāʻīl ebn-e mohammad hādī (- 1847)
مؤلف رساله مفصلی در چندین جلد دارد و به نام «عقد اللئالي»، رساله حاضر که عقد پنجم آن است در مسایل فرعیه و فروعات دینیه است و نام آن را «عوامیه الاماميه» نهاده، چون مقصود وی از تأليف آن یادگیری عوام مردم بوده است.
آغاز: الحمد لمن لایلیق الحمد الالساحت جبروت جلاله و الشكر لمن لا ینبغی الشكر الابازاء الواجب من حق نعمته و نواله و اداء بعض انعامه ... و بعد فهذا مجلد الثالث من کتاب عقد اللئالي و هیکل همایون جواهر گوناگون
آغاز: برابر؛ انجام: و یکی آن که واجب نیست فوریت مطلقا و مستحب نیز نیست تقدیم آن بر حاضره در صورت وسعت چنان که مذهب محمد بن علی بن بابویه والد اوست تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 229 گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 2948]
آغاز: برابر؛ انجام: طلاث داده شود صحیح نباشد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
‘awd-ul arāk fī daf*-i taškīk-iš šāk
بروجردی، منیر الدين بن علی، 1269 - 1342 قمری
Borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e ‘alī (1853 - 1924)
رساله مختصری است در تاریخ وفات امام صادق علیه السلام که چون در آن اختلاف است مؤلف آن را به امر «رئیس الملة» تأليف نموده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2329/4
آغاز: الحمد کله لله ... اما بعد فهذه رسالة وجيزة و جوهرة غريزة امرنی رئیس الملة لازاحة التشكيك و العلة عن وفات مولینا الصادق علیه السلام
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف - اصفهان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب 2 ص (45-47) [عکسی ف: 6 - 383]
عود الشباب- یعود الشباب
‘ovaz jahat-e daf*-e amrāz
ادعیه و اذکاری که برای علاج بیماری ها از ائمه اطهار علیهم السلام روایت شده است را در این رساله جمع آوری نموده و در آخر چند داروی طبی برای درمان امراض ذکر کرده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 437/3
آغاز: بسمله عوذهایی که برای جمیع امراض نافع است عوذة زکریا بن آدم قمی که خادم امام رضا علیه السلام بود در خراسان گفته که شنیدم از حضرت که می گفت در روزی مرا مخاطب ساخته فرمود که ای پسر زکریا؛ انجام: جوارش تقوی المعدة و یحلل الرياح الغليظ من المعده و یقوی الباه و ینفع من برد الكلي و المثانة ... از شیخ بهاء الدين علیه الرحمة منقولست که هر که علی الصباح ... نظر بر اینکه این لوح کند ... خوشحالی تمام بگذراند
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 5گ، 19 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف مخ: 1- 339]
‘ūdat-un li-kull-i šay' wa Şalāt-un nayrūz
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15735/6
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 5ص (684-688)، 12 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 22 - 34]
‘awm-un nabī (r.-un fi)
-U1 III dW
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله مختصری در آموزش دادن شنا، تیراندازی و ریسندگی بنا به فرمایش پیامبر (صلی الله علیه و آله) به فرزندان و شنا کردن آن جناب در کودکی و بزرگی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18792
آغاز: بسمله. الحمدلله و سلام علی عباده ... قال قال رسول الله
صلی الله علیه و سلم علموا اولادکم السباحة و الرمي و المواة المغزلة؛ انجام: فقلت عنه لصاحبی هذا الذي قد عام لك روحی ذو صورة فمومته شمسية یستنطق الأهواه بالتسبیح تمت بحمدلله تعالی وعونه
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدين، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 2گ، 26 سطر، اندازه: 25/5×17 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 510]
‘awn-u i×wān-iş Şafā'alā fahm-i k.-iš šifā' = tal×īs-iš šifā' = i×wān-uş Şafā' fī tal×īş-i ilāhīyāt-iš šifā'
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
اهداء به: شاه سلیمان صفوی تاریخ تأليف: 1084ق
تلخیصی از شفا و نیز شرح بر آن است مشتمل بر سه جمله: کتاب منطق، طبیعیات و الهيات. فاضل خوانساری و تنکابنی تلخیص شفاء را در شمار مؤلفات فاضل هندی ثبت کرده اند و نیز یاد نموده اند که به انجام و تتمیم آن موفق نگشته است. تبویب کتاب این گونه است: در آغاز کتاب فهرست مقالات و فصول آنها آورده شده، سپس هر مقاله را طبق فصولش به تلخیص و بیان مراد پرداخته است. مؤلف یک بار در 16 سالگی شفاء شیخ الرئيس ابن سینا را تلخیص کرد اما سوخت و نابود گردید و بار دیگر در 26 سالگی تلخیص و شرح شفاء نوشت. در دیباچه تصریح کرده که «به تلخیص سه علم از علوم شفاء توفیق یافتم» و منظور صاحب روضات که می گوید: وی این کتاب را تمام نکرده شاید آن است که به ریاضیات و تعلیمیات نپرداخته است. در آغاز هریک از بخش ها (جمله ها) فهرست فنون، مقالات و فصل های آن جمله را یاد کرده است. فصل های نخستین با شفاء مطابقت نمی کند.
آغاز: الحمدلله مکحل بصایرنا بعیون الحكمه و انا سیها و مزین اذهاننا بثوابت الفصوص و رواسیها فیقول اللاجي ... محمد الاصفهاني افیض علیه من الروح الروحاني ... و ان کتاب الشفاء الذي ابدع شیخنا العقلاني و رئیسنا الكلماتي بانی سماء العلوم ... معلم المتأخرين ... ابو علی الحسين بن عبدالله بن سینا ..
آغاز منطق: الفن الأول ... المقالة الأولى في بیان الكليات الخمس ... فیها اربعة عشر فصلا الفصل الأول في بیان واضع المنطق اعلم أن واضعه هو الحكيم الفاضل و الفيلسوف الكامل ارسطاطالیس بن سقوماخس الذي کان یسمیه استاده افلاطون الالهى العقل ...
آغاز طبیعی: الجملة الثانيه من کتاب عون اخوان الصفا علی فهم کتاب الشفافي الفلسفة الطبيعيه و فیها ثمانیه فنون ... الفصل الاول از مقاله 1، از فن 1) پس از ذکر فهرست فن ها و مقاله ها و فصلها)، في تعریف طریق الوصول من مبادی الطبيعيات الى الطبيعيات ...
آغاز الهيات: بسمله - الجملة الثالثه في الفلسفة الاولى و فیها عشر مقالات ... الفصل الاول از مقاله اول. پس از فهرست فصول و (مقالات): في ابتداء طلب موضوع هذا العلم قد علمت أن الفلسفه نظرية و عملیه و عرفت معنیهما و أن کلا منها ثلاثة أنواع ...
انجام پایان منطق: الفصل السادس في بیان غلط الشاعر ... و اذ قد بلغنا الغاية في تلخیص فنون المنطق من الشفا فلنقطع الكلام فیه حامدین لله علی جزیل نعمائه و جلیل آلائه و نتلو بتلخیص فنون الطبيعي و الالهي مستعینین به ..
پایان طبیعیات: هذا ما أردنا ایراده من تلخیص فن طبایع الحيوان من فنون الجمله الثانيه و یتلوه تلخیص فن الالهى ...
انجام: و هو سلطان العالم و لیکن هذا آخر ما اردنا به تحلية وجوه القراطيس برئوس الاقلام و تجلية اوام الأوام عن صفحات صدور اولی الأفهام من فتح مقفلات ابواب الشفا ایضاح مغلقات عباراته الزهراء و الحمدلله المنعم المفضال و الصلوة علی محمد و آله خیر آل ... و اتفق الفراغ منه فحمة ابن جمیر من اول ظلم هو اع من رابعه تاسعة العشرات بعد الألف من هجرة افضل من وطی البقاع ... کتبه بیمناه الجانية الفانيه مؤلفه المستفيض من المبادي العاليه محمد بن الحسن المعروف ببهاء الدين الاصفهاني متعه الله في الدارين بنیل الاماني
[دنا 674/7 (5 نسخه)؛ ذریعه 361/15 و 423/3؛ دکتر مهدوی 173]
آغاز: کان یقال الحيوان إما ناطق او اعجم ثم یقال الأعجم إما طائر او ماشی ... أن نجعل التقسيم بحیث یشتمل کلا معینی النوع؛ انجام: الفصل السادس في بیان غلط الشاعر اعلم ان الشاعر لما کان محاكية کان غلطه إما بالذات ... و اذ قد بلغنا الغايه في تخلیص فنون المنطق من الشفاء فلنقطع الكلام فیه حامدین لله علی جزیل نعمائه و جلیل آلائه و نتلوه. بتلخیص فنون الطبيعي و الالهي مستعینین به متوکلین علیه. بخش منطق؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ استدراک سقطات و اصلاحات به خط مؤلف در هامش، با خط خوردگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عسلی، 302گ، 21 سطر، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 24/2 - 82]
آغاز و انجام: برابر شامل هر سه جمله است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1084ق؛ در زندگی مؤلف نوشته شده و مؤلف خود آن را دیده و با نسخه اصل به خط خودش، مقابله کرده و در 27 ربیع الثاني 1084 (سال تأليف) مقابله آن را بپایان رسانده، در ذیل منطق و نیز در کنار بسیاری از صفحات، مقابله و تصحیح را به خط خود گواهی
کرده. در پایان نسخه مؤلف چنین نوشته: «هذه صورة ما کتبته في اصله الذي بخطی و قد اکملت مقابلة هذه النسخه من تلك النسخه التي بخطی اول یوم الجمعه السابع و العشرين من ثانی الربيعين رابع التاسعه و الثمانين بعد الألف من الهجرة النبويه علی صاحبها و آله افضل صلاة و اکمل تحية»، مؤلف بر پشت نخستین برگ جمله دوم (طبیعیات ص 366) نوشته: «شرع في مقابلة هذا النصف من العون مؤلفة أفقر فقراء اهل الكون محمد بن الحسن الأصفهاني بلغه الله غایات الأماني یوم الأربعاء الرابع من ثانیه الجمادي سادسه الثامنة و الثمانين و الف من هجرة سید المصطفين سلام الله علیه و آله المرتضين» (از این نوشته پیداست که این قسمت را یک سال یا بیشتر پیش از الهيات به پایان رسانیده)، در کنار ص 418 (در پایان فصل یازدهم از مقاله دوم از فن اول طبیعی) چند سطر به خط خود افزوده (درباره موهوم بود کنار زمان و در ذیل آن نشان «صح» نهاده و در آغاز آن نوشته «قال محمد بن الحسن مؤلف هذا الكتاب عفا الله عنه و عن والدیه»، بر پشت نخستین برگ نسخه نیز این نوشته به خط مؤلف دیده می شود: «کتاب عون اخوان الصفا علی فهم کتاب الشفا من مؤلفات افقر المربوبين الى رحمة ربه الغني محمد بن الحسن الشهير ببهاء الدين الاصفهاني فرغ من تأليفه و هو ابن اثنتی و عشرین و قد کان فرغ من تأليف التلخيص الأول الذي احترق و هو ابن ست عشره و الحمدلله رب العالمين»؛ این نسخه در کتابخانه مرحوم تنکابنی بوده و یادداشت او روی برگ مزبور موجود است و این همان نسخه است که در الذريعه از آن یاد شده و گمان رفته که به خط مؤلف است و شاید علت این گمان وجود نوشته مزبور است از مؤلف (که در بالا نقل گردید)، روی یک برگ اضافی موجود در اول نسخه نیز این نوشته فارسی دیده می شود: «کتاب مستطاب عون اخوان الصفا ملخص کتاب الشفا لجامع المعقول و المنقول مولانا المؤيد الشيخ محمد حسن اصفهانی شهیر بفاضل هندی تغمده الله بغفرانه ... بشخصه مقابله و تصحیح و بخط مبارک موشحه فرموده اند»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 735ص، 23 سطر، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 5 - 417]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 3 ربیع الثاني 1100ق؛ تملک: عبدالوهاب بن عبدالحسین در 1245؛ کاغذ: سپاهانی، 420گ، 22 سطر (17×9)، اندازه: 25×17سم [ف: 16 - 333]
آغاز: الجملة الثالثة في الفلسفة الاولى و فیها عشر مقالات المقالة الاولى و فیها ثمانية فصول، انجام: هف بل کل اثنین لا یختلفان فاقد دیباچه و از آخر هم ناقص و تا اوائل فصل پنجم از مقاله هشتم را بیش دارا نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 77 گ، 17 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 4 - 14]
آغاز: الجملة الثانيه من کتاب عون اخوان الصفا علی فهم کتاب الشفاء
انجام: برابر
شامل طبیعی و الهي است و منطق را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، قسمتی از نوشته ای را که مؤلف به خط خود در کنار ص 418 نسخه ش 1921 افزوده، کاتب در این نسخه نیز آورده (ص 103) و در کنار ص 726 در آخر فصل اول از مقاله 9 الهيات، در این نسخه، سطوری به نقل از مؤلف افزوده (و شاید از نسخه ای به خط مصنف نقل کرده)، آقای مشكوة (که این نسخه را داشته و به این کتابخانه فروخته اند) بر پشت نخستین برگ نسخه نوشته اند این نسخه ظاهرة بخط مؤلف است» اما بسیار تفاوت است میان خط این نسخه و خط مؤلف که در نسخه ش 1920 موجود است. آقای مشكوة در یادداشت خود اشتباهی دیگر نیز کرده اند زیرا پس از اینکه از روضات نقل کرده اند که این کتاب تمام نیست» نوشته اند «شاید منظور روضات آن باشد که مؤلف منطق شفا را تلخیص نکرده و گرنه این کتاب تمام است». چنانکه ملاحظه گردید علاوه بر اینکه مصنف خود در دیباچه کتاب (نسخه ش 1920) تصریح کرده که سه جمله از شفا را تلخیص کرده و علاوه بر اینکه نسخه مذکور شامل منطق است، نوشته آغاز همین نسخه نیز شاهد آنست که ناتمام است. طبیعیات در ص 560 بپایان رسیده و الهي در ص 561 آغاز گردیده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 764ص، 20 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 5 - 420]
‘awn-ol ×āter = ‘arūz-e manzūm
تاریخ تأليف: 5 شعبان 1242ق منظومه ای است حدود 70 بیت، بخش بندی نشده با سربند: فصل في أجزاء الشعر یعنی اصل افاعیل، معنی تفاعیل، في القاب اجزاء الأبيات، في تعداد البحور، في الطويل، في المديد، في البسيط في الوافر، في الكامل، في الهزج المكفوف، الهزج الاخرب، في الرجز، الرجز المطوى، الرمل، الرمل المجنون، في السريع، في القريب.
آغاز: بسمله. این مختصری ست در علم عروض که آن را عون الخاطر نام نهاده، موجز به طریق نظم تا هر که خواهد آن را ضبط تواند کرد به اند که روزگار و سعی «في بناء العروض» (شعر): بنای شعر بگویم که چون نهاد استاد ** اگر به وقت شنیدن دهی تو ما را داد / سبب نهاد و وتد فاصله به آخر آن ** برون از این سه ندانیم نظم را بنیادی
انجام: في الركض رکض از من مگر بپرسی درست به من بگویم ترا ز سرش تا بن / بر شمر هشت ره تو از «فاعلن» ** فاعلن فاعلن فاعلن فاعلن. تم العروض المسمى بعون الخاطر في ید الحقير کثیر الذنب و التقصير في 5
شهر شعبان المعظم سنة 1242ق
خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: 5 شعبان 1242ق؛ گویا از نویسنده نسخه، یعنی علی عسکر، که نامش در پایان مجموعه آمده و چند گفتار دیگر در این زمینه از وی بی نام نگارنده را در بردارد؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 3گ (58 -60پ)، 15 سطر [ف: 3 - 231]
آغاز: بنای شعر بگویم که چون نهاد استاد - اگر بوقت شنیدن دهی تو ما را داد، انجام: نقارب چو همی به اول بر آری ... بدانکه سرش او روان تن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (1پ- 3 پ)، اندازه: 18×12 سم [مؤيد: 3 - 238]
‘awn-ul wāfiya fī š.-il kāfīya
کمال بن علی بن اسحاق
kamāl ebn-e ‘alī ebn-e eshāq
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو = كافية ذوی الأدب في علم کلام العرب؟ ابن حاجب، عثمان بن عمر (646-570)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 108/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 91 (1-91)، 21 سطر گ (14×7)، اندازه: 20×13سم [سنا: ف: 1 - 55]
‘avīsāt-ol mahām fī š.-el feqh va-l ahkām
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
تاریخ تأليف: 1226ق در این کتاب تعریف فقه، اقسام اربعه آن و تفصیل کتب آن در کلام فقها، تعریف حکم شرعی و وضعی و اقسام آنها با بیان انواع احکام وضعیه گردآوری شده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 621/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چنین گوید مترصد فیوضات ربانی و منتظر ترقیات دو جهانی
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی -تهران؛ بی کا، تا: با تاریخ 1227ق؛ 65گ (25-89) [عکسی ف: 2 - 241]
al-awīş fi-1 fiqh = masā'il-ul 'awīs = mu×taşar-un fi-1 'awīs = al-masā'il-ul 'awīşa
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
رساله ای است در برخی مشکلات فقهی، به صورت «عویص» که در لغت به معنی مشکل و در شعر، به معنی بیتی که فهم آن آسان نباشد، و در فقه به معنی صورت مسأله ای است که ظاهر آن با احکام شرع سازگار نباشد، یا بخشی از آن، با بخش دیگر در تضاد باشد، ولی در واقع امر، قابل توجیه حکمی باشد. گفته شده یکی از یاران مفید از نیشابور نزد او رفته و درباره مسألههاي دشوار فقه گفتگو نموده بود. سپس مفید به درخواست دوستی که همه این سخنان را از آن دو شنیده بود در این دفتر گرد آورد و در آن از این گونه مسائل آنچه که با آیین خاندان پیامبر سازگار است و همه سنیان یا برخی از آنها هم همان را می پذیرند یاد نمود. در آن از مسأله های نکاح و طلاق و ایلاء و حدود و آداب و قصاص و دیات و مواریث و ایمان آمده و شعرهایی در ارث هست و آنچه که دشوار و رمز است گشوده و روشن نموده است. عنوان کتاب های فقهی «باب» و در هر بابی عنوانها «مسئله» و «جواب» است. در فهرست های ابن ندیم (ص 252 و 279) و طوسی و ابن شهر آشوب یادی از این کتاب نشده ولی نجاشی (ص 285) از آن به همین نام یاد کرده است. عاملی در فائده سوم خاتمه وسائل و مجلسی در دیباچه بحار از آن نام نبرده اند. این پرسش و پاسخ ها در پنج باب به این ترتیب است: 1. مسایل نکاح؛ 2. مسایل طلاق، مهر، ایلاء، عده و ظهار؛ 3. حدود، قصاص و دیات؛ 4. مسائل متفرقه، بعضا مربوط به ارث؛ 5. مسایل نادر. برخی از محققین را عقیده بر آن است که العويص کتابی مفصل تر بوده و آنچه به دست ما رسیده، بخشی از آن، یا مختصر آن است. چنان که علامه طهرانی با استناد به عبارت پایانی برخی نسخه های - «تم مختصر العويص» - قدر موجود را مختصر کتاب دانسته است و نه همه آن. مرحوم طباطبایی نیز در این باره می نویسد: «و الواصل الينا القسم الثاني منه و لم یصلنا الكتاب کله فمخطوطاته الواصلة الينا تبدا بکتاب النكاح و أما ما قبله من أبواب الفقه من کتاب الطهارة الى هنا و هو القسم الأول نه فمفقود، ام نظفر به حتی الآن».
شیخ مفید در مقدمه چنین آورده: «و بعد سألت وفقك الله تعالی أن اثبت لك ما سمعته منی في مذاكرة أخينا الوارد من نیسابور، بالمسائل المنسوبة إلى العويص في الفقه، وما دار بیننا في تلك المجالس التي اتفق لنا الاحتجاج فیها، مما یقارب ما تقدم ذکره في معناه، واضیف اليه طرفا مما في بابه و نوعه، وافصل لك بین مذاهب آل الرسول علیهم السلام مما طابقته علیه العامة أو بعضهم
منه، لتقف علی مشروحه و یتمیز لك مکنیه من صریحه و أنا مجیبک الي ما سألت من ذلك بمعونة الله و تیسیره». از این عبارت برمی آید که این مسایل در اصل، سؤالاتي بوده از نیشابور، که از مفید خواسته شده پاسخ آنها را همراه با افزودن مطالب متناسب با آنها یکجا گرد آورد. از این رو شیخ آقا بزرگ طهرانی این اثر را با «جوابات المسائل النيشابورية» یکی دانسته است ولی نجاشی از این اثر با عنوان «کتاب العويص في الأحكام» یاد کرده و مسائل نیشابوریه را نیز جداگانه با عنوان کتاب «جوابات أبي الحسن النيسابوري» نام برده است.
آغاز: بسمله الحمدلله علی نعمائه و له الشكر علی دفع بلائه وصلی الله علی سیدنا محمد و آله ... سألت وفقك الله ان اثبت لك ما کنت سمعته منی في مذاکره اخینا الوارد من نیسابور بالمسائل المنسوبة إلى العريض في الفقه ... وافصل لك بین ما اختص بمذاهب آل الرسول علیهم السلام مما طابقها علیه العامة ... من مسائل النكاح مسألة في امرأة لها بعل
انجام: و کذا درهم فاحد عشر درهما وعشر درهم فان قال کذا کذا وکذا درهما اشتبه الأمر أن یکون ثلثمائة وعشرین درهما تم کتاب العويص ...
چاپ: در کنگره شیخ مفید چاپ شده
[دنا 675/7 - 676 (38 نسخه)؛ الذريعة 240/5 و 362/15؛ مقالات عربی کنگره مفید جلد اول (مقاله استاد سید عبد العزيز طباطبائی) ص 258-263؛ الشيخ المفيد و عطاؤه الفكري الخالد 102-106؛ فهرست آثار خطی شیخ مفید در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی 85-90]
شرح و حواشی:
1- العويص في الفقه (منتخب) = منتخب مسائل العويص
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 921ق؛ جلد: تیماج، 25گ (184پ- 208ر)، اندازه: 9× 14/5 سم [ف: 12 - 199]
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، ش 11310، رساله سوم مجموعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 5 جمادی الاول 961ق؛ با یادداشتی از علامه محمد صالح بن فضل الله حائری مازندرانی به تاریخ 1338 در بارفروش مازندران درباره کتاب و مؤلف
که احتمال داده از آثار ابن طی باشد؛ 46ص، 15 سطر [عکسی ف: 5 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 7 ص (109-103)، 19 سطر (13×6)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 413]
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 1165/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالحسین حسینی نجفی، تا: قرن 11، جا: اصفهان؛ محشی با نشان «ما ح» و «م ح ع ب عفی عنهما»، تاریخ زاده شدن «محمد بن عبدالحسین بن حسن بن عبدالله (علی) بن فرج الله حسیناوی نجفی» در روز 25 ذیقعده 1025 و نیز پدر او همان عبدالحسین در روز پنج شنبه 18 محرم 987 در گ کر آمده و هر دو به خط محمد است و نخستین را از روی خط پدر و دومی از روی خط نیای خود نوشته و تاریخ دومین، روز یک شنبه 8 محرم 1056 می باشد (2ر) گویا حاشیه ها هم از همین محمد است و «مح عب» رمز نام او و پدر او است، خط متن کتاب از همین محمد بن عبدالحسین حسینی نجفی است که در سپاهان آن را نوشته و یاد آوری می کند که همین اندازه از نسخه را یافتم و دیری هم گشتم که نسخه کامل را بیابم»، آقای مشكوة این را با نسخه تاریخ 1091 سنجیده و درست نمود و از آن نسخه برمی آید که پایان کتاب تا همینجا است و دو نسخه هم یکنواخت نیستند؛ 26گ (3ر-28 ر) [ف: 5 - 1947]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1835 و 1836 و 2097/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 255] و [میراث شهاب: س 17ش 3 و 4 - 332]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 10گ (109ر-118ر)، اندازه: 17×10سم [ف: 16 - 475]
فقراتی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (283ر و 284ر - 285ر) [مختصر ف: - 751]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج معرق، 34گ، 13 سطر، اندازه: 10/6 ×17 سم [ف: 21 - 1315]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1830 و 1832
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 251]
في النكاح من مسائل العويص؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن حاجی محمد قاری نجفی، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 6- 138]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11، 24ص (272-295) [ف: 7 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1028ق؛ جلد: تیماج، 15گ، 14 سطر، اندازه: 19×13سم [ف مخ: 1- 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1036ق؛ جلد: چرم قهوه ای، 16گ (67پ-182)، 15 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: - 25]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبد الحسين آل حسینی نجفی، تا: 1050ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3ص (47-49)، 19 سطر (6×12/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 9 - 1496]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ حسن بن حاجی هلال عرب ساکن قم، تا: 1056ق، جلد: تیماج، 33ص (12-44)، 14 سطر، اندازه: 18×15سم [ف: 50 - 169]
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثاني 1056ق؛ جلد: مقوایی، 19گ (128پ -146 پ)، 23 سطر، اندازه: 25/5×13سم [ف: 1- 285]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد مقیم موسوی، تا: شنبه 16 ربیع الاول 1063ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 34ص (98-131)، 19 سطر، اندازه: 18/8×10 سم [ف: 43 - 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن بن علی بن عمران الجنيبي بحرانی، تا: 8 رمضان 1072ق؛ مصحح؛ 7گ (362-368پ)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1019]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالغفور بن شعبان، تا: سلخ ذیحجه 1082ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ (256-272پ)، اندازه: 18×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1020]
آغاز: مسألة في امراة لها بعل صحیح البعولية أمكنت من نفسها زوجا؛ انجام: ثم تولد لکل منهما ابن، فکل واحد منها یکون عما للاخر لأنه أخ أبيه
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر فرزند محمد مهدی، هرندی، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی، 2گ (435 و 436)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 29 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 24گ، 12 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 645] و [ف: 21- 1314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بهاء الدين محمد بن محمد باقر مختاری حسینی نایینی سبزواری، تا: رجب 1109ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 12گ، 25 سطر، اندازه: 24×12سم [اهدائی رهبر: 3 - 644] و [ف: 21- 1313]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1116ق؛ وگ (347پ -355ر)، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 360]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد مهدی هرندی، تا: 1180ق؛ جلد: مقوایی، 10گ (81پ - 90پ)، 14 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 10 - 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسن موسوی بن میر سید علی، تا: پنج شنبه دهه آخر ذیحجه 1183ق، جا: کاظمین؛ جلد: گالینگور، 46گ، 10 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 5 - 2949]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1834
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ظاهرا از روی مجموعه ای که به شماره 230 می آید استنساخ شده؛ جلد: تیماج سرخ، 16گ (131 - 146پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1- 93]
آغاز: برابر؛ انجام: مسئلة في الاقرار اذا قال له عندی کذا درهم ... فان قال کذا کذ درهما فاحد عشر درهما فان. شامل مسائل نکاح و طلاق و اقرار. از مبحث اقرار سه سطر بیش ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 24گ (1-24)، 12 سطر (7×13/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1505]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1831
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 253]
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1224ق؛ 10گ (55پ -64ر)، 19 سطر (14×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 8 - 645]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد سعید خوانساری، تا: 1233ق؛ مجدول مذهب؛ 63گ (130ر-192پ)، 23 سطر، اندازه: 10/5×8/5 سم [ف: 37 - 152]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «المسائل المنسوبة إلى الفرض بالفقه» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق [نشریه: 4 - 397]
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1279ق؛ 70گ (5پ -74ر)، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 2 - 321]
آغاز: برابر؛ انجام: فان قال کذا و کذا درهما فاحد و عشرون درهما فان قال کذا و کذا درهم فدرهم.
خط: نستعلیق تحریری، کا: میر حامد حسین صاحب عبقات، تا: 1283ق، جا: نجف اشرف؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376، 4گ، 13 سطر، اندازه: 15×10سم [اهدائی رهبر: 3 – 645]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ظاهرا اسدالله انصاری، تا: 1285ق؛ 42ص، 15 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 21 - 1315]
آغاز: برابر؛ انجام: من قبیل الرمان حلو حامض الامكان الاقتصار علی خیر واحد و یمکن دفعها بنوع من التكلف انتهی.
خط: نسخ، کا: اسدالله انصاری، تا: 1287ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن حسنی کاتب دزفولی، تا: پنج شنبه 27 صفر 1288ق؛ 21گ، اندازه: 15/5 × 25/5سم [ف: 13 - 170]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان القدر في ملکه و مسکنه فعلی صاحب الشاة ذبحها لتسلم القدر و في مبنی هذا الحكم اثر منقول
کا: سید محمد طباطبائی سنگلجی، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 9گ (25پ -33پ)، 13 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 23 - 784]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد صادق مازندرانی اشرفی، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (170ر-180پ)، 18-23 سطر، اندازه: 16×21/7سم [ف: 41 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: فان قال کذا و کذا درهما فاحد و عشرون درهما فان قال کذا و کذا درهم فدرهم.
خط: نسخ، کا: سید مصطفی حسینی خوانساری، تا: 18 ربیع الثاني 1368ق؛ مصحح، مقابله شده، مذیل است به پنج صفحه در فوائد متفرقه آغاز ذیل: «فايدة قوله موجبات الوضوء یترتب علی هذه المسألة اربع مسائل»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 12گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 22 سم [اهدائی رهبر: 3 - 645] و [ف: 21- 1314]
آغاز: للاسلام، الجواب هذا نصرانی عقد علی نصرانية
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 14گ (125ر -138 پ)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1- 269]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی فخرالدین نصیری، تهران؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 17ص (8-24)، 14 سطر [عکسی ف: 4 - 25]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 9 گ (4پ -12پ)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 10 - 92]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 12گ (25پ - 36پ)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 17 - 232]
al-'awīş fi-1 fiqh (mn.) = mn.-u masā'il-il ‘awīs
وابسته به: العويص في الفقه = مسائل العويص = مختصر في العويص = المسائل العويصة مفید، محمد بن محمد (336-413)
منتخبی است از رساله «العويص في الفقه» شیخ مفید که در پاسخ برخی از سوالات در نکاح و طلاق و حدود و دیات فرستاده شده از نیشابور می باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1805/70
آغاز: مسئلة في امراة لها بعل صحیح البعولية امکنت من نفسها زوجا کامل العقل رضی الدين فوطئها من غیر جرح و لا علیها في ذلك؛ انجام: کذا کذا درهم عشر درهم فان قال کذا کذا درهما فاحد عشر درهما فان قال کذا کذا درهما فاحدو عشرون درهما فان قال کذا و کذا فدرهم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج، 3ص (443-445)، 25 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 9 - 377]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/60
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 420]
‘awīs-ul masā'il = masā'il-ut talātīn = as’alat-ul lawkarī wa ajwebat-u-h
لوکری، فضل بن محمد، - 464 قمری
lawkarī, fazl ebn-e mohammad (- 1072)
مجموعه سی پرسش از مطالب دشوار، در علوم نظری است، بدین ترتیب: علم منطق: 9 سؤال؛ طبیعیات 11 سؤال؛ ریاضیات 7 سؤال؛ الهيات 3 سؤال. مؤلف، این رساله را به یکی از استادان
خود که نام او برده نشده، تقدیم نموده و می گوید: «بیشتر این مسایل، از من سؤال شده و من به اندازه دانش خود پاسخ گفته ام؛ یا صورت گفتگوهایی است که بین من و بین افاضل زمان خود که به دیدارشان رسیده ام انجام شده و من نتیجه پرسش و پاسخ را، بدون ذکر صورت محاوره و بدون نام سؤال کننده آورده ام. نام مؤلف در کتاب های تراجم، بیشتر ابو العباس لوکری» بدون ذکر نام اصلی و گاه همراه با نام اصلی فضل بن محمد» آمده؛ لکن در نسخه حاضر که به خط علامه محقق «جلال الدين دوانی» می باشد، «ابوالعباس، احمد بن محمد اللوكري» نگاشته شده است، به هر حال، مشهورترین نام وی، «ابو العباس لوکری» است و گویا شاگرد «بهمنیار» بوده است. نام این رساله که بی شک از آثار برگزیده علمی به حساب می آید، در فهرست آثار «لوکری» نیامده و در هیچ یک از فهرست های موجود کتابخانه های داخل و خارج کشور، وجود ندارد؛ لیکن نشانه هایی، انتساب این رساله را به «لو کری» تقویت می کند: 1. کتابت نسخه و اسناد آن به «لو کری» به دستخط «محقق دوانی» که از اصحاب نظر بوده و قول او در این مقوله، نزد علماء فن، مورد قبول است؛ 2. مشابهت در سیاق عبارات، با سایر آثار او، از جمله خطبه این رساله با خطبه کتاب «بیان الحق بضمان الصدق»، خطبه کتاب بیان الحق چنین آغاز می شود: «عونك یا لطیف. الحمدلله واهب الصور للمواد و جاعل السبب و الاستعداد، مفیض الجود و مفید الوجود لکل موجود، مبدع العقل الفعال»؛ 3. مشابهت شکل بنیادی این رساله با قصیده اسرار الحكمة و شرح آن؛ چند بیت از قصیده معروفه «لو کری» به فارسی: «سؤال دادم چندی جواب باید کرد ** اگر غوامض منطق تورا شدست آسان / قیاس راز چه معنی نهاده اند اشکال ** به شکل و صورت او را چه نسبت است و نشان / از این سه شکل به اول چرا یکی مخصوص ** به اولی زچه معنی گرفت وی عنوان / چو از مطالب در اول آنچه باید هست ** چه حاجت است بدین دو زحجت و برهان / چرا نتیجه خسیس تر چیز است **ز کیف و کم، نه از اضطرار و از امکان»؛ اینک معادل نثر عربی این بخش از قصیده، از رساله حاضر: «ب لم جعل القياس اشکالا و ما المشابهة بین الشكل و القياس؟ ج لم سمی الشكل الاول اولا و الثالثة اکثر ضرورية منه ؟ لم صارت النتيجة مشبهة با خس المقدمين». (سید محمود مرعشی)
[بیان الحق بضمان الصدق: نسخه چاپی، 74؛ ريحانة الادب 139/5؛ محبوب القلوب: نسخه عکسی، برگ 245، الف]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12388/7
آغاز: الحمدلله مخترع العقل الفعال و مبدع النفس الكمال، معلق الصور بالمواد و مؤلف النسب بین الاعداد و الابعاد و محرك الفلك؛ انجام: و قد آن لنا أن نختم الكلام في هذا الموضع، حامدین الله تعالی، داعین لایام مولانا، مستنجحین مرامنا عن العويص
خدمته، مادحین کلامنا بذکر صفته، اقتداء بما قاله حسان بن ثابت رضی الله عنه ما أن مدحت محمد بمقالتی ** لکن مدحت مقالتی بمحمد (صلی الله علیه و آله)
خط: نستعلیق، کا: محمد بن اسعد دوانی، تا: 878ق؛ کاتب نسخه محقق دوانی» نسب خود را تا خلیفه اول، آورده که به عبدالرحمن بن ابی بکر» می رسد و با آنچه در کتاب مجالس المؤمنين نسبت او به «محمد بن ابی بکر» آمده، سازگار نمی آید، در پایان نسخه طی 4 برگ، مطالب گوناگون، از کاتب نسخه محقق دوانی» در موضوعات کلامی و فلسفی آمده است؛ 14گ (168-155)، 23 سطر، اندازه: 17×8/5 سم [ف: 31 - 306]
عهد- رساله میر کا
al-ahd
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
در یازده فصل، سپس باب دوم، سوم، چهارم، و فصل دوازدهم
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد خاتم النبيين و امام المرسلين و سلم تسلیما. قد سبق لنا قبل کتابنا ها عدة کتب في هذا الفن من حجر الاعظم و انا اذکر في کتابی هذا ایضا شیئا مما قد تقدم ذکره من الحجر الاعظم و تدبیره في اقرب من المدة التي قد تقدمت کما شرطنا في هذه الكتب کلها ... و قد ذکرت التدبير الى آخره في کتابی هذا في ثمانية أيام ...
انجام: ثم هان علیه کالداخل في صناعه من الصنايع اذ دخل اول دخول فتامل ثم انه یمهر بها ان شاء الله عروجل. تم کتاب العهد الجابر بن حیان الصوفي.
آغاز: بسمله. قال ابو موسی جابر بن حیان الصوفي، تلمیذ مولانا ابی عبدالله جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام) اليكم .. الاكارم تشد الرحايل و من عندکم یستفاد الفضايل ... وهذا اول الكتاب. بسملة. الحمدلله الواحد الحق القديم، وصلی الله؛ انجام: و ثالث یدعی العلم و العمل و نبدلهما من الناس ممن رغب فیه. نسخه تا فصل دوازدهم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: سید احمد حسین خان الحسيني 1155 (چهار گوش)؛ جلد: میشن سرخ، 11گ (321 -331پ)، اندازه: 29/6×16/7 سم [ف: 8- 307]
آغاز: بسمله. اعلم التركيب انما هو حقيقة بالدلیل و البرهان العقلي في العلم و العمل؛ انجام: و کو کب یرقص في الدن لو کنت الفت بینهما القيت تسوجا علی الف. بخش دیگری است از شماره 18 این مجموعه، خط: نستعلیق،
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 5گ (363پ -367پ)، 16 سطر، اندازه: 29/6×16/7 سم [ف: 8 - 308]
آغاز و انجام: برابر
مقاله نهم از کتاب السبعين است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ نام کتاب در دیباچه آمده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (35ر -37ر)، اندازه: 23/2×15/6 سم [ف: 6 - 444]
بی کا، تا: 1226ق [الفبائي: - 413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ 5گ (34-38پ)، 19 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 22/3×13/7 سم [ف: 29/2 - 612]
al-'ahd (mn.)
وابسته به: العهد؛ جابر بن حیان (120-198ق)
متن از جابر بن حیان کوفی، گزیده از ناشناس. با سربندهای فصل، کوتاه بی شماره: فصل، اعلم أن الصنعة تلطیف جوهر بالتدبیر؛ فصل، الحكماء الذين لطفت عقولهم؛ فصل، اعلم أن الحجر الذي یکون منه الاكسير لیس بغریب؛ فصل، و اما التدبير فلیس بشاق، فصل، أن علم الاكسير نوعان.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 27216
آغاز: بسمله. قال جابر في کتاب العهد. اعلم أن الأجساد السبعة طبيعة واحدة و جوهر واحد، و انما اختلف بالعرض؛ انجام: و الضلال البعيد و الخسران المبين. و الله الموفق للخیرات و مرشد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 6010گ (107-112پ) [ف: 1- 179]
al-“ahd = al-ahd fi tazkīyat-in nafs = al-mu‘āhida
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله کوتاهی است در بیان اخلاق حسنه ای که التزام به آن، مورد عهد و پیمان انسان با خداوند است. عهد و میثاق یکی از رسوم خاص فرقه اسماعیلی است. از این گفتار دو تحریر در دست است: یکی کوتاه تر و در آن بنده ای با خدای خود پیمان می بندد و در آن صیغه مفرد به کار برده می شود، دوم کمی گسترده تر است و در آن دو تن هستند که با خدا پیمان می بندند و در آن صیغه تثنیه به کار برده می شود.
آغاز: 1: بسمله. هذا ما عاهد الله به فلان و فلان، بعد ما عرفا ربهما و الهما و واهب العقل و القوة لهما و المبداء الأول لوجودهما ...
2: قال في عهد عاهد الله تعالی لنفسه بعد أن أشار فیه إلى نفسه انه عاهد الله تعالی بتزكية نفسه.
انجام: بهذه الديانة کان الله لهما و وفقهما لما یتوخیانه بمنه. و هو حسبنا هادیا و معینا و حافظا و صلی الله علی محمد و آله و سلم تسلیما کثیرا.
چاپ: در تسع الرسائل (قسطنطنية: 1298م)؛ در مجموعه الرسائل (1328ق)
[دنا 676/7 (23 نسخه)؛ الذريعه 362: 15؛ مصنفات ابن سینا مهدوی: 182]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
اصل نسخه: ایاصوفیه، ش 4849؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 7ص (16-22) [عکسی ف: 2 - 198]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/30 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 577]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4754 (فهرست آقای دکتر مهدوی ص 335)؛ خط: نسخ، بی کا، تا پایان ربیع الثاني 702ق؛ 3گ (15-13)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 440]
نسخه اصل: او نیورسیته ش 4754 (فهرست آقای دکتر مهدوی ص 335)؛ خط: نسخ، بی کا، تا پایان ربیع الثاني 702ق؛ 4گ (89-86)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 440]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 22 ذیحجه 753ق؛ در هامش؛ اص (286پ) [فیلم ها ف: 1 - 485]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/85
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1 - 57]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2 ص (176-177)، 19 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 10 - 1980]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829؛ بی کا، تا قرن 10 [فیلم ها ف: 1- 663]
آغاز: بسمله. عاهد الله بتزكية نفسه بمقدار ما وهب لها من قوتها اليخرجها من القوة الى الفعل عالما من عوالم العقل فیه الهيئة المجردة من المادة؛ انجام: عاهد الله أنه یسیر بهذه السيرة و یدین بهذه الديانة کان الله له و وفقنا لما یتوخاه و السلام عن لانبی بعده. تم العهد. تمت.
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشکی تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 1245ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1ص (46 ر)، 31 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6 - 2401]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 5 ص (137-141) [عکسی ف: 1- 274]
آغاز: برابر 2
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج جگری مذهب، 1ص (167)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32 - 42]
آغاز: برابر 2؛ انجام: کان الله له و وفقه لما یتوخاه بمنه وفضله و سعة رحمته و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نستعلیق، کا: شهاب الدين علی حسنی حسینی طباطبائی شولستانی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 11 - 309]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و السلام علی من اتبع الهدي. هذا آخر العهد. و الحمدلله رب العالمين.
بی کا، تا: 1063ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن، 1گ (49ر - 49پ)، اندازه: 21×14/8 سم [ف: 7 - 474]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق [نشریه: 2 - 99]
آغاز: برابر 2؛ انجام: کان الله له و وفقه لما یتوخاه بمنه تمت المعاهدة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق، جلد: تیماج قرمز، 5ص (307 -401)، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 374]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/54
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 418]
آغاز: برابر 2؛ انجام: عاهد الله أن یسیر بهذه السيرة و یدین بهذه الديانة، کان الله له و وفقه لما یتوخاه بمنه. تمت المعاهدة و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، 1گ (206ر - 206)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 92]
آغاز: برابر 2
انجام: وفقنا الله لما نتوخاه و السلام علی من لا نبی بعدها
خط: نستعلیق، کا: کمال الدين محمد تویسرکانی، تا: 1084ق؛ 1گ (3ر -4ر)، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 25/5سم [ف: 5 - 295]
بی کا، تا: 1094ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن [الفبائي: - 413]
آغاز: برابر 2
انجام: لایقف علیه الناس عاهد الله أن یسیر بهذه السيرة و یدین بهذه الديانة کان الله له و وفقه لما یتوخاه بمنه. تمت المعاهدة ...
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ 2گ (26پ - 27)، 21 سطر (14×7/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 13 - 143]
آغاز: برابر 2؛ انجام: عاهد الله أن بهذه السيرة و یدین بهذة الديانة و فقها الله لما نتوخاه و السلم علی ما لانبی بعده تمت بعونه.
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشمی، تا: رجب 1300ق، جا: طهران؛ جلد: تیماج، 3گ (170-172)، 18 سطر (15/5×8)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19 - 371]
خط: نستعلیق، کا: آقا باستانی دردی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج سرخ [ف: 10 - 1636]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 10گ (21پ - 30پ)، 16سطر (12×5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8 - 749]
آغاز: برابر 2؛ انجام: یا ایتها النفس المطمئنة ارجعی الي ربك راضية مرضية
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 413]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 533]
بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 162]
ahd
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233-1309 قمری
bahā’-ol-lāh, hoseyn--alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 1892)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3556
آغاز: اگر افق أعلى از زخرف دنیا خالی است؛ انجام: انه لهو الفضال الكريم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: سمرقندی [الفبائي: - 413]
‘ahd-e ardešīr ebn-e bābak
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2459/1
آغاز: ... بسمله، من اردشیر بن بابک ملک الملوك الى من یخلفه
بعقبه من ملوک فارس السلم و العافية؛ انجام: ممن يأتي علیه العهد من الأمم الغابرة بعدی تم و الحمد لله کثیرا و صلی الله علی محمد و آله و طهرهم تطهيرة
خط: تعلیق عربی، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: ابری فرنگی، 6گ (2ر -7ر)، 22 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 6 - 19]
‘ahd-e aštar (t.) = romūz-ol emāra
وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، 1232-1298 قمری
vaqār-e šīrāzī, ahmad ebn-e mohammad šafī“ (1817 1881)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
ترجمه و گزارشی است منظوم از نامه علی (علیه السلام) به مالک اشتر از وقار بن وصال شیرازی. پیش از آغاز ترجمه، در توحید و منقبت پیامبر و علی و سبب نظم این نامه، ستایش از پادشاه جمجاه گیتی ستان، و صدرات صدر اعظم روزگار و معتمد الدوله اشعاری سروده است. (احمد منزوی)
چاپ: شیراز، 1274ق، چاپ سنگی؛ شیراز، 1331ق، با مقدمه ناصرالدین ابن همت ابن الوقار ملقب به ناصر همایون؛ به کوشش دکتر محمود طاوسی، شیراز، 1363، مؤسسه صحافی لوکس «نوید»
[دنا 677/7؛ الذريعه 9: 1276 و 13: 374؛ فهرست مشار 841]
آغاز: بسمله. در توحید و کیفیت آفرینش. سپاس و ستایش در آغاز کار ** نشاید جز از پاک پروردگار / یگانه خداوند بالا و پست ** که سرمایه دارد از او هر چه هست؛ انجام: در این قالب گفته پهلوی ** یکی جام از و ساختم خسروی / شهنشاه را مایه هوش باد ** ازین جام هر می خورد نوش باد
خط: نستعلیق، کا: وقار شیرازی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ، 13سطر (13×6) [ف: 14 - 129]
آغاز: بسمله، بنام خداوند بالا و پست ** که از هستیش
هست شد هر چه هست / خداوند کار آگه راز دان ** برو آشکار، آشکار و نهان؛ انجام: در این قالب از گفته پهلوی ** یکی جام از او ساختن خسروی / شهنشاه را مایه هوش باد ** ازین جام هر می خورد نوش باد
خط: نسخ، کا: علاء الدين حسین متخلص به همتی، تا: ربیع الاول 1298ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 33گ، 20 سطر، اندازه: 34/2×12/5 سم [ف: 2 - 139]
‘ahd-e alast
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1464/35
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 2 ص (344-345)، 17 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3 - 521]
عهد حسام- سفرنامه خوزستان
‘ahd-uţ ţāyi' ilā abī aḥmad ņusayn ibn-i mūsā al-'alawī insa-us sabi fiita-i-h niqabat-at talibin
صابی، ابراهیم بن هلال، 313؟ - 384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
این رساله شامل صورت عهد «عبد الله عبد الكريم الطالع لله» از خلفای عباسی است که حکم ولایت موقوفات بصر و مناطق اطراف دجله را به شریف ابی احمد حسین بن موسی علوی - که ظاهرا پدر شریف رضی باشد - می سپارد و به انشای ابواسحاق صابی است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1- 156]
آغاز: صورة عهد الطائع الى الشريف ابی احمد ... هذا ما عهد عبد الله عبد الكريم الطالع لله؛ انجام: و کنت فیه برایه و امره مقتدیا آن شا الله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (28 و 29)، 19 سطر، اندازه: 14×8سم [ف: 28 - 462]
في اقامة الصلوة و المظالم و نقابة العباسين بسر من رای و طریق موصل / نامه نگاری / عربی
‘ahd-uț țāyi' ilā abi-bakr aḥmad ibn-i muḥammad ibn-i
fi iqamat-is Salat wa-1 mazalim wa niqabat-il hasim ‘abbāsīn bi-surr-i man ra’ā wa ţarīq-i mūşil
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 74/29- ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 27 سطر (18×9)، اندازه:
28×18/5 سم [ف: 1- 156]
ahd-ut tayi ila-s sarif abi-ahmad husayn ibn-i musa fi-l mazalim
تهران، ادبیات، شماره نسخه: 74/30- ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1- 156]
‘ahd-uț țāyi' ila-š šarīf abī aḥmad fi awqāf-i madīna wa sawād-i-hā inšā’-iş şābī
صابی، ابراهیم بن هلال، 313 - 384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 74/32 - ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 8گ (151-158ر)، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1 - 156]
‘ahd-uț țāyi' ila-š šarīf-ir radī min inšā’-iş şābī
صابی، ابراهیم بن هلال، 313 - 384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
درباره نقابت طالبیان و پرداختن به کارهای مساجد و جانشینی پدر در کار مالم و حج مورخ آغاز شعبان 380ق.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 74/9- ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (92-94پ)، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1- 155]
ahd-ut tayi ila qadi abi-1-husayn ibn-i maruf
صابی، ابراهیم بن هلال، 313 - 384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 6/74/3 - ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1- 155]
‘ahd-uț țāyi' ilayh fī awqāf-i başra wa kūr dijla
تهران، ادبیات، شماره نسخه: 74/31 - ب
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 12؛ 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1 - 156]
عهد الطايع اليه في سوق الحجاج الى مكة / نامه نگاری / عربی
ahd-ut tayi ilayh fi sug-il hujjaj ila makka
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 74/28 - ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1 - 156]
العهد في تزكية النفس- معرفة النفس و احوال المعاد (الف)
العهد في تزكية النفس- العهد
العهد الذي کتبه المأمون للرضا - طومار امیر المؤمنين مأمون برای امام رضا در 201
al--ahd-ul-ladī kataba-hū 'umar ibn-il ×atřāb
عهدی که عمر بن خطاب به معاویه که والی شام بوده است نوشته و این عهد را جمال الدين علی بن عبدالحمید حسینی در بیان جواب از صاحب الكشاف ذکر کرده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 6920
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 13گ (105پ - 117پ)، 18 سطر (14×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 16 - 401]
'ahd-ul mutī*-i bi-l-lāh ilā abī-taġlib ibn-i nāşir-id dawla abī muhammad ibn-i hamdān
صابی، ابراهیم بن هلال، 3313 - 384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 6/74/2 - ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1 - 155]
ahd-name
اهواز، دانشگاه؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1263 ق [میراث اسلامی: 5 - 590]
“ahd-năme
سند ترکی است مشتمل بر عهدنامه ای برای تبعه ایرانی و ترکیه با مضمون آن که در دست هر گونه نزاع و دعوی باید قانون کشور مطبوع رفتار شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10343
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: رجب 1269ق؛ بدون حاشیه اصل سند است، امضای پائین مهر با آب طلا: «المحروسه قسطنطنیه»؛ ابعاد متن 9/9×5/65 ، اندازه: 14/5×7/3 سم [ف: 19 - 459]
ahd-name
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16958/8
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263-1264ق؛ دو دعای کوتاه منظوم یکی به فارسی و دیگری به عربی؛ جلد: چرم قهوه ای، 1ص (164)، 22 سطر (13×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 47/1 - 85]
“ahd-năme
چند پیمان و معاهده و قرارداد و پرتکل و نامه دولتی است بدین گونه: 1. پیمان روس و ایران در 1234؛ 2. فهرست مرزهای میان دو کشور روس و ایران؛ 3. مرزهای خراسان، معاهده 1299 مورخ 1303ق؛ 4. پرتکل مرزهای ایران و ماوراء خزر در 1303؛ 5. قرارداد و هشت پرتکل دیها و روستاهای مرزی ترکمانیه و خراسان در 1301؛ 6. قرارنامه راه او اجق؛ 7. قرارنامه رود کارون؛ 8 نامه ای که به سفرای خارجه در 1306 و 1290ق نوشته شده است؛ 9. قرارداد بانک شاهی؛ 10. قرارداد مریضخانه ینگ دنیائی؛ 11. نامه سلطان سلیمان به شاه طهماسب؛ 12. نامه شاه صفی در پاسخ سلطان مراد؛ 13. عهدنامه شاه صفی از منشآت فریدون بیک؛ 14. نامه سلطان عثمانی به شاه طهماسب؛ 15. امتیاز نامه لاتری؛ 16. قرارداد راه های آبی و آهنی در رجب 1306، 17. یادداشت روس در 1308ق و پاسخ ایران؛ 18. نامه روس در 1308 و پاسخ آن؛ 19. عهدنامه فیروزه و حصار دره با روس در 1310. 20. عهدنامه فیروزه و حصارره با روس در 1893؛ 21. پرتکل فیروزه و حصار دره؛ 22. پرتکل مرزهای سرخس و ذوالفقار؛ 23. پرتکل آب هری رود در سرخس؛ 24. مرزهای خراسان در 1312.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8233
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اندازه: 13×12 سم [ف: 5 - 339]
“ahd-năme
رساله ای کوتاه در بیان عهد و پیمان هایی است که مؤلف با خداوند بسته و از او خواسته توفیق عمل و پایبندی بدان را به او بدهد. مفاد عهدنامه درباره توحید، عمل صالح و کردار نیکو و اعتقادات صحیح می باشد.
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 2664/4
آغاز: این چند ورقه ایست در باب عهدهایی که با خدای خود تعالی شأنه می نمایم که ان شاء الله تعالی آنها را فراموش ننمایم و گاهی که هموم و غموم بر من مستولی گردد رجوع بانها نمایم ... خداوندا با تو عهد می کنم که در همه اوقات و حالات؛ انجام: خداوندا با تو عهد می کنم که از جنون خلاصم، جنون را با من چکار است جنون رانده درگاه توست او را با تو نسبتی و ذکری و گفت و شنیدی و عهدی و میثاقی نیست پس ما را بدار برضای خود و از غضب خود باز دار بمحمد و آله
خط: نسخ، کا: محمدجواد بن محمد یزدی نجفی، تا: قرن 14؛ در ادامه رساله در چند برگ نصایح ماخوذ از زبور که از حیات القلوب مجلسی اقتباس شده آمده؛ 12گ، 13 سطر، اندازه: 17×11سم [ف مخ: 3 - 1411]
“ahd-năme
صلح نامه ای است که مسوده نموده مصحوب مهدیخان سلطان عرب نزد عبد العزيز خان والی ترکستان فرستاده است.=
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5162/12
آغاز: محمد ت بیرون از قیاس مؤلف القلوبي را سزاست که از التيام دو حرف کن، بیگانگان اضداد اربعه را با هم در مقام توافق داشته؛ انجام: و ثواب این خیر مستقر و این امر مستمر بروزگار فرخنده آثار این دو برگزیده حضرت پرودگار و ملاذ و ملجاء صغار وکبار مادام الليل و النهار و اصل گردد فمن بدله ماسمعه فانما اثمه علی اللذين یبدلونه و الصلوة ...
بی کا، بی تا، 3گ (18پ - 20پ) [ف: 15 - 249]
عهدنامه ارزنة الروم اخیره- عهدنامه ایران و عثمانی (ارزنة الروم)
عهدنامه ارزنة الروم اولی-عهدنامه ایران و عثمانی (میان
فتحعلی شاه و سلطان محمود)
‘ahd-nāme-ye emām-e zamān (t.)
به درخواست: آقا حسینعلی بن میرزا محمد اسماعیل ترجمه ای است از دعای عهد «اللهم رب النور العظيم و رب الكرسي الرفيع ....
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4698/2 - 23/218
آغاز: الحمدلله الذي اوضح احکامه لعباده یسرا علیهم و امتنانا لهم و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين الذين ... اما بعد چنین گوید العبد المجرم الاسير الفاني؛ انجام: ما را کی استحقاق این بود که چشمهای خود را مکحل و مجلا سازیم به نور کبریایی و جلال توای رحم دار ترین رحم کنندگان العجل العجل العجل یا صاحب الزمان یعنی تعجیل فرما تعجیل فرما ای صاحب الزمان علیه السلام
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: اسلیمی روغنی، 15گ، 13 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 2 - 883]
“ahd-nāme-ye jenāb-e amīr 'alay-he-s-salām bā tāyefe ye arāmane
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansüb be) “alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
ترجمه عهدنامه ای است که هشام بن عتبه بن وقاص به فرموده حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام) به خط کوفی در دیر حزقیل شهیر به ذی الكفل در صفر سال 40 هجری نوشته است.
آغاز: الحمد الله رب العالمين الصلوة و السلام علی خاتم النبيين محمد و آله الطاهرين. این کلمات ترجمه عهدنامه ای است که هشام ابن عتبه وقاص به فرموده حضرت ... علی بن ابی طالب ... به خط کوفی بر حزقیل الشهير بذی الكفل نوشته در شهر صفر سنه اربعین من الهجرة. به درستی که جماعتی از علماء طائفه ارامن و اهل ذمه و صحبت که بودند بعضی از آن جماعت عاقب سید عبد الشبوح؛ انجام: رعایت کنند این را و محافظت نمایند همیشه تا این که برپا باشد زمان ساعت و آخر دنیا و الحمد الله رب العالمين و السلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «یا فتح الله 1283» (بیضی)؛ خریداری از محمد رثانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (3پ -6پ)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 21/3×13 سم [ف: 29/1 - 152]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين؛ انجام: و بر مسلمانان است که رعایت کنند این را و محافظت نمایند همیشه تا این که برآید زمان و ساعت آخر شود دنیا، الحمدلله رب العالمين
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (1پ-چپ)، 16 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 20 - 517]
‘ahd-nāme-ye engelīs bā šāh šojā'
تهران؛ ملکی؛ شماره نسخه: 3784/3
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی منشی کوچک تفرشی، تا: 1297 ق [ف: 7 - 38]
'ahd-nāme-ye engelīs va afqānestān
عهدنامه انگلیس و افغانستان مورخ 30 مه 1879م.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3784/6
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی منشی کوچک تفرشی، تا: 1297 ق [ف: 7 - 38]
‘ahd-nāme-ye engelīs va čín
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 11030
آغاز: عهدنامه جدیده دولت انگلیس با دولت چین موافق روزنامه های لندن که از وزارت خارجه آن دولت گرفته منتشر ساختند و عهدنامه مزبور مشتمل بر پنجاه و شش فصل است. فصل اول تصدیق بر استقراری عهدنامه های سابق؛ انجام: عساکر انگلیس پیش از آن که تنخواه از دولت چین تمام و کمال کارسازی نشود سواحل و شهر کانتون را تخلیه نخواهد کرد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ 10گ، 13 سطر (16×8/5)، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 20 - 587]
‘ahd-nāme-ye īrān va ālmān
در زمان ناصرالدین شاه در پطرزبروغ به توسط میرزا عبدالرحیم خان ساعد الملك وزیر مختار دولت ایران و مقیم در پطرز بورغ و پرنس هانری وزیر مختار دولت آلمان مقیم در پطرز بورغ در 21 فصل تاریخ 11 ژوئن فرانسه - 1873 عیسوی و روز چهارشنبه 15 ربیع الثاني 1290 ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3962/13
خط شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ وص (32-40) [ف: 7 - 115]
‘ahd-nāme-ye īrān va āmrīkā-ye somālī
غیر همانند:
ینگی دنیا که فرخ خان امین الملك در هشت فصل مورخ 15 ربیع الثاني 1270؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (101 پ - 105ر) [ف: 7 - 54]
در عهد ناصرالدین شاه و به واسطه فرخ خان امین الملكي سفیر کبیر، مورخ 1273ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14 لاص (1863- 1869) [مختصر ف: - 560]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
آغاز: چون اعلی حضرت کیوان رفعت خورشید رایت فلک رتبت گردون حشمت خسرو اعظم خدیو انجم؛ انجام: که در دو نسخه به زبان پارسی و انگلیسی به تاریخ هزار و دویست و هفتاد و سه هجری مطابق هزار و هشتصد و پنجاه و شش عیسوی در اسلامبول مرقوم گردید عهدنامه دولت ایران با دولت جمهوریه ینگی دنیای شمالی، در 1273 ق در اسلامبول؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 5ص (199-203)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 - 495]
در پاریس در زمان نارالدین شاه قاجار توسط امین الملك فرخ خان (40-45) در زمان ناصرالدین شاه در تاریخ 15 ربیع الثاني 1273ق مطابق 1856م در اسلامبول در دو نسخه فارسی و انگلیسی در 8 فصل؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 6ص (40-45) [ف: 7 - 115]
و عهدنامه ایران و اسپانیول / اسناد / فارسی
‘ahd-nāme-ye īrān va espānīyol
غیر همانند:
آغاز: حمدله. دولت علیه ایران و دولت بهیه اسپانیول بجهت ملاحظه صرفه و صلاح تجاور و رعیت مملکتین؛ انجام: و سنه 1262 عیسوی (شاید 1862) ...
در مورد مسائل بازرگانی، در هفت ماده، مورخ 20 محرم 1258؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مخمل سبز، 3گ (25پ -27پ)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9 - 313]
در هفت ماده مورخ 20 محرم 1258؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (66ر -68ر) [ف: 7 - 54]
‘ahd-nāme-ye īrān va otrīš
غیر همانند:
در بازرگانی و اقامت اتباع دو دولت در چهارده فصل مورخ 8 ذیحجه 1273؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (89ر - 95ر) [ف: 7 - 54]
عهدنامه بین ایران و اوستریا در عهد ناصرالدین شاه به واسطه فرخ خان امین الملكي سفیر کبیر ایران در عثمانی و مسیو بارون ژوزف الكسندر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 10ص (1854 -1863) [مختصر ف: - 562]
عهدنامه با اطریش در سال 1273؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
در زمان ناصرالدین شاه و لئوپلد در پاریس توسط امین الملك فرخ خان در 14 فصل با تاریخ 18 ذیحجه 1273ق سال نهم سلطنت ناصرالدین شاه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 7 ص (54-60) [ف: 7- 115]
“ahd-nāme-ye īrān va emām-e masqat
در چهارده ماده یا شرط در تاریخ شعبان 1272ق، در عنوان آمده «ترجمه مکاتیب العجم علی ید جرجس تاجر صاحب» و چنین است: صورة الشرائط التي ینبغی من امام مسقط من اولیاء دولة ایران ان یتقبلها و بعد القبول حكومة بندر عباس و توابعها جزیر تین البحيريه و محال عیسین و تارتان و شمیل و مینا و بیابان هذه المحال المذكورة ملك مختص لدولة العلية لکل أحد من مشایخ الاعراب جناب الامام یراه صلاح في تولیه الى مدة عشرین سنة تکون في تصرفه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9407
خط: نسخ، بی کا، بی تا، اصل، با 6 ص سفید؛ 4گ، 25 سطر (29×8)، اندازه: 11×32سم [ف: 17 - 365]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs
بین میرزا محمد شفیع صدر اعظم و سر هرفورد جانس سفیر انگلیس با دستخط عباس میرزا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/63
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14 7 ص (1825 - 1831) [مختصر ف: - 562]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1038)
عهدنامه میان دولتین ایران و انگلیس، در مورد تبادل سفیر، و استفاده از بنادر، و آزادی مذهب مردم و بازرگانان انگلیسی، و حمل اسلحه از جانب آنان، خانه مسکونی سفیر در اصفهان و اینکه خانه او را در موقع مسافرت بدیگری واگذار نکنند، و این که اگر از وابستگان سفارت بی حسابی سر زد او را به سفیر بسپارند که تنبیه نماید و جز آنها. این قرارداد مورخ رمضان 1026ق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5032/3
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت، آنکه چون در این اوقات از زمره سلاطین عظیم الشأن فرنگ عالیجناب ... قدوة الخواتين الكرام العيسوية اعنی پادشاه ... ممالک انگلیترا؛ انجام: تحريرة في شهر رمضان المبارك سنة ست و عشرین و الف مهر و امضاء
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (247-249ر)، اندازه: 13/5 × 25/5سم [ف: 14 - 349]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1038)
میان ایران و انگلیس، که در غره ذیحجه 1038ق
تحریر یافته است، در مورد ایلچی، بازرگانی، کشتی رانی، قونصول و تفنگچی های او، فرزندانی که از پدر انگلیسی و مادر ایرانی به وجود آید و جز آنها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5032/4
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت که چون قبل از این از زمره سلاطین عظیم الشأن فرنگ ... نبذة السلاطين العظام العيسويه و الخواتين الكرام المسيحيه اعنی پادشاه ... ممالک انکلیترا و اسکاسیا و فرنسیا و ایرلندا؛ انجام: و چون بمهر ... اشرف اقدس اعلی موشح و محلی گردید، اعتماد را در ... غره شهر ذيحجة الحرام سنة 1038
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 3گ (249ر -251پ)، اندازه: 25/5×13/5 سم [ف: 14 - 350]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1224)
در هشت فصل، مورخ 20 محرم 1224 در مورد الغاي عهدنامه های ایران و کشورهای دیگر فرنگی که برخلاف منافع انگلیس باشد و مسأله افغانستان.
آغاز: چون در این اوان سعادت نشان، سفیر روشن ضمیر صاحب تدبیر
آغاز: برابر؛ انجام: شهر محرم الحرام سنه 1224 من الهجرة المصطفوية
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (1پ -4ر)، 15 سطر [ف: 7 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما که و کلامی میباشیم براستی و استحکام این عهدنامه مبارکه میمونه دستخط و مهر گذاشته ایم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (50-53ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9 - 314]
در زمان فتحعلیشاه قاجار توسط مستر جانسن و میرزا محمد شفیع در طهران در هشت فصل در تاریخ 19 ماه مارچ 1859م و 25 محرم 1224ق؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4 ص (1-4) [ف: 7- 113]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1227)
اوزلی ، گور، 1770 - 1844 میلادی
Uzeley, gor (1770 - 1844)
در زمان فتحعلی شاه قاجار توسط میرزا محمد شفیع و محمد حسن خان و مستر آلس و سر گور اوزلی ایلچی دولت انگلیس در 11 فصل در تاریخ چهاردهم مارچ 1812م و 29 صفر 1227ق منعقد شده است.
آغاز: الحمدلله الوافي الكافي، اما بعد، این خجسته اوراق دست گلیست از گلزار وفاق
آغاز: برابر؛ انجام: تحريرة في دار الخلافة طهران صانها الله عن الحدثان.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 گ، 4گ (4ر -7پ)، 15 سطر [ف: 7 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: تحریرا في دار الخلاف، طهران، صانها الله تعالی عن الحدثان در پایان صورت شرحی آمده است از عباس میرزا ولیعهد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخمل سبز، 4گ (53ر -
57ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3814 سم [ف: 9 - 314]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ ص (5-10) [ف: 7- 113]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1229)
در زمان فتحعلی شاه قاجار توسط میرزا محمد شفیع صدر اعظم و محمد حسن خان مستوفی الممالك و مستر آلس، در نه فصل مورخ 12 ذیحجه 1229ق مطابق 25 نوامبر 1812م در تهران در مورد هندوستان و افغانستان، دنباله عهدنامه پیشین است.
آغاز: اولیاء دولت علیه ایران بر خود لازم داشته اند که از تاریخ این عهدنامه؛ انجام: 1812 عیسوی ... في دار الخلافة طهران
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (7پ -10پ)، 15 سطر [ف: 7 - 51]
آغاز: صورت عهدنامه که با دولت بهیه انگلیس در دفعه ثانی بتوسط مستر ... ایلچی دولت مزبور بسته شده؛ انجام: بتاریخ دوازدهم شهر ذيحجة الحرام سنه 1229 ... مطابق ماه نوامبر سنه 1812 عیسوی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (4پ -7ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14سم [ف: 9 - 311]
آغاز: الحمدلله الكافي الوافي، اما بعد، این خجسته اوراق دسته گلی است که از گلزار بی خار وفاق رسته
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1260ق؛ 5گ (1پ-5 ر)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 3 - 111]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4ص (10-13) [ف: 7 - 114]
در 11 فصل؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [ف: 17 - 363]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1257)
عهدنامه بازرگانی میان ایران و انگلیس در عهد محمد شاه قاجار در دو فصل که در 12 رمضان 1257ق مطابق اکتبر 1841م در شهر تهران توسط میرزا ابوالحسن خان به امضا رسیده است.
آغاز: چون به یمن الطاف خداوند یگانه جلت نعمائه و عظمت آلائه از روزی که عهد الفت ما بین دو دولت ذی شوکت ایران و انگلیس
آغاز: برابر؛ انجام: اکتوبر 1841 عیسوی
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ (11ر-12پ)، 15 سطر [ف: 7 - 52]
آغاز: برابر؛ انجام: بتاریخ 12 رمضان المبارك سنه 1258 ... اکتبر 1841 عیسوی
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ (7پ- 8پ)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9 - 311]
آغاز: برابر؛ انجام: در مملکت ایران صانها الله عن الحدثان خواهد بود این عهدنامه تجرات را ما که وکلای مختار ..
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب محرر؛ 4گ (32پ -35ر)، 9 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 38 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: بخط و مهر خود مختوم و مرقوم نمودیم.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن سبز، 2گ (12پ -13ر)، اندازه: 21/9 ×25سم [ف: 7- 347]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 3ص (1831-1833) [مختصر ف: - 563]
آغاز: برابر، انجام این عهدنامه تجارت ما که وکلای مختار دولتین هستیم در دارالخلافه طهران 1257 هجری به خط و مهر خود مرقوم و مختوم نمودیم
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ 2ص (194-195)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 - 495]
خط شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 3ص (16-18) [ف: 7 - 114]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1267)
قرارنامه میان دولت ایران و انگلیس در باب غلام و کنیز و مسأله برده فروشی در خلیج فارس در زمان ناصرالدین شاه قاجار مورخ غره ربیع الاول 1267 در تهران، که به مدت یازده سال از تاریخ عقد عهدنامه معتبر خواهد بود.
آغاز: دولت ایران و قرار می دهد که کشتی های جنگی دولت انگلیس و کمپانی تا مدت یازده سال مأذون می باشد ... کشتی های تجارتی ایران را .. تفحص نمایند؛ انجام: شهر شوال 1267
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (12پ -13پ)، 15 سطر [ف: 7 - 52]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 2 ص (18-19) [ف: 7 - 114]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1269)
قرارداد بین دولت ایران با میشل صاحب وزیر مختار انگلیس در باب هرات در زمان ناصرالدین شاه که مورخ 1269 در تهران منعقد شده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4ص (1835-1838) [مختصر ف: - 610]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 2 ص (21- 22) [ف: 7- 114]
‘ahd-nāme-ye īrān va engelīs (1279)
میان مظفرالدوله و سردار کهندل درباره قندهار که در ذیحجه 1279 ق بسته شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/14
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ (38پ - 39پ)، 15 سطر [ف: 7- 53]
‘ahd-name-ye īrān va engelīs (1299)
قرارنامه میان دولت ایران و دولت انگلیس در زمان ناصرالدین شاه و ملکه ویکتوریا توسط میرزا سعید خان، در باب غلام و کنیز در 5 فصل، در طهران، در تاریخ 11 ربیع الثاني 1299ق مطابق مارس 1882م در چهار نسخه.
تهران، ملک، شماره نسخه: 3962/11
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 3ص (هامش 18-20) [ف: 7- 114]
‘ahd-name-ye īrān va engelīs darbāre-ye harāt
عهدنامه ایران و انگلیس درباره هرات.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/7
آغاز: دولت ایران قرار می دهد که وجها من الوجوه قشون به خاک هرات نفرستد؛ انجام: به شاه زاده حاکم خراسان صادر می کند که جاری سازد
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (13پ -14پ)، 15 سطر [ف: 7 - 52]
‘ahd-nāme-ye īrān va Italīyā
غیر همانند: 1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/27
در باره بازرگانی و اقامت اتباع دو دولت گویا در هشت فصل. مورخ 25 ربیع الاول 1279؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (72ر-75ر) [ف: 7- 54]
عهدنامه ایران و ایتالیا سال 1279ق- 1892م به انضمام فصول ملحقه به آن در عهد ناصر الدين شاه به واسطه میرزا سعید خان وزیر خارجه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 10ص (1910 – 1919) [مختصر ف: - 561]
‘ahd-nāme-ye īrān va belžīk (1257)
عهدنامه ایران و بلژیک (بلجیک) در زمان محمد شاه قاجار توسط حاجی میرزا آقاسی در 7 ماده در تاریخ روز چهارشنبه 25 جمادی الثاني 1257ق مطابق 14 جولای 1841م در اسلامبول.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
آغاز: اعلی حضرت کیوان رفعت مشتری سیرت بهرام سطوت خورشید شوکت ناهید بهجت عطارد فطنت؛ انجام: در عهدنامه مبارکه که سابقا منعقد گشته است لفظا و لفظ مندرج شده بتاریخ 1257 در اسلامبول مبادله گردید بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 4ص (195-198)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 - 495]
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13 و 14؛ 4ص (1869-1872) [مختصر ف: - 561]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 3 ص (46-48) [ف: 7- 115]
‘ahd-nāme-ye īrān va belžīk (1273)
عهدنامه ایران و بلژیک در زمان ناصرالدین شاه و لئوپلد پادشاه بلژیک در بروکسل در نه فصل که توسط امین الملك فرخ خان سفیر کبیر ایران در عثمانی در نهم ذیحجه 1273ق امضاء شده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 5ص (1872-1876) [مختصر ف: - 561]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 3ص (49-51) [ف: 7- 115]
‘ahd-nāme-ye īrān va perūs, sāl-e 1273q (1807)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/74
در عهد ناصرالدین شاه به واسطه فرخ خان امین الملك سفیر کبیر در عثمانی ؛ بی کا، بی تا، ص (1877-1882) [مختصر ف: 561]
‘ahd-nāme-ye īrān va dānmārk sāl-e 1274
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/78
در عهد ناصرالدین شاه به واسطه فرخ خام امین الملك، سفیر کبیر ایران در عثمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4ص (1894 – 1897) [مختصر ف: - 561]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs
غیر همانند:
مورخ 1268؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8 - 101]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (1834- 1835) [مختصر ف: - 610]
بی کا، تا: 1312ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20×13سم [رایانه]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (elhāq-e tāleš)
آغاز: فصل اول، نظر به ما حصل ... فصل چهارم عهدنامه عمده امروزه اعلیحضرت پادشاه ایران تعهد می کند؛ انجام: تحریرا در قریه ترکمانچای بتاریخ 5 شهر شعبان 1243
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخمل سبز، 4 گ (18پ-21ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14سم [ف: 9 - 312]
آغاز: فصل اول - نظر به فصل چهارم عهدنامه مبارکه امروز پادشاه، ممالک ایران تعهد می کنند که از تاریخ اختتام؛ انجام: حسب الاذن و مأموريت دول خودشان این قرارداد را منعقد و مهر کرده اند. پیمان نامه درباره الحاق طالش به روسیه و مسائل مربوط به آذربایجان در شش فصل؛ بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، 2 گ (64پ -65پ)، 22 سطر، اندازه: 20/1×15/5 سم [ف: 7- 40]
“ahd-nāme-ye īrān va rūs (bāzargānī) = peymān-e bāzargānī mīyān-e īrān va rūs
عهدنامه بازرگانی میان ایران و روس در مورد اتباع و بروات بازرگانی، عبور از کشور یکدیگر، انبارداری، کارگزاری، کونسلگری، منازعات و دعاوی تبعه دو طرف که در نه فصل به تاریخ 5 شعبان 1243ق (= دهم فورال 1828م) در ترکمانچای منعقد شده است و از ملحقات عهدنامه ترکمانچای است.
آغاز: فصل اول چون دولتین علیتین معاهدتین تمنا دارند که اتباع خود را از جمله منافع و فوایدی که از در خصلت تجارت حاصل می شود.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (51ر -54ر)، 15 سطر [ف: 7- 53]
آغاز: برابر؛ انجام: تحریرا في قرية ترکمانچای ... پنجم شهر شعبان المعظم 1243
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (21ر-24پ)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9 - 312]
آغاز: برابر؛ انجام: دو نسخه است به توسط ما دستخط گذاشته به مهر ما رسید و مبادله شد.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، بی کا، بی تا، مجدول مذهب محرر؛ جلد: تیماج سبز، 8گ (15پ - 22ر)، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 38 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: بامضای وزیر دول خارجه میرزا ابوالحسن خان رسید.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ارقام سیاق؛ جلد: میشن
سبز، 2گ (8پ- 9پ)، اندازه: 21/9 ×25 سم [ف: 7 - 346]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن میرزا اسمعیل آشتیانی، تا: 1337ق؛ 1ص (25)، اندازه: 20×12سم [ف: 12 - 2775]
آغاز: برابر؛ انجام: به امضای وزیر خارجه عالی میرزا ابوالحسن خان رسید.
بی کا، بی تا، 1 گ (62پ -63پ)، 22 سطر، اندازه: 20/1×15/5 سم [ف: 7- 39]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (ta×līye-ye sarhaddāt)
درباره تخلیه سرحدات در شش فصل، مورخ 5 شعبان 1243ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/17
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 6گ (46پ -51ر)، 53 سطر [ف: 7- 53]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (tašrīfāt) = peymān-e tašrīfāt e safīrān-e īrān va rūs
قرارنامه تشریفات بین ایران و روس در ترکمانچای در مورد تبادل ایلچی، با امضای میرزا ابوالحسن خان وزیر دول خارجه و نائب السلطنه 5 شعبان 1243 ق مطابق فورال 1828م. این عهدنامه از ملحقات عهدنامه ترکمانچای است.
آغاز: چون وکلای مختار روس و ایران مجتمع شده بودند تا اینکه بر طبق فصل نهم عهدنامه عمده امروز بجهت تشریفات شایسته پذیرفتن ایلچیان و وکلا و کارگزارانی که علی السويه به دربار دولت جانبین تعیین می شوند قاعده و نظامی بگذارند
آغاز: برابر؛ انجام: تحریرا في قرية ترکمانچای بتاریخ ... پنجم شهر شعبان المعظم 1243
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 14 سطر [ف: 9 - 312]
آغاز: برابر؛ انجام: قدر و قیمت را دارد که گویا لفظ به لفظ به عهدنامه امروزه مندرج است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب محرر؛ گ (22-27ر)، 9 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 38 - 230]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (54پ - 56پ) [ف: 7 - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: بامضای وزیر دولت خارجه عالیجناب میرزا ابوالحسن خان رسید.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ارقام سیاق؛ جلد: میشن سبز، 2گ (15-16ر)، اندازه: 21/9×25سم [ف: 7 - 348]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 وقرن 14، 5ص (1807 - 1811) [مختصر ف: - 610]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن میرزا اسمعیل آشتیانی، تا: 1337ق؛ 1ص (38)، اندازه: 20×12سم [ف: 12 - 2775]
آغاز: برابر؛ انجام: به امضای وزیر امور خارجه عالی میرزا ابوالحسن خان رسید. بی کا، بی تا؛ 1گ (63پ -64پ)، 22 سطر، اندازه: 20/1×15/5 سم [ف: 7- 40]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (sarhaddāt)
تاریخ تأليف: 29 محرم 1299ق در زمان ناصرالدین شاه توسط میرزا سعید خان وزیر امورخارجه ایران و ایوان زناویف وزیر مختار روس در طهران در 9 فصل، در تاریخ 29 محرم 1299 ق مطابق 9 دکامبر (دسامبر) 1881م. صورت عهدنامه دولتین ایران و روس راجع به حدود خراسانی در نه فصل مورخ 29 محرم 1300 ق.
شرح و حواشی:
1- تبیین عهدنامه دولتین ایران و روس
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4ص (87-90) [ف: 7 - 116]
آغاز: بسمله چون اعلیحضرت امپراطور بالاستقلال کل ممالک روسیه و اعلیحضرت کل ممالک ایران مصلحت دانستند که خط سرحداد فیمابین خودشان؛ انجام: بتاریخ نهم شهر دکابر سنه 1881م مطابق بیست و نهم محرم الحرام 1300.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 2گ (105ر-106پ)، اندازه: 21/9 ×25سم [ف: 7- 350]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
فارسی
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (qarār-nāme-ye eflās)
قرارنامه افلاس جعلی میان دولت ایران و روسیه در زمان محمد شاه قاجار توسط حاجی میرزا آقاسی در طهران در 18 فقره در تاریخ 27 شوال 1259ق.
آغاز: تدبیراتی که بجهت دفع افلاس جعلی و دفع حیله جات ورشکست ها لازم آمد از قرار فقرات ذیل است ... فقره اول باید جمیع مستندات خرید و فروخت و تملکات و غیره من بعد در دیوانخانه معتبر
انجام: به جهت رفع گفتگو باید قبل از وقت از دیوان اعلی و رعیت اذن حاصل کند. تحريرة في 22 شهر شوال المكرم یکهزار و دویست و پنجاه و نه هجری 1259
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخمل سبز، 4گ (22پ -25ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9- 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 6گ (27ر - 132)، 9 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 38 - 231]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (56پ -58ر) [ف: 7-54]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 5 ص (1815-1819) [مختصر ف: - 610]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن سبز، 2گ (9پ -10پ)، اندازه: 21/9 ×25سم [ف: 7 - 347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 6ص (203- 208)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1- 495]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 5ص (82-86) [ف: 7 - 116]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن میرزا اسمعیل آشتیانی، تا: 1337ق؛ 1ص (47)، اندازه: 20×12سم [ف: 12 - 2775]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (moʻāveze-ye fīrūze bā qal'e ye ‘abbās-ābād) = ‘ahd-nāme-ye mo‘āveze-ye fīrūze bā qal'e-ye ‘abbās-ābād va hesār
عهدنامه معاوضه فیروزه با قلعه عباس آباد و حصار در زمان ناصرالدین شاه توسط میرزا علی اصغر خان صدراعظم و یو کیس یوتسف وزیر مختار و ایلچی روسیه در طهران در تاریخ 1884 مطابق 1301 ق.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 5 ص (90-94) [ف: 7 - 116]
‘ahd-nāme-ye īrān va rūs (mohājerat-nāme)
پیمان میان ایران و روس که در 28 جمادی الثاني 1260 ق در تهران در چهار فصل بسته شده است و شرایط خروج تبعه این دو کشور را از کشور همجوار و عدم مداخله کشور ثانی در امر مهاجرت در بردارد.
آغاز: از جهت رفع اغتشاش و بی حسابی اهالی سرحدات روس ایران که پیوسته از مهاجرت حاصل آید؛ انجام: مگر مانعی مقرون بقاعده و قانون باشد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (22ر)، 14 سطر [ف: 9- 312]
آغاز: قراردادیست که فیمابین دولتین بهیتین روس و ایران بتاریخ 28 شهر جمادی الثاني 1260؛ انجام: مقرون بقاعده و قانونی باشد.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 1ص (9 پ)، اندازه: 21/9 ×25سم [ف: 7 - 346]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (1819-1820) [مختصر ف: - 610]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
خط شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 1ص (86) [ف: 7 - 116]
آغاز: فصل اول رعایای طرفین که من بعد بدون اذن معتبر و بلیط دولت خودشان؛ انجام: مقرون به قاعده قانون باشد ... مهر جناب غراف مدم وزیر مختار دولت روسیه.
بی کا، بی تا؛ 1 ص (65پ)، 22 سطر، اندازه: 20/1×15/5 سم [ف: 7- 40]
“ahd-nāme-ye īrān va rūs va moʻāhedāt-e dīgar
تهران؛ صنعتی زاده، همایون شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1273 ق [نشریه: 7- 799]
عهدنامه ایران و ساردانیا / اسناد / فارسی
‘ahd-nāme-ye īrān va sārdānīyā sāl-e 1273 (1856)
در عهد ناصر الدين شاه به واسطه فرخ خان امین الملك سفیر کبیر ایران در عثمانی مورخ 1273ق (1856م).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/75
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 6ص (1887-1882) [مختصر ف: - 561]
‘ahd-nāme-ye īrān va sū’ed
در شش فصل که در پاریس در باره اتباع دو دولت و بازرگانی بسته شده است، مورخ 1274؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13: 3گ (68پ - 70ر) [ف: 7 - 54]
عهدنامه ایران و سوئد نورویچ 1275 (1857) در عهد ناصر الدين شاه به واسطه فرخ خان امین الملك سفیر کبیر ایران در عثمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 5ص (1897-1901) [مختصر ف: - 562]
‘ahd-nāme-ye īrān va "osmānī (šāh safī va mostafā pāšā)
عهدنامه فیما بین مصطفی پاشا صدر اعظم عثمانی و محمد قلی بیک ایشیک آقاسی سفیر شاه صفی تاریخ صدور 14 محرم 1049 ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/23
خط: نسخ، کا: محمد عارف خان آفندی، تا: قرن 13 و 14؛ 14ص (1652-1565) [مختصر ف: - 564]
‘ahd-nāme-ye īrān va “osmānī (mīyān-e šāh safi va soltān morād-e čāhārom)
میان شاه صفی و سلطان مراد چهارم بسته شده است، در شوال 1049 ق.
آغاز: لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم ... اما بعد چون مشیت جناب ذو العرش المجيد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (19ر-21پ)، 15 سطر [ف: 7 - 52]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 5ص (1764-1768) [مختصر ف: - 563]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4ص (98-101) [ف: 7 - 116]
“ahd-nāme-ye īrān va ‘osmānī (mīyn-e šāh-e safavī va soltān morād)
این عهدنامه صورت پیمان صلحی است بین شاه صفوی و سلطان مراد عثمانی، مبنی بر ترک جنگی و عدم تجاوز از حدود مرزهای تعیین شده در سندرنامه پیش. این پیمان به ترکی نوشته شده و دارای خطبه عربی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/238
آغاز: صلحنامه: الحمدلله العزيز الكريم الفتاح ... اما بعد مشیت و ارادت رافع السماء بغیر عمد احمد غلام کاتب نسخه در صدر عهدنامه چنین نوشته: «آمدن ایلچی پادشاه والاجاه روم بدرگاه جهان پناه جهت تشیید مبانی مصالحه چون در سنه پارس ئیل زمان نواب خاقان رضوان مکان و سلطان مراد خواندگار روابط صلح و صلاح بجهت نجاح و فلاح عبادالله مشید و مستحکم شده صلحنامه ای باین شرح نوشته شد که ...» احمد غلام در پایان نسخه عهدنامه چنین نوشته: «کتبه احمد غلام عمله خزانه، نسخه بسیار غلط داشت اکثر را بقرینه ساختم حق تعالی مرا نجات فرماید که چندی باختیار خود باشم
شوال 1142»؛ کا: احمد غلام، تا: 1142ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (341)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10 - 1364]
‘ahd-nāme-ye īrān va “osmānī (mīyān-e nāder-šāh va soltān mahmūd)
عهدنامه میان دولتین ایران و عثمانی میان نادرشاه و محمود خان اول سلطان روم. گویا دو عهدنامه است یکی در 1160ق و دیگری در 1165 ق.
آغاز: الحمدلله الذي ... بایقاظ قلوب السلاطين ... اما بعد چون در شورای کبرای صحرای مغان؛ انجام: محرم الحرام سنه 1160
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (21پ -24ر)، 15سطر [ف: 7- 53]
آغاز: الحمدلله الذي انام عیون الفتن بایقاظ قلوب السلاطين ... اما بعد، جون در شورای کبرای صحرای مغان؛ انجام: خلل در قواعد آن راه نیابد، فمن نکث فانما ینکث علی نفسه ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (1پ -4ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9 - 310]
به تاریخ 1160ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5ص (1768 - 1772) [مختصر ف: - 564]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5 - 423]
آغاز: سواد عهدنامجات منعقده با دولت علیه عثمانیه، عهدنامه که در سنه 1165 فیما بین نادرشاه بهشت جایگاه و محمود خان اول سلطان عثمانی انعقاد پذیرفت
در 1165؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43-69]
در صحرای مغان در سه ماده در محرم 1165؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4ص (101-104) [ف: 7- 116]
‘ahd-nāme-ye īrān va 'osmānī (mīyān-e ‘abbās mīrzā va soltān mahmūd)
در تأكيد پیمان مورخ 1159ق میان عباس میرزا و سلطان عثمانی محمود خان با نمایندگی میرزا محمد علی مستوفی و محمد امین
رؤوف پاشا سرعسکر در ارزنه روم، در هفت ماده و یک خاتمه مورخ 1239ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 865
خط: نستعلیق، کا: میرزا ابوالقاسم قائم مقام، تا: ربیع الثاني 1239ق؛ افتادگی: آغاز؛ 8گ، 10 سطر (17×10)، اندازه: 29×18سم [سنا: ف: 2 - 78]
'ahd-nāme-ye īrān va ‘osmānī (mīyān-e fath-alī šāh va soltān mahmūd) = ‘ahd-nāme-ye arzanat-or-rūm-e ūlā
صورت قرارنامه اولی ارزنة الروم مابین دولتین ایران و عثمانی در مورد حجاج و تجار و اقامت و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر و مسائل سرحدی و عشایر، که میان فتحعلیشاه و سلطان محمود خان سلطان روم بسته شده است در هفت ماده مورخ 11 ذیقعده 1238ق، منعقده توسط میرزا محمد علی آشتیانی. این پیمان بر مبنای قرارداد 1159ق بسته شده است.
آغاز: غرض از تحریر این کتاب مستطاب آنکه در این چند سال بسبب حدوث بعضی عوارض میان دولتین علیتین.
انجام: جناب وکیل مشار اليه نظر برخصت کامله از جانب دولت عثمانی در این تاریخ یکهزار و دویست و سی و هشت نوزدهم شهر شریفه ذی قعدة الحرام یوم یکشنبه این تمسک ممهور شد و این جانب نیز این عبد ملوک دولت علیه ایران برخصت کامله خود اساس و شروط و موارد مذکوره را بوجه مشروحه قبول نمود این تمسک تحریر و به جناب وکیل مشار اليه مبادله و تسلیم شد بالخیر و السعادة و اليمن و البركة و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا.
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 347 گ (35ر- 381پ)، 15 سطر [ف: 7- 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (63پ -67ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14سم [ف: 9 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج، 7ص ( 343-337)، 15-14 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 9 - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب محرر؛ جلد: تیماج سبز، 8گ (55پ -62پ)، 9 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 38 - 231]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 7ص (1772-1778) [مختصر ف: - 564]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
آغاز: بتاریخ هزار و یکصد و پنجاه و نه هجری بموجب مصالحه و عهدنامه که امضا گشته، حدود قدیمه و ... تماما و کاملا بین دولتین باقی بوده؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 2گ (5ر - 6ر)، اندازه: 21/9 ×25سم [ف: 7- 346]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ اگ (هامش 104ر-110ر) [ف: 7 - 116]
“ahd-nāme-ye īrān va ‘osmānī (arzanat-or-rūm) = ‘ahd nāme-ye arzanat-or-rūm-e a×īre
قرارنامه اخیره ارزنة الروم بین ایران و عثمانی که در زمان محمد شاه قاجار در شهر اسلامبول به وسیله میرزا محمد تقی خان، در نه فقره، مورخ ششم جمادی الثاني 1263ق منعقد شده است.
آغاز: غرض از تحریر و نگارش و ترقیم این کلمات خجسته دلالات آنکه از مدتی به این طرف
آغاز: برابر؛ انجام: در دارالخلافه طهران صورت انطباع پذیرفت.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (133 - 34پ)، 15 سطر [ف: 7- 53]
آغاز: برابر؛ انجام: و تصدیق نامه های آن را مبادله خواهند کرد، و کان ذلك في یوم سادس عشر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (9ر -12ر)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14 سم [ف: 9 - 311]
آغاز: برابر؛ انجام: از جانب دولتین قبول و امضا شده تصدیق نامهای آن مبادله خواهد شد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب محرر؛ 6گ (43-48پ)، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 38 - 231]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
خط شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 5گ (104ر-108ر) [ف: 7- 117]
‘ahd-nāme-ye īrān va ‘osmānī (tanbākū va tūtūn)
قرارنامه تنباکو و توتون و نمک در سال 1292؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
در مورد تنباکو و توتون و نمک (ترجمه) به وسیله میرزا حسن خان وزیر مختار ایران و محمد راشد وزیر امور خارجه دولت عثمانی در عهد ناصرالدین شاه در هشت فقره مورخ 12 ذیقعده 1293 و 8 کانون اول 1291 ق در اسلامبول؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4گ (108ر-111) [ف: 7- 117]
‘ahd-nāme-ye īrān va “osmānī
با نمایندگی داود پاشا والی بغداد از محمودخان و میرزا صادق و وقایع ایران در چهار شرط در 1238؛ بی کا، بی تا؛ 27گ، 9 سطر (18×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 17 - 363]
فتح علی شاه و عباس میرزا و عثمانی (محمود خان) با نمایندگی محمد امین روف پاشا سر عسکر در ده فصل در ترکمان چای در 10 فیورال 1828 برابر با 5 شعبان 1243 (15ص)؛ بی کا، بی تاب 26گ، 9 سطر (14×9)، اندازه: 13×13 سم [ف: 17 - 363]
9452/76 عهدنامه ایران و اسلامبول سال 1258 - 1842 در عهد محمد شاه قاجار، به واسطه میرزا جعفر خان مهندس ایلچی ایران در عثمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 4ص (1887- 1890) [مختصر ف: - 560]
عهدنامه دولتی و تجارتی ایران و عثمانی در عهد ناصرالدین شاه به واسطه حاجی میرزا حسین خان سفیر کبیر ایران در عثمانی. در حاشیه نوشته است تا این تاریخ سنه 1297 هنوز این عهدنامه منعقد نشده، تنها همان مسوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و
14؛ 10ص (1946–1955) [مختصر ف: - 563]
“ahd-nāme-ye īrān va farānse (1222)
آغاز: چون در این اوان سعادت نشان، و زمان میمنت اقتران؛ انجام: تسلیم دولت ایران شود. تحریرا ... 1222 در شانزده ماده. مورخ صفر 1222 در مورد آماده ساختن ایران برای تسخیر هندوستان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (47پ - 50پ)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14سم [ف: 9 - 314]
آغاز: چون به موجب عهدنامه معتبر موثقه فیما بین دولتین علیین ایران و فرانسیس و کارگزاران این دو شکوت جاوید قراردادی است بین سفیر فرانسه جنرال غاردان یرسم و میرزا محمد شفیع و حاجی محمد حسین خان مستوفی الممالك درباره چگونگی تجارت بین دو دولت که در شوال 1222 و منظم بر 24 شرط نوشته شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1260ق، 7گ (7پ -13)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 3 - 111]
در عهد فتح علی شاه قاجار، مورخه 1222 = 1807؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 7ص (1844-1850) [مختصر ف: - 562]
‘ahd-nāme-ye īrān va farānse (1271)
درباره تبعه دو دولت در هشت فصل. مورخ 10 شوال 1271؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (58پ - 61ر) [ف: 7-54]
آغاز: چون اعلیحضرت کیوان رفعت خورشید رایت فلک رتبت گردون حشمت؛ انجام: در دو نسخه بخط فارسی و فرانسوی مطابق و موافق یکدیگر مرقوم شد. امضاء: صدراعظم ... اعتمادالدوله میرزا آقاخان - موسیو بوره وزیر مختار دولت فرانسه. عهدنامه مابین دولت علیه ایران و دولت بهیه فرانسه در هشت فصل درباره روابط سیاسی و سفارت، مسافرت اتباع هر یک کشور به کشور دیگری، اقامت آنان، حقوق قضاوت برای قونسلگری ها، که در 7 شوال 1271 بسته شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 14؛ 1گ (14پ -15ر)، اندازه: 21/9×25سم [ف: 7 - 347]
در عهد ناصر الدين شاه و صدارت آقا خان نوری، مورخ 1271؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 5 ص (1850-1854) [مختصر ف: - 562]
عهدنامه با دولت فرانسه در سال 1271؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
در زمان ناصرالدین شاه قاجار و ناپلئون در طهران توسط میرزا آقا خان صدراعظم و نیکلا وزیر مختار فرانسه در 8 فصل در تاریخ 28 شوال 1271 ق مطابق 12 ژوئیه 1855م در دو نسخه فارسی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4ص (28-31) [ف: 7 - 114]
‘ahd-nāme-ye īrān va masqat va ‘omān darbandar‘abbās dar sāl-e levī ’īl
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/15
آغاز: چون از هدایت طلوع نیراعظم جهان افروز این دولت قوی شوکت قاهره که مقرون بادو اولیای ذی شوکت بندر مسقط و عمان
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (40ر -41پ)، 15 سطر [ف: 7 - 53]
‘ahd-nāme-ye īrān va mošīrān-e šahr-e dānsetīk
در شش فصل در باره بازرگانی مورخ ذیحجه 1273ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/23
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 3013گ (64ر -6عر) [ف: 7 - 54]
“ahd-nāme-ye īrān va holand
در نه فصل درباره بازرگانی مورخ ذیقعده 1272؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (70ر-72ر) [ف: 7- 54]
عهدنامه ایران و هولندا سال 1273 (1856) در عهد ناصر الدين شاه به واسطه فرخ خان امین الملك، سفیر کبیر ایران در عثمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 4ص (1891-1894) [مختصر ف: - 562]
بی کا، بی تاب به زبان فرانسه با مهر برجسته سفید پادشاهی هلند و زیر عهدنامه؛ 16 سطر (25×15/5)، اندازه: 20/5× 30/5 سم [ف: 19 - 226]
‘ahd-nāme-ye īrān va yūnān
در باره بازرگانی و اقامت اتباع در ده فصل مورخ 24 ربیع الاول 1278؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ (78ر - 81پ) [ف: 7- 54]
عهدنامه ایران و یونان سال 1278ق (1861) در عهد ناصر الدين شاه به واسطه میرزا حسینخان ایلچی ایران در عثمانی، در اسلامبول در سفارت یونان ظاهرا منعقد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 9ص (1902-1910) [مختصر ف: - 562]
‘ahd-nāme-ye bā farānse va ītalīyā
این قرارداد بین موسیور هوک پرنار مازه و میرزا محمد رضا وزیر دارالسلطنه قزوین در صفر 1222ق منعقد شده و مرتب بر 16 ماده نوشته شده که ترجمه ترکی را نیز به همراه دارد.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 588/3
آغاز: چون در این اوان سعادت نشان و زمان میمنت اقتران
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1260ق؛ 6گ (14-19)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 3 - 112]
‘ahd-nāme-ye belžīk dar estānbūl
به امر میرزا جعفر درباره کارهای بازرگانان و اتباع دولت در 17 ماده، مورخ 20 جمادی الثاني 1270ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/34
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 54]
‘ahd-nāme-ye bandar ‘abbās
درباره کارهای بندر عباس و جزیره قشم و مسقط در شانزده بند مورخ 2 شعبان 1272ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/28
خط شکسته نستعلیق ، بی کا، تا قرن 13، 3 گ (75ر -77پ) [ف: 7- 54]
“ahd-nāme-ye beyn-e doval-e ×amse (rūs, engelīs, farānse, sāzdel, “osmānī) 1273 (1856)
عهدنامه بین دول خمسه مورخ 1273 ق مطابق 1856م.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/83
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، 8ص (1923- 1930) مختصر ف: - 563]
‘ahd-nāme-ye perūs va farānse (t.)
میرزا هارطون، ق13 قمری
mīrzā hārton (- 19c)
از ژول فاور وزیر خارجه وقت فرانسه؛ ترجمه میرزا هاراطون
تاریخ تأليف: 1288ق
این عهدنامه در دوازده فصل بین فرانسه و پروس منعقد شده و حاوی اطلاعات دقیقی در رفع اختلاف سرحدی و امور مبتلی به طرفین و اعمالی که دو دولت بایستی در آتیه انجام دهند و آنچه لازم به تذکر و یاد آوری می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2247
آغاز: ترجمه عهدنامه دولت پروس با فرانسه و قرار صلح فیما بین دولتین؛ انجام: محل امضای بیزمارک صدراعظم المانيا و محل امضای ژول فاور وزیر امور خارجه فرانسه
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1288ق، جا؛ تهران؛ 10گ، 11 سطر (13×21/5)، اندازه: 34×22سم [ف: 5 - 368]
عهدنامه تجارت بین ایران و روس- عهدنامه ایران و روس
(بازرگانی)
'ahd-nāme-ye torkamānčāy = peymān-e torkamānčāy
صورت عهدنامه معروفی است که بین دولت ایران و روسیه در ترکمان چای مورخ 5 شعبان 1243ق موافق 10 فوریه 1828م که با توافق عباس میرزا از طرف فتحعلی شاه قاجار پادشاه ایران و پلیکاویچ از طرف نیکالا پاولج پادشاه روسیه امضا شد. این عهدنامه سیاسی و تجارتی و مشتمل بر چند فصل و دارای شانزده ماده در پایان آن می باشد و از مفاد آن واگذاری نخجوان و ایروان و شناسایی عباس میرزا به ولیعهدی ایران و حل دعاوی دو طرف که به علت جنگ به تأخير افتاده بود است.
آغاز: اعلیحضرت قضا قدرت پادشاه اعظم والاجاء امپراطور
اکرم شو کت دستگاه مالک بالاستقلال کل ممالک روسیه و اعلیحضرت کیوان رفعت
انجام: فصل خامس امضا نام های این قرارنامه حالیه در مدت پنج ماه پا هر گاه زودتر ممکن شود زودتر در تهران مبادله خواهد شد
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 6گ (41ر -46پ)، 15 سطر [ف: 7- 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخمل سبز، 7گ (12ر-18پ)، 14 سطر، اندازه: 21/3×14سم [ف: 9 - 311]
خط نستعلیق بی کا، تا: قرن 13؛ 43گ (1پ -43ر) [مختصر ف: - 563]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب محرر 14گ (2-15ر)، 9 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 38 - 230]
فصل تجارت تا پایان معاهده می باشد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 5 شعبان 1243ق، جا: ترکمانچای؛ جلد: تیماج، 3گ (63پ- 65ر)، اندازه: 22×15سم [ف: 1- 569]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ مجدول، در پایان صورت چند نامه از قائم مقام نوشته شده؛ جلد: تیماج، 32گ، 11 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 22 - 291]
آغاز: اعلیحضرت قدر قدرت اقدس شاهنشاه جمجاه خورشید رایت خسرو نامدار ایران؛ انجام: رضا نامه ایشان تسلیم اولیای دولت علیه ایران شود
خط: نستعلیق، کا: امان الله دیوانه طالشی، تا: پنج شنبه 10 شوال 1298ق، جا: باد کوبه؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31 گ، 10 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 10 - 125]
بی کا، تا: 1299 ق [نشریه: 5 - 317]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1299ق؛ 80 گ، 11 سطر (16×10)، اندازه: 21×14سم [ف: - 128]
آغاز: برابر؛ انجام: بامضای وزیر دول خارجه عالیجناب میرزا ابوالحسن خان رسید
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 3گ (6ر - 1پ)، اندازه: 21/9 ×25سم [ف: 7 - 346]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 10ص (1793-1802) [مختصر ف: - 563]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4ص (1811-1814) [مختصر ف: - 563]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 6ص (1802-1807) [مختصر ف: - 563]
آغاز: فصل اول. چون دولتین علیتین معاهدتین تمنا دارند که اتباع خود را از جمله منافع و فوائدی که از آزادی و رخصت تجارت حاصل می شود بهره مند دارند؛ انجام: لهذا این معاهده جداگانه که مشتمل بر دو نسخه است به توسط ما دستخط گذاشته به مهر ما رسید و مبادله شد. تحريرة في قریه ترکمان چای به تاریخ 10 شهر فیورال سنه 1828 مسیحیه که عبارت است از پنجم شهر شعبان المكرم سنه 1243 هجری به ملاحظه و تصدیق نواب نایب السلطنه رسید. به امضای وزیر دول خارجه عالیجاه میرزا ابوالحسن خان رسید.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ در برگ اول نوشته اند: صورت عهدنامه تجاری دولت ابد مدت قاهره علیه ایران با دولت بهیه روسیه و قرارنامه افلاس ایضا؛ 5گ (1پ-5پ)، 12 سطر (16×8)، اندازه: 14/5 ×22 سم [ف: 20 - 582]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 18ص (64-81) [ف: 7- 116]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن میرزا اسمعیل آشتیانی، تا: 1337ق؛ 1ص (آ)، اندازه: 20×12سم [ف: 12 - 2774]
تهران: ملی؛ شماره نسخه: 17202 بی کا، تا: 1343ق؛ خریداری از حسن امین پور؛ اندازه: 20×12/8 سم [رایانه]
تهران، ملک؛ شماره نسخه: 3785/6
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، 4گ (59پ -62پ)، 22 سطر، اندازه: 20/1×15/5 سم [ف: 7- 40]
آغاز: دیباچه عهدنامه ایران و روس، الحمدلله الوافي الكافي. بعد از انعقاد عهدنامه مبارکه گلستان و مبادلات و معاملات دوستانه
دولتین علیتین و ظهور آداب کمال ... سواد عهدنامه دولتین؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 8 - 451]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ پشت برگ آخر یک صفحه از صورت عهد نامه تجارتی بین دو دولت نوشته شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ، 14 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 17 - 211]
“ahd-nāme-ye telegrāf
عهدنامه ای است که به سال 1855م در خصوص تلگراف بین پادشاه پروس و فرانسه در بروکسل در 38 بند به امضا رسیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6697/2
آغاز: اعلیحضرت پادشاه پروس که متعهد است از جانب خود و جانب دول نملا بادیر دساکس دها و در تامبورگ و هلاند و ولات عظیمه با دو منتبورگ؛ انجام: این عهدنامه در سیم ماه ژوئن هزار و هشتصد و پنجاه و هشت عیسوی در بروکسل به اتمام رسید و اشخاص رقم کننده فراتر شیون مازوئی بوده
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 14گ (46پ- 59ر)، 12 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 20 - 208]
‘ahd-nāme-jāt-e doval-e motahābe
در این نسخه تاریخ تحریر و صورت نوشته و محل نگاهداری و محل تحریر عهدنامه های زیر آمده است: 1. عهدنامه ترکمانچای، 2. عهدنامه ایران و بلجیک، 3. عهدنامه ایران و استانبول، 4. عهدنامه ایران و انگلیس توسط حاجی میرزا ابوالحسن خان، 5. عهدنامه ایران و عثمانی، 6. عهدنامه ایران و امریکا، 7. عهدنامه ایران و شهرهای آزاد بوم و برم و وهام، 8 عهدنامه ایران و انگلیس به توسط فرخ خان امین الدوله، 9. عهدنامه ایران و ساردنیا، 10. عهدنامه ایران و پروس، 11. عهدنامه ایران و بلجیک، 12. عهدنامه ایران و باویر، 13. عهدنامه ایران و دولت سوید نوروج، 14. عهدنامه ایران و دولت نمسه، 15. عهدنامه ایران با ویمبرغ، 16. عهدنامه ایران و شوارزبورغ، 17. عهدنامه ایران و پروس، 18. عهدنامه ایران و ساکس، 19. عهدنامه ایران و نسو، 20. عهدنامه ایران و دولت هولان، 21. اختیارنامه لارد کولی برای عقد عهد نامه ایران و انگلیس، 22. عهدنامه ایران و سقس ویمار، 23. عهدنامه ایران و فرانفقور، 24. عهدنامه ایران و ساقس، 25. عهدنامه ایران با برون رومک، 26. عهدنامه ایران و دولت حس، 27. عندنامه ایراو مملکت باد، 28. عهدنامه ایران و ملکمبورغ، 29. عهدنامه ایران و شوارزبورغ، 30. عهدنامه ایران و جرج پنجم، 31. عهدنامه ایران و دول کوچک آلمانیا، 32. عهدنامه ایران با دولت ایطالیا، 33. قرار تلگرافی ما بین ایران و انگلیس. این عهدنامه ها همگی در طول قرن نوزدهم میلادی با ایران تنظیم شده و بیشتر آنها به عهد ناصرالدین شاه بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1162
خط: نستعلیق خوش ، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ مجدول؛ 8گ، 10 سطر (17/5×9/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 3 - 185]
عهدنامه جناب امیر علیه السلام با طایفه ارامنه- عهدنامه امیر المؤمنين (علیه السلام) با ارمنیان (ترجمه)
'ahd-nāme-ye čīn bā engelīs va farānse
این پیمان در سال 1852م بسته شده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1536/2
آغاز: ترجمه روزنامه در خصوص مملکت چین: به تاریخ 11 اکتبر؛ دیروز در خصوص عهدنامه ای که ما بین موسیو و لاقرین ایلچی مختار دولت بهی فرانسه و جناب کنیک گماشته حضرت پادشاه چین تفصیلا مرقوم داشته بودیم؛ انجام: چهار ساعت بعد از ظهر به لنگرگاه رسید بی کا، بی تاب 3گ (94ر- 96پ)، 23 سطر، اندازه: 22× 33/5سم [ف: 3 - 288]
‘ahd-nāme-ye rūs va “osmānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8754/2
خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (43پ -47ر) [مختصر ف: 772]
‘ahd-nāme-ye rūs va "osmānī dar zamān-e aleksānder
در 12 ماده در تاریخ کانون ثانی رومی 1294 و هشتم فوریه 1879م در در سعادت [باب السعادة] با تصدیق ناصرالدین شاه در تاریخ 1311 قمری مطابق 1893م در سلطنت آباد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3962/27
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا:
16 جمادی الاول 1321ق؛ 4ص (94-97) [ف: 7 - 116]
عهدنامه شاه صفی و سلطان مراد عثمانی- عهدنامه ایران و عثمانی (میان شاه صفی و سلطان مراد چهارم)
‘ahd-nāme-ye šey× abū-sa‘īd-e ab-ol-×ayr
ابوسعید ابوالخیر، 357 - 440 قمری
abu-said-e ab-ol-×ayr (969 - 1049)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/9- ف
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (68ر -69پ) [فیلم ها ف: 1- 517]
‘ahd-nāme-ye solh-e īrān va engelīs
آغاز: چون اعلیحضرت خورشید رایت اقدس همایون پادشاه اعظم شاهنشاه؛ انجام: عهدنامه را ممضی و به مهر خود ممهور ساخته در پاریس در چهار نسخه ...
عهدنامه صلح بین ناصرالدین شاه و شاهنشاه انگلیس منعقده در 2 شعبان 1273؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب محرر؛ جلد: تیماج سبز، 8گ (35پ - 42پ)، 9 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 38 - 231]
عهدنامه صلح میان پادشاه ایران (ناصرالدین شاه و ملکه ویکتوریا [یا] پادشاه انگلیس در سال 20 سلطنت ملکه ویکتوریا در 1857م و 1271 ق در طهران؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق، جا: تهران؛ 2ص (27-28) [ف: 7- 114]
با نمایندگی امین الملك فرخ خان سفیر ایران و چارلی بارون کاولی در شعبان 1243 در 15 فصل؛ بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 17ص، قطع: ربعی [ف: 17 - 362]
‘ahd-nāme-ye solh-e īrān va engelīs (1273)
صلح نامه میان پادشاه ایران و انگلیس در زمان ناصرالدین شاه قاجار در پاریس به وسیله فرخ خان امین الملك سفیر ایران و بارون کاولی از امناء دولت انگلیس در 15 فصل و تصدیق میرزا آقا خان و ناصرالدین شاه قاجار در چهار نسخه در 7 رجب 1273 ق مطابق 4 مارس 1857م. موادی در مورد تحلیه مرز ایران و آزادی اسرای جنگ و تخلیه نیروهای ایرانی خاک افغانستان را در بردارد.
آغاز: چون اعلی حضرت خورشید آیت اقدس، همایون پادشاه
آغاز: برابر؛ انجام: محل مهر امین الملك فرخ خان سفیر کبیر دولت علیه ایران. محل مهر و امضای کاوتی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (15ر-18 پ)، 15 سطر [ف: 7 - 52]
آغاز: برابر؛ انجام: در پاریس در چهار نسخه یوم هفتم شهر رجب 1273 تحریر شد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 13گ (10پ - 22ر)، اندازه: 21/9×25سم [ف: 7 - 347]
خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 6ص (22-27) [ف: 7- 114]
‘ahd-nāme-ye ‘alī bā zemmīyān-e deyr-e hezqīl (t.)
فروغی، ابوالحسن، 1263 - 1338 شمسی
Foruqi, ab-ol-hasan (1884 - 1959)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/49
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 4ص (1760-1763) [مختصر ف: 165]
‘ahd-nāme-ye ‘alī be bahrām šād
عهدنامه علی (علیه السلام) با بهرام شاد پسر خیر ادرس مجوسی موبد از خاندان آذرباد پسر مار اسفندار فارسی به حسین بن علی در رجب 39 با ترجمه در 20ص از روی چاپی آن در 1268 به فرمان پسر جمشید جی جیجی بهانیت در 1221 یزدگردی.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 9396/2
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [ف: 17 - 362)
“ahd-nāme-ye ‘alī dar deyr-e hezqil (t.)
هشام بن عتبه این عهدنامه را به دستور علی (علیه السلام) در دیر حزقیل ذی الكفل در صفر 40ق به خط کوفی نوشته، پیمانی است که علی با گروهی از دانشمندان ارمنی و ذمی مانند عاقب و عقبة
اليشوع و ابن صحن و ابراهیم راهب و عیسی و اسفف بسته است.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 643
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: محمد جعفر بن احمد حسینی؛ 6گ، 9 سطر (14/5×8)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: - 29]
ahd-nāme-ye ‘omar be mo‘āvīye
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9541/5
به نقل از دلائل الامامة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ 4گ (34ر-37پ)، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 30 - 207]
عهدنامه فتحعلی شاه قاجار و سلطان محمود خان عثمانی ثانی
عهدنامه ایران و عثمانی (میان فتحعلی شاه و سلطان محمود)
‘ahd-nāme-ye qandehār mīyān-e īrān va hākem-e ānjā
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3829/31
دو قرار است هر دو مورخ ج/ 1273؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 6گ (182 - 87پ) [ف: 7 - 54]
‘ahd-nāme-ye kāmrān mīrzā
پیمانی است میان کامران میرزا پسر بابر با برادر خود همایون پادشاه (937-963 ق)، که هرگز قصد همایون پادشاه و فرزندان و برادران و دارایی آنها را نکند، مورخ 18 رجب 990ق، سپس «صلح نامه» که برادرش همایون برایش فرستاده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1070/28
آغاز: آغاز عهدنامه: من که محمد کامران بن ظهیر الدين محمد بابر پادشاه بن عمر شیخ گورکانی ام، عهد کردم به خدای جل جلاله که ...
آغاز صلح نامه: حمد بی عد شهنشاهی را زیبد که به دستیاری قدرت کامله
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 2گ (133پ -134پ) [ف: 2 - 179]
ahd-name-ye golestan = peyman-e golestan
این قرارداد بین میرزا ابوالحسن خان و ژنرال لندینانه ردشیخوف در یازده فصل در رودخانه زیوه از اعمال گلستان متعلقه به ولایت قراباغ در باب دوستی دو دولت ایران و روس در 29 شوال 1228ق نوشته شده است.
آغاز: اعلی حضرت قضا قدرت خورشید آیت پادشاه اعظم جمجاه
آغاز: برابر؛ انجام: و تاریخ دوازدهم ماه اکتوبر سنه 1813 تولد حضرت عیسی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه یکم قرن 13 جلد: میشن قهوه ای، (48ر -53پ)، 12 سطر، اندازه: 20/9×14/9 سم [ف: 7- 20]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 9ص (1783-1791) [مختصر ف: - 564]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 13، 3 گ (61ر -63ر) [ف: 7 - 54]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1260ق؛ 6گ (21-26ر)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 3 - 112]
با مقاوله نامه 21 ذیقعده 1292؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 162ص [نشریه: 6- 655]
آغاز: بعون عنایت الله قادر بیچون ما الكساند اول امپراطور همایون مالک بالا استقلال جمیع ممالک روسیه؛ انجام: این تصدیقنامه بمهر بزرگ پادشاه ما ممهور و مختوم گردیده داده شد د رمحل سکون ما در دار السلطنه پریس بتادیخ بیست و یکم ماه ما یس سنه 1814 من مولود حضرت عیسی و چهادرهم سال مدت پادشاهی همایون ما در اصل بمهر پادشاهانه ممهور و مختوم گردیده است. این جزوه شامل رو نوشت عهدنامه گلستان است که پس از دوره اول جنگ بین ایران و روسیه در زمان سلطنت فتحعلی شاه بین دو دولت منعقد شده است؛ خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، بی تا؛ دارای یک سرلوح، مذهب؛ جلد: تیماج، 33گ، 6 سطر (13×6/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1 - 46]
‘ahd-nāme-ye golestān va torkamānčāy
در این قسمت صورت دو عهدنامه آمده است: 1. عهدنامه گلستان و آن مصالحه نامه ای است بین الكساندر پاولیچ پادشاه روس و اعلیحضرت فتحعلیشاه پادشاه ایران که در قریه گلستان بسته شده است؛ 2. عهدنامه ترکمانچای و آن بین دولت ایران و
روس در ترکمانچای بسته شده است. پس از این دو عهدنامه به خط حمایلی اسامی کسانی که در بستن این عهدنامه حضور داشته اند از نمایندگان روس و ایران آمده و نیز صورت زایجه طالع این عهدنامه رسم شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1330/13
آغاز: اعلیحضرت امپراطور اعظم ممالک روس بالقابه و اعلیحضرت؛ انجام: بامضای وزیر دول خارجه عالیجاه ابوالحسن خان رسید. بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 13ص (420-432)، 29 سطر (10×17/5)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 9 - 324]
‘ahd-nāme-ye golestān (yāddāstī marbūt be)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/54
با امضای میرزا ابوالحسن خان و لنه نیانه نیکولای روشخوف، به
تاریخ 13 اکتبر 1813م؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14؛ 2ص (1791-1792) [مختصر ف: - 920]
‘ahd-nāme-ye lāhūtīye
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، ق13 قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad jafar (- 19c)
در بیان عهدنامه جناب رب الارباب با جناب اباعبدالله الحسين علیه السلام در شهادت است که طرق مختلف و کیفیت روایت آن را بیان کرده است.
[فهرستواره منزوی 529/6]
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 898/2
آغاز: الحمدلله الذي جعل قلوب احبائه مشتاقا بجنابه و صیر افئدة المشتاقين مشتاقا لوصاله و لقائه بمکان قد جاوزوا عن الذات الدنيا و حلالها و جلالها و جمالها بل عن الدنيا و مافیها؛ انجام: جناب آقا محسن قبول ایدوب رغبت له پندقی گوروب گوتورب حامل لوای اولدی بونه طومار بازلدی و مهر اولوندی و شاهد دو تولدی بله کم ایره لوده ذکر اولئدی هم نثرله و هم نظم له
خط: نستعلیق، کا: مهدی قراداغی، تا: 26 جمادی الاول 1275ق؛ فوائدی در معما، مناظره شعری فیض کاشانی ره وجامی؛ جلد: مقوا 10گ، 14 سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 3 - 1411]
‘ahd-nāme-ye mālek-e aštar
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
عهدنامه معروفی است که مکرر چاپ شده است. چاپ: مکرر چاپ شده است؛ تهران، سنگی، 1321، 53 ص
شرح و حواشی:
1- شرح عهدنامه مالک اشتر؛ آوی، حسین بن محمد (-8)
2- شرح عهدنامه مالک اشتر؛ روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر (-1075)
3- تحفه سلیمانیه = ترجمه و شرح عهدنامه مالک اشتر ؛ حسینی بحرانی، ماجد بن محمد (-1083)
4- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین (1085)
5- آداب الولاة = سلوکی ولاة العدل = عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110)
6- نصایح الملوك و آداب السلوك = شرح عهدنامه مالک اشتر؛ فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر (-1138)
7- شرح عهدنامه مالک اشتر ؛ قاضی مشهدی، جعفر بن محمد (-12)
8- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ مشهدی، محمد جعفر بن فاضل (-12)
9- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ شریف، محمد کاظم بن محمد فاضل (-12)
10- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ تونی، عبدالواسع بن علامی (-12)
11- آثار ناصری = ترجمه و شرح عهدنامه مالک اشتر؛ نخعی دزفولی، محمد تقی بن علی (1223-1295)
12- آداب الملوك في اقصی مراتب السلوك؛ دزفولی، محمد تقی بن علی (1223-1295)
13- عهد اشتر (ترجمه) = رموز الاماره؛ وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع (1232-1298)
14- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ بدایع نگار، محمد ابراهیم بن محمد مهدی (1241-1299)
15- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ همای مروزی، محمد صادق (-13)
16- بيعة الافاخم = شرح عهدنامه مالک اشتر؛ رشتی، علی بن محمد (-13)
17- تحفة الولي؛ یزدی، محمد حسین بن احمد (13)
18- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ بهشتی، محمد بن مهدی (-13)
19- آداب الملوك = شرح عهد نامه مالک اشتر؛ نظام العلماء، محمد رفیع بن علی اصغر (1250-1326)
20- اساس السياسة في تأسيس الرياسة؛ کجوری، محمد بن اسماعیل - (1353)
21- هدایات الحسام في عجایب الهدايات للحکام؛ همدانی، محمد حسین بن علی نقی (14)
22- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه)؛ عنوان نگار، تقی بن محمد (-14)
23- مرآة الملوك و ارشاد الولاة؛ حسینی، محمد اسماعیل بن مهدی حسین (-14)
24- تحفه علویه سلیمانیه
25- شرح عهدنامه مالک اشتر
26- عهدنامه مالک اشتر (ترجمه) (11 عنوان)
آغاز: بسمله هذا ما امریه عبدالله علی امیر المومنين (علیه السلام) مالک بن الحارث الأشتر في عهده؛ انجام: لاتکون لك علة عند تسرع نفسك إلى هواها
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ یادداشتی به خط محمد تقی دزفولی آمده که این کتاب را آقا محمد رضا مستوفی دزفولی در رجب 1287 ق به ایشان بخشیده؛ کاغذ: اصفهانی، 39گ (41 -79)، 7 سطر (5/5×11)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3 - 1379]
بی کا، بی تا؛ خریدای از بانو مهردخت همایی [رایانه]
‘ahd-nāme-ye mālek-e aštar
با عناوین «اصل، ترجمه، تکمله» و در پایان شرح خطبه صفت متقیان مشهور به خطبه همام را بر آن افزوده است. در کتابخانه ملی (157/1) نسخه ای نزدیک به همین مشخصات از محمد صادق مروزی وقایع نگار معرفی شده است که شاید مترجم نسخه حاضر نیز همو باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8670/2
آغاز: تو و ترک مکن اهتمام خود را در حاجت جزئی ایشان به اعتماد اینکه حاجت کلی ایشان را بر آورده باشی به درستی که از برای اهتمام جزئی تو در کارهای جزئی ایشان منفعتی هست؛ انجام: امید که سالیان ابد نشان چراغ این دولت عزیز افروخته باد و جان منافقین در نایره حرمان سوخته بمحمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ با خط خوردگی، روی برگ آغازین نام رساله ها ظاهرا به خط سپهر کاشانی آمده؛ 35گ (92ر -126پ)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 28 - 20]
به عهدنامه مالک اشتر (ترجمه) » آداب الولاة
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین، - 1085 قمری
tajallī šīrāzī, “alī-rezā ebn-e hoseyn (- 1675)
عهدنامه گلستان - عهدنامه مالک اشتر 139
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (400) به نام شاه سلیمان و شیخ علیخان. نام مترجم در دیباچه آمده است. دارای یک دیباچه فارسی است. [فهرستواره منزوی 385/6]
آغاز: لله الحمد که از مآثر سلطنت جاوید طراز پادشاه جهان صاحب دوران حامی ایمان ما حی عدوان ... شاه سلیمان ... و میامن خلوص ... شیخ علی خان، انجام: اليه راغبون (که ما بسوی تو راغبیم) ... و السلام علی رسول الله .. و سلم تسلیما کثیرا متن عهد با ترجمه آن زیر سطرها؛ بی کا، تا: 1104ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 22ص (13-34)، 29 سطر (20/5×9/5)، اندازه: 32×18/5 سم [ف: 9 - 1214]
بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل، 1070 - 1127 قمری
hoseynī ×ātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmāʻīl (1660 - 1715)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135)
تاریخ تأليف: 1115ق
خاتون آبادی برای ترجمه با استفاده از شروح و ترجمه های دیگر به آن پرداخته است. فرق این ترجمه با سایر ترجمه ها این است که در این ترجمه دیگر عبارات عربی متن عهدنامه وجود ندارد و عبارات علی التوالي آمده است.
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله العلى الاعلى مالك الارضين و السموات العلى ... جواد قلم دو زبان در میدان بیان باد ای این مرام گرم عنان می گردد که چون والی ملک خلافت
انجام: باب خلایق مآبش ... پناه جمله اهل عالم باد بالنبی و آله المعصومين الامجاد [فهرستواره منزوی 386/6]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: میشن، 40گ، 12 سطر، اندازه: 21/3×14/3 سم [ف: 2 - 138]
آغاز: برابر، انجام: و اول چیزی که تعالی در آن چیز حکم خواهد کرد روز قیامت ...
خط: نسخ، کا: محمد باقر خاتون آبادی، تا: 1115ق، جا: اصفهان
(احتمالا)؛ جلد: تیماج زرد، 31 (164-194)، 16 سطر (12/5×7)، اندازه: 18×13سم [ف: 6 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ترشیزی، تا: 1125ق؛ 13گ (16پ- 28پ)، 22 سطر (23×15)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 7- 2717]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
تونی، عبدالواسع بن علامی، ق 12 قمری
tūnī, 'abd-ol-vāse ebn-e ‘allāmī (- 18c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (400)
ترجمه تحت اللفظي نامه علی بن ابی طالب بمالک اشتر است. [فهرستواره منزوی 385/6]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2016
آغاز: قل اللهم مالک الملك؛ انجام: وله الشكر باطن و ظاهرة.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن بنفش، 38 گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 6- 15]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
شریف، محمد کاظم بن محمد فاضل، ق 12 قمری
Sarif, mohammad_kazem ebn-e mohammad_fazel ( - 18c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
به خواهش: اعتمادالدوله شاه قلیخان
تاریخ تأليف: 1110ق؛ محل تأليف: مشهد
ترجمه روان و شیوا و توضیح عهدنامه مبارکه حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) به مالک اشتر است که هنگام ورود شاه صفوی به مشهد ترجمه نموده است.
آغاز: الحمدلله مالک مصر الايجاد و مدينة الوجود و الصلوة علی من ولاة علی العباد و اعطاء العهود و السلام علی أهل بیته ولاة الأمر و مخازن الجود طراز خطبه ایمان و امتیاز رتبه بنی نوع انسان بحمد و سپاس و شکر فزون از قیاس حضرت مالک الملكي است جل شأنه که کلک حکمت کامله اش عهدنامه میثاق شدید الايثاق الست را بقلم ابداع و خامه اختراع بر ورق زرافشان عالم زر ثبت فرمود
انجام: که رغبت بغیر او نیست و امید ما جز بفضل او نه و سلام بر رسول خدا باد صلی الله علیه و آله الطيبين الطاهرين
چاپ: این ترجمه در «مخزن الانشاء» به چاپ رسیده است.
[دنا 686/7؛ الذريعه 119/4 رقم 569؛ فهرستواره منزوی 387/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 65گ، 17 سطر (18×8)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 1- 191]
آغاز: برابر؛ انجام: و پیروان ائمه طاهرین صلوات الله علیهم اجمعین
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن میرزا محمد حسین اصفهانی، تا: 5 جمادی الاول 1277ق، جا: تبریز؛ ضمن 11 صفحه، تضمین اشعار عربی منسوب به عباس عم پیغمبر (صلی الله علیه و آله) است. مطلع آن این است: انا المعبود فاطلبنی تجدنی ** و أن تطلب سوائی لم تجدنی / منم مطلوب ای طالب کجائی»، سپس ضمن 20 صفحه مناجات منظوم منسوب به حضرت امیر المؤمنين و فهرست سوره های قرآن و غزل و مناجاتی منثور از خواجه ابو عبدالله انصاری ضمیمه است؛ واقف: فتح الله وکیلی، 1313ش؛ 69گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×19/5 سم [ف: 5 × 77]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مترجم در فهرست به اشتباه محمد جعفر بن محمد فاضل مشهدی آمده؛ خط: نسخ نیکو، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مجدول؛ سید مسیح موسوی در یادداشتی کتاب را به میرزا اسد الله خان وزیر تقدیم می دارد و این یادداشت به تاریخ چهارشنبه چهاردهم صفر 1303 با مهر «عبده الراجي «مسیح الموسوي» (بیضی) می باشد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 61گ، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 5 - 287]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
مشهدی، محمد جعفر بن فاضل، ق 12 قمری
mashadī, mohammad ja'far ebn-e fāzel (- 18c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 1106ق
ترجمه شیوایی است از عهدنامه مالک اشتر
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14282/4
آغاز: حمد و سپاس خداوندی را سزاست که جمیع مخلوقات را از کتم عدم به عرصه وجود آورده و هر کس را در خور لیاقت او خلعتی در عالم زر ثبت فرموده؛ انجام: بر جاده مستقیم شریعت
مقدسه ثبات ورزد و در پی جلب منافع و دفع مضار از طریقه قویمه رضای ربانی تخلف نکند - این بود شمه ای از مراسم سلطنت ... و سلام ما به رسول خدا باد صلی الله علیه و آله الطاهرين و سلم کثیرا کثیرا
خط: نستعلیق، کا: محمد علی خلف مرحوم حاجی عبدالمطلب بارفروشی، تا: چهارشنبه 8 شعبان 1294ق؛ جلد: تیماج، 58گ (184ر-241)، 15 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 38 - 407]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
کشفی، جعفر بن ابی اسحاق، 1189 - 1267 قمری
kašfi, ja'far ebn-e abī-eshāq (1775 - 1851)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10052
آغاز: این آن چیزی است که امر نموده است به آن بنده خدا، علی پادشاه مؤمنين، مالک پسر حارث اشتر را در عهد و وصیتی؛ انجام: و آنکه ختم بفرمایید برای من و برای تو سعادت و شهادت به درستی که ما بسوی رحمت او راغب می باشیم و سلام بر رسول خدا صلی الله علیه و آله باد.
انجامه: سمت اختتام یافت ترجمه عهدنامه بیداقل خلق الله فتح الله تنکابنی در قریه امام زاده قاسم ... هر چند این عاصی من جمله خود ناگرفته پند مده پند دیگر است ولی امید آنست که در فرقه الدال علی الخير کفاعله محسوب آید و کان ذلك 1276ق في شهر محرم الحرام.
خط: نستعلیق خوش، کا: فتحعلی تنکابنی، تا: محرم 1276ق، جا: قریه امام زاده قاسم؛ با سرلوح زیبا، مجدول، مذهب؛ 24گ، 11 سطر (14×8/5)، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 8- 19]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
بدایع نگار، محمد ابراهیم بن محمد مهدی، 1241 - 1299 قمری
badāye' negār, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad mahdi (1826 - 1882)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
تاریخ تأليف: 1273ق
ترجمه شیوایی است از عهدنامه حضرت امیر (علیه السلام) به مالک اشتر.
آغاز: چون در سال چهلم از هجرت رسول (صلی الله علیه و آله) مصر و اعمال مصر بر محمد ابی بکر بر آشفت ... این فرمان بنده خدای امیر المؤمنين علی است بسوی مالک بن الحارث النخعي، در آن عهد که بدونبشت بدانگاه که مکل مصر ...
انجام: و أن یختم لی و لك بالسعادة و الشهادة انا الى الله راغبون و السلام علی رسول الله صلی الله علیه و آله الطيبين الطاهرين
چاپ: ضمن مجموعه «مخزن الإنشاء» چاپ شده
[فهرستواره منزوی 387/6]
آغاز: برابر
خط نستعلیق، کا: عبدالغفار تویسرکانی، تا: 1297ق؛ با دو سرلوح، مجدول؛ 35گ، 10 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد رضا بن محمد رحیم بیگ کلهر معاصر مترجم، تا: 1299ق؛ 11گ، 14سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1- 257]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر یک را دلیلی روشن و حجتی قاطع آوردم سعی خویش به کار بری و شرط اجتهاد مرعی داری. و انا اسئل الله بسعة رحمته و عظیم قدرته ... و جمیل الأثر في البلاد و انا الى الله راغبون و السلام علی رسول الله صلی الله علیه و آله الطيبين الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ صفحات جا به جا صحافی شده اند؛ 19ص (1-19)، 20 سطر (18×10/5)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 20 - 578]
آغاز: برابر؛ انجام: الطيبين الطاهرين.
خط: نستعلیق، کا: عبدالغفار منشی تویسرکانی، تا: 28 محرم 1301ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ، 11 سطر (16×11)، اندازه: 17×11سم [ف: 16 - 37]
آغاز: برابر؛ انجام: کتبه - یحیی سنه 1308
خط: نستعلیق عالی، کا: یحیی، تا: 1308ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم، 31 گ، 15 سطر، اندازه: 21/9×14/2 سم [ف: 1- 124]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: 1311ق؛ 11گ (1-11پ)، 15 سطر، اندازه: 35/1×21/8 سم [ف: 7- 337]
آغاز: برابر؛ انجام: بخط کمترین خانه زاده آستانه مبارکه بتاریخ جمیدی الاولي سمت تحریر پذیرفت سنه 1320
خط شکسته نستعلیق خوش، کا: علی بن محمد قاجار کرمانی، تا: جمادی الاول 1320ق؛ مجدول، مذهب، با یک سرلوح مرصع ممتاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 48ص، 7 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 1- 135]
آغاز و انجام: برابر
دیباچه مترجم را ننوشته؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علیخان مشیر الوزاره (نایب کار گذاری مهام خارجه در خراسان، فرزند حاج محمد اسماعیل مجد الأدباء)، تا: 1329ق؛ پس از این قصیده ای است 25 بیت در منقبت ولی عصر از مجد الأدباء؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: مقوا، 27 گ، 8 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5 - 79]
. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15700
آغاز: برابر؛ انجام: ثنای نیکو متواصل گردان و آنچه از حسن خدمت و صدق نصیحت فرا نموده اند ... در فهرست ناشناس آمده. این کتاب کامل نمی باشد و شامل دیباچه و چند برگ از ترجمه می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16گ، 21 سطر (19×12)، اندازه: 13×21/5 سم [رایانه]
آغاز: بسمله هذا ما أمر به عبدالله علی انجام: درور فرستاندن بسیار بی کا، بی تا [الفبائي: - 575]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
بهشتی، محمد بن مهدی، ق13 قمری
beheštī, mohammad ebn-e mahdī (- 19c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
اهدا به: محمد شاه قاجار (1250-1264ق)
ترجمه ای نسبتا سلیس می باشد و قسمت به قسمت ترجمه شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين اما بعد چنین گوید تراب اقدام مؤمنين ...
انجام: و حجة محکمی که از برای خود بر تو اقامه نمودم تا اینکه تو را عذری نباشد در مسارعت نمودن بهوای نفس.
[فهرستواره منزوی 385/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 510
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ محتملا مترجم؛ جلد: تیماج، 21گ، 17 سطر (15×7)، اندازه: 21/5×13 سم [ف: 2 - 8]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
حسینی، صادق، ق13 قمری
hoseynī, sādeq (- 19c)
در دیباچه آن از عیسی خان والی دار المؤمنين کاشان یاد شده است.
چاپ: این ترجمه در «مخزن الانشاء» به چاپ رسیده است.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2043
آغاز: پس از بسمله و حمد: و بعد چنین گوید خادم شریعت؛ انجام: ختم شد کلام بلاغت فرجام آن گوهر بحر ولایت ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 73گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 - 34]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
فاضل کاشانی، صادق بن علی، ق13 قمری
fāzel-e kāšānī, sādeq ebn-e ‘alī (- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه و محمد حسن خان صاحب اختیار
تاریخ تأليف: رجب 1272ق؛ محل تأليف: شیراز (احتمالا)
آغاز: هو الله تعالی شانه العزيز. بسمله. و به نستعین حمد بی حد و ثنای افزون از عدد مختص خدایی است که کافه موجودات را از کتم عدم و نیستی هست و موجود فرموده.
[فهرستواره منزوی 386/6]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4207
آغاز: برابر؛ انجام: و امید ما از غیر فضل او نه و سلام ما بر رسول حسب الفرمايش سر کار خان صاحب اختیار در روز یک شنبه شهر رجب ... هزار و دویست و هفتاد و دو قلمی گردید حرره ابو القاسم کاشانی انشاء الله تعالی که قبول ارباب کمال افتد.
خط: نستعلیق، کا: ابو القاسم کاشانی، تا: قرن 13، جا: کاشان؛ مجدول، با سر لوح آراسته، با ستایشی به نظم فارسی از صاحب اختیار در آغاز نسخه از خود مؤلف؛ جلد: تیماج سبز، 87گ، 10 سطر (14×8)، اندازه: 22×13سم [ف: 13 - 3183]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری
homā-ye marvazī, mohammad sādeq (- 19c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212-1250ق)
مترجم می گوید: حضرت علی (علیه السلام) در چهار مورد ضمن این عهدنامه به مالک اشتر دستورهایی می دهد که آنها عبارتند از: 1. اخذ خراج؛ 2. جهاد با اعداء؛ 3. اصلاح حال عباد؛ 4. آباد کردن بلاد. پس از این توضیح مترجم عبارات عهدنامه را به چند
قسمت تقسیم می کند و هر قسمت را ضمن «اصل» می آورد و سپس به «ترجمه» آن اصول می پردازد. آنگاه با «تکمله ای» نقاط تاریک متن و ترجمه را روشن می سازد.
آغاز: بسمله، زهی علی عظیم و حکیم علیم که ترجمه خطبه حمد و ثنایش بترجمانی زبان نشاید و تفسیر آیه شکر و سپاسش از ترزبانی قلم نیاید
انجام: بدرستی که ما بندگان بسوی خدا رغبت کننده ایم و بسوی او رجوع کننده و درود باد از خدا بر رسول خدا و اهل بیت رسول خدا [فهرستواره منزوی 387/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: اوائل قرن 13، جا: تهران؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ جلد: تیماج قرمز مذهب، 74گ، 13 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 24/5×16سم [ف: 1- 157]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن، 71گ، 15 سطر، اندازه: 16/1 × 27/8 سم [ف: 2 - 138]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
حسینی حسنی، حیدر علی، ق 14
hoseynī hasanī, heydar ‘alī (- 14c)
به دستور: معتمد السلطان آغای اعتماد الحرم تاریخ تأليف: 1311ق
ترجمه فارسی عهدنامه مشهور حضرت علی علیه السلام به مالک اشتر نخعی است. این ترجمه در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به رشته تحریر در آمده و کاتب در پایان نسخه سلسله نسب خویشتن را به حضرت امیر المومنين صلوات الله علیه رسانیده است.
تهران؛ کاخ گلستان؛ شماره نسخه: 204
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - الحمدالله العلى الاعلى مالك الارضين و السموات العلى؛ انجام: بتاریخ بیست و دوم رجب سنه 1311 که این ترجمه فرمان لازم الاتباع انجام یافت جناب معتمد السلطان آغای اعتماد الحرم ایراد نمودند که چرا رقم مردی نسب خود حسب الامر معظم اليه می نگارد ... کمترین سادات حیدر علی الحسيني الحسني در شرح صحیفه سجادیه علیه السلام ... نسب این سلسله گسیخته را چنین بیان فرموده اند آقا علی صدر الدين ابن احمد نظام ابن محمد معصوم ... ابن ابی عبدالله الحسين سید الشهداء ابن علی بن الحسنين امیر المومنين صلوات الله علیهم اجمعین
خط شکسته خفی خوش، کاتب = مؤلف، تا: 22 رجب 1311ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب مرصع ممتاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 27 گ، 15 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 1 - 126]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
عنوان نگار، تقی بن محمد، ق 14 قمری
‘onvān-negār, taqī ebn-e mohammad (- 20c)
وابسته به: عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
تاریخ تأليف: 1324ق
از شاعری به نام تقی عنوان نگار مدیر رسایل عربستان و لرستان و بروجرد و بختیاری در دوره محمد علی شاه قاجار که ترجمه نامه حضرت علی علیه السلام به مالک اشتر نخعی را در قالب مثنوی به نظم در آورده است. وی در سبب ترجمه منظومه می گوید: «اول دولت رهی عنوان نگار ** که همی باشد قدیمی جان نثار / خواست تقدیمی بیارد شاهرا ** زانچه باشد حرفتش را اقتضا» و بعد می گوید: «یکهزار و سیصد و بیست چهار ** سال هجری آمده اندر شمار / منشی و عنوان نگار آمد تقی ** نظم و نثرش را دهد حق رونقی».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16510
آغاز: بسمله، حقتعالی دولت ایران را ** برفزوده نعمت و فرو بها؛ انجام: سایه با ذات آمدستی آشنا ** خاتمه این بس که هم بدهد خدا.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ 31گ، 17 سطر، اندازه: 16/9×10/5 سم [ف: 17-72]
ahd-nāme-ye mālek-e aštar (t.)
وابسته به عهدنامه مالک اشتر؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40)
ناشناخته
آغاز: عهدنامه ای است که به خصوص امر سیاست به مالک اشتر در وقتی که او را والی مصر فرموده بودند نوشته اند و جامع جمیع مراتب و مقاصد امر سیاست و مشتمل بر شرایط و قواعد امر سلطنت؛ انجام: دیگران را می دیرینه برابر می داد 88 به من دل شده خسته رسید افزون کرد / این قدح هوش مرا جمله به یکبار ببرد ** این می این بار مرا پاک زخود بیرون کرد
ترجمه ای است تحت اللفظي از نامه مهم امارت مالک اشتر که به عهد نامه «مالک اشتر» معروف است، ترجمه در زیر متن عربی نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا صفات الله (متن عربی را نوشته است)، تا: صفر 1326ق، جلد: گالینگور، 12گ، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 1 - 423]
آغاز: هذا ما أمر به عبدالله علی امیر المؤمنين مالک بن الحرث الأشتر في عهده اليه حین ولاه مصر؛ آغاز ترجمه: این است آن چه امر کرده به آن بنده خدا علی بن ابی طالب امیر مؤمنان مالک پسر اشتر را در عهدنامه خود به سوی مالک هنگامی که والی گردانید او را در مصر به جهت جمع نمودن خراج آن جا و جهاد کردن با دشمن های آن جا؛ انجام: وان یختم لی ولك بالسعادة و الشهادة انا اليه راغبون و السلام علی رسول الله صلی الله علیه و آله؛ انجام ترجمه: و این که ختم کند برای من و برای تو به سعادت و روزی فرماید شهادت. به درستی ما به سوی خدا راغبانیم و درود بر رسول خدا صلی الله علیه و آله نامه امیر المؤمنين علیه السلام به مالک اشتر و ترجمه آن، خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «یا سریع الرضا 1276» (بیضی)؛ یادداشت هدیه نسخه از لطفعلی خان بن قاسم خان بختیاری در شعبان 1292 ق به جواد همدانی با مهر «یا محمد جواد» (بیضی) هنگامی که در ارودی شنگان (؟) متوقف بودند؛ 26گ، 10 سطر (5/5× 13/5)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 20 - 499]
آغاز: و از جمله مکتوبی است از حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) نوشت او را از برای مالک اشتر نخعی ترجمه زیرنویس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 15گ (1پ-15ر)، اندازه: 18/5 × 22/5سم [ف: 2 - 487]
آغاز: بسمله، هذا ما أمر به عبدالله علی امیر المؤمنين این عهدنامه آنحضرت است که امر فرمود بان بنده خدا علی اميرمؤمنان؛ انجام: و السلام علی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلام بر رسول خدا رحمت خداوند براو و بر آل او.
خط: نسخ، کا: عبدالله ارباب اصفهانی، تا: قرن 13؛ مصحح، دارای سرلوح ظریف، مجدول؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ جلد: مخمل مذهب، 28گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×8 سم [ف: 14 - 134]
آغاز: این چیزی است که امر نمود بآن بنده خدا امیر المؤمنين مالک اشتر را در عهد نامه که به او نوشته؛ انجام: و بسعی جمیل خویش را برهروان مشارع دین و پیروان ائمه طاهرین ملحق گرداند
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی محمد طهرانی، تا: 1227ق؛ مجدول؛ 20گ، 14 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 21 - 58]
آغاز: بسمله. هذا ما أمر به عبدالله علی امیر المومنين ... در فواید عبرت و کردار نیک فرماید ثم اعلم یا مالك الى قد وجهتك الى بلاد قد جرت علیها دول ...... ای مالک آگاه باش که ترا متوجه بلادی ساختم که دول عدل و جور پیش از تو بران گذاشته اند؛ انجام و درود فرستاد خدای بر او درود فرستادن بسیار به فارسی در چند بند؛ کا: محمد مهدی بن میرزا احمد نخجوانی، تا: 20 ذیقعده 1287ق، جا: مشهد رضوی؛ با سرلوح زرین، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ، 90 سطر (12×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 16 - 50]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 16ص (261-276)، ابعاد متن: 14×7، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 2 - 125]
خط: نستعلیق، کا: حاج محمد حسین بن حاج محمد حسن امین الضرب سپاهانی، تا: 1302ق [نشریه: 2 - 97]
آغاز: بسمله، ترجمه فرمان مبارک حضرت اميرالمؤمنين و امام المتقين علی علیه السلام بمالک اشتر نخعی این عهدیست از امیر المؤمنين علی علیه السلام که بدان امر می فرماید مالک بن حارث اشتر نخعی را؛ انجام: برای من و تو سعادت شهادت چه ما قربت خدایرا راغب و حضرت او را طالبیم.
خط: شکسته نستعلیق، کا: مرتضی کتابدار باشی، تا: 3 ربیع الثاني 1310ق، جا: آذربایجان (احتمالا)؛ اهداء به مظفرالدین شاه، با سرلوح مذهب، مجدول؛ 21گ، 13 سطر (10×5)، اندازه: 16×15سم [ف: 2 - 208]
کتاب، ترجمه روان و شیوا و توضیح عهدنامه مبارکه حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) به مالک اشتر است که هنگام ورود شاه صفوی به مشهد به خواهش اعتمادالدوله شاه قلیخان ترجمه نموده؛ کا: احمد الحسيني ملقب به رئیس الذاكرين، تا: 26 ذیقعده 1323ق؛ اهدایی: جعفری معمار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 24گ (94-71)، 18 سطر (16×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 4 - 1377]
آغاز: این آن چیزی است که امر کرده است به آن بنده خدا امیر مؤمنان، مالک پسر حارث اشتر را در عهدی که کرده است به سوی او در وقتی که والی مصر گردانید او را از برای جمع آوری خراج؛ انجام: و اینکه ختم کند از برای من و از برای تو به سعادت و شهادت بدرستی که ما به سوی خدا رغبت کنندگانیم و سلام بر رسول خدا صلی الله علیه و آله تسلیما كثيرة و الحمدلله رب العالمين.
ترجمه ای است کوتاه از عهدنامه حضرت علی علیه السلام به مالک اشتر نخعی؛ خط: نستعلیق، کا: خانم جان خانم، تا: 1240ق؛
جلد: تیماج مذهب، 14 ص
(107-120)، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 35 - 429]
آغاز: آغاز فرمان: هذا ما امریه عبدالله امیر المؤمنين ...
آغاز: ترجمه این چیزی است که امر نموده است بآن بنده خدا علی پادشاه مؤمنان مالک پسر حارث اشتر را؛ انجام: و بدرستی که ما بسوی رحمت او راغب می باشیم و سلام بر رسول خدا صلی الله علیه و آله
بی کا، بی تا؛ ترجمه به شیوه دوره صفوی؛ 18گ، 8 سطر متن و 8 سطر ترجمه (12×7)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 2 - 16]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 6 - 480]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 10گ (138ر- 147پ)، 12 سطر (14×10) [ف: 17 - 177]
‘ahd-nāme-ye maʼmūn
پیمان نامه ای است که مأمون عباسی بر ولایت عهدی حضرت رضا (علیه السلام) بسته است و پس از آن یادداشتی آمده که حضرت رضا (علیه السلام) در پشت آن عهدنامه نگاشته است. مورخ رمضان 201ق و پس از آن، گواهی چند تن برای عهدنامه.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 552/5
آغاز: هذا کتاب عهد المأمون الامام علی الرضا (علیه السلام) بولاية العهد. بسمله هذا کتاب کتبه عبدالله بن هارون الرشيد امیر المؤمنين بیده العلي بن موسی بن جعفر ولی عهد اما بعد فان الله عزوجل اصطفی الاسلام دینا و اصطفی له
خط: نستعلیق، کا: سید بشیر موسوی، تا: 15 جمادی الثاني 1238ق؛ جلد: تیماج، 20-24 سطر برخی چلیپا (16×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 659]
عهدنامه معاوضه فیروزه با قلعه عباس آباد و حصار- عهدنامه ایران و روس (معاوضه فیروزه با قلعه عباس آباد)
عهدنامه نادر شاه و سلطان محمود عثمانی اول- عهدنامه ایران و عثمانی (میان نادرشاه و سلطان محمود)
“ahd-nāme-ye va fath-nāme
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/53
آغاز: الحمد الله الذي اهب ریح النصر من مهبها و اشرقت الارض انشا نامه ای است، نام فاتح و محل جنگ ها با کلمه فلان مشخص شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اگ (106ر- 106پ)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7 - 98]
"ahd-nāme v qarārdād-hā-ye īrān dar zamān-e qājār
فهرست عهدنامه های مندرج در این کتاب: عهدنامه ایران و انگلستان در 1224ق؛ عهدنامه ایران و انگلستان در 1227ق؛ عهدنامه ایران و انگلستان در 1226ق؛ صورت احتجاج با دولت انگلستان؛ عهدنامه تجارتی ایران و انگلستان در 1226ق؛ قرارنامه ایران و انگلستان در باب منع خرید و فروش کنیز و غلام در 1257ق؛ قرارنامه ایران و انگلستان در باب هرات در 1267ق؛ نامه ملکه انگلستان به دولت ایران در 1273ق؛ عهدنامه ایران و انگلستان در 1272ق؛ عهدنامه شاه صفی و سلطان مراد رابع در 1049ق؛ عهدنامه نادرشاه و سلطان محمود خان پادشاه عثمانی در 1160ق؛ نامه فتحعلی شاه به سلطان محمود خان؛ نامه نایب السلطنه عباس میرزا به سلطان محمود خان؛ جواب نامه عباس میرزا؛ عهدنامه انگلستان در 1228ق؛ نامه ایلچی دولت روسیه؛ عهدنامه ایران و دولت عثمانی در 1262ق، عهدنامه فتحعلی شاه و سلطان محمود خان در 1238ق؛ قرارنامه سردار کهندل خان در 1269ق؛ قرارنامه امام مسقط در باب بندرعباس و جزایر جنوب در 1272ق؛ عهدنامه ترکمانچای دولت ایران و روس؛ عهدنامه در باب غرامات جنگی و تخلیه سرحدات ایران در 1243ق؛ عهدنامه ایران و روس در باب تجارت در 1243ق؛ عهدنامه تجارتی ایران و روس در 1244ق؛ عهدنامه تجارتی ایران و روس در باب ورشکستگان دروغی در 1276ق؛ عهدنامه ایران و فرانسه در 1270ق؛ اعتبارنامه پرسربوره فرانسوی در 1855 میلاد مسیح؛ نامه امپراطور فرانسه در 1271ق؛ اعتبارنامه مسیو بوره در 1255ق؛ مراسله مسیو بروه وزیر مختار فرانسه به صدراعظم ایران؛ عهدنامه دولتین ایران و فرانسه در 1232ق؛ اختیارنامه صدراعظم ایران در 1271ق، عهدنامه دولت ایران و بلژیک در 1273ق؛ عهدنامه ایران و انسه تیک در 1273ق؛ عهدنامه ایران و اسپانیا در 1258ق؛ عهدنامه ایران و سوئد در 1274ق؛ عهدنامه ایران و دانمارک در 1274؛ عهدنامه ایران و هلاند در 1273ق؛ عهدنامه ایران و ایتالیا در 1279ق؛ قرارنامه امام مسقط در 1273ق؛ تبعیت نامه حاکم بندرعباس در 1273ق؛ عهدنامه ایران و یونان در 1278ق؛ قرارنامه دولت ایران در باب قندهار در 1273ق؛ قرارنامه سردار محمد علم خان در 1273ق؛ عهدنامه ایران و اوستریا در 1273ق؛ اعلام نامه میرزا حسین خان ایلچی اوستریا در 1275ق؛ عهدنامه ایران و آمریکای شمالی در 1273ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1179
خط: نستعلیق، کا: میرزا حبیب الله پسر میرزا محمد مستوفی کرمانشاهی، تا: پایان ربیع الثاني 1273ق؛ افتادگی: آغاز؛ 118گ، 15 سطر (16×10)، اندازه: 22×18سم [سنا: ف: 2 - 159]
عهدنامه ها / تاریخ، اسناد / فارسی
‘ahd-nāme-hā
ایران با انگلیس و روس و فرانسه و بلژیک و دانمارک و هلند و سوئد از زمان شاه صفی تا روزگار قاجار؛ خط: نستعلیق، کا: صدیق الملك محمد بن عبدالله (رئیس دفتر وزارت خارجه)، تا: قرن 13؛ با فهرست در آغاز به رسم یادگاری برای میرزا مهدی خان کار پرداز اول عراق عرب؛ قطع: ربعی. [نشریه: 7 - 246]
عهدنامه های ایران و انگلستان و روس و عثمانی و فرانسه و بلژیک و اسپانیا و سوئد و دانمارک و هلند و ایتالیا و مسقط و یونان و قندهار و اطریش و آمریکا؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حبیب الله پسر میرزا محمد مستوفی کرمانشاهی، تا: ربیع الثاني 1273ق، به دستور میرزا عبدالخالق خان وزیر کار گزار کرمانشاه؛ با فهرست در آغاز؛ قطع: خشتی [نشریه: 7- 197]
نسخه اصل: کتابخانه مینوی - تهران 152.
صورت عهدنامه ها و توافقاتی است که بین دولت ایران و دولتهای روسیه، انگلستان و فرانسه انجام پذیرفته بدین تفصیل: 1. عهدنامه گلستان به سال 1238، 2. عهدنامه ترکمان چای به سال 1243، 3- عهدنامه ای که در باب دفع افلاس بین ایران و روسیه منعقد شده به سال 1259، 4. قرارداد بین ایران و روسیه برای رفع اغتشاش و بی حسابی اهالی سر حدات به سال 1260، 5. عهدنامه ایران و انگلیس در پاریس به سال 1273، 6. عهدنامه بین وکلای ایران و فرانسه به سال 1272، 7. عهدنامه دیگری بین ایران و فرانسه به سال 1281، 8 عهدنامه بین ایران و اوستر به سال 1273، 9. عهدنامه بین ایران و آمریکای شمالی به سال 1273، 10. عهدنامه بین ایران و بلژیک به سال 1273، 11. عهدنامه ایران و پروس به سال 1273، 12. عهدنامه بین ایران و ساروانیا به سال 1273، 13. عهدنامه بین ایران و اسپانیول سال 1248، 14. عهدنامه بین ایران و هلند به سال 1273، 15. عهدنامه بین ایران و دانمارک در 1274، 16. اجاره نامه انعقاد قرارداد بین ایران و سوئد و نروژ به امین الملك فرخ خان، عهدنامه بین این سه کشور به سال 1274، 17. عهدنامه بین ایران و یونان به سال 1278، 18. عهدنامه بین ایران و ایتالیا به سال 1279، 19. قرارنامه تلگرافیه بین ایران و عثمانی به سال 1270، 20. مبادله اختیار نامه صدراعظم با اختیار نامه شارژ دفر روسی به سال 1271، 21. عهدنامه مخفی ایران و روسیه به سال، 22. عهدنامه دوستی و تجارتی بین ایران و آلمان به سال 1290، 23. قرار نامه بین محمد شاه و عبدالمجید خان عثمانی به سال 1263؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ مجدول؛ 162ص [عکسی ف: 7- 385]
صورت (سواد) نوزده عهدنامه است که دولت های ایران با دولت های انگلیس، روس، پروس، اسپانیا و فرانسه منعقد ساخته و نیز یک نسخه از اعتبار نامه (ترجمه ...) که ناپلئون بناپارت به وزیر مختار خود در ایران - مسیو تیکلا داده، عهدنامه از زمان نادر به بعد و بیشتر از دوران فتحعلی شاه است و تاریخ انعقاد در صدر یا ذیل نسخه یاد شده، این نسخه به دست یکی از صاحبان اطلاع بوده و در آن اصلاحاتی انجام شده. در صدر نخستین عهدنامه چنین نوشته: «سواد عهدنامه مبارکه که وکلای دولت علیه ایران - توسط مستر جالس (جانسن) با دولت بهیه انگلیس بسته اند به تاریخ 25 محرم 1224»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج، 178 ص، 14 سطر، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 17 - 287]
متضمن 23 عهدنامه به تفضیل ذیل: معاهدات با دولت روس: عهدنامه ترکمانچای 5 شعبان 1243، عهدنامه در باب کرورات و در باب و تشریفات سفراء، قرارنامه تجارتی 1259، عهدنامه در خصوص مهاجرت، معاهدات با دولت انگلیس، آخرین عهدنامه ها مابین دولت انگلیس و ایران 1273، صورت تشریفات مستر موره، عهدنامه ایران و عثمانی 1238، قرارنامه ایران و عثمانی 1263، عهدنامه ایران و فرانسه 1271، عهدنامه ایران و اوستریا 1273، عهدنامه ایران و ایتالیا 1279، عهدنامه ایران و پروس 1273، عهدنامه ایران و امریکی شمالی 1273، عهدنامه ایران و یونان 1278، عهدنامه ایران و بلژیک 1273، عهدنامه ایران و سوئد 1274، عهدنامه ایران و هلند 1273، عهدنامه ایران و مشیران شهر ازاد 1273، عهدنامه ایران و دانمارک 1274، عهدنامه ایران و اسپانیول 1288، عهدنامه ایران و ممالک متفقه سویس 1290؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا شکرالله نامه نگار بن فتحعلی خان تنکابنی، تا: 1295ق، حسب الامر یحیی خان معتمد الملك؛ دارای سرلوح، بین السطور طلااندازی؛ 141گ، 10 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 2 - 387]
مشتمل بر صورت چندین عهدنامه با این عناوین: عهدنامه دولت روس و ایران در باب تجارت تنظیم شده در نیمه شعبان 1243، عهدنامه تشریفات بین ایران و روس در نیمه شعبان 1243، قرارنامه بین ایران و رم (عثمانی) در 16 جمادی الثاني 1263 در تهران، عهدنامه صلح بین ایران و انگلیس در هفتم رجب 1273 در پاریس، قرارداد بین ایران و روس درباره حدود مرزی این دو کشور در 28 جمادی الثاني 1260 در تهران، قرارنامه تجاری بین ایران و روس، عهدنامه تجاری بین ایران و انگلیس در رمضان 1257، نظام نامه تبعیت دولت عثمانی، نظام نامه تبعیت دولت
روس، قانون تابعیت ایران؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: 5 ذیقعده 1299ق، جهت سلیمان خان کارگزار خارجه؛ 55گ، 7 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 217]
عهدنامه ها و پیمان های دولت ایران است با دولت های دیگر مانند پیمان نادر با محمود اول و خاقان مغفور با محمود خان ثانی و قرارنامه ارزنة الروم و قرارنامه توتون و تنباکو و مقاوله نامه جنحه و جنایت، پیمان با روس: پیمان ترکمانچای، در باب کرورات و تخلیه سرحدات و تشریفات سفرا و تجارت و افلاس و مهاجرت نامه و سرحدات و فیروزه، پیمان با انگلیس، بازرگانی، منع بیع موقتی برده، صلح، تجدید قرارنامه درباره برده فروشی، پیمان با بلژیک و فرانسه و آمریکا و آلمان و هلند؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی بن کریم، تا: 6 ربیع الثاني 1313ق؛ 140گ، 11 سطر (12×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 9 - 906]
در این جنگ پیمان هایی که میان نادر و سلطان محمود و خاقان مغفور با محمود بسته شده آمده است و قرارنامه فارسی ارزنة الروم و قرارنامه توتون و تنباکو و نمک و اصلاحات مقاوله نامه
جنحه و جنایت و تعدیل همین مقاوله نامه و پیمان های ایران و روس در ترکمانچای و درباره کرورات و تخلیه سرجدات و تشریفات سفر او مامورین و تجارت و قرارنامه افلاس جعلی و مهاجرت نامه و سرحدات خراسان و معاوضه فیروزه با قلعه عباس آباد و پیمانهای ایران با انگلیس درباره تجارت و قرار نامه منع بیع موقتی غلام و کنیز و صلح تجدید همان قرار نامه و پیمان های ایران با بلژیک و فرانسه و اتازونی و اطریش و الماني و هلند، در مجموعه معاهدات ایران با دول خارج چاپ موتمن الملك در تهران به سال 1908/1326 این معاهدات نیامده و برخی که آمده با انشای اصلی فارسی آن است نه ترجمه از زبان خارجی، در مجموعه قراردادها چاپ بی نام و بی تاریخ وزارت خارجه در 686ص هم این معاهدات نیست؛ خط: نستعلیق، کا: نصرالله تنکابنی، تا: پنج شنبه 6 ربیع الثاني 1313 ق، برای کتابخانه میرزا نصرالله خان مشیرالملک امیر تومان مدیر و معاون کل ادارات وزارت خارجه؛ مجدول؛ 134، 12 سطر (16×8/5)، اندازه: 22/5×14/5 سم [ف: - 164]
نسخه اصل: کتابخانه مینوی - تهران 141.
گویا از میرزا مهدی خان لک صورت چند عهدنامه و نامه و منشأت است بدین عناوین: عهدنامه دولت ایران با انگلیس توسط مستر جانس به سال 1223، عهدنامه وکلای دولت ایران با سرکر اوزلی ایلچی دولت انگلیس به سال 1227، عهدنامه دولت ایران با مستر جانس ایلچی دولت انگلیس برای بار دوم به سال 1229، احتجاجات ایران با مستر هنری و مستر موریه ایلچیان دولت انگلیس، عهدنامه تجارتی بین ایران و انگلیس به سال 1257، قرارنامه دولت ایران و انگلیس در باب غلام و کنیز به سال 1266، صورت دستور العمل میرزا محمود خان آجودان وزارت امور خارجه در باب غلام و کنیز به سال 1269، قرارنامه دولت ایران با وزیر مختار انگلیس در باب قشون کشی به هرات به سال 1269 عهدنامه صلح بین شاه ایران و ملکه انگلیس به سال 1273، عهدنامه شاه صفی صفوی با سلطان مراد رابع به سال 1047 به ترکی عهدنامه نادر شاه با محمود خان سلطان روم به سال 1160، صورت نامه فتحعلی شاه قاجار به سلطان محمود خان عثمانی نامه نائب السلطنه عباس میرزا به سلطان محمود خان به توسط قاسم خان سرهنگ پیاده و افواج نظام، صورت نامه ترکی همایون دولت عثمانی به نائب السلطنه عباس میرزا، قرارنامه دولت ایران و عثمانی در زمان محمد شاه قاجار و عبدالمجید خان به سال 1263، عهدنامه فتحعلی شاه و سلطان محمود خان به سال 1238، مقاوله نامه بین ایران و عثمانی به سال 1295، قرارنامه سردار کهندل خان با مظفر الدوله پسر سلطان علیخان در باب قندهار به سال 1279، قرار نامه بندرعباسی به سال 1272، عهدنامه ترکمان چای بین ایران و روس به سال معاهده گلستان به سال 1238، عهدنامه میرزا رضا وزیر دارالسلطنه قزوین با دولت فرانسه به سال 1222، عهدنامه ایران با فرانسه به سال 1271، عهدنامه ایران و بلژیک توسط میرزا جعفر خان به سال 1257 در استانبول، عهدنامه دیگری بین ایران و بلژیک به سال 1273، عهدنامه ایران و مشیران شهر آزاد به سال 1273، صورت عهدنامه بین ایران و روس به سال 1273، عهدنامه ایران و اسپانیولی به سال 1274، عهدنامه ایران و سوئد و نروژ توسط فرخ خان امین الملك به سال 1274، عهدنامه ایران و دانمارک به سال 1274، عهدنامه ایران و هلند به سال 1273، عهدنامه ایران و ایتالیا به سال 1276 و 1242، عهدنامه ایران با ساردانیا به سال 1273، قرارداد تلگراف بین ایران و عثمانی به سال 1280، عهدنامه مخفیه بین ایران و روس به سال 1271 و اختیار نامه شارژدفر، عهدنامه دوستی و تجارتی بین ایران و روس به سال 1290، عهدنامه بین عثمانی و روس به سال 1296، قرارنامه بندر عباسی در به حکومت رسیدن امام مسقط به سال 1272، سواد نوشته تبعیت حاکم بندر عباسی به سال 1272، عهدنامه دولت ایران و یونان به سال 1278، قرارنامه اولیای دولت ایران با سردار محمد علم خان در باب قندهار به سال 1273، عهدنامه ایران با مجارستان به سال 1273، عهدنامه ژنرال کوفمان و خان خیوق به سال 1290، قرار نامه بین کمپانی ایران و انگلیس در خصوص راه آهن، قرارنامه سفارت ایران با عثمانی به سال 1292، وصیت نامه پطر کبیر کتابچه رفیق و وزیر ملکم خان، کتابچه ای در شرح حال پیامبر صلی الله علیه و آله. تفصیل جریان انشاد مقاله مریمیه و مقامه بتولیه به سال 1292؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در پایان یادداشتی از عباس اقباس به سال 1337 در ابن بابویه آمده که آن را جهت میرزا مهدی خان لک بر سبیل یاد گار نوشته و از همین یادداشت برخی حدس زده اند که کتاب شاید به خط میرزای مذکور باشد؛
98ص [عکسی ف: 7 - 382]
این نسخه حاوی عهدنامه و مکاتیب زیر است: الف: عهدنامه حضرت رسول با نصاری (1-9)، ب: عهدنامه حضرت امیر (علیه السلام) با طایفه نصاری، عاقد این عهدنامه از طرف حضرت امیر هشام بن عتبة بن وقاص بوده است (ص 10-16)، ج: قرارنامه منعقد فیما بین دولتین ایران و انگلیس در ربیع الأول 1267ق (17-20)، د: سواد عهدنامه منعقده فیما بین دول خمسه در سال لوئی یل 1273ق مطابق 1856م بعد از فتح و محاربه سیو استا پول (20-33)، ه: ترجمه سواد کاغذ اعلیحضرت ناپلئون سوم پادشاه فرانسه به اعلیحضرت امپراطور روس سال 1854 م (33-41)، و: وصیت نامه پطر کبیر امپراطور ممالک روسیه (41-47)، ن: صورت دستخط اعلیحضرت سلطان عبدالعزیز خان (48-71)، ترجمه قرارنامه ای است که در باب حقوق قونسولها فیما بین دولتین روس و فرانسه منعقد شده است تاریخ 1291 ق (71-88)، قراردادی است بین حسنعلی خان (= امیر نظام گروسی وزیر فؤاد عامه و میرزا علیخان امین الملك وزیر رسائل ایران از یک طرف و فالکن هاگن ژنرال ماژور مهندس مامور روسی از طرف دیگر راجع به ساختن راه آهن از کنار رود ارس تا شهر تبریز (89-105)، ط: تعداد بازده نامه است از سلطان عبدالمجید خان پادشاه عثمانی به ناصر الدين شاه و هفت نامه از ناصر الدين به سلطان عبدالمجید خان پادشاه عثمانی (106-132)، می: تعداد چهارنامه از ناصر الدين شاه به پادشاه بلژیک و یک نامه از ناصر الدين شاه به شاه پروس (134-140)، نامه ای است از امپراطور چین به ملکه ویکتوریار راجع به پیمان صلح (140-141)؛ ک: دو ترجمه است یکی ترجمه فصلی است که در روزنامه قفقاز به سال 1884م و دیگری از بادکوبه بروز نامه نودویه به سال 1884 نوشته شده است (143 و 144 و 147 و 148)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13: 76گ، 12 سطر (13×8)، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 5- 340]
آغاز ثبت بعضی خطوط و نوشتجات و برخی نامه و مراسلات که در اوان سفارت عالی جاہ سرگوراوزلی برونت
نسخه اصل: کتابخانه بریتانیا - لندن 19529 .Add. مجموعه ای است از عهدنامه ها، مراسلات و نوشته هایی که در زمان فتحعلی شاه قاجار و سفارت سرگوراوزلی برونت بین ایران و انگلیس رد و بدل شده، با توضیحاتی به نثر دوره قاجاری، و در پایان نام تعدادی از شاهزادگان آن زمان مندرج است؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ 162ص [عکسی ف: 4 - 55]
با دولت های فرنگستان و اسلامی و مقاوله ها و نامه ها بدین گونه 1. عهدنامه با انگلستان در 1224، 2. عهدنامه با انگلستان در 1227، 3. عهدنامه با انگلستان در 1229، 4. گفتگو با مسترالیس ایلچی انگلیس، 5. عهدنامه تجارتی با انگلیس در 1257، 6. قرارنامه با انگلیس در 1269، 7. قرارنامه باشیل وزیر مختار انگلیس در 1269، 8. سواد دستخط ملکه ویکتوریه، 9. عهدنامه با انگلیس در 1273، 10. عهدنامه شاه صفی و سلطان مراد چهارم در 1039، 11. نامه فتح علی شاه به خداوندگار دولت عثمانی، 12. نامه عباس میرزا به سلطان محمود خان پادشاه روم، 13. نامه سلطان محمود عثمانی به عباس میرزا، 14. قرارنامه ایران و روم در 9 فقره در 16 جمادی الثاني 1263 در تهران، 15. عهدنامه فتح علی شاه با محمود خان سلطان روم در 8 ماده در 1238، 16. قرارنامه سردار کهندل خان و پسرش سلطان خان مظفرالدوله درباره قندهار مورخ ذیحجه 1269، 17. قرارنامه بندر عباسی در لوی پیل 1260 با اولیای مرز مسقط و عمان، 18. عهدنامه گلستان در 11 فصل در 1228، 19. عهدنامه ترکمان چای در 5 شعبان 1243، 20. در باب کرورات و تخلیه سرحدات در 5 شعبان 1243، 21. عهدنامه روس در باب تجارت در 5 شعبان 1243، 22. در باب تشریفات روس و ایران در ترکمانچای در 5 شوال 1243، 23-قرارنامه تجارتی ایران و روس در باره مفلس جعلی در 1276، 24. عهدنامه ایران و فرانسه در 1271، 25. مهاجرت نامه قراردادی میان روس و ایران در 28 جمادی الثاني 1260، 26. ترجمه اعتبارنامه ناپلئون امپراطور فرانسه برای مسیوبوره در پاریس در 17 فوریه 1800، 27. عهدنامه میرزا رضا با فرانسه در 16 ماده در اردوی امپراطور در 1232، 28. نامه به امپراطور فرانسه درباره امضای عهدنامه مورخ 29 شوال 1271، 29. ترجمه امضانامه امپراطور دولت فرانسه (ناپلئون) به مسیوبوره وزیر مختار در عمارت لولوی در 15 فوریه 1800، 30. ترجمه نامه مسیوبوره به صدر اعظم مورخ 27 شوال 1271، 31. سواد اختیارنامه صدر اعظم مورخ 27 شوال 1271، 32. عهدنامه ایران با بلژیک در 9 فصل در ذیحجه 127 در بروکسل، 33. عهدنامه با مشیران شهر آزاد، 34. عهدنامه با اسپانیول در 7 ماده در 20 محرم 1252 (1263)، 35. عهدنامه با سوئد در 6 فصل در 1274 (17 نوامبر 1857)، 36. عهدنامه با هلند در 6 فصل در 10 ذیقعده 1274، 37. عهدنامه با دانمارک در 6 فصل در 1274، 38. عهدنامه با ایتالیا در 8 فصل در 1279، 39. قرارنامه بندر عباس و مامور ساختن امام مسقط به حکومت آنجا، 40. نوشته حاکم بندر عباس سعید بن احمد بن ناصر که تابع ایران است، 41. عهدنامه ایران و یونان در 1278، 42. قرارنامه ایران درباره قندهار با سردار محمد علم خان پسر سردار حمدل خان، 43. قرارنامه سردار محمد علم خان با ایران در 1273، 44. عهدنامه ایران با اوستریا در 1273، 45. اعلام نامه ایران به وسیله وزیر مختار خود میرزا حسین خان به اوستریا، 46. عهدنامه ایران با بلجیق در 1275، 47. الحاقيه همین عهدنامه مورخ 1257، 48. عهدنامه ایران و امر یک شمالی 1273؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عباس نایب اول ایران، تا: 1275ق، جا: عثمانیه؛ 121گ، 10 سطر (16×8)، اندازه: 19×12 سم [ف: 17 - 119]
صورت ده عهدنامه است که بین دولت ایران و دولت های انگلیس، آمریکا شمالی، بلجیق (بلژیک)، فرانسه و عثمانی از عهد فتحعلی شاه تا ناصر الدين شاه بسته شده است. این مجموعه را نصرالله رازی نامی در 1280ق و 1281 ق کتابت کرده، وی در پایان برخی از این صورت ها به محل کتابت مجموعه یعنی بالاخانه منزل بهاء الدوله اشاره کرده که شاید نشانگر وجود اصل اسناد در آنجا باشد. و اینک عنوان آنها صورت معاهده دولتین ایران و انگلیس در ربیع الثاني 1239ق (1ر-2ر)، - صورت معاهده منعقهده در ارزنة الروم در 1239ق (2پ -3پ)، - صورت معاهده دولتین ایران و عثمانی در 16 جمادی الثاني 1262 تنظیم شده است (4ر -4پ)، - صورت عهدنامه دولت ایران با دولت انگلیس در 1227 (5ر-6ر)، - صورت عهدنامه ای به زبان ترکی بین دولتین ایران و عثمانی که در ارز روم گویا در 1269ق تنظیم شده، - عهدنامه صلح فیما بین اعلیحضرت ناصرالدین شاه و اعلیحضرت شاه انگلیس در 1273ق (7پ-8پ)، - صورت عهدنامه دولت علیه ایران با دولت بهیه آمریک شمالی در 15 ربیع الثاني 1273 ق (9ر -10ر)، - عهدنامه دولت فرانسه و ایران در 27 شوال 1271 (12ر -12پ)، - سواد عهدنامه دولت بلجیق در 27 جمادی الاولي 1257ق (13ر) در ادامه این معاهده «سواد شرط نامه دولت بلجیق» نیز که در ذیحجه 1257ق و در اسلامبول قلمی گردیده آمده است (13)، - عهدنامه جدید دولت انگلیس با دولت چین (14ر-15ر)؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: نصر الله رازی، تا: 1280 و 1281ق، جا؛ تهران؛ پشت و روی برگ 11 مطالبی هست که با موضوع کلی مجموعه ارتباطی ندارد به این شرح: تفصیل طوفان نما از اختراعات اهل «فرنگستان» با سرآغاز: شیشهای طوفان نما پیش از وقت خبر می دهند از تغییر واختلاف هوا بنوعی خوش و طوری تازه. اینها را باین قسم می سازند ... »، حساب گلوله توپ و خمپاره» با سر آغاز: «در قورخانه رسم است که گلوله توپ یا خمپاره را با مثلث می چینند یا مربع یا مستطیل ...»، - به تاریخ 9 شهر ذی قعدة الحرام سنه 1280 در بالاخانه باغ شاهزاده بهاء الدوله دام اجلاله منزل ... از روی کتاب مرحوم بهاء الدوله بزرگ تحریر شد. «نصرالله رازی» (11پ)، «در یوم 24 شهر ربیع الثاني سنه 1281 هجری» روزی که نواب مستطاب امجد والا، بهاء الدوله از مکه مراجعت فرمودند در بالاخانه ایشان تحریر و قلمی گردید. العبد نصرالله رازی» (12پ)؛ 15گ، اندازه: 31/2×19/9 سم [ف: 27/1 - 93]
در مجموعه حاضر صورت این عهدنامه ها آمده: 1. صورت عهد نامه شاه صفی صفوی با سلطان مراد عثمانی بتاریخ 1049، 2. صورت مصالحه نامه نادر شاه افشار با سلطان محمود خان عثمانی به تاریخ 1159، 3. صورت عهدنامه این دو به تاریخ 1160، 4. متمم عهدنامه سال 1238 بین ایرانی و ترکیه به تاریخ 1252، 5. قرارنامه بین پادشاه ایران و سلطان عبد المجيد خان عثمانی به تاریخ 1263، 6. عهدنامه گلستان بین ایران و روسیه به تاریخ 1228، 7. عهدنامه ترکمانچای، 8. سواد عهدنامه تجارتی بین ایران و روس به تاریخ 1243، 9. قرار نامه تشریفات مبادله سفرا بین روس و ایران به تاریخ 1243، 10. قرار نامه افلاس بین ایران و روس به تاریخ 1259، 11. صورت مهاجرت نامه ما بین ایران و روس به تاریخ 1260، 12. عهد نامه بین ایران و نکلیس به تاریخ 1224، 13. عهدنامه بین ایران و انگلیس به تاریخ 1227، 14. سواد دستخط عباس میرزا نایب السطنه، 15. عهدنامه بین ایران و انگلیس به تاریخ 1229، 16. عهدنامه تجارتی بین ایران و انگلیس به تاریخ 1257، 17. قرارنامه ایران و انگلیس در باب کنیز و غلام به تاریخ 1267، 18. دستورالعمل وزارت خارجه ایران در باب کنیز و غلام به تاریخ 1269، 19. قرار نامه اولیای دولت ایران با وزیر مختار انگلیس به تاریخ 1269، 20. سواد دستخط ملکه انگلیس در ذیل مصالحه نامه 1273، 21. صورت مصالحه نامه ایران و انگلیس به تاریخ 1273، 22. قرارنامه تلگرافی وزارت خارجه ایران و سفارت انگلیس به تاریخ 1289، 23. قرار نامه راه آهن به تاریخ 1289، 24. سوادنامه مسپو کرت، 25. عهدنامه ایران و فرانسه به تاریخ 1222، 26. عهدنامه ایران و فرانسه، 27. عهدنامه ایران و استریا به تاریخ 1273، 28. عهد نامه ایران و امریکا شمالی به تاریخ 1273، 29. عهد نامه ایران و بلجیک به تاریخ 1257، 30. عهدنامه ایران و بلجیک به تاریخ 1273، 31. عهدنامه ایران و پرس به تاریخ 1273، 32. عهدنامه ایران و ساردانیا به تاریخ 1273، 33. عهد نامه ایران و اسپونیول به تاریخ 1258، 34. عهدنامه ایران و دانمارک به تاریخ 1274، 35. عهدنامه ایران و سوئد به تاریخ 1274، 36. عهد نامه ایران و سوئد به تاریخ 1275، 37. عهد نامه ایران و ایتالیا به تاریخ 1279، 38. قرار نامه تلگرافی ایران و عثمانی به تاریخ 1280، 39. مقاوله نامه بین سفارت ایران و عثمانی به تاریخ 1291، 40. صورت دستخط سلطان عبدالعزیز خان عثمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 104گ، اندازه: 12/5 ×21سم [ف: 24 - 85]
بدین گونه: 1. با روس در 1243 در ترکمان چای، 2. با روس در 1243، 3. با فرانسه در 1270، 4. با انگلیس در 1273، 5. تشریفات تجدید روابط ایران و انگلیس در 1273 در پاریس، 6. با انگلیس در 1257، 7. با عثمانی در ارزنة الروم در 1238، 8 با عثمانی، قرارنامه فارسی در 1263 در تهران، 9. با امریکی شمالی در 1273 در اسلامبول، 10. با اسپانیول در اسلامبول در 1258، 11. قرارداد نامه بندر عباسی با امام مسقط در شعبان 1272، 12. با اوستریا در در پاریس در 1273، 13. با ساردانیا در 1273، 14. با هولندا در 1273، 15. کاغذ رد کلاندن وزیر خارجه انگلیس به صدراعظم ایران در حول 1856، 16. کاغذ امین الملك به ایلچی انگلیس در اسلامبول در 1273، 17. با روس در 18 محرم 1271؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ 105گ، 10 سطر (16×8)،
اندازه: 17 برسم [ف: 17 - 492]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15397/11 عهود با دولت انگلیس از سال 1225 تا 1257؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14 [ف: 43 - 69]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12744
آغاز: بسمله. اعلیحضرت قدر قدرت پادشاه اعظم؛ انجام: میرزا رضی خان سرتیپ قراخان. سواد عهدنامه ها با دول فرانسه، روس، انگلیس، بلژیک و هسپانیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [الفبائي: - 413]
آغاز: صورت عهدنامه که در سنه 1049 فیما بین پادشاه بهشت جایگاه شاه صفی و سلطان مراد رابع سلطان عثمانی منعقد گردیده بسم الله الرحمن الرحيم لا حول و لا قوة الله بالله؛ انجام: و بعامه کارگزاران دوست علیه ایران حکم نمودیم که فصلی و مضامین آنها را در هر حال مجری و بر قرار دارند تحريرة شهر جمادی الأولى سنة 1290 هجری.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ فهرست عهدنامه ها در آغاز نسخه آمده؛ جلد: تیماج مذهب، 66 گ، 17 سطر (10/5 ×18/5)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: 32 - 628]
صورت عهدنامه هایی است که ایران با دولت های خارجه به طور رسمی بسته است، بدین تفصیل: 1- عهد نامه شاه صفی صفوی با سلطان مراد چهارم عثمانی، شوال 1049، 2. عهد نامه نادر شاه با سلطان محمود خان عثمانی، 3. عهد نامه فتحعلی شاه قاجار با محمود عثمانی در 1238، 4. عهد نامه ایران و روم 16 جمادی الثاني 1263، 5. عهد نامه اسپانیول با دولت ایران، بیستم محرم 1258، 6. عهدنامه انگلیس و عثمانی، 3 فوریه 1855م، 7. عهدنامه ایران با امریکا شمالی در بیستم جمادی الاول 1273، 8 قرار نامه حکومت امام مسقط در بندر عباس بیستم شعبان 1273، 9. عهد نامه تجارتی و کشتی رانی ایران و اوستریا، 22 رمضان 1273، 10. عهد نامه ایران و عثمانی در 1227، 11. عهدنامه صلح ایران و انگلیس در هفتم رجب 1273، 12. عهدنامه ایران و فرانسه، 27 شوال 1271، 13. عهد نامه تلگراف ایران و عثمانی در 1280، 14. عهد نامه ایران و هلند در 1273، 15. قرارنامه بندر عباس در 1285، 16. عهد نامه ایران و فرانسه در 1222، 17. عهد نامه ایران و انگلستان، در 1224، 18. عهد نامه ایران و انگلیس در 1227، 19. عهد نامه ایران و انگلیس در 1229، 20. عهدنامه ایران و روس در 1228، 21. عهد نامه ایران و روس در ترکمنچای در 1243، 22. عهد نامه ایران و روس در 1243، 23. عهدنامه تشریفات ایران و روس در 1243، 24. قرارنامه تجارتی ایران و روس در 1279، 25. عهد نامه تجارتی ایران و انگلیس در 1257، 26. مهاجرت نامه ایران و روس، در 1260، 27. عهد نامه ایران و افغان، 28. عهدنامه ایران و انگلیس درباره هرات در 1269، 29. عهدنامه ایران و سوئد، در 1274، 30. ملحق عهد نامه ایران و ایطالیا، در 1279، 31. عهد نامه ایران و دانمارک، در 1274، 32. عهد نامه ایران و پروس، در 1273، 33. قرارنامه ایران و انگلیس، در 1267، 34. دستور العمل میرزا محمود خان آجودان، در 1267، 35. عهد نامه یونان و بلجیک، در 1273، 36. عهدنامه ایران و ایتالیا، در 1273، 37. عهد نامه ایران و بلجیک، نهم ذی الحجه 1273، 38. عهدنامه ایران و مشیران شهر آزاد، در 1289، 39. قرارنامه تلگراف ایران و انگلیس، در 1284؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالله رئیس دفتر خانه وزارت خارجه، بی تا، برای حشمت الدوله بختیاری؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 143 گ، اندازه: 14×21سم [ف: 17 - 240]
در این نسخه عهدنامه ها و منضم نامه های آنها که در دوران فتحعلی شاه تا ناصر الدين شاه تنظیم شده است بدین فهرست می آید: 1. عهد نامه ترکمانچای؛ 2. عهدنامه های ایران و عثمانی؛ 3- عهدنامه با انگلیس؛ 4. عهدنامه خاقان مغفور با سلطان محمود خان عثمانی؛ 5. عهدنامه 1262 که در ارزروم با سلطان حمید خان بسته شده؛ 6. عهدنامه صلح پاریس بدست فرخ خان امین الدوله؛ 7. عهدنامه دولتین ایران و فرانسه؛ 8 تعیین سر حدات ایران و روس؛ 9. قرار نامه 1280ق، 10. عهدنامه ایران و روس 1281ق؛ 11. فصول منضم به معاهده تلغرافیه فیما بین ایران و روس 1281ق؛ 12. قرارنامه سیم ثانوی فیما بین ایران و روس 1282؛ 13. قرارنامه تلغرافیه فیما بین ایران و انگلیس 1279ق؛ 14. قرارداد تکمیل فصل چهارم قرار نامه 1279؛ 15. قرار نامه سیم ثانوی ایران و انگلیس 1281؛ 16. قرارنامه تلغرافی ایران و عثمانی 1280؛ 17. قرارنامه تعرفه فیما بین وزیر امور خارجه عثمانی و مشیر الدوله؛ 18. قرار نامه تجارتی فیما بین ایران و روس 1259؛ 19. تشریفات تعیین ولیعهد؛ 20. چند مقاوله نامه و عهدنامه دیگر؛ خط شکسته نستعلیق، کا: میرزا رضی، ناظم، میرزا طبیب، تا: قرن 13 گ، 12 سطر (14×8)، اندازه: 22 ×17سم [ف: 5 - 255]
آغاز: صورت عهدنامه که در سنه 1049 فیما بین پادشاه بهشت جایگاه شاه صفی طالب ثراه و سلطان مراد رابع سلطان عثمانی منعقد گردید. بسم الله الرحمن الرحيم. لاحول ولاقوة بالله بیده مقالید الأمور و بقدرته ظهور کل مقدور؛ انجام: این دوانزده فصل بر وجهی که در بالا شرط و مقرر است انشاة الله الملك العلام در مدت معینه فوق بواسطه مبادله تصدیق نامجات طرفین حسن اختتام خواهد پذیرفت ...
دارای سی و سه فقره عهدنامه: 1. عهدنامه بین ایران و عثمانی از شاه صفی تا ناصر الدين شاه پنج فقره، 2. عهدنامه بین ایران و روس از فتحعلی شاه تا محمد شاه هفت فقره، 3. عهدنامه بین ایران و انگلیس از فتحعلی شاه تا ناصرالدین شاه شش فقره، 4. عهدنامه بین ایران و فرانسه از فتحعلی شاه تا ناصر الدين شاه دو
فقره، 5. عهدنامه بین ایران و اوستریا از ناصر الدين شاه یک فقره، 6. عهدنامه بین ایران آمریکای شمالی از ناصرالدین شاه یک فقره، 7. عهدنامه بین ایران و بلژیک از ناصرالدین شاه دو فقره، 8 عهدنامه بین ایران پروس از ناصر الدين شاه یک فقره، 9. عهدنامه بین ایران و سارداینا از ناصر الدين شاه یک فقره، 10. عهدنامه بین ایران و اسپانیول از محمد شاه قاجار یک فقره، 11. عهدنامه بین ایران و هلند از ناصرالدین شاه یک فقره، 12. عهدنامه بین ایران و دانمارک از ناصرالدین شاه یک فقره، 13. عهدنامه بین سوئد و نروژ از ناصرالدین شاه یک فقره، 14. عهدنامه بین ناصرالدین شاه و پادشاه یونان یک
فقره، 15. عهدنامه بین ناصرالدین شاه و پادشاه ایتالیا یک فقره، 16. قرارنامه تلگرافیه بین ایران و عثمانی یک فقره؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 66گ، 16 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 3- 969]
“ahd va peymān-e mardān-e sor×-pūš-e qal'e-ye kont
وزیری، هرمز
vazīrī “hormoz
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10813
آغاز: عهد و پیمان مردان سرخ پوش قلعه کنت، فصل بیست و چهارم، فراموش شده، مردان سرخ پوش از طالار استنطاق بیرون آمده در یکی از اطاقهای جنب آن رفته در را بستند. مورویل و الايسي با کمال غضب حرف می زدند؛ انجام: و امید دارم به زودی چاره بجویم که مادموازل باوت به ارباب عزیزم طونی شوهر کند این نسخه جلد دوم است و از فصل 24 آغاز می شود؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: مسعود فرید، آبان 1371؛ 75گ، 17 سطر (17×21/5)، اندازه: 24/5×18 سم [ف: 20 - 343]
‘ahd-ul hādī ila-1 ḥaqq yahya-bn-il husayn ilā jamī'-i 'ummāl-i-h
رسی یمنی، یحیی بن حسین، - 298 قمری
rasī yamanī, yahyā ebn-e hoseyn (-911)
[مصادر التراث في المكتبات الخاصة في اليمن 383/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1222/5
آغاز: بسمله. حمدله. و صلاته و سلامه علی سیدنا محمد النبي الامي و علی آله الطيبين وسلم تسلیما هذا عهد الهادي إلى الحق امیر المؤمنين یحیی بن الحسين رسول الله ... و امر بنسخته الجميع العمال الموجهين الى جمیع ... فاول ما اوصی به نفسی و ایاکم و امرها به و امرکم بتقوا الله عزوجل و المخافة له في السر و العلانية؛ انجام: جماعة من المسلمين و منهم ما احبوا و رضوا من هذین المعنيين و الحمدلله رب العالمين و ..
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ رمضان 1215ق؛ 1ص (29)، 33 سطر [عکسی ف: 3 - 515]
‘ayār-ol habīb
mojarrad, moheb ‘alī
مجرد، محب علی
مؤلف می گوید که در شهر لاهور در اول فصل بهار مردم در مزار شیخ حسین از عرفای بنام، جمع گشته و قبر وی را زیارت می کنند لذا او در این رساله شمه ای از حالات آن عارف و مقامات او را ذکر نموده است. مزار وی در نیم فرسخی شهر لاهور است.
آغاز: بعد از نیایش احدی که مبرا است از تهمت والد و ولد و پس از ستایش صمدی که معرا است از کسوت مؤنت و مدد. [فهرستواره منزوی 671/7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/188
آغاز: بعد از نیایش احدی که مبرا است از تهمت والد و ولد و پس از ستایش صمدی که معرا است از کسوت مؤنت و مدد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای، 17ص (483-467)، 21 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 38 - 301]
‘ayār-e dāneš = mohazzab-e anvār-e soheylī
علامی، ابوالفضل بن مبارک، 958؟ - 1011؟ قمری
‘allāmī, ab-ol-fazl ebn-e mobārak (1551 - 1603)
وابسته به: انوار سهیلی؛ کاشفی، حسین بن علی (-910)
اهدا به: جلال الدين محمد اکبرشاه (963-1014ق)
تاریخ تأليف: 15 شعبان 996ق
کلیله و دمنه را به نام محمد اکبر شاه و به فرمان و به دستور او از روی متن انوار سهیلی کاشفی در 16 باب و ساده تر از آن به تحریر درآورده است.
آغاز: سپاس ازل و ابد خداوندی را که از کران تا کران از آشکار و نهان پرتو آفتاب عالمتاب جمال اوست و زبان جمیع ذرات هستی و موجودات بلندی و پستی گویا به ذکر جلال او.
چاپ: مشار 3598، کانپور، 1871م و 1894، سنگی؛ کانپور، 1879م، سنگی، 304ص
[دیوان هند 767، الذريعة 363/15؛ مشار 1138 و 2522؛ نسخه های منزوی 5: 3732؛ دنا 694/7؛ فهرستواره منزوی 442/1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زرین، مذهب؛ 291گ، 17 سطر، اندازه: 24/4×14/8 سم [ف: 3 - 563]
آغاز: برابر؛ انجام: از سر گرفته است عیار دانش دمی اگر به صیرفیان گنج خانه شاهنشاهی که مشکل پسندان ... گاهی اندر نظر نمی بودند که گوهر دانش که درین زمان ... نشانست آن را این افسانه و افسون کجا عیاری ... تبارک و تعالی شهنشاهی عالم را که ...
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن مشهور به عرب بن شرف الدين حسن شیرازی، تا: 1028ق، جا: حیدر آباد، در ایام سلطنت سلطان محمد قطبشاه نوشته شده؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ تملک: حیدر قلی بن نور محمد خان مشهور به سردار کابلی شعبان 1321 که سید شریف خان کابلی در تهران به وی اهدا نموده، زین العابدين (پسر سردار کابلی) به تاریخ 1347؛ جلد: تیماج، 367گ، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 26 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: آن را این افسانه و افسون کجا عیاری تواند کرد. ایزد تبارک و تعالی این شهنشاه عالم را که دانش و بینش را عالمی دیگر است بقا می بخشد. آمین. اتمام رسید عیار دانش از گفتار شیخ ابوالفضل علامی. [رقم: ] مسوده فقیر الحقير محمد طالب ابن محمد احمد آبادی در ماه شانزدهم ربیع الاول سنه 1063
خط: نستعلیق، کا: محمد طالب بن محمد احمد آبادی، تا: 16 ربیع الاول 1063ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 351 گ، 14 سطر، اندازه: 12/3 ×19 سم [ف: 27/1 - 293]
بی کا، تا: رجب 1235ق؛ . [ف: - 106]
آغاز: دیگر رقم زده کلک حکمت باشد (دیباچه)؛ انجام: از قسمت بندگی و شاهی دولت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 284گ، 19 سطر، اندازه: 25/9×16سم [ف: 3 - 562]
‘ayār-e dāneš
بهبهانی، علی نقی بن احمد، ق 11 قمری
behbahānī, 'alī naqi ebn-e ahmad (- 17c)
اهداء به: علی مرادخان در حکمت طبیعی و حکمت الهي.
مشتمل بر «مقدمه» و دو «مقاله»: مقدمه در معنی حکمت؛ مقاله 1. طبیعیات؛ مقاله 2. الهيات.
چاپ: به کوشش دکتر سید علی موسوی بهبهانی، 1377، نشر میراث مکتوب
آغاز: آفتاب جمال قدم از آن متعالی است که خفافیش ظلمت سرای حدوث
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1108ق؛ دارای سر لوح؛ 228، 16 سطر، اندازه: 10×21/5 سم [ف: 2 - 73]
آغاز: بدان که این کتاب مشتمل است بر مقدمه و دو مقاله، أما مقدمه بدانکه حکمت علم بحقایق اشیاء است؛ انجام: و این حرکت تقریبا در دوازده هزار سال واقع می شود.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن حسین خراسانی، تا: قرن 13 98گ (161-258پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2 - 322]
‘ayār-ol ‘erfān
مجرد، محب علی
mojarrad, moheb ‘alī
پس از دیباچه هیجده پرسش و پاسخ در مسائل عرفانی است به نظم و نثر.
آغاز: بسمله. ثنای لاتعد ولاتحصی نثار بارگاه والا کارگاه احدیست که بحکم رحمتی وسعت کل شیء در فیض او بر وی هیچ موجودی مسدود نیست ...
انجام: که بعد از موت ترقی نخواهد بود. یا ایها الذين آمنوا انفقوا مما رزقکم الله من قبل أن يأتي یوم لا بیع فیه و لاخلة و الأشفاعة و الكافرون هم الظالمون.
[نسخه های منزوی 1288؛ فهرستواره منزوی 671/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1291ق؛ جلد: میشن، 6گ (25ر - 30پ)، 14 سطر، اندازه: 28/3×18/2 سم [ف: 8 - 189]
آغاز و انجام: برابر بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 27ص (907-933)، اندازه: 18×11 سم [ف: 44 - 177]
عیار المورخين- مرآت آفتاب نما
‘ayārīye = owzān-e felezzāt
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e hasan (- 1685)
در تعیین عیار فلزات و مقدار آنها.
آغاز: بعد الحمد و الصلاة علی محمد و آله المعصومين ... بدان که اوزان فلزات نسبت بحجم واحد مختلف می باشد چنان که شاعر گفته است: از روی جثه هفتاد و یکدرم سیماب ** چل و شش است زر ارزیدسی و هشت شمار / ذهب صداست و سرب نه و نه آهن چل ** برنج و مس چل و پنجست و نقره پنجه و چار
انجام: و چون بعد از احاطه بما ذکر اجزاء آن در غیر آن بر اذکیا صعوبتی ندارد بتفصیل تطویل آن رساله نمی دهد. و السلام علی من اتبع الهدي.
[الذريعه 220: 11؛ نسخه های منزوی 184/1؛ دنا 694/7؛ فهرستواره منزوی 271374]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: معز الدين بن محمد صادق تبریزی، تا: 1086ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (52پ - 54ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 22 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: رمضان 1100ق؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: میشن سرخ، 2 ص (73-74)، 25 سطر (14×6/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 13 - 158]
آغاز: برابر؛ انجام: حاصل نسبه قدر جثه فلز ناقص است در آن جثه مفروضه و چون او معلوم شد وزن نیز معلوم است و العلم عند الله
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تاب محشی؛ خریداری از مشیری؛ گ (9پ -11پ)، 15 سطر (5/5×14)، اندازه: 10/2×18/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر بی کا، بی تا؛ 4گ (58پ -61ر) [ف: 5 - 340]
‘īyān-ul mudrikīn fī bayān-il muslikīn
حائری خراسانی، هادی، 1259 - 1327 قمری
ha'eri ×orasani, hadi (1843 - 1909)
وابسته به: اثبات الواجب القديم = صیت و صیدا، دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
تاریخ تأليف: شعبان 1333ق
حاشیه ای است بر رساله «اثبات الواجب القديم» دوانی.
[الذريعة 364/15 همین نسخه را شناسانده]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 599/2
آغاز: احمد کی یا واجب الوجود و یا واهب العقل و الجود حمدا بما تستحقه بما انت معبود ... و بعد فیقول العبد الجاني ابن علی بن محمد الهادي الحسيني الخراساني؛ انجام: فاذا لم یکن المعلول الأخير علة الاللمتناهي لم یکن معلولا الا للمتناهی، قد کتبت ما وفقنی الله تعالی في تحقیق هذه الرسالة من الحواشي المسماة بعیان المدركين اختصارا لما فصلناه في رسالتنا المفردة المسماة بانتقاد الاعتقاد ... از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 28 شعبان 1333ق؛ جلد: تیماج مجدول، 36گ، اندازه: 15/5×9 سم [ف مخ: 1 - 340]
‘īdānat-ul uşūl
مؤلف در این کتاب از کتاب «هداية المسترشدين» و «فصول» و جواهر الكلام» مطلب نقل کرده است. از این رو باید از اعلام امامیه نیمه دوم قرن سیزدهم به بعد و شاید از مردم همدان باشد. تبویب کتاب چنین است که مطالب عامه در عنوان «عيدانة» آورده شده و هر «عيدانة» شامل عناوین «سلائة. غصن. قنوة» است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6898
آغاز: العيدانة الثانية عشران الأمر بالشیئی هل یقتضی النهي عن ضده ام لا تحقیق الكلام یقتضی رسم مقدمات فیها؛ انجام: و قد اختلفوا فیه علی شامل شش عیدانه (12، 20، 21، 24، 25، 26)؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ واقف: ملکزاده کوثر، 125گ، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 63]
عید فطر- آداب عید قربان و عید فطر
‘īšat-on rāzīya
حسینی شهشهانی، محمد بن عبد الصمد، - 1287 قمری
hoseynī šahšahānī, mohammad ebn-e 'abd-os-samad ( 1870)
تاریخ تأليف: 11 ذیقعده 1265ق؛ محل تأليف: اصفهان
رساله فتوایی است در «مقدمه» و چندین «باب» و «خاتمه» در عقود و ایقاعات.
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي اجل لنا التجارة لا نتظام العاجل ... و بعد چنین گوید خادم دین مبین و چاکر شرع متین: ... که چنانچه شارع مقدس را اهتمام می باشد در تحصیل کردن بندگان احکام ...
[دنا 695/7 (7 نسخه)؛ الذريعة 364/15]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: مقوایی، 141گ، اندازه: 22×15/5 سم [ف: - 60]
آغاز: برابر؛ انجام: و لقد فرغت من تسوید. یوم الخميس اول سدس الثالث من الحادي عشر من النصف الأول من العشر الثالث من المائة الرابعة من الألف الثاني من الهجرة النبوية ..
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 ذیقعده 1265ق؛ مهر: «المتوكل علی الله محمد بن علی یزدی»، «یا اجود من کل جواد»؛ جلد: تیماج، 89گ، 19 سطر (16×9)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 3 - 854]
آغاز: برابر؛ انجام: و یشفی صدورنا باکمال الدين و اتمام النعمة بحق محمد و آله الابرار الاطهار و السلام علی من اتبع الهدي ...
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن حاج محمد غروی، تا: 13 ربیع الاول 1266ق؛ تملک: علی اکبر بن ملا محمد زرندی به تاریخ ششم ذیحجه 1317 با مهر «یثق بالله الصمد علی اکبر ابن محمد» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 150گ، 20 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 15 - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: و در صیغ حکم حاکم فرق نیست، در میان آن که در مقام مرافعه باشد، مانند حکم به حجر مفلس و سفیه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 99گ (1ر-99پ)، 19 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 37 - 146]
آغاز: معرفت صیغ آن می باشد از فقها متعارف در تصنیف نبود؛ انجام: یکاد أن ینقرض فیه الفقها من البلاد و الديار ... في سنه 1281 تمام شد.
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1281ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 100گ، 19 سطر، اندازه: 15/5 ×20سم [اهدائی رهبر: 3 - 475]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1203/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 175]
آغاز: برابر؛ انجام: چنین اگر گوید به مدعی قد اقمت الحجة یعنی به تحقیق که اقامه نمودی حجة خود را یا به او بگوید که دعوای تو ثابت است شرعا ... و در صیغ حکم حاکم فرق نیست در میان آن که ... حکم به حجر مفلس وسفیه تم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 103گ، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 3-1411]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 59گ (78پ -136 پ)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 19 - 133]
al-'aylam-uz zā×ir fī aḥwāl-il awā'il wa-l awā×ir = al hāfil-ul wasīt wa-l 'aylam-uz zā×ir-ul muhīt fi ahwāl-il awā'il wa-l awā×ir
جنابی، مصطفی بن حسن، - 999 قمری
Jenābī, mostafā ebn-e hasan (- 1591)
اهداء به: سلطان مراد خان
در تاریخ عمومی اسلام است در یک «مقدمه» و هفتاد و شش «باب» که آن را تاریخ جنابی هم می گویند (چلبی، معجم المؤلفين 246/12).
در فهرست المخطوطات المصورة التاريخ جزو 2 ص 113 ش 210) نام آن «الحافل الوسيط و العيلم الزاخر المحيط في أحوال الاوائل و الأواخر» آمده و گفته شده که در یک مقدمه و هشتاد و دو باب است و هر بابی درباره دولتی است و آخرین آن درباره «اسماعلیه آل شیخ حیدر اسماعیلی» است. مقدمه در بیان نبوت و رسالت و ذکر اول ما خلق الله می باشد و ابواب آن از ذکر انبیاء شروع می شود و به ذکر پادشاهان عالم از قیاصره و اکاسره و غساسنه و ملوک بنی حمیر و سلاطین یمن (شاهان قبل از اسلام و بعد از اسلام) می پردازد تا به دوره سلاطین عثمانی می رسد و با یاد یکایک سلطانهای قبل از سلطان مراد خان تاریخ با شرح حال او خاتمه می پذیرد.
شرح و حواشی:
1- اخبار الدول و آثار الاول؛ قرمانی، احمد بن یوسف (939-1019)
آغاز: اشرف کلام یتضرع نشره و راه و احسن مقال یتفرح طیبه؛ انجام: من الجر کس و غیرهم و غزا عدة غزوان
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 560گ، 23 سطر (12/5 × 20/5)، اندازه: 32×21سم [ف: 8 - 149]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 384، 31 سطر، اندازه: 22× 33/9 سم [ف: 1- 475]
خط: نسخ، کا: آقا بابا بن مهدی شهمیرزادی، تا: ذیقعده 1280ق؛ 436گ، 30 سطر، اندازه: 23/1 × 34/5سم [ف: 1- 374]
al-'ayn = k.-ul 'ayn
فراهیدی، خلیل بن احمد، 100 - 175 ؟ قمری
farāhīdī, ×alīl ebn-e ahmad (719 - 792)
لغات عرب را به ثنائی و ثلاثی و رباعی و خماسی تقسیم کرده و هر یک صحیح و غیر صحیح، و آنگاه آنها را به ترتیب ادای
آنها از مخرج به گونه ای ابتکاری و مشکل گرد آورده است، ترتیب حروف در کتاب العين بدین گونه است: عین، حاء، هاء، خاء، غین، قاف، کاف، جیم، شین، ضاد، صاد، سین، زاء، طاء، دال، تاء، ظاء، ذال، ثاء، راء، لام، نون، فاء، باء، میم، واو، همزه، یاء. کتاب را بنا بر قول اصح لیث بن مظفر بن نضر بن سیار از خلیل روایت کرده است. این کتاب از منابع اولیه و مهم علم لغت به شمار می رود. نسخ کتاب عین (ظاهرة) قرنها از دسترس دور بوده، چنان که جرجی زیدان می گوید: «نسخه ای از آن دیده نشده»، اما اکنون علاوه بر نسخه های ایران، نسخه هایی از آن را در دارالکتب مصر و در مجمع علمی عراقی می شناسیم.
چاپ: بغداد، محقق عبدالله درویش، چاپ اول، جزء اول، 1386ق، 376ص.
[معجم المؤلفين 1130/4؛ الذريعة 364/15، دارالکتب 28/2 و 36؛ معجم المطبوعات ص 835]
شرح و حواشی:
1- کتاب العين (مختصر)؛ زبیدی، محمد بن حسن (316-379)
کا: نجف قلی بن نیاز علی قزوینی، تا: قرن 11؛ 880گ [فیلم ها ف: 1-354]
آغاز: بسمله بالله نشهد و علیه نتوکل ... هذا ما الفه الخليل بن احمد البصري من حروف اب ت ث ... فلم یمکنه أن یبتدی بالتأليف من اول اب ت ث و هو الالف لان الالف حرف معتل فلما فاته الحرف الاول کره أن یبتدی بالثانی ... فدبر و نظر ... فصبر اولاها بالابتداء ادخل حرف منها في الحلق ... فوجد العين ادخل الحروف في الحلق فجعلها اول الكتاب ثم ما قرب منها الأرفع فالارفع حتی اتی علی اخرها و هو الميم ... قال ابو معاذ عبدالله بن عاید حدثنی الليث بن المظفر بن نصر بن سیار عن الخليل بجمیع ما في هذا الكتاب قال لیث قال الخليل کلام العرب مبنی علی اربعة اصناف ....
آغاز ج 2: بسمله الحمدلله الذي خلق الانسان ... اما بعد فهذا المجلد الثاني من کتاب العين الذي الفه الحبر العلامه ... ابوالصفا خلیل بن احمد البصري و لما کان ... کثیر الحجم نصفناها لتسهیل المطالعه ... و اول المجلد الثاني باب العين مع الظاء غیظ؛ انجام: فلو تکلف من الآية اشتقاقا علی قیاس علامه معلمه لقلت آیه ماياة قد اییت فالعم انشاء الله تمت الحروف المعتله.
خط: نسخ، کا: مرتضی قلی افشار بن محمد یوسف، تا: 1087ق؛ 506ص، 29 سطر، اندازه: 24×37/5سم [ف: 17 - 108]
آغاز: بسمله، بحمدالله نبتدی و نستهدی و علیه نتوکل وهو حسبنا و نعم الوكيل هذا ما ألفه الخليل بن احمد البصري رحمه الله کلام العرب و الفاظهم من حرف اب ت ث مع ما تکلمت؛ انجام: القلت آبه یا باه قد ابیت فاعلم ان شاء الله. تمت الحروف المعتلة بحمد الله و منه.
خط: نسخ، کا: محمد علی کهپایی، تا: 15 صفر 1092ق؛ با یادداشت کاشف الغطاء در 7 ذیقعده 1367 در این که این نسخه از خلیل نیست چه در آن از خود او در بسیاری از جاها نقل شده، یادداشتی از ملک درباره اینکه این کتاب از لیث بن سیار است؛ 484 گ، 23 سطر، اندازه: 31×18/5 سم [ف: 1- 376]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 962
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 188]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5075
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 131]
‘ayn-ul uşūl
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 قمری
narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
تاریخ تأليف: سه شنبه 25 جمادی الثاني 1208ق؛ شامل چند «مقصد» و هر مقصد دارای چند «باب» و «فصل» است.
آغاز: الحمدلله الذي ربط بالاصول شوارد الفروع والمسائل وضبط شتات الأحكام بقواعد الامارات ... یقول المفتقر الى الله الباقي احمد ... وفقهما الله لما یحب ویرضی هذه نخبة ما اورده الأصوليون ...
[الذريعة 367/15]
آغاز: برابر؛ انجام: و کثیرا ما یکون بحیث یحصل له القطع بقول من اشتهر في العصر بالاجتهاد و الصلاح بل یعلم قوله الوحي المنزل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 239گ، 19 سطر (14/6×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 425]
آغاز: برابر، انجام: وتوصیفه علی حسب اقتضاء الحال مع تراکم الأشغال وتطرق التفرق الى البال علی ید مؤلفه المرتهن بمعاصیه ليلة الثلاثاء 25 من شهر جمادی الثانية من شهور سنة 1208
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 236گ، 19 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 5 - 2949]
آغاز: الضروري الذي یعلم به الاصطلاح توفیقی و الباقى متردد فیه و الغزالي و القصدي إلى التوقف و الحق أن بعض اللغات او اکثرها اصطلاحی؛ انجام: علی حسب اقتضاء الحال مع تراکم الاشغال و تطرق التفرق إلى البال علی ید مؤلف المرتهن بمعاصیه ليلة الثلث الخامس و العشرين من شهر جمادی الثاني من شهور سنة ثمان و ماتین بعد الألف ...
خط: نسخ، کا: سید مهدی بن سید حسین حسینی خادم مزار پنجه شاه، تا: شنبه 25 شوال 1208ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، علامت بلاغ در چند جای نسخه دیده می شود؛ تملک ابو تراب قزوینی؛ جلد: تیماج سرخ، 202گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 31 - 49]
کا: سید حسین بن علی اکبر رضوی، تا: شوال 1211ق؛ اهدایی: محمد سعیدائی؛ 267گ، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: کما لا یخفی علی من تصفح کتب المجتهدين و الفقهاء فیکون الأصول معتضدا بظاهر آخر و الظاهر الواحد لا یقاومها. تمت.
خط: نسخ، کا: صفر علی بن عبد الحميد، تا: 14 جمادی الثاني 1213ق؛ 155گ، 20 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 33/2 - 144]
آغاز: و الفكر و الرجوع الى الادلة العقلية بخلاف الشرايع فان العقل لاسبیل له اليها وقد عرفت امتناع تواتر في جمیع الجزئيات فیلزم أن لا یکون سلعلی الشرايع فائدة لولا لزم العمل؛ انجام: وقد ذکرت في هذا الكتاب ماهو العمدة في طریق الاجتهاد وما ابری نفسی عن الخطاء والتقصیر اذ للتبری عن ذلك انما هو شأن الحكيم الخير فاسأل الله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 190گ، 24 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 3 - 1412]
‘ayn-ol a'yān fī ma‘refat-en nafs va-l abdān
گیلانی، حسین بن عزیز، ق 11 قمری
gīlānī, hoseyn ebn-e ‘azīz (- 17c)
در یک «مقدمه» در چهار «بحث» و پنج «باب» و «خاتمه» در روان شناسی فلسفی و کلامی شیعی.
[فهرستواره منزوی 199/6 و 451/9]
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 262/1
خط: نستعلیق، کا: حسن گیلانی، تا: قرن 11 [ف: 3 - 41]
‘ayn-ol īmān
ناطقی
nāteqi
از «ناطقی»، چنان که نام او در کتاب ص 15 نسخه 1746 گنج بخش آمده، و درستش از سعدالدین کابلی انصاری است. که از پایان کتاب بر می آید، که نگارنده در 1160، 19 ساله بوده و در آن هنگام نخستین کار خود را نگاشته و تا بیست و هفتمین سال زندگانیش چند کار ساخته، که از آنها نام نمی برد. از این روی وی بایستی در 1141ق / 8-1729م زاده شده باشد، و این سال با زایش آن کابلی جور می آید که او نیز کتابی به نام «عین الايمان» (نسخه موزه کابل 150) را دارد. پس گمان می رود این کتاب از او باشد و نام «ناطقی» تحریف باشد. نثری روان، آمیخته به نظم، با سربندهای «ای عزیز» در مسایل نظری عرفان و سلوک، بخشبندی نشده: در بیان حقیقت توحید، حقیقت صدق، حقیقت این که اقرار و تصدیق از هم جدا نیست، صدق در دل ... حقیقت جان در تن و تن در جان (در اینجا نام نگارنده آورده شده) حقیقت توحید و حقیقت شریعت ... و پایان می یابد به: «مثنوی ختم کتاب عین الايمان» و سروده هایی. (احمد منزوی)
آغاز: هو الموجود قبل کل وجود. حمدی که سزد به وحدت دوست ** هم حامدی و محمودی زوست ... سبحان من لا اله الا هو
[فهرستواره منزوی 672/7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17593
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [دث. مجلس]
ayn-ol baqa
بقای اصفهانی، محمد بن محمد صادق، 1257 - 1313 قمری
baqā-ye esfahānī, mohammad ebn-e mohammad sādeq (1841 - 1896)
چند قصیده است به قوافی مختلف سروده شده است در مدح و منقبت ناصرالدین شاه قاجار به مناسبت های مختلف با تخلص شاعر «بقا» به اضافه چند غزل در پایان مجموعه که در مدح وی نیز گفته شده است. این مجموعه دارای دیباچه منثوری از سراینده نیز می باشد و تمام اشعار آن نزدیک سیصد و پنجاه بیت است.
[الذريعه 139/9 با عنوان دیوان بقاء اصفهانی؛ نسخه های منزوی 2251/3]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 23 و 2579 عکسی
آغاز: آغاز دیباچه: آغاز هر دفتر و عنوان هر دیوان ستایش مر پاک یزدانی را سزاست که گوهر وجود انسانی را بزیور نطق از سایر حیوانات رتبه امتیاز بخشید.
آغاز دیوان: از وثاق آن راحت روح و روان آید برون ** یا از گلزار جنان سروی روان آید برون
خط: نستعلیق خوش، کا: حاجی صفا ابن خاقانی محلاتی (محمد رضا فرزند خاقانی شیرازی)، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 16گ،
15 سطر، اندازه: 21×14/5
سم [ف: 1 - 41] و [عکسی ف: 7 - 168]
عین البكاء- لب عین البكاء
‘ayn-ol bokā
بروجردی کاشانی، محمد تقی بن احمد، ق 12 قمری
borūjerdī kāšānī, mohammad taqī ebn-e ahmad (- 18c)
اهدا به: وزیر اعظم محمد تاریخ تأليف: 1199ق؛ محل تأليف: کاشان
در ثواب عزاداری و گریستن بر اهل بیت علیهم السلام مخصوصا سالار شهیدان امام حسین (علیه السلام) با اشاره به تاریخ ولادت تا وفات پنج تن آل عبا و حضرت امام کاظم و امام رضا علیهم السلام، به نثری ادیبانه و اشعاری از مؤلف مناسب موضوعات؛ در بیست و دو «باب» (هر بابی به جای مجلسی از برای واعظان و اهل منبر) تنظیم شده: باب 1. ولادت پیامبر اکرم تا وفات؛ 2. ولادت امیر المؤمنين تا وفات؛ 3. ولادت حضرت زهرا تا وفات؛ 4. ولادت امام حسن تا وفات؛ 5. ولادت امام حسین تا توجه به عراق؛ 6. شهادت مسلم بن عقیل؛ 7. شهادت طفلان مسلم؛ 8 توجه امام حسین به سوی کربلا؛ 9. شهادت حر بن یزید ریاحی؛ 10. شهادت وهب و حبیب بن مظاهر؛ 11. شهادت قاسم بن الحسن؛ 12. شهادت فرزندان امیر المومنين؛ 13. شهادت حضرت عباس بن علی؛ 14. شهادت علی اکبر؛ 15. شهادت علی اصغر و امام حسین؛ 16. غارت خیمه های اهل بیت؛ 17. رفتن اهل بیت از کربلا به کوفه؛ 18. توجه اهل بیت از کوفه به شام؛ 19. رفتن اهل بیت به مجلس یزید؛ 20. رفتن اهل بیت به مدینه؛ 21. ولادت تا شهادت امام کاظم؛ 22. ولادت تا شهادت امام رضا
آغاز: الحمدلله الذي خلقنا بلطفه من الماء والطین وجعلنا بكرامة من امة سید المرسلين و خاتم النبيين، اما بعد اصل هر کلام ثنای ملکی است علام ...
انجام: خداوندا به آبروی حسین بن علی علیهما السلام که ما از دوستان او محسوب شویم و دست ما را از دامن ولای آن جناب کوتاه مکن
چاپ: مشار فارسی 3601/3
[الذريعة 367/15؛ نسخه های منزوی 4504/6؛ فهرستواره فارسی 1721/3؛ دنا 697-696/7 (51 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- لب عین البكاء = عین البكاء؛ بروجردی کاشانی، محمد تقی بن احمد (-12)
آغاز: دان که تراینز نخواهد مان بر این خاکدان دون ... دل منه شعر؛ انجام: حین مناص یعنی اکنون که به چنگ ما گرفتار شده امید ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1199ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 199گ، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف مخ: - 139]
بی کا، تا: 1199ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: ... قائدة الامم و اصل الكرم، ابی عبدالله جعفر بن محمد الصادق المصدق المبين، و علی باب الإيمان، و امین الرحمن السيد عالم ابی ابراهیم موسی بن جعفر الكاظم؛ انجام: سالی به عزم زیارت بیت الله بیرون آمدیم، در وداع گاه منزل خود پیرزنی را دیدم که ضعیف بر چارپای لاغری سوار است ...
حاشیه نویسی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 23گ (126-48پ)، 21 سطر، اندازه: 12/5 ×21سم [ف: 37 - 365]
آغاز: پروانه ها به دور محفل دین بر سر زده در آن وقت جناب ختمی پناه از ضعف بدن قوت راه رفتن نداشت؛ انجام: چون دست بر گیسویش برد دلش زان شانه کردن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ 116 گ، 23 سطر، اندازه: 22/5 × 33/5 سم [ف: 26 - 384]
آغاز: خلاصه کلام بعد از فراق از تأليف این نسخه مصیبت انجام در عزای ائمه آنام خصوصا اهل بیت کرام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 111گ، 19 سطر، اندازه: 20/5 × 27/5سم [ف: 1- 229]
آغاز: که داخل چه کشت عزرائیل ** سلام کرد رساند هم سلام رب جلیل / نمود عرض همه گفته های ربانی ** چنانچه وحی به او کشته بود یزدانی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 108گ، 12 سطر، اندازه: 21×18سم [ف: 5 - 2950]
آغاز: برابر
انجام: سردادن راه ما بخنجر بهتر قربانی ما بهر چه بهتر بهتر ** رازی است میان ما و فرزند رسول از آغاز کتاب تا مصائب امام رضا (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید حسین شاهزاده عبدالعظیمی، 1297؛ جلد: تیماج مذهب، 382گ، 18 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 1 - 340]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن اسماعیل، تا: ربیع الأول 1203ق؛ جلد: تیماج، 276گ، 20 سطر (12×21/5)، اندازه: 28×19سم [ف: 17 - 407]
آغاز: برابر؛ انجام: که حضرت امام زین العابدين علیه السلام چهل سال بر پدر بزرگوار خود گریست ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربیع الثاني 1205ق؛ اهدایی: وزیری؛ 213 گ، 22 سطر (21×14)، اندازه: 29×18سم [ف: 1- 199]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ اندازه: 34×20/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
آغاز: الحمدلله الذي جعل عین البكاء المباكين مشرب عطشان یوم الدين الذي فضل المجاهدين في سبیله علی القاعدين بالدرجات الرفيقة؛ انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: ابن کربلای عبدالرزاق، تا: 18 ربیع الاول 1225ق، ساکن قریه مهران بالا طالقان؛ واقف: ولد امامقلی دلیرج، رجب 1255ق؛ 165گ، 22 سطر، اندازه: 30×22سم [ف: - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صفر علی بن افراسیاب استرابادی، تا: 1225ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377، 223گ، 21 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 26 - 381]
خط: نستعلیق، کا: صفر علی بن افراسیاب استر آبادی، تا: 9 ربیع الاول 1227ق، جا: نیشابور؛ تملک: مشهدی غلام رضا؛ مهر: «آقا جمال» (بیضی)، «رب بمحمد و علی ... » (مربع)؛ جلد: تیماج زرد، 200گ، 21 سطر، اندازه: 20/5 × 29/5سم [مؤيد: 3 - 306]
آغاز: برابر
انجام: دست ما را از دامن چنین آقایی کوتاه مکن و مارا به شفاعت او برسان. کامل؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن میرزا محمد نصیر، تا: 28 صفر 1227ق؛ جلد: تیماج، 225 گ، 21 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 2- 377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید اسمعیل بن نورالدین حسینی برزانی اصفهانی، تا: 26 جمادی الاول 1228ق، تملک: محمد حسین بن محمد حسینی مراغه؛ 268 گ، 17 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: - 98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد علی، تا: 1230ق؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 254گ، 21 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 26 - 383]
آغاز: الحمدلله الذي جعل عین بکاء الباكين مشرب عطشان یوم الدين ... اما بعد لالی ثنای بی منتهای مجری الفلكي را سزاست؛ انجام: غوص در عمان معنی کرد و گفت **گشت از عین البكا این در پدید
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد رفیع کرمانی، تا: 21 ربیع الثاني 1230ق، به جهت میرزا علی محمد؛ جلد: تیماج، 238گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 101]
آغاز: الطيبين الطاهرين المعصومين الزاكين پیمانه کشان باده عرفان، انجام این است زیانکاری بزرگ که علاجی برای او متصور نیست لعنة الله علیه و علی سائر ظالم آل محمد و عذبهم الله عذابا اليما.
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل حسینی شیرازی، تا: سه شنبه 9 رجب 1231ق؛ افتادگی: آغاز (ورق اول)؛ 241گ، 19 سطر، اندازه: 20/3 × 29/6 سم [ف: 14 - 355]
خط: نستعلیق، کا: تقی حسینی، تا: ذیحجه 1231ق؛ اهدایی: علی نگهی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 133گ، 22 سطر (25)، اندازه: 20×32سم [ف: 5- 1832]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن یار محمد بوئینی، تا: 24 شوال 1235ق؛ مجدول؛ 126 گ، 24 سطر، اندازه: 31×22سم [ف: 5- 36]
آغاز: برابر؛ انجام: سردادن راه ما به خنجر بهتر ** قربانی ما هر چه نکوتر بهتر ...
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی پسر محمد ابراهیم هاشمی، تا: 1237ق؛ تاریخ وقف: 1237؛ کاغذ: اصفهانی، 167گ، 21 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 19×28سم [ف: 3 - 1012]
آغاز: برابر؛ انجام: که همه انبیاء آمرزش گناه دوستان تو را از حق تعالی می طلبند
خط: نستعلیق، کا: محمد جواد روضه خوان، تا: 1237ق؛ مجدول؛ 181 گ، 21 سطر (23×12)، اندازه: 32×20سم [ف: 2 - 469]
کا: میرزا محمد بن محمد سمنانی، تا: پنج شنبه 5 ربیع الثاني 1238ق [ف: - 14]
کا: علیخان بن صالح شیر بومی جزی، تا: چهارشنبه 3 صفر 1240ق؛ 149 گ، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 1- 419]
آغاز: برابر
در فهرست مختصر مجلس به خطا «منبع البكاء في مقتل سید الشهداء» و از ملا محمد صالح قزوینی دانسته؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: حدود 1240ق؛ جلد: تیماج مغز پسته ای، 234گ،
19سطر، اندازه: 20/5 × 29/5 سم [ف: 41 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن اسماعیل حسینی، تا: 26 ذیحجه 1241ق؛ 260 گ، 16 سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 2 - 378]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف خلف حاجی الحرمين حاجی تقی، تا: پنج شنبه 22 ذیقعده 1243ق؛ 171گ، 22 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 5 - 2950]
آغاز: بسمله. رسولان دیار محنت و غم و پیغمبر کشور مصیبت و الم عرش بر آن راه و روان؛ انجام: چه می شود بطفیل سر غلام سیاه ** چه داغ لاله کند جای اندر آن صحرا؛ تمام شد کتاب عین البكاء عن کلامما ملا نقی رحمه الله. آغاز نسخه حاضر با نسخه های دیگر متفاوت است ولی نام کتاب بر فراز صفحه نخست و در انجامه کاتب مانند فوق آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد رحیم ماسوله ای، تا: 5 ذیحجه 1245ق؛ 133گ، 15 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 44 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد کاظم اشرفی، تا: 1246ق؛ 185گ (1پ -185)، 22 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 35-490]
انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 11 ذیقعده 1248ق؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 181 گ، 20 سطر، اندازه: 22/5 × 34/5سم [ف: 26 - 384]
خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: 1249ق؛ قطع: رحلی کوچک [میراث شهاب: سمش 4- 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قربانعلی بن کربلایی حسین، تا: شنبه 5 محرم 1249ق؛ جلد: تیماج، 170 گ، 23 سطر، اندازه: 33×20سم [ف مخ: 3 - 1412]
آغاز: بسمله؛ مجلس اول در مصیبت جناب محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) خاتم الانبياء و خیر البرية. روزی که شود تمیز عالم ز جهول دانید که چیست باعث رد و قبول تصدیق امامت علی و اولاد و آنگاه گریستن باولاد رسول
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 5 ذیحجه 1254ق؛ 200گ، 20-23 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 5 - 2950]
چند مجلس از کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: ملا محمد بن محمد رحیم روضه خوان، تا: 19 محرم 1255ق؛ جلد: تیماج، 80گ (1پ-80پ)، اندازه: 30×16/5 سم [ف: 6- 205]
آغاز: رسولان دیار محنت و غم و پیغمبران کشور مصیبت و الم عرش پیران راه روان و کرسی نشینان محفل ایمان و محدثان حدیث تعزیت؛ انجام: چه می شود بطفیل سر غلام سیاه ** چه داغ لاله دهی جای آندران در گاه
خط: نستعلیق، کا: حسین بن حسنعلی کلیر دی، تا: 15 محرم 1255ق، جا: کوه پر؛ واقف: گل نسا و فاطمه و حلیمه، 1277ق؛ جلد: تیماج، 145 گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدجعفر بن شیخ محمد واصف لاهیجانی، تا: 27 رمضان 1255ق؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 208گ، 23 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 26 - 382]
کا: ابو تراب بن میر محمد حسینی دشتکلائی، تا: چهارشنبه 8 ربیع الاول 1257 ق [ف: - 14]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسی موسوی، تا: 23 ربیع الثاني 1258ق؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مشکی، 163 گ، 21 سطر، اندازه: 33×21/5 سم [ف: 26 - 384]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن غلامعلی بن محمد مرشد اليكاني، تا: 23 ربیع الاول 1258ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 237گ، 14 سطر، اندازه: 21/5×15/5 سم [ف: 21 - 79]
آغاز: بر سرزده و خضاب خوناب درونش را فکار بندان (کذا)؛ انجام: و ما را به شفاعت او داخل بهشت عنبر سرشت گردانی آمین یا رب العالمين نسخه از ابتدا ناقص و اوراق نامرتب است؛ خط: نستعلیق، کا: سید جعفر حسینی هروی، تا: رجب 1260ق، به امر آخوند ملامحمد مقدس؛ 218گ، 25 سطر، اندازه: 28/6×18/3 سم [ف: 26 - 383]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 ربیع الاول 1260ق؛ جلد: تیماج، 226گ، 14 سطر چلیپایی، اندازه: 14×20/5سم [ف: 4 - 352]
آغاز: بسمله. رسولان دیار محنت و غم و پیغمبران کشور مصیبت و الم عرش بر آن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، کا: عبدالله بن عبدالله، تا: 22 ذیحجه
1261ق؛ مصحح؛ 124گ، 24 سطر (13×26/5)، اندازه: 34×22سم [ف: - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: یا رب و قادرا به شه کربلا ببخش ** افعال زشت او بشه انبیا ببخش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی، در اول نسخه تاریخ تولدهایی از 1229 تا 1275 بچشم می خورد؛ تملک: علی نقی بن محمد خراسانی الاصل اصفهان در 1262 با مهر علی نقی (بیضی)؛ 139 گ، 18 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [مؤيد: 3 - 179]
خط: نستعلیق نازیبا، کا: رضاقلی بن محمد تقی، تا: 1264ق، ساکن قریه مهران طالقان؛ جلد: تیماج سیاه، 220گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: - 117]
آغاز: مجلس اول در ذکر وفات حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله من کلام ملا علی نقی بروجردی علیه الرحمه ... در سفر حجت الوداع عازم وطن گردیده خورشید حیاتش؛ انجام: این است زیان زیان اری بزرگی که علاجی از برای او متصور نیست لغتة الله علیه و علی سایر ظالمین آم محمد ص و عذبهم عذابا اليما منتخب عین البكاء. نسخه حاضر مبوب نیست و صرفا عنوان مجلس دارد در مقایسه حجم این نسخه با سایر نسخه های «عین البكا» به نظر می آید این نسخه گزیده ای از کتاب «عین البكا» باشد. فاقد مقدمه و دیباچه در آغاز نسخه است و صرف نظر از ترتیب «لب عین البكا» با انجام های این کتاب نیز مطابقت ندارد. دارای 36 عنوان مجلس است. مجلس 1 تا 10؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: یحیی بن نجف طالقانی نویز کی، تا: 1265ق؛ مجدول؛ تملک: سید مرتضی مورخ 1301 ق، مرتضی موسوی در 1407ق، سید حسن مورخ 1341ق؛ مهر: «حسن الحسيني» (بیضی)، «بنده آل محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 180 گ، 14 سطر (14×8/5)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 ذیقعده 1269ق، کاغذ: فرنگی آبی [نشریه: 11 - 908]
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 309]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ملا علی اکبر بن کربلائی محمد، تا: رجب 1293ق؛ 221گ، 25 سطر، اندازه: 20×34سم [ف: 17 - 136]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل عین الكباء الباكين مشرب عطشان یوم الدين الذي فضل المجاهدين في سبیله علی القاعدين بالدرجات ... لالی ثنای بی منتهای مجری الفلكي را سزاست که محیط اشک را در حباب دل جا داد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 جمادی الاول 1293ق؛ جلد: تیماج، 391گ، 12 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 5 - 2950]
آغاز: برابر؛ انجام می شدم تا بدم حشر ازین حمل عقیم ** برده کوه غم تو کوه سراندیب زیاد زان غباری
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405، 246گ، 12 و 14 سطر، اندازه: 22816/5 سم [ف: 26 - 382]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مجلس: قربانی کردن ابراهیم اسماعیل را ذبیحان کوی وفا و قربانیان سنای تمنا ...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: آقا قلی خان قاجار؛ جلد: مقوا، 131 گ، 22 سطر [ف: 1- 186]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... مقدمه در ثواب گریستن بسند موثق مرویست که روز حساب، جهنم را برای سوختن مجرمان پیش آرند؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 236 گ، 20 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 1- 87]
آغاز: صدای اذان آنحضرت بلند می شد تمام اهل کوفه می شنیدند در آن وقت قصامه بر سر ابن ملجم آمد و آن فتنه را از خواب بیدار کرد از ما قبل «در بیان مناجات رسول خدا و قسم بحق علی علیه السلام» تا «دچار شدن آهوان به امام رضا علیه السلام و حکایت ایشان»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 163گ، 19 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 5 - 2950]
آغاز: ... سبب تحریر کتاب، سبب تحریر این رساله مؤلف بی بضاعت و بیسرمایه فصاحت و بلاغت ... عرض می کند که روزی با [...] جگر سوزی در مجلس عزای شهدای کربلا نشسته؛ انجام آن صدف گوهر عصمت دست بر سر حضرت امام حسین گذاشت و قدم از قرب آن حضرت ... که کمند عشق آنسید جوانان بهشت بگردن خاطر آن غیرت حوریان افتاده مایل بمزاوجت اوست ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 38گ، اندازه: 20×16سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: چون سخن به اینجا رسید ناله واحسیناه و فغان وا اما ماه از اهل بیت و یاران بلند شد و [...] حدیث را در مجلس
دیگر به عرض دوستان می رسانم خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 117 گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 3 - 1413]
آغاز: خاطر آینده و چشم براه امن و امر پروردگار گشایند در آن زمان جهنم را برای سومین؛ انجام: ما را از دامن ولای آنجانبان کوتاه مکن بحق عظمت و جلال کبریائی خود تمت الكتاب .. بعون الملك الوهاب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
‘ayn-ol bokā’ (m×.)
وابسته به: عین البكاء؛ بروجردی کاشانی، محمد تقی بن احمد (قرن 12) تلخیص کتاب «عین البكاء» محمد تقی بروجردی (ق 12) می باشد که همچون اصل کتاب با عناوین مجلس، مجلس» برگزار شده است.
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 560
آغاز: قدسیان پروانه او چرخ خیال بر ارباب کمال وصاحبان وجد وحال مخفی نماناد که در سنه ... نعل افکنده به جولانگاه وصفش ماه نو شهرت درد غمش از کربلا برده؛ انجام: اگر تو به وفور رغبت از خانه بیرون آمده به خدا باز گرد به منزل خویش مراجعت نمائی واگر تو را به کراهت آورده اند از مردم اعانت خواه ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 149گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2 - 846]
‘ayn-ol bokā
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 202ع
از: محمد علی بن میرزا شفیع؟؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی شفتی، تا: ربیع الاول 1264ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1146]
al-ʻayn-ul baydā’ fi-l hikmat-il ‘alawīyyat-il ḥamrā’ wa-s Şafawīyya li-×abar-i ijtihād-i uli-1 ansāb
در علم اجتهاد.
آغاز: بسمله، احمد الله الربان الحكيم، أحمده علی وحدة ذاته و اشکره علی نعمة صفاته بنبیه و آله، أما بعد فان الله تبارك و تعالی خلق الخلق لعبادة عقل العباد و نصب الحق لاطاعة اهل البلاد؛ انجام: فعلیکم باختیار الحسن و الخير و ... ان اکرمکم عندالله اتقیکم علی ذروة العلي و السلام علی من اتبع الهدي، تمت رسالة عین البيضاء في علم الاجتهاد لخیر الآراء بعون الله الهادي للعقلاء الاتقياء سنة 1079
خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق، گویا تاریخ تأليف باشد و این نسخه هم نسخه اصل باشد؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: میشن، 16گ (35پ - 50ر)، اندازه: 20/8×14سم [ف: 6 - 151]
خط: نسخ، کا: محمد اشرف اصفهانی، تا: 4 شعبان 1079ق؛ مجدول، محشی با نشان «منه ادام الله ظله السامي»؛ جلد: تیماج مذهب [نشریه: 7- 259]
'ayn-ot tartīl fī bayān-e horūf-et tanzīl = š.-e kefāyat-ol motaʻallem
سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e mahmūd (- 1379)
وابسته به: كفاية المتعلم في تصحیح حروف المتكلم؛ سمرقندی، محمد بن محمود (-780)
مؤلف ابتدا منظومه ای در قرائت و تجوید به نام «عقد الفريد في نظم التجويد» به عربی سروده و خود آن را در کتابی به نام «روح المزيد في شرح العقد الفريد» به عربی شرح کرده، پس از آن برای سهولت تعلیم مبتدیان منظومه ای به فارسی سروده به نام «كفاية المتعلم» و در کتاب حاضر آن را شرح نموده است. عین الترتيل در الذريعه (ج 15ش 2322) به طور مستقل در حرف عین معرفی شده است، و در ش 1894 به دنبال عقد الفريد فارسی سمرقندی نیز از این کتاب یاد شده و از محمد بن محمود بن محمد شریف دانسته شده است.
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي زین صدور اهل الايمان و الاحسان بنور الحكم و العرفان ... و بعد فالعبد الضعيف الحافظ لکلام الله اللطيف محمد بن محمود بن محمد الشريف السمرقندي محتدة الهمداني مولدة ... می گوید: اول چیزی که ... و آنچه مهم بود در تجوید و ترتیل در یک قصیده جمع کرد و نام آن «عقد الفريد في نظم التجويد» نهاد، و آن راشرح کرد و «روح المريد في شرح عقد الفريد» نامید ... اما چون به عربی بود و اطفال و مبتدیان از آن حظی نمی یافتند و عزیز شش هفت بیت گفته بود ... این ضعیف آن را مکمل گردانید ... و باز آن را شرحی به پارسی بیان کرد ... و نام آن «عین الترتيل في بیان حروف التنزيل» نهاد ..
[الذريعة 368/15؛ نسخه های منزوی 92/1؛ معجم المؤلفين 4/12؛ دنا 698/7 (8 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: یا غیاث المستغيثين جرم ناظم عفو کن ** با رسول و با قرانش حشر گردان و السلام / یا غفور عاصیان عصیان کاتب هم ببخش ** در میان صالحانش ثبت فرما هم تو نام
خط: نستعلیق، کا: حافظ اطیعو الله ابن شیخ نظام الدين، تا: 4 ذیقعده 183ق، جا: کربلا کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 38گ (41-78ر)، 13 سطر (10×6)، اندازه: 15/8×10/5 سم [ف: 11 - 736]
خط: نستعلیق، کا: شیخعلی بن عیسی، تا: اواخر ذیحجه 1080ق؛ 40گ، 14 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: - 76]
آغاز: و اظهار و اخفاء و انقلاب و انواع محاسن قرائت چون ترتیل و تجوید
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد علی ایلابادی ساوجی، تا رجب 1237ق، جا: کاشان مدرسه سلطانیه؛ افتادگی: آغاز؛ 50گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 5 - 2951]
آغاز: برابر؛ انجام: درایت است و الحمدلله علی الاتمام و علی الرسول افضل السلام ... تمت بید الفقير الحقير اجمعین ابن حاج محمد شالباف ناد علی غفرانه في یوم الخميس 14 شهر ذنوبهما یا بالنبی ... جمادی الاولي سنه 1237
خط: نسخ، کا: شالباف، ناد علی بن محمد، تا: 1237 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما أرسلناك الا و ما خلقت الجن و الانس الا و امثال این بسیار است؛ این مقدار کفایت است آنرا که فهم و درایت است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 صفر 1263ق؛ 33گ (4پ -36پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 2 - 42]
آغاز: برابر؛ انجام: و مثل آن و ما أرسلناك الا و ما خلقت الجن و الانس الا ... و امثال این بسیار است؛ این مقدار کفایت است آن را که هفم و درایت است؛ تمت.
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: ملا محمدرضا فرزند کربلائی رجبعلی فرزند آقا علی محمد تبریزی، تا: پنج شنبه 28 ربیع الثاني 1279ق، جا: تبریز؛ مصحح، محشی؛ 27گ (102 -128)، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 30 - 122]
آغاز: بسمله بعد الحمد والصلوة او چیزی که حق سبحانه و تعالی بر بنده مکلف واجب گردانیده آنست که بنده پروردگار خود را بشناسد
خط: نسخ، بی کا، بی تاب 36 (1-36)، 15 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 5 - 2951]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 52گ (1پ - 52پ)، 15 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: - 123]
‘ayn-ut tawḥīd
فردوسی، حسن بن اسحاق
ferdowsī, hasan ebn-e eshāq
ده استدلال عقلی است با عناوین «برهان» در اثبات وجود خداوند.
آغاز: بسمله احمده علی غاية کماله و اصلی علی نبیه و آله و اما بعد فان اصل معرفة أن الله سبحانه موجود معلوم بالضرروة
انجام: مما ینافی حق الحكمه وغاية العدل و الاحسان و هل جزاء الاحسان الا الاحسان تمت رساله عین التوحيد المشتملة علی اهم القوانين واتم البراهين کالبراهین الاحكم والبرهان الوحيد بعون الله الخلاق الفضال
[الذريعة 368/15]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ملا محمد تقی گلپایگانی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 4ص (187-190)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 1- 172]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1144/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 3گ، 21 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 5 - 2951]
‘ayn-ul jam' wa jam“-ul 'ayn
شافعی مصری، محمد
šāfeʻī mesrī, mohammad
منتخباتی است از اشعار شعرای معروف متقدم و متأخر که مؤلف آنها را پسندیده و در این مجموعه گرد آورده است. این اشعار گاهی چند بیت و گاهی قصیده های کوتاه یا طولانی می باشد و دارای مقدمه ای است به نثر. در نام کتاب باید دقت شود و نامی که گفته شد از عبارتی در مقدمه مؤلف گرفته شده است.
کرمانشاه؛ مدرسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 89
آغاز: عروس انسی في حلة من الشفق فتقطها اکف الكروم بدنانیر من الورق
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ 180 گ، 13
سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: - 66]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1783
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 246]
‘ayn-ul hisāb
ناشناخته 1. قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1473
آغاز: محتجبة تحت استاره فیفتقر الى خاطب یزوجه فغوصت بتوفیق الله تعالی في لجاج بحاره؛ انجام: فأما المأخوذ لکل واحد من الباقي فهو أن يأخذ للعدد در قواعدی کلی علم حساب و تطبیق آنها با مثال هایی مناسب مسائل با رسم جداول، تأليف شده برای فرزند مؤلف (علی) و گویا گزیده ای از کتابی دیگر باشد که وی آنچه را که خود یافته بر آن افزوده است، دارای نقل هایی است از مخدوم اعظم سید رضی الدين حسینی، در یک مقدمه و هشت باب دارای فصول و یک خانم بدین تفصیل: المقدمه: في ماهية العلم و موضوعه و بیان فائدته، باب 1. حساب الصحاح، 2. حساب الكسور، 3. حساب اهل التنجيم، 4. المساحة، 5. استخراج المجهولات بالأربعة المتناسبة و غیرها، 6. استخراج المجهولات بطریق الجبر و المقابلة، 7. مسائل حسابية تعین علی استخراج المجهولات، 8 استخراج مسائل متفرقه بقوانین مختلفة، الخاتمة: في استخراج المضمر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 122گ، 12 سطر، اندازه: 18/5×13سم [ف: 4- 309]
نسخه کمیاب و چاپ نشده و نادری است؛ بی کا، تا: 1125ق؛ خریداری از امیر دادرس [رایانه]
‘ayn-ol haqq
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja'far (1827 - 1898)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1267ق
رساله ای است در اصول عقائد.
آغاز: الحمدلله الحق المحقق لعین الحق و اليقين ... اما بعد پس گوید آب یار بوستان شریعت نبویه
انجام: محشری و بهشتی و جهنمی و حسابی و عذابی هست، ربنا اکشف عنا العذاب انا مؤمنون
چاپ: در سال 1308 به چاپ رسیده
[فهرستواره منزوی 451/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 7گ (1پ- 1پ)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 10 – 251]
بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (214-221) [ف: 23 - 587]
کا: محمد باقر موسوی، تا: 1308ق؛ چاپ سنگی؛ در حاشیه از مؤلف چند حاشیه خطی اضافه شده؛ جلد: تیماج، 8گ (1پ- 1پ)، اندازه: 10/5 ×17سم [ف: 10 - 258]
خط: نستعلیق، کا: سید آقای وزوائی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (38-51ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 10 - 261]
‘ayn-ol haqāyeq = š.-e 'ayn-ol haqāyeq
ذهبی زنجانی، عبدالکریم بن محمد علی، 1299 قمری
zahabī zanjānī, “abd-ol-karīm ebn-e mohammad ‘alī ( 1882)
سخنان کوتاه پند آمیز عرفانی منسوب به علیشاه در 353 فقره به نثر، و سپس شرح هر یک از فقره ها از میرزا عبدالکریم عارف علی شاه محمد علی زنجانی ذهبی. شامل سه قسمت است: 1. کلمات قصار، که تعداد آنها 353 می باشد؛ 2. نصایح لقمان حکیم است که به شعر بیان شده و تقریبا یکصد اندرز است؛ 3. اندرزهای عرفانی است با شرح و تفصیل به استناد آیات قرآنی و احادیث و تعداد آنها 308 فقره می باشد. به نظر میرسد که ناتمام باشد.
آغاز: بسمله. نصایح جامعه از حضرت رایض الدين ابوالمکارم مفخر فقراء الهي، و مخزن حقایق اسرار علوم لایتناهی ... عارف علیشاه می باشد که محض ... گوشواره ارباب هوش فرمودند: عقل را بنیاد
[نسخه های منزوی 1288/2؛ فهرستواره 672/7]
آغاز: برابر، انجام: سلام من به او باد ابد الابدين که سلام عبارت از همین توحید است که از وابدأ باقیست
خط: نستعلیق، کا: محمدلک سلماسی، تا: جمعه 7 جمادی الاول 1295ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 135 گ، 16 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5- 2952]
آغاز: برابر؛ انجام: شرح این کلمات بطول انجامید و چون میزان دریافت اشارت از برای متعمق بدست آمد اکتفا کردیم. (تمام شد ... بتاریخ جمعه 18 ربیع الثاني 1304) یا جلال الدين. مهر (اب ولی ف ت ح = ابوالفتح)
خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح افشار، تا: جمعه 18 ربیع الثاني 1304ق؛ 160ص (198-357)، 15 سطر، اندازه: 26×20/1 سم [ف: 8 - 449]
آغاز: برابر؛ انجام: در این چند کلمه درج کردم؛ سلام من باد ابدا الآبدين که سلام عبارت از همین توحید است که از لا و ابدا باقی است. ...
خط: نستعلیق بد، کا: یوسف علی ولد آقا حسین، تا: 1304ق؛ 257ص، 14 سطر (17×11/5)، اندازه: 23×16سم [ف: 2 - 283]
آغاز: عقل را بنیاد شمر، اعتقاد خوب را گنج بی زوال دان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 رجب 1331ق؛ 10گ (1پ -10ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 113]
آغاز: ... نقره اول، عقل را بنیاد شمر، چون عقل را در جهت است، به جهتی بنیاد دنیا و عالم فساد بسته به اوست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 رجب 1331ق؛ 252گ (14پ- 265)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 113]
آغاز: برابر، انجام: که از لا و ابد باقی است.
خط: نستعلیق بسیار خوش، کا: محسن بن مرحوم ملاحسنعلی خوشنویس، تا: 1333ق؛ جلد: تیماج مذهب، 230گ، 17 سطر (16×8/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 6 - 477]
آغاز: برابر؛ انجام: دریاب فیض شان اگر از کلب کمتر است ... از لاو ابدا باقی است ...
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين بن خسرو، تا: 1342ق [الفبائي: 413]
آغاز: برابر؛ انجام: و آسایش حقیقی عبارتست از معرفت نفس، عبارتست از شناختن حق و شناختن حق عبارت
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 231ص، 20 سطر (16/5×8)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 2 - 283]
‘ayn-ol haqīqat
محمد زیورالدین پادشاه، - 1151 قمری
mohammad zīvar-od-dīn pādešāh (- 1739)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5610
آغاز: بسمله. حمد و ثنای بی منتها و شکر و سپاس بی اندازه و قیاس حضرت پادشاهی را جل ذکره که طالب خویش را به صفت خویش گشته و صادق آن در پی خویش خویش را مطلوب گردانیده؛ انجام: چیزی که بر صبا شد ازین دشت جداشد ** نومید شو ز عمرت باده بقا شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 187 گ، 11 سطر (14×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 16 - 46]
‘ayn-ol haqīqat
حسنی طباطبائی، صدرالدین محمد، - 1154 قمری
hasanī tabātabā'ī, sadr-od-dīn mohammad (- 1742)
رساله مختصری است در تفسیر سوره اخلاص که بیشتر به مباحث فلسفی پرداخته است.
آغاز: سبحان من خلق کل شیء زوجین اثنین تقريرة لوحدته و جعل للانسان عینین و شفتین تسبيبة له علی معرفته و دعی العباد الى عبادته لتفوز بجنته و دار کرامته و الصلاة علی من ارسله علی العالمين لرحمته نزل علیه القرآن حجة علی نبوته و ختم النبوة برسالته و قد کان نبیا أشرق نوره في اظلته قبل آدم ...
چاپ: آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش، با تصحیح منصور ابراهیمی
آغاز: برابر؛ انجام: فرایتها حقیقا بان یسمی عین الحقيقة.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد سامع ابن محمد نصیر، بی تا، کاتب از شاگردان مؤلف بوده؛ جلد: تیماج تریاکی، 4گ (94-97)، 21سطر (18×11)، اندازه: 21×11/5 سم [میراث اسلامی: 8 - 459]
آغاز: برابر؛ انجام: و لما ختم عنوان البيان و زم اللسان عن الجريان لاحظت ما رعف به القلم و جف علیه الرقم لم ینکب دقيقة عن منهل الطريقة فرأيتها بان یسمی «عین الحقيقة»
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: ذیقعده 1356ق، به دستور آقا میرزا سید احمد مدرس و ایشان بر این متن حاشیه نیز دارد؛ 1گ (5 ×11)، 18سطر (16×11)، اندازه: 22×17سم [میراث اسلامی: 8- 464]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2/ 1761
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 217]
آغاز: برابر؛ انجام: و الرابعه علی نفی الكفو مطلما فتحققت الوحدانية المطلقة - و لما ختم عنوان البيان.
خط: نستعلیق، کا: سید نقی مدرس مصدق (من احفاد المؤلف)، تا: 1380ق، مجدول؛ 109گ (136-244)، ابعاد متن: 20×23/5، اندازه: 21/5 ×27سم [ف: 1- 304]
آغاز: برابر؛ انجام: لما ختم عنوان البيان و زم اللسان عن الجريان ... عن منهل الطريقة فرأيتها بان یسمی «عین الحقيقة»
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
‘ayn-ol haqīqat fi rābetat-ot tarīqa
رومی، محمد بن عبدالله، - 1318 قمری
rūmī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1901)
رساله ای است در رد کسی که اهل طریقه نقشبندیه و سایر فرق متصوفه را تکفیر نموده، و ما از نام او، آگاه نشدیم. مؤلف در این عین عبارات مکفر را ذکر نموده و به نقد و رد آن می پردازد، در جایی مکفر که می گوید: «مستمسک صوفیه اوهن من بیت العنكبوت است»، مؤلف می گوید: «بلکه ارفع من عالم الملكوت» ... و بالاخر در پایان، اشاره می کند به اشعار فارسی از عطار و حافظ و همچنان متون فارسی عرفانی. فوزی مفتی شهر ادرنه و از قضت عسکر روم ایلی بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11166/4
آغاز: الحمد لله الجميل الذي یرضی عمن یدعو الناس الى سواء السبيل و الصلاة و السلام علی نبی الملك؛ انجام: حضرت مولای متعال توفیقیله ابتدا قلندی؛ خذ ما صفی، دع ما کدر و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نسخ عربی زیبا، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ 13گ (31- 43)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 28-237]
‘ayn-ul hikma
تهرانی رازی، قوام الدين محمد، - 1093؟ قمری
tehrānī rāzī, qavām-od-dīn mohammad (- 1682)
رساله ای است در فلسفه شامل تقسیمات وجود و معانی وحدت و کثرت و مسائل مربوط به آنها. مؤلف، شاگرد مولی رجبعلی تبریزی است. نخست عین الحكمه را به عربی نوشته و سپس خود آن را به فارسی در آورده است. کتاب حاضر که متن عربی است پس از یک «مقدمه» درباره موضوع علم الهي، دارای دوازده مبحث یا فصل است با این عنوان ها: 1. توضیح ما قاله المتأخرون في تقسیم الموجود الى الواجب و الممكن و تحقیق الحق فیه؛ 2. تقسیم الموجود الى الواحد و الكثير و بیان اقسامه؛ 3. لواحق الوحدة و الكثرة؛ 4. الكلى و الجزئي و بیان اقسامهما؛ 5. تحقیق الجنس و الفصل و النوع و بیان نسبتهما مما؛ 6. تقسیم الموجود الي الجوهر و العرض؛ 7. تحقیق مهية المضاف؛ 8 اثبات الهيولى و الصورة و بیان کون الجسم عنها؛ 9. اثبات العقل و النفس؛ 10. تقسیم العلة و بیان اقسامها؛ 11. تحقیق الفاعل و الغابه؛ 12. ترتیب صدور الأشياء من فاعلها و رجوعها اليه.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الصراط المستقيم ... فیجب أن یعلم أن لکل علم ثلثه امور ان لم یکن شیء منها لم یکن ذلك العلم، الموضوع و المسائل و المبادي
انجام: و مدرکا و عاقلا للاشیاء و لنفسه و عارفا بجاعله و راجعا الى فاعله الذي هو الفاعل و الغاية بذاته فسبحان الذي بیده ملکوت کل شیء و اليه ترجعون و سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين
چاپ: در دو رساله فلسفی (تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی: 1378)، تصحیح علی اوجبی
[دنا 699/7 (21 نسخه)؛ الذريعه 368/15 و 369؛ ریاض العلماء 285/2؛ طبقات اعلام الشيعه (قرن 11 ق) ص 460، اعیان الشيعه 193/31 (در ذیل ترجمه رجبعلی تبریزی)]
شرح و حواشی:
1- حاشیه عین الحكمة؛ مولانا محمد علی (11) 2- حاشية عین الحكمة
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، اندازه: 10×18/5سم [ف: - 370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ گویا به دست مؤلف تصحیح شده، محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج، 38 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 32 - 347]
آغاز و انجام: برابر
این رساله در فهرست شناخته نشده و با عنوان رساله في الحكمة و بدون نام مؤلف معرفی شده (فهرست رایانه ای 721)؛ خط: نستعلیق، کا: صادق بن محمد مومن، تا: قرن 11؛ مهر: «الشاه نعمة الله الولى نعمة الله ابن عبد الباقي الحسيني»؛ 48گ (72پ -119ر)، 17 سطر (12×5)، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 12 - 201]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 1 - 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1088ق؛ با قلم خوردگی، مصحح، محشی؛ جلد: مشمعی، 42گ (27-68)، 13 سطر (13×5)، اندازه: 18×10سم [ف: 29 - 231]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مقابله شده؛ 76گ (1 76)، 18 سطر (12×6)، اندازه: 17×11 سم [ف: 16-133] و [فیلم ها ف: 1 - 733]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط:
نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: تیماج، 47گ، 16 سطر (5×12/5)، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 8 - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 102ص (1 -102)، اندازه: 12×17 سم [ف: 10 - 1149]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1102ق؛ محشی با نشان «منه قدس سره)؛ 98 ص (1 -98)، 16-17 سطر، اندازه: 9×6 سم [ف: 5 - 421]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: نوروز علی بن محمد صالح پابازی، تا: 1130ق؛ مصحح 23گ (211ر -233پ)، 24 سطر، اندازه: 24×12سم [محدث ارموی مخ: 2 - 740]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1137ق؛ نسخه را 3 بار سید محمد طاهر فرزند محمد باقر حسینی مقابله و تصحیح نموده؛ مهر: «عبد المولي» (بیضی)، عبده محمد ابراهیم بن محمد تقی»؛ تملک: علیرضا رازی به سال 1251 با مهر «عبده شفیع الحسيني» (بیضی) و «لا إله إلا الله الملك الحق المبين عبده علیرضا» (مربع)؛ کاغذ: سمرقندی، 73گ (1 -73)، 12 سطر، اندازه: 7×11/5 سم [ف: 29 - 246]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 35گ (1پ -35پ)، 16 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 35]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن ابی الحسن حسینی مازندرانی، تا: 1241ق؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: تیماج حنایی، 49گ (1-49)، 18 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 11 - 2194]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم، تا: قرن 14؛ محشی با نشان «م خ مد ظله»؛ 78گ (11ر-88پ)، 22 سطر (14×8)، قطع: ربعی [ف: 17 - 101]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 31 ص (35-5)، 17سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 32 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 31گ (229-259پ)، اندازه: 19/4×12/5 سم [ف: 29/2 - 594]
آغاز: آغاز متن: بسمله. الحمدلله الذي هدانا الصراط المستقيم ... یجب أن یعلم أن لکل علم لابد من ثلثة امور.
آغاز ترجمه: شکر و سپاس مرخالقی را که نموده بما راه راست را بدان بدرستی و تحقیق که هر علمی را ناچار است. از سه چیز؛ انجام: انجام متن: و هو الفاعل الغاية بذاته فسبحان الله بیده ملکوت کل شیء .. رب العالمين.
انجام ترجمه: آنچنان فاعلی که او فاعل و غایت بذات است سبحان الله ... ترجعون
کا: باقر بن ملا محمد طالقانی، بی تا؛ با ترجمه ناقص؛ جلد: میشن سرخ، 93، 13 و 20 سطر، اندازه: 19×13/2 سم [ف: 1- 375]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن، تا: در روزگار مؤلف؛ مهر: «عبده محمد مهدی الحسيني» (بیضی)، «عبد الجواد بن محمد مهدی الحسيني»، «عبد الكريم بن عبد الجواد الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 43گ، 18 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 24 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج زیبا، 64ص، 15 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 4 - 195]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ 24گ (44-67)، 21 سطر (14×7)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 4 - 1412]
‘ayn-ol hekma (t.)
تهرانی رازی، قوام الدين محمد، - 1093؟ قمری
tehrānī rāzī, qavām-od-dīn mohammad (-1682)
کتابی است در حکمت که گویا بیش از مبحث صدور موجودات از مبدأ را ننوشته است. بنا به گفته «ملا عبدالله تبریزی» این رساله به فارسی تأليف شده است؛ سپس به وسیله یکی از شاگردان مؤلف به عربی نقل شده، زیرا مؤلف از تأليف
به زبان عربی ناتوان بوده است.
آغاز: شکر و سپاس مر خدای را که نمود به ما راه راست را و درود و سلام بر بهترین خلق او محمد و آل او اجمعین. اما بعد بدان به درستی و تحقیق که هر علمی را ناچار است از سه چیز
انجام: آن چنان فاعلی که او فاعل و غایت به ذاته است. «فسبحان الذي بیده ...»، «سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين»
چاپ: در منتخباتی از آثار حکمای الهي ایران، ج 2 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))، به تصحیح سید جلال الدين آشتیان؛ تهران، دفتر نشر میراث مکتوب، به کوشش علی اوجی، 1374ش.
[دنا 700/7 (6 نسخه)؛ الذريعه 368/15 و 369؛ ریاض العلماء 285/2؛ طبقات اعلام الشيعه (قرن 11ق) ص 460؛ فهرستواره منزوی 199/6]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج، 73گ (79 -151)، 18 سطر (12×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 133] و [فیلم ها ف: 1 - 733]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ دارای 1 سرلوح مذهب و مرصع، مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 138 ص (1-138)، 11 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 5 - 424]
آغاز: برابر؛ انجام: و جسم کثیر است بالذات.
خط: تحریری، بی کا، بی تا، مصحح؛ جلد: تیماج، 40ص (37- 76)، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 32 - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ به شیوه چلیپائی؛ واقف: عضدالملک؛ جلد: پارچه، 43گ، 19-21 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 1 – 175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 29گ، 21 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 4 - 208]
‘ayn-ul hikma
بافقی، محمد حکیم بن عبد الله، ق 11 قمری
bāfqī, mohammad hakām ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 17c)
متن مختصری است در کلیات فلسفه و اخلاق و بحث در حقایق ممکنات و دقایق کاینات چنان که مؤلف بدانها دست یافته، مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «عین» و یک «خاتمه» و هر کدام دارای چند نهر و منبع و بلاد و بستان و خزانه و روضه و دوحه و نعیم و فردوس و امثال این عناوین، فهرست اجمالی مطالب: المقدمة: في تعریف الحكمة و أقسامها؛ عین 1. تحقیق العقل و النفس؛ عین 2. تحقیق الجسم و الهيولى و الصورة و المادة؛ عین 3. تحقیق البسيط و المركب؛ عین 4. تحقیق الاجسام الفلكية؛ عین 5. تحقیق الاجسام العنصرية الخاتمة: في تحقیق الهداية و الارشاد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3966/5
آغاز: خازن کنز الكتاب للحکیم ...... الحمدلله الذي أجرى بحکمته عین حكمة الاعيان في أنهار عیون بستان الانسان؛ انجام: لقدرته علی العضدين بتقدیر الله له اسباب النقيضين
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 110گ (38پ -147ر)، 17 سطر، اندازه: 23/5×14سم [ف: 10 - 350]
ayn-ul hikma
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 55/1
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، بی تا، قطع: ربعی [نشریه: 4 - 444]
ayn-ul hikma
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1631/8- ف
نسخه اصل: مجلس 12909 (221)؛ بیکا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 624]
عین الحيات- عین الحيوة
عین الحيات- مجمع المعارف و مخزن العوارف
عین الحيات- ابواب الجنان
عین الحيات- عیون الحيات
‘ayn-ul hayāt = ‘ayn-ul hayāt
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šey×-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تفسیری است مزجی و بسیار مختصر که مؤلف پس از تأليف تفسیر بزرگ خود «العروه الوثقي» به رشته تحریر در آورده و بنا به گفته الذريعه از آغاز سوره فاتحه، و سوره بقره و بخشی از سوره آل عمران در نسخه های مختلف آن دیده شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب ولم یجعل له عوجا ... هذا یا اخوان الدين و خلان اليقين ما التمستموه من أقل
الخلق بضاعة و اکثرهم اضاعة من تأليف تفسیر صغیر الحجم
[دنا 700/7 -701 (5 نسخه)؛ الذريعة 369/15 و 369/1 ؛ الذريعة: 369/15: ريحانة الأدب: 311/3؛ فهرست موضوعی نسخه های خطی عربی کتابخانه های جمهوری اسلامی ایران: علوم قرآنی: بخش دوم تفسیر (3): 1]
آغاز: برابر؛ انجام: المراد بالامر التعقيبي سرعه صیروتهم کذلك عقیب ارادتهم از آغاز تا بخشی از سوره بقره؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: علی شمس الدين محمد تبریزی؛ جلد: تیماج، 69گ، 14 سطر (9×5)، اندازه: 15×11سم [ف: 15 - 188]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترزق من تشاء بغیر حساب کانشاء الحيوانات من موادها و بالعکس قرأ ابن کثیر و ابوعمرو و ابن عامر و ابوبکر الميت بالتخفیف، لا تیخذ المؤمنون ...
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 52گ (2پ -53پ)، 25 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 44 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: سمیع بقول امرأة عمران علیم بنیتها اذ قالت امرأة عمران رب انی نذرت. از آغاز قرآن تا آیه 35 سوره آل عمران «اذ قالت امرات عمران ربی انی نذرت لك»؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: نیمه اول قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: تیماج زرشکی، 54گ، 22 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 519]
آغاز: برابر؛ انجام: فيأخذونها یوم الأحد فقلنا لهم کونوا قردة خاسئین مطرودین صاغرین نعت قردة او خبر ثان لکونوا و المراد بالأمر التعقيبي سرعة صیرور تهم کذلك عقیب ارادتها فجعلنا ها ای جعلنا تلك، تمت. تا آیه 65 سوره بقره؛ خط: نسخ، کا: مکی بن حاجی شرف الدين کربلائی، تا: 1036ق، جا: فرح آباد؛ کاغذ: شرقی، 41گ (43پ - 83ر)، 17 سطر، اندازه: 5×12/5 سم [ف: 32 - 696]
آغاز: برابر؛ انجام: (أنهم ملاقوا ربهم) بالعرض علیه یوم الجزاء کما قال سبحانه و عرضوا علی ربك صفة أو ملاقوا خزانة و لا دلاة علی رویته تعالی في الآخرة کما ظنه بعض الأشاعرة ... والمنافقون محرومون من رویته إذ لا ینالها عندهم ...
ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 26گ (40پ- 65ر)، 17 سطر (5×11/5)، اندازه: 18×10 سم [ف: 35 - 67]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 28گ (113پ-140پ)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 2 - 295]
آغاز: برابر؛ انجام: «والله سمیع» با قوال الناس «علیم» باعمالهم فیصطفی مستقی القول والعمل اوسمیع بقول امرأة عمران علیهم بنیتها «اذ قالت امرأة عمران رب انی نذرت لك ما في بطنی» از اول تا آیه شریفه «اذ قالت امرأة عمران رب انی نذرت لك ما في بطنی محررا»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ 62گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 1 - 342]
‘ayn-ol hayāt
طبیب تهرانی، محمد هاشم بن محمد طاهر، ق 11 قمری
tabīb-e tehrānī, mohammad hāšem ebn-e mohammad taher - 17c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
تاریخ تأليف: یکشنبه 8 ذیقعده 1096 ق
در خواص چوب چینی است در یک «مقدمه» و سه «مقاله»: مقدمه: در اطلاع بر کیفیت بیخ چینی؛ مقاله 1. مزاج و منافع چوب چینی، دارای نه باب؛ مقاله 2. عشبه مغربیه، دارای دو باب؛ مقاله 3. خواص ادویه جدوار و فادزهر و غیره. در فهرست نسخه های خطی فارسی منزوی دو کتاب با این نام معرفی شده که کتاب اولی در دو مقاله معرفی شده و با همین سر آغاز و به محمد حسین طبیب فرزند علی قرچه داغی تبریزی به روزگار ناصرالدین شاه نسبت داده و نسخه دیگری را که به محمد هاشم طبیب تهرانی نسبت داده شده را شامل سه مقاله می داند که در مورد این دو کتاب جای تحقیق بیشتری می باشد. در فهرست مرعشی نیز این کتاب را از مؤلفي ناشناس معرفی شده است.
آغاز: سپاس چون انفاس عیسوی روح پرور و جان فزا، سزای بارگاه کبریای خالقیست که بحکمت بالغه و قدرت کامله ...
انجام: که در مقدمه و مقالات و ابواب و فصول این کتاب نموده شد و الحمد لرب الارباب و الصلوة علی خیر من نطق بالصواب.
[دنا 700/7 (12 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3878/5]
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ذیقعده 1096ق؛ اهدای کتاب از حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی به سال 1324 ش؛ جلد: تیماج، 41گ، 25 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 1- 49]
آغاز: برابر؛ انجام: و در اثنای زخم آتشک میتوان داد و در امراض بارده سوداویه و افرجه رطبه بلغمیه مفید و در افرجه و امراض حاره ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «العبد المذنب محمد علی» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی، 37گ، 11 سطر (12/5×8)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 29 - 217]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1116ق؛ جلد: تیماج، 26گ (65پ-90پ)، 25 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 21 - 357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در حاشیه یاد شده است که در زمان شاه اسماعیل نوشته شده؛ اهدایی: حاج وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 68گ، 14 سطر (11×6)، اندازه: 16×11 سم [ف: 3 - 940]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلام جعفر بن غلام حسین جان بهادر، تا: 1210ق؛ 138ص (112-249)، 12 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [نشریه: 3 - 345]
آغاز: برابر
در فهرست به مؤلف اشاره نشده ولی متن ابتداء مجموعه که در دو رساله دیگر آن هم نیامده با عین الحيات هماهنگ است که محتملا فهرست نگار به آن توجه نکرده؛ خط: نسخ، کا: ملا محمد مهدی آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1268ق، جا: تهران؛ جلد: بوم قهوه ای، 17 سطر (10×18/5)، اندازه: 16×27/5سم [ف: 1- 129]
خط: نستعلیق، کا: حبیب الله بن محمد یوسف اردبیلی ساکن بارفروش، تا: 20 جمادی الثاني 1281ق؛ جلد: تیماج، 36گ (19پ -54پ)، اندازه: 24×19سم [ف: 26 - 403]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف در فهرست محمد حسین طبیب فرزند علی قراجه داغی تبریزی آمده؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ احمد کرمانی در پایان صفر 1298 به خط خود در پایان یادگار نوشته؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین»؛ جلد: تیماج، 77گ، 13 سطر (13×7/5)، اندازه: 13/5 20/5× سم [ف: 6- 2318]
آغاز: انور تمام عیار شود و انتساب به این ألقاب مستطاب ... و منظور نظر اصحاب؛ انجام: بیست روز یا بیشتر یا کمتر بحسب حاجت و ضرورت ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 70گ (2ر-71پ)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 19 - 301]
آغاز: داشته باشد سه روز هر روز منضجی از گاو زبان باد رجونه شاهین پرسیاوشان اسطو خودوس؛ انجام: اینها و مقدار جوشانیدن که بنصف یا ثلث رسد بدستوری است که در طریق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 134 گ، 20 سطر (5×14/5)، اندازه: 19×8/5 سم [ف: 2 - 420]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل سیم در بیان استعمال این دوا به عنوان ... به قدر صد مثقال و در بعضی امزجه تا صد و پنجاه مثقال.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 45ص (376-420)، 23 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 39]
آغاز: برابر، انجام: ناتمام: و اوجاع که از مواد ... عارض شده بود استعمال نموده اثر تمام بخشیده.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 35گ (1پ -35پ)، 18 سطر (15×7/5)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [رایانه]
'ayn-ol hayāt = š.-e vasāyā-ye payāmbar be abū-zar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1073ق
شرح مفصلی است بر حدیث نبوی خطاب به ابوذر غفاری مشتمل بر مکارم اخلاق و آداب اسلامی که مرحوم طبرسی آن را در فصل شش از باب دوازدهم از مکارم الاخلاق نقل کرده است و ورام بن ابی فراس در مجموعه یا جامع خویش نیز مرسلا روایت کرده اند و هر یک از مضامین آن در کتب اخبار و احادیث بسیار وارد شده است و این کتاب مشتمل بر یک دوره حکمت عملی و بسیاری از مواعظ و نصایح می باشد. علامه مجلسی این حدیث را مسند قسمت قسمت نقل و آنها را به زبان ساده به فارسی ترجمه و روایات دیگری که از ائمه هدی (علیهم السلام) در آن موضوع وارد شده نیز به فارسی ترجمه کرده است و پیش از شروع به شرح و ترجمه حدیث شریف شرح حال ابوذر غفاری را مفصلا نگاشته اند.
آغاز: لالی حمد و جواهر ثنا تحفه بارگاه جلال کبریاء حکیمی که الواح ارواح قائمه نوع بشر را که مظهر غرایب صنع قضا و قدر است به صیقل مواعظ دلپذیر و حکمت های بی نظیر جلا داده
انجام: امیدوارم که ای بحر فیوض ربانی و این سرچشمه آب زندگانی موجب حیات جاودانی برادران ایمان و فیض بخش اقاصی و ادانی گردد ... و از این شراب طهور حقایق و معانی جرعه بر گیرند در حيوة و ممات این حقیر خاکسار و ذره بیمقدار را از دعای طلب مغفره سیات و رفع درجات محروم نگردانند.
چاپ: مشار فارسی، ج 3، صص 3601-3602؛ طهران، 1240، در زمان فتحعلیشاه قاجار، چاپ حروفی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بدون تاریخ، رحلی، 281ص؛ طهران، سنگی، بی ناشر، 1286، رحلی ایران، 1299ق؛ هند، 1277ق، وزیری، 609+1 ص؛ سنگی، لکهنو، 1304، وزیری بزرگ، 492ص
[الذريعة 370/15 شماره 2334؛ نسخه های منزوی 1649/2؛ کتابشناسی مجلسی ص 271؛ فهرستواره منزوی 530/6؛ فهرستگان حدیث، ج 5، ص 71 81؛ دنا 701/7 - 707 (221 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تلخیص عین الحياة
آغاز و انجام: برابر کامل؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1073ق؛ با کتیبه زیبا و سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 311 گ، 22 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: - 99]
بخشی از اواخر کتاب است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در حواشی به خط مؤلف تصحیح و اضافه شده؛ جلد: ترمه 33گ، اندازه: 25×19/5 سم [ف: 25 - 174]
آغاز: این امیر مؤمنان و پادشاه مسلمانان است که تو را خدمت می کند پس آن زن دوید؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جز چند برگی که به خط نسخ دیگری می باشد، با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 34گ، 22 سطر، اندازه: 26/5×21 سم [ف: 10 - 353]
آغاز: اصل نهم در بیان معنی لطیف و خبیر است بدان که لطیف را بر چهار معنی اطلاق می نمایند از اصل نهم در معنی لطیف و خبیر تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1048ق؛ افتادگی: آغاز؛ 245گ، 22 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 5 - 2956]
آغاز: سید اوصیاء و امام اتقیاء و فریادرس روز جزا، انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1072ق؛ افتادگی: آغاز؛ 397گ، 19 سطر (19×11)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 4 - 347]
. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 388
کا: محمد حسن یا محمد محسن خاتون آبادی، تا: 1078ق؛ با سرلوح زرین، قطع: وزیری [ف: - 189]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: رمضان 1079ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 440گ، 19 سطر، اندازه: 30×20سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 510]
آغاز: برابر؛ انجام: بعون الملك الوهاب هشتم محرم ... محمد اسماعیل بن محمد تقی بن اصفهانی.
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد تقی اصفهانی، تا: 8 محرم 1082ق؛ جلد: تیماج مذهب، 425 گ، 19 سطر، اندازه: 24/1×16/5 سم [ف: 14 - 358]
آغاز: به مقتضای «سیماهم في وجوههم من اثر السجود» صبح صادق یقین و ایمان از جبین ... خصوصا سید اوصیاء و امام اتقیاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 ربیع الاول 1082ق؛ افتادگی: آغاز؛ 934ص، 17 سطر، اندازه: 23×16 سم [ف: 5 - 2955]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد اشرف طبسی، تا: شنبه 18 ربیع الاول 1082 ق، به دستور آقا علیخان؛ تملک: زین العابدين موسوی مورخ 1254ق با مهر «زین العابدين بن عبدالوهاب الموسوي» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، 19 سطر (10/5 × 18/5)، اندازه: 26×18سم [ف: 4 - 1909]
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد تقی، تا: 12 جمادی الثاني 1082ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 338گ، 25 سطر، اندازه: 14/8×27/7سم [ف: 3 - 563]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمدرضا بن عابدین حسنی لاریجانی، تا: 1088ق؛ مهر: «محمد قدیر ...» (مربع)، «الراجي مرتضی» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 230گ، 23 سطر، اندازه: 28×19سم [رایانه]
آغاز: روزگار او به آسانی گذرد یا بدشواری؛ انجام: نخسه الى احد من خلفك و تطول.
خط: نستعلیق، کا: کاظم بن ملانظر کنه پیشکی، تا: ربیع الأول 1088ق؛ افتادگی: آغاز (10 ورق) و انجام؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ جلد: تیماج، 272گ، 24 سطر، اندازه: 24/4×18 سم [ف: 14 - 360]
خط: نستعلیق، کا: سید احمد بن علی حسینی، تا: 20 صفر 1088ق؛ 348گ، 19 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 2 - 53]
خط: نسخ، کا: محسن بن سراج اصفهانی، تا: ذیحجه 1089ق؛ 307 گ، 22 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن درویش، تا: 1089ق؛ جلد: چرمی، 186 گ، 30 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: 3 - 970]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم رضوی قاینی، تا: یکشنبه شعبان
1090ق؛ رکابه دار؛ تملک: جمله از محمد حسین در 1256 در قزوین؛ جلد: تیماج مشکی، 400گ، 17 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 30 - 81]
خط: نستعلیق خوش، کا: حاتم بن محمد عزیز کیلکی، تا: 17 شعبان 1091ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 260گ، 23 سطر، اندازه: 33×16سم اف: 26 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجم الدين بن شمس الدين، تا: چهارشنبه 12 شوال 1093ق؛ دارای سرلوح مذهب مرصع، مجدول؛ واقف: محمد رضا فیاض، مهر 1354؛ 320گ، 23 سطر، اندازه: 26/5×16سم ف: 14 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فضل علی بن محمد باقر خوانساری، تا: صفر 1093ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مصحح، با علامت بلاغ مقابله؛ جلد: تیماج مذهب، 269گ، 27 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 5 - 2953]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صفی بن محمد ظهیر، تا: 6 ذیقعده 1094ق؛ 227گ، 27 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1- 105]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن ابو الحسن، تا: 1 ذیقعده 1094ق؛ 27 سطر [مخطوطات و اسناد میبد: - 36]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن منصور ساروقی جابری، تا: 8 جمادی الثاني 1095ق؛ جلد: گالینگور، 226گ، 23 سطر، اندازه: 19×26/5سم [ف: - 37]
آغاز: برابر؛ انجام: في مشهد الرضا علیه السلام ... و اولاده المعصومين.
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن ابوالحسن سبزواری، تا: 1 جمادی الثاني 1098ق؛ جلد: تیماج مذهب، 300گ، 27 سطر، اندازه: 29/8×17/8 سم [ف: 26 - 388]
آغاز و انجام: برابر
کا: شیخ الله کفشگری، تا: غره ربیع الثاني 1099ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 367گ، 18 سطر، اندازه: 23×17سم [ف مخ: 3 - 1414]
آغاز: برابر؛ انجام: شاید که در روز حساب بایشان ملحق شود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: وزیری؛ 174 گ، 31 سطر (17×7)، اندازه: 22/5 ×36 سم [ف: 1- 258]
آغاز: می فرماید که یحبهم و یحبونه یعنی خدا ایشان را دوست می دارد و هر گاه محبت کسی در دلی قرار گرفت کار فرمای بدن او شد؛ انجام: سه مرتبه یا حی لا یموت ... سه مرتبه یا حی لا اله الا انت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 244گ، 20 سطر (18×12)، اندازه: 23×17سم [ف: 2 - 571]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، اندازه: 14/5 × 25/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
آغاز: علی بن ابیطالب و مقداد بن سلمان بن ابوذر به اسانید بسیار؛ انجام: و به سند دیگر از آن حضرت منقول است
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دو برگ نونویس به نسخ حاجی سدید بن حاجی صید (؟) خان طسوجی، سه شنبه شوال 1167ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين، عبده محمد ابراهیم بن ... » (گویا علی) (چهار گوش)، عبده الراجي الى الله محمد ابراهیم» (بیضی)، «عبده محسن 1233» (بیضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده قاسم 1122» (بیضی)، «عبده علی اصغر» (بیضی)؛ 386گ، 21 سطر (20×10/5)، اندازه: 28×18سم [ف: 2 - 180]
آغاز: برابر؛ انجام: مه بخدا قسم نه بخدا قسم بعد از آن فرمود.
خط: نستعلیق، کا: کمال الدين بن نورالدین، تا: رمضان 1100ق؛ جلد: تیماج، 305گ، 23 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 359]
آغاز: برگزیده اصحاب و زبده اتباع خود ابوذر غفاری رضوان الله علیه را فرموده اند چون جامع ترین اخباریست ... و آن را بعین الحيوة مسمی گردانیدم؛ انجام: به دست راست می خوابیم و دست راست را زیر رو می گذاریم و تسبیح حضرت فاطمه می خوانیم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: روغنی، 290گ، 27 سطر، اندازه: 29×20سم [ف مخ: 1 - 341]
آغاز: ای ابوذر کسی که طلب علم کند برای این که مردم را فریب دهد نیابد بوی بهشت را ای ابوذر اگر از تو پرسند از علم که ندانی بگو که ندانم؛ انجام: یکسال بعد از آن بریاضات ومجاهدات تدارک مافات بکند و بعد از آن توبه از آن ناقصتر یکما هست و همچنین تا یکروز واقل مرتبه اجزاء توبه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 153گ، 23 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ: 1 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، با سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 326گ، 21 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 5 -2953]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 33 گ، 23 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 5 - 2953]
آغاز: پس جای خود را در جهنم مهیا داند دیگر از شرایط علم آن است که نفس خود را از صفات ذمیمه و اخلاق دینه پاک گرداند و ریشه حسد و کبر و ریاء؛ انجام: فصل هفتم دربیان اذکاری است که در هنگام خواب باید خواند ...... پس اگر اطاعت ملک کرد و تسبیح حضرت فاطمه (صلی الله علیه و آله) را در وقت خواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 223گ، 21 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 5 - 2955]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: ساغری، 398گ، 19 سطر، اندازه: 28/1×17/5 سم [ف: 14 - 356]
آغاز: برابر؛ انجام: پس تشبیه نمود درخت را ببشارت نبوت که باو رسیده بود و چشمه (ناقص).
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اول قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367، 471گ، 12 سطر، اندازه: 25×16/7 سم [ف: 14 - 360]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مجدول؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367، جلد: تیماج، 430گ، 21 سطر، اندازه: 17/3 × 28/5 سم [ف: 14 - 359]
آغاز: برابر؛ انجام: که حضرت اميرالمؤمنين را در خواب به بیند و در وقت خواب این دعا بخواند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (ورق آخر)؛ واقف: میرزا ابوالحسن پیشنماز آملی، فروردین 1369؛ جلد: تیماج، 217گ، 25 سطر، اندازه: 30/2×20/8 سم [ف: 14 - 359]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوا، 324گ، 22 سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 14 - 358]
آغاز: شو آن شیئی موجود می شود
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 398 گ، 19 سطر (17×10)، اندازه: 27×18سم [ف: 3 - 988]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج آلبالویی، 236 گ، 26 سطر (10/5 ×20)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 3 - 988]
آغاز: از حضرت صادق منقول است؛ انجام: و به این عنوان تعبیر نمودن برای اینست که ... یا از خلف وعده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: غلامحسین ایراند آبادی؛ کاغذ: قزوینی، 130گ، 22 سطر (24×11/5)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 3 - 975]
آغاز: نصایح جمیله چاره ای نیست که شاید از خواب غفلت بیدار بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ 262گ، 25سطر (15×25/5)، اندازه: 19×31/5سم [ف: 3- 979]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ نسخه ناقص؛ کاغذ: ترمه، 333 گ، 23 سطر (19×11/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 981]
آغاز: برابر؛ انجام: در حیات و ممات این خاکسار حقیر و ذره بیمقدار را از دعای خیر و طلب مغفرت محروم نگردانند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با شعری که محمد لطیف بن عبدالله به تاریخ 1190 نوشته؛ جلد: تیماج، 353گ، 24 سطر، اندازه: 30×17/5 سم [ف: 5 – 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 424گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 12/5 × 23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 511]
آغاز: ... پیوسته در فراخی عیش ... از حضرت أمير المؤمنين صلوات الله علیه منقولست که چون حق تعالی ... (4پ) ینبوع سیم در بیان مجملی از احوال سلاطین و امرا و معاشرت نمودن با ایشان و عدل و جور ایشانست؛ انجام: مقصد سیم در بیان مجملی از معاد و ذکر بعضی از احوال آن که این حدیث اشاره بدان دارد ... (255ر) لمعه پنجم در بیان طلب مال از حلال نمودن و قدر انفاق کردن است ... اگر درین زمان می پوشند بآن جامه مشهور می شدند؛ پس بهترین لباس هر زمانی لباس اهل آن زمانست؛ اما چون صاحب الامر صلوات الله علیه ظهور خواهد کرد جامه را
بروش حضرت امیر المؤمنين ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 263گ، 14 سطر ( 14/5×9)، اندازه: 19×13 سم [ف: 40/2 - 239]
خط: نسخ و نستعلیق خوب، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ جلد: تیماج، 400گ، اندازه: 24×18سم [اوراق عتیق: 2 - 368]
آغاز: برابر؛ انجام: ودر شب و روز جمعه فضیلت این نماز زیاده از سایر ایام است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «العبد المذنب محمد 1169» (مربع)، «یا امام محمد باقر» (بیضی)؛ واقف: محمد باقر، 1352ق، جلد: تیماج، 250 گ، 26 سطر، اندازه: 27/5×15/5 سم [ف: 2 - 361]
آغاز: جناب با رفعت رسالت پناهی و اهل بیت کرام؛ انجام: که بگوید الحمدلله و الله اکبر، سید بن طاوس ..
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: آغاز (گویا یک برگ) و انجام در فصل هفتم کمی افتاده)؛ اهدایی: خاندان سلطان علی سلطانی؛ جلد: تیماج، 359گ، 17 سطر (19×11)، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 3 - 232]
آغاز: یا باذر یقول الله تبارك و تعالی لا اجمع علی عبد خوفین و الا اجمع له امنین ... ای ابوذر خداوند عالمیان می فرماید که من جمع نمی کنم بر بنده خود دو خوف را ... بدان که از این کلمات قدسیه که از شجره طیبه رسالت صادر گردیده چند ثمره عارفان را حاصل می شود. ثمره اول: خوف و رجاست؛ انجام: و در جای دیگر می فرمایده در قیامت شیطان به گمراهان خواهد گفت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: مذهب، 39ص (104-122، 270-272، 298-299، 359-354، 382-374)، اندازه: 14/3×8/9 سم [ف: 29/1 - 308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن اسماعیل ملایری، تا قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 328گ، 23 سطر، اندازه: 19×28/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 511] و [ف: 26-387]
آغاز: برابر؛ انجام: و از کتب مبسوطه علما طلب می باید نمود به اینجا ختم می کنم کتا بعین الحيوة. قبل از پنج برگ آخر افتاده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 377گ، 19 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 26 - 388]
آغاز: برابر؛ انجام: و تضرعی اليك و وحشتی من الناس و انسی بك یا کریم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ سه برگ از اول و دو برگی از آخر توسط محمد سعید بن آقا میر زنجانی، نونویسی شده، تاریخ کتابت: 25 ربیع الاول 1052، مجدول؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 278 گ، 16 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 26 - 388]
آغاز: بعوایق غفلات و علایق شهوات مبتلا گردانیده حیرت زدگان به وادی بی خبری و جهالت و مدهوشان؛ انجام: و بسند معتبر دیگر منقول است که بسیار بگویید لا اله الا الله و الله اکبر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: محمد حسن عظیم زاده، اردیبهشت 1371؛ جلد: تیماج مذهب، 334گ، 16 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 26 - 389]
آغاز: برابر؛ انجام: و ملتمس از برادران ایمانی که چون این خوان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 26 - 390]
آغاز: و مادرم فدای تو باد بر منست ضمان اینها و بر خداست که مرا اعانت فرماید؛ انجام: سنت است که بگوید الحمدلله و الله اکبر و سید بن طاوس علیه الرحمه به سند معتبر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 320گ، 18 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 26 - 390]
آغاز: سیف الله المقتضي امیرالمونین؛ انجام: الأحزاب وحده فله الملك وله الحم یحیی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مذهب، مجدول؛ 294گ، 33 سطر، اندازه: 29/5×15/5 سم [ف: 26 - 390]
آغاز: معجز نظام خویش را بنصایح شافیه و امثال و حکم وافیه مشحون گردانیده؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ واقف: خانم بیگم عقیلی، خرداد 1371؛ 346گ، 22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 26 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح مزدوج، مجدول؛ واقف: حسین کی استوان، اردیبهشت 1362؛ جلد: میشن، 276گ، 23 سطر، اندازه: 29×15سم [ف: 26 - 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛
253گ، 23 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 26 - 385]
آغاز: برابر، انجام: از لوث معاصی پاک گردد ... سنه 1238
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ برگ اول و آخر توسط محمد بن علی خوانساری در جمادی الثاني 1238 نونویسی شده؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 333گ، 21 سطر، اندازه: 20×28/5سم [ف: 26 - 386]
آغاز نسخه از «فائدة خامسه» در بیان بعضی از اوضاف آن حضرت و انجام در «باب د.ن در بیان اذکاری که مخصوص وقتی چندند» می باشد، از سنجیدن نسخه با چاپ سهیلی از این کتاب در تهران به سال 1372 بدست آمده که عین الحيات مجلسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 316گ، 19 سطر (21×13)، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 285گ، 18 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 33/2 - 85]
آغاز: تنویر سیم بدان که احادیث از طرق عامه و خاصه به حد تواتر رسیده که آیه تطهیر در شان اهل بیت رسالت نازل شده؛ انجام: فصل اول در فضیلت تسبیحات اربع است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 225 گ، 23 سطر، اندازه: 21×30سم [مخطوطات و اسناد میبد: - 17]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 357گ، 23 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: - 174]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 394ص، 19 سطر (17×11)، اندازه: 23×18سم [ف: 1- 129]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 5780ص، 18 سطر (17×10)، اندازه: 24×16سم [ف: 1- 129]
آغا ز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد وحید بن محمد صبور، تا: دوشنبه 18 ذیحجه 1100ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 23 سطر (9/5×22/5 )، اندازه: 16/5 ×5/ 30سم [ف: 4 - 1861]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد قاسم بن محمد اسمعیل، تا: 9 شعبان 1100ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول، با بلاغ؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 332گ، 23-27 سطر (18/5×8/5)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 1 - 241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کامل شده در جمادی الاول 1240؛ 206گ، 23 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 146]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 908]
خط: نستعلیق، کا: ملا علی محمد خوانساری، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 137 گ، 18 سطر (20×12)، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 17 - 201]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 258گ، 23 سطر (18/4×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 340]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1103ق؛ اندازه: 16×23/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
خط: نستعلیق، کا: خواجه محمد حیات، تا اواخر جمادی الثاني 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج عنابی، 470گ، 21 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 3 - 774]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد، تا: چهارشنبه 13 رجب 1106ق؛ جلد: تیماج، 432گ، 17 و 18 سطر (22×13)، اندازه: 20/5 ×30سم [ف: 1- 204]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 245
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 45]
آغاز: برابر؛ انجام: از حضرت صادق علیه السلام منقول است که هر که دو رکعت نماز بگذارد و در هر رکعتی بعد از حمد شصت مرتبه «قل هو الله احد» بخواند چون فارغ شود گناهانش آمرزیده شده باشد و دیگر نمازها و دعاها و اعمال بسیار است و از کتب مبسوط علما طلب می باید نمود و به اینجا ختم می کنم
خط: نسخ، کا: پهلوان محمد هادی شهمرزادی، تا: 1107ق؛ واقف: حسین کجوری، جلد: تیماج مذهب، 296گ، 24 سطر، اندازه: 19×28سم [ف مخ: 3 - 1413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 28صفر 1108ق؛ اشعاری از سعدی، و محوی، قصیده حمیری و ترجمه منظوم آن به فارسی، و اوصاف زنان خوب و بد؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 240گ، 29 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 5 - 2953]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن نریمان ساکن نور مازندران، تا: 1108ق [ف: - 20]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 صفر 1111ق؛ مهر: «یا امام محمد باقر»؛ اهدایی: حاج وزیری؛ جلد: مقوایی، 345 گ، 21 سطر (12×20)، اندازه: 29×19/5 سم [ف: 3 - 986]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن ابن ابدالخان توکلی، تا: جمعه 18 شوال 1111ق، جا: اصفهان؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: گالینگور، 134 گ، 17 سطر (17×11/5)، اندازه: 23×16سم [ف: 1- 328]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد رضا، تا: 1113ق؛ 352گ، 18سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 2 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن علی سعید دینارانی، تا: دوشنبه 26 شعبان 1114ق، حسب فرموده حاج الحرمين الشريفين حاج علی ابن کربلایی سلیمان اوراک؟؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ یادداشت علی ابن کربلایی علی نقی به تاریخ جمادی الاول 1338 که کتاب را خریده بعد متوجه وقفیت آن شده، سپس همین نسخه را وقف نموده؛ مهر: «یا اشفع من کل شفیع» (بیضی)، «یا ابوالفضل»، «لا اله الا الملك الحق المبين عبده علیوردی» (چهارگوش)؛ واقف: علی جولایی و محمود منهاج فرزند علی و علی ابن کربلایی علی نقی، جمادی الاول 1338؛ جلد: تیماج، 287 گ، 25 سطر، اندازه: 36×23سم [دو کتابخانه اراک: - 31]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد ... کرمانی، تا: 29 ذیحجه 1116ق؛ افتادگی: آغاز (مقداری از مقدمه)؛ 370گ، 20 سطر، اندازه: 16/5 ×29سم [ف: 2 - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: امیر علی بیک
علینقی، تا: ذیقعده 1120ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: ساغری مذهب، 331 گ، 25 سطر (31×9)، اندازه: 15×27سم [ف: 4 - 133]
خط: نستعلیق، کا: مرحوم حسین علی بن محمد قمی، تا: 1120ق؛ قسمت اول ناقص است؛ اهدایی: حسین شکری؛ 284گ، 20 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: - 145]
کا: محمد علی، تا: 1122ق [میراث اسلامی: 5 - 612]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسین دماوندی، تا: 16 ذیحجه 1123ق؛ واقف: حاجیه تاج ماه بیگم، 1262؛ جلد: تیماج، 278 گ، 21 سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 5 - 217]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی پسر عبد الحسين مازندرانی، تا دوشنبه 25 جمادی 1125ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 7- 197]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن علی نقی، تا: 26 شوال 1127ق؛ 172گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 5 - 2953]
خط: نسخ، کا: محمد نظام بن محب الله، تا: پنج شنبه 6 ربیع الأول 1129ق، به درخواست حاج حسن؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 308گ، 27 سطر، اندازه: 16/5 ×29سم [ف: 27 -6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هاشم کازرونی، تا: جمادی الثاني 1130ق، برای امیر سیف الدين علی؛ مجدول؛ واقف: مائینی، مرداد 1311؛ 359گ، 22 سطر، اندازه: 20/5 × 31/5سم [ف: 5 - 218]
خط: نسخ، کا: عبدالله کاخکی، تا: دهه دوم صفر 1132ق؛ 327گ، 20 سطر، اندازه: 25×18/5 سم [ف: - 43]
آغاز: علیم مانند اینها پس چون غلاة تکذیب کنندگان این اسماء الهي را می شوند؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رمضان بن محمد قاسم چورپاسکیه، تا: 19 محرم 1132ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: اسماعیل فتح اللهي، مهر 1377؛ جلد: گالینگور، 339 گ، 20 سطر، اندازه: 17×28/5سم [ف: 26 - 392]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن عبدالعظیم حسنی حسینی، تا: 1134ق؛ مصحح؛ مهر: «المذنب شرف جهان» (مربع)؛ جلد: تیماج، 408گ، 18 سطر (16×10/5)، اندازه: 16×21/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن میرزا خان منجیلی، تا: 23 شوال 1141ق؛ افتادگی: انجام؛ 387گ، 21 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 2 - 166]
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد علی، تا: 1148ق؛ اهدایی: وزیری؛ 207گ، 23سطر (13/5× 24)، اندازه: 27×18سم [ف: 3- 979]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق بن محمد تقی، تا: 1169ق؛ جلد: تیماج، 276گ، 27 سطر، اندازه: 28/2×17/5 سم [ف: 14 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: بهاء الدين محمد بن محمد هاشم حسن حسنی، تا: 1177ق؛ اهدایی: سید علیرضا طلای زواره ای، خرداد 1374، 254 گ، اندازه: 29×18سم [ف: 26 - 386]
بی کا، تا: 1181ق، خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مقیم قزوینی، تا: 1187ق؛ 235گ، 23 سطر، اندازه: 30×17سم [ف: - 118]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ 146 گ، 23 سطر، اندازه: 19/5 ×31سم [ف: - 93]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 191گ، 21 سطر (21×14)، اندازه: 28×18سم [ف: 16 - 655]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 264 گ، 22 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1- 277]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 195 گ، 25 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 1 - 241]
انجام: ملک آن شیطان را می زند و از او دور می کند و او را محافظت و نگهبانی می کند تا بیدار شود پس ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 330گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: - 78]
ناقص بابی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری [ف: - 282]
آغاز: از پی یکدیگر خدا مرا روزی کرد و به سند معتبر منقول است از ابی عمر که گفت بسیار حالم پریشان شد؛ انجام: که شبهه داخل آن نشود و بدان که غذاها را در اعمال و آثار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 298گ، 19 سطر، اندازه: 28×18/7 سم [ف: 26 - 393]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 420گ، 22 سطر، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 26 - 391]
آغاز: برابر؛ انجام: یا اباذر ما رایت کالنار نام هار بها و لامثل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (بیش از 3/4 اوراق نسخه ساقط است)؛ واقف: حاج حیدر مشرف، آبان 1367؛ جلد: تیماج، 55 گ، 25 سطر، اندازه: 20/6 × 31/7سم [ف: 14 - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: و ملک او را بخیر امر می کند اگر اطاعت ملک کرد و تسبیح (ناتمام).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج مذهب، 230 گ، 23 سطر، اندازه: 21/5 × 35/2 سم [ف: 14 - 360]
آغاز: برابر؛ انجام: دیگر از اعمال مؤكده که فضایل نامتناهی در آن وارد شده است نماز جعفر طیار است ... اصل نماز را بکند بی تسبیحات و ... را در راه خدا بخواند و اگر کسی این دعا را نداند و نخواند ثواب نماز را دارد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 300گ، 21 سطر، اندازه: 21×28سم [ف: 5 - 2954]
آغاز: امیر المؤمنين و یعسوب الدين اسدالله الغالب و شهاب الله الثاقب سید الوصيين علی بن ابی طالب صلوات الله علیهم أجمعين؛ انجام: نماز را در همه وقت می توان کرد و در حدیث است که هر روز یا هر شب بکن و اگر نتوانی هر هفته یک مرتبه ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 439گ، 17 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف مخ: - 139]
خط: نسخ، کا: سلطان خانم، تا: قرن 13؛ این خانم فرزند آقا محمد علی بهبهانی و به نام رقیه خانم بوده و نسخه را بر فرزند خود محمد پسر آقا عبدالعلی پسر آقا عبدالحسین (سرگذشت بهبهانی ص 441) وقف کرده؛ واقف: رقیه خانم؛ 21 سطر (11×16/5 و 21615/5) [ف: - 709]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه، 240گ، 21 سطر، اندازه: 18×28/5 سم [ف: - 37]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، ناقص؛ اهدایی: وزیری؛ 213گ، 17 سطر (13×20/5)، اندازه: 28×20سم [ف: 3 - 990]
آغاز: ... تو از برای خدا غضب کرده اینگونه ترسیدند که مبادا تو؛ انجام: حق تعالی روی رحمت خود را بسوی او بدارد و از او روی لطف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: میرزا سید علی افصح زاده؛ جلد: مقوایی، 222گ، 28 سطر (23×14)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1 - 235]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 255گ، 26 سطر، اندازه: 21×31/5سم [ف: 1- 55]
انجام: و احادیث معتبره وارد شده است که هر که این نماز را بکند چون فارغ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 277 گ، 22 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: - 52]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 320گ، 19 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: چون فارغ شود گناهش آمرزیده شده باشد ... باید کرد باینجا ختم می کنیم کتاب عین الحيوة را و از...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ جلد: تیماج، 480ص، 25 سطر، اندازه: 16/5 × 29/5 سم [ف: 40/3 - 216]
آغاز: بمکانی که یهودی گفته بود نقل کرد چون صبح یهودی بیامد و آن حال را مشاهده کرد؛ انجام: و همان سخن را گفت شنیدم باز بخواب رفتم در مرتبه سیم مرا صدا زد که.
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: 12 یا 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 466گ، 17-20 سطر، اندازه: 15×25/5سم [ف: 3 - 29]
آغاز: و از کتب مبسوطه علما طلب می باید نمود ... و رفع درجات محروم نگردانند و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب؛ انجام و نام مقدس الهي بر زبان ایشان جاری نمی شد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: گالینگور، 112گ، 27 سطر، اندازه: 20/5 × 29سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 512]
آغاز: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: محرم 1207ق؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ مهر: شاه طهماسب «بنده شاه ولایت طهماسب»، مشیرالسلطنه، علی اکبر بن حسین حسینی؛ 686ص، 25 سطر، اندازه: 15/7 × 25/5سم [ف: 1 - 833]
خط: نسخ، کا: هاشم بن محمد حسینی، تا: شنبه غره ذیقعده 1208ق؛ 351گ، 23 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 1- 209]
بی کا، تا: 1221ق (نشریه: 13 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رنگریز اشرفی، مهدی، تا: 1223ق؛ واقف: محمد حسن شاهپوری، 1383/6/26؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حاج محمد بن موسی رضای مؤذن طهرانی، تا: یک شنبه 13 ربیع الاول 1226ق؛ 426گ، 18 سطر (10×19)، اندازه: 18×18سم [ف: - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن عبدالجبار بزاز قزوینی، تا: 1 شوال 1226ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج مذهب، 360گ، 19 و 20 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 14 - 357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 4 جمادی الاول 1226ق؛ جلد: تیماج، 244 گ، 25 سطر، اندازه: 20×35سم [ف مخ: - 139]
آغاز: برابر؛ انجام: و همچنین دل را تا نرم نکنی به یاد مرگ و محبت و مشقت عبادت قساوتش بر طرف نمی شود و منقاد حق نمی گردد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 محرم 1226ق، جا؛ تهران؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 208گ، 19 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: - 75]
انجام: برابر در فهرست با عنوان «رساله» آمده. انجام با عین الحيات هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن کربلایی محمد، تا: 8 رجب 1227ق؛ دارای کمند؛ کاغذ: فرنگی، اندازه: 31×21سم [رشت و همدان: ف: - 1691]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه پایان جمادی الثاني 1227ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: کلب علی؛ جلد: تیماج مذهب، 260گ، 21 سطر (19×11)، اندازه: 30×19سم [سنا: ف: 2 - 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1230ق؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده علی قلی» (مربع)؛ واقف: محمد کاظم آقچی اصل، 1273ق؛ جلد: تیماج، 351گ، 21 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 2 - 360]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد حسینی اصفهانی، تا: رمضان 1230ق؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 258گ، 24 سطر (13×22/5)، اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 1 - 102]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: کربلایی سمیعا اسماعیل ساکن کردکلا، تا: چهارشنبه 2 جمادی الثاني 1231ق؛ مهر: کاتب «قربانی کعبه وفا اسماعیل» (بیضی)؛ 20 سطر (25×13/5 [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسن نساخ، تا: دوشنبه 16 جمادی الاول 1231ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 410گ، 20 سطر، اندازه: 31×19سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 511] و [ف: 26-386]
بی کا، تا: 1231ق [نشریه: 13 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیرازی عابد بن آقا بابا، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسن اردکانی، تا: سه شنبه 14 ربیع الاول 1231ق، جلد: تیماج مذهب، 220گ، 24 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 5 - 2953]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ مجدول؛ جلد: مذهبی 282گ، 27 سطر (23×11)، اندازه: 19×20سم [ف: 4 - 357]
آغاز: جناب با رفعت رسالت پناهی و اهل بیت کرام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد مهدی خلف مرحوم محمد ابراهیم، تا: 14 محرم 1233ق؛ افتادگی: آغاز (گویا یک برگ)؛ مهر: «لا اله الله الملك الحق المبين عبده ... » (چهارگوش)؛ 182گ، 22 سطر (24×15/5)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 3 - 231]
خط: نسخ، کا: علی بن عابدین خوانساری، تا: 1233 ق [چند نسخه - ف: - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: التحيه حامدا مصلیا مسلما مستغفرا.
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن محمد جعفر واعظ یزدی، تا: اوایل ذیقعده 1233ق؛ واقف: حسین زمردیان، تیر 1375، 364گ، 18 سطر، اندازه: 20× 30سم [ف: 26 - 387]
خط: نستعلیق خوش، کا: آقا میرزا محمد بن محمد صادق اصفهانی، تا: 1235ق، جا: حاجی ترخان، برای آقا سید محمد پسر آقا میر زمان قزوینی اصفهانی؛ مجدول؛ 675ص، 19 سطر (22×12/5)، اندازه: 32×19/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1146]
آغاز: به راستی او اقرار نمایم و خود را منقاد او گردانم و آنچه فرماید او را اطاعت نمایم گفت البته چنین خواهی کرد گفتم بلی گفت فردا این وقت نزد من آی؛ انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: ابوطالب موسوی عسکری، تا: 10 شعبان 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 243گ، 22 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 5 - 2954]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد میرزا بابا بن علی معلم، تا: 6 ربیع الأول 1236ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 347گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ: 3 - 1413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 12 جمادی الاول 1236ق؛ جلد: تیماج، 256 گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 25 - 362]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن بابا معاف کلکستان، تا: 7 جمادی الثاني 1238ق؛ 266 گ، 26 سطر، اندازه: 33×20سم [ف: - 89]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج مذهب، 175 گ، 22 سطر، اندازه: 20×27 سم [ف مخ]
آغاز: که چشم او آزرده شد. باو گفتند که دعا کن خدا چشم تو را شفا بخشد
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن محمد هاشم الالويري، تا: ربیع الاول 1238ق؛ افتادگی: آغاز؛ 242گ، 25 سطر، اندازه: 36×22سم [ف: 5 - 2955]
آغاز: و ضرب عمار زبان طعن و ملامت بر عثمان بگشاد و عثمان را آشکارا طعن می فرمود و قبایح اعمال او را بیان می نمود؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کربلائی محمد زمان بن مؤمن بیگ شمیرانی، تا: شنبه 14 جمادی الثاني 1239ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 376گ، 17 سطر، اندازه: 29×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2- 1021]
خط: نسخ، کا: ملا مهر علی بن شیخ حسین، تا: یک شنبه 9 شعبان 1239ق؛ 343گ، 22سطر (20×12/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 1- 68]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: شوال 1240ق؛ 278گ، 23 سطر، اندازه: 22×30سم [ف: - 174]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 43
همان نسخه بالا [ف: 1- 62]
آغاز: مجلد دویم از کتاب عین الحيوة در بیان تمثیلی چند که پیشوایان دین در مذمت دنیا برای تنبیه غفلت زدگان مسالک حیرت بیان فرموده اند تمثیل اول در بیان معنی دنیاست بدانکه اکثر عالم مذمت دنیا میکنند و خود
انجام: و آنچه فقیر در این کتاب بر سبیل اجمال آورده اگر کسی باین عمل نماید تمام وقت او را فرا می گیرد اللهم اغفر المصنف هذا النسخة الشريف و لجمیع المؤمنات و المؤمنات بحرمة سید المرسلين جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: سید حسن بن عبدالکریم نائینی، تا: جمادی الاول 1240ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 188گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن رضا، تا: 1240ق؛ مقابله کرده
ابوالقاسم پرویزی [نشریه: 5 - 366]
بی کا، تا: 1240ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: علی بن ابراهیم، تا: جمعه 16 ذیقعده 1241ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 140گ، 27 سطر، اندازه: 33×21/2 سم [ف: 14 - 357]
کا: محمد باقر بن محمد طاهر حسینی، تا: دوشنبه 14 صفر 1242ق [ف: - 21]
خط: نسخ، کا: حسن بن مرحوم میرزا محمد، تا: 7 جمادی الثاني 1242ق؛ اندازه: 20/5 × 29/5 سم [ف: 3 - 124]
خط: نسخ، کا: جعفر خوانساری بن محمد حسین، تا: دهه اول شعبان 1243ق؛ 192، 20-30 سطر، اندازه: 21 ×30 سم [ف: 1- 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن حاجی زین العابدين کر کوندی، تا: 17 شعبان 1244ق؛ جلد: تیماج، 327گ، 23 سطر، اندازه: 20 ×30 سم [ف: 1- 86]
آغاز: برابر؛ انجام: و اول چیزی که از اعمال ایشان را مبالغه بسیار در آن نموده اند بر همه اعمال ترجیح داده ختم می کنم.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد محسن یزدی، تا: اواخر ذیحجه 1246ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 225 گ، 25 سطر (21×13)، اندازه: 31×21سم [ف: 1 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالمحمد بن عباسعلی کرجی، تا: جمعه 3 شوال 1246ق؛ 251 گ، 23 سطر، اندازه: 20/5× 30 سم [ف: 26 - 392]
آغاز: برابر، انجام: که باعث نجات دارین شیعیان عل یبن ابی طالب شود.
بی کا، تا: جمادی الاول 1248ق [تراثنا: س13ش 2 و 3 - 368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسینعلی کرجی، تا: رجب 1248ق؛ جلد: تیماج، 262گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2953]
آغاز: برابر، انجام: چون فارغ شود گناهانش آمرزیده شده باشد دیگر نمازها و دعاها و اعمال بسیار است و از کتب مبسوطه علما می باید کرد و این جا ختم میکنم کتاب عین الحيوات ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 محرم 1249ق؛ مهر: «عبده علی ... (مربع)»؛ 646ص، 19 سطر، اندازه: 18/5 ×30 سم [ف: 3/ 40 - 242]
خط: نستعلیق، کا: علی عسکر بن حاجی احمد در محمد آباد دارالعباده، تا: شعبان 1249ق؛ مهر: «ظنی حسن بالله» (بیضی)؛ واقف: میر نبی تولیت؛ جلد: تیماج، 270 گ، 26 سطر، اندازه: 23×30سم [ف: - 63]
آغاز: علیه را فرموده اند چون جامع ترین اخباری است که در این باب از منابع وحی و الهام ماثور گردیده و بر اکثر مکارم اخلاق
حسنه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه نیمه ربیع الثاني 1251ق؛ افتادگی: آغاز؛ 245گ، 24 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2 - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که دو رکعت نماز بگذارد و در هر رکعتی بعد از حمد شصت مرتبه «قل هو الله احد» بخواند چون فارغ شود گناهانش آمرزیده شده باشد و دیگر نمازها و دعاها و اعمال بسیار
است و از کتب مبسوطه علما طلب باید نمود
خط: نسخ، بی کا، تا چهارشنبه 12 صفر 1251ق؛ جلد: گالینگور سبز مذهب، 269گ، 25 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف مخ: 3 - 1413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 7 جمادی الثاني 1253ق؛ جلد: تیماج، 421گ، 21 سطر، اندازه: 31×17سم [ف: 5 - 2952]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق؛ مهر: «اللهم صلی علی محمد و آل محمد»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 280 گ،
18 سطر (10× 13/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 4 - 1402]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن کربلائی صبر علی، ساکن قریه صدا قایان، تا: ذیحجه 1255ق؛ 300گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2954]
آغاز: برابر؛ انجام: که صاحبش را با الحمدي کند یاد سنه 1255.
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد تقی، تا: چهارشنبه 4 جمادی الثاني 1255ق؛ واقف: آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 393گ، 24 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 26 - 387]
از اول مقصد سوم (در بیان مجملی از معاد و ذکر بعضی از احوال آن) شروع می شود؛ خط: نستعلیق، کا: سید جمال ولد آقا سید شبیر شالی، تا: 1 شعبان 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 176گ (1ر-176ر)، اندازه: 20×16سم [ف: 1- 397]
آغاز: برابر؛ انجام: الفراغ من تسویده في یوم الجمعه ... 1257 هجری.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 1 ذیحجه 1257ق؛ جلد: تیماج مذهب، 275گ، 23 سطر، اندازه: 22×35/7سم [ف: 14 - 357]
خط: نستعلیق، کا: محم علی بن حاج امیر عبدالعلی عرب، تا: پنج شنبه 8 صفر 1257ق؛ 24 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن علی محمد، تا: ربیع الأول 1258ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 468ص، 24 سطر (11×22)، اندازه: 19×29سم [ف: - 153]
خط: نستعلیق، کا: سید رضا بن عبدالله، تا: یکشنبه 29 شوال 1258ق، به جهت ملا علی ولد آقا مهدی؛ 239 گ، 25 سطر، اندازه: 21× 30/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 38]
آغاز: برابر
از اول تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الغفار بن محمد بن محمد کاظم خادم مزار آستانه مبارکه طورار، تا: یک شنبه 11 جمادی الثاني 1259ق؛ 231گ، 24 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 5-2954]
آغاز: برابر؛ انجام: و پس از این کسی را این امور مشاهده نیفتد که ترا افتاد یا جرید و السلام علی من اتبع الهدي کامل و مذیل است به دو برگ شامل روایت انس بن مالک درباره وفات و حیات جرید بن عطاء؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد اسماعیل مشهور به لوح، تا: جمادی الاول 1259ق؛ جلد: تیماج، 258گ، 19 سطر، اندازه: 30/2×21سم [ف: 26 - 389]
آغاز: برابر؛ انجام: دیگر نمازها و دعاها و اعمال بسیار است و از کتب مبسوط علماء طلب می باید نمود و باینجا ختم می کنم کتاب عین الحيوة را.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق، اهدایی: آقا محمد فراشباشی؟ 530ص، 27 سطر (26×13/5)، اندازه: 21×35سم [ف: - 52]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسین اردکانی، تا: محرم 1261ق؛ واقف: محمد ابراهیم بن ملا محمد حسین، 1269؛ 320گ، 21 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 1- 24]
آغاز: در ذکر تمثیلاتی که مشتمل است بر توضیح عیب های بسیار از دنیا بخش هایی از آن؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1262ق؛ مشتمل است بر قصه یوذاسف و بلوهر که کاتب آن را در پنج شنبه 14 رجب 1262 ق به جهت فرمایش کربلائی نجفعلی ساکن سعادت حاجی بیک نوشته است (ص 1-63) و از ص 64 تا 203 احتمالا بخش های دیگری است از کتاب عین الحياة که تاریخ کتاب روز جمعه 9 رمضان 1262 ق ثبت شده؛ جلد: تیماج، 203گ (1-203)، 15 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 47/2 - 50]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد یوسف بن علی اکبر، تا: 1263ق؛ 228گ، 24 سطر، اندازه: 20/7 × 29/4 سم [ف: 3 - 563]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1263ق؛ جلد: گالینگور، 311گ، 23 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 2 - 360]
آغاز: که جبرئیل بود و چنین گفت ابوذر بسیار نادم شد حضرت فرمود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ مجدول مذهب محرر؛ جلد: پارچه، 310، 21 سطر، اندازه: 23×13سم [ف مخ: 1 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علیرضا بن سید نجف علی موسوی، تا: 1266ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 412گ، 18 سطر، اندازه: 23×16سم [هدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 512]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمود باب کجوری کالحی، تا: ربیع الاول 1266ق؛ جلد: تیماج، 22 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شکرالله عباسی، تا: سلخ رجب 1266ق؛ واقف: شیر محمد شاکری، شهریور 1378؛ جلد: تیماج مذهب، 271گ، 23 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 26 - 385]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که دو رکعت نماز بگذارد و در هر رکعتی بعد از حمد شصت مرتبه «قل هو الله احد» بخواند چون فارغ شود گناهانش آمرزیده شده باشد و دیگر نمازها و دعاها و اعمال بسیار است و از کتب مبسوطه علما طلب باید نمود و به اینجا ختم می کنم کتاب عین الحياة را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1268ق؛ جلد: مقوا، 150گ، 28 سطر، اندازه: 20×32سم [ف مخ: 3 - 1413]
خط: نستعلیق، کا: میر محمد قاسم بن میر علی بیک طوطبا، تا: 1293ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 459 گ، 21 سطر ( 17/5×8)، اندازه: 26×15سم [ف: 5 - 340]
آغاز: ... خاموش کرد علی گوید قرار بگیر ای جهنم و آنچه می گویم بشنو این را بگیر که دشمن منست و این را بگذار؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ولی خلف کربلایی علی نقی بقال، تا: 7 ذیحجه 1296ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 440، 25 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 3/ 40 - 253]
بی کا، تا: 1312ق؛ خریداری از حسن بقایی [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 380]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 373]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن غلام حسین بن محمدرضا، بی تا، جلد: تیماج، 438 گ، 19 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: - 75]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 268گ، اندازه: 27/9×18/9 سم [رایانه]
انجام: و کان الفراغ من تسویده علی ید مؤلفه و قد فرغت من هذه النسخة الشريفة في اواخر شهر جمادی الثاني من شهور سنة خمس و ثمانین بعد الألف من الهجرة النبوية المصفوية صلی الله علیه و آله و سلم.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 684ص، 25سطر (18×30) [نشریه: 6- 624]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: ملاحظه کند که شارع در آن باب چه تکلیف نموده است و آن را به عمل آورد و مباحات را.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: سپهسالار؛ 206ص، 23 سطر، اندازه: 20/5 × 29/5سم [ف: 1 – 281]
شامل لمعه 18 تا 20 ناقصا می باشد؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×14/5سم [ف: 1 - 92]
آغاز: ... امر کرد بملک الموت که قبض روح ایشان بکند و در این آیه معلوم است ... اهل تواریخ چنین آورده اند که چون دقیانوس از شکار باز آمد و احوال غلامان را بشنید سه روز از غایت دلتنگی طعام نمی خورد؛ انجام: فرمود که نماز شب رو را سفید می کند و آدمی را خوش می گرداند و سبب مزید روزی می گردد و در حدیث دیگر فرمود که مال و فرزندان زینت زندگانی دنیاست.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 278 گ، 21 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: بر طرف شد و نام مقدس الهي بر زبان ایشان جاری نمی شد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 114گ، 27 سطر، اندازه: 20/5 ×29سم [مؤيد: 3 - 215]
بی کا، تا: قرن 12 [تراثنا: س ش 3 - 156]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 27/2×16/8 سم [رایانه]
آغاز: و امثال و حکم وافیه مشحون گردانیده و پیشوایان راه دین و راهنمایان مسالک یقین؛ انجام: و اگر آفتاب همیشه ظاهر می بود تو هم می کردند که شاید این روشنی از آفتاب نباشد و چون غروب می کند و بعد از طلوع عالم را روشن می کند ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «عبده کریم» (بیضی)، «یا امام حسین» (مربع)؛ 27گ، 21 سطر (20/5×13)، اندازه: 18/6 ×27سم [رایانه]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 670ص، اندازه: 30×20سم [رایانه]
بخشی از عین الحيات است با این عنوان «ثمره دوم در بعضی از قصص خائفان ...»؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 31ص (84-114)، اندازه: 22×35سم [ف: 21 - 273]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ افتادگی: انجام؛ 219گ، 26 سطر، اندازه: 18× 27/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 179]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 یا 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ واقف: خیر النساء بنت حاجی محمد عرب مهدی زهانی و زوجه کربلایی حسن زهانی، 1239، 405گ، 19 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: - 19]
آغاز: و ای ابوذر اگر از تو پرسند که از علمی که ندانی بگو که نمی دانم تا نجات یابی از گناه؛ انجام: و آنچه جابر گفت به ظهور آمد، محمد بن الحسن الصفار به سند صحیح از حضرت جعفر بن محمد علیهم السلام روایت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 166گ، 20 سطر، اندازه: 29×21سم [ف: 38 - 476]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: قزوینی، آقا محمد، بی تا [رایانه]
نسخه اصل: کتابخانه مرعشی نجفی، ش 8839
فوائدی از عین الحيات علامه مجلسی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3ص (110-112) [عکسی ف: 3- 439]
آغاز: مردود ازل و ابد شد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 142گ، 21 سطر (18×12)، اندازه: 24×17سم [ف: 5 - 1821]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 204گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2 - 82]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 270 گ، 33 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 2-82]
آغاز: سبوی بزرگی بود از طلا؛ انجام: وحدك لا شریك لك.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج شیخ مهدی ممشادی؛ کاغذ: اصفهانی، 247 گ، 21 سطر (18×11)، اندازه: 23×16سم [ف: 5 - 1529]
انجام: بدیع السموات و الارض ذو الجلال و الاكرام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: سید محمد حسین قریشی؛ کاغذ: اصفهانی، 247گ، 20 سطر (21×35)، اندازه: 15×26سم [ف: 5 - 1514]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 779ص، 19 سطر (21×11/5)، اندازه: 20×29سم [رشت و همدان: ف: - 1146]
آغاز و بیرون آمده با جمعی رفیق شدم و ایشان گفتم که: شما متکفل نان و آب من بشوید؛ من شما را خدمت می کنم در این سفر؛ انجام: و بسندهای معتبر از امام محمدباقر و امام جعفر صادق صلوات الله علیهما منقول است که حق تعالی به حضرت موسی علیه السلام خطاب فرمود.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 211گ، 28 سطر، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 1 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد موسوی، تا: دوشنبه 25 رجب؛ مصحح جلد: تیماج مشکی، 456گ، 21 سطر، اندازه: 24×15سم [ف مخ]
آغاز: ضمن ترک نهی از منکر به عمل می آید و از جمله گناهان کبیره است هفتم بقای ایشان را بر ظلم می خواهد تا خود نزد ایشان معزز باشد یا به سبب محبت ایشان عزت ایشان را می خواهد و این نیز جایز نیست؛ انجام: فرمود که بر بنده مومن من خوشحالی و سروری داخل گرداند اگر چه به یکدانه خرما باشد داوود گفت سزاوار است کسی که تو را شناسد که امید خود را از تو قطع نکند و به سند معتبر دیگر از آن حضرت منقول است که هر که مومنی را خوشحال کند حضرت رسول صلی الله علیه و اله را خوشحال کرده است
خط نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: پارچه عطف تیماج، 152گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 3 - 1414]
آغاز: یا اباذر ان الدنيا مشغلة للقلوب و الابدان وأن الله تبارك و تعالی اسائلنا عمانعنا بخشی از وسط های کتاب است؛ خط نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 31 گ (45-75)، اندازه: 20×11سم [ف: 5 - 2956]
آغاز: بسمله حمدله فصل در بیان شفیع گردانیدن قران مجید صاحب مکارم الاخلاق روایت کرده است که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرموده است؛ انجام: و از حضرت امام محمد باقر علیه السلام منقولست که کسی که در خواب ترسد در وقت خواب بخشی از عین الحيات مجلسی است در بیان خواص سور قرآن برگرفته از احادیث؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد:
تیماج، 93گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 2 - 538]
آغاز: برابر؛ انجام: قاعده سوم در شرایط و آداب علم و عمل نمودن بآن ... یا برای اینکه باسفیهان و بی خردان مباحثه و مجادله نماید یا برای اینکه روی مردم را بجانب خود بگرداند. از اول تا قاعده سیم در شرایط و آداب علم و عمل نمودن به آن و بیان اصناف علماء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام 100گ، 21 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 5 - 2954]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایشان باز زبان به ناسزا گشودند بر منوال روز گذشته و چون ابوطالب بیامد زبان از آن قول ناشایسته بر گرفتند و با او مشغول سخن شدند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 175گ، 28 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 5 - 2954]
آغاز: بسمله؛ حیات قلوب مرده دلان بوادی ضلالت و حرمان بحمد خداوند بی مانندی است که مقربان درگاه احدیتش
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 260 گ، 27-28 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 2954]
آغاز: که در آسمان ها معروفست گفت این دعا را می خوانم اللهم انی اسئلك الامن و الايمان بک از داستان سرگذشت سلمان تا فصل دوم در اذکار و ادعیه که پس از هر نماز باید بخواند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ 100گ، 29 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 5 - 2955]
آغاز: برابر
خط نستعلیق، کا: محمد محسن خاتون آبادی (کاتب برگ آخر)، تا: رمضان؛ 352 گ، 21 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 5 - 2954]
آغاز: تعالی ادع إلى سبیل ربك بالحكمة والموعظة الحسنة و جادلهم بالتی هی احسن و در کلام وافی هدایت جناب با رفعت رسالت پناهی
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 234گ، 23 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 5 - 2955]
آغاز: صادق علیه السلام منقولست که فرمود که ایمان ده پایه دارد، مانند نردبانی که بر او بالا روند و سلمان در پایه دهمست و ابوذر در پایه نهم و مقداد در پایه هشتم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 362 گ، 20 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 5 - 2955]
آغاز: الأولين و الاخرين محمد بن عبد الله خاتم النبيين و درود نامعدود بر آل اطهار و اهل بیت اخبار او
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 441 گ، 18 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 5 - 2956]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای سرلوح، مجدول؛ اهدایی: وزیری؛ 373گ، 21 سطر (18×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 4- 1421]
آغاز: خود از یکطرف خانه آواز میشنود که کسی می گوید؛ انجام: و همه را حسن و نیک داند و در عمل کردن
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ 287گ، 16 سطر (21×12)، اندازه: 26×18سم [ف: 5 - 1640]
آغاز: عمل چند ضبط کرد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ مهر: «الراجي عبد الصمد»، «علی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 297گ، 19 سطر (14×22)، اندازه: 19×29سم [ف: 4- 1463]
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ اهدایی: سید مهدی جلیلی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 304گ، مختلف السطر (23×21)، اندازه: 18× 30سم [ف: 5 - 1752]
‘ayn-ol hayāt (m×.)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
خطبه فارسی کتاب برابر است با آغاز «جلاء العيون». در ابتدا بحثی راجع به امامت در چند تنویر دارد، سپس مطالبی اخلاقی و مواعظ است با عناوین چون مقصد، قاعده، لمعه، ثمره و ... که این عناوین با «عین الحيات» سازگار است. علامه مجلسی تلخیصی از «عین الحيات» دارد موسوم به مشكاة الانوار. [کتابشناسی مجلسی ص 288]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 30
آغاز: ستایش بی مثال و انباز سزاوار خداوند بی نیاز است که تذکر مصایب واستماع نوایب سربازان مسالک قرب و وصل و جان فشانان معارك؛ انجام: زن قصه خود را باز گفت دیرانی گفت که دیگر نفس من راضی نمی شود که تو در این دیر باشی بیرون رو و بیست درهم برای خرجی به او داده و در شب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 196گ، 15 سطر، اندازه: 36×23سم [ف مخ: 1 - 141]
‘ayn-ol hayāt
قزوینی، محمد مهدی بن علی اصغر، - 1129 قمری
qazvīnī, mohammad mahdī ebn-e ‘alī asqar (- 1717)
تاریخ تأليف: 1119ق
در دعاهایی که مختص به وقتی از اوقات نیست و در هر حال می توان آنها را خواند، با ترجمه دعاها بین سطرها و توضیح و شرح در حاشیه، مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه: در اموری که نقل آنها انسب می نماید؛ باب 1. ادعیه منقوله از مصباح کفعمی؛ 2. ادعیه منقوله از غیر از مصباح کفعمی؛ 3. مناجات های مأثوره.
آغاز: بهترین کلامی که وسیله استجابت دعوات تواند بود و خوش ترین مرامی که باستدعاء آن ادراک معلولات تواند نمود.
انجام: کما فعلت بالصالحین من صفوتك و الأبرار من خاصتك برحمتك یا ارحم الراحمين.
[الذريعة 370/15 ؛ دنا 707/7 (12 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 673/7]
شرح و حواشی:
1- دلیل الدعاة في شرح عین الحياة ؛ قزوینی، محمد مهدی بن علی اصغر (-1129)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با زیرنویس فارسی؛ مهر: کتابخانه فضل الله نوری (مربع)؛ جلد: تیماج، 151گ، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1020]
آغاز: برابر؛ انجام: الأبرار من خاصتك یا ارحم الراحمين، از جمله دوستان خالص تو ای رحم کننده تر رحم کنندگان
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح، تا: جمعه 28 ذیقعده 1118ق؛ ترجمه دعاها بین سطرها، محشی از مؤلف، مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 333 گ، 18 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 10 - 359]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1119ق؛ آیت ها و ترجمه های فارسی میان سطرها، مجدول؛ جلد: چرمی، 18 سطر (14×8)، اندازه: 19×12سم [رشت و همدان: ف: - 1212]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 6 شعبان 1120ق؛ مصحح، محشی؛ تاریخ وقف: غره محرم 1276؛ جلد: تیماج، 164گ، 16 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 17 - 157]
آغاز: در هر رکعت فاتحه یکبار و قل هو الله احد یازده بار و بعد از آن این دعا را بخواند و در وقت خواب در زیر سر خود گذارد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد باقر، تا: پنج شنبه 7 صفر 1126ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج، 371گ، 18 سطر، اندازه: 24×16سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1020]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد امین طبسی، تا: رمضان 1129ق، جا: مکه مکرمه؛ جلد: تیماج، 108گ (6پ -113پ)، 19 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1020]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: سلخ محرم 1130ق؛ مجدول محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 145 گ، 16 سطر، اندازه: 20×12سم [ف مخ: 3 - 1414]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابن مراد علی، تا: 5 ربیع الثاني 1130ق؛ جلد: تیماج، 187گ، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 19 - 291]
آغاز: برابر؛ انجام: السعداء و الأنبياء و الشهداء ... باقی هیجده مناجات همان مناجات خمس عشر حضرت سید السجاد است، در جای دیگر مرقوم شده بود، از این روی ضرری نبود و ترک کردیم.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 236گ (5ر - 240پ) [ف: 3 - 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و دعاها نسخ معرب، بی کا، تا: 14 محرم 1241ق؛ جلد: تیماج، 170گ، اندازه: 21×14سم [ف: 1- 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی به امضاء «منه ره»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 277 گ، 23 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 38 - 514]
آغاز: برابر؛ انجام: همچنین تقدم ذکری.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: 414]
آغاز: برابر، انجام و همچنین تقدم ذکری. باب اول در ادعیه منقوله از مصباح کفعمی رحمة الله و مشتمل است بر مقدمه و یک مقصد، باب دوم در ادعیه منقوله از غیر مصباح کفعمی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب ناقص است؛ واقف: حلیمه خانم؛ 168گ، 14 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 6- 269]
‘ayn-ol hayāt
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
ظاهرة منتخبی از عین الحياة علامه محمد باقر مجلسی در مواعظ و نصایح، علامات خروج دجال، وصف بهشت، ثواب صلوات، دعا و ... می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38577
آغاز: از حضرت صادق (علیه اللسام) منقول است که حضرت عیسی بر سر قبر حضرت یحیی امد و دعا کرد که خداوند او را زنده کند؛ انجام: حضرت فرمود که خدا میان من و او حجابی مقرر ساخت که دیده او بر من نیفتاد
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسینعلی بن حسنعلی، تا: 6 صفر 1293ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 جلد: میشن، 48گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 10/5 ×17سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 512]
‘ayn-ol hayāt
میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟ - 1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e 'abd-on-nabī (1798 - 1870)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 799/5
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بغلی [رشت و همدان: ف: - 1451]
‘ayn-ol hayāt
نسخه ای است در احوال انسان بعد از مرگ و اعمال قبر و برزخ و هنگامه محشر با استفاده از احادیث و روایات، مشتمل بر دوازده عین با عناوین «مترجم گوید». نام مؤلف از مطاوی مطالب مشخص نشد، اما در صفحه اول چنین آمده: «قربة الى الله در شرح احادیث مرتب و بروضات کتاب مفتاح الجنان ... عناوین «عین» ها چنین است: 1. در تقدیم کلماتی چند از مواعظ؛ 2. در آنچه از شدت سکرات موت و از اعمال قبر و احوال عالم برزخ تا هنگامه روز حشر؛ 3. ذکر اعمالی که باعث اتانی و سهولت فیض روح و شداید قبر می شود؛ 4. در محلی از وقایع و فتنه ها که پیش از نفخه و حشر خلایق در این عالم خواهد شد؛ 5. ذکر اول عقبات و قیامت و خروج خلایق در این مجرای پر وحشت و ملامت و غایت از عقبه پر حسرت و ملالت؛ 6. در اجرای احوال عقبه اول و دوم و سیم و جمع کردن مردم از اطراف عالم به محشر و حال تباه و اخلال گنهکاران روسیاه در آن دشت پر شور و شرر؛ 7. ذکر اعمال که توفیق آن در این ایام فرصت موجب ایمان از آن شرع اکبر و نجات مقامات از عقبات و محاسبه محشر می گردد و جمعی بی حساب به بهشت خواهند رفت؟ 8. تفصیل سرادقات حساب و سؤالات ده گانه با حضرات؛ 9. در خلاصی احوال پر ملال و بریدن نام های اعمال و سؤالات در هر یک از موافق و پانزده گانه اصحاب یمین وشمال؛ 10. تاب و تفصیل در عقبات صبعات و حساب، موافق هفتادگانه آن محل خطرناک و مهول و پردهشت؛ 11. اعمال صالحه که تقدیم آنها در این اوقات فارغه مهلت اعانت بر خلاصی از احوال این عقبات سراسر عقوبات می ماند؛ 12. از آنچه جاری شود جز بیان قلم شکسته رقم از شمه از طیب اهل نعیم و نفخه از عقوبات اهل حجیم [کذا.
اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه: 197
آغاز: به تفصیل موافق و عقباست قیامت پرداخت و این رساله را نیز قربة الى الله تعالی در شرح احادیث مرتب و بروضات کتابت مفتاح الجنان ملحق؛ انجام: به روایت دیگر این زیادتی است که در ملک موکل و مسابقه نمایند و در تبلیغ سلام او به روح من.
خط: تحریری نازیبا، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 167گ، اندازه: 20×10سم [ف: 1 - 258]
‘ayn-ol hayāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16532ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
‘ayn-e hayāt dar bayān-e ādāb-e haq-e maʻrefat-e ma‘būd
عماد عبد الله، ق 11 قمری
emad abd-ol-lah (- 17c)
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 60/4
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1085ق، قطع: ربعی [نشریه: 4 - 446]
‘ayn-ol hayāt-e nāserī
طبیب، سید حسین، ق14 قمری
tabīb, seyyed hoseyn (- 20c)
رساله ای است در بیان استخراج آب از اعماق زمین و احیای اراضی موات، از سید حسین طبیب حافظ الصحة که در روزگار ناصر الدين شاه قاجار نگاشته تا به دولت عرضه کند شامل یک «مقدمه» و سه «مطلب».
آغاز: الحمدلله الذي نور مصابیح القلوب بانوار حکمته ... [فهرستواره منزوی 3879/5]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1982/2
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ، 23 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-159]
‘ayn-ol ×avās
دیلمی، ابونصر بن رستم
deylamī, abū-nasr ebn-e rostam
در پنج «باب» یا فصل: 1. خاصیت طبایع انسان؛ 2. خاصیت سباع و وحوش و طیور؛ 3. خاصیت نباتات و اشجار؛ 4. مأكولات و حبوبات و غیرها؛ 5. جواهر و زر و سیم و سنگ و غیره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6967/3
آغاز: این نسخه عین الخواص است که ابونصر اسفراینی ... تأليف کرده بود به تازی و در تاریخ سنه ست و عشرین و ستمائة خداوند ملک اعظم، انجام: نوع دیگر اگر زنگار در رصاص مالند رنگ زنگار گیرد که فرق نتوان کرد و مجربست و آزموده است خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (69ر - 74پ)، 14 سطر، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 20 - 372]
معین الدموع / تاریخ معصومین / فارسی
‘ayn-od domū“
حسینی واعظ، محمد صادق بن محمد باقر، ق13 قمری
hoseynī vā‘ez, mohammad sādeq ebn-e mohammad baqer (- 19c)
اهداء به: فتحعلی شاه
تاریخ تأليف: پنج شنبه 9 ذیحجه 1215ق
حالات پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم السلام را برای فتحعلی شاه قاجار و نواب محمد حسین خان ساخته است. او این کتاب را در برابر جلاء العيون نوشته و اشعاری بر آن افزوده است. نام کتاب و شاه و مؤلف و فهرست در مقدمه هست، در یک «مقدمه» و 15 «باب» و یک «خاتمه» دارد.
آغاز: سپاس بیرون از حد وهم و ستایش افزون از عد فهم سزاوار حی لا یموتی است که ساکنان ملک و ملکوت را
انجام: و از دار فنا بدار بقا برده باشد و با آن عالیشانان محشور فرماید، بحق محمد و آله الطاهرين ...
[دنا 708/7؛ الذريعه 371/15؛ فهرستواره منزوی 1721/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 260گ، 18 سطر (15610/5)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 37 - 298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی اکبر بن حاجی ایوب شیروانی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 406 گ، 25 سطر، اندازه: 20× 30/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 513]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1247
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 208]
بی کا، تا: قرن 13؛ احتمالا به خامه مؤلف؛ افتادگی: انجام [اوراق عتیق: 1- 247]
آغاز: ... حسین بن علی بگروه مؤمنان و مسلمانان و شیعیان. اما بعد بدرستی که هانی و سعید با کتب شما قدوم کردند بر من و آخر همه رسل بودند؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد تقی اصفهانی، تا: 1216ق؛ افتادگی: آغاز؛ 392ص، 24 سطر (22×13)، اندازه: 21×30سم [ف: 47/1 - 101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1216ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج، 265 گ، 27 سطر (21×15)، اندازه: 18×28/5سم [ف: 5 - 341]
خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع بن ملا محمد تقی مشهور به آقائی، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1220ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ 325گ، 23 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1- 277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد قاسم» (بیضی)، «یا امام رضا»؛ تملک: حاج علی بابا فراش خلوت پادشاهی به تاریخ محرم 1255 با مهر «علی بابا» (مربع)؛ جلد: تیماج، 340 گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 41]
‘ayn-or rasā'el
رئیس العلماء، جلال الدين بن محمد طاهر
ra’īs-ol-'olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher
شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 165
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 215]
‘ayn-or raml (t.)
در مقدمه این رساله آمده که «اصل عربی این رساله عین الرمل نام دارد و از کتب مغربی است که حکماء مغرب وضع کرده اند» و مترجم برای سهولت مبتدی و منتهی آن را به فارسی شرح کرده است. مترجم در آغاز کتاب را در چهار «باب» ترتیب داده و پس از پایان چهار باب عنوان های دیگری چون فصل و شرح و باب آغاز می کند. پس از چهار باب اول و چند فصل دوازده خانه رمل را شرح کرده و هر یک را با عنوان «شرح خانه ...» آغاز می کند و پس از آن شانزده باب دیگر در بین مسائل مختلفه رمل عنوان دارد. چهار باب اصلی کتاب: 1. وضع ابدح و شرح آن؛ 2. شرح نقطه و کیفیت آن؛ 3. عوارض و کیفیت آن؛ 4. حکم کردن بر احوال طالع و توابع آن. شیوه فارسی این کتاب کهنه است و چنین پیداست که در حدود قرن 8 نوشته شده است. اینک نمونه ای نقل می شود: «فصل بدان ارشدك الله که احکام خانهای طالع بعضی مفرد است و بعضی مرتب و اگر رمال این نداند بعد از گشودن ضمیر از سؤال سائل عاجز باشد و هر چه گوید عقل آن را قبول نکند بدان سبب که نه از علم باشد و ما این را به سبیل کلیات بیان کنیم تا مبتدی و منتهی هر دو را فایده باشد و شرح هر یک را باز نماییم».
آغاز: بسمله. و به نستعین، شکر و سپاس موجودی را که سپهر ماه چهره گشاده قلم قدرت است مشتمل بر چهار باب مسمی به عین الرمل از کتب مغربی که حکماء مغرب در این فن وضع کرده اند و حقایق و دقایق به طریق علم و حساب و نقطه و بلاغتی که عقل آن را قبول کند و انموده اند و چون این کتاب عربی بود این فقیر آن را به فارسی شرح کرد
آغاز: برابر؛ انجام: حکم باید کردند که نموده شد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 15 سطر (12×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 16 - 29]
آغاز: برابر؛ انجام: در این تصرف کند و بال جان او گردد و ارواح اولیا و انبیا ازو ناخشنود بود امید بکرم باری تعالی چنان است که از جاهل نگاه دارد و از اهل حق دریغ ندارد. تمت
خط: نستعلیق، کا: محمدباقر بن مسعود حسینی (ساکن فریه علوی از کاشان)، تا: 1265ق، جا: کاشان مدرسه سلطانیه؛ محشی؛ جلد: تیماج، 161گ (17-177)، 17 سطر، اندازه: 23×16سم [ف مخ]
آغاز: برابر ؛ انجام: یعنی چون شکل مریخ در یکی از این خانها بیابد مرده است و اگر ازین شکل ها بود دلیل بیماری و دست تنگی بود ... و صلی الله علی خیر خلقه ... الطيبين الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 54ص (66-119)، اندازه: 16/5 × 19/5 سم [ف: 10 - 476]
‘ayn-us saʻāda ‘an husn-il irāda
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18894/1
آغاز: عن السعادة افردت هذا الكلام و ان کان معناه قد تکبر في کثیر من المواضع، انجام: تهتد الى سواء السبيل و حسبنا الله و نعم الوكيل تم الجزء السادس من کتاب کشف الاسرار و هتك الاستار و هو آخر کتاب الحمدلله ... وصحبه اجمعین. این رساله ذیل تفسیر صفدی و در موضوع حسن اراده خداوند در خلقت کائنات است؛ خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372، 25 سطر، اندازه: 17×27/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 227]
‘ayn-uş Şan‘a wa ‘awn-uş şinā‘a
صالحی خوارزمی، محمد بن عبدالملک، ق 5 قمری
sālehī ×ārazmī, mohammad ebn-e “abd-ol-malek (-11c)
تاریخ تأليف: 426ق
رساله ای است مختصر در علم کیمیا بنابر آنچه مؤلف خود تجربه نموده است. در هفت «باب»: 1. اسامی دواها و شماره آنها و آگاه کردن بر روح و جسد آنها؛ 2. طبایع ادویه و آنچه مختص به هر یک از آنهاست؛ 3. پاکیزه کردن دواها و مقدار آنها و تجزیه کردن و تدبیر آنها؛ 4. منفرد کردن دواهائی که از برای عمل قمری است از دواهایی که از برای عمل شمسی است؛ 5. ذکر اسباب و شرح آنچه محتاج است دواها به آن از حرف ها؛ 6. بدل کردن بعضی دواها به بعضی به جهت کمی وجود ادویه در زمینی غیر زمینی؛ 7. ترکیب دواها.
آغاز: بدرستی که سزاوارتر از چیزی که ابتدا کند به او بیان و افضل چیزی که زینت یابد به او انسان و سزاوار تر چیزی که کنجکاوی کند به او طالب
نسخه اصل: کتابخانه حجت اندواری - آمل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ به نقل از نسخه ای به خط محمد بن ابی الفتح بن ابی منصور بن محمد کاشی به سال 682 در موصل؛
46ص [عکسی ف: 7- 243]
نسخه اصل: از روی نسخه چاپی مقبول احمد؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 104]
‘ayn-ol 'āref='ayn-ol ma‘āref fi osūl-el 'aqā'ed
کاهل، رضا، قرن 13 قمری
kahel, reza (19c)
تاریخ تأليف: 1264ق
این مثنوی حاوی مباحث عرفانی و به تقلید از مثنوی مولانا جلال الدين رومی است؛ با یک قصیده به قافیه دال است که پس از وصف بهار و وضع آسمان به پاره ای از مسائل عرفانی می پردازد.
آغاز: مثنوی: بشنو از نائی نوا مشنو زنی ** گر که خواهی آگهی از اسرار حی / بشنو از نایی نوای اصل و وصل ** مشنو از نی قصه های هجر و فصل
آغاز: برابر؛ انجام: مثنوی: خوان تو تاریخش ز بعد خاتمه ** هان علیکم بالصلوة الدائمة (1264) / چیست کامل آن صلوة جان فزا ** نقد دل مصروف سودای خدا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، سپس قصیده بهاریه اوست در ستایش امامان با قافیه دال قصیده و یک قصیده دیگر با قافیه راء (ص 140-156)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 78گ، 12 سطر (7×12/5)، اندازه: 22×17سم [ف: 16 - 545]
آغاز: برابر؛ انجام: چه گاهی که از یک سخن گفتنش بس ** بهر لمحه دردش دو چندان براید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ جلد: تیماج، 74گ، 14 سطر (12×7)، اندازه: 19×13 سم [ف: 5 - 440]
‘ayn-ul ‘ibra fī gabn-il ‘itra
ابن طاوس، احمد بن موسی، - 673؟ قمری
ebn-e tāvūs, ahmad ebn-e mūsā (- 1275)
مؤلف آیاتی که در شأن ائمه علیهم السلام وارد شده و در مقابل آنها آیاتی که در مثالب اعداء آنها آمده را در این مجموعه گرد آورده است. این کتاب برای فضیلت سادات است بر دیگران و بیشتر روایت ها گرفته شده از تفسیر ثعلبی «الكشف و البيان» و «تفسیر وسیط» واحدی می باشد.
آغاز: بسمله. قال عبد الله بن اسمعیل الكاتب سامحه الله الحمدلله و اشهدان لا اله الا هو شهادة مخلص لجنابه ...
انجام: بوصال زین الإنجاء و بالله التوفيق و العصمة و هو حسبنا و نعم الوكيل و صلی الله علی محمد و آله اجمعین ...
چاپ: نجف، مطبعة الحيدرية، 80ص، 1950م. [الذريعة 371/15 و 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 48گ، 15سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين علی بن یونس حسینی غروی تفرشی، تا: غره صفر 1026ق، جا: نجف اشرف؛ در برگ اول نام کتاب و مؤلف به نقل از خط شهید آمده، با علامت بلاغ، جلد: تیماج، 23گ (120ر-142ر)، 18 سطر، اندازه: 29×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1022]
آغاز: برابر؛ انجام: قد سقطتا حتی قتل الله تعالی بیدامیر المؤمنين صلوات الله علیه ثم عداوة الوليد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ 32ص (1-32)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 817]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن شترودی تبریزی، تا: 10 جمادی الثاني 1337ق؛ جلد: مقوا، 28گ (1پ-28ر)، 20 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 31 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین اهری، تا: 1337ق؛ 15گ (13ر-28)، 25 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 35 - 329]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم (محرر) موسوی نجفی اصفهانی، تا: 1343ق؛ 27گ (149پ -175ر)، اندازه: 21×13سم [ف: - 60]
'ayn-ol ‘elāj
تهرانی، محمود بن محمد، ق13 قمری
tehrānī, mahmūd ebn-e mohammad (- 19c)
اهدا به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1260ق
در یک «فاتحه» و هفده «مقاله» هر یک چند باب در بیماری های
سر تا مراره و طحال سپس یک خاتمه است.
آغاز: سبحانك اللهم و بحمدك توحدت في ذاتك ... [فهرستواره منزوی 3597/5]
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 255/1
آغاز: برابر، انجام: فصل پنجم در بیان نفخه طحال است و سبب او برودت مزاج طحال و کثرت سوداست علامت او تمدد پهلوی چپ که موضع طحال است با ورم تا اندکی از فصل 5 باب 2 مقاله 7 است و ننوشته مانده؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 170ص (1-170)، 21 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [نشریه: 3 - 341]
‘ayn-ul ‘ilm wa zayn-ul șilm
بلخی، محمد بن عثمان، - 830 قمری
bal×ī, mohammad ebn-e ‘osmān (- 1427)
وابسته به: احیاء علوم الدين = احیاء العلوم؛ غزالی، محمد بن محمد ( 450-505)
شامل یک «مقدمه» در علم و بیست «باب» و یک «خاتمه»: 1. الورد؛ 2. الانفاق و القناعة؛ 3. الصوم و کسر الشهوة؛ 4. السفر و الحج و الغزو؛ 5. التزويج و التخلى للعبادة؛ 6. الكسب و الورع؛ 7. الاتباع في المعيشة؛ 8 الصحبة؛ 9. الصمت و آفات اللسان؛ 10. الأناة و الحلم و العفو و النصيحة؛ 11. العزلة و الخمولة؛ 12. التواضع و ذکر المنة؛ 13. اخلاص النبة و الصدق؛ 14. التفويض و قصر الأمل؛ 15. نفی الخواطر و الرياضة؛ 16. التوبة و المرابطة و التقوى؛ 17. الصبر و الرضا و الشكر؛ 18. الخوف و الرجاء؛ 19. الفقر و الزهد؛ 20. التوحيد و التوكل و اليقين؛ خاتمه - در محبت و سلوک. در کشف الظنون (1182/2) می گوید که مؤلف یکی از فضلای هند می باشد، چنانچه ابن حجر در مقدمه اش می گوید و بعضی عقیده دارند که از علمای بلخ می باشد و گروهی معتقدند که مؤلف محمد بن عثمان بن عمر بلخی حنفی است مصنف «الوافي في علم النحو». چند شرح فارسی از این کتاب در دست است
[مشترک پاکستان 2391/1 -2392؛ نسخه های منزوی 1239/2 و 1574].
آغاز: یا رب یا رباه باسمك أبتدء و بك أقتدي و بنور قدسك أهتدي، الله الله الأم تمد إلى زهرة الحيوة الدنيا عینیك ... و اسمه المطابق للمسمی عین العلم و اساسه الكتاب و السنة و شیم الصحابة ... خطر ببالی تصفح تلك العلوم و اسرارها و تتبع سیر الرجال و آثارها ... و بالغت في جمعها و تهذیبها و استقصیت في ضبطها و ترتیبها و اتحفت به الفرع العلى من الأصل العلوي و الغصن السني من الشجر الحسيني ارفع السرا عمادة و هو من بنی عدیان و سمی جده خلیل الرحمان رکن الدين ... فحصل بحسن لطف رحمانی ... کتاب حجمه عندی صغیر ... و باعلی ظنی عزیز یعنی عماعداه ...... و اساسه الكتاب و السن و شیم الصحابه معری عما حدث من وضع غیر مشروع المقدمة في العلم ... العلم علمان علم المكاشفه
انجام: و نعوذ بك من علم لا ینفع و قلب لاتخشع و نفس لا تشبع و دعاء لاتسمع و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمين ... یا ارحم الراحمين
چاپ: قازان، 128، 1856م؛ استانه، چاپ سنگی، با شرح از ملا علی قاری
[دنا 709/7 - 710 (13 نسخه)؛ ایضاح المكنون 132/4 و ج 2-141؛ با عنوان: عین العلم وزبدة الفهم؛ کشف الظنون 1182/2؛ معجم المؤلفين 284/10؛ معجم المطبوعات العربية 586/1؛ فهرست کتب العربية دار الكتب قاهره سال 1924ج 1 تصوف و اخلاق دینی: 324 و 333]
شرح و حواشی:
1- فهم المعلوم في شرح عین العلم و زین الحلم = شرح عین العلم و زین الحلم؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (-1014)
آغاز: برابر؛ انجام: و یصیر من ملوک الدين و قد انتهی الكتاب متحلی المقطع بالدعا ... و آخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمين و السلام علی عباد الله الصالحين و الصلو علی رسوله ... و علی اتقيأ امته اجمعین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 بر پشت برگ اول که رونویسی آن در زندگی مؤلف انجام شده چنین آمده: «کتاب عین العلم في بیان العبادات و العادات و المهلكات والمنجیات تصنیف الشيخ العالم العامل الفاضل ... محمد بن عثمان بن عمر النسفي و هو مصنف الوافي اصلح الله حاله و انجح آماله»؛ جلد: تیماج مشکی، 142ص، 17 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 10 - 2122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا جان محمد، تا: 951ق؛ مجدول؛ تملک: گل محمد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 222گ، 8 سطر، اندازه: 13/5 × 23/5 سم [اهدائی رهبر: 6- 100]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 357
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 - 301]
آغاز: قاله و قال الجنيد لایضر نقصان الوجد مع فضل العلم او فضله اتم من الوجد الأبنية الأسرار ... الباب العاشر في الاناءة و العجلة ... الاناءة بفتحات و هو اسم لضد العجلة؛ انجام: کما حکی انه قیل لصاحب المنازل انزل السجع فقال رجعت عما سجعت و آخر دعوانا بتوفیق مولانا ان الحمدلله رب العالمين ... و علی لقاء الله من أهل بیته وصحابته و اتباعهم و اشیاعهم اجمعین الى یوم الدين آمین یارب العالمين. از باب دهم تا باب بیستم (آخر کتاب)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:
قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 215گ، 21 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 5 - 2956]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1031ق؛ محشی از: احیاء العلوم، شرح هداية، کفایه مستعتبی، عماد الدين، تفسیر سوره یوسف غزالی، شرح شهابیه، مختصر کفایه، شرح ثمار الاخبار شرح مناقب، شرح قدوری، کفایه، شرح مشکات في کتاب الصلوات، منية المصلي، ترجمه عوارف شرح مناقب، کشف الفوايد، محیط، شرح ترمدی کنز العباد، شرح رحیق، تفسیر، طیبی في شرح مشكاة انیس الواعظين، نهایه، تذكرة الواعظين، بیضاوی سلك سلوک، ش، کک، و جز آنها؛ مهر: «نادعلیا مظهر العجايب. تجده عونا لك في النوائب کل هم و غم سینجلی بولایتك یا علی یا علی یا علی» (بیضی)؛ واقف: عبدالرحیم؛ جلد: مقوایی، 414ص، 10 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 10 - 169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا محمد عبدالله الصالح سمغانی، تا شنبه 18 ربیع الاول 1088ق؛ جلد: تیماج، 142گ، 13 سطر (14×9)، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 1- 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الرزاق ولد خواجه بهاء الدين فواسه حاجی عمر، تا: 19 صفر 1095ق؛ مصحح، محشی؛ 79گ (10-88)، 15 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 29 - 297]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 152گ، 17 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 16 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی که محمد صادق نقشبندی نگاشته و در سال 1127 از آن فارغ شده؛ جلد: روغنی مذهب، 113گ، 13 سطر، اندازه: 29×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1022]
آغاز: برابر؛ انجام: و المحبة أعظم المقامات و اهم المهمات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 172گ، 8 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [اهدائی رهبر: 6 - 101]
آغاز: فالزم حین ... بانکشاف الغيب بعد عزوفه عن الدنيا؛ انجام: برابر
و ترتیب ابواب به هم ریخته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 148 گ، 12 سطر، اندازه: 15×7 سم [اهدائی رهبر: 6 - 101]
آغاز: برابر؛ انجام: و یصیر من ملوک الدين ... رجب المرجب سینه 1202ق تمت.
خط: نسخ، کا: عبدالغفار او کلی، تا: 1202ق [الفبائي: - 414]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 16 رجب 1239ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 150گ، 9 سطر (15×7)، اندازه: 13/5 ×21/5سم [ف: 11 - 2225]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی اتقیاء امته اجمعین.
خط: نسخ، کا: حاجی احمد بن ملا محمود، تا: ربیع الثاني 1265ق؛ 157گ، 7 و 9 و 13 سطر، اندازه: 15×17 سم [ف: 6 - 448]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد گل ولد آخوند ملا عبید الله سرجامی، تا: ربیع الثاني 1296ق؛ محشی؛ 273 گ، 6 سطر (10×13/5)، اندازه: 17/5 ×22/5سم [ف: 51-116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: مع انی سکیت نادی البيان و سکیت حلبة الرهان و الحفت به الفرع العلي ... المقدمة في العلم بسم الله الرحمن الرحيم العلم علمان علم المكاشفة و هو نور؛ انجام: الخاتمة في المحبة و السلوك ... کاستکراه المريض المطعم و الصبي المنكح و العلم به تعالی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 163گ، 9 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 5- 2957]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکون الله و رسوله أحب إليه مما سواهما و المحبة أعظم المقامات و أهم المهمات ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با صورت معامله در 28 ربیع الثاني 1259؛ جلد: پوست سیاه، 173گ، 8 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [مؤيد: 1 - 54]
‘ayn-ol qomām
مطلع مازندرانی، ق13 قمری
matla'-e māzandarānī (- 19c)
منظومه ای که پس از ستایش خداوند و پیامبر در آن میرزا
اسماعیل خان را ستوده و سپس از آنچه که در سال 60 هجری در کربلا گذشته است یاد کرده است. نزدیک به سه هزار بیت است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5362
آغاز: بسمله. در ستایش حضرت باری. بنام فروزنده شید و ماه ** نگارنده هر سپید و سیاه / خداوند دارنده هفت فرش ** فرازنده آسمان ها و عرش؛ انجام: شبر قطب گردون جاه و جلال ** شبر محور آسمان جلال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 88گ، 18 سطر، اندازه: 21/8×14/8 سم [ف: 3 - 563]
‘ayn-ul firdaws
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10942/4
در حکمت؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد مؤمن بن حاجی افضل خسرو آبادی سبزواری، تا: 17 ذیحجه 1084ق، جا: قزوین؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 38]
‘ayn-ul firdaws
مؤلف از فضلای امامیه است که شناخته نشد. مختصری است در اثبات مبداء و معرفت الله، یک «مقدمه» و سه «عین» و «خاتمه». در آخر نسخه به نام مذکور ضبط شده و در صدر نسخه نوشته شده: «عین فردوس لجنات النعيم» ؛ شاید این عبارت ماده تاریخ تأليف باشد (1134». آغاز عناوین مطالب: مقدمة التعريف بالممیز الذاتي حد و العرضي رسم فمع جنس قریب تام و بدونه ناقص و الذاتي حقیقی و اعتباری فان للعقل أن یعتبر في مفهوم البسيط اجزاء اعرف منه بوجه في التعريف لضرورة التوصيف و لاشئی اعرف من النور؛ عین الوحدة کون لا یتحقق فیه غیره؛ عین قد وجب علی العاقل أن یعلم کنه حقایق اصول الممكنات؛ عین اذا کان النور الجاعل الحقيقي في غاية صفاء قمراء الكمال؛ خاتمة لیعلم ان العاقل لا یمکن المجهول من غیر سلوك العقل.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 803
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد في غاية الكمال؛ انجام: علی غاية الغني و نهاية الجمال
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 شوال 1184ق، جا: شیراز؛ محشی به حواشی مؤلف؛ واقف: نائینی؛ 8گ، 17 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 4 - 208]
‘ayn-ol feqh
یعقوب بن صالح، ق 10 قمری
ya'qūb ebn-e sāleh (- 16c)
تاریخ تأليف: 977ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17820
بی کا، تا: 1193ق [د.ث. مجلس]
‘ayn-ul fawā’id
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4376
آغاز: بسمله الحمدلله العظيم شانه العالي مکانه القديم؛ انجام: صبا الى الشهوات اعقبته البليات تم ... سنه تسع و عشرین و سبعمائه
خط: نسخ، کا: علی، تا: 729ق [الفبائي: - 414]
al-ayn fi saqy-il mutabayi'in = bay
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140؟ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
تاریخ تأليف: نیمه شب 28 ربیع الاول 1128ق؛ محل تأليف: جعفر آباد اصفهان
این رساله در توضیح مسأله ای است که شهید ثانی در شرح لمعه به اجمال بیان داشته است که هر گاه کسی درخت میوه داری را بدون میوه اش بفروشد فروشنده و خریدار چه باید بکنند؟ شامل دو عین» و پنج «تنبیه».
آغاز: بسمله. الحمدلله جابر الضرار بجبایر الخيار و کاسر جور الشرار بعدل الخيار ... اما بعد فهذه مسئلة مهة اضطربت فیها كلمة الأئمة و لا یوجد لبنائها اساس مرصوص لعدم نص فیها علی الخصوص و اتفقت فیها اشارة خفية و عبارة غیر جلية للشهید الثاني ... في الروضة البهية و لم یتفق لاحد تحقیق المسئلة و تنقیحها و لاشرح العبارة و لا تصحیحها ... و وضعت الرسالة لهذه المقالة ... و سمیتها العين في سقی المتبايعين
انجام: و هدانا الى الصدق المحقق بنور التوفيق
آغاز و انجام: برابر؛ و قد فرغ من تسویده في سواد الليل ... مؤلفه ... بهاء الدين محمد الحسيني ... في منتصف الليلة الثانية و العشرين من ربیع الاول اول ربیع السنة الثانية و العشرين بعد مائة و الف ... في دار هجرتی جعفر آباد من مزارع اصفهان حفظها الله و سایر بلاد الإيمان من آفات الدوران و حوادث الزمان.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1128ق، جا: اصفهان جعغر آباد؛ محشی با نشان «منه» با کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 14گ (93پ- 106پ)، 19 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 8- 459]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 24گ (162-185)، 12 سطر (7×11/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 3 - 1174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: سعید طباطبائی، 1332؛ 23گ، 12 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 20 - 354]
آغاز: غیره و قد علم بذلك أن حصر السببية لضرر البائع في نفسه کما في الروضة و المسالك مستدرك ضائع؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مختاری، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 1گ (1ر-7ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 9 - 158]
‘ayn-ul fuyūd
خلجی، احسن خواجگی بن مسعود
×alajī, ahsan ×ājagī ebn-e masóūd
دستورات طب و پزشکی است که مؤلف از سی و سه کتاب طبی هند گرد آوری و در چهارده «باب» قرار داده است: باب 1. معنی حیوانات رونده و پرنده؛ 2. علاج چشم و رمل؛ 3. علاج گوش و یختکی دهن و بوی دهان و بوی بغل، دارای هشت فصل؛ 4. علاج گرفتن حمل و کیفیت آن؛ 5. علاج اسقاط حمل و منع آن؛ 6. علاج افزونی شیر عورت؛ 7. علاج دراز و سخت کردن قضیب؛ 8 علاج تنگ ساختن فرج عورت؛ 9. علاج مردی که بسته باشد؛ 10. معنی غذاهایی که باه بیفزاید و منی را زیاده گرداند؛ 11. ادویه لذات مباشرت مرد و زن؛ 12. در ساختن مفرحات و معجونات، در سه فصل؛ 13. معرفت اوقات سعد و نحس و اختیارات حجامت و فصد و غسل کردن و جامه نو پوشیدن، در پنج فصل؛ 14. خواص اشیاء متفرقه.
آغاز: الحمدلله علی نعمائه و الصلاة علی رسوله محمد خاتم الانبياء و اولاده ائمه الطاهرين. اما بعد حضرت علامی فهامی احسن خواجکی ... که در علم ابدان و تصانیف حکیمان مهارتی تمام داشت ..
[دنا 71/7 (2 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3597/5]
آغاز: برابر؛ انجام: با روغن زرده گاوی مرهم ساخته باندام مالد و نماز دیگر اندام بشوید گرو خارش برطرف شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 11ص (295-305)، اندازه: 21 ×30سم [ف: 9- 290]
آغاز: برابر؛ انجام: سر که گشنیز با نمک خورد آب رفتن دهن را باز دارد و معده را قوی کند هر که گشنیز را بکوبد و آب او را به دهن گرفته غرغره کند یختکی دهن را.
خط: نستعلیق، کا: عهدی، تا: جمادی الثاني 1071ق؛ جلد: گالینگور، 44گ (1پ -44پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 18/5سم [ف: 20 - 205]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 35گ (10-44)، 9 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 5 - 2957]
‘ayn-ol qozāt va zayn-ol volāt
عبدالله بن محمد مؤمن
‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad mo’men
رساله مختصری است در بیان قضا و صفات قاضی در یک «مقدمه» و شش «محکمه»: مقدمه: در مشروعیت قضا و انواع قاضیان؛ محکمه 1. تعریف قضا و صفت قاضی؛ 2. آداب قضا؛ 3. ذکر دعوی و جواب؛ 4. قسم، در دو باب؛ 5. تتمه مسائل قضا، در سه باب؛ 6. بیان شهادت، در پنج تبصره.
آغاز: حمد و سپاس افزون و شکر بیقیاس از حد بیرون قائم بی چون و عالم بما کان و یکون را لایق و رواست که به میزان تبیین و کل شیء احصیناه في امام مبین
انجام: و هر عقوبتی که شارع کمیت آن را معین ساخته است آن را حد گویند و اگر کمیت را معین نساخته باشد آن را تعزیر نامند ولکن هذا ما اردناه و منتهی قصدنا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6887/8
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رحمت الله بن میرزا محمد سرکانی، تا: سلخ ربیع الثاني 1177ق؛ جلد: تیماج، 16گ (219ر -234پ)، اندازه: 11× 20/5 سم [ف: 20 - 322]
‘ayn-ol qalam
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19816
بی کا، تا: 1262ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
‘ayn-ul qawāʻid = manţiq-ul 'ayn
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
اهدا به: شمس الدين محمد بن بهاء الدين محمد جوینی
تاریخ تأليف: 23 محرم 657ق
این کتاب که «منطق العين» نیز نامیده می شود بخش منطق از «حكمة العين» نجم الدين ابوالحسن علی بن عمر بن علی دبیران کاتبی قزوینی می باشد که به ترتیب شمسیه و مفصل تر از آن به رشته تحریر در آمده است. این اثر نیز همچون «شمسية» مشتمل است بر «مقدمه» و سه مقاله» و «خاتمه»: المقدمة: في ماهية المنطق و موضوعه: مقاله 1. المفردات؛ 2. القضايا؛ 3. القياس و اقسامه و احکامه؛ خاتمه در اجزاء علوم: موضوع و مبادی و سائل.
آغاز: بسمله. بعد حمد واهب الوجود المفيض للخیر و الوجود والصلوة علی محمد المخصوص بالنفس القدسية المكملة لسایر النفوس العشرة و علی آله الطيبين و اصحابه الطاهرين، فهذه رسالة في المنطق حررتها بالتماس خاص اخوانی في الدين ... و طلب اليقين علی سبیل الاختصار ...
انجام: لجواز أن یکون انتفاء المجموع یکون الكل کاذبا ولیکن هذا آخرما قصدنا ایراده هذه الأوراق و الحمد لله واهب العقل بلانهاية و الصلوة علی محمد و آله بغیر عدد.
آغاز و انجام: برابر؛ و قد فرع من تأليفه یوم الثالث و العشرين من المحرم الميمون لسنة سبع و خمسین و ستماة و من نسخه محمد بن ابی الطيب الخادم الجور بدی یوم الجمعة الحادي و العشرين من جمادی الاولى للسنة المذكورة ...
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی طیب خادم گویا جوربدی، تا: جمعه 21 جمادی الاول 657ق؛ در 39 - 40ر شعر عربی ابوبکر علی بن حسن کاتب و ابن علاء بن حسول و ابودلف و ابن المعتز آمده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 38گ (2پ- 39پ)، 21 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 5 - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابی الغنائم حسین بن احمد ابی الفضائل بن محمد، تا: ذیقعده 688ق؛ مقابله شده با نسخه اصل؛ جلد: تیماج مشکی، 55گ، 14 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 1- 391]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 931- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا. [فیلم ها ف: 1- 355]
آغاز: بسمله. دلالت بودن چیز است بنحوی که از دانستن او چیزی دیگر دانسته شود اول را دال گویند و ثانی را مدلول چون دود که از دانستن او آتش دانسته شود و از این تعریف معلوم شد که میانه دال و مدلول نهایت ربط و علاقه باید تا دلالت متحقق شود والا دلالت کردن او بر آن چیز نه بر چیز دیگر ترجیح بلا مرجح باشد؛ انجام: چه مقصود اولا و بالذات دانستن چیز است و ثانية و بالعرض ابطال نقیض آن، و در خلف اولا نقیض دانسته می شود و بعد از آن مقصود پس مستقیم افضل از خلف است تمت الكتاب 1102 في شهر ذی حجة الحرام ترجمه بخش منطق عین القواعد است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1102ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 73ص (107 -179)، اندازه: 9×6 سم [ف: 9 - 619]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: واقف نسخه مرحوم جعفر زاهدی، تا: قرن 14؛ استنساخ شده از نسخه مکتوب در دوشنبه 27 ذیقعده 688 که در کتابخانه آستان قدس تحت رقم 1127 نگهداری می شود، مصدر به مقدمه از مؤلف درباره فضیلت منطق و پیدایش آن؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377ش؛ 60گ، 14 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 24-232]
آغاز: هذا کتاب ینطق بالحق في بیان الرشد من الغي و الوصول الى عین الحكمة و به نستعین، بسمله، و به ثقتی في المدخل الدلاله کون الشي بحیث یلزم من العلم به العلم بشی آخر ویق للاول الدال و للثانی المدلول و الابدان یکون بینهما علاقه؛ انجام: و بعضهم یعرفون الانواع و الامور الخاصه و بعضهم لا یعرفونها و الأعرف عند خواستار الامور فاقد دیباچه است؛ بی کا، بی تا؛ محشی از مولی علی نوری، نوری بر این سخن مؤلف که در ذیل «مطلب هل» از مطالب برهان می گوید آنچه موجود نیست حبس و حد و رسم ندارد خرده گیری کرده و می گوید: «عجب من الفاضل الذي لصنف کتاب الميزان ... کیف یقول کلما لا یکون موجود الاحد له» در ضمن یکی از دیگر فقرات گوید: «فاصل الوجود لاحدله و باعتبار المراتب یعرض له التعيين و الحدود ..»، این نسخه ناقص است و کاتب که رساله را به درستی نشناخته بوده نام کتاب را در آغاز نسخه «عین الحكمة» نوشته؛ جلد: تیماج، 40 ص (96-135)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 9 - 415]
عین القواعد في الحكمة- حكمة العين
‘ayn-ol morād
زنده فیلی، محمد رضا، ق 11 قمری
zende fīlī, mohammad rezā (- 17c)
رسالهای مفصل در ادعیه و ختومات و خواص سور و آیات و اسماء الله تعالی و غیره که به درخوست برخی در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» تنظیم و تحریر شده است: مقدمه: در دوازده «فصل»: 1) در بعضی اعمال یومیه و رویت هلال و نوروز و یوم عاشورا و شهر صفر و چهارشنبه سوری، ... 12) در ذکر نکته چند که عامل را معرفت آن در اختیار ضرور است از قوت و ضعف کواکب و طبایع و مزاجات بروج و سعادات و نحوسات منازل؛ باب 1. بر آمدن حاجات؛ 2. کفایت مهمات و دفع هموم؛ 3. قبولی نظر سلاطین (دو فصل)؛ 4. اطفای غضب سلاطین و حکام (پنج فصل)؛ 5. تیسیر و توسیع رزق و ادای دین (دو فصل)؛ خاتمه: در دوازه فصل به عدد ائمه اثنی عشر علیهم السلام: فصل 1) دفع بعضی امراض، 2) در طلب فرزند و بار گرفتن زنان عقیم، ... 12) تحصیل صحت باطن و رویت النبي (صلی الله علیه و آله).
آغاز: حمد بیحد از ازل تا ابد نثار بارگاه مالک الملك ذو الجلال و الاكرام و درود نامحدود بروح مطهر و مرقد منور خیر البشر سیدنا ابوالقاسم محمد صلی الله علیه و اله العظام و اصحابه الكرام
[دنا 711/7؛ فهرستواره منزوی 675/7]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اردد الى جمیع خلقك مظالهم التي قبلی صغیرها و کبیرها في سیر منك و عافية و مالم تبلغه قوتی. موجودی نسخه: تا اواخر فصل دوم از باب پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: خانم سکینه محصصی، خرداد 1368؛ 402گ، 15 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 15 - 408]
آغاز: برابر؛ انجام: دوشنبه با احد یا احد روز سه شنبه یا صمد یا فرد روز چهارشنبه یا حی یاقیوم روز پنج شنبه یا حنان یا منان روز جمعه یا ذالجلال و الاكرام تا اول باب سیم را دربردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 310 گ، 10 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 3 - 1415]
‘ayn-ol masāder
از مؤلفي که ظاهرا شایان تخلص می کرده (اگر قطعه منظوم آخر کتاب از مؤلف باشد و «شایان» را در یکی از ابیات آخر آن، تخلص بشماریم: «سخن کن ختم شایان بر مناجات ** به درگاه خدا از عرض حاجات»). این کتاب شامل 26 «باب» در شرح مصدرهای پارسی است با تحقیق در تصاریف و اشتقاقات و ذکر معنی لغوی مصدر و پاره ای از اشتقاقات با استناد به فرهنگ ها و متون پارسی (بدون آوردن شاهد مگر گاهی آن هم به اشارتی) در آغاز (پیش از شروع در مصادر) چند قاعده دستوری و نیز روش بیان اشتقاقات را بیان می کند. مؤلف فرهنگ های مأخذ خود را در پایان مقدمه نام می برد و رموز آنها را با تفاوت کم (و افزونی) در حاشیه آغاز هر مصدر تکرار می کند. آن فرهنگ ها از این قرار است: برهان قاطع، فرهنگ جهانگیری، صراح، کشف اللغات و مفید المبتدي.
آغاز: از جلد 1: درگاه باید که کلمه امر و نهی به سبیل توالی مرکب آید و معنی حاصل مصدر باشد چون کشمکش دار مدار و کن و مکن و بعضی از مصادر است که کلمه أمر ... قاعده چهارم در بیان صیغه های سالم و غیر سالم. آغاز مصادر (جلد اول): و چون از تحریر بعضی مقاصد ضروریه فارغ شدیم. اکنون شروع کنیم در تنمیق جداول مصادر به ترتیب حروف تهجی با معان و صروف صغیره آن ... جدول اول در حرف الف ممدوده و آن مشتمل بر هفتاد و شش مصدر باشد و تقدیم ممدوده بر مقصوره به سبب زیادت بناء أنسب افتاد. آماداندن بمعنی آفرین گفتن و ستودن و ستوده آمدن یعنی وصف نمودن و ستایش کردن باشد. تعریف: آبادانید. آبادانیده. خواهد آبادانید. می آبادانیده بود. صیغه های سالم از این یافت نشد. آباد به معنی درود و ثنا آمده و در مقام تحسین هم گویند همچو آفرین و بارک الله دیگر به معنی خوب و نیک و خوش. و دیگر به معنی معمور ضد ویران. و نام کعبه هم باشد.
آغاز جلد 2: تصریف: درید. دریده. خواهد درید. می درید؛ انجام پایان جلد 1: دریدن به فسخ اول بر وزن پریدن به معنی چاک کردن و پاره نمودن باشد. پایان جلد 2: یاوه بر وزن ساده به معنی یافه است که ناپدید گشته و گم شده و سخنان سر در گم و هذیان و فحش و دشنام باشد. یوزیدن به ضم اول و واو مجهول ... بمعنی باد وزیدن بود اما تصریفش به نظر نیامد. تمام شد تسوید عین المصادر ... و ختم این نسخه بر بیتی چند نموده آمد: بحمد الله که از تایید یزدان ** رسید این نسخه ناسخ به پایان / زهی در فن استخراج نادر ** کتاب جامع عین المصادر / ... در این وادی پلنگان اند خفته ** به قصد صید نخجیران نهفته اکسی از مرغزارش گیرد آهو ** که بتواند زدن با شیر پهلو / که هر حرفش بود مسند ز فرهنگ ** زند این نغمه از قانونش اهنگ /... سخن کن ختم شایان بر مناجات ** به درگاه خدا از عرض حاجات / خداوندا منم آن بنده زار ** که یک جو طاعتم نه جرم بسیار / ... به حال من ببخشا چون کریمی ** کرم فرما کرم آخر کریمی. تمت کتاب ترکیب القواعد بتاریخ سوم رجب المرجب سنه یک هزار و دو صد و بیست و نه هجری از دست محمد فریدخان کاتب ملازم حضرت نواب حسام الملك بهادر امیر
الهند و الاجاه مد ظله العالي. در نسخه از سطور آخر قاعده سوم موجود است. مجلد اول است؛ خط: نستعلیق هندی، کا: محمد فرید خان کاتب نواب حسام الملك، تا: 1229ق؛ کاغذ: هندی زرد چهره، جلد: تیماج سبز، 528ص، 9 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 21 - 142]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق هندی، کا: محمد فرید خان کاتب نواب حسام الملك، تا: 1229ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 524ص، 9 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 21 - 145]
عین المعارف في اصول العقائد - عین العارف
ayn-ol maaref fi tafsir-el qor'an
عاملی شامی، ابراهیم بن جعفر، ق 11 قمری
‘āmelī šāmī, ebrāhīm ebn-e ja'far (- 17€)
وابسته به: تفسیر الامام العسكري = تفسیر امام حسن عسکری؛ حسن بن علی (علیه السلام)، امام یازدهم (232-260)
مترجم به سال 1072 سفری به مرو رفته و به درخواست اصلان خان که از طرف شاه عباس ثانی صفوی حاکم آن دیار بوده، تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام را ترجمه نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4036
آغاز: الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب و اعد نصرته له علی الاحزاب و صلی الله علی محمد النبي الاواب؛ انجام: هذا آخر ما وجدنا من التفسير المنسوب بالعسکری علیه السلام ... المتداولة بین الناس بالتماس الخان سنجر فکان اصلان خان ..
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 275گ، 19 سطر، اندازه: 20×28/5سم [محدث ارموی مخ: 2- 1023]
‘ayn-ol ma‘ānī fī š.-e asmā’-er rabbānī
برهانپوری، عیسی بن قاسم، - 1031 قمری
borhānpūrī, ‘īsā ben qāsem (- 1622)
تاریخ تأليف: 997ق؛ محل تأليف: برهان پور
از ابوالبرکت یوسف بن رکن الدين بن معروف بن شهاب الدين معروفی شهابی جندی سندی هندی براری معروف به عشقی شطاری ملقب به عین العرفاء، از عرفا و مرتاضین فرقه صوفیان عشقیه شطاریه (منشعب از سلسله طیفوریه) بوده که تحریر دیگری است از «روضة الحسني في شرح اسماء الله الحسني» خود او. کتاب شرح اسماء الحسني است به مشرب صوفیه و ارباب ریاضت. نخست مقدمه حاوی مصطلحات عرفانی در عنوان (وصل) نگاشته و سپس هر یک از اسماء مقدسه حق تعالی را در عناوین «معنی. معما. اشاره. مظاهر. زاهد. عاشق. عارف. موحد. اشغال. شرح» و آداب را بیان نموده است.
آغاز: (آغاز پس از خطبه) انبعاث تعیین تعیین حسب مطلقه غیر متعینه مبرا از شایبه ثنویه یعنی منزه از تعدد عاشق و معشوق به کثرت حقیقی و اعتباری .. شیخ لشکر محمد عارف [فهرستواره منزوی 675/7]
آغاز: برابر؛ انجام: در آینه گرچه خود نمایی باشد ** پیوسته ز خویشتن جدایی باشد / خود را به مثال غیر دیدن عجب است ** این بلعجبی کار خدایی باشد. و الحمد لملهم بالصواب و الصلاة علی من اوتی الحكمة و فصل الخطاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 196گ، 19 سطر، اندازه: 22/8×14/2 سم [ف: 3 - 564]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1261ق، جا: بارفروش [ف: 7 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم انك عفو تحب العفو فاعف عنا بجودك.
خط: نسخ، بی کا، بی تاب نسخه پیش از 1240 نوشته شده؛ واقف: حاج شیخ محمود واعظ حلبی، 15 تیر 1327- 324 گ، 14 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 6 - 270]
'ayn-e vojūd
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 1608)
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 91/2
آغاز: ای صاحب دیده بنگر از عین شهود؛ انجام: جمل، الله محمد علی
بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 5ص (140-144)، اندازه: 20×16/5 سم [ف: 1 - 116]
‘ayn-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uşūl
ابو محمد محمد سعد الله، ق 12 قمری
abū mohammad mohammad sa‘d-ol-lāh (- 18c)
تاریخ تأليف: 21 شوال 1104ق؛ محل تأليف: مکه مکرمه
رساله ای است موجز مشتمل بر امهات اصول فقه. مؤلف بر این رساله شرحی نیز نوشته است.
آغاز: بسمله. الحمدالله علی آلائه و الصلوة و السلام علی محمد و اولیائه أما بعد فاصول الفقه علم پهییء لاستنباط الحكم ...
انجام: و مرض خفف بما عرف و موت خلص الله اليه تعالی انا الله و انا إليه راجعون تم عین الوصول الى علم الاصول
شروح و حواشی:
1- شرح عین الوصول إلى علم الاصول؛ ابو محمد محمد سعدالله (قرن 12)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1108ق؛ تملک: فاضل بن شیخ حامد؛ مهر: «المهدي من هدیت 1252» (مستطیل)، «یا محمود 1300» (مربع)، «شیخ بهادر 1194» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ، 19 سطر، اندازه: 22×12سم [اهدائی رهبر: 11 - 338]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد وقع الفراغ من تأليف المتن المذكور و الشرح علیه لمصنفه سلطان الاولياء و برهان العلماء سیدنا و مولانا السيد محمد سعد الله سلمه الله تعالی في الحادي و العشرين من شوال 1104 بمكة المعظمة زادها الله تعالی شرفا و تعظیما. نسخه کامل و دارای ترقیمه ای مبنی بر ختم تأليف متن و شرح در 21 شوال 1104 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «نور الحسين ... نور اصفیاء» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 5گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [اهدائی رهبر: 11 - 339]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 644/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 - 150]
al-ayn wa-l 'ayān 'an waqaʻāt-i ā×ir-iz-zamān
غزنوی، محمود بن محمد
qaznavī, mahmūd ebn-e mohammad
گزیده ای است از کتاب «الكشف و البيان عن حوادث آخر الزمان» در علامات و وقایع آخر الزمان، با حذف اسانید آن کتاب. در آغاز احادیثی در پند و اندرز آورده. در نه «باب»: 1. ذم الدنيا و فساد الأزمنة و تغیر الاحوال؛ 2. الامر بالمعروف؛ 3. بیان فساد الأمراء و الولاة؛ 4. الأئمة العادلين؛ 5. موعظة أهل العلم للخلفاء و الولاة؛ 6. ذکر فساد علماء آخر الزمان؛ 7. ذکر دلایل اقتراب الساعة من الفتن؛ 8 ذکر خروج المهدي؛ 9. ذکر خروج الدجال.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 619/4
آغاز: الحمدلله العلى الكبير اللطيف الخبير عالم الغيب و الشهادة السميع البصير ... و بعد فان الله سبحانه اتقن ما صنع
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی رم 333؛ خط: نسخ، کا: راشد بن محمد بن عبدالله ظفری الزيدي مذهبا و العدلي اعتقادان بی تاب؛ مجدول؛ 81گ (444-524) [عکسی ف: 2 - 235]
عینیه- کحالی
عینیه - العينية
al-'aynīya = tāzīyāne-ye solūk = rāz-nāme = 'aynīye = salavāt-e šarīfe = maktūb-ol emām-el qazzālī elā ‘ayn ol-qozāt al-hamedānī = nāme be 'ayn-ol-qozāt-e hamadānī
غزالی، احمد بن محمد، - 520 قمری
qazālī, ahmad ebn-e mohammad (- 1127)
از چندین نامه احمد غزالی به عین القضاة همدانی یاد شده که هفت نامه را آقای احمد مجاهد در ضمن مجموعه آثار فارسی احمد غزالی آورده است. مهمترین نامه و مفصل ترین آن معروف به عینیه است که در «نفحات الانس» (ص 414) می گوید: «در فصاحت و بلاغت و روانی و سلاست توان گفت که آن را نظیری نیست». غزالی در این کار، برای بیان نظرات خود به آیات و اخبار و حکایات و اقوال روی آورده و با هنرمندی تمام آنها را به هم مرتبط و سامان داده است. ظاهر کار نامه بلندی است به عین القضاة برای پند و اندرز و نصیحت وی. او به نامه، نامی نداده است بدین جهت در منابع و فهارس نامهای متفاوتی دارد همچون: رازنامه، تازیانه سلوک (به همین نام چاپ شده)، تذکره، سلامیه، صلوات شریفه، رساله عرفانی، رساله عین القضاة، عینیه، رسالة في الموعظه، رساله میمونه، رساله یمینیه، مکاتیب فارسی احمد غزالی و ....
آغاز: سلام الله تعالی علی الولد الاعز عین القضاة و رحمته و برکاته. قال الله تعالی أن هذه تذكرة فمن شاء اتخذ الى ربه سبیلا و قال تعالی و من اراد الاخرة و سعی لها سعیها و هو مؤمن فاولئك کان سعیهم مشکورا ... اما بعد یا سید الكبرا قولا مطلقا - شهدت بذلك السن الحساد. نبهك لله لمالك و وفقک لاکتسابه و بین لك ما علیك و اعانك علی اجتنابه و کفاك مؤنة المؤنة بمعونة المعونة ... اگر نه آنستی که سینه خلاصه عصر ایده الله بالطاعه به تایید ربانی منشرح است و استماع مواعظ را منفسح و جواذب همم را به دل قابل و به جان مستقبل ... تصدیع ندادمی و
این رازنامه نگشادمی ...
انجام: شب رفت و حدیث ما به پایان نرسید ** شب را چه گنه حدیث ما بود دراز؛ حق سبحانه و تعالی توفیق رفیق دارد و سعادت مساعد و اقبال موافق و بضاعت ایمان از إضاعت مصون و طاعت از ریا و سمعت بیرون و عرض از مصارع السوء مأمون و مدد الطاف هر روز افزون بمنه وفضله و عمیم طوله. و نعوذ بالله من دعاء لا یسمع و قلب لا یخشع و علم لا ینفع و الحمد لله رب العالمين.
چاپ: مجله ارمغان، سال هشتم، 1306، صص 42-48؛ سال 1319ش، حاج سید نصرالله تقوی، با عنوان «تازیانه سلوک»؛ سال 1352ش، توسط دکتر جواد نوربخش؛ ضمن مجموعه آثار فارسی احمد غزالی، به اهتمام احمد مجاهد، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1376ش،
[نسخه های منزوی 1289/2؛ فهرستواره منزوی 677/7 نفحات الانس ص 414؛ روضات الجنان و جنات الجنان 2/ 340؛ کشف الظنون 901؛ هدية العارفين 83/1؛ دنا 713715/7 (36 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیه در استانبول، ش 2910؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 9 ذیقعده 706ق ؛ 15 سطر [عکسی ف: 4 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: أبو المجد تبریزی، تا: چهارشنبه 11 محرم 723ق، پلیلی؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای، 8ص (687-694)، 41 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 - 105]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، 24گ (178-155)، 23 سطر (19×10/5)، اندازه: 24×16سم [ف: 10- 1777]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4792.
با مقدمه عربی و متن فارسی همان تازیانه سلوک است در طریقت و ارشاد؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن احمد بن محمد کاتب، تا: 816ق، جا: شیراز؛ در هامش از 734ر [فیلم ها ف: 3 - 218]
آغاز: سلام الله تعالی علی المجلس الاسمي المنعمي الاقضوي ... أما بعد یا سید الكبراء قولا مطلقا؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: عبد الغفار بن محمد مشهور به حجة الاسلام بن اسحاق غفاری نوه صاحب حاوی، تا: 10 ربیع الاول 881ق (نام کاتب و تاریخ کتابت بنظر صحیح نمی آید و باید اضافه شده و شاید بسیار جدید باشد)؛ جلد: تیماج، 15گ (75پ -89ر)، اندازه: 18×13سم [ف: 13 - 91]
آغاز: بسمله و به ثقتی؛ الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله و أصحابه الطيبين الطاهرين أما بعد؛ انجام: برحمتك یا ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ جلد: تیماج، 12ص (102-113)، 17 سطر (16×10)، اندازه: 22×17سم [ف: 6 - 657]
بی کا، تا: قرن 10 [ف: 7 - 272]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 140ق؛ در نسخه با عنوان «صلوات شریفه» آمده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (191پ-201ر)، 25 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 7 - 176]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 18ص (354 -371)، اندازه: 18/7×9/8 سم [ف: 5 - 68]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11، 6گ (135 - 140ر) [ف: 37 - 476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول زرین، مصحح؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 24/5سم [ف: 32 - 268]
آغاز: بسمله. سلام الله تعالی علی فلان و رحمته و برکاته. قال الله تعالی و من اراد الآخرة و سعی لها ...... اما بعد یا سید الكبراء قولا مطلقة ... اگر نه آنستی که سینه آن خلاصه عضر ایده الله بالطاعة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1001ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 8گ (173پ - 180ر)، 25 سطر، اندازه: 14/6 × 25/7سم [ف: 7 - 258]
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 3986/2- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 289]
آغاز: بسمله. سلام الله تعالی علی الولد الاعز عین القضاة ... اگر نه آنستی سینه آن خلاصه عصر ایده الله بالطاعة.؛ انجام: تا رهبر تو نفس بدآموز بود ** کار تو مپندار که فیروز بود / در ظلمت غفلتی و در خواب غرور ** ترسم که چو بیدار شوی روز بود
خط: نستعلیق، کا: طهماسب قلی، تا: 1049ق، جا: سورت هندوستان، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (63-64)، اندازه: 12/5 ×22سم [ف: 13 - 130]
آغاز: بسمله. سلام الله علی الولد الاعزعين القضاة ... قال الله تعالی: أن هذه تذكرة؛ انجام: و سعادت مساعد و اقبال موافق
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: 1068ق؛ سپس مطالبی پراکنده از حکایت ها و از کتاب «جام گیتی نما» مجلس 87 «امالی» صدوق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 14 - 311]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1070ق؛ جلد: تیماج، 26ص (61-86)، اندازه: 18×8سم [ف: 10 - 188]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالکریم بن نظام الدين علی درمیانی، تا: 15 محرم 1078ق؛ جلد: میشن مذهب، 15ص (301-315)، ابعاد متن: 12×10/5، اندازه: 28/6×15/7 سم [ف: 29/1 - 416]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در حاشیه نگارش یافته؛ 10گ (1ر-10پ)، 19 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 39 - 115]
آغاز: مردی را سر در عالم داده اند اگر سیر خورد مست است و اگر گرسنه است دیوانه و اگر خفته است سردار است و اگر بیدار است متحیر؛ انجام: آرند یکی و دیگری بربایند 88 بر هیچ کس این راز همی نگشایند / ما را ز قضا جز اینقدر ننمایند ** پیمانه تویی باده بتو پیمایند قسمتی از عینیه اوست در فهرست با عنوان «گفتاری از احمد غزالی» آمده؛ بی کا، تا: 1102ق؛ در ذیل این نوشته چند رباعی از گنجعلی دیلمی دیده می شود؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 2ص (425-426)، قطع: بیاض رقعی [ف: 10 - 989]
آغاز: سلام الله علی فلان و رحمته و برکاته و قال تعالی و من اراد الاخرة و سعی لها سعیها و هو مؤمن؛ انجام: جماعت بر گردند و گویند و رجعنا و ترکنا و لو اقمنا ما نفعناك «بیت» حاصل ز بیان کار با صد دردیم ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد باقر، حسینی اطیب تنکابنی، تا: 1114ق، جا: ییلاق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 5گ (246-250)، 16 سطر (10×18/5)، اندازه: 23×17/5 سم [ف: 28 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: شیراز و تهران (احتمالا)؛ 396گ، 16 سطر (14×8)، اندازه: 22×17سم [ف: 3 - 264]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: - 126]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13 [میراث شهاب: س ش 4- 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ پس از پایان رساله ابیاتی از جام جم اوحدی کرمانی؛ جلد: مقوا، 15گ، 14 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف مخ: 2 – 558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهر علی در مراغه، تا: ذیقعده 1241ق؛ 3گ (765ر -767 ر)، سطور چلیپا (15×22/5)، اندازه: 31/3×20/6 سم [ف: 29/2 - 708]
آغاز و انجام: برابر
کا: احمد مهندس، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 19ص (347 -365)، 24 سطر (7×13/5)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 10 - 162]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: رضا قلی بن محمد هادی هدایت، تا 1264ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 9گ، اندازه: 12/5 ×20سم [اهدائی رهبر: 5 - 137]
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 4/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 527]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق ممتاز، کا: میرزا محمد ابن وصال شیرازی متخلص به داوری، تا: 1270ق، به اشاره امیرزاده اعظم عبدالباقی میرزا؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ جلد: تیماج، 28ص، 11سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 7- 410]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1276ق؛ در فهرست به نام رساله عینیه معرفی شده (فهرست رایانه ای ص 152)؛ 20گ، 13 سطر، اندازه: 13/5 ×20/5سم [ف: 2 - 417]
آغاز: برابر؛ انجام: والسلام علی من اتبع الهدى. با تمام پیوست رساله عینیه ...
بی کا، تا: 1284ق؛ جلد: میشن، 15گ (131-145ر)، 15 سطر، اندازه: 22/3×16/2 سم [ف: 9 - 320]
آغاز: برابر؛ انجام: و آبادی این عالم بچهار کس است عالمی که بعلم کار کند، و توانگری که حق مال شرع بگذارد و جاهلی که از
آموختن ننگ ندارد، و درویشی که آخرت بدنیا نفروشد، شب رفت و حدیث ما به پایان نرسید ... الحمد لله علی الاتمام و الصلوة و السلام علی سید الأنام کتب الكتابين بعون الله تعالی ... لمولای سلمه الله .. بحق محمد و عترته. در فهرست ناشناس آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: سید رضا حسینی، تا: 11 صفر 1291ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1573]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 377 (گنج 739/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1334ق؛ 12گ (17-28) [عکسی ف: 2 - 198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: سید حسین خان نعمت اللهي رهنمون، تفریشی، تا: شوال 1348ق؛ 26گ (46پ -71پ)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1 - 300]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «پندنامه» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 4گ، 21 سطر، اندازه: 43×26سم [ف: 6 - 394]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3 گ (182-184ر)، اندازه: 24×14سم [ف: 19 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: چرمی، 7گ، 42 -43 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 2- 727 و 3 - 1054 و 1320]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2910؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: عبدالقادر بن شیخ حسام الدين، بی تا؛ مجدول مذهب مرصع؛ جلد: تیماج، 15گ، 17 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 36 - 224]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 219]
آغاز: برابر؛ انجام: في طاعة تقض الى الارضاء.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی [رایانه]
‘aynīye = r.-ye 'ayn
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
در بیان وجود و مراتب آن و بیان برخی از اصطلاحات عرفا با عناوین «عین، عین». دست کم سه گفتار از او در دست هست با سربندهای «عین» که در مأخذ به نام «عینیه» و «رساله عین» از آنها نام برده شده، به نثر آمیخته به نظم، جداسازی آنها بر پایه مأخذ به جایی نمی رسد. (احمد منزوی)
آغاز: 1: الحمد لولی الحمد و الصلاة و السلام علی صاحب لواء الحمد ... نامه عارفانه بنویسم ** اولا سالکانه بنویسم 2: الحمدلله الذي خلق آدم علی صورته و نور عیون العارفين بنوره ... سخن عارفان روان بشنو: الحمد لولی الحمد و الصلاة علی صاحب لواء الحمد قیل الالف یشار به الذات ... نقطه اول که قلم نقش بست ** بر در محجوبه احمد نشست
[دنا 714/7 -715 (18 نسخه)؛ فهرستواره 679/7]
آغاز: برابر 3؛ انجام: مرتبه الهيه در حقیقت روحانیه محمدیه، یعنی عقل اول، و الف اول حروفا تست و آخر نقاط. و الله اعلم بالصواب. تم
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ منقش، 3گ (113پ - 115پ در هامش)، 21 سطر، اندازه: 23/6×16/2 سم [ف: 8 - 269]
آغاز: برابر 2؛ انجام: به دلیل ارچه ره رود عاقل ** کی شود همچو عارفان واصل. قال الله تعالی لاتدر که الابصار یعنی از عینی از عیون ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 18گ (113پ - 130پ)، 17 سطر، اندازه: 8/5×17 سم [محدث ارموی مخ: 1- 164]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: جمادی الثاني 1074ق؛ 33 سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1 - 210]
به شیوه عرفانی و حروفی؛ خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (210ر -212ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 4 - 674]
در سلوک؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 9گ (433پ - 441ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 4 - 678]
به نثر و نظم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 12 صفر 1110ق، کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن ضربی، 411گ (44ر -454ر)، اندازه: 25×17 سم [ف: 4 - 678]
آغاز: برابر 3؛ انجام: و الف اول حروفات است و آخر نقاط و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: محمد ابن فاضل سبزواری، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221گ، 23 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 51 - 61]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدارحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، مجدول، 2ص (60-61)، 26 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 32 - 310]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، تا: 1258ق؛ کاغذ: ترمه پسته ای، جلد: رویه میشن، 3گ (146-148پ)، 17 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 4 - 670]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 2ص (285-286)، 29 سطر، اندازه: 19/5 ×32سم [ف: 32 - 149]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 11ص (435-445)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32 - 150]
آغاز: برابر3
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛ 2گ (147-148)، 29 سطر، اندازه: 40×28/5 سم [الفبائي: - 414]
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 40/52 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1310]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1315]
آغاز: برابر 3؛ انجام: اول حروفات است و آخر نقاط و الله اعلم بالصواب.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول شش خطی؛ جلد: تیماج، 2گ (182-183)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 10 - 599]
آغاز: برابر 3؛ انجام: علی محمد و آله و اولیائه و اصحابه اجمعین.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول شش خطی؛ جلد: تیماج، 13ص (345-357)، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 10 - 607]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1298ق؛ 3ص ( 54-52 )، 23 سطر، اندازه: 21/6×16/7 سم [ف: 5 - 52]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج سبز، 4ص (241 -244) [ف: 10 - 1672]
آغاز: برابر3
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، 2گ، اندازه: 18×11سم [نسخه پژوهی: 3 - 158]
al-‘aynīya = marāteb-ol afīya = al-horūf
حموی، محمد
hemavī, mohammad
در این رساله از خصوصیات حروف الفباء بحث شده و مؤلف آن می گوید اولا الف مرکب از سه نقطه است و هر یک از نقطه ها نمایشگر امری روحانی می باشد و ثانیا دیگر حروف الفباء فرع بر الف و شکل تغییر یافته او می باشند.
آغاز: بسمله، بباید دانستن که الف اول حروف تهجی است و مرکبست از سه نقطه اول را روح القدس خوانند.
انجام: و آن قوت عزرائیلی است که روح را از طبیعت قبض می کند. تمت و طابت و الحمدلله اولا و آخر
[دنا 715/7؛ مجلس شورا 74/22 با عنوان «فائده عرفانی»؛ امام صادق قزوین 315/1 با عنوان «رسالة العينية»]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محتملا محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 10ص (331-340)، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 9×10/5سم [ف: 2 - 243]
آغاز: برابر؛ انجام: و نقطه اخیر اشارتست به نبوت و نقطه سمع اشارتست (دنباله این فائده از نسخه افتاده است.) در فهرست ناشناس
آمده؛ بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 1ص (91ر)، اندازه: 22×13سم [ف: 22 - 74]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ جلد: تیماج، 12گ [ف: 1- 315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 7گ (1پ -7پ)، اندازه: 19×12/5 سم [مؤيد: 1 - 397]
al-“aynīyya = ajwibat-u masā'il-in fī işābat-il ‘ayn = nazar zadan
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
پاسخ به پرسش هایی است درباره مسأله «چشم زدن» یا «مورد چشم واقع شدن» و بررسی علت و سبب آن، حکم آن، تکلیف چشم زننده و تکلیف مورد چشم واقع شده و داوری آن، بررسی احادیث و روایاتی در همین موضوع. وی این رساله را در پاسخ یکی از علمای شام که درباره این موضوع سؤال کرده و جواب خواسته، نوشته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين فیقول العبد الجاني ... ان هذه کلمات ذات تبیین و توضیح عن صریح الحق المبين جوابا لمسئلة عويصة صبعه ...
انجام: فما ظنك بغیرهم من سائر الرعاه الجزئيه فان کان المراد غیر هذا فلابد من البيان حتی یتوجه اليه الجواب الصواب و الى الله المرجع و الماب و صلی الله علی محمد و آله الأطياب.
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ 6ص (61-66) [ف: 7- 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد صالح مراغی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 5گ (31پ -35)، 25 سطر (19×10)، اندازه: 30×19سم [ف: 16 - 420]
‘aynīye
حکیم تهرانی، اسماعیل
hakīm-e tehrānī, esmāʻīl
اهدا به: علی نقی میرزا عین الملك
تاریخ تأليف: 15 ذیحجه 1309ق؛ محل تأليف: فارس
مؤلف خود می گوید در زمانی که علینقی میرزا عین الملك حکمران سبزوار بود از وی خواسته است که رساله ای در موسیقی بنویسد و وی را ممکن نشده تا این که چون وی به فارس رفته این رساله را تأليف کرده و برای او فرستاده و به همین جهت آن را رساله عینیه نامیده است و آن را در چهار «مقدمه» و یک «مقاله» شامل پنج فصل و یک «خاتمه» به پایان رسانده است. (سعید نفیسی)
آغاز: سپاس بی قیاس را سازنده برازنده و نوازنده طرازنده است
[دنا 715/7؛ رجال ایران 498/2 و 311/2 و 316 و 376 و 407: 4 و 422]
آغاز: برابر؛ انجام: عواقب امور ناخیرا بحق محمد و آله (صلی الله علیه و آله).
خط: تحریری متوسط، کا: ابوالمجد درویش مجید ملقب به نور علیشاه، تا: 1310ق؛ 67ص، اسطر، اندازه: 11/5 × 17/5سم [ف: 6- 172]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی غریب، تا: دوشنبه 26 ربیع الثاني 1311ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 269]
'aynīyat-uş şifāt
منقول از اثبات الواجب صدر الدين محمد دشتکی و شرح آن گویا از غیاث الدين دشتکی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9480/57
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11 و 12؛ 1گ (237) [مختصر ف: 680]
‘aynīyat-uş şifāt
موضوع این رساله رد است بر اشاعره که قائل به جدایی صفات از ذاتند و تأييد معتزله قائل به عینیت صفات. نخست شبهات اشعریان را می آورد و سپس با سخنی کوتاه به رد آن شبهات و تأييد معتزلی ها می پردازد و خود در اواخر رساله چنین می گوید: (ولی ایضا في المقام سر لارخصة لإبرازه و اظهاره قد اقتبسناه من تحقیقات بعض المحققين من المتالهين).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 1160- طباطبائی
آغاز: بسمله بعد الحمد و الصلوة هذا تحقیق في ان صفات الهل سبحانه و تعالی عین ذاته کما ذهب اليه المعتزلة لازائدة عنها کما اعتقده الاشاعره من غیر شعور
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (1-7 حاشیه)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 23 - 639]
al-'aynīyya fi-d dāt wa-ş şifāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/5
آغاز: ... فثم اعلم ان البيان في آن عينية هل تکون عينية الذات یعنی ان الذات اذا کانت غنية فهی غنية عن الكل صفات و اسما و نسبا و صفات ذات غنية ایضا؛ انجام: و لکن ان کل ما کان في الثبوت قبل الوجود یعرف قبل وقوعه من کشف الله عن بصیرته فاین بعد الوجود و الوقوع فافهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 43ص (229-271)، 15 سطر [سنا: ف: 2 - 202]
و عينية الوجود = شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه» = دائرة الوجود / عرفان و تصوف، شرح حدیث عربی
‘aynīyat-ul wujūd = d.-u ḥadīt-i «man ‘arafa nafs-a-h faqad ‘arafa rabb-a-h» = dā’irat-ul wujūd
؟ بلیانی، عبدالله بن مسعود، - 683 ؟ قمری
balīyānī, 'abd-ol-lāh ebn-e mas‘ūd (- 1285)
مؤلف رساله که گویا اوحد الدين عبد الله بلیانی است با اصطلاح عرفان به شرح حدیث «من عرف نفسه عرف ربه» می پردازد و بر وحدت حقیقت وجود و نفی وجود از کل اشیاء تأكيد می کند و در پایان درباره حقیقت عشق و اختلاف آن با شوق سخن می گوید و رساله را با رسم دائره طریق السير في الوجود پایان می دهد. این رساله با اسامی مختلف معرفی شده است.
آغاز: الحمد لله الذي لم یکن قبل وحدانیته قبل، الا و القبل هو و لم یکن بعد فردانیته بعد، الا و البعد هو کان ولا بعد معه و لا قبل ولا فوق و لا تحت ولا قرب ولا بعد و لا کیف و لا این ولا آن ولا وقت ولا زمان و لا کون ولا مکان و هو الآن کما کان فهو الواحد بلا وحدانية ...
انجام: هذه المقالات مع من لایری سوی الله شیئا و من یری شیئا سوی الله فلیس لنا معه جواب و سوال فانه لا یری غیر ما یری و من عرف نفسه لایری غیر الله و من لم یعرف نفسه لا یری الله ... و قد شرحنا کثیرا من قبل و ان اشرح اکثر من ذلك فمن لا یری لایری و لایفهم ولا یدرك و من پری پری و یدرك و یفهم .. و غیر الواصل لایصل بالتعلیم ... الا بخدمة شیخ واصل و استاد کامل ... وفقنا الله لما یحب و یرضی ... انه علی کل شیء قدیر و بالاجابة جدیر ... و سلم تسلیما کثیرا.
چاپ: گنجینه بهارستان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، زیر نظر فدائی عراقی، تهیه و تنظیم میر هاشم محدث، جلد اول، تهران، 1377ش، به کوشش محمد جواد شمس.
[کشف الظنون 843/1؛ دنا 715/7 (16 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تعلیقات بر شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»؛ کربلائی، علی بن حسین (1135)
آغاز: برابر
انجام: فان التفاوت بین هذه الأشياء یکون في نظر من لیس له نظر و اما من له نظر فلا تفاوت بینهم بل الجميع سواء عنده و الله اعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رمضان 860ق، جا: سمرقند؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 3گ (1ر-3ر)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 32 - 576]
آغاز: برابر؛ انجام: لاتفاوت بینهما بل الجميع سواه عند والله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 14ص (353-366)، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 10/5×9 سم [ف: 2 - 246]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایغرنك اجتماعین علیك فانهم یراقبون ظاهرك و الله رقیب باطنك
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372، 4 گ، 28 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 18]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما من له نظر فلا تفاوت بینهما بل الجميع سواء عنده ... خیری الوري و آله.
بی کا، تا: 1019ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عطاء الله؛ جلد: تیماج، وص (160-168)، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 32 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما من له نظر فلا تفاوت بینهما بل الجميع سواء عنده و الله اعلم ... و الصلوة علی من لانبی بعده و علی جمیع تابعه من بعده جعلنا الله لاهل الصواب و الرشد و السداد انه روف رحیم عالم حلیم بصیر بالعباد
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 شوال 1049ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 34ص (198-231)، اندازه: 18/7×9/8 سم [ف: 5 – 67]
آغاز: برابر؛ انجام: وفقنا الله لما یحب و یرضی من العقول ...... و صلی الله ... الطاهرين
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد اقسری، تا: 1058ق؛ جلد: میشن سیاه، 3گ (287ر -289)، اندازه: 13×12 سم [ف: 5 - 325]
آغاز: برابر
انجام: فاذا لا تفاوت بینهما بل الجميع سواء عنده.
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی، تا: 1084ق، جا: پتنه هند؛ 12گ (48پ - 59پ) [ف: 18 - 62]
انجام: ینتدی بالطریق الله ولی التوفيق ... فلا تفاوت هیهنا بل الجميع سواه عنده و الله تعالی اعلم و احکم.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 9گ، 17 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا لا تفاوت بینهما بل الجميع سواه عنده و اليه اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، کا: مهدی بن شیخ محمد تقی، تا: قرن 13؛ 20ص (326-307)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 24/3 - 56]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا لا تفاوت بینهما بل الجميع سواه عنده و اليه اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ، کا: مهدی بن شیخ محمد تقی، تا: قرن 13؛ 20ص (326-307 )، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 24/3 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در پی رساله بالا سطور ذیل است که از همان نویسنده است و گویا ذیل یا تعلیقی است بر آن رساله و در نسخه دیگر این کتابخانه وجود ندارد: «و جمیع المكاشفات في هذه الدائره مضمون ... فافهم ان کنت ممن یفهم فان من لم یفهم هذه الاشارات ماشم رائحة التوحيد ... و النبي عرف نفسه في الابتداء و سلك طریق المعرفه و لهذا ابتدائه انتهاء الصديقين ... و شتان ما بین من تقدم في الابتداء و من تقدم في الانتهاء ابتدائه العشق و انتهائهم الشوق و شتان ما بین الشوق و العشق فان العشق وجود المقصود و الشوق ارادة المقصود لاصفة الواصل و الوصال و الوصل و لا صفة العاشق و المعشوق بل صفة العشق و المعشوق لان التفاوت بین هذه الاشياء یکون في نظر من له نظر بعید و اما من له نظر قریب فاذا الاتفاوت بینهما بل الجميع سواء عنده و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب و هو علی کل شیء قدیر»؛ 3گ (212ر -1214)، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 22 - 267]
خط: نستعلیق ، بی کا، تا: 9 شوال 1257ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 648]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1261ق؛ جلد: میشن، 3گ (267ر -269ر)، اندازه: 19×23/5 سم [ف: 7 - 194]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج، 9 گ (38پ- 46پ)، 16 سطر (19×9/5)، اندازه: 17×27سم [ف: 9 - 921]
بی کا، بی تا؛ 19 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 2 - 310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، پس از این ضمن 3 صفحه عبارتی است که در صدر آن دائره در سیر وجود ترسیم شده آغاز عبارت زیر دائرة: «جمیع المكاشفات في هذه مضمون و جمیع الدائره في ابتداء الدائره مضمون»، انجام آن: «و اما من له نظر فاذا لا تفاوت بینهما بل الجميع سواء عنده والله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب»، گمان می رود که این قطعه عبارت از متممات پیش باشد؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 13 گ، 14 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 4- 138]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6453/1 - عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 254]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رسالة عرفانية حروفية» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 22 سطر (15×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 16-284]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ مصحح؛ در برگ های آغازین یادداشت های پراکنده از جمله رباعیات خیام و باباطاهر، اشعار منسوب به حضرت علی (علیه السلام)، اشعاری از سعدی و دیگران و در برگ آخر این شعر از آخوند ملا محمد طاهر آمده: «ای آنکه تو قصد کوی عرفان داری ** از غیر خدا مجو درین ره یاری / در منصب عشق سربلندت سازد ** آن کس که به منصور دهد سرداری»؛ جلد: تیماج، 13ص (105-117)، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 32 - 45]
در فهرست با عنوان «رساله» آمده؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 218]
‘aynīyat-u wujūd-i-h li-dāt-i-hī ta'ālā
طالشی جیلی، احمد، - 930 قمری
tālešī jīlī, ahmad (- 1524)
گفتاری است از احمد طالشی جیلی. در پایان این گفتار آمده: «من الفوائد الخاطره بفاتر خاطر الفقير إلى الولي احمد الطالشي الجبلي».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/41 - طباطبائی
آغاز: بسمله اعلم انه یمکن أن یستدل علی أن وجوده تعالی عین ذاته بانه لو کان زائدا لکان هو تعالی في کونه موجودا محتاجا إلى الغير و احتیاجه ... نقصان له تعالی ... اما الملازمه؛ انجام: و في هذا المقام تحقیق له اطناب اعرضنا عنه مخافة ملال الخواطر و الله
تعالی اعلم. من الفوائد الخاطرة بفاتر خاطر الفقير إلى الولي احمد الطالشي الجلي گرد آورنده جنگ افزوده: «نقل تلك الأحرف من خطه»؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 1ص (127 پ)، اندازه: 26×19سم [ف: 23 - 830]
‘ayn-ol yaqīn
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja'far (1827 - 1898)
تاریخ تأليف: اوایل 1267ق
دومین رساله ای است که برای همگان نوشته شده مشتمل بر پنج مقدمه» در مطالب لازم و پنج «باب» در اصول پنج گانه. این رساله با اشاره به ادله اصول اعتقادی استفاده شده از آیات و احادیث نوشته شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد پس چون موجد موجودات را غرض از ایجاد بود و آن افاضه فیض و تکمیل ناقص است انجام: آیات مبارکات که پاره ای از آنها را در رساله مشتمله بر بعضی آیات متعلقه بعقائد ذکر نمودیم [فهرستواره منزوی 452/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 98گ (8پ -105ر)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 10 - 251]
خط: نسخ، کا: ابو محمد وزوائی، بی تا؛ جلد: تیماج، 398گ، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 18 - 76]
‘ayn-ul yaqīn
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تاریخ تأليف: دهه اول جمادی الثاني 1291ق
رساله ای است در حقیقت تسدید که مؤلف به سفارش استادش رساله ای قبلا به نام «البرهان القاطع» در این موضوع نگاشته بود و در رساله حاضر به اثبات نبوت و امامت خاصه پرداخته و آن را در چندین فصل مرتب نموده است.
یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 218/2
آغاز: الحمدلله الذي رفع السماء و وضع الميزان أن لا تطغوا في الميزان و أقيموا الوزن بالقسط و لا تخسروا الميزان خلق الانسان و علمه البيان؛ انجام: فبعد الأخذ بأيهما أردت و أحببت من الحديثين تتمکن من العمل بالاصول و القواعد کلها فتفطن.
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد کرمانی، تا: 10 رجب 1295ق؛ 44گ (65-108پ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1- 176]
‘ayn-ul yaqīn fī usūl-id dīn=al-anwār wa-l asrār
فیض قمری کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تأليف: 1036ق (موافق جمله «کمل انوار الحكم و أسرار الكلم»)
مؤلف در مقدمه کتاب را به دو قسمت علمی و عملی تقسیم کرده و به فائده هر یک اشاره کرده و سپس هر یک از این دو قسمت را به عقلی و شرعی منقسم ساخته است. آن گاه برای دو قسمت عقلی آن کتاب عین اليقين في اصول الدين (همین کتاب) را تأليف و برای دو قسمت شرعی آن کتاب علم اليقين في اصول الدين را تنظیم نموده است. چون این کتاب متضمن انوار حکم و اسرار کلم می باشد لقب آن را «الانوار و الاسرار» قرار داده است. دارای یک «مقدمه» و دو «مقصد»: أما المقدمه ففیها خمسة مطالب؛ مقصد 1. اصول علم، دارای بیست و چهار مطلب؛ 2. العلم بالسماوات و الأرض وما بینهما، دارای بیست و یک مطلب.
آغاز: بسمله سبحان من حادث لطائف الأوهام في بیداء کبریائه و عظمته ... اما بعد ... هذه رموز ربانیه او تیتها من فضل الله ...
انجام: هذا آخر الكلام في العلم بالسماوات و الأرضيين و ما بینهما و به تم و ختم کتاب عین اليقين الملقب بالانوار و الاسرار و اتفق لتاریخه انوار الحكم و اسرار الكلم و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
چاپ: مشار عربی، ص 642؛ با علم اليقين و منهاج النجاة، تهران، سنگی، بیناشر، 1313ق، 428ص؛ 1303ق، رحلی، 191ص (428-238)؛ تهران، سنگی، 1303، رحلی، 191ص (238-428)
[دنا 711/7 -713 (46 نسخه)؛ الذريعه 374/15، ريحانة الادب 369/4؛ فهرست های خودنوشت فیض 205]
شرح و حواشی:
1- انوار الحكمة = انوار الحكم و اسرار الكلم؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
2- اصول المعارف؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006 -1091)
3- حاشية عین اليقين في اصول الدين
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1036ق؛ 223گ، 19 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 2 - 422]
بی کا، تا: 1036ق؛ با یادداشتهای علم الهدي، مورخ 1065 [میراث اسلامی: 5- 619]
آغاز: روی بالکاف یباسناده عن ابن سکان قال سمعت؛ انجام: من المونين الله ... حامدا مصلیا مسلما داعیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: ابن شاہ مولانا نورالدین، تا: پنج شنبه 17 ربیع الثاني 1070ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 280گ، 23 سطر (7×19/5)، اندازه: 26×13سم [ف: 10 - 1829]
آغاز: ممارستها ممعنا في استطلاع دقایقها بتمرینها مرة بعد اخری و؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 218 گ، 23 سطر، اندازه: 23×19سم [ف: 5 - 2958]
خط: نسخ، کا: قوام الدين محمد بن حبیب الله، تا: یک شنبه 2 شعبان 1076ق؛ 342گ، 21 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 3 - 680]
آغاز: ... من الهضم و الدفع و الاحساس الذي هو ضرب من التغذية و کذا کل ادراك و علم حادث؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: معین الدين احمد فرزند فیض
کاشانی، تا: 8 ربیع الاول 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ استکتاب از والدش نموده و از روی نسخه اصول آن را کتابت کرده سپس بر مؤلف عرضه کرده و به صورت درسی توضیح خواسته و نسخه را تصحیح کرده و گاهی حاشیه زده است و کار مقابله با مؤلف روز 20 ربیع الاول 1083ق پایان پذیرفته، مؤلف در پایان یادداشت فرزندش، اجازه ای به وی اعطا نموده، با تصریح به اینکه من اول الكتاب إلى آخره یوم درسا فدرسا» خوانده شده و فرزندش آنها را فهمیده است، مؤلف نسخه را در سفر حج سال 1083ق همراه داشته و در 17 ذیحجه 1083 ق در مکه معظمه این دو بیت را پایان نسخه ثبت کرده: «روحیست بی مکان و سر تا قدم مکانش ** روحیست بی نشان و ما غرقه در نشانش / خواهی که تا بجویی یک لحظه ای مجویش ** خواهی که تا بدانی یک لحظه ای مدانش»، در 8 صفر 1084ق نیز این شعر را ثبت کرده: «کسی نیست واقف بکن هر چه خواهی ** شکسته دلت این صدائی ندارد»، برگ پایانی اشعاری از والدش در حیات او و یکی از شاعران معاصر و غیره و یادداشتی از خصال نیز دارد. آخرین تاریخ مربوط به ربیع الاول 1088ق می باشد، در آغاز نسخه سید مهدی صدری که ملامحسن فیض کاشانی مؤلف کتاب، جد امی اوست، در تاریخ مهر ماه 1351ق یادداشتی درباره کتاب و اهمیت آن نوشته با تصریح به اینکه «نمونه خط این عالم یعنی معین الدين احمد بسیار کم، بلکه نایاب است و این نسخه بسیار ارزشمند است»؛ جلد: مقوایی، 314 گ، 19 سطر، اندازه: 24/5×15/8 سم [ف: 45 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1085ق؛ رونویس از نسخه اصلی شده و فرزند مؤلف علم الهدي محمد در سال 1085 در کاشان آن را تصحیح و مقابله نموده؛ واقف: قائم مقام، 182 گ، 25 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 4- 209]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد مقیم، تا: رمضان 1086ق؛ 215گ (2پ -216پ)، 23سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 179]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد صالح حسینی، تا: 1099ق؛ از روی نسخه ای که با دو واسطه از نسخه مؤلف نگاشته و بر وی قرائت شده کتابت شده، محشی؛ 414ص [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 242]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 73]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعضائها المناسبة لها المتفقة بحسب نوعها المختلفة بشخصیاتها و اصله الى مبداء
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 226گ، 18سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 24/2 - 69]
آغاز: و الاول ظل للثانی ینتزع في الوجود من نفس بذاته بذاته؛ انجام: و قیظه في اوقاتهما و اختلاف ثماره و تنوع اشجاره و مجی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی با علامت «منه دام فیضه» و برخی منه طاب ثراه»؛ 170گ، 21 سطر، اندازه: 25/5×16/5 سم [ف: 24/2 - 33]
تا پایان مقصد اول است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 250گ (3پ -252)، 15 سطر (18×10)، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 5 - 341]
آغاز: برابر، انجام: في مباحث الانسان بما هو انسان. رزقنا الله الوصول اليه بمنه. هذا آخر الكلام في اصول العلم. و الحمدلله واهب العقل و مفیض العلم.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشانی «منه دام فیضه»؛ 141گ، 21 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [ف: 3 - 232]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر الكلام في اصول العلم و الحمدلله واهب العقل و مفیض العلم
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 188 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×20/5 سم [ف: 24 - 397]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 644 ط
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [مختصر ف: - 565]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 295گ، 16 سطر، اندازه: 24/5×18 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 11]
آغاز: بسمله، الحمدلله علی حسن توفیقه و نساله طریقه؛ انجام: بتاریخ الكتاب اجله ... من صوره الي صوره
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نصیر الدين محمد بن علی، تا: 1100ق؛ واقف: شجیعی، 1315 ش؛ 292 گ، 17 و 21 سطر، اندازه: 19×14سم [ف: 4 - 209]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 20 سطر (12×16)، اندازه: 19×24/5 سم [ف: 5 - 341]
آغاز: برابر، انجام: دنباله: (وصل و اذ قد بینا وجوب انتهاء کل من جهات الفقر الى غنی بالذات): و ان کانت هی غیره بحسب المعني و المفهوم و ذلك لجواز أن یوجد الأشياء المختلفه تا اواخر مقصد اول اسن و کاتب (ظاهرا به اشتباه) در دنباله آن بخشی از کلمات مکنونه فیض را آورده است و به عین اليقين پیوند کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف با نشان «منه دام فضله» یا «منه دام ظله» و نیز حاشیه ای با نشان بهاء الدين و با نشان لمحرره صالح؛ 60ص (161-102)، 17 و 19 سطر، اندازه: 16/5 ×20سم [ف: 23 - 234]
آغاز: ذی الجلال و الاكرام فنحن جلال الله و کرامته اکرم الله؛ انجام: و قد یکون حرکه بعضها متشابهه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد تقی بن ابی الحسن واعظ، تا: شوال 1106ق؛ مجدول، دارای سرلوح، محشی، به دستور عبدالله بن صدر شیرازی (نواده مؤلف) این نسخه از نسخه اصلی رونویس شده؛ تملک: سید محمد حسین جزایری (نواده محدث جزایری)، مولانا معصوم بن محمد حسن قزوینی شیرازی؛ جلد: تیماج، 189گ، 24 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 11 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق؛ مصحح، محشی با نشان (منه رحمه الله تعالی)، این نسخه در سال 1120 ق از سوی فردی که نامش مشخص نیست از روی نسخه اصل به خط مؤلف، مقابله و تصحیح شده، دارای سرلوح، مجدول مذهب، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 267 گ، 19 سطر (16×8)، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 34 - 363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1115ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق؛ مهر: اسدالله؛ کاغذ: سپاهانی، 259گ، 21 سطر (17×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 16 - 345]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن صدر الدين شیرازی، تا: محرم 1118ق؛ «منه»؛ 168گ، اندازه: 24×16سم [نسخه پژوهی: 2 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طالقانی عبدالمجید، تا: 1120ق [رایانه]
آغاز: الشمس و القمر و النجوم و الكواكب معه فنزلت في منازلها التي قدرها الله فیها لیومها و لیلتها الحديث و هو نص في المطلوب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1124ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به نقل از مؤلف و برخی با عناوین «عز الدين محمد الحسيني»؛ تملک: حسن بن العمري با مهر «ظنی بالله حسن» (بیضی)، محمد بن عبداللطیف؛ وقف بر خزانه مجتهدیه؛ واقف: سید عزالدین محمد حسینی؛ جلد: تیماج، 146 گ، 22 سطر، اندازه: 15/5 × 25/5سم [اوراق عتیق: 1- 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد شفیع ملقب به نجات، تا: 1126ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه، 5»، نشان «بلغ بحمد الله سبحانه»؛ جلد: تیماج، 219گ، 23 سطر (17×8)، اندازه: 25/5×15/5 سم [ف: 15 - 361]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1127ق؛ مجدول، با سرلوح، محشی از فیض با «منه قدس سره»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 283گ، 18 سطر (19×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 3 - 312]
خط: نسخ، کا: علی بن حیدر واداری، تا: یک شنبه 11 ربیع الثاني 1133ق؛ 238 گ، 21 سطر (18×11)، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 1-68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الله بن نور الدين بن نعمت الله بن عبدالله حسینی موسوی، تا: پنج شنبه غره ربیع الثاني 1141ق، جا: شوشتر؛ کاتب تقریظی در سه صفحه در مدح کتاب و مؤلف؛ 290گ، 17 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 5 - 2958]
در آغاز ابیاتی از فیض و شاعری به نام میرزا فصیح؛ بی کا، تا: 1199ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12 یا 13؛ مصحح، محشی به نشان «منه» و برخی به امضای احمد «گویا ملا احمد نراقی» و شیخ محمد علی «از احفاد نراقی»، با نشان بلاغ و مقابله؛ جلد: تیماج مذهب، 273ص، 27 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 50 - 229]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6507 خط: نستعلیق، کا: مؤمن شریف کرمانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 168گ، 18 سطر (16×10) [ف: 5 - 341]
تهران: ملی؛ شماره نسخه: 1807/1
آغاز: برابر؛ انجام: اذ نسبتها اليها نسبة النقص الى التمام و الضعف کا: محمد جعفر بن احمد انصاری ( پاره ای از رسائل)، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 13ص (1-13)، 29 سطر (22×13)، اندازه: 32×21سم [ف: 10 - 387]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملک: محمد جعفر بن میرزا محمد باقر بن بهاء الدين محمد بن محمد باقر نائینی سبزواری حسینی در 1219، 213گ، 20-22-25 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 1- 187]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1235ق، جا: اصفهان؛ 462ص (206-667) [ف: 9 - 694]
تنها مقصد یکم را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن محمد حسین گیلانی، تا: شنبه 18 صفر 1243ق، جا: اصفهان مدرسه نیماورد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 100گ، 24 سطر (15×7/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 5 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد کاشانی ابن حاج ابوالحسن، تا: 1255ق؛ 314ص، 26 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 17 - 276]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد سعید، تا: رجب 1272ق؛ مصحح، محشی، بالای بیشتر صفحات نوشته اند: «هو» یا «110» و یا «هو 11»؛ 214گ، 17-25 سطر (21×11/5)، اندازه: 16/5 ×23/5سم [ف: 20 - 373]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف با رمز منه دام ظله؛ تملک: میرزا عباس در کانپور به سال 4 محرم 1277؛ جلد: میشن، 323 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5 × 22/5سم [ف: - 188]
خط: نسخ، کا: حاج ابوالقاسم، تا: 1288ق، جلد: میشن، 269گ، 19 سطر، اندازه: 22/4×15/7 سم [ف: 1- 376]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا حققت هذا و قد تبین مما مضی أن المواد تحت قهر الطبايع و الطبايع تحت قهر النفوس و النفوس تحت قهر العقول و العقول تحت قهر کبریاء الأول و هو الله الواحد القهار.
جلد 1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ روی برگ بدرقه آمده: «دو قرآن بسم الله خیر الاسماء للقاصر محمد طاهر عفی عنه تحریرا في ج 2، سنه 1294؛ جلد: مقوایی، 117گ، 17 سطر (10×15)، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 39 - 87]
بخشی از آن؛ خط: نسخ، کا: محمد در جزینی، تا: 1310ق؛ جلد: تیماج، 2گ (378-379)، 22 سطر (13×10)، اندازه: 18×12سم [ف: 16 - 232]
آغاز: برابر؛ انجام: یا مبدا یا معاد یا مبدی یا معید. پس ازین گفتاری مختصر از شمس الدين محمد خفری در بیان «اسفار چهارگانه»؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: تیماج مشکی، 210 گ، اندازه: 16/5 × 20/5 سم [ف: 11 - 248]
آغاز: و الأسماء ترجع الى الصفات؛ انجام: و الثالث بتوحید الأسماء.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 117گ، 20 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 11 - 248]
آغاز: برابر
از اول تا «وصل کل حيثية ثابتة لشیء ما في نفس الامر فلا بدله من مبدا لانتزاعها و منشأ لحصولها ...»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 39گ (135-173)، 23 سطر، اندازه: 23×12سم
[ف: 5 - 2958]
آغاز: برابر؛ انجام: اودعهما الله في ذاته لیحفظ بالاول و یطلب بالثانی کماله الثاني لینتظم العالي بطلب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: جناب آقای حاج میرزا عبدالحسین صاحب الداري، 1364ق، جلد: میشن سبز، 426ص، اندازه: 19×23/5سم [فهرست عراقی: 1- 385]
آغاز: و من هذا القبيل النقطة و الان بمعنی نهاية الخط و الزمان فان الهما حظا من الوجود، انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 457ص، 18 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [فهرست عراقی: 1- 386]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 229، 18 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 1- 187]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1496]
‘oyūb-e qāfiye va owzān-e šeʻr-e fārsī
بخشی از کتابی است درباره عیوب قافیه و صنایع شهر و اوزان فارسی که به صورت فرهنگ نامه تدوین شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/54
آغاز: عیوب قافیه چند نوع است اقوا و اکفا و سناد و ایطا. اقوا: در لغت تاب از ریسمان باز دادن است و در اصطلاح حرکاتی که مخالف یکدیگر باشند؛ انجام: بحر متقارب اصله 4 مرات فعولن. بحر متدارک. ای نفس بسته از تیره شب بر قمر ** طوطی خطت افکنده بر پر شکر.
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 11 ص (182-192 حاشیه)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 - 317]
‘uyūb-un nafs wa mudāwāt-u-hā
سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمری
sulamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
رساله ای است کوتاه در بیان عیوب نفس و مداوای آن با عناوین «عیوبها، مداواها» و به درخواست گروهی از مشایخ نگاشته شده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد باطنا و ظاهرة و علی آله ... اما بعد فقد سألني بعض المشايخ أكرمهم الله بطاعة أن أجمع له فصولا من عیوب النفس یستدل بها علی ما وراءها
انجام: و یجعلنا في کنفه و حیاطته و عصمته و رعایته فإنه القادر علیه و الواهب له برحمته و فضله و صلی الله علی محمد النبي و آله الطاهرين.
چاپ: در مجموعه آثار عبدالرحمن سلمی (تهران، نشر دانشگاهی: 1369)
[دنا 716/7؛ کشف الظنون 1183/2]
نسخه اصل: اورخان جامع ش1543؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عثمان و خشی ایکمنی، تا: قرن 5 14گ (77-90) [فیلم ها ف: 1- 457]
آغاز: برابر؛ انجام: فیسقط بذلك عنها عیب من عیوبها و الله یوفقنا المتابعه المرشد و یزیل عنا موارد الغفلة والشهوات و الله أعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 68 7گ (209-215)، 27 سطر، اندازه: 16×8سم [ف: 31 - 468]
خط: نسخ، کا: خلیل بن بوعلی بن اسماعیل، تا: 709ق؛ مقابله شده با اصل؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 8ص (81-88)، 25 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 8- 20]
با دو حکایت درباره شبلی و حاتم اصم شاگرد شقیق بلخی در پایان نسخه (4 ص)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19، 29گ، 20 سطر (17×11)، اندازه: 20×15سم [سنا: ف: 2 - 195]
آغاز: برابر، انجام: فانه الغالب علی ذلك و الواهب له. تمت
کتاب معایب النفس بی کا، تا: 20 شعبان 1063ق؛ جلد: میشن سیاه، 10گ (68پ - 77ر)، اندازه: 14/8 ×21سم [ف: 7- 476]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته ریز، بی کا، تا: نزدیک 1084ق؛ 8گ (55پ-62پ)، 15 سطر (7×14/5)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 3 - 477]
al-'uyūn
عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756 قمری
“azod-od-dīn-e ījī, 'abd-or-rahmān-e-bn-e ahmad (1301 - 1356)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1789/2
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نواله ... مختصر في الأصول الدينية و العلوم اليقينية اعودته رئوس المسائل مع نقل المذاهب و عیون الدلائل في امهات المطالب و تالقت في انجاز لفظه؛ انجام: انه ولی الهداية. الحمدلله اولا و آخرا و الصلوة علی نبیه باطنا و ظاهرا و علی آله و أصحابه
بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 750ق؛ 17 سطر [ف: 5 - 365]
al-'uyūn
حسینعلی بن شیر علی، ق13 قمری
hoseyn--alī ebn-e šīrʻalī (- 19c)
تاریخ تأليف: رجب 1260ق؛ محل تأليف: اصفهان
در یک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در تعریف نحو؛ باب 1. اسم؛ 2. فعل؛ 3. حرف؛ خاتمه در تنازع.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعلنا قائلین بكلمة التوحيد ... ان هذه رسالة وجيزة في أصول النحو رسمتها علی سبیل الايجاز والاختصار من دون الاطاله والاکثار اجابة لمسئلة بعض الاخوان ... و سمیتها بالعیون فانها بمنزل العيون للمبتدین و ما توفیقی الا بالله ...
انجام: والاسم المشتغل عنه لعین ما ذکر هذا آخر ماجری به القلم ... علی هاجرها الاف التحيه و الثناء
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: اصفهانی، 15 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3 - 1575]
آغاز و انجام: برابر؛ وقع الفراغ منها في محروسة دار السلطنه اصفهان ... یوم الخميس (دهه آخر رجب 1260 ق) ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: پنج شنبه دهه پایانی رجب 1260ق؛ 58گ (1ر-58 پ) [ف: 2 - 180]
al-'uyūn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4900/21
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی نبینا محمد و آله الطاهرين. حدثنا ابو علی محمد بن الحسن بن الفضل؛ انجام: و الاصرار علی الصغار من الذنوب، و السلام علی من اتبع الهدي و صلی الله علی محمد و آله الطيبين تنها باب 34 آن و در اصول دین است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (36-38ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 62]
‘uyūn-ul atar fi funūn-il magāzī waš šamā'il wa-s siyar
ابن سید الناس، محمد بن محمد، 671 - 734 قمری
ebn-e sayyed-on-nās, mohammad ebn-e mohammad (1273 - 1334)
مجموعه مختصری در سیره پیامبر اکرم است و بیشتر شهرت ابن سید الناس مرهون این کتاب است. در مقدمه متذکر شده که در این مجموعه بهترین قسمت های مندرج در سیره ها را برگزیده و آنها را به ترتیب تاریخ وقوع حوادث به دنبال هم قرار داده است. در پایان کتاب اسانید ابن سید الناس در روایات کتبی که از آنها نقل کرده، شمارش شده اند. علی بن ابراهیم حلبی در انسان العيون في سيرة الأمين و المأمون (السيرة الحلبية)» این کتاب را دومین سیره پیامبر پس از کتاب زهری دانسته و بیشتر نوشته هایش را نقل کرده است.
آغاز: الحمدلله محلی محاسن السنة الحمدية بدرر اخبارها ... و بعد: فلما وقفت علی ما جمعه الناس قدیما و حدیثا من سيرة النبي (صلی الله علیه و آله) و مغازیه و ایامه الى غیر ذلك مما یتصل به
چاپ: قاهره، مكتبة القدسي، 2ج، 1356ق؛ بیروت، دارالآفاق، 1977م.
[دنا 716/7؛ بروکلمان، ذیل 77/2؛ الأوقاف العامة بغداد 354/1؛ کشف الظنون 1183/2؛ فهرست چستربیتی 46/2؛ مخطوطات التاريخ و السير و التراجم في المتحف العراقي ص 290؛ فهرس المخطوطات المصورة، کویت 46/1؛ فهرست کوپریلی 556/1]
شرح و حواشی:
1- نور العيون في تلخیص سیر الامين المأمون؛ ابن سید الناس، محمد بن محمد (671-734)
آغاز: برابر؛ انجام: و ما اشتملت علیه من الغريب من فوائد القيتها بخط جدی ابی بکر محمد بن احمد .. رحم الله جمیعهم و نفعنا بما یسر لنا من ذلك بمنه و کرمه.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش A3031 (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 421/3)؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد البكري، تا: صفر 747ق؛ کاتب از اول کتاب تا غزوه بنی قریظه را از روی نسخه ای که از روی نسخه مصنف نوشته شده بوده نوشته و از غزوه بنی قریظه تا آخر کتاب را از روی نسخه مصنف نوشته، مصحح، با نشانه مقابله با نسخه مصنف؛ 274گ، 25 سطر [عکسی ف: 2 - 135]
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام العالم العلامة الحافظا لنسابه؛ انجام: بما یسر لنا في ذلك بمنه و کرمه اخر کتاب ... من شهور سنه اربع و ثمان مائه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 804ق؛ جلد: میشن [الفبائي: - 414]
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3363 (اربری، فهرست خطی عربی 46/2)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 20 جمادی الاول 838ق؛ مصحح؛ 264گ، 25سطر [عکسی ف: 2 - 199]
آغاز: برابر؛ انجام: من يسألني فأعطيه و من یستغفرنی فأغفر له في هذا الحديث دلیل علی انه بخش اندکی از ابتدای کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج، 20گ (1پ - 20پ)، 15 سطر، اندازه: 30×23سم [اهدائی رهبر: 8- 272]
‘uyūn-ul ahkām
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn--alī (1803 - 1882)
رساله ای است شامل احکام طهارت و صلات که فقط به ذکر فتوی پرداخته است و خالی از استدلال می باشد. مؤلف را رساله دیگری است به فارسی در فقه که به منزله عیون الأحكام می باشد.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 19247
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلواة و السلام علی اشرف الأولين و الاخرين محمد و عترته المعصومين اما بعد فیقول المفتقر الى ربه القوي ... ان هذا جملة من المسائل الفقهية الأحكام ... کتاب الطهارة و فیه مقصد آن الأول في الطهارة عن الخبث و لنبدء فیه باقسام المياه و احکامها
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ به پیش نویس مؤلف می ماند، مصحح، با یادداشتی از سید محمد اصفهانی مورخ دهم شوال 1264ق؛ 158ص، 14 سطر (10×6)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 2 - 304]
‘uyūn-ul a×bār
علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم، 153 - 203 قمری
‘alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)
رساله ای است در باب احکام دین در این رساله احادیثی نقل شده و به حضرت امام رضا (علیه السلام) منسوب داشته اند.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 323/6
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين قال الشيخ السعيد الفقيه؛ انجام: و السلام علی من اتبع الهدي و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا برحمتك یا ارحم الراحمين الجزء الأول من صحيفة الرضا علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5 گ، 19 سطر، اندازه: 6/5× 11/5سم [ف: 1 - 303)
‘uyūn-ul a×bār
الخمي اشبیلی، عیسی بن احمد، - 420 قمری
la×mī ešbīlī, īsā ebn-e ahmad (- 1030)
مجموعه ای از اخبار و احادیث اخلاقی و سلوک زاهدانه در عین حال سنی سلفی با استناد به آیات و احادیث و اشعار زهاد است. چلپی در کشف الظنون این کتاب را به ابو محمد عیسی بن احمد بن علی لخمی اشبیلی اندلسی (- 420) نسبت می دهد؛ در 25 «باب»: باب في اعتقاد الواحدانية و اثبات الربوبية، ذکر معرفة عدو الله ابلیس، ذکر معرفة النفس، معرفة تقوی الله، العمل الله و التزام
طاعته، معرفة أصول الطاعات، حفظ الجوارح العين، اللسان، باب الصدق و الكذب، باب ذکر النميمة، البطن، الفرج، القلب، شرب الخمر، الحسد، المظالم و القصاص، القضاء، ذکر الذنوب و التوبة.
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین. الحمدلله الذي فطر السموات و الارض بقدرته و دبر الأمور في الدارين بحکمته ... و سلم تسلیما. قال المؤلف رحمه الله: اعلم وفقنا الله و ایاك لطاعته ... لما نظرت في کتب العلماء ... اجابنی نفسی الى جمع هذا الكتاب و تسمیته بکتاب «عیون الأخبار» فجمعت الأحاديث فیه من ... فیجب علی الناظر في هذا الكتاب ... و بالله اعتصم ... هو حسبی و نعم الوكيل باب في الاعتقاد بالوحدانية ... [و پس] از پنج صفحه .. باب في ذکر معرفة عدو الله ابلیس ... طريقة
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2021
آغاز: برابر؛ انجام: درباره خوابنما شدن احمد بن سهل است، که یحیی بن اکثم قاضی را پس از مرگ به خواب دید و پرسید: خدا با تو چه کرد؟ پاسخ داد: خدا مرا پیش رو بایستاند و گفت: ای پیر بدکردار تو را سخت عذاب خواهم داد؟ قاضی گفت: خدایا این بر خلاف آن چیزی است که در باره تو، به ما حدیث کرده بودند. خدا گفت: چه حدیثی را گوئی ؟ قاضی گفت: حدثنی عبد الرزاق عن معمر ... عن رسول الله (صلی الله علیه و آله) عن جبرئیل عنك، أنك قلت: اول شيبة شیب العبد في الاسلام اغفر له کل ذنب و انی لاستحی ... فقال الله: صدق جبرئیل و صدق محمد و صدقت عائشة و صدق عروة ... و صدق عبدالرزاق. یا عبدی ادخل الجنة ... انه هو الغفور الرحيم، برحمتك یا ارحم الراحمين. تم الكتاب بعون الملك الوهاب المسمي بعیون الاخبار الامام ... ابی محمد عیسی بن علی بن احمد الأندلسي و کان الفراغ من کتابته ضحوة
الخميس 16 ربیع الأول عام احد و ماءة و الف بقلم الفقير ... حسین بن ناصر بن عبدالله بن عمر غفر الله ...
خط: نسخ، کا: حسین بن ناصر بن عبدالله بن عمر، تا: پنج شنبه 16 ربیع الاول 1101ق؛ میان برگ های 20 و 21 افتادگی دارد؛ 163گ، 27 سطر (15×9)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 11 - 98]
‘uyūn-ul a×bār
کتاب روایی است در تاریخ و فضایل پیامبر و امیر المؤمنين علیهما السلام از جمله خلقت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) و فضایل و معجزات حضرت علی علیه السلام با استفاده از کتب روایی و تاریخی همچون: أعلام الوري طبرسی، اقبال و طرائف سید بن طاووس تهذیب و مصابح شیخ طوسی، مناقب ابن شهر آشوب و مناقب خوارزمی و الفصول المهمة مالکی و کشف اليقين علامه حلی و .... احتمال دارد که عیون الاخبار عماد الدين باشد که شامل «سبعة السباع» است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 828/1 - 5/118
آغاز: باسناده عن الفضل بن ربیع أن المنصور کان قبل الدولة کالمنقطع إلى جعفر بن محمد علیهما السلام سألت جعفر بن محمد بن علی علیهم السلام ما کان سببها أن الله جل اسمه خلق محمد وعلی وفاطمة والحسن والحسین ... قبل أن یخلق آدم؛ انجام: فقالوا یا امیر المؤمنين کفانا وروینا فتکلم بکلام فمضی الغيث وانقطع المطر وطلعت الشمس نسخه حاضر به جهت افتادگی از طرفین و خالی بودن جای عناوین دقیق قابل تشخیص نیست؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45گ، 15 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5 - 2961]
‘uyūn-u a×bār-ir ridā
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šey×-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
اهدا به: صاحب عباد طالقانی سپاهانی مؤلف چنان که در مقدمه نوشته، دو قصیده در مدح حضرت امام علی بن موسی الرضا علیه السلام از انشا آت صاحب بن عباد به ایشان رسید، چون مراتب خلوص عقیدت و پاکی طینت آن وزیر عالی مقام را از معانی مندرجه در آن ابیات مشاهده فرموده این کتاب را برای کتابخانه آن جناب از احادیث و اخبار و کلیه امور راجعه به آن حضرت تأليف (به همین مناسبت این کتاب را «عیون اخبار الرضا» نامند) و پس از خطبه کتاب آن دو قصیده را نقل نموده و مطالب کتاب را در هفتاد و سه «باب» ذکر نموده و شروع به نقل احادیث و اخبار راجعه به هر یک از ابواب با ذکر تمام اسناد آنها کرده و باب اول کتاب در علت تسمیه آن حضرت به «رضا» و باب آخر در نقل برکات و آثاری است که از مشهد مقدس و قبر مطهر در زمان حیات مؤلف ظاهر گردیده است و از باب اول تا آخر باب بیست و هشتم در یک جلد و از بیست و نهم تا آخر کتاب در جلد دیگر مرتب گردیده است.
آغاز: بسمله: الحمد لله الواحد العزيز الجبار الرحيم الغفار فاطر الارض و السماء ... قال الشيخ العبد ابو جعفر محمد ... بن بابویه القمي الفقيه مصنف هذا الكتاب
انجام: فقال ذلك التركي قد ظهرلی من امر هذا المشهد ما بقیت. و قد آلیت علی نفسی أن لا فارق هذا المشهد ما بقیت. و الحمدلله اولا و آخر.
چاپ: مشارعربی، ص 642، ایران، سنگی، 1275ق، وزیری؛ 1317ق، 387ص
[دنا 717/7 - 726 (293 نسخه)؛ الذريعة 375/15 -376 و 120/4 و 375/13 ؛ ایضاح المكنون 133/2؛ ريحانة الأدب 493/3؛ فهرستگان حدیث 84/5 -103؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 155-194]
شرح و حواشی:
1- برکات مشهد مقدس = ترجمه عیون اخبار الرضا؛ روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر (-1075)
2- جنة السلام = شرح عیون اخبار الرضا (علیه السلام)؛ حسینی عریضی، علی بن محمد (11)
3- تحفه ملکی - ترجمه عیون اخبار الرضا (علیه السلام)؛ بسطامی، علی بن طیفور (-11)
4- مأموريت رجاء = حدیث رجاء ابن ابی الضحاك (ترجمه) = ترجمه اعمال رضا در راه خراسان؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1110-1037)
5- لوامع الأنوار في شرح عیون الاخبار؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1112-1050)
6- زلال العيون = ترجمه عیون اخبار الرضا؛ حسینی عاملی، محمد شفیع بن محمد (-12)
7- عیون اخبار الرضا (ترجمه)؛ حسینی خراسانی، ذبیح الله بن هدایت الله (13)
8- مجمع الانوار في ترجمة عیون الاخبار الرضا علیه السلام؛ اصفهانی، احمد بن ابی تراب (140)
9- عیون اخبار الرضا (ترجمه)؛ آقا نجفی، محمد باقر بن محمد تقی (14-)
10- عیون اخبار الرضا (ترجمه) (3 عنوان)
11- عیون اخبار الرضا (منتخب)
آغاز: بسمله و به نستعین. حدثنی الشيخ الموتمن الواحد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبدالرحیم، تا: قرن 4 [الفبائي: 415]
خط: نسخ معرب، کا: یحیی بن حسنویه بن الحسين، تا: جمعه 14 شعبان 576ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 310 گ، 17سطر (17×11)، قطع: ربعی، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 17 - 404]
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمين ... قال رسول الله صلی الله علیه و آله سته من المرؤة؛ انجام: ... اللهم احینا علی ولاية اهل بیت بیتك ... هذا ما اخرج الشيخ الامام ... کتبه في سنه ثمانین (ثمانی ؟) و خمسمائه من الهجرة. فاقد دیباچه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 508 یا 580ق؛ گویا اوراقی ساقط و برخی جابه جا شده؛ جلد: تیماج، 91ص (41 ×131)، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 24/3 - 13]
آغاز: من العيون أن الرضا علیه السلم سمع في سجوده یقول لك الحمد ان اطعتك و لا حجة لی ان عصیتك
چند حدیث آن کتاب؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: 12 رمضان 852ق؛ جلد: میشن، 2ص (136 - 137)، اندازه: 28×18/2 سم [ف: 29/1 - 388]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ابی کا، تا: 875ق ؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 93ص، 33 سطر، اندازه: 25×35سم [ف: 1- 282]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1085 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 355]
آغاز: ... اجل یاشیخ فو الله ما علوتم تلعة ولا هبطتم وادیا الأبقضاء من الله وقدره؛ انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: لطف الله بن تونی، تا: سه شنبه 20 محرم 881ق؛ افتادگی: آغاز (از ابتدا تا اواسط باب 11 ساقط است)؛ واقف: سید احمد ترابی، خرداد 1356؛ جلد: تیماج، 220گ، 21 سطر، اندازه: 13/7 × 22/5سم [ف: 14 - 266]
آغاز: ...... باب آخر مما جاء عن الرضا من الاخبار المجموعة، قال الشيخ الفقيه ابو جعفر محمد بن علی بن الحسين بن موسی بن بابویه القمي؛ انجام: و مجالس أهل المعاصي و الفساد، و لاحول و الاقوة الا بالله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: حسین ابن معتوق بن علی شاخوری بحرانی و مهر «أنا رق علی» (مربع)؛ تاریخ وقف: محرم 1252، 317 گ، 19 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 1- 229]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی از علی بن محمد بن حسن بن زین الدين عاملی که محمد جعفر بن سلطان علی اهری به سال 1093 نوشته؛ جلد: تیماج قرمز، 314گ، 20 سطر، اندازه: 25/5×15سم [ف: 4 - 195]
خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 328گ، 22 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 1- 257]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن سیف الله اصفهانی، تا: قرن 10؛ تملک: ضیاء الدين دری با تاریخ 1345؛ مهر: رکن الدولة؛ 250گ، 21 سطر (18×9)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: - 614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ثلث، بی کا، تا: گویا از قرن 10؛ تملک: محمد علی؛ 709ص، 21 سطر (16/5×6/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 -275]
خط: نسخ، کا: ولی بن علی بن حسام، تا: محرم 939ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اندازه: 18×24/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین غفاری، تا: 957ق؛ مقابله کرده پدر شیخ بهائی در 970؛ جلد: تیماج؛ 200گ، 17 سطر [الفبائي: 414]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1060-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 355]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 ربیع الأول 962ق؛ محشی؛ مهر: حسین بن حیدر حسینی کرکی در رجب 984 در سپاهان؛ خط تاج الدين حسینی و میر محمد باقر کس دیگر در 1208؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 211 گ، 20 سطر (17×10/5)، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [ف: 5 - 1428]
خط: نسخ، کا: نصرالله بن عطاء الله کازرونی، تا: محرم 962ق؛ مجدول، مصحح، دارای سرلوح مختصر، شیخ حسین ابن عبدالصمد جباعی (پدر شیخ بهائی) می نویسد که کتاب را مقابله و تصحیح کرده و این کار را در سال 1070 در مشهد مقدس به پایان برده؛ تملک: علی بن شرف الدين ابوالفتح حسینی نجفی؛ مهر: «المتوكل علی الله الملك الودود العبد حسین بن علی بن داود» (دایره)، «عبده الراجي محمد العقيلي» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 172گ، 21 سطر، اندازه: 17×26/5 سم [ف: 10 - 165]
خط: نسخ، کا: حیدر بن علاء الدين علی بن حسن حسنی بیزئی، تا: پنج شنبه 6 ذیحجه 980ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: حاج علی آقا شیرازی، محمد جعفر بن محمود سبزواری به تاریخ رمضان 1015؛ مهر: «حسبی الله عبده علی اصغر» (بیضی)، «الواثق بالملك الاكبر العبد الاقل محمد جعفر» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 200گ،
21 سطر، اندازه: 17×24/5سم [ف: 2 - 392]
آغاز: بسمله، عن الرضا علیه السلام حدثنا ..... المفسر الجرجاني رضی الله عنه؛ انجام: برابر
جلد 2؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عیسی بحرانی، تا: شنبه 15 ذیقعده 990ق؛ افتادگی: آغاز (نصف ورق اول)؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ جلد: تیماج، 188 گ، 15 سطر، اندازه: 22/2×1372 سم [ف: 14 - 368]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم صل علی الحسن و الحسين سبطی نبیك و سیدی شباب اهل الجنة.
جلد 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (آخرین باب به جز یک ورق کلا ساقط است)؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ واقف: سید تقی موسوی، بهمن 1348؛ جلد: تیماج ، 255 گ، 19 سطر، اندازه: 24/8×17/5 سم [ف: 14 - 365]
آغاز: و اشهد ان الائمة من ولده حجج الله الى یوم الدين و ورثه علم النبيين؛ انجام: عیون اخبار الرضا علیه السلام في ... من اليوم سبت من عشرین شهر جمادی الأول.
جلد 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح 246گ، 19 سطر، اندازه: 19/5 × 24/5سم [ف: 14 - 367]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال لوزاد که رسول الله لزدناك قال مصنف هذا الكتاب.
جلد 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از علامه مجلسی و دیگران، مقابله شده؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367، 205گ، 21 سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 14 - 367]
آغاز: تسع وعشرین سنة و شهران و کان في ایام امامته علیه السلام؛ انجام: و آیات الخلق اليكم و حسابه علیکم و فصل الخطاب عندکم.
جلد 1-2، موجودی از اواخر باب 3 تا اواخر باب 68 می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 199گ، 20 سطر، اندازه: 24×17/2 سم [ف: 14 - 369]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، در چند برگ آخر مقداری از قضاوت های امام علی علیه السلام و مسائلی در طلاق از مسائل عویص شیخ مفید و اشعاری به فارسی و مقداری از اشعار عربی لیلی و مجنون، و اشعاری عربی از «محمد بن محمد باقر حسینی» به خط وی در اواخر شوال 1090 و غره محرم 1091 و اشعاری از تاج الدين به خط محمد بن محمد باقر حسینی در محرم 1091 آمده؛ تملک: ابراهیم بلاغی؛ جلد: تیماج، 139گ، 24 سطر، اندازه: 12×22/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1024]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: عبداللطیف بن محمد طالقانی؛ 172گ، 23 سطر [ف: 1- 186]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در پایان تاریخ ساختگی 725؛ 320گ، 17 سطر، اندازه: 25/5×13/5 سم [ف: 5 - 342]
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان مؤمنم و «م کی ره»؛ تملک: حسین حسینی سبزواری خسرو جردی در 1171، ابراهیم در 1140، سید حسین بن رضی الدين محمد خادم حسنی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 258 گ، 19 سطر (18×11)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 5 - 343]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 142گ، 19 سطر (14×8)، اندازه: 20×12سم [ف: 5 - 342]
آغاز: برابر؛ انجام: من خبره علی علم عند قبر الرضا علیه السلام قال ... الموضع فقال وقعت الى طبرستان.
جلد 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ؛ واقف: محمد مهدی امامی، آذر 1366؛ 318گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 14 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، جلد: تیماج، 173گ، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [ف مخ: 3 - 1416]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح، مقابله شده، دارای یک سرلوح؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 388گ، 17 سطر (7×16/5)، اندازه: 24×13سم [ف: 1- 289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ چند برگ پایان به قلم محمد مؤمن بن نورالله مورخ 1055ق و نونویس تر از باقی نسخه است؛ تملک: محمد امین حارثی جزائری، مهدی بن الحارث، خلیفه بن حاج جمعه، احمد شکر، شیخ مهدی بن شیخ امین جزایری؛ کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: تیماج، 194گ، 19 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 24 - 430]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ افتادگی: انجام (پایان نسخه 21 صفحه کم دارد)؛ تملک: نام مهدی بن حسن حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 308گ، 23 سطر (19×7)، اندازه: 14×27سم [ف: 11 - 406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 293گ، 19 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [ف: 2 - 225]
آغاز: المعمور ببقائه اذ لم اجد شیئا آثر عنده و احسن موقعا لدیه من علوم اهل البيت علیهم السلام، انجام: و جلس یزید یلعب بالشطرنج و یذکر الحسين و اباه و جده و یستهزیء بذکرهم فمتی قمر ما قمر صاحبه ... جزء اول و چند برگ از جزء دوم «من الاخبار المنثورة عن الرضا» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، دارای سرلوح، مصحح؛ جلد: مقوایی، 109گ، 25 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 2 - 368]
آغاز: الكتاب لخزانته المعمورة ببقائه اذلم اجد شیئا
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد باقر نیشابوری، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حسین تراب یزدی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرد ضربی، 202گ، 22 سطر (17×9)، اندازه: 25×17سم [ف: 3- 993]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: ورثه سلطان العلماء؛ 407گ، 16 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 1 - 137]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 211 گ، 23 سطر، اندازه: 16× 30/5 سم [ف: - 32]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از نعمت الله جزایری، و رموز «م کره» «م ق»، مقابله شده؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 253 گ، 19 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 26 - 393]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 565]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 188 گ، 18 سطر (16×6)، اندازه: 22×11سم [ف: 14 - 3852]
انجام در «باب ما جاء عن الرضا في صفة النبي»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشت محرم 1256؛ تملک: علی رضا فرزند حاجی محمد علی در سه شنبه 3 محرم 1256، نظام الدين محمد علی؛ کاغذ: سپاهانی، 139 گ، 18 سطر (14×6)، قطع: ربعی، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 17 - 294]
گزیده آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (179 - 180) [مختصر ف: - 678]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: عبدالعظیم بن سید علی موسوی، عبدالغفار رضوی آن را به پسرش سید محمد رضوی بخشیده؛ 1ص (615)، قطع: ربعی [نشریه: 7- 37]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با اجازه محمد مهدی موسوی کربلایی در 1128 به محمد حسن قزوینی؛ واقف: محمد حسن قزوینی، 1238 [نشریه: 7 - 197]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 239 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 515]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1009ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 414]
خط: نسخ، کا: همایون بن جلال الدين محمد، تا: 24 محرم 1028ق؛ 305گ، 17 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: - 152]
آغاز: بسمله، باب آخر فیما جاء عن الرضا علیه السلام من الاخبار المنثوره عن الرضا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تقی الدين محمد حسینی ساوی، تا: پنج شنبه اواخر جمادی الثاني 1028ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد مهدی»، «حسین بن ابی الحسين حسینی»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 155گ، 16 سطر (18×11)، اندازه: 25×18سم [ف: 1- 81]
خط: نسخ خوش، کا: محمد صادق بن حاجی محمد حافظ مشهدی، تا: 1035ق؛ اندازه: 26×16/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1146]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حسین جربادقانی (گلپایگانی)، تا: شنبه 8 ربیع الاول 1044ق؛ 290گ، 19 سطر، اندازه: 15×25/5سم [ف: - 24]
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین حسینی مازندرانی، تا: دوشنبه 15 شعبان 1046ق؛ تملک: محمد بدیع حسینی خلیفه در 1247 [نشریه: 7-223]
خط: نستعلیق، کا: شیخ قاسم بن شیخ زکریا، تا: جمادی الثاني 1047ق؛ جلد: تیماج مذهب، 194گ (4پ -197)، 23 سطر (17×8)، اندازه: 14/2×12/3 سم [ف: 8- 224]
آغاز: اثر عنده و احسن موقعا لدیه من علوم اهل البيت علیهم السلام لتعلقه بحبلهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 19 رمضان 1047ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ مصحح، مقابله شده در مشهد رضوی؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 208گ، 23 سطر (17/5×8/5)، اندازه: 14/5 × 26/5 سم [ف: 1 - 163]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی دوست مهویدی تونی، تا: یک شنبه 8 شعبان 1049ق؛ 181 گ، 21 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 2- 72]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1050ق، جا: اصفهان [نشریه: 5 -207]
آغاز: باب فیما جاء عن الرضا (علیه السلام) من الأخبار مجموعة حدثنا أبي و محمد بن الحسن .. یقول صدیق کل امریء عقله؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح، تا: غره محرم 1050ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 200 گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 1 - 396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن فرزند مولانا عبدالکریم قاری، تا: 21 ذیقعده 1051ق، برای شیخ حاجی بصری فرزند شیخ عبدالامام مکنی به «حویزاوی»؛ محشی، تصحیح شده به دست صالح بن عبدالکریم بحرانی در 1081ق؛ تملک: صالح بن عبدالله البحراني در رجب 1061؛ جلد: تیماج مذهب، 194گ، 21 سطر (16×11)، اندازه: 25×19سم [ف: 30 - 674]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... باب 30 فیما جاء عن الرضا علیه السلام؛ انجام: و قد اخرجت تفسیرها في کتاب معانی الاخبار.
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن عنایت الله قمی، تا: جمادی الاول 1051ق، جا: قم؛ افتادگی: آغاز (از ابتدا تا اوایل باب 4 ساقط وج1 از جهت ترتیب نیز مؤخر از ج2 است)؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: کاظم میرشانه چی، مرداد 1362؛ 243گ، 17 و 18 سطر، اندازه: 11/6 × 18/5 سم [ف: 14 - 365]
خط: نسخ، کا: محمد صالح جربادقانی (گلپایگانی)، تا: 15 شوال 1051ق، جا: مشهد رضوی؛ 221گ، 17 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: - 82]
آغاز: حدثنی الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن علی بن ابی طالب بن ... بسمله یا من به یستعان به یستجیر ... قال الشيخ ابو جعفر محمد بن علی بن حسین؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن حماد بن احمد بن حاجی غانم رابی پنسی؟، تا: 1054ق؛ مصحح، کاتب افزوده که این نسخه در مشهد رضوی با ملا شیخ عبد المهدي بن حاجی مطلق سعداوی دورقی در 1054ق مقابله شده، یادداشت مقابله به تاریخ 1153ق از اسماعیل بن خلیفه دورقی؛ تملک: ابن محمد قاسم محمد علی قمی، علی نجفی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 469ص (1-469)، 20 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 24/3 - 90]
خط: نسخ، کا: شفیع بن محسن، تا: جمادی الاول 1054ق؛ 448گ، 19 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 2 - 105]
خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن حیدر علی، تا: 1055ق [ف: - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد زمان طبیب، تا: 1056ق؛ مجدول، مذهب، دارای سرلوح زیبا؛ تملک: ملا محمد باقر مجلسی، حسن بن محمد بن حسن تبریزی ممقانی، علی رضا بن ابی الحسن؛ مهر: «باقر العوم محمد 1106»، «لا اله الاالله الملك الحق المبين عبده علی رضا»، نسخه مدتی در تصرف مرحوم محمد باقر مجلسی بوده، یادداشت خریدی به شرح «از پسر مرحوم ملا محمد علی کتابفروش مسجد ابتیاع شد» از مجلسی دیده می شود با مهر «باقر العلوم محمد 1106؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرمی، 203گ، 23 سطر، اندازه: 29×16/5 سم [ف: 3 - 970]
آغاز: بسمله، قال الشيخ الموتمن الوالد ابو الحسن علی بن ابی طالب بن محمد بن ابی طالب؛ انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد، تا: سه شنبه 9 رمضان 1057ق؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 328گ، 15-17 سطر، اندازه: 11/8 ×19 سم [ف: 14 – 362]
کا: محمد طاهر بن شما الدين، تا: 1057ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، با علامت مقابله با مهر وقف ساجدی؛ واقف: ثلث کربلائی حضر تقلی، 1315؛ اندازه: 31×21سم [ف: 26]
خط: نسخ خوب، کا: حسن بن محمد نباطی، تا: دوشنبه دهه دوم صفر 1059ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1342]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن احمد مازندرانی، تا: چهارشنبه 25 ربیع الاول 1059ق، جا: مدرسه شیخ لطف الله عاملی میسی؛ تملک: حسین حسینی در 1244، محمد قاسم بن احمد مازندرانی طبرستانی؛ قطع: وزیری [نشریه: 7- 197]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد رضا فیروز آبادی، تا: 11 صفر 1059؛ مصحح؛ تملک: کاتب با مهر «محمد و علی خیر البشر» (مربع)، عبدالسمیع بن بهاء الدين بحرانی با مهر «عبدالسمیع» (مربع) 266 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 409]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان حمویه بعد ذلك یزور هذا المرقد و زوج ابنته من زید بن محمد بن زید العلوي بعد قتل ابیه رض بجرجان. تا اول باب 97؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جزء اول سه شنبه 20 ذیحجه 1060؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مصحح؛ تملک: سلیمان عاملی، محمد معصوم بن محمد ابراهیم حسینی منصوری دشتکی با مهر «عبده محمد معصوم حسینی (دشتکی)» (مربع)؛ جلد: تیماج، 281گ، 19 سطر، اندازه: 26×14سم [ف: 38 - 461]
آغاز: برابر
خط شکسته نستعلیق خوب، کا: محمد زمان بن ابوطالب نصیری طوسی، تا: 22 صفر 1060ق؛ مجدول؛ مهر: مشیرالسلطنه، علی اکبر بن حسین حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای چرم مذهب، 556ص، 17 سطر، اندازه: 26/2×15/5 سم [ف: 1- 836]
کا: ابن علی مازندرانی، تا: 1060ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 23×13سم [رایانه ]
خط: نسخ، کا: عبدالباقی نظام بن محمد رفیع بن مولانا محمد بن درویش علی دامغانی، تا: سه شنبه 17 محرم 1061ق؛ تملک: ابو جعفر حسینی در 1231؛ کاغذ: سپاهانی، 216گ، 25 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 146]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حسن بن ابراهیم کوهرزی، تا: 1060 1061 ق؛ 362گ، 17 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 1- 188]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نسخ جلی، کا: محسن بن حسن جزایری، تا: 14 جمادی الثاني 1061ق؛ مصحح، محشی؛ تاریخ وقف: 1372؛ 141 گ، 23 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 26 - 397]
جلد 2؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1062ق؛ تملک: محمد یوسف بن حاجی محمد علی بارفروشی در صفر 1190، اندازه: 12/5 ×20سم [رشت و همدان: ف: - 1146]
آغاز: برابر
کامل و شامل هر دو جزء؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن عرب شیرازی، تا: 17 ذیحجه 1063ق، جا: مدرسه صالحیه در محله حجر الأسود؛ مصحح؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 244گ، 21 سطر (16×8)، اندازه: 23/5×16سم [ف: 1- 294]
خط: نسخ، کا: عزیزالله بن یوسف طباطبائی اردستانی، تا: دوشنبه 13 رجب 1063ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محمد سعید بن قاسم حسنی حسینی طباطبائی می نویسد که مقابله کتاب را در شب بیست و ششم صفر 1065 در قریه خشوفان قهپایه به پایان برده، با انهائی که شمس الدين محمود حسینی حسنی مرعشی نجفی نسابه به تاریخ جمعه محرم 1337 به جهت فرزندش ابوالمعالی شهاب الدين حسینی (آية الله نجفی مرعشی) نوشته؛ مهر: «الراجي الى الله نصر الله ...» (بیضی)؛ تملک: ابوطالب بن محمد حسن طباطبائی حسنی حسینی؛ جلد: تیماج، 234 گ، 19 سطر، اندازه: 27×12سم [ف: 7 - 261]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد رشید الشريف بن علیجان بن غیاث الدين علی جر پادقانی، تا: 4 شعبان 1063ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: آقا التفات، جمادی الاول 1068؛ جلد: تیماج سیاه، 365گ، 19 سطر، اندازه: 25×12سم [ف: 2 - 328]
خط: نسخ خوش، کا: حسن بن حسین حسینی مازندرانی، تا: 1064ق، جا: مکه مکرمه؛ استنساخ شده از نسخه ای به خط علی بن عبد الله بن بختیار تحریر سال 549، مصحح، محشی از کتبی همچون صحاح، قاموس و نهایه؛ مهر: «المتوكل علی الله الغني حسن بن حسین الحسيني 1038» (دایره)، «افوض امری الى الله عبده ابو المكارم نصرالله 1108» (بیضی)، «در سینه من مهر علی حرز جواد است 1121» (خشتی)؛ تملک: محمد بدیع یحیی خلیفه به سال 1247 و محمد جواد حسینی همراه با مهر «محمد جواد الحسيني 1118» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 161گ، 25 سطر (17×11)، اندازه: 18/5 × 26/5 سم [ف: 16 - 53]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الجزء الأول من کتاب عیون اخبار الرضا
جلد 1؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ربیع الاول 1064ق؛ مجدول، مصحح، مقابله شده؛ مهر: «افوض امری إلى الله، عبده اسدالله 1207» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 361گ، 17 سطر (15×7)، اندازه: 24×13سم [ف: 1- 179]
خط: نسخ، کا: شاید همان محمد علی استر آبادی باشد، تا: 19
جمادی الثاني 1065ق؛ نسخه به وسیله محمد علی استر آبادی مقابله و تصحیح شده؛ تملک: محمد جعفر بن محمد صادق شریف ابادی با مهر «عبده محمد جعفر شریف آبادی»؛ کاغذ: سپاهانی، 20 سطر (17×10)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 12 - 184]
خط: نسخ، کا: خان محمد بن آقا محمد گرگانی، تا: پنج شنبه 19 ذیحجه 1065ق؛ مصحح؛ جلد: روغنی مذهب، 218گ، 21 سطر (20×11/5)، اندازه: 30×19سم [ف: 5 - 343]
خط: نسخ، کا: اسفندیار بن فرامرز شهمیرزادی، تا: چهارشنبه 24 ربیع الثاني 1065ق؛ تملک: محمد شفیع؛ جلد: تیماج، 253گ، 23 سطر (20×11/5 )، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 1 - 205]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 347
همان نسخه بالا (نشریه: 5 – 45]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نسخ، کا: حبیب الله بن قوام الدين کازرونی، تا پنج شنبه 12 شعبان 1065ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 356گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 514] و [ف: 26-399]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1243
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 177]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 17 صفر 1066ق؛ 202گ، 23 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 1 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حسن، تا: ربیع الاول 1066ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ تملک: سعید بن محمد شریف، الشريف الطرقي النطنزي 1222 با مهر «سعید ...» (بیضی)؛ مهر: «عبده ابوالقاسم الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 256گ، 17 سطر، اندازه: 31×18سم [ف مخ: 3 - 1416]
آغاز: قوم من خواص الصادق علیه السلام؛ انجام: برابر
از اواخر جزء اول، تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1067ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 154گ، 14سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 5 - 220]
آغاز: السر و اخفی، و اشهد ان محمدا عبده المكين و رسوله الأمين المعروف بالطاعة المنتخب للشفاعة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه آخر شعبان 1067ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «علی بن رضی الموسوي» (بیضی)؛ 273گ، 16 سطر، اندازه: 24×19/5 سم [ف: 1- 216]
انجام: فصغر عندهم محلی في الوقت و کلنی برجله و قال لی مثلك بهذا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 جمادی الثاني 1068ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ از کتب موقوفه آخوند ملا علی محمد امام جماعت تهرانی؛ جلد: تیماج، 201گ، 18 سطر، اندازه: 24×14سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1025]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 محرم 1068ق؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: عبدالله بن محمد رضا بن محمد باقر؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 345گ، 16 سطر، اندازه: 14/5 ×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 515] و [ف: 26-398]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1029
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 177]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: مرتضی بن سید مصطفی حسنی حسینی عریضی، تا: چهارشنبه 15 محرم 1068؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 202گ، 26 سطر، اندازه: 15×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 514] و [ف: 26-398]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1403
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 22 ربیع الاول 1069ق؛ مهر: «کرمانی» (چهار گوش)؛ 440ص، 19 سطر (23/5×13)، اندازه: 31×21سم [عکسی ف: 1- 275]
خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن شاه حسین، تا: صفر 1069ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب، مذهب، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 328گ، 18 سطر، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 30 - 97]
آغاز: برابر
جزء 1؛ بی کا، تا: 1069ق؛ تملک: سید جلال الدين محدث ارموی [تراثنا، س13ش 2 و 3- 369]
آغاز: فانه ارسله لاقامة العوج وبعثه لتبصیر الحجج رحمة للمؤمنين وحجة علی الكافرين؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤذن، تا: پنج شنبه اواخر جمادی الثاني 1070ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ با علامت بلاغ و وقف؛ جلد: تیماج، 222گ، 18 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر، انجام: حماد بن عیسی وردی عنه ... الف الف الصلوه و التحيه. ج 2-1؛ خط: نسخ، کا: حیدر بن علی بن اسماعلی بن عبدالعالی هاشمی کرکی عاملی، تا: 6 ذیقعده 1071ق؛ مذیل است به مشایخ و روات صدوق علیه الرحمه در 18 برگ، آغاز: «بسمله و ما کان فیه عن ابان بن تغلب فقدر رویته عن ابی رضی الله عنه»، انجام: «و انما لقی حماد بن عیسی و روی عنه»؛ تملک: محمود بن محمدرضا در سیزدهم صفر 1288؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: گالینگور، 304گ، 19 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 26 - 395]
آغاز: الحسين علیه السلام فرأيت في یدها لوحة اخضر ظننت انه زمرد، انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن اسماعیل ملقب به مداح سمنانی، تا: جمعه اواسط جمادی الثاني 1071ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ واقف: شیخ محمد باقر مازندرانی، 1349؛ جلد: تیماج مذهب، 240گ، 26 سطر، اندازه: 25×12/6 سم [ف: 14 - 366]
خط: نسخ، کا: شمس الدين بن هدایت الله مبارکه ساکن اصفهان، تا: سه شنبه 11 ربیع الثاني 1071ق؛ اندازه: 19×25 سم [نسخه پژوهی: 2-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملک حسین شیرازی، تا: 12 ربیع الاول 1072ق؛ مصحح؛ 259گ، 21 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 19]
آغاز: برابر؛ انجام: وجمع له الحذر في اربعه اخذه الحسن لیقتدی به وتر که القبيح لینتهی عنه واجتهاده الراي في اصلاح امته والقیام فیما جمع لهم خیر الدنيا والاخره صلوات الله علیه و علی اله الطيبين الطاهرين و قد رویت هذه الصفة عن المشايخ باسانید مختلف
خط: نسخ، کا: علم الهداي بن صفی بن قاضی نوری بن خواجه امیر شیخ، تا: 1072ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 335گ، 22 سطر، اندازه: 25×19سم [ف مخ: 3 - 1415]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1072ق [مختصر ف: - 565]
خط: نسخ، کا: علی اکبر شریف پسر شریف الدين حسین، تا: 19 ذیحجه 1072ق؛ تملک: حاجی ملا محمد صادق؛ کاغذ: سپاهانی، 362گ، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 146]
خط: نسخ، کا: جسر بن میر محمد رضوی، تا: دهه دوم جمادی الأول 1072ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: میر محمد باقر با مهر القني برحمة ربه الغني محمد باقر بن هدایت الحسيني» (مربع)؛ واقف: میر آصف حسینی؛ جلد: تیماج، 240گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 28 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن اسمعیل شهمرزادی، تا: یکشنبه 14 ربیع الثاني 1073ق؛ 252گ، 18سطر [ف: 11 - 263]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن اسماعیل شهمیرزادی، تا: شنبه اوایل شعبان 1073ق؛ 242گ، 23 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 1-34]
آغاز: العباد بطاعة لم یکن الله عنها صاد اولا منها مانعا و آن ایتمروا بمعصية فنتا أن یحول بینهم و بین ذلك الفعل
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمود مشهدی، تا: پنج شنبه 15 محرم 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ 178گ، 22 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 5- 2960]
کا: صدرالدین محمد بن ملا حسین سالکدهی از عمال لاهیجان، تا: 12 ربیع الثاني 1073ق [ف: - 25]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله حویزاوی، تا: چهارشنبه 13 صفر 1073ق؛ مصحح، مقابله شده توسط عبد بن عبد الحسين جزائری در سال
1073؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 197 گ، 23 سطر، اندازه: 26×19/2 سم [ف: 14 - 363]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: نصیر بن (نام پدر خوانده نشد)، تا: 27 جمادی الثاني 1074ق؛ مصحح، محشی، توسط محمد علی استر آبادی مقابله شده؛ واقف: شیخ محمد باقر زرند کرمانی، آذر 1347، 223گ، 24 سطر، اندازه: 25/8×15/3 سم [ف: 14 - 362]
آغاز: فسلم علی امیر المؤمنين فرد علیه السلام فجلس ثم قال یا امیر المؤمنين اسألك عن ثلاث مسائل ان اخبرتنی بها عملت آن القوم رکبوا من امرك ما اقضی علیهم انهم، انجام: اللهم اليك صمدت من ارضی و قطعت البلاد رجاء رحمتك فلا تخیبنی و لاتردنی بغیر قضاء حوائجی وارحم تقلبی علی قبر
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 جمادی الاول 1074ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 155گ، 25 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5 - 2960]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسن فرزند سید رضا، حسنی حسینی، تا: شنبه 24 رجب 1074ق؛ مصحح، مقابله شده با عبارت «بلغ»؛ 217گ (231-15)، 23 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 30 - 703]
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 ذیحجه 1074ق؛ 195گ، 23 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: - 84]
آغاز: به المزيد واستنجز به المواعيد و استعینه علی ما ینجی من الهلكة و الوعيد
خط: نسخ، بی کا، تا: 2 شوال 1074ق؛ افتادگی: آغاز، 214گ، 23 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: - 125]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد رضا استر آبادی، تا: 1075ق؛ مصحح، محشی، چند یادداشت متفرقه از «سید جعفر طاهری» به سال 1348؛ جلد: تیماج مشکی، 200گ، 22 سطر، اندازه: 25×18سم [محدث ارموی مخ: 2- 1024]
خط: نسخ، کا: قوام الدين بن حبیب الله، تا: 15 ربیع الثاني 1076ق؛ تملک: محمد رسول بن عبدالعزیز در 23 ذیقعده 1234؛ مهر: «عبده محمد جعفر»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 254گ، 21 سطر (18×9)، اندازه: 14/5 ×26 سم [ف: 8- 107]
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن ابو تراب سهندی کججی، تا: غره شوال 1076ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از محمد تقی ین ابوالحسن بن یوسف بن جواد حسینی به تاریخ 1327؛ جلد: تیماج، 282گ، 19 سطر، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 27 - 404]
خط: نسخ، کا: رستم بن حیدر از قبیله لک، تا: دهه دوم شوال 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مجذوب با رمز «مب سلمه الله»؛ تملک: حاجی رضا به تاریخ جمادی الاول 1241؛ در پایان اجازه ای در دو صفحه که شیخ احمد بن اسماعیل جزائری نجفی برای سید میر اسدالله بن عطاء الله به تاریخ محرم 1136 نوشته؛ 262گ، 19 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 3 - 357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد صادق لاهیجانی، تا: ربیع الثاني 1077ق، مجدول؛ واقف: ابوالقاسم گرشاسب، شهریور 1326؛ جلد: تیماج، 363گ، 17 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 5 - 218]
خط: نسخ، کا: علی مازندرانی، تا: 1077ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ واقف: معز الدين ابن ضیاء الدين بید کلی؛ جلد: تیماج، 185 گ، 23 سطر، اندازه: 20×26/5سم [ف: 14 - 293]
خط: نسخ، کا: شمسا بن حیدر کشمیری، تا: شنبه 14 جمادی الثاني 1077ق؛ مصحح، مقابله شده توسط محمد باقر بن حاجی محمد الموتي به تاریخ شوال 1082؛ جلد: تیماج قرمز، 277گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 3 - 200]
آغاز: و رحمته و سلامه .. وقع الى قصیدتان من قصاید الصاحب الجليل کافی الكفاة أبي القاسم اسماعیل بن عباد في اهداء السلام الى الرضا علی بن موسی بن جعفر ... علیهم السلام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد مهدی حسینی، تا: ربیع الاول 1077ق، جا: مشهد رضوی؛ مهر: کاتب «جعفر بن محمد الحسيني 1048»؛ جلد: تیماج زرشکی، 331گ، 17 سطر، اندازه: 24×15سم [ف مخ: 3 - 1416]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نسخ، کا: رضی بن همایون حسینی، تا: 10 جمادی الثاني 1077ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 333 گ، 18 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 515]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 880
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 - 314]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه سه باب را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب موسوی، تا: رجب 1078ق، جا: عباس آباد اصفهان؛ محمد بن باقر بن عبدالعلی مشهدی کوہ کیلانی، در 1128؛ مصحح، مقابله شده و برخی صفحات آن ناقص است؛ واقف: دکتر حسن شریفی، مهر 1323؛ 247گ، 17 سطر، اندازه: 14/5 ×26سم [ف: 5 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد حسین بن نورالدین شریف، تا: 21 رجب 1078ق؛ مصحح، محشی با عناوین «محمد قاسم قندهار في الري 1300»؛ جلد: تیماج، 150گ، 25 سطر، اندازه: 25×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1024]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ 120گ، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 188]
خط: نسخ، کا: نظام الدين بن محمد صادق، تا: 1079ق؛ جلد: میشن، 248گ، 19 سطر، اندازه: 35/3×19/1 سم [ف: 1- 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صفی بن محمد حسینی تبریزی، تا: سلخ ربیع الثاني 1079ق، جا: تبریز مدرسه صادقیه؛ مصحح، محشی با
امضای «مب»؛ جلد: تیماج، 203گ، 21 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 5 - 2959]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نسخ، کا: محمد مومن بن اسماعیل شهمیرزادی، تا: چهارشنبه 25 رمضان 1079ق؛ محشی؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 276 گ، 18 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 26 - 393]
خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف ارسباری، تا: پنج شنبه 12 ذیقعده 1080ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از یحیی بن مقیم بن بنیاد بن عنایت الله فلکی شریف حسنی حسینی تبریزی؛ 169گ (1پ- 169پ)، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 28/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1025]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد اخرجت تفسیرها في کتاب معانی الاخبار. ج 1، از ابتدای کتاب تا انتهای باب ما جاء عن الرضا (علیه السلام) في صفة النبي (صلی الله علیه و آله)؛ خط: نسخ، کا: تبریزی (نامش محو گردیده)، تا: ذیحجه 1080ق، مصحح، محشی؛ واقف: سید احمد تقوی، اسفند 1360؛ 166گ، 15 سطر، اندازه: 18/4×12 سم [ف: 14- 368]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاجی علی خان، تا: جمادی الاول 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ با اجازه ای که سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید محسن حسینی زنوزی به تاریخ اواسط ماه رجب 1212 نوشته؛ جلد: مقوایی، 213گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد غنی فرزند خلیل الله، کازرانی، تا: چهارشنبه آخر ربیع الثاني 1081ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، مقابله شده، محشی با نشان «م ک سلمه الله»، دارای سرلوح ساده مذهب، مجدول مذهب، در پشت برگ آغاز چنین آمده: «کتاب عیون أخبار الرضا از شیخ صدوق، نسخه مذهب و مجدول از عصر صفوی مقابله و تصحیح شده، مقابله نسخه را محمد شفیع بن علی المفضل الحسيني الاستر آبادی به سال 1081 ق به پایان برده»، این نسخه به سعی و همت (درخواست) علی المفضل الحسيني» کتابت شده؛ تملک: محمد جعفر شهیر بیاقوت 1154، سید علی مرادخانی 1304؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 254گ، 19 سطر (17×10)، اندازه: 25×19سم [ف: 30 - 177]
بی کا، تا: با تاریخ 1081ق؛ بر عالم بزرگ، شیخ صالح بن عبدالکریم بحرانی، در سال 1081ق قرائت شده و دستخط ایشان در برگ پایانی آمده [میراث شهاب: س 5 ش 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آیات الحسيني، تا: 17 جمادی الثاني 1081ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: ابوالقاسم خندان دل، مرداد 1380؛ جلد: مذهب، 202گ، 18 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 26 - 399]
خط: نسخ، کا: علی رضا بن احمد طالقانی، تا: 1081ق؛ 232گ، 20 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 1- 188]
آغاز: حدثنی الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن علیبن ابی طالب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ دارای یک سر لوح؛ 217گ، 21 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 2 - 323]
نیمه دوم کتاب؛ کا: تاج الدين بن علی بن محیی الدين بن ابی الحسن حسینی عاملی خادم الروضة الرضوية، تا: پنج شنبه 10 شعبان 1083ق، جا: مشهد رضوی [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-120]
از «باب آخر فیما جاء عن الرضا من الأخبار المأثورة» تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن علی دوست مشهدی، تا: جمادی الثاني 1083ق، جا: مشهد رضوی، به دستور سید حسین بوستانی؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 114، 21 سطر، اندازه: 25/5×17/5 سم [ف: 2 - 169]
آغاز: ... علیهم السلام فصنفت هذا الكتاب لخزانة المعمورة
خط: نسخ، کا: محمد صادق، تا: یک شنبه 14 ذیحجه 1083ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 204گ، 21 سطر، اندازه: 25/4×16 سم [ف: 41 - 168]
خط: نسخ، کا: فصیح بن میر محمد حسینی نیشابوری، تا: ذیقعده 1084ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 221 گ، 22 سطر (16×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 5 - 343]
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد بن هاشم حسینی ترشیزی، تا: 1084ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی، در پایان نسخه قصیده تائیه دعبل با شرح بسیار مختصر افزوده شده، با اجازه ای از سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید محمد باقر (حجة الاسلام) شفتی به تاریخ 1211؛ جلد: تیماج، 203گ، 22 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 3 - 323]
آغاز: حدثنا الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن علی بن ابی طالب بن محمد بن ابی طالب التميمي المجاور قال حدثنی الأمير السيد
الاوحد الفقيه العالم عزالدین سید الشريف شرف الساده ابو محمد شرفشاه بن ابی الفتوح محمد بن الحسين بن زیاد العلوي الحسيني الافسطى النيشابورى ادام الله رفعته في شهور سنه ثلاث و سبعین و خمسمائة بمشهد مولانا امیر المؤمنين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه و آله عند مجاورته به قال حدثنی الشيخ الفقيه العالم ابوالحسن علی بن عبدالصمد التميمي رضی الله عنه قال حدثنی الشيخ السعيد الوالد ابو الحسن علی بن عبدالصمد رضی الله في داره بنیشابور في شهور سنة احدی و اربعین و خمسمائة قال حدثنا السيد الامام الزاهد ابو البركات الحوري رضی الله عنه قال حدثنا الشيخ الامام الاوحد ابوجعفر محمد بن علی بن الحسين بن موسی بن بابویه القمي الفقيه مصنف هذا الكتاب رضی الله عنه قال الحمدلله الواحد القهار العزيز الجبار؛ انجام: برابر
این نسخه مصدر است به سلسله سند کتاب؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد باقر بن محمد حسین یزدی، تا: 20 ذیقعده 1084ق، جا: مشهد رضوی؛ دارای یک سرلوح، مذهب، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 317گ، 21 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 5 - 219]
آغاز: بسمله، باب 29 فیما جاء عن الرضا علیه السلام من الاخبار المشهورة. و من الاخبار المشهورة عن الرضا علیه السلام ما حدثنا ابوالحسن محمد بن القاسم المفسر
جلد دوم از باب 29 تا آخر؛ خط: نسخ، کا: فضل الله بن حسین نائینی، تا: رمضان 1084ق؛ 142 گ، 17 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 5 - 2960]
آغاز: لکنتی مقید بقید خطب؛ انجام: برابر
کا: احمد بن محمد بن عبدالله، تا: 10 شعبان 1084ق؛ افتادگی: آغاز؛ 300ص، 21 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 1- 190]
بی کا، تا: 1085ق؛ مقدمه کتاب با دیگر نسخه ها متفاوت است، محشی از مجذوب؛ تملک: محمد شفیع محسنی، محمد جعفر بید کلی [تراثنا: س 13ش 2 و 3- 369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعدالله بن جارالله، تا: غره محرم 1085ق، جا: مدرسه فاضلیه؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 320گ، 21 سطر، اندازه: 12×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 515] و [ف: 26- 396]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1241
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن امیر شریف خطیب حسینی سبزواری، تا: دوشنبه 15 صفر 1085ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: مرتضی امامی، 1341؛ جلد: تیماج مذهب، 233 گ، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 14 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بیرجندی، تا: 1085ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 277 گ، 22 سطر (17×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 19 - 226]
خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن فخر الدين حسین مراغی، تا: 1085ق؛ 636ص، 9 سطر، اندازه: 26×14سم [ف: 17-61]
خط: نسخ خوش، کا: علی اکبر طبیب افتخاری سبزواری شیرازی، تا: ربیع الاول 1086ق؛ محشی از شیخ نعمة الله؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد ف: - 15]
آغاز و انجام: برابر
70 باب دارد و ترتیب ابواب آن مطابق با نسخه چاپ سنگی - شماره 6790 موجود در کتابخانه ملی - مشتمل بر 71 باب آخرین باب آن «ذکر ما ظهر للناس في وقتنا من بركة هذا المشهد و علاماته» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1086ق؛ مصحح؛ تملک: الله وردی شرر تیمور تاش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مذهب، 256گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 13 - 241]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن جمال الدين محمد طالقانی، تا: 3 محرم 1086ق؛ مصحح، محشی که بعضی از آنها به خط عبد الوهاب بن محمد اشرف جنابذی است که به درخواست کاتب نسخه از فوائد میر کی موسی نوشته شده؛ تملک: محمد طالب مازندرانی امیر کلائی که کتاب از میر محمد مازندرانی توسط ملا محمد حسن مازندرانی به او منتقل شده، کاتب با مهر «العبد المذنب الاثم محمد قاسم» (مربع)، محمد طالب بن محمد حسین مازندرانی امیر کلائی، محمد ابراهیم به تاریخ 1234 با مهر عبده محمد ابراهیم» (بیضی)، محمد تقی بن محمد جعفر با مهر عبده محمد تقی بن محمد جعفر بن محمد علی» (بیضی)؛ وقف نامه کتاب به تاریخ 1299 با مهر علی البر بن محمد تقی» (بیضی)؛ 200گ، 24 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 18 - 227]
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد خضر، تا: سه شنبه 5 ذیقعده 1086 ق، به دستور میرزا محمد باقر شیرازی؛ مصحح، محشی، مجدول، دارای سرلوح رنگین، مقابله کتاب توسط محمد مقیم بن کاظم علی طالقانی به تاریخ جمعه دوازدهم ربیع الثاني 1118 انجام شده؛ 265 گ، 21 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 12 - 40]
آغاز و انجام: برابر
حاوی 70 باب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1086ق؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 210گ، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 24/5سم [ف: 5 - 220]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: ربیع الثاني 1086ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ تملک: علی رضا با مهر «الواثق بالله عبدالطیف ...» (بیضی)، محمد حسین بن ...، عبدالغفار صبغة ابن مرحوم ملا علی رضا بزانی چی؛ مهر: «میر آقا نور علی بن .. » (بیضی)؛ جلد: تیماج، 217گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 121]
خط: نسخ خوش، کا: محمد طاهر بن حسن تفرشی، تا: 1087ق، جا: مشهد رضوی، اندازه: 26×14 سم [رشت و همدان: ف: - 1146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب الله بن میر فاضل، تا: محرم 1087ق؛ اهدایی: سید عباس نبویان یزدی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 240 گ، 23 سطر (18×9/5)، اندازه: 25×17سم [ف: 2 - 664]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاه رضا لبرمرلاجین ازغندی، تا: 1087ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ تملک: محمد صادق بن محمد قاسم هزار جریبی با مهر «انا صادق الوعد» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 205گ، 19 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 38 - 573]
آغاز: برابر، انجام: و مجالس اهل المعاصي و الظلم و الفساد و لا قوة الا بالله. تم الجزء الأول من کتاب عیون اخبار الرضا علیه السلم تصنیف ابی جعفر محمد بن علی بن الحسين بن موسی بن بابویه القمي الفقيه نزیل الري اعانه الله تعالی علی طاعته و وفقه لمرضاته یتلوه انشاء الله في الجزء الثاني باب آخر فیما جاء عن الرضا علیه السلم من الاخبار المجموعة و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیرته من خلقه محمد و آله و سلم کثیرا و حسبنا الله و نعم الوكيل. [رقم: ] قد تم في یوم الخميس اواخر عشر الثالث شهر شعبان المعظم سنه سبع و ثمانین و الف من الهجرة النبوية علیه الف الف صلوات و الف الف تحیات بید العبد الضعيف محمد طاهر مختار، اللهم اغفر لکاتبه و قاریه بحرمته محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: محمد طاهر مختار، تا: پنج شنبه اواخر دهه سوم شعبان 1087ق؛ دارای رکابه، مصحح با علائم «خل»، «ح ل ص»، «ل»، «ظ»، «ص» و «صح»، برخی واژگان به فارسی در حواشی ترجمه شده بعضا با علامت «ق»؛ جلد: تیماج مذهب، 63گ (1پ -63پ)، 30 سطر، اندازه: 1877× 30/5 سم [ف: 27/1 - 114]
آغاز: برابر؛ انجام و احشره في زمرة عبادة الصالحين حامدا مصلیا مسلما مستغفرا في سجستان م م.
جلد 2-1؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع سجستانی، تا: ذیحجه 1088ق؛ واقف: دکتر احمدی، بهمن 1372؛ جلد: مقوا، 315گ، 19 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 26 - 1395]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... باب الثلثون فیما جاء عن الرضا (علیه السلام) من الاخبار؛ انجام: و قد آخرت تفسیرها من کتاب معانی الاخبار تم الجزء الأول ...
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: عزیز الله بن قاسم گلپایگانی، تا: دوشنبه محرم 1088ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد 2 قبل از جلد 1 قرار دارد؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: مقوا مذهب، 268گ، 19 سطر، اندازه: 23/6×11/2 سم [ف: 14 - 367]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: امیر عبدالمطلب حسینی، تا: 1088ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول مذهب، پشت آن طرز استخاره از حضرت علامه نقل شده؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: ساغری، 302ص، 19 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: 1- 283]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد امین حسینی اردکانی، تا: پنج شنبه 9 ربیع الاول 1090ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط اسفندیار بن عبدالباقی طباطبائی بهبهانی به تاریخ دوم ذیحجه 1107 از روی نسخه ای که موسی حسینی مدرس خادم رضوی با بیش از بیست نسخه معتبر مقابله کرده بود؛ جلد: مقوایی، 279گ، 19 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 19 - 229]
خط: نسخ، کا: عبدالمطلب بن علی اصفهانی، تا: 1090 ق [ف: 72]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه پایان جمادی الاول 1090 قاف: 3 - 98]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1090ق؛ 334، 19 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 3- 666]
خط: نسخ، کا: سید محمد تقی بن محمد صادق موسوی و سید محمد مؤمن موسوی، تا: 10 ذیقعده 1085ق (جلد 1) و ربیع الثاني 1091ق (جلد 2)؛ در ربیع الثاني 1119ق توسط سید محمد تقی تصحیح و مقابله شده، محشی؛ کاغذ اصفهانی، 233 گ، 21 سطر (18×12)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 3 - 822]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط ربیع الاول 1091ق؛ محشی با رموز «مؤمن»، «م گ مد ظله و سلمه الله»، «ق»؛ تملک: زین العابدين تنکابنی در ششم رمضان 1344، حاجی یوسف که
از ملا محمد طاهر ابتیاع نموده؛ واقف: غیاثی، 1337؛ جلد: تیماج مذهب، 289گ، 17 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 5 - 286]
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد حسین طباطبائی اردستانی تا سه شنبه 10 صفر 1091ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 221 گ، 21 سطر، اندازه: 24×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1024]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 7 شوال 1091ق؛ مجدول مذهب، دارای سرلوح مرصع ؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج، 233گ، 19 سطر (10/5 × 20/5)، اندازه: 18× 30/5 سم [ف: 1- 205]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 346
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 45]
آغاز: بسمله. حدثنی الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن؛ انجام: قد ظهر لی من امر هذا ... و سلم تسلیما کثیرا.
جلد 2-1؛ خط: نسخ، کا: علی نقی بن عبدالغنی حسینی دامغانی، تا: چهارشنبه 19 ربیع الاول 1089 و 1092ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده، اهدایی بنیاد شهید تهران، اردیبهشت 1378؛ جلد: تیماج، 260 گ، 19 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 26 - 398]
آغاز: بسمله. قال الشيخ الموتمن الوالد ابو الحسن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد حسین لاهیجی، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 414]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن قطب الدين محمد، تا: 1092ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 482ص، 21 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 10 - 1772]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن کاظم بروجردی در سال 1322؛ یادداشتی از «محمد لشکری بروجردی» در 22 ربیع الاول 1348؛ جلد: تیماج، 185 گ، 24 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1024]
کا: ابو الفضائل سلامی حسینی عریضی، تا: 1093ق؛ مجدول و مذهب؛ صفحه آخر مذهب عالی عصر صفوی، قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 1-2 - 36]
آغاز و انجام: برابر
حاوی 71 باب است، نسخه دو باب را ندارد؛ خط: نسخ، کا: فاضل بن محمد شهریاری (علی الظاهر)، تا: پنج شنبه 7 صفر 1094ق؛ مصحح؛ تاریخ وقف: تیر 1310؛ جلد: تیماج، 222گ، 17سطر، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 5 - 220]
آغاز: الجبانه فناد باسماء هولاء الحرهط الذين یسالون منهم باعلی صوتك؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد رضا، تا: پنج شنبه 23 ربیع الثاني 1094ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 120گ، 23 سطر (19×15/5)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1751]
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن محمد مقیم بن عبد الغني، تا: دهه اول ربیع الاول 1094ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: میرزا عبدالواسع حسنی سمنانی خلف مرحوم میرزا عبدالکریم طبیب بن حاجی میرزا عبدالواسع در 1336؛ اندازه: 24×15/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1095ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1458]
خط: نسخ، کا: رضا بن محمد رضوی، تا: 1095ق؛ مقابله شده [ف: - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1095ق؛ واقف: فاضلخان، 1069ق؛ جلد: میشن، 279 گ، 19 سطر، اندازه: 20×12/3 سم [ف: 14 - 361]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد علی استرابادی، تا: جمعه نزدیک به پایان شوال 1095ق؛ اندازه رحلی [نشریه: 2 - 117]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن نورالدین محمد زشکی طوسی، تا: دوشنبه 15 جمادی الثاني 1095ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2- 162]
منتخبی از باب های 11 و 12 و 21 و 24 آن کتاب است؛ کا: محمد مهدی بن محمد صالح رضوی، تا: با تاریخ 1096ق؛ 33ص (313-281 )، اندازه: 23/7×13/9 سم [ف: 29/1 - 221]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعن الله اعداد آل محمد من الأولين و الاخرين من الجن و الانس تمت بعون الله تعالی في اواخر شهر رجب المرجب سنه 1096.
جلد 2-1؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر رجب 1096ق؛ مصحح؛ واقف: سید ابوالحسن ملکی، محرم 1415؛ جلد: تیماج، 151گ، 24 سطر، اندازه: 20×29/4سم [ف: 26 - 394]
آغاز: برابر؛ انجام: مصابیح الدجي و سلم تسلیما کثیرا ... سنه 1096
خط: نسخ، کا: ابو علی بن حسن طسوجی، تا: آخر صفر 1096ق؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف در آبان 1369؛ جلد: تیماج خرمایی، 167گ، 25 سطر، اندازه: 28/5×17 سم [ف: 14 - 364]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: علی بن یوسف خرقانی، تا: 1096ق؛ دارای دو سرلوح، با اشعاری از حضرت شیخ بهائی و ملا واقف نام و میر عبدالحق وشیخ ابوسعید ابوالخیر؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرمی، 163ص، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 283]
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1096ق؛ محشی؛ جلد: میشن، 376گ، 19 سطر، اندازه: 19/2 × 25/4 سم [ف: 1- 376]
آغاز: و قد مضی کانهالبرق اذا ما أرمضا ابلغ سلامی زاکیا بطوس مولای الرضا
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن قطب الدين حیدر، تا: 17 جمادی الثاني 1096ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 182 گ، 25 سطر، اندازه: 29×17سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1025]
آغاز : القمي مصنف هذا الكتاب رض وقع الى قصیدتان من قصاید الصاحب الجليل کافی الكفاة؛ انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد باقر بن میرزا محمد علی خوزانی، تا: 25 محرم 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج، 201گ، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×24سم [ف: 1- 396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملا محمد باقر اردبیلی، تا: 1097ق؛ محشی؛ 454ص، 21سطر (17×9)، اندازه: 16×24/5سم [ف: 2 - 97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عزة الله، تا: 12 جمادی الثاني 1099ق، جا: کابل؛ محشی، مقابله شده در سال 1101ق توسط شخصی به نام عزت الله؛ 220گ، 24 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 33/2 - 176]
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن محمد جعفر النصير، تا: پنج شنبه 25 ربیع الاول 1099ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 24×13 سم (نسخه پژوهی: 2 - 198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از محمد رضا به خط خودش؛ تملک: غلامحسین جرفاد قانی 1298؛ جلد: تیماج، 224گ، 20 سطر (12×20/5)، اندازه: 31×22سم [ف: 2 - 193]
آغاز: مجلس آخر للرضا (علیه السلام) عند المأمون في عصمة الأنبياء حدثنا تمیم بن عبدالله بن تمیم القرشي؛ انجام: هذا الحديث غریب من طریق علی بن محمد الجهم مع نصبه و بغضه و عداوته لأهل البيت علیهم السلام. مشتمل بر مناظره مامون با حضرت امام رضا (علیه السلام) در موضوع عصمت انبیاء می باشد و فقط باب 15 کتاب را دارا می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: مشمعی، 3گ (154-156)، سطور چلیپا مورب (15×6)، اندازه: 21×10سم [ف: 29 - 386]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 277گ، 21 سطر، اندازه: 21/8×13سم [ف: 1- 377]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 270 گ، 26 سطر (21×10)، اندازه: 17/5 × 29/5سم [ف: 5 – 342]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: سپاهانی، 63گ (38ر - 100پ)، 19 سطر (16×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 5 - 343]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عنایت الله حسینی بن سید مراد طالقانی؛ 200گ، 20 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 5 - 2959]
بی کا، تا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [اندیشه حوزه: س 2، ش 7-218]
آغاز و باقية له الى غاية الأمد بمنه و فضله ذکر ابواب الكتاب و جملتها مائة باب و تسعة و ثلاثون بابا باب العلة التي من اجلها سمی علی بن موسی الرضا؛ انجام: و سمعت هذا الرجل یدعو الله عز و جل و يسأله ماقد أمرت له.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب، مصحح، محشی از صراح اللغة و قاموس و حواشی دیگر از مجمع البيان و رجال بهاء الدين؛ جلد: مقوا، 452گ، 17 سطر، اندازه: 25/5×15سم [ف مخ: 1 - 342]
آغاز: السلام الى الرضا علی بن موسی ابن (کذا) جعفر بن محمد بن علی بن الحسين ابن (کذا) علی بن ابی طالب صلوات الله علیهم فصنفت هذا الكتاب؛ انجام: و لم اعرف خبره و لم ازل ادیم البكاء علیه فادعوا الله تعالی ههنا
جلد 2-1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛
جلد: تیماج، 185 گ، 26 سطر، اندازه: 19/2 ×28سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 516] و [ف: 26- 397]
آغاز: برابر؛ انجام: ما بقیت تم کتاب عیون اخبار ... الحمدلله رب العالمين.
جلد 2-1؛ خط: نسخ، کا: حسن بن زلفعلی زنور، تا: آخر صفر قرن 12؛ محشی با رموز «م کره»، «م ح ق» و همچنین منقولاتی از بحار الانوار و خلاصة الرجال و غیره؛ تملک: زین العابدين بن محمد حسین در ربیع الثاني 1352؛ واقف: مرحوم آیت الله داد مهر، تیر 1371؛ جلد: تیماج، 116 گ، 25 سطر، اندازه: 25/5×19سم [ف: 26 - 396]
آغاز: ما جاء عن الرضا علیه السلام ... الباب الأول العلة التي من اجلها سمن علی بن موسی؛ انجام: وحال تدخل اليه فیها الطعام قال ابی ...
جلد 1، موجودی آن از باب اول تا آخر باب 17 می باشد، خطبه و دیباچه و فهرست ابواب از صدر نسخه افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: میشن عنابی، 189 گ، 17 سطر، اندازه: 23×13 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نشاده بن حمد بن خلیفه غانمی، تا: قرن 12 116گ (70ر-186پ)، 15سطر [ف: - 76]
آغاز: ... رد کتاب الله من رد کتاب الله فهو کافر هل یعرفون قدر الامام و محلها من الأمة؛ انجام: خرج علینا رجلان من الري برسالة بعض السلاطين بها إلى الأمير نصر بن أحمد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 264گ، 17 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: - 13]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: وزیری [ف: - 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 12؛ مصحح، محشی منقول از: مهذب، قزوینی، دارای گواهی «بلاغ»؛ مهر «وقف کتابخانه مدرسه مرحوم حاج محمد ابراهیم» ؛ جلد: تیماج، 357گ، 17 سطر، اندازه: 25×15سم در کتابخانه اراک: - 116]
انجام: قال فانصرفت إلى الأمير أبي نصر قبل الميعاد بثلاثة ایام فلما دخلت علیه و قلت له قد قضیت حاجتی فقال ...
خط: نسخ، کا: بهاء الدين محمد، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد جعفر خوانساری، 1270؛ 11گ، 20 سطر، اندازه: 29×16سم [ف: 3 - 703]
آغاز و انجام: برابر
جلد 2-1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ منقول از نسخه ای با تاریخ تحریر 383ق (في بلده اجین) است که احتمال متأخر بودن نسخه منتفی نیست، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 278گ، 19 سطر، اندازه: 22×16سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 515]
آغاز: بسمله حدثنی الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن علی بن ابی طالب بن محمد ... اما بعد قال أبو جعفر محمد بن علی بن الحسين بن بابویه القمي الفقيه مصنف هذا الكتاب؛ انجام: باب آخر فیما جاء عن الرضا علیه السلام من الاخبار المجموعة و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: محمد امین بن نظر علی سلیمانی، تا: پنج شنبه 4 جمادی الثاني 1101ق، جا: قندهار؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 158گ، 19 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 5 - 2959]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1101ق؛ مصحح؛ مهری به تاریخ 1101؛ تملک: «عباس القمي» با مهر «المذنب عباس» (مربع)؛ 211 گ، 23-22 سطر، اندازه: 15/5 × 26/5سم [ف: 5 - 2959]
آغاز: بسمله و به نستعین، حدثنی الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن علی بن ابیطالب بن محمد بن ابی طالب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1104ق؛ محشی از شرح توحید با امضاء «ن»، با اجازه نامه به خط سید نعمة الله الجزايري به جهت محمد باقر شوشتری برای نقل حدیث و ضمنا آن حاکی است از این که شوشتری این کتاب و دیگر کتب او بحار الانوار را نزد جزایری خوانده، خط شفیع الدين حسن بن نعمة الله بن محمد هادی بن عبدالله بن نورالدین بن نعمة الله جزایری مبنی بر مالکیت نسخه به سال 1250ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 250 گ، 23 سطر (18×9)، اندازه: 14/5 × 25/5سم [ف: 10 - 207]
آغاز: اکرامه لذریتهم و احسانه إلى شیعتهم قاضیا بذلك حق انعامه .. قال الصاحب الجليل اسماعیل بن عباد رضی الله عنه في اهداء السلم الى الرضا علیه السلام شعر یا سائرة زائرة إلى طوس ** مشهد طهروا و أرض تقدیس؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: درویش علی بن شیخ شمس الدين، تا: 20 ربیع الثاني 1105ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1338/5/20؛ جلد: تیماج مذهب، 209گ، 23 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1- 397]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1107ق، جا: مشهد رضوی؛ تاریخ وقف: دی 1341؛ جلد: تیماج مشکی، 190گ، 21 سطر، اندازه: 23/8×17/8 سم [ف: 14 - 363]
آغاز: حدثنی الشيخ الموتمن الوالد ابوالحسن علی بن ابی طالب و محمد بن ابی طالب التميمي المجاور؛ انجام: و کتب جزء من الكتاب بید اقل الطلاب أمر الله تکمیلی ابن کربلائی علی تکمیلی اتمام پذیرفت.
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ جمادی الاول 1108ق؛ مصحح؛ واقف: ملا رفیع طبسی، 1366ق؛ جلد: مقوا، 283گ، 24 سطر، اندازه: 23×11/7 سم [ف: 14 - 363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنعلی بن محمد خاوری، تا: 1108ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد صالح کشمیری، تا: 1109ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 225 گ، 23 سطر (15/5×9)، اندازه: 24×18سم [ف: 9 - 512]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق؛ مصحح؛ نوشته هایی از محمد باقر سید محمد شاهی و ملا علی بن حاجی شکور و نوشته ای به خط ثلث زیبا از محمد مهدی پسر خواجه عبدالرضا مقدمی؛ جلد: تیماج، 424ص، 22 سطر، اندازه: 29×27سم [ف: 7 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلمان بن منصور قزوینی، تا: دوشنبه غره شعبان 1110ق؛ مصحح، محشی با امضای «ق»؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1338؛ جلد: تیماج مصنوعی مذهب، 278گ، 23 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 397]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سهراب بن رستم علی آبادی، تا: شنبه 7 ربیع الثاني 1110ق؛ در پایان نسخه دعای آیه پنج گنج و سؤالي از علامه حلی درباره علم حضرت علی و امام رضا به شهادت خودشان که این گونه جواب داده: «انهما کانا عالمین لکن تکلیفهما في هذا الباب غیر تکلیف الرعية کذلك حقيقة السيد السيد الحسين بن علی علیهم السلام و کذا باقی الأئمة»؛ 289گ، 19 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 5 - 2959]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد باقر همدانی، تا: 1111ق؛ مصحح، محشی از سعدالدین، المغرب، جالمع الجوامع، تفسیر رازی، محمد حر، حاشیه عده از مولی خلیل، تاریخ ابن خلکان، شیخ محمد و از مصنف با نشان «مص» و حاشیه هایی جز اینها؛ تملک: محمد حسن بن عبدالغفار بن محمد حسینی به تاریخ 1286؛ کاغذ: اصفهانی، 521ص، 19 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 10-765]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یونس بن آقا ملا محمد، تا: 1112ق؛ 367گ، 17 سطر (21×11)، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: 10 - 411]
آغاز: موسی المتوكل واحمد بن زیاد بن جعفر الهمداني ... باب 64 ماحدث به هرثمة بن اعین من ذکر وفاة الرضا علیه السلام وانه سم في العنب والرمان، انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمسا بن سلیمان طالقانی، تا: جمادی الاول 1113ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 20 گ، 23 سطر، اندازه: 28×23سم [ف: 5- 2960]
آغاز: علیه و علی آله الطيبين واشهد ان علی بن ابیطالب امیر المومنين الخ؛ انجام: في مشهد ثامن الاطهار من الأئمة الأبرار من ید الفقير إلى رحمة ربه الغني ابن عبد الكريم
خط: نسخ عربی، کا: حسن بن عبد الكريم حسینی هزار جریبی، تا: صفر 1114ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حاج شیخ مهدی ناظم واعظ؛ کاغذ: حنایی اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 382 گ، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 530]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 جمادی الثاني 1114ق؛ 207گ، 21 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 66]
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد علی الخطيب، تا: 15 جمادی الثاني 1117ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط عبد الحي بن عبدالرزاق رضوی با گروهی از دوستان در یکشنبه دوم محرم 1122؛ جلد: تیماج، 271گ، 20 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 17 - 280]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن ملا محمد تقی، تا: 17 رجب 1118ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 204گ، 23 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 146]
در پایان قصیده است از شیخ علی خان کاظمی در ستایش این کتاب؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن بهاء الدين محمد آل دراج
موسوی کربلایی، تا: شنبه 17 جمادی الثاني 1118ق؛ مجدول، با سرلوح، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 656]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد علی خطیب، تا: 24 صفر 1118ق، برای ابوالقاسم بن عبدالله رضوی؛ مجدول مذهب؛ تملک: ابوالقاسم بن عبدالله رضوی، محمد علی رضوی؛ جلد: تیماج، 242گ، 21 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 25 - 156]
خط: نسخ، کا: سید محمد بن نجات حسینی، تا: 23 شوال 1119ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ تملک: اسدالله بن محمد امین تویسرکانی با مهر «المفوض امره الى الله اسدالله» (مربع)، علی اصغر تویسرکانی در 1362، ملا اسماعیل تویسرکانی؛ جلد: تیماج، 230 گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 2-1025]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1119ق؛ دارای کتبیه بزرگ
مذهب، مجدول، مصحح، با علامت «بلغ»، محشی از مغرب، قاموس و صحاح و مصباح و دیگر کتب لغت، خلاصة الرجال، شرح کافی، نهایه، ابن خلکان و نیز با نشان س م ی م ک تا به خط م کی، م مؤمن کی ط، بعض الفضلاء، م ح ق في الحواشي، م ش رک؛ تملک: رضا بن محمد با مهر یا سریع الرضا اغفر لمن لا یملك الا الدعاء» (بیضی)؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، 353، 25 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 7 - 197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1119ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 216گ، 21 سطر (17×10)، اندازه: 25×16سم [ف: 19 - 318]
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد باقر حسینی تنکابنی طبیب، تا: 11 ربیع الاول 1122ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد کریم بن محمد باقر حسینی تنکابنی طبیب؛ جلد: مقوا، 212 گ، 20 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 2 - 326]
آغاز و انجام: برابر مرتب بر 69 باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1123ق؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1396، جلد: تیماج، 372گ، 18 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 5 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی بن ادهم حسینی شیرنگی سبزواری، تا: 1125ق؛ با مقاله ای در امامت و تفسیر «واذ ابتلی ابراهیم ربه» در 5 ص از میرزا رفیع گیلانی قاضی و رئیس مشهد؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 415]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1061- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 355]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد گنجه ای، تا: 1125ق؛ 181 گ، 23 سطر (11/5× 20/5)، اندازه: 18/5 ×5/ 30سم [ف: 8- 47]
انجام: فهذا ما ظهر لی من بركة هذا المشهد.
خط: نسخ، کا: عبدالاحد آشتیانی، تا: 10 ذیقعده 1132ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علی نقی؛ جلد: تیماج، 76گ (102پ- 177ر) [جنگ: 1- 499]
آغاز: برابر
کامل، شامل جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 19 رمضان 1132ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی از: مجلسی ره، صالح ره. بیضاوی، ع ح ی. مجذوب ره و غیره؛ جلد: تیماج، 252گ، 21 سطر (16/5×9)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 1- 264]
آغاز: برابر؛ انجام: وجمع له الحذر في اربعه اخذه الحسن لیقتدی به و ترکه القبيح لینتهی عنه و اجتهاده الراي في اصلاح امته و القيام فیما جمع لهم خیر الدنيا و الاخره صلوات الله علیه و علی اله الطيبين الطاهرين ... من کتاب معان الاخبار
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: معزالدین محمد بن ضیاء الدين، تا: شوال 1140ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 102گ، 23 سطر، اندازه: 19×26سم [ف مخ: 3 - 1416]
آغاز: قال الشيخ المؤتمن الوالد ابو الحسن؛ انجام: برابر دارای سلسله سند و حاوی 69 باب است؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرشید رضوی حسینی، تا: با تاریخ 1145ق؛ محشی از سید نعمت الله جزائری؛ واقف: محمد مطلوب، شوال 1145؛ جلد: تیماج مشکی، 306گ، 21 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 5 - 221]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1150ق؛ 189 گ، 23 سطر، اندازه: 31×18سم [ف: 1- 188]
آغاز: (آغاز کمی در دیباچه افتاده): کافی الكفاة ابی القاسم اسماعیل بن عباد اطال الله بقائه و ادام دولته؛ انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: جعفر بن حسین بن ابراهیم سکری، تا: چهارشنبه 15 شوال 1176ق؛ تملک: ابوعلی بن المفاخر بن محمود؛ محشی با نشانی «مصباح»، «ق»، «م ک»، با علامت «بلغ»؛ 574 ص، 21 سطر (24×12/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 -275]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد بن علی بن الحسين بن موسی بن بابوية القمي ... الري رحمة الله علیه
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن محمد یوسف کردی، تا: 1180ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مذهب، 261گ، 17 سطر (16/5×9)، اندازه: 14/5 × 24/5سم [ف: 8-479]
خط: نسخ، کا: فصیح بن میر محمد نیشابوری حسینی، تا: 1180ق؛ تملک: محمد امین کاشانی در 1161؛ تاریخ وقف: 1235 [چند نسخه- ف: - 331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: پنج شنبه 28 ذیحجه 1192ق؛ مصحح، محشی با نشان «ص» و «مص» و «صح» و «کذا بخط المصنف)؛ مهر: «عبدالله البلادي؟» (چهار گوش) 260ص، 28 سطر (22×22/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1 – 275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1193ق؛ مصحح، تملک: عبدالعلی حسینی، و ابن علی نقی در 1193، محمد مهدی بن علی نقی؛ 239گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [مؤيد: 1- 348]
آغاز: بسمله حدثنا الشيخ المؤتن الوالد ابو الحسن علی بن ابی طالب ... قال حدثنی الأمين السيد الاوحد الفقيه؛ انجام: و الحمدلله اولا و اخرة و ظاهر و باطن و الصلوة و السلام علی نبیه و حبیبه المصطفي و آله و عترته مصابیح الدجي و سلم تسلیما
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: نونویس در 1194ق؛ مصحح، محشی از «مجذوب سلمه الله تعالی»؛ تملک: علی بن محمد حسین سعد خادم حرم امام علی (علیه السلام)؛ جلد: تیماج، 330 گ، 18 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 5- 2960]
آغاز: اما بعد قال أبو جعفر محمد بن علی بن الحسين ... وقع الى قصیدتان من قصاید؛ انجام: حدثنا الحسين بن ابراهیم بن احمد بن هشام المودب وعلی بن عبدالله الوراق قالا حدثنا علی بن ابراهیم بن هاشم عن أبيه عن عبد السلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 270 گ، 21 سطر، اندازه: 39×20سم [اوراق عتیق: 1- 86]
آغاز: برابر
جلد اول از اول تا آخر و جلد دوم از اول تا داستان ابو نصر مؤذن نیشابور؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 300گ، 21 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 5- 2960]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 325گ، 20-17 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 5 - 2959]
آغاز: صدقت یا جعفر انصرف آمنة فانی لا اقبل فیك قول احد (از جزء اول)؛ انجام: والله یعصمك من الناس فانه ازال کل تقية بضمان الله (از جزء دوم)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: حاج شیخ حسین شیخ زاده؛ جلد: مقوایی، 94گ (267-360)، 26سطر (17×12)، اندازه: 24×18سم [ف: 1- 56]
آغاز: بسمله. روی عن أبي الصلت الهروى قال جمع المأمون لعلی بن موسی الرضا اهل المقالات من اهل الاسلام و الديانات من اهل اليهود و النصارى و المجوس و الصائبين و سائر اهل المقالات فلم یقم أحد الأوقد الزمه حجته کانه القم حجرا. اقام اليه علی بن محمد بن الجهم فقال یابن رسول الله اتقول بعصمة الأنبياء قال نعم؛ انجام: فبکی علی بن محمد بن الجهم و قال یابن رسول الله انا تائب إلى الله عزوجل ان انطق في انبیائه ع بعد یومی هذا الأما ذکرته. نقل من کتاب عیون الاخبار. گفتگوی رضا علیه السلام با ابن الجهم؛ بی کا، تا: 8 ذیقعده 1236ق [ف: 5 - 1514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ثلث، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ تملک: هلاکوی قاجار نوشته 1242ق؛ واقف: حاج محمد کریم خان، 596ص، 19 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی : 1- 275]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله الواحد القهار العزيز الرحيم .. وقع الى قصیدتان من قصاید الصاحب الجليل کافی الكفاة ابی القاسم اسماعیل بن عباد اطال الله بقاءه و ادام توفیقه ... في اهداء السلام الى الرضا؛ انجام: السلام علی محال معرفة الله و مساکن بركة الله و معادن حكمة الله و حفظة سرالله و حملة کتاب الله و اوصیاء نبی الله و ذرية رسول الله و رحمة الله و برکاته السلام علی الدعاة الى الله و الادلاء علی مرضاة الله و المستعدين لأمر الله و نهیه و التامين في حجته الله و المخلصين في توحید الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 196گ، 22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 3 - 1416]
آغاز: بسمله، باب ما جاء عن الرضا علی بن موسی من الاخبار في التوحيد. الخ، انجام: قال سمعت أباه ... علی بن عبدالله بیوردی الحاكم بمرو الرود و کان من اصحاب - الحديث.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ اهدایی: وزیری؛ 227گ، 19 سطر
(16×9)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 1 - 366]
کا: محمد یوسف الطالقاني، تا: چهارشنبه 14 ربیع الاول 1257ق [تراثنا: س ش 3 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 جمادی الاول 1260ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 710ص، 15 سطر، اندازه: 15×24/7 سم [ف: 40/3 - 127]
آغاز و انجام: برابر
دارای 76 باب است لکن کاتب در چند جا در شماره های ابواب اشتباه کرده است. عنوان باب 27 را ننوشته و باب 32 را یک بار در آخر جزء اول و بار دیگر در اول جزء دوم تکرار کرده و باب 47 را نیز ننوشته است بدین ترتیب شمار ابواب نسخه ما 77 باب می شود؛ خط: تحریری، کا: محمد بن کریم نائینی، تا: دوشنبه 27 شوال 1262ق؛ مصحح، محشی با نشان های «نهاية، مصباح، منه، الكنز، النافع، دم ک سلمه الله»؛ خرید از خانم خامنوی؛ 198گ، 20 سطر (14/8×9/2)، اندازه: 15/4 × 21/7 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
ج 2-1؛ خط: نسخ، کا: غلامرضا یزدی خراسانی، تا: 1262ق؛ واقف: محمد تقی ادیب نیشابوری، مهر 1370، 251 گ، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 26 - 396]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عبد الرزاق الالويري، تا: 1262ق؛ 233 گ، 16 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 1- 188]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1272ق؛ مصحح، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 182گ، 22 سطر، اندازه: 29×18/5 سم [ف: - 190]
خط: نسخ، کا: یعقوب بن محمد علوی فاطمی موسوی، تا: دوشنبه 20 جمادی الثاني 1273ق (نواقص) کتاب توسط وی (تکمیل شده)؛ 238گ (1پ -238پ)، 19 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: - 52]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن میرزا احمد حسینی، تا: شوال 1274ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، 272گ، 16 سطر (24×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 3 - 1088]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن یعقوب حسنی لاریجانی، تا پایان تاریخ کتابت دوم محرم سال 74ق که ظاهرا یا 1074 و یا 1174 و یا 1274 باید باشد زیرا در وقف نامه اول کتاب سال وقف 1284 نوشته شده؛ تاریخ وقف: 1284؛ 228گ، 23 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: - 147]
آغاز و انجام: برابر
ج2-1؛ کا: نوابعلی بن سید علی اوسط تقوی صفی بوری، تا: یک شنبه ربیع الاول 1296ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 جلد: گالینگور، 459 گ، 15 سطر، اندازه: 25×15/8 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 516]
بی کا، بی تا؛ محشی از مجذوب؛ قطع: رحلی [ف: - 190]
بی کا، بی تا، ناقص؛ قطع: وزیری [ف: - 190]
آغاز: انتم حبال اليقين اعلقها ما وصل العمر حبل تنفیس؛ انجام: فقال له الرضا علیه السلام اخبرنی عن زردهشت الذي تزعم انه نبی ما حجتك علی نبوته فقال ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی به امضای «ق» و «س» و «طلب» ... «کنز العرفان»؛ جلد: تیماج، 108گ (1ر-108پ)، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 39 - 233]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [اوراق عتیق: 1 - 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا؛ با سرلوح زرین؛ با خط میرزا «حسین نوری»؛ مهر: «بسم الله الرحمن الرحيم»؛ در کتابخانه ضیاء الدين نوری نیز بوده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 307گ، 17سطر (11×21/5)، اندازه: 16×31/5سم [ف: 5 - 1427]
کا: ابن محمد، بی تا، خریداری از امرالله صفری؛ اندازه: 24/4×18/1 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
ج 2-1؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با رمز «ق» و «ص»؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: میشن عنابی، 179گ، 20 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 26 - 395]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 537]
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 253]
آغاز: نسخه: علیه و علی آله الطيبين و اشهد ان علی بن ابی طالب اميرالمؤمنين و مولی المسلمين؛ انجام: علی ما جری فیوقعونی في بلية فاستأذنت الامير و جئت الى نیسابور و جلست في الحانوت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، 321گ، 17سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 1 - 315]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، مذهب، 293گ، 20 سطر (14×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 15 - 45]
آغاز: و آله و سلم في الشيء الواحد فقال علیه السلام ان الله عز و جل حرم حراما واحل حلالا و فرض فرائض انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، محشی با استفاده از کتب لغت همچون صراح، قاموس، نهایه؛ 310 گ، 12 سطر (10×6)، اندازه: 16×11 سم [ف: 16 - 405]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو کتاب عیون اخبار الرضا علیه افضل الصلوات و السلام ... بن بابویه القمي رحمه الله.
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد حسین طباطبائی اردستانی بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 307گ، 21 سطر (9×16/5)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 10 - 192]
بخشی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 37گ (81پ -117پ)، 18 سطر، اندازه: 15/8 ×28سم [ف: 5 - 213]
جلد اول، خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 112گ، 19 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 1- 188]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 105گ [ف: 3- 69]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 362گ، 18 سطر (15×8/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 2 - 224]
آغاز: بسمله، حدثنی الشيخ الموتمن الوالد الوالد ابو الحسن علی بن ابی طالب ... قال الحمدلله الواحد القهار العزيز الجبار الرحيم الغفار؛ انجام: و انما ذکرت من طرقی اليها ما کان منها عن الرضا (علیه السلام) لان هذالکتاب مصنف في ذکر عیون أخباره و قد اخرجت تفسیرها في کتاب معانی الاخبار تم جزء الأول من کتاب عیون اخبار الرضا علیه السلم.
جزء اول و تا باب 29 (ما جاء عن الرضا (علیه السلام) في صفه النبي (صلی الله علیه و آله)» را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای ق، 12؛ جلد: مقوایی، 133گ، 17 سطر ( 13/5×7/5)، اندازه: 19/7×14 سم [ف: 18 - 255]
آغاز و انجام: برابر
حاوی 71 باب است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 216گ، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 25/5سم [ف: 5 - 222]
چند برگ آغاز کتاب در این نسخه آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 32گ (1پ - 32پ)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 14 - 191]
آغاز: بسمله، باب العلة التي من اجلها (آغاز ابواب)
آغاز نسخه: بسمله و به ثقتی. الحمدلله الواحد القهار؛ انجام: امر مسرورا لکبیر بقتل جعفر بن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: 415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا [الفبائي: - 415]
آغاز: بسمله به ثقتی. حدثنا الشيخ الموتمن الواحد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 415]
آغاز: علیه السلام یوما فقال لی یا منصور؛ انجام: مقتول بالسم ظلما ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي: - 414]
آغاز: بسمله. اللهم اعن بحق نبیك و اهل بیته الطاهرين، انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان حسینی اعرجی سمنانی، بی تاب جلد: میشن [الفبائي: - 414]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 414]
قسمتی؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 300ص، 20 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 1- 191]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 236 گ، 23 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 1- 188]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در وسط چند برگ افتادگی داشته که توسط مرحوم شهید میرزا ابراهیم خویی (1325) بازنویسی شده، مصحح، مقابله شده؛ از موقوفات شهید؛ جلد: تیماج مذهب، 21 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: - 105]
جزء اول؛ خط: نستعلیق بدخط، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 124ص، 19 سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 1 - 283]
‘oyūn-o a×bār-er rezā (t.)
حسینی خراسانی، ذبیح الله بن هدایت الله، ق13 قمری
hoseyni ×orasani, zabih-ol-lah ebn-e hedayat-ol-lah ( - 19c)
وابسته به: عیون اخبار الرضا شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381)
به دستور: محمد تقی میرزا (رکن الدوله) برادر ناصرالدین شاه تاریخ تأليف: 1288ق ترجمه عیون اخبار الرضا (علیه السلام) است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الواحد القهار العزيز الجبار الرحيم الغفار؛ انجام: و الصلوه و السلام علی نبیه و وصیه محمد المصطفى واله عترته مصابیح الدجى و سلم تسلیما کثیرا كثيرة ج 1-2؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 26 جمادی الثاني 1288ق؛ مصدر است به فهرست اعلام و نیز خط فخرالدین نصیری امینی درباره مترجم آن؛ واقف: فخرالدین نصیری امینی، شهریور 1349؛ 341گ، اندازه: 21×16/3 سم [ف: 14 - 140]
آغاز: بسمله الحمد لله الذي جعل لنا عیونا ننظر بها الى عیون اخبار الرضا ... و بعد چنین می گوید اقل عباد الله بن هدایت الله الحسيني ذبیح الله ... که چون در زمان دولت؛ انجام: که مفارقت نه نمایم این مشهد را مادامی که باقی باشم و الحمد لله اولا و آخرا ... تسلم تسلیما کثیرا کثیرا.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 17 رجب 1287ق و 30 جمادی الاول 1293ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 471ص، 21 سطر، اندازه: 17×26/5سم [ف: 50 - 223]
‘oyūn-o a×bār-er rezā (t.)
آقا نجفی، محمد باقر بن محمد تقی، ق 14 قمری
aqa najafi, mohammad baqer ebn-e mohammad taqi ( - 20c)
وابسته به عیون اخبار الرضا؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (381-311)
مترجم آن احتمالا شیخ محمد باقر اصفهانی مسجدشاهی معروف به آقا نجفی است.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 67
آغاز: باب بیست و هشتم در ذکر اخبار متفرقه که از امام رضا علیه التحية و الثنا؛ انجام: از فاتحة الكتاب یا نه آن حضرت فرمودند آری حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 286ص، 22 سطر (15/5×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 109]
‘oyūn-o a×bār-er rezā (t.)
وابسته به: عیون اخبار الرضا؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (381-311)
ناشناخته 1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5689
آغاز: حمد و سپاس خدای که واحد قهار و عزیز جبار ... است و پوشیده است و عالم بآنچه گذشته است؛ انجام: و خدای عزوجل تربت مرا محلف شیعه من و دوستان من گرداند.
خط: نسخ، کا: محمد مومن، تا: 1 محرم 1009 یا 1019 یا 1090ق؛ 244گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 67]
آغاز: مأمون خلیفه رضا نام کرده وقتی که انجام: به درستی که آن کفر است، قال الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 245گ، 15 سطر، اندازه: 21/4×14/1 سم [ف: 2 - 1390]
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 769]
‘oyūn-o a×bār-er rezā (mn.)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40161 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی ش 530. بندی منقول از کتاب عیون اخبار الرضا؛ خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ جلد: گالینگور، 1گ (155)، 29 سطر، اندازه: 40×28/5 سم [ف: 3 - 1312]
‘uyūn-u a×bār-ir ridā (mn.)
وابسته به: عیون اخبار الرضا شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/152
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2ص (343-344) (مختصر
ف: - 816]
‘uyūn-ul a×bār fī manāqib-il a×yār
حسینی بغدادی، محمد بن محمد، 405 - 480 قمری
hoseynī baqdādī «mohammad ben mohammad (1015 - 1088)
یک کتاب حدیثی است مشتمل بر چهل «مجلس» از احادیث نبوی در فضایل قریش، بنی هاشم، پیامبر (صلی الله علیه و آله)، خاندان پیامبر (آل علی، آل عباس، آل جعفر، و آل عقیل)، اهل بیت و بزرگان صحابه (علمای صحابه). کتاب دارای مقدمه ای است که پس از تحمید چهار حدیث از رسول خدا در فضیلت خود حضرت و برتری آفرینش ایشان و فضیلت قبیله و اهل بیت می پردازد و مؤلف خود را در مقدمه «سید» نامیده و خدا را به خاطر این که او را از ذریه پیامبر و تمسک جویان به «سنت» وی قرار داده، سپاس گفته که می تواند قرینه ای بر سنی بودن او باشد. مؤلف تأليفات بسیاری داشته از جمله «فرحة المتعلم». شرح حال وی در «سیر اعلام النبلاء» (14/51) آمده است. درباره نام مؤلف و تاریخ وفات وی در برخی فهارس و منابع کتاب شناسی اشتباهی رخ داده و او را با محمد بن علی حسینی بغدادی (- 468 ق) اشتباه گرفته اند. جناب آقای هادی خالقی که مشغول تصحیح فضایل بنی هاشم از کتاب حاضر بوده این نکته را یاد آور شده است.
آغاز: بسمله و ما توفیقی الابالله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه الحمدلله الواجب حمده الصادق وعده الواسع رفده الذي من علینا بمعرفته و توحیده و جعلنا من ذرية خاتم انبیائه علیهم السلام
انجام: فاما آخرتك فانا لها ضامن آخر الفضائل بحمدالله وعونه و صلوته علی محمد نبیه و آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا
چاپ: منتخبی از این کتاب - شامل فضائل علی - در میراث حدیث شیعه، دفتر هفتم، ص 239، با تحقیق هادی خالقی منتشر شده
[دنا 726/7؛ بروکلمان، ذیل 602/1؛ معجم المولفين 3/11)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 785 عکسی و 132 عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: واتیکان، ش 1461؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن عیسی بن علی، تا: 4 رجب 693ق؛ مصحح، با نسخه ای که در جمادی الاول 569ق بر شیخ تقی الدين ... احمد بن حمزة بن علی سلمی قرائت شده مقابله شده؛ 98 گ، 17سطر [عکسی ف: 2 - 263] و [عکسی ف: 1- 127]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 695
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 331]
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 635/8 - 32/68
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 5 - 2962]
‘uyūn-ul a×bār wa funūn-ul ātār fi dikr-in nabī-yil mustafa al-mu×tār wa wasīyy-i-h wa āl-i-h
داعی، ادریس الأنف، 832 - 872 قمری
da'i, edris al-onf (1429 - 1468)
کتابی است در ذکر ائمه از نسل رسول (صلی الله علیه و آله) که مؤلف آن را در هفت «اسباع» مرتب کرده است: 1. ذکر النبي (صلی الله علیه و آله) و آبائه؛ 2 و 3. ذکر علی بن ابی طالب رضی الله عنه و حروبه؛ 4. ذکر الائمة؛ 5. ظهور المهدي؛ 6. اخبار المعز الدين الله الفاطمي؛ 7. ذکر المستنصر.
چاپ: بیروت، دار التراث الفاطمي، محقق: مصطفی غالب، چاپ اول، 436ص، 1392ق.
[التاريخ و التراجم ص 295]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3131-ف و 3132ف و 3133 ف
نسخ اصل: کتابخانه انجمن اسماعیلی بمبئی. ج 6، خط: نسخ، کا: حمید بن علی حسن محسن جیلی یعبری، تا: 3 ذیقعده 1348ق، جا: بندر سورت (فیلم ها ف: 2 - 82]
‘oyūn-ol asrār-el maktūma
خلخالی، محمد علی بن محمد حسین، ق13 قمری
×al×ālī, mohammad ‘ali ebn-e mohammad hoseyn (19c)
اهدا به: میرزا محمد علیخان حاکم لاهیجان
تاریخ تأليف: 1262ق؛ محل تأليف: لاهیجان
رساله در بیان شناسایی وحی و الهام و کشف و نبوت و ولایت است؛ در نه «فصل» و «خاتمه»: 1. فرق میان وحی و الهام؛ 2. بیان وحی؛ 3. بیان اقسام خواطر؛ 4. بیان کشف؛ 5. فرق میان رسول و نبی و ولی و امام؛ 6. معنی نبوت و ولایت؛ 7. اعتبارات نبوت و ولایت؛ 8 تعیین خاتم نبوت و ولایت مطلقه و مقیده؛ 9. شمهای از اوصاف حقیقت محمدیه (صلی الله علیه و آله)؛ خاتمه در شرح حدیث حقیقت.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر شانزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1386ش، با تصحیح علی صدرائی خوئی فقط خاتمه آن که شرح حدیث الحقيقه است چاپ شده [فهرستواره منزوی 676/7]
.. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 806
آغاز: الحمدلله الذي سخر بقدرته النجوم السوالك؛ انجام: در
محضر خاطر شریف حاضر فرمایند
خط: نستعلیق و شکسته، کا: محمد کریم بن علی اکبر طبیب سالیانی، تا: 11 ربیع الاول 1263ق، جا: رشت مدرسه مستوفی؛ واقف: فهرستی؛ 18 گ، 19 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 4 - 210]
آغاز: پس از بسمله و حمدله ... و الحمد لواهب العقل و الحكمة و فایض الجود و الرحمة و ان اصبت الحق في قول؛ انجام: پس تجلی نمود سائل را وجود محیط واحد احد و مضمحل گشت در نزد او کثرات و عدد ... همین قدر برای ارباب بصیرت کافی است. در چند فصل و یک خاتمه
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 19×12 سم [سنا: ف: 2 - 83]
عیون الاصول- عیون الوصول الى علم الاصول
‘uyūn-ul uṣūl
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ -1262؟ قمری
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 23549
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي هدانا الى معلم الاسلام؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين کتبه علی ید الاحقر علی اصغر سنه 1256.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
‘uyūn-ul uşūl
برغانی، محمد تقی بن محمد، 1184 - 1264 قمری
baraqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1771 - 1848)
وابسته به: القوانين المحكمة في الأصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تاریخ تأليف: جمعه 10 جمادی الثاني 1238ق
مباحث استدلالی اصولی را به ترتیب و تفصیل دو کتاب «معالم الاصول» و «قوانین المحكمة» در یک «مقدمه»، چند «مطلب» و «خاتمه» در دو جلد تأليف کرده است و ده ماه به تأليف آن اشتغال داشته است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا مناهج الدليل الى الأصول الأصلية و ارشدنا لسفیر الجليل الى الفروع الشرعية مؤسس الاصول الاعتقادية ...
[دنا 726/7 -727 (15 نسخه)؛ الذريعة 377/15؛ اعلام الشيعه 226/13]
آغاز: المطلب 15 في الاجماع و هو یطلق لغة علی معنیین احدهما الفهم و به فسر قوله تعالی فأجمعوا أمركم؛ انجام: هذا آخر الكلام من کتاب عیون الأصول ... و الصلاة علی نبینا المبعوث علی الانس و الجان و آله الائمة الطيبين الى قیام القيام. جلد دوم و از مباحث اجماع تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 10 جمادی الثاني 1238ق؛ جلد: تیماج، 163گ، اندازه: 21×14سم [ف: 4 - 261]
آغاز: أولي من تر که فعاد المحذور واضح الفساد لأنه تعالی کامل غنی في مرتبة ذاته
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 229گ (227ر -455پ)، 30 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 19 - 50]
آغاز: الاطلاقي فتدبر الثانية المراد من العلم في التعريف التصديق المتبادر المتعين بعدة قرينة نحو ذکر الادلة الظاهرة في الحجة الأفيما یعم القول الشارح و تعرضهم في الفقه النحو المبادي التصورية کالفاظ العبادات، انجام: إلى غیر ذلك من التاويلات الواهية التي لا دلیل علیها الا ... استحساناتهم العقلية و جرأتهم في تخریب بنیان الشريعة عصمنا الله تعالی ..
جلد اول و مباحث الفاظ را تا آخر بحث مجمل و مبین شامل است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تاب افتادگی: آغاز؛ محشی به امضاء «منه»؛ جلد: تیماج مذهب، 137 گ، 26 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 38 - 471]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 207گ (57پ - 263پ)، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 92]
آغاز: برابر
کا: مهدی بن عبدالرحیم، تا: 1238ق؛ قطع: رحلی [ف: - 190]
آغاز: التي یتوصل بها إلى استنباط الأحكام الشرعية الا انه یمکن ارجاعه الى ما ذکرناه و بالاحکام نحو الماهيات؛ انجام: نحو الشهرة حجة قوية معتمدة هذا آخر الكلام کم کتاب عیون الاصول نسأل الله تع أن یجعله ذخرا لنا یوم الدين و ینفعنا به و جمیع المؤمنين أنه خیر موفق و معین و قد وقع الفراغ لمؤلفه الخاطىء ابن محمد تقی ليلة الجمعة عاشر شهر جمادی الثاني من سنة 1238 و کان مدة اشتغالی بذلك عشر اشهر تقریبا و المرجوا من الطالبين المطالعة فیه بعین الامعان ..... الى قیام القيام
جلد 1 و 2؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: عبد الحميد بن محمد تقی، تا: دوشنبه 7 شوال 1238ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رمز
منه»؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مذهب، 392گ، 18-19 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 11 - 341]
آغاز: برابر؛ انجام: و جرائهم في تخریب بنیان الشريعة عصمنا الله تعالی بمحمد و عترته الطاهرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1241ق؛ 200گ، 20 سطر (19×9/5)، اندازه: 19/5 × 29/5 سم [ف: 17 - 292]
آغاز: بسمله. في الاجماع و هو یطلق لغة علی معنیین احدهما العزم و به قد فسر قوله تعالی فاجمعوا أمركم و من هذا قوله (علیه السلام) لاصیام لمن لایجمع الصيام من الليل و من الاطلاق؛ انجام: و ان کان لا یخلوا عن نوع قوة و بعد الجابر من نحو الشهرة حجة قوية معتمدة. هذا آخر الكلام من کتاب عیون الأصول ..
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1242ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 161 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2962]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1242ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 4 - 64]
آغاز: [بسمله] المطلب الخامس عشر في الاجماع و هو یطلق لغة علی معنیین احدهما العزم و به قد فسر قوله تعالی فاجمعوا أمركم؛ انجام: نحو الشهرة حجة قوية معتمدة هذا آخر الكلام کم کتاب عیون الاصول نسأل الله تع ان یجعله ذخرا لنا یوم الدين و ینفعنا به و جمیع المؤمنين انه خیر موفق و معین و قد وقع الفراغ لمؤلفه الخاطىء ابن محمد تقی ليلة الجمعة عاشر شهر جمادی الثاني من سنة 1238 و کان مدة اشتغالی بذلك عشر اشهر تقریبا و المرجوا من الطالبين المطالعة فیه بعین الامعان ... الى قیام القيام ج2، از مطلب پانزدهم در اجماع تا آخر کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1245ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: تیماج، 205گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 11- 340]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 863
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 - 302]
آغاز: برابر؛ انجام: إلى غیر ذلك من التاويلات الواهية التي لادلیل علیها الا مجرد استحساناتهم العقليه و جراتهم في تخریب بنیان الشريعه. جلد اول، از مبحث کلی و جزئی تا مبحث مجمل و مبین و ظاهر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ محشی اغلب به خط مؤلف، در پشت برگ 3 یادداشتی به خط مؤلف نوشته شده: «استخاره شد بجهت تأليف این کتاب این آیه شریفه مبارکه آمد کتاب «فصلت آیا ته قرآنا عربیا»، در برگ 3 یادداشتی به خط مؤلف: «شرعت في تدوین هذا الكتاب عند الملا مهدی البرغاني في یوم الاحد تاسع و العشرين في شهر رجب سنة 1259؛ جلد: تیماج مذهب، 229گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 14 - 74]
آغاز: برابر؛ انجام: کما عذب الى غیر ذلك من التأويلات الواهية التي لا دلیل علیها الا مجرد استحساناتهم العقلية و جرأتهم في تخریب بنیان الشريعة عصمنا الله تع بمحمد و عترته الطاهرة
جلد 1. شامل مقدمه تا پایان مطلب چهاردهم در مجمل و مبین؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1247ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 224گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 11 - 339]
آغاز: برابر
کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: سلخ ذیحجه 1255ق [ف: - 22]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن مع ذلك الاعتماد بمجرده مشکل و ان کان لا یخلو عن نوع قوة و بعد. قوية معتمدة.
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: ذیحجه 1255ق؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)، 1303ق؛ جلد: تیماج، 183 گ، 26 سطر (12/5 ×22)، اندازه: 29×20سم [ف: - 221]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 87
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1751]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراغ لمؤلفه الخاطي ابن محمد محمد تقی ليلة الجمعة عاشر شهر جمادی الثاني من سنة 1238 و کان مدة اشتغالی بذلك عشرة اشهر تقریبا ... و الائمة الطيبين الى قیام القيام.
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: قرن 13؛ 236 گ، 25 سطر، اندازه: 29/8×20/5 سم [ف: 1- 377]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا پایان نسخه مشوش و ناتمام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 177گ، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 14 - 111]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن مع ذلك الاعتماد بمجرده مشکل و ان کان لایخلو عن نوع قوة و بعد الجابر من نحو الشهرة حجة قوية معتمدة. هذا آخر الكلام من کتاب عیون الأصول ... از اول تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 308گ، 23 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 5 – 2962]
uyun-ul usul fi-1 hisab
کوشیار بن لبان، - 495 ؟ قمری
kūšyār ebn-e labān (-1102)
در 12 «باب». در صفحه عنوان آمده: «کتاب عیون الأصول في الحساب تأليف کیا کوشیار بن لبان الجيلى».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2092/4
آغاز: الجبروت لله. بسمله. قال کوشیار بن لیان بن با شهری الجيلي هذه مقالة عملتها فیما یحتاج اليه من الحساب الهندي في صناعة النجوم و في سائر المعاملات
انجام: فهذه اصول كافية في جمیع الحساب النجومية و المعاملات التي تجری بین الناس و نختم المقالة بهذا الباب و الحمدلله و السلام علی نبیه محمد و آله و تاریخ منتسخ اصله کما تقدم في رسالة الأسطرلاب و تاریخ کتابته هکذا (تمت).
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد حسین طالقانی، تا: شوال 1057ق؛ از روی نسخه مورخ سه شنبه 4 ربیع الأول 499 نوشته مسعود بن محمد بن علی بن حمزه؛ کاغذ: سپاهانی، 6گ (35-30 پ)، 16 سطر (11×6)، اندازه: 17×10 سم [ف: 8- 717]
uyun-ul anba' fi tabaqat-il atibba
ابن ابی اصیبعه، احمد بن قاسم، 600؟ - 668 قمری
ebn-e abī osaybe“, ahmad ebn-e qāsem (1204 - 1270)
مؤلف می گوید: در نظر دارم که نکت و عیونی را از اطباء برجسته گذشته و شناخت طبقات آنها به ترتیب زمان آنها بنگارم و گزیده ای از تأليفات آنها را متذکر شوم که در ضمن به شرح برخی از حکما و فلاسفه که علاقه به طب داشته اند، پرداخته ام. در سه مجلد است و آن را در پانزده «باب» مرتب کرده: 1. كيفية وجود صناعة الطب؛ 2. طبقات الأطباء اللذين ظهرت لهم اجزاء من صناعة الطب؛ 3. طبقات الأطباء اليونانين.
آغاز: الحمد لله ناشر الامم و منشر الرمم، باریء النسم و مبریء السقم ...... و بعد، فانه لما کانت صناعة الطب من أشرف الصنائع و اربح البضائح، وقد ورد تفصیلها في الكتب الالهية و الأوامر الشرعية ... و أما هذا الكتاب الذي قصدت حینئذ الى تأليفه، فانی جعلته منقسما الى خمسة عشر بابا و سمیته «کتاب عیون الأنباء في طبقات الاطباء»
چاپ: الجزائر، 1958م، 183ص، .. جاهية و عبد القادر نورالدین؛ بیروت، مكتبة الحياة، طبعة جديدة، نزار رضا، 1965م، 792ص
[دنا 727/7؛ کشف الظنون 1185/2؛ مشار 643؛ معجم المطبوعات 27]
شرح و حواشی:
1- عیون الأنباء في طبقات الاطباء (منتخب)؛ طبیب گیلانی، شمس الدين (-11)
آغاز اندکی پیش از باب ششم را دارد سپس افتاده و می رسد به پایان جزو نخستین تا می رسد به سرگذشت بختیشوع در آغاز باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [آستانه قم: - 146]
آغاز: برابر؛ انجام: کتاب الاسرار السلطانيه في النجوم تم الباب العاشر ... طهروا في بلاد العجم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: میشن [الفبائي: - 415]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله «خروجه) الاولى یعنی خروجه في الايقاع والثانية یرید خروجه من عندهم تم الجز الثاني من کتاب عیون الأنباء في طبقات الاطباء و یتلوه انشاء الله تعالی في الجزء الثالث اوحد الزمان والحمدلله.
جزء 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: وجیه الدين بن اسماعیل بن عباس اصفهانی، تا: رمضان 995ق؛ مصحح؛ تملک: شیخ بهایی در اصفهان در 995؛ جلد: مقوا، 119 گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 2963]
آغاز: کتب اليه جمال الدين ابوالقاسم ... و مراسلات تعالیق استخرجها من کتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: احمد بن حسین بن احمد طبیب تنکابنی در 1299؛ جلد: میشن، 212گ، 21 سطر، اندازه: 17/8×11/4 سم [ف: 1- 377]
آغاز: فصح عبارته و اوضحها مع زیادات نفيسة من قبله؛ انجام: لایحتاج الى غیره کتاب جامع الفرض مجلد واحد حواش علی ثالث القانون لم یوجد شرح الاشارات.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ 164گ، 15 سطر (15×10)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 10 - 193]
نسخه اصل: یوسف آغا ش 5903/4879؛ بی کا، بی تا، 5گ (1-4 و 20) [فیلم ها ف: 1- 455]
uyan-ul anba' fi tabaqat-il atibba' (r
طبیب گیلانی، شمس الدين، ق 11 قمری
tabīb-e gīlānī, šams-od-dīn (- 17c)
وابسته به: عیون الانباء في طبقات الأطباء؛ ابن ابی اصیبعه، احمد بن قاسم (600-668)
تاریخ تأليف: رمضان 1036ق؛ محل تأليف: اشرف دار المزار
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3381/2
آغاز: بسمله. احمد کی یا من خرج الخلائق بلطف صنعه من العدم
الى الوجود، انجام: له اشعار و حکایات مستحسنة تمت الرسالة المنتخبة من المجلد الأول من کتاب عیون الأبناء في طبقات الأطباء في شهر رمضان المبارك سنة ستة و ثلثین بعد الألف في اشرف الاشرف الامكنة في دار المرز حامدا مصلیا مستغفرا
خط: نسخ، کا: طبیب گیلانی، شمس الدين، تا: قرن 11، 131گ ( 243-113 )، 14 سطر (5/5× 13/5)، اندازه: 17/5×9/5 سم [ف: 11 -2378]
عیون البراهين الجلية- عنوان البراهين
‘uyūn-ut tajārub
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
ebn-e ebrāhīm (1810
kermānī, mohammad karīm 1871)
مسائلی است از پزشکی و طبیعی و ریاضی و علوم غریبه و کیمیا و مانند اینها، که کرمانی بنا به گفته اش، آنها را به تجربه یافته و به صحت آنها یقین و اطمینان دارد، نه چیزهایی که دیگران نقل می کنند و گاه با تجربه وی درست نیاید. هر یک از مسائل در فصلی مخصوص عنوان شده است.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... انی کنت ابدا شدید الحب لاشیاء التي تؤثر بالخاصية دون الطبيعة ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1282ق؛ در پایان تاریخ 1282 ق که می توان آن را تاریخ نگارش نیز خواند؛ 21گ (196پ -216پ) [ف: 1 - 180]
آغاز: برابر؛ انجام: و یسیل الرطوبات اللزجة و یطیب الفم.
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1285ق؛ جلد: تیماج، 25گ (15پ- 39ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16 - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: فاعرف قدره و یسیل الرطوبات اللزجة و یطیب الفم
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد رضا خوانساری، تا: رجب 1300ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22گ، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 3 - 90] و [عکسی ف: 2 - 430]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في كيفية طبخ الصابون ... و صب علیه عشرة امثاله من الماء و اغله حتی ینتصف ثم صب علیه الماء العذب خمسه و الق فیه ...
خط: نستعلیق خوش، کا: ابراهیم بن علی اصغر همدانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با دستخط عبدالحسین صابونی کروبی؛ جلد: تیماج، 16گ (104-119)، 14 سطر (12×6/5)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 35 - 529]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 9گ (177-185)، اندازه: 18/5 × 29/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 149]
آغاز: برابر؛ انجام: علی قانون شرع الرساله بین النالح.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1312 و 1313ق؛ جلد: تیماج، 21 (142 -121)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5 - 1823]
آغاز: برابر؛ انجام: و یسیل الرطوبات اللزجة و یطیب الفم. قد کتبه مصنفه کریم بن ...
خط: نسخ پخته، کا: حسین بن هاشم موسوی، تا: 1317ق، برای میرزا محمد معین الاسلام بن میرزا حسن شیخ الاسلام (بهبهانی)، پدر اهدا کننده کتابخانه؛ 17گ، 22 سطر (16×8/5)، اندازه: 14/5 × 22/5 سم [ف: 1- 180]
خط: نسخ، کا: حسن بن علی بن محمد توبلی بحرانی، تا: 1314 1318ق؛ از این رساله فقط یک برگ نوشته شده؛ 1گ (311ر- 311پ)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 22 - 303]
بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: برابر
انجام: و صاعد القاطون علی السواء فاعرف قدره و یسیل الرطوبات اللزجه و یطیب الفم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 24ص، 22 سطر (15×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2 - 408]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا [الفبائي: - 415]
‘uyūn-ut tafāsīr
نامی از مؤلف در آن یافت نمی شود. دو کتاب بدین نام در کشف الظنون (143/2) ضبط شده، یکی: «عیون التفاسير بحذف التكارير» تأليف منصوری که نام او را ابو منصور حسین بن ابراهیم غواص سنجری است و دیگری «عیون التفاسير للفضلاء السماسير» تأليف شیخ شهاب الدين احمد بن محمود سیواسی (803ق) است که بدین عبارت ابتدا شده: «الحمدلله الذي أنزل القرآن کلاما فیما لا یحوم حوله عوج الخ». مؤلف در این کتاب چنین نگاشته که علماء و دانشمندان تفسیرهایی به عبارات شیرین
و لطیف تأليف نموده ولی چون اطلاع و استحضار بر مطالب آنها بر بعضی از طلاب سخت و گران بود از خداوند توفیق خواستم که از آنها تفسیر مختصری تأليف کنم که فهمیدن آن دشوار نباشد و مقصود را به خوبی ادا نماید. در مقدمه کتاب «معارج السئول و مدارج المأمول» که مختص به تفسیر آیات احکام است و دو نسخه از آن در مشهد مقدس حضرت رضا علیه السلام یکی در کتابخانه رضویه و دیگری در کتابخانه مدرسه فاضلیه موجود است، چنین نوشته شده: «اما بعد اشاره فرمود کسی که فرمان برداری او حتمی بود آن که از کتاب «عیون التفاسير» که خداوند بر من منت افتخار تأليف آن را ارزانی داشت آیات احکام را بیرون آورده و کتابی مستقل بر همان ترتیب و نهجی که شیخ ما بلکه شیخ عالم نادره نوع بنی آدم جامع الفروع و الاصول حاوی المنقول و المعقول شرف الشريعه و المله و الدنيا و الدين ابو عبدالله المقداد بن عبدالله بن محمد بن السيوري النجفي قدس الله سره و بحظيرة القدس سیره تأليف فرموده اند نیز تأليف نمایم». مؤلف این کتاب را در فهرست دو کتابخانه مذکور مختلف نوشته اند: در رضویه که به قرائنی پیش بنده قول آن موافق واقع است چنین نگاشته: «مؤلف عالم فاضل مولانا محمد حسن بن محمد بن ا حسن النجفي از علماء اواخر مایه نهم الى دهم و از دیباچه کتاب احتمال می رود که از تلامذه فاضل مقداد سیوری باشد و مرحوم خواجه شیر احمد بن عمید الملك تونی که واقف نسخه است به خط خود در ظهر ورق اول نوشته که قبر مولانا حسن نجفی در تون است». آخر نسخه کتابخانه رضویه نوشته شده: «و کان اتمام هذه النعمه عصر یوم السبت ثامن عشر جمادی الأولى سنه 891 علی ید الفقير إلى اللطيف الخفى الحسن بن محمد بن حسن النجفي»، وکاتب نسخه خود را غیاث الدين محمد بن شاه مرتضی در تاریخ 988ق برای خواجه شیر احمد واقف مذکور معرفی کرده است. در فهرست مدرسه فاضلیه مؤلف عین همین کتاب مذکور (معارج السئول) را «کمال الدين حسن بن محمد استر آبادی» معرفی کرده و نسخه آن کتابخانه در 1030ق نوشته شده فهرست فاضیلیه ص (53). ممکن است که کمال الدين لقب مؤلف بوده و در نسخه سابق بدان تصریح نشده باشد و حسن بن محمد در فهرست فاضلیه همان محمد حسن بن محمد مذکور در فهرست رضویه باشد و برای تخفیف چنان که متداول و معمول است محمد آن را ذکر نکرده باشند و مانعی ندارد که مؤلف اصلا استر آبادی بوده ولی در نجف ساکن شده و نجفی مشهور شده باشد. به هر حال نسخه که در این کتابخانه است چنان که مفصلا خواهد آمد فقط جلد سوم از «عیون التفاسير» می باشد. در خود کتاب ابدا نامی از مؤلف و نشانی از او نیست جز این که به قرائنی می توان آن را همان مؤلف «معارج السئول» و شیعی مذهب دانست گرچه تصریحی به این مسلک و مذهب در کتاب نیست بلکه تظاهر به عدم آن هم موجود است. به قرینه این که نسخه شماره 2006 در 885ق نوشته شده و به قرینه این که کلمات و عباراتی از کتاب اصلاح شده و در حاشیه عباراتی بر عبارات متن اضافه گردیده و اغلاط آن تصحیح شده و کیفیت خط نیز گواهی میدهد که در قرن نهم نوشته شده و فوق دانستیم که «معارج السئول» در 891 ق تأليف گردیده و به تصریح مؤلف پس از انتشار عیون التفاسير بوده و بنابر این که نسخه ذیل را اولین نسخه بدانیم که از سواد به بیاض آمده باشد شش سال پس از تأليف آن کتاب کتاب دوم را تأليف کرده است و به تصریح فهرست دار الكتب العربيه دانستیم که عیون التفاسير سیواسی در سه جلد است و این کتاب در چهار جلد تنظیم شده ظن قوی و گمان محکم پیدا شد که مؤلف این کتاب همان مؤلف «معارج السئول» است. از عیون التفاسير ابو منصور مذکور هم آثاری به دست نیامد و به قرائن مذکوره تصور نمی توان نمود که این کتاب تأليف ابو منصور باشد. طرز این تفسیر آن است که بدو“ در ابتدای هر سوره دو روایت یکی از ابی و دیگری از حضرت صادق و یا حضرت باقر علیهما السلام در فضیلت قرائت آن ذکر پس از آن عدد آیات و مکی یا مدنی بودن آن را بیان و ارتباط و مناسبت هر سوره را با سوره پیش از آن نیز بیان فرموده پس از آن قسمت قسمت آیات را نقل و مطالب معانی و بیانی و نحوی و صرفی و لغوی و قرائتی آنها را ذکر و به همین نحو پیش می رود تا به آخر می رسد و به مناسبت به اشعار و اقوال بزرگان از علماء و ادباء و عرفا چون سید مرتضی علم الهدي و خواجه انصاری و ابن شهر آشوب و سفیان ثوری و شافعی و ابو حنیفه و ابو الطيب متنبی و مفسرین معروف و غیرهم استشهاد کرده اند و اشکالات و سؤالاتي که ممکن است بشود در تحت عنوان «فان قلت» ذکر و خودشان جواب آنها را در تحت عنوان «قلت» گفته اند. اخبار و احادیثی از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه اثنا عشر (علیهم السلام) نیز به مناسبت نقل می کند و از حاشیه میر سید شریف (-816ق) بر کشاف به مناسبتی نام می برند. مجلد ذیل که مشتمل بر تفسیر ربع قرآن است تقریبا 24400 بیت می باشد بنابراین تمام این تفسیر 100000 بیت کتابت داشته است، مجلد سوم و مشتمل بر تفسیر سوره مریم تا آخر تفسیر سوره فاطر (ملائکه) می باشد. (ابن یوسف)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2006
خط: نسخ خوب، کا: محمد بن علی بن اسد، تا: 885ق؛ افتادگی: آغاز (ورق اول و وسط (سه ورق)؛ در حاشیه تمام صفحات یا بیشتر آنها کلمات افتاده از متن و یا کلماتی که در متن غلط نوشته شده اند نگاشته ظاهر این است که این قسمت خط خود مؤلف بوده باشد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 395ص، 19 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 1 - 144]
‘uyūn-ut tafāsīr li-l-fudalā’-is samāsīr
سیواسی، احمد بن محمود، - 803 قمری
sīvāsī, ahmad ebn-e mahmūd (- 1401)
تفسیر مزجی مختصری است که به جهت نزدیک نمودن معانی قرآن کریم به اذهان مردم نوشته شده و از تفاصیل خودداری می نماید.
آغاز: الحمد لله الذي انزل القرآن کلاما لا یحوم حوله تموج و جعله کتابا محکما بنظم معجز ... اما بعد فان کتاب الله المجيد هو منبع الاصول الدين و مجمع الاحكام الشرعية ..
آغاز: ... قسم، اقسم به الله تعالی و هو اسم من اسماء الحسني و المعنى إقراء کهیعص او أنه مرکب من حروف یشیر کل منها الى صفة من صفاته العظمي؛ انجام: و هو الأبصار و الظهور روی عن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم في شأنهما لقد أنزلت علی سورتان ما أنزل مثلهما و انك لن تقراء سورتین احب و ارضی عند الله منهما. از سوره مریم تا آخر تفسیر؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن حسن بن حاجی عوض، تا: چهارشنبه 1 شعبان 868ق؛ جلد: میشن مشکی، 226گ، 29 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 35 - 137]
از انفال تا نحل؛ خط: نسخ، کا: محمود بن خلیل بن عمر، تا جمعه میانه های جمادی الثاني 884ق؛ افتادگی: انجام؛ 281گ، 23 سطر (19×11)، اندازه: 26×18سم [ف: 17 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: کان له نور یتلالا من مضجعه الي بیت المعمور نشو ذلك النور ملائكة یصلون علیه و یستغفرون له حتی یستیقظ قال صلی الله علیه و آله من قرأ سورة الكهف فهو معصوم ثمانية ایام من کل فتنة.
خط: نسخ، کا: شیخ درویش بن الحسن، تا: 1067ق؛ رکابه دار؛ 264گ، 25سطر (23×12/5)، اندازه: 18×27/5سم [مختصر ف: 566]
آغاز: برابر؛ انجام: فاطر السماوات و الارض ای خالقهما لا شریك لك في خلقهما أو نصب الوصف لرب .. از اول قرآن تا مقدار از تفسیر سوره یوسف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه قدیم و نفیس، محشی؛ در برگی قبل از کتاب یادداشت هایی است که حافظ احمد نوشته؛ 249گ، 23 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 3 - 94]
‘uyūn-ut tawārī×
ابن شاکر کتبی، محمد بن شاکر، 681؟ - 764 قمری
ebn-e šāker-e kotobī, mohammad ebn-e šāker (1283 - 1363)
چون علم تاریخ یکی از مباحث مشکل علوم است و به واسطه آن از اخبار گذشتگان اطلاع حاصل می آید، لهذا مؤلف تصمیم به تأليف این کتاب نموده و ابتداء تاریخ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و سپس سیره صحابه و خلفاء و تابعین آنان را مورد بررسی قرار داده است. کتاب مفصلی است در تاریخ دوره اسلامی در بیش از بیست مجلد. ابن شاکر، کتاب را به ترتیب سنین مرتب نموده و بعد از ذکر حوادث هر سال، به تراجم اعیانی که در آن سال در گذشته اند می پردازد. وی کتاب را با سیره پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) آغاز و تا زمان خود ادامه داده است.
چاپ: بغداد، وزارة الثقافة، محقق: فیصل السامر و نبيلة عبدالمنعم داود، جزء 12، 576ص، 1396ق.
[دنا 730/7 -731 (41 نسخه)؛ کشف الظنون 1185/2؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 149/1؛ الاعلام 156/6؛ معجم المؤلفين 61/1]
آغاز: السنة الثامنة و الثمانون و ستمایه، استهلت هذه السنظ و خليفة المسلمين الحاكم بأمر الله ابوالعباس؛ انجام: ووجد عند صهره الامير موسی ثمان صنادیق لم یعلم ما فیها حملت الى الدار و حمل ایضا الى الخزانة تفاصیل ... عمل الدار الف تفصیله.
نسخه اصل: دار الكتب المصرية، ش 1497 تاریخ. مشتمل است بر حوادث سال 688 تا تقریبا پایان سال 710ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ روی صفحه عنوان «الثاني عشر من عیون التواريخ» ثبت شده، برای خزانه ناصرية؛ 170 گ، 17 سطر [عکسی ف: 2 - 53]
آغاز: قضا و لم یقض من احبابه ارباصب اذا مر خفاق النسيم صبا؛ انجام: لا تغیرت عن عهود هواکم ** عن وفایی الى حلول وفاتی. وله أشياء غیر ذلك رحمه الله تعالی و جمعنا و ایاه في دار کرامته.
نسخه اصل: کتابخانه کوپریلی، ش 1121؛ قطعه اندکی از کتاب را در بر دارد و شامل وقایع سال های 736 و 737 ق است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 18 27ص، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 520]
آغاز: السنة الحاديظ عشر و الأربعمايه، فیها کانت غيبة الحاكم صاحب مصر و ذلك أنه لما ليلة الثلاثا؛ انجام: و کان کثیر الشأن وافر الحرمة مجاب الدعوة ... ویتلوه في الجزء الذي تلیه السنة الخمسون و الاربعمايه ... و حسبنا الله و نعم الوكيل
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 1493. مشتمل است بر حوادث سال 411 تا پایان سال 449ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا اواخر قرن 18 روی صفحه عنوان «الحادي عشر من عیون التواريخ» ثبت شده؛ واقف: فیض الله افندی؛ 234 گ، 17 سطر [عکسی ف: 2 - 50 و 242]
آغاز: السنة الرابعة و العشرون و الخمسمايه، فیها کانت زلزلة عظيمة بالعراق، انجام: تم الجزء الرابع عشر من عیون التواريخ و یتلوه في الذي تلیه السنة الحادية و الستون و الخمسمايه ... و حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 1494. مشتمل است بر حوادث سال 524 تا پایان سال 560ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا قرن 18 روی صفحه عنوان «الرابع عشر» ثبت شده؛ محشی؛ واقف: فیض الله افندی؛ 242گ، 17 سطر [عکسی ف: 2 - 51]
آغاز: ذکر استقلال ابی العباس عبدالله بن محمد السفاح بالخلافظ ... وقیل الأول من هذه السنة و هی سنة اثنتین و ثلاثین و ماية؛ انجام: و فیها توفی هشام بن اسماعیل الدمشقي ... و کان ثقة رحمه الله تعالی ورحم سایر المسلمين آمین، آخر الجزء الثالث و یتلوه في اول الرابع: ثم دخلت سنة ثمانی عشرة و مأتين فیها شدد المأمون علی الناس في القول بخلق القرآن.
نسخه اصل: ظاهرية - ش تاریخ /44 (عش، فهرس التاريخ و ملحقاته /5). مشتمل است بر حوادث سال 132، تا پایان سال 217ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 احتمالا در عصر مؤلف یا اندکی بعد از در گذشت وی؛ روی صفحه عنوان «الجزء الثالث» ثبت شده، محشی؛ از موقوفات اسعد پاشا والی شام؛ 276 گ، 21سطر [عکسی ف: 2 - 47 و 242]
آغاز: لو سافر رجل الى الصين حتی تحصل تفسیر محمد بن جریر الطبري لم یکن ذلك کثیرا؛ انجام: و فیها توفی ابو زرعة الكشي محمد بن یوسف الجرجاني ... و صنف وجمع الأبواب و المشايخ و جاور بمكة سنوات و بها توفی رحمه الله تعالی و ایانا و جمیع المسلمين.
نسخه اصل: ظاهریه، ش تاریخ /48 (یوسف العش، فهرس التاريخ و ملحقاته /6). مشتمل است بر مقداری از حوادث سال 310، تا پایان سال 390ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 احتمالا در عصر مؤلف یا اندکی بعد از درگذشت وی؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 264گ، 21سطر [عکسی ف: 2 - 48]
آغاز: السنة الرابعة و الأربعمايه، في یوم الخميس غرة ربیع الأول جلس الخليفة القادر بالله؛ انجام: وفیها توفی: یحیی بن هشام بن احمد ... توفی ببطلیوس في هذه السنة رحمه الله تعالی، آخر الجزء الثالث عشر من کتاب عیون التواريخ ...
نسخه اصل: ظاهریه، ش (تاریخ /49) (یوسف العش، فهرس التاريخ و ملحقاته /7). مشتمل است بر حوادث سال 404 تا پایان سال 437 هی
خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: احتمالا قرن 8 روی صفحه عنوان «الجزء الثالث عشر» ثبت شده، محشی؛ از موقوفات اسعد پاشا؛ 217گ، 17 سطر [عکسی ف: 2 - 49]
آغاز: الحمد لله الذي منحنا مزید الاحسان، و خص بالهداية و النطق نوع الانسان؛ انجام: تم الجزء الأول من عیون التواريخ علی ید جامعه محمد بن شاکر بن احمد الكتبي و یتلوه في الجزء الثاني ... و الحمدلله رب العالمين.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/1 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 73/3). مشتمل است بر اول کتاب تا سال یازدهم هجری، روی صفحه عنوان (الجزء الأول) ثبت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، با نشانه بلاغ؛ 177 گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 32]
آغاز: قال سیف بن عمر عن سهل بن یوسف ... قال لما توفی رسول الله (صلی الله علیه و آله)؛ انجام: اذا من الله علیك بالاسلام، تم الجز و الثاني من عیون التواريخ یتلوه في الجزء الثالث السنة الرابعة و الخمسون ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/2 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 374/3). مشتمل است بر حوادث سال یازدهم، تا پایان سال پنجاه و سوم هجری، روی صفحه اول عنوان (الجزء الثاني) ثبت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 مصحح، با نشانه بلاغ؛ تملک: ابراهیم بن عبد الرحمن بن قاضی عجلون؛ 171 گ، 19سطر [عکسی ف: 2 - 34]
آغاز: السنة الرابعة و الخمسون: فیها عزل معاوية سعید بن العاص عن المدينة؛ انجام: و فیها توفی: حمید بن عبد الرحمن بن عوف ... تم الجزء الثالث من عیون التواريخ علی ید جامعة الفقير إلى رحمة الله تعالی محمد بن شاکر بن احمد الكتبي ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/3 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 374/3). مشتمل است بر حوادث سال پنجاه و چهارم، تا پایان سال نود و پنجم هجری، روی صفحه عنوان «الجزء الثالث» ثبت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، با نشانه بلاغ؛ تملک: ابراهیم بن قاضی عجلون؛ 174گ، 19سطر [عکسی ف: 2 - 34]
آغاز: السنة السادسة والتسعون: فیها تکامل بناء الجامع الأموي بدمشق؛ انجام: و قد خرجنا عن المقصود، تم الجزء الرابع من عیون التواريخ و یتلوه في الجزء الخامس ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/4 .A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 274/3). مشتمل است بر حوادث سال و نود و ششم، تا پایان سال یکصد و بیستم هجری روی صفحه عنوان «الجزء الرابع» ثبت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 مصحح، با نشانه بلاغ؛ 168گ [عکسی ف: 2 - 35]
آغاز: ثم دخلت سنة أربع و اربعین و مائة، فیها قدم محمد المهدي علی ابیه؛ انجام: تم الجزء السادس من عیون التواريخ علی ید
جامعه محمد بن شاکر بن احمد الكتبي ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/6 A. (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 374/3). مشتمل است بر حوادث سال یکصد و چهل و چهارم، تا پایان سال یکصد و هشتاد و پنج هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 روی صفحه عنوان «الجزء السادس» ثبت شده؛ مصحح؛ 176گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 37]
آغاز: ثم دخلت سنة ست و ثمانین و مائظ، فیها خرج علی بن عیسی بن ماهان من مرو؛ انجام: تم الجزء السابع من عیون التواريخ علی ید جامعه محمد بن شاکر بن احمد الكتبي ...
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/7 A. (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 375/3). مشتمل است بر حوادث سال یکصد و هشتاد و ششم، تا پایان سال دویست و هفدهم هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 روی صفحه عنوان «الجزء السابع» ثبت شده، مصحح؛ 175 گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 38]
آغاز: السنة السابعة والتسعون بعد المائتين؛ انجام: تم الجزء العاشر من عیون التواريخ علی ید جامعه محمد بن شاکر بن احمد الكتبي.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/10 A . (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 375/3). مشتمل است بر حوادث سال دویست و نود و هفتم، تا پایان سال سیصد و سی و هفتم هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 روی صفحه عنوان «الجزء العاشر» ثبت شده، مصحح؛ 171 گ، 19 سطر [عکسی ف: 2- 39 و 237]
آغاز: السنة الثامنة و الثلثون و الثلثمائة، في ربیع الأول منها وقعت فتنة بین الشيعة و اهل السنة؛ انجام: تم الجزء الحادي عشر من عیون التواريخ علی ید جامعه محمد بن شاکر بن احمد الكتبي.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/11 A. (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 375/3). مشتمل است بر حوادث سال سیصد و سی هشتم، تا پایان سال سیصد و هفتاد و دوم هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 روی صفحه عنوان «الجزء الحادي عشر» ثبت شده؛ مصحح؛ 174گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 40 و 240]
آغاز: ذکر من توفی في هذه السنة من الأعيان و هی السنة الحاديظ و الأربعون و الخمسمايه؛ انجام: و اقام الصالح بدمشق تمام هذه السنة، تم الجزء السابع عشر من عیون التواريخ و یتلوه الثامن عشر في السنة السبعون و الخمسمايه حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/17 A. (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 376/3). مشتمل است بر حوادث سال پانصد و چهل و یکم، تا پایان سال پانصد و شصت و نهم هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 روی صفحه عنوان «الجزء السابع عشر» ثبت شده؛ مصحح: تملک: عبدالواحد حنفی به تاریخ 786ق، ابراهیم بن قاضی عجلون شافعی؛ 167گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 427]
آغاز: السنة الثامنة و الثمانون و الستمايه، استهلت هذه السنه و خليفة المسلمين الامام الحاكم بامر الله ابوالعباس احمد العباسي امیر المؤمنين و سلطان الديار المصريه و الشامية؛ انجام: تم الجزء الثاني و العشرون من عیون التواريخ علی ید جامعه العبد ... محمد بن شاکر بن احمد الكتبي ... ویتلوه في الجزر الثالث و العشرون ... و حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2922/22 A. (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 376/3). مشتمل است بر حوادث سال ششصد و هشتاد و هشت، تا پایان سال هفصد و ده هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 روی صفحه عنوان «الجزء الثاني و العشرون» ثبت شده؛ مصحح؛ تملک: ابراهیم بن قاضی عجلون؛ 173گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 44]
آغاز: فیها کان قدوم المأمون ارض العراق؛ انجام: وفیها ابو الحسن احمد بن محمد ... مؤذن المسجد الحرام و شیخ .. ولد سنة سبعین و مایه و قراء علی عکرمه.
نسخه اصل: ظاهریه - دمشق، بشماره (تاریخ /47) (عش، فهرس التاريخ /6). مشتمل است بر حوادث سال دویست و چهارم، تا پایان سال دویست و پنجاه هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 8 افتادگی: انجام؛ روی صفحه عنوان «الجزء السادس» ثبت شده؛ 187 گ، 23سطر [عکسی ف: 2 - 39]
آغاز: تبرأ من قتلی و عینی تری دمی ** علی خده من سیف جفنیه یسفح؛ انجام: اخر الجزء التاسع و یتلوه في اول العاشر السنة السبعمايه، استهلت هذا السنة و خليفة المسلمين الامام الحاكم بامر الله ابی العباس.
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 1491. مشتمل است بر حوادث اوایل سال 649 تا پایان سال 699ق قبل از کتاب الجزء التاسع» ثبت شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز؛ در پایان تاریخ مطالعه یکی از علماء در 799ق و غیر آن نوشته شده؛ 294گ، 21 سطر [عکسی ف: 2 - 45 و 241]
آغاز: السنة العاشرة و الأربعمائه، فیها ورد کتاب من عین الدولة محمود بن سبکتکین یذکر فیه ما افتتحه في الهند، انجام: تم الجزء العاشر من عیون التواريخ یتلوه الجزر و الحادي عشر السنة الستون و الاربعمايه.
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین، ش 3393 (اربری، فهرست خطی عربی 62/2). مشتمل است بر حوادث سال چهار صد و دهم، تا پایان سال چهار صد و پنجاه و نهم هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 760ق؛ روی صفحه عنوان «الجزء العاشر» ثبت شده،
مصحح، با نشانه بلاغ و مقابله؛ 200گ، 23سطر [عکسی ف: 2 - 42]
آغاز: و فیها توفی محی الدين احمد بن عبد الواحد بن السابق الحلبي؛ انجام: و حج بالناس من الديار المصرية الأمير شمس الدين ... المنصوري و لم یحج من الشام الا طايفة يسيرة من التجار ... و توجهوا مع الركب المصري، تم الجزء السادس عشر من عیون التواريخ ...
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 1489. مشتمل است بر نیمی از حوادث سال 659 تا پایان سال 709ق؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن احمد بن ادریس حنفی ترکانی مصری، تا: قرن 19 در پایان نسخه «الجزء السادس عشر» ثبت شده، مصحح، با نشانی بلاغ؛ تملکی تاریخ 894ق؛ در پایان ابراهیم بن محمدبن دقاق نوشته است که کتاب را مطالعه نموده؛ 202گ، 23 سطر [عکسی ف: 2 - 52]
آغاز: ثم دخلت سنة خمس وخمسین و ماية، فمن الحوادث فتوح یزید بن حاتم افريقية؛ انجام: تم الجزء الخامس من عیون التواريخ و یتلوه السادس ... و هو حسبی و نعم الوكيل
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 1488. مشتمل است بر حوادث سال 155، تا پایان سال 203ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا احتمالا قرن 19 روی صفحه عنوان «الجزء الخامس» ثبت شده؛ محشی؛ 194 گ، 23 سطر [عکسی ف: 2 - 50]
آغاز: السنة السبعمايه، استهلت هذا السنة و خليفة المسلمين الامام الحاكم بأمر الله ابوالعباس؛ انجام: و فیها توفی الامير صفی الدين ... الدواوين بدمشق و ولاية نابلس ثم باشر نظر الحرمين القدس و الخيل و کانت وفاته هنالك في التاريخ المذكور، تم الكتاب بحمد الله تعالی و حسن توفیقه ..
نسخه اصل: قره چلبی زاده، منتقله به سلیمانیه - استانبول، ش 276. مشتمل است بر حوادث سال هفتصد، تا پایان سال هفتصد و شصت هجری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 342گ، 21 سطر [عکسی ف: 2 - 45]
آغاز: ذکر من توفی في السنة الثالثة و الثمانين و الستمايه من الأعيان، فیها توفی قاضی القضاة عز الدين ابو المفاخر؛ انجام: و حج بالناس في هذه السنة من الشام: الأمير زین الدين .. تم الجزء التاسع عشر و یتلوه في الذي تلیه ذکر من توفی في السنة السادسة و السبعمايه و الحمدلله وصلی الله علی سیدنا محمد و آله ...
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین، ش 4257 (آربری، فهرست خطی عربی 76/5). مشتمل است بر ذکر در گذشتگان در سال 683 تا پایان سال 705ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ روی صفحه عنوان «التاسع عشر من عیون التواريخ» ثبت شده، مصحح: 226 گ، 17سطر [عکسی ف: 2 - 53]
آغاز: بسم الله ... ثم استهلت السنة الحادية و العشرين و المايه؟ انجام: تم الجزء الخامس من تجزئة المؤلف من خطه رحمه الله تعالی اختصارا ...
نسخه اصل: ظاهریه – دمشق، ش تاریخ /45 (عش، فهرس التاريخ و ملحقاته (6). مشتمل است بر حوادث سال یکصد و بیست و یکم، تا پایان سال یکصد و چهل و سوم هجری؛ خط: رقعی، کا: احمد بن محمد بن احمد بن محمد بن طوق، تا: 25 جمادی الاول 860ق؛ روی صفحه عنوان «الجزء الخامس» ثبت شده، یوسف العش، در وصف این نسخه می نویسد: کاتب نسخه، بعضی از تراجم را اختصار نموده است، و اکثر اختصارات وی در عدم نقل اشعار مرویه می باشد، از روی نسخه خط مؤلف، مصحح؛ 100گ [عکسی ف: 2 - 36]
آغاز: ناخوانا: وان تقدم الى القبلة اکثرهم قرانا و صلی علیهم، و کان کلما اتی شهید جعل حمزة معه و صلی علیهما؛ انجام: و ما فقد الماضون مثل محمد ** ولا مثله حتی القيامه یفقد صلی الله علیه و علی آله و أصحابه و أزواجه و ذریته الطاهرين و عشیرته و سلم کثیرا.
نسخه اصل: ظاهرية - دمشق، ش تاریخ /43 (عش، فهرس التاريخ /4). مشتمل است بر اول کتاب، تا سال یازدهم هجری؛ خط: نسخ، کا: حسن بن علی بن عبید بن احمد مرداوی مقدسی حنبلی، تا: 878ق، جا: مردا الجامع الكبير؛ متأسفانه در این تصویر، به جهت اشکالی که در فیلم بوده مقدار 58 برگ از اول کتاب چاپ نشده؛ 158گ، 21 سطر [عکسی ف: 2 - 46]
آغاز: السنة الخامسة و الستون و الثلاثمايه، فیها قسم رکن الدولظ بن بویه ممالکه بین اولاده؛ انجام: و کان عداً صالح رحمه الله تعالی و ایانا و جمیع المسلمين ... و یتلوه السنة الثالثة و الاربعمائه.
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 1492. مشتمل است بر حوادث سال سیصد و شصت و پنجم، تا پایان سال چهار صد و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 881ق؛ روی صفحه عنوان الجزء العاشر» ثبت شده؛ مصحح؛ تملک: محمد بن محمد ... به تاریخ 938ق؛ 174 گ، 23 سطر [عکسی ف: 2 - 41 و 241]
آغاز: الحمد لله الذي منحنا مزید الاحسان و خصص بالنطق و الهداية نوع الانسان و شرفه علی سائر المخلوقات بما آتاه من الفضل المبين
نسخه اصلی: کتابخانه فیض الله افندی - ترکیه 1485. جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 913ق؛ یادداشتی درباره مؤلف و تأليف او از «محمد بحری» آمده؛ واقف: شیخ الاسلام فیض الله افندی، 1112؛ 651ص [عکسی ف: 3 - 30]
آغاز: السنة السادسة و التسعون فیها تکامل بناء الجامع الأموي بدمشق علی ید بانیه الوليد بن عبد الملك بن مروان
نسخه اصلی: کتابخانه فیض الله افندی - ترکیه 1485. جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: فیض الله افندی؛ 183ص [عکسی ف: 3 - 31]
uyun-ujawahir-in naqqad fi hujjiyat-i a×bar-il ahad
انصاری، بدر الدين بن احمد، ق 11 قمری
ansārī, badr-od-dīn bn ahmad (- 17c)
رساله ای است در بیان حجیت خبر واحد که مؤلف آنچه خود به دلیل قاطع درک کرده در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه» گرد آورده: المقدمة: في تعریف الخبر و بیان النسبة بینه و بین الحديث و الأثر؛ فصل 1. الخبر المتواتر و احکامه؛ 2. خبر الواحد و حجیته و بیان الخلاف فیه؛ 3. الخبر المحفوف بالقرائن و هل یفید العلم أم لاء الخاتمة: في الأخبار الدالة علی حجية خبر الواحد.
قائن؛ مدرسه جعفریه؛ شماره نسخه: 86
آغاز: الحمدلله الاحد الفرد الصمد الذي لم یتخذ صاحبة ولا ولدا ولم یکن له شریك في الملك ولم یکن له کفوا أحد
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد مؤمن درخچی قائنی، تا: 23 محرم 1078ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سلطان محمود قائنی؛ 66 گ، اندازه: 25×13/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 76]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1695
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 – 152]
uyun-ul hisab
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 17c)
یک دوره علم حساب قدیم است شامل یک «مقدمه» و هفت «باب»: مقدمه در تعریف حساب و عدد؛ باب 1. حساب صحیح که شامل چهار عمل اصلی می باشد؛ باب 2. حساب کسرها مشتمل بر یک مقدمه و سیزده مطلب؛ باب 3. حساب اهل تنجیم بر پایه 60 بجای 10 و تبدیل آنها به یکدیگر دارای دو مقدمه و شش مطلب؛ باب 4. مساحت، در یک مقدمه و شش مطلب؟ باب 5. استخراج مجهولات از طریق تناسب؛ باب 6. استخراج مجهولات از طریق دیگر؛ باب 7. جبر و مقابله دارای مقدمه و شش مطلب. در آخر هم حل المسائل دارد که 148 مسأله را حل نموده است. استاد عبدالحسین حائری می گوید: «این کتاب به سال 1047 ق تأليف شده» و مرحوم آقا بزرگی در الروضة النضرة گوید: «مؤلف، قبل از سال 1056 ق در گذشته است».
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله علی ما ... من ضروب نعمته المتضاعفة و منحنا من لطائف قسمته المترادفة
انجام کتاب: الى أن یوضع السود فتضع البيض في النقطة الباقية ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في الرسالة والصلوة علی خاتم الرساله.
[دنا 731733/7 (63 نسخه)؛ گاهنامه 1311 ص 168؛ تاریخ ریاضی دکتر مصاحب ص 151، 160، 274؛ الذريعة 178/15 و 378/15 -379؛ کشف الظنون 133/2؛ علم الفلك في العراق عزاوی (مجله علمی دمشق) 403/29]
شرح و حواشی:
1- ذیل عیون الحساب؛ یزدی، محمد باقر بن زین العابدين (-11)
2- عیون الحساب (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127)
آغاز: ... قاعدة: قد یسهل الضرب بتصنیف احد المضروبين ... (134 پ) المطلب السابع: القسمة و هو تحصیل عدد یکون نسبة الى الواحد، كنسبة المقسوم إلى المقسوم علیه؛ انجام: (106 پ) الباب الثاني في حساب الكسور و فیه مقدمة و ثلاثة عشر مطلبة ... (160 پ) المطلب التاسع في استخراج الضلع الاول (161 پ) المطلب العاشر في بیان القاعدة الموعودة ... للمخرج في الربع رددناهما الى ربعیهما حصل ... مثال آخر اردنا ..
خط: نسخ، کا: گویا به خط صدرالاسلام بن ابوالمولی، تا: 982ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشانی های «میرزا حکیم»، «حواشی الاستاذ سلمه الله»، «لاستاذنا عبدالرحیم سلمه الله تعالی»، «لراقمه عفی عنه» دارد که در سال 1115ق نگاشته شده، «لاستاذنا ح ک زید فضله»، «منه رحمه الله تعالی» که از مولف نقل گردیده، و با عنوان «قال الأستاذ حکیم بن علاء الدين الحسني سلمه الله»، در حاشیه برگ 131پ از شرح عیون الحساب تأليف فرزند مولف یاد شده با این عبارت: «تسمیته بالضرب الحسنى کان وجهه، آن مولانا محمد حسین بن المصنف- رحمهما الله تعالی - استنبط هذا الوجه و کذا في تربیع الحسيني و کانی رایت من خط المنصف، هذا الوجه في حاشية نسخة قديمة لم تکن حاضرة عندی الان»؛ جلد: تیماج، 32گ (130ر-161پ)، 20 سطر (5/5×12)، اندازه: 19×13/5 سم [میراث شهاب: س 13 ش 1 و 2 - 169]
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 یا اواخر 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 651ص، 13 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 19 - 224]
آغاز: مقدمة الحساب علم بقوانین استخراج المجهولات العددية من المعلومات المخصوصة؛ انجام: في استخراج الاعداد المضمرة ... فهی التي علی نسبة الضعف وهی 1 و 2 و 4 و 8 و 16 و هکذا .
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه، منه عفی عنه، خلاصه شیخ بهاء الدين غفر الله له (نورالله قبره) ح کی، ع، شرح نفیسی»؛ کاغذ: سپاهانی، 54گ، 20 سطر (16×6)، اندازه: 14×19 سم [ف: 14 - 3830]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ از کتابخانه خان لر میرزای احتشام الدوله در ذیقعده 1270؛ کاغذ: سپاهانی، 165گ، 14 سطر (12×6)، اندازه: 20×13سم [ف: 16 - 402]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 160گ، 23 سطر (14×6)، اندازه: 12×19 سم [ف: 16 - 237]
آغاز: و لما کانتا هاتان القاعدتان محتاجتین الى جمع الأعداد و حفظها، فلا بأس أن نذکر طریق ضبط الأعداد بالأصابع و هو المسمى بالعقود، فأقول: قد وضع القدماء ثمان عشرة صور من لمسة اليمني لضبط الواحد الى تسعة و تسعین؛ انجام: و قس علیه ما عداه، أقول لو جعلنا وضع عشرة آلاف مختصا بالیسری لأمكن ضبط العدد من الواحد الى عشرة آلاف و تسعة و تسعین ... بخشی از کتاب عیون الحساب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 1911ص (179)، سطور چلیپایی، اندازه: 17×8سم [ف: 39-361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ مجدول، محشی؛ 124گ، 19 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 8- 323]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 227گ، 17 سطر (14×6)، اندازه: 23×13سم [سنا: ف: 1- 353]
آغاز: بسمله الباب الخامس في استخراج المجهولات بقاعدة الأربعة المتناسبه و هو انه اذا کان مقدار واحد من اربعة مقادیر؛ انجام: برابر از باب پنجم تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «عبده فتح الله الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 17 سطر (13×6/5)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 3 - 1300]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ نکته ای درباره جذر اصم و منطق در پایان؛ جلد: تیماج، 186 گ، 15 سطر (13×6/5)، اندازه: 18×12سم [ف: 5- 345]
خط: نستعلیق، کا: بهرام ظهیری، تا: 20 ربیع الثاني 1055ق؛ محشی؛ 205گ، 15 سطر، اندازه: 17/2×11 سم [ف: 1- 378]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 12 جمادی الثاني 1065ق؛ 45گ، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 99]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 12 جمادی الثاني 1065ق؛ 78گ، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2 - 100]
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم دامغانی، تا: 16 ذیحجه 1068ق؛ تملک: ابراهیم بن درویش محمد نجفی، محمد حسین ایروانی به تاریخ شوال 1239 با مهر «عبده الراجي محمد حسین» (بیضی)، محمد بن رضی الدين هروی با مهر «یقینی بالله یقینی عبده محمد مهدی» (مربع)؛ مهر: «محمد علی الحسيني» (بیضی)، «افوض امری الى الله عبده محمد یوسف»، «عبده محمد رضا الحسيني»، «بنده آل محمد باقر» (احتمالا از مؤلف است)؛ جلد: تیماج قرمز، 123گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×10 سم [ف: 18 - 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1068ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 198 گ، 21 سطر (14×16)، اندازه: 23×13سم [ف: 8- 484]
خط: نسخ، بی کا، تا: 2 ربیع الثاني 1073ق؛ با یادداشت علم الهدي کاشانی که نسخه را نویسانده و از اینکه مؤلف را خود دیده یاد کرده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 179 گ، 17 سطر، اندازه: 26/8×17/3 سم [ف: 1- 378]
آغاز: مقدمه: الحساب علم بقوانین استخراج المجهولات العددية من المعلومات المخصوصه، و موضوعه العدد، و هو الكمية المتالفة من الوحدات، و الوحدة ما به یقال للشیء انه واحد؛ انجام: تضرب عدد اليمين. تم بعون الله تعالی. تم هذا الكتاب في یوم پنج شنبه 17 شهر شعبان المعظم سنة 1075 ق.
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 شعبان 1075ق؛ 133گ (225-357) [ف: 22-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 3 شعبان 1076ق؛ مجدول؛ 105گ (1پ-105ر)، 25 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 10 - 139]
آغاز: الأول فکان سبعة عشر و ضعنا السبعة تحت الثمانية حافظین للعشرة واحدا و لما کان مراتب المضروب اربعا ترکنا الأحاد
خط: نستعلیق، کا: محمد صفی بن محمد ظهیر، تا: شنبه 15 رمضان 1082ق؛ مجدول، مصحح، با امضای مقابله با نسخه اصل، محشی به نقل از مولف و برخی با عنوان «محمد مجید»؛ جلد: تیماج، 214گ، 17 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 20 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر مهدی بن میر محمد باقر حسینی سپاهانی، تا: جمادی الثاني 1084ق؛ مقابله شده، بسیار پاکیزه، محشی با نشان منه رحمه الله»، «منه عفی عنه»، «منه دام ظله» و «منه ره» و از محمد حسین سلمه الله تعالی»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 205گ، 17 سطر (5×11/5)، اندازه: 18×10 سم [ف: 4 - 921]
خط: نسخ، کا: محمد اشرف یزدی، تا: 1085ق؛ مقابله کرده او با خط مصنف در روز چهارشنبه 12 جمادی الاول 1085 با میرزا سید محمد حکیم فیلسوف، محشی با نشان «منه، منه ره»؛ تملک: ابوالحسن بن رضی الدين محمد حسینی مورخ 1080؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 147گ (13-159پ)، 20 سطر (13×7)، اندازه: 18×13سم [ف: 16 - 432] و [فیلم ها ف: 1 - 706]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 52/2
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 443]
آغاز: ثم ترکنا المأت فکان المراتب الأربع التي بعدها احد و عشرین و مع المحفوظ؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم، تا: 1086ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 224گ، 15 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 44 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن بایزید، تا: 3 جمادی الاول 1086ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ مهر: «عبده ابوالقاسم بن احمد الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 126 گ، 24 سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف: 5 - 256]
خط: نستعلیق، کا: ملا غازی بن بدیع الزمان انصاری، تا: 1088ق؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 313ص (2- 314)، 21 سطر، اندازه: 226×12/5 سم [ف: 19 - 217]
آغاز: في إستخراج الأعداد المضمرة، مرة بزيادة نصفه علیه و أسأله هل فیه کسر، فإن قال: نعم، فاضمر واحدة و مرة بإكماله ثم مرة بزيادة نصف المجتمع علیه و أسأله عن الكسر، فإن قال: نعم، فاضمر له إثنين؛ انجام: فضلع الأسود في المنتهى و هکذا تعد النقاط لا السود الموضوعة إلى أن یوضع السود فتضع البيض في النقط الباقية بخشی از کتاب عیون الحساب می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر بن حسن، تا: 1091ق، جا؛ تهران؛ محشی؛ 3گ (181ر -183ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 17×7/5 سم [ف: 39 - 362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن حاج علی، تا: 1093ق؛ از روی نسخه که در حیات مؤلف به سال 1007ق کتابت شده بوده برداشته شده، سپس با نسخه که مصنف و فرزند وی آن را تصحیح کرده بوده اند مقابله و تصحیح گردیده، محشی با نشان «منه مدظله»؛ کاغذ: ایرانی، 329ص، 20 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 4- 229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد حسین بن محمد صالح مازندرانی، تا: 1 شعبان 1093ق؛ مجدول، محشی با نشان «منه ره» با کاغذ: شبیه پوست آهوی سفید، جلد: تیماج، 198گ، 15 سطر، اندازه: 12×7/5 سم [ف: 5 - 343]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1096ق؛ مجدول؛ تملک: محمد علی بن عبد الحق حسینی طبسی گیلگی؛ جلد: تیماج، 212 گ، 15 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 17 - 45]
خط: نستعلیق، کا: سعید بن محمد باقر بن عبدالرزاق کاشانی، تا: جمعه 12 ربیع الاول 1099ق؛ تملک: محمد سعید (قاضی سعید قمی)، عبدالعظیم بن عبدالغنی حیسنی با مهر «ذلك الفوز العظيم» (بیضی)، مهدی لاجوردی حسینی به تاریخ رجب 1380، 152گ، 20 سطر، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 19 - 194]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی با نشان «منه غفر له»؛ جلد: تیماج زرد، 249گ، 14 سطر (12×5)، اندازه: 18×10سم [ف: 5 - 345]
آغاز: (در دیباچه افتاده): ... المشارق و المطالع نتائج مقدماته خالية عن الارتياب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 173گ، 19 سطر (17×6)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1- 180]
خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد قاسم خوافی، تا: رمضان 1100ق؛ تملک: محمد حسین بن محمد جعفر؛ جلد: تیماج، 118گ، 21 سطر (11/5 × 18/5)، اندازه: 25×19سم [ف: - 614]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول؛ 125گ، 19 سطر (14×9/5)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 10 - 321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ جلد: تیماج، 153 گ، 21 سطر (8×17/5)، اندازه: 13×24/5سم [ف: 9- 493]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 21 سطر، اندازه: 13/7 ×23/1 سم [ف: 6- 463]
بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7- 699]
خط: نسخ کم نقطه، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با اشکال هندسی، مصحح، محشی و با عناوین «شرح لسبطه» و «ابو تراب» با مهر: کتابخانه «جعفر سلطان القرائي»؛ جلد: تیماج قرمز، 144 گ، 20 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 20 - 228]
خط: نسخ، کا: شرف الدين عبدالواحد خنجی، تا: 1100ق، برای امیر حاج محمد امین مستوفی؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: محمد جواد موسوی؛ جلد: تیماج، 210 گ، 17 سطر (13×6)، اندازه: 12×22سم [سنا: ف: 2 - 60]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 423
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 198]
خط: نسخ، کا: محمد بن نخستانی تونی، تا: صفر 1103ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نبی بجستانی، تا: 1103ق؛ مجدول، مصحح؛ 3ص (129-131)، 19 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 10 - 739]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد امین مدعو به تقی حسنی سمنانی، تا: ذیحجه 1109ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 17 سطر (14×6) [ف: 1 - 296]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 474/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 67]
آغاز: قواعد في استخراج الاعداد الفربيه مرة بزیاده نصفه علیه و اسئله هل فیه کسر؛ انجام: فهی التي علی نسبة الضعف و هی او 2 و 4 و 8 و 16 و هکذا. بخشی از کتاب؛ کا: عطاء الله بن محمد زکی اصفهانی، تا: 1173ق؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3ص (179-181)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 10 - 894]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر شریف کشمیری، تا: 1191ق؛ کاغذ: مذهب، 376ص، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 19 - 35]
خط: نسخ، کا: محمد باقر شریف، تا: 1191ق؛ جلد: تیماج، 375ص، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 19 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شرف الدين علی بن شاه ولد زنوزی، تا: 1193ق؛ 142گ (1+141)، 22-23 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 3- 971]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 52گ، 30 سطر (17/5×9/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 40 - 653]
آغاز: درر الضوابط و الدلائل کم قد فکت بمفتاحه من الأحكام المجهولة أقفالها ...... محمد باقر بن زین العابدين اليزيدي حاسبه الله حسابا یسیرا ... و سماه بعیون الحساب و رتبه علی مقدمة و سبعة أبواب؛ انجام: المقصد الثاني اذا أوصى بنصیب بعض الورثة و سهم معین من النصيب ... سهام الورثة و في الموصي به 24.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مصنوعی، 112 گ، 19 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 1 - 397]
آغاز: ... ابتدا منه و اخذ ضعفه ثم ضعف ضعفه و هکذا إلى ما لا نهاية له فکل من تلك ... الباب الأول في حساب الصحاح: و فیه مطالب الأول في بیان صور الاعداد و مراتبها قد وضع حکماء الهند التسهيل اسم الاعداد تسعة ارقام هی هذه؛ انجام: عدد ثلاثة احرف غیرها و لان عدد ما سوی الحرف الثالث باثنان و ثلاثة و سبعون علم أن ما سوی الحرف الثالث ح ع ر ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه»، با اشکال گوناگون هندسی؛ 156گ، 21 سطر (14/5×6/5)، اندازه: 13/5× 22/5سم [ف: 37- 543]
آغاز: برابر؛ انجام: المطلب الثاني عشر في استخراج الضلع الاقل للمضلعات الزائدة ... و انا اسمی غیرها من المضلعات التي تقع ] في مضروباتها ما زاد بمعلوم علی المعهود زئدا ... نوشته نیست تا اوایل مطلب دوازدهم از باب نخست، به انجام رسیده و از پایان، نانوشته مانده است. 11 برگ مطالب فقهی از تأليفات و به خط سید موسی کلانتری در پایان، آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: سید موسی بن فضل الله حسینی کلانتری همدانی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به خط موسی کلانتری همدانی و به خط محمدعلی قاینی و جز آن؛ مهر: «اهدایی سید کاظم کمالی الحسيني همدانی» (بیضی)؛ اهدایی: سید کاظم مالی حسینی همدانی؛ کاغذ: فرنگی، 20گ (126-145)، 19-23 سطر، اندازه: 14×8سم [ف: 40 - 554]
آغاز: الحساب کثیر المنافع صادق المشارق و المطالع نتایج مقدماته خالية عن الارتياب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 148گ، 23 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 25 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری؛ کاغذ: حنایی، 101گ، 19 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 18 - 92]
خط: نستعلیق، کا: ملا مهر علی زنوزی، بی تا، یادداشت تملک و تولد مورخ 1257 و 1273 و 1240 و 1278 و 1267 و 1279 و 1281، 74گ (2پ -75ر)، 24 سطر (14/5×9/5)، اندازه: 21×14سم [ف: - 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ 170 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 190]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1271ق؛ 143 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد شیرازی، تا: 1272ق؛ مهر: عبدالراجی علی اکبر 1273 (بادامی) گمان می رود مهر کاتب باشد، مهندس 1275، کاشف الملك 1316؛ 187 گ، 15 سطر (15/3×9/2)، اندازه: 22×15سم [ف: 1 - 205]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن حاج ملا عبدالله آرانی، تا: پنج شنبه 14 ربیع الاول 1273ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 146 گ، 20 سطر (14×7)، اندازه: 22×14سم [ف: 5 - 345]
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد موسوی، تا: 1274ق؛ 180 گ، 18 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 1- 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن تقی اصفهانی، تا: ذیحجه 1277ق؛ محشی از کاظم و بعضا به لفظ «منه»؛ جلد: تیماج، 133گ، 18 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 5 – 307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سبز علی، تا: جمعه 7 ذیقعده 1299ق؛ جلد: تیماج، 81گ، 15-20 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 5 - 2964]
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 ذیحجه 1303ق؛ جلد: میشن، 215گ، 17 سطر، اندازه: 22/1×15/4 سم [ف: 1- 377]
تنها دو مطلب از باب سوم این کتاب؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (79پ- 80ر) [ف: 5 - 345]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19 سطر (6×11/5)، قطع: رقعی [ف: - 183]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، مجدول، از روی خط مصنف، محشی با عبارات «منه ره»، » محمد حسین سلمه الله)»، «میرزا حکیم سلمه الله»؛ مهر: «ابوالقاسم بنب حسن الموسوي» بیضی)، «ابی العباس حسین الموسوي» (بیضی)، «محمد علی الموسوي» (بیضی)، «الراجي الى الله هدایت الله بن محمد رضا» (بیضی) در جمادی الثاني 1285؛ جلد: مقوایی، 117گ، 23 سطر، اندازه: 26/5×13/5 سم [ف: 1- 97]
تا مطلب دوم از باب سوم را داراست؛ بی کا، بی تا؛ 40گ (50پ - 89پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1- 234]
باب سوم تنها؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 517]
دومی تنها باب سوم است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 537]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنقسمه علی النصف لیخرج اثنان ... و هو مربع.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «کمال الدين و تمام النعمه ولاء الحسين ..»، «عبده محمد حسین بن محمد رضا 1180»؛ واقف: محمد بن صادق حسینی طباطبائی، 1285؛ جلد: تیماج مذهب، 189 گ، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 24/3 - 17]
آغاز: برابر؛ انجام: لامتناع کون 283 عدد ثلثة 1 حرف غبرها و لأن عدد ما سوی الحرف الثالث ...
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: مولانا خلیل؛ 237 گ، 17 سطر (13×5)، اندازه: 11×18/5 سم [رایانه]
‘uyūn-ul hisāb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2242/1
آغاز: الحساب علم بقوانین استخراج المجهولات العددية من المعلومات المخصوصة و موضوعه العدد؛ انجام: في هذا الجدول لیسهل وجدان ذلك و هو هذا (جدول است)
در فهرست با عنوان «خلاصة الحساب» آمده ولی با همین سرآغاز نسخه ای در مجلس و دانشگاه است که عیون الحساب یزدی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ حاشیه با نشانه «منه»؛ 17گ (4پ -20ر)، 12 و 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5- 446]
uyun-ul hisab
تهران؛ شهشهانی، حسین، شماره نسخه: بدون شماره
کا: اسماعیل بن ایمانی اصفهانی، تا: 1094ق [میراث اسلامی: 5]
‘oyūn-ol hesāb (t.)
حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل، 1070 - 1127 قمری
hoseynī ×ātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmāʻīl (1660 - 1715)
وابسته به: عیون الحساب؛ یزدی، محمد باقر بن زین العابدين (- 11)
به دستور: میرزا ابراهیم خان مستوفی الممالك
متن از محمد باقر بن زین العابدين یزدی که برخی او را استاد و برخی شاگرد شیخ بهایی (- 1030 ق) یاد کرده اند. در یک مقدمه و 7 باب در حساب به زبان عربی ترجمه از محمد باقر بن میر اسماعیل حسینی خاتون آبادی، که آب نسیان و قمر در عقرب را به نام سلطان حسین صفوی نگاشته است.
آغاز: بسمله. تعداد محامد بی قیاس واحد به حق و احصاء ... و بعد، در تضاعیف احوال که این احقر أبدى الخفا محمد باقر بن
[الذريعه 378/15 ؛ نسخه های فارسی 149/1: نشانی یک نسخه دیگر، 378: چند اثر فارسی او؛ دنا 733/7؛ فهرستواره منزوی 2629/4]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد و آله.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ این نسخه متعلق به نوه مترجم بوده است؛ جلد: ساغری، 483ص، 19 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 6 - 107]
آغاز: برابر؛ انجام: جمیع اقسام باقیه به سوی قسم اول. تمت
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، بی تا؛ 83گ (127پ- 209پ) [ف: 1- 53]
‘uyūn-ul ḥaqāyiq-in nāzira fi tatimmat-il ḥadā’iq-in nāzira
آل عصفور، حسین بن محمد، - 1216 قمری
āl-e 'osfūr, hoseyn ebn-e mohammad (- 1802)
تاریخ تأليف: 1213ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17908
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله الذي اتم علینا نعمته؛ انجام: حامدا مصلیا مستغفرا ... و آله الطاهرين امین تم
خط: نسخ، کا: شویکی، موزوق بن محمد، تا: قرن 13 [رایانه]
‘uyūn-ul ḥaqāyiq fi rumūz-il ma‘āi wa kunūz-ir raqayiq Wa-d daqayiq = istilahat-us Sufiya
که از روی حقائق سامی و التعرف و جز اینها به ترتیب خروف تهجی ساخته شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1336/7
آغاز: بسمله رب تمعم بالخیر و وفق المستعدين بالتحقیق به الحمدلله الذي اطلع شموس حقایقه علی سموات اسرار اصفیائه و زین باقمار دقایقه و رقایقه افلاك قلوب اجل خواص اولیائه و شرح بنجوم انوار الاسلام و الايمان و الاحسان صدور عامة المؤمنين و احبائه ثم الصلوة و السلام علی النفوس القدسية ... و بعد فهذه حدود و رسوم و تعریفات بعض حقائق الكلام المجيد و القرآن الكريم ... انتخبتها من الكتاب المسمى بحقایق السلمي تصنیف الشيخ الامام الرباني ابی عبدالرحمن السلمي؛ انجام: و وجود اليقين مكاشفة الحق بشهادة اليقين، و حق اليقين و بما شهد الحق لنفسه، فانه الحق المبين عزوعلا. تمت عیون الحقايق في رموز المعاني و کنوژ الرقايق و الدقايق جمعها و کتابتها علی ید العبد الفقير ... خلیل بن بوعلی بن اسمعیل الرومي المليفيذ فهی اصلح الله شأنه و شان جمیع اسلافه ... اواخر شوال سنة ثمان و سبعمائة هجرية بمدينة همدان ... سنه 708
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک به پایان 708ق؛ 33ص (103-135)، 25 سطر (16/5×8/5)، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 8 - 22]
‘uyūn-ul ḥaqāyiq wa īdāḥ-uț țarāyiq
عراقی، محمد بن احمد، - 580 ؟ قمری
‘erāqī, mohammad ebn-e ahmad (- 1185)
با عنوان کامل: «عیون الحقايق و ایضاح الطرايق في علم
النواميس و المخاريق و التعاويذ و الدخن و النير نجات و الخواص المجربات». مؤلف در مقدمه درباره کتابش می نویسد: «اما بعد فانه لما راینا اکثر الخلايق قد ظهرت نهم الحيل في کثیر من الطرايق و لم یظفروا بشیء من الحقايق غیر الدعوى من غیر علم اخترنا وضع هذا الكتاب و سمیناه بعیون الحقايق و ایضاح الطرايق و هو یشتمل علی سائر الحيل من النواميس و المخاريق و الدخن و التعافين و المراقد و النارنجيات و الأخفاف و الدك و الحيلة و خواص المعادن و النبات و الحيوان و كيفية ترکیب الانسان و ما یختص به في کل وقت و زمان و قد جعلته ثلاثون بابا کل باب منهم یشتمل علی ملعوب ملیح لمن ادرك تأويله و فهم معناه و فیه من الأسرار ما لا ینبغی کشفها و قد رمزناها بالقلم الريحاني لیصل اليها من کان لها اه؟». ظاهرا کتاب به پادشاهی تقدیم شده که نامش در این نسخه [دانشگاه افتاده ولی اسم پسرش «السلطان الملك السعيد ناصر الدنيا و الدين» در برگ ار باقیمانده است. فهرست کامل ابواب کتاب: باب 2. النواميس و كيفية اعمالها؛ 2. المخاريق و كيفية اعمالها؛ 3. الدخن و كيفية اعمالها؛ 4. التعافين و كيفية اعمالها؛ 5. المراقد و كيفية اعمالها؛ 6. النارنجات و كيفية اعمالها؛ 7. الأخفاف و كيفية اعمالها؛ 8 الدك و الحيل و كيفية اعمالها؛ 9. الزراعات و كيفية اعمالها؛ 10. اللعب بالبیض و كيفية اعمالها؛ 11. اللعب بالقتانی و كيفية اعمالها؛ 12. اللعب بالخواتم و كيفية اعمالها؛ 13. اللعب بالتماثیل و كيفية اعمالها؛ 14. اللعب بالاقداح و كيفية اعمالها؛ 15. اللعب بالذبایح و كيفية اعمالها؛ 16. اللعب بالنار و كيفية اعمالها؛ 17. اللعب بالسرج و كيفية اعمالها؛ 18. عزامیر المنجمين و كيفية اعمالها؛ 19. تناسل المجردين و كيفية اعمالها؛ 20. قیس المشرمطين و كيفية اعمالها؛ 21. احوال الدكاشرة و كيفية اعمالها؛ 22. ادوية صید اجناس الحيوان و كيفية اعمالها؛ 23. انواع الليق و الأصباغ و كيفية اعمالها؛ 24. الادوية المفردة و كيفية اعمالها؛ 25. انواع الصباغات و الخضبات و كيفية اعمالها؛ 26. الملاعيب و كيفية اعمالها؛ 27. خواص الأحجار و المعادن؛ 28. خواص النبات و كيفية اعمالها؛ 29. خواص النبات و كيفية اعمالها؛ 30. ترکیب الانسان و كيفية و ما یختص به علی ممر الزمان. (محمد حسین حکیم)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اطلع من مشارق الأرض شموسا لانتم حفظ ینتاج الملك و الشريعة المحمدية ...
چاپ: مصر، مطبعة الأمينية البارونية، 48ص، 1321ق.
آغاز: مع اختلافهم و الوانهم ببركة مولانا الصاحب الوزير بهای الدين و دعا من یلوذ بهم من الصالحين فسبحان من خصه بالعزة الباذخة التي استحقها؛ انجام: ملعوب آخر ... و یتحلها من حريرة بیضا و رفيعة نخ ناعمة و یسقیها بالماورد فقط باب های 1 تا 4، 7، 19، 22 تا 27 و 29 و 30 در نسخه ما موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 19گ، 19 سطر (15×10)، اندازه: 21×16سم [ف: 20 - 124]
آغاز: برابر، انجام: كتابة اخری تاخذ کمون اسود و دهن صفار البيض و ... مکانه الشعر ... (کذا)
خط: نسخ، کا: محب علی، بی تا، کتابت شده به نام: محمد علی؛ واقف: رضا نائینی، 15 مرداد 1391 [الفبائي: - 415]
‘uyūn-ul hikma
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
کتابی است در حکمت مشتمل بر منطق، طبیعی و الهي. فخر رازی این کتاب را شرح کرده است.
آغاز: فصل اللفظ اما ان یعتبر بالنسبة الى تمام مسماه کالانسان بالنسبة الى الحيران الناطق و هو دلالة المطابقة
چاپ: تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1333ش، با تحقیق مجتبی مینوی؛ قاهرة، مطبوعات المعهد الفرنسي للآثار، 1954م، نشره: عبدالرحمن بدوی
[دنا 733/7 -734 (8 نسخه)؛ الذريعه 381/15، کشف الظنون 1186/2]
شرح و حواشی:
1- شرح عیون الحكمة؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606)
نسخه اصل: احمد 3 ش 3268؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عیسی بن علی بن هیاج طبیب، تا: ذیحجه 580ق [فیلم ها ف: 1 - 551]
حسینی امیر آبادی در شیراز، غیاث الدين منصور مشهور به میر میران استر آبادی، محمد مسیح کاشانی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 49گ، 13 سطر، اندازه: 14/8×12/1 سم [ف: 1- 378]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 10گ (139-130 پ) [فیلم ها ف: 1- 663]
آغاز: برابر؛ انجام: لان التمساح لا یحرك فکه الاسفل عند المضع بل فکه الاعلى و الحمد لله وحده ... تمت ... علی ید ... محمد امین ... في السادس و العشرين من جمادی الثانية سنة الف و ست عشر. بخشی است از منطق عیون الحكمة از دلالت های الفاظ تا بخشی از قیاس های عقیم؛ خط: نسخ، کا: محمد امین فرزند میرزا بیک، تا: 26 جمادی الثاني 1016ق؛ محشی از شرح قطب و شرح مطالع و با نشان: علامه و ملا عبد الله؛ تملک: محمد طاهر؛ کاغذ:
اصفهانی، جلد: تیماج، 109ص، 12 سطر، اندازه: 12/5× 18/5سم [ف: 9 - 4]
آغاز: برابر؛ انجام: بالاب أخرى بعضها لجذب المادة و بعضها الدفعها کما یسجیء في کتاب الحيوان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 15 جمادی الاول 1061ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابو المكارم، محمد جعفر حسینی مازندرانی؛ مهر: «و کفی بالله بصيرة» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 171گ، 17 سطر، اندازه: 13/5× 20/5 سم [محدث ارموی مخ: 2- 1026]
از طبیعیات تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با بلاغ مقابله، محشی با نشان «س س»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12 سطر (14×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 16 - 427]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1448؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 433]
بی کا، بی تا؛ همان نسخه ای است که استاد مینوی از روی آن عکسی چاپ کرده [ف: - 135]
‘uyūn-ul șikam wa usūl-u ma‘ājiz-il kalim
صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق 15 قمری
sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn (- 21c)
تاریخ تأليف: 2 رمضان 1383ق؛ محل تأليف: لاهور
کلمات قصاری را که ابوالعباس محمد بن یزید مبرد نحوی در کتاب ادبی خود «الكامل» از اميرالمؤمنين علی علیه السلام نقل کرده، در این رساله گرد آوری شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2752 و 2776
آغاز: الحمدلله الذي علم الانسان ما لم یعلم و بین آیاته ما کان لا یفهم ثم ابان فضله علی جمیع العالم و سخر له ما نطق و أبكم
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: لاهور؛ از روی نسخه چاپ شده در مطبعه استقامت مصر با حاشیه احمد محمد شاکر در دو جلد، در برگ های پایانی تقاریظ و یادداشت های یادگاری از سید محمد طباطبائی حکیم و حسن الأمين، محمد الرشتي، عبدالله بن شرف الدين موسوی عاملی، عزیز الله عطاردی، غلامعلی مهدوی، سید هاشم البناء، حسین لنکرانی؛ 103ص [عکسی ف: 7- 347 و 367]
‘uyūn-ul șikam wa-l mawāʻiz wa za×īrat-ul muttaʻiz wa-l wā‘i? = 'uyūn w maḥāsin-i = fuşūl
لیثی واسطی، علی بن محمد، ق7 قمری
laysī vāsetī, ‘alī ben mohammad (- 13c)
مشتمل بر 1627 قطعه از کلمات قصار و دستورها و اندرزهای حضرت مولی علی (علیه السلام) با حذف اسانید و دارای 30 «باب» است که 29 باب از آن به ترتیب الفبا و یک باب جداگانه به گفتار آن حضرت درباره توحید و ادعیه اختصاص داده شده است. علامه مجلسی در جلد هفدهم بحار الانوار، در باب «ما جمع من جوامع
کلم امیر المؤمنين»، مؤلف را به نام شیخ علی بن محمد لیثی واسطی ضبط نموده و آورده است که این همان کتابی است که ما آن را به نام «العيون و المحاسن» نامیدیم و آن را چنین توصیف نموده: «و هو یشتمل علی کثیر من کلماته و کلمات باقی الائمة علیهم السلام». واسطی این کتاب را با استفاده از: نهج البلاغه و «دستور الحكم و ماثور مکارم الشيم» قاضی ابو عبد الله قضائی، و «غرر الحكم» عبدالواحد آمدی و مناقب خوارزمی و منشور الحكم ابن جوزی و الفرائد و القلائد قاضی ابویوسف اسفراینی و «خصال» ابو جعفر محمد بن علی ابن بابویه و غیر آن، تأليف کرده است.
آغاز: الحمدلله فالق الحبه و باری ء النسم موجد الأشياء بعد العدم و خالق الانوار و الظلم.
چاپ: قم، انتشارات دار الحديث، 1376ش، با تحقیق حسین حسینی بیرجندی
[الذريعة 379/15 -381؛ ریاض العلماء 251/4؛ معجم المولفين 202/7؛ ريحانة الادب 288/6؛ دنا 734/7 (12 نسخه)؛ مصادر نهج البلاغه 69/1 و 78]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما هلك من هلك عند ما عصاه و خالفه و اتبع هواه فلذلك یقول عز من قائل فلیحذر الذين یخالفون عن أمره
خط: نسخ، کا: علی بن یوسف القدسي، تا: چهارشنبه 14 جمادی الثاني 892ق؛ تملک: تاج الدين علی بن محسن حسینی کاشانی با مهر «العبد تاج الدين علی بن محسن الحسيني» (بیضی)؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد ...» (مربع)؛ جلد: تیماج، 182گ، 17 سطر، اندازه: 16× 20/5 سم [ف: 12 - 35] و [عکسی ف: 1- 132]
در فهرست بدون نام مؤلف آمده و معتقد است میان سال های 597 تا 614 ساخته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 910ق؛ تملک: محمد علی بن شیخ قاسم مشهدی؛ کاغذ: سمرقندی، 318 گ، 15 سطر (15×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 16 - 400]
آغاز: برابر؛ انجام: فلذلك یقول عز من قائل فلیحذر الذين یخالفون عن امره آن تصیبهم فتنة او یصیبهم عذاب اليم
این نسخه نیز مانند آنچه که در آخر ناسخ التواريخ است باب سی ام را ندارد؛ خط: نسخ، کا: آقا میر شریف فرزند میرزا علی، تا: 14 جمادی الثاني 1027ق؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: تیماج، 136 گ، 19 سطر، اندازه: 22×12/5 سم [ف: 5- 222]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیحذر الذين یخالفون عن امره ان تصیبهم فتنة او یصیبهم عذاب اليمن
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1079ق؛ مصحح، در سال 1079 محمد هادی نام مقابله شدن آن را با نسخه دیگر نوشته؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 285 گ، 14 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1- 286]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیحذر الذين یخالفون عن امره آن تصیبهم فتنة او یصیبهم عذاب اليمن
خط: نسخ، کا: محمد قلی، تا: 1085ق، بنا به دستور علم الهدي فرزند حضرت فیض رحمهما الله نوشته و خود ایشان در آخر نسخه یادداشتی در شش سطر نگاشته اند؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 137 گ، 21 سطر، اندازه: 24×15/5 سم [ف: 1- 286]
آغاز: الباب الأول في حکم امیر الؤمنين علی بن ابی طالب علی السلام في حرف الألف؛ انجام: فانك لن تعتاض بما تبذل من نفسك عوضا اعرف الحق در سی باب مشتمل بر 91 فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: مجد الدين نصیری؛ 29گ (3پ - 31پ)، 18 و 17 سطر، اندازه: 19/4×13/2 سم [ف: 43 - 87]
آغاز: برابر؛ انجام: وینهیهم عن رذائل وسیئات واذا خلا بنفسه ارتکبها ولا یستنکف من فعلها ..
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: میرزا ابوالقاسم؛ مهر: «محمد علی بن محمد باقر الموسوي» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 211گ، 16 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1026]
آغاز: عن الجرى في میدانهم و نقص وزنی عن أوزانهم و جعلت ما جمعته طريقة لنجاة المكلفين
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ابی الحسن بن کتاب الله، تا: چهارشنبه 28 شعبان 1138ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح توسط محمد رضا بن محمد صفی حسینی با مهر «عبده محمد رضا الحسيني» (بیضی) و «محمد رضا بن محمد صفی الحسيني» (مربع)؛ 140گ، 21 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 15 - 338]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما هلك عند ما عصاه و خالفه و اتبع هواه و لذلك یقول عز و جل فلیحذر الذين یخالفون عن امره ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 71گ (143ر -213ر)، اندازه: 22×16سم [ف: 3 - 278]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیحذر الذين یخالفون عن امره ان تصیبهم فتنة او یصیبهم عذاب اليم
خط: نسخ، کا: محمد علی پسر محمد صادق، تا: شوال 1279ق؛ در پایان نسخه زنجیره نسخه های آن را چنین آورده: این نسخه از روی نسخه نوشته 867 و آن از روی نسخه نوشته 709 و آن از روی نسخه نوشته 614 نویسانده شده. اگر این زنجیره ساختگی نباشد می توان پذیرفت که نگارش این کتاب در آغاز سده هفتم بوده است، و چون در دیباچه آن از کتاب منشور الحكم ابن جوزی (-597) و مناقب خوارزمی (- 568) یاد کرده نمی توان آن را از میان دو تاریخ (597 تا 614) بیرون دانست؛ جلد: تیماج، 236گ، 13 سطر (14×7)، اندازه: 22×13/4 سم [ف: 2 - 158]
آغاز: برابر ؛ انجام: فلیحذر الذين یخالفون عن امره آن تصیبهم فتنة او یصیبهم عذاب اليمن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق، جلد: تیماج، 203گ (25پ - 227ر)، 15 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [ف: 30 - 30]
آغاز: الزاموا الأرض و اصبروا علی البلاء و لاتحرکوا بایدیکم سیوفکم و هو السنتكم أفيضوا في ذکر الله فانه احسن الذكر؛ انجام: انما هلك من هلك عند ما عصاء و خالقه و اتبع هواه فلذلك یقول عن من قابل فلیحذر الذين یخالفون عن امره آن تصیبهم فتنه او تصیبهم عذاب اليم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ یادداشت فارسی درباره شأن نزول آیه «و من یطیع الله و الرسول فاولئك مع الذين انعم الله علیهم من النبيين»؛ مهر: ملا محمد طاهر نوری (بیضی)؛ واقف: ملا محمد طاهر نوری، 1251؛ جلد: تیماج، 156گ، 14 سطر (12×8)، اندازه: 14×20سم [ف: 19 - 268]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیحذر الذين یخالفون عن امره الايه تم الكتاب و ربنا محمود و له المكارم العلى.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 451ص، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 4 - 57]
‘oyūn-ol hayāt = 'ayn-ol hayāt
مجیر، محمد، ق 10 قمری
mojīr, mohammad (- 16c)
در علاج های امراض گوناگون بدن و داروها و نسخه هایی که مؤلف آنها را آزمایش کرده یا از کتاب های معتبر طب و گفته های حکیمان بر گرفته است با مطالبی مربوط به دامداری و
طلسمات و ادعیه. در این کتاب اصطلاحها و نام های دارویی هندی بسیار آمده و از این رهگذر حایز اهمیت لغوی و اصطلاحات پزشکی می باشد. نام مؤلف در فهارس و منابع گوناگون آمده از آن جمله: محمد مجیر، مبارک مجیر و حکیم مبارک که محتملا در روزگار اورنگ زیب (1069-1118ق) می زیسته است. تعداد ابواب آن نیر در فهارس متفاوت آمده است: برخی 93 و برخی 91 و برخی 87 «باب» و ... است. عناوین ابواب بر اساس نسخه 85 بابی عبارت است: 1. علاج درد سر و زکام نزله و سبوسه؛ 2. علاج دیوانگی و مالخولیا و دوران سر و بیهوشی؛ 3. علاج خون بینی و علت بنیس و بوی دهن؛ 4. علاج درد چشم و علت های آن؛ 5. علاج درد و کری و آماس بناگوش؛ 6. علاج درد دندان و دندان خوره؛ 7. علاج پختگی دهن از خوره؛ 8 علاج درد سینه و پشت و پهلو و دل؛ 9. علاج تب ها 10. علاج سنبات؛ 11. علاج باد یرقان؛ 12. علاج باندرو ک و هفهفه؛ 13. علاج سرفه و قی و هکک؛ 14. علاج درد جگر و سپرز و ریه و کوله و استسقا؛ 15. راندن شکم و شکهر قی و استفراغ؛ 16. علاج مزه دهن و تلخه و بلغم؛ 17. علاج درد شکم و علت های آن؛ 18. اشتها و هضم طعام و هیضه طعام؛ 19. علاج مقعد و دفع کرم خورد و خراطین؛ 20. علاج پختگی خارش قضیب و خصیه و کرده؛ 21. علاج سنگ مثانه و سلس البول؛ 22. علاج پر میول و بول کردن خون؛ 23. علاج کناک و خلط و مانند آن؛ 24. علاج باد و بادسور؛ 25. علاج ناسور و جز آن؛ 26. علاج رکبت بت؛ 27. علاج دق؛ 28. علاج افزونی خون و ذکر حجامت؛ 29. علاج باد صرع و انواع آن؛ 30. علاج انواع باد و درمان آنها؛ 31. ساختن روغن ها که در باد به کار آید؛ 32. علاج سرخ باد؛ 33. علاج باد خوره سر و ریش؛ 34. علاج خوره اندام و درد آن؛ 35. علاج رشته؛ 36. علاج آماس های بدن؛ 37. علاج دنبل؛ 38. علاج اکونته و پیدجی وقده؛ 39. علاج آماس پستان و بغلک و سرطان؛ 40. علاج دمیدگی اندام از کرفش و عنکبوت؛ 41. علاج عرق النساء 42. علاج دارو بهق؛ 43. علاج پیسی و برص؛ 44. علاج گر و خارش و داغ آن؛ 45. علاج سوختگی آتش؛ 46. علاج زخم تیغ و تیر و نیزه؛ 47. علاج تشنگی؛ 48. علاج خون رفتن از زنان و بستگی حیض؛ 49. علاج رحم و زحمت و درد آن؛ 50. علاج حمل گرفتن و شدن فرزند اسقاط؛ 51. حمل گرفتن عقیمه و زادن پسر و دختر؛ 52. علاج نهادن حمل و دفع درد زه؛ 53. علاج اسقاط آوردن حمل؛ 54. علاج افزونی شیر عورت؛ 55. علاج کوتاه و سخت شدن پستان؛ 56. قوه باه و دفع سستی ذکر؛ 57. ساختن کنک و ترکیب خوردن سیماب؛ 58. تنگ و فراخ شدن فرج عورت؛ 59. علاج کودک خردسال و افزونی عقل؛ 60. معرفت علت پیش آب؛ 61. علاج آبله زهر؛ 62. علاج زهر گیاهی و معمولی؛ 63. علاج مار گزیده؛ 64. علاج زهر گژدم؛ 65. علاج موی شیر و جراحت؛ 66. علاج آسیب کفتار؛ 67. علاج آسیب دیو و پری و مانند اینها؛ 68. علاج فربهی و دفع زردی و لاغری؛ 69. علاج خضاب و کلب و منافع خراطین؛ 70. منافع و خاصیت بانه سفید و روغن پیل؛ 71. ساختن معجونات و مفرح و حلواها؛ 72. ساختن رس خوردن برای اشتها؛ 73. قتل و حل نقره و مروارید و طلق و الماس؛ 74. استخراج جوهر خراطین به جهت زهر باد؛ 75. ساختن نگینه و مروارید؛ 76. ساختن کافور جودانه و زعفران و کشیدن گلاب؛ 77. ساختن عطریات روغن عود؛ 78. معرفت چنترهایی که از آن روغن کشند؛ 79. ساختن بوله و نکرد و افیون؛ 80 طلسمات و عجائبها؛ 81 عمل محبت و خواب بندی؛ 82 علاج کبوتران و شکره و خزان؛ 83 علاج ستوران و معرفت آن؛ 84 علاج اسبان و معرفت آن؛ 85 اسامی ادویه که میان خلق چندان مفهوم نیست
آغاز: 1: الحمد لله رب العالمين ... بدان که حق تعالی علم طب در کلام مجید خود فرمود است کلوا واشربوا ولا تسرفوا ... 2: حمد له بدانکه حق تعالی از قدرت کامله خود جسم انسان را از عناصر اربعه مرتب ساخته چنانچه خاک و باد و آب و آتش
[دنا 734/7؛ الذريعه 370/15؛ فهرستواره منزوی 3595/5؛ مشترک پاکستان 654/1]
آغاز: بسمله حمدله أما بعد بدان که اگر چه قیام بالذات و راحت مردم از ماکولات و مشروباتست؛ انجام: ابرش سیاه سمند گلگون هیکل سنجاب ... یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، کا: میر ابوالحسن سبزواری، تا: 15 ربیع الاول 1058ق؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ جلد: تیماج قهوه ای، 131 گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 19 - 364]
آغاز: بسمله. باب اول در علاج درد سر و نیم سر و زکام و نزله و سبوسه سر دراز شدن موی و دفع شپش و بر آمدن موی؛ انجام: جزء دویم در تعریف بعضی اشیا ... آن که هر چیزی را تا مهیا بسیار ست اما اینجا مختصر کرده آمد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 261گ، 13 سطر، اندازه: 21×11سم [اهدائی رهبر: 9- 373]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه أجمعين برحمتك یا ارحم الراحمين
خط نستعلیق هندی، بی کا، تا قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 118گ، 13 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 2 - 93] و [عکسی ف: 5 - 388]
‘uyūn-ur rasā'il fī funūn-il masā'il
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 599/8
آغاز: الحمدلله علی سوابق نعمائه رساله اولی از کتاب. در منطق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 570ق؛ اندازه: 11×19/5سم [ف: 2 - 357]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1094/8- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 564]
‘uyūn-uš šifā' li-izālat-il asqām wa-l ‘anā'
طبیب، حبیب بن محمد رضا
tabīb, habīb ebn-e mohammad rezā
در این کتاب مختصر بیماری های گوناگون از سر تا پا، با اسباب و علامات آنها ذکر شده پس از آن درمان هر یک طبق تجربه های طولانی مؤلف یا از گفته های بزرگان اهل فن طی بیست و پنج «قول» دارای یکصد و یازده «فصل» و «خاتمه»ای دارای سه معرفت، می آورد بدین تفصیل: قول 1. أعراض امراض الرأس؛ 2. امراض العين؛ 3. أمراض الأذن و الألف؛ 4. امراض الفم و اللسان؛ 5. امراض الشفة و الاسنان؛ 6. أمراض الحلق و المري؛ 7. امراض الصدر و الرية و القلب؛ 8 امراض المعدة؛ 9. امراض الطحال و الكبد؛ 10. امراض الأمعاء؛ 11. امراض المقعدة؛ 12. امراض الكلى و المثانة و الصفاق؛ 13. امراض اعضاء التناسل؛ 14. الأمراض التي تختص بالنساء؛ 15. امراض الظهر و القدم و الفقرات؛ 16. الحميات؛ 17. الأورام و البثور؛ 18. الأمراض التي تعرض للجلد؛ 19. امراض تعرض علی الأعضاء؛ 20. امراض تعرض للصبیان؛ 21. تدابیر السموم و الأفيون و الشوكران؛ 22. احوال النفس و النبض؛ 23. معرفة الهضوم و المشروب؛ 24. البحرانات و انتقال الأمراض؛ الخاتمة: في بعض الألفاظ الطبية و ما لابد للطبیب من معرفته. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله و به نستعین نحمد اللهم یا مبدع کلیات قانون الشفاء ...
آغاز: ... صور الاستقصات و جواهر الموجودات لتراکیب المكنونات التي من المجردات و الماديات عن بدائع البيان؛ انجام: فخذ من الأكثر ما یساوی للأقل حتی یستوی فهو درجة المركب، مثلا اذا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 239گ، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 21 - 348]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تمت هذا الكتاب بعون الملك الوهاب کتبه ابوطالب طبیب خوی في دار السلطنه تبریز در 25 قول و یک خاتمه؛ خط: نسخ، کا: ابو طالب طبیب خوئی، تا: قرن 11 و 12، جا: تبریز؛ 502 ص، 14 سطر ( 9/5×9)، اندازه: 21×15سم [نشریه: 3- 379]
آغاز: برابر؛ انجام: قد نقلت هذا النسخة الشريفه في مباحث کلیات قوانین معالجات الامراض ساریه الابدان الانسان من نسخة قد نقلت من خط مولفة في سنه سته عشر و مائه و الف من الهجرة النبويه علیه و آله التحيه و الثناء. هو قوبلت من نسخه قد قوبلت من نسخه اصل من خط مصنفه بعون الله الملك القدير العليم الموفق. بلغ مقابلة بعون الله الملك الوهاب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ از روی نسخه که در 1116، از روی اصل خط مؤلف نوشته شده بود و با نسخه ای که با خط او مقابله شده بود، مقابله شده؛ 239 گ، 24 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [نشریه: 3- 379]
آغاز و ادرجت فیها اقوال المتطببين الماهرين في هذا الفن و اسئل الله أن یبلغنی علی غاية مسئولی و یظفرنی با قصی مامولی؛ انجام: بان یعلم مثلا ان اذية هذا الورم سارية باعضاء اخر او غیر سارية. کاتب رقم کرده: قد نقل هذه النسخ الشريفه في مباحث کلیات قوانین معالجات الامراض السارية لابدان الانسان من خط مؤلفه في شهر رجب المرجب سنه ثلثة عشر و مائة و الف من الهجرة النبويه وصلی الله علی محمد و آله الطيبن.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، افتادگی: آغاز؛ از نسخه مورخ 1113 (دانشکده پزشکی) رونویس شده؛ جلد: تیماج عنابی، 416 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10 - 1503]
‘oyūn-ol ‘oyūn
شرح حدیث محض الاسلام منقول از حضرت رضا (علیه السلام) است که در عیون اخبار الرضا تأليف شیخ محمد بن بابویه صدوق آمده است. مؤلف در دیباچه بدون تصریح به نام خود می گوید بعضی از اجلاء اخلا که مخالفت امر ایشان گنجایش نداشت اشارت به ترجمه بعضی احادیث کتاب عیون اخبار الرضا (علیه السلام) کرد تا به فهم فارسی زبانان نزدیک شود کمترین این اشارت را عین بشارت دانسته حدیث عبد الواحد بن عبدوس نیشابوری را که در باب ما کتبه الرضا (علیه السلام) للمامون في محض الاسلام ... آورده و صاحب کتاب ذکر کرده که این حدیث اصل احادیثی است که در این باب وارد شده نظر به جهت جامعیت این حدیث به جمیع ابواب و فصول فروع ... بترجمه این حدیث هدایت تاسیس پرداخته ... و به نام عین العيون مسمی گردانید.» شیوه این شرح چنین است که نخست چند سطر از حدیث را می آورد و پس از کلمه «ش» که نشان شرح است به شرح آغاز می کند.
آغاز: تبجیل سپاس تقدس اساس تقدیس ثنای تسبیح و تهلیل انبیا که بیرون از تحدید و تعیین تحمل و قیاس و دور از احاطه عقل و حواس (در نسخه: هواس) است ... اما بعد احوج محاویج فیض ازلی و لطف لم یزلی یزدان حنان منان بر لوح عرض
عاکفان معاکف پرستاری حضرت باری ... می نگارد که روزی ...
انجام: و مراد بأن (تعرب بعد از هجرت) مرتد شدن است بعد از اسلام. کتمان شدن و ترک نماز عمدا و ترک هر چیز که واجب کرده است خدای عزوجل آن را و شکستن عهد و پیمان شرعی و قطع رحم و حقیر شمردن اولیاء الله کتاب عیون الرضا (علیه السلام) تمام شد بعون الله تبارك و تعالی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2774/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 84ص (23-106)، 14 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 9 - 215]
al-'uyūn-ul ġāmiza ‘alā ×abāya-r rāmiza = š.-ur rāmizat-il ×azrajīyya
ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر، 763 - 827؟ قمری
ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362 - 1424)
وابسته به: الرامزة = خزرجية = الرامزة الوافية = قصیده رامزه؛ خزرجی، عبدالله بن محمد (-626)
شرحی است بر «قصيدة الخزرجيه» ضیاء الدين عبدالله بن محمد خزرجی، و چنان که شارح در ابتدا بیان داشته، پس از مشاهده شرح محمد بن احمد حسینی السبتي بر قصیده مذکور، از نگاشتن شرح مختصر قبلی خود منصرف شده و سپس شرح متوسط حاضر را به رشته تحریر در آورده است. چون این شرح مشتمل بر چشمه هایی از نکته ها در آشکار نمودن خفایای قصیده و کشف رموزات بوده آن را به «العيون الغامرة علی خبابا الرامزة» نامگذاری کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدورنا لسلوك عروض الاسلام و جعل افکارنا قافية لاثار العلماء الاعلام ... اما بعد فلایخفی أن العروض صناعة تقیم لبضاعة الشعر في سوق المحاسن و زنا
چاپ: قاهره، محقق: حسانی حسن عبدالله، چاپ اول، 306ص، 1392ق.
[کشف الظنون 830/1 و 1337/2؛ اعلام زرکلی 282/6؛ معجم المطبوعات العربية 880/1؛ بروکلمان 26: 2]
آغاز: برابر
انجام: قال مؤلفه و کان الفراغ من تبییض هذه النسخة بعد العصر من یوم الاثنين ... و کان ابتداء تصنیف هذا الشرح بها یوم السبت اول جمادی الاخر من السنة المذكورة ... و المؤمنات الاحياء منهم والاموات
خط: نسخ، کا: زین الدين بن احمد بن علی بن حسین حلبی شافعی، تا: 1020ق؛ مصحح، محشی با استفاده از قاموس، جوهری و با امضای «لمحرره»؛ جلد: مقوا، 119گ، 19 سطر (16×9)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 13 - 89]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن محمد بن خلیل بن احمد احسائی، تا: شنبه 2 شعبان 1063ق، از روی نسخه مورخ 1045 نوشته پدر او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 83گ (12-94پ)، 21 سطر (13×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 – 362]
آغاز: توجیه النفوس الي مکارم الاخلاق و قیدوا الاوقات علی هذا الصنع الجميل و ما جری مجریه؛ انجام: فسمعه الاصمعي فقال کیف تنشد هذا البيت: قد کن يخبأن الوجوه تسترا ** فالان حین بدأن للنظار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه ای است ناقص از شرح قصیده خزرجیه که رامزه. قسمتی از خطبه کتاب و همچنین قسمتی از آخر نسخه ساقط شده، بر کنار بسیاری از برگ ها عبارت «بلغ قرائة علی المخزومي مؤلفه» و یا نظیر این جمله دیده می شود و این گواه آن است که نسخه در حیات مؤلف کتابت و بر وی قرائت شده است؛ جلد: تیماج، 228 گ، 17 سطر، اندازه: 16×13سم [ف: 4 - 397]
عیون فاریابی- آداب الحكمة
‘uyūn-ul fuṣūs
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
وابسته به: فصوص الحكم = الفصوص ابن عربی، محمد بن علی (638-560)
مختصر فصوص الحكم محی الدين عربی است و مشتمل بر 26 «فص» می باشد. مطالب موضوعات، گاهی با عبارت و کلمات و امثله دیگر بیان شده که با عبارات اصل فصوص همخوانی کامل ندارد مثلا در شماره فص حكمة حقية في كلمة اسحاقية» می گوید: «اعلم أن حضرة الخيال هی الحضرة الجامعة الشاملة لکل شیء و غیر شیء فلها علی الكل حکم التصوير و هر کلها صدق و ینقسم قسمین، قسم یطابث ما صورته الصورة من خارج و هو المعبر عنه بالکشف، و قسم غیر مطابق و فیه یقع التعبير ... در این بخش از مطالب نقل شده مؤلف، بحث رؤيا را در دو سطر بیان می کند و حال آنکه در اصل نسبتا مفصل آمده و با ذکر امثله اقوال، نام رساله را به عنوان «عیون الفصوص» که در متن آمده، در جای دیگر نیافتیم ولی رساله «نقوش الفصوص» به عنوان ملخص فصوص در کشف الظنون آمده و شاید این رساله همان باشد. عناوین فص ها به ترتیب ذیل است: فص: حكمة
الهية في كلمة آدمية؛ فص: حكمة نفصية في كلمة شيثية؛ فص: حكمة سبوحية في كلمة نوحية؛ فص: حكمة قدوسية في كلمة ادريسية؛ فص: حكمة مهيمية في كلمة ابراهيمية؛ فص: حكمة حقیه في كلمة اسحاقیه؛ فص: حكمة علية في كلمة اسماعيلية؛ فص: حكمة روحية في كلمة يعقوبية؛ فص: حكمة نورية في كلمة يوسفية؛ فص: حكمة احدية في كلمة هودية؛ فص: حكمة فتوحية في كلمة صالحية؛ فص: حكمة قلبية في كلمة شعيبية؛ فص: جكمة ملكية في كلمة لوطية؛ فص: حكمة قدرية في كلمة عزيزية؛ فص: حكمة نبوية في كلمة عيسوية؛ فص: حكمة رحمانية في كلمة سليمانية؛ فص: حكمة وجودية في كلمة داودية؛ فص: حكمة نفسية في كلمة يونسية: فص: حكمة غيبية في كلمة ايوبية؛ فص: حكمة جلالية في كلمة يحيوية؛ فص: حكمة مالكية في كلمة زكراوية؛ فص: حكمة ايناسية في كلمة الياسية؛ فص: حكمة امامية في كلمة هارونية؛ فص: حكمة علوية في كلمة موسوية؛ فص: حكمة صمدية في كلمة خالدية؛ فص: حكمة فردية في كلمة محمدية. (سید محمود مرعشی)
آغاز: بسمله. فص حكمة الهية في كلمة آدمية اعلم أن الأسماء الالهية الحسني یطلب بذاوتها وجود العالم
[کشف الظنون 1262/2؛ دنا 735/7]
ط خط: نستعلیق، بی کا، تانبا تاریخ 1170ق، 5 ص (51) [ف: 24/3 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: انتخبها منشیء الفصوص منها لنفسه و هو الشيخ الكامل المكمل محی الدين العربي قدس سره العزيز
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 3گ (42)، 29 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 28 - 319]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو صاحب هدی و بیان في اثبات الحيرة تمت الرسالة الموسومة بعیون الفصوص انتخبها منشیء الفصوص منها لنفسه و هو الشيخ الكامل المكمل محیی الدين العربي (قدس سره).
بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (421- 427)، 15 سطر (10×21/5)، اندازه: 29×16سم [ف: 10 - 1848]
‘uyūn-ul fadā'il fī funūn-il mukātibāt wa-r rasā'il (mn.)
فخرالدین حسین بن حماد
fa×r-od-dīn hoseyn ebn-e hammād
منتخب و گزیده ای از کتاب مزبور که برای آموزش نامه نگاری و انشاء تأليف شده و از هر کدام از فصول یازده گانه اش چند نامه انتخاب شده است، سرفصل عناوین عبارتند از: في مکاتبات الملوك؛ في مکاتبات الأمراء؛ في مکاتبات الوزراء؛ في مكاتبة الصدور و الاكابر؛ في مکاتبات القضاء؛ في مکاتبات المشايخ؛ ... في مكاتبة الوالدة في مکاتبات الإخوان في مکاتبات الأحباب.
آغاز: بسمله الحمد لله وحده و صلواته علی محمد و آله و صحبه و سلم و بعد فهذه نبذة من المراسلات مختارة من کتاب عیون الفضايل في فنون المكاتبات ... الفصل الاول في مکاتبات الملوك رسالة یقبل الاعتاب العالية ...
آغاز: برابر؛ انجام: ولعلها ان تصدق امالها وتشرق بالقرب سعودها واقبالها وما ذاك علی الله بعزیز واعوذ بالله من الغلط والسهو والنسیان.
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن محمد حسین معلم نجفی - ساکن اصفهان، تا: 1017ق؛ جلد: تیماج مذهب، 21گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
انجام: و یواصل بملطفاته و یشرف بکل ما یعرض من مهماته والسلام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 52گ (41-92)، 17 سطر (13×5)، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 3- 1349]
al-'uyūn fi-r radd ‘alā ahl-ib bida“
ابن کرامه، محسن بن محمد، 413 - 494 قمری
ebn-e karāme, mohsen ebn-e mohammad (1023 - 1102)
کتابی است کلامی در بیان آراء و نظرات ارباب دیانات و فرق و مذاهب، به طور خلاصه با عناوین «فصل، مسئله» در ده «قسمت و هر قسمت مشتمل است بر چند «فصل»: 1. الكلام في الفرق الخارجة عن الاسلام؛ 2. الكلام في فرق اهل القبلة؛ 3. الكلام في فرق المعتزلة و طبقاتها؛ 4. اختلاف الناس في مسائل التوحيد؛ 5. اختلاف الناس في مسائل التوحيد؛ 6. الاختلاف في النبوات؛ 7. الاختلاف في ادلة الشرع؛ 8 الاختلاف في الأسماء و الأحكام و الوعيد؛ 9. الاختلاف في الامامة و الأمر بالمعروف؛ 10. الاختلاف في اللطيف
چاپ: تونس، الدار التونسية للنشر، محقق: فؤاد سید، در کتاب فضل العتزال وطبقات المعتزلة، ص353-393، 1393ق.
[بروکلمان ذیل 732/1 - 731؛ معجم المؤلفين 187/8؛ دنا 735/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 453 عکسی و 887 عکسی
آغاز: الحمد لله رب العالمين وصلی الله علی محمد واله هذا کتاب تشتمل علی ذکر الفرق من اهل الأهواء و اختلاف الناس في الاراء و الديانات؛ انجام: و انما کتبنا ما اتفق في الوقت و تفصیل
ذلك شروح في کتب المشايخ رحمهم الله و ظنی لاتخلفو من خلل فالمسئول منقراه او نظر فیه أن یغیره و یصلحه و الله الموفق اللصواب و به استعین
نسخه اصل: امپروزیانا - میلان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول رجب 793ق؛ مصحح؛ تملک: محسن بن امیر المومنين المويد بالله به تاریخ 1123، حامد بن حسن به تاریخ 1143؛ یادداشتی به نقل از خط فقیه محمد بن علی المذاهبي درباره مواردی که رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) در قران وقف می نموده است؛ 173گ [عکسی ف: 1 402] و [عکسی ف: 2 - 367]
‘uyūn-ul mutihajjidīn
کتابی است در ادعیه و حرزها شامل تعقیبات نمازها و ادعیه ایام هفته و ساعات روز و عبادات ماهیانه و سالانه و پاره ای از دعاها و احتجابات و عوذات و مجربات و صلوات که از کتب ادعیه شیعی جمع آوری شده است از جمله مصباح المجتهد شیخ طوسی
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 995- 6/85
آغاز: بسمله الحمدلله سامع الدعاء و رافع البلاء و کاشف الظلماء ... اما بعد فهذه مجموعة الدعوات في تعقیبات الصلوات و ادعية الايام؛ انجام: أيدينا أنعامة فهم لها ما لکون و ذللناها لهم فمنها رکوبهم و منها يأكلون. و هو ان يقرأ علیه سورة انا انزلناه و یکبر الله تعالی و یهلله و یصلی علی النبي صلی الله علیه و آله کل واحدة منها سبعین مرة تم بعون الله در یکی از تملکات آغاز نسخه، این کتاب بعنوان «عیون المتهجدين» معرفی شده؛ خط: نسخ، کا: زکریا بن عبدالله، تا: 19 صفر 1063ق؛ مصحح، محشی از اقبال ابن طاوس و از ابن ادریس و کتاب مصباح کفعمی؛ جلد: تیماج مشکی، 396گ، 13-15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 5 - 2964]
‘uyūn-ul madāhib
کاکی، محمد بن محمد، - 749 قمری
kākī, mohammad ebn-e mohammad (- 1349)
اهداء به: سلطان شعبان بن محمد ترکی (746-747)
متن مختصری است در فقه طبق چهار مذهب اهل سنت (حنفی و شافعی و حنبلی و مالکی). این کتاب به نام شعبان بن محمد الكامل یا به نام سلطان سلیمان خان - نسخه بدل دارد - نوشته شده و «عیون المذاهب المظفري یا الكاملي» نام دارد. برخی آن را از جلال الدين عبدالرحمن الخبازي الحنفي و به نام ملک مظفر بن شعبان بن محمد دانسته اند و این خبازی به نوشته بروکلمان شارح است. چلبی و بروکلمان آن را به قوام الدين محمد بن احمد کاکی خجندی نسبت داده اند با شرحی از جلال الدين خبازی.
آغاز: الحمد لله باسط الارض و باعث الرسل و الانبياء صلوات الله علیهم خصوصا علی سیدنا محمد زبدة الاصفياء؛ [دنا 735/7؛ الأوقاف العامة بغداد 486/1؛ الأوقاف العامة موصل 80/4]
آغاز: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: جارالله شافعی زبیری، تا: یک شنبه 14 ربیع الأول 743ق؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ، یادداشت «محسن بن السيد حسن» که کتاب از «شیخ سلیمان عاملی» نزد او عاریه بوده؛ تملک: بدر الدين ابوالفضل بن عمر بن احمد در 789، عبدالله صفوی در 811 محمد بن محمد بن عمران در 865؛ جلد: تیماج، 153گ، 14 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1- 29]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 60
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی : 1- 72]
آغاز: برابر؛ انجام: جعل کان لم یکن قسم ما بقی علی سهام من بقی.
تذکر: نام مؤلف در فهرست ابوطاهر سمرقندی آمده که با توجه به آغاز آن به نام کاکی، محمد بن محمد مستند شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، در آغاز بندی است در عقاید در 4 ص و در انجام بندی «في بیان منکر ارواح الشهداء و الأنبياء - في بیان تکفیر اهل القبة» در 2ص، سپس 4 ص به خط نستعلیق ترکی سده 13 «حکم عرفانية في معانی ارشادية و اشارات قرآنية» که خود رساله ای است؛ تملک: عبدالله رشید در 1212، حاج مصطفی بن حاج محمد قنوی قاضی مدینه قیصریه؛ کاغذ: سمرقندی، 96گ، 21 سطر (20/5×13)، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 17 - 501]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 93گ، اندازه: 25×17سم [ف: 9 - 361]
خط: نسخ، کا: حمزه بن درویش ابراهیم کر کوی رهاوی، تا: محرم 1092ق، جا: مدرسه ملا موسی افندی؛ در این نسخه از جلال الدين عبدالرحمن خباری حنفی دانسته شده ولی او شارح است؛ 15 سطر [ف: 5 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: و من صالح من الورثة جعل كأن لم یکن و اقتسم مابقی علی سهام ما بقی.
خط: نسخ، کا: سلیمان بن مصطفی، بی تا؛ مصحح، دارای فهرست که به تاریخ شعبان 1160 در حلب نوشته شده؛ تملک: مصطفی بن ولی الدين مفتی زاده، مصطفی بن دلو خلیل نوه حاج ابراهیم افندی؛ 141گ، 19 سطر، اندازه: 19/5 ×27سم [ف: 4 - 93]
‘uyūn-ul masā'il = tartīb-u fatāwa-n nawawi
عطار، علی بن ابراهیم، 654 - 724 قمری
attar, 'ali ebn-e ebrahim (1257 - 1325)
در این کتاب مسائل مهمی که از محیی الدين یحیی نووی سؤال شده و او پاسخ داده به ترتیب ابواب فقهی شافعی تنظیم گردیده است. ترتیب دهنده از نگارنده متن به «شیخی و قدوتی» و به گونه در گذشته یاد می کند. که می گوید آن را به ترتیب ابواب فقه ساختم. آنچه از آن شیخ در مجالس ایشان «شنیده بودم که در آن فتاوی نیاورده بود را بر آن افزودم. آغاز می کند به کتاب الطهارة، صلاة، مساجد، سلام ... و سربندهای کوچکتر «باب» و «مسألة، مسألة».
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين خالق السموات و الأرضين و من فیهن ... مسألة اذا وقع في الماء نجاسة أولاقاها فما حکمه علی مذهب الشافعي رضی الله عنه بجمیع وجوه الخلاف والتفصیل فیه، الجواب: أن الماء ضربان متغیر بالنجاسة و غیره الضرب الاول المتغير بها و هو قسمان احدهما متغیر بنجاسة ميتة لانفس لها سائلة فهذا نجس علی اصلح الوجهين القسم الثاني متغیر بنجاسة اخری فهذا نجس بلا خلاف.
آغاز: برابر؛ انجام: أن رسول الله صلی الله علیه قصر في حجة الوداع في مكة و منا و مزد لفة و عرفات. موجودی از ابتدای مقدمه تا اواخر کتاب صلاة است؛ خط: نسخ، کا: عبدالرشید بن محمد بن علی ماشاده، تا: 870ق؛ افتادگی: انجام؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ جلد: تیماج، مذهب، 10 گ، 19 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 21 - 966]
آغاز: برابر؛ انجام: و حقيقة التقوي امتثال ...
خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام «در کتاب الجنايات» «باب في التفسير» افتاده)؛ 47ص (202-248) [عکسی ف: 1- 68]
‘uyūn-ul masā'il = itnā ‘ašarīyya
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( 1632)
پاسخ به پرسش هایی است که هنگام درس از او کرده اند و آن را پس از صراط مستقیم و افق مبین پرداخته؛ شامل پنج مسأله از دوازده مسأله که بنا بود بنویسد: مسأله 1. نبذة تتعلق باحکام الوضوء؛ 2. حدث المتيمم من الجنابة بالحدث الأصغر؛ 3. وجوب الترتيب بین الأعضاء في الغسل؛ 4. نية الاتمام علی المأموم؛ 5. وجوب استحضار النية. نام دیگر این رساله «اثنا عشریه» است.
آغاز: بسمله. و من جناب فضلك الاستيفاق و الاستيزاع یا علیم یا حکیم سبحانك اللهم انی للسان هذه الذمة المخدجة أن یوازی حقوق نعمك و حمدی النعمائك من اسطع مابلج و ارعج من فضلك علی و کیف لبیان هذه اللهجة الممرجة أن یدانی قطوف کرمك بالشکر و شکری لآلائك من المع ما لمع و التمع من طولك لدی. فیقول ... محمد بن محمد بلقب الداماد الحسيني ... انی مذمضرت العلم و تمصرت الحكمة ... هممت بارشاد التائهين ... فنهجت الى احصان العلم القويم من الصراط المستقيم و عرجت في درج افلاك الحكمة الايمانية المتينة بالافق المبين و الآن حیث اجبت عن مسائل سئلت عنها فاملیت علی عصابة محفل الدرس شطرا فائحا من زواهر الكلام ... الحت علی عصبة من الاولاد الروحانية بالاقتراح کی اخرطها في سمط صحيفة ... فها انا اضرب بعصا الفحص حجر القريحة فتنفجر منه اثنتا عشر عینا لیعلم کل اناس مشربهم.
[الذريعة 382/15 و 383 رقم 2386؛ دنا 736/7 (30 نسخه)]
آغاز: كاملة العيار فاضلة النظام صحيحة الميزان قويمة المعيار هی کالاسطر لابات عقلية؛ انجام: و لا من حیث انها علة متقدمة امتنع أن یکون للمجموع تقدم فنقول انا لا نعنی بهذا ... در فهرست «افق المبين» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1016ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف، مقابله نسخه را شاگرد مؤلف نظام الدين احمد جیلی شب چهارم شوال 1016 به پایان برده؛ 267 گ، 18 سطر، اندازه: 18/5×13سم [ف: 10 - 6]
آغاز: الصحيح هو المشهور عند الاصحاب من استحباب الوضوء للصلاة المندوبة؛ انجام: عن مولانا الباقر علیه السلام و البقاء حائض في المعنى هل یتعین فیه الضربه او الضربتان حکم بعضهم بالضربتین ولست أجدله مستندا فکن فیه من المتوقفين. بعضی مباحث متفرقه کتاب به انتخاب کاتب؛ خط: نستعلیق، کا: جمال الدين بن پیر محمد اردستانی، تا: 19 شعبان 1027ق، برای عبدالله مشهور به مرتضی بن مرتضی؛ جلد: تیماج، 13گ (257ر - 269پ)، اندازه: 20×13/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1027] و [عکسی ف: 6 - 224]
آغاز: برابر؛ انجام: و أن الحقيقة الامكانية في حد جوهرها مفتاقة الى ابداع الجاعل ایاها فالجاعل بجعله سنح جوهر المهية و یفعل نفس ذاتها فینتزع منها الوجود. کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمود واعظ طبسی، تا: 5 ربیع الثاني 1038 ق؛ محشی با امضای «منه دام عزه، منه دام بقائه»؛ جلد: تیماج اسلیمی، 32گ، 23 سطر، اندازه: 26×20سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: نفس ذاتها فینتزع منها الوجود و سواء في ذلك اعتبار الحدوث و البقاء فکیف یحل في شرع العرفان تسریغ آن ... در فهرست با عنوان «الوضوء و الصلاة» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1070ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علم الهدي؛ به تاریخ 1070 این بخش حواشی دارد؛ کاغذ: اصفهانی، 59گ (1-59)، 22 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 13/5× 25/5سم [ف: 12 - 234]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق [نشریه: 7- 699]
کا: محمد حسین بن بهزاد، تا: 1 جمادی الثاني 1098ق [تراثنا: س 18ش 1 و 2 - 234]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارتکاب مثل ذلك من الأريب النبيه غریب و اما اعتراض جدی المحقق اعلی الله قدره علیه ...
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن بهزاد، تا: جمادی الثاني 1098ق؛ 74گ (1پ -74پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5 - 65]
انجام: لولا أن أشق علی امتی لأمرتهم بالسواك عند کل صلاة ای لا وجبته علیهم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 124 گ، 12 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 129]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ تملک: عمادالدین مازندرانی؛ واقف: محمد حسن قزوینی، جمادی الاول 1238 [نشریه: 7 - 198]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارتکاب مثل ذلك من الأريب النبيه غریب و اما اعتراض جدی المحقق اعلی الله قدره علیه ..
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به امضای «منه رحمه الله تعالی»، با علامت بلاغ مقابله: «بلغ من اوله الى آخره»، مجدول؛ تملک: محمد کریم خان زند ملقب به وکیل فتحعلی در غره ذیحجه 1261 ق در شیراز؛ جلد: تیماج، 3گ، 15 سطر (12/6×6/7)، اندازه: 18/8×12/9 سم [ف: 29/1 - 338]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 1- 28]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه مد ظله»، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی [ف: 5 - 450]
آغاز: برابر؛ انجام: المسئلة الخامسة قضية الاصل وجوب استحضار النية فعلا ... (پس از پنج صفحه) من مساق التوجيه نصیب و ارتکاب. پنج مسأله فقهی از آن در نسخه ما مانده است؛ خط: نسخ، کا: ابوالفتح گیلانی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ به خط میر در آغاز آن؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 110ص (353-462)، 12 سطر (15×8/5)، اندازه: 24×16سم [ف: 8- 434]
آغاز: برابر؛ انجام: و سواء في ذلك اعتبار الحدوث والبقاء فکیف یحل في شرع العرفان تسویغ.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (از اواسط مسأله پنجم، ناتمام مانده)؛ اوراق اول 11 سطری احتمالا به خامه مؤلف، محشی به لفظ «منه سلمه الله تعالی» و «قدس سره»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 74گ، 11 و 14 سطر، اندازه: 19×12سم [اهدائی رهبر: 3 - 476] و [ف: 20- 355]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 932/3
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اعتراض جدی المحقق أعلى الله قدره علیه ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، مقابله شده، دارای بلاغ؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: تیماج، 72گ، 17 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 21 - 966]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما اعتراض جدی المحقق اعلی الله قدره علیه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 47ص (33-79)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 32 - 174]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذن تعلیق الخلاف المذكور في تفسیر الاستدامة علی الخلاف في ذلك الأصل مما لیس لسیاقه من مساق التوجه نصیب و ارتکاب مثل ذلك من الأريب النبيه غریب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «منه دام ظله»، با نشان «بلغ» و عبارت «بلغ مطالعة اجرة حسنا»؛ 69گ، 17 سطر (13/5×7/5 )، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 35 - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارتکاب مثل ذلك من الأريب النبيه غریب و اما اعتراض جدی المحقق اعلی قدره علیه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ 46گ (181 - 226)، 17 سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 28 - 576]
انجام: اختص المستحب منه للوضوء بجواز التقديم عنده الحادية عشرة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛
52گ، 16 سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم زاهدائی رهبر: 3 - 476]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا وضعت یدك في الماء فقل بسم الله و بالله اللهم اجعلنی من التوابين و اجعلنی من المتطهرين و مرسل ابن ابی عمیر علیه السلام ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ رکابه دار تملک: صدرالافاضل؛ جلد: تیماج، 34گ، 15 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 44 - 126]
فیاض کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد شریف خاتون آبادی ملقب به کاظم مدرس مسجد جامع و خادم روضه رضویه، تا: 27 ربیع الثاني 1113ق؛ جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (6/5× 11/5)، اندازه: 18×12سم [ف: - 193]
بخشی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1125ق؛ 2گ (55پ - 56ر) [ف: 5 - 334]
آغاز: برابر؛ انجام: و أما اعتراض جدی المحقق أعلى الله قدره علیه. در فهرست «افق المبين» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1162ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: آقا زین العابدين، 1162ق؛ 94گ، 15 سطر، اندازه: 19/3×11/5 سم [ف: 20 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: فالجاعل یجعل سنخ جوهر الماهية و یفعل نفس ذاتها فینتزع منها الوجود.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1238ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: مهر: «عبده ابن حسن محمد»؛ واقف: محمد حسن قزوینی، 1238ق؛ 80 گ، 15 سطر (8×13/5)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 12 - 5]
آغاز: برابر، انجام: و ارتکاب مثل ذلك من الأريب النبيه غریب.
خط: نسخ، کا: محمد موسوی، تا: 1252ق؛ مصحح، محشی؛ 46گ (90پ-135پ)، 20 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: 15- 30]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن آخوند ملا محمد محسن هزار جریبی اصفهانی، تا: 1256ق؛ 481گ (1پ-481)، 23 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 21]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذن قد اختص المستحب منه للوضوء بجواز التقديم عنده. الحادية عشرة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 52گ (3پ- 54ر) [مؤيد: 3- 653]
آغاز: الأطيبين و حامته الاقربين مواضع سرك و حملة کتابك ... و بعد فیقول أحوج ... محمد بن محمد یلقب باقر الداماد الحسيني ... انی مذ مصرت العلم وتمصرت الحكمة؛ انجام: الخامسة قضية الاصل وجوب استحضار النية فعلا ... مثل ذلك من الأريب النبيه واما اعتراض جدی المحقق اعلی الله قدره علیه
خط: نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «من عفی عنه» و «منه دام ظله»، با خط خوردگی، با علامت بلاغ؛ جلد: گالینگور مشکی، 125گ، 11 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 5 - 2965]
آغاز: برابر؛ انجام: المسئلة الخامسة: قضية الاصل وجوب استحضار النية فعلا من کل اجزاء العبادة ... و نحن نقول أنا قد حققنا في صحفنا الحكمية الالهية أن طاع (؟) الامكان هو العدم المحوجة الى الجاعل و أن الحقيقة الامكانية في حد جوهرها مفتاقة إلى ابداع الجاعل ایاها فالجاعل یفعل سنخ جوهر الماهية و یفعل نفس ذاتها فیفترع منها الوجود (تمت الكتاب).
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه» و «منه رحمه الله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 67 ک، 17 سطر (13×7/5)، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 5- 1760]
انجام: فکل عبادة مشترطة باستدامة
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه مدظله العالي»، با نشانه بلاغ؛ 96گ (28پ -123پ) [ف: - 230]
‘uyūn-ul masā'il wa natāyij-ul ‘ulūm
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
بیست و دو مسأله فلسفی است که فارابی در آنها بر پایه نظریات و آراء ارسطو با اختصار بحث کرده است و مشتمل بر مقدمه ای منطقی و مقداری از مباحث طبیعی و اکثر مباحث علم الهي است که در کمال اختصار و متانت لفظ و معنی تأليف شده است. عیون الانباء (2: 140) یکی از تصنیفات فارابی را به نام کتاب عیون المسائل علی رای ارسطوطالیس» ضبط کرده و آن را چنین توصیف نموده: «و هی مأته و ستون مسئلة جوابات المسائل سئل عنها و هی ثلاث و عشرون مسئلة» توصیف مذکور می رساند که آن کتاب غیر از این رساله است و ما نسخه ای از آن نیافتیم. ولی این رساله که منسوب به ابو نصر فارابی است، در برخی نسخه ها به شیخ الرئيس و هم به ابو البركات بغدادی نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله. العلم ینقسم الى تصور مطلق کما یتصور الشمس و القمر و العقل و النفس. و الى تصور مع تصدیق کما یتحق کون السماوات کالاکر بعضها في جوف بعض.
انجام: لاجل اليسير من الشر الذي لابد منه کان الشر اکثر. تمت المقالة بحمدالله و حسن توفیقه، و الصلاة علی محمد و آله.
چاپ: مشار 414؛ در الثمرة المرضية در سال 1890م چاپ شده؛ در 1907م عبدالرحمن مکودی در المجموع للمعلم الثاني در قاهره چاپ کرده.
[فهرست مصنفات ابن سینا ص 283؛ کتابشناسی توصیفی فارابی ص 128 الذريعه 383/15 و 383: 5 ؛ معجم المطبوعات 1424/2 -1325؛ دنا 737- 738]
نسخه اصل: (ش 1437) لیدن 184.
cod. or؛ بی کا، تا: با تاریخ 515 ق [فیلم ها ف: 1 - 626]
آغاز: برابر؛ انجام: و یوصلها تلك الى تصور الأشياء و الى تصدیقها هو علم المنطق
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی طیب خادم گویا جوربدی، تا: قرن 7؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 2گ (148پ-149ر)، 21 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 5 - 127]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1ص (82-89)، 19 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 10 - 1979]
آغاز: برابر؛ انجام: و عناية الله تعالی محيطة بجمیع الأشياء و متصلة بکل أحد ...
تذکر: در فهرست به نام اثبات الواجب و به احتمال از دشتکی دانسته شده که به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 142ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5گ (12پ-16پ)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 22 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ از برگ 99 [ف: 15 - 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (466-470)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32 - 75]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 6ص (205 -210)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32 - 43]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 5گ (50-54ر)، اندازه: 12/5 ×19 سم [نسخه پژوهی: 3 - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 12ص (180-169)، 20 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 5 - 143]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 13ص (225-237)، 17سطر (11×5)، اندازه: 11×17 سم [سنا: ف: 2 - 37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: عبدالقادر اردوبادی، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 5گ (276-280ر)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12سم [ف: 8 - 49]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 31ص (143-173)، 14 سطر (11×6)، اندازه: 16×10سم [سنا: ف: 1 - 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 14ص (73-86)، اندازه: 19/5 × 24/5 سم [ف: 9 - 499]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن مرتضی کاشانی، تا قرن 11؛ جلد: تیماج، 14 گ، 13 و 14 سطر، اندازه: 12/5×9 سم [ف: 24 - 233]
خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4ص (289-292)، 28 سطر 13/5× 19/5)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 – 1017]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين محمد بن غیاث الدين محمد، تا: قرن 11؛ 3گ (43ر -45ر)، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 5- 281]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (92ر-93ر)، 24 - 33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ربیع نیشابوری، تا: 1016ق، ص (17-25)، 20 سطر (14×8)، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 10 - 359]
خط: نستعلیق، کا: شهاب الدين علی حسنی حسینی طباطبائی شولستانی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 11 - 308]
کا: عبد القادر اردوبادی، تا: 1026ق، 6گ (139 - 144) [ف: 5 -346]
آغاز: برابر؛ انجام: هذه المسائل و انما اوردت هذه المسائل اقتضاء الكلام و اهل البحث عن هذه المسائل و یعجم الكلام و الله ولی التوفيق.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1032ق؛ 12گ (27ر-38پ)، 20 سطر (5/5×14)، اندازه: 20×11سم [ف: 19 - 354]
خط: نسخ، کا: محمد بن جلال الدين محمد مؤمن، تا: 1033ق؛ 14گ (23-36پ)، اندازه: 19×18/5 سم [ف: 17 - 181]
خط: شکسته تعلیق، کا: محمد شریف بن محمد قائمی، تا: رجب 1040ق، جا: لاهیجان؛ عنوان آن چنین است: «هذه کتاب عیون المسائل للشیخ الاجل الاقدم ابی نصر الفارابي و هی مأته و ستة و ستون مسئلة»؛ 3گ (39 -41پ) [ف: 3 - 313]
خط: نستعلیق، کا: محمد تبریزی معروف به برهان المنجمين، تا: 1042ق؛ 3گ (98ر -100ر)، اندازه: 25×17سم [ف: 17 - 109]
خط: نستعلیق، کا: نصیری، تا: 1043ق؛ جلد: تیماج، 4گ (50پ - 53پ)، اندازه: 24×14سم [ف: 19 - 221]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 31×18سم [ف: 2-396]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1069ق [ف: - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 329) با شماره 286/43 آمده؛ 3گ (408ر - 410پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 11ص (487 -497)، 18 سطر (13×8)، اندازه: 19×12سم [ف: 9 - 386]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1078ق [الفبائي: - 661]
بی کا، تا: 1083ق [نشریه: 5 - 287]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 شوال 1092ق؛ جلد: تیماج، 6گ (14پ -19ر)، 18 سطر، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 24 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 3گ (9پ - 11پ)، اندازه: 13/7 × 25/5سم [ف: 8 - 32]
کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید، تا: 1107-1084 ق، جلد: تیماج، 1گ (27ر -28ر)، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 11 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 7گ (88پ - 94ر)، 17 سطر (6×11/5)، اندازه: 18×10سم [ف: 39 - 32]
خط: نستعلیق، کا: مهر علی تبریزی، تا: شعبان 1251ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (179پ -182ر)، اندازه: 21×14سم [ف: 9 - 236]
2912/72 بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (227ر -228ر) [ف: 5 - 345]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد. در کتاب شناسی ملاصدرا ص298 این رساله را از ملا صدرا معرفی کرده؛ خط: نسخ، کا: سید عبدالباقی بن محمد تقی طباطبایی، تا: سه شنبه 21 شعبان 1279ق؛ جلد: تیماج، 16 سطر (5/5×11)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: - 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: محرم 1286ق؛ واقف: قائم مقام؛ 5گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 4 - 210]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ جلد: تیماج، 3گ (96ر -99ر)، 17 سطر (11×15)، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 1317ق؛ 12ص (97-86) [عکسی ف: 1- 275]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1390ق؛ 14ص (22-9)، 14 سطر، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 5 - 425]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، در ذیل این نسخه نام کتاب «عیون المسائل و نتایج
العلوم» ثبت شده؛ جلد: تیماج، 8ص (92-99)، اندازه: 18×11سم [ف: 9 - 604]
بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی، 6گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4 - 210]
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ 4گ (22-25پ) [ف: 3 - 312] و
فیلم ها ف: 3 - 265]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نیمه دوم افتاده؛ 2گ (105-106پ)، 16 سطر (12×6)، اندازه: 18×12سم [ف: 16-151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حیدر علی کاتب، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 4گ (40ر -43پ)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 44 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
‘oyūn-ol masā’eb
تسلیم میامی، محمد بن حسین، 13
taslīm mayāmay, mohammad ebn-e hoseyn (13c -)
کتابی است در ذکر مصایب خاندان نبوت به خصوص امام حسین (علیه السلام) که در دوازده «چشمه» و هر چشمه نیز در چند جدول به نثری آمیخته به شعر به روزگار ناصرالدین شاه (1264 -1313ق) نوشته شده است. مؤلف که «تسلیم» تخلص می کرده در تاریخ تأليف این اثر گفته: «از پی تاریخش از تسلیم بنمودم سؤال گفت تاریخش بکوشد شهریار کربلا» و در ذیل عبارت ماده تاریخ رقم 1273 و همچنین در پایان این اثر (برگ 277پ) نیز همین رقم قید شده در حالی که ماده تاریخ فوق به حساب ابجد 1301 می شود! مؤلف در پایان این اثر چهارده قصیده در مدح حضرت علی (علیه السلام) و دو قصیده در مدح امام رضا (علیه السلام) آورده که به علت افتادگی از انجام تعداد دقیق قصاید وی معلوم نشد. با جستجو در منابع موجود نشانی از این اثر و مؤلف آن به دست نیامد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6714
آغاز: تار و مار و رخسار نهار اشعه انوار روز گار ساخته سلطانیست لازم الازعان شهنشاهیست واجب الفرمان که کوتوال خیال انجام: مگر مستغرق دریای غفران بحق سید انس و جان. انجام قصائد: افتاده: «بر هفت ارض و هر هفت هشت جنان یک معجزه نمود اعجاز آشکار ... »
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 291گ، 21 سطر (14×25)، اندازه: 21×33/2سم [رایانه]
‘uyūn-ul ma‘āi fi tafsīr-il waḥy-ir rabbānī
حر عاملی، احمد بن حسن، ق 12 قمری
horre‘āmelī, ahmad ebn-e hasan (- 180)
تفسیر مزجی مختصری بر کل قرآن است. اطلاعی از کامل یا ناتمام ماندن آن در دست نیست. با توجه به این که نشانی از این کتاب در منابع کتاب شناسی از جمله الذريعه نیامده است. نسخه، هر چند ناقص آن، مغتنم و ارزشمند است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10563/1
آغاز: بسمله یس قیل المراد منه النبي (صلی الله علیه و آله) عن علی (علیه السلام) و قیل معناه یا انسان عن ابن عباس و قیل کاوائل السور التي لا یعلم تأويلها الا الله؛ انجام: ثم أن مرجعهم: مصیرهم بعد اکل الزقوم و شراب الحميم لالی الجحيم الى درکاتها او الى نفسها ... نسخه حاضر شامل ربع چهارم از کتاب و از انتها ناقص است؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 23گ (1پ- 23)، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 33/1 - 103]
‘uyūn-ul mu'jizāt
حسین بن عبدالوهاب، ق 5 قمری
hoseyn ebn-e 'abd-ol-vahhāb (- 11c)
تاریخ تأليف: 7 رمضان 448ق
مؤلف که معاصر با سید مرتضی بوده و در برخی نسخه ها به اشتباه، این کتاب به سید مرتضی منسوب شده است. صاحب الذريعه (در ج 123/3) درباره انگیزه تأليف چنین می نویسد: «او کتابی به نام بصائر الدرجات مشتمل بر معجزات نبی اکرم را پیدا کرده و در نظر داشت آن را با حذف اسانید مختصر نموده و به عیون المعجزات المنتخب من بصائر الدرجات» نام نهد لیکن چندی بعد کتابی به نام «تثبیت المعجزات» تأليف ابو القاسم علی بن احمد علوی را درباره معجزات رسول گرامی تمام و کامل یافته و از هدف خود باز می گردد و تنها به معجزات و فضائل ائمه اطهار و فاطمه زهرا بسنده کرده و آن را به عنوان متمم برای کتاب مزبور می نگارد». میرزا عبدالله افندی در ریاض العلماء (123/2) درباره این کتاب چنین می نگارد: «و له من المؤلفات کتاب عیون المعجزات و قد عثرت علی نسخ عديدة منه و اکثرها عتيقة صحيحة ... و قد صرح بنسبتهما الى نفسه في کتاب العيون
المشار اليه: و اعلم ان جماعة قد صرحوا بان کتاب عیون المعجزات من مؤلفات السيد المرتضي و کذا رأيت ایضا علی ظهر نسخة عتيقة منه. و قد ذکر الاستاذ الاستناد في اول البحار ایضا القول بنسبة هذا الكتاب إلى المرتضى و لکن قال انه لم یثبت ذلك عندی ... و اقول لایخفی أن نسبته إلى المرتضي (رضی الله عنه) غلط و سهو بین لان هذا الشيخ هو نفسه قد صرح في عدة مواضع من هذا الكتاب بان مؤلفه الحسين بن عبدالوهاب». وی سپس خاطر نشان می نماید که بصائر الدرجات یادشده فوق غیر از دو کتاب بصائر الدرجات است که یکی متعلق به محمد بن حسن صفار و دیگری تأليف سعد بن عبدالله است زیرا آن دو در اخبار اصول و فروع و این در معجزات می باشد. افندی سپس متذکر می شود این بصائر بر من مسلم نشد که آیا از تأليفات همین مؤلف یعنی حسین بن عبدالوهاب است یا شخص دیگر، ایشان در این زمینه بحث و تحقیقات گسترده ای دارد جهت اطلاع به آن مراجعه فرمائید. (غلامی مقدم)
آغاز: .. و بعد فانی لما رایت کتابی المترجم ببصائر الدرجات قد احتوی علی ما مزید علیه ..
انجام: و قد کنت حاولت ان اثبت في صدر هذا الكتاب ... هو اجماع الشيعه لا غیرها ...
چاپ: نجف، مطبعه خیریه، 1369ق
[دنا 738/7 ؛ الذريعه 383/15؛ ریاض العلماء 123/2؛ الذريعه 383/15 -385 شماره 2390؛ کشف الحجب و الاستار ص 390؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث 105/5 -106؛ دارالعلم 86؛ مكتبة امیر المومنين 226/4]
شرح و حواشی: 1- هداية المهتدين = ترجمه عیون المعجزات؛ کازرونی، عیسی بن محمد
آغاز: جدی افتخار الدين عزیز الله بن شرفشاه الهشير بشاهمیر السلام علی البقعة العلية النورانية و رأيت صورة الوقف مكتوبة في ظهر الورقة بخطه و ختمه ... و لما بلی الكتاب و اندرست اوراق اوائله و تعذر استنساخ الباقي بتفتت الحواشي نقلته محذوف الديباجة متروك الصدر و قنعت في النقل بالامکان و ذکرت عبارة المؤلف بعینها مما ختم به الكتاب الى العنوان لتفید تبصرا لمن رام ان یتبصر و تدبرا لمن حاول أن یتدبر و الله العاصم عن الأباطيل و الهادي إلى سواء السبيل و هذه عبارته رفع الله درجته: «قال الحسين بن عبدالوهاب مؤلف هذا الكتاب قد اقتصرت مما سمعته و قراته في الحضر و السفر من براهین الأئمة ... و دلائلهم علی ما الفته و اودعته هذا الكتاب ... و استغفر الله العظيم لی و لجمیع المؤمنين و المؤمنات انه هو الغفور الرحيم» و حرر ذلك في شهر شوال ... لعام ثمان وستین بعد الألف ... و لنشرح في کلام الحسين بن عبدالوهاب رحمه الله: حدثنی الشيخ ابوالحسن علی بن محمد بن ابراهیم ابن الحسن بن الطيب المصري المعروف بابی التحف ... في سنة خمس عشرة و اربعمائة ... عن الحسين ع ان اميرالمؤمنين ... اجتاز بارض بابل ... فخرج (من بعض الأودية اسد) ثعبان عظیم فقرب من امیر المؤمنين ... و سجد له و سلم علیه (و بصبص لدیه) بامرة المؤمنين و توقف حوالیه فرد علیه السلام ثم ولی و اسرع في المشي (2ر-5ر) (ص 15 چاپی و نزدیکی 14 ص آن را ندارد)؛ انجام: «فقال لعن الوقاتون» (برابر با س 12ص 134 چاپی - آن گاه بدین عبارت که در چاپی نیست پایان می یابد): «و ساله احد من خواص شیعته ... عن ظهور القائم ... فقال ... اما انه لایقوم قائمنا ... او یقیم شیعتنا المواساة بینهم فيأخذ بعضهم من مال بعض بغیر اذنه و قلوبهم بذلك طيبة» یقول ... محمد هادی السلامي الاحدي ... هذا آخر تأليف المؤلف وله بعد ذلك کلام نقلته في العنوان و بعد هذه عبارته: «تم الكتاب ... و قد کان ابتداء تأليف هذا الكتاب في السابع من شهر رمضان سنة ثمان و اربعین و اربعمائة و وقع الفراغ منه في یوم الفطر منه» انتهی. و بعد ذلك عبارة الاصل هکذا: کتبه صاحبه و فرغ منه في الثالث من جمادی الأول سنة ثنو» (=556) ... حامدا لله الموفق ... و داعیا للمصنف رضی الله عنه و غفر ذنوبه - قد فرغ من تسویده في یوم الفطر سنة خمس و سبعین بعد الألف من الهجرة النبوية علیه و آله افضل الصلوات و اکمل التحيات - خط: نسخ، کا: محمد هادی سلامی احدی، تا: 1 شوال 1075ق؛ در پایان چاپی حدیث هایی هست که در نسخه ما نیست بدین گونه: «حدث محمد بن جعفر قال خرج بعض اخواننا یرید العسكر .. عن الحصني قال خرج في احمد بن عبدالعزیز توقیع انه قد ارتد فتبین ارتداده بعد التوقيع باحد عشر یوما» و آن از روی نسخه شیر محمد بن صفر علی همدانی جورقانی از روی نسخه محمد حر عاملی که در پایان آن «دخل في ملکی الفقير محمد الحر العاملي سنة 1087» نوشته بود در چاپخانه حیدری نجف به سال 1950/1369
با دیباچه ای از محمد علی اوردوبادی در سرگذشت حسین بن عبدالوهاب به چاپ سربی رسید در آغاز این چاپ هم حدیث هایی آمده که در آغاز نسخه ما نیست بدینگونه: «بسمله. حدیث ابو الحسين احمد بن الحسين العطار ... لما رجع امیر المؤمنين ع من قتال نهروان اخذ علی النهروانات و اعمال العراق ... و قد ازدادوا معرفة بامیر المؤمنين ع» (ص 1 تا س 4 ص 15)، گذشته از جدایی های دیگر که این دو نسخه با هم دارند و کم و بیش و پیش و پس هم در آنها هست تا آنجایی که این دو را دو روایت جداگانه از یک کتاب می توان دانست یا این که نویسندگان در آن دستبردها کرده اند و شایسته است نسخه ما هم جداگانه چاپ شود، کاتب در اول شوال 1075 از روی نسخه تاریخ 3 جمادی الاول سال 556 (ثنو) که در 1068 یافته بود نوشته است و آن یکی هم از روی نسخه اصل که در 7 رمضان تا اول شوال 448 فراهم آمده بود نوشته شده بود، سلامی می نویسد که نسخه دیباچه نداشت و آغاز آن از میانه رفته بود و من این دیباچه را در شوال 1068 است که می نویسم. در آغاز آن بندی از
حسین بن عبدالوهاب آمده که از پایان کتاب او است سپس آغاز کتاب که نخستین حدیث آن به تاریخ 415 است از شیخ ابوالحسن علی بن محمد بن ابراهیم بن الحسن بن الطيب مصری معروف بابی التحف در عند جان. در گ 25پ پس از یاد شدن داستان جزیره هفتم چین که علی (علیه السلام) با عمار بدانجا رفته اند دارد: یقول الواثق بلطفه الأيدي محرر هذه الحروف محمد هادی ... هذا قریب من آخر الحديث و قد سقط من الرسالة التي اشرنا آنفا باقی الكلام لاندراس القرطاس و تفتت الحواشي» برگ 6 سفید و نسخه به اندازه یک صفحه چاپی (م 15 ص 16-18 ص 17) کم دارد؛ تملک: عبد الحسين بن حسن البحراني؛ جلد: تیماج، 114گ، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 5 - 1429]
آغاز: الحمدلله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی ... هذه أحاديث قد نقلتها عن کتاب اشتمل علی نبذة من مناقب الائمة؛ انجام: و روی آن علی بن محمد بن زیاد الصيمري کتب يسأل
کفنا فکتب اليه صلوات الله علیه ... این نسخه از همان تحریر محمد هادی احدی سلامی است که در دانشگاه تهران معرفی شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با چند یادداشت از محمد شفیع تبریزی به تاریخ ذیحجه 1326، محمد موسوی تبریزی به تاریخ 8 ربیع الاول 1351؛ مهر: «سلامی علی محمد الرضي سید العالمين» (بیضی)، الملك لله عبده الأمين»؛ جلد: تیماج، 156گ، 14 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 21 - 241]
آغاز: بسمله. اخبار منتخبة من کتاب عیون المعجزات المنتخب من بصائر الدرجات من تصانیف ... ابی الحسن المرتضي علم الهدي ... حدث ابوالحسن احمد بن الحسن العطار قال حدثنی أبو جعفر محمد بن یعقوب الكليني صاحب کتاب الكافي قال حدثنی علی بن ابراهیم بن هاشم عن الحسن بن محبوب عن الفضيل بن یسار عن الباقر عن أبيه عن جده الحسين بن علی صلوات الله علیهم قال لما رجع اميرالمؤمنين صلوات الله علیه من قتال أهل النهروان؛ انجام: عن الحصيني قال خرج في أحمد بن عبدالعزیز انه قدر ارتد فتبین ارتداده بعد التوقيع بأحد عشر یوما. منتخب عیون المعجزات
خط: نسخ، کا: ملا قطب الدين لاهیجی، تا: جمادی الثاني 1127ق؛ 45گ (104-148ر)، 17 سطر، اندازه: 21×18سم [ف: - 138]
آغاز: نقية حتی صلی ثم غابت و قال في ذالك السيد الحميري رضی الله عنه في قصیدته المعروفة بالمذهبة؛ انجام: فتبین ارتداده بعد التوقيع باحد عشر یوما.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید عبدالحسین سیاهپوش، شهریور 1364؛ جلد: تیماج، 46گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 14 - 369]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... رد الشمس، حدثنی ابو الحسين احمد بن الحسين العطار قال: حدثنی ابو جعفر محمد بن یعقوب الكليني صاحب کتاب الكافي
نسخه اصل: کتابخانه آية الله حکیم - نجف اشرف 975/2؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد بن طاهر سماوی، تا: 24 جمادی الثاني 1338ق، جا: نجف اشرف؛ 71ص [عکسی ف: 5 - 418]
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن قهوه ای، 3گ (200 -202ر)، 21 و 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 355]
آغاز: نفیه حتی صلی ثم عربت و قال في ذلك السيد الحميري في قصیدته المعروفة بالمذهبة ... کلام الشمس و حدثنی؛ انجام: انجام نسخه: انه قد ارتد فتبین ارتداده بعد التوقيع باحد عشر یوما. تم الكتاب بعون الله سبحانه ...
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 50گ (75 ×124)، ابعاد متن: 15×8، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 437]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 19-23 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 2 - 234]
‘uyūn-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uşūl
کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، -1278 قمری
karbāsī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm (- 1862)
تاریخ تأليف: 23 رمضان 1256ق؛ محل تأليف: تهران، زاویه حضرت عبدالعظیم
این کتاب شامل یک دوره جامع و مختصر اصول فقه است، مشتمل بر دوازده «مقصد»: 1. مقدمات، شامل سه فصل؛ 2. مبادی لغویه، دارای ده فصل؛ 3. امر و نهی، دارای شش فصل؛ 4. عام و خاص، در مقدمه و پنج فصل؛ 5. مطلق و مقید، در مقدمه و سه فصل؛ 6. مجمل و مبین، در دو مطلب؛ 7. ظاهر و مأول، در یک مقدمه و چهار بحث؛ 8 منطوق و مفهوم، دارای یک مقدمه و ده بحث؛ 9. نسخ، شامل یک مقدمه و پنج بحث؛ 10. ادله شرعیه، مشتمل بر چهار فصل؛ 11. تعارض و تعادل و ترجیح. دارای یک مقدمه و سه بحث؛ 12. اجتهاد و تقلید، مشتمل بر دو مطلب. مؤلف پس از آن که کتاب های المشارق و رسائل را در اصول فقه و شش جلد کتاب مصابیح را در فقه و یک جلد شرحی بر بخش طهارت کتاب اللمعة الدمشقيه و یک حزب کامل از کتاب منهج السداد في شرح الارشاد را تأليف نموده است به نگاشتن رساله مختصر و جامعی در اصول فقه مبادرت نموده است که همین کتاب حاضر باشد با عباراتی که
نزدیک به طبع خواننده باشد بدون ایجاز مخل و اطناب ممل.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا الى معالم الاسلام وارشدنا إلى شرایع الدين وقواعد الاحكام ... محمد مهدی بن محمد ابراهیم ... الى لما حررت في الأصول المشارق ورسائل وست مجلدات من المصابيح ... هذا المختصر الموسوم بعیون الوصول الى علم الأصول ...
انجام: لایصح الا بعد الاطلاع علیها بالاجتهاد أو التقليد کما هو ظاهر، ولیکن هذا آخر ما اردنا تحریره من قواعد الأصول قد تحریره من قواعد الأصول قد فرغت منه بحمد الله سبحانه في سفری الى الطهران و عبدالعظیم ... سیدنا عبدالعظیم علیه آلاف التحية و التسليم ... رب العالمين.
[دنا 738/7 - 739 (25 نسخه)؛ الذريعة 377/15]
شرح و حواشی:
1- منور العيون في شرح العيون؛ کرباسی، عبدالجواد بن محمد مهدی (1314-)
2- شرح عیون الوصول الى علم الاصول؛ کلباسی، محمود بن محمد مهدی (-14)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، با خط خوردگی و اصلاحاتی از مؤلف، با تقریظ هایی از میرزا رضا شیرازی (در دو رباعی فارسی) و نصر الله طالقانی (در یک رباعی فارسی) و محمد مسیح موسوی درب امامی (در یک رباعی عربی) و محمد هادی موسوی (در یک بیت فارسی)؛ 146گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 190]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ 230 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 201]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه ناتمام است؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 122گ (1پ - 122ر)، اندازه: 22×15سم [ف: 21- 287]
آغاز: برابر؛ انجام: المستصحب لسلامة الاستصحاب عن المعارض فهو حینئذ متنجس شرعا یتنجس ملا قیه لا...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد هادی موسوی هندی با مهر «محمد هادی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 68گ، اندازه: 14/5 × 21/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1027]
.. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 125/1
انجام: و یتحقق الامتثال بها من دون فرق الا أن اختیار الاول مستحب لکونه اکمل و القسم الثاني ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 69گ (2پ- 70پ)، اندازه: 15/5 × 22/5سم [ف: 1- 94]
خط: نسخ مختلف، کا: مهدی بن زین العابدين نجف آبادی، تا: 23 رمضان 1256ق، جا: ری زاویه سیدنا عبد العظيم؛ با تقریظ منظوم کتاب از میرزا رضا شیرازی نقل شده با این مطلع: «روزی که عیون ز کلکی تو گشت عیان ** از رشک بر بخت بو علی اشک روان»، این شعر در بعضی از دیگر نسخه ها نیز از جمله ش 8593 مرعشی دیده می شود؛ یادداشت امانت کتاب از آقای صدر روانجی؛ جلد: تیماج مذهب، 237 گ، 16-20 سطر، اندازه: 21/2×15/2 سم [ف: 41 - 26]
آغاز: ... الاسماع من غیر ایجاز موجب للاخلال و لا اطناب معقب للملال ... المقصد الأول في المقدمات و فیه فصول؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله «ع»؛ جلد: مشمع، 15 سطر (14-7)، اندازه: 21×15سم [ف: 35 - 731]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر شاه شاهانی، تا: ربیع الثاني 1257ق؛ با چهار بیت فارسی در تقریظ کتاب از میرزا رضا شیرازی و در پایان نسخه بحث حجیت مظنه از موائد العوائد استرابادی و بحث استصحاب از حجة الاسلام شفتی؛ جلد: روغنی، 214 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22 - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد باقر بن محمد ابراهیم، تا: 1257ق؛ مجدول مذهب؛ چند شعر در تقریظ کتاب از میرزا عبدالکریم متخلص بسیما؛ 607ص، اندازه: 23×14سم [ف: 4 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 4 ذیقعده 1258ق؛ 158گ، 22 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 64]
خط: نسخ، کا: مهدی بن ملا زین العابدين نجف آبادی، تا: ربیع الثاني 1259ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 159گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 ×21سم [ف: 16 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید مهدی بن محمد علی حسینی، تا: دوشنبه 16 ذیحجه 1263ق؛ جلد: تیماج مشکی، 203گ، 18 سطر، اندازه: 21/5×15/5 سم [ف: 5 - 2966]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد رضا بن ابی الحسن طباطبائی، تا: رجب 1264ق؛ مجدول، مصحح، مقابله شده، دارای یک سرلوح؛ جلد: تیماج، 21 سطر (13/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 4- 2068]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شرف الدين طبسی خراسانی، تا: 22 شعبان 1264ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ مصحح، محشی با نشان منه ادام ظله» و «محمد حسین» و «محمدعلی»؛ یادداشتی از «محمد حسین بن ملا محمود خراسانی قائنی» در رجب 1265؛ واقف: سید محمد علی صدیقی؛ جلد: تیماج، 146گ، 20 سطر، اندازه: 15× 21/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: علی بن محمد موسوی، تا: چهارشنبه 10 شوال 1268ق؛ 151گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق، تا: ذیعقده 1268ق؛ با یادداشت هایی از عبدالحسین موسوی زنجانی؛ تملک: ابوالقاسم موسوی زنجانی و مهر «عبده ابوالقاسم بن محمد باقر موسوی» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 2966]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 1269ق؛ مهر: «عبده محمد مهدی بن محمد اسمعیل»؛ جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×9 سم [ف: 3 - 842]
یزد جامع کبیر؛ شماره نسخه: 105
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 10 جمادی الاول 1269ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 157گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1027]
خط: نسخ، کا: علی اصغر، تا: رمضان 1273ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1342]
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن علی حسینی اصفهانی، تا: 1277ق؛ افتادگی: آغاز؛ 167گ، 19 سطر، قطع: خشتی [چند نسخه- ف: 332]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی محمد بن محمد ابراهیم دهاقانی سپیر می، تا: سه شنبه 27 رمضان 1278ق؛ جلد: تیماج مذهب، 90 گ، 17-18 سطر، اندازه: 23×17 سم [ف: 5 - 2966]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ابوالقاسم بن علی ریزی، تا: جمادی الاول 1280ق؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مذهب، 149گ، 20 سطر، اندازه: 21/5×15/3 سم [اهدائی رهبر: 11 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد علی حسینی، تا: 1281ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 304 ص (1-304)، 9-19 سطر، اندازه: 14/5 ×22 سم [ف: 10- 753]
خط: نسخ، کا: میر سید محمود، تا: صفر 1286ق؛ 65گ، 23 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: - 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالهدی بن ابوالمعالی کلباسی، بی تا؛ آقای سید احمد روضاتی روی برگی قبل از کتاب چنین نوشته: «این کتاب شریف بخط زیبای مرحوم علامه جلیل و زاهد بی بدیل آقای حاج میرزا ابو الهدي کلباسی ابن العلامة الفقيه المحقق مرحوم آقا میرزا ابوالمعالی کرباسی ابن العلامة حاج محمد ابراهیم صاحب اشارات الاصول است که نزد این حقیر خط شریفش موجود است و او صاحب کتاب سماء المقال في علم الرجال است»؛ تملک: محمد موسوی جزائری؛ مهر: «عبده الراجي عبدالرضا بن محمد کاظم» (بیضی)، «عبده محمد کاظم» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 299گ، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 2 - 299]
آغاز: برابر
انجام: بخط شخص معاصر له اوغیر معاصر باسناده فله ان یرویه علی سبیل الحكاية فیقول وجدت او قرأت بخط فلان وفی جواز العمل به قولان اقربهما نعم اذا امن من الترديد وعلم بالخط فتابعها الوصيه بان یوصی بکتاب کان یرویه لشخص ولا یجوز
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 74گ، 23 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 3 - 1417]
‘oyūn va lobāb-e fonūn (t.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23623
آغاز: بسمله، مقصد اول به توفیق الله تعالی؛ انجام: اوصله الله الى رویه حقایق الاشياء کما هی ترجمه کتاب عیون و لباب فنون
باتمام رسید.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
العيون و المحاسن- عیون الحكم و المواعظ و ذخيرة المتعظ و الواعظ
al-'uyūn wa-l maḥāsin
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
آغاز: بسمله، الحمدلله المتوحد بالقدم العام لجمیع خلقه بالنعم؛ انجام: کتبه الفقير ابن هادی محمد مهدی الخوانساري
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن هادی خوانساری، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 374گ، 17 سطر [رایانه]
فصول المنقاة من العيون و المحاسن از شیخ مفید؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالکریم و علی بن عباس بحرانی، تا: 1276ق؛ مصحح؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 8ش 2 - 21]
آغاز: بسمله الحمدلله المتوحد بالقدم العام؛ انجام: اعجاب المرء بنفسه تم عبد الصاحب الدجيع
کا: عبدالصاحب، تا: 1345 ق [الفبائي: - 415]
al-‘uyūn wa-n nukat = tafsīr-u māwardī
ماوردی، علی بن محمد، 364 - 450 قمری
māvardī, ‘alī ebn-e mohammad (975 - 1059)
تفسیری است متوسط در سه جزء که در آن به بیان تأويل آیات با بیان اقوال مفسرین و بیان معنای محتمل، و ذکر شواهد و نکات ادبی، با مقدمه ای در اصول علم تأويل در چند فصل.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لدینه القيم و من علینا بکتابه البين و خصه بمعجز دل علی تنزیله ...
چاپ: کویت، محقق: خضر محمد خضر، و راجعة عبدالستار ابو غده، وزارة الأوقاف والشئون الإسلامية، مطابع مقهوری، ج 1-4، 1982م.
[دنا 739/7؛ کشف الظنون 1188/2؛ بروکلمان 386: 1 و ذیل 6681]
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه - ترکیه 90. جلد دوم کتاب از آغاز سوره اعراف تا انتهای سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه از دهه دوم ربیع الثاني 504ق؛ با نشانی بلاغ، محشی؛ پاورقی: ظاهرا در تاریخ تصرف شده و صحیح آن به قرینه نسخه قبل سال 604 باشد؛ واقف: حاج ابراهیم افندی؛ 333ص [عکسی ف: 4 - 110]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه - ترکیه 90. جلد اول کتاب از آغاز تا پایان سوره انعام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه از دهه اول ربیع الاول 604ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ، با امضای وقف شیخ علی کردی، نسخه مربوط به خزانه بدریه بوده؛ واقف: حاج ابراهیم افندی؛ 380ص [عکسی ف: 4 - 110]
نسخه اصل: کتابخانه با شماره 1673/3
جلد سوم از سوره سبا تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر عبد الوهاب بن محمود بن محمد سمرقندی، تا: یکشنبه 22 ذیحجه 682ق ، جا: سلخات؛ مصحح؛ تملک: مصطفی بن یوسف مشهور به ابی غیده؛ از موقوفات وزیر ابوالخیر حاج بن وزیر اعظم؛ 585ص [عکسی ف: 4 - 132]
al-‘uyūn wa-n nahār
آملی، حیدر بن علی، 720 – 782 ؟ قمری
āmolī, heydar ebn-e ‘alī (1321 - 1381)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4362/1
آغاز: بسم الله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد قد بلغنی (سفید) قدس الله روحه و نور ضریحه؛ انجام: المجلدة الثانية العين التاسعه في اثبات العقل و النفس و عالمها ... آخر معاد في الأول
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 69گ (59-127)، اندازه: 21×16سم [نشریه: 13 - 392]
غ
al-qādat-ol enkelīsīya
علیقلی خان، ق14 قمری
‘alīqolī ×ān (- 20c)
رمان اجتماعی است که حاج علیخان هنگام سفرش به انگلستان جزو کتاب های داستانی تهیه کرده و از انگلیسی آن را به فارسی بر گردانده است. این رمان دارای پانزده «فصل» می باشد.
آغاز: راوی این حکایت میگوید من خیلی میل داشتم هر چه ممکن بشود زودتر مختصری از تاریخ حیات خود بنویسم؛ انجام با عیش و نشاط و کمال خوشوقتی و عشق پاک با هم زندگی می کنیم و شکر خدا را.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الثاني 1325ق؛ قبل از کتاب مقدمه ای است گویا از روی نسخه چاپی نوشته شده، پس از کتاب ده برگ است دارای حکایات و رباعیات و پرسش و پاسخ های ادبی؛ جلد: تیماج، 104گ، 12 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 2 - 314]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 ربیع الثاني 1325ق؛ 153ص (1-153)، قطع: بغلی [نشریه: 7 - 271]
al-ġādī wa-l mugtaļī
ابن ابی الاشعث، احمد بن محمد، - 360 ؟ قمری
ebn-e ab-el-aš“as, ahmad ebn-e mohammad (- 972)
ابن ابی الاشعث طبیب و حکیم ایرانی اهل فارس که ابن ابی اصیبعه او را طبیبی ممتاز و مؤلف کتاب طبی، کارشناس بزرگ جالینوس و مفسر آثار وی می داند. نام 18 اثر از وی در منابع آمده و از برخی آثار وی، نسخه هایی به جا مانده است. کتاب الغاذي و المغتذي شامل دو مقاله در طب است که نسخه هایی از آن در موزه بریتانیا، الأزهر قاهره و ایاصوفیه ترکیه نگهداری می شود اما از چاپ آن اطلاعی به دست نیامد. در فهرست ازهریه، این کتاب دارای سه مقاله شامل ابواب، دانسته شده، ولی در نسخه حاضر دو «مقاله» وجود دارد. فهرست مطالب کتاب: مقاله 1. آلات الغذا و فعلها و عملها، شامل هفده باب: 1) الفم، 2) المري، 3) المعدة، 4) المعا المسمى اثنی عشر اصبعة، 5) المعا المسمى الصايم، 6) المعا المسمى الطويل، 7) المعا المسمي الأعور، 8) المعا المسمى القولن، 9) المعا المسمى المستقيم، 10) المسارنقا، 11) في أن الرأس الأعظم من راسی المعدة ...، 12) الكبد، 13) العروق الغير ضوارب (؟)، 14) المرارة، 15) الطحال، 16) الكيلتين، 17) المثانة؛ مقاله 2. الغذاء و الاغتذاء، شامل شش جمله دارای ابواب: جمله 1) آلات الروح الحيواني المغتذية بهذا الدم در شش باب، 2) آلات الروح النفساني المغتذي من الروح الحيواني در هفت باب، 3) اغتذاء الروح الطبيعية و آلاتها در پنج باب، 4) اغتذاء آلات القوة و ال ولدة در سه باب، 5) اغتذاء الأعضاء التي لها قوی من أنفسها و قوی تحتها من غیرها در دو باب، 6) اغتذا الأعضاء التي لیست مستولية علی غیرها و لاغیرها مستولية علیها در ده باب.
[تاریخ نگارش های عربی 421/3 -423؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 624/2؛ فهرس مخطوطات الطب الاسلامي في مکتبات ترکیا 12؛ فهرس المكتبة الأزهرية 124/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1105/6
آغاز: بسمله. رب أعن، المقالة الأولى من کتاب الغاذي و المغتذي و فیها نذکر ألات الغذا و فعلها و عملها تحتوی علی سبعة عشر بابا آفی الفم، ب في المري ... الباب الأولى في الفم اول آلات الغذا و الهضم الأول منه یکون بألات شتی لکل واحد منها منفعة مفردة؛
انجام: ینبغی أن أقطع کلامی في هذه المقالة ان شاء الله تمت المقالة الثانية من کتاب الغاذي و المغتذي لابن ابی الاشعث.
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا در استانبول ترکیه، ش 2890؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: جمادی الثاني 541ق؛ 99 (151-249)، 13 سطر [عکسی ف: 3 - 220]
al-garat
ثقفی، ابراهیم بن محمد، - 283 قمری
saqafī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 897)
تاریخ جنگ های حضرت علی علیه السلام و بعضی از رویدادهای عصر آن حضرت است که به روش علمای حدیث با تسلسل اسناد و نام روات آورده شده است. این کتاب یکی از مصادر تاریخی بسیار مهم صدر اسلام به شمار آمده و حایز اهمیت فراوان می باشد.
آغاز: خبر علی علیه السلام و معاوية بن ابی سفیان بعد حرب الخوارج ... حدثنا ابو علی الحسين بن ابراهیم بن عبدالله بن منصور
چاپ: تهران، انتشارات انجمن آثار ملی، محقق: میر جلال الدين حسینی ارموی، چاپ اول، 2 جلد، 1395ق.
[التراث العربي 113/4؛ الذريعة 1/16 شماره 1]
نسخه اصل: 6724 ظاهریه دمشق؛ خط: نسخ، کا: حسنی احمد حسینی، تا: 2 رجب 1114ق، مقابله شده با نسخه درستی در 2 محرم 1225 [فیلم ها ف: 3 - 170]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال ما ذنب یزید و عبد الله قال عبید الله اصغر من أخيه عبدالله
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد تقی نوری طبرسی (میرزا حسین نوری صاحب مستدرک الوسائل)، تا: چهارشنبه 11 ذیقعده 1293ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 144 گ، 14 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 14 - 134]
آغاز: برابر؛ انجام: فضحك معوية و قال ما ذنب یزید و عبدالله قال عبید الله اصغر من اخیه عبدالله تم کتاب الغارات علی حذف الزيادات ...
خط: نسخ، کا: حسین بن حسن بن میرزا سجاد غفاری نجفی، تا: جمعه 11 صفر 1308ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 107گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 517]
آغاز: برابر؛ انجام: فضحك معاوية و قال ما ذنب یزید و عبدالله قال عبید الله أصغر من أخيه عبدالله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 94گ (210پ -303پ)، اندازه: 17/5 × 22/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1028]
الغاز الاعراب- اللغز و الاعراب
qāzān-nāme
اژدری، نورالدین بن شمس الدين محمد، ق8 قمری
Aždarī, nor-od-dīn ebn-e šams-od-dīn mohammad ( 14c)
خواجه نورالدین پسر شمس الدين محمد اژدری وزیر غازان، به نظم فارسی سروده روز دوشنبه ماه حرام 758 و 763 برای سلطان شیخ اویس جلایری ایلخانی در پنجاه سالگی سراینده آن.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 850ف
نسخه اصل: کمبریج برون نسخه ش (8)V278؛ خط: نستعلیق، کا: خطوطی شیروانی، تا: 9 ذیحجه 873ق؛ به رسم خزانه سلطان حسن بهادرخان (فیلمها ف: 1- 143]
qāzānīye dar ālāt-e rasad
مؤلف این کتاب را برای ایلخان غازان خان نوشته و می گوید که من دوازده نوع آلت رصد به دست آوردم. او کتاب را در دو قسمت ساخته است: 1. صنعت آلات و معرفت عمل آنها؛ 2. استخراج مواضع کواکب در طول و عرض از فلک بروج.
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد چون معلوم همه عقلاء اهل دانش است که شرف انسان و تفضیل آن بر دیگر حیوانات بمزید عقل است؛ انجام: و دوائر مقنطرات که محتاج اليه این کتاب است، از جداول مرسوم گشت.
[نسخه های منزوی 330؛ فهرستواره منزوی 2999/4]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: پنج شنبه 23 جمادی الثاني 194-1094ق؛ 35گ ( 49-15ر) [ف: 5 - 346]
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 جمادی الثاني 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ پیوسته شده به رساله پیشین در صفحه 47 (سطر نهم) [ف: 6- 477]
آغاز و انجام: برابر؛ اتمام تحریر این سواد پیشین روز ... سنه 194 تاریخ نسخه ایست که این نسخه از آن نقل شده و باید 1094 باشد.
خط: نسخ، کا: مسیح کمره ای، تا: 1294ق؛ جلد: تیماج، 35ص (49-15)، 18 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 23 - 92]
qāz-nāme
؟ قاری، عبدالرحمن، ق13 قمری
qārī, 'abd-or-rahmān (- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29556
آغاز: حکایت غاز نامه آنحضرت (صلی الله علیه و آله) یک حکایت یاد دادم از رسول باز مقبول همه اهل قبول باز مقبول تو؛ انجام: با درود مصطفی عادت بکن وانگهان امید از رحمت نکن اللهم صل علی محمد و آله محمد في الأولين و الاخرين و في الملة الاعلى الى یوم الدين تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: مقوا مذهب [رایانه]
al-gafir
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
رساله در سیر و سلوک.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13129
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي سهل لنا سلوک شرایع؛ انجام: ممن یذکره فتنفعه الذكرى خامس و عشرین و ماته بعد الالف الهجريه
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 416]
غالب و مغلوب- احکام غالب و مغلوب
qāleb va maqlūb
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastu (-384 - -322)
درباره شناختن غالب و مغلوب چند گونه نوشته و جدول موجود است، منسوب به ارسطو و بطلمیوس و دیگران. جای سخن جدولی است با شرح آن منسوب به بطلمیوس.
آغاز: بسمله. کتاب الغالب و المغلوب. تأليف الحكيم ارسطاطالیس الفاضل، لتلمیذه الاسكندر ... باب الغالب و المغلوب. اذا اردت ان تعرف الغالب من المغلوب من المتحاربين؛ انجام: الواحد تغلب التسعة. تم کتاب الغالب و المغلوب، و الحمدلله ...
بی کا، تا: 1038ق؛ با زیرنویس فارسی؛ مجدول؛ 5گ (83پ- 87ر) [ف: 1 - 181]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 51ص، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 19- 515]
qāleb va maqlūb
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastu (-384 - -322)
وابسته به: غالب و مغلوب ارسطو (384-322ق)
ترجمه ای است از رساله غالب و مغلوب منسوب به ارسطو که گویند برای اسکندر مقدونی نوشته است، شامل هشت باب، در این رساله کیفیت استخراج غالب و مغلوب از دو لشکر و سپاه متخاصم، از طریق قواعد علم جفر و اعداد توضیح داده شده است. سر آغاز و نسخه ها یکسان نیست.
آغاز: 1: بسمله، بدان نصر الله تعالی این کتابیست در نهایت حکمت که حکیم ارس طاطالیس (کذا) که در انواع نجوم و حکمت مستثنی بود و در زمان خود بر جمله اهل علوم و نجوم و حکمت تقدم داشت بتجربه بسیار این کلمات جمع نموده 2: بدانکه این رساله غالب و مغلوب است که حکیم جهان و فیلسوف عالم ارسطا طالیس ساخته است از برای اسکندر و نامه نوشته که ایها الملك خواستم که عذر بعضی از انعام تو ... ادا نمایم بعد از تأمل بسیار قرار به آن افتاده که بیرون آوردن غالب و مغلوب ...: بسمله. قاعده غالب نزد حکمای روم و بابل بغایت معتبر است، و از تصانیف ارسطاطالیس که از جهت اسکندر روم وضع نموده است، در حروب و منازعات شروع نکرده تا ندانسته که غالب کدام است، بدین طریق عمل می کرده اند اگر اسم ... 4: حساب غالب و مغلوب در زوج فرد نصر اعداد کمتر است گر مختلف شوند ظفر زان اکثر است ... باب به جهت اسکندر ذوالقرنین انشاء کرده اند ...
[دنا 744/7 (24 نسخه)؛ الذريعة 2/16؛ مشترک پاکستان، 360/1؛ نسخه های منزوی 303/1؛ فهرستواره منزوی 2999/4]
آغاز: برابر 1؛ انجام: کعب کعب کعب الكعب
خط: نستعلیق، کا: محسن بن سید محمد مشهدی، تا: جمعه 15 شعبان 999ق؛ جلد: پارچه ای، 7ص (101-107)، اندازه: 11/4 × 20/5 سم [ف: 8- 403]
در هشت باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 6 - 391]
آغاز: برابر 1؛ انجام: طرح کردی نه نه و نه ماند نه بیش و نه کم
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1011ق؛ 2گ (106پ -107ر) [ف: 1 - 181]
آغاز: منقول و مشهور است از ارسطوی حکیم که گفت اسکندر رومی را که حساب غالب و مغلوب سریست از اسرار الهي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (28ر)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 38 - 392]
آغاز: برابر 2؛ انجام: باب 8 هشت با هشت طالب غالب آید و الله اعلم.
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن عبدالله المازندراني، تا: 1022ق؛ 47ص، اندازه: 20×12سم [ف: 10 - 31]
در هشت باب؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن محمد حسین ازغندی، تا: صفر 1074ق؛ اندازه: 24×10سم [ف: 1 - 456]
آغاز: بسمله اما بعد این رساله ای است مشهور به رساله غالب و مغلوب که فیلسوف زمان ارسطاطالیس حکیم از برای پادشاه عدیم المثال اسکندر ذروالقرنین ساخته و پرداخته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق؛ جلد: مقوا، 1گ (14ر -14پ)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 37 - 133]
آغاز: بسمله در باب دانستن ... تمام علما و حکما این نسخه را پسندیده اند
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: آقا نور ابن حاج نقد علی، تا: قرن 12؛ با اشعاری از: میرزا قادر، صبا، محیط، شعاعی کاشی، صالح، کلیم، صورت وصیت نامچه، اشعاری از عالی حضرت میرزائی صاحبی شیخ الاسلام مدظله العالي، کلیم، فغانی، خاقانی، ظهوری، علم سیمیا از قول شیخ یونانی، صورت وقف نامه، هبه نامچه؛ 21گ [ف: 23 - 650]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص، 20 سطر (18×9)، اندازه: 24×14سم [ف: 16 - 418]
خط: نسخ ممتاز، کا: عظیم بن عبدالله نیشابوری، تا: روز عرفه 1105ق؛ 1ص (222)، 34 سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 45 - 90]
بی کا، تا: قرن 13؛ 52ص، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 19 - 515]
آغاز: برابر 4؛ انجام: غالب است، نه با یکی یکی غالب، تمت
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12-13ق؛ نسخه در 9 باب است؛ 2گ (118پ -119پ) [ف: 1- 181]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/16 بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1ص (67)، اندازه: 14/5 × 17سم [ف: 19 - 517]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 312/2 - طباطبائی
آغاز: برابر 3
انجام: و یغلب المطلوب اذا الزوج استوی ** و عند استواء الفرد یغلب طالب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 3گ (16ر-18ر)، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 22 - 100]
آغاز: برابر 4
انجام: 9 با 11 غالب 9 با 92 غالب 9 با 33 غالب
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1241ق؛ خریداری از محمد جعفر قد بیگی؛ جلد: گالینگور، 3گ (53پ -55)، 14 سطر (15×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [رایانه]
بی کا، تا: شعبان 1245ق، جا: اصفهان مدرسه محمد حسن بن حاج ملا علی هرندی؛ کاغذ: فرنگی [تراثنا: س ش 4- 99]
و جدول آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق [ف: 5 - 214]
بی کا، تا: 3 جمادی الثاني 1247ق؛ جلد: تیماج، اص (هر)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 396]
آغاز: بسمله. فصل در احکام غالب و مغلوب و خصمان و مدعیان؛ انجام: غالب و نه و یک یک غالب است ...
خط: نسخ پخته، کا: محمد کاظم بن آقا کوچک اصفهانی، متخلص به خاموش، تا: 1289ق؛ 3گ (144ر-146 ر) [ف: 1-181]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 2ص (13-14)، 13 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 19 - 244]
آغاز: بسمله و حمدله. اما بعد بدانکه حکیم زمانه و یگانه دوران حکیم ارسطاطالیس از برای اسکندر دائره غالب این بحث در سر الاسرار که از ارسطو پنداشته اند دیده می شود؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (60پ) [ف: 5 - 346]
آغاز: بسمله قاعدة في احکام الغالب و المغلوب عن قول الحكما اگر کسی خواهد که بداند که میان او و دیگری
بی کا، بی تا، جلد: مقوا، اندازه: 11/5 × 16/5 سم [ف: 2 - 409]
آغاز: در احکام غالب و مغلوب که حکیم دانا ارسطو اس مقوناس؛ انجام: الرابعه: چهار نه نه غالب است ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (62ر -64ر)، اندازه: 10×17 سم [مؤيد: 3- 259]
آغاز: ینصرک الله تعالی، این کتابی است در غایت حکمت و نهایت رفعت که حکیم؛ انجام: مثل آن که هر دو طاق باشند طالب غالب است، و اگر هر دو جفت مطلوب غالب است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 3گ (90ر-92پ)، اندازه: 12× 20/5 سم [مؤيد: 3- 165]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ کاغذ: ترمه، 1 گ (52ر -53ر)، 14 سطر، اندازه: 14/8×10/6 سم [ف: 6 - 211]
آغاز: بدان که این رساله ایست در باب غالب و مغلوب در غایت حکمت از ارسطا طالیس که به جهت اسکندر ذوالقرنین جمع کرد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ فقط چند برگ اول را شامل است؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (78ر -79پ)، 10 سطر (7×11/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 2 - 283]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [ف: 31 - 20]
qāleb va maqlūb
ناشناخته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر (14/5×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 1 - 450]
آغاز: فائدة في معرفة الغالب و المغلوب و هو باب ملیح جرب من عمل الشيخ ابو الخير الرمال. و ذلك أن تضرب اذا اردت ان تنظر حال الخصمين؛ انجام: العراس نارية .. هوائية ... مائية ... ترابية
خط: نسخ، بی کا، تا: 1317ق؛ 2گ (50پ -51ر) [ف: 4 - 997]
آغاز: اذا سأل سائل هل اغلب علی الأعداء، فاستخرج من الثاني عشر؛ انجام: والموائل علی الاستقبال والرزائل علی الماضي ... النفس ماضیه در پیدا کردن غالب و مغلوب و سایر استخراجات و اخبارات؛ بی کا، تا: 21 ذیقعده 1318ق؛ جلد: تیماج قهوه ای [مؤيد: 3 - 383]
qāleb va maqlūb
قاعده به دست آوردن غالب و مغلوب؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن حسین، تا: 978ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قرمز، 35ص، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 19 - 385]
آغاز: در آغاز نسخه چنین است: اعلم یا اسکندر هذا الحساب و هو المعروف بحساب النسيم کما رایتك من اهله. در ذیل این نوشته دو بیت منسوب به حضرت علی (علیه السلام) و سپس هفت بیت فارسی است که گویا شرح همان ادبیات عربی باشد و هر دو درباره غالب و مغلوب است آغاز قطعه فارسی: پس از حمد خدای عالم الغيب ** که بخشد انبیا را علم لاریب / پس از مع عدد نه نه بینداز ** ببین تا چند ماند از هر یکی باز
بی کا، تا: قرن 13
جلد: تیماج مشکی، 52ص، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 19 - 515]
رساله مختصری است در مورد پیدا کردن غالب و مغلوب، اگر میان دو کس خصومت باشد و بدانی که کدام غالب است و کدام مغلوب نام هر یک را به حساب ابجد گیر و شماره کن؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ 4ص (40-43)، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 49]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین ... اما بعد این رساله ای است در بیان دانستن غالب و مغلوب مستخرج حکما از کتب، نه باب، اسامی طالب و مطلوب را به حساب جمله جمع کند در مورد پیدا کردن غالب و مغلوب از دو نفر یاد دو لشکر متخاصم در 9 باب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص (55-57)، 19 سطر [ف: 36 - 10]
بی کا، بی تا؛ 1گ (10ر و پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 44 - 146]
qāleb va maqlūb (t.)
از ارسطاطالیس حکیم و اسکندر رومی، مترجم ترکی مجهول. جداول.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10975/16
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 9ش 2 -41]
qāleb va maqlūb (jadval)
اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه: 136/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 22 صفر 1242ق؛ 1ص (9-2)، اندازه: 14×20سم [ف: 1- 167]
qāleb va maqlūb (manzūm)
از ناشناس، به نقل از ادریس، شاید ادریس پیامبر (علیه السلام): زانکه تربیع باشدش تسدیس ** در کتاب این چنین نمود ادریس. پیش بینی غالب و مغلوب. بر پایه خانه های رملی، حدود 220 بیت مثنوی، با سربندهای در خور: در احکام خانه دهم، در احکام شانزده گانه، در احکام قبض الداخل، در احکام قبض الخارج، در احکام فرح، در احکام عقله، در احکام انگیس، در احکام حمره.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 301/3
آغاز: باب در احکام غالب و مغلوب: باز در حکم غالب و مغلوب ** هر که خواهد که بیند او مطلوب / چون دو کس را به هم بود دعوی ** گر تو خواهی که دانی این معنی؛ کز دو، غالب که می شود، در رمل؛ انجام: شانزده عاقبت به خیر و صلاح ** باشد و کار او رسد به فلاح
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1241ق؛ 11گ (9پ -19ر هامش) [ف: 1 - 181]
qāleb va maqlüb va e×tīyārāt (jadval)
دو جدول است که غالب عناوین آنها بر اثر کهنگی کاغذ خواندنی نیست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/98
خط: نسخ، کا: أبو المجد تبریزی، تا: یک شنبه 19 ربیع الأول 723ق؛ 1ص (408)، 41 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 - 90]
qāleb va maqlüb va nos×e-ye maʻājīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 625/6
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15 سطر، اندازه: 14/5 × 25/5سم [ف: 2- 385]
al-qālīya le-ahl-el anzār-el ‘ālīya
صدر، حسن بن هادی، 1272 - 1354 قمری
sadr, hasan ebn-e hādī (1856 - 1935)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1315ق
فقه فارسی درباره حرمت ریش تراشی.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 2071/1
آغاز: الحمد لله علی هدایته لدینه و التوفيق لما دعی اليه من سبیله؛ انجام: سمیتها الغالية لاهل الانظار العالية ...
خط: نسخ، کا: احمد بن سلطانعلی حسین مرعشی شوشتری، تا: 1342ق؛ 19 سطر، اندازه: 18×16سم [ف: 3 - 175]
al-gāyāt
این رازی، جعفر بن احمد، ق4 قمری
ebn-e rāzī, ja'far ebn-e ahmad (- 10c)
رساله در بیان اعمال و افعالی است که به غایت ممدوح و مذموم باشد و حسن و قبح آن به صیغه افعل تفضیل بیان شده باشد. مانند: «اعبد و اسخی و اکیس» و به همین جهت این کتاب به نام کتاب الغايات موسوم گشته است. نمونه: افضل الاعمال ما عمل بالسنة، افضل الاعمال عند الله عز وجل یوم القيامة الصلوة.
آغاز: نسخه: بسمله، باب الجمع الغايات قال الشيخ ابو محمد ... عن ابی جعفر علیه السلام قال الاشتهار بالعبادة ريبة.
انجام: و ارحمهم بالرعية و اعظمهم یوم القيمة مجزية.
چاپ: مشهد، آستان قدس رضوی، 1413ق، ضمن جامع الاحاديث، تحقیق سید محمد حسینی نیشابوری
آغاز: برابر؛ انجام: یوم القيامة مجزیه تم و سلم تسلیما
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد بن حمزه، تا: 892ق؛ 15گ، اندازه: 18/7×13 سم [ف: 14 - 372]
آغاز: برابر؛ انجام: ذکر علی علیه السلام انه افضل الأمة و أعدلهم في الرعية و اقسمهم بالسوية، عن الحارث الهمداني قال، قال رسول الله صلی الله علیه و آله لعلی علیه السلام اخصمك بالنبوة و تخصم الناس سبع لا یحاجك فیها احد من قریش ... و أعظمهم یوم القيامة مجزية، هذا آخر ما وجدناه من کتاب الغايات
خط: نسخ، کا: سید محمد هاشم موسوی خوانساری، تا: سه شنبه 24 جمادی الثاني 1253ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ 13گ (1پ- 13پ)، 26 سطر، اندازه: 13×7 سم [ف: 36 - 660]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید کاظم طباطبائی «آقا میرزا»، تا: ذیحجه 1272ق؛ مصحح؛ 21گ (47ر -67پ)، 16 سطر، اندازه: 15/5×8 سم [ف: 37 - 172]
خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1277ق؛ 15گ (82ر
96ر)، 23 سطر، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 1 - 166]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: شنبه 11 ذیحجه 1280ق؛ جلد: تیماج، 18گ (75-192)، 19 سطر، اندازه: 20×14/5سم [ف: 8 - 30]
. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6034
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1287ق؛ 13گ، 20 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 5 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1287ق؛ واقف: رضا نائینی، 1311؛ 13گ، 20 سطر، اندازه: 20/6×15/5 سم [ف: 14- 371]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم (محرر) موسوی نجفی اصفهانی، تا: قرن 14؛ 51گ (2پ -52ر)، 10 سطر، اندازه: 12/5 × 16/5 سم [ف: 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: خلیل بن محمد هاشم شیرازی، تا: 1307ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: گالینگور، 29گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/2 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 318]
خط: نسخ، کا: حسن، تا: 1324ق؛ جلد: مقوا، 12گ (9ر -20پ)، 24 سطر (19/5×10)، اندازه: × 25/5 سم [ف: 9 - 761]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدين ارموی، تا: 20 شعبان 1347ق، جا: نجف اشرف؛ مذیل است به رساله «اعمال المانعة من دخول الجنة» از همین مؤلف درباره اعمالی که آدمی را از ورود به بهشت باز می دارد؛ 16گ، 25 سطر، اندازه: 22×139سم [ف: 14 - 370]
بی کا، تا: 1365 - 1366ق؛ 40گ، اندازه: 13×7 سم [ف: 3 - 130]
خط: نسخ، کا: سید مصطفی صفائی خوانساری، تا: 1367ق؛ مقابله شده توسط کاتب با نسخه و دستخط میرزا حسین نوری طبرسی مورخ 1279 ق)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 15گ، 22 سطر، اندازه: 17/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 517]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله موحدی قمی، تا: 1368ق؛ 12گ (11پ -22پ)، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 135]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی - ایران؛ خط: نسخ زیبا، کا: سید محمد حسن حسنی طباطبائی، تا: 25 ذیحجه 1375ق، جا: تبریز؛ کاتب برادر علامه طباطبائی صاحب تفسیر الميزان است؛ 34ص (68-35) [عکسی ف: 3 - 330]
بی کا، بی تا [میراث شهاب: س 9ش 2 - 36]
و غایات اللطائف / کلام و اعتقادات / عربی
gayat-ul lataif
این کتاب از کتاب های اعتقادی اسماعیلی ها می باشد که به طور رمز و اشاره اثبات امامت ائمه اسماعیلیه را می نماید و مخصوصا راجع به اسماعیل بن جعفر بحثهایی می نگارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 489
آغاز: الحمدلله المتقدس عن أن یعبر عنه الاسم و الصفة المسبح عن تصور العارفين له فنفی المعرفة عنه؛ انجام: و سنورد انشاء الله عج علی ذلك من البراهين المتظاهرة و الادلة الباهرة ما تنسف الجبال نام کتاب بر فراز صفحه اول چنان است که ذکر نمودیم با کلمه دیگری که پاره شده و خوانده نمی شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 80 گ، 11 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 2 - 99]
al-gāyāt fī š.-il qalā’id fi tashīh-il ‘aqā'id
یمنی، احمد بن یحیی، 775 - 840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā (1374 - 1437)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10459/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [میراث شهاب: س ش 4 - 46]
al-ġāyib ‘ayn-u-hū munqați-a
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1290/12
بی کا، بی تا؛ 3گ، اندازه: 21×14سم [ف: 3 – 76]
ġāyat-u itqān-il harakāt li-s-sabʻat-is sayyārāt
سرجی، عبدالله بن مثنی، - 1097 قمری
sarjī, 'abd-ol-lāh ebn-e mosannā (- 1686)
تاریخ تأليف: 1080ق؛ محل تأليف: یمن
فخرالدین عبدالله المثني بن عبدالله بن احمد سرجی قریشی شاگرد حسن بن عبدالله بن أحمد سرجی برادرش و او با وی در نگارش کتاب بغية الطالب المستفيد کمک کرده است. در چهل «باب»: 1. معرفة استخراج اصل الاصول، ... 40. معرفة نموذارات المواليد التي فات رصد موالیدهم.
[ابرو کلمن 408: 2 ذیل 567: 2؛ الذريعه 6: 16]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9974/1
آغاز: بسمله. و به الاغانة. الحمدلله الذي رفع سبع سموات بقدرته و ممسکها أن تقع علی الأرض بقوته؛ انجام: فعلیك بكثرة الطب علی شیخ یدرك المطلب ان شاء الله تعالی و هو حسبنا و نعم الوكيل سپس 44 برگ جدول است.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 5 جمادی الثاني 1287ق؛ 24گ (5ر -28پ)، 33 سطر (25×15)، اندازه: 21×35سم [ف: 17 - 518]
gāyat-ul āmāl
مامقانی، محمد حسن بن عبد الله، 1237 - 1323 قمری
māmaqānī, mohammad hasan ebn-e 'abd-ol-lāh (1822 - 1905)
وابسته به: المكاسب = المتاجر؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1281-1214)
تاریخ تأليف: 16 ربیع الاول 1293ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
شرحی است بر کتاب «المكاسب» شیخ مرتضی انصاری. مؤلف این شرح را تا اول مبحث خیار رؤيت تأليف کرده، و فرزندش شیخ عبدالله مامقانی در کتابی دیگر به نام «نهاية الامال» آن را به نهایت رسانید.
آغاز: بسمله. و به نستمد و نستعین. الحمدلله الذي من علی عباده ببیان الاحكام و انعم علیهم بتمیز الحلال والحرام ... فیقول ... محمد حسن بن عبدالله المامقاني انه لما کان کتاب المكاسب و البيع الذي هو من مصنفات ... شیخنا الامام المرتضي ... احسن ما صنفه علمائنا ... سنح لی ان ابین اشاراته و اوضح عباراته ... و سمیته غاية الآمال
چاپ: طهران، سنگی، 1316-11317، رحلی، 505ص
[الذريعة 5/16؛ ريحانة الادب 433/3؛ دنا 746/7 (19 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما یتعلق بالجزء الأول من هذا الكتاب. و الحمدلله رب العالمين و قد اتفق الفراغ من التعليق بید ... محمد حسن بن عبدالله المامقاني في النجف ... في اليوم السادس عشر من شهر ربیع الأول من شهور سنة 1293 و یتلوه الجزء الثاني في کتاب البيع انشاء الله تبارك و تعالی.
جزء 1؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 16 ربیع الاول 1293ق؛ 260گ، 21 سطر (16×10)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 1948]
آغاز: بسمله. و به نستمد و نستعین. الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... فیقول ... محمد حسن بن عبدالله المامقاني آن هذا هو الجزء الثاني من کتابنا المسمي بغاية الآمال؛ انجام: ولیکن هذا آخر الجزء الثاني من کتاب غاية الآمال و یتلوه الكلام في الجزء الثالث في اشتراط کون المتبائعين مالکین او ماذونین من المالك او الشارع و یجری فیه الكلام في الفضولي انشاء الله و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد صلی الله علیه و آله و اوصیائه الأئمة الأمناء علیهم السلام.
جزء 2؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 259گ، 22 سطر (19×22)، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 5 - 1951]
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... فیقول ... محمد حسن بن عبدالله المامقاني آن هذا هو الجزء الثالث من کتابنا المسمي بغاية الآمال؛ انجام: قوله: «و لازم القول الآخر هناك جریانه هنا» المراد بالقول الآخر ما نسبه في المسئلة الاخيرة من مسائل خیار التأخير الى جماعة من القدماء منهم المفيد و السيدان (قدهم) و هو القول بکون التلف من مال المشتري. السادس خیار الرؤية. جزء 3؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج سبز، 235 گ، 21 سطر ( 16/5×9/5)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 5 - 1951]
آغاز: بسمله، ... الحمدلله و سلام علی عباده الذي اصطفی و بعد فیقول ...... ان هذا هو الجزء الثاني من کتابنا المسمي بغاية الامال؛ انجام: و یجری فیه الكلام في الفضولي ... و السلام.
جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای بلاغ مقابله در 1360؛ 283گ، 19 سطر، اندازه: 15/6 × 21/6سم [ف: 1- 379]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد ... ان هذا هو الجزء الثالث من کتابنا ... قوله و من شروط المتعاقدين أن یکونا مالکین او مأخذونين؛ انجام: و هو القول بکون التلف من مال المشتري السادس خیار الرؤيه و هو ان جزء سوم از «شروط متعاقدین» تا اول «خیار رؤيت» از کتاب البيع المكاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با این یادداشت: «بسم الله ... این کتاب باید انشاء الله در طهران در خدمت سرکار آقا آقا میرزا احمد مذهب باشی - دام مجده - برسد». در ذیل افزوده شده: «ایشان خواهد رسانید»؛ جلد: تیماج مذهب، 300گ (با احتساب برگ های اضافی)، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 24 - 372]
آغاز: الحمدلله ...... ان هذا هو الجزء الثاني من کتابنا ... قوله ره و هو في الأصل کما في المصباح مبادلة مال بمال؛ انجام: باندراج مثل ذلك في عنوان الفضولي و جریان ادلة صحته بلحوق الاجارة فیه ولیکن هذا آخر الجزء الثاني ...
جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه «شیخ فضل الله نوری» (مربع)؛ جلد: تیماج، 152گ، 32 سطر، اندازه: 31×21سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1028]
آغاز: بسمله الحمدلله وسلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فیقول الجاني الفاني اسیر الامال و الأماني محمد حسن بن عبدالله ... قوله و هو في الأصل کما عن المصباح دلالة؛ انجام: في عنوان الفضولب و جریان ادلة صحته بلحوق الاجازة فیه ولیکن هذا آخر الجزء الثاني من کتاب غاية الامال و یتلوه الكلام في الجزء الثالث
في اشتراط کون المتبايعين مالکین ... و الحمدلله والسلام علی سیدنا و آله.
جلد 2؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد علی سبزواری رشتی، تا: سه شنبه 22 ذیحجه 1303ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج مذهب، 144 گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 6- 2968]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 28 جمادی الثاني 1309ق؛ مهر: کتابخانه میرزا ابوالفضل طهرانی؛ جلد: تیماج، 276گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 26 - 193]
خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: 1309ق؛ مهر: کتابخانه شیخ ابوالفضل طهرانی؛ جلد: تیماج، 261گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما هو غربی دجلة الذي لا یلیه البصرة و هو محکوم علی بکونه عامرة حال الفتح کاول الاقسام الثلثة هذا ما یتعلق بالجزء من هذا الكتاب الحمدلله رب العالمين
در مقدمه، شرح حال مصنف آورده شده. جزء اول کتاب و شرح مکاسب محرمة تا اول کتاب البيع؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد علی، تا: 1311ق؛ جلد: تیماج مذهب، 344گ، 20 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 24 - 365]
آغاز: بسمله. الحمد لله و سلام جزء الثاني؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ذیقعده 1312ق؛ مصحح، با این یادداشت: «این یک جلد کتاب باید خدمت سر کار مقرب الخاقان مذهب باشی رسیده شود انشاء الله ایشان به صاحبش خواهند رسانید»؛ جلد: تیماج، مذهب، 599ص، 21 سطر، اندازه: 21/5×16سم [ف: 24/3 - 25]
آغاز: حمدله .. قوله ومن شروط المتعاقدين أن یکونا مالکین او ماذونین من المالك او الشارع لا یخفی علیك أن هذه العبارة عن جوامع الكلم فتشمل جمیع اقسام من یصح منه البيع؛ انجام: المراد بالقول الأخر مانسبه في المسألة الاخيرة من مسائل خیار التأخير الى جماعة من القدماء منهم المفيد و السيدان و هو القول بکون التلف من مال المشتري. السادس خیار الرؤية
جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 180 گ، 26 سطر، اندازه: 31×21سم [ف مخ: 4- 1419]
آغاز: قوله وهو في الأصل کما عن المصنف مبادلة مال بمال قال في المصباح باعه یبیعیه بیعا و مبیعا فهو بایع وبیع ولباعه بالالف لغة قاله ابن القطاع والبیع من الاضداد؛ انجام: واماما تاخر منها عن العقد کالقبض في الصرف والسلم فلایعتبر في العقد المجاز کونه
جائزا له فکیف وجوده بعد الاجازه صحة الاجازة بعد القبض محل تامل لکون القبض من قبیل الايقاعات وقد ادعی الشهيد جزء دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 339گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4- 1419]
آغاز: بسمله الحمدلله وسلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فیقول الجاني ... محمد حسن بن عبدالله المامقاني ان هذا اهوا الجزء الثاني من کتابنا المسمي بغاية الامال ... قوله وهو في الأصل کما عن المصباح مبادلة مال بمال قال في المصباح باعه یبیعه بیعا؛ انجام: الا أن یلتزم باندراج مثل ذلك في عنوان الفضولي و جریان ادلة صحته بلحوق الاجارة فیه ولیکن هذا آخر الجزء الثاني من کتاب غاية الأمال و یتلوه الكلام في الجزء الثالث في اشتر اليكون المتبايعين مالکین او ماذونین من المالك او الشارع
جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج سرخ مذهب، 264گ، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 6 - 2967]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما هو غربی دجلة الذي لایلیه البصرة و هو محکوم علیه بکونه عامرة حال الفتح کاول الاقسام الثلاثة هذا ما یتعلق بالجزء الأول من هذا الكتاب و الحمدلله رب العالمين. جلد اول کتاب و شرح مکاسب محرمه تا اول «کتاب البيع»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با این عبارت: «مدرسه فیضیه به میر ابو الحسن دهخوار قانی برسد»؛ جلد: تیماج مذهب، 271گ، 20 سطر، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 36 - 214]
جلد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: کتابخانه میرزا ابوالفضل طهرانی؛ 175 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 26 - 194]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، نسخه را محمد حسین بن احمد رشتی با نسخه مؤلف مقابله کرده و به سال 1310 بپایان برده؛ مهر: کتابخانه شیخ فضل الله نوری (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی، 286گ، 19 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 12 - 41]
gāyat-ul āmāl
رساله مهمی است در شناخت کواکب و سیارات و سعد و نحس ایام و اسماء موکلین کواکب و ایام و استخراج احکام حوادث از نجوم، بیشتر شبیه کتاب های بونی است. عناوین این رساله ها در کتاب حاضر دیده می شود: کتاب آصف بن برخیا معروف به کتاب «الحاوي لعلوم الروحانية العلوية و السفلية» در شش فصل، کتاب رئیس البناني ترجمه شاگردش سرخس در هشت مقاله.
آغاز: الساعات الليلية و النهارية و ملوکها و خدامها ... یجب علی
طالب هذا العلم ان یشغل نفسه اولا في معرفة حالات الافلاك و اوقات الاختيارات لحيطة علمه باوقات السعود و النحوس؛ انجام: و ان اردت الشر والنحس لاحد فیکون العمل في عدد و ذریته بطالع نحس ساقط من البروج فانظر الى السابع فان الاعتماد علیه في الخير و الشر و یکون وجهك الطالع الذي انت فیه و الله اعلم واحکم وبه ثقفی واعتمادی. در فهرست با عنوان «احکام النجوم» آمده ولی نسخه مجلس که در انجام با آن هماهنگ است نام «غاية الآمال» دارد؛ خط: نسخ، کا: ملا محمود نجفی، تا: شنبه 5 رمضان 993ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغری، 63 گ، 15 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 1 - 131]
آغاز: اما بعد فانی غرقت في هذا البحر فزادت همومی و کثرت عمومی کما لم اجد لها من فرار فلما رایت ذلك اخذت من کل علم خاصیته و منفعته و جمعتها في هذا الكتاب؛ انجام: فانظر الى السابع فان الاعتماد علیه في الخير و الشر و یکون وجهك الي الطالع الذي انت فیه و الله اعلم
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به نقل از برهان الكفايه و مجمل کوشیار؛ جلد: تیماج، 44گ (16ر -59پ)، اندازه: 20×10سم [ف: 20 - 53]
gāyat-ul āmāl (dimān-ul amwāl)
فقه استدلالی است که از کتاب غاية الآمال انتخاب شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 278 معزی
آغاز: اعلم أن لفظ الغضب وارد في الكتاب والسنة النبوية بحیث یشعر فاعله ملموم و لیس للشارع و العرف اصطلاح غیر معنی اللغوي للأصل فالمرجع عند الحاجة الى معناه العرف؛ انجام: کما في المعاملة الربوية فان أذن المالك معارض بالنهی الشارع فلا ترفع الحرمة ولو اذن الشارع و نهی المالك فعلا او نشانا ارتفع الحرمة اجماعا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ جلد: مقوایی، 53گ، 27 سطر (16×10/5)، اندازه: 22/5×16سم [ف: 39 - 177]
gāyat-ul āmāl fī istiʻlām-i aḥwāl-ir rijāl
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja'far (1827 - 1898)
تاریخ تأليف: 12 شوال 1302ق
کتاب رجال مفصلی است مشتمل بر جمیع آنچه در کتاب «منتهی المقال» معروف به «رجال ابی علی» آمده با عنوان «اصل» و آنچه از کتاب های دیگر افزوده با عنوان «فصل»، و سپس مطالبی را که خود تحقیق کرده با عنوان «وصل» می آورد.
آغاز: احمد اللهم یا ذا القوة الباهرة و السطوة القاهرة و الرحمة الوافرة [الذريعه 5/16]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 63
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شیخ آقا بزرگ تهرانی - نجف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، محشی؛ 697ص [عکسی ف: 1- 76]
gāyat-ul āmāl fi husn-i ×awātīm-il a‘māl
هروی مشهدی، حسین بن یوسف، ق14 قمری
heravī mašhadī, hoseyn ebn-e yūsof (- 20c)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 444
خط: نسخ، بی کا، تا: 1347ق؛ محشی با نشان «منه، الصحاح، مجمع، مصباح»؛ مهر: حسین بن یوسف؛ جلد: تیماج، 73گ، 20 سطر (11×15/5)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: - 614]
gāyat-ul itqān fi tadbir-i badan-il insān
ابن سلوم، صالح بن نصر الله، - 1081 قمری
ebn-e sallūm, sāleh ebn-e nasr-ol-lāh (-1671)
کتابی است در علم امراض و قوانین ترکیب ادویه و طب کیمیاوی. گمان می رود که مؤلف اوایل حرکت طبی خود را نزد فرنگیان گذرانیده است و از مؤلفات ایشان اقتباس نموده است. این کتاب در چهار قسم مرتب شده است و هر قسم «کتاب» نام دارد: کتاب 1. الامراض (شامل چهار مقاله)؛ 2. قوانین ترکیب الادوية و بیان الحاجة إلى التركيب و كيفية استعماله (شامل سه باب و هر باب دارای تعدادی فصل)؛ 3. الاقرباذينات الجامعة في المركبات (شامل دو باب)؛ 4. الطب الجديد الكيمياوي الذي اخترعه براکلیوس (شامل مقدمه، مقالات و فصول).
شرح و حواشی:
1- الطب الجديد الكيميائي - الطب الكيمياوي؛ پاراسلسوس (1493 - 1541)
2- الطب الكيمياوي - الطب الجديد الكيميائي = کیمیاء باسلیقا؛ پاراسلسوس (1493-1541)
3- طب جدید کیمیاوی (مقدمه) = طب کیمیاوی (مقدمه)؛ پاراسلسوس (1493 - 1541)
4- طب جدید کیمیاوی = طب کیمیاوی = پزشکی تازه کیمیائی؛ پاراسلسوس (1493-1541)
5- طب کیمیاوی (1)؛ پاراسلسوس (1493-1541)
6- طب کیمیاوی (2)؛ پاراسلسوس (1493-1541)
7- طب کیمیاوی (3)؛ پاراسلسوس (1493-1541)
8- طب کیمیاوی - کیمیای باسلیقا؛ پاراسلسوس (1493-1541)
آغاز: ... نزل تولد من ذلك انواع النوازل و السكته و الفالج و ما أشبه ذلك فان عرض له حرارة قوية صعد الى العالي و تولد منه الامراض الدماغية؛ انجام: الى القمر یکون ورقها لینا غلیظا کثیرا ... و تنبت في الاماكن الكثيرة الرطوبة و من ذلك ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: عبدالحسین؛ 7گ (1ر-7پ)، 11 سطر، اندازه: 13×7سم [ف: 35 - 528]
مؤلف نامی از خود نبرده و در دیباچه چنین می گوید که صالح افندی که در خدمات دولت عثمانیه بوده مطالبی از مسائل طبی و ترکیب ادویه و قرابادین از کتب یونانی و کتاب های ابن سینا و اطبای مشهور استخراج کرده بود اکمال آن را اجل مهلت نداد، بعد از آن یحیی افندی که منصب قضاوت کل را داشته و به مقام صدارت هم رسیده است آن را تکمیل نموده و تأليف و تعیین فصول و ابواب آن را باین حقیر محول نمود؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 1217ق؛ بسیار مغلوط نوشته شده، در فهرست بدون نام مؤلف است. [ف: - 211]
آغاز: و بعد فهذا الكتاب الطب الجديد الكيميائي الذي اخترعه براکلسوس مشتمل علی مقدمة و مقالات ... المقدمة في تعریف الكيميايي و بیان الحجة اليها؛ انجام: فان الخواص لا تنکروا أن فعل هذا المرهم بخاصته فیه بتوسط روح العلم کما یفعل الحديد في المقناطيس و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
کا: ابراهیم بن علی اصغر همدانی، تا: 17 ذیحجه 1289ق، حسب فرمایش میرزای حکیم باشی؛ 96گ (8پ -103ر)، 14 سطر، اندازه: 12×6/5 سم [ف: 35 - 529]
خلق الانسان / طبیعیات / عربی
gāyat-ul iḥsān fi ×alq-il insān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 413/1
آغاز: بسمله الحمدلله خالق الانسان و اللسان ... و سمیت هذا التأليف غاية الانسان في خلق الانسان؛ انجام: السؤى المتشققه القدمين ولله الحمد و المنه تم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 79ص، 17 سطر، اندازه: 17/8×11/9 سم [ف: 5 - 24]
gayat-ul ahkam li-ahadit-il ahkam
طبری، احمد بن عبدالله، 615 - 694 قمری
tabarī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1219 - 1295)
کتابی بزرگی است در حدیث که احادیث گوناگون به ویژه احکام را طبق ابواب فقهی، از کتاب های معروف حدیث اهل سنت، چون صحیح بخاری، صحیح مسلم، جامع ترمذی، سنن ابی داود، سنن نسائی، سنن شافعی، مختصر سنن دار قطنی، سنن سعید بن منصور، صحیح ابی قاسم، جامع الأصول، جامع المسانيد، مسند ابی عبد القاسم و کتاب معرفة اسماء الصحابة گرد آوری نموده در ضمن آن، احادیث صحیح، حسن و احادیث ضعیف را نیز آورده است.
[دنا 748/7؛ الأوقاف العامة بغداد 267/1؛ معجم المؤلفين 298/1؛ کشف الظنون 20/1؛ دار صدام ص 211]
آغاز: بسمله، الحمد لله ... و بعد، فقد وفق الله جل وعلا، الى تجرید احادیث الأحكام علی سبیل الاكثار مع الاحكام، مرتبا لها علی ترتیب کتب الشيخ ابی اسحاق الشيرازي في المذهب لقرب تناولها و كثرة التداول لها؛ انجام: و سیاتی حدیث و ذکر العفو عنه من القول، من باب ما یفسد الصلاة، قال الشافعي و ثوب امامه ثوب صغیر و الله اعلم بالصواب، و اليه المرجع و المآب کتاب های ایمان و طهارت می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1059ق؛ مصحح، مجدول مذهب؛ تملک: محمود بن قابل؛ جلد: تیماج، 259گ، 33 و 27 سطر (14/5 ×24)، اندازه: 22×31/5سم [ف: 37 - 393]
آغاز: بسمله، کتاب الصلوة اختلف في الصلوة و نحوها من الاسماء المستعملة في العبادات کالز كوة و الصوم و الحج و الاعتكاف، فقیل هی منقولة عن موضوعها اللغوي، و قیل مبقاة علیه و ما اضیف اليه من قوله أو فعل غیر؛ انجام: قال بعض أهل المعاني، انما لم ینقض المصلي عن العشر، لانه بعد نور الصلوة فله حسنة، فان تکملت الصلوة، کان له عشر حسنات ف و آن نقص ... لانه جزء من العشر ... جزء سوم و چهارم کتاب، شامل کتاب الصلاة، خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1060ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ» مقابله شده، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 219گ، 33 سطر (24×14)، اندازه: 22×31/5سم [ف: 37 - 395]
gāyat-ul i×tişār = mu×tașar-un fi-1 fiqh ‘alā madhab-il imām šāfi'ī
ابوشجاع اصفهانی، احمد بن حسین، 433 - 488 ؟ قمری
abūšojā -e esfahānī, ahmad ebn-e hoseyn (1042 - 1096)
کتاب معروفی است در فقه شافعی از طهارت تا شهادات که شروح متعددی بر آن نگاشته شده است.
آغاز: حمدله. صلاة. قال القاضي ابو شجاع احمد بن الحسين الأصفهاني (رضی الله عنه) سئلنی بعض الأصدقا، حفظهم الله أن اعمل مختصرة في الفقه علی مذهب الإمام الشافعي رح في غاية الاختصار و نهاية الايجاز لیقرب. انجام: و صارت أم ولد بالوطی الشبهه والله اعلم
چاپ: در قاهره 1976م، السعودية، دار المنهاج، تحقیق محمد شادی عربش، الطبعة الأولى، 1430ق
[دنا 748/7 ؛ کشف الظنون: 1189/2؛ معجم المؤلفين: 37/2؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه موزه برلین: 74/4؛ سر کیس، معجم 318/1 «التقريب (او) غاية الاختصار» که نشانی 2 چاپ آن و یک ترجمه فرانسوی آن را داده؛ الاوقاف العامة موصل 91/2 و 187/3]
شرح و حواشی:
1- القول المختار في شرح غاية الاختصار = الفتح القريب المجيب في شرح الفاظ التقريب؛ ابن قاسم غزی، محمد بن قاسم (859-918)
2- الاقناع في حل الفاظ ابی شجاع؛ منوفی قاهری، احمد بن محمد (931-847)
3- الاقناع في حل الفاظ ابی شجاع؛ خطیب شربینی، محمد بن احمد (977-)
4- حواش علی شرح غاية الاختصار؛ قلیوبی، احمد بن احمد (-1069)
5- حاشية علی شرح الغاية؛ برماوی، ابراهیم بن محمد (-1160)
6- شرح غاية الاختصار
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 46گ، 11 سطر (12/5×9)، اندازه: 18/5×13/5 سم [ف: 32 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، جلد: پارچه ای، 56ص (39-94)، 20 سطر (11/2×4/5)، اندازه: 15/9×10/5 سم [ف: 8 - 1392]
آغاز: برابر، انجام و ولدها من غیره بمنزلتها. و من اصاب امة عیره بنکاح، فولده منها مملوک [..] علی احدی القولين [..]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1107ق؛ افتادگی: انجام (در فصل صلات مسافر افتاده)؛ 2گ (107-108پ) [ف: 2 - 181]
آغاز: برابر
بی کا، تا: جمادی الثاني 1172ق [تراثنا: س کش 4 - 46]
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن سعد الدين حسینی کلجینی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 69ص (1-69)، ابعاد متن: 1367، اندازه: 10×17 سم [سنا: ف: 1- 273]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1209ق؛ 39گ (87پ -125پ) [ف: 2 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جاسم بن احمد صعب، تا: 1242ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1372؛ 33گ، 13 سطر، اندازه: 15/5× 21/5سم [اهدائی رهبر: 3- 477]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: مشمع، 17گ (3 -19)، 21 سطر (6/5×16/5)، اندازه: 21×10سم [ف: 2 - 804]
qāyat-ol e×tesār
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
در مقدمات اشکال و احکام رمل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 15گ، 9 سطر (8×5)، اندازه: 14×7/5 سم [ف: 1- 207]
آغاز: بسمله. این تحقیقات را کسی از کتاب غاية الاختصار ... خواجه نصیر طوسی ... در کتاب خودش نقل کرده؛ انجام: اما درین صورت بتوقف افتد تمام شد في 25 رجب 1328 هجری پس از این چهار صفحه پراکنده است در پزشکی (و رمل). بندی است از این کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 رجب 1328ق، جلد: تیماج، 2گ (191-192ر)، 17 سطر (18×9)، اندازه: 25×15سم [ف: 12 - 2549]
آغاز: بسمله، حمد بیحد و ستایش بلاعد موجودی را که چندین هزار اسکان سعد و نحس مختلفه از یک نقطه؛ انجام: و بر همان طریق حکم نماید اما درین صورت یکس کند و السلام.
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بیگ، بی تا، جلد: تیماج مذهب [رایانه]
qāyat-ol e×tesār = š.-ol kāfīya
قزوینی، احمد بن محمد،
qazvīnī, ahmad ebn-e mohammad
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو = كافية ذوی الأدب في علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (646-570)
اهدا به: میرزا محمد امین بن میر محمد سعید
ترجمه و شرح فارسی است بر کتاب «الكافية» ابن حاجب در علم نحو.
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 560
آغاز: الحمد لله سبحانه علی سوابغ نعمه الكافية و بوالغ کرمه الشافية ... الكلمة لفظ وضع لمعنی مفرد یعنی جنس کلمه وقتی که الف لام الكلمة الف لام جنس باشد یا کلمه که؛ انجام: الا بعد از تماس مدح و حال و تمیز از متممات مد حند تم مبحث الاسم و الفعل صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن احمد حسینی، تا: اواخر صفر 1067ق؛ 213، 14 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 1- 399]
qāyat-ol e×tesār
آمدی، احمد بن ابراهیم
āmedī, ahmad ebn-e ebrāhīm
در رمل و ترجمه رساله محقق طوسی نصیر الدين محمد، چنان که در این رساله آمده است. ولی از طوسی رساله فارسی هم یاد کرده اند و هم عربی و هم ترکی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2939
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عدد مخصوص است به پروردگار خدای متعال را ... پس چنین گوید ... محمد بن ابراهیم الامدي وطنة اللاذيقي نزولا وقنا که رساله غاية الاختصار در فن رمل للمحقق الطوسي قواعد مفیده ... داشت مراد کردیم که مهما امکن او را در حجاب نگذاریم؛ انجام: و توفیق سهل است ... مفخر الانام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 20 گ، 23 سطر، اندازه: 24/2×17سم [ف: 3 - 565]
gayat-ul i×tiyar fi ahkam-i munakihat-il kuffar
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 21126-1208 قمری
qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714 1794)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3781
آغاز: الحمد لولیه ... اما بعد فیقول العبد المستمد من فیوضات ربه الأزلي لما کان مسئله نکاح الكتابيات من معضلات المسائل الفقهيه و مشکلات الأحكام الفرعية قد اضطربت فیها فتاوی الاخيار؛ انجام پایان: اذا کان انفساخ العقد بعد الدخول و الله تعالی یعلم حقایق الاحكام و حججه علیهم السلام.
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن احمد طالقانی، تا: 1172ق؛ نسخه ظاهرا توسط مؤلف تصحیح شده و او بر پاره ای از مطالب آن خط کشیده و قسمت هایی را نیز در حواشی تکمیل کرده؛ جلد: تیماج، 440ص، 16 سطر، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 10 - 1768]
gāyat-ul idrāk fī dirāyat-il aflāk
اثیر الدين ابهری، مفضل بن عمر، - 660؟ قمری
asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e 'omar (- 1262)
ملخصی در علم هیئت که مؤلف آن را در سه «قسم» مرتب کرده است: قسم 1. الأصول الهندسية، شامل پنج «مطلع»: 1) احکام الزوايا، 2) احکام السطوح، 3) احکام اوتار الدوائر و ما یتعلق بذلك، 4) احکام النسبة، 5) الدوائر المرسومة علی بسیط الكرة و المخروط وما یتعلق بذلك؛ قسم 2. الهيئة و البرهان، شامل نه «مطلع»: 1) امور كلية، در ده فصل، 2) معرفة الطوالع، در ده فصل، 3) سبب الحركات المختلفة و ما یلزم عنها، در چهار فصل، 4) تحصیل افلاك الشمس، در نه فصل، 5) تحصیل افلاک القمر، در هشت فصل، 6) تحصیل افلاک الكواكب، در سه فصل، 7) عروض الكواكب، در پنج فصل، 8) الكسوفات و ما یتعلق بذلك، در ده فصل، 9) اعمال تتعلق بالاحکام الفلكية، در پنج فصل؛ قسم 3. تسطیح الكرة، در دو «مطلع»: 1) نقل الدوائر الفلكية الى سطح صفيحة الاسطرلاب، در هفت فصل، 2) عمل الاسطرلاب، در نه فصل.
آغاز: بسمله علیك الاعتماد یا کریم الحمدلله خالق الأطوار و مفیض الانوار ... فهذا تلخیص من علم الهيئة و البرهان حررته علی سبیل الايضاح و البيان و اوردت فیه من الهندسة ما یتوقف علیه براهین الهيئة ... و قسمته ثلثة اقسام ... و سمیته غاية الادراك في دراية الفالك ...
انجام: فما بلغ فهو الارتفاع المطلوب و ذلك ما اردنا بیانه ولیکن هذا آخر کلامنا في هذا الكتاب و اما الجداول و العمل بها فقد اودعناها في الزيج الاختياري فلیطلب منه و الحمدلله رب العالمين و السلام علی محمد و آله اجمعین.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ با اشکال هندسی؛ 141گ، 15 سطر (13×11)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 - 156]
آغاز و انجام: برابر؛ نجز الفراغ عصر یوم السبت من صفر سنة تسع و سبعین و سبعمائة هجرية حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ خوش، کا: فضل الله مال امیری، تا: 972ق؛ محشی، پس از پایان کتاب چنین نوشته شده: «خط استاد المحققين و مطاع المدققين است خاک آستانه رفیع منزلتش فضل الله مال امیری در تاریخ 3 شهر ربیع هنگام خریف مرقوم شد 972» و این عبارت به خط تازه تری است. در پایان مطلع 6 قسم 2 (گ 90پ) پائین صفحه چنین نوشته شده: «کتبه مبارکشاه رجب 850»؛ در گار چنین آمده است: «هذا خط السيد السند المخدوم سید المحققين و سند المدققين جدی و مقتدای. و انا اقل عبد عبیده، حرره الفقير شریف سنه 901» و نیز دیده می شود: «کتاب غاية الادراك اکثر بخط سید شریف قدس سره»، از همه اینها چنین برمی آید که این نسخه بیشتر به خط خود سید شریف می باشد و در 779 از نوشتن آن باسود و در 850 نزد مبارکشاه منطقی بوده است و در 901 شریف فرزند زاده میر سید شریف آن را داشته و در 972 فضل الله مال امیری آن را داشته؛ تملک: (محمد تقی منجم جنابذی گنابادی)، محمد صادق منجم که آن را به پسر خود محمد اشرف می بخشد، حکیم تاجا گیلانی، مولی محمد جعفر سبزواری و عبدالرحمن مشهور به اصیل واعظ، محمود طباطبائی؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 121گ، 17 سطر (15×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 4 - 926]
gāyat-ul irtifā' fi-l 'amal bi-l-markaz idā kān-a fī ā×ir-i
qaws-il irtifā'
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 1502)
نویسنده می گوید بعضی از برادران صالح من که سرگرم مطالعه علوم به خصوص علم وقت بودند از من خواستند که مطلبی در عمل به ربع دایره فراهم آورم، من نیز این رساله را در یک «مقدمه» و چند «باب» پرداختم: مقدمه: در تسمیه خطوط ربع؛ باب 1. شناخت جیب قوس؛ 2. شناخت ارتفاع؛ 3. شناخت ارتفاع از ذو ظل و هر یک از ذوظل از ارتفاع؛ 4. شناخت قطر ظل از ارتفاع و عکس آن؛ 5. شناخت میل اول از بعد کواکب؛ ... 8 شناخت سعد؛ 9. شناخت ارتفاع قطر مدار و انحطاط آن؛ 10. شناخت اصل؛ 11. شناخت نصف تعدیل و نصف قوس؛ 12. شناخت دایر و فضل آن؛ 13. شناخت ارتفاع از فضل دایر؛ 14. شناخت سمت، 15. شناخت ارتفاع از سمت؛ 16. شناخت مطالع فلکیه؛ 17. معرفة تحویل در مطالع؛ 18. شناخت مطالع بلدیه؛ 19 شناخت تحویل مطالع بلدیه به درجه های مساوی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1367/6
آغاز: بسمله و به نستعین، قال الشيخ الإمام ابی عبدالله (= ابو عبدالله) جمال المارديني؛ انجام: و لیکون ذلك آخر رساله و بالله التوفيق ... سلم تسلیما کثیرا و رضی الله تعالی عن ابی بکر و عمر و عثمان و علی و عن بقية الصحابه و تابع التابعين ... بالاحسان الى یوم الدين.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: هندی، 11ص (119- 129)، 22 سطر (14×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 366]
غاية الارشاد الى معرفة احکام الحيوان و النبات و الجماد- روح الحيوان
qāyat-ol osūl fi ‘elm-er raml
در پانزده «فصل».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7096/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 12گ (1پ- 12ر)، 28 سطر (14-9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 454]
الغاية التي ینجو نحوها بالتفلسف - جواب حسن بن سهل
gāyat-ul amānī fī š.-i taşrīf-iz zanjānī
ابن حمزه، حسین بن ابراهیم، - 1000؟ قمری
ebn-e hamze, hoseyn ebn-e ebrāhīm (- 1592)
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف = التصريف العزي؛ زنجانی، عبد الوهاب بن ابراهیم (-660)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4362
آغاز: الحمد لله الذي صرف الانسان ... اما بعد فیقول العبد الضعيف الذليل حسین بن ابراهیم بن حمزة بن خلیل وفقه الله الملك الجليل لمراهبة و جعل حاله في المستقبل خیرا من ماضیه. لما رایت المختصر الذي صنفه الامام الهام، انجام: فلیس الخبر كالمعاينة و قد وقع الفراغ.
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1000ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 142گ، 27 سطر (15×8/5)، اندازه: 14 ×20/5 سم [ف: 12 - 74]
غاية الامكان في دراية المكان- غاية الامكان في معرفة الزمان و المكان
qāyat-ol emkān fi ma refat-ez zamān va-l makān = qāyat-ol emkān fī derāyat-el makān
عین القضاة، عبد الله بن محمد، 492 - 525 قمری
‘ayn-ol-qozāt, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1100 - 1132)
رساله ای عرفانی در چهار «فصل»: 1. پاسخ سؤالي در چگونگی قرب به حق تعالی؛ 2. التوحيد؛ 3. المكان؛ 4. الزمان و معرفة کن فیکون. نام مؤلف در دیباچه نیامده، لذا نسخه ها به کسان مختلف نسبت داده شده است: تاج الدين محمود بن خداداد اشنوی همدانی (- قرن 7)، محمود گاوان (- 886)، میر سید علی همدانی (- 786ق)، فخرالدین عراقی (- 688ق)، عین القضات همدانی (- 625ق)، شیخ محمود شبستری (- 720ق)، ابو ثابت صوفی دیلمی و عزیز الدين نسفی (قرن 7). البته کشف الظنون و اکثر فهرست نگاران آن را از اشنوی دانسته اند گرچه به نام عین القضاة چاپ شده. در مفاتیح الغيب صدرای شیرازی از این رساله یادداشت شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لا آخر لأوليته و ولا أول لاخریته ولابطون لظاهریه ولاظهور لباطنه ولاکیف لذاته ولا وصف الصفاته ... بدان احسن الله تعلیم و تفهیم که چون پادشاه عزوجل به بنده خود خیری خواهد او را با خود آشنا کند ...
انجام: و از آفات نفسانی و نزعات شیطانی نگاه داراد. بلطفه وسعته و رحمته وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه محمد (صلی الله علیه و آله) وآله أجمعين و لعنة الله علی اعدائهم الى یوم الدين.
چاپ: به کوشش رحیم فرمنش، تهران، 1360 ش
[الذريعة 90/16؛ نسخه های منزوی 824/2؛ کشف الظنون 2/ 1190؛ دنا 749/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، مذهب، 40ص، 17 سطر (15×8)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 3 - 465]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 12 محرم 1288ق؛ 15گ، 15 سطر، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 6- 2968]
qayat-ol emkan fi marefat-ez Zaman va-1 makan = qāyat-ol emkān fi derāyat-el makān
اشنوی، محمود بن خداداد، قی7 قمری
ošnavī, mahmūd ebn-e ×odādād (- 13c)
آغاز: برابر؛ انجام: آن که شب عید هلالی بدید نیست چون آنکس که خیالی بدید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 700ق؛ پس از این در 13 صفحه مقاله ای است از مؤلف در معرفت الله؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 41گ، 15 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 4 - 211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 700ق، وحدت خط نسخه با نسخه 398 که ضمیمه همین نسخه است می رساند که این نسخه هم در محرم 700 نوشته شده؛ 34گ، 19 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 4 -211]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش [فیلم ها ف: 1 - 431]
آغاز و انجام: برابر بی کا، تا: قرن 8 و 9 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 100گ (255-156)، 13 سطر (14×9)، اندازه: 17×13 سم [ف: 11 - 2279] و [فیلم ها ف: 2 - 220]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 101/14- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 199]
آغاز و انجام: برابر
در پایان این نسخه از آن عزیز الدين نسفی دانسته شده؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 8گ (135ر-142ر) [ف: 1 - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: یکی را از بندگان که روزگار جوانی بقمع شهوات و متابعت سید کاینات صرف کرده باشند ..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 16گ (25-40ر)، 17 سطر، اندازه: 24/5×17سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1028]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 58 ص (159-102)، اندازه: 18/7×9/8 سم [ف: 5 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالمطلب حسینی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 13 سطر (10×5)، اندازه: 15×9سم [ف: 3 - 944]
خط: نسخ، کا: اسدالله بن ظهیر الدين علی دوانی، تا: قرن 11 [ف: 359]
آغاز: برابر؛ انجام: و اقامت نفسانی و نزعات شیطانی ... و آله اجمعین ... المرسلين بیت: مقصد ره رو چو مخمر شود ** دورز نزدیک مقرر شود / انکه شب عید هلالی دهد ** نیست چو آن کس که خیالی دهد (تمام شد عصر یوم خمیس ماه ربیع الثاني سنه 1018). بی کا، تا: 1018ق؛ 33گ (19-51) [ف: 5 - 346]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 32گ (212پ- 243ر)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 16×12سم [ف: 16 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در آخر نسخه آمده: من تصانیف شیخ الاجل الكامل المكمل شیخ محمود شبستری (قدس سره) صاحب گلشن راز؛ مصحح: 17گ، اندازه: 20×13/5 سم [نسخه پژوهی: 2-198]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1101ق؛ 18گ (1-18)، اندازه: 14×21/5سم [نسخه پژوهی: 3 - 142]
آغاز و انجام: برابر
کا: ناظر کازرونی، تا: 1183ق؛ کاغذ: سپاهانی، 22گ (5پ - 26)، 15 سطر (17×8)، اندازه: 24×11سم [ف: 13 - 3189]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 32گ، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 5 - 137]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در حاشیه چند برگ پایانی کتاب قصیده معروف میرفندرسکی آمده؛ جلد: تیماج مشکی،
24گ (94پ -117ر)، اندازه: 17×11 سم [ف: 2 - 345]
خط: نسخ، کا: ملک محمد بن علی کازرونی، تا: 1204ق؛ 58گ ( 330-273 )، 17 سطر (14×8/5)، اندازه: 12×15سم [ف: 16-116]
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن معزالدین محمد طبیب موسوی، تا: 23 ذیقعده 1230ق؛ 34گ (1پ -34پ)، اندازه: 15×8 سم [ف: 2-538]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 14 محرم 1242ق؛ اندازه: 10/5 ×17 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید صدرالدین عربی استر آبادی، تا: 1254ق؛ یادداشت وقف از حاج ملا محمد علی ازغدی ضابط کتابخانه مبارکه مورخ 22 ذیقعده 1218 ق که این کتاب را وقف طلاب مدرسه فاضلیه نموده با مهر «یا علی ضابط کتابخانه مبارکه» (بیضی)؛ واقف: حاج ملا محمد علی ازغدی، 22 ذیقعده 1218؛ 12گ (2-13پ)، 14-23 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: - 19]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2127/1 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 645]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 شعبان 1257ق [نشریه: 7 - 222]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق [الفبائي: - 416]
آغاز: برابر؛ انجام: و علم راه خدای روند گان ...
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن احمد قراچه داغی، تا: 1284ق؛ 13گ (57ر -69پ)، 16 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 76]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4819؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 416]
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 22گ (229-250پ) [فیلم ها ف: 1 - 520]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 45ص (72-116)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10 - 1971]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در فهرست، مجموعه در توحید و معرفت و امکنه جسمانیات و روحانیات به طریق سؤال و جواب آمده (فهرست رایانه ای 724)؛ 18 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 2- 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7ص (9-3)، 23 سطر، اندازه: 17×13 سم [ف: 32 - 163]
بی کا، بی تا؛ جلد 17 [فهرست میراث اسلامی: 5- 627]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 269]
نسخه اصل: رامپور کتابخانه رضا ش 787؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2-110]
gāyat-ul umnīyyāt fī ma'rifat-il ḥummayāt
در آن از جالینوس و حمیات یوحنا جبرئیل و ابوبکر محمد بن زکریای رازی و اسحق بن سلیمان اسرائیلی که سخنانش معلق و پیچیده است و یحیی بن ماسویه و علی بن یحی الوالب و ابن هبة الله و از ملکی و زهراوی و عبدالملک بن زهر و از الحاوي و المنصوري رازی یاد و از اینها گرفته شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي لا یعزب عن علمه مادب و درج اليصير الذي یری جریان الدماء في باطن الودج ... و بعد فان حادث الحمى حادث خطیر
انجام: قد تکامل خروجها و الى هنا انتهی الكلام في الكتاب و الله اعلم بالصواب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 شوال 1093ق؛ جلد: میشن، 49گ، 17 سطر، اندازه: 20/6×14/5 سم [ف: 1- 379]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن نبی تبریزی، تا: سه شنبه 9 ذیقعده 1256ق، برای محمد صالح تبریزی؛ 103ص (58-160)، 14 سطر (9×8/5)، اندازه: 21×16سم [نشریه: 3 - 344]
gāyat-ul amnīyya fī kašf-i rumūz-iš šāțibīyya
ترکستانی، علی بن احمد
torkestānī, ‘alī ebn-e ahmad
رموز اشعار شاطبیه را در دوازده بیت به شعر در آورده است.
خوانسار؛ فاضل خوانساری، شماره نسخه: 207/1
آغاز: جمعت حروفا في القصيدة اجملت ** ففصلتها احدی و عشرین کملا
خط: نسخ معرب نازیبا، کا: محمد بن ابراهیم بن علی معروف به ابن الباري، تا: 19 رمضان 141ق، جا: حلب؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (1)، 13 سطر، اندازه: 21/5×16سم [ف: 1- 159]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 717/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 376]
gāyat-ul intifā' fi ma'rifat-i fadl-id dā’ir min-al irtifā'
صوفی، علی بن عبدالرحمن، - 399 قمری
sūfī, 'alī ebn-e 'abd-or-rahmān (- 1009)
کتابی است مشتمل بر جدول هایی در شناخت زمان و درجه خورشید و اعمال روز و شب و بیان طلوع خورشید در شهرهای مختلف و سیارات ثابته و درجه شهرهای مختلف و برتری دائره از ارتفاع در دمشق و جدول افق شهرها و مطالب دیگر، مشتمل با این عناوین: مقاله 1. معرفة فهرست جداول هذا الكتاب، مشتمل بر هشت فصل؛ 2. معرفة التواريخ المستعملة، مشتمل بر دوازده فصل؛ 3. معرفة العمل بالجداول الآفاقية، مشتمل بر شش فصل.
آغاز: الحمد لله الواحد الأحد الفرد الصمد الذي لم یلد ... و بعد فهذا کتاب مجموع جداول في معرفة علم الوقت و التواريخ و درجة الشمس و اعمال النهار
[ایضاح المكنون 138/2؛ معجم المطبوعات 289/1 -290؛ دنا 750/7 (2 نسخه)]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد تیزینی، تا: قرن 8 جا: جامع اموی؛ از صفحه 52 الي 57 بحث محركة اسماء الكواكب سال 842 آمده، و در صفحه 67 تاریخ فوت «شمس الدين محمد خلیلی» موقت جامع اموی و محاسبه کننده جداول فصل الداير و جداول آفاقیه عرض دمشق در روز شنبه 17 محرم 775 آمده، در صفحه 187 یادداشتی از «احمد بن ابراهیم بن خلیل حلبی» موفت جامع اموی در معرفت موضع الشمس من برجها بالجداول الاربعة در سال 850 و در حیات وی مکتوب است؛ جلد: تیماج، 100گ، اندازه: 22×9سم [ف: 1 -245]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1183
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 468]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد نزمنتی شافعی میقاتی، تا: دوشنبه 17 ذیحجه 839ق؛ مصحح، محشی با عنوان «حساب عبدالعزیز لطف الله به»، در برگ های پایانی کاتب مطالب و جداولی در معرفة سمت القبلة ابن یونس مصری و فصلی در معرفت تقویم القمر را جهت شیخ عزالدین عبدالعزیز بن الأقباعي الوفائي الميقاتي به سال 839ق و جداولی در کواکب به رصد شیخ عزالدین مذکور آورده؛ تملک: عبدالرحمن؛ جلد: تیماج مذهب، 162گ، اندازه: 15×10 سم [ف: 20 - 268]
al-ġāyat-ul insānīyya (r.-un fi)
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā (- 1139)
چاپ: تحقیق ماجد فخری، در رسائل ابن باجه الاندلسي بیروت، دار النهار (للنشر: 1968م)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/18 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق؛ 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4- 489]
gāyat-ul ījāz li-×ā’if-il a'wāz
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 1438)
رساله ای کوتاه و دقیق در احکام و فروعات خاصی از طهارت و نماز که ندانستن و جهل به آنها سبب ابطال نماز خواهد شد. این رساله در دو «فصل» تنظیم شده: 1. الطهارة؛ 2. الصلاة و اوقاتها.
آغاز: بسمله. الحمدلله سابغ الانعام و مبین الاحكام و الصلاة علی اشرف الانام محمد و آله الكرام و بعد فهذه رسالة وجيزة تشتمل علی ما لا یسع المكلف جهله من معرفة واجب الصلوة بحیث یبطل الصلوة مع الجهل به و سمیتها غاية الايجاز لخائف الأعواز و فیها فصلان.
انجام: و بین سبحان الله و الحمد لله ولا اله الا الله و الله اکبر چاپ: تهران، 1300، چاپ سنگی، با کتاب اسرار الصلاة شهید ثانی در یک جلد؛ ایران، قم، کتابخانه آية الله مرعشی نجفی، 1409ق، سید مهدی رجائی، 1، در الرسائل العشر
[دنا 750/7 (25 نسخه)؛ الذريعة 9/16؛ ريحانة الأدب 145/8]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج مذهب، 2ص (214-215)، 23 سطر (10/5 ×16)، اندازه: 25/3×17/5 سم [ف: 13 - 34]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 880ق؛ تملک: هدایت الله بن أحمد طهرانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 17×13 سم [ف: 3 - 1572]
آغاز: برابر؛ انجام: و أشهد أن محمدا عبده و رسوله اللهم صل علی محمد و آل محمد ... تا بحث تشهد از فصل دوم را شامل است؛ خط: نسخ کهن، کا: شمس الدين فرزند نصیر، بالو کلاتی، تا: 882ق؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح، محشی با رمز «2»؛ 3گ (48-50)، 15 سطر، اندازه: 12×5 سم [ف: 30 - 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مساعد بن علی شبانی، تا: 899ق؛ جلد: تیماج، 3 گ (4پ -6پ)، 17 سطر، اندازه: 16×12سم [اوراق عتیق: 2- 371]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 913ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 2گ (13ر -14پ)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 5 - 1951]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 919ق؛ 4گ (19×96)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1- 189]
خط: تعلیق، کا: کمال الدين عطاء الله بن مسیح آملی، تا: 933ق؛ 1 ص (116) [مختصر ف: - 567]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 952ق؛ 4گ (75-78)، اندازه: 19×13 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 88]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1687/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 135]
کا: احمد بن علی مازندرانی، تا: 974ق؛ 4گ (89-92پ)، اندازه: 13× 18/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر رجب 979ق، جا: سید کلایه؛ 9گ، 13 سطر [ف: 6 - 2969]
کا: تاج الدين حسین صاعد بن شمس الدين طوسی، تا: پنج شنبه آغاز دهه سوم شعبان 996ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 5 ص (549 -553)، اندازه: 23×10/5 سم [ف: 9 - 828]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 3گ (220 -222)، 17 سطر، اندازه: 13×7سم [ف: 29 - 572]
آغاز: الفصل الأول في الطهارة و هی وضوء و غسل و تیمم اما الوضو فیجب من خمسة اشیاء البول و الغايط و الريح من المعتاد و النوم الغالب علی الحاستين السمع و البصر و الجنون؛ انجام: و استغفر الله ربی و اتوب اليه السجدتين و السلم علیك ایها النبي و رحمة الله و برکاته في التشهد الأخر قبل التسليم و یتخیر في ثالثة و رابعة بین قراة الحمد وحدها ... و علی کل حال تمت
خط: نسخ، کا: جعفر بن حسان بن سعید شبانی، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سیاه، 7 گ، و سطر، اندازه: 19×13سم [ف مخ: 4 - 1420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم، تا: 24 رجب قرن 10؛ مصحح، محشی؛ تملک: آقا میرزا؛ جلد: تیماج، 12گ (1پ -12پ)، 7 سطر، اندازه: 13×10 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1029]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 10 سطر [ف: 5- 290]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو تنجس الكل سقط فرض التيمم. و لو کان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ( تنها سه صفحه آغاز کتاب را دارد)؛ محشی با نشان «ه» دارد؛ جلد: تیماج، 2گ (156پ -157)، 12 سطر، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: 11- 640]
انجام: و یستحب الجهر بالبسملة في موضع الاخفات ..
خط: نسخ معرب، کا: محمود بن شرف الدين علی، تا: 1023ق؛ 10گ (91-100پ)، 7 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 24-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن حسین بن علی بن حسین بن مفلح، تا: 1073ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 4گ (49 -52)، 13 سطر (10×14/5)، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 3 - 1206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1090ق؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 416]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 29گ (56پ -84ر)، 5 سطر (9×7)، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 387]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد وضع یدیه علی الأرض المباحه. تا اوائل فصل اول است؛ خط: نسخ، کا: علی بن سعد ... سهلانی،
تا: 1101ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 1 ص (36پ)، اندازه: 13×23/5سم [ف: 22 - 278]
بی کا، تا: با تاریخ 1160ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 3گ (263-265ر)، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 5 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (13-19ر)، اندازه: 13/8 ×20/5سم [ف: 8 - 473]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ (66-69)، اندازه: 21×10/5 سم [ف: 1-125]
gayat-ul idah fi nazm-i tal×is-il miftah
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334 - 1385)
در ده «باب» مشتمل بر دو فن است: فن 1. علم معانی؛ فن 2. علم بیان. [الذريعه 10: 16]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4816/5
آغاز: بسم الرحيم الاحد الرحمان ** الصمد المهيمن المنان؛ انجام: یجهل جهلا انه قد جهلا ... و هو مسحقة علی اتمام فالیه المستعان .. لکل خیر و احسان. صورة خطه رحمه الله. تمت سنه 1052
خط: نسخ، کا: شیخ حر عاملی، تا: 1052ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15گ، 24 سطر (15×9)، اندازه: 17×11سم [ف: 13- 228]
gāyat-ul bādī fī š.-il mabādī = š.-u mabādi-l wuṣūl = nihāyat-ul bādī fī š.-il mabādī
رکن الدين جرجانی، محمد بن علی، ق8 قمری
rokn-od-dīn-e jorjānī, mohammad ebn-e ‘alī (- 14c)
وابسته به: مبادی الوصول الى علم الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
اهدا به: شمس الدين علی بن مختار علوی حسینی
تاریخ تأليف: 19 شوال 697ق
شرحی است مختصر و مزجی در عناوین «اقوله، أقول» بر مبادی الوصول استادش علامه حلی. شارح بعد از خطبه نگاشته است: عزمت علی ان اشرحها شرحا کافلا بابراز محاسنها من مکامنها و اظهار دررها و جواهرها من اصدافها و معادنها خدمة لمن اذا ذکر المعالي فهو قطبها و فلکها او العدالة فهو ابوذرها بل ملکها او الفضائل و منهاج جمعها فهو مکنون جوهرها و درها و الاخلاق و الشيم فهو حالب درها او الفواضل فهو اهلها و خاتمها او النسب فهو للعترة کادان یکون قائمها و هو المولى الأعظم ... عمید الملة و الدين شمس الاسلام و المسلمين ابوطالب عبد المطلب بن سعید النقيب شمس الملة و الدين علی بن مختار علوی الحسيني متع الله المسلمين بداوم بقائه».
آغاز: بسمله، بحمد اللهم نفتح الكلام و بشکرك یا علام ... قال بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله المتفرد بالازلیه ... اقول اعلم انانری بعض الالفاظ اذا احسسنا به او تخیلناه نفهم منه معنی ...
انجام: فهو فرع القول بالقیاس و قد تبین بطلان القياس فیما تقدم و الآن حیث و فینا بما وعدنا به جاز أن تقطع الكلام حامدین الله تعالی علی آلائه و مصلین علی اشرف انبیائه و اصفیائه.
[دنا 751/7 -752 (29 نسخه)؛ الذريعة 10/16؛ ذیل چلبی 138/2؛ کشف الحجب 390 و 351؛ مقابس الانوار ص 16 ف 1722 و 1728 و 1744]
آغاز: برابر؛ انجام: راسخه في النفس یحمل علی ملازمه التقوى و المروه موجودی از ابتدا تا اواسط فصل نهم (خبر واحد)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: علی بن ناصر بن مهنا الحسيني؛ 69گ، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 16 - 325]
آغاز: هاشم بقوله و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه و وجه الاستدلال بها انها دالة علی أن البعثة مسبوقة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن الناصر بن عبدالله المجاور بالغری، تا: دوشنبه 3 ذیحجه 717ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 124گ، 19 سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 25 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر (ظاهر) قرن 9، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 166گ، 13 سطر، اندازه: 18×13سم [اهدائی رهبر: 11 - 343]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 19 رجب 884ق، جا: استر آباد؛ مصحح، محشی؛ مهر: «یقینی بالله یقینی عبده محمد مهدی» (مربع)؛ تملک: محمد مهدی بن رضی الدين محمد، حسین بن جلال الدين حسینی پنجهزاری در 1120، حاج ابراهیم، ابو جعفر مصطفی؛ 118گ، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 1- 269]
انجام: الثاني في افادة تصور الاستحسان عند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 103گ، 17 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 17 - 236]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 160گ، 15 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 17 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ اشعاری از کمال خجندی و دیگران؛ واقف: آقا زین العابدين خادم، رجب 1166؛ جلد: تیماج، 139 گ، 17 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 16 - 322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 11، اوراق نونویس آخر نسخه به خط محمد بن شرف الدين به تاریخ تحریر: رجب 1249؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 170گ، 13 سطر، اندازه: 15×10سم [اهدائی رهبر: 11 - 344]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 675
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 178]
انجام: و الثاني الوصف الطردي کالطول و القصر و السواد و البياض فانه الف ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 160گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 19 - 9]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو فرع علی القول بالقیاس و قد تبین بطلان القياس (مسئله سوم خاتمة في الاستحسان گویا یکی دو صفحه افتاده است).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «م سلمه الله، هادی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 347گ، 9 سطر (13×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 8 - 226]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 122گ، 20 سطر، اندازه: 20/6×13/4 سم [ف: 1 - 380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد ولی نظام، تا: یک شنبه 23 شوال قرن 11؛ واقف: حاج عبدالنبی، ذیقعده 1120؛ جلد: تیماج زیتونی، 145گ، 16 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 2 - 37]
آغاز: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: محرم 1002ق؛ تملک: درویش محمد، ابوالقاسم بن ملا علیرضا به تاریخ 1238؛ جلد: تیماج قهوه ای، 130 گ، 16 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 26 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن محمد مؤمن کاشانی، تا: ذیحجه 1030ق؛ مهر: «نظام الدين احمد» (مربع)، «زین العابدين الموسوي»؛ 122گ، 18 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 15-217]
خط: نسخ، کا: طاهر بن محمد، تا: رمضان 1033ق؛ مصحح؛ اندازه: 9×15/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 87گ، 22 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 11 - 344]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1176
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 178]
آغاز: برابر؛ انجام: قال البحث التاسع اقول استصحاب الحال هو الحكم علی ... قال المص القائل بأن النافي لا دلیل علیه ان اراد ان اصل تا اواخر فصل دوازدهم (بحث نهم) است؛ خط: نسخ، بی کا، تا قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد حسین کلباسی در 1364ق؛ یادداشت خط محمد بن محمد علی خوانساری در 1334ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مذهب، 120گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 15/1×20/5 سم [اهدائی رهبر: 11-345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمسای بهبهانی پسر عبدالله پسر بیجن پسر غلام پسر نظام الدين، تا: 1128ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 20 سطر (17×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 16 - 352]
آغاز: علی المجاز؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام محمد، تا: 7 ربیع الاول 1131ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز [ف: 17 - 281]
بی کا، تا: 1178ق [تراثنا: س ش 4 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج، 107گ، 20 سطر، اندازه: 13/3 × 21/5سم [اهدائی رهبر: 11 - 344]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 889
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 - 319]
از آغاز تا تعلیق حکم به صفت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛
جلد: تیماج، 22گ (95پ -116پ)، 15 سطر (13/5×9)، اندازه: 20×14سم [ف: - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: احمد بن محمد فقیه اصفهانی با مهر «گل گلشن است نبینا احمد» (بیضی) و «عبده الراجي احمد بن محمد» (بیضی)؛ جلد: مشمع، 19 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 2097]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2139- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 355]
آغاز: ... أقول التقسيم الرابع، اللفظ الوارد من الشارع لابد أن یکون له معنی فلا یخلو إما یکون محتملا لمعنی آخر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا فرزند عبدالعلی، ابرقوئی، تا: رمضان 1202ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 161گ، 17 و 18 سطر (14×8)، اندازه: 11×13/5 سم [ف: 29 - 346]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد، تا: 1240ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد نصیر بن ملا محمد، تا: رجب 1250ق، جا: کربلا؛ ضمیمه: ضمن یک برگ: «باب في معرفة اسماء المونتة السماعية»، آغاز: «اعلم ان المونثة السماعية لاتزید علی الذي نذکر الان؛ جلد: تیماج، اندازه: 21/2×16 سم [ف: 16 - 419]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج عنابی، 16 سطر (12×6)، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 2 - 342]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا حکم في الواقعه بضد حکم الاخر لابد ان یکون ذلك الحكم.
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 423 گ، 12 سطر (11×6)، اندازه: 19×12 سم [ف: 2 - 98]
انجام: و نقل عن الفقهاء من الاستحسان دخول الحمام من غیر تقدیر عوض للماء المستعمل فیه و لا تقدیر مدة الكون و قال الشافعي.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 66گ (1-66)، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 101]
qāyat-ol bayān
اجهوری، علی بن محمد، 967 - 1066 قمری
ojhūrī, ‘alī ebn-e mohammad (1560 - 1656)
مؤلف با تفصیل میان دودی که عقل را زائل می کند و دودی که عقل را زائل نمی کند ضمن توضیح درباره مفاهیم «مسکر، مفسد و مرقد» به احکام استعمال دود و حشیش و بنگ و یا أكل آن پرداخته است. در این باره نظرات عده ای از علما را ذکر کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28573
آغاز: بسمله. الحمدلله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه ... و بعد فیقول افقر عباد الله ... قد تکرر السؤال لن عن شرب الدخان الحادث؛ انجام: غیر محرم لذاته باتفاق المذاهب الأربع و الله تعالی اعلم کان الفراغ ... و صحبه اجمعین.
خط: نسخ، کا: احمد معاد احمدی مالکی، تا: 1025ق؛ تملک: عبد القادر بن ابی بکر؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ جلد: تیماج، 6 گ، 23 سطر، اندازه: 15×19 سم [اهدائی رهبر: 3 - 477]
qāyat-ol bayān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29630
آغاز: بسمله، لك الحمد یا من عم احسانه و عظم شانه و وحب الشكر علی نعمائه الموجود و الصلوه علی؛ انجام: نیز نگفتن از جمال شاهد معنی نتاب ختم کن این گفتگو و الله اعلم بالصواب تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
gayat-ul bayan fi tahqiq-il iman
رساله بسیار مختصری است در اعتقادات ضروری انسان.
[الذريعه 10/16 شماره 42]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4091/5
آغاز: الحمدلله واهب الالباب و ملهم الصواب و مسبب الاسباب و الصلاة و السلام علی محمد و آله الأطياب؛ انجام: و لتوقف حصول الثواب و العقاب علیه و لا مکانه فیکون حقا و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم، تا: قرن 10؛ مصحح، جلد: تیماج، 6گ (107-112)، 9 سطر، اندازه: 13×10 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1029]
qāyat-ol bayān fī tadbir-e badan-el ensān
ابن سلوم، صالح بن نصر الله، - 1081 قمری
ebn-e sallūm, sāleh ebn-e nasr-ol-lāh (- 1671)
اهداء به: محمد خان بن ابراهیم خان از سلاطین آل عثمان
تاریخ تأليف: 1075ق
در مقدمه ای در تعریف علم طب و چهار «مقاله» و «خاتمه»: مقاله 1. تدبیر اسباب سته ضروریه، مشتمل بر ده فصل و خاتمه ای؛ مقاله 2. بیان مفردات و مرکبات مرتب بر حروف معجم، هر کدام در یک باب علی حده؛ مقاله 3. بیان امراض سر تا پا و طریقه معالجه آنها؛ مقاله 4. بیان بیماری های مخصوص به هر عضو از اعضاء بدن و ذکر طریقه مداوای آنها؛ خاتمه در زهرها و گزیدن حشرات و زینت. بغدادی در هدية العارفين این اثر را ترجمه عربی «غاية الاتقان» خود مؤلف می داند، اما علاوه بر اینکه عناوین فصول این کتاب با عناوین فصول «غاية الاتقان» متفاوت است، بروکلمان نیز آنها را دو کتاب متفاوت می داند. در عین حال نسخه ای از ترجمه ای ترکی از غاية الاتقان با نام «نزهة الابدان في ترجمة غاية الاتقان» وجود دارد که آغاز آن با آغاز نسخه های «غاية البيان» یکی است.
آغاز: جواهر زواهر حمد و ثنا اول واجب الوجود و مفیض الخير والجود صانع عالم و دافع بنی آدم اولان حکیم چاره ساز و کریم بنده نواز ...
انجام: سببدر و خاتونلردخی بو منوال اوزره استعمال ایلیه لو حامله او المغه سبب اولور تمم بالخیر و انظر الحمدلله رب العالمين.
[بروکلمان 595 : 2 ذیل 666 : 2؛ هدية العارفين 423/1؛ عثمانلی مؤلفلري
224: 3؛ الطب الصيدليه ص 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، برگ های آخر قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 290گ، 16-17 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 6 - 2969]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ 165گ، 23 سطر، اندازه: 14×12سم [ف: 19- 367]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 محرم 1130ق، جلد: تیماج، 181گ، 19 سطر (14×7/5)، اندازه: 13/5× 20/5 سم [نشریه: 3 - 201]
gāyat-ul bayān fī š.-i zubad ibn-i rislān
منوفی، محمد بن احمد، 919 - 1004 قمری
manūfī, mohammad ebn-e ahmad (1514 - 1596)
وابسته به: صفوة الزبد = ارجوزة الالفية؛ رملی، احمد بن حسین (844-773)
شرحی است بر صفوة الزبد احمد بن رسلان در فقه شافعی.
چاپ: بولاق، جزء 2، 1291ق؛ الميمنيه، 1305 ق.
[معجم المؤلفين 204/1 و 255/8؛ چلبی؛ فهرست ظاهریه فقه شافعی ص 177 و 153 - 156]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6906
خط: نسخ، کا: محمد بن نصر الله، تا: ذیحجه 1064ق؛ به گواهی محمد تقی شریف یزدی از آن شیخ جعفر نجفی بوده؛ 368گ، 25 سطر (14×11)، اندازه: 25×15سم [ف: 16 - 393]
و غاية البيان في شرح زبد ابن رسلان / فقه / عربی
gāyat-ul bayān fī š.-i zubad ibn-i rislān
وابسته به: صفوة الزبد = ارجوزة الالفية؛ رملی، احمد بن حسین (844-773)
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 41
خط: نسخ، کا: محمد بن نصر الله، تا: 1064ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-441]
qayat-ol bayan fi elm-el lesan
صفی پوری، عبدالرحیم بن عبدالکریم، ق13 قمری
safī pūrī, ‘abd-or-rahīm ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 19c)
آموزش صرف عربی است. مؤلف در آغاز کتاب نوشته: می گوید ذره حقیر ... که این کتابی است محتوی بر ضوابط تصریف و منطوی بر قواعد این صنع شریف به روشی که مبتدیان را به کار آید و متعلمان را تقویت افزاید و مبتنی است بر یک «مقدمه» و ده «باب» و «خاتمه» و چون مشتمل بر اصول لغت عرب است موسوم به غاية البيان في علم اللسان گردید». عناوین باب ها چنین است: مقدمه: در تعریف تصریف و بیان موضوع و غایت و ذکر واضع آن؛ باب 1. ذکر کلمه، مشتمل بر دو قسم؛ 2. تقسیم لفظ و تصرفات آن، در شش فصل؛ 3. التقاي ساکنین؛ 4. وقف؛ 5. بیان اماله؛ 6. بیان مثنی و مجموع، در چهار فصل؛ 7. بیان تصغیر؛ 8 بیان نسبت؛ 9. بیان حروف زوائد و ابدال و قلب و حذف، در چهار فصل؛ 10. تمرین؛ خاتمه: در بیان رسم خط. |
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24530
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان و علمه البيان و شرف نوعه بالاصفرین القلب و اللسان و الصلوة والسلام علی محمد المبعوث بالآیات البينات؛ انجام: و مص برای منصف و شه برای شارح و
هف برای هذا خلف و کک برای کذلك و آه و الخ برای الي آخره.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با یادداشتی از مؤلف کتاب آمده است. وی نوشته پیش تر قرار بر آن بود که این کتاب به زبان انگریزی ترجمه شود و به قالب طبع درآید اما به سببی از اسباب، قواعد نحو به ترجمه نه در آمد. اما پس از مدتی به دستور
جناب یوسف اوزلی در عهد حکومت جنرل لاردبیلی بهادر در سال 1828 عیسوی در دارالامر کلکته به عربی به چاپ رسید؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 95گ (1ر- 95ر)، 17 سطر، اندازه: 19×26سم [اهدائی رهبر: 10 - 290]
gāyat-ul bayān wa nādirat-ul aqrān
اتقانی، کاتب بن عمر، 685 - 758 قمری
etqānī, kāteb bn ‘omar (1287 - 1358)
وابسته به: الهداية في شرح البداية = هداية الفروع = شرح بداية المبتدي؛ مرغینانی، علی بن ابی بکر (593-530)
تاریخ تأليف: غره ربیع الثاني 721ق تا ذیقعده 747ق؛ محل تأليف: قاهره و دمشق
حاشیه و شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الهداية في شرح البداية» برهان الدين مرغینانی که در فقه حنفی شهرت فراوان دارد. این شرح در سه جلد است.
[الأوقاف العامة بغداد 487/1]
بی کا، تا: قرن 8 و 9 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله. کتاب الصيد مناسبة کتاب الصيد بکتاب الأشربة من حیث في کل واحد من الاشربة؛ انجام: و یبقی الماء له حتی یشرب أن احتاج الى شربة و الله اعلم بالصواب تم. شامل کتاب صید تا پایان وصية است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 299گ، 24 سطر، اندازه: 20×32 سم [اهدائی رهبر: 3 - 478]
آغاز: للاحتمال و عدم دلالة الحال و أما في حال مذاكرة الطلاق فما یصلح جوابا وردا و هو القسم الأول و لا یجعل طلاق؛ انجام: لا باس أي بعد وجود السترة لا بأس بأن یسکنا في منزل واحد لان از کتاب طلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: الشريف محمد بن ناصر بن ابوبکر شعیب؛ جلد: مقوایی، 270 گ، 15 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 9 - 274]
gayat-ut tahqiq
معلم دهلوی، صفی الدين بن نصیر الدين
moʻallem-e dehlavī, safī-yed-dīn ebn-e nasīr-od-dīn
وابسته به: الكافية في النحو = المقدمة الكافية في النحو = كافية ذوی الادب في علم کلام العرب؟ ابن حاجب، عثمان بن عمر (646-570)
شرحی مزجی بر «الكافية» ابن حاجب است. مؤلف در مقدمه از حواشی استادش شهاب بن شمس بن عمر دولت آبادی هندی بر کافیه یاد نموده و آن را ستوده است.
آغاز: الحمدلله الذي أنعم علینا بنعمة العظام و فضل علینا بمننه الجسام و رفع معالم العربية و منارها ...
انجام: ثم ختم الكتاب ببحث النون بانقلابها ألفا في الوقف و هذا کما تری من باب حسن المختم.
چاپ: هند، لاهور، مطبع محمدی، 1305ق، سنگی، وزیری، 456ص، به درخواست فقیر الله و عبدالقادر بن احمد جامی
[کشف الظنون 1375/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ تملک: علی بن اسماعیل بن عصام الدين، یحیی به تاریخ محرم 991؛ مهر: «عبده مصطفی» (هشت گوشه)؛ جلد: تیماج مشکی، 312 گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 7- 129]
آغاز: ... مما أضيف الإسم الى اللقب کزید بطة و قیس قفة، جواب ما یقال أن سعیدا یماثل كرزة في المفهوم من حیث انهما علمان لشخص واحد و تقدیر الجواب انه متأول بإرادة المفهوم؛ انجام: فیقال في جواب، أرجل في الدار أم أمرئة، رجل؛ أو یقال إمرئة؛ بتعیین أحد الجنسين و لایقال: نعم أو بلی و المنقطعة ای ام المنقطعة کبل و الهمزة ...
خط: نسخ، کا: سید محمد بن ابوبکر ملتانی، تا: ربیع الاول 935ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «تلویح، شرح قاضی 12، م ح، مراد فتح، سلمه الله»؛ تملک: آیت الله رضا استادی؛ 224 گ، 22 سطر (15×8)، اندازه: 19×12سم [ف: 39 - 392]
آغاز و انجام: برابر
از حواشی استاد شارح شهاب بن شمس بن عمر فاولی دول آبادی در آن یاد کرده و ستوده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی [ف: 3- 99]
انجام: و اختلف النجاة في مثناه مذهب بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 190گ، اندازه: 23×13سم [ف: 3 - 1015]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تاریخ وقف: آذر 1368؛ 108گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×15 سم [ف: 12 - 498]
کا: عبدالرحیم، تا: 1167ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: بحذف الواو کما في اغزوا الجيش و اغزی الجيش و لولا کان النون کالمنفصل لکان.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ تملک: محمد باقر حسینی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 375گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 25 - 154]
08 مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 202
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: الملا عبد السميع؛ کاغذ: هندی، 21 سطر (17×9/5)، اندازه: 24×15سم [تراثنا: س ش 2 - 102]
آغاز: الأفعال بحسب الوضع الثاني و هو الوضع الاعتباري الاستعمالي و ذلك لأن هذه الأسماء منقوله عن المصادر سواء کان النقل صریحا نحو روید فانه قد یستعمل مصدرا ایضا او غیر صریح؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 182 گ، 27 سطر، اندازه: 28×18سم [ف مخ: 4 - 1420]
qāyat-e tahqīq = š.-e mokātebāt-e 'allāmī
علی اصغر، ق13 قمری
ali asgar (- 19c)
وابسته به: مکاتبات علامی = منشأت علامی = منشأت ابوالفضل علامی، ابوالفضل بن مبارک (958-1011)
تاریخ تأليف: 1237ق
شرح لغوی مکاتبات ابوالفضل علامی. بنا بر نوشته احمد منزوی در فهرست مشترک پاکستان، مؤلف روزگاری شاگرد ملا عالم صاحب بوده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35213
آغاز: موج خیزی دریای بیان به آبیاری محمدت منبع الجود و الاحساني است که جوهر کالبد خاکی انسان را ... بسمله. گوناگون نیایش مر داوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانید. ش. در گوناگون الف ساکن به معنی ملازمت آید؛ انجام: برای سرانجام راه او دیگر عالمان حکم والا عز ایراد یافته به وجه اثم به ظهور خواهد پیوست. قطعه: شرح بر دفتر ابوالفضل نوشت ** چون علی اصغر هر فن استاد / تخم تحقیق در آن از بس کاشت ** نام آن غایت تحقیق نهاد / شرح تصنیف نمود از پی سال ** سال دیگر خردم کرد ارشاد» کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: جلد: تیماج مذهب، 160گ، 13 سطر، اندازه: 18/5 × 26/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 54]
غاية التصريف- غاية التعريف في نهاية التصريف
gayat-ut tarif fi nihayat-it tasrif = gayat-ut tasrif
قزوینی، طاهر بن احمد، - 756 قمری
qazvīnī, tāher ebn-e ahmad (- 1356)
کتابی در تصریف و قواعد حروف است که پس از کتاب دیگر مؤلف «الباب الألباب في مراسم الاعراب» نوشته شده است؛ در چهار «رکن»: رکن 1. بیان الاوزان و اعدادها و معانیها، در ده «باب»: 1) بیان الألفاظ المصطلحة بین ارباب التصريف، 2) بیان الوزن بالمعیار التصريفي، 3) اوزان الأسماء الأصلية، 4) اوزان الافعال الاصلية، 5) اوزان الأفعال الفرعية، 6) اوزان المصادر المختلفة و المقيسة، 7) اوزان الفاعل و المفعول، 8) اوزان الامر و النهى و كيفية مأخذهما، 9) اوزان الواقعة علی فنون المعاني في الأسماء، 10) اوزان الواقعة علی فنون المعاني في الأفعال؛ رکن 2. تصاریف الأفعال و اجناسها و القابها و عللها، در هفت «باب»: 1) تصاریف الأفعال بوجوهها، 2) اجناس الافعال و القابها، 3) كيفية جعل الماضي مستقبلا، 4) علة حرکات الافعال و سکناتها، 5) عدة المسائل تخلل الأفعال، 6) نون التأكيد الثقلية و الخفيفة، 7) الفرق بین اللازم و المتعدي، در سه مقصد؛ رکن 3. احکام العلل التصريفية و حروفها و اماکنها، در شش «باب»: 1) الزيادة و حروفها و مواضعها، 2) الحذف و حروفه و اماکنه، 3) القلب و الابدال و حروفها و اماکنها، 4) الاسكان و مواضعها، 5) انقسام العلل التصريفية، 6) حکام الهمزة و مسائلها؛ رکن 4. احکام التضعيف و الادغام و مخارج الحروف و اوصافها، در چهار «باب»: 1) احکام التضعيف و مواضعه، 2) احکام الادغام و مواضعه، 3) بیان مخارج الحروف و القابها، 4) اوصاف الحروف.
آغاز: قال الشيخ الامام الفاضل الأوجد بهاء الدين ابو محمد طاهر بن احمدی بن محمد القزويني اطال الله بقائه و حرس بهائه: اما بعد حمدالله الذي اعز العلم و رفع مناره و ازل الجهل و طمس آثاره و الصلوة علی نبیه المبعوث بالحق و المنعوت بالصدق. فانی لما فرغت من کتابی الموسوم بلباب الألباب في مراسم الاعراب و صارت الهمم اليه مصروفة و القلوب به مشعوفة احببت اشفعه بکتاب آخر في تعریف التصريف بدیع في فنخ فائق في حسنه لا یقصر مخل و بطویل ممل فالقت هذا الكتاب و اودعته علم التصريف باصوله وفضوله مجملة مفصلة و ختمت باحکام الحروف و افسامها مفسرة و معللة و اوردت فیها جملا من
الاسامي المنفردة و الحروف المبتدئة ...
انجام: مقراة من بعض هذه الحروف فاحکم بانه دخیل في کلام العرب الا العسجد لسلامة السين فیه و کذلك الزمعوقة للضحك و هما شاذان. تم کتاب غاية التصريف بحمدالله الملك الوهاب.
[معجم المؤلفين 33/5؛ ایضاح المكنون 139/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 10 ربیع الاول 826ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، 61گ، 61 سطر (12/5×9)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 28 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 57گ (146ر-202ر)، 13 سطر، اندازه: 15×20/7سم [اهدائی رهبر: 10 - 291]
gayat-ut taqrib
قاضی ابوالشجاع
qāzī ab-oš-šojā:
مطالب این کتاب درباره فقه است و به شعر عرضه شده و در آن ابواب: طهارة (مسواک کردن و وضو و استنجاء و غسل و تیمم)، صلوة و ملحقات، جنایز، زکات، صوم، اعتکاف، حج، بیع، ریا، حجر، ضمان، حواله، شرکت، وکالت، اقرار، غصب، شفعة، قراض، مساقات، اجاره، جعاله، احیاء موات، وقف، ودیعه، قسم، نشوز، خلع، طلاق، لعان، عده، استبراء، نفقات، رضاع، حضانت، جنایات، حدود، تعزیرات، دیات، جهاد، اطعمه، اضحیه، نذر قضاء، عتق، ولاء، تدبیر، کتابت وام الولد آمده است.
شرح و حواشی:
1- نهاية التدريب في نظم غاية التقريب؛ عمریطی، یحیی بن موسی (890)
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 33
آغاز: بسمله - فهو ابن عم المصطفى و لم تجد ** له نظيرة من قریش مجتهد؛ انجام: علی النبي و آله و صحبه ** و التابعين ثم کل حزبه
خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 13، 136 ص، 9 سطر (13×7/5)، اندازه: 22×17سم [ف: - 205]
gāyat-ut taqrīb fī tahdīb-it tahdīb = gāyat-ut tahdīb
شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی، 1255 - 1315 قمری
Šahrestānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (1839 - 1898)
وابسته به تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تأليف: 3 رجب 1283ق؛ محل تأليف: کاظمین
منظومه ای است در 287 بیت در خلاصه تهذیب المنطق تفتازانی.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا ** الى صراط الحق و اجتبانا / وفقنا بلطفه توفیق ** اکن به مصاحبة رفیقا ...
انجام: من هجرة منسوبة إلى النبي ** القرشي الهاشمي العربي / علی الذي هاجرها سلام ** من السلام و هو الختام
چاپ: ایران، 1308ق الذريعه 11/16 شماره 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعید بن علی حسینی تنکابنی، تا: دوشنبه 16 شعبان 1307ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 15گ (73پ- 87پ)، 11 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1030]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن احمد بن محمد جعفر موسوی جزائری، تا: 1359ق؛ جلد: مقوایی، 16گ (1پ -16ر)، اندازه: 31×10سم [ف: 26 - 75]
qāyat-ut talfīq fi tibb-il jadīd va-l ‘atīq
کتابی است مشتمل بر یک «مقدمه» و چهار «تعلیم»، هر تعلیم منقسم به مقالاتی و هر مقاله به مباحث و فصولی در بیان علل و اسباب بروز امراض و کیفیت علاج آنها مطابق با طب بقراطی و جالینوسی و اصول طب جدید، نام مؤلف علی العجاله به دست نیامد ولی از قراری که در یک موضع از مقدمه آن از جامع الحكمتين و مجمع الطبين (کذا، صحیح مجمع الحكمتين و جامع الطبين است) نام می برد معلوم می شود که تأليف آن بعد از فوت عباس میرزا نائب السلطنه و بعد از تأليف کتاب مذکور بوده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8746
آغاز: بسمله الحمد لمن اشرقت الارض و السموات بنوره ...... اما بعد چون در این زمان کثیر الحدثان در مملکت ایران بلکه در عموم بلدان اعلام علوم جدیده رو باعتلا و ارتفاع گذاشته و مبانی فنون قدیمه میل بانمحا و ضیاع نهاده سیما طب قدیم الخ؛ انجام: هر روز چهار اوقیه با یک مثقال معجون ... بخورند.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مذیل است به رساله «ایقان» از مؤلفي نامعلوم به شماره 8747 کاتب (ظاهرا خود مؤلف)؛ واقف: خان بابا مشار، شهریور 1338؛ جلد: تیماج، 167گ، 17 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 19 - 368]
qāyat-ot tamsīl = qīyās-ot tamsīl
قادری پنجاپوری، محمد مخدوم
qāderī panjāpūrī, mohammad ma×dūm
تاریخ تأليف: 7 شوال 1123ق
مختصری است تحقیقی درباره نسبت و رابطه مظاهر غیب و مظاهر خارجی اشیاء. منزوی در فهرست مشترک (13×7/3) به نقل از ایوانف مجموعه ای شامل نه رساله از محمد مخدوم موجود در بنگال معرفی کرده که رساله حاضر دومین رساله آن مجموعه است و عنوان آن را «غیاث التمثيل» ضبط کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34730
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله المختار رحمة للعالمین خاتم النبين امام المرسلين ... می گوید عبد ضعیف محمد مخدوم القادري البیجاپوری؛ انجام: و موجود خارجی را مظهر و مربوب صورت و ظاهر و محاط و مانند آن فرمایند و قد فرغت عن تأليف هذا الرسالة الميمونة الموسومة بغایت التمثيل في تاریخ السابع من شهر شوال سنه الف و مائة و ثلاثة و عشرین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق، اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، جلد: تیماج، 1گ، 12 سطر، اندازه: 23/3×16/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 138]
gāyat-ut tawdīḥ li-1-jāmi“-iş şaḥīḥ
صدیقی، عثمان بن عیسی، ق 10 قمری
seddīqī, ‘osmān ebn-e ‘īsā (- 160)
تاریخ تأليف: روزعرفه 996ق
شرح، بر جامع صحیح محمد بن اسماعیل بخاری است که شارح آن را از شرح های معتبر و محققی، امثال شرح محمد بن یوسف بن علی کرمانی، المقاصد، فتح الباري، قسطلانی، زرکشی و در مواردی از فیض الباري برگزیده و عصاره و خلاصه آنها را ذکر نموده و در مواردی که به نظرش یکی از آنها بر دیگری ترجیح داشته به لفظ «قلت» یا «اقول» متذکر می شود. وی آن را با یک «مقدمه» مبسوط مشتمل بر نه «فصل» درباره تعریف علم حدیث و اصول و قواعد آن آغاز می نماید: فصل 1. تعریف علم الحديث؛ 2. تعریف اصول الحديث؛ 3. الجرح و التعديل؛ 4 تحمل الحديث؛ 5. ترجیح صحیح البخاري علی غیره؛ 6. ذکر نسب البخاري؛ 7. ضبط جملة من الاسامي المذكورة في الصحيحين؛ 8 اسماء الرجال الصحابي؛ 9. التواريخ و الوفيات. (غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي شرح صدور المحدثين بالهام مقاصد السنة النبوية ...
انجام: و الصلوة و السلام الاتمان الأكملان علی سید المرسلين و علی جمیع الأنبياء و المرسلين و علی آله الطيبين و عترته الطاهرين و اصحابه المكرمين ... برحمتك یا ارحم الراحمين.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17658
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ مصحح، مقابله شده توسط سیف الله بن سعد الله»؛ مهر: «مهدی حسن 1224 (هشت ضلعی)، سید محمد بن فیاض الله» (هشت ضلعی)؛ تملک: محمد بن منان بن عبدالغفار بن عمر شاه فقیه؛ واقف: منظور حسن، دی 1368؛ جلد: مقوا، 457گ، 29 سطر، اندازه: 28/2×15/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 518] و [ف: 14-372]
غاية التهذيب - التقريب
غاية التهذيب- غاية التقريب في تهذیب التهذيب
gāyat-ut tahdīb-il kalām fī taḥrīr-il mantiq
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25322
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
gayat-ul hakim wa ahaqq-un natijatayn bi-t-taqdim
مجریطی، مسلمة بن احمد، 338 - 398 قمری
majrītī, moslemat ebn-e ahmad (950 - 1008)
تاریخ تأليف: 343 ق تا 348ق
در سیمیا و انواع طلسمها و فنون سحر، که طالبان آنها عمر را ضایع می کردند و چون صنعت مخفی بود به نتیجه نمی رسیدند، لذا مؤلف بر آن شد که این کتاب را به روشی آشکار بسازد تا استفاده از آن برای همگان آسان گردد. این کتاب پس از کتاب رتبة الحكيم» مؤلف که در کیمیا است و مشتمل بر چهار «مقاله» می باشد و هر کدام دارای پنج «فصل» جز مقاله اول که دارای هفت فصل مطابق عدد سیارات سبع است بدین ترتیب: مقاله 1. المقدمات؛ 2. الصور الفلكية و أفعالها؛ 3. حظوظ الكواب؛ 4. سحر الاكراد و النبط. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمد لله الذي أشرقت من نوره حجب الأستار و من عزه
جرت بدائع الأقدار و اليه تناهت الاثار و بأمره اختلف الليل و النهار ...
چاپ: در هامبورگ چاپ شده چلبی 147/2؛ الذريعة 11/16]
شرح و حواشی:
1- طلسم سلطانی؛ جزایری، عبدالله بن نورالدین (1112-1173)
2- غاية الحكيم (ترجمه)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، 104گ، 23 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 1- 380]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: میشن، 77گ، 27 سطر، اندازه: 18/8 ×27/5سم [ف: 1 - 380]
خط: نسخ، بی کا، تا: 890ق؛ مقابله کتاب روز دوشنبه صفر 891 به پایان رسیده؛ مصحح، جلد: تیماج، 113گ، 19 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 23 - 34]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 جلد: تیماج، 162 گ، 17 سطر (17×8/5 )، اندازه: 23/5×13 سم [ف: - 63]
آغاز: بسمله و به الاعانه، الحمد لله الذي لسبحات جلال وجهه التنزيه المطلق و لصفات؛ انجام: والله یوتی ملکه من یشاء و الله واسع علیم تم الكتاب ... و السلام علی ما لا نبی بعده.
خط: نسخ، کا: احمد بن محمود دهشوری، تا: 1140ق؛ 149ص (149-1)، 25 سطر (16/5×9)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 7- 230]
آغاز: استجلاب قوة القمر و هو بالحمل فتوح وقت طلوعه لیلا کاملا فهو 8351 لحاجتك اقصد الى موضع اخضر؛ انجام: اذا امسك خزرة عند نفسه في حین عملت باتحاد لها من الأعمال السيميائية فافهم ذلك.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: به تاریخ 1198؛ جلد: تیماج، 102گ، 12 سطر، اندازه: 12/5 × 21/5 سم [ف: 36 - 21]
آغاز: برابر
انجام: و لاتظهر له محتلك من نفسك دفعة واحدة فانه متی رأى منك وقفة عاقبك بالعداوة.
خط: نستعلیق، کا: قنبر حسینی، تا: قرن 13، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 139، 18 سطر، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 20 - 39]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1284؛ جلد: تیماج زرد، 15 سطر (13×7/5)، اندازه: 19/5×14 سم [ف: 5 - 347]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي لسبحات جلال و جهة التنزيه المطلق و لصفات کمال ذاته التقديس؛ انجام: و قد کان الحكماء یوصون علی هذا الكتاب حکیما بعد حکیم و یتوارثونه بینهم و انا اقسم بالسموح القديم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1275ق؛ جلد: میشن [الفبائي: - 416]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد محسن تبریزی، تا: 21 ربیع الأول، جا: نخجوان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 226گ، 15 سطر، اندازه: 22/8×15/1 سم [ف: 1 - 380]
آغاز: برابر؛ انجام: موضع الفنانه بما الودعناه لك ... کثیرا دائما لیلا.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [الفبائي: - 416]
qāyat-ol hakīm (t.)
وابسته به: غاية الحكيم و احق النتيجتين بالتقدیم؛ مجریطی، محمد بن ابراهیم (5)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 12196
آغاز: خانه نیست دانشمندی که به اقتضای حکمت بالغه؛ انجام: زبان دشمنان بسته شود و الحمدلله تم الكتاب. متن از مجریطی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 416]
gāyat-ul ḥawāšī= ḥāšīyat-u kanz-id daqā'iq
کنبو لاهوری، عنایت الله، 1017 - 1082 قمری
kambū lāhūrī, 'enāyat-ol-lāh (1609 - 1672)
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: 26923
آغاز: بسمله، کتاب اليبوع ذکر البيع بعد الوقف لان لکل منهما یقوم؛ انجام: یجب علیه الف آخرهما لا ... به و هذا له ایاه علی اختلاف اصلین. ج2؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
gāyat-ur rağba fi ādāb-il i×wān wa-ș șuḥba
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مصنف این کتاب را در آداب برادری و شروط صحبت و علامات و اسباب آن می باشد بنا به درخواست بعضی از دوستانش نوشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18808
آغاز: بسمله، الحمدلله و کفی و السلام علی عباده الذي اصطفی؛ انجام: و لا یشفی الأسرار التي یعلمها في ایام اخوته منه و هذا ما انتهی الينا من هذا الكتاب ... و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدين، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 6گ، 23 سطر، اندازه: 25/5×17 سم [اهدائی رهبر: 6 - 101]
gāyat-us surūr fī š.-iš šudūr
جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361)
وابسته به: شذور الذهب = الشذور في الصنعة = دیوان الشذور؛ انصاری مغربی، علی بن موسی (515-593)
تاریخ تأليف: 742ق؛ محل تأليف: قاهره
شرح دیوان برهان الدين ابو الحسن علی بن موسی حکیم اندلسی است به نام «شذور الذهب» که مشتمل بر قصایدی است در صنعت کیمیا مرتب به ترتیب حروف قوافی آنها و در این شرح یک یا چند بیت آورده شده پس از آن شرح و گزارش می شود با عناوین «قال ... الشرح » و در بسیاری از مطالب جلد کی به دو کتاب خود «البرهان» و «کنز الاختصاص» حوالت می دهد و با این که مدعی است اسرار صنعت را در این شرح کشف کرده ولی به رمز و تعمیه مطالب را آورده و برای غیر اهل فن مفهوم نیست. (سید احمد اشکوری)
آغاز: حمدله. صلاة ... الحمدلله مالك الملك الحق القدير الغفور الخالق للخلق الذي اضاء من نور مدده کل نور و ابدع و اتقن ماصنع و او جد کل موجود الى الشهادة و الظهور ... اما بعد ... فقد وقت علی دیوان الشيخ الإمام العلامة برهان الدين علی بن ابی القاسم بن ارفع راس الأندلسي الانصاري ... و هو المسمى بشذور الذهب ... و شرحته شرحا ... و سمیته غاية السرور في شرح الشذور و قسمته الى اربعة اقسام کل قسم منها یشتمل علی شرح سبع حروف الاالرابع فانه مستوعب شرح ثمانية حروف من النظام مجلة معهد
[المخطوطات 2/5 ص 292، الذريعة 13/16؛ سیگل ص 47؛ کشف الظنون 1029/2 و 1192؛ معجم المطبوعات 704/1]
شرح و حواشی:
1- غاية السرور في شرح الشذور (ترجمه)؛ کزازی، محمد (13)
2- غاية السرور (مختصر)
آغاز: برابر؛ انجام: و شرحناه من تمام النصيحة في آلة.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ واقف: محمد ایرانی، 1350؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 417]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مذهب؛ 197 گ، 21 سطر (13×9)، اندازه: 18×13سم [سنا: ف: 1 - 20]
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1763 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 356]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی با نشان «لمحرره، ص، مص، شرح شذور، تقریب»؛ جلد: تیماج سرخ، 163گ، 21 سطر (11×15/5)، اندازه: 20×16/5 سم [ف: - 615]
آغاز: لأن الصنعة فرع منها لکن وان کانت الصنعة فرع من شجرة الحكمة ... قال الاستاد رحمه الله تعالی: فهیهات یحصوا القلب عن ام خالد ** و عنها و عن مادية ماله صحو؛ الشرح: قد قدمنا لك اطلاق رمزه هناك علی ام خالد انما هی الحكمة و انما هی الصنعة فالحكمة هی ام خالد بالتعمیم؛ انجام: فاعلة متحركة و قد یطلق ایضا اسم هذه الاثالية علی الجزء البارد بخش اندکی از کتاب؛ بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ 38گ (93ر-130پ)، اندازه: 51×21 سم [ف: - 135]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده با نسخه نوشته شیخ محمد قمری در 14 صفر 1134؛ تملک: یحیی بن ابوالمعالی رضوی حسینی؛ جلد: تیماج مشکی، 251گ، 17 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 14 - 3538]
. تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 468/1
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 28 ربیع الثاني 1079ق؛ 229گ (10پ-238)، 20 سطر (15×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 305]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر ما اوضحه الحكيم و شرحناه و هذه خاتمة مباركة اعلم أن الشيخ رحمه الله قد حقق نظمه في هذا الديوان بالعلم الصحيح و صانه بالنظم عن التحريف ... و نسأل من وصل اليه من اخواننا الحفظ له و الصيانة عن غیر اهله و ایصاله لمن انس منه رشدا و التزم علینا و علی المسلمين و طلب المغفرة لنا من الله الكريم و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی نبینا محمد و آله و صحبه و سلم اجمعین و سلم تسلیما كثيرة دائما إلى یوم الدين. در این نسخه همه گزارش هست و ظاهرا در بخش چهارم با نسخه سیگل یکنواخت نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک 1088ق؛ محشی با نشان «محمد نصیر» با مهرش «و رفعناه مکانا علیا»؛ تملک: عبدالحسین مکتبی، آقا سید حسن بن سید محمد
حسینی مکتبی که در کوی سفیداب قم میزیسته در 20 رجب 1340، محمد بن صالح با مهر «محمد رسول الله» در کاشان در 1141، مؤمن بن عبدالرحیم جذبه طبیب در 1150 با مهر «المؤمن امان في الله» و پسر او غیاث الدين علی با مهر «عبده غیاث الدين»؛ جلد: تیماج، 128گ (6پ -133 پ)، 25 سطر (17×10)، اندازه: 26×17سم [ف: 6 - 2319]
آغاز: بسمله رب یسر ... الحمدلله الأول الذي لااول لاولیته و الاآخر؛ انجام: البديع النهاية و جمالها الرفيع هو الغاية و بها تم الجزء الثالث من ... مع السلام من السلام ابد الابدين
جلد سوم است که شامل هفت جزء است و از قافیه ضاد معجمه شروع می شود و تا آخر قافیه قاف معجمه ختم می گردد، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 120گ، 21 سطر (20×13)، اندازه: 32×22 سم [ف: 1 - 207]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 348
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 45]
آغاز: الحمدلله الاول الذي لا اول و لا اخر لازلیته ... و بعد فان الحكمة کثر أنه تعالی ادخر لمن یشاء من اهل؛ انجام: صلاة مستمرة مع السلام من السلام ابد الابد. محتملا جلد سوم است؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن جارالله حسینی، تا: جمعه 14 شعبان 1132ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، 165گ، 22 سطر (8/5× 17/5)، اندازه: 24/5×14سم [ف: 5- 347]
خط: نسخ، کا: عبد النبي بن محمد علی بشروی، تا: چهارشنبه 14 شعبان 1146ق؛ مصحح، محشی، یادداشتی از محمد کثیر بن ابراهیم بن نصیر در طریقه معروف به سلم در کیمیا و یادداشتی در بروج اثنی عشر و منتخبی از قصیده طغرائی در کیمیا؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد محسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 232 گ، 18 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1- 113]
آغاز: الحمدلله الملك القدوس السلام الا له الحق الخالق الباريء المصور للخلق العليم خالق الأعراض و الجواهر ... و بعد، فان الحكمة الشريفة کنزالله تعالی لکل وارد انجام: و لله الحمد لله رب العالمين علی حسن المبدأ و تمام الختام و له الكبرياء في السموات و الأرض و هو العزيز الحكيم الرحيم الرحمان و حسبنا الله و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير. شامل قسم اول تا قسم چهارم از جزء چهارم و پایانی کتاب؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مشمع آبی، 111گ، 27 سطر (22×12/5)، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 38 - 825]
آغاز: قال الفاضل ابوالقاسم: سئلت سیدی الامام العلامة عن معنی قوله في دیوانه المفرد: اذا ثلث المريخ: ما معنی التلثيث؟ فقال رحمه الله: لیس في قضاء النجوم حکم؛ انجام: بل بادرت واجبت عما سئت و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت وهو رب العرش و حسبی الله و نعم الوكيل و الحمد لله وحده و صلی علی سیدنا محمد و آله صحبه و سلم تسلیما.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: ربعی آنشریه: 3 - 422]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایصا له لمن انس منه رشدا و الترحم علینا و علی المسلمين و طلب المغفرة لنا من الله الكريم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق، به دستور میرزا علی محمد لواسانی؛ جلد: تیماج، 404گ، 23 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27 - 211]
آغاز: برابر؛ انجام: و نرجو من الله المثوبة بایصالنا العلم المستحقة و ان یستر عمن لم یکن من اهله و یصونه عمن لم یستحقه و نسئل من وصل اليه من اخواننا الحفظ له و الصيانه من غیر اهله و ایصاله لمن انس منه و شدا و الترحم علینا و علی المسلمين و طلب المغفر لنا من الله الكريم. و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سید محمد و آله اجمعین و سلم تسلیما کثیرا. دائما الى یوم الدين تمت نسخه در دیباچه چند سطری سفید مانده، که گویا همانجا نام نگارنده بوده است که نسخه ما ندارد. همانجا به گزارش های دیگر این منظومه، بی آنکه نامی از آنها برد، اشاره می کند، که خواسته اند، ولی نتوانسته رموز آن را روشن کنند و من آن را بدین گونه ساختم و بدین نام (غاية السرور ...) نامیده و در چهار مجلد ساختم، و هر مجلد با دیباچه جدا و در هر مجلد چند حرف از آن منظومه را گزارش کرده است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 6 ربیع الثاني 1271ق؛ مقابله شده؛ وقف نامه بر گروه شیخیان کرمان به تولیت «الاخ محمد»؛ 700 ص، 20 سطر (24×11/5)، اندازه: 33×21سم [عکسی ف: 1- 277]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 صفر 1290ق؛ مجدول؛ جلد: میشن قهوه ای، 277گ، 29 سطر، اندازه: 31/3×21/3 سم [ف: 1- 380]
آغاز: برابر؛ آغاز جلد دوم: الحمدلله الذي خص اهل ولایته بغاية السرور؛ انجام: انجام جلد اول: یرزق من یشاء بغیر حساب تم الجزء الاول؛ انجام جلد دوم: و آن الي ربك الرجعي وباحسن السلام، تم جلد اول است که مشتمل بر 7 جزء و جلد دوم که نیز دارای 7 جزء می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 259 گ، 19 سطر (20×11)، اندازه: 28×17 سم [ف: 1 - 208]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 349
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 45]
آغاز: ... واجعلهم في قرص شعر ملاملح و خبر هم حتی پسودوا و
یکونوا في طاهن او في قرن الخبر اخرجهم بعد سوادهم و اترکهم حتی یرد وافتح عنهم بحدهم ابریزا لاشك و نقول بحق کتاب الله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 125گ، قطع: بیاضی [ف مخ]
آغاز: المتطهرين و ذلك أن المحيض اذی؛ انجام: علی اشعث یعنو اله وجه حمیرا، ش الاشعث.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: پارچه ای [الفبائي: - 417]
آغاز: بسمله. الحمدلله و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و سلم تسلیما کثیرا و بعد؛ انجام: الصيانة من غیر اهله و ایصاله لمن ... یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 417]
آغاز: الحمدلله الذي خص أهل ولایته بغاية السرور و المعارف؛ انجام: و هل دهن مخ البيض و الدم خاص بذلك دون غیره أم لا. و نقول ...
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 81گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 ×21 سم [مؤيد: 1- 287]
بی کا، بی تا، کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 945]
gāyat-us surūr fi š.-iš šudūr (t.)
کزازی، محمد، ق13 قمری
kazzāzī, mohammad (- 19c)
وابسته به: غاية السرور في شرح الشذور؛ جلد کی، علی بن ایدمر (762-)
ترجمه شرح شذور الذهب موسوم به «غاية السرور» از جلد کی است که به درخواست آقا عبدالله، سید محمد کزازی از عربی به فارسی آورده است. با نام مترجم و این ترجمه در منابع برخورد نکردیم.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1188/1 - 7/88
آغاز: بسمله بتاریخ بیست و چهارم شهر جمادی الأول حسب الخواهش مخدوم محرم آقا عبدالله این اقل السادات محمد کزازی کتاب عمدة الفضلا جلد کی را که قصاید شذور را شرح نموده است از عربی بزبان فارسی انتقال نمود ... حمد خدای را که مالک ملک اوست حق است و قدیر؛ انجام: و این خاتمه کتاب است از قصیده و شرح که با تمام رسید ... و تحقیق کرده ایم همه را در کنز الاختصاص و برهان والحق اشاره کرده است بسوی عمل اول مکتوبم و شرح داده ایم در تفاصیل آن ... و از پوشیدن آن از نااهل و سئوال می کنم از اخوان حفظ آن و صیانت از غیر اهل و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 149، 16 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 2 - 884]
gāyat-us surūr (m×.)
وابسته به: غاية السرور في شرح الشذور؛ جلد کی، علی بن ایدمر (762-)
گزیننده ناشناس است که در دیباچه از خود نام نبرده، می گوید تا چهل سالگی به لهو گذرانده بوده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 17/4
آغاز: بسمله. الحمد لمسبب الاسباب الذي منه السبب، انه یعطی التوفيق علی السعي ... اما بعد، فقد صرفت العمر في اللهو؛ انجام: هذا نص الحكيم. هذا آخر ما کتبنا و انتخبنا من کتاب غاية السرور الامير [چنین] جلد کی في شرح دیوان الشذور ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: پنج شنبه 3 شعبان 1246ق؛ 192گ (15ر-206ر) [ف: 1- 182]
gāyat-us su'l fī sīrat-ir rasūl
ابن وزیر، عبدالباسط بن خلیل، 844 - 920 قمری
ebn-e vazīr, ‘abdolbāset ebn-e ×alīl (1441 - 1515)
رساله مختصری است در سیره نبوی که نسخه هایی از آن در کتابخانه های استانبول موجود است. تصویر حاضر بر گرفته از نسخه ای است که مؤلف به قرقماس (امیر مصر) تقدیم کرده است.
چاپ: استانه، 27 گ، 1328ق؛ بیروت، با تحقیق دکتر محمد کمال الدين عزالدین، انتشارات عالم الكتب، 1408ق
[الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، السيرة و المدائح النبوية 651/2؛ نوادر المخطوطات العربية في مکتبات ترکیا 190/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1249/1
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي بعث رسوله محمد بالحق بشیرا و نذيرة و داعية اليه باذنه و سراجا منيرة ... هذه رسالة شريفة تحفة منيفة تشتمل علی نبذة مختصرة من سيرة نبینا محمد سید الأولين و الاخرين؛ انجام: و هذا آخر ما قصدناه من بیان سيرة نبینا صلی الله علیه و سلم علی جهة الاختصار و الاقتصار و بالله التوفيق و الهداية إلى سواء الطريق و هو ولینا علیه توکلنا.
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ 28 ص (1-28)، و سطر [عکسی ف: 3-560]
عربی
gāyat-us su'l fi mawlid-ir rasūl
مختصری است در ولادت نبی مرسل (صلی الله علیه و آله) به سبکی ادبی و بیان اشعار مناسب، با ذکر راویان آن مطالب یا نسبت آنها به لفظ «یحکی».
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/14
آغاز: الحمدلله الذي شهر لشهر ربیع الاول سیوف البروق اللامعة و بهر النواظر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 در آخر نسخه آمده: «طالع في هذا الكتاب ... احمد بن عبدالقادر بن عمر المارديني الحنفي» و «طالع في هذا الكتاب ... محمد بن عبدالقادر عمر بن محمد بن عبدالخالق المارديني الحنفي» و «طالع في هذا الكتاب عمربن محمد بن عبد القادر سنه 878» و «طالع في هذالکتاب احمد بن عبدالقادر بن عمر بن محمد عبدالخالق المارديني الحنفي»؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، وص (218-233)، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: - 237]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 275]
gāyat-us su’ūl fi s.-il 'ašarat-i fuşūl
رشیدی، یونس بن یونس، ق 11 قمری
rašīdī, yūnos ebn-e yūnos (- 17c)
وابسته به: العمل بربع المقنطرات؛ ابن مجدی، احمد بن رجب ( 850-767 ق)
شرحی بر «الرسالة المجدية في العمل بالربع المقنطر» از مجدی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14463/4
آغاز: الحمدلله الذي أعطيب من شاء و منع و خلق السموات و رفعها بقدرته فما أعظم؛ انجام: و في جهة المشرق إن کان الفضل النصف قوصه و الله سبحانه و تعالی أعلم و الحمدلله وحده
خط: نسخ، کا: مصطفی ربیع، تا: 1301ق، جا: حلب (سوریه)؛ مصحح؛ 16گ (14-29)، 25 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 432 - 36]
gāyat-us su’ūl fī š.-i tahdīb-il wuṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl
فخر المحققين، محمد بن حسن، 682 – 771 قمری
fa×r-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 - 1370)
تاریخ تأليف: 6 جمادی الثاني 703ق
آن را در بیست سالگی ساخته و متن از پدرش علامه حلی است به نام خود او.، شرحی است به قول با عنوان های «قال دام ظله، قال أدام الله ایامه، دامت ایامه»؛ الذريعه (511: 4 و 13: 169 و 16: 13) از آن یاد کرده و گویا هم آن را ندیده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8790/1
آغاز: بسمله. و ثقتی. الحمدلله کاشف الأستار الأوليائه عن کبریاء جلاله، و رافع الشبه عن افکار العارفين الناظرين في ذاته و افعاله الذي ابدع المواد النا قصة و أفاض علیها من الصور بحسب قبولها الاثار کماله و رتب طبقات الموجودات بحسب کمالها و نقصانها و اعطی کلامنها ما یستحقه من القوى کما قال سبحانه اعطی کل شیء خلقه ثم هدی، غرقت في بحار انواره ذوات المقدسين، و تا هت في کماله افکار العالمين فخضعت الأملاك و خشعت لعزته الافلاك. و صلی الله علی سید المرسلين و امام المتقين محمد النبي و عترته الطاهرين. اما بعد فانه لما کان کان معرفة أصول الفقه من المهمات، و تحصیله من الواجبات، لتوقف معرفة شرع الله علیه و احتیاجه اليه، وجب علینا الخوض بقدر الامكان، و تحقق ما یحتاج اليه في کل زمان. و لما کان کتاب شیخنا الامام الاعظم العلامة المعظم أفضل العلماء ملك المناظرين ... الحكماء و المتكلمين روح القدسيين برهان العلويين خليفة الوجود الروحاني قطب العالم الانساني والدی جمال الملة و الحق و الدين الحسن بن المطهر ادام الله أفاضته علی كافة العالمين و اقام ایادیه با کمال الناقصين الموسوم بتهذیب الوصول الى علم الأصول قد اشتمل من عمل أصول الفقه ما لا بد منه و احتوی علی ما لا یستغنی عنه لکنه قد بلغ في انجازه الغاية و تجاوز في اختصاره النهاية فصعب علی کثیر من الطلاب و عثر فهمه علی اکثر الاصحاب، فاحببت ان املی له شرحا کاشفا لاستاره موضحا الاسراره یشتمل علی فتح ابواب مغلقه علی لال مشرقة، فعملت هذا الكتاب الموسوم بغاية السئول في شرح تهذیب الوصول راجیا من الله تعالی التوفيق و اصابة الحق بالتحقیق. قال ادام الله ایامه بعد ما ذکر الخطبة: و رتبت هذا الكتاب علی مقاصد ... اقول یجب علی کل امر من الأموران یتصور مطلوبه اولا
انجام: فمن نظر في کتابی هذا بعین الانصاف ... عرف رجحانه علی کثیر من الكتب المبسوطة ... فهذا کتابی حرام علیه و الله الوكيل علیه. و الحمدلله تعالی علی توفیقه ایانا للبحث في العلوم الدينية و اقامة ادلة الشريعة المحمدية علی احق الطرايق و اصدقها و امتن القواعد [واسدها] حمد الايتناهي عدده و لاینقطع مدده (امده، خ) و الصلاة ... بالحكمة المبعوث بالبرهان القاطع و النور الساطع محمد النبي و آله الطاهرين فرغت من تصنیفه في سادس جمادی الاخر سنة ثلث و سبعمائة و هی نهادية العشرين من عمرنا وفقنا الله البلوغ املنا انه یسمع و یجیب. فرغ من تحریره اضعف عباد الله تعالی و احوجهم الى غفرانه اسحق بن محمود بن محمود بن عبدالمنعم ... في ... ربیع الاول سنة عشرة و سبعمائة ...
خط: نسخ، کا: اسحاق بن محمود بن محمد بن محمود بن عبد المنعم، تا: ربیع الأول 719ق؛ با نشان «بلغ قراءة ایده الله، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 176گ (1پ- 176ر)، 17 سطر (12×7) [ف: 17 - 220]
gayat-ul gawr fi dirayat-id dawr = gayat-ul gawr fi masā'il-id dawr
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
چون غزالی به سال 484ق به بغداد رفت و فقیهان را بر ابطال دور در طلاق هماهنگ دید رسالتی به نام «بیان غور الدر» نگاشت و این مسأله فقهی را که اهل سنت بدان اتفاق دارند، رد نمود ولی پس از مدتی از این رأي برگشت و رساله حاضر را به رشته تحریر در آورد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله ذی الفضل و النعم و الطول و الكرم و الكاشف للظلم الناعش عن صرعة الضلال اذا زل القدم ...... اما بعد فانی لما دخلت بغداد سنة أربع و ثمانین و اربع ماية ...
انجام: و في ذلك ما یبطل الدور اللفظي و تمنع ختم باب الطلاق و الله اعلم بالصواب.
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا القدر کاف في بیان غور الدور و الاعتذار عن تغییر الاجتهاد فیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 3گ (178پ- 180پ)، 17 سطر، اندازه: 14×17 سم [ف: 6 - 252]
آغاز و انجام: برابر
رد غاية الغور في دراية الدور؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا اندازه: 25×16سم [رشت و همدان: ف: 1586]
غاية الغور في دراية الدور؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 25×16سم [رشت و همدان: ف: 1586]
غاية الغور في مسائل الدور- غاية الغور في دراية الدور
gayat-ul fudul
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19584
بی کا، بی تا، خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
gāyat-ul fuhūm fī tadbir-il mahmūm wa-l masmūm
طبیب دهلوی، اسحاق بن اسماعیل، ق 12 قمری
tabīb-e dehlavī, eshāq ben esmāʻīl (- 180)
وابسته به: القانون في الطب ابن سینا، حسین بن عبدالله (370 -428)
تاریخ تأليف: 1182ق
در هشت «فن» در شرح حمیات قانون ابن سینا ساخته است.
[الذريعة 14/16]
کا: محمد مکرم بن محمد اکرم قادری، تا: جمعه 21 محرم 1183ق، سال تخت نشینی شاه عالم [نشریه: 5 - 215]
انجام: و لاضیر الماء البارد للغسل لان لحم السرطان رخو جدا فلو غسل بالماء الحار یجفف.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 247گ، 17 سطر، اندازه: 18×14/5 سم [ف: 20 - 313]
غایت القصر- الغاية القصوى
al-qayat-ol qosva
حسینی شهشهانی، محمد بن عبد الصمد، - 1287 قمری
hoseynī šahšahānī, mohammad ebn-e 'abd-os-samad ( 1870)
مباحث اصول فقه را با روشی بسیار مفصل و استدلالی و نقل اقوال علماء علم اصول در چند جلد نگارش داده است. در مباحث الفاظ شامل «مقدمه و پنج «باب» است: اما المقدمة ففیها مطالب (پنج مطلب در بیان تعریف موضوع و مبادی اصول فقه و مباحث لغوی از مسائل وضع، حقیقت و مجاز و مشتق و غیرها)؛ باب 1. الأوامر و النواهي، در دو مطلب؛ 2. المفهوم و المنطوق چهار (مقصد)؛ 3. العام و الاخص، در سه مقصد؛ 4. المطلق و المقيد، در سه مطلب؛ 5. المجمل و المبين، در دو مقصد. مؤلف در اوایل 1250 شروع به تأليف این کتاب نموده است. هر مبحثی را که تأليف می کرده، همان را تدریس می نموده و اجزاء این کتاب به تدریج مورد استفاده و مقبول در انظار شده است تا در اوایل 1260 ق به خواهش گروهی آن را مصدر به دیباچه نموده است. (مهدی ولائی)
آغاز: نحمد اللهم علی ترادف النعماء و نشکرك علی تواتر الآلاء الذي تعدی أصولها عن الغاية القصوى
[الذريعة 15/16؛ دنا 755/7 -756 (28 نسخه)]
از مقصد دوم تا پنجم کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 257گ، اندازه: 18/5 ×22 سم [ف: 1 - 136]
از بحث نواهی تا آخر بحث مبین؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بیتا؛ واقف: حسینی شهشهانی، محمد بن عبدالصمد؛ 249گ، اندازه: 15/5 ×22سم [ف: - 59]
مشتمل بر ادله شرعیه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: حسینی شهشهانی، محمد بن عبدالصمد؛ 272گ، اندازه: 21/5×15/5 سم [ف: - 65]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 336ص، 29 سطر، اندازه: 20/5× 33/5 سم [ف: - 8]
آغاز: او تقریره غیر قرآن و لاعادی حیث اخذ خصوصية القول وکلا من اختیه جنسا لا کالطریحی فالطريقة المشتركة بین الثلاثة؛ انجام: والدافع الحاسم لهذه الشبهة القامع لها بالمرة أن الحاكي لها ان کان من المتاخرين مشتمل بر ادله شرعیه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 384گ، 16 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: - 73]
آغاز: الباب السادس في الأدلة الشرعية مقدمة فیه مطلبان الأول في عددها و وجه الحصر فیه اما العدد فهی کما مر عندنا اربعة؛ انجام: و من اجل ذلك کله احتاج القوم إلى تحریر مسالة الصحيح و الاعم و ذهاب الى مسلک فیها مشتمل بر ادله شرعیه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد شهشهانی؛ 322گ، 25 سطر، اندازه: 26/5×17/5 سم [ف: - 28]
آغاز: الاستدلال بالقیاس لا یحصی و ان شئت ارشدك الى موضع منه هو ما رواه زرارة صحیحا عن ابی جعفر مشتمل بر ادله شرعیه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 308گ، 25 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: - 44]
مجلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 256گ، 25 سطر، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: 2 - 415]
آغاز: المقصد الرابع في بیان الحقيقة الشرعية و في هذا المقصد تبین مقامات اربع المقام الأول في أن الشارع هل استعمل الالفاظ التي صارت حقائقا متشرعه في معانیها؛ انجام: فالحق في بیان الخروج هو ما ذکرنا فظهر مما ذکر نا ان تعمیم الاسباب یثبت من وجوه عدیده ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 288گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 70]
آغاز: الباب السادس في الأدلة الشرعية و فیه مقدمة و مقاصد، أما المقدمة ففیها مطلبان؛ انجام: تقریر الطريق أيضا و المفروض بطلانها المقصد الثالث في الإجماع. جلد دوم کتاب و مشتمل بر ادله شرعیه (کتاب، سنت، عقل و اجماع)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با لفظ «منه دام ظله»، با قلم خوردگی؛ جلد: تیماج مذهب، 235 گ، 20 و 21 سطر (15×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 29 - 395]
آغاز: برابر
از آغاز تا پایان بحث عام و خاص؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 195گ، اندازه: 21× 30/5 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 19]
آغاز: حکی السيد العميد الدين اجماع المتأخرين علیه و يؤكد؛ انجام: مضافة الى شذورهم جلاً بل كلاً و هذا آخر المجلد الأول من الغاية القصوى المنعقد في مقدمات الأصول و مشترکات الكتاب و السنة و یتلوه المجلد الثاني المنعقد في نفس الأدلة و عوارضها من النسخ و تعارضها و تعادلها و تراجیحها و خواتیمها و نسئل الله سبحانه ... الطيبين الطاهرين. شامل مجلد نخستین آن است در یک مقدمه و پنج باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبدالراجی محمد مجید الحسيني» (بیضی)؛ 25سطر (10×18/5)، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: 4- 1902]
آغاز: برابر، انجام: و کذا سایر الصور التسع الباقيات فتدبر و اغتنم الباب الأول في الأوامر والنواهی و فیه مبطلان المطلب الأول في الاوامر ... بل علیها مدار رحوات التكاليف [تکالیف] السنة الاثباتية و لیست
جلد 1. فقط شامل مقدمه و چند سطر از آغاز باب اول؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ محشی با رموز «منه» و «منه دام ظله)؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 189گ، 17 سطر، اندازه: 21×15/6 سم [اهدائی رهبر: 11 - 345]
آغاز: اصلا و یلزم ان لایمکن امتثال بها اصلا و حله أن یلقی الاعتبار ان من الطرفين ... المقصد الثالث في أن الأمر المعلق علی شرط او صفة هل یتکرر بتکرارهما ام لا و قبل تحقیق الحال ینبغی؛ انجام: في جمیع ما مر قدرت علی استخراج شبه سایر الخصوم و ما علیها مضافا الى شذورهم جلابل بل کلا و هذا آخر الجلد الأول من الغاية القصوى المنعقد في مقدمات الأصول و مشترکات الكتاب و السنة و یتلوه الجلد الثاني المنعقد في نفس الادلة و
عوارضها من النسخ و تعارضها و تعادلها و تراجیحها و خواتیمها و نسئل الله سبحانه أن یوفقنا لترصیفه و تدریبه و الحمد الله ... الطاهرين
جلد 1. شامل تتمه جلد اول از باب اول تا باب پنجم)، و موجودی آن از مقصد سوم از باب اول (في الأمر المعلق علی شرط) به بعد است؛ خط: نسخ تحریری، کا: آخوند ملا قاسم، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با رموز «منه، منه دام ظله، صح و ...»؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387، جلد: تیماج، 322گ، 20 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 347]
آغاز: بسمله. الباب السادس في الأدلة الشرعية و فیه مقدمة و مقاصد اما المقدمة ففیها مطلبان الأول في عددها و هو کما و هو کما مر عندنا اربعة معهودة کما عن قواعد الشهيد؛ انجام: و من اجل ذلك کله احتاج القوم الي تحریر مسئلة الصحيح و الاعم و ذهاب الى مسلك فیهما ج2، شامل ادله شرعیه؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام و میزان کسری (در صفحه 233) از اواخر فصل اول مقدمه مقصد چهارم تا اواخر فصل دوم همان مقدمه است)؛ محشی با رموز «صح، بلغ قبالا»؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی در 9 ربیع الثاني 1322 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)، محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مشکی، 126 گ، 30-33 سطر، اندازه: 31×21سم [اهدائی رهبر: 11 - 347]
آغاز: ... و سمیته بالغاية القصوى و رتبتها علی مقدمة و ابواب و خاتمة، أما المقدمة ففیها مطالب، المطلب الأول في حد اصول الفقه؛ انجام: و کیف کان فالجوابان السابقان آیتان هنا حرفا بحرف، التنبيه الثاني ... جلد نخست است و پراکندگی و افتادگی دارد و مشخص نیست شامل چه ابحاثی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله العالي»، «12» و «محمد جعفر». برخی از حواشی نیز به خط مرحوم میرزا محمد مهدی نایب الصدر ابن سید محمد کاظم حسینی عاملی اصفهانی (1267 ق) می باشد. وی از عالمان بزرگ اصفهان بوده و شرح حالش در کتاب ارزشمند مکارم الآثار (1867/5) آمده است، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ جلد: مقوایی، 186 گ، 21 سطر (15×9/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 38 - 631]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 29 ذیحجه 1272ق؛ از روی نسخه مؤلف نوشته شده، محشی از مؤلف با تاریخ 1270-1272 و گویا این تاریخ مربوط به تاریخ استنساخ آنها باشد؛ جلد: تیماج مشکی، 275گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 4 - 448]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مسیح بن میر عبدالحمید موسوی درب امامی، تا: 27 ذیحجه 1272ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 228 گ، 29 سطر، اندازه: 26/5×15 سم [ف: 12 - 158]
مشتمل بر بحث عام و خاص و مجمل و مبین می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر خوزانی اصفهانی، تا: دوشنبه 7 محرم 1273ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 160گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 15 - 43]
آغاز: برابر؛ انجام: مضافا الى شذوذهم جلابل کلاب جلد 1؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 25 شعبان 1279ق؛ محشی از مؤلف؛ 261گ، 31 سطر، اندازه: 34×20سم [ف: 6 - 64]
آغاز: الباب السادس في الأدلة الشرعية و فیه مقدمة و مقاصد (4 مقصد) اما المقدمة ففیها مطلبان الأول في عددها و هو و هو (کذ) کما مر عندنا اربعة معهودة کما عن قواعد الشهيد؛ انجام: انجام موجود: و من اجل ذلك کله احتاج القوم الى تحریر مسئلة الصحيح و الاعم و ذهاب الى مسلك فیهما.
جلد 2، شامل ادله شرعیه (از مباحث کتاب و سنت و اجماع) و ادله عقلیه و اصول عملیه است و تا مبحث اجراء اصل برائت را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1279ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف؛ 156گ، 31 سطر، اندازه: 34×20 سم [ف: 6 - 65]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر المجلد الأول من الغاية القضوي المنعقد في مقدمات الأصول و مشترکات الكتاب و السنة و یتلوه المجلد الثاني المنعقد في نفس الادلة و عوارضها من النسخ و تعارضها ... جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن خراسانی کدکنی، تا: 1283ق، به دستور مجتهد الزماني خلف مرحوم حاج میرزا هادی؛ تملک: شیخ احمد محمد یوسف کرمانی مورخ 1316؛ 180 گ، 31سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 1- 191]
آغاز: برابر؛ انجام: ملا رجبعلی معائم غفر له في شهر شوال ... سنه 1289.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1289ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: قطع النظر عن جمیع ما مر فالترجیح هنا معنی لان المسألة اصولية و لیست نحوية؛ انجام: و عوارضها من النسخ و تعارضها و تعادلها و تراجیحها و خواتیمها و نسئل الله تعالی سبحانه أن یوفقنا الترصيفه و تدریسه و الحمدلله اولا ... المعصومين.
جلد اول شامل مقدمات اصول و مشترکان کتاب و سنت؛ خط: نسخ، کا: میرزا اسد الله، تا: 23 رمضان 1291ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمد شهشهانی، 1291ق؛ 188گ، 27 سطر [ف: - 51]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر المرسلين ... الباب السادس في الأدلة الشرعية و فیه مقدمة و مقاصد؛ انجام: و من اجل ذلك کله احتاج القوم الى تحریر مسئلة الصحيح و الاعم و ذهاب الى مسلك فیهما.
جلد دوم شامل ادله و عوارض آنها از نسخ و تعارض و تعادل و
تراجیح؛ خط: نسخ، کا: سید محمد صادق بن محمد علی حسینی تا: دوشنبه 24 ربیع الاول 1291ق؛ واقف: محمد شهشهانی؛ 192گ، 27 سطر [ف: - 51]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... الباب السادس في الأدلة الشرعية و فیه مقدمة و مقاصد، اما المقدمة ففیها مطلبان؛ انجام: و من اجل ذلك کله احتاج القوم الى تحریر مسألة الصحيح و الاعم و ذهاب الى مسلك فیهما.
خط: نسخ، کا: سید جعفر، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «محمد کاظم» (بیضی)، «عبدالباقی»، «عبده الراجي عبدالمجید الحسيني»؛ تاریخ وقف: 1290؛ 280گ، 25 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 6 - 170]
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد علی حسینی، تا: سلخ رجب (در عصر مؤلف)؛ مهر: «محمد کاظم» (بیضی)، «عبده الراجي عبدالمجید الحسني» (بیضی)، «العبد بدیع الموسوي»؛ جلد: تیماج، 391 گ، 31 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 26 - 42]
دو جلد؛ بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 619]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: حمدله ... الباب السادس في الأدلة الشرعية و فیه مقدمة و مقاصد اما المقدمة ففیه [...] الأول في عددها و هی کما مر عندنا اربعة معهودة کما عن قواعد الشهيد و التنقيح؛ انجام: فاستقر مکانه بحیث لايؤثر الشك المتاخر فیه و قد خلی میدان الشك للحادث الاخر و هو وقوع النجاسة مقدما او موخرا فنحکم فیه بالثانی و کان هذا المعني داخلا في مراد من یقول. جلد دوم (ادله شرعیه)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 151گ، 27 سطر، اندازه: 26×17سم [ف مخ: 4 - 1421]
آغاز: برابر؛ انجام: حیث قال لو قالوا بکذا سهل الامر ... ایضا ذکر کلام الكشاف وهو ینافی القاعدة من اصلها فتدبر ولو قطع جلد اول، خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای «منه اعلی الله مقامه»؛ جلد: تیماج مذهب، 192 گ، 26 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 6 - 2970]
آغاز: بسمله الباب السادس في ادلة الشرعية و فیه مقدمه و مقاصد اما المقدمة ففیها مطلبان الأول في عددها؛ انجام: و فیه مع ما مر ان فیه خلطة بین الواجبات و الاداب و من اجل ذلك کله احتاج الى تحریر المسئلة صحیح و الاعم و ذهاب الى مسلك فیهما. جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: آخوند ملارضا کفرانی، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 236 گ، 27 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 6- 2970]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن محمد علی حسینی واعظ قاری، بی تا؛ واقف: حاجی محمد کاظم و حاجی عبدالباقی و آقا محمد صادق، 1291؛ 320گ، 27 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 124]
آغاز: بسمله، الباب السادس في الأدلة الشرعية؛ انجام: و ذهاب الى مملك فیها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [رایانه]
al-qāyat-ol qosvā
؟ عبرت نائینی، محمد علی، 1245؟ - 1321 قمری
(‘ebrat-e nā’īnī, mohammad ‘alī (1830 - 1903)
رساله ای است با عناوین «ای درویش، ای درویش» و نسبت آن به عبرت بعید می نماید.
[فهرستواره منزوی با عنوان «غایت القصر» 533/6]
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 2/ 600
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد خداوندی را سزد؛ انجام: و عداوت وجود و بخل می گراید.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 8ص (78-85)، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 2 - 243]
al-ġāyat-ul qușyā fī ma'rifat-id dunyā
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
در جمع میان احادیثی که در نکوهش دنیا و احادیثی که در ستایش آن است. چلبی نسخه آن را در چهار برگ دیده و در کشف الظنون معرفی نموده است لیکن ما خبری از چاپ آن نداریم و گویا تأليف سیوطی باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2224/2
آغاز: الحمدلله الذي جعل الدنيا قنطرة الآخرة و مجازها و الصلاة ... اما بعد فهذه رسالة في معرفة الدنيا و ... و سمیتها الغاية القصيا في معرفة الدنيا. اعلم أن الدنيا هی (گ 6ر) ... فصل اعلم أن الناس في حسب الدنيا و الآخرة علی خمسة أقسام (گ7ر)؛ انجام: فیهون علیه ترك الدنيا، و الحمدلله رب ... تمت الرسالة ...... المسماة بغایه القصيا ... علی یدا ضعف عبادالله حسین بن شمس الدين یوم الخميس سادس و العشرين شهر الله المبارك صفر في مدرسة الابراهيم بکیه في البايزيد عند مولانا ابراهیم الزيلاني ... في ولاية السليماني في تاریخ 1122 هجرية (گ 8پ) خط: نسخ پخته، کا: حسین بن شمس الدين شبلری، تا: 1122ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (6ر-8پ)، 107 سطر [ف: 11 - 594]
gāyat-ul kamāl fī bayān-i afdal-il a‘māl
متقی، علی بن حسام الدين، 888 – 975 قمری
mottaqī, “alī ebn-e hesām-od-dīn (1484 - 1568)
رساله مختصری در اهمیت تعلیم و تعلم است. در این رساله برداشت برخی جهال صوفیه از گفتار مشایخ که می گویند: العلم حجاب الله اکبر» مورد طعن قرار گرفته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19816
آغاز: بسمله، الحمدلله الداعي عباده الصراط المستقيم؛ انجام یسهل الحفظ و الاستصحاب و علمه علی ظنی عزیز نعنی عما عداه في الباب تمت.
خط: نسخ، کا: حسینعلی ساعدی، تا: 1360ق، جهت سیدمصطفی صفائی خوانساری کتابت شده و نیز نسخه در رجب 1360 توسط وی مقابله و تصحیح شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 3گ، 21 سطر، اندازه: 22×18سم [اهدائی رهبر: 6 - 102]
gāyat-ul ma’mūl
کتابی بزرگ در فقه است که نسخه موجود تنها دو بخش طهارت و صلات از آن را در نزدیک به هشتصد صفحه دربر دارد. رکن 2. طهارت با آب، بحث 1) وضوء، بحث 2) غسل های واجب؛ رکن 3. طهارت با خاک؛ رکن 4. ازاله نجاسات؛ کتاب الصلاة: فصل 1) اعداد نمازهای واجب، 2) معرفت اوقات نماز، 3) قبله، 4) لباس نمازگزار، 5) مکان، 6) در آنچه سجده بر آن صحیح است، 7) مستحبات نماز، 8) اذان و اقامه؛ مقصد 2. افعال نماز واجب، بحث 1) نیت، بحث 2) قیام، فصل 11) احکام سجده شکر؛ مقصد 3. بقیه نمازهای واجب: باب 1) نماز جمعه؛ مقصد 4. نمازهای مستحب: باب 1) نوافل؛ مقصد 5. لواحق: باب 1) بیان منافیات صحت نماز و مبطلات آن، باب 6) نمازهایی که واجب است شکسته باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2196
آغاز: الحمدلله الذي صغرت عنده عبادة المخلوقين وعجزت عن ... و بعد فهذه اشارات الى ریاض الأحكام علی حسب ... و رتبته الاقسام الاربعة المتداولة بین الفحول ... (گ 1 پ)؛ انجام: الباب السادس في الصلوات التي ... في بعض الأخبار و لا فرق فیه بین آن یکره کل من الفريضة و النافلة واقعة فیها و کره الفريضة تامة او مقصورة او یکون الفريضة واقعة تامة و النافلة کانت خارجة ... (گ 392)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ظاهرة اوائل نسخه به خط مؤلف است زیرا خط خوردگی در آن دیده می شود، شامل طهارت و صلات، مصحح با نشان صح»؛ جلد: تیماج مذهب، 393گ، 17 سطر (8-10×14/5)، اندازه: 16/5 × 22/5 سم [ف: 11 - 489]
gāyat-ul ma’mūl-il jāmi'at bayn-al ma'qul wa-l manqūl
حسینی، علی بن دقماق، - 806؟ قمری
hoseynī, “alī ebn-e doqmāq (- 1404)
یک دوره مختصر کلام با مختصری از عبادات را در پایان، با عناوین «فصل» و «فائدة» و «مسألة» و «قاعدة» بنا به درخواست حاج علی بن جمال الدين یوسف بن محمد بحرانی، در یک «مقدمه» و چهار «رکن» و یک «خاتمه» پرداخته است؛ بعضی از عناوین: المقدمة: في کمال النفس؛ رکن 1. التوحيد؛ 2. العدل؛ 3. النبوة و الامامة؛ 4. المعاد؛ الخاتمه: في العبادات.
آغاز: سبحانك یا موجد العالم من غیر مثال و مدبر الكائنات في ازل الآزال ... و بعد فقد التمس منی الولد السعيد الموفق ...
انجام: و اما بقية الصلوات الواجبة و الندبية فهی مذكورة في غیر هذه المقدمة
[طبقات اعلام الشيعه 92/4؛ ریاض العلماء 200/4؛ معجم المؤلفين 196/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل، تا: صفر 1007ق؛ 11گ (1پ - 11ر)، 18 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 32 - 201]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1057ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ، 32 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 6 - 2971]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1396/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 662]
gāyat-ul ma’mūl fi š.-i zubdat-ul uşūl = ḥāšīyat-u zubdat-il uşūl = ḥāšīyat-u fāļil-i jawād
فاضل جواد، جواد بن سعید، - 1065 قمری
fāzel javād, javād ebn-e sa‘īd (- 1655)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -1030)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1027ق
شرح نسبتا مفصلی است با عناوین «قال، اقول» بر رساله معروف «زبدة الاصول» شیخ بهاء الدين عاملی که شارح به دستور خود شیخ و در روزگار وی به تأليف آن پرداخته است. در این شرح حواشی خود بهائی نیز آورده شده و بیشتر نظر شارح به توضیح مطالب و حل مشکلات کتاب می باشد و از اطناب بی جا و رد و ایراد و بحث های مفصل که لازم نباشد، اجتناب می کند. چنان که از خود کتاب بر می آید در زمان حیات مؤلف متن، شارح از شرح آن فراغت یافته و مورد تمجید و تعریف شیخ بهائی قرار گرفته است. شارح عبارات متن را جزء جزء در تحت عنوان «قال» ذکر و به شرح آنها پرداخته و مشهور به «شرح جواد» گردیده است.
آغاز: نحمدك یا من وفقنا لسلوک طریق العمل بکتابه المبين و نشکرك یا من هدانا للوصول الى معرفة أصول السنة التي نزل بها الروح الامين جل ثنائك و عظمت اسمائك ...
انجام: فان ذلك هو الأولى بل طریق النجاة في الاخرة و الاولى نجانا الله و ایاکم من عقوبة و لیسغ علینا عمیم فضله و شامل رحمته و حیث انتهی کلام المصنف مدظله الى هذا المقام فلنقصر علی ما اثبتنا به من الكلام حامدین الله علی توفیقه الكريم موجبا لثوابه الجسيم ...
[الذريعة 15/16 و 59/3 و 298/13؛ دنا 757/7 -760 (122 نسخه)؛ ريحانة الأدب 280/4؛ أعيان الشيعة 271/4؛ کشف الحجب 391؛ ایضاح المكنون 140/2؛ هدية العارفين 258/1]
شرح و حواشی:
1- حاشية شرح زبدة الاصول
آغاز: الخبرين دالا علی الحكم بمفهوم الموافقة و الاخر بمفهوم المخالفة؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ با خط خوردگی و اضافه؛ در برگی چند حاشیه از شیخ علی کربلایی و به خط وی دیده می شود؛ جلد: تیماج مشکی، 150گ، 23 سطر، اندازه: 25×19/5 سم [ف: 10 - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 11؛ مصحح، محشی با امضای المحرر عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 236گ، 21 سطر (14×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 13 - 41]
آغاز: برابر؛ انجام: و یجعله زادا لنا یوم اللقاء و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 33 سطر (7/5× 16/5)، اندازه: 21×11سم [ف: 4 - 2086]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جواد بن سعد کاظمی، تا: 1027ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدباقر، تا: شنبه 2 محرم 1051ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: عبدالحسین بن عبدالله مشهور به قطش مسلمی؛ 226 گ، 28 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 1- 16]
آغاز: برابر؛ انجام: و أن یجعل ما أنساه في هذا الكتاب حجة لنا لا علینا و أن یجازینا افضل الجزاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1061ق؛ مصحح، محشی، با بلاغ و عبارت: «بلغ تصحیح و مقابلة بحسب الجهد و الطاقة محمد بن محمد، روز 6 ماه صفر سال 1303 5»؛ تملک: محمد جزائری در سال 1097 ق در حیدر آباد، شیخ حسن بن محمد بن محی محلی حطی هدلی، در 21 صفر؛ واقف: حاجی محمد حسن طهرانی؛ جلد: چرم، 242گ، 21 سطر (13×8)، اندازه: 11/5 × 12/5 سم [ف: 31 - 426]
خط: نسخ، کا: هدایت الله حافظ (حافظ کل قرآن)، تا: شنبه 24 رمضان 1067ق؛ مقابله شده با نسخه مؤلف، بر پشت برگ اول 4 مساله از ابو طالب بن شیخ اسماعیل رازی که از شیخ مفید ذکر کرده و این نوشته از خطی که از خط سید محسن رضوی است نقل شده؛ تملک: زین العابدين حامدی، محمد تقی بن محمد مومن فسوی شیرازی سال 1294، ابوالقاسم بن محمد رضا جزایری که کتاب از احفاد میرزا زین العابدين به او رسیده؛ 347گ، اندازه: 12/5 ×19 سم [نسخه پژوهی: 2 - 199]
خط: نسخ، کا: عزیز بن نصار الجزائري، تا: چهارشنبه 12 رجب 1070ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج نیلی، 305گ، 21 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 26 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و ثلث، کا: حسن بن شرف الدين نجفی، تا: 1080ق؛ محشی از مؤلف با نشان «منه»؛ جلد: مشکی مذهب، 510ص، 18 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 7 -198]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن مسلم، تا: سه شنبه 6 جمادی الثاني 1086ق؛ اندازه: 24×18سم [نسخه پژوهی: 1 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن محمد صادق شیرازی، تا: سه شنبه 4 رجب 1094ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 232 گ، 21 سطر، اندازه: 22×13سم [ف مخ: 4 - 1422]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن ابراهیم بن جمال، تا: 1 ربیع الأول 1097ق؛ محشی با امضای «محمد طاهر قمی» و «محمد باقر القمي» و «منه»؛ 181گ، 23-26 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 6 - 2972]
بی کا، تا: 1097ق [نشریه: 7- 537]
کا: سید ظعمر بن علی، تا: 1099ق؛ قطع: رقعی [ف: - 191]
خط: نسخ، کا: ملا سرالله پسر حاجی محمد شیرازی، تا: قرن 12 کاغذ: هندی [نشریه: 2 - 162]
خط: نسخ، کا: حیدر علی بن عباسعلی، تا: قرن 12؛ محشی؛ 237 گ، 25 سطر (15×9/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 8 - 179]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در چند جا افتادگی دارد؛ 267گ (112پ-378پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ توسط عبدالکریم بن محمد هادی حسینی شوشتری مقابله و تصحیح شده و در روز پنج شنبه 14 ذیقعده 1179 به پایان رسیده و توسط همو در روز یک شنبه 17 محرم 1183 تحشیه نویسی شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 258 گ، 20 سطر، اندازه: 17/5 × 27/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 349]
آغاز: و المتبحرين بل راسهم في المعقول و المنقول؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ واقف: سازمان حج و اوقاف از موقوفه آل عصفور، آبان 1369؛ جلد: تیماج، 206گ، 21 سطر، اندازه: 14/8 ×20/5 سم [ف: 16 - 327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 205گ، 24 سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 23×18/5 سم [ف: 7-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبده محمد بن صدرالدین» (چهار گوش)؛ تملک: صدرالدین محمد بن محمد تبریزی در اصفهان، صدرالدین محمد خلف آخوند ملا محمد صدر الحفاظ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 230 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ اهدائی رهبر: 11 - 348]
آغاز: برابر؛ انجام: القسم الرابع الترجيح بالخارج ... فان ذلك هو الأولى بل طریق النجاة في الآخرة و الأولى نجانا الله و ایاکم من عقوبته ... و یجعله زادا لنا اليوم اللقا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: محمد بن سعید بن محمد بن عبدالله بن حسین، تا: یکشنبه 8 صفر 1104ق، برای کتابخانه سید محمد و سید علی نوشته شده؛ مصحح، محشی، مقابله شده، انهاء به خط سید علی بن سید ابراهیم که در 7 ذیقعده 1105 تحریر نموده و در آنها اظهار نموده که سلیمان بن عبدالله بحرانی ماحویزی که نسخه را از بحث مطلق و مقید تا آخر در نزد وی قرائت نموده و اجازه روایت کتاب را به وی داده؛ جلد: گالینگور، 189 گ، 27 سطر، اندازه: 14/5 × 25/5سم [ف: 38 - 85]
بی کا، تا: 1176ق [میراث اسلامی: 5 - 600]
بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [اندیشه حوزه: س 2، ش 7 - 214]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 35گ، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [صد و شصت نسخه: - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قاسم حسینی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 159گ، 24 سطر، اندازه: 24×14سم [اهدائی رهبر: 11-350]
آغاز: اختلفوا في أنه هل یجوز التمسك به قبل الفحص ام لا ...
بعد از دو برگ اختلفوا في جواز العمل بالعمومات الشرعية و التمسك بها قبل البحث؛ انجام: قال مد ظله فصل المشتق ... [بعد] از دو برگ لانا سنرد ذلك الدليل فیبقی الاصل سالما و هنا دلیل آخر موجودی آن تا اواخر مطلب اول (فصل المشتق) از منهج اول است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با صورت
عقدنامه ای که «میرزا علی نقی متخلص به تابع» برای یکی از دوستانش نوشته و ناتمام رها شده؛ تملک: میرزا علی نقی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: گالینگور، 51گ (75-125)، 23 سطر، اندازه: 21×29/5سم [اهدائی رهبر: 11 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: روغنی مذهب، 206گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2- 532]
آغاز: برابر؛ انجام: قال فصل: الحقيقة لفظ مستعمل في وضع أول؛ أقول الحقيقة فعلیه من حق ... اللفظ المستعمل في معناه المجازي حین استعماله فیه لایصدق علیه التعريف و وجه النظر حمل المستعمل في کلام المحقق الشريف علی المستعمل مطلقا لا علی المستعمل بالفعل و أقول کلام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 40گ (108-69)، 22 سطر، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 40/2 - 250]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ قطع: خشتی [ف: - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رمضانعلی، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 398ص (398-1)، 20 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 10-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد طاهر بن نظیم کسکری، تا: قرن 13، جا: کربلا؛ 165گ (43پ -207پ)، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1031]
خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: پارچه ای، 350 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 26 - 164]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: - 72]
آغاز: بسمله و به نستعین في أمور الدنيا و الدين حمد له و بعد فهذا مختصر في الأصول اخذت في تحریره اجابة لالتماس من لم یسعنی منه الا القبول؛ انجام: فیما حکی عنه عند التعرض بعلامات المجاز. منها صحة النفي. جزء غاية المأمول فاضل جواد است، نسخه را کاتب به آخر نرسانده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد رضا مدرس گرگانی؛ 25 سطر (22×13)، اندازه: 22×11سم [ف: 294]
آغاز: خلف و هی قد تطلق علی مقدمة العلم و معناها حینئذ ما یتوقف علیه الشروع في المسائل وعلی مقدمة الكتاب و معناها؛ انجام: قلنا المراد ان ما یرد من الشبهة علی دلایل الاصول ادق و اغمض من الفروع ولاینا في ذلك حصول اطمینان للنفس من الدلايل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 213 گ، 20 سطر [ف: 6 - 2972]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 211 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1030]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن الله قلی، تا: 1208ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 288گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 2972]
آغاز: ... الذهني قال بان العلم من مقولة الاضافة لعدم صورة في الذهن علی مذهبه لیکون من مقولة الكيف؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: صفی الدين نجل شیخ امین طریحی، تا: 1209ق؛ افتادگی: آغاز؛ 218گ، 24 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: - 49]
خط: نسخ، کا: محمد بن مهنا الحوذي، تا: 1214ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد بن عبدالحی رضوی، تا: 1216ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 205گ، 20 سطر (15×9)، اندازه: 20×14سم [ف: 10 - 71]
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن ملا علی شیرازی ابرقوهی، تا: جمعه 10 ربیع الثاني 1216ق، جلد: تیماج، 153گ، 21 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: - 146]
آغاز: بفرائد درر الدقايق الفاظه معادن جواهر المطالب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن عبد الحسين، تا: جمعه 22 صفر 1219ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 132 گ، 25 سطر، اندازه: 14/9 × 20/5 سم [ف: 16 - 327]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1219ق؛ واقف: میرزا بابا سبزواری؛ 28 سطر [تراثنا: س ش 2 - 102]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1221ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 24 سطر [ف: 5 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1221ق؛ جلد: تیماج مذهب، 170گ، اندازه: 22×14سم [ف مخ: 4 - 1422]
خط: نسخ، کا: محمد بن هادی طالقانی مازندرانی، تا: 21 جمادی الثاني 1222ق، جاء نجف اشرف؛ مصحح، با امضای بلاغی با نسخه اصل، محشی با عناوین «منه عفی عنه»؛ 180 گ، 23 سطر، اندازه: 21/3×15سم [محدث ارموی مخ: 2- 1031]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالله، تا: 12 محرم 1222ق؛ دارای رکابه، مصحح، محشی با امضای «لمحرره» و با امضای «منه»؛ جلد: مقوایی مذهب، 154گ (1پ -154)، 24 سطر، اندازه: 21/1×14سم [ف: 27/1 - 146]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد مهدی جرفاد قانی، تا: دوشنبه 5 ربیع الاول 1223ق، جا: اصفهان؛ 205گ، 22 سطر، اندازه: 15× 21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 58]
خط: نسخ، کا: ریحان بن عبدالله بن ابراهیم شیخ الاسلام حویزه، تا: دوشنبه 28 صفر 1223ق، جهت فرزندش علی؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی؛ مهر: «مقبره الراجي احمد الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 194 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1031]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرتضی بن محمد حسینی، تا: ذیقعده 1226ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: مقوا، 160گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 16 - 326]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1226ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 599]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ شعبان 1226ق؛ جلد: تیماج، 155گ، 25 سطر (15×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: - 615]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ علی بن کتان نجفی، تا: 1226ق؛ در آخر نسخه مسأله ای در کلام نفسی از شیخ صافی طریحی در یک صفحه؛ جلد: تیماج، 157گ، 23 سطر (13×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 738]
بی کا، تا: دوشنبه 29 صفر 1226ق [ف: - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدعلی بن صالح بن محمد، تا: ذیقعده 1227ق؛ جلد: گالینگور، 244گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4 - 1421]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1227ق؛ 178، 23 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن اسماعیل نجف آبادی، تا: یک شنبه 7 رمضان 1230ق؛ جلد: تیماج، 240گ، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2972]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحاصل أن المجتهد یعبر حال قوة الظني في ذلك فما کان اقوی في ظنه یجب علیه العمل به و ما لیس کذلك فلا فان ذلك هو الأولى بل طریق النجاة في الاخرة و الاولى نجانا الله وایاکم
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمدبن امان الله جویمندی جنابذی، تا: یک شنبه 11 شعبان 1231ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ مهر: «محمدباقر العلوم» (مربع)؛ جلد: مقوا، 229 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4 - 1421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فتحعلی ابن کرمانشاهی، تا: ذیقعده 1231ق، جا: سرمق فارس؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با اندکی قلم خوردگی؛ جلد: مشمع، 188گ، 22 سطر (15×10)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 30 - 562]
خط: نسخ زیبا، کا: عبدالله خوانساری، تا: پنج شنبه 23 رجب 1231ق؛ 191، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1- 185]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: سه شنبه 8 شعبان 1232ق؛ جلد: تیماج، 193گ، 25 سطر، اندازه: 18/5 ×30 سم [ف: - 15]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 227 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 2-1031]
آغاز: الوسائل فهو کنز مغن أودع نقود الحقائق و بحر محیط الفوائد درر الدقائق
خط: نسخ، کا: صفر علی بن اسماعیل نجف آبادی، تا: سلخ شوال 1233ق؛ افتادگی: آغاز؛ 174گ، 23 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 25 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن شراچی، تا: صفر 1235ق؛ 215 گ، 20 سطر (14×9)، اندازه: 205×14/5 سم [ف: - 405]
خط: نسخ، کا: محمد علی ملقب به این کشکول، تا: 1235ق؛ 424ص، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 10-1819]
خط: نسخ، کا: محمد حسن شراهی، تا: جمادی الاول 1235ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «الملك لله داخل کتابخانه خصوصی داعی شد» (بیضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن» (مربع)؛ جلد: تیماج، 202گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1031]
کا: کاظم، تا: 26 محرم 1236 ق [تراثنا: س ش 4 - 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خلیل زاهد، تا: جمادی الاول 1237ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 196گ، 17-25 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 349]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 13 رجب 1237ق؛ جلد: تیماج عنابی، 20 سطر (14/5×9)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 127]
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: 31
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 698]
آغاز: باللغات في عاقل و هو باطل ایضا لانه تعالی لو خلق علما ضرور ریا باللغات في عاقل لکان ذلك العاقل ... قال المطلب الثاني في مبادی اللغويه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن، تا: 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: آخوند ملا حسن؛ جلد: تیماج مذهب، 231گ، 16 سطر (16×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 16 - 173]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق، جا: بروجرد [رشت و همدان: ف: 1342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن حاج عباس فرج کربلائی، تا: 1238ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: مشمع، 208گ، 23 سطر، اندازه: 21×14سم [اهدائی رهبر: 11 - 350]
خط: نستعلیق، کا: عبدالهادی تویسرکانی، تا: 1 رمضان 1240ق، جا: کربلا؛ 183گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 1- 82]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ 159گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1- 192]
آغاز: الموافقة في الحروف الأصول و الترتيب و المعنى الثاني یشترط فیه الموافقة في الأصول ... قال و انواعه خمسة عشر اقول لابد في الاشتقاق من مغايرة بین لفظی المشتق؛ انجام: برابر
از فصل «المشتق» از مطلب دوم از منهج اول به بعد است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر خراسانی، تا: صفر 1241ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 83گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 11 - 350]
بی کا، تا: 1242ق [تراثنا: س 18 ش 1و 2 - 232]
بی کا، تا: 1242ق [تراثنا: س 18ش 1 و 2 - 225]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد ابراهیم، تا: 1242ق؛ 178گ (66پ -243)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 86]
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد ابراهیم، تا: 1242ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج، 158گ (1پ-158ر)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 85]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رجب 1242ق؛ 129گ (1پ- 129ر)، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف طالقانی، تا: 20 صفر 1243ق؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ 225گ، 19 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 21×17سم [ف: - 192]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 86
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1752]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق خوب، کا: آقا حسین خونساری، تا: 1244ق؛ دارای یک سرلوح ظریف، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: ساغری، 210 ص، 21 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 1- 582]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن علی خویی، تا: 27 رجب 1244ق، جا: اصفهان؛ مهر: «قال انی عبدالله» (مضلع)؛ جلد: تیماج مشکی، 23 سطر، اندازه: 14×27سم [ف: - 200]
خط: نسخ، کا: احمد بن حسین خوانساری، تا: پنج شنبه دهه دوم ماه یکم 1246ق؛ 24 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 209]
آغاز: محمد العاملي لازالت ایام افادته مشرفة علی العلماء الاعلام و اوقات سلامته مستمرة الانام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب بن میرزا کلبعلی، تا: دوشنبه 3 رجب 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ برگ آخر ابیاتی از قیس بن عاصم و جعفر بن محمد علیه السلام و «تفصیل کتاب هایی که با خود آورده ام» و فهرستی از آن چه پول از آخوند ملاحسن گرفته ام»؛ جلد: تیماج مشکی، 334گ، 22-23 سطر (17×10/5)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 20 - 54]
آغاز: لم یسقط الوجوب عن اهل الغرب و استدل العلامة علی وجوب علم الاصول؛ انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 370ص، 19 سطر (15×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 47/1 - 193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 8 صفر 1246ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی به نقل از: «منه رحمة الله» و بعضی با رمز «12»؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبدالرحمن بن محمد الحسيني» (بیضی)، «وقف کتابخانه مدرسه مرحوم حاج محمد ابراهیم»؛ جلد: 7ک، مذهب، 171گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [دو کتابخانه اراک: - 98]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا محمد مشهور به میرزا بابای مبارکهای لنجانی، تا: چهارشنبه 2 ربیع الثاني 1248ق؛ 179گ، 25 سطر، اندازه: 26×15سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 125]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1248ق؛ 176گ، 29 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 1 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: الا انتهی لا مده قد وقع ... تسع و اربعین و ماتین بعد الف.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249ق؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالعظیم بیدگلی، تا: رمضان 1250ق؛ واقف: ملاغلامرضا آرانی؛ 232 گ، 25 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: - 111]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر خراسانی، تا: یکشنبه 25 محرم 1251ق، جا: نیکجه همدان؛ مصحح؛ 221گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید ابی القاسم، تا: چهارشنبه 11 جمادی الاول 1252ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 198 گ، 20-22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2972]
بی کا، تا: جمادی الاول 1256ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-120]
آغاز: برابر؛ انجام: کقولنا الواحد نصف الاثنين المعلوم ضرورة بسبب موافقة لمضمون المعلوم ضرورة و الثاني مثل خبر الله تعالی و رسوله (صلی الله علیه و آله) و الأئمة (علیهم السلام).
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبدالله، تا: 1256ق؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380؛ جلد: تیماج مشکی، 21 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 5 - 370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ واقف: شهر بانو و شرف نساء دختران اسماعیل ناطری، ربیع الثاني 1263ق؛ 245گ، 19 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: - 118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ملا عبدالعظیم بیدگلی، تا: 1257ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 169گ (1پ-169ر)، 25 سطر، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 44 - 224]
آغاز: برابر؛ انجام: علی سید الرسول و عقل الكل محمد و آله الطاهرين المعصومين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ واقف: سید علی؛ 232 گ، اندازه: 21×17سم [ف: 6 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا نسلم أن کل ما یتوقف علیه الواجب كفاية یکون و جوبه. تا وجوب کفائی آمده؛ بی کا، تا: 1261ق؛ 20ص (89-108)، 22 سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 10 - 177]
بی کا، تا: 1263ق، به امر میرزا عبدالله بن آخوند ملا آقاجان [تراثنا: س 5 ش 3 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 رمضان 1263ق؛ مهر: «المهدي من هدیت» (بیضی) 126ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 256 گ، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 142]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1264ق؛ 144گ (2پ -145پ)، 22-24 سطر [ف: 57]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 20 صفر 1264ق؛ جلد: تیماج، 24 سطر (7/5× 14/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 2 - 232]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد جعفر بن محمد شفیع طباطبائی، تا: شعبان 1265ق؛ جلد: تیماج، 304گ، 13 سطر (14-9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1- 125]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ تملک: ملاعلی محمد رشتی؛ جلد: تیماج، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خلیل بن ابراهیم زاهد تبریزی، تا: 1272ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب موسوی خوانساری، تا: 1276ق؛ 142گ (83پ -224ر)، 23 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 1- 224]
خط: نسخ، کا: علی بن حسن موسوی خوانساری، تا: دوشنبه پایان جمادی الثاني 1279ق؛ بخشوده سید ابوتراب خوانساری نگارنده شرح نجات العباد به سید احمد خوانساری نگارنده کشف الحجب عن الأسفار و الكتب؛ قطع: ربعی [چند نسخه ف: - 194]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1281ق؛ اندازه: 21/5×15/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن حاجی ملا آقا رضا سالیانی، تا: 1291ق؛ در برگ آخر نسخه یک جدول بندی بسیار نفیس از راویان اخبار که در آن اسامی مشترک در اوایل و اواخر اسانید از دو تا پنج اسم (کامل و بعضا ناقص) را آورده و اسامی مختصر را به طور کامل بیان داشته مثل: الاشعري که همان جعفر بن محمد الأشعرى است؛ تملک: محمد حسین کلباسی در 1368ق با مهر «حسین منی و انا من حسین» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج عنابی مذهب، 128 گ، 30 سطر، اندازه: 31×19/4 سم [اهدائی رهبر: 11 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حاج اسدالله تبریزی، تا: 1296ق؛ با مقابله و تصحیح عبدالجبار بن حاج ملا احمد مشهور به واعظ ایروانی
در 1307 در بلده مراغه؛ 150گ، 21 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1- 191]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ پر غلط، مجدول؛ مهر: موقوفه حاج محمد علی نوری طهرانی (مربع)؛ جلد: تیماج، 143 گ، 22 سطر، اندازه: 23/5×17/5 سم [ف: 14 - 259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین خوانساری، تا: غره رجب 1332ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: میشن، 248گ، 19 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 16 - 326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی زارجی آزارچی)، تا: 18 رمضان 1342ق؛ 274گ، اندازه: 21×14سم [نشریه: 13 - 394]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از عباس محسنی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قاسم حسینی، بی تا؛ جلد: چرم، 160گ، 24 سطر، اندازه: 24×15سم [مؤيد: 1- 279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ تملک: محمد بن محمد مدعو به صدرالدین تبریزی در اصفهان، صدرالدین خلف ملا محمد صدر الفضلاء؛ جلد: چرم سیاه، 236گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 1- 371]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 227گ، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی، تیر 1310، 235 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6- 65]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 220گ (1پ - 220پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 1- 313]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1342]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری
رشت و همدان: ف: - 1342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه عفی عنه» که با قرائن دیگر می رساند که تصحیحات و حواشی به خط شارح است، روی برگ آخر در هامش، این شرح نوشته شده: «قد بلغ هذا الكتاب من أوله إلى آخره، و الحمدلله رب العالمين»، ظهر برگ 96 و ظهر برگ 111 دو حاشیه نوشته شده بامضای «لمحرره مهدی الموسوي» صفحه اول کتاب نیز به خط همین شخص است، این نویسنده که قطعا از طایفه صاحب «روضات الجنات» است یا فرزند دانشمند ایشان آقا سید محمد مهدی است که از مجتهدان اصفهان و دارای تأليفاتي بوده و در 8 رمضان 1251 متولد و در 13 ذیحجه 1324 وفات یافته، و یا آقا سید محمد مهدی بن سید حسن بن العلامه حاج سید حسین موسوی خوانساری؛ تملک: آية الله صاحب روضات مورخ شعبان 1271، عبدالحسین بن عبدالله مشهور به قطش المسلمي ... در 1057؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 226گ، 23- 28 سطر (18×7)، اندازه: 18×7سم [فهرست روضاتی: - 209]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی با نشانه «منه»؛ 164گ، 25 سطر (13×5/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 17 - 95]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد بن ابراهیم خوانساری، 1280؛ 184گ، 22 سطر، اندازه: 20×14سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: و منه نسخت الكتاب الى نقلته و منه مناسخات المواريث لانتقال المال من وارث الى اخر و هل هو حقيقة فیها او احدهما مجاز في الاخر قال لکل طائفة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 172گ، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 1 - 343]
آغاز: برابر؛ انجام: اکثر العمومات مخصصة واکثر الظواهر مقررة غیر مؤل قال واما المدلول ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: محمد رضا بن حمزه کاظمی در 1226، 256گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6 - 2972]
gāyat-ul maʼmūl fī kašf-i mu dalāt-il uṣūl
تبریزی، موسی بن جعفر، - 1307 شمسی
tabrīzī, mūsā ebn-e jaʼfar (- 1928)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
مشتمل است بر حاشیه بر رسائل است در دو مجلد و افادات و تقریراتی است از بحث استاد مؤلف سید حسین کوهکمری.
[الذريعه 16: 16]
جلد دوم؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ با تقریظ استادش کوهکمری به خط خود [نشریه: 7 - 517]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اصل: اختلف العلماء قدیما و حدیثا في اقتضاء النهى للفساد في العبادات و المعاملات علی اقوال و قبل الخوض في تحقیق المقصود لابد من تقدیم مقدمات الاولي؛ انجام: و قد وقع الفراغ لمصنفه الجاني موسی بن جعفر في التاسع و العشرين شهر ربیع الثاني من شهور سنه 1287 و یتلوه الكلام في حجية الظن انشاء الله .. و قد وقع الفراغ بید کاتبه العاصي حسب امر مصنفه ... و انا العبد محمد حسین بن المرحوم الحاج احمد التستري سنة 1288
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج احمد شوشتری، تا: 1288ق؛ 224گ، 25 سطر (20×10)، اندازه: 30×15سم [ف: 14 - 19]
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: عبدالفتاح بن عبدالرحیم، تا: 20 جمادی الاول 1300ق؛ مصحح: قطع: وزیری [میراث شهاب: س 8ش 4 - 65]
gāyat-ul mabādī fi ‘ilm-il uşūl
حسینی، محمد جواد بن حسین، ق13 قمری
hoseynī, mohammad javād ebn-e hoseyn (- 19c)
کتاب مفصلی است در مباحث اصول فقه با استفاده از اقوال بزرگان این علم و مرتب شده در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه».
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3658
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي ارشدنا إلى معالم الدين من مدار که و نور قلوبنا بمعارج اليقين من مننه و وفقنا لتحصیل علوم شرعه من لطفه؛ انجام: فالمسألة محل تفکر و تأمل و لیس ببعید ترجیح القول البدوي فان المقام مزال أقدام العلماء والله اعلم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج، 433گ، اندازه: 22×16سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1032]
في معرفة قتال الكفار / فقه / عربی
gayat-ul murad fi bayan-i ahkam-il jihad = al-husam-ul battār fi maʼrifat-i qitāl-il kuffār
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمری
kāšef-ol-qetā’, ja'far ebn-e ×ezr (1742 - 1813)
چون لشکر کفار به بلاد آذربایجان می رسد و فتحعلی شاه قاجار دفاع از وطن را بر خود واجب دیده و عباس میرزا فرزند خود را بر این کار گمارده و او شیخ محمد باقر سلماسی را نزد مؤلف فرستاده تا کتابی مشتمل بر مسائل مهم جهاد و حقیقت آن نگارد ولی مؤلف عذر خواسته و او اصرار ورزیده لذا مؤلف این کتاب را تأليف نموده است.
آغاز: حمدا لما لك ارغم بقدرته کل مستکبر جاهد و اظهر في کل شیء آية تدل علی انه واحد الذي علا فقهر و ملک فقدر و عز جنده فکانوا هم الغالبين
[ريحانة الادب 341/3؛ دنا 760/7، الذريعه 16/16]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی نجفی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: میشن، 144 گ، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 1 - 380]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 974
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 217]
آغاز: برابر، انجام: ان ذلك ممن نیابته عن الامام دون الحكام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 111گ، 14 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 348]
gāyat-ul murād fī bayān-il ma‘ād
آل عبدالجبار خطی، محمد بن عبد علی، -1259 قمری
āl-e ‘abd-ol-jabbār-e ×attī, mohammad ebn-e ‘abd-e ali (- 1843)
تاریخ تأليف: 6شوال 1244ق
در اثبات معاد جسمانی چنان که از ادله کتاب و عقل استفاده می شود و بدون تطویل، با بحث هایی درباره جسد انسان و موت و قبر و محشر و بهشت و جهنم و جز اینها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3499
آغاز: الحمدلله متقن الصنع و مربیه و مکمل الوجود و مدبره و صلی الله علی محمد و آله علل الوجود و ملاذ کل مخلوق؛ انجام: و أشهد بأنه لا یمکن التوصل لخیر و نجوة في اعتقاد أو حکم فرعی او ابطال باطل الابهم و بفضل جودهم و لیس حق الاوله أصل في الكتاب او السنة
خط: نسخ، کا: حسن بن ابراهیم آل ابی فیاض، تا: 28 محرم 1246ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 54گ، 24 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 - 298]
غاية المراد في شرح الارشاد- غاية المراد في شرح نکت الارشاد
gāyat-ul murād fī š.-i nukat-il iršād = š.-ul iršād = gāyat-ul murād fī š.-il iršād = nukat-ul iršād
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334 - 1385)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
تاریخ تأليف: پنج شنبه نیمه ذیقعده 757ق؛ محل تأليف: حله
این کتاب شرح قولی و مشتمل بر اقوال و کلمات فقهاء و رد و ایرادات و جواب آنها می باشد و از ابتدا طهارت تا آخر دیات است. در مقدمه آن بیان کرده اند که ارشاد الاذهان حضرت علامه حلی مشتمل بر نکات فقهیه و مرجان و مرواریدهای گرانبها است جز اینکه رموزی دارد که در زیر آنها گنجینه ها می باشد و ترکیباتی که محتاج به اصلاح است، جمعی از طلاب خواستار شده که برای ایشان گنجینه ها را استخراج و مشکلات را حل و معضلات را کشف نمایم بدین سبب شروع به این شرح نموده و نام آن را «غاية المراد في شرح نکت الارشاد» گذاردم.
آغاز: الله احمد علی سوابغ الانعام و ترادف الأقسام کما اشکره علی جمیل الاكرام و الهداية الى الاسلام حمدا یبلغنا ... أما بعد فإن کتاب إرشاد الأذهان إلى أحكام الإيمان ...
انجام: حصل ما أوردناه طلبنا و الحمد لله الذي من علینا بالاسلام و هدانا الى الايمان و علمنا القرآن و خصنا بسید المرسلين و خاتم النبيين و باهل بیته الغر الميامين المعصومين الذين أذهب الله عنهم الرجس و طهرهم تطهیر.
چاپ: مشار عربی، ص 646؛ چاپ تحقیقی آن توسط مرکز تحقیقات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و با تحقیق رضا مختاری منتشر شده است؛ ایران، سنگی، 1271ق، خشتی
[دنا 761/7 - 763 (84 نسخه)؛ الذريعة 17/16 و 80: 13 و 510/1، 75، 16 رقم 67؛ کشف الحجب 391؛ ایضاح المكنون 140/2؛ هدية العارفين 171/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 9 شعبان 767ق؛ نسخه از قرن دهم می باشد و گویا این تاریخ در نسخه اصل بوده و به اینجا نقل شده؛ تملک: قاسم بن حسین خلخالی، عبدالله اردبیلی به تاریخ 1012؛
195گ، 23 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 27 - 165]
آغاز: برابر؛ آغاز جلد دوم: بسمله کتاب النكاح. قوله و یکره ایقاع العقد و القمر في العقرب اقول؛ انجام: انجام جلد اول: و کان مجموع الكتب للوارث لزوجه و الا فلسید. تم الجزء الاول؛ انجام
جلد دوم: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد العال بن نجده بن عبد الله، تا: جمعه 6 شعبان 770ق؛ با اجازه شهید به ابن نجدة در 770 در پایان نسخه گویا به خط خود او؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 315گ، 21 سطر (14×9) [ف: - 179]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2135- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 356]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن علی، تا: چهارشنبه 16 ذیحجه 790ق (گویا در تاریخ دست برده شده)؛ مصحح؛ تملک: ملا عبدالحمید عبدالعظیمی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 262گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: 16 - 155]
آغاز: توابعها و أما الطهارة فهی مصدر طهر بضم العين و فتحها و هو أفصح و الاسم الطهر و معناها لغة النظافة، انجام و المسند رواية صالح بن عقبة عن اسحاق بن عمار عن أبي عبدالله في رجل ضرب رجلا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 در زمان مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ قبا»؛ جلد: مشمع، 343 گ، 18 سطر (14×9)، اندازه: 19×14 سم [ف: 31 - 508]
آغاز: برابر؛ انجام: و حیث انتهت المسائل التي تعلق الغرض ببحثها و الوسائل التي انعم الله ... انتهی ما اردناه و حصل ما طلبناه. دو مجلد اول از کتاب؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: اندکی پس از شهادت مؤلف قرن 18 محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 182 گ، 27 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 33/2 - 68]
از اواخر کتاب طهارت تا دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 189گ، 16 سطر، اندازه: 18×14سم [ف: 19 - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: فلان لا یوجب تزویج المعسر أولى و لا أظن أحدا من الأصحاب خالف في أن التمكن من النفقة کتاب طهارت تا بخش بسیاری از کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی با نشان «5»؛ مهر: «الحسيني ...» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 258گ، 15 سطر (11×8)، اندازه: 18×13سم [ف: 31 - 509]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 9 [ف: 3 - 35]
آغاز: برابر؛ انجام: و الوسائل التي انعم الله ... وفقه لکل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 802ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 417]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان مجموع الكسب للوارث ان وجد و الا فلسید. تم الجزء الأول ... از آغاز تا آخر وصیت؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: حسن بن قاضی عبدالقادر، تا: 19 جمادی الثاني 137ق؛ با این یادداشت: «قد نظر فیه احقر الطلبه الى ربه المجيد محمد مکی بن محمد بن شمس الدين الحسن زین الدين من ذرية الشريف السعيد الشريف شمس الدين محمد بن مکی المطلبي العاملي قدس سره، سنه 1172ه. ق»؛ تملک: حضرت شاه جعفر؛ جلد: عنابی، 25سطر (20×10) [ف: 170]
آغاز و انجام: برابر جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن یونس، تا: پنج شنبه 29 جمادی الاول 849ق؛ مصحح؛ تملک: عبد الحق بن محمد مساعد حسینی، و چندین خط دیگر از جمله: خط ضیاء الدين محمد بن محمود، محمد علم الهدي فرزند فیض کاشانی، حماد بن عبدالله حسینی جرجانی و ...؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: مقوا، 150گ، 27 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 21 - 967]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد بن علی بن ... عیناثی، تا: چهارشنبه 12 ذیقعده 873ق؛ مصحح، یادداشت تصحیحی از محمد بن خلف اسدی به سال 885؛ یادداشت یادگاری از محمد بن مؤذن عاملی؛ 189 گ، 27 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 1- 256]
آغاز: مقولیتها علی أقسامها معنی لجعله لفظها للقدر المشترك و نقضه
خط: نسخ، کا: احمد بن حسین بن حمد معروف به شیخ بن جلیل الياثري، تا: 26 ذیحجه 875ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سمرقندی، اندازه: 26×16 سم [رشت و همدان: ف: - 1693]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 6 - 346]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: علی بن عبد الحسين سلطان حسینی موسوی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 321گ، 19 سطر، اندازه: 17/8×14 سم [ف: 1 – 381]
آغاز: الموسوم بغاية المراد في شرح نکت الارشاد؛ انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح یادداشت های مختلف که یکی از آنها به تاریخ دوشنبه شهر شوال
981 می باشد؛ تملک: محمد ابراهیم قزوینی، عبدالملک
بن ابراهیم المهاجري؛ مهر: «تلك حجتنا آتیناها ابراهیم» ( مربع)، زین الدين علی الشريف الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 369گ، اندازه: 13/5× 18 سم [ف: 2 - 186]
آغاز: فتوهم بعض المناقصة بین کلامیه و لا مناقصة و بین کلامیه ولا مناقصة لانه فیه الاستباحة ... قوله: في التيمم و لو وجده بثمن لا یضر به في الحال انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن صدر الدين بن أحمد بن علی «قطب الدين العدل»، تا: 27 ذیحجه 916 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 201گ، 27 سطر (18×9/5)، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 33 - 69]
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: احمد بن علی، تا: ذیحجه 916ق، کاتب ملقب به قطب الدين از علمای بزرگ شیعه در نیمه دوم قرن 9 و اوایل قرن 10 است [میراث شهاب: س 8ش 4 - 54]
خط: نسخ، کا: ابو العقيل بن عبدالله ظهیری، تا: ذیقعده 917ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (15×9)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [نشریه: 3 - 201]
خط: نسخ، کا: علی بن ابی الفتح، تا: 12 شعبان 920ق، کامل شده در سه شنبه 7 ربیع الثاني 1252؛ جلد: تیماج، 257گ، 23 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×14/2 سم [ف: 17 - 94]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد استر آبادی، تا: پنج شنبه اواخر صفر 922ق؛ مصحح، تملک: ابن سید علی موسوی احسائی بصری نجفی، میرزا جعفر حسینی؛ جلد: میشن مذهب، 242گ، 25 و 27 سطر، اندازه: 25/3×17/5 سم [ف: 21 - 971]
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 204
همان نسخه بالا [تراثنا: س ش 2 - 103]
آغاز: عبادة و لو سلم فلیس کلامنا في الأفضلية
خط: نستعلیق، کا: احمد بن قاسم بن حسین بن عبدالغفار حسینی، تا: دوشنبه 29 صفر 928ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «علی بود نور چشم فاطمه» (هشت گوشه)؛ تملک: شمس الدين محمد ابو المكارم تبریزی به تاریخ 1055 در ساری؛ جلد: تیماج مشکی، 211گ، 25 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 15 - 118]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد مزیدی، تا: پنج شنبه 28 ذیحجه 933ق؛ مصحح؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی (علامه مجلسی، محمد طاهر حسینی، فاضل رویدشتی اصفهانی، ابوالقاسم بن حسن با مهر «محقق قمی صاحب قوانین» (مربع)، سید کمال الدين مقصود طباطبایی، امین الدين محمد ابن حبیب الله السنفر با مهر «العبد امین الدين محمد سنفر» (دائری)؛ مهر: ابو المجد الطباطبائي» (بیضوی)، «عبده عبد القادر الحسيني» بیضوی)، «العبد المذنب ابوالقاسم» (بیضوی)، «محمد صفی الدين» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 243گ، 24 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 4 - 183]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن مغیریی (کذا)، تا: دوشنبه 19 ذیحجه 141ق؛ تملک: شیخ حرعاملی؛ واقف: مسیح نیای رضوی، آذر 1348؛ جلد: تیماج، 299گ، 19-21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 970]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: حنفی بن معیدی السائغ، تا: 947ق؛ واقف: سپهسالار؛ 188ص، 29 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 1 - 441]
آغاز: الواحد لا یقال النبي صلی الله علیه و آله لا یترك فريضة اصلا فلا یشمله صورة النزاع و دلالتها في حقنا تابعة لدلاتها في حقه؛ انجام: و وجوب الكل في المجموع یقتضی تقسیطه علی الاجزاء والا کان الشيء مع غیره كهؤلاء .. از کتاب الصلاة تا اواخر کتاب الديات؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن حسن توبلی (نوفلی)، تا: یک شنبه 13 ذیقعده 950ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ جلد: تیماج، 196گ، اندازه: 22×31/5سم [ف: 1 - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عیسی بن علی بن سیف صیمری، تا: 8 صفر 951ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 151گ، 27 سطر، اندازه: 27×19/5 سم [ف: 1 - 400]
خط: نسخ، کا: ابوالفضل حجازی، تا: 956ق؛ تملک: موسی حسینی مازندرانی که در 1023 این نسخه را در پای قلعه دولت آباد خریده؛ مهر: «محمد نبی الله علی ولی الله» ؛ 217گ، 23 سطر، قطع: وزیری [چند نسخه ف: - 207]
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: دوشنبه 20 ذیحجه 960ق؛ از روی نسخه 23 ذیقعده 926؛ تملک: غیاث الدين محمد بن کمال الدين حیدر عریضی در ذیحجه 1025، علی بن عبد الفتاح طبسی گیلکی، فضل الله حسینی، محمد بن محمد امیر شاه موسوی، محمود واعظ طبسی؛ مهر: محمد تقی بن محمد باقر شریف؛ وقف بر طلاب یزد است؛ کاغذ: سمرقندی، 151گ، 25 سطر (11×15)، اندازه:
19×26سم [ف: 16 - 349]
از کتاب زکات تا دیات؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسن بن صالح، تا: 20 ربیع الاول 960ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ تملک: علی بن محمد حسین موسوی شوشتری؛ جلد: تیماج، 27 گ، 25 سطر، اندازه: 28×19/5 سم [ف: 23 - 62]
بی کا، تا: 962ق [میراث اسلامی: 5 - 590]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی محمود بن صدرالدین محمد سمنانی، تا: چهارشنبه 17 شعبان 969ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 270 گ، 21 سطر، اندازه: 25×18 سم [ف: 6 - 2973]
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين حسین حسینی رضوی، تا: 4 جمادی الثاني 169ق، جا: قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده در روز جمعه سوم جمادی الاول 1028، یادداشتی از شرف الدين محمد مکی عاملی از ذریه به شهید اول، چند یادداشت به خط عبد النبي بن احمد بن ابراهیم درازی بحرانی، صورت اجازه علامه حلی به سید مهنا بن سنان که محمد بن احمد مشهور به معروف به تاریخ ذیقعده 894 نوشته؛ تملک: موسوی خمایسی، جعفر بن سید باقر با مهر «جعفر الحسيني» (بیضی)، میر احمد ابن موسی، جعفر بن خضر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 146گ، 27 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 20 - 86]
انجام: و الأول ذکره في کتاب المرتد من المبسوط و الخلاف مصرحا بعدم الفرق بین الدارين محتجا في الخلاف بعموم الأدلة من الكتاب ...
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن علی بن محروم عسکری اوالی، تا: دوشنبه 25 شوال 971ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 189 گ، 27 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 2 - 343]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: افضل بن جمال الدين محمد حسینی اصفهانی، تا: چهارشنبه 20 رجب 972ق؛ تملک: حسن بن عبد الكريم بحرانی، شمس الدين خادم؛ جلد: تیماج مشکی، 278گ، اندازه: 23/5×18سم [ف: 4- 409]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن صدر الدين محمد سمنانی، تا: یک شنبه 23 رجب 973 ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 165گ (57پ -221ر)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 24 - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمود عاملی، تا: 973ق؛ مصحح، با این یادداشت: «قد صار ملکا للولد الافضل الا (پاک شده) معزالدین محمد صانه الله .. و صیره مجتهدة مشهورة في الأقطار کالشمس الدين اردکانی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 229گ، 23 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 24 - 43]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن نصر الله بن کامل الحبابي، تا: صفر 974ق؛ در برگ اول از خط شیخ بهائی نقل شده: قد ذکر شیخنا السعيد في هذا الشرح جماعة من مجتهدی الاصحاب قدس الله ارواحهم: «الشيخ محمد البصروي» و دوازده نفر دیگر را نام برد که آخری آنان «الشيخ نجیب الدين الحلى اخو الشيخ نجم الدين» است؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1337، جلد: تیماج مذهب، 264 گ، 23 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 479] و [ف: 21-969]
خط: نسخ، کا: صالح بن یوسف بن محمد بن یوسف مقشاعی، تا: شنبه 24 جمادی الثاني 977ق؛ مصحح؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 248گ، اندازه: 21×15 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1032]
انجام: و هو غیر صالح للفرق و لمانع أن یمنع التعدد أيضا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 982ق؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی از صدرالدین محمد تبریزی؛ تملک: حسن حسینی طالقانی با مهر الواثق بالله الغنى حسن الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 205گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 21 - 358]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مسلم بن عبد النبي جواری، تا: شنبه جمادی الاول 988ق، جا: مشهد رضوی؛ اهدایی: ورثه امام زده؛ 235 گ، 20 سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 1- 171]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ مقابله شده؛ تملک: عبد الله اردبیلی 113، شرف الدين علی و قاسم بن حسین خلخالی، محمد محسن؛ 194گ، 23 سطر، اندازه: 28×18سم [صد و شصت نسخه: - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مظفر الدين مسعود بن محمود، تا: 999ق؛ تملک: محمد کاظم بن محمد صادق مورخ 1232، محمد علی بن حاج محمد اسماعیل حمصی مورخ 1216، زین العابدين محمد طاهر، صفی الدين حسنی حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 516ص، 19 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 10 - 1774]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 346 گ، 25 سطر، اندازه: 19/5 × 26/5سم [ف: 10 - 1226]
آغاز: برابر؛ انجام: بالصعود قبل السنة غریب جدا فانی لم اقف علیه في کتب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 210گ، 21-25 سطر، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 24-567]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 185 گ، 15 سطر (16×8)، اندازه: 14×25سم [ف: - 615]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: محمد حسین بن میر عبدالرحیم یزدی محمود آبادی، 1254؛ 214گ، 23 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1- 206]
آغاز: من رموز و ایضاح مشکلاته و کشف معضلاته؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: حیدر قلی بن نور محمد خان کابلی در 24 ذیحجه 1336، جلد: تیماج قهوه ای، 484 گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1033]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ یادداشت خریداری این نسخه توسط جمال الدين بن محمد هاشم موسوی در 1306ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج زرد، 223گ، 23 سطر (13×19/5)، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 1- 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح؛ مهر: «الواثق بالله الغني ابو الحسن ابن محمد الحسيني» (مربع)، کاغذ: اصفهانی، 217گ، 23 سطر (18×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 15 - 218]
آغاز: برابر؛ انجام: فان خیف دفعه إلى الظالم أقول الامام وارث عادم الوارث و هو معدود من الأنفال ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: ابراهیم بن علی مشهدی، احمد بن مرتضی حسینی تبریزی میلانی به سال 1261 با مهر «عبده احمد بن مرتضی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 141 گ، اندازه: 24×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1032]
آغاز: قال علی عشرة الاتسعة الا ثمانية و هکذا الى الواحد لزمة خمسة؛ انجام: و لزم مهر و نصف و إن وافق علی الإصابة في ذلك الزمان فمهران قطعة. از مبحث اقرار تا اواخر نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 72گ، 20 سطر، اندازه: 20/7×15/5 سم [ف: 21 - 971]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمس بن جمعة بن محمود، تا جمعه 12 محرم 1123 یا 1023ق؛ مصحح، با بلاغ، تاریخ مطالعه ابن المجيد 1177؛ 377گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2973]
از میانه کتاب الصلوة تا پایان الديات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الفتح، تا: شنبه 9 محرم 1034ق (جزء آخر)، سه جزء نخستین نسخه نسخ محمد بن ابی الفتح در قرن 9 و 10 است؛ افتادگی: انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 244 گ، 25 سطر (12×17/5)، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: - 615]
خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ محمد جزائری، تا: 15 ربیع الاول 1036ق؛ 267گ (1پ -267ر)، اندازه: 19×26سم [ف: 1 - 10]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مهر علی جزی برخوار، تا: سه شنبه 15 جمادی الثاني 1041ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 234 گ، 25 سطر (19×12/5)، اندازه: 25×19سم [ف: 1- 362]
بی کا، تا: 1060ق [نشریه: 7- 517]
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن جعفر شولستانی، تا: 1063ق؛ وگ (19-11)، اندازه: 31×19 سم [نسخه پژوهی: 3 -81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عاشور بن حسن جوازری، تا: محرم 1074ق؛ مصحح؛ در آخر نسخه فایده ای به خط علی بن ابراهیم بن عمران حسینی موسوی؛ جلد: تیماج مذهب، 146گ، 27 سطر، اندازه: 29×21سم [ف: 6 - 2973]
آغاز: برابر
انجام: و الوسائل التي انعم الله نبیها انتهی ما اردناه ... و صلواته علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: محب الله بن روح الله حسینی عریضی، تا: سه شنبه 22 رمضان 1078ق؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)؛ 21 سطر (17×11)، اندازه: 18/5 × 26/5 سم [ف: 4- 1903]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نستعلیق، کا: عزیزالله بن قاسم گلپایگانی، تا: 15 ربیع الاول 1087ق؛ مصحح، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 338 گ، 19 سطر، اندازه: 12/5 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 479]
[ف: 21-968]
آغاز: فلا یمکن حمله علی ضیق الوقت؛ انجام: فهی واحده في ظاهر ...... واحد و تسعین الف.
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالعلی طرقی، تا: 1091ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 417]
آغاز: برابر؛ انجام: و لأنه لو طعنه من کل جانب طعنه فالتقتا کانا جائفتین فکذا هنا.
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر شوال 1095ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 251گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 21 - 972]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذهب الشيخ في ف الى السقوط واختاره ابن حمزة و الطبرسي. ج 1، از ابتدای مقدمه تا اواسط تجارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 76گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 21 - 972]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 3- 99]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد مؤمن کشمیری، تا: شنبه 25 محرم 1129ق، جا: مدرسه جدیده سلطانیه؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ واقف: شیخ ابراهیم حاج حسین الضرير، مرداد 1367؛ جلد: تیماج مذهب، 260 گ، 22 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 21 - 970]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی نقی، تا: 1135ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 298گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 480]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 153
همان نسخه بالا [مؤيد: 1- 146]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: عبد الوهاب در اصفهان در سال 1198، جمال الدين محمد بن حسین خونساری، علی بن احمد، عباس موسوی شاهرودی در 1325؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن، 137 گ، 27 سطر، اندازه: 32/2×21/3 سم [ف: 1 - 381]
از اول تا اواخر کتاب نکاح؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [اندیشه حوزه: س 2، ش 7 - 214]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [ف: - 284]
خط: نسخ، کا: حسن خوانساری، تا: قرن 13، 258گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 142]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مؤمن خوانساری، تا: پنج شنبه 19 ذیقعده 1205ق [ف: 3- 99]
آغاز: بسمله، حمدا لك ارغم بقدرته؛ انجام: عن الامام دون الحكام ... في سنه 1227.
خط: نسخ، کا: علیرضا شریف، تا: 1227 ق [الفبائي: 417]
کا: محمد بن محمد مهدی حسینی اصفهانی، تا: 1282ق؛ قطع: وزیری [ف: - 191]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا فتوی الخلاف حجتی باطلاق الاسم علیها من البطن و الظهر.
خط: نسخ، کا: صالح ابن عبدالله ابن شیخ احمد سعدی، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 544ص، 21 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: فالأولى ولد التحليل ... یشترط.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 125ص (2 -126)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1- 176]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني اصل اليراه و الشك في السبب فلا یتسط علی المال المعصوم بمجرد الاحتمال ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 168گ، 27 سطر (18×12/5)، اندازه: 24/8×18/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و لوجب الماشيه علی ... ضمن مالکها مع
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 240گ، 21 سطر (10/5 ×15)، اندازه: 21×15/4 سم [رایانه]
آغاز: الراوندي و المص و مطلق الدم الثلاثة عند ابن ادریس مدعیا الاجماع و مطلق النجاسة غیر المني؛ انجام: قوله رحمه ولایجوز للموقوف علیه الوط فان اولدها کان حرا و لاقيمة علیه وفی صیروتها ام ولد ینعتق بموته و یوجد القيمة بخشی از طهارت تا وقف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 161گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6 - 2973]
الاعداد / علوم غریبه، ریاضیات فارسی
qāyat-ol morād fi vefq-el aʻdād
تستری، صوفی کمال، ق 8 قمری
tostarī, sūfī kamāl (- 14c)
در اهمیت حساب و خواص اعداد و حروف و کواکب با تنظیم جدول هایی در هر موضوع، مشتمل بر چهل «باب» دارای فصول: 1. بحث حساب و پیدایش این علم؛ 2. دانستن اصطلاح و لغت هر قوم؛ 3. دانستن تجربه و خواص اشیاء؛ 4. خواص دو در دو؛ 5. خواص اعداد سه ؛ 6. خواص چهار در چهار؛ 7. خواص پنج در پنج؛ 8. خواص وفق شش در شش؛ 9. وفق هفت در هفت؛ 10. هشت در هشت؛ 11. نه در نه؛ 12. ده در ده؛ 13. یازده در یازده؛ 14. وفق دوازده در دوازده؛ 15. سیزده در سیزده؛ 16. چهارده در چهارده؛ 17. پانزده در پانزده؛ 18. شانزده در شانزده؛ 19. هفده در هفده؛ 20. هجده در هجده ؛ 21. نوزده در نوزده؛ 22. بیست در بیست؛ 23. بیست و یک در بیست و یک؛ 24. بیست و دو در بیست و دو؛ 25. بیست و سه در بیست و سه ؛ 26. بیست و چهار در بیست و چهار؛ 27. بیست و پنج در بیست و پنج؛ 28. بیست و شش در بیست و شش ؛ 29. بیست و هفت در بیست و هفت؛ 30. بیست و هشت در بیست و هشت؛ 31. بیست و نه در بیست و نه؛ 32. سی در سی؛ 33. سی و یک در سی و یک؛ 34. سی و دو در سی و دو و غیره؛ 35. در خواص آفتاب؛ 36. خواص خط کواکب سبعه؛ 37. خواص درجات تنکلوشاه بابلی؛ 38. خواص مصحف قمر؛ 39. خواص انسان از سخن هندیان؛ 40. خاتمه کتاب.
آغاز: 1: پس از بسمله. سپاس و ستایش بر وفق اعداد نامتناهی مقرون و تمجید و تهلیل و تمجید افراد و ارواح مکونات از هد زمین تا مسند آسمان تحفه بارگاه حضرت پادشاهی را سزد ... 2: در همه چیز هنر و عیب هست. عیب ببین تا هنر آید به دست ... و مبتنی شد بر چهل باب و چند فصل ...
انجام: چون شخصی خواهد که ازین کتاب مستفید شود می باید که از ابتدا تا انتها مطالعه شریف مشرف سازد تا فایده این بداند انشاء الله تعالی وحده العزيز ... تمت الكتاب بعون الملك الوهاب
[دنا 763/7 -764 (10 نسخه)؛ الذريعة 17/16؛ فهرستواره منزوی 2714/4]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 848ق [با توجه به تاریخ بعید است خط مؤلف باشد] [الفبائي: - 474]
آغاز: برابر 1؛ انجام: چون این مربع را بطریق فرسی که با شرف ضوابط معتبر شده بنگارند و بعد از آتش منقسم بمربعات 2 در 2 انگارند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 68 گ، 25 سطر (22×11)، اندازه: 32×20سم [سنا: ف: 2 - 86]
آغاز: بسمله. این چهار فصل از غایت المراد نقل کردیم. هکذا قال: فصل اول از قول امام جعفر صادق علیه السلام چون خواهی بدین نوع عمل مشغول شوی بسط کن اسم طالب و اسم مطلوب را بسط عددی؛ انجام: فاکسروه بحق هذه الاسماء علیکم و آن شئت قلت افتحوا قلب فلان بمحبة فلان چهار فصل از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 10گ (29ر -38ر)، 12 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 6-407]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بیک بن حاجی لطف الله یزدی مشهور به قصاب، تا: 5 ذیقعده 1057ق؛ مصحح، محشی، مجدول، در برگ 109پ کاتب چنین آورده: «بحسب الفرموده جلالای سمنانی سنه 1068 شوال فوت شده» چو این سر مخفی بود و کمتر کسی پیروی این مقدمه می کرد، بنده حقیر حسن بیک ابن حاجب لطف الله یزدی این پیروی کردم و ظاهر شد»؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد علی» (مربع)، «محمد علی 1200»، «موقوفه ملك الأطباء 1289»؛ 137 (2ر-138)، 19 سطر (11×18/5)، اندازه: 19/5 × 25/5 سم [ف: 31 - 630]
خط: نستعلیق، کا: حسن، تا: اواخر رمضان 1059ق؛ مهر: کتابخانه مهندس بغایری؛ جلد: تیماج، 86گ، 31 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 21 - 359]
آغاز: بدانکه طریقه حکماء یونان آنچنانست که هرگاه خواهند که او حب و بغض و تمریض و فتوحات و هر عملی که کنند؛ انجام: و بگو اطفیت نار المرض و السقم عن فلان بن فلان بهذه الاسماء العظيمة تم شرح الشموسات بتوفیق خالق البريات ... تمام شد کتاب غاية المراد ... »
خط: نسخ، کا: محمد بن شفیع الحسين، تا: 1194ق؛ این نسخه نسبت به نسخه شماره 3585 و 8389 این کتابخانه افتادگی و پراکندگی دارد و در برخی موارد همخوانی ندارد؛ مصحح، محشی؛ 41گ (94-54)، 24-23 سطر، اندازه: 28×15سم [ف: 34 - 582]
آغاز: ... بادم عیسی و سید البشر فرمود که اقتربت الساعة و انشق القمر؛ انجام: بهذه الأسماء العظيمة لم (احتمالا تم) شرح الشيموثات بتوفیق الله خالق البريات و الحمد و الصلاة و السلام ... و ازواجه الطاهرات.
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال و جداول؛ محشی؛ جلد: تیماج، 117 گ، 19 سطر، اندازه: 23/3×14 سم [ف: 41 - 127]
آغاز: برابر؛ انجام: دولت دراز گرداناد تمت ... شیخ عبدالعلی.
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی، تا: 1289ق [الفبائي: - 417]
آغاز: درویشان نمودند لاجرم صحبت شریف و مجلس منیف شان بافاده و استفاده مغتنم ساخته تا باب چهاردهم را دارد؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين، تا: 1301ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 44گ، 25 سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 9 - 368]
این رساله در فهرست بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، کا محمد صادق حمدی گنابادی، تا: 1 ذیقعده 1352ق؛ 170ص (198-29)، 25 سطر (19×11/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 222]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [الفبائي: - 417]
آغاز: برابر 1؛ انجام: دشمنی ظاهر و باطن مخالفت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، ضمیمه نسخه ش 25478 [رایانه]
انجام: در حوالی و حواشی آن وفق نویسند بر این مثال اذا زلزلت الارض زلزالها ... یصدر الناس اشتاتا اشتاتا اشتاتا تفرقوا و ارتحلوا و قوله تعالی انفروا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح یادداشتی تاریخی درباره قحطی سال 1287ق و 1288؛ جلد: تیماج، 8گ (63پ - 70ر)، اندازه: 31×21سم [ف: 20 - 16]
gāyat-ul marām = š.-u mu×taşar-in nāfi“ = nihāyat-ul marām fī š.-i mu×taşar-i šarā'i'-il islām = hidāyat-ut talibin fi marifat-i atar-il muhtadin
موسوی عاملی، محمد بن علی، 946 - 1009 قمری
mūsavī ‘āmelī, mohammad ebn-e ‘alī (1540 - 1601)
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع، محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 19 رجب 1007ق
شرح استدلالی متوسطی است به عنوان «قوله» بر «المختصر النافع» محقق حلی. صاحب اعیان به نقل از «المقامع» درباره انگیزه تأليف چنین می نویسد: مقدس اردبیلی، اجزای شرح ارشاد خود «مجمع الفايده» را بین شاگردانش تقسیم کرد تا آنها را از سواد به بیاض برسانند کتاب نکاح تا آخر نذر سهم صاحب مدارک گردید و چون بسیار بدخط بود از کتابت آن باز ماند
پس از فوت استاد از او تقاضا شد تا اجزای ضایع شده را خود شرح کند او هم پذیرفت ولی جهت به جهت رعایت ادب از شرح ارشاد» صرف نظر کرد و شرح مختصر نافع را برگزید. غلامی مقدم) نام این شرح در کشف الحجب «نهاية المرام» و در الذريعه «غاية المرام» و در برخی از نسخه ها و مراجع مانند فوائد رضویه و امل الآمل به نام «شرح مختصر نافع» آمده است. صاحب الذريعه از نسخه ای در کتابخانه حاج سید نصرالله تقوی در تهران یاد کرده اند که نام کتاب در آن نسخه «هداية الطالبين» ثبت شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين حمدا كثيرة یلیق بجلاله و الصلوة علی سیدنا قوله کتاب النكاح قال الجوهرى النكاح الوطي و قد یقال للعقد و ذکر بعض أهل اللغة أن النكاح ...
چاپ: در 1413ق، توسط مؤسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین قم
[دنا 764/7 -765 (45 نسخه)؛ الذريعة 14/61 و 61/14 و 406/24؛ روضات الجنات: 602، ريحانة الادب 439/2؛ کشف الحجب 594]
آغاز: برابر؛ انجام: هل یجزی المدى قال في النهايه لا وفی الخلاف از کتاب نکاح تا اوایل مقصد ثانی في خصال الكفاره؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: پنج شنبه 19 رجب 1007ق؛ واقف: عبدالاحد بن عبدالجلیل کرمانشاهی، 1240؛ جلد: تیماج، 215 گ، 22 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: - 191]
بی کا، تا: با تاریخ 1008ق؛ با اجازه خط شارح درباره آن های قرائت و سماع مورخ روز دوشنبه 28 رجب 1008 [نشریه: 4 - 441]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد صرح المصنف و قیل الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء ولا كفارة و هو جید لمطالبقته لمقتضی الأصل السالم من المعارض و الله تعالی أعلم بحقایق احکامه ...
خط: نسخ، کا: نورالدین محمد بن صنع الله قومشه، تا: پنج شنبه 6 شوال 1012ق، حسب امر میر سید اشرف؛ مصحح، محشی به قلم علامه محمد باقر مجلسی با رمز «م ق رعفی عنه»، مقابله شده، یادداشت شیخ محمد سلطان الواعظين تهرانی؛ تملک: باقر بن محمد تقی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 255گ، 25 سطر، اندازه: 26×16سم [اهدائی رهبر: 3 - 480] و [ف: 21-975]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 884
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد صرح المصنف و قبله الشيخ و جماعة بان اله المخالفة ان شاء ولا كفارة و هو جید لمطابقته لمقتضی الاصل السالم من المعارض و الله تعالی اعلم بحقائق احکامه و الحمد لله
اولا و آخر و باطنا و ظاهرا.
خط: نسخ، کا: سید عبدالقادر بن سید احمد بن حسن رفاعی، تا: جمعه 24 ربیع الثاني 1091ق، جا: مکه مکرمه؛ 151گ، 31 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1- 192]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن ابواه خاف من بعلها نشوزا او اعراضا فلا جناح علیهما ان یصلحا بینهما صلحا و قد روی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ مصحح، دارای بلاغ و سماع و مکرر آمده: «بلغ سماعا ایده الله تعالی» و معلق به حواشی با امضای «منه دام ظله العالي»، «منه سلمه الله تعالی»؛ یادداشت هبه حسن حسینی به فرزندش عبد الغني در 1154ق؛ جلد: تیماج، 97گ، 22 سطر (17×10/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 2061]
. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6598
از نکاح تا نذر و عهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با اجازه انهاء مؤلف مورخ روز دوشنبه 28 رجب 1008؛ تملک: علی بن محمد و عبدالرضا، محمد بن علی بن عیثان احسائی بحرانی در 1191؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 219گ، 25 سطر (10×20)، اندازه: 29×16سم [ف: 16 - 304]
از کتاب نکاح تا نذور و عهود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، نزدیک عصر مؤلف و سطرهای آخر را سید محمد علی بن محمد هاشم موسوی روضاتی به تاریخ ذیقعده 1369 نوشته؛ مصحح، محشی از شیخ یوسف و به خط وی؛ تملک: احمد بن ابراهیم الدرازي البحراني و فرزندش شیخ یوسف بحرانی به تاریخ دوم ربیع الأول 1133ق؛ جلد: تیماج، 222گ، 21 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1- 35]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در عراق از کتاب النكاح تا نذور و عهود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با عناوین «منه ایده الله»؛ تملک: محمد بن خلیفه موسوی بصراوی در 1242؛ 458ص [عکسی ف: 6 - 252]
آغاز: بسمله. یا من دل علی ذاته بذاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته و بانی جوده وسیله کل سائل و کرمه شفیع کل آمل؛ انجام: کانت یختص بالنبی علیه السلام او اشارة الى قسمة الخمس و یکون المذكورون مع الرسول علیه السلام هنا مستحق ... پاره شده است). از طهارت تا خمس؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12؛ 307گ، 18 سطر (13×8)، اندازه: 18×13 سم [ف: 13 - 31]
از نکاح تا عهود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، مقابله شده، نوشته از روی نوشته مؤلف با یک واسطه در قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 182گ (161پ -342ر)، 27 سطر (21×11)، اندازه: 31×20سم [ف: - 128]
از کتاب نکاح تا نذور و عهود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «ی و قدس سره»، مجدول؛ تملک: سید حسین فرزند سید عبدالله به خط عبد الرحيم بن رمضان، علی بن حاتم خطی، سید محمد بن شرف بن ابراهیم بن یحیی الصنديد حسینی به تاریخ 1157، مبارک بن علی بن عبد الله بن ناصر بن حمیدان جارودی به تاریخ 1188 و فرزندش عبد الله بتاریخ پنجم شوال 1234، سید عبدالقاهر بن سید حسین توبلی بحرانی به خط حسین بن علی محدث سلفی، عبد الله بن مبارک احسائی خطی به تاریخ پنجم شوال 1234؛ جلد: تیماج، 255گ، 19 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 2 - 280]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد صرح المصنف و قیل الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء ولا كفارة ... أعلم بحقایق احکامه ... از ابتدای نکاح تا انتهای نذور و عهود. نسخه در فهرست 21/973 نیز آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: میرزا جا: بن عبدالعظیم تبریزی، مرداد 1367؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 276گ، 20 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 481]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 839
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد صرح المصنف و قیل [قبله] الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء و لاكفارة وهو جید لمطابقته المقتضى الأصل السالم من المعارض و الله تعالی اعلم بحقایق احکامه والحمدلله ... از ابتدای نکاح تا انتهای نذر و عهود به ترتیب مشتمل است بر کتب: نکاح، طلاق، خلع، ظهار، ایلاء، لعان، عتق، تدبیر، مکاتبه، استیلاد، اقرار، ایمان، نذر و عهود؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر، تا: 1129ق؛ استنساخ شده از نسخه شیخ محمد بن حسن بن شهید که آن را نزد شارح قرائت کرده و کاتب انهاء و اجازه او را عینا در پایان نسخه که در 28رجب 1008 نگاشته شده آورده است، توسط عالم فاضل: محمد بن عون جزایری در هفدهم صفر 1129 تصحیح و مقابله شده؛ تملک: محمد حسین بن محمد صالح بن عبدالواسع حسینی در سال 1130ق؛ جلد: تیماج، 200گ، 22 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21 - 893]
آغاز: برابر، انجام: و قد صرح المصنف و قیل الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء و لا كفارة و هو جید لمطالبقته لمقتضی الأصل السالم من المعارض و الله تعالی أعلم بحقایق احکامه ...
خط: نسخ، کا: محمد بن عون علی، تا: اوایل 1129ق؛ از نسخه شیخ محمد بن شیخ حسن بن شهید ثانی با همه تعلیقاتش استنساخ
شده، توسط مولا محمد جعفر و محمد بن عون علی جزایری تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج، 200گ، 22 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21 - 974]
از نکاح تا نذر و عهد؛ خط: نسخ، کا: ابن شمسا محمد تقی بهبهانی، تا: 1138ق، برای آخوند ملاعبدالرحمن؛ محشی با نشان «احمد، مغرب»؛ تملک: آخوند ملاعبدالرحیم ابن استاد رمضان؛ 197 گ، 29 سطر (19×9)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: - 590]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا كفارة و هو جید لمطابقته لمقتضی الأصل السالم من المعارض و الله تعالی اعلم بحائق احکامه.
خط: تحریری، کا: عبدعلی بن احمد بن ابراهیم درازی، تا: 1142ق؛ مصحح، محشی با نشان «لکاتبها» و با نشان ح ع ل (شاید شیخ علی)؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم به تاریخ 1315، شیخ احمد بن عبدعلی درازی (فرزند کاتب نسخه)، محمد بن احمد بن عبد علی، شیخ عبد علی که برادر زاده صاحب حدائق است در پایان نسخه چنین رقم کرده: «و الحمدلله اولا و آخرا ... کتبه لنفسه بنفسه خادم مداد العلماء العاملين ... فقیر الله الغني عبدعلی بن احمد بن ابراهیم الدرازي ... و کان ذلك السابع ربیع المولود لسنه 1142»؛ 400ص، 24 سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 10 - 1213]
از کتاب طلاق تا أيمان و نذور؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 1154ق؛ جلد: تیماج، 126گ (1پ -126پ)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 25 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو جید لمطابقته لمقتضی الأصل السالم من المعارض، و الله تعالی أعلم بحقائق احکامه ..... از نکاح تا کتاب نذور و عهود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1155ق؛ تملک: نعمة بن عبد فاضل بن رضا به تاریخ 1155، عبدالله بن شیخ حماد با مهر «قال انی عبدالله» (بیضی)، عبدالله بن سید جلال الدين، میرزا محمد همدانی، محمد بن اسماعیل قبیسی عاملی به تاریخ 1183، محمد علی قمی، محمد باقر بن محمد حسین حائری مازندرانی، محمد بن عبدالوهاب بن داود همدانی در کربلا؛ گواهی احمد بن عبدالحسین با مهر «الواثق بالله الغني أحمد بن عبدالحسین» (دایره)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 196گ، 29 سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 2 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد صرح المصنف و قیل [قبله] الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء و لاكفارة وهو جید لمطابقته المقتضي الاصل السالم من المعارض و الله تعالی اعلم بحقایق احکامه والحمدلله ...
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن عیسی بن درویش درازی، تا: 9 جمادی الثاني 1174ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 180 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 21 - 894]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد صرح المصنف و قیل الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء ولا كفارة و هو جید لمطالبقته لمقتضی الأصل السالم من المعارض و الله تعالی أعلم بحقایق احکامه ...
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن عیسی بن درویش درازی، تا: 9 جمادی الثاني 1174ق؛ مصحح، مقابله شده؛ موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ 180 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 21 - 974]
آغاز: برابر، انجام: لمقتضی الأصل السالم من المعارض و الله تعالی اعلم ... الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جلد: میشن، 237 گ، 21 سطر، اندازه: 21/1×14/9 سم [ف: 1- 321]
کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 46گ (144-189)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 3 - 106]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو جيدة لمطابقته لمقتضی الأصل السالم ... و الله تعالی اعلم بحقایق الاحكام، و الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين. از نکاح تا نذر و عهود؛ خط: نسخ ریز، کا: محمد بن علی بن ابی الحسن حسینی، تا: قرن 13؛ از نسخه مورخ دوشنبه 28 رجب 1008 نوشته شده، یادداشتی نقل شده که می گوید که آنچه در پایان نسخه به عنوان یادداشت آمده خط مصنف است و نسخه را مبیضه شده او و منفرد می داند؛ 213گ، 21 سطر (14×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 13 - 125]
آغاز: ... الخامسة لا یثبت بالمتعة میراث و قال المرتضى یثبت ما لم یشترط السقوط؛ انجام: و هی خالية من هذا القيد و لعله یرید بالبین ما کان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 45ص (11 -55)، 17 و 20 و 21 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 45 - 120]
آغاز: برابر؛ انجام: و یدل علیه ظاهر قوله تع خلق لکم ما في الأرض جمیعا ای لاجل انتفاعکم به في دنیا کم و دینکم و الله تع اعلم بحقائق احکامه این نسخه تنها شرح کتاب نکاح است؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بیارجمندی، تا: ربیع الاول 1208ق، صدر نسخه، ضمن 5 صفحه، مقاله ای است در مسأله «تسامح در ادله سنن» از محقق قمی میرزا ابوالقاسم؛ 101گ، 23 سطر، اندازه: 21×26سم [ف: 5 - 556]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد صرف المصنف و قبله الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شأ و لاكفارة وهو جید لمطابقته لمقتضی الاصل
السالم من المعارض والله تعالی اعلم لحقایق احکامه و الحمدلله اولا و اخرا و ظاهرا و صلاته علی سیدنا محمد و آله
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مفید نصر آبادی، تا: ذیقعده 1221ق؛ جلد: تیماج، 237 گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 226]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد صرح المصنف و قیل الشيخ و جماعة بان له المخالفة ان شاء ولا كفارة .. أعلم بحقایق احکامه ...
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: سه شنبه 14 ذیحجه 1226ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه الله»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 122گ، 29 سطر، اندازه: 20/5 × 29/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 481] و [ف: 21- 975]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 252
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: تم تأليف المجلد الثالث من کتاب نهاية المرام في شرح مختصر الاسلام
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابراهیم بندر آبادی، تا: 3 شعبان 1230ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی مذهب، 204گ، 25 سطر ( 14/5×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 3 - 1022]
کتاب نکاح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الاول 1233ق؛ جلد: تیماج، 190گ، 19 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 21 - 141]
آغاز: الى المراة الجميلة فیعجبینی النظر اليها فقال یا علی لا باس اذا عرف الله من نیتك الصدق و ایاک و الزنا فانه یمحق البركة و یهلك الدين و يؤيده .. قوله الثانية الوطي في الدبر فیه روایتان؛ انجام: قوله العاشرة العهد کالیمین یلزم حیث یلزم و لو تعلق بما الاعود مخالفته خالف ان شاء و لاكفارة. مقتضی العبارة أن هذا آخر ما وجدناه ...
کتاب نکاح تا آخر نذر؛ خط: نسخ، کا: علی نقی بن بابین بهبهانی، تا: پنج شنبه 7 محرم 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ 160گ، 27-18 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 6 - 2974]
از آغاز کتاب نکاح تا نذر و عهود؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن زین العابدين نجف آبادی، تا: دوشنبه 15 رمضان 1238 ق، به دستور شیخ محمد تقی؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی با مهر عبده محمد باقر بن محمد تقی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 197گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 24 - 311]
آغاز: برابر؛ انجام: الأصل السالم من المعارض. و الله تعالی اعلم بحقایق احکامه، و الحمدلله اولا و آخر وصلاته علی سیدنا محمد ... تم المجلد الثالث من کتاب نهاية المرام في ... (پنج شنبه 19 رجب 1006). جلد 3؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1240ق؛ از روی نسخهای که مقابله شده بود با نسخه دست نوشته نگارنده و تاریخ انجام نگارش در پایان پنج شنبه 19 رجب 1006ق آمده؛ جلد: تیماج، 227 گ، 23 سطر (16×10)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2 - 260]
کتاب النكاح تا کتاب النذر و العهد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 19 رجب 1240ق؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1235، 243گ، 19 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 3 - 655]
خط: نسخ، کا: نصر الله بن أبي القاسم، تا: 1244ق؛ از روی نسخه ای که به خط شیخ محمد نجل شهید ثانی بوده با یک واسطه، با یادداشت صورت خط مصنف در پایان حاکی از اینکه شیخ محمد یاد شده این کتاب را در 1008 نزد او خوانده [چند نسخه ف: - 332]
نکاح و طلاق و لعان؛ بی کا، تا: 1226 و 1246ق؛ قطع: رحلی [ف: - 262]
آغاز: برابر؛ انجام: مخالفته خالف انشاء و لاكفارة مقتضی العبارة ان هذا اخر ما وجده نا وققنا علیه من کتاب سیدنا ... علی کتاب مختصر الشرايع ... 1252، قد تم هذا التعليق في العشر الثاني من شهر ذی الحجة الحرام.
خط: نسخ، کا: حسن بن علی حسین آشتیانی، تا: 13 ذیحجه 1252ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی، پشت آخرین ص سؤال و جواب در مسئله طلاق و سؤال ابو الحسن ایادی ابوالقاسم بن روح از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) در مورد حیا؛ مهر: «محمدعلی» (بیضی)؛ واقف: علی اکبر ادیب؛ جلد: مقوایی، 215 گ، 18 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: - 84]
آغاز: برابر؛ انجام: ای لاجل انتفاعکم به في دنیا کم و دینکم و الله تعالی أعلم بحقایق احکامه. تنها کتاب نکاح؛ خط: نسخ، کا: عبد الوهاب تربتی، تا: 21 ذیحجه 1253ق؛ 111گ، 21 سطر، اندازه: 21/2×15 سم [ف: 21 - 895]
آغاز: برابر؛ انجام: لاجل انتفاعکم به في دنیا کم و دینکم و الله تعالی اعلم بحقائق احکامه
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ربیع الاول 1282ق؛ مقابله شده، با بلاغ؛ 214ص (205-418)، 18 سطر [ف: 2 - 432]
آغاز: برابر؛ انجام: هو جید لمطابقته لمقتضی الأصل السالم من المعارض و الله تعالی اعلم بحقایق احکامه و الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين. انهاه احسن الله تعالی توفیقه
و تسدیده و اجزل من کل خیر حظه و مزیده قراءة و سماعا و فهما و استشراحا و ضبطا و تحقیقا في مجالس آخر هانهار الاثنين الثامن و العشرون من شهر الله الحرام شهر رجب الأصب من شهور سنة ثمان بعد الالف من الهجرة الطاهرة علی مشرفها السلام و کتب مؤلفه العبد الفقير إلى عفو الله تعالی محمد بن علی بن ابی الحسن الحسيني حامدا مصلیا مسلما.
خط: نسخ، کا: محمد بن الحسن بن زین الدين شهید ثانی، بی تا؛ تملک: نصر الله بن القاسم الشريف در 1240؛ مهر: محمد علی بن عبدالجواد، محمد باقر بن محمد تقی موسوی (صاحب روضات) مورخ 1240؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 181 گ، 25 سطر (19×9/5)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 8 - 121]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ [نسخه پژوهی: 1 - 166]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 375]
کتاب نکاح تا نذر؛ بی کا، تا: عصر مؤلف؛ تملک: سید نعمة الله موسوی جزائری [مخطوطات دزفول: - 24]
آغاز: برابر؛ انجام: ضحی نهار الخميس السادس من شهر شوال المبارك سنة اثنی عشر و الف من هجرة خاتم النبين و المرسلين و سید العالمين صلی الله علیه و آله. کتاب نکاح تا ایمان و نذور؛ خط: نسخ مغلوط، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 585ص، 20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4- 99]
gayat-ul maram bi-a×bar-i saltanat-il balad-il haram
ابن فهد، عبدالعزیز بن عمر، 850 - 921 قمری
ebn-e fahad, ‘abd-ol-'azīz ebn-e 'omar (1447 - 1516)
اهداء به: ابوزهیر برکات بن جمال الدين ابی الفرج و ابی المعالي محمد شریف مکه (903-931ق)
تاریخ امرای مکه از فتح آن شهر به دست پیامبر تا رجب سال 921ق، که با استفاده از کتاب پدرش «بغية المرام باخبار ولاة» نجم الدين عمر بن محمد بن فهد هاشمی مکی نگاشته است و در این باره می گوید: «قد سبقنی لجمع تراجم كثيرة من ذلك ... فاخذت جمیع ما ذکر في مسودته و اضفت اليها زیادات لا یستغنی عنها و فوائد مهمة لا بد منها».
چاپ: مکه، مرکز احیاء التراث الاسلامي التابع لجامعة أم القرى، تحقیق فهیم محمد شلتوت، 9-1406ق، 3ج
[دايرة المعارف بزرگ اسلامی 429/4؛ التاريخ و المورخون بمكة ص 175 - 177]
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 18868
آغاز: الحمد لله الذي خص مكة بعظیم البركات و الفخار وعمها بمزید الشرف و الافتخار انجام: و ذا التاني فما والله تقصیره ** آن السكوت عن الاحرار مهمازی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ نسخه ما نسبت به متن چاپی 12 صفحه اضافی دارد، مصحح، با بلاغ مقابله، دارای دو کتیبه زرپوش و یک شمسه زرین، کاتب برگ 271پ را برای نوشتن فرمان سلطان عثمانی به شریف مکه سفید گذاشته بود که یحیی بن ... ابراهیم بن علی بن امیر المؤمنين در روز شنبه 26 ذیحجه 1014ق ابیاتی را در آن کتابت کرده؛ تملک: وجیه الدين عبدالرحمن بن یحیی اسنی در صفر 1219ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 277گ، 27 سطر، اندازه: 25×18سم [اهدائی رهبر: 8 - 446]
gāyat-ul marām fī amāni-1 anām
تاریخ تأليف: 1202ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10712
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي وفق من شاء لما شاء و خص نبینا محمدا؛ انجام: علی هذا القياس الى انقراض الناس ... ثالث و عشرون شهر جمادی الآخر في سنه 1280.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ اهدایی: حاج آقا محمد ایرانی 1350؛ واقف: محمد حسینی؛ جلد: تیماج [الفبائي: -417]
gāyat-ul marām fī tal×īş-i k.-i dār-is-salām
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری
qomī, abbās ebn-e mohammad rezā (1875 - 1940)
کتاب «دار السلام في ما یتعلق بالرویا و المنام» کتابی است از محدث نوری، حسین بن محمد طبرسی (- 1320ق) که در دو جلد به تاریخ 1305 ق در تهران چاپ و منتشر شده است. مطالب جلد نخست کتاب، در خصوص خواب و احکام آن، انواع رویا
و تعبیر آن می باشد و جلد دوم در مکارم اخلاق به ترتیب الفبائي می باشد. نسخه موجود گزیده ای از جلد دوم کتاب دارالسلام است که از سوی شاگرد وی، مرحوم حاج شیخ عباس محدث قمی ترتیب داده شده است.
[الذريعه 20/8؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 14: 199-1001؛ دنا 765/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14916/1
آغاز: بسمله، الحمد لله و الصلاة علی رسول الله وعلی آله حجج الله و بعد فیقول: هذا هو الجزء الثاني من کتاب غاية المرام في تلخیص کتاب دارالسلام لشیخنا ..... الفصل الأول في ذکر اعمال
مخصوصة لحوائج مخصوصة منها، قرائة دعاء المجير؛ انجام: عدها سیدنا السجاد (علیه السلام) من حلية الصالحين و زينة المتقين، النائرة العداوة و الشحناء، مشتقة من النار یقال: بینهم نائرة ای عداوة و بغضاء.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ محشی با نشان «منه»؛ 21گ (1پ-21ر)، 24 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 37 - 558]
gāyat-ul marām fī rijāl-il bu×ārī ilā sayyid-il a’nām
بازلی، محمد بن داود، 845 - 925 قمری
bāzelī, mohammad ebn-e dāvod (1442 - 1519)
وابسته به: الجامع الصحيح = صحیح البخاري = صحیح بخاری بخاری، محمد بن اسماعیل (194-256)
مؤلف، رجالی که در سلسله اسانید احادیث صحیح بخاری قرار دارند، به ترتیب حروف معجم گرد آورده است. حاجی خلیفه می گوید: این کتاب مجلد بزرگی است. لکن روی صفحه عنوان این نسخه «الجزء الثاني» نوشته شده است.
[دنا 765/7؛ کشف الظنون 1193/2؛ اربری، فهرست خطی عربی 37/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 596عکسی
آغاز: عبید الله بن ابی رافع واسمه اسلم مولی رسول الله (صلی الله علیه و آله)؛ انجام: ابو یونس: هو حاتم بن مسلم مشهور ... و الله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب ...
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین، ش 3097. مشتمل است بر حرف عین تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن محمد بن محمد خطیب حنبلی، تا: رجب 901ق؛ مصحح؛ 332گ، 25 سطر [عکسی ف: 2 - 85]
gāyat-ul marām fī šarā’it-il ma’mūm wa-l imām
منوفی، محمد بن احمد، 919 - 1004 قمری
manūfī, mohammad ebn-e ahmad (1514 - 1596)
شرح مزجی مختصری است بر کتاب «شروط المأموم و الامام» احمد بن احمد انصاری رملی (-971ق) که در احکام امام و مأموم در نماز جماعت بحث می کند. این کتاب را فرزند رملی بنا به خواهش بعضی از طلبه شرح نموده است.
[دنا 768/7؛ الأوقاف العامة بغداد 621/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 185/9
آغاز: الحمدلله الباقي و کل من علیها فان الذي جعل الصلاة سبا للنجاة من النيران؛ انجام: و اطالة التشهد و الاضطباع، وفی هذا القدر كفاية لأولي الألباب و الله سبحانه و تعالی أعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 16گ (46-61ر)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 1 - 203]
gayat-ul maram fi s.-i tahdib-il ahkam
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne'mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
وابسته به: تهذیب الاحكام في معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)
تاریخ تأليف: 12 ربیع الثاني 1099ق؛ محل تأليف: شوشتر
مؤلف شرح مفصل در دوازده جلد بر کتاب «تهذیب الاحكام» شیخ طوسی به نام «مقصود الأنام» نگاشته بود و پس از مدتی شرح حاضر را که در هشت جلد است از آن شرح با دگرگونی هایی اختصار نموده است. در این شرح به چند روایت باب یکجا اشاره کرده، پس از آن در هر کدام از حیث سند و متن گفتگو می کند. در آغاز آن مقدمه ای است در هشت مطلب: 1. تقسیم اخبار به روش دانشمندان شیعی؛ 2. تاریخ تقسیم حدیث پس از ابن طاوس و علامه حلی؛ 3. این که اگر از یک راوی چندین تن از خواجگان و مشایخ روایت کنند همین خود می رساند که او درستکار و نیک است؛ 4. گونه گون حدیثها در درایه؛ 5. خواجگان و مشایخ در نوشتن چهار کتاب (الجوامع الأربعة) به روشهای گوناگون رفته اند؛ 6. بررسی درباره سخنان مجتهدان در چند فائده اصولی و تاریخ پیشرفت و گسترش چهار مذهب و روش اشعریان و جنگ و ستیز مجتهدان و اخباریان؛ 7. راه احتیاط پیش گرفتن؛ 8 دستور نوشتن کتاب های حدیث و سجاوندی آنها که پدر بهائی آغاز کرده بود.
آغاز: الحمد لله الذي جعل احادیث اهل البيت مقاتة للنجاة و الكشف عن کلامهم سببة لرفع الدرجات و سعادة في الحياة و الممات
[دنا 765767/7 (42 نسخه)؛ الذريعة 18/16 و 19 و 158/13 و 3/ 50؛ کشف الحجب 328 و 391]
شرح و حواشی:
1- کنز الطالب و وسيلة الراغب؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050 -1112)
2- من لا یحضره المحدث؛ شوشتری، محمد بن علی (-12)
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. و بعد فان اقل العباد عملا و اکثرهم زللا نعمت الله الحسين الجزائري یقول انی لما وقفت بحمده تعالی لا تمام ما سبق من شرح هذا الكتاب؛ انجام: هذا آخر ما اردنا شرحه و بیانه من کتاب الصوم و به تم المجلد الثالث ... و المسئول من الاخوان في الدين و الشركا في التحصيل ... حررها ببنانه مؤلفه
الجاني ... مشتمل بر کتاب الزكوة و کتاب الصوم؛ خط: تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 شعبان 1093ق، جا: شوشتر؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ»، در برگ نخست عبارت «قد تشرف باستنساخ هذه النسخه الشريفه التي هی بخط مصنفها السيد الفاضل المتبحر و مقابته بها اقل احفاده احمد بن الحسين بن محمد بن الحسين بن عبدالکریم بن محمد جواد بن عبدالله بن نورالدین بن نعمة الله الموسوي الجزائري الشوشتري ؟13» آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 97ص، 23 سطر (18×12)، اندازه: 20×27سم [ف: 35 - 312]
آغاز: الحمدلله رب العالمين حمدا کما هو اهله و صلی الله علی سیدنا محمد صلی الله علیه و آله صاحب فرضه و نفله و علی آله الطاهرين و صحبه الزاهدين و بعد: فان العبد الفقير المغرق بالذنب و التقصير؛ انجام: قد تقدم انه مجهول علی ذی المنزلين فالحکم حینئذ تابع للاغلب اللهم غلب علی افعالنا الطاعات و امح من صحائف اعمالنا قبائح السيئات ... انك حمید مجید. جلد چهارم کتاب الحج می باشد که در شنبه اواخر جمادی الأول سال 1095 ق به انجام رسیده؛ خط: تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1095ق، جا: شوشتر؛ مصحح، محشی با نشان «عفی عنه»؛ 222گ، 19 سطر (14×10)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 35 - 313]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی با نشانی «محمد باقر الموسوي» یا «م ح ق ر گویا از حجة الاسلام شفتی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 338گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 16 - 129]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی با نشانی «محمد باقر الموسوي» یا «م ح ق ر» گویا از حجة الاسلام شفتی؛ برگ اول نونویس و برگ قبل از آن به خط سید محمد جزائری در معرفی کتاب؛ جلد: تیماج، 129گ، 17 سطر، اندازه: 5×15/ 20 سم [ف: 16 - 130]
آغاز: الحمد لله الذي جعل احادیث اهل البيت رقاة للنجاة و الكشف عن کلامهم سببة لرفع الدرجات
نسخه اصل: کتابخانه امیر المومنين علیه السلام - نجف اشرف. جلد سوم و از باب العمل في ليلة الجمعة تا پایان زیادات کتاب الصلاة و در عصر روز سه شنبه اواخر ربیع الثاني 1093 در شوشتر از تأليف آن فارغ شده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ 242ص [عکسی ف: 6 - 372]
جلد سوم، مشتمل بر کتاب صلاة و صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن اسدالله، تا: اوایل رمضان 1094ق، جا: شوشتر؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 211گ، 26 سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 7- 266]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 914
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 120]
آغاز: ... شفقه الا باعلی الأولاد و افضل امته علی علیه السلام و من بعد شفقة علی (علیه السلام) علیهم؛ انجام: کما یظهر من کتاب الرجال نعم یکون التقية فیه راجعة إلى التقية في النقل لا الفتوى کما لا یخفی بیانه. تم الكتاب المكاسب و به المجلد الخامس من شرح تهذیب الحديث ... از اول کتاب المزار تا پایان کتاب المكاسب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 139 ص، 21-25 سطر (17×15)، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 35 - 394]
آغاز: بسمله، و صلی الله علی ... جعل احادیث اهل بیت؛ انجام: و یتلوه ان شاء الله تعالی ... نعمت الله بن عبدالله السيني الجزايري ... کتبه ابن محمد حسین شرف الدين.
خط: نسخ، کا: شرف الدين بن محمد حسین، تا: 1100ق؛ تملک: شیخ عبدالحسین عالم زاده [رایانه]
انجام: و المراد بالنعش لغة السرير علیه الميت أو السرير و هنا یراد المظل علیه. از آغاز کتاب تا پایان جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ مصحح، یادداشت تصحیحی به خط مؤلف در شب جمعه از ماه شعبان 1111 در شوشتر در مدرسه نزدیک به مسجد جامع؛ تملک: میر محمد معصوم؛ جلد: تیماج مشکی، 286گ، 29 سطر، اندازه: 30×18سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1034]
آغاز: الحمدلله الذي جعل حدیث اهل البيت وسيلة الى رفیع الدرجات والصلاة علی محمد وآله اشرف البريات؛ انجام: و هنا یراد المظلل علیه اللهم ظللنا في ظلال عرشك یوم لا ظل الا
ظلك. جلد دوم از تلقین محتضر تا پایان جزء سوم و پایان کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «عبده حسین الموسوي» بیضی که کتاب از پدرش «حاج محمد رضا» به وی رسیده؛ جلد: تیماج، 117گ، 23 سطر، اندازه: 31×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1034]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله عنه عن محمد. مجهول بل صحیح لان حماد بن عثمان ممن اجمعت العصابة علی تصحیح ما صح عنه ... فکیف حصر وجه الجمع في الحمل علی النقية) شرح مسئله نجاست خمر (و نبیذ و مسکر).
خط: نسخ، بی کا، قرن 12ق؛ محشی با نشان: «کذا افاده المؤلف ره» و «لمحرره» و «م ح باقر» و «منه عفی عنه و عن والدیه و عن جمیع المؤمنين! آمین!» و «منه عفی عنه)، مصحح، با بلاغ مقابله،
درهامش دارد: «بلغ قبالا» و «بلغ تصحیحا» و «بلغ تصحیحا من خط المؤلف وفقه الله تعالی» و «بلغ سماعا عنی افاضه الله تعالی» و «ثم انتهت قرائة الى هنا زیدت تأييداته» و «ثم انتهت قرائة الى هنا زیدت افاداته» و «بلغ قرائة وفقه الله تعالی» و «قراءة الى هنا زیدت سلامه» و «قراءة الى هنا زید علمه و حفظه» و «قراءة الى هنا زید حفظه» و «قراءة علی مؤلفه عفی الله عن جرائمه» و «بلغ قراءة ایده الله تعالی» و «قراءة علی مؤلفه زیدت سلامه»، پس این حاشیه ها و بلاغ ها همه از خود سید شوشتری و شاگرد او و به خط آن دو است؛ تملک: حاجی محمد زمان بن مرتضی، محمد محسن بن محمد صادق حسینی، ضیاء الدين نوری، محمد باقر بن محمد حسین سید محمد شاهی شوشتری شاگرد شارح؛ جلد: تیماج، 346گ، 17 سطر (15×10)، اندازه: 14×20 سم [ف: 5 - 1433]
آغاز: الحمدلله الذي ارسل رسوله بالحق بشیرا ونذیرا و أمره بنصب اعلام الهداية وطهرهم تطهیرا؛ انجام: کما یظهر من کتب الرجال نعم یکون التقية فیه راجعة إلى التقية في النقل لا الفتوى کما لایخفی بیانه.
جلد پنجم از کتاب المزار تا پایان کتاب المكاتبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی، با یادداشتی از مؤلف و به خط وی در تصحیح کتاب در سال 1112 در تستر؛ تملک: علی بن شیخ احمد بن زین الدين، حیدرقلی بن نور محمد خان کابلی به سال 1322؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد) (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 162گ، 27 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1033]
آغاز: بسمله الحمدلله علی ما أنعم حمدا كثيرة و الصلوة علی محمد و عترته الطاهرين ... کتاب الطلاق باب حکم الايلاء، قال الشيخ ره، و اذا حلف الرجل بالله تعالی أن لا یجامع زوجته ثم أقام
جلد هفتم، از کتاب طلاق تا باب زیادات از وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در پشت صفحه اول آمده که به خط شارح است، در آخر باب کفارات آمده است که تاریخ فراغت (که گویا تاریخ فراغت از تأليف است) رمضان 1098ق می باشد، محشی با امضاء «منه مدظله»؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 162گ، 23 سطر (20×12)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 1 - 129]
آغاز: فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فکسونا العظام لحما و رواه في الفقيه مرس؟ کتاب میراث، کتاب حدود، کتاب دیات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن رازی، تا: چهارشنبه 27 ذیحجه 1118ق، به فرموده سید محمد هاشم حسینی؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ماشاء الله لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»؛ جلد: تیماج، 25 سطر (17×11)، اندازه: 18/5 × 23/5 سم [ف: 2 - 544]
کتاب زکات و صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن ملا ابوطالب شوشتری، تا: اواخر جمادی الثاني 1123ق؛ مصحح؛ تملک: محمد طاهر، میرزا هادی به تاریخ 1328، محمد موسوی الجزائري به تاریخ 18 جمادی الثاني 81؛ جلد: مقوایی، 133گ، 23 سطر، اندازه: 31×18سم [ف: 7- 267]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 915
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 – 121]
جلد پنجم و ششم از احکام جهاد تا عتق؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی نجار شوشتری، تا: 20 جمادی الثاني 1123ق، جا: شوشتر؛ افتادگی: آغاز؛ در این نسخه متن احادیث با عناوین «قال المصنف» آمده پس از آن شرح را می آورد با عناوین «قال الشارح»، و این کار را که خلاف رویه مؤلف است ناسخ نسخه محمد بن علی شوشتری (شاگرد مؤلف) انجام داده و نام «من لایحضره المحدث» را در پایان نسخه بر آن نهاده است، مصحح؛ 286گ، 28 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 7 - 268]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أوضح عن شرائع احکامه باخبار اهل البيت ... و بعد فان ... نعمت الله الموسوي الحسيني الجزائري قد وفقه الله ... الشرح ما تقدم من هذا الكتاب في مجلدات خمسة و هذا هو المجلد السادس. کتاب التجارات. باب فضل التجارة؛ انجام: و المأمول من الله ... أن یجعله نورا یسعی بین ایدینا ... و یجعل ما بقی من ایام العمر مقصورا علی رضاه مصر وفا عما سواه وقع الفراغ من ترقیمه في السنة المسبوقة المرقومة بعون الملك (الوهاب). جلد ششم تا هشتم که از تجارات تا جنایات است و در پایان بخش یکم که مجلد ششم و از تجارات تا نکاح (گ 1 پ- 115 ر) می باشد دارد که در جمعه 8 صفر 1097 در سپاهان به انجام رسید؛ خط: نسخ، کا: محمد زمان بن مرتضی، تا: 1171ق؛ محشی با نشان «ع ل عفی عنه»، و از «میر سید علی» در 1175 و از «علی بن محمد صادق عفی عنه»؛ تملک: میر سید علی بن مرتضی موسوی، ضیاء الدين نوری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 247گ، 30 سطر (24×14)، اندازه: 31×20سم [ف: 5- 1437]
آغاز: و صلی الله علی محمد و آله ... و بعد فیقول العبد الذليل صاحب الخطاء و التقصير نعمت الله الحسيني الجزائري؛ انجام: هذا ما أردنا اختصاره من المجلد الأول من شرحنا الكبير علی تهذیب الحديث و یتلوه انشاء الله تعالی المجلد الثاني و هو اول باب تلقین المحتضرين.
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله بن محمد معصوم قاضی شوشتری، تا: پنج شنبه 7 جمادی الثاني 1182ق؛ مهر: کتابخانه شیخ فضل الله نوری؛ جلد: تیماج مشکی، 242گ، 22 سطر (21×12)، اندازه: 29×19سم [ف: 12 - 159]
آغاز: الحمد لله الذي أوضح عن شرایع احکامه باخبار اهل البيت (علیهم السلام) ... و بعد فان العبد الجاني نعمة الله الحسيني ... وهذا هو المجلد السادس، کتاب التجارات؛ انجام: اویکون الكراهه فیهن محققه و ههنا تم المجلد السادس منشرح هذا الكتاب ... و اسمه الثاني البحور الزاخره ... فقد اتفق في زمن عجیب و دهر غریب ... اللهم عجل لناب الدولة العلويه و الاعصار المهدويه. جلد 6، از کتاب تجاره تا پایان نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 گ، 421ص، 23 سطر، اندازه: 28×20سم [ف: 7- 200]
جلد پنجم و کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن اسدالله مرعشی شوشتری، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 125گ، 29 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 28 - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا الحديث محمول علی الاستحبا و يؤيده آن راوی هذا الحديث هو عمار روی الاكتفاء بمرة واحدة، هذا ما اردنا اختصاره من المجلد الأول من شرحنا الكبير علی تهذیب الحديث و یتلوه إن شاء الله تعالی المجلد الثاني وهو اول باب تلقین المحتضرين. جلد اول کتاب و از آغاز تا احکام احتضار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1205ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ مقابلة» مقابله شده، محشی؛ 349 گ، 19 سطر (10/5×17)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 32-828]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 119]
کتاب حج تا نکاح؛ کا: محمد هادی بن عبدالله بن نورالدین بن نعمة الله جزائری (از احفاد مؤلف)، تا: اواخر ذیقعده 1211 ق [ف: 15]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1505
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 474ص [عکسی ف: 4 - 321]
کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر موسوی حسینی جزائری، تا: یکشنبه 8 شعبان 1219ق؛ تملک: مصطفی حسینی صفائی خونساری به تاریخ رجب 1367 و مهر «مصطفی الحسيني» (بیضی)، علی بن احمد بن زین الدين و مهر «علی بن احمد بن زین الدين» (مربع)؛ مهر: «محمد الطباطبائي» (بیضی)، «عبدالله الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 213 گ، 28 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 7- 267]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 916
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 121]
انجام: و ذلك أنه لو کان الأمر علی ما ذکرتم للزم تکلیف ما الايطاق لان الحكم اذا وضح له دلیله یجب علیه العمل به ...
جلد اول و فقط مقدمه کتاب را دارا ست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود 1225ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 20گ (45ر – 64پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 28 - 271]
جلد پنجم، از کتاب المزار تا پایان کتاب المكاسب؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علینقی، تا حدود 1231ق؛ جلد: تیماج، 153گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [مختصر ف: - 568]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علینقی، تا: چهارشنبه 17 جمادی الثاني 1231ق؛ جلد: تیماج، 255 گ، 25 سطر، اندازه: 30×21سم [مختصر ف: - 568]
جلد هشتم و مشتمل بر کتاب فرائض و مواریث؛ خط: نسخ، کا: حسین بن حسن بن علی بن علی واعظ، تا: 3 شعبان 1231ق؛ مصحح؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی و مهر «ریحان الله بن جعفر الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 151گ، 28 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 7 - 268]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 920
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 124]
جلد پنجم ؛ خط: نسخ، کا: فتحعلی بن علی نجف آبادی، تا: رجب 1240ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن صالح بن محمد حسین به سال 1296، محمد باقر بن محمد تقی (نجفی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 200گ، 23 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2 - 455]
آغاز: الحمدلله الذي أوضح عن شرایع احکامه باخبار اهل البيت علیهم السلام؛ انجام: و أن یحشرنا في جوار ائمتنا و ساداتنا و یعفو عن جرائمنا و سیاتنا و یجعل ما بقی من ایام العمر مقصورا علی رضاه مصر وفا عما سواه. جلد ششم و از کتاب التجارات تا آخر شرح. تأليف این جزء دوشنبه 12 ربیع الثاني 1099 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد قاسم، تا: چهارشنبه 23 شعبان 1245ق؛ جلد: تیماج مذهب، 277 گ، 31 سطر، اندازه: 29/5×20سم [ف: 26 - 196]
سی و شش برگ اول این نسخه از کتاب نکاح است که بقیه آن نوشته نشده، و باقی نسخه همان جلد دوم در احکام اموات است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالصمد بن سرور بن ناصر بن جامع، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 1252ق؛ بنا بر تصریح مؤلف در پایان، به روز دوشنبه دهم ربیع الاول 1092 کنار شط حویزه به خدمت مولی فرج الله به پایان برده؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 107گ، 26 سطر، اندازه: 21 ×30 سم [ف: 7 - 266]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 913
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 120]
آغاز: بسمله. الحمد لله، و بعد فان اقل العباد عملا و اکثرهم زللا نعمت الله الحسيني الجزايري یقول انی لما وفقت بحمده تعالی لاتمام ما سبق من شرح هذا الكتاب الجليل و هو ثلاث مجلدات طلبت من الطافه؛ انجام: کما یظهر من کتب الرجال، نعم یکون التقية فیه راجعة الى التقية في النقل لا الفتوى، کما لا یخفی بیانه
جلد سوم کتاب (جزو 3 و 4 و 5)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر، تا: جمعه 8 صفر 1255ق؛ از روی خط اصل نوشته شده؛ مقابله شده؟ 307گ، 31 سطر (22×12)، اندازه: 19×30 سم ف: 14 - 251]
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي اوضح عن شرایع احکامه باخبار اهل البيت علیهم السلام و الصلاة علی من ارسل لتبلیغ الدين القويم الى الخاص و العام و بعد؛ انجام: و الاجماع انما وقع علی انه من اعتق شخصا له في عبد و کان موسر اقوم علیه حصة شریکه و کذلك الاخبار انما وردت علی ذلك و العلامة طابثاه في لف اختار قول الشيخ
جلد دوم (جزو ششم) شرح از «تجارات» تا کتاب «عتق»؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر، تا: 1257ق؛ مجدول مذهب؛ 194گ، 31 سطر (12×22)، اندازه: 30×9سم [ف: 14- 250]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم ظلنا في ظلال عرشك یوم لا ظل الا ظلك هذا ما أردنا شرحه من الجزء الثالث من شرحنا علی التهذيب و یتلوه الجزء الرابع و فیه کتاب الصلاة ان شاء الله تعالی.
جزء اول و دوم و سوم کتاب و شامل بحث طهارت است؛ خط: نسخ، کا: فتحعلی بن محمد کریم خان زند، تا: دوشنبه 23 جمادی الثاني 1258ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج مذهب، 27 سطر، اندازه: 32×20/5 سم [ف: 26 - 194]
فقط مقدمات کتاب آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جواد بن محمد حسن دهنوی سمیرمی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 35گ (111پ -145ر)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 8 - 368]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجعل هذا الشرح نافعة للطلاب و جنة واقية یوم یقوم الحساب. وقع الفراغ من هذا الشرح عصر یوم الثلاثاء اواخر شهر ربیع الثاني سنة الثالث و التسعين بعد الالف الهجرية.
جلد اول (جزو 1-5) مشتمل است بر مقدمه که دارای 8 مطلب است و چند بخش و مسئله و سپس شرح با عنوان های «قوله»؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد جعفر، تا: 55-1275ق؛ مجدول مذهب؛ 378گ، 31 سطر (22×12)، اندازه: 30×19سم [ف: 14 - 249]
نسخه اصل: نسخه آقای فروزانفر بی کا، تا: 1293 ق [فیلم ها ف: 1- 739]
تا مجلد 2 است در زیادات کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؟ مقابله شده با اصل شارح «قدس سره)»؛ جلد: تیماج، 347گ، 29 سطر (23×12/5)، اندازه: 28×19سم [ف: 17 - 330]
آغاز: و علیه الشيخ في المبسوط و ابن حمزة، الثاني ما حکی عن ابن الجنيد من التعدد
جلد هفتم کتاب و از احکام طلاق تا اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: احمد بن مرتضی حسینی تبریزی میلانی؛ جلد: تیماج قرمز، 147گ، 23 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 13 - 41]
آغاز: برابر، انجام: و هنا یراد المظلل علیه اللهم ظللنا في ظلال عرشك یوم لا ظل الا ظلك ... جلد اول کتاب از آغاز تا احکام اختصار و به تاریخ شنبه 19 شعبان 1091 به پایان رسیده، و جلد دوم که از احکام تلقین شروع شده و به آخر احکام اموات پایان می یابد [این عبارت «هذا ما اردنا شرحه من الجزء الثالث من شرحنا علی التهذيب و یتلوه الجزء الرابع و فیه کتاب الصلاة» در پایان نسخه حاضر آمده ولی به نظر درست نمی آید؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 282گ، 27 سطر، اندازه: 20/5 ×30 سم [ف: 7- 265]
از اول فرائض تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با نسخه خط مصنف مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [اوراق عتیق: 1 - 272]
کتاب حج است که اواخر جمادی الاول سال 1095 در شوشتر پایان یافته؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن شیرازی، بی تا؛ مصحح؛ 136 گ، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 15 - 335]
gāyat-ul marām fī š.-i šarāyi'-il islām
صیمری، مفلح بن حسن، - 900؟ قمری
saymarī, mofleh ebn-e hasan (- 1495)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
از جمله گزارش های خوب شرایع است با عنوان «قال - اقول» که تردیدات اصل را شرح نموده و مسائل خلافیه را توضیح داده است و از خود فروعی بر آن افزوده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا الى الاسلام وانعم علینا بالتکلیف المودى الى دار السلام التي تشارك فیها الباري ...
انجام: فأسال الله أن یتقبله باحسن قبول و یبلغ فیه المأمول ...... و النقطع الكلام حامدین لله رب العالمين و مصلین علی محمد و آله
الطاهرين الذريعة 20/16 شماره 73 و 329/13؛ دنا 767/7 -768 (21 نسخه)]
آغاز: ینشرح الخاطر مع ان قصیر الباع في هذه الفصاحة قلیل ما یصحبنی من البضاعة؛ انجام: و نصف سدسها و مهر المثل غیر محسوب علیها فلا یجب مقابلة شیء للورثة از آغاز تا پایان کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، کا: ناصر بن علی بن سعید بن علی بن حسین بن ابی اسماعیل، تا: 13 محرم 924ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح: مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)، «عبده الراجي محمد هادی بن احمد» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 248گ، 24 سطر، اندازه: 13×23/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1034]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 2 رمضان 956ق؛ مصحح؛ تملک: مظفر الدين بن محمود بابالدشتی اصفهانی و مهر «العبد الأقل مظفر الدين» (دایره)؛ مهر: «محمد هاشم»، «عبده کلب علی»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين علی اکبر»؛ جلد: مقوایی، 536گ، 19 سطر، اندازه: 15/5 × 22/5سم [ف: 6 - 2974]
انجام: و هذا ما قصدنا ایراده في هذا الكتاب ... و انا التمس من اولی الأذهان الصافية ... النظر اليه بعین الانصاف ... و لنقطع الكلام حامدین لله رب العالمين و مصلین علی محمد و آله الطاهرين (و افق الفراغ من تسویده و بیاضه و تحریر الفاظه ... و کتبه لنفسه العبد الجاني ... محمد بن فضل الله بن عذار الكعبي اصلا و النجفي مولدا و الجزائري منشأ و محتدا و ذلك في صبح یوم الخميس غرة ربیع الاول سنة اثنی و ستین و تسعمائة ... و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا).
خط: نسخ و تعلیق، کا: محمد بن فضل الله بن عذار کعبی نجفی جزائری، تا: پنج شنبه 1 ربیع الاول 962ق؛ آغاز در گ 25ر (در نماز آدینه): «و العدم لعموم المنع حالة النداء. الرابع لو کان احد المتبايعين مخاطبا بالجمعة دون الآخر ... قال قدس الله روحه: «اذا لم یکن الامام موجودا ... اقول: اذا امکن في حال الغيبة اجتماع العدد في الجمعة و الخطبتان استحب الاجتماع و ایقاع الجمعة بنية الوجوب و یجزی عن الظهر»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 369گ، 21 سطر (17×12)، اندازه: 26×19سم [ف: 5 - 1952]
خط: نسخ، کا: غیاث الدين علی بن حسین بن مرتضی حسینی، تا: 24 ربیع الاول 966ق؛ تملک: محمد بن محمد شریف مازندرانی علی بن شیخ شمس الدين خادم؛ کاغذ: سمرقندی، 266گ، 29 سطر (10/5 × 17/5 )، اندازه: 26×18/5 سم [ف: 17 - 58]
از حواله تا نکاح است و می رسد به دیات المنافع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 968ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مقابله شده؛ واقف: ملا اسماعیل، اواخر ربیع الاول 1222؛ کاغذ: سمرقندی، 161گ، 27 سطر (18×12)، اندازه: 24×17سم [ف: 16 - 688]
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: عیسی بن علی بن سیف صیمری، تا: 22 جمادی الثاني 968ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 233 گ، 30 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 1- 219]
آغاز: بسمله، کتاب النكاح قال رحمه الله النكاح مستحب لمن تاقت نفسه من الرجال والنساء؛ انجام: فانه من فضله یقبل اليسير و یجازی علیه بالکثیر و النقطع الكلام حامدین الله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. مشتمل است بر: کتاب النكاح تا کتاب الديات؛ خط: نسخ شکسته، بی کا، تا: شنبه 10 صفر 983ق، مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد میرزا شروقی، محمد بن عبدالله جزایری، محمد شبر حسینی و محسن بن تقی ملا کتاب؛ واقف: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج، 217گ، 21 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 20 - 358]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 77
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 599]
آغاز: برابر؛ انجام: الرضاع و النظر لحصول المشقة بالتحرز منه أما النظر اليه غیر حالة الرضاع و النظر الى البدن فیه خلاف از احکام عبید تا احکام قصاص؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «ورفعناه مكانة علیا» (مربع)؛ جلد: تیماج، 174گ، 21 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 16 - 239]
آغاز: کتاب النكاح قال رحمه الله النكاح مستحب الخ اقول المشهور استحباب النكاح للقادر علیه، انجام: قلت من يأخذ دینه قال الامام هذا لله و اجیب بعدم .. از کتاب النكاح تا اواخر دیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: «حسین بن کمال الدين ابزر حسینی حلی»، «ابن شیخ عبداللطیف بن حسین بن محیی الدين محمد جامع عاملی»، «محمد حسین شراره» به سال 1119، «ابراهیم بن شیخ خزعل»؛ جلد: تیماج، 208گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1034]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنقطع الكلام حامدین لله رب العالمين و مصلین علی محمد و آله الطاهرين فرغ من کتابته الفقير إلى الله الغني محمد بن شیخ سعد یوم الاحد سنة
خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ سعد، تا: قرن 11؛ تملک: ابی طالب محمد موسوی به تاریخ 1292؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 191گ، 27 سطر (23×15)، اندازه: 30×20سم [ف: 11 - 243]
آغاز: برابر؛ انجام: اصاب و هو کافر فلا یعقل عنه المسلمون و ما استحسنه المصنف اختیار فخر الدين لما قاله المصنف و هو المعتمد هذا آخر ما قصدنا ایراده في هذا الكتاب.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی حسینی، تا: 12 جمادی الثاني 1037ق؛ 333گ، 25 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 26 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: واتبع قول امیر المومنين علیه السلام لاتنظر الى من قال وانظر إلى ما قال فان الرجال تعرف بالحق ولا یعرف الحق بالرجال عرف فضل هذا الكتاب علی ما سواه ...
خط: نسخ، کا: طالب بن حاجی ربیع، تا: چهارشنبه 7 شعبان 1074ق؛ جلد: تیماج، 229گ، 30 سطر، اندازه: 30×21سم [ف مخ: 4 - 1422]
آغاز: بسمله کتاب النكاح قال رحمه الله النكاح مستحب الخ اقول المشهور استحباب النكاح للقادر علیه؛ انجام: و یبلغ فیه المأمول فانه تعالی بفضله یقبل اليسير و یجازی علیه بالکثیر و لنقطع الكلام حامدین رب العالمين و مصلین علی محمد و آله الطاهرين. جلد دوم، از آغاز کتاب النكاح تا پایان کتاب الديات؛ خط: نسخ، کا: ساعد بن مفلح، تا: شنبه 27 ربیع الأول 1075ق؛ از روی خط پسر مؤلف کتابت شده، مصحح، جلد: تیماج مشکی، 211گ، 19 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 6 - 2975]
آغاز: برابر، انجام: و مهر المثل غیر محسوب علیها فلا یجب في مقابلته شیء للورثة. شامل: کتاب الطهارة تا کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، کا: عبد محمد بن مساعد بن بدیع، تا: 7 ربیع الثاني 1084ق؛ افتادگی: انجام ؛ محشی؛ تملک: سید عبدالله بن محمد رضا شبر؛ واقف: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج ماشی، 162گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20 - 356]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 77
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 599]
آغاز: ما یدل علیه اصول المذاهب من الأصول المسلمة و الاطلاقات المسلمة و الانسب مثله
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 312 گ، 22 سطر، اندازه: 29×18/5 سم [ف: - 22]
از طهارت تا احکام عتق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13
148گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 1- 165]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول وجه اختیار الشيخ أنه ذمی و هو مسلم فلا یعقل عنه الكفار و اصاب و هو کافر فلا یعقل عنه المسلمون و ما استحسنه المصنف اختار فخر الدين لما قاله المصنف وهو المعتمد. و هذا آخر ما قصدنا ایراده في هذا الكتاب و الحمدلله رب العالمين ... و النقطع الكلام حامدین لله رب العالمين و مصلین علی محمد و آله الطاهرين. از آغاز تا آخر دیات؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد ابراهیم خوانساری، تا: پنج شنبه 15 ذیقعده 1233ق؛ از روی نسخه ای که بسیار مغلوط بوده، دارای یک سرلوح، مجدول مذهب؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مذهب، 210گ، 31 سطر (20×11/5)، اندازه: 19/5 × 29/5سم [ف: 1 - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذا علی القول یمنعه من الديه و علی القول بالارث مطلقا
از اول تا اواخر شرح این جمله: «و کذا لو قتل الولد اباه خطاء»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 296گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 568]
آغاز: برابر؛ انجام: لاختصاص هذا الحكم بالامام او نایبه از اول کتاب تا آخر مبحث «امر به معروف»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 107گ، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5- 569]
gayat-ul maram fi fada'il-i amir-il-mu'minin
شیعی سبزواری، حسن بن حسین، - 795 قمری
šīʻī sabzevārī, hasan ebn-e hoseyn (- 1393)
این کتاب در فضایل علی علیه السلام و اهل بیت علیهم السلام است که با استفاده از روایات عامه و خاصه نوشته شده است. مؤلف از فضل بن شاذان و کتاب او «مأة منقبة من مناقب امیر المؤمنين و الائمة من ولده» متأثر است به گونه ای که غاية المرام او به جهت تعداد روایات که 112 روایت است و هم به لحاظ ساختار مطالب با کتاب «مأة منقبة» هماهنگ است و حدود یک سوم از احادیث غاية المرام، همان احادیث آغازین «مأة منقبة» است. روایات غاية المرام با حذف اسانید است که از مصادر عامه و شیعی نقل شده است. مرحوم امین (صاحب اعیان الشيعة) معتقد است که سید هاشم بحرانی، کتاب خود «غاية المرام و حجة الخصام في تعیین الامام من طریق الخاص و العام» را از شیعی سبزواری وام گرفته (أعيان ج 5، ص 51) است.
آغاز: الحمدلله الواحد في ملکه العالي في دنوه القريب في علوه الأول في دیمومیته الاخر في از لیته الظاهر في عجائب قدرته الباطن بجلال عزته القادر علی فطرة خلقه العالم بجمیع بریته و الصلاة علی نبیه المبعوث الى كافة جبلته و آله و عترته. اما بعد فهذه اخبار روتها ثقات الأنام من النبي (صلی الله علیه و آله) في فضائل علی و ذریته الكرام علیهم افضل التحية و السلام حمغها الحسن الشيعي
السبزواري و سماها غاية المرام و الحمد لله رب العالمين ...
انجام: عن مجاهد عن ابن عباس في قوله مرج البحرين یلتقیان قال علی و فاطمة و بینهما
چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر ششم، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، 1380ش، با تصحیح علی رضا هزار [الذريعه 21/16]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19560
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: علی بن حسن کرمانی، تا: 930ق؛ اهدایی رهبری، خرداد 1373 [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 519]
gāyat-ul marām fi ma'rifat-il mawārīţ wa-s sahām
حسن بن اسدالله، ق13 قمری
hasan ebn-e asad-ol-lāh (- 19c)
تاریخ تأليف: اواخر ربیع الاول 1270ق
رساله ای است در بیان ارث و طبقات وارثین، در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه». مؤلف این کتاب را از کتاب مفصل
خود به نام «الانوار» خلاصه نموده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3930
آغاز: الحمدلله المبدع بلا عناء الوارث بعد الغناء و الصلاة و السلام علی محمد خاتم الانبياء و عترته النجباء الأمناء؛ انجام: ما أجمل في هذه الرسالة فعلیه بکتابنا الكبير الموسوم بالانوار فانه اتی علی الغاية و تجاوز بحمد الله النهاية ...
خط: نسخ، کا: حسین کاظم راشد نجفی العفي، تا: 16 رجب 1270ق، جهت سید علی بن ابی الحسن عامرلی؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 82گ، اندازه: 21×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1035]
gāyat-ul marām wa hujjat-ul ×iņām fī ta'yīn-il imām min tariq-il ×as wa-1 am
بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107؟ قمری
bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 1103ق
کتابی در اثبات امامت و خلافت حضرت علی بن ابیطالب و یازده فرزند او علیهم السلام موافق اخبار اهل سنت و شیعه امامیه با ذکر روات آنها و مشتمل بر دو «مقصد» است: مقصد 1. در تعیین امام و نص بر او و آنچه متعلق بدان است در 67 باب که روز هشتم ذیحجه 1100 به پایان رسیده؛ مقصد 2. اوصاف امام و تصریح به آن و ذکر فضائل اهل بیت و پیروان و دوستان ایشان در 382 باب. پس از اتمام کتاب دو رساله جاحظ را که صاحب کشف الغمه در کتاب خود آورده و دلیل بر امامت و خلافت بلافصل حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام) و تفضیل بنی هاشم بر سایرین است نقل مؤلف نیز در این کتاب چنان که رویه ایشان است فقط به نقل اخبار قناعت کرده و کوچکترین اظهار نظری ننموده اند. فهرست مفصل ابواب کتاب را ظاهر خود مؤلف مرتب کرده و قبل از شروع به کتاب نوشته اند. (ابن یوسف)
آغاز: بسمله الحمد لله الذي أحصى کل شیء في امام مبین و قرنه بالقرآن ... اما بعد فیقول ... هاشم بن سلیمان ... فانی ذاکر في هذا الكتاب
چاپ: مشار عربی، ص 647؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1272ق، رحلی، 719421ص
شرح و حواشی:
1- كفاية الخصام في فضائل الامام؛ دزفولی، محمد تقی بن علی (1295-1223)
2- غاية المرام (مختصر)؛ آقا نجفی، محمد تقی بن محمد باقر (1331-1262)
آغاز: برابر، انجام: لولا أن هدانا الله و الحمد لله رب العالمين ...... و کان الفراغ من تصنیف ... علی ید مصنفه ... بالیوم الرابع و العشرين من شهر الله المعظم شهر رمضان لسنه الثالثه و المائة و الالف ... سلم کثیرا.
خط: نسخ خوب و ریز، کا: علی بن سلیمان بن علی بن سلیمان جمری بحرانی، تا: 1103ق؛ با دستخط علامه مجلسی و فرزندش عبدالله و نیز مولی علی نوری، مجدول؛ تملک: ضیاء الدين محمد بن محمد علی، فخر الدين نصیری امینی، حورا نصیری امینی؛ 975 ص (2-976)، 31 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 50 - 151]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد مبارک بن حسین الساري بحرانی، تا: پنج شنبه 10 ذیقعده 1106ق، 414گ (1پ -414ر)، اندازه: 31×23سم [ف: - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: انتهی کلام ابی علی الطبرسي ... و الحمدلله رب العالمين أولا و آخر.
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن مبارک بن حسین الستاري بحرانی، تا: 14 صفر 1111ق؛ دارای سرلوح؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد (فرهاد میرزا) به تاریخ 8 ربیع الاول 1294، علاء الحكماء عبدالحمید ثقفی به تاریخ رمضان 1339؛ جلد: تیماج، 358گ (10پ -1367)، 31 سطر، اندازه: 20/5× 30 سم [ف: 3 - 285]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام جلد اول: قال رسول الله صل الله علیه و
آله النجوم امان لاهل السماء و اهل بیتی امان لامتی فاذا ذهب النجوم ذهب أهل السماء و اذا ذهب اهل بیتی ذهب أهل الأرض تم الجزء الأول. و فرض طاعتنا في کتابه و اقرننا بنفسه و بنیه من بعده في غیر آية من القرآن و الله جعل محمد انبیا اجتباه في کتابه المنزل ثم أمر الله حین اشهد نبیه علیه السلام جلد اول از آغاز کتاب تا نیمه باب 21)؛ خط: نسخ، کا: علی بن عیسی بن علی بن حاجی بن مسلم طعار فارسانی بحرانی خطی، تا: 1181ق؛ تملک: یاسین بن عباس بن عبدالله بن هاشم بن علوی موسوی در تاریخ 1325ق؛ جلد: تیماج، 316 گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: - 76]
آغاز: اجتباه في کتابه المنزل ثم امرالله حین اشهد نبیه علیه السلام أن یبلغ ذلك عنه فبلغهم کما أمره و انهم احق بمجلس رسول الله و بمکانه و ما سمعتم من حین بغثنی ادامه جلد اول (از نیمه باب 21 تا پایان جلد اول)؛ خط: نسخ، کا: علی بن عیسی بن علی بن حاجی بن مسلم طعار فارسانی بحرانی خطی، تا: 18 جمادی الاول 1181ق؛ تملک: حسین بن احمد بحرانی، یاسین بن مرحوم سید عباس موسوی در 1353ق؛ جلد: تیماج مذهب، 301گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: - 77]
خط: نسخ، کا: محمد باقر اصطهباناتی، تا: سه شنبه 15 ذیقعده 1263ق، به دستور حاج میرزا محمد رضای شیرازی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 36 سطر (11×22)، اندازه: 31×18سم [نشریه: 3- 201]
آغاز: برابر مقصد اول؛ خط: نسخ، کا: سید حسین هندی، تا: 1267ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 425ص، 21 سطر، اندازه: 22×34/5سم [ف: 1- 287]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أحصى کل شی في امام المتقين بالقرآن و جعلهما نظرین از مقصد دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: سید حسین هندی، تا 1267ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 409ص، 21 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 1- 287]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أحصى کل شی في امام المتقين بالقرآن وجعلهما نظرین این نسخه بقیه مقصد دوم و تا آخر کتاب است؛ خط: نسخ، کا: سید حسین هندی، تا: 1268ق، واقف: سپهسالار؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 434ص، 21 سطر، اندازه: 34/5×22سم [ف: 1- 287]
gāyat-ul marām (m×.)
آقا نجفی، محمد تقی بن محمد باقر، 1262-1331 قمری
āqā najafi, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (1846 - 1913)
وابسته به: غاية المرام و حجة الخصام في تعیین الامام من طریق الخاص و العام؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)
غاية المرام و حجة الخصام» از کتاب های مشهور سید هاشم بحرانی می باشد که در آن روایت های مربوط به تعیین امامان دوازده گانه (علیه السلام) از طریق شیعه و اهل سنت گرد آورده شده است. در کتاب حاضر روایت هایی که از طریق اهل سنت روایت شده به ترتیب اصل با حذف اسانید آنها، انتخاب شده و در حاشیه آنها را به فارسی برگردانده است. در نسبت این ملخص به آقا نجفی اصفهانی باید تحیقیق بیشتری شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4410
آغاز: الباب الأول في قوله تعالی انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس ... الحديث الأول من مسند احمد بن حنبل، انجام: الثامن ابن ابی الحديد في شرح نهج البلاغة و هو من أعيان علماء العامة من المعتزلة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ روایت ها در حاشیه به فارسی ترجمه شده؛ جلد: تیماج مشکی، 182 گ، 18 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 12 - 11]
gāyat-ul mas’ūl wa nihāyat-ul ma’mūl
یزدی، عبد السميع بن محمد علی، ق13 قمری
yazdī, ‘abd-os-samīó ben mohammad ‘alī (- 19c)
تاریخ تأليف: 1252ق؛ محل تأليف: کربلا
کتابی است در علم نحو حاوی یک مقدمه در تعریف علم نحو و موضوع آن و بیست و یک «اصل» در مباحث مختلف نحوی به انضمام مطالب دیگر از قبیل خواص حمل و انواع آن
آغاز: هو بسمله. الحمد لمن کفی ... و بعد فیقول ... نظام الدين عبدالسمیع بن محمد علی بن احمد اليزدي انه قد سئلنی جمع من الاخوان ... حین قرائتهم علی بعض الكتب النحوية ... ان اجمع لهم ما یهم معرفته في النحو في غاية الاختصار ... و سمیته بغاية المسئول و نهاية المأمول و رتبته علی مقدمة و اصول انجام: و یجعلونها محلا من القبول و کان الفراع في الليلة العشرين من شهر رمضان المبارك من سنة اثنین و خمسین و ماتین بعد الألف ... في کربلا ... و انا ... عبد السميع بن محمد علی بن احمد اليزدي عفی الله عنهم بحق محمد و آله.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1252ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج،
92گ، 15 سطر (10×5)، اندازه: 16×10سم [ف: 12 - 2901]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترتیب الأصول التي تقف عند الفحول.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 18 سطر (5/5×11)، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 3 - 128]
آغاز: برابر؛ انجام: الف درهم الثاني عشر بین الحرف الناسخ لما دخل علیه.
خط: نستعلیق شکسته، کا: استرابادی، محمد نبی بن کل محمد، تا: 1263ق [رایانه]
gāyat-ul mas’ūl wa nihāyat-ul ma’mūl fi ‘ilm-il uşūl = taqrīrāt-u fāļil-il ardakānī
شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی، 1255 - 1315 قمری
Šahrestānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (1839 - 1898)
تاریخ تأليف: 1281ق
تقریرات اصولی مرحوم محمد حسین بن محمد اسماعیل، معروف به فاضل اردکانی (- 1302 ق) است که از سوی یکی از شاگردان وی، میرزا محمد حسین شهرستانی مرعشی، صاحب غاية التقريب. این تقریرات به سال 1272ق آغاز و در سال 1281 ق به انجام رسیده است.
چاپ: مشار عربی، ص 647؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1308- 1311ق، وزیری، 456ص
[اعیان الشيعة 132/4؛ الذريعه 22/16]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14928/2
آغاز: بسمله، اصل في الاوامر و الكلام في مقامین، احدهما في مادة الامر و الثاني في هیئته و وجه ذکرهما في علم الاصول، كثرة وقوع الاختلاف فیهما، فلا یرد ان مسائل العلم ما کان موضوعه موضوع العلم او نوع منه؛ انجام: مثل قوله: رفع عن امتی تسعة حکم الموضوع غیر مذکور و هو الأدبار و المواخذة، مع انهم عدوه من المنطوق الغير الصريح و کذا قوله و لا تقل لهما اف.
خط شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی، تا: اواخر قرن 13، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 30گ (375-1346 پ)، 17 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 37 - 578]
gayat-ul mustaq fi marifat-i wad-il awfaq
سناری، محمد
sonārī, mohammad
رساله ای است در وضع اعداد وفق و موازین حروف، مشتمل بر سه «مقاله» و یک «خاتمه»: مقاله 1. بیان وضع اوفاق طبیعی، در سه فصل؛ 2. بیان اصول اوفاق و وضع اسما و آیات، در سه فصل؛ 3. عمل اوفاق و استخراج نتایج آنها؛ خاتمه در شرایط خلوت.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6957
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أودع في الحروف اسرار او حکم و خصا من شاء بمعرفتها من القدم و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد خیر الامم و علی اله و أصحابه؛ انجام: و ان کان مائیا ... قیبا من الماء قال مؤلف ... الاستاذ الحاج محمد السناري قد تمت هذه الرساله في اول شعبان سنه 1214 هجریه و کان تمام رقمها ليلة الأربع بعد صلاة العشا الاخيره و الله اعلم
خط: نسخ بدخط، بی کا، تا: 1214ق؛ مجدول، مصحح، در پشت صفحه آغازین رساله از مؤلف با عنوان «الحاج احمد سنار» و در پایان متن کتاب با عنوان «الحاج محمد السناري» یاد شده، که چون عنوان اخیر در پایان خود متن بود آن را ملاک گرفته و سرشناسه قرار دادیم؛ جلد: روغنی مذهب، 10گ، 24 سطر (18×10)، اندازه: 26/7×17/5 سم [رایانه]
و منهج المرتقي عرفان و تصوف / عربی
gayat-ul matlub fi mahabbat-il mahbub wa ma×raj-il muttaqi wa manhaj-il murtaqi
نابلسی، عبد الغني بن اسماعیل، 1050 - 1143 قمری
nābolosī, 'abd-ol-qanī ebn-e esmāʻīl (1641 - 1731)
تاریخ تأليف: یک شنبه 3 ربیع الاول 1099 ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5491 ف
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 33 MaVI؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 161]
gayat-ul matlab fi marifat-il wajib wa-1 mandib
نیشابوری، لطف الله بن عبدالملکی، - 816؟ قمری
neyšābūrī, lotf-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-malek (- 1414)
اهداء به: شیخ شهاب الدين ابو صالح احمد جزینی در اعتقادات به روش شیعی و استفاده شده از آیات و روایات، و مختصری در فقه، و مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: في فضل العلم و طلبه و ما أعد لطالبه؛ باب 1. الواجب العقلي و ما یتقدمه و یقارنه؛ باب 2. الواجب النقلي؛
الخاتمة: في المهم من الدعوات و الفوائد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4141
آغاز: الحمدلله الواجب وجوده السائغ علی سائر مخلوقاته فضله وجوده الموصوف بالازلية و الابدية و القدم جلد اول کتاب و مشتمل بر مقدمه و باب اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: عماد الدين علی شریف قاری استرآبادی، محمد مؤمن بن محراب الشريف، حاجی سلمان حریشی به تاریخ 1048 در اصفهان؛ جلد: تیماج، 241گ، 17 سطر، اندازه: 14/5 ×21سم [ف: 11 - 159]
gāyat-ul magnam fi-l ism-il aʻzam
ابن دریهم، علی بن محمد، 712 – 762 قمری
ebn-e dorayhem, ‘alī ebn-e mohammad (1313 - 1361)
در حروف است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اسمه الأعظم المكنون عن غیر اصفیائه مکتوم مصون سبحانه انما أمره اذا أراد شیئا أن یقول له کن فیکون
انجام: القوى القادر الصبور و لعله ترکها عن قصد و الله اعلم. و هذا آخر ما اوردناه في هذا الكتاب جعله الله خالصا لوجهه الكريم
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4245؛ بی کا، تا: احتمالا قرن 9؛ مصحح: 36ص (1-36)، 15 سطر [عکسی ف: 3 - 60]
آغاز: برابر؛ انجام: عن أصحاب رسول الله المؤمنين اجمعین و الحمدلله وحده.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، اللمعة النورانية في الاسماء الحسني از تونی و علم الاسماء از بسطامی و شمس الجمال و بدر الكمال في الحروف و الأسماء و سر الاسرار ضمیمه اند؛ اهدایی: مرحوم حاج آقا محمد ایرانی؛ جلد: ساغری [الفبائي: - 417]
gāyat-ul maqșūd fi hukm-i zawjat-il mafqūd
خوئی، علی بن علیرضا، 1292 - 1350 قمری
×u', 'ali ebn-e all-reza (1875 - 1932)
رساله ای فقهی است در بیان حکم زنی که همسر وی مفقود شده باشد. مؤلف با استفاده از دیدگاه های فقیهان شیعه و منابع حدیثی امامیه بدین موضوع پرداخته است. یاد آوری می شود: وی قاضی عصر خویش بوده و مورد مشابهی را طلاق داده، سپس شوهر اول زن یافت شده آنگاه زن و شوهر دومش را به قتل رسانده بود، از این رو عرصه برای وی تنگ شده و او را از شهر اخراج نمودند، سرانجام در بندر شرفخانه در غربت درگذشت. وی استاد مرحوم سید جلال الدين محدث ارموی بوده و عالم جامعی بوده است، دارای تأليفاتي است که در کتاب «کشف الكربة» محدث ارموی آمده است. نسخه موجود به جز موضوع فوق به چند فرع فقهی از جمله (زکات و قرض) نیز پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14585/1
آغاز: بسملة، سؤال، هل لزوجة المفقود اذ غاب عنها الزوج سنین عديدة ولم تجد أحدا ینفق علیها و تلك المدة المديدة و قد بلغ أمرها مضیق الخناق لفرط الإشتياق طریق الى التخلص عن الحيرة ... الجواب ... فهذه و جيزة کتبتها بعنوان الجواب؛ انجام: و کذا من هذا القبيل ف يصورة إشتراط تأدية القرض في غیر محل الإستدانة فلا یجوز له المطالبة في تلك المحل الى غیر ذلك من الموارد التي یحرم المطالبة فیها فان ذلك کله راجع المنع الموقتي من المطالبة لا الى المنع المطلق ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1342ق، جا: ارومیه؛ مصحح؛ 40گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×7 سم [ف: 36 - 648]
غاية المن و معراج القرب و اللقاء = غاية المني / گوناگون / عربی
gāyat-ul mann wa miérāj-ul qurb wa-l liqā'
اصفهانی، میرزا مهدی، 1303 - 1365 قمری
esfahānī, mīrzā mahdī (1886 - 1946)
مطالبی است اخلاقی در ترغیب به عبادات، ذکر خدا و لقاء رب و اسرار نماز با بیان احادیثی مناسب، در سه «مقام»: 1. العبادة و العبودية؛ 2. کشف حقيقة الصلاة؛ 3. لزوم معرفة الله بالآیات.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فانه لما کان من أعظم ما بشر به القرآن المجيد بلسان الرسول الكريم لقاء رب العزة جلت عظمته ...
انجام: کان علی صاحبهما اعادتهما وهی الفرض الاقل وهی اول ما افترضت عنه الزوال یعنی صلاة الظهر.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 10ص (91-100) [الفبائي: - 417]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1216/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن رمضانعلی دامغانی خدایی، تا: 23
ربیع الثاني
1363ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 8گ، اندازه:28×20سم [ف مخ: - 140]
gayat-ul muna fi tadbir-il marda
مدرس حسن، ق 11 قمری
modarres hasan (- 17c)
اهداء به: ابراهیم پاشای وزیر تاریخ تأليف: 1098ق
ترجمه ترکی کتاب طب کیمیایی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10976
آغاز: الحمدلله الذي تعالی ذاته عن العلل و المعلومات و تقدس عن لوازم و المتحيزات؛ انجام: لوحش الله اولدی زیبا شرح طب کیمیوی
خط: نسخ، کا: علی بن مصطفی باب میدانی، تا: ربیع الثاني 1181ق؛ مجدول؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: تیماج، 111گ، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 19 - 368]
gāyat-ul munā fī š.-i asmā’-il-lāh
باغنوی شیرازی، عبدالله بن اصیل
bāgnavī šīrāzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e asīl
در یک «مقدمه» دارای چهار «قاعده» و یک «مقصود».
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي تقدس ذاته الأزليه الاغنى ...
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6616/50
آغاز: برابر؛ انجام: من قال الصور ثلثة و ثلثین مرة حصل له الوقار و الحلم.
بی کا، تا: 1072ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 56گ (229پ- 284پ)، 27 سطر (21×10)، اندازه: 31×18سم [ف: 16 - 312]
gayat-un nihaya (mu×tasar)
ابن جزری نخست کتابی به نام «النهاية الدريات» در طبقات قراء تأليف نموده که حاصل جمع دو تأليف ابوعبدالله ذهبی و ابوعمرو دانی و افزودگی های وی بود، سپس آن را گزیده ساخته و «غاية النهاية» نام نهاد که نام این دو کتاب در منابع ذکر شده است. نسخه موجود مختصر غاية النهاية است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14193
آغاز: و بعد فهذا مختصر غاية النهاية، مختصر نهاية الدرابات في اسماء رجال القراآت ... باب الالف ابان بن تغلب ... الربعي ابوسعید و یقال ابو أميمة الكوفي؛ انجام: یسر بن عبدالله بن محمد بن خلف بن اليسر بن محمد بن عبدالله بن مروان ..
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: اسماعیل بن ایوب؛ یادداشتی در مورد اینکه کتاب به خط مؤلف است، با قلم خوردگی، در حاشیه برگ 59 عبارت «فائدة توفی شیخنا ملا علیعماد الدين العجمي بیزد في حدود سنة 1990»؛ جلد: تیماج مذهب، 199 گ، 20 سطر (12×17)، اندازه: 22×16سم [ف: 769 - 35]
gayat-ul wasa'il fi marifat-il awa'il
ابن باطیش، اسماعیل بن هبة الله، 575 - 655 قمری
ebn-e bātīš, esmāʻīl ebn-e hebat-o-llāh (1180 - 1258)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1349/1 عکسی
آغاز: بسمله. و به التوفيق الحمد لله اولا واخيرة والصلاة علی محمد المبعوث الى كافة الناس بشیر و نذیر ..... و بعد فاولی الناس بنعم الله من کان لها اه؛ انجام: للمحبوب و المكروه. آخر کتاب غاية الوسائل الى معرفة الاوايل تأليف العبد الفقير إلى الله تعالی ابوالمجد اسمعیل بن ابی البركات هبة الله بن ابی الرضا بن هبة الله بن محمد الموصلي الشافعي.
نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث در استانبول، شماره 2257؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه مستهل ربیع الثاني 885ق؛ از روی نسخه مؤلف: 254گ (1-254)، 23 سطر [عکسی ف: 4 - 97]
gāyat-ul wuşūl ilā š.-i lubb-il uşūl
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: لب الاصول؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926)
تاریخ تأليف: 18 رمضان 902
شرح مختصری است بر «لب الاصول» خودش که آن کتاب مختصر کتاب «جمع الجوامع» شیخ الاسلام تاج الدين عبدالوهاب سبکی (727-771ق) است در اصول فقه و از شافعیه بوده و مشتمل است بر «مقدمه» و هفت «کتاب» و یک «خاتمه»: کتاب 1. في الكتاب و مباحث الأقوال [امر و نهی، عام و خاص، مطلق و مقید، مجمل و مبین، نسخ و خاتمه]؛ 2. السنة؛ 3. الاجماع؛ 4. القياس؛ 5. الاستدلال؛ 6. التعادل و التراجيح؛ 7. الاجتهاد؛ خاتمه فیما یذکر من مبادی التصوف.
آغاز: بسمله رب تمم بالخیر قال سیدنا و شیخنا ... الحمدلله الذي اظهر بدایع مصنوعاته علی احسن نظام ... و بعد فهذا شرح المختصرى المسمي بلب الأصول ...
انجام: فضل الله علی من شاء من عباده انه هو البر الجواد المتفضل
علی الخلق في یوم الميعاد ... و سلم تسلیما کثیرا فرغت من تأليفه ثامن عشر رمضان سنة اثنین و تسعمائة و لله الحمد و المنه علی ذلك و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم دایما ابدأ الى یوم الدين
چاپ: مصر، 178 ص 1310 ق.
[دنا 770/7 ؛ کشف الظنون /1 595؛ معجم المطبوعات العربية 284/1 -487]
آغاز: کما في قطع وقطع الحمد لله الذي وفقنا ای خلق فینا قدره
خط: نسخ، بی کا، تا: 1016ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سپهسالار؛ 177ص، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1- 596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: یعقوب بن محمد بن یونس الملك قرنی، تا: 8 رجب 1148ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی از یوسف بن رمضان به تاریخ 1193 و محمد رستم بن احمد به تاریخ 18 صفر 1155؛ 124گ، 23 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1- 472]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، تا: 19 شوال 1271ق؛ محشی؛ مهر: «معروف بنا عبدالأحد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 141گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن بدرالدین نوری الاصل، تا: 1298ق؛ مصحح، محشی از «ابن ابی شریف» و «قاضی» و «ابن ع» و «قاموس» و «مصابیح»؛ جلد: تیماج مذهب، 164گ، اندازه: 22×16سم [ف: 6 - 2975]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن عبد العزيز، تا: رمضان 1298ق؛ ضمیمه: در ابتدای نسخه 2 نامه از حضرت مولانا خالد و حضرت خواجه عبدالخالق غجدوانی و ذیل نسخه 86 بیت مثنوی به بحر رمل در اصول اعتقادات به زبان کردی، محشی با اسامی: بنانی، قاضی، محمد الوسيم، عبد القادر، لطف الله و ابن ابی شریف؛ واقف: ابوالوفا معتمدی کردستانی، شهریور 1351، جلد: تیماج خرمایی، 179گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 16 - 329]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبدالمجید مدرس، تا: 15 جمادی الاول تا 9 جمادی الثاني 1326ق؛ مهر: کاتب «محمد بن عبدالحمید»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: هندی، 207گ، 13 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [اهدائی رهبر: 11-351]
gāyat-ul wuṣūl wa īļāḥ-us subul fi š.-i mu×tașar-i muntaha-s su'l wa-l amal = š.-u mu×taşar-i ibn-i ḥājib
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
وابسته به: مختصر المنتهي = مختصر الاصول = مختصر ابن الحاجب؟ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
تاریخ تأليف: 679ق
کتاب شرحی است توضیحی بر مختصر منتهی السؤل و الأمل ابن حاجب مالکی، با عناوین «قال، اقول»، چنان که در مقدمه نگاشته است: «لما کان الكتاب الموسوم بمختصر منتهی السؤل ... قد احتوی من المسائل الشريفه و المباحث اللطيفه و الايرادات اللايحة و الاجوبه الواضحة علی ما لم یوجد في المبسوطات ... الا انه قد بلغ في الاختصار ... صرفنا الهمم في کشف اغواره و ایضاح اسراره و اظهار ما التبس فیه من المشكلات و ابراز ما استتر من المعضلات و لم یتجاوز حد الشرح في هذا الكتاب نذکر ما نعتمد علیه في المسائل بل اقتصرنا علی تحلیل معانیه». ابن حجر عسقلانی در کتاب «الدرر الكامنة في أعيان المائة الثامنة» می نویسد: «شرحه علی مختصر ابن الحاجب في غاية الحسن في حل ألفاظه و تقریب معانیه»، حاجی خلیفه در کشف الظنون ذیل «منتهی السؤل و الأمل» آورده: «و شرحه جمال الدين ... بن مطهر الحلي الرافضي في مجلدین علی طريقة الأحكام و المحصول سماه غاية الوضوح و إيضاح السبل في شرح منتهی السؤل و الأمل، قال ابن کثیر: ولا بأس به فإنه مشتمل علی نقل کثیر»، و نیز سید اعجاز حسین کنتوری در کشف الحجب و الأستار می گوید: «و قد نقل عنه كثيرة الكرماني في النقود و الردود».
آغاز: الحمدلله ذی العزة و الجلال و القدرة و الكمال ... قال بسمله، الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد فانی لما رایت قصور الهمم ... اقول النظر في اصول الفقه انما هو نظر في طرق الاحكام الشرعية ...
انجام: من هذه الترجيحات الواقعة في المركبات وفی الحدود ترجیحات ... و اصولها ما ذکرناه فهذا آخر ما اردنا ایراده علی هذا الكتاب و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد سید المرسلين
[الذريعة 24/16 و 56/14 ؛ دنا 770/7 (16 نسخه)؛ مكتبة العلامة الحلي ص 134؛ الدرر الكامنة في أعيان المائة الثامنة 40/2؛ کشف الظنون 1855/2؛ کشف الحجب و الأستار 392]
شرح و حواشی:
1- حاشية غاية السبل
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین بن احمد بن مطلوب امیری، تا: 5 رجب 691ق، جا: حله عراق؛ مصحح، مقابله شده و احتمالا بر مؤلف خوانده شده، با عبارت مقابله: «بلغت قرائة أيده الله»، تاریخ فراغت از تأليف چنین آمده: «وفرغ من نشره ... دام فضله في ليلة ثامن ... من سنة تسع و سبعین و ستمائة»؛ تملک: «فخر الدين نصیری، غلامرضا بن محمد علی آرانی» که نسخه را از ملا امین کاشی خریداری کرده؛ مهر: «عبده الراجي محمد قاسم» (بیضی)؛ 203گ، 29 سطر ( 19/5×13)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 31 - 562]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 جمادی الثاني 694ق [نشریه: 6 - 346]
آغاز و انجام: برابر از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 مصحح؛ تملک: محمد السماوي و دو نوشته ای از وی در اول کتاب در بغداد سنه 1349 از جمله چنین آورده: «والذی اظنه قویا آن جملة من هذه النسخة بخط العلامة اعلی الله مقامه نظرا لما ملکته من حظه قدس سره» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 123گ، 30 سطر، اندازه: 24×17سم [ف مخ: 1- 343]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول اختلف الناس في تجویز التقليد في العقليات المتعلقة بالاعتقاد وجود الباري ... و قال عبد الله بن الحسن العنبري و الحشوية و التعليمية یجوز ذلك و قال آخرون بتحریم النظر فیها و أن الواجب في مثل هذه المسائل التقليد و الدليل علی وجوب المعرفة أن ... فهذا آخر ما اردنا ایراده.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 68 گویا گواهی بر خواندن نسخه نزد مؤلف یا بر مقابله باشد و در زیر آن دارد: «خط الشارح رحمه الله» ؛ مهر: «فرج الله» ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز، 271گ، 25 سطر (17/5×8/5)، اندازه: 22×11سم [ف: 5 - 1706]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن محمد ملک طبری، تا: ربیع الثاني 704 ق، جا: سلطانیه زنجان؛ محشی؛ تملک: علامه مجلسی؛ مهر: «عبده شاه محمد»؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، مذهب، 229گ، 27 سطر (16×8)، اندازه: 22×12سم [ف: 3 - 1106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابی حامد بن احمد بن عزالاسلام، تا: 1 ربیع الثاني 711ق؛ مصحح: تملک: محسن رضوی در اواخر ربیع الأول 913 در مشهد رضوی؛ واقف: میرزا محسن بن محمد رضوی، 14 صفر 925ق؛ 152گ، 28 و 29 سطر، اندازه: 20×26سم [ف: 16 - 327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا کهن، بی کا، تا: قرن 9، مصحح؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ جلد: تیماج مشکی، 214گ، 24 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 16 - 328]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا - لندی 3970 کتب شرقی. تا اوایل مشتق را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 یا 9؛ مصحح 145ص [عکسی ف: 3 - 406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ جلد: تیماج، 241 گ، 25 سطر (9/5×12/5)، اندازه: 11/5 × 15/5 سم [ف: 33 - 204]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [چند نسخه - ف: 332]
از خطبه افتاده است و می رسد به مبحث عام و خاص؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1171ق؛ تملک: علی بن فرج الله جزایری، شیخ محمود فرج الله در جمادی الثاني 1234؛ جلد: تیماج، 207گ، 16 سطر (19×11)، اندازه: 28×18سم [ف: 10 - 1628]
آغاز: مجال للعقل في ایجاب الفائدة الأخروية لانها في حیز الامكان فیجوز ترتب الثواب علیه؛ انجام: او اکثر و الآخر علی اقل او مثله و جاز مع ذلك أن یتساویا بحسب الجنس أو اختلفا فیاتی ترجیحات لاتحصی ولاتعد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 جمادی الثاني؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مقابله شده؛ 204گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 25 - 275]
آغاز: و ذلك هو الفن الموسوم باصول الفقه و لما لطف الله لنا باملاء کتابی الاسرار و المناهج في المباحث العقلية و تحصیل العقايد اليقينة توجهنا بالطلب نحو املاء شیء في هذا العلم ... و سمیناه لغاية الوصول و ایضاح السبل في شرح مختصر السؤال و الامل ... بسم الله اما بعد فانی لما رایت قصور الهمم عن الاكثار و میلها الى الايجاز؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 1 رجب؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: روغنی مذهب، 468 گ، 15 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: 25 - 460]
qāyat-ol vozūh
رساله ای متوسط در اصول و قواعد تجوید و قرائت که در یک مقدمه و چهارده «باب» تنظیم شده است: مقدمه: تعریف تجوید؛ 1. استعاذه؛ 2. بسمله؛ 3. قرائت سوره فاتحه؛ 4. احکام میم جمع؛ 5. رموز قراء سبعه؛ 6. مخارج حروف؛ 7. بیان ده صفت ذاحروف تهجی؛ 8 صفات ذاتی حروف؛ 9. برخی صفات عرضی حروف؛ 10. صفات ذاتی هر حرف؛ 11. کنایه ها؛ 12. مد و قصر ... [نسخه حاضر تا باب دوازدهم را در بر دارد و از انتها ناتمام مانده است].
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 3434/3
آغاز: بنام آنکه حی لا ینام است ** ازو چیزی که میدانند نام است / از اول تا آخر ذاتش آله ** خودش از اول و آخر منزه؛ انجام: و از این جمله است مد تعظیمی در کلمه توحید که در این جمیع قرا می دهند جهت تعظیم و تنزیه و این را مد تعظیم و مبالغه می گویند و در نفی غیر تنزیه بعضی قرا مد می دهند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 15گ، 9 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 4 - 1422]
gāyat-ul hidāya
علمی، محمد بن حسن، ق 10 قمری
‘elmī, mohammad ebn-e hasan (- 16c)
وابسته به شرح هداية الحكمة = شرح الهداية الاثيرية؛ میبدی، حسین بن معین الدين (-911)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 966ق
تعالیق و حواشی مفصلی است بر «شرح هداية الحكمة» میبدی و هم متن آن. عناوین مطالب: «قال الشارح، قال المصنف، اول».
آغاز: الحمد لولی الهداية و النهاية و الصلوة علی نبیه النبيه و آله سیما اخیه الذين هم حکماء الدين و علماء اليقين ...
انجام: اقول هذا هو التوفيق بالتحقیق و الله ولی التوفيق اقول قد استراح القلم من الرقم في الأول الساعة الثانية من اليوم الثالث من الاسبوع الرابع من الشهر الخامس من السنة السادسة من العشر السابع من المائة العاشرة و قلت في التاريخ: حل شرح هداية.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: علیرضا بن محمد مؤمن ریحانی کمره، تا: شنبه 27 جمادی الثاني 1014ق، جلد: تیماج مشکی، 319گ، اندازه: 14×20سم [ف: 11 - 249]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی کوچک [میراث شهاب: س 9ش 2 - 19]
gāyat-u tahdīb-il kalām fī ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19773
بی کا، بی تا، خریداری از مریم شریفی [رایانه]
al-gaya wa-n nasiha
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī (- 1042)
تاریخ تأليف: ربیع الآخر از سال دوم قائم الزمان 409ق
نصایح و سفارشاتی است به کسانی که ندای مولای دروز را پاسخ گفته اند، سپس مرتد شده و در افعال صاحب الزمان به شک افتاده اند.
آغاز: الغاية و النصيحة توکلت علی امیر المؤمنين جل ذکره و به استعین في جمیع الأمور من عبد اميرالمؤمنين جل ذکره مولانا و مملو که حمزة ابن علی ابن احمد هادی المستجيين الى جمیع من استجاب الدعوة مولانا حل ذکره و عبادته و ادعا منزلة ...
انجام: و لا هم یحزنون بشر الباطن و یرحمنا و ایاکم و لجمیع المومنين به و الموحدين له. و الحمد و الشكر لمولانا جل ذکره ... و کتب في شهر ربیع الاخر الثاني من سنة عبد مولانا و مملو که حمزة ابن علی بن احمد هادی المستجيبين المنتقم من المشركين بسیف امیرالمومنین و شدة سلطانه وحده لا شریك له تمت بحمد مولانا وحده.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 17 جلد: تیماج مذهب، 12گ (48پ -59پ)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 18/8×12/7 سم [ف: 29/2 - 728]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 909؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، تا: قرن 12؛ 29گ (112-140) [عکسی ف: 2 - 450]
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 2گ (27پ -28ر)، ابعاد متن: 16×11، اندازه: 21×15سم [ف: 8- 351]
qobār-e češm
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4434/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 7- 399]
صاحب الزمان / کلام و اعتقادات / عربی
gibtat-ul a'man wa hikmat-u luqman Wa marifat-u salman wa tuhfat-u Sahib-iz-zaman
قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، 1220 - 1294 قمری
qondūzī, soleymān ebn-e ebrāhīm (1806 - 1877)
شامل پنج «مقدمه» و بیست و سه درجه): مقدمه 1. بیان عظم قدر الدين، مقدمه 2. بیان كيفية التسمية بالشيعة و أهل السنة مقدمه 3. رد قول شیخ الناصبية و بیان تسمية دین الله الخالص بالمذهب الجعفري، مقدمه 4. بیان بطلان ائمة السني في الفروع و الأصول وان الحسن البصري لم یصحب أمير المؤمنين (علیه السلام)، مقدمه 5. بیان بطلان الأشعري الذي صرح تفضیل الخلفاء الثلاثة علی أمير المؤمنين علی (علیه السلام)؛ درجه 1. بیان افتراق الأمم المتقدمة و هذه الامة و بیان الناجية منها و ذکر حدیث لتتبعن سنن من کان قبلکم و حدیث بدأ الاسلام غریبا و دفع الأصحاب عن الحوض اجمالا و قول حذيفة لقد أنزل النفاق علی قوم خیر منکم و کلام الامام علی الهادي (علیه السلام) و أبيات الفضل و محمد بن أبي بکر و صفية و الملك نورالدین و أبابكر بن قريظة؛ 2. ذکر خطبة أمير المؤمنين: فمن الإيمان ما یکون ثابتة مستقرة في القلوب و ذکر قصيدة الشيخ محمد کاظم البغدادي و السيد اسماعیل الحميري؛ 3. ذکر خطبة أمير المؤمنين التي اشتملت علی أنهم الراسخون في العلم و شکایته من أعدائه بقوله: كأني أنظر إلى فاسقهم و من خفاء الحق و اشتهار الباطل؛ 4. ذکر خطبة التي اشتملت علی أنهم عیش العلم و موت الجهل و اشتملت علی بیان القائم من آل محمد (صلی الله علیه و آله) و اشتملت علی أن أعدائهم رجعوا علی الأعقاب هم معادن کل خطيئة؛ 5. ذکر الأعمال السيئة التي هی صدرت من أعداء آل محمد (صلی الله علیه و آله) من طرق العامة من الصحاح الستة؛ 6. ذکر مسائی أعدا، آل محمد (صلی الله علیه و آله) من الكتاب الاصابة للشیخ ابن حجر العسقلاني الشافعي؛ 7. ذکر حدیث فریق في الجنة و فریق في السعير و حدیث الغدير و حدیث الثقلين و حدیث أفضل الأعمال الحب في الله و البغض في الله من طرق العامة و حدیث میثم التمار في تفسیر آية «ما جعل الله لرجل من قلبین من جوفه» و تفسیر آية «فماذا بعد الحق الا الضلال» و حدیث «اشیاعنا صدیق شهید و شر کائنا»؛ 8 ذکر خطبات الامام الحسن (علیه السلام)؛ 9. ذکر خطبة التي اشتملت علی فضل آل محمد و ذم المنافقين و کون أمير المؤمنين وصی رسول الله، صلی الله علیه و سلم؛ 10. ذکر مطاعن عثمان التي ذکرها ابن أبي الحديد؛ 11. ذکر مطاعن عمر التي ذکرها ابن أبي الحديد؛ 12. ذکر الخطبة الوسيلة؛ 13. ذکر شكاية أمير المؤمنين (علیه السلام) من قریش و دفعهم عن الخلافة و ذکر دفعه الأعداء عن حوض رسول الله (صلی الله علیه و آله) و کلام ابن عباس مع عمر في الخلافة و ذکر أعمال عمر؛ 14. ذکر خطبة التي تسمی بالقاصعة و ذکر وزارته للنبی (صلی الله علیه و آله) و سب بنی امية له و ذکر قول عمر: کانت بيعة أبي بکر فلتة وقی الله شرها و أن أبا بکر ما أسلم الا بعد السبعة من الرجال و ذکر سبق أمير المؤمنين (علیه السلام) و الأشعار الدالة علی سبق اسلامه (علیه السلام) و ثباته في غزوة احد و حنین و قتله عمرو بن عبدود یوم الخندق؛ 15. ذکر خطبة له (علیه السلام) التي تسمی بالشقشقية؛ 16. ذکر ما کان وقت مرض رسول الله (صلی الله علیه و آله) من طرق العامة؛ 17. ذکر ما کان بعد وفاة رسول الله (صلی الله علیه و آله) من طرق العامة؛ 18. ذکر ما کان وقت مرض رسول الله (صلی الله علیه و آله) و بعده من طرق الخاصة و ذکر خطبة الحسن (علیه السلام)؛ 19. الأحاديث التي تعلقت بمتروكة رسول الله (صلی الله علیه و آله) من طرق العامة؛ 20. الأحاديث التي تعلقت بمتروكة رسول الله (صلی الله علیه و آله) من طرق الخاصة؛ 21. ذکر البدع التي أحدثتها أعداء أهل البيت الطيبين في دین الله من ترك المتعتين و ذبح الابل من رقبته و مخالفتهم في الطلاق و التراويح و مسح الخفين و تثلیث الغسل في الوضوء و ترك جمع بین الصلاتين و تركرفع الأيدي في الصلوة و ترك القنوت؛ 22. ذکر قول عمر کانت بيعة أبي بکر فلتة وقی الله شرها و کلام الباقر (علیه السلام) في شکایته من قریش و مدح ابن أبي الحديد أمير المؤمنين (علیه السلام)؛ 23. ذکر الأحاديث الواردة علی دفع الأصحاب عن الحوض و الحديث یوم الغدير و الثقلين.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1272 عکسی
آغاز: بسمله حمدله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم، فهرست جلد الأول هذا الكتاب غطبة الامان و حكمة لقمان و معرفة سلمان و تحفة صاحب الزمان ... ، بسمله الحمدلله الذي من علینا ببرکاته و خصصنا بنجاته و أشمل علینا سعاداته و اصطفانا الدينه و أكرمنا بنبیه و هدانا بمنه و فضلنا بجوده؛ انجام: فحاصل کلام مالك أن أبا حنيفة لا یخاف من الله بل یتبع رأيه و قول أبي حنيفة نفس. از ابتدای کتاب تا اواخر مقدمه رابعه است و چون نسخه ای دیگر از کتاب دستیاب نشد، نمی دانیم که آیا مؤلف موفق به اتمام
کتاب شده یا نه؟ در منابع کتابشناسی و تراجم انتساب این کتاب به قندوزی دیده نشد، ولی به نام مؤلف در مقدمه تصریح شده است و فهرست مطالب کتاب در مقدمه درج شده؛ خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ 54 ص، 20 سطر [عکسی ف: 3 - 610]
qadīr (r.-ye ×abar-e)
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
×ājā'ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn (- 1760)
رساله ای در باب واقعه غدیر خم و خلافت حضرت امیر (علیه السلام).
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 262/3
آغاز: بسمله. قد حکی في وجه اشتهار الشيخ محمد بن النعمان ... فسأله عن خبر الغدير؛ انجام: کتبه مع قصور الباع و اختلال الأوضاع ... محمد بن الحسين المشهور باسماعیل المازندراني ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 4ص، 18 سطر (15×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 240]
غدیریه به اثبات غدیر
al-gadīrīya
حسان بن ثابت، - 54 قمری
hassān ebn-e sābet (- 675)
قصیده نونیه ای است در تجلیل از واقعه روز غدیر خم که حسان بن ثابت از شعرای صدر اسلام سروده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7106/2 - 36/106
آغاز: بسمله قصیده حسان بن ثابت في یوم خم الغدير بسمله: عوجا علی طلل بالقفص خلانی ** اقوی فقطانه ارال هیقان / یلهیك مطربها یسلیك مضربها ** فیسیك ملعبها اقوال قینان
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مجدول، 6گ، 12 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6- 2976]
qadīrīye
قاری، محمد جعفر بن محمد صالح، ق 12 قمری
qārī, mohammad ja'far ebn-e mohammad sāleh (- 18c)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق)
تاریخ تأليف: 1135ق
تاریخ عید غدیر و بعضی از روی دادهای آن روز و پارهای فضائل و مناقب حضرت امیر المؤمنين علیه السلام در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در معنی عید و معنی غدیر؛ باب 1. خطبه حضرت پیغمبر در غدیر؛ 2. عظمت و جلات روز غدیر؛ 3. ثواب تصدق و روزه داشتن در روز غدیر؛ 4. اعمال روز غدیر؛ 5. زیارت حضرت امیر در روز غدیر؛ خاتمه: در مناقب و مفاخر حضرت امیر علیه السلام.
آغاز: الحمدلله الذي رفع نبینا مکانا علیا ... اما بعد این رساله ای است دلپذیر در بیان بعضی از فضائل و اعمال عید غدیر و قلیلی از مناقب و مفاخر حضرت امیر علیه صلوات الله العلي الكبير.
انجام: و اسألك أن تدخلنی في زمرة العارفين بهم وفی زمرة المرحومين بشفاعتهم انك ارحم الراحمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص3611؛ تهران، سنگی، 1277ق، رقعی
[الذريعة: 27/16؛ فهرستواره منزوی 3/ 1722]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن خیر الله نوری بیلی، تا: 6 رجب 1302ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 107گ، 17 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 32 - 572]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید رضا بن میر مصطفی، تا: دوشنبه 26 محرم 1320ق؛ 121 گ، 13 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 5 - 205]
al-gadīrīya = ajwibat-u as’ilat-iš šay× ‘abd-ul-lāh ibn-i muhammad ibn-i aḥmad ibn-i gadīr = r.-un gadīrīya = jawāb-ul as’ila fi-1 kašf 'an nisbat-il ma‘āșī li-1 ma“şūmīn wa gayr-i-hā
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1210ق
جواب چهار پرسش شیخ عبدالله بن محمد بن احمد بن غدیر از مؤلف است که وی به روش خود بدانها پاسخ داده است. چهار پرسش چنین است: سؤال عن نسبة المعاصي الى المعصومين و عن الاحباط و عن الكراهة في العبادة و عن احکام السفر.
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، فیقول العبد المسكين احمد بن زین الدين الاحسايي، قد ارسل الى الاكرم الاجل ... عبدالله بن غدیر بمسائل یرید بیانها. و فیها ما لا یحسن بیانها لقولهم (علیهم السلام) ما کل یعلم یقال ...
انجام: و بما ذکرنا ظهر الجواب عما ذهبوا اليه اولئك الأصحاب. و الله اعلم بالصواب.
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276، رحلی
[دنا 771/7 (16 نسخه)؛ مكتبة امیر المومنين 45/1؛ فهرست کتب مشایخ 65]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 23 ص (49-71)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 22×17سم [سنا: ف: 1 - 56]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1387/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 236]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11ص (56-66)، 21 سطر [سنا: ف: 2 - 128]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ (254پ -263ر)، 21سطر (14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: - 345]
در فهرست ناشناس؛ بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ ( 48-42 )، 19 سطر (14×7/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 3 - 1085]
بی کا، تا: با تاریخ 1233ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج ترنجی، 22ص ( 319-298)، 18 سطر (15×9) [ف: 12 - 2626]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1238ق؛ 18 ص (305-322) [عکسی ف: 1- 277]
آغاز: بسمله. قال ایدالله تعالی و ایضا مکروه؛ انجام: و هو ظاهر و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. بخشی از آن است؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1242ق؛ 12ص (244-233) [عکسی: 1- 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 رجب 1242ق؛ 8گ (92ر -99ر)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 1- 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: حدود 1243ق؛ 12ص (140-151) [عکسی ف: 1- 278]
خط: تحریری، بی کا، تا: 1255ق؛ اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 41]
آغاز: برابر، انجام: فمکروه العبادة من المندوب لعدم موجب یغیره لذاته عن ذاته.
خط: نستعلیق، کا: غلام علی بروجردی، تا: 1256ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (158ر-165ر)، 20 سطر، اندازه: 22/5×15سم [ف: 44 - 219]
آغاز: برابر؛ انجام: و المراد بالاکوان الاكوان الأربعة و هی الحركة و السكون و الاجتماع و الافتراق.
خط: نسخ، کا: محمد رحیم خوئی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 5گ (42ر - 46پ)، اندازه: 26×13 سم [ف: 23 - 58]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1280ق؛ 8گ ( 209-202)، 25 سطر (15×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 39]
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد موسوی، تا: یک شنبه 17 رجب 1299ق، جا: شورین؛ در حکومت ناصر الملك و حسین قلی خان والی کردستان از سوی ناصرالدین شاه قاجار، در خانه بهاء الملك؛ جلد: تیماج، 15گ (33پ -47ر)، 17 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 6 - 73]
نسخه کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ 14گ (94-81)، 19سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 4 - 1375]
آغاز: برابر؛ انجام: یظهر الجواب علی تراکم اشتغال ... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 10ص (118-127)، اندازه: 20×15سم [ف: 32 - 279]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 1 گ (126پ -132پ)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [مؤيد: 1- 154]
qadīrīye
ذهبی زنجانی، عبدالکریم بن محمد علی، 1299 قمری
zahabī zanjānī, “abd-ol-karīm ebn-e mohammad ‘alī ( 1882)
قصیده نونیه با شرح فارسی در شأن حضرت امیر و واقعه غدیر و اثبات خلافت مولا. مطلع قصیده این است: «عبد الوصي علی الذي بزغت ** بنور طلعته مشكاة ایمان / اخو الرسول امیر المومنين و من ** في مدحه نزلت آیات فرقان».
آغاز: آغاز شرح: بسمله. بدان که خداوند را در ظهور است یکی ظهور نفش مشیت که ظهور ذات ... دوم ظهور این ظهور که ذوات ماکان و مایکون است ... و وقت آن ظهور اول را عید غدیر می گویند و یوم السبت و یوم اطلاع ذوات از اصل خود و یوم قیامت کبری
انجام: فطوبی لمن ادرك هذا الفيض فشکر و الله شکرا کثیرا که بفوز و فلاح رسیده است - یا علی مدد.
[دنا 771/7؛ فهرستواره منزوی 1722/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کربلایی علی، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 19گ (134پ -152ر)، 12 سطر، اندازه: 12×5/ 20 سم [نشریه: 13 - 13]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: رجب 1345ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 20×13سم [ف: 11 - 363]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در شأن حضرت امیر» و ناشناس آمده ولی آغاز با رساله غدیریه ذهبی زنجانی هماهنگ است؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 2 - 317]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 18ص، ابعاد متن: 16×9، اندازه: 20×12سم [ف: 2 - 313]
qadīrīye (r.)
حسینی تهرانی، جلال الدين محمد، 1317 ق 14 قمری
hoseynī tehrānī, jalāl-od-dīn mohammad (1900 - 20c)
[فهرستواره منزوی 453/9]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض12346
خط: شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1335ق [الفبائي: - 418]
qadīrīye
ناصری کرمانی، ق 14 قمری
nāserī kermānī (- 20c)
اهدا به: ظل السلطان مسعود میرزا (1266-1336ق) قصیده ای است به نام مسعود میرزا ظل السلطان فرمانروای اصفهان و در ضمن آن مقرری و مواجب خود را می خواهد. در 50 بیت و همراه است با «نامه» و «قصیده ای از همو رو به سوی همان ظل السلطان. (احمد منزوی)
آغاز: شنیده ام بچنین روز خالق سبحان ** بجبرئیل امین داد این چنین فرمان
انجام: بفرمایید بمستوفی نویسد ** مواجب یا برات جیره من
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 420
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 ربیع الثاني 1209ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 10گ، 11سطر (6×14/5)، اندازه: 21×14سم [ف: - 97]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 346- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 199]
al-gadīrīya
حائری، مرتضی بن عبد الكريم، - 1406 قمری
hā'erī, mortezā ebn-e 'abd-ol-karīm (- 1986)
ارجوزه ای است در تحیت و تهنیت به مناسب روز غدیر و بیان داستان غدیر و عقاید شیعی.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 853
آغاز: بسمله یا ایها الساقي ادر کاسا لنا ** من قبل ان یسقی القضا کاس الفنا / یا نازل الدنيا لقد حان الرحيل ** قم صف روحك واقطع الحبل الطويل؛ انجام: نحن التراب وانت رب الارباب ** این التراب واین رب الارباب / یا مرتضی و جف بهذا البحر ** حدوده بغیره ما یدری
خط: نسخ، کا: علی اکبر نائینی معلم، تا: 25 شوال 1349ق؛ مصحح، با خط خوردگی، از ناظم با دعای «دامت برکاته» یاد شده است، در پایان 29 بیت عربی از شیخ علی اکبر یزدی حایری مشهور به سیبویه درباره غدیر به خط برادرش محمد علی حایری یزدی سبیویه در غره ذیقعده 1349 کتابت شده با مطلع: «ان امام الخلق بالتحقیق ** عند اولی الالباب والتدقیق»؛ 11گ، 18 سطر، اندازه: 13/5 ×20/5 سم [ف مخ: 1 - 343]
qadīrīye
140 بیت شعر است در ذکر واقعه غدیر.
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 1573/1
آغاز: [...] که امروز دگر روز غدیر است ** در خم همه صاف از کرم [...] قدیر است / هنگام نشاط وطرب پیر و جوان است ** کز شوق دگرباره جوان عالم پیر است؛ انجام: بالای مخالف زتو و قد موافق ** این خم چو کمان شد [...] چو تیر است / بخشایش و بخشش گوهر رشحه مسکین ** خوش تر صله تهنیت روز غدیر است ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ در ابتدا مطلبی از مجتهد العصر حاجی رجبعلی و در انتهای ساله یک نامه ذکر شده؛ جلد: تیماج، 2 گ، اندازه: 20×11سم [ف مخ: 4 - 1423]
gida' ul ajinna fibutin-il ummahat
نظام الدين گیلانی، احمد بن علی، ق 11 قمری
nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad ebn-e ‘alī (- 17c)
اشکالی است بر طبیبان و فقیهان که منی و خون را نجس می دانند و در عین حال می گویند غذای کودک در رحم مادر بخشی از خون حیض می باشد. مؤلف بر آن است که کودک از ماده غذایی بسیار لطیفی استفاده می کند که مادر می خورد نه از خون حیض و برای خود شاهدی در یکی از دعاهای حضرت سجاد علیه السلام یافته و نقل می کند.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 981/7
آغاز: الحمدلله الذي هو مستحق الحمد في الحقيقة و الصلاة علی خاتم النبيين في الظهور و اولهم في المرتبة و النور؛ انجام: و اجمع کثیر علی امامة اسماعیل بن الصادق علیه السلام کما اشتهر مذاهب اسماعیلیون علی ما لا یخفی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 3گ (61پ -63پ)، 14 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 3 - 203]
غذا خوردن- آداب سخن گفتن و غذا خوردن
qazā-ye rowhānī va ādāb-e ma‘navī-ye molūk va salātīn dar fosül-e čāhār-gāne-ye sāl
در فصول چهارگانه، که در هر فصل چه خوراکی بایستی خورد، همچنین از اغذیه روحانی چه شایسته است در هر فصلی.
آغاز: باسمه سبحانه، ای عزیز ملوک و سلاطین صوری را رسمیست ... و در هر فصلی از فصول اربعه در دفع امراض بر غذایی که در آن فصل مناسب مزاج و موافق علاج بود مواظبت نمائید هم چنین علامتی ... که روح پادشاه معنویت آن است که در هر فصلی از آن تحصیل غذایی از اغذیه روحانی که مزکی و مطهر ...
انجام: در بادیه تا بقیامت (ناخوانا ** نی هر کس و نی زاد در ... سفر من والسلام علی من اتبع الهدي
[دنا 772/7؛ فهرستواره منزوی 534/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 525/3
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: رجب 1060ق، جا: حیدر آباد؛ مجدول مذهب؛ جلد: ساغری مقوایی، 4ص (81-84)، 12 سطر، اندازه: 16/9×9/5 سم [ف: 5 - 57]
غذاء العارفين = مبدء و معاد / عرفان و تصوف / فارسی
qazā’-ol ‘ārefin = mabda’ va maʻād
معلم همدانی، حسن، ق9 قمری
moʻallem-e hamedānī, hasan (- 15c)
اهدا به: سید حیدر ناصر الحق حیدری پادشاه مازندران تاریخ تأليف: 848ق رساله مختصری است در بیان مبدأ و معاد مشتمل بر چهار فصل»: 1. تحقیق هیولی و اقسام آن؛ 2. بیان مبدأ ظهور و کیفیت تنزلی سلسله کاینات؛ 3. بیان حسن معاش و تحصیل نجات و درجات؛ 4. بیان معاد و مآل هر طبقه از طبقات.
آغاز: بسمله، ربنا لاتزع قلوبنا بعد اذ هدیتنا .. و بعد چنین گوید مقرر این نوادر الاحاديث و محرر این غرایب الاساطير حسن المعلم الهمداني الأصل الدربندي الوطن اولو الابصار که در محیط من عرف ... غوطه خورده اند و از آن دریای بی پایان سه گوهر بدست آورده یکی آنکه از کجا آمده اند دوم آنکه چرا آمده اند و درین منزل چه می باید کرد.
انجام: مذهب حق این باشد که صاحب کمال را فضی و خارجی و جبری و مشبهی و معطلی نباشد بر مذهب اهل البيت و اولیاء باشد و رای من تمسك بوصیته قال ترکت فیهما الثقلين کتاب الله و عترتی أن یمسکهم ... تم الكتاب.
[دنا 772/7؛ نسخه های منزوی 825، الذريعه 28/16؛ فهرستواره منزوی 20176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1035ق؛ مجدول؛ از ص 217 تا پایان نسخه بندی است بدین گونه «في بیان الخلوة و شرایطها عن شیخ محیی الدين اعرابی قدس سره ...»؛ 223ص، 14 سطر (13/5×6/5)، اندازه: 19×12 سم [رشت و همدان: ف: - 1146]
آغاز: برابر؛ انجام: کما بدأنا کم اول خلق نعیده و عدا علینا انا کنا فاعلین بدانکه آدمی را ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 12گ (124پ- 135پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 14×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1202]
کا: علی بن محمد باقر دامغانی، تا: 1 شعبان 1334ق؛ 110ص (125-16)، 19 سطر (15×8)، اندازه: 20×16سم [سنا: ف: 1 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: بگوید که ... الايمان و عند کنوز الرحمان و الله نا اعلم بالصواب اليه المرجع و الماب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [الفبائي: - 418]
qarr-ol hodā = al-ejtehād va-l a×bār
اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232 ؟ قمری
a×bārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاریخ تأليف: 1241ق
رساله مختصری است در تصویب رأي اخباریین و تخطئه و ابطال اهل اجتهاد که آن را به درخواست برخی از طالبان حق و سالکان طریق ائمه (علیهم السلام)، بر سبیل استعجال در یک «مقدمه» و چهار یا (پنج) «فصل» (بدون شماره) و «خاتمه» نگاشته است: مقدمه در اختلافات شیعه و سنی؛ فصل اول در بیان فرق امامیه اثنی عشریه [و برخی فروق مجتهدین و اخباریین]؛ فصل در بیان فروق معنویه بین طریقین که غالبا به حسب تفحص و نقل از
رساله «میرزا بن شهید نیشابوری مشهور به اکبر آبادی» است و در آن به 25 فرق اکتفا کرده است؛ فصل در تحقیق معنی علم و اقسام آن و بیان فرق میان علم عادی و ظن؛ فصل بدان که مستند احکام نزد اصولیین چهار چیز است (کتاب، سنت، اجماع و عقل)؛ [خاتمه محصل دلیل آنکه ثبوت اصول احکام عبادات و غیره از نصوص و سنت از مسلمات خصم است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27986
آغاز: بسمله. الحمد الله الذى نیر النور من الظلام و الصلوة علی محمد سید الأنام و آله الكرام البررة العظام اما بعد این مختصریست در بیان تحقیق مسلک محد ثین و اجتهادیین؛ انجام: و حقا که فقط این یک حدیث برای ابطال زعم اهل اجتهاد کافی است و اسئله الله أن یوفقنا شرحه و کشف معضلاته و آخر دعوانا ان الحمدالله رب العالمين و الصلوة ... الطاهرين قد وقع الفراغ من هذا المختصر بالاستعجال و مع تشتت الحال و تورع البال آخر شهر الشوال سنة 1252 من الهجرة النبوية علی هاجرها الف الف الصلوة و التحية. چو گفتم ز نقاد طبع رسا **ز تاریخ و اسمش چه داری خبر از بینش سر آورد و پیشم و گفت ** که غر الهدي هست این مختصر (1252)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1252ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج مذهب، 16گ، 13 سطر، اندازه: 20×12سم [اهدائی رهبر: 11 - 358]
garā'ib
اردبیلی، علی بن مصطفی
ardabīlī, ‘alī ebn-e mostafa
وابسته به: شرح العوامل المأة؛ بردعی، سعد الدين (-10)
حواشی است بر شرح عوامل سعدالله صغیر.
آغاز: بسمله یا فاتح مسالک محامد و یا مجیب مجمل مسائل حامدها افتح لنا ... اما بعد فیقول الفقير إلى الله الغني ... قوله باستعانة اسم الله اشار به الى ان الباء للاستعانة و یحتمل أن یکون؛ خط: نسخ، کا: ملا علی، تا: 1285ق؛ 18 سطر (12×8)، اندازه: 16×11/5 سم [ف: 2 - 307]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
qarāyeb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4709/6
به نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 8 - 59]
qarāyibāt
این کتاب حاوی مطالبی است که در جادو به کار می آید و بدین ترتیب گره از مشکل ها گشوده می شود، اما ابواب آن: 1. تدخینات؛ 2. تعفینات؛ 3. نوامیس الاطعمه و الأشريه؛ 4. اخفاء؛ 5. مسکرات؛ 6. صید؛ از ین باب به بعد مثل آن است که نظم به هم می خورد و «الباب في لعب السراج» که ظاهرا باب هفتم می باشد بعد از آن «باب هشتم» در اصباغ و خضاب و بعد از آن «باب نهم» در انواع لون می آید ولی سه باب هفتم و هشتم و نهم در متن کتاب هفده و هجده و نوزده ذکر شده و باب بیستم در اعمال خیر است و بیست و یکم در اعمال الشر و مضرت آن می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2706/25
آغاز: الباب الأول في التدخينات و کیفیه اعمالها دخنة فدخل اهلها بیوتهم و لم تکلوا رجل عنهم عن تجربه
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 16ص (51-66)، 27 سطر (7/5×17)، اندازه: 10×21/5سم [ف: 6 - 304]
gara'ib-ul a×bar wa nawadir-ul atar
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazayeri, nemat-ol-lah ebn-e abd-ol-lah (1641 - 1701)
تاریخ تأليف: یکشنبه 4 محرم 1086ق
احادیث و اخباری که به نظر مؤلف غریب می آمد، در این کتاب گرد آورده شده و آنچه احتیاج به توضیح داشت با عناوین «بیان» و «ایضاح» گزارش داده شده است. این کتاب برای هر یک از معصومین علیهم السلام بابی تنظیم کرده است.
آغاز: نحمده علی رواية الحديث و درایته و صرف العمر في تحقیق معانیه و جمع مقالته و نشکره علی توفیقه لصرف الهمم تبیض اللمم
آغاز: نحمده علی رواية الحديث و درایته و صرف العمر في تحقیق معانیه و جمع مقالته و نشکره علی توفیقه لصرف الهمم تبییض اللمم؛ انجام: و ان لم تسلم لما أريد أتعبتك فیما ترید ثم لا یکون الا ما أريد و قال تعالی ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشانی علی الموسوي»؛ جلد: مقوایی، 129 گ، 24 سطر، اندازه: 31×22سم [ف: 10 - 188]
فصلی از کتاب غرایب الاخبار است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 12گ، 17 سطر (14-7)، اندازه: 19×14 سم [ف: 16 - 131]
garā'ib-ul a×bār wa nawādir-ul ātār
شبر، عبد الله بن محمد رضا، 1188؟ - 1242 قمری
Šobbar, abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)
در احادیث و روایات مروی از اهل بیت علیهم السلام، روایت هایی دیده می شوند درباره عجایب و آثار غریبی که دلالت بر عظمت خالق می کنند و از این رهگذر انسان می تواند توحید و خداشناسی خود را تکمیل کند؛ و برای تأييد آنها
گفته های بعضی حکما و متکلمین و ریاضیین و طبیعیین نیز نقل می شود. این کتاب دارای شانزده «باب» است: 1. ابتداء خلق آدم و عظمته؛ 2. كثرة العوالم و ما فیها من العجائب والغرائب؛ 3. عمر العالم و ابتداؤه؛ 4. عجائب السماوات و الارضين؛ 5. کائنات الجو و ما تحته؛ 6. فضل الملائكة؛ 7. الجن و الشياطين؛ 8 جملة من أحوال العناصر؛ 9. انواع النباتات؛ 10. الحيوان و ما فیه من العجائب و الغرائب؛ 11. الانسان و ما فیه من العجائب؛ 12. اصناف الخلق و کثرتهم؛ 13. نبذة من الغرائب الموجبة للاعتبار؛ 14. جملة من الصنائع الانسانية الغريبة؛ 15. تشریح اعضاء الانسان و منافعها؛ 16. قصة اهل الكهف.
آغاز: الحمدلله الذي لا من شیء کان ولا من شیء کون ما قد کان الذي حارت لطائف الأوهام في بیداء کبریائه و عظمته.
[دنا 773/7؛ الذريعه 29/16]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: شیخ احمد بن زین الدين هجری احسائی مطیرفی به سال 1241ق، شیخ محمد؛ مهر: «احمد الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 188 گ، 18 سطر، اندازه: 14/5× 20/5سم [ف: 28 - 141]
آغاز: برابر؛ انجام: و مکث حتی أتاه الأجل الذي خلع الجسد ... و هيأ رأسه إلى المغرب و وجهه الى المشرق ثم قضی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1226ق؛ محشی، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ تملک: حسین بن محمد طباطبایی؛ جلد: تیماج، 277گ، 17 سطر (11×6/5)، اندازه: 10/5 ×15 سم [ف: 35 - 518]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: درویش بن کاظم کاظمینی، تا: سه شنبه 5 جمادی الثاني 1229ق؛ 137 گ، 23 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: - 38]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2298
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 344]
آغاز: برابر؛ انجام: فلایری منها فیها شیئا و لا موضعا فیه ثقب و اولئك الرهبان یعیشون من ذلك الزيت و یشتریه الناس و ینتفعون
خط: نسخ، کا: علی بن محمد علیوی دجیلی، تا: دوشنبه 28 جمادی الثاني 1229ق؛ مصحح ولی پر غلط است؛ جلد: تیماج، 159گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 132]
بی کا، تا: اواسط 1306 ق [نشریه: 3 - 122]
و غرایب الاسرار = غرائب الاسرار / جغرافیا / فارسی
qarāyeb-ol asrār = qarā’eb-ol asrār
خواند میر، غیاث الدين بن همام الدين، 880-942 قمری
×ānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn (1476 - 1536)
اهدا به: معین السلطنه ابو النصر سلطان بدیع الزمان میرزا از خواند میر بلخی (الذريعه 9: 307) که در آن هنگامی که از میهن خود هرات به قندهار و دربار پادشاه رفته بود به نام معین السلطنه ابوالنصر سلطان بدیع الزمان میرزا ساخته و «غرایب بلاد و بحار و انهار و جزایر و جبال و عیون و آبار و عجایب اشکال و اطوار بعضی از آدمیان و جنیان و وحوش و طیور جهان» را در آن آورده و به این نام نامیده است که نامش در دیباچه یاد شده است. این جز اختتام حبیب السير است. (دانش پژوه)
نخستین عنوان: «ذکر بدایع غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان بوقلمون» است. سپس سربندهای «اقلیم الأول، اقلیم الثاني ...». برای نشانی: ذکر بدایع غرایب ربع مسکون و عجایب وقایع جهان بوقلمون. واقفان حقایق کارخانه آفرینش و عارفان دقایق صحایف دانش و بینش بر این معنی اتفاق دارند که نصفی از کره زمین در بحر اعظم؛ الاقليم الأول. به زحل منسوب است و عامه اهل این اقلیم اسود اللون باشند. و ابتدای این اقلیم از جهت مشرق و شمال ... الاقليم الثالث. صاحب این اقلیم سیوم از حد مشرق از بلاد چین بود و بر جنوبی بلاد يأجوج و مأجوج و تمامی بلدان هندوستان ... ذکر بعضی از بحار و انهار که قطره ای است از لجه قدرت حضرت پروردگار جل. بر ضمایر سیاحان بحار اخبار و هیجان آب و مد و جزر و زیادت و نقصان.
آغاز: غرایب اسرار عالم آمال و امانی و عجایب اطوار خط اقبال و کامرانی شمه ای از آثار قدرت آفریدگاری است ... اما بعد نموده می شود که درین اوقات واوان که به حسب مقتضیات دوران بنده فقیر و ذره حقیر خاندان امیر ...... از وطن مألوف و مسکن معروف یعنی دار السلطنت هراة ... سلوک طریق مسافرت اختیار نموده و به صوب بلده فاخره قنده هار .. منازل و مراحل پیموده به آستان سلطنت آشیان عالی مکانی رسیده که آفتاب طلعت همایونش ... [یعنی] معین السلطنه ذوالخلافه ابوالمظفر
سلطان بدیع الزمان میرزا ... این هوس در سر و این آرزو به خاطر انور پیدا شد که به وسیله رساله ای خود را ذره وار منظور نظر خورشید آثار خسرو عالی تبار گرداند و بعد از تأمل و اندیشه طبع فکرت پیشه این اوراق را که مبنی است از غرایب بلاد و بحار و انهار و جزایر و جبال و ابار و عیون و مبتنی است بر بیان عجایب اشکال و اطوار بعضی آدمیان و جنیان و طیور و وحوش جهان بوقلمون در حیز تحریر کشید و تا اسم مطابق مسمی باشد موسوم به غرائب الاسرار گردانید ... واقفان حقایق کارخانه آفرینش و عارفان دقایق صحایف دانش و بینش برین معنی اتفاق دارند که نصفی از کره زمین در بحر اعظم ...
[الذريعه 30/16 «غرایب الاسرار»؛ مشترک پاکستان 12/10 «خاتمه روضة الصفا»، همانجا 1277/11 «غرایب الاسرار»؛ فهرستواره منزوی 238/1 «غرایب الاسرار»]
آغاز: مظهر اسرار غرایب، نظارت چمن فضیلت افراد ... اما بعد، نموده می شود که در این اوقات و اوان که به حسب مقتضیات دوران بنده فقیر و ذره حقیر خواند میر؛ انجام: دیگر در جزایر اصناف طیور غريبة الأشكال و عجیبه الافعال بسیار است، که بیان آن به طول انجامد. العلم عند الله تعالی. تمت هذه الرسالة «غرایب الاسرار» بتاریخ روز سه شنبه بیست و دوم (وصالی شده) افقر و احقر العباد عبدالباقی تحریر نموده در بلده اجین 1019 هزار و نوزده ...
خط: نستعلیق زیبا، کا: عبدالباقی، تا: 1019ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 84گ، 15 سطر (14×6/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 2 - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: تا روز عاشوراء دیگر او را هیچ کس نبیند دیگر در جزایر اصناف طیور غريبة الأشكال و الافعال بسیار است که بیان آن به طور انجامد و العلم عند الله المعبود من کل الموجود.
کا: قاسم بن خواجه خورد درمیانی قائنی، تا: 8 شعبان 1077ق؛ جلد: میشن مذهب، 78ص (397-474)، ابعاد متن: 12×10/5، اندازه: 28/6×15/7 سم [ف: 29/1 - 419]
آغاز: برابر؛ انجام: جبل البيان گویند در آن کوه اشجار میوه دار است ... و آن تخت زا ملک خویش شمرند و چون این (ننوشته گذاشته شده).
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (135-137)، 16 سطر (15×7/5)، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 10 - 1975]
غرائب الاسرار - غرائب الاسرار
qarā’eb-ol asrār va šavāreq-ol anvār
قزوینی، اسدالله بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
qazvīnī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad ebrāhīm (- 19c)
دعاها و ختومات و اوراد کوتاه متفرقه ای است که در چهار باب گرد آورده شده با عناوین «قاعدة، فائدة، درة، نور، لمعة، تحفة، سر غیبی» و مانند اینها، به نقل از چند کتاب یا از استادش ملاابوطالب طهرانی و شیخ حسن یزدی و میر محمد رضا به تاریخ های 1254-1259. این دعاها نامرتب و گویا پیش نویس کتابی باشد که مؤلف خواسته در آینده تنظیم نماید. عناوین باب ها: باب: در کلمات مستخرجه از «توبلیه» شیخ احمد احسائی؛ باب: در آنچه به طریق منام کشف می شود؛ باب: در اذکار و اوراد کلیه؛ باب: در اسرار دعواتی چند منقول از علمای ربانی.
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. أما بعد فیقول العبد الجاني و الأسير الفاني المحتاج الى قطرة من بحار الفيض الرباني.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7517/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. أما بعد فیقول العبد الجاني و الأسير الفاني المحتاج الى قطرة من بحار الفيض الرباني
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 174گ (2پ- 175پ)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 19 - 324]
به غرائب التفسير و عجائب التاويل به الغرائب و العجائب
qarā’eb-ol hālāt
رونق علیشاه کرمانی، محمد حسین بن محمد کاظم، - 1230؟ قمری
rownaq-alī-šāh-e kermānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad kāzem (- 1815)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29368
آغاز: بسمله، بسم الله الرحم الرحيم دیباچه هر کتاب تعظیم این نامه بنام آنکه نامش؛ انجام: صلوات فرست بی حد و هر بر احمد و آل بیت اطهر.
خط: نستعلیق، کا: کرمانی، محمد حسین بن محمد ربیع، تا: 1282ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
garāyib-ul ḥadīt
عراقی، عبدالرحیم بن حسین، 725 - 806 قمری
‘erāqī, 'abd-or-rahīm ebn-e hoseyn (1326 - 1404)
گویا المغني عن حمل الأسفار في الاسفار.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3936- ف
نسخه اصل: آستان قدس رضوی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 2 - 284]
غرائب الخبر في عجائب السفر- سفرنامه حرمین شریفین
qarā'eb-od da‘avāt
تبریزی خیابانی، علی بن عبد العظيم، 1281 - 1366 قمری
tabrīzī ×īyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1865 - 1947)
در دعاها و طلسمات و عوذات متفرقه بدون ترتیب مخصوص.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4487
آغاز: از نسخه حاجی ملا یحیی دائی ارزلی جهت دفع اعدا و زیاده آمدن بر دشمن و مظفر بودن در معرکه ها
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: گالینگور، 29گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 12 - 67]
غرائب الدنيا و عجایب الاعلى- مرآت
qarā'eb-e zamīn va asemān = al-āyāt-ol bayyenāt fī qarā'eb-el arz va-s samāvāt (t.)
قزوینی، محمد بن ملا آقا
qazvīnī, mohammad ebn-e mollā āqā
مترجم: فروغی، محمد حسین بن محمد مهدی، 1255 - 1335 قمری
متن «الآيات البينات في غرایب الارض و السماء» از محمد فرزند ملا آقا قزوینی. ترجمه با افزودگی از ذکاء الملك محمد حسین فروغی اصفهانی
چاپ: مشار فارسی، ج3، ص3611؛ ایران، 1317ق، رقعی، 219+اص؛ ایران، 1317ق، سنگی، وزیری کوچک، 219- عص؛ ایران، شرکت طبع کتب، 1317ق، سنگی، رقعی، 225ص [فهرستواره منزوی 3000/4]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 166
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله بن حسین بزاز بارفروشی نقیب کلایی مازندرانی، تا: 1 رمضان 1323ق؛ جلد: تیماج، 116گ، 15 سطر (7/5-16810- 18/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: - 97]
qarāyeb-os seqar
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844-2906 قمری
amīr 'alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 - 1501)
کا: سید محمد حسینی، تا: 1052ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18/3 ×25سم [رایانه]
آغاز: اشرقت من عکس شمس الكأس انوار الهدى ** یار عکسین میدار کور دیب جام دین چقتی صدا / غیر نقشیدین کونکول جامیدا بولسه زنگ عم ** یو قتوارای ساقی می وحدت مثل لیک غم زدا؛ انجام: هر نیجه ایتک راک ایلادیم خامم نی ** اول خامه قراراق ایلادی نامم نی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ابریشمی و ترمه، جلد: چرمی و باسمه منقش، 66 گ، اندازه: 34×23/5 سم [ف: 3 - 1107]
غرائب الصغير-غرائب الصغر
garā'ib-ul ‘ajā'ib
سلماسی، ابوسعید محمد بن سعید، - 832 قمری
salmāsī, abūsaʻīd mohammad ebn-e saʻīd (- 142
تاریخ تأليف: 823ق
رساله ای متوسط درباره معنی و تأويل آیه شریفه «ولقد خلقنا الانسان من سلالة من طین ثم جعلناه نطفة في قرار مکین ..» که در آن به سؤالي که فخر رازی در تفسیرش مطرح ساخته پاسخ داده؛ در یک «مقدمه» و دو «باب»: مقدمه، در دو فصل: فصل في بیان السؤال، فصل في بیان الجواب؛ باب 1. بیان عجائب صنع الله في خلق آدم (پنج فصل)؛ باب 2. بیان عجائب صنع الله في اولاد آدم (شش فصل).
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 366/1
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان من صلصال و افرغه في قالب الاعتدال و اودع فیه انواع الكمال ... خیر صحبته و خیرآل اما بعد فیقول الامام الفاضل ... السلماسي قدس الله روحه سألني بعض الاخوان عن تأويل قوله تعالی و لقد خلقنا الانسان من سلالة من طین؛ انجام: روی عن وهب بن منبه أن الأرض السابعة علی کفی ملك یقال له غیابیل مفصل ابهامه اربعون سنة و الملك قائم علی الثور ... هذا هو المذكور في بعض التفاسير فانه صحیح فالایمان به واجب نقل من سراح العقول.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 51گ، 16 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف مخ]
qara'eb-ol olum
شریف، محمد قاسم بن محمد رضا، ق 12 قمری
Šarīf, mohammad qāsem ebn-e mohammad rezā (18c)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی تاریخ تأليف: ربیع الاول 1127ق
ترجمه چند روایت در معنی حروف ابجد ناقوس نصاری با توضیحاتی مختصر در حاشیه ها.
آغاز: الحمد لله الذي انطقنا بکلماته المنزلة صدقا و عدلا ... و بعد کمینه خادم مؤمنان و محتاج ترین بندگان برحم و فضل غفور راحم
[دنا 773/7؛ فهرستواره منزوی 679/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9223
آغاز: برابر؛ انجام: و منتفعان از این ترجمه طلب مغفرت و ستر و تصحیح غلط است، ان الله غفور کریم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از عصر مؤلف؛ مجدول؛ تملک: موسی بن محمد رضا با مهر «موسی بن محمد رضا» (بیضی)؛ جلد: تیماج عنابی، 52گ، 7 سطر، اندازه: 12×8/5 سم [ف: 24 - 23]
غرائب القرآن- غریب القرآن
gara'ib-ul qur'an
سجاوندی، محمد بن طیفور، - 560 قمری
sajavandi, mohammad ebn-e tayfur (- 1166)
در تفسیر لغات مشکله قرآن است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3650
آغاز: بسمله، الحمدلله علی کل حال، الصلوة علی رسوله بالغدو و الآصال، أما بعد فهذا کتاب ذکر فیه تفسیر غرائب القرآن و مشکلاته و بیان شأنه و نزول آیاته و معانی بعض لغاته و شرح مبهماته، اعوذبالله اعلم ان الاستعاذة ندب من الله تعالی؛ انجام: و کانت امهم قطورة ابنت یقطن النكعانيه تزوجها. این نسخه مختصری از اوایل کتاب مزبور است مشتمل بر فاتحة الكتاب و قسمتی از آغاز سوره بقره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 مجدول؛ واقف: مولانا موسی؛ جلد: پارچه ای، 22گ، 17 سطر، اندازه: 21/9×13/8 سم [ف: 13 - 54]
garā’ib-ul qur'ān
ساری عمومی؛ شماره نسخه: 101/2
آغاز: بسمله حدثنا الشيخ الإمام السيد الأديب ابو الحسين محمد بن الحسن بن الحسين الوثابي ضاعف الله قدره ... في الجامع العتيق باصفهان سنه سبع وخمسین و اربعمائه؛ انجام: انجام موجود: غاسق اذا وقب، یعنی الليل اذا دخل کل شیئی و النفس الظلمة و یقال الغاسق القمر اذا کشف و اسود اذا وقت اذا ادخل ... به ترتیب حروف معجم. در کتاب خانه رضوی نسخه ای از غرائب القرآن هست تأليف سجاوندی محمد بن طیفور که نباید آن باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 83]
gara'ib-ul qur'an wa-1 hadit
فرهنگ غرایب قرآن و احادیث است به ترتیب حروف تهجی، برای هر حرفی یک کتاب و حرف دوم در یک باب است.
آغاز: بسمله. و علیه توکل. الحمدلله علی دلیل قاهر، علی أنه قدیم قادر، ینطق برهانه علی کل محسوس، و یعقل سلطانه علی کل موجود ... و بعد فان اللغة العربية انما یحتاج اليها لمعرفة غریبی القرآن و احادیث الرسول
انجام: هیش، في الحديث لیس في الهيشات قود، یعنی به القتيل في ...
بی کا، تا: 1076ق؛ افتادگی: انجام (کتاب در حرف هاء مع الياء افتاده)؛ جلد: میشن، 221گ (74پ -1294)، 33 سطر، اندازه: 35/2×23 سم [ف: 9 - 101]
آغاز: باب الضاد مع الهمزه قوله تعالی ثمانية ازواج من الضأن اثنین الضأن اجمع ضاین مثل تاجر و تجر؛ انجام: باب الياء مع الهاء و في الحديث کان صلی الله علیه و آله یتغوذ با الله من الايهمين هما السيل و الحريق ... و ایهم البلد الذي لا علم به، آخر الكتاب و الحمدلله ...
جلد دوم، از باب الضاد تا آخر باب الياء؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد النجاني، تا: سلخ شعبان 1296ق، جا: مدرسه حاجی میرزا مهدی؛ 404ص، 24 سطر (1679)، اندازه: 21×14سم [عمومی اصفهان (فرهنگ سابق): ف: 1- 274]
ġarā’ib-ul qur’ān wa raġā’ib-ul furqān = tafsīr-eneyšābūrī
نظام الاعرج، حسن بن محمد، - 728 ؟ قمری
nezām-ol-a-raj, hasan ebn-e mohammad (- 1328)
تاریخ تأليف: 728ق
این کتاب از تفاسیر جامع معروف است و مشحون به فوائد گوناگون و به این جهت فضلاء جامع ازهر برای مطالب این کتاب و مطالب تفسیر طبری فهرستی جداگانه به نام «فهرست طبری و نیشابوری» نگاشتند. در مقدمه و هم در آخر کتاب مدارک و مآخذ این کتاب ذکر شده است. عمده مطالب آن خلاصه تفسیر کبیر امام فخر رازی است و مصدر است به 11
مقدمه شامل فوایدی که معرفت آنها برای تفسیرنگاری ضروری است. روش این تفسیر: نخست ترجمه آیات به فارسی و سپس بحث درباره آیات در عناوین: القرائة، الوقوف، التفسير، التاويل. (مهدی ولائی)
آغاز: بالخیر عونك یا کریم الى الله الكريم ارغب في ابداع غرائب القرآن ...
چاپ: مشار، عربی /650؛ القاهرة، مكتبة مصطفی البابي الحلبي، تحقیق ابراهیم عطوة عوض، الطبعة الأولى، 1963- 1964م، 5 مجلدات، 13 جزء؛ تهران، سنگی، 1280ق، رحلی
[الذريعة 31/16 و 284/18؛ دنا 774/7 -776 (62 نسخه)؛ معجم المطبوعات 1527؛ کشف الظنون 1195-1196؛ اوقاف بغداد 30؛ بروکلمان 201/2 و ذیل 273/2؛ معجم المؤلفين 281/3 و 291؛ الأوقاف العامة بغداد 132/1؛ الأوقاف العامة موصل 33/4]
شرح و حواشی:
1- غرائب القرآن و رغائب الفرقان (منتخب)؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728)
2- غرائب القرآن و رغائب الفرقان (مختصر)؛ بید آبادی، محمد بن محمد رفیع (-1197)
3- جنة النعيم في تفسیر سورة الكهف والرقیم = تفسیر سورة الكهف؛ موسوی، ابوالقاسم بن عباس (13)
4- تأويلات القرآن = منتخب غرائب القرآن ورغائب الفرقان (2 عنوان)
خط: نسخ، کا: ابو محمد عمر بن محمد بن اسمعیل پاشا و عباس هاشمی اصفهانی، تا: یک شنبه 28 ذیحجه 740 ق، جا: یزد خانقاه حسینیه اشرفیه؛ از روی نسخه ای که بیشتر به خط مصنف بوده و آنچه هم به خط دیگران بوده او آن را خود تصحیح کرده بود، مقابله شده با نسخه منقول در روز جمعه 4 محرم 741؛ مهر: محمد باقر بن محمد تقی موسوی گویا شفتی، محمد علاء الدين؛ 391گ، 27 سطر (22×15)، اندازه: 28×17سم [سنا: ف: 1- 256]
تا آخر سوره نساء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [میراث اسلامی: 5-611 ]
از آیه «اصبروا وصابروا و اتقوا الله لعلکم تتقون»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ با ترجمه فارسی زیر آیه ها؛ تملک: عبد الحسين یزدی در 1019، ابوالعلاء تاج الدين حسین صاعد، محمد سعید رضوی در 1249، محمد سعید بن ابی بکر بغدادی نجیبی در 1154، عبدالله شبر حسینی؛ جلد: میشن سیاه، 423گ، 25 سطر، اندازه: 22×27/5 سم [ف: 1- 382]
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر دعویهم ان الحمدلله رب العالمين
ج 1، از اول قرآن تا آخر سوره آل عمران؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 885ق؛ مجدول مذهب؛ تملک: ابراهیم عادلشاه؛ واقف: نائینی؛ 229گ، 39 سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 4 - 426]
آغاز: یمکن الوقوف علیها بل یفرد سبحانه یعلم ذلك؛ انجام: و الهادي في العلم و العمل إلى سواء الحق و الطريق
ج 4، از اواخر سوره نور تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 885ق؛ پس از این شرحی است ضمن 16 سطر از مؤلف کتاب راجع به تحقیقات خود در این تفسیر، آیات به خط درشت نوشته شده؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 254گ، 40 و 41 سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 4 - 428]
آغاز: الحمدلله الذي جعلنی فمن شرح صدره للاسلام فهو علی نورمن ربه و جعلنی ذا نفس أبية و همة علية لأفكار لاتستأنس الا بذکر الله از آغاز تفسیر تا پایان سوره آل عمران؛ خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 290گ، اندازه: 34×22سم [ف: 19 - 285]
آغاز: برابر؛ انجام: و ابتغ بین ذلك سبیلا باظهار الفرائض و اخفاء النوافل. تم الكتاب.
ج1، از آغاز قرآن است تا پایان سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل از دارالسلطنه حیدر آباد، 1037ق؛ 519گ، 39 سطر، اندازه: 33×23سم [ف: 1- 454]
آغاز: برابر؛ انجام: خاطب محمد صلعم بقوله یا ایها النبي في مواضع و لم یخاطبه بقوله یا ایها الرسول الاههنا وفی قوله یا ایها الرسول. بخشی است از جلد اول تفسیر و از آغاز قرآن است تا آیه 47 از سوره مائده و ناتمام مانده؛ خط: نسخ خفی نزدیک به غبار، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: تیماج، 310 گ، 41 و 31 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 1 – 455]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب؛ انجام: قال الضعيف مؤلف هذا الكتاب احوج الخلق الى رحمة الله و رضاه الحسن بن محمد بن الحسين المشتهر بنظام النيسابوري ... قد تضمن کتابی هذا حاصل التفسير الكبير الجامع الأكثر التفاسير ...
الكشاف ... جامع الأصول و المصابيح ... لاسیما شرح الوجيز للامام الرافعي رحمة الله و اما التأويل فاکثرها للشیخ المحقق المتقي نجم المله و الدين.
ج 2، از آغاز سوره کهف است تا پایان قرآن (یک برگ کسر دارد)، ترجمه این نسخه نسبت به نسخه چاپی آن کهن تر است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ جلد: تیماج، 340گ، 39 سطر، اندازه: 34×23سم [ف: 1- 456]
آغاز: حتی وقعت الى شعیب فمسها و کان مکفوفا فضن بها فقال غیرها فما وقع في یده الا هی سبع مرات؛ انجام: ثم أن العقل و الوهم قد یتساعد آن علی تسلیم بعض المقدمات ثم اذا آل الأمر از سوره قصص تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 338گ، 29 سطر، اندازه: 23×13/5 سم [ف: - 135]
از آغاز قرآن تا بخشی از سوره مائده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 146گ، 23 - 25 سطر (16×6/5)، اندازه: 17/5×8 سم [ف: - 102]
از اوایل سوره یونس تا اواخر سوره فرقان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 385 گ، 29 سطر ( 16/5×8)، اندازه: 23×14سم [ف: 2- 24]
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن محمود کاتب ملقب به کمال، تا: 931ق؛ مجدول؛ مهر: کاظم قزوینی، محمد بن محمد باقر؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 514گ، 25 سطر، اندازه: 35/7×25/1 سم [ف: 1 - 381]
جلد 2، دنباله شماره پیش؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن محمود کاتب ملقب به کمال، تا: آغاز شوال 131ق، جا: شیراز بقعه ظهیریه علویه بزغشیه، برای حکیم مسعود کاشانی؛ مجدول مذهب؛ تملک: معز الدين محمد پسر نورالدین محمد؛ مهر: محمد باقر؛ 522 گ، 25 سطر، اندازه: 24/5 × 34/7سم [ف: 1 – 381]
آغاز: برابر، انجام: و المفتاح و سایر الكتب العربية و اما الاحكام الشرعية فمنها.
خط: نسخ متوسط، کا: محمود بن غیاث الدين محمد بن سراج الدين احمد بن غیاث الدين محمد بن سراج الدين احمد انصاری، تا: 909 و 159ق، جا: تبریز؛ تا آخر تفسیر سوره اسری در 909ق نوشته شده، پس از آن به خط محمود بن غیاث الدين محمد انصاری است، در شوال 959 در تبریز؛ افتادگی: انجام؛ ترجمه سوره های انبیاء و حج و مؤمنون و بخشی از سوره نور نوشته نشده، مجدول، دارای سرلوح، واقف: سید جلال الدين طهرانی؛ 617گ، 40 و 41 سطر، اندازه: 24×35/5سم [ف: 11 - 587]
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: 6 صفر 984ق؛ جلد: تیماج عمل محمد صادق، 367گ، اندازه: 34×20سم [ف: 24 - 202]
خط: نسخ، کا: صدر الدين بن قاضی شکرالله ابن قاضی امام الدين دزفولی، تا: 987ق [نشریه: 6- 598]
آغاز: سوره یس ثلاث و ثمانون آیه. بسمله، یس و القرآن الحكيم ... القراءه یس باظهار النون ابو عمرو و سهل و یعقوب و؛ انجام: ثم ان لم یجعله عده في لیله یرجع عن قبری الغابر و الاهلون و ذخیره یوم لا ینفع مال ولا بنون و الحمدلله رب العالمين و ... تفسیر سوره یس تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 990ق؛ مصحح؛ تملک: سید اسماعیل بن عبدالرزاق حسینی به تاریخ 1208ق؛ جلد: تیماج مذهب، 180 گ، 35 سطر (24×14)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 18 - 74]
از سوره یسن تا آخر؛ خط: نسخ، کا: یاسین بن خضر بن عبدالهادی بوازیجی موصلی حنفی، تا: سه شنبه 16 ربیع الاول 995ق؛ با یک پیشانی، مجدول، قطع: رحلی [نشریه: 7 - 198]
از آیه 16 سوره مریم تا آیه 79 سوره اسراء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 162گ، اندازه: 26×17سم [ف: 2 - 381]
از آغاز تا سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 644 گ، 33 سطر (22×27/5)، اندازه: 21×33/5سم [ف: 1-381]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. سورة مریم علیهما السلم مکیه؛ انجام: و وافق الفراغ من انتساخ هذا الكتاب المشتمل علی النكات التي لم یوجد في تفاسیر اولی الالباب ... و الحمدلله علی اتمامه والشکر لله علی اختتامه ... و یوفقنی زيارة الأئمة المعصومين علیهم السلام ... و یحشرنی في زمرتهم یوم القيامه بالنبی الأمي و آله الكرام - تم ... رجب المرجب 1011 از سوره مبارک مریم الى سورة الناس؛ خط: نسخ جلی و خفی، بی کا، تا: رجب 1011؛ مجدول، نوشته شده: «تفسیر نیشابوری ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای موید الدوله بتاریخ شهر محرم الحرام توشقان ئیل 1297 داخل کتابخانه مبارکه موزه اقدس ظل اللهي شد»؛ مهر: مشیر السلطنه، علی اکبر بن حسین حسینی؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش چرم، 614ص، 30 سطر، اندازه: 25×39سم [ف: 1 - 226]
خط: نسخ، کا: سالک الدين محمد بن موید طبیب حموی سعدی انصاری، تا: جمعه 1 ربیع الاول 1015ق، جا: یزد؛ در حضور فاضل لبیب مولی هدایت حسین بن مغفور مشکور مولانا نورالله واعظ که به مثابه فرزند او بود و چاشت 17 رجب 1019 در هنگامی که بر درگذشت فرزند خود رفیع الدين حسین سوگوار بود و سه شنبه 2 رمضان 1020 که در همین روز متوجه زیارت بیت الله الحرام شد، از روی نسخه خط محمد بن کمال طبیب مورخ اواسط صفر 730 که در پایان آن خط مؤلف مورخ به همین تاریخ در دولت آباد هند بوده است؛ تملک: محمد علی بن محمد حسین الشريف، محمد رضوی در 27 رجب 1282، محمد بن محمد مهدی موسوی در 1232؛ مهر: «نجینا صالحا»؛ 718گ، 47 سطر، قطع: رحلی [چند نسخه ف: - 30]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. رب یسر و تمم بالخیر؛ انجام: والله اعلم بالصواب والیه المرجع و المآب کمل هذا التفسير النيسابوري
خط: نسخ، کا: احسن الله بن ابوالحسن مخاطب به ظفر خان، تا: با تاریخ 1034ق؛ مجدول، با سرلوح، نوشته شده «ابتیاعی از ورثه مرحوم طهماسب میرزای مویدالدوله بتاریخ شهر محرم الحرام توشقان ئیل 1297 داخل کتابخانه مبارکه ظل اللهي شد» با مهر علی اکبر بن حسین حسینی، با نوشته دیگری بدین مضمون «این کتاب مستطاب بتاریخ بیست و دوم محرم الحرام سنه 1034 در پای قلعه چنار از جانبی غیر متوقع بدست فقیر کثیر التقصير سلطان محمود بن سلطان محمد در آمد لاجرم آن را غیر مترقب دانسته»، و نوشته دیگری بدین مضمون «از خالوی مغفور سلطان محمود عفی الله عنه برادر مرحوم مظلوم من خورشید نظر بارث رسید و بعد از او بفقیر حقیر منتقل شد تا بعد از این نصیب که شود. حرره احسن الله بو ابو الحسن المخاطب بظفر خان غفر الله ذنوبه و ستر الله عیوبه» با مهر «بنده شاه جهانست ظفر خان»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 1542ص، 35 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 1 - 223]
آغاز: بسمله سورة النور مدنیه حروفها خمسة الاف و ثلثمایه ... سورة انزلنا ها الى وان الله؛ انجام: ثم أن یجعله عدة لی ليلة یرجع عن قبری العشائر و الاهلون و ذخیره حین لا ینفع مال ولا بنون و الحمدلله رب العالمين ... یا ارحم الراحمين. از اول سوره نور تا آخر؛ خط: نسخ شیرین، کا: علی اکبر بن حاجی محمد شفیع سبزواری، تا: 25 رمضان 1065ق؛ مصحح؛ تملک: علی اصغر بن محمد جعفر سبزواری در 1077ق با مهر عبده علی اصغر یا «عزیز یا الله» (بیضی)؛ واقف: محمد رفیع بن ملا محمد حسین تونی، 1126ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 277 گ، 30 سطر، اندازه: 31×29سم [ف: - 320]
آغاز: برابر؛ انجام: قد حصل لك و هو وصولك الى الله اعرضوا عن دعوتك او قبلوا والله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره توبه؛ خط: نسخ، بن محمد شفیع سبزواری، تا: پنج شنبه 18 محرم 1066ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1375؛ 472گ، 30 سطر، اندازه: 18× 31/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن-208] و [ف: 22-315]
آغاز: سوره یونس مكية الايات؛ انجام: التوفيق و الهادي في العلم و العمل إلى سواء الحق و الطريق
ج 3 و 4، از اول سوره یونس تا آخر قرآن؛ کا: بدیع الزمان بن محمد رضا یزدی، تا: شوال 1067ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 587گ، اندازه: 34×22 سم [ف: 4 - 428]
آغاز: ... ما تبع ... حملوا ما قد نشاء من اوزار لاتباع او للبیان؛ انجام: بالحمد و الثناء و الصلوة قبل الشروع في کل کلام ... من خلق الله. از اوایل سوره نحل تا آیه 67 سوره نمل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: کشمیری، 279گ، 27 سطر، اندازه: 22×15سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 209]
آغاز: بسملة، المرتلك آیات الكتاب ... القرائة و زرع و نخیل صنوان و غیر بالرفع فیهن ابن کثیر و ابو عمر و یعقوب و حفص و المفضل الآخرون بالجرفیهن عطفا علی اعناب ؛ انجام: جاهدوا فینا نخرج منه مجاهدة الرهابين و الفلاسفة و البراهمة و نحوهم کانهم مرتاضون ... و کسلا از ابتدای سوره رعد تا پایان عنکبوت؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 450گ، 21 سطر، اندازه: 33×20/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 209] و [ف: 22-317]
آغاز: لان ما بعده جملة مستأنفة و لو وصل لا وهم أن یکون حالا من القضاء؛ انجام: لمثل ما قلنا عذابها ط کفور. از اوایل سوره مریم تا اواخر سوره فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 391گ، 20 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 11 - 587]
نسخه اصل: راغب محمد پاشای وزیر ش 97؛ خط: نستعلیق، کا: عثمان حافظ القرآن، تا: 1165 ق، برای همین وزیر [فیلم ها ف: 1 - 356]
آغاز: بسملة، الراي انا الله الرقيب علی کل شی تلك أي هذه السورة آیات الكتاب المبين؛ انجام: و قال من استعاذ بالله بالمعوذتین ما بقی شیء الا قال اللهم اعز منی و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
مشتمل بر سوره های یوسف، یس، الرحمن، واقعه، ملک، قلم، حاقه، معارج، نوح، مزمل، مدثر، قيامة، طلاق، دهر، مرسلات و نبأ تا پایان قرآن. گرچه در پایان نسخه جمله «قد وقع الفراغ من هذه النسخة المسمى بالنیسابوری» به چشم می خورد ولی با تفسیر غرائب القرآن نیشابوری تطبیق ندارد، به واقع نسخه مرکب از سه تفسیر است: الف: سوره یوسف مؤلف و عنوان نامعلوم، ب: سوره پس تا مرسلات تفسیر بیضاوی، ج: بقیه نامعلوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن عبدالله و عثمان بن ذوالفقار، تا: جمادی الاول 1193ق؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377، جلد: تیماج، 110گ، 21 سطر، اندازه: 21/6×14/5 سم [ف: 22 - 317]
آغاز: البقره وال عمران و النساء و المائده و الاعراف و الأنعام و النفال ... هذه السبع الطوال، انجام: فهذه ما صح من مذاهب القراء فیفتح الياات و اسکانها ...
نسخه اصل: طوپ قاپی - استانبول ش m488. مقدمه هفتم و هشتم از تفسیر نیشابوری، این قسمت از مجموعه حاضر بعد از تفحص بسیار و تطبیق آن با عناوین مقدماتی که کشف الظنون از تفسیر «غرائب القرآن» ذکر می کند معلوم شد که قسمتی از مقدمه ششم و تمام مقدمه هفتم و قسمتی از هشتم از تفسیر مذکور به انضمام فصلی در جمع قرآن و بعد از آن ذکر مذاهب ائمه قراء درباره حذف یا آت محذوفه و اثبات در مصحف می باشد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «وقف کتابخانه مدرسه محمودیه في المدينه المنوره» (بیضی)؛ تملک: عبد العزيز بن مبارک ابن غنام، شیخ عبدالله ابن فیروز حنبلی به تاریخ 25 جمادی الثاني 1194؛ 33 گ (135-167) [عکسی ف: 1- 309]
آغاز: قال مؤلف هذا الكتاب احوج خلق الله الى رحمته و رضاه الحسن بن محمد بن الحسين المشتهر بنظام النيشابوري في آخر تفسیره ایها المعروف باعتلاء مرائك المجد (کذا) المشعوف بانشاء سبا یك الحمد الكامل شوقه الى فهم غرائب القرآن و القرآن کله غرائب ... وقد تضمن کتابی هذا حاصل التفسير الكبير الجامع لأكثر التفاسير و ضمن جل کتاب الكشاف ... و احتوی مع ذلك علی النكت المستحسنة العربية و التأويلات المحكمة العجيبة مما لایوجد في سائر تفاسیر الأصحاب او وجدت متفرقة الأسباب او مجموعة طويلة الذيول و الأذناب؛ انجام: و هذا آخر درجات النفس الكاملة الانسانية فلا جرم وقع ختم الكتاب الكريم و الفرقان العظيم علیه و نحن ایضا نختم التفسير بهذا التحقيق والله ولی التوفيق و الهادي في العلم و العمل إلى سواء الحق و الطريق. از ابتدای سوره انبیا تا انتهای قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 169گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 22 - 316]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام؛ جلد: تیماج مذهب، 610ص، 27 سطر، اندازه: 6×22/5 سم [ف: 17 - 250]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 514ص، 27 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 17 - 251]
جلد 3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 618ص، 27 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 17- 251]
جلد 4، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 554ص، 27 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 17 - 251]
از اول سوره شریفه انفال تا اول سوره مبارکه مریم؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ 287گ، 27 و 9 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 6- 2976]
آغاز: بسمله. یس والقرآن الحكيم انك لمن المرسلين ... القراءة. پس باظهار النون ابوعمرو و سهل و یعقوب غیر رویش و ابن کثیر؛ انجام: و اما اللغة فمن الصحاح للجوهری و من التفسيرين کما نقلا و اما المعاني و البيان و سایر المسائل الأدبية في التفسيرين و المفتاح و سایر الكتب العربية و اما الاحكام فمنها. تفسیر سوره یس تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: هادی بن محمد تقی قومشه، تا: یک شنبه 9 جمادی الثاني 1229ق؛ مجدول؛ مهر: سلام علی ابراهیم» (مربع)، «محمد حسین بن حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 233 گ، 29 سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ: 4- 1423]
آغاز: الحمدالله الذي أنزل علی عبده الكتاب ولم یجعل له عوجا؛ انجام: ولا اصغر من ذلك ولا اکبر الا في کتاب مبین لیجزی الذين. از اول سوره کهف تا پایان سوره سبأ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: شاه محمد اشرفی با مهر «محب آل محمد شاه محمد» (بیضی)؛ از موقوفات رمضانیه 1230ق؛ جلد: تیماج مذهب، 17 سطر، اندازه: 24×35سم [ف: - 21]
از آغاز تفسیر تا پایان سوره آل عمران؛ خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج مذهب، 237گ، 29 سطر، اندازه: 31×19 سم [ف: - 33]
از آغاز سوره یس تا پایان سوره فاطر؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن ابوالمعصوم از محال اربعه، تا: شوال 1231ق و 1232ق، جا: اصفهان؛ از روی نسخه کتابت سال 987ق؛ واقف: بهرام بیک، 1296 گ، 416گ، 29 سطر، اندازه: 28×17/5 سم [ف: 1- 34]
آغاز: سورة القصص مكية سوی آية نزلت بجحفة؛ انجام: هذه أيها المعروف باعتلا عرایك المجد المشعوف باقتناء سبائك
الحمد ...
جلد چهارم؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 11 ذیحجه 1238 واقف: ملا ابو الحسن؛ 336گ، 24 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 93]
آغاز: ابتدأت في سورة یونس مكية إلا ثلاث آیات؛ انجام: ثابته علی حالها ظاهرة و هی تمر مر السحاب في الحقيقة ذاهبة زائلة.
جلد سوم؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 7 رجب 1238ق؛ واقف: محمد؛ 340گ، 24 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: - 63]
آغاز: برابر؛ انجام: یعنی منازعة النفس القلب و الرح و السر تا اواسط سوره نساء؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن محمد علی قاینی، تا: جمادی الثاني 1240ق؛ افتادگی: انجام؛ 340گ، 28 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 4- 429]
آغاز: بسمله، سبحان الذي اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الى مسجد القصى الذي بارکنا حوله؛ انجام: النفع به سایر اخوانی في الدارين و رفقائی المهتدين ثم أن یجعله عدة لی ليلة یرجع عن قبری العشاير و الاهلون و ذخيرة حین لا ینفع مال ولا بنون و الحمدالله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی انبیائه و المرسلين خصوصا علی رسوله المصطفي محمد و آله و صحبه اجمعین. ... نصف النهار الخميس حادیعشر محرم الحرام شهور سنة ثمان و عشرین و سبعمائة هجریه تقبل الله منه و رحم من اذا نظر فیه دعا له بالخیر امین هذا آخر من کلام له ما یستحق من اکرام و انعام، حرر في شهر ربیع الثاني 1281. جلد دوم از سوره بنی اسرائیل تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1281ق؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: وقف ملا محمد جعفر طهرانی (چهارگوش)؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 384گ، 33 سطر (21×11/5)، اندازه: 33/5×21سم [ف: 19 - 210]
آغاز: الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب ولم یجعل له عوجا قيمة لینذر بأسا شدیدا من لدنه و یبشر المؤمنين الذين یعملون الصالحات أن لهم اجرأ حسنا ما کثین فیه ابدا؛ انجام: وما کان الله لیعجزه ای لیسبقه ویفوته شی ثم ختم السورة بما یدل علی غاية حلمه وهو انه لايؤاخذ الناس بکل جرم إلى أجل مسمی هو یوم القيامة و هو یومئذ اعلم باحوالهم علما عیانیا فیجزی کلا بحسب علمه و قد مر مثل الإية في سورة النحل و قیل الأجل هو یوم لایوجد في الخلق من یومن او حین یجتمع الناس علی الضلال از سوره کهف تا پایان سوره فاطر؛ خط: نسخ، کا: هادی ابن مرحوم محمد تقی، تا: رجب 1328ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 251گ، 29 سطر، اندازه: 30×19سم [ف مخ: 4 - 1424]
آغاز: بعد از بسمله: یا ایها الناس اتقوا ربکم؛ انجام: احق ان یتبع امن لا یهدی
ج 2، از اول سوره نساء تا اوایل سوره یونس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ آیات به خط درشت و ترجمه آن با شنجرف نوشته شده، مجدول به لاجورد و تحریر و طلا؛ واقف: نائینی؛ 212 گ، 39 و 40 سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 4 - 427]
آغاز: الا أن یهدی فما لکم کیف تحکمون؛ انجام: فلم یذکر لها علامات یمکن الوقوف علیها ج 3، از اوایل سوره یونس تا اواخر سوره نور؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 222گ، 39 و 40 سطر، اندازه: 24×22سم [ف: 4 - 427]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: کمل و الله المستعان ... نهار الخميس حادی عشر محرم الحرام شهور سنة ثمان و عشرین و سبعمایه هجریه تقبل الله منه و رحم من اذا نظر فیه و دعا له بالخیر آمین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، دارای سرلوح مزدوج مذهب؛ 627 گ، 42 و 45 سطر، اندازه: 29×42سم [ف: 11- 585]
آغاز: برابر؛ انجام: شهادتهما الصدق و الكذب آن اثم ضربتم تا قدری از اواخر سوره مائده را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح، مجدول، مذهب؛ واقف: نائینی؛ 451 گ، 32 و 33 سطر [ف: 4 - 428]
آغاز: برابر؛ انجام: ما بعده الحال و الاستيناف ذاقربی
جلد 1 و 2، از اول قرآن تا آخر سوره انعام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 481گ، 29 سطر، اندازه: 38×23سم [ف: 4 - 428]
نسخه اصل: راغب محمد پاشا 97؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 233]
gara'ib-ul qur'an wa raga'ib-ul furqan (m×.)
بید آبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری
bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafi' (- 1783)
وابسته به: غرائب القرآن ورغائب الفرقان = تفسیر نیشابوری؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728)
تفسیر غرائب القرآن ورغائب الفرقان اثر نظام الدين حسن بن محمد بن حسین قمی نیشابوری است که با تلخیص تفسیر فخر رازی و افزودن مطالبی از کشاف و بحر الحقائق نجم الدين دایه رازی و تفاسیر دیگر و علاوه کردن علوم لدنی که بر وی کشف
شده، این تفسیر را پدید آورده است. این تفسیر مورد توجه علمای شیعه نیز قرار گرفته است، به طوری که مرحوم آقا محمد بید آبادی در مدرسه حکیم اصفهان آن را متن درسی خود قرار داده و ضمن تدریس، منتخباتی از آن یادداشت کرده است. نسخه ای از منتخب غرائب القرآن نیز در کتابخانه مجلس موجود است که مؤلف آن شناخته نشد.
[دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی: 752/1؛ روضات الجنات: 102/3؛ کشف الظنون: 1195/2 -1196؛ کشاف الفهارس: 5/4 -10؛ المعجم الشامل التراث العربي المطبوع: 249/5 -250؛ مکتب تفسیر اشاری: صص 208 و 209]
آغاز: بسمله. الى الله ارغب في ابداع غرائب القرآن و ایداع رغایب الفرقان الحمدلله الذي جعلنی ممن شرح صدره للسلام؛ انجام: من قراء بنی اسرائیل في کل ليلة جمعة لم یمت یدرك القائم یکون مع اصحابه. خلاصه صافی که در حین مباحثه التقاط شده که انشاء الله من بعد نوشته شود بتاریخ یوم الثلثا 14 شهر رجب المرجب سنه 1173 بکهف رسید. رب صل علی محمد و آل محمد و وفقنی لاتمامه کما یحسن و یرضی مع العمل بما فیه.
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 14 رجب 1173 و در جاهای دیگر تاریخ 14 رجب 1183 و 15 رمضان 1182 دیده می شود؛ جلد: تیماج، 198 گ، ابعاد متن: 14× 22/5، اندازه: 25×15سم [ف: 8-448] و [فیلم ها- ف: 3- 87]
نسخه اصل: کتابخانه آية الله روضاتی در اصفهان. از اوایل تفسیر تا آیه 25 از سوره مبارکه اعراف؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ به صورت چلیپایی و گویا مؤلف بنا داشته منتخباتی از تفسیر صافی فیض را در ادامه نسخه تحریر کند، نسخه مورد بحث ما - که بر خلاف نسخه دانشگاه - نسخهای خوش خط و خواناست تلخیصی از تفسیر غرائب القرآن را در بر دارد که به گمان مالک نسخه از مرحوم آقا محمد بید آبادی است گرچه این نسخه بسیار متفاوت است با نسخه دانشگاه که ظاهرا به خط بید آبادی بوده، مصحح، محشی از جمله به نقل از بحر الحقايق، با یادداشت آية الله روضاتی که نسخه را تفسیر آقا محمد بید آبادی معرفی می کند؛ 555ص، 23 سطر [عکسی: ف: 3- 389]
آغاز: ... الحمدلله رب العالمين. المدح للحی و لغیر الحي کاللولوء و الحمد للحی فقط . و المدح قد یکون قبل الاحسان و قد یکون بعده و الحمد یکون بعد الاحسان؛ انجام: در سوره اعراف نانویس ... مانده ... و منها تخرجون الى عالم الحقيقة و العلم عند الله تعالی.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ گویا نسخه اصل، با یادداشتی مبنی بر اینکه نسخه از آن کتابخانه «جدمان سید میرزا محمد هاشم موسوی اصفهانی ( د 1318 ق ) «کتاب اصول آل الرسول» و جز آن بوده و از وی به نیای ما آیت الله میرزا جمال الدين رسیده؛ جلد: تیماج، 278گ، 23 سطر [ف: 2- 53]
garā'ib-ul qur'ān wa ragā’ib-ul furqān (m×.)
وابسته به: غرائب القرآن ورغائب الفرقان = تفسیر نیشابوری؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728)
در فهرست با نام «مختصرة من تفسیر حسن بن محمد القمي المشتهريه نظام النيشابوري» آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1135/19
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج حنایی، 12ص (303-314)، 18 سطر [سنا: ف: 2 - 129]
garā'ib-ul qur'ān wa ragā’ib-ul furqān (mn.)
وابسته به: غرائب القرآن ورغائب الفرقان = تفسیر نیشابوری؛ نظام الاعرج، حسن بن محمد (-728ق)
منتخبی است فشرده و مختصر از تفسیر «غرائب القرآن ورغائب الفرقان» نظام الدين حسن بن محمد قمی نیشابوری؛ در این منتخب بیشتر مطالب مربوط به تأويل آیات و مطالب فلسفی و عرفانی انتخاب و نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12189
آغاز: و توفی سنة ثمان و عشرین و مائة و رواته اربعة ابو عمر حفص بن سلیمان بن المغيرة البزان الاسدي و کان شریك ابی حنیفه؛ انجام: فاذا بلغه فلیستعذ بالله و لینه و هذا آخر درجات النفس الكاملة الانسانية فلا جرم وقع ختم الكتاب الكريم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مرصع جلد: مذهب، 265 گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×15سم [ف: 35 - 192]
qarāyeb-ol kerāmāt va mokāšefe-ye ‘ajā’ebāt
کاشانی، محمد عماد
kāšānī, mohammad emād
در عرفان اسلامی هندی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9745/8
آغاز: بسمله. غرائب حمد و ثنا مر حضرت با جلالت مکاشفی را؛ انجام: عیبم بپوش ای از کرم ای ساتر العيوب.
خط: نستعلیق، کا: حسن علیبک، تا: 22 جمادی الثاني 1313ق،
جا: خلد آباد، کاغذ: هندی، 37ص، 23 سطر (28×15/5)، اندازه: 33×20سم [ف: 17 - 474]
gara'ib-ul masail
این متوج، احمد بن عبدالله، - 820 قمری
ebn-e motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1418)
مختصر استدلالی است مشتمل بر: 1. الطهارة؛ 2. الصلاة؛ 3. الزكاة؛ 4. الخمس؛ 5. الصوم؛ 6. الاعتكاف؛ 7. الحج و العمرة؛ 8 الجهاد؛ 9. البيع؛ 10. الضمان؛ 11. الاقرار؛ 12. الصلح؛ 13. الوديعة؛ 14. العارية؛ 15. المضاربة؛ 16. اللقطة؛ 17. الجعالة؛ 18. الاجارة؛ 19. المزارعة؛ 20. المساقاة؛ 21. السبق؛ 22. الغصب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2495
آغاز: بسمله، رب یسر و اعن یا کریم، احمدك اللهم علی عظیم آلائك الباهرة؛ انجام: قال القول قول المالك في عدم الاذن لکی هل یضمن.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 49 واقف: ابن خاتون عاملی، 1067؛ 154گ، 20 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 20 - 359]
qarā’eb-ol moʻjezāt
در بیان معجزاتی که از اميرالمؤمنين علی علیه السلام در موارد مختلف به ظهور رسیده است مشتمل بر چندین باب، نامی که در بالا ذکر شد در برگ اول کتاب نوشته شده و باید تحقیق شود.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3742
آغاز: از معاذ بن جبل منقول است که حضرت رسول شبی که از شبها از کوی های مکه آمدند و داخل مکه شدند؛ انجام: و لیکن آنقدر مانده برای موعظه هر کسی که بشنود و ببیند.
خط: نسخ، کا: ابو الحسن بن محمد حسین حسینی تنکابنی رشتی، تا: 1245ق؛ یادداشتی از هاشم بن سید احمد تنکابنی به سال 1296؛ واقف: ابراهیم بن باقر میاندهی؛ جلد: تیماج، 210گ، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1035]
al-gara'ib wa-1 aja'ib
کرمانی، محمود بن حمزه، - 500 قمری
kermānī, mahmūd ebn-e hamze (- 1107)
تاریخ تأليف: 531 ق
تفسیری است مختصر درباره آنچه در قرآن کریم، به نظر مؤلف از عجائب و غرائب محسوب می شود. مؤلف در مقدمه می گوید: چون در این زمان اکثر متعلمین مایلند غرائب تفسیر
قرآن و عجائب تأويل آن را بدانند لذا من در این کتاب خواسته آنان را عملی نمودم.
آغاز: قال الشيخ الامام ... تاج القراء ابو القاسم محمود بن حمزة بن نصر ... و بعد اکثر العلماء المتعلمين في زماننا یرغبون في غرائب تفسیر القرآن و عجائب تاویله ...
چاپ: جدة، محقق: شمران سر کال یونس العجلي، دار القبلة للثقافة الاسلامية، و بیروت، مؤسسة علوم الفرآن، 1988م.
[کشف الظنون 1197/2؛ بروکلمان ذیل 732/1؛ معجم مصنفات القرآن الكريم 115: 3؛ دنا 776/7]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة الناس .. فیکون عطفا علی الوسواس کالوجه الأول بی کا، تا: 928ق؛ از روی نسخه ای که در 675 نوشته شده؛ مصحح، محشی؛ 313گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 2-32]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 334ع کسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 296]
گزیده ای است کوتاه از آن کتاب. پس از این بخش مطالب پراکنده ای است در تفسیر و حدیث و برخی از تعویذات (م 72- 1149)؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: سید محمد صادق طباطبائی، بی تا؛ اهدایی: سید محمد صادق طباطبائی؛ جلد: تیماج قرمز، 4ص (169-166)، اندازه: 18×11 سم [ف: 23 - 274]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5218/4 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 143]
غرائب و عجایب- مسالک و ممالک
qarāyeb-e hodā
بهادر زاد، خان جهان، ق13 قمری
bahādor zād, ×ān jahān (- 19c)
تاریخ تأليف: 1223ق
در چهار قسم و لغت دستگاهی است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 335
آغاز: فرخنده ترین کلامی هر لفظش سرمایه ده فطنت و ذکاء انجام: کشتی حاجات من باد روان، والسلام.
خط: نستعلیق، کا: محمد خان، تا: ذیحجه 1223ق، جا: میسور هندوستان؛ یادداشتی به خط فرهاد میرزا که کتاب را ارزشی نیست؛ جلد: میشن آلبالویی، 301گ، 13 سطر، اندازه: 31/3×21 سم [ف: 3 - 566]
al-ġarāyim wa-l ‘ajā'ib wa-l garā'ib
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض11014
آغاز: بسمله. ینبغی للمعزم في اول المبداء أن یحجب نفسه و الحاضرين؛ انجام: و لبان ذکر مصطکی و سندروس (کذا) و الله اعلم بعلمه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 773ق، جا: حلب [الفبائي: - 404]
ġirbāl-ul ḥarakāt li-t-tawābit wa-s sayyārāt
صوفی، احمد بن سعید
sūfī, ahmad ebn-e saʻīd
مشتمل است بر «مقدمه» و سه «مقاله»، و ظاهرا شرح چند بیت است که متأسفانه به واسطه پس و پیش شدن اوراق و به خصوص زشتی خط که حدی بر آن متصور نیست نمی توان سر و ته آنها را تشخیص و تعیین کرد.
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 12320/10
آغاز: بسمله، وبعد فیقول الفقير المعترف بالعجز و التقصير الراجي رحمة مولاه؛ انجام: ذلك لاستبعاد في الباد و العناصر ناصر العباد
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 29/52×20/5 سم [ف: 10 - 269]
al-ġurba = fadīlat-us safar wa-l ġurba
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله مختصری است درباره محاسن سفر و اسرار فلسفی آن. در این رساله با ذکر پنج دلیل و نظیر اثبات کرده است که تنها راه به دست آوردن سعادت ها سفر است و نتیجه گرفته است که مرگ نیز که سفری بیش نیست، دری است که به روی انسان به سوی دنیای سعادت و نیکبختی باز می شود و اصولا از وضع رساله استفاده می شود که منظور از تأليف آن اثبات این نتیجه بوده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: اعلم أن کمال حال المحدثات في الغربه لان جمیع المحدثات کانت معدومة فالبلدة الأصلية لها بلدة العدم ...
انجام: و الخامس ان محمدا انما اظهر دینه في السفر لافی الحضر اذا ثبت هذا و ثبت أن الموت سفر فاعلموا ایها الناس أن الموت باب السعادات و مطلع الخيرات و الكرامات و السلام علی خیر البريات.
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 8، 1ص (51ر) [ف: 1 - 362]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، مذهب، 1ص (5-6)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32 - 37]
کا: عبدالرحیم بن کریم قمی کهکی، تا: 1220ق، جا: شیراز و مشهد [نشریه: 7 - 134]
آغاز و انجام: برابر
بخشی از غربة الغريبة؛ بی کا، بی تا [ف: 4 - 208]
al-ġurbat-ul garbīyya (qissat-u ...)
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ - 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
سهروردی در مقدمه این داستان می نویسد: چون داستان حی بن یقظان و سلامان و ابسال را خواندم و آن را عاری از تلویحات و رموز تصوف یافتم، بر آن شدم که اندکی از آن به شیوه داستانی به نام «قصه غربت غربیه» برای بعض دوستان بزرگوار بپردازم.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و السلام علی عباده الذين اصطفی خصوصا علی سیدنا محمد المصطفي و آله و صحبه اجمعین. اما بعد فانی لما رأيت قصة «حی بن یقضان» صادفتها مع ما فیها من عجایب الكلمات الروحانية و الاشارات العميقة متعرية من تلویحات تشیر الى الطور الاعظم
انجام: نجانا الله من اسر الطبيعة و قید الهيولى. «و قل الحمد لله سیریکم آیاته فتعرفونها و ما ربك بغافل عما تعلمون» «و قل الحمد لله بل اکثرهم لا یعلمون» و الصلوة علی نبیه و آله اجمعین.
چاپ: مجموعه مصنفات شیخ اشراق، جلد دوم، تصحیح هانری کربن (تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی: 1380 چاپ سوم)؛ مصر، به کوشش احمد امین، 1952م
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی دامغانی، تا: 659ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، وص (73-81)، 19 سطر (6×15/5)، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 5 - 541]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1136/1 ف و 3059/6- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 566 و 2 – 51]
نسخه اصل: بورسه گنل ش 1500/160؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 2008گ [فیلم ها ف: 1 - 356]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «رمز الوحي» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 965ق؛ 3گ (151-153)، اندازه: 19×13سم [ف: 4 - 1270]
خط: نسخ، کا: محمد شریف ابن محمد قائمی، تا: 9 شوال 1061ق؛ 5گ (140پ-144)، 16 سطر (13×6) [ف: 5 - 348]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا، تا: 1065ق [الفبائي: - 418]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ در فهرست (1: 315) با شماره 286/8 آمده؛ 2گ (54ر - 55ر)، 27 سطر، اندازه: 18× 27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 123]
خط: شکسته نستعلیق، کا: نعیم الدين، آقا محمد، تا: 1270ق؛ 1ص (602) [ف: 17 - 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: یدالله کجوری نظر پاک، تا: 1352ق؛ 4گ (225ر -227پ)، 12 سطر، اندازه: 17×22/5سم [ف: 1- 434]
آغاز: بسمله و به نستعین، گوید شیخ پیشوای دانا آگاه یگانه؛ انجام: مستجیر بکم زائر لکم عائذ لائذ بقبور کم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1381ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
al-gurra = t.-ul kubrā= usūl-ul manțiqīya = al-mantiq
جرجانی، محمد بن علی، - 838 قمری
jorjānī, mohammad ebn-e ‘alī (- 1435)
وابسته به: کبری در منطق = الرسالة الكبرى في المنطق؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
ترجمه تحت اللفظي است از رساله «کبری» پدرش میر سید شریف گرگانی.
آغاز: منطق کل منطق بنشر محامده خلیق و ذکر ممادحه حقیق و بسط موائده یلیق تصور ذاته محال و ان کان للتصدیق في صفاته مجال کلیات الأمور و جزئیاتها بتقدیره و انواع الأجناس و فصولها بتدبیره المنزه عن الاعراض المقدس عن الاغراض معبود غیر محدود معلوم غیر موسوم اليه الاقضية و الاحكام و علیه الاقيسة في الانتظام ... اعلم أن النفس الناطقة الانسانية باعتبار ما یخصها قو تین عاقلة وعاملة ...
انجام: و ان کانت مانعة خلو کان الحال علی عکس ذلك لجواز اجتماعهما صدقة و علیه تصفیح الأمثلة، تمت الرسالة الشريفة.
چاپ: گنجینه بهارستان، حکمت 2، مسلسل 11، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1379ش، با تصحیح علی اوجبی؛
[دنا 777/7؛ الذريعة 33/16؛ کشف الظنون 870/1، 1198/2]
شرح و حواشی:
1- شرح الغرة في المنطق؛ صفوی، عیسی بن محمد (900-953)
2- شرح الغرة في المنطق (3 عنوان)
3- شرح الغره في المنطق؛ فارابی، محمد علی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 824ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 12گ (1پ -12)، 19 سطر (6×12/5)، اندازه: 17/5×9/5 سم [ف: 17 - 420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: رازی، عبدالحی بن عبد العزيز، تا: 859ق محشی؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: مقوا، 10گ، 15 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 24 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: حسین بن قنبر علی حسینی، تا: ربیع الاول 866ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه رحمه الله»؛ واقف: شاه عباس صفوی؛ 10گ، 19 سطر، اندازه: 18/5×9/5 سم [ف: 1- 401]
آغاز: برابر؛ انجام: کل مقول علی أمور متفقة بالحقيقة في جواب ما هو أو
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شرقی، 6گ (23-18)، 12 سطر، اندازه: 10×8/5 سم [ف: 31 - 416]
انجام: فصل الحجة علی ثلاثة أنواع ... نحو کل انسان حیوان و کل حیوان جسم فکل انسان جسم ب
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج؛ 12گ (1پ-21پ)، اندازه: 21×16سم [ف: 21 - 87]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیس المكاو حه في طلب توضیحها من المعلل و المعرب تمت الرساله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 959ق؛ واقف: خواجه شیر احمد؛ جلد: پارچه ای، 7گ، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1- 264]
آغاز: حققت فیها مقاصد الميزان في تنقیح البيان و توضیح التبيان و طوبی لمن ایقنها للاستظهار و ایقنها للاستحضار کل ذلك ... اعلم أن للنفس الناطقة الانسانية؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف، تا: صفر 965ق؛ خطبه را ندارد؛ 47گ، 5 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5 - 2091]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شاید قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (13پ -23پ)، اندازه: 12/5× 17/5 سم [ف: 15 - 226]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1050ق؛ اندازه: 12×10سم [نسخه پژوهی: 3- 138]
آغاز: بسمله، اعلم أن للنفس الناطقة الانسانية باعتبار ما یخصها قوتین عاقلة وعاملة؛ انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: 1065ق؛ جلد: تیماج، 120گ، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 51 - 87]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 15 ذیقعده 1101ق؛ 27 ص (141-167) [سنا: ف: 2 -184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 7 ذیقعده 1119ق؛ جلد: تیماج، 13 (11پ - 23ر)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 30 - 47]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 44ص، 11 سطر (5×11/5)، اندازه: 19×10سم [ف: -191-2]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 356]
آغاز: التصديق هو العلم بالقضیه و یندرج فیه هذه الامور الاربعه و اجیب بان تقسیم العلم الى التصور و التصديق؛ انجام: وان کانت مانعه الخلو کان الحال علی عکس لجواز اجتماعهما صدقا و علیك بتصحیح الامثله تمت الرساله.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 5گ (73-77پ)، 21 سطر (12/5×8/5)، اندازه: 18×13/3سم [ف: 18 - 18]
qorrat-ol alfāz va nozhat-ol alhāz
ظهیری سمرقندی، محمد بن علی، ق6 قمری
zahīrī samarqandī, mohammad ebn-e ‘alī (- 12c)
رساله مختصر و مهمی است در آداب نامه نگاری به نثر فارسی کهن از قرن پنجم یا ششم هجری، به نام کتاب و مؤلف در متن رساله تصریح شده است. مؤلف این، رساله را برای مطالعه ملک الكتاب عمر بن محمد بن ابی نصر نگاشته است؛ چنان که در مقدمه انگیزه تأليف و شیوه نگارش این اثر را چنین بیان می کند: صنعت کتابت رکنی وثیق است از ارکان دولت و حلیهای نفیس است بر گردن عروس مملکت؛ چنانکه شمشیر ضابط سلطنت و شاهی است، قلم حافظ مملکت و پادشاهی است و به حقیقت دبیر بر مثال صاحب جیشی است که لشکر او، از نتایج عقل و خاطر وضمیر و فکرت است و سرمایه آن عمل زیادت از آن است که در مجلدات جمع توان کرد چه مرتبت و مایه اول خط نیکو و ادب تمام و شناختن لغات متفاوت و الفاظ متقارب است و بعد از آن وقوف بر هر علمی و نصیب از هر فنی، چه تأثير سخن در مدح و ذم و شکر و شکایت و ترغیب و ترهیب بیشتر از تأثير زهر و تریاق است ... و چون اساس و قاعده این عمل در نظم سخن و ترکیب الفاظ و شناختن فنون صنعت و معانی است و از متقدمان این شغل هیج کس جمع نکرده بود، بر خاطر بگذشت که اگر بدین نسق جمعی باشد پسندیده افتد، پس خوض کردم در بحر بی کرانه این علم و این گوهر شب چراغ که مونس منتها و هادی مبتدای این باب بود ... آنچه دست داد و روی نمود از عرایس الفاظ و نفایس اوصاف و دستورات و نمودارات این علم از جهت مطالعت مخدوم زاده خویش، امیر اجل اکرم افضل شرف الدين جمال الاسلام و المسلمين ظهیر الملوك و السلاطين اختیار الدولة افتخار الملة مشیر الملك عمید الممالك ملك الكتاب عمر بن محمد بن ابن نصر مد الله عمره في دولة عالية الشأن سامية الأركان نبشتم و پیش خدمت آوردم. اگر چه ذات کریم او به ذهن وقاد و عقل نقاد و خاطر وافی و فکرت صافی و فضل وافر مستجمع است، لکن باران قطره قطره در دریا اگر منفعت ندارد نکو آید و در این مجموع الفاظ عذب و مستعملات کتب فارس آوردم و از غریب و وحشی احتراز نمودم. اول بیان لغتها که ائمه این علم کرده اند آوردم؛ باز در الفاظ شروع کردم، نخست دو حرفی منفصل که معنا یکی بود یا نزدیک به معنا چون مواعظ و نصایح، موانع و زواجر؛ باز دو حرفی متصل چون فضاء واسع و صحراء ... و استعمال معانی و اصطلاح مبانی؛ باز دو حرفی متضاد و منفصل چون قلیل و کثیر و خیر و شر؛ باز سه حرفی مرکب چون وسایل عالم اجسام و وسایط عالم ارواح و موالید عالم سفلی و نتایج اسطقسات اربعه؛ باز چهار حرفی و پنج حرفی چون منبع افاضت اجرام آسمان و مرجع افادت تأثير اختران، ثمره شره بستان صنع الهي و معنا خط دفتر ملکوت پادشاهی ... بعد از آن نموداری چند از وصف و تشبیه و مدح و ذم بر طریق ایجاز وصف کردم. توقع از سجیت کرم و لطف شیم آن است که این جمع را بعد از تأملي تمام و
تفهمی بر کمال محروم نگرداند و الله ولی التوفيق و التسديد انه الموفق و المسدد و المعين. اکنون باز آمدم به مقصود چون علم کتابت نزدیک است به علم شعر، دبیر را حاجت آید به دانستن چند چیز که در کتابت استعمال کرده اند اول معنا سجع که از بانک قمری گرفته اند و آن دو گونه است: یکی متوازی و متساوی و دوم متوازن و متقابل ... دیگر دانستن مجاز و استعارت است ... و دیگر تشبیه است ... دیگر ترصیع است ... دیگر مراعات نظیر است ... دیگر استعمال آیات و اخبار است. ... و این مجموع را غره الألفاظ و نزهة الإلحاظ نام نهاده شد و بالله التوفيق». نسخه ای کهن از این اثر ضمن مجموعه ای در کتابخانه
چستربیتی نگهداری می شود. (ابو الفضل حافظیان)
.. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1364 عکسی
آغاز: بسمله. رب یسر. حمد و ستایش ایزد را جل جلاله که مناکب گردون را به حیله کواکب بیاراست و سر و قامت آدمی را در باغ وجود که مثمر تر درختی است به دست قدرت پیر است؛ انجام: لازالت عزها رفيعة مشیدا منيعة لازالت مشيدة الأركان، موطدة البنيان. تم الكتاب بحمدالله و منه.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ایرلند، ش 3785 (فهرست آریری 11/4؛ فهرست آربری، ترجمه محمود شاکر سعید 465/1)، رساله دوم مجموعه؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: گویا قرن 6؛ مصحح؛ 45ص، 13 سطر [عکسی ف: 4- 129]
آغاز: بسمله، می گوید بنده ضعیف محمد بن علی الكاتب السمرقندي که حقیقت کتاب رکن وثیق است از ارکان دولت و حلیه نفیس است؛ انجام: مقر مألوف وطن مأنوس اعظم مصائب اوسع نوائب (کذا)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 9گ، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 25 - 114]
gurrat-ul anļār
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: محرم 1260ق
منظومه ای در سی و دو بیت، در نه قاعده از علم اوفاق و روش تنظیم خانه های مختلف اوفاقی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8883/3
آغاز: احمد من یحمد في الافاق ** صل علی الكامل في الأخلاق و آله الانجاب في المشارق ** منجی الاشياع من المغارق؛ انجام: من هجرة الشريفة العلية ** اعنی النبي مسافر المدينة
خط: نستعلیق، کا: موسی پزشک تنکابنی (فرزند مؤلف)، تا: 1340ق، جا: ییلاق لیمرا؛ جلد: مقوا، 2گ (44ر- 45ر)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 23 - 68]
gurrat-ul jabīn fī ahkām-iş Şalāt-il wājibat-il yawmīya
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - 1259 قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad safi' (- 1843)
اهداء به: منتظم الدوله مهدی علیخان رساله مختصری است در بیان احکام نمازهای پنج گانه، که به التماس جمعی از دوستان در شش «باب» تأليف شده: 1. بیان شروط وجوب الصلاة، در چهار مقصد؛ 2. واجبات الصلاة، در سه مبحث؛ 3. مستحبات الصلاة، در سه موقف؛ 4. محرمات الصلاة، در سه منهج؛ 5. مکروهات الصلاة، در سه فصل؛ 6. بیان ملحقات الصلوات، در چهار مطلب.
آغاز: بسمله الحمدلله علی نعمته المتوافرة الجسمية ... اما بعد فیقول العبد المحتاج الى فضل ربه الغنى الهادي محمد مهدی؛ انجام: و انعقد علی رجحانه اتفاق الأصحاب و حکم باستحسانه اولوالعقول و الالباب الحمدلله الودود علی اتمام الكتاب.
[الذريعه 34/16؛ کشف الحجب 392؛ دنا 777/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13 دارای کتیبه و سرلوح، مجدول؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: گالینگور، 128 گ، و سطر، اندازه: 23×14/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 482]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ تملک: شیخ علی بن محمد رضا بن هادی کاشف الغطاء؛ 125ص [عکسی ف: 6 - 304]
al-ġurrat-ul jalīyya fī š.-id durrat-il bahīyya
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
وابسته به: الدرة البهية؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177-1244ق)
تاریخ تأليف: 1242ق
مؤلف که از شاگردان مولی احمد نراقی و مجاز از وی بوده ارجوزه ای به نام «الدرة البهية» در مبانی و قواعد اصول فقه سروده و سپس به خواهش شاگردانش آن را شرح و در سال 1242ق موافق تعداد ابیات «الدره» به پایان رسانید.
[الذريعة 34/16]
آغاز: الحمدلله الذي من علینا برأفته وانقذنا من ورطات الهلكات برحمته والصلوة والسلام علی اشرف بریته محمد مصطفی و آله و عترته فیقول المترصد للفیض الرباني ... ان احق الامور قضاء حوائج الاخوان ... آغاز ارجوزة: یقول راجی الرب ذی الاحسان ** علی بن الحسن الأراني / الحمدلله الكبير المحسن ** والشکر للمفصل المهيمن / حمدة علی الإنه الجميلة ** شکرا علی نعمائه الجزيلة؛ انجام: ینبغی أن نختم المجلد الأول من هذا المختصر المسمى بالغرة الجلية في شرح الدرة البهية و یتلوه في المجلد الثاني ... والصلوة والسلام علی محمد و آله و عترته الطاهرين من یومنا هذا إلى یوم الدين. جلد اول، از ابتدا تا پایان اجماع منقول به خبر واحد؛ خط: نستعلیق، کا: محمدعلی بن محمد حسن آرانی کاشانی (نزیل جر خادقان)، تا: 29 جمادی الاول 1242ق؛ محشی از مؤلف با امضای «منه دام ظله» و ابن المصنف؛ جلد: تیماج، 225 گ، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: - 111]
آغاز: بسمله، یقول الراجي الرب ذی الاحسان؛ انجام: دین الذي به الرسالة اختتم ... و سلم تسلیما
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253 ق [رایانه]
al-jurrat-ul hanafiyya fi S.-id durrat-in najafiyya
شهشهانی، ابوالحسن بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
šahšahānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad ebrāhīm ( 19c)
وابسته به: الدرة البهية = الدرة النجفية = الدرة المنظومة = الدرة الغالية في مسائل العالية؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی مجدد (1212-1155)
تاریخ تأليف: جمعه اول محرم 1269ق
شرح استدلالی مفصلی است بر منظومه «الدرة النجفية» تأليف سید بحر العلوم است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي نصر عبده و أعز جنده و هزم الأحزاب وحده و الصلاة علی من لانبی بعده ... هذا هو القول في الوضوء قیل و هو بضم الواو اسم للمصدر فان مصدره التوضوء؛ انجام: فتنبهوا معشر اخوانی و احبائی ایقظنا الله و ایاکم من غفلتکم و اغتنموا أيا کم مهلتکم ... و احلنا جمیعا في دار کرامته بمنازلها الرفيعة انه أكرم الأكرمين و اجود الاجودين جلد دوم و مشتمل بر احکام وضو می باشد یک مقدمه و نه مطلب و یک خاتمه را در بردارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج مذهب، 217گ، 16-21 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 6 - 2977]
آغاز: بسمله، نحمدك یا من ملأ حیاض قلوبنا بماء ولاء النبي و الآل، انجام: انه اکرم الأكرمين و اجود الأجودين ... و یتلو هذا المجلد الثالث المجلد الرابع في الطهارة الترابية و احکامها و النجاسات و المطهرات ... ما بقیت الأرض و السماء آمین آمین یارب العالمين.
جلد 3؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج نیلی، 200گ، 20 سطر، اندازه: 21/2×15/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 482] و [ف: 21-976]
al-ġurrat-ud durrīyya fī š.-id durrat-il ġarawīyya
وابسته به: الدرة البهية = الدرة النجفية = الدرة المنظومة = الدرة الغالية في مسائل العالية؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1212-1155)
ناشناخته
آغاز: القول في التطهير من الخبث و بیانه بمباحثه، اعلم أن جمیع الاعيان و الاشياء علی الطهارة لا یجب الاجتناب عن شیء منها؛ انجام: ان المراد بالطامث فیها حال الدم و ما یشمله و لا یتصور معه تحصیل الطهارة و الله العالم.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: جمعه 7 جمادی الاول 1203ق (عددی 1303)؛ 230 گ، 30 سطر، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 1- 107]
آغاز: کتاب الصلاة و هی لغة الدعاء و الرحمة و الاستغفار و حسن الثناء من الله عز وجل علی رسوله صلی الله علیه و اله شرح استدلالی مفصل و گسترده ای است در چند جلد بر منظومه (الدرة النجفية) سید محمد مهدی بحر العلوم نجفی، با نقل گفته های بعضی از فقهاء ورد و ایراد در آنها، و گاهی شارح فروعی بر اصل افزوده است تا این کتاب جامع مسائل و احکام باشد. این نسخه از آغاز کتاب صلاة می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی گلپایگانی (فرزند مؤلف)، تا: 17 ذیقعده 1288ق؛ 465گ، 27 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 1 - 102]
در صلاة جماعت و مسافر و دنباله نسخه شماره 152 می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی گلپایگانی (فرزند مؤلف)، تا: 17 ذیقعده 1288ق؛ 136 گ، 25 سطر، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 1 -106]
آغاز: الحمد الله رب العالمين الرحمن الرحيم ولی الحمد و منتهی الرجاء و الشكر لا له المخلوقين الوهاب الكريم بخشی از کتاب طهارت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 344 گ، 30 سطر، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 1- 107]
qorrat-oz zījāt
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
چاپ: آن را آقای نبی بخش بلوچ با دیباچه ای به عربی و انگلیسی در حیدر آباد سند در 1973 حروفی و عکسی چاپ کرده است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخہ: 6885- عکس
نسخه اصل: از اصل نسخه (بیرونی نامه ص 60). نسخه در کتابخانه درگاه پیر محمد شاه در احمد آباد هند هست؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 264]
ġurrat-uş Şarf fi ‘ilm-iş Şarf
انصاری تبریزی، علینقی بن محمد رضا، ق14 قمری
ansārī tabrīzī, ‘alī-naqī ebn-e mohammad rezā (- 20c)
تاریخ تأليف: 1297ق
šay×-ol-eslām, ‘alī-naqī
رساله مختصری است در بیان قواعد صرف با عناوین «غرة، غرة». برخی از مباحث کتاب به نظم تحریر شده است.
آغاز: الحمدلله الحي القيوم ذی الجلال الذي لیس ذا الولد و المثال مزین السماء بالکواکب متقن الأرض بالجبال ممسکها بقدرته الكاملة من الزوال ...
انجام: دگر ز وزن مصادر صراح و تهذار است ** بدان سرقه و شیخوخه با درایه و دعوی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 محرم 1308ق؛ جلد: تیماج، 43ص (123-81)، 11 سطر (12×6)، اندازه: 17×11 سم [سنا: ف: 1- 279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ربیع بن محمد نصیر انصاری، تا: 1321ق؛ جلد: مقوایی، 17 گ (37پ -53پ)، 14 سطر، اندازه: 17×21/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1037]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 12گ (17پ-28)، 15 سطر (14×8)، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [رایانه]
الغرة الغراء- الدرة في المنطق
al-ġurrat-ul garrā' = kašf-ul ġițā’ ‘an wujūh-i marāsim il ihtidā
قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم، - 1240 قمری
qazvīnī, mohammad hasan ebn-e mohammad ma‘sūm (- 1825)
وابسته به: جامع السعادات في موجبات النجاة؛ نراقی، مهدی بن ابی ذر (1128-1209)
تاریخ تأليف: پیش از 1202ق؛ محل تأليف: کربلا
ملا محمد مهدی نراقی چون کتاب «جامع السعادات» را تأليف کرد، نسخه ای از آن را به خدمت قزوینی فرستاد تا نظر دهد، قزوینی با ستودن آن کتاب می گوید که دارای حشو و زوائد بوده لذا به تأليف این کتاب پرداخت که مستند به کلمات اساطین حکمت و اخبار عترت پیامبر اکرم علیهم السلام باشد. در ده «باب» (و هر بابی ضمن فصولی) و «خاتمه» نگاشته و باید همان کتابی باشد که در جمله از کتب تراجم اشتباها به نام «کشف الغطاء» ضبط شده است عناوین ابواب: 1. المقدمات؛ 2. تفصیل الاخلاق و اقسامه؛ 3. كيفية المحافظة علی صحة النفوس؛ 4. معرفة الأمراض النفسانية؛ 5. المعالجات المختصة برذائل القوة العاقلة و ذکر ما یقابلها من الفضائل؛ 6. معالجة الغضبية و ما یقابلها من الفضائل؛ 7. فیما یتعلق بالقوة الشهرية من الرذائل و معالجتها و الفضائل و ما یحث علیها؛ 8 في ما یمکن أن یتعلق بکل من الثلث او اثنین منها من الرذائل و الفضائل؛ 9. في ذکر ما یتعلق بالعدالة من الفضائل و الرذائل؛ 10. العبادات. ختام فیه اتمام قد کثرت الأخبار في مدح الحب الله و البغض في الله. مؤلف این کتاب را به نام «الغرة الغراء» نیز نامیده است.
آغاز: الحمدلله الذي بدأ خلق الانسان من طین ثم جعل نسله من سلالة من ماء مهین فجعله نطفة في قرار مکین
انجام: و یصفی عقولنا للتدبر في بدایع الحكم المودعة في آیاته بمحمد سید رسله و بریاته
[دنا 778/7 -779 (10 نسخه)؛ الذريعة 45/18 و 46 شماره 612]
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 5 - 217]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 186 گ، 22 سطر (16×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: = مؤلف، بی تا؛ محشی از آثار دیگر مؤلف؛ تملک: «عبده الراجي محمد حسن»؛ جزء موقوفات مؤلف است؛ جلد: تیماج مذهب، 295 گ، 23 سطر (10/5 × 18/5)، اندازه: 23×16سم [ف: 15 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: لکل قوة نفسانیته لذة و خیرا و أذى ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 18گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3 – 579]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 184 گ، 23 سطر (16×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 17 - 103]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 231]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1233ق؛ اندازه: 21×14سم [نسخه پژوهی: 2 - 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی میرزا بن علیجان، تا: شوال 1233ق؛ با یادداشتی درباره مؤلف از «محمد باقر بن محمد حسین بن زین العابدين حائری مازندرانی»؛ تملک: محمد حسین بن زین العابدين حائری؛ جلد: تیماج، 181 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 ×21سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا محمد شریف شیرازی، تا: 1253ق؛ مجدول؛ 212گ، 20 سطر (15×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 9 - 473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصفهانی نجفی، تا: 1315ق؛ مصحح از روی نسخه مؤلف، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 295 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10 - 65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج قائم مقام؛ 245گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6 - 449]
al-ġurrat-ul garawīyya fī š.-il lum'at-id dimašqīya
وابسته به: اللمعة الدمشقية في فقه الامامية = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)
شرحی است بر کتاب «اللمعة الدمشقية » شهید اول در چند جلد: جلد اول: در طهارت که به سال 1302 ق به پایان رسیده، جلد دوم: در صلاة تا شکوک که در 1303 به انجام رسیده، جلد سوم: در صلاة از فصل هشتم به بعد. علامه تهرانی جلد اول و دوم این کتاب را در مدرسه بروجردی نجف رؤيت نموده است.
[الذريعة 34/16 و 47/14 -51]
آغاز: بسمله تبارك الذي نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذيرة وارسل نبیه محمد كافة للناس کتاب اللمعة الدمشقية الذي هو آخر مصنفات شیخنا الشهيد ... مشتملا علی تحقیقات ... اردت ان اشرحه شرحا یشتمل علی ما عثرت في مدارک مسائله من الاخبار ... وسمیته بالغرة الغروية في شرح اللمعة الدمشقية ... قال المصنف ... الله احمد؛ انجام: بان المراد بالابطال الأبطال بلاعذر والعذر ... معلوم ولیکن هنا آخر الجزء الأول من کتاب غرة الغروية و یتلوه الجزء الثاني من کتاب الصلوة انشاء الله جزء اول در طهارت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1302ق؛ با خط خوردگی، مصحح، محشی گویا همه از مؤلف؛ 134گ، 18 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف مخ: 1- 344]
آغاز: بسمله حمدلله و الصلوة کتاب الصلوة هی لغة بمعنی الدعا ... و شرعا عبادة مخصوصة تکون تارة ذكرة محضة كالصلوة بالتسبیح و اخری فعلا محضا كصلوة الاخرس و ثالثة مركبة منهما؛ انجام: مع کون الحكم علی خلاف الأصل فلیکن هنا آخر الجزء الثاني في هذا الكتاب ویتلوه الجزء الثالث من الفصل الثامن انشاء الله تعالی والحمدلله علی التوفيق و اسلامة وقد بلغ الشرح ... جزء دوم: کتاب الصلوة، تأليف این قسمت در روز جمعه 25 شوال 1303ق به پایان رسیده؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1303ق؛ با خط خوردگی، مصحح، محشی از «ص» و «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 296گ، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 1 - 344]
الغرة في المنطق- الدرة في المنطق
qorrat-ol kamāl
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 – 725 قمری
amīr ×osrow, ×osrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
سومین دیوان امیر خسرو دهلوی است که چنان که خود در دیباچه این دیوان نوشته اشعاری که از سال 685-693ق از سال 34 تا 40 عمر خود سروده در یک مجلد گذارده و آن را «غرة الكمال» نام نهاده، چنان که در دیوان انشائی پیش از این را «تحفة الصغر» و «وسط الحيات» نامیده است. این دیوان شامل چند بخش می باشد: 1. دیباچه ای به نثر و نظم که در آن ابیات عربی امیر خسرو دیده می شود و خود اعتراف نموده که از عهده شعر عربی گفتن برنیامده و معذرت خواسته است و اطلاعات سودمندی از حالات خود و خانواده اش در اینجا یافت می شود؛ 2. قصاید و چند قطعه و در حدود 3700 بیت است؛ 3. قطعات شامل مطالب توحیدی و نعت و منقبت و عرفان و تصوف و غیره در حدود 500 بیت؛ 4. در متفرقات از قبیل هزل و ذم و استهزاء و مطایبات و شکایات و غیره در حدود 170 بیت؛ 5. فتح نامه یا «مفتاح الفتوح» که به وزن مثنوی و به سال 690 انشاء آن خاتمه یافته و در حدود 800 بیت می باشد و آغاز آن این است: سخن برنام شاهی کردم آغاز ** که بر شاهان در دولت کند باز؛ 6. نامه ای است که به برادر خود تاج الدين زاهد نیز به وزن مثنوی انشا نموده و در حدود 250 بیت می باشد و آغاز آن این است: عنوان: این نامه که جان درو سرشتم ** هر حرف بخون دل نبشتم / در خدمت مکرم گرامی ** زاهد به همه هنر تمامی. توحید: سرنامه بنام ایزد پاک ** کاورد پدید مردم از خاک. آغاز نامه: مخدوم برادر گرامی ** چون خود به همه هنر تمامی؛ 7. چند مثنوی کوچک در وصف اسب و عمارات شاهی است در 330 بیت؛ 8 مثنوی به نام «بازنامه» است و در آن به مدح و اندرز پادشاه وقت پرداخته و در حدود 220 بیت می باشد؛ 9. غزلیات است و در حدود 1850 بیت و مرتب به ترتیب حروف تهجی بر حسب ردیف ها نیست و بدین بیت شروع می شود: ای از حیال ما برون در تو خیال کی رسد ** با صفت تو عقل را لاف کمال کی رسد؛ 10. رباعیات امیر خسرو است. بنا بر محاسبه این دیوان در حدود 10000 بیت می باشد.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 19 با سر لوح ظریف به سبک هندی، مجدول مذهب، با اغلاط زیاد دارد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 193، 17 سطر در متن 26 سطر در حاشیه، اندازه: 17×28/5سم [ف: 2 - 595]
آغاز: آغاز دیباچه: الله اطلع الغرر من مطلع مده غرة الكمال. آغاز دیوان: چه زهره خاک مسکین را که توحید خدا گوید ** بدین آلودگی ذات مقدس را ثنا گوید؛ انجام: انجام دیباچه: دعاء ختم اینست که توفنی مسلما و الحقني بالصالحین آمین و رب العالمين؛ انجام دیوان: قوادگی است این نه عروض آرایی ** یکجا بودن فاعل مفعولی چند
خط: نستعلیق بسیار مغلوط هند، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: نابینی؛ 43سطر (10/8 ×22) [ف: 7- 675]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1064ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب مرصع بسیار خوب؛ به تاریخ های 1064 و شعبان 1097 و ربیع الاول 1107 و 1151 و 1160 و 1162 داخل عرض خزانه شد؛ مهر: «عبده احمد»، علی بن ابیطالب، محمود، حسین بن هدایت الله محمد رضا حسینی، مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم، 25 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 3 - 52]
از دیباچه غرة الكمال؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن کرمانی، تا: قرن 12 [ف: 7- 19]
al-ġurrat-ul wādiņa fi tafsīr-il fātiņa
فرعمی، حسن، ق9 قمری
farʻamī, hasan (- 15c)
تفسیر ساده و مختصری است از سوره فاتحة الكتاب. (در فهرست واتیکان کتاب را به وی نسبت داده، آنچه مسلم است این که نسخه را فرعمی خود کتابت کرده و در صفحه عنوان نوشته: «خدمه المملوك حسن الفرعمي الشافعي» که ظاهرش تقدیم کتاب به دیگری است و احتمال می رود تأليف خودش باشد.)
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 762
آغاز: اما بعد حمدالله ذی السلطان الظاهر و البرهان الباهر ... فان علم التفسير له جلالة في الموارد و المصادر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1464؛ خط: نسخ معرب، کاتب = مؤلف، تا: پایان رمضان 870ق؛ تملک: محمد بن شیخ ابراهیم بن شیخ سالم مالکی و فرزندش؛ 114ص [عکسی ف: 2 - 437]
qorar = kalamāt-e qesār
زورآبادی، محمد بن حسن
zūrābādī, mohammad ebn-e hasan
مجموعه ای است از کلمات قصار علی (علیه السلام) شامل 28 کلمه، به تعداد حروف هجا (در هر حرف یک کلمه آورده است. در آغاز نسخه نوشته است که این کلمات ترجمه شده است.
آغاز: من مولانا امیر المؤمنين (صلی الله علیه و آله)، بسمله، کلمات شریفه بعدد حروف الهجأ مسماة بالغرر جمعها محمد بن الحسن الزورابادي رحمه الله و ترجمها بعض آخر و هی هذه اشرف العبادة
الاخلاص و الشهادة، بذر الاحسان لا یبلی ... انجام: یشهد علیك الكتاب یوم یقوم الحساب تمت و الحمد ..
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نسخ، کا: میر جعفر بن عبدالله حسینی، تا: 1068ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مذهب، 1گ (5ر -5پ)، 14 سطر (14×7/5)، اندازه: 25×15سم [ف: 14 - 233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1ص (93)، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 10 - 695]
آغاز: برابر؛ انجام: صدق رسول الله (صلی الله علیه و آله) ... کتبه ...... اسماعیل رائی ... في 1310.
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: اسماعیل رائی، تا: 1310ق؛ جلد: تیماج، وگ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 13×12 سم [ف: 2 - 316]
gurar-u a×bār-il mulūk
ثعالبی مرغنی، حسین بن محمد، 4 - 421 قمری
saʻālebī marqanī, hoseyn ebn-e mohammad (10c - 1031)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 154- عکسی
نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا، ترکیه شماره 916، بی کا، تا: 597ق [نشریه: 2 - 277]
gurar-ul a×bār wa durar-ul ātār fī manāqib-i abi-l a'immat-il athar
دیلمی، حسن بن محمد، ق 8 قمری
deylamī, hasan ebn-e mohammad (- 14c)
تاریخ تأليف: نزدیک 750ق
در فضایل علی (علیه السلام) در 50 «فصل» با سند. او در آن (فصل 7) از برانداخته شدن خاندان عباس و ستمگری های مغولان «کفار» یاد می کند و می گوید که کمتر از صد سال از آن تاریخ (که 656 بوده است) می گذرد. پس این دفتر در نزدیک 750 به نگارش در آمده است. چنان که قمی هم گفته است حدیث کساء که می گویند طریحی نخستین بار در منتخب خود آورده است در همین کتاب (فصل 21) دیده می شود. در آن (فصل 19) از عیون و محاسن مفید آورده شد.
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله الملك القاهر الاعظم ذی السلطان الباقي الادوم المدلى عن صفات المخلوقين المنزه عن نعوت الواضعين إلى ما لا یلیق بوحدانیته و لا یماثل بعظمه ... فیقول ...... ابو محمد الحسن بن ابی الحسين بن محمد الديلمي ... اننی حیث نقلت من طرق شتی عن النبي (صلی الله علیه و آله) انه قال من نقل عنی اربعین حدیثا الى امتی یرید بذلك وجه الله و الدار الآخرة حشره الله تعالی مع النبيين و الصديقين و الشهداء و الصالحين و حسن اولئك رفیقا و قال ص من نقل عنی اربعین حدیثا کتب في زمرة العليا و حشره الله تعالی في جملة الشهداء و قال ص من حفظ اربعین حدیثا من سنتی ادخلته یوم القيمة في شفاعتی و قال ص آن لعلی بن ابیطالب ع فضائل لاتحصی فمن ذکر فضيلة من فضائله او منقبة من مناقبه لم تزل الملائكة یستغفرون له ما بقی من الكتابة رسم ... حرکنی ذلك و رغبنی في ذکر اليسير من فضائله ... و لم التزم ذکر کل سندها لشهرتها و ظهورها بین العلماء و في کتبها المنقولة فیها المسندة عن رجالها بل اذکر الرجل و الرجلين من روانها و اشیر الى کتبها الا ماشذ عن خاطری و بعد عن ناظری والذی حملنی علی ذلك ضیق الوقت و ان لا یطول الكتاب و لامراض ملازمة او مزمنة ... و ترجمة هذا الكتاب «غرر الاخبار و درر الآثار في مناقب ابی الائمة الاطهار علی امیر المؤمنين و سید الوصيين و اما المتقين اخی النبي المصطفى المختار ... » و یشتمل هذا الكتاب علی خمسین فصلا اولها في ذکر فضل العلم و العلماء.
انجام: و مکلم الثعبان و الغزالة و الذئب و الجمل علیه سلم فعلیه و علی آله افضل الصلوة و السلام و علی اصحابه الكرام تمت مسائل ابن سلام علی الكمال و الحمدلله وحده وصلی الله علیه و علی آله و أصحابه و سلم تسلیما کثیرا
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 591/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اکبر بن محمد حسن تربتی، تا: 1102ق [ف: 5- 1437]
ġurar-ul balāga
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansüb be) “alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 580
بی کا، تا: 1069ق [ف: 2 - 340]
gurar-ul balāga
صابی، هلال بن محسن، 359 - 448 قمری
sābī, helāl ebn-e mohsen (971 - 1057)
مؤلف که خود زمانی در بغداد متولی دیوان انشاء بوده و به فنون کتابت و ادب، و لغت آشنایی داشته این کتاب را درباره نگارش فصیح و بلیغ در موضوعات گوناگون نوشته است. مشتمل است بر بیست و یک «باب» و هر باب دارای چند «فصل»..
چاپ: بیروت، محقق: اسعد ذبیان، دار الكلمة، 2ج، 1983م.
[بروکلمان ذیل 556/1؛ زرکلی اعلام 94/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 441 عکسی
آغاز: الحمد لله الأول بلا ابتداء الاخر بلا اتنهاء الخالد بلا انقضاء الخالق بلا اقتداء؛ انجام: و الله تعالی یحرس علی مولانا ... مکتسبا ابواب الحمد و مشیدا قواعد المجد بجوده و مجده
نسخه اصل: چستر بیتی دبلین ش 3333 (اربری فهرست خطی عربی چستر بیتی 38/2)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5، 154 گ، 19 سطر [عکسی ف: 1- 388]
gurar-ut tabšīr fi-n nadīr-il bašīr
قیسی، یحیی بن محسن
qaysī, yahyā ebn-e mohsen
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15375/1
آغاز: بسملة ... الحمدلله الذي أعان علی الذي یوجب زيادة الايمان و خصنا أن کنا، خیر أمة أخرجت للناس ... أما بعد، فانها لما طالت تحفة الأعلام بشائر سید الأنام بالمقدمة التي من اولها و الخاتمة في آخرها و أن المقصود منها هو البشائر الذي لا یساویها من جمیع الفضائل؛ انجام: الصحة و الفراغ غنيمة الأكياس و هذا کما روی عن النبي صل الله علیه و آله و سلم نعمتان مغبون فیهما کیوس الناس، الصحة و الفراغ، اخرم السيوطي في الجامع الصغير، سبحان الله و بحمده ...
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1343ق؛ مجدول، مصحح، محشی، با نشان «بلغ» مقابله شده، با افزودگی هایی شامل خاتمه کتاب تحفة الأعلام ببشائر سید الأنام در فضیلت صلوات بر نبی اکرم صل الله علیه و آله و سلم از تأليفات مؤلف؛ 65گ (1پ -65پ)، 26 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 39 - 99]
و غرر التبيان لمبهمات القرآن / علوم قرآن / عربی
gurar-ut tibyān li-mubhamāt-il qur'ān
ابن جماعه، ابراهیم بن عبدالرحیم، 725؟ - 790 قمری
(1326
ebn-e jamāʻa, ebrāhīm ebn-e ‘abd-or-rahīm 1389)
کسانی که در قرآن کریم به نام یا صفت یا لقب یا کنیه ذکر شده اند و همچنین انساب انبیا و مرسلین و پادشاهان که ذکرشان در قرآن آمده، در این کتاب به ترتیب سوره ها از سوره فاتحه تا سور ناس، گرد آورده شده است. هر کس و هر گروه و قبیله و هر صفت از آدمی و جن و ملائکه که در قرآن به نام آنها تصریح یا اشاره شده، با بیان اختلاف مفسرین و محدثین و مورخین، در این کتاب بیان شده و بنا به گفته مؤلف مختصری است از کتاب دیگری که در این معنی نوشته است.
[کشف الظنون 437/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4795/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... هذا کتاب اختصرت فحواه من کتاب سبق لی من معناه بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 8گ (111پ -118پ)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 12 - 359]
gurar-ul hikam wa jawahir-ul kalim
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
“allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
تاریخ تأليف: 699ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20850
آغاز: بسمله، الحمدلله المنقذ من الحيزه و الضلال؛ انجام: المنابح و غیرهما من ... و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 48گ، 14 سطر [رایانه]
ġurar-ul șikam wa jawāhir-ul kalim
در دیباچه نام کتاب و مؤلف ذکر نشده؛ دیباچه کتاب به طور وضوح می نمایاند که مؤلف، از اعلام امامیه است. کتاب، نظیر غرر الحكم و درر الكلم آمدی»، حاوی کلمات قصار علوی علیه السلام است که به ترتیب حروف تهجی مرتب گشته و به شرح و توضیح نپرداخته و بر «غرر الحكم آمدی» زیادتی دارد. برای نشان دادن قدرت علمی و ادبی مؤلف، قسمتی از دیباچه آورده می شود: «فاننی کنت في عنفوان الشبيبه و ریعان الحداثة القشيبة مغرا باقتباس المواعظ و الخطب کثیر اللهج بالتماس موامر التحف لعلمی بما تشتمل علیه من نوارد الحكم و ثواقب الكلم و تتلم به من المعاني العجيبة و المقاصد الغريبة و تحتوی علیه من التأليف البديع و حسن النظام و الترصيع و هی مع ذلك تزحزح القلوب الزكية عن عالم الملك و الفناء الى عالم الملكوت و البقاء و ترشح الهمم الشريفة الى الانفصال عن زهرة الحس و الاتصال ببهجة القدس و ترغب النفوس الطاهرة عن عشرة البشر الجسمانين الى صحبة الملائكة الروحانيين و تکسب العقول النيرة ببعض غبار هذه الدار الخربة و تلهم العزائم الخيرة رفض الاهتمام
بهذه البقعة المظلمة و تمنح المتحلي برونقهاهيئة وثيقة و تفید المتحمل بزینها اخلاقا لطيفة و تری للناظر رونق بهیج و للخاطر عرف اریج فما زلت اداوم في حفظ مواعظ العلماء و متحققا وصایا الحكماء و اجهد في احراز فراید العقلاء و فوائد الفضلاء حتی ادتنی خاتمة الاجتهاد و هدتنی فاتحة الارشاد الى الوقوف علی کتاب نهج البلاغة و مشرع الفصاحة المأثور عن هدتنی فاتحة الارشاد الى الوقوف علی کتاب نهج البلاغة و مشرع الفصاحة المأثور عن سید الأوصيا و اکرم الاصفياء یعسوب الدين و امام المتقين و حبل الله المتين»، تا آنجا که آورده: «فوقفت من کلامه صلوات الله علیه علی ما یحار فیه القلب و یدهش من تامله اللب و القلب و رایته بحر الا یساحل و جم لا یحافل مقبسه من الدوح القدسي و علیه مسحة من النور الالهى و فیه عبقة من الكلام النبوي تشتمل کل فقرة من فقره علی بحور من الحكمة لاتنزف و تنطوی کل فريدة من فرایده علی غرائب من العلم الاتحد و لا تنعت و لا توصف قد انار من الحقائق مظلمها و اوضح من مشکلات العلوم مبهمها فتقت حكمة ثواقب الافهام و الأفكار و فتحت مواعظه مغالق الاسماع و الابصار»، تا آنجا که آورده: «و آنی وان کنت قد اشرت الى بعض مناقبه و مآثره و او مات الى اليسير النزر من فضائله و مفاخره فقد بخسته حقه من الوصف و سلکت في ذکر صفاته منهج الحيرة و العسف والی الله سبحانه اتضرع مما هفابه اللسان و قصر عنه البيان فتاملت کلامه صلوات الله علیه تامل المعتبر و تفحصته تفحص المفتكر فشاهدت في ضمن خطابه دررا منثورة و في طی خطبه و مواعظه فقرا مستورة فرایت ان ارم شوارد حکمه الى مجانساتها و انظم جواهر فقره الى متناسبهاتها لتنسق معاینه و یسهل علی الناظر مغانیه فجمعت حینئذ بین الفاظه المنسقة و معاینه المتفقة و جمعت بین فرایده الشوارد حتی نظمتها في عقد واحد و اوضحت اسجاعه المتوازنة ایضاح المفتهم». عنوان و حدیث اول: «مما ورد من کلامه علیه السلام علی حرف الالف ان احب العباد الى الله عبدا عانه علی نفسه فاستشعر الحزن فتجلبب الخوف فزهر مصباح الهدى في قلبه و اعد التقوى لیومه النازل به»؛ حدیث آخر: یستدل علی حلم الرجل بقلة کلامه و علی مروته بكثرة انعامه».
آغاز: الحمد لله قابل اولیائه من شکوك ظلم العمي و خامد اعدائه عن سلوك نعم الهدي ... و بعد فانی کنت في عنفوان الشبيبة و ریعان الحداثة انجام: یستدل علی حلم الرجل بقلة کلامه و علی مروته بكثرة انعامه
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد نبوی -دزفول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8-9؛ افتادگی: انجام؛ 205ص [عکسی ف: 1 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد الليث حسینی نجفی، تا: رمضان 981ق؛ مهر: «عبده الراجي آقا میرزا» (دایره)، «توکلی علی خالقی» (دایره)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 242گ، 12 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 25 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1212ق، جا: اصفهان، به دستور نورالله نامی؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج قهوه ای، 110گ، 20 سطر، اندازه: 20 ×30سم [ف: 5 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محب علی بن محمد تقی یکانلو، تا: 7 ربیع الأول 1267ق، جا: دزفول؛ مهر: «عبده الراجي محبعلی 1251»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 61گ (165پ -225ر)، 22 سطر (20×11/5)، اندازه: 19×29سم [ف: 11 - 217]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «کلمات قصار» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ برای محمد هادی خان محتشم الدوله نوشته شده با یادداشت تاریخ وفات او در 1322؛ واقف: خسرو خان فرزند مهدی قلی خان سرهنگ؛ 193گ، 12 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 1 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 96گ (1ر-96پ)، 21 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 38 - 618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: حاج سید نظام الدين شهیدی؛ اردیبهشت 1395؛ جلد: تیماج قهوه ای، 110گ، 20 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 5 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: و مما ورد من حکم امیر المؤمنين علیه السلام في حروف الياء ینبغی للعاقل ... یحتاج الاسلام الى الايمان یحتاج الايمان الى الايقان یحتاج العلم الى العمل یحتاج العمل ...
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: اسماعیل بن محمد تقی ذزفولی در شعبان 1303ق، ابراهیم بن محمد باقر موسوی دزفولی با مهر «عبده ابراهیم الموسوي» (بیضی)، محمدعلی بن محمد؛ عطف تیماج، 175گ، 17 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 19×12 سم [ف: 39 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: وضع الخوان رفع الاخوان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: مقوا، 97گ، 20 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 227]
gurar-ul șikam wa durar-ul kalim = kaššāf-ul ‘uqūl wa 1 adyān
آمدی، عبدالواحد بن محمد، - 510 ؟ قمری
āmedī, “abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (-1117)
11050 حدیث کوتاه از حضرت امیر المومنين علیه السلام را به ترتیب حروف گرد آورده است. مؤلف چون دید که جاحظ فقط صد کلمه از گفته ها آن حضرت را انتخاب نموده بر آن شد که کلمات بیشتری انتخاب کند، و بگوید تمام کلمات حضرت را نیز استقصا نکرده ام. این کلمات به حذف اسانید به ترتیب حروف با ملاحظه حروف آخر جمله ها ترتیب داده شده است. مؤلف در مقدمه می گوید که عمده سببی که مرا وادار به جمع و تأليف این کتاب نمود آن است که ابوعثمان جاحظ با این که علامه زمان و وحید اقران و به عهد نزدیک بود کلمات آن حضرت را محدود در صد کلمه کرده و از این همه کلمات بیشمار به نقل اندکی قناعت ورزیده و من با عدم استطاعت و لیاقت آنچه میسر بود از مواعظ و حکم و کلمات آن حضرت به دست آورده و با حذف اسناد ثبت کردم که به مثابه قطره ای از دریا و مشتی از خرمن است. آنها را به بیست و نه باب به ترتیب حروف تهجی از اول کلمات تقسیم کرده و حروفات را هم با تعیین هر یک مبوب و مرتب ساخته است، مثلا در حرف الف: «ما اوله ال التعريف» کلماتی که اول آن الف و لام تعریف دارد در این فصل است و این فصل قریب به پنجاه صفحه است و بعد از آن باز در حرف الف «ما جاء في اوله آن» و هم چنین «ما جاء في اوله آن» یا «الا» یا «این» یا «اذا» یا «ایاک» و قس علی هذا. این کتاب از دیرباز مورد توجه دانشمندان قرار گرفته و ترجمه ها، شروح، تکمله، تلخیص، فهارس موضوعی و معجم های متعددی بر آن نگاشته شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا بتوفیقه الى جادة طریقه وفضلنا بتوحیده علی كافة عبیده ... قال المسرف علی نفسه المفتقر الى رحمة ربه عبد الواحد بن محمد بن عبدالواحد الامدي التميمي
چاپ: مشار عربی، ص 649؛ هند، بمبئی، مطبع دادو میان، 1280ق، سنگی، وزیری، 412+اص؛ بارها در هندوستان، لبنان و ایران به چاپ رسیده است؛ به سعی و اهتمام محمد باقر بن مولی موسی (کشمیری)، بدون کاتب
[الذريعة 38/19 و 39 و 38/16 و 376/13 و 121/4 ؛ کشف الظنون 154/2؛ نسخه های منزوی 1575/2 ؛ مشترک پاکستان 2395/4: شرح فارسی؛ معجم المطبوعات 9، دانشنامه امام علی (علیه السلام) 245/12 -260؛ ریاض العلماء 281/3 282؛ معجم الآثار المخطوطة حول الامام علی بن ابی طالب (علیه السلام) ص 239؛ دنا 784-780/7 (132 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- غرر الحكم و درر الكلم (ترجمه) (2 عنوان)
2- غرر الحكم و درر الكلم (منتخب)
3- غرر الحكم و درر الكلم (مختصر)
4- حاشية غرر الحكم و درر الكلم
5- غرر الحكم و درر الكلم (ترجمه)؛ انصاری، محمد بن محمد (-10)
6- شرح غررالحکم و دررالکلم؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (-1125)
7- نظم الغرر و نضد الدرر؛ قزوینی، عبدالکریم بن محمد یحیی (-12)
8- اصداف الدرر؛ قزوینی، عبدالکریم بن محمد یحیی (-12)
9- غرر الحكم و درر الكلم (منتخب)؛ چوپان مازندرانی، محمد محسن بن محمد کاظم (-12)
10- غرر الحكم و درر الكلم (ترجمه)؛ کرمانی، زین العابدين بن محمد کریم (1276- 1360)
11- غرر الحكم و درر الكلم (منتخب)؛ رضوی، علی بن حسین (-14)
آغاز: برابر؛ انجام: أن یری عقله زايدة علی لسانه ولا یری لسانه زاید.
خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ واقف: سید احمد احمدی طبسی، اسفند 1368؛ جلد: تیماج، 269گ، 15 سطر، اندازه: 23/6×16/7 سم [ف: 14 - 375]
انجام: نعم صارف الشهوات غض الأبصار، نعم الحزم الاستظهار
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: مقوایی، 229 گ، 15 سطر، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 17 - 59]
خط: نسخ معرب، کا: علی بن اسماعیل بن یوسف بن خمر تگین، تا: 13 رمضان 719ق، جا: بغداد؛ خوانده شده منصور بن حسن بن علی واسطی؛ تملک: محمد بن شرف الدين یحیی بن لیث حسینی نجفی در 893، علی بن محمد سیی (؟) بن صالح سلمی، ابن لطف الله بن جعفر بن علی میسی، محمد کریم علی تبریزی سرابی در 1256؛ جلد: میشن، 208گ، 21 سطر، اندازه: 16/3 × 23/5سم [ف: 1-382]
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، تملک: محمد بن محمد بن حسن حسینی شهیر به عینائی عاملی؛ شعری از احمد بن عبد الله ابن المتوج رحمه الله هست؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 148گ، 19 سطر (19×11/5)، اندازه: 24×15سم [ف: 2 - 160]
آغاز: بسمله، مما ورد من حکم امیر المؤمنين ... اللئيم اذا بلغ فوق مقداره تنکرت احواله؛ انجام: ربما اوتیت من منامك ربما دهیت من نفسك. از حرف الف تا حرف رب؛ خط: نسخ خوش و مشکول، بی کا، تا: قرن 68 واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج عنابی، 109گ، 15 سطر، اندازه: 20/7×14/5 سم [ف: 14 - 374]
. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1845
آغاز: برابر؛ انجام: (برگ 167) یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ، کا: یمن بن مفرج بن حسن، تا: 891ق؛ توضیح: در آخر نسخه از 168 تا 171 قصیده برده (از شرف الدين ابو عبدالله محمد بن سعید بوصیری) آمده و از ظهر برگ 171 تا 172 در همین معنی قصیده ای از شمس الدين محمد بن صانع آمده؛ کاغذ: سمرقندی، 173گ، 17 سطر (12/5 ×20)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 10 - 423]
آغاز: افضل شرف من لا قدیم له، الجاهل لایعرف تقصیره و لا یقبل من النصيح له، العطية بعد المنع اجمل من المنع بعد العطية؛ انجام: یقبح للرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله، خط: نسخ، کا: احمد بن علی حریری شرفی قادری شافعی، تا: رمضان 899ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 141گ، 18 سطر (11/5 ×18/5)، اندازه: 18/5 ×27سم [ف: 33 - 480]
تا مقداری از حرف یاء؛ بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام [مخطوطات دزفول: -16]
آغاز: .. ضادوا الغفلة باليقظة، ضادوا الغباوة بالفظنة ... مما ورد من حکم امیرالمونین علی بن ابی طالب علیه السلام في حرف الطاء؛ انجام: یا ایها الناس اقلبوا النصيحة ممن نصحکم ... و اعلموا أن الله سبحانه لم یمدح من القلوب الا ... از حرف طاء تا بخشی از حرف یاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ها»؛ جلد: تیماج، 37ص، 15 سطر (15×9)، اندازه: 19×13 سم [ف: 35 - 631]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل ان یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، کا: محمد مقیم، تا: چهارشنبه اوایل ربیع الثاني 900ق؛ دو بار مقابله شده؛ جلد: تیماج، 255 گ، 16 سطر [ف: 11 - 260]
آغاز: عبد الواحد الآمدي التميمي و بعد فان الذي احدانی علی تخصیص فواید؛ انجام: یقبح بالرجل ان یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 914ق؛ افتادگی: آغاز؛ 183 گ، 18 سطر، اندازه: 10×17/9 سم [ف: 14 - 374]
آغاز: المؤمن نفسه أصلب من الصلد و هو أذل من العبد؟
خط: نسخ معرب، کا: نجم الدين بن عبدالله الاديب، تا: یک شنبه 11 صفر 923ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 123گ (1ر- 123)، 19 سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 2 - 66]
بی کا، تا: 952ق [نشریه: 13 - 359]
آغاز: برابر؛ انجام: فعله عن قوله ... غفر ذنوبه و ستر عیوبه
خط: نسخ، کا: بهاء الدين حسین، تا: 961ق [الفبائي: - 418]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 972ق؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 526گ، 9 سطر، اندازه: 24/6×16/6 سم [ف: 1- 382]
آغاز: الوجدان سلوان، الفقد احزان، الدين رق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 977ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «معین الرعايا»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 165گ، 19 سطر (15×9)، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 14 - 289]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 195ق، جا: مدینه طیبه؛ در سال 1049 معزالدین مخاطب به معزالملک به خط خود شرحی مبنی بر این که این کتاب را به سید امیر محمد زمان به نام یادگار داده نوشته و بنابراین سید مذکور از علماء آن عصر بوده و در ذیل این شرح مدوری است که بر آن چنین نقش گردیده: «بنده شاه جهان پادشاه غازی معزالملک»؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 156ص، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 19/5 سم [ف: 2 - 77]
آغاز: منع اذاك یصلح لك قلوب عداك معاداة الرجال من شیم الجهال ... و مما ورد من حکم امیر المؤمنين في حرف النون بلفظ نعم، انجام: إذا رغبت في صلاح نفسك فعلیک بالاقتصاد و القنوع و التقلل اذا طابق الكلام نية المتكلم قبله سامعه و اذا خالف نیته لم تحسن موقعه من قبله نسخه ناقص و اوراق نامرتب است؛ خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: اوایل قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج، 96گ، 13 سطر، اندازه: 22×13/5 سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 522] و [ف: 26-403]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ در آغاز این نسخه بعضی از کلمات حضرت پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ناتمام آمده و گویا قطعه ای از کتاب دستور معالم الحكم» قاضی قضاعی باشد، مقدمه غرر الحكم در این نسخه نوشته نشده، نامه ای از ابوالحسن حسینی به تاریخ یک شنبه ششم محرم 1318؛ مهر: «ابوالحسن دست غیب الحسيني» (بیضی)؛ 219گ، 17 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 3 - 92]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تملک: درویش علی بن حسین بغدادی در 1282؛ 168 گ، 17 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 6 - 2979]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلة الرحم منة و العبادة استطالة علی الناس.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج مذهب، 201گ (1پ -201)، 15 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 25 - 119]
آغاز: ترجمه، خدای بخشاینده آمرزنده و به او پناه می گیریم؛ انجام: راه برده می شود بر افزونی تو و بر کرم تو به دهش تو راه برده می شود بر درست دانی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10-11، تکمیل آن در 1080؛ زیر کلمات کتاب غرر الحكم و درر الكلم ترجمه فارسی آنها آمده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 415گ، 9 سطر [ف: 16 - 238]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با عبارت «ق»، «کنز اللغه»، «قاموس»، «مغرب» و ...، با چند یادداشت که یکی از آنها نوشته «محمد امامی خوانساری» است و دیگری به خط شیخ آقا بزرگ؛ تملک: محمد نصیر بن حاجی شیخ بنیاد، نجفقلی زنگنه با مهر «امید رحمت لطف حق نجف قلی» (مربع)؛ مهر: «جزو کتابخانه ضیاء الدين النوري» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، 17 سطر، اندازه: 26×19/5 سم [ف: 1 - 40]
آغاز: برابر؛ انجام: ولایضعف فیه الا المنصف یعدون الصدقة فیه غرما وصلة الرحم منا والعيادة استطالة علی الناس.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد محسن بن زین العابدين عاملی، حبیب الله رضوی؛ مهر: «المذنب محمد امین» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج، 156گ (1پ-156 پ)، 15 سطر، اندازه: 8/5×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1036]
انجام: و اعملوا ان الله سبحانه لم یمدح من القلوب ..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ خطوط چلیپا و راسته، مصحح، یادداشتی در مطالعه کتاب از مرتضی رشیدی بنا احمد کرمانشاهی به سال 1334؛ جلد: تیماج، 155 برگ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1036]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح مزدوج، مجدول؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: تیماج عنابی، 262گ، 15 سطر، اندازه: 23×13/8 سم [ف: 14 - 373]
آغاز: بالقدح الافضل و القسط الا جزل کیف غشی عن البدر المنير و رضی الكبير بالیسیر؛ انجام: أن المومنين مستکنیون أن المومنين مشفقون أن المومنين خالفون.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 67ص (1-67)، 23 سطر (15×10)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 7 - 134]
انجام: یرجو الله سبحانه في الكبير و یرجو العباد في الصغير فیعطی العبد مالا یعطی الرب یخاف العبيد في الرب و لا یخاف في العبيد الرب و قال علیه السلام في ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، استکتاب حاجی حسین بن محمد علی نیشابوری؛ افتادگی: انجام؛ 130گ، 24 سطر، اندازه: 13/5×24/5سم [ف: 1 - 145]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ 176، 17 سطر، اندازه: 14/5 × 24/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 137]
آغاز: برابر؛ انجام: مالاح الجديران و ما اطراد الخافقان ... سنه 1072
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، کاتب نونویس: ابو طالب بن محمد در یک شنبه دهه دوم جمادی الاول 1107 که از نسخه مکتوب در شوال 1072، استنساخ نموده؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ 175گ، 20 سطر، اندازه: 10/5 × 21/5سم [ف: 26 - 401]
آغاز: کلمه و تنمیقها ذکر ابو عثمان الحافظ؛ انجام: و ارفضوا القال و القيل و اکثروا ذکر الله عزوجل تغتنموا و کونوا عباد الله و اخوانا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ یادداشتی درباره کتاب «فانی عوض عنه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 151گ، 19 سطر، اندازه: 23/5×13سم [ف: 24 - 147]
بخشی از حرف الف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 15گ (1 -15)، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [صد و شصت نسخه: - 61]
کا: علی اصغر بن علی اکبر کرمانی، تا: قرن 11؛ محشی؛ در آخر کتاب خطبه حضرت زهرا معروف به اللمة که در مسجد النبي ایراد کرده ملحق شده [ف: - 25]
بی کا، تا: قرن 10 و 11 [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 606]
آغاز: برابر؛ انجام: «یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله»
خط: نسخ معرب ترجمه نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج مذهب، 11 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 30×19/3 سم [ف: 29/2 - 769]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح لرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز عن قوله.
خط: نسخ، کا: ابو الحسن بن عبدالله، تا: احتمالا قرن 11؛ مجدول با سرلوح مذهب؛ جلد: روغنی مذهب، 185 گ، 12 سطر، اندازه: 26/5×16/5 سم اف: 27/2 - 71]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 908]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 377، 12 سطر (19×9/5)، اندازه: 26×16 سم [ف: 8- 632]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مقابله شده؛ تملک: ابوالقاسم بن حاجی ملا علی رضا؛ کاغذ: سمرقندی، 160گ، 19 سطر (14×10)، اندازه: 18×14سم [ف: 10 - 1676]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله من علمه و یعجز فعله عن قوله تمت هذا الكتاب بحمدالله و حسن توفیقه و منه و کرمه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تاریخ مقابله نسخه در سنه 32 جلوس عالمگیر شاه در بیجابور؛ تملک: محمد سعید مورخ 1098؛ جلد: تیماج مذهب، 410ص، 17 سطر، اندازه: 17/5 × 32/5 سم [ف: 17 - 217]
انجام: وصلة الرحم منا و العبادة استطالة علی الناس. کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مذیل است به «الدر المكنون» من کلام علی بن ابی طالب (علیه السلام) و «مائة جوهرة»؛ واقف: سید کاظم عصار، دی 1354؛ جلد: تیماج مذهب، 156گ، 15 سطر، اندازه: 11/7 × 18/5 سم [ف: 14 - 375]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله، تم صدق الله و صدق رسوله وصدق ولیه و صدق اهل بیته الطاهرين ..
خط: نسخ معرب، کا: جمال محمد بن انور محمد، تا: جمعه 18 رجب 1002ق؛ مصحح، در آخر نسخه آمده: «از روی منقول عنه مواجهه و مقابله شد»، در اول نسخه نام کتاب «کشاف العقول» ثبت شده، در آخر نسخه وصیت نامه امام علی (علیه السلام) به امام حسین (علیه السلام) در سه صفحه درج شده، با سرآغاز: «أوصى أمير المؤمنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) ولده الحسين صلوات الله و سلامه علیهما و علی ائمة الأبرار الأطهار من ذریتهما فقال یا بنی اوصیك بتقوی الله عزوجل في الغيب و الشهادة و كلمة الحق في الرضاء و الغضب و القصد في الغني والفقر ...»؛ 315ص، 22سطر [عکسی ف: 4 - 9]
تذکر: در فهرست نام کتاب «کشاف العقول و الاديان» آمده ولی فهرست نگار چنین می گوید: این کتاب همان «غررالحکم و ..» آمدی است که در سر آغاز مؤلف در این نسخه بدین نام نامیده شده است گرچه برخی گمان کرده اند دو کتاب است. کامل؛ خط: نسخ، کا: جمال محمد بن انور محمد، تا: جمعه 18 رجب 1002ق؛ مصحح؛ مهر: «یا محسن» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 159گ، 22 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 18 - 140]
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 1011ق، جا: نجف اشرف الفبائي: 418]
آغاز: برابر
انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، کا: شمسا بن سلیمان طالقانی، تا: 1013ق؛ تملک: محمد نعیم بن عرفی طالقانی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 166گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 520] و [ف: 26-399]
آغاز: برابر؛ انجام: و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حسن، تا: پنج شنبه 7 ربیع الثاني 1021ق، جا: نجف اشرف؛ بعد از این قصیده ای است در دو ورق حاوی 46 بیت از خفاجی با این مطلع: «قال الخفاجي المجيد قصيدة ** ما یرتجی عند الملوك ثوابها / الا یرید بها علی طول المدى ** مدح اذا ما شاعر غنابها»؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 303 گ، 14 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 5 - 227]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1032ق؛ 280گ (1پ - 280پ) [مختصر ف: - 606]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تشرف بكتابة هذا الكتاب بعون الله الملك الوهاب من کلام سیدنا و مولانا و مولی المومنين امیر المومنين علی
بن ابی طالب علیه السلم الفقير الحقير الى الله الملك الجاني ابراهیم بن حاجی عبدالجلیل شروانی في بلدة رشت في سادس عشره شهر جمادی الأول في شهور سنه سبع و ثلاثین و الف من الهجرة النبويه علیه الصلوات
خط: نسخ ممتاز، کا: ابراهیم بن حاجی عبد الجليل شروانی، تا: جمادی الاول 1037ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت الله، رضا حسینی، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم مذهب، 496ص، 15 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 1- 837]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا بتوفیقه ... سپاس مر خدای را، آنچنان خدایی که راه نمود ما را بتوفیق خود بسوی؛ انجام: یخاف العبيد في الرب، و لا یخاف في العبيد الرب. تمت. کا: محمد تقی بن حسین خاتون آبادی اصفهانی، تا: 1056ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغری سیاه، 221گ (262-482ر متن)، اندازه: 35/2×21/1 سم [ف: 7 - 377]
با ترجمه فارسی میان سطور به خط نستعلیق؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1064؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 294گ، 11 سطر (23×12/5)، اندازه: 31×20سم [ف: - 406]
آغاز: برابر؛ انجام: و یعجز عن فعله عن قوله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1067ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 253گ، 17 سطر (13×7)، اندازه: 22×13سم [ف: 1- 213]
نسخه اصل: بادلیان 2714، 144 arab add (فهرست بادلیان 57/3). با ترجمه فارسی؛ بی کا، تا: 1072ق [فیلم ها ف: 1 - 144]
آغاز: برابر؛ انجام: بقبح بالرجال أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد صالح بن علی شیبانی شیرازی مکی، تا: 1073ق، جا: مکه مکرمه، برای مولوی محمد مازندرانی؛ افتادگی: آغاز؛ سپس پندهایی با سربند «یا بن آدم» (ص 371-377)، آغاز این یکی افتاده: «فیها نصیب و ما هم عنها بمخرجین»، انجام: «و احجب دعاك وارد عملک و اجعل دنیاك عسرة و رزقك قلیلا لا اظلم. نمقه الملتجي الى حرم الله الغني محمد علی ... في العشر الثالث من الشهر السابع من سنة العشر الثامن بعد الالف (1070 در کناره) ... إلى قیام الساعة وساعة القيام»، آنگاه «خطبه فاطمة الزهرا» (ص 378-385)، آغاز: «خطبه فاطمة (علیها السلام) نقلتها من جزء الثامن من کتاب کشف الغمة في معرفة الائمه (علیهم السلام) تأليف ... فخرالدین عیسی ... الاربلي»، انجام: «قد فرغت من ...»؛ تاریخ وقف: مورخ 1289ق؛ 387ص، 21 سطر (20×9/5)، اندازه: 21 ×30سم [عکسی ف: 1- 278]
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1074ق، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 162]
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 1075ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 15 سطر، اندازه: 13× 20/5 سم [نشریه: 13 - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله. تم بالخیر و السعادة
خط: نسخ تحریری، کا: محمد حسین بن محمد شریف امامی انصاری، تا: چهارشنبه 7 جمادی الاول 1075ق؛ مصحح؛ تملک: سید محمد صالح بن محمد شفیع مشهور به میرزا بابا؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد صالح الموسوي 1232» (چهارگوش)، «میرزا بابا الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 174 گ، 18 سطر (11/5 × 17/5)، اندازه: 18×27سم [ف: 1- 182]
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن امام ویردی مشهدی، تا: 1075ق؛ تملک: حسن بن عبدالغنی حسینی مورخ 1146، یادداشت خریداری از کاشان در شب یک شنبه سلخ شوال 1287 از احتشام الملك؛ جلد: تیماج، 144گ، 20 سطر (7×17/5)، اندازه: 25×14سم [ف: 1- 209]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 350
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 45]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلة الرحم منا و العبادة استطالة علی الناس کامل و مذیل است به «الدر المكنون» و «مائة جوهرة» است؛ خط: نسخ، کا: شهریار بن الله داد فراهانی، تا: 1076ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «الراجي محمد رضا بن احمد الحسيني» در رجب 1316؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 92گ، 23 سطر، اندازه: 25×15سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 521] و [ف: 26-402]
آغاز: برابر؛ انجام: رزقك أشد من طلبه فأجمل في طلبه یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله. تم الكتاب و الله الموفق للصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 25 ربیع الاول 1077ق؛ مصحح؛ 52گ، 33 سطر، اندازه: 25×36/5سم [ف: 6 - 2979]
آغاز: برابر؛ انجام: أن یقصر عمله من علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، کا: سید محمد بن أبي الفضل حسینی مشهدی، تا: 1078ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 195گ، 17سطر (12×6)، اندازه: 19×11 سم [ف: 9 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: الصدقة فیه عن ما وصلة الرحم منا و العبادة استطالة علی الناس، تم
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1079ق؛ مصحح، در اول نسخه یک رباعی عربی در وصف کتاب: «بنفسی كلامة لاح من غرر الحكم ** و قد أظهرت أسراره درر الكلم / فبث الوصى المرتضي کل ظاهر ** و ما هو محزون لداه و مکتتم»؛ 121 گ، 17-21 سطر، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 1 - 400]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل ان یقصر عمله من علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ خوش و معرب، کا: عبدالله، تا: شوال 1080ق؛ مجدول، دارای سرلوح، مصحح؛ جلد: تیماج، 276 گ، 15 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: - 191]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محسن کشمیری، تا: 1080ق؛ مجدول دارای سرلوح رنگین؛ تاریخ وقف: محرم 1252؛ جلد: مقوایی، 221گ، 14 سطر، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: 11 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: پایان: و یقبح بالرجل أن یقصر عمله من علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ، بی کا، تا: آخر ربیع الأول 1080ق؛ جلد: تیماج، 460ص، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 2 - 189]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد اسماعیل» (مربع)؛ جلد: تیماج، 313 گ، 12 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 1 - 254]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد علم الهدي بن محمد محسن، تا: 1082ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «الواثق بالله الغني محمد علی ولی الشريف» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 125گ، 21 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 1- 289]
آغاز: برابر؛ انجام: یا راحم الراحمين آمین یا رب العالمين
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 15 ربیع الاول 1082ق؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: میشن، 113گ، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 26 - 401]
آغاز: برابر؛ انجام: و العبادة استطالة علی الناس.
خط: نستعلیق، کا: نظر علی بن ملا کلب علی، تا: 1082ق؛ جلد: تیماج، 296ص (1-296)، 17 سطر (6/5× 16/5)، اندازه: 12×25سم [ف: 9- 293]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1082 ق [الفبائي: - 418]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 1084ق؛ 194گ، 21 سطر (16×8)، اندازه: 25×15سم [ف: 16 - 256]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد تقی، تا: 21 جمادی الاول 1085ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 249گ، 14 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 521]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 666
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 - 173]
73، شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 23
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 جمادی الثاني 1089ق؛ مقابله شده با نسخه نوشته ربیع الاول 957 [نشریه: 5 - 215]
خط: نسخ، کا: علاءالدوله بن ملکخان رازی، تا: 1 محرم 1095ق، جا: تهران؛ مصحح؛ تملک: محمد صالح طهرانی، رشید بن محمد جعفری به تاریخ شوال 1115 در طهران هنگامی که با لشکر سلطان به مشهد مقدس می رفته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 154 گ، 15 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 4 - 150]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 مهر: عبدالله؛ 205گ، 17 سطر، اندازه: 12/4 ×19 سم [ف: 1- 382]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یقصر عمله عن عمله و یعجز فعله عن قوله تم الكتاب
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واژه های مشکل تا اواسط نسخه مترجم به فارسی؛ تملک: محمد شریف یوسف ظاهرا در 1265ق؛ واقف: احمد بن میرزا رضا، 8 رمضان 1274؛ جلد: تیماج مذهب، 224گ، 17 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 26- 400]
آغاز: برابر؛ انجام: بقبح بالرجال أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ پس از پایان گزارش (ص 295) سربند «خطبه فاطمه زهرا» است با این سرآغاز: «بسمله، نقلتها من جزء الثاني من کشف الغمة ..»، انجام: «یدع فیکم زهيدة و جمعکم حصیدا فیا حسرة لکم و انی لکم و قد عمیت علیکم ان لزومکوها و انتم لها کارهون. و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خاتم النبيين و المرسلين. تمت الخطبة»؛ 303ص، 17 سطر (10/5 ×20/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 278]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: انجام؛ 41گ (98پ- 138 ر)، 19 سطر (14×6)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 16 - 370]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ به تازگی اصلاح و مقابله شده؛ تملک: رضا قلی هدایت؛ جلد: تیماج، 319ص، 21 سطر، اندازه: 25/5×13/5 سم [ف: 10 - 1908]
آغاز: ... لاتنقطع آناء الليل و اطراف النهار قال المسرف علی نفسه المفتقر الى رحمة ربه عبدالواحد بن محمد بن عبدالواحد الأمدي التميمي؛ انجام: یتفارضون الثناء و یتقاربون الجزاء یتوصلون الى الطمع بالیاس ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، رکابه دار؛ 259گ، 14سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 44 - 120]
آغاز: برابر؛ انجام: فاجمل في طلبه یقبح بالرجل ان یقصر عمله و یعجز فعله عن قوله تمی
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ مهر: «یا ابا عبدالله 1206» (بیضی)؛ تملک: علی بن شیخ حمود القريشي؛ جلد: تیماج، 332گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 11/5 ×17سم [ف: 35 - 242]
آغاز: ذکر ابو عثمان الجاحظ عن نفسه و عدده و زبره في طرسه
خط: نسخ، کا: محمد امین بن ... درخچی قائنی، تا: 22 ذیحجه 1106ق؛ افتادگی: آغاز؛ 229گ، 14 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: - 57]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 3 جمادی الثاني 1114ق؛ مجدول، با سرلوح، محشی با نشان «ع، ق، عبدالغفار»؛ جلد: تیماج، 390گ، 12 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×17 سم [ف: 616]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر علمه عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ، کا: شیخ کمال بن حاجی ابراهیم، تا: 14 ذیحجه 1125ق؛ 130گ، 22 سطر، اندازه: 18/5 ×25 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 41]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1729
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 185]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن حاجی قربان، تا: پنج شنبه 4 ربیع 1132ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 100گ، 27 سطر (23×10/5)، اندازه: 29×18سم [ف: 5 - 349]
آغاز: برابر، انجام: مما ورد من حکم اميرالمؤمنين علی ابن ابی طالب علیه السلام في حرف الياء بیاء الندا یا اسری الرغبة ... واتبع هواه الذين یخالفون عن أمره أن تصیبهم فتنة أو یصیبهم عذاب أليم. واعلموا أن الله سبحانه لم یمدح من القلوب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد جواد بن جلال الدين 1318» (بیضی)؛ جلد: روغنی مذهب، 186 گ، 17 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ ترجمه فارسی زیر سطور از حاج شیخ زین العابدين؛ تملک: حاج میرزا حبیب الله خراسانی، محمد حسن تهرانیان در 1317؛ جلد: تیماج، 396گ، 18 سطر، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: - 616]
آغاز: بسمله، مما ورد من حکم امیر المومنين علی بن ابی طالب علیه السلام في حرف الهمزه و قد یعبر عنه مجازا بالالف من ذلك الدين یعصم، الدنيا تسلم؛ انجام: و اقبلوا نصيحة ناصح متیقظ وقفوا عند ما افادکم من التعليم از ابتدای حرف همزه تا اواسط آن؛ خط: نستعلیق، کا: میرفدا علی اخباری، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 13 گ، 28-33 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 522] و [ف: 26-402]
بی کا، تا: قرن 13؛ با ترجمه فارسی [ف: - 191]
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد کریم انجدانی، تا: سه شنبه 5 جمادی الثاني 1203ق؛ قطع: بیاضی [نشریه: 7 - 228]
خط: نسخ، کا: محمد علی حاجی بن ملامحمد گلپایگانی، تا: پایان ذیحجه 1221ق؛ جلد: تیماج، 81گ (186پ -266پ)، 31 سطر (14×25)، اندازه: 34×22سم [ف: 8 - 678]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم ابن اسماعیل، تا: 18 صفر 1226ق، جا: شیراز؛ 22 سطر (15×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 16 - 284]
آغاز: برابر؛ انجام: رفعت حجاب الاحتجاب عن جمال کمال کلمات الغالية غاية مبالغ البلاغة ناهجا منهج الطاعة مستعینا بالله مالك یوم الدين انه خیر موفق و معین. حرف الف؛ بی کا، تا: با تاریخ 1228ق؛ افتادگی: وسط؛ احادیث به درخواست محمد بن مجدالدین محمد بن قوام انصاری، توسط احمد صفار مشهدی طوسی، در لابه لای سطور به فارسی ترجمه شده؛ 37 ص (1-37)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 26 - 156]
آغاز: برابر؛ انجام: یطلبك ... اشد من طلبك له فاجملت في طلبه
ها بالرجل أن یقصر عمله و یعجز فعله عن قوله تم هذا الكتاب کامل؛ خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: دهه دوم محرم 1229ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 112گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 402 - 26]
آغاز: بسمله، مما ورد من حکم امیر المومنين علی بن ابی طالب علیه السلام، قال علیه السلام في حرف الحاء بلفظ حسن: حسن الصوره اول السعاده، حسن اشکر یوجب الزياده؛ انجام: فاجمل في طلبه یقبح بالرجل أن یقصر علمه علی عمله و یعجز فعله عن قوله تم الكتاب ... از حرف حاء تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد کریم انجدانی، تا: 1230ق، جا: کاشان مدرسه ترک آباد، به جهت آخوند ملا محمد موسی؛ ترجمه برخی از کلمات و عبارت ها در لابه لای سطور، مصحح، در اوراق 164 تا 167 مطالبی در عدد آیات و عدد هر حرف از حروف تهجی در قرآن مجید همراه با اشعار فارسی در مدح نبی اکرم از شاعری با تخلص «نظام»، در اوراق 168 -171 مناجات امیر المومنين با مطلع «لك الحمد یاذا الجود و المجد و العلى ... » به سال 1250ق؛ 148ص (164-17 )، 14 و 18 سطر (15×7)، اندازه: 10/5 × 20/5سم [ف: 438 - 16]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ با مهری با تاریخ 1235 [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 369]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ عالی، کا: محمد رضا، تا: 1237ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 194گ، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 522]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 8/2
همان نسخه بالا؛ 194گ (193-386پ) [مؤيد: 1- 47]
خط: نسخ روشن، کا: محمد حسن محمد علی بن حبیب الله رضوی، تا: 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، مصحح؛ جلد: مقوایی، 26ص (1-26)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 2214]
خط: نسخ، کا: ابن ملا محمد قاری مشهور به کرمانی، تا: 1248ق، جا: مشهد رضوی مدرسه نواب؟ 108 گ، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 3 - 12]
خط: نسخ، کا: هاشم بن محمد علی موسوی یزدی، تا: یک شنبه 11 شوال 1251ق، به خواهش سید ابوالقاسم واعظ یزدی؛ جلد: تیماج، 117گ (391پ -507ر)، اندازه: 21×12سم [ف: 9-6]
آغاز: برابر؛ انجام: أن تقصر عمله من علمه و یعجز فعله عن قوله تم الكتاب ... سنة 1253
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیقعده 1253ق؛ جلد: تیماج، 208گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: - 35]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ اندازه: 14×21/5سم [نسخه پژوهی: 3 -133]
خط: نسخ زیبا، کا: حسن بن محمد علی خوانساری، تا: 17 رجب 1255ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 109گ (1پ- 109ر)، 27 سطر، اندازه: 15/5 ×27سم [ف: 11 - 302]
آغاز: برابر، انجام: یطلبك رزقك اشد من طلبك له فاجمل في طلبه، یقبح بالرجل أن یقصر عمله من علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط ثلث معرب، کا: محمد بن عبد الصمد، تا: 1269ق؛ 142گ (58ر -199ر)، 19 سطر (13×5)، اندازه: 19×10 سم [ف: 2 - 156]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن بن علی موسوی، تا: 5 رمضان 1272ق، جا: ساری؛ از روی نسخه ای که در بغداد نوشته شده بود؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 908]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله ...
خط: نسخ خوش، کا: ابو تراب محلاتی، تا: 1283ق؛ مجدول، دارای کمند؛ 602 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 17 - 108]
آغاز: برابر؛ انجام: و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، کا: ابو تراب محلاتی، تا: غره رجب 1283ق؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج ماشی، 269 گ، 15 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 5 - 228]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن عبدالله بن عیسی بن نظام الدين دیلمی گیلانی، تا: 1283ق؛ جلد: میشن، 149 گ، 15 سطر، اندازه: 21/4×19/4 سم [ف: 1- 382]
خط: نسخ، کا: شیخ علی بن محمد تقی نقشبندی، تا: 20 رمضان 1287ق؛ 177 گ، 18 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 25 - 190]
خط: نسخ، کا: شیخ علی بن حاج محمد تقی فشندی، تا: 1287ق؛ 177گ، 19 سطر، اندازه: 10×17 سم [صد و شصت نسخه: - 28]
خط: نستعلیق معرب، کا: حیدر بن ملااحمد منجم تبریزی، تا:
پنج شنبه 12 ذیحجه 1288ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 275 گ، 12 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 20 - 179]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن عمله و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ، کا: مهدی بن ابوالحسن بن ابوالقاسم رنانی اصفهانی حائری، تا: 13 صفر 1296ق؛ جلد: تیماج، 184 گ، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 1- 287]
آغاز: برابر؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ خوش معرب، کا: رجبعلی ابن احمد، تا: 1299ق؛ جلد: تیماج، 148گ، 19 سطر، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 1 - 283]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 محرم 1300ق؛ مجدول؛ جلد: روغنی، 392ص، 15 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1 - 20]
آغاز: برابر؛ انجام: فاجمل في طلبه یقبح الرجل أن یقصر علمه عن علمه و یعجز فعله عن قوله
خط: نسخ، بی کا، تا: 1311ق؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 175گ، 18 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2 - 76]
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1321ق؛ مصحح، با نسخه مورخ جمادی الثاني 1144 مقابله شده؛ جلد: تیماج، 213 گ، 17 سطر (10-18×18)، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 350]
آغاز: برابر؛ انجام: العجب لعفلة حساد عن سلامة الأجساد الدنيا أصغر وأحقر وأنزر من أن قطاع فیها الاحقاد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 35 گ، 13 سطر، اندازه: 15/5 ×21سم [ف: 6 - 2979]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین روی عن امیر المؤمنين رضی الله عنه کتاب الغرر و الدرر انه قال اتهموا عقولکم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: - 388]
آغاز: برابر؛ انجام این من حصن واکد وزخرف ونجد. این من جمع فاکثر واحتقب واعتقد و نظر بزعمه للولد این من کان اطول منکم اعمارا واعظم آثارا. این من کان أعد عدیدا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 31 گ، 19 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 4 - 1424]
خط: نسخ، کا: محمد حاجی حسین، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 19 سطر (16×9/5)، اندازه: 15/5 ×20/5 سم [ف: 2 - 240]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مذهب، مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 211گ، 17 سطر (19×13)، اندازه: 18/5×27/5سم [ف: 1 - 208]
خط: نسخ، کا: حسین بن عیسی بحرانی، بی تا، سنة 97 تملک: محمد شفیع موسوی فندرسکی، قاسم حسینی عاملی، حاج محمد؛ جلد: تیماج، 270 گ، 15 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 24 - 150]
آغاز: التواضع ثمرة العلم؛ انجام: مما ورد من حکم امیر المؤمنين علی بن ابیطالب علیه السلام في حرف الياء
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، 166گ، 18 سطر (18×11/5)، اندازه: 23×16سم [ف: 5 - 1728]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: اخوان مصلایی؛ جلد: مقوایی، 4گ (109 -112)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4 - 1254]
آغاز: برابر
انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله. تم.
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، مجدول، با کتیبه و سرلوح؛ کاغذ: دولت آبادی، 273 گ، 17 سطر (14×6/5)، اندازه: 20×12 سم [ف: 14 - 42]
آغاز: پس از خطبه: و بعد فان الذي حدانی علی تخصیص فوائد هذا الكتاب؛ انجام: یقبح بالرجل ان یقصر عمله عن علمه و یعجز فعله عن قوله.
خط: نسخ زیبا، کا: سید محمد مهدی طباطبائی، بی تا؛ جلد: تیماج، 594ص، 18 سطر، اندازه: 19/5 × 26/5سم [ف: 4- 19]
آغاز: .. بسمله، ایمیتکم فانهم الشهداء علیکم و الشفعاء لکم عند الله؛ انجام: یخاف علی غیره باکثر من ذنبه و یرجو لنفسه اکثر من عمله نیمه دوم کتاب از حرف عین تا اواخر حرف یاء؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 164گ، 15 سطر (11×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 15 - 188]
آغاز: المفتقر الى رحمة ربه عبدالواحد بن محمد بن عبدالواحد الامدي التميمي رضی الله عنه و بعد فان الذي؛ انجام: لزوار الوضه الرضية الرضوية المقدسة المنوره المشرفه زادها الله ... مسلما مستغفرا الى الله عزوجل 1085 (کذا)
خط: نسخ، کا: علی مفضل خادم حسینی استر آبادی، بی تا؛
افتادگی: آغاز؛ مهر: «وقف سرکار فیض آثار حضرت ثامن الائمه سلام الله علیه 1276» (مربع)، «المتوكل علی الغني علی المفضل الخادم الحسيني الاستر آبادی 1077»، «موتمن الملك»، «سعید الانصاري؛ یادداشتی با این عبارت «این کتاب را از عالیجاه علیقلی خان منشی اداره گرفته ام»؛ واقف: عضدالملک، 1276ق؛ جلد: تیماج، 195 گ، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 26 - 401]
بی کا، بی تا؛ نسخه کهنه ای است و در حرف نون افتاده [میراث اسلامی: 5- 569]
بی کا، بی تا، خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 4- 323]
بی کا، بی تا؛ با اینکه مؤلف در اول کتاب می گوید: «و سمیته غرر الحكم و درر الكلم» نویسنده کتاب در آخر نوشته: «تم كتابة هذه الرسالة الموسومة بالدر المكنون من کلام امیر المؤمنين ...» که اشتباه کاتب است، در آخر کتاب دو رساله به خط همین نویسنده است که اولی باز کلمات قصار حضرت امیر است به ترتیب حروف تهجی و در هر حرفی ده فقره از کلمات موعظه و حکم و در نه صفحه است، دومی در بیست و سه صفحه شامل اشعار منسوب به آن حضرت و مکتوبی که به سهل بن حنیف عامل خود در بصره نوشته و وصایایی که به حضرت امام حسن علیه السلام فرموده اند می باشد و محتمل است که از همان مؤلف غرر و درر مذکور در فوق باشد [ف: -17]
آغاز: عزلنا و امرنا و بکر من وائل تجر خصاها تبتغی من یخالف؛ انجام: و حسبنا الله وحده و صلواته علی سیدنا محمد النبي و آله و سلامه آخر الجزء العشرين و به تم الكتاب و لله الحمد کما هو اهله حمدا دائما لاانقضاء له ولا نفاد تم مشتمل بر شرح قسمتی از کلمات قصار مولای متقیان علی علیه السلام و به جزء بیستم ختم می شود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سرخ، 223گ، 25 سطر (20×11)، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 1 - 175]
qorar-ol hekam va dorar-ol kalem (t.)
انصاری، محمد بن محمد، ق 10 قمری
ansārī, mohammad ebn-e mohammad (- 16c)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
اهدا به: شمس الدين مرتضی محمد بن مرتضی جلال الدين احمد صفار مشهدی طوسی
تاریخ تأليف: دوشنبه 25 ذیحجه 911ق
متن از آمدی است که مجموعه ای از کلمات قصار و کوتاه علی بن ابی طالب را جمع آوری کرده و محمد بن مجد الدين محمد انصاری آن را ترجمه کرده است، همراه با دیباچه ای به عربی است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله لقد جائت رسل ربنا بالحق سیما المصطفي رسول الله اللهم صل و سلم علی الانبياء و الرسول و علی افضلهم و خاتمهم بحمد خیر البريه من بینهم ... اما بعد فان من تشبث بذیل لواء ولاء النبي و آله ... محمد بن مجد الدين محمد بن قوام الأنصاري یقول انجام: یقبح بالرجل أن تقصر علمه علی عمله و یعجز فعله عن قوله تم. زشت می نماید مرد را آنکه کوتاه آید علم او بر عمل او و ناتوان آید کردار او از گفتار او
[فهرستواره منزوی 388/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: معین شیرازی، تا: 909ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 285گ (56پ - 340ر)، اندازه: 18×25سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد فرغ من تنمیقه ... محمد بن مجد الدين محمد انصاری ... ضحوة یوم الاثنين الخامس و العشرين من شهر ذی الحجة الحرام حجة احدی عشرة و تسعمائة الهجرية
کا: محمد بن مجدالدین محمد انصاری، تا: دوشنبه 25 ذیحجه 911ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 584 ص (121-123 و 425-1005)، 20سطر (20×12)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 9 - 999]
آغاز: برابر
کا: محمد تقی بن حسین خاتون آبادی اصفهانی، تا: 1056ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری سیاه، 3گ (128پ - 130ر متن)، اندازه: 35/2×21/1 سم [ف: 7- 375]
آغاز: برابر؛ انجام: أنه خیر موفق و معین
خط: نسخ خوش، کا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397، جلد: مذهب، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 557]
gurar-ul hikam wa durar-ul kalim (mn.)
؟ چوپان مازندرانی، محمد محسن بن محمد کاظمی ق 12 قمری
čūpān-e māzandarānī «mohammad mohsen ebn-e
mohammad kāzem (- 18c)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
منتخبی است بسیار کوتاه از «غررالحکم» آمدی به ترتیب هجا و فاقد باب بندی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 40368
آغاز: بسمله. حرف الألف إستعن علی العدل بحسین النية ... أشكر من انعم؛ انجام: یستدل علی کرم الرجل بحسن سره و بذل بره تمت
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1134ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج، 3گ، 19 سطر، اندازه: 24×17سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 523]
qorar-ol hekam va dorar-ol kalem (t.)
؟ کرمانی، زین العابدين بن محمد کریم، 1276 - 1360 قمری
kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm (1860 - 1941)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
از حاج شیخ العابدين. که به نوشته الذريعه شاید فرزند شیخ محمد کریم خان کرمانی باشد.
[الذريعه 39/16 با لغزش چاپی، نام نگارنده «شیخ زین العابدين» آمده؛ فهرستواره منزوی 389/6]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 186
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 396گ، 18 سطر (19/5×9/5 )، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: - 97]
gurar-ul hikam wa durar-ul kalim (mn.)
رضوی، علی بن حسین، ق14 قمری
razavī salī ben hoseyn (- 20c)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
ظاهرة منتخب غرر الحكم آمدی و یا تحریر دیگری از آن باشد که تا زمان مؤلف به چاپ نرسیده و توسط ایشان استنساخ گردیده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38551
آغاز: بسمله. حمدله و بعد چنین گوید احقر عباد عملا و اکثر هم خطا اقل العباد منسوب به پیغمبر (صلی الله علیه و آله)؛ انجام: لغیرك یسعد به و تشقی انت اذا اراد الله بعبد خیرا ألهمه الطاعة و حبب
خط: نستعلیق عالی، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مشکی، 47گ، 12 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 523]
qorar-ol hekam va dorar-ol kalem (t.)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
ناشناخته
آغاز: آغاز ترجمه: سپاس مر خدای را آن چنان خدای که راه نمود ما را به توفیق خود به سوی میانه راه خود و افزون گردانید ما را به یکی گفتن او؛ انجام: انجام ترجمه: زشت می نماید مرد را آن که کوتاه آمد او از دانش او و ناتوان آمد فعل او از گفتار او
خط: نسخ معرب ترجمه نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح جلد: تیماج مذهب، 323گ، 11 سطر (12/5 × 21/5)، اندازه: 30×19/3سم [ف: 29/2 - 769]
آغاز: الحمد لله الذي هدانا بتوفیقه الى جادة و فضلنا بتوحیده علی افة عباده أحمده علی نعمه الفرادي و التوام حمدة تقصر عن حده الأوهام ... الدين یعصم. الدنيا تسلم. الدين یجل، بنام خداوند بخشاینده مهربان سپاس خدایی را که راهنمایی نمود ما را بسبب توفیق خود به نیکوترین را او و برتری داد ما را بسبب یگانه شناسی او بر نعمت های یک یک او و توام با یکدیگر ستایش که کوتاه می باشد از تعریف او اندیشه و خیال ها ... دین نگاه می دارد از بدی، دنیا باز می سپارد ببدی، دین بزگ می دارد؛ انجام: یقبح بالرجل أن یقصر عمله و یعجز فعله عن قوله، زشت می نماید مرد را آنکه کوتاه آید کردار او از دانستن او و ناتوان آید عمل او از گفتار او. ترجمه روان و نیکویی است از غرر الحكم و درر الكلم آمدی نمونه هایی از این ترجمه چنین است: الشكر زيادة شکر افزود نیست، الحزم بالتجارب بیداری به آزمایشست، التواني فوت سستی نا یافتن است، الشهوات آفات آرزوها آفت هاست، التوفيق رحمة یاوری بخت بخشایش است، العم حياة دانش زندگیست، القلب خازن اللسان دل گنجور زبان است، الانصاف عنوان النبل دادگری نشانه کامرانی است، الاعتبار ثمیر العصمة پند گرفتن میوه پارسایی می دهد ...؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، یادداشتی از سید احمد هدایتی و پسرش دکتر محمد علی هدایتی - که متولیان آستانه حضرت عبدالعظیم بوده اند - مبنی بر این که این نسخه در نزد عین الدوله بوده و همو نسخه را به سید
احمد هدایتی سپرده است؛ جلد: تیماج، 380گ، 20 سطر، اندازه: 31×20سم [ف: 1 - 120]
آغاز: الجهاد عماد الهدي و مناهج الفضلاء. المجاهدون تفتح لهم ابواب السماء؛ انجام: لا یتحقق الصبر الا باحتمال الضد المألوف. لا یکون المؤمن الا حلیما رحیما.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 190گ، 14 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 44 - 240]
gurar-ul șikam wa durar-ul kalim (m×.)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
کوتاه شده غرر الحكم آمدی است که نگارنده آن شناخته نشد.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1730
آغاز: الحمد لله الذي هدانا بتوفیقه الى جادة طریقه؛ انجام: یطلب رزقك اشد من طلبك له فاجمل في طلبه ..
خط نسخ، بی کا، بی تا؛ 60گ، و سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 1 - 233]
ġurar-ul șikam wa durar-ul kalim (mn.)
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الاديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510)
احادیثی از «غرر الحكم و درر الكلم» آمدی انتخاب و در لابه لای سطور به فارسی ترجمه شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12408/2
آغاز: الحمدلله الذي هدانا بتوفیقه إلى جادة طریقه و فضلنا بتوحیده علی كافة عبیده احمده علی نعمه؛ انجام: ان من باع جنة المأوي بعاجلة الدنيا تعس جده و خسرت صفقته أن طاعة النفس و متابعة اهوبتها ...
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 48ص (128-175)، 16 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 35 - 360]
gurar-ul_×asa'is-il wadiha wa awr-un (urar-un) naqa'is-il fadihat
وطواط، محمد بن ابراهیم، 632 - 718 قمری
vatvāt, mohammad ben ebrāhīm (1235 - 1319)
گفتارهای کوتاه ادبی و بعضی از اشعار و روایتها و آیات و امثال که درباره پاره ای از اخلاق پسندیده و ناپسند گفته شده، در این کتاب طی شانزده «باب» و هر بابی دارای سه «فصل» گرد آورده شده است: باب 1. الكرم؛ 2. اللؤم؛ 3. العقل؛ 4. الحمق؛ 5. الفصاحة؛ 6. العي؛ 7. الذكاء؛ 8 التغفل؛ 9. السخاء؛ 10. البخل؛ 11. الشجاعة؛ 12. الجبن؛ 13. العفو؛ 14. الانتقام؛ 15. الاخوة؛ 16. العزلة. این کتاب به دواداری و با توبی، عثمان بن عمر( ق 8) نیز نسبت داده شده است
آغاز: الحمدلله الذي جعل اللسان عنوان عقل الانسان و آلة تظهر سر الجنان بفصیح العبارة و صریح التبيان و صلواته علی سیدنا محمد المجتبي من سرة عدنان المبعوث بجوامع الكلم الشاملة الأنواع البيان الباهرة بفصاحتها عقول ذوی الفطن و الاذهان
انجام: یجریه بالمحبة منها مجری الدم في العروق أنه من راجه قریب و لداعیه سمیع مجیب و صلی الله علی سیدنا محمد خیر خلقه أجمعين و علی آله و صحبه الطيبين الطاهرين ...
چاپ: و بارها در قاهره و بیروت به چاپ رسیده، از جمله: قاهره، مطبعة بولاق، 1284ق، 473ص؛ قاهره مطبعه شر فیه، 1299ق ؛ قاهره، مطبعه ادبیه، 1318ق، 304ص؛ قاهره، مطبعه کلیه، 1330ق، 343ص؛ بیروت، ارصعب، 1970م، 496ص
[سرکیس، معجم 1920/2 که نشانی 3 چاپ آن را داده، و نادرست می گوید هر باب آن در 6 فصل است؛ الذريعة 309/16؛ الأعلام، زرکلی: 297/5؛ کشف الظنون: 1201/3؛ معجم المؤلفين: 222/8؛ المعجم الشامل للتراث العربي المطبوع: 339/5؛ هدية العارفين: 143/2؛ دنا 785/7 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: درویش اسماعیل بن عثمان پاشا به تاریخ 1140، نعمان ابن احمد بن حمید بن عبدالرحمن مأذون با مهر «نعمان ثابت» (هشت گوشه) و «پر جو رحمة الرحمن عبده السيد نعمان» (هشت گوشه)، ابی السعود شهاوی بتاریخ 28 ذیقعده 1019، احمد بن رمضان دمشقی به تاریخ 1062، عبدالمنعم به تاریخ محرم 1093، ثابت بن حمد سیواسی، عبدالواحد بن فتح الله بن الدادنچی به تاریخ 1077؛ جلد: تیماج سبز، 236گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 7- 113] و [عکسی ف: 3 - 407]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 211گ (1پ-211ر)، 25 سطر، اندازه: 21/5 ×35سم [ف: 26 - 265]
آغاز و انجام: برابر
خط ثلث، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «لطف الله بن الله قلی» چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 147 گ، 27 سطر (17×8/5)، اندازه: 24/5×16سم [ف: 2 - 182]
خط: نسخ، کا: علنقی بن محمد حسین کاتب کازرونی، تا:
1257ق؛ در صفحه آخر کتاب ملا محمد نای به تاریخ 1259 می نویسد این کتاب را در زمانی که فرهاد میرزا بن ولیعهد والی فارس بود و من در خدمت ایشان بودم آقای سید احمد شیخ الاسلام کازرون از روی نسخه خود برای من نویسانیده و هدیه کرده و مهر محمد بن عبد الله دارد. [ف: - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1258ق؛ مصحح؛ جلد: سوخت مذهب، 165گ، 24 سطر (24×12/5)، اندازه: 21×35 سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1258ق [نشریه: 5 - 292]
در شانزده باب هر یکی سه فصل در سه معنی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [ف: 2 - 81]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 نشریه: 6 – 655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد عبدالله، بی تا؛ محشی با نشان ق، مأموني و ...؛ تملک: ابوطالب محمد موسوی در 1319 ق در تهران، مصطفی یوسف که به پسرش محمد بخشیده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 262گ، 21 سطر (10/5× 15/5)، اندازه: 15/5× 20/5 سم [ف: 19 - 401]
gurar-ul ×asā’iş-il wādiha wa gurar-un nafā'is-il fāşiḥat
با توبی، عثمان بن عمر، ق8
bātūbī, oʻsmān ebn-e ‘omar (-86)
تاریخ تأليف: 718ق
در شانزده «باب» هریک چند فصل در ادب و اخلاق در کشف الظنون و معجم المطبوعات (1920) و فهرست دار الكتب (ملحق 65/4) همین کتاب از جمال الدين محمد بن ابراهیم بن یحیی بن علی انصاری مروی کتبی وراق وطواط (632-818 ق) دانسته شده است. (همان کتاب پیشین است).
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل اللسان عنوان عقل الانسان و آلة تظهر سرالجنان ...
انجام: و أن یجعل هذا الكتاب للنفوس یعجب و یروق و یجریه بالمحبة منها الدم في العروق انه من راجیه قریب و لداعیه مجیب و الله اعلم
[الذريعة 40/16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 271گ، 23 سطر (21×10)، اندازه: 29×17سم [ف: 5 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین تبریزی، تا: 5 ربیع الثاني 1281ق؛ مجدول؛ 215گ، 25 سطر، اندازه: 32/4×20/4 سم [ف: 1- 383]
gurar-ud durar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8948/68
خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: با تاریخ 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 1 ص (356ر)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 29/1 - 445]
gurar-ud durar
وابسته به: احیاء علوم الدين؛ غزالی، محمد بن محمد (450- 505ق)
انتخاب و ترجمه از احیاء العلوم غزالی حدود قرن 7 و 8
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15024
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 568]
gurar-ud durar-in nafā'is-il wādiha wa ‘urar-ud durar in naqa'is-il fadiha
دواداری، ابوبکر بن عبدالله، - 836؟ قمری
davādārī, ābū-bakr ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1433)
منسوب به امیر سیف الدين بلیان رومی دواداری برای سلطان ملک الظاهر رکن الدين بیبرمی بند قداری مرحوم (ص ع) در شانزده «باب». همان کار منسوب به رشید وطواط است.
تهران، ملک؛ شماره نسخه: 1158
آغاز: الحمدلله الذي جعل اللسان عنوان عقل الانسان و آلة تظهر سر الجنان و سمیته غررالدرر النفائس الواضحة و عررالدرر النقائص الفاضحة و لقبته بروضة الخواص و درة الغواص؛ انجام: و یجعل هذا الكتاب للنفوس یعجب و یروق و یجریه بالمحبة منها مجری الدوم في العروق انه من راجیه قریب و لداعیه مجیب. والحمدلله وحده ... و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کا: عمر بن محمد بن یونس طریفی جمریسی، تا: 19 صفر 1008ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 154گ، 25 سطر، اندازه: 25/6×18سم [ف: 1- 383]
gurar-ud durar (min)
آغاز: من غرر الدرر، انا خليفة رسول الله فیکم و مقیمکم علی دینکم. انا صنو رسول الله و السابق الى الاسلام و کاسر الاصنام؟
انجام: یبدو غل اسرائر عند زوال القدرة یتبین الصديق من العدو
خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (294-296ر)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 29/1 - 444]
خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ پس از آن قصیده از شیخ فیضی (301پ)؛ 2گ (300-301ر)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 29/1 - 444]
خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ 1ص (302ر)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 444 - 29/1]
خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ 2گ (329-1330)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 444 - 29/1]
خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ 2گ (365پ - 1366)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 445 - 29/1]
al-gurar-uš šawāfir fī mā-yaḥtāju ilayh-il musāfir
زرکشی، محمد بن بهادر، 745 - 794 قمری
zarkašī, mohammad ebn-e bahādor (1345 - 1392)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5469/2- ف
نسخه اصل: از دانشگاه توبینگن 30 MaVI. جزء بالسفره؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 154]
gurar-ul ‘aqā'id fī ‘ilm-il kalām
نجم الدين بن عبدالعلی، ق 10 قمری
najm-od-dīn ben ‘abd-ol-‘alī (- 160)
اهداء به: سید شریف حسن بن ابی نما بن برکات رساله استدلالی و متوسط در علم کلام طبق دیدگاه امامیه در یک «مقدمه» و هشت «مقصد»، تقدیم شده به سید شریف حسن بن ابی نما بن برکات (شریف و امیر مکه معظمه و جد سید علیخان مدنی)، با تجلیل از شریف زاده مکرم سید شریف امیر مسعود بن حسن بن ابی نما بن برکات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15532/1
آغاز: الحمد لله الذي انطق الموجودات بوجوب وجوده و غرق المخلوقات في بحار الفضاله وجوده؛ انجام: بلطالیم الجود و الكرم هذا آخر ما اردت ایراده و بذل الخاطر فیه اجتهاده و الله أسأل و بنبیه اتوسل
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 27 ذیقعده 1000ق؛ مجدول مذهب، مصحح، دارای سرلوح زیبا؛ جلد: تیماج، 78گ (1پ- 78ر)، 17 سطر، اندازه: 19×11/8 سم [ف: 43 - 143]
ġurar-ul ġurar wa durar-ud durar = gurar wa durar
عتایقی، عبدالرحمن بن محمد، 699 - 790؟ قمری
‘atāyeqī, “abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1300 1389)
وابسته به: غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد = امالی سید مرتضی؛ علم الهدي، علی بن حسین (355-436ق)
آیات و اخباری که شریف مرتضی در امالی خود که به نام «غرر الفوائد» موسوم است، شرح و تفسیر و تأويل نموده، در این کتاب انتخاب شده است با اختصار و تنقیح، و گاهی ابن العتايقي از خود نیز مطالبی می آورد. این کتاب در دو قسم است: 1. تأويل آیات؛ 2. شرح اخبار. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي أكرمنا بکتابه الكريم و شرفنا بالسبع المثاني و القرآن الحكيم و نفعنا بما أنزله من الايات و الذكر الحكيم.
انجام: و هذا آخر الأوجه التي ذکرها السيد المرتضي رضی الله عنه في کتاب الدرر و الغرر و انتزعتها انا منه مع اختصار و تنقیح و زیادات لطيفة ...
[دنا 785/7؛ الذريعه 42/16 «غرر الفوائد ...» علم الهدي؛ طبقات 109/8: عبدالرحمان عتایقی]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 8 مصحح؛ 58گ (111پ - 168ر)، 21 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 1 - 310]
آغاز: بسمله. تأويل آية. قال الله جل و هو قایل. و اذا اردنا أن نهلك قرية امرنا من فیها ففسقوا فیها فحق علیها. القول فدمرناها تدمیرا. في هذه الآيه وجوه من التأويل، کل منها یبطل الشبهة الداخلة علی بعض المبطلين ...
آغاز جزء دوم: الجزء الثاني مجلس آخر، سادس عشر. تاویل آية أن سأل سائل فقال ما الوجه في قوله تعالی ان الذين یکفرون بآیات الله و یقتلون النبيين.
آعاز مجلد سوم: انشد عمر بن شبر المسكين الدارمي ایضا: لا تجعلنی کاقوام علمتهم؛ انجام: انجام مجلد یکم: و الابيات للحسین بن مطر الاسدي و هی تزید علی هذا المقدار. هذا آخر الجزء الأول من
کتاب الغرر و الدرر بخط المص رحمه الله ... و یتلوه الجزء الثاني. انجام مجلد سوم افتاده: و العرفان عبارة عن العراق الجزء الذي افرق به.
خط نسخ کهن، بی کا، بی تا، با یادداشت مقابله عبد العالي بن حسن بن علی بن سلیمان حسین بحرانی 124 و 125 (چنین)؛ 456ص، 26-23 سطر (16×22)، اندازه: 31×23 سم [عکسی ف: 1- 278]
آغاز: برابر
نسخه در تأويل آیه «و اذا الموؤدة سئلت» به آخر می رسد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 34گ، 26 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 2- 168]
al-gurar-ul garawiyya fi-l ahkam-iz zakawiyya
کاشف الغطاء، مرتضی بن عباس، 1291 - 1349 قمری
kāšef-ol-qetā’, mortazā ben “abbās (1874 - 1931)
تاریخ تأليف: آخر صفر 1317ق
منظومه ای است در احکام زکات مطابق با فتوای صاحب عروة الوثقي.
کا: یوسف بن عبدالعلی مزجی بسطامی، تا: سه شنبه غره رجب 1334ق [تراثنا: س 5ش 3 - 102]
آغاز: من احدی الذات یستمد ** آلاء لاتحصی ولا تعد؛ انجام: في الأقدس العرى تمت الغرر ** ارختها اخر یوم من صفر 1317 / ارجو بأن یکون خیر ذخر لا تزید أجرى و تحط وزری. پس از آن چهار بیت در وزن و مقدار آب کر سروده شده است. بیت اول: و الكر بالغری قدر وزنه ** ثلاث وزنات و نصف وزنة
کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: 1348ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 12گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [اهدائی رهبر: 3 - 481] و [ف: 21- 977]
al-gurar-ul garawiyya fi-1 mabahit-il lafziyya = taqrīrāt-uš šay×-it murtidā al-anşārī (?)
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
کتابی است بسیار مفصل و استدلالی و فاقد (مقدمه) با عناوین غره، غره» در اکثر مباحث اصول فقه که ضبط میرزا محمد بن عبد الوهاب همدانی مالک نسخه (در ظهر برگ اول هر دو جلد) از تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری است، ولی آنچه از مندرجات کتاب و روش تدوین آن بر می آید (احتمالا) تأليفي مستقل است نه تقریرات. این کتاب در دو جلد و هر جلد در چند مبحث و هر مبحث در چند مقدمه، مقام، تنبیه و ... تدوین شده است ولی متأسفانه جامع و تدوین کننده آن مشخص نشد، اما از آنجا که عنوان این کتاب - که در صدر هر دو جلد آمده - در منابع و فهارس قابل دسترس دیده نشده است لذا به نظر می رسد که نسخه حاضر نفیس و منحصر به فرد و یا از نسخ کمیاب باشد. برای معرفی بیشتر کتاب فهرست تمام مندرجات هر دو جلد و سر آغاز هر مبحث - که بعضا دارای خطبه مستقلی می باشد. ذیلا می آید: جلد اول شامل نه مبحث: 1. مبحث الصحيح و الاعم: بسمله. حمدله. صلاة ... غرة اختلف العلماء في جملة من الالفاظ الآتية هل هی اسام للصحيحة او الاعم منها؛ 2. المشتقات: بسمله. حمدله. صلاة ... اصل (غرة) هل المشتق حقيقة فیما تلبس بالمبدأ بالفعل؛ 3. مبحث استعمال المشترك في اکثر من معنی واحد: بسمله. حمدله .. اصل اختلفوا في استعمال المشترك في اکثر من معنی واحد علی اقوال و قبل الخوض في المرام؛ 4. استعمال اللفظ في معنییه الحقيقي و المجازي: «غرة اختلفوا في جواز استعمال اللفظ في معنییه الحقيقى و المجازي علی حد الاختلاف في المشترك؛ 5. علائم الحقيقه و المجاز: غرة اذا ورد لفظ في کلام الشارع و علم مراده؛ 6. مبحث مقدمة الواجب: بسمله. حمدله ... غرة في مقدمة الواجب و هی مأخوذة من مقدمة الجيش للجماعة المتقدمة، 7. مبحث الأمر بالشیء: بسمله. حمدله ... غرة هل الأمر بشیء یقتضی النهي عن ضده ام الا فیه قولان بل اقوال المشهور؛ 8. مبحث الأجزاء: بسمله الحمدالله الذي من علینا بحل غوامض الأصول مصباحا لاستبصار الفروع التي أتى بها الرسول و الصلوة ...... اما بعد فلما کانت مسئلة الأجزاء أجزئنا الله بأحسن الهبأ اهم المسائل اغتنمت تحریرها علی ما اقتضته اوضاع الزمان و وضعت فیها من المطالب غررا الايطلع علیها الا اولوالاتقان و اسئل الله ... غرة اختلف الأصوليون في ان الامر بالشیء هل یقتضی الأجزاء ام لا علی قولین ذهب المشهور الي؛ 9. امر الآمر مع العلم بانتفاء الشرط: بسمله. حمدله ... غرة في الأمر بالشیء مع علم الأمر بانتفاء شرطه فان کان الأمر. جلد دوم شامل بیست و یک «مبحث» (از مبحث 10 تا 3: 10. مبحث اجتماع الأمر و النهي: بسمله. الحمد الله الذي أمرنا بالمعروف و نهینا عن المنكر و الصلوة علی ... غرة اختلف العلماء
في جواز اجتماع الامر و النهي في امر واحد من جهتین مع کون؛ 11. دلالة النهي علی الفساد: بسمله. حمدله ... غرة اختلف الأصوليون في دلالة النهى علی فساد المنهي عنه من العبادات و المعاملات و عدمها؛ 12. مبحث المنطوق و المفهوم بجمیع اقسامه: بسمله. الحمد الله الذي انطقنا بکتابه الكريم و افهمنا حکمه و معانیها [معانیه بلطفه العميم و صلی الله ... غرة في المنطوق و المفهوم و اعلم وفقك الله تع في الدارين أن الألفاظ المتداولة؛ 13. مفهوم الشرط «غرة اختلف الأصوليون في حجية مفهوم الشرط علی اقوال اربعة؛ 14. تداخل الاسباب: الأمر السابع اذا ورد شرطان او شروط علی جزء واحد؛ 15. مفهوم الوصف: غرة في مفهوم الوصف وقد اتفق الاختلاف في عبابر القوم في عنوان هذه المسئلة؛ 16. مفهوم الغاية: غرة في مفهوم الغاية و اختلفو في ان التقييد بالغاية هل یقتضی مخالفة ما بعدها؛ 17. مفهوم الحصر: غرة في مفهوم الحصر و الحصر في اللغة الحسبس وفی اصطلاح الأصوليين؛ 18. غرة في مفاهیم العدد و المكان و الزمان اما مفهوم العدد فالکلام فیه یقع تازة بحسب النقصان پس غرة في مفهوم اللقب و غرة في مفهوم العلة؛ 19. مبحث العام المخصص بالمبین: غرة قد اطبق الأصوليون من الخاصة و العامة علی جواز العمل بالعام الذي؛ 20. العام المتعقب بضمیر: غرة اختلفوا فیما اذا تعقب العام ضمیر راجع الى؛ 21. جواز العمل بالعام قبل الفحص عن المخصص: غرة اختلفوا في أنه هل یجوز العمل بالعام قبل الفصح عن المخصص ام لا، 22. غرة اذا ورد عام و خاص متنافیا ظاهرا فهل الحكم هنا التخصيص او النسخ فیه خلاف؛ 23. تخصیص الكتاب بالخبر الواحد: غرة لا اشکال في جواز تخصیص الكتاب بالکتاب ولا بالاجماع؛ 24. تخصیص العام بمفهوم المخالفة: غرة اختلفوا في جواز تخصیص العام بمفهوم المخالفة بعد اتفاقهم علی جوازه؛ 25. الخطاب الشفاهي: غرة اختلفوا في أن الألفاظ التي وضعت للهطابك یا ایها الناس؛ 26. تعقب المخصص بعمومات متعددة: غرة اذا تعقب المخصص عمومات متعددة جملا کانت او مفردة او مركبة؛ 27. وضع بعض الألفاظ و اقسام الوضع؛ 28. المطلق و المقيد: غرة في المطلق و المقيد أما المطلق فهو في اللغة المرسل منه؛ 29. المجمل و المبين: غرة في الجمل و المبين المجمل لغة المجموع الخاص من اجمل الحساب؛ 30. الفعل و التقرير: غرة في الفعل و التقرير و اعلم انهما فسمان السنة التي کانت من جملة الأدلة. مؤلف (یا جامع) در این کتاب از علمای متعددی از جمله: غزالی، میرزای قمی (1231 ق) (به کرات)، خوانساری، اسدالله بن اسماعیل کاظمی شوشتری (-1234 ق)، محقق بهبهانی، سید مهدی بحرالعلوم ( 1212 ق) و شیخ جعفر کاشف الغظاء نجفی (-1228ق) و غیره نقل قول کرده است.
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة ... غرة اختلف العلماء في جملة من الالفاظ الآتية هل هی اسام للصحيحة او الاعم منها؛ انجام: یصح في هذه الصور البناء علی المأتي به و لا یحتاج الى الاستيناف لما عرفت جعلنا الله من العارفين بحقه و حق رسوله و اولیائه و اصلح في امورنا کلها من اوله الى آخرع و رجح جمیع حسناتنا في میزان المحاسبة علی سیئاتنا و علی مصطفاه من الخلق نبینا محمد الف الف حمد و ثنائه و علی مرتضاه مع اولاده الطيبين الطاهرين آلاف سلام و تحیاته من اليوم ما دمت حیا و من بعد الحيوة ما کنت میتا الى یوم جزائه قد اتفق الفراغ من تسوید هذه الورقات ... 1284
جلد اول، از مبحث «صحیح و اعم» تا «امر الامر مع العلم بانتقاء الشرط»؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمادی الثاني 1284ق، جا: نجف اشرف؛ محشی با رموز «منه عفی، صح»؛ تملک: میرزا محمد بن عبدالوهاب همدانی قزوینی (1294-1368ق) با مهر محمد بن عبدالوهاب 1278 [ش]» (مربع) و نیز یادداشت همو مبنی بر این که این کتاب از تقریرات شیخ مرتضی انصاری است و همچنین یادداشت خرید مجموع کتب آن مرحوم آقزوینی به سی و پنج لیره عثمانی توسط محمد حسین حائری و یادداشت پسرش محمد باقر بن محمد حسین ابن زین العابدين حائری مازندرانی» در تأييد دستخط و یادداشت پدر مرحومش و نیز یادداشت ریحان به سال 1389ق مبنی بر وفات انصاری در 1281 ق در نجف در سن 67 سالگی؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، 21 سطر، اندازه: 15/3 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 353]
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي أمرنا بالمعروف و نهینا عن المنكر و الصلوة علی ... غرة اختلف العلماء في جواز اجتماع الامر و النهى في أمر واحد من جهتن مع کون؛ انجام: یکفی في احرازهما الاصل و الباقي منها وجودية لابد في احرازها من الوجدان حفظنا الله تعالی عن قاطبة الالام و جعل خاتمة امورنا خیر حاتمة امورنا خیر ختام بحق محمد و آله الكرام قد فرغت عن تسوید ... جلد دوم، از مبحث «اجتماع امر و نهی» تا «فعل و تقریر»؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: دوشنبه 10 شعبان 1286ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی با رمز «منه عفی عنه صح»؛ تملک: میرزا محمد بن عبدالوهاب همدانی قزوینی (-1368ق.) و یادداشت همو مبنی بر اینکه این کتاب از تقریرات مرحوم شیخ مرتضی انصاری است با مهر «محمد بن عبد الوهاب 1278 [ش]» (مربع)؛ مهر: «المتوكل علی الله محمد حسین بن زین العابدين» (بیضی) همان محمد حسین حائری مازندرانی است که یادداشت خرید کتب قزوینی توسط وی در نسخه قبلی (40312) ذکر شده است ؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ جلد: تیماج مذهب، 339 گ، 21 سطر، اندازه: 15/3 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 358]
gurar-ul farā'id = mnz.-ye sabzevārī
سبزواری، هادی بن مهدی، 1212 - 1289 قمری
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
وابسته به: غرر الفرائد = منظومه سبزواری؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
تاریخ تأليف: 1240ق
ارجوزه بسیار معروفی است در فلسفه و حکمت الهي با اشاره اجمالی به حکمت عملی در پایان آن، که ناظم آن را خود شرح کرده و از کتابهای درسی در حوزه های علمی می باشد، در هفت «مقصد» با عناوین فرائد: مقصد 1. الوجود و العدم؛ 2. الجوهر و العرض؛ 3. الالهيات بالمعنی الأخص؛ 4. .... 5. النبوات و المنامات؛ 6. المعاد؛ 7. شطر من علم الأخلاق.
آغاز: یا واهب العقل لك المحامد ** الى جنابك انتهی المقاصد
انجام: ورفها براعة الفصاحة ** ختامها کبدوها الفلاحة
چاپ: با شرح آن مکرر چاپ شده است؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1298ق، وزیری، 184ص + ... (در هامش)
شرح و حواشی:
1- غرر الفرائد = منظومه سبزواری، سبزواری، هادی بن مهدی (1289-1212)
2- شرح غرر الفرائد = شرح منظومه؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1289-1212)
3- حاشية شرح المنظومة = حاشية شرح غرر الفرائد؛ سبزواری، هادی بن مهدی (1212-1289)
4- شرح غرر الفرائد = شرح منظومة السبزواري؛ حسینی، موسی بن فضل الله (-13)
5- حاشية غرر الفرائد؛ هیدجی زنجانی، ملا محمد بن معصومعلی (1345-1269)
6- شرح شرح منظومة السبزواري في الفلسفة؛ حسینی همدانی، محمد بن موسی (1349)
7- اشراقات الرضوية؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
8- شرح غرر الفرائد = شرح منظومه؛ عصار، محمد بن محمود (1356-1264)
9- حاشیه منظومه سبزواری؛ آشتیانی، مهدی بن جعفر (1306-1372)
10- حواشی علی شرح المنظومة للسبزواری؛ حجت کوه کمری، محمد بن علی (1310-1372)
11- شرح منظومه سبزواری؛ تقوی بهبهانی، ضیاء الدين (1320 -1388)
12- حاشية غرر الفوائد = حاشية المنظومة؛ علامه حائری مازندرانی محمد صالح بن فضل الله (1297-1391)
13- ذوائب الحور علی اللالي المنتظمة بالنحور = الزند الواري في حل منطق السبزواري؛ علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله (1391-1297)
14- شرح غرر الفرائد
15- شرح غرر الفرائد = شرح منظومه سبزواری
16- حاشية شرح غرر الفرائد
آغاز و انجام: برابر
خط نسخ، بی کا، تا: 1235ق؛ اهدایی: دکتر مهدی آذر، آذر 1369؛ جلد: تیماج، 66 گ، 14 سطر (10×5)، اندازه: 10/5 ×15 سم [ف: 19- 684]
تنها بخش فلسفه و کامل است؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل، تا: 1240ق؛ 27گ (128پ -154ر) [ف: 5 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: کل الآمات لاهلها ترد.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 3 رجب 1251ق؛ جلد: مقوا، 20 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 11 - 250]
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1265ق [نشریه: 5 - 396]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن آقا کوچک تهرایی، تا: پنج شنبه 9 ذیحجه 1271ق؛ محشی با نشان «سرکار استادی ملا محمد رضای سبزواری سلمه الله»، «سید حسن»، «استاد ملا ابراهیم»؛ جلد: تیماج، 144گ، 20 سطر (15×9)، اندازه: 25/5×16 سم [ف: 5 - 350]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 جمادی الثاني 1275ق؛ مجدول زر؛ جلد: تیماج [ف: 33/1 - 174]
آغاز: برابر؛ انجام: الموسوي الاصفهاني مسکنا ** قد جعل الله الغرى مدفنا
خط: نسخ خوش و شکسته نستعلیق، کا: محمد مسیح بن عبدالحمید موسوی اصفهانی، تا: ربیع الاول 1276ق؛ جلد: تیماج، 91گ (1پ-91پ)، ابعاد متن: 14×7، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب الدين ابی یعقوب محمد بن علی اصغر بحر پادقانی، تا: 1277ق؛ جلد: تیماج، 152ص، 27 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 3 - 482]
خط: نسخ، کا: سرخه ای سمنانی، تا پایان محرم 1277ق، جا: تهران؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 198]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحمد لله علی اختتامها ** و من محاسن الثنا سنامها
خط: نسخ، کا: محمد باقر اصفهانی، تا: ذیقعده 1278ق؛ جلد: تیماج مذهب، 65گ، 9 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 33/1 - 88]
آغاز: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: علی بن محمد علی، تا: 6 رمضان 1280ق؛ با سرلوح مرصع، مجدول؛ جلد: تیماج، 59 گ، 11 سطر (6×11/5)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 2 - 650]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد امین محلاتی، تا: چهارشنبه 8 ذیقعده 1284ق، جا: مدرسه نراق؛ جلد: تیماج، 40گ (1پ- 40پ)، ابعاد متن: 12×7، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 334]
بی کا، تا: 24 محرم 1294ق؛ 39گ (86پ -124ر)، اندازه: 15×10سم [ف: 2 - 277]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علیرضا بن اسحاق حسینی فراهانی، تا: جمعه 9 صفر 1296 ق، جلد: تیماج، 51گ، اندازه: 20×12سم [ف مخ: 5- 2157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد وقار شیرازی، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 12گ (98پ - 109ر)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2-38]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 45گ، 16 سطر، اندازه: 8×5/6 سم [ف: 1- 384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ حواشی دارد؛ جلد: مقوا، 37گ، 37 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 6- 2977]
آغاز: برابر؛ انجام: غرر في بعض احکام الاقسام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه ره»؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ، 10 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 6 -2977]
آغاز: برابر؛ انجام: موجود و الجزر ما في ای فرد حصلا
خط: شکسته نستعلیق، کا: کاظم مدیر شانه چی، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 419]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 78
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 600]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا الخصوصية اما تعتبر ** في اخذه فلم یکن منه الاخر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 36 ( 154-119 )، اندازه: 28×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1036]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1307ق؛ جلد: تیماج، 37گ (126پ -162پ)، اندازه: 18×12 سم [ف: 33/1 - 93]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 28 شعبان 1311ق؛ محشی؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد تقی موسوی، تا: 1312ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 33 گ (126ر-158 پ)، 13 سطر (16/5×7/5)، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 37 - 541]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1320ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 941]
من منظومة في الحكمة (مقداری از آن)؛ بی کا، بی تا؛ 34گ (537-504)، 17 سطر (17×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 16 - 286]
انجام: في السمع بعد الخلق خلق اهل ** من دون انثی و بغیر فحل
بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 25گ (10پ- 34)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 1- 135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نزدیک به ثلث، کا: حسن خوانساری، بی تا، بنا به تقاضای شفیق النحرير نتیجه العلما آخوند ملا علی ولد ارشد آخوند ملاحسین .... اشعاری از مولانا جامی و ملا هادی سبزواری؛ مهر: «کتب اهدایی حاج شیخ حسین امامی» (چهار گوش)، «وقف کتابخانه مدرسه مرحوم حاج محمد ابراهیم»؛ اهدایی: حاج شیخ حسین امامی؛ 108گ (1پ-108پ)، 9 و 11 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [دو کتابخانه اراک: - 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [الفبائي: - 419]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 15/9×10/1 سم [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: اقول من راس بان الاربعه بالوصول و الفضل ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 662]
آغاز: معرف الوجود شرح الاسم؛ انجام: في نفسه أما لنفسه سماء
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [الفبائي: 662]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 131گ (21پ- 151پ)، 4 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 4 - 331]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 42گ، 13-17 سطر برخی چلیپایی، اندازه: 16× 21/5 سم [ف: 1- 447]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 535/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: ملکزاده کوثر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 63 گ، 10 سطر، اندازه: 10×6سم [ف: 11 - 250]
آغاز: برابر؛ انجام: قد تبعت الفريده السابعه في الجواهر و العرض
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
gurar-ul farā’id (fawā’id) wa durar-ul qalā’id = amālī yi sayyid-i murtiņā = al-ġurar wa-d durar
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
امالی جمع «املية» است که در لغت به اقوال و بیانات ملخص تفسیر شده و در اصطلاح ادباء عبارت از مباحث و مسائلی است در یک فن یا چندین فن که دانشمندی متبحر بیان کند و حضار مجلس چنان که املاء می شود بدون زیاده و نقیصه آن را ثبت کنند. کتب امالی در مواضیع مختلفه بسیار است مانند: امالی ابوعلی قالی، امالی ابویوسف، امالی ابن الشجري، امالی زجاج، امالی ابن عساکر، امالی ابن حاجب، امالی ثعلب، امالی زمخشری، امالی مرزوقی، امالی اسفراینی، و سیوطی و غیره. این کتاب حاوی بر محاسن فنون تفسیری و ادبی و کلامی و غیرها است که در سفر مکه در هشتاد و دو مجلس به اضافه 36 مسأله، بر تلامیذی که شرف حضور داشتند املاء فرموده و بعد تکمله ای بر آن افزوده و به نام «امالی» نیز موسوم است. موقعیت این کتاب چنین است که یکی از شیوخ ادب مصری درباره آن گفته است: «استفدت من کتاب الغرر مسائل لم اجد في کتاب سیبویه و غیره من کتب النحو» و دیگری از علماء اهل سنت گفته: «لو حلف انسان ان السيد المرتضي کان اعلم بالعربية من العرب لم یکن عندی آثما».
آغاز: قال سیدنا الشريف السيد الأجل المرتضي علم الهدي ذوالمجدین رحمه الله ... الحمدلله رب العالمين و صلواته علی سیدنا محمد وآله الطاهرين وسلم تسلیما، تأويل آية: قال الله تبارك و تعالی «و اذا اردنا أن نهلك قرية امرنا مترفیها ففسقوا فیها» الآية ...» في عده الاية وجوه عده من التاويل کل منها یبطل الشبهة الداخلة ...
آغاز تکمله: قال الشريف الأجل المرتضي علم الهدي ذوالمجدین ابو القاسم علی بن الحسين الموسوي رض انه لا یزال المتكلمون یخالفون النحويين في ان للفعل ثلثة احوال. انجام: انجام 1: و اهمال حق البعيد.
انجام تکمله: من افصح کلام و اخصره و ابلغه و الله الموفق للصواب.
چاپ: مشار عربی، ص649؛ یکبار در تهران به سال 1273 با مسائل سلاریه و بار دیگر بی آن مسائل در مصر به سال 1325 و بار سوم نیز در مصر به سال 1373 (1954)؛ در دو جزء، مطبعة السعادة، سال 1325ق؛ طهران، سنگی، 1272ق، وزیری بزرگ؛ قم، کتابخانه آية الله مرعشی، 1403ق؛ چهار جلد در دو مجلد
[الذريعة 42/16 و 312/2؛ اعیان الشيعة 46/3 ؛ امل الآمل 1972؛ بغية الوعاة 149؛ ریاض العلماء 54/1؛ ريحانة الادب 393/7؛ کشف الظنون 1201/2؛ معجم الآداب 301/1؛ معجم الأدباء 514/1؛ الوافي بالوفیات 2017، هدية العارفين 80/1؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث 126/5؛ دنا 787/7 -790 و 144/2]
شرح و حواشی:
1- تكملة امالی المرتضي = تكملة الغرر و الدرر؛ علم الهدي، علی بن حسین (355-436)
2- امالی سید مرتضی (منتخب)؛ عاملی، حسن بن علی (-11)
3- الدرر و الغرر (مختصر)؛ حائری، محمد بن احمد بن حسین
4- غرر الفرائد (منتخب)
5- غرر الفوائد و درر القلائد (منتخب)
6- غرر الفرائد (منتخب) = غرر و درر
آغاز: برابر؛ انجام: یضحك الأرض من بکاء المساء من قول دکین الراجز؛ جن النبات في زباها و ذکا ** وضحك المزن به حتی بکا
خط: نسخ، بی کا، تا: 482ق؛ ترقمیه: «تم الجزء الاول من غرر الفوائد و درر القلائد يبدأ الجزء الثاني بالآية أن سئل سائل عن قوله تعالی فاما الذين في قلوبهم ذیغ ... و الحمدلله ... و صلی الله علی نبیه محمد و آله الطيبين الطاهرين و سلم»، بر یکی از شاگردان مؤلف، «احمد بن علی بن قدامه» معروف به ابن الانباري قاضی انبار قرائت شده و مواردی از آن تصحیح و استدراک گردیده، نص «إنهاء» به خط «ابن قدامة» چنین است: «قرأ علی هذا الجزأ قراة تأمل و تبیین و مراجعة الشواهد، الاجل السيد ابو طالب، حمزة بن علی بن الحسين العلوي الحلبي - أدام الله [ایامه ) - و اخبرته اننی قرأت هذا الكتاب باسره علی الشريف المرتضى - رضی الله عنه - في شهور سنتی سبع و ثمان و عشرین و اربعمائة و کتب احمد بن علی بن قدامه في شعبان من سنة أربع و ثمانین و اربع مائة
...... الله تعالی و مسلما علی نبیه محمد و آله الطاهرين»، فردی که این نسخه را بر «ابن قدامه» خوانده است، «سید ابوطالب، حمزة بن علی بن حسین علوی عمری حلبی» از سادات علوی و از نسل جناب «عمر الأطراف» است، زیرا نسبت «عمری» توأم با نسبت «علوی» بر تبار «عمر الأطراف» دلالت دارد. با وجود «انهاء» یاد شده بالا این نسخه از سوی «ابن قدامة انباری» که این کتاب را در طول دو سال، بر مؤلف خوانده، می توانیم ادعا کنیم که نسخه صحیح و معتبر امالی مرتضی، با یک واسطه از مؤلف به دست ما رسیده و از حیث فنی و تاریخی، معتبر ترین و کهن ترین نسخه امالی به شمار می آید، بر خلاف آن آثاری که به علماء سده های سوم و چهارم هجری نسبت داده شود . اگر چه آن نسبتها قطعی باشد - ولی تنها ملاک ما نسخه های غیر مستند عصر قاجاری باشد. این نسخه ویژگی های زیادی دارد که بخشی از آنها توصیف می شود: در برگ 8ر آمده «بلغت مقابلة» و «بلغت قراءة علی القاضي الامام ابن قدامه اطال الله عمره»، در برگ 14ر بالای صفحه «رابع اول الغرر»، در برگ 50ر: «بلغت مقابلة و قراءة»، در برگ 105پ، روی بخشی از مطلب قلم کشیده شده، سپس به شکل دیگری بیان شده که گویا تقلید از نسخه اصل بوده و همچنین در برگ 124پ، در برگی 133پ «بلغت مقابلة» و تصحیحات اندکی در حاشیه انجام شده، بر فراز برگ آغازین نسخه چنین آمده است: «اخبرنا القاضي العالم الجليل، ابوالمعالی احمد بن علی بن قدامة -رحمه الله - بمدينة السلم في شهر ربیع الأول من سنة اثنین و ثمانین و اربعمائة قال قرأت هذا الكتاب علی السيد الأجل المرتضى علی الهدى ذی المجدين أبي القاسم علی بن الحسين الموسوي - رضی الله عنه في شهور سنتی سبع و ثمان و عشرین و اربعمائة بمدينة السلم و سمعه یقول له دفعات كثيرة ... ] [نانوشته، با یادداشت «طالعه مستوعبة اقل عباد الله حسن بن عبدالله الفتال الحسيني النجفي (سده 10) (ریاض العلماء 1/202)»، در برگ اضافی پایانی: «انهاه مطالعته من أوله إلى آخره الفقير إلى الله الغني نعمت بن درویش علی الخادم الحائري»، احمد بن علی بن قدامه» در سال 486 در گذشته و دستخط وی که در پایان و بر فراز برگ آغازین دیده می شود، 2سال قبل از در گذشت وی نگاشته شده، او که از شاگردان و روایان آثار سیدین شریفین «رضی» و «مرتضی» می باشد قطعا شیعه امامی بوده و به نظر می رسد که در میان منابع یاد شده، منبع اصلی معجم البلدان باشد و بقیه منابع، تبعی باشند ولی منابع شیعه جداگانه او را به عنوان روایت کننده از «شریفین» یاد کرده اند و اینکه وی کتاب ارشاد مفید را بر «مرتضی» خوانده؛ تملک: حمزة بن علی بن حسین علوی عمری، حسن بن علی حسینی، عبدالرحیم حسنی؛ مهر: «انهاه مطالعة الفقير إلى الله الغني، علی بن حسین المحسني عفی الله عنه في قزوین سنه 972» (هشت گوش)؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم، 189 گ، 20 سطر (12×17)، اندازه: 18/5×15 سم [ف: 31-274]
آغاز: سیدنا الشريف السيد الأجل المرتضي ... تاویل آية، قال الله تبارك و تعالی و یسالونك عن الروح
نسخه اصل: کتابخانه باریک بین قزوین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5؛ با نشانی بلاغ از «قاضی ابوالمعالی» احمد بن علی بن قدامه به سید ابوطالب حمزة بن علی بن حسین علوی حلبی در شعبان سال 484 دیده می شود با تصریح به اینکه وی کتاب را نزد شریعت مرتضی در سال های 457 و 458 خوانده است؛ 384ص [عکسی ف: 1 - 19]
از مجلس یکم است تا پایان جزو نخستین؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 5 و 6 نسخه در آستانه شیخ صفی بوده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 332ص، اندازه: 15/2 ×19 سم [نشریه: 2 - 210]
آغاز: برابر؛ انجام: أما بعد الهجاء فدق عرضای دونه عنك کما علمت فاذهب فأنت طلیق عرضك أنه عرض عزرت به و أنت جلیل ذلیل
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ اواخر قرن 6 مصحح؛ وقف نامه ای از یکی از سلاطین آلپ ارسلان به سال 650 آمده که کتاب را بر مسلمانان وقف نموده؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 190گ، 15 سطر (19×12)، اندازه: 17/5 × 26/5سم [ف: 31- 556]
این نسخه سه بخش از چهار بخش کتاب را دارد، و در چند جای آن نیز افتادگی هست. فهرست مجلس های آن چنین است: مجلس های 1 تا 8 برگ 1 تا 30 را گرفته و در اینجا مجلس های 9 تا 25 افتاده است، و در برگ های 31 تا 35 مجلس های 26 و 27 و 28 دیده می شود و در اینجا نیز مجلس های 29 تا 33 افتاده است. و در برگی 36ر پایان مجلس 33 که پایان بخش اول کتاب است دیده می شود، در برگ 36پ بخش دوم کتاب به مجلس 34 تأويل «لاتثریب علیکم اليوم» آغاز می شود، و تا برگ 80ر مجلس های بخش دوم درست هست و به مجلس 46 تأويل «و اذا سألك عبادی عنی فانی قریب» پایان یافته است در اینجا برگ 80ر نو نویسی است و تاریخ آن ساختگی می باشد. آغاز بخش سوم که آغاز مجلس 47 تأويل «هو الذي انزل من السماء ماء لکم منه ... » می باشد افتاده، و در برگ 81ر از میان مجلس 47 بجا مانده و از اینجا تا برگ 117ب که پایان نسخه این کتابخانه می باشد مجلس ها درست است، و در این برگ آغاز مجلس 60 تأويل «و لا تقولن لشئی انی فاعل ذلك غدا» دیده می شود و باقی آن تا پایان کتاب که 80 مجلس می باشد افتاده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 544ق؛ مصحح، محشی با رمز «ه»؛ 117گ، 24 سطر (13×16/5)، اندازه: ×16/5 سم [ف: 2 - 162]
آغاز: بسمله. قال الشريف المرتضي علم الهدي ذو المجدين رضی الله عنه الحمدالله رب العالمين و صلواته علی سیدنا محمد و اله الطاهرين تأويل آية قال الله تعالی و یسئلونك عن الروح قل الروح من أمر ربی؛ انجام: برابر
این نسخه به تأويل آیه «و یسئلونك عن الروح قل الروح من امر ربی» ابتدا شده، به انضمام تکلمه کتاب که آن نیز املاء سید مرتضی و شامل شرح و تأويل 3 مسئله است، تأويل مسئله اخیره
ماورد في القرآن من معاتبات الرسول» ناتمام مانده؛ خط: نسخ، کا: حیدر بن بختیار بن حسین شنستی، تا: نیمه صفر 574ق ؛ مصحح، محشی؛ تملک: عماد الدين محمد در 1015 ق؛ 253گ، 23 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 2 - 157]
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 1982
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 – 397]
آغاز: برابر؛ انجام: حسبك من تحصینها ضمها منك الى خلق کریم و دین لا تظهرن منك علی عورة فیتبع المقرون حبل القرين.
کامل؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ مصحح، محشی با نشانه های «اخ» و «اختری» و یا بدون نشانه، بخشی از تفسیر سوره تحریم از تفسیر حزیری درباره واو ثمانیه در قرآن که به پنج مورد بالغ می شود، نقل قول کوتاهی از تفسیر مجمع الالطاف في الجمع بین لطایف البسيط و الكشاف از احمد بن عبد اللطيف تبریزی، یادداشتی در معرفی این کتاب (در آخر سوره کهف آن تفسیر نوشته شده که تأليف این مجلد در 14 شعبان 617ق پایان یافته است)؛ تملک: عمر بن عبد الوهاب بن ابراهیم بن محمود بن علی بن محمد عرضی شافعی قادری در 15 ذیقعده 1016ق، محمد بن کمال الدين بن حمزه حسینی حنفی نقیب السادة الطالبية در دمشق در سال 1083ق (سنه 1083 بالزاء الزاعي)، ابراهیم بن محمد حسینی، عبدالله بن زین الدين بصروی، علی اکبر پیشنماز نجل نوایی، انتقال کتاب از میرزا احمد بن میرزا محمد بن میرزا محمد به حاجی محمد کریم عطار؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي، «عبده محمد حسین 1221» (مستطیل)، «نوشته بر در جنت به خط جلی /شفیع روز قیامت محمد علی است» (مستطیل)، عبده محمد حسن» (چهار گوش)، «عبده (؟) احمد بن زین الدين» (دایره) [ف: 29/2 - 695]
آغاز: موجود پس از دیباچه و نام شریف: في تأويل آیه قول الله تعالی و یسئلونك عن الروح؛ انجام: برابر
این نسخه دارای 19 مجلس است و مجلس اول را ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 1 ربیع الثاني 786ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: نائینی؛ 71گ، 45 سطر، اندازه: 25×35سم [ف: 4 - 444]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، 298گ، 21 سطر (17/5×9)، اندازه: 16×25/5سم [ف: 9 - 501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: تیماج خرمایی، 320گ، 19 سطر، اندازه: 28/2×18/1 سم [ف: 11 - 644]
آغاز: ... اليه نفسه و معلوم أن التاجر لم یرد في الحقيقة شیئا و لا العليل ایضا لکن لما کان المعلوم من حال هذا الخسران و من حال ذاك الهلاك حسن هذا الكلام، انجام: برابر
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ رکابه دار، مصحح، با علامت «بلاغ»؛ جلد: تیماج، 309گ، بخش اصلی 22 سطر و بخش نونویس 19 سطر، اندازه: 19/8×14 سم [ف: 27/1-73]
آغاز: برابر؛ انجام: قال القاضي الامام الاجل ابوالمعالی ابن قدامه رحمه الله هذا آخر مجلس املاه علینا الشريف ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ کاغذ: هندی، 312گ، 20 سطر (18×7/5 )، اندازه: 12/5 × 24/5 سم [ف: - 312]
آغاز: هم بها کقوله همت به فلم جعلتم همها به متعلقا بالقبیح
خط: نسخ، کا: ملک محمد بن سلطان حسین بن محمد شاه اصفهانی، تا: شنبه 19 ربیع الاول 955ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: مقوا، 132 گ، 25 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 1 - 314]
آغاز: الحمدلله الخالق للارض و السموات ... اعلم أن هذا الكتاب مؤلف من التفسير و حل الآيات المعضلات و في الأحاديث النبوية المصطفوية؛ انجام: تم الجزء الأول من کتاب الغرر و الدرر و یتلوه في الجزء الثاني مجلس آخر تأويل آية أن سأل سائل عن قوله تعالی في قصة یوسف علیه السلام و لقد همت به و هم بها و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه ...
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبد علی بن عبدالله بن محمد الأوالي اطوالی، تا: یک شنبه 20 رمضان 158ق، جا: اردبیل؛ تملک: پدر شیخ بهایی شیخ بهایی؛ مهر: «محمد باقر العلوم 1120» (بیضی) در 2 ذیحجه 1121، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبدالله بن عبدالواحد النجفي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 186 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 26 - 361]
خط: نسخ، کا: زین الدين بن محسن عاملی، تا: یک شنبه 19 ذیقعده 970ق؛ خوانده بهاء الدين؛ مهر: محمد بن صدرالدین الفيضي، ابو تراب الفيضي؛ جلد: تیماج قرمز، 152گ، 21 سطر (12×7)، اندازه: 19×13 سم [سنا: ف: 2 - 35]
خط: نسخ، کا: صالح بن ثامن بن عبدالله ابن ثامن اوالی بحرانی، تا:
چهارشنبه 26 رجب 996ق؛ کاغذ: سمرقندی، 404گ (1-404)، 28 سطر (17×11)، اندازه: 28×17سم [ف: 16 - 248]
خط: نسخ، کا: سعد الدين محمد جزایری، تا: 8 رمضان 999ق؛ محمد چلبی بغدادی آن را در حیدر آباد دکن در 1022 با کمک محمد کاظم تبریزی با نسخه دیگر که در درستی مانند این یکی بوده مقابله نموده است؛ کاغذ: سپاهانی، 312گ (2پ -313پ)، 21 سطر (18×9)، اندازه: 17×27سم [ف: 16 - 333]
بی کا، تا: قرن 11؛ دارای چهار سر لوح زرین؛ 461گ، قطع: وزیری [ف: - 69]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن حسین بن ابراهیم حامدی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 25 سطر (24×16)، اندازه: 27×18سم [ف: 8 - 448]
آغاز: برابر
منتخب؛ خط: نستعلیق ریز، کا: نصیر الدين محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، وگ (15ر-23پ)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم [ف: 16 - 338]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 166]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: میر محمد باقر، 1123؛ 252گ، 22 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 3- 669]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 277 گ، 23 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 24/2 - 136]
آغاز: برابر؛ انجام: تقدیر لفعل مضمر بل الكلام في کل بیت منها محمول علی المعني و معطوف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوالقاسم بن کاظم موسوی 1255ق در زنجان؛ یادداشت استعاره کتاب سید محمد علی از سید کاظم؛ مهر: «محسن بن غلام علی آل عبدالله» (مربع)؛ کاغذ: اصفهانی، سمرقندی، جلد: تیماج، 255 گ، 22 سطر، اندازه: 23×15/5 سم [ف: 24/2 - 117]
خط: نسخ، کا: ملامؤمن، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «العبد العاصي ابو العلاء 1119» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 290گ، 23 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 1- 116]
بی مسائل سلاریه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشانه «م دج، منه»؛ تملک: عبدالله کاخکی؛ جزو کتابخانه حر عاملی بوده؛ 233گ، 20 سطر (10×16/5)، اندازه: 17×24/5سم [ف: - 616]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مقابله توسط زین العابدين بن صالح کاظمی عاملی در جمعه 11 ذیحجه 1112 ق برای علی مرادن خان؛ جلد: روغنی مذهب، 676 گ، 25سطر (17/5×7/5)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 13 - 33]
آغاز و انجام: برابر
جلد 1-2، کامل و شامل مباحث «تکمله» نیز می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن حسن علی طبسی گیلکی، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ واقف: اولاد ملارفیع بن ملاشفیع؛ جلد: تیماج، 204گ، 25 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 22 - 319]
خط: نسخ، کا: کرم الله بن قاسم الغنام، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: مرتضی بن احمد حسینی رشتی با مهر «المتوكل علی الله عبده مرتضی الحسيني» (مربع)، یحیی که به تاریخ ربیع الأول 1216 کتاب را از ملا علی میرزا خریده با مهر «شفیع یحیی في الاخرة محمد و العترة الطاهرة» (بیضی)، احمد ابن صالح بن خمیس بن موسی، حبیب الله بن عبد الله شریف حسینی؛ مهر: «صالح بن احمد» (هشت گوشه)؛ جلد: تیماج، 250گ (2پ - 251ر)، اندازه: 25×18/5 سم [ف: 3 - 15]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 238 گ، 17سطر، اندازه: 12× 21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حاج قوام الدين بن محمود، تا: 1001ق، جا: بندر دابول مشهور به مصطفی آباد (جلد اول)؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ» مقابله گردیده؛ تملک: احمد بن محمد بن مکی شهید اول با «الواثق بالملك العلى احمد الشهيد العاملي» (بیضی)؛ مهر: «محمد بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)؛ 392گ، 18 سطر (16×8/5)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 35 - 1396]
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالله جزائری نجفی، تا: با تاریخ 1003،
جا: حیدر آباد؛ حسینی کر کی عاملی (پایان جلد سوم)، سیف الدين خمیس بن سیف الدين بن ولی الدين مالکی غروی نجفی، سلخ جمادی الثاني 1003 درمقابل کعبه (پایان کتاب)؛ 415گ، 18 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 2 - 437]
بانضمام التكملة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1025ق؛ دارای سرلوح؛
418گ، اندازه: 30×16/5 سم [ف: 2 - 159]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم تشاغل بامور الحج شامل 78 مجلس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 21 ربیع الاول 1041ق؛ مصحح؛ واقف: نائینی؛ 339گ، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 4 - 444]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر مجلس املاه الشريف الأجل المرتضي علم الهدي رضوان الله علیه ثم تشاغل بامور الحج و الحمدلله رب العالمين کثیراو ... دارای هفتاد و هشت مجلس؛ خط: نسخ، کا: هادی بن شیخ محمد علی شهمیرزادی، تا: غره محرم 1057ق؛ مصحح؛ مهر: «کتابخانه احمدی قزوین 1314»، راقم وقف نامه «عبده محمد باقر بن عبدالرحیم 1229» (بیضی)؛ واقف: سید محسن بن حاجی سید صادق پیشنماز، 7 ذیقعده 1256؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 19سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 1- 144]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1061ق؛ با سرلوح؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری، 292گ، 21 سطر، اندازه: 25/2×16/6سم [ف: 1- 384]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن قاضی احسن، تا: 25 جمادی الاول 1065ق؛ 130 گ، 31 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 3 - 2]
آغاز و انجام: برابر
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ربیع الاول 1066ق؛ جلد: تیماج مذهب، 337گ، 21 سطر، اندازه: 17 ×30 سم [ف: 22 - 320]
6075/26 بخشی از امالی سید مرتضی است، المجلس التاسع و السبعين؛ بی کا، تا: جمعه سلخ جمادی الثاني 1068ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن، 2گ (77ر -78ر)، اندازه: 22/6×12/8 سم [ف: 9 - 136]
تا مجلس 82 است که آخرین مجلس املای سید بوده و پس از آن به حج رفته است؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن زین العابدين حسینی مازندرانی، تا: شنبه 20 صفر 1071ق؛ مجدول، با دو سرلوح، مصحح، مقابله شده در روز دوشنبه 23 رمضان 1108، گویا از روی نسخه خط حسین بن حسن بن حسین زری مورخ روز پنج شنبه اواخر جمادی الاول 594 نوشته شده، محشی، تکمله (مسائل سلاریه) در آغاز نسخه و مورخ روز دوشنبه 4 رمضان 1069؛ تملک: محمد شریف بن محمدرضا لاهیجانی؛ 257گ، 9 سطر (20×10)، اندازه: 29×19سم [ف: 8 - 488]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع حسینی، تا: پنج شنبه 29 ربیع الأول 1072ق، جا: گران؛ مصحح، محشی با عنوان «م ه العلوي»، یادداشت مفصلی درباره کتاب و مؤلف آن به خط محمد مهدی بن محمد کاظم علوی هاشمی؛ واقف: محمد باقر پیشنماز مسجد جامع جدید عباسی، 1123؛ جلد: تیماج قرمز، 188 گ، 26 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 2 - 588]
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن محمد بن عبدالوهاب احسائی، تا: جمعه 12 جمادی الاول 1075ق، جا: منامه از توابع اوال (بحرین)؛ محشی از علی بن عبدالحسین بن عاشور بحرینی؛ تملک: محمد بن شریف الدين به تاریخ 1209، جلال بن خلیفه بن محمد بن غانم، نعمت الله بن مرهون بن حسین بن راشد بلادی بحرانی به تاریخ 17 رمضان 1104، علی بن هاشم بن علی بن هاشم بن علی حسینی موسوی ستراوی بحرینی؛ جلد: تیماج، 270 گ، 24 سطر، اندازه: 16×25/5سم [ف: 2 - 400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تاج الدين حسن اصفهانی، تا: 4 ربیع الثاني 1078ق؛ 265 گ، 20 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 1 - 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن جزایری، تا 20 جمادی الثاني 1080ق؛ ضمیمه: مذیل است به 16 بیت از حسان بن ثابت که في البداهه در محضر نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) سروده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 233 گ، 25 سطر، اندازه: 28×23سم [اهدائی رهبر: [علوم قرآن - 210]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، کا: اسعد بن عبدالرحمن بن ابی الحود حلبی، تا: دوشنبه 12 ربیع الثاني 1081ق، جا: قسطنطنیه؛ واقف: سید جلال الدين طهرانی؛ جلد: میشن خرمایی، 409گ، 23 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 11 - 644]
آغاز: قال الله تبارك و تعالی و یسئلونك عن الروح قل الروح من امر ربی و ما اوتیتم من العلم الا قلیلا؛ انجام: بهذه الصفة فصار الحجاب ههنا كناية عن الخفا و عبارة عما ندل علیه الدلالة. تمت نسخه ما منتخباتی از آن است با عنوان های: فصل، مجلس ثان تاویل آية، مجلس ثالث تأويل آیه، تأويل آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (247ر - 264)، 25 سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 100]
از مجلس 57 «اما الذين في قلوبهم زیغ» تا مجلس آخر «تشاغل بامور الحج» (ج 1و 2 و 3)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ مصحح، با تکمله کتاب که مسائل سلاریه نامیده می شود؛ کاغذ: سپاهانی، 242گ، 18 سطر (15×11)، اندازه: 18×25سم [ف: 5 - 351]
مسائل سلاریه را ندارد. در پایان سورة الولاية است که درباره علی (علیه السلام) است و عثمان در روزگار فرمانروایی خود آن را نشر کرده و در مصحف علی بن موسی یافته اند و غیاث صحاف شیرازی آن را از مشهد به شیراز آورده بوده است و آن از روی نسخه «ابی تهامز کازرون» (؟) از روی خط شیخ حویزه چنان که فرج الله بن محمد خان دزفولی نوشته است نقل شده بود. این سند در نسخه محمد خان یاد شده بوده و همان سلار از روی آن نوشته است؛ خط: نسخ، کا: سلار بن احمد بن هلال بحرانی، تا: 12 رجب 1088ق، برای خزانه میرزا عیسی خان؛ کاغذ: سپاهانی، 251 گ، 25 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: - 147]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 20 رمضان 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ چلیپا، اندازه: 31×19سم [نسخه پژوهی: 2 - 199]
آغاز: مجلس اول مسئلة قال الشريف المرتضي ابوالقاسم ... کان بعض الشيوخ المتقدمين یقول: یمتنع أن یمکن الله تعالی من الظلم من یعلم أنه یرد القيمة غیر؛ انجام: هذا آخر ما وجد مما إختاره رضی الله عنه لإضافته إلى کتابه المعروف بغرر ...
خط: نسخ، کا: محمد قلی محمد سعید، تا: 1090ق، جا: اصفهان؛ مجدول؛ جلد: حصیری، 406گ (7-412)، 17 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 36 - 373]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما وجد مما اختاره رضی الله عنه الاضافة الى کتابه المعروف بغرر الفوائد و درر القلائد و الحمدلله ... من بعدت داره و قربت معا بخلاف ما علیه اکثر الناس من مراعات امر الحاضر التقريب و اهمال حق البعيد (هذا آخر مجلس أملاه السيد الأجل ...)
ج 1-2؛ خط: نسخ، کا: ناصر تویج، تا: 1092ق؛ محشی؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ 161گ، 26 سطر، اندازه: 25×16/3 سم [ف: 22 - 321]
آغاز: پس از نام شریف مرتضی: انه لایزال المتكلمون یخالفون النحويين في أن للفعل ثلاثه احوال؛ انجام: برابر
شامل 73 مجلس است و متخالف است با نسخه چاپی و مصدر است به مختاراتی که شریف مرتضی بر این مجالس افزوده است؛ خط: نسخ، کا: ظهیر بن معصوم، تا: 2 ربیع الثاني 1096ق؛ رونویس شده از نسخه مغلوطی؛ واقف: قائم مقام؛ 218گ، 27 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 4 - 444]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ همراه با مسائل سلاریه است؛ تملک: اعتضادالسلطنه در 1270؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ 262گ، 20 سطر (17×10/5)، اندازه: 18×25سم [ف: 5 - 351]
از مجلس «ان سأل سائل عن قوله تعالی: تعلم ما في نفسی ولا اعلم ما في نفسک» تا مجلس «الذي جعل لکم الارض فراشا»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 272گ، 19 سطر (16×8)، اندازه: 23×13سم [ف: 5 - 351]
آغاز: بسمله قال الشريف الأجل المرتضي علم الهدي ... انه لا یزال المتكلمون یخالفون النحويين فی؛ انجام: اولها أن یکون المعنى و سئل تباع من ارسلنا من قبلك
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 19 سطر (10×18/5)، اندازه: 19/5 × 25/5سم [ف: 4 - 1915]
خط: نسخ، کا: ملا مؤمن، تا: قرن 12؛ سلاریه را ندارد؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 908]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح زیبا؛ تملک: فرهاد میرزا در تهران در ربیع الاول 1254؛ جلد: تیماج مذهب، 25 سطر (18×8)، اندازه: 25×14سم [نشریه: 3 - 201]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملک نطنزی، تا: 1101-1100ق؛ 522ص، 21 سطر، اندازه: 24/5×16 سم [ف: 17 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 317گ، 20 سطر (6/5×15)، اندازه: 21×15سم [ف: 9- 483]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، توسط محمد مهدی بن جانثار خان مرعشی حسینی در صفر 1078 مقابله شده؛ 605گ، اندازه: 11×21سم [نسخه پژوهی: 2 - 199]
دارای هفتاد و هشت مجلس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ با یادداشت احمد بهمنیار کرمانی در 12 محرم 1364؛ واقف: شیخ الاسلام؛ جلد: مقوایی، 240گ، 22 سطر (21×11)، اندازه: 31×20سم [سنا: ف: 1 - 401]
آغاز: من حیث القبح او یعنی بالسوء و الفحشاء ظنهم به ذلک؛ انجام: و تسمية یوم القيامة بانه یوم التغابن من افصح الكلام و اختصره و ابلغه و الله الموفق للصواب. نسخه ادامه شماره 34772 می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 165گ، 21 سطر، اندازه: 21×20سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 212]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن علی بن حسن بن ابراهیم بن حسن بن احمد احسائی بحرانی، تا: سه شنبه 18 جمادی الاول 1101ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: خشتی [ف: 2 - 82]
خط: نسخ معرب، کا: محمود بن محمد بن یوسف بن محمد بحرانی موالی قروایی، تا: 15 شعبان 1105ق [ف: 3- 99]
آغاز: برابر؛ انجام: و صاحبة یوم القيامة بأنه یوم التغابن من افصح کلام و اخصره و ابلغه و الله الموفق للصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 4 محرم 1112ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 247گ، 23 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 3 - 302]
خط: نسخ، کا: محمد محسن مشهدی قاری حافظ، تا: دوشنبه 19 محرم 1123ق، جا: مشهد رضوی حرم مطهر، برای علی مردان خان؛ 335گ، 19 سطر، اندازه: 36/8×24/5 سم [ف: 1- 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بن شیخ عطیه جزائری، تا: 1140ق؛ در آخر کتاب ملحقات في مسائل و تأويل اخبار و آیات دارد. در 62 صفحه که آغاز آن «بسمله و به نستعین، قال الشريف الأجل المرتضي علم الهدي ذو المجدين ...» و انجام آن «واحضره و ابلغه و الله الموفق للصواب بمنه و کرمه انتهی» می باشد؛ جلد: مقوا، 458ص، 23 سطر (12×22)، اندازه: 21×32سم [ف: - 53]
آغاز: مجلس اول مسئلة ... کان بعض الشيوخ المتقدمين یقول لیس بممتنع أن یمکن الله تعالی من الظلم من یعلم انه یرد القيمة غیر مستحق ... تأويل آية قال الله جل من قائل واذا اردنا؛ انجام: فانه لم یرد أن الضعيف السبب في المودة کالقوی السبب وانما اراد انه یرعی من غیب الرفيق البعيد الغايب وحقه مایرعاه من حق الشاهد الحاضر وانه یستوی عنده ... بخلاف ما علیه اکثر الناس ... هذا آخر مجلس املاها
خط: نسخ، کا: صالح بن احمد بن یوسف محروق، تا: رجب 1173ق؛ مجدول؛ تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی سال 1299 با مهر «عبده محمد علی بن علی» (بیضی)؛ مهر: «الواثق بالله عبده علی بن لطفعلی» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 355گ، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 4 - 1425]
بخشی از غرر و درر؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد النبي، تا: قرن 13، 8گ (24ر-31ر)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، تملک: تملک احتشام الدوله در 1270ق؛ جلد: تیماج، 238گ، 23 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 6 - 2980]
آغاز: بسمله. مسئلة قال الشريف الأجل المرتضي ابوالقسم علی بن الحسين بن موسی الموسوي کان بعض الشيوخ المتقدمين یقول لیس بممتنع أن یمکن الله تعالی من الظلم؛ انجام: و تسمية یوم القيمة بانه یوم التغابن افصح کلام و اخصره و ابلغه و الله الموفق اللصواب هذا آخر ما وجدنا مما اختاره ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده، محشی، در آخر نسخ این عبارت دیده می شود: «قد فرغ من احیاء موات هذا الكتاب المستطاب و اصلاح فساداته بالمقابلة و التصحيح بقدر الوسع والطاقة یوم الثلثاء خامس شهر رجب سنة 1209 الفقير الى الله الصمد ... ابن محمد فصیح محمد المراغي مولدا و الغروي مسکنا و محمدا ...»، در اول نسخه دو بیت فارسی در وصف همین محمد مراغی به تاریخ ربیع الثاني 1220 ق درج شده؛ تملک: محمد تقی بن محمد علی مراغی در 24 رجب 1250ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 238 گ، 25 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 30 - 69]
آغاز: التي وصفوافها بالجهد ... مجلس سادس وستون تأويل آية آن سأل سائل عن قوله تعالی یا اخت هرون؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن حسن بن علی بن علی نجار، تا: دوشنبه 8 رمضان 1217ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 49گ، 19 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 6 - 2980]
آغاز: المجلس الاول من غررالفوائد و دررالقلائد في تأويل آیه قال الله تعالی و اذا اردنا؛ انجام: برابر
شامل 78 مجلس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1230ق؛ با ترتیب نسخه چاپی تخالف دارد؛ واقف: حاج میرزا موسی خان، 1262؛ 212 گ، 25 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 4 - 445]
خط: نسخ معرب، کا: محمد باقر طهرانی، تا: جمادی الثاني 1254ق؛ مجدول، مصحح، محشی، با دو سرلوح رنگین؛ جلد: مقوایی، 402گ، 19 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 14 - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين حاوی دویست و شصت و سه مجلس است ایات قرآنی و اخبار نبوی شرح و تفسیر شده؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد بن محمد علی بنائی، تا: 1259ق؛ از روی نسخه محرر در 1097 ق انتساخ شده؛ جلد: ساغری، 264گ، 22 سطر (11/5 × 21/5)، اندازه: 5/ 20×32 سم [ف: 8 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محتم 1271ق؛ 228گ، 228 سطر (25/5×9/5)، اندازه: 16/5 × 28/5سم [ف: 10- 132]
با تکمله؛ خط: نسخ، کا: نعمت الله بن محمد رضا بن حبیب الله وزیر، تا: جمعه 26 ذیقعده 1303ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 274گ، 18 سطر (19/5×9/5)، اندازه: 17×29سم [ف: 1- 101]
آغاز: آغاز 1: مجلس اول مسئلة قال الشريف الأجل المرتضي ابوالقاسم علی بن الحسين بن موسی الموسوي رضی الله عنه کان بعض الشيوخ المتقدمين یقول لیس بممتنع. آغاز تکمله: قال الشريف الأجل المرتضي علم الهدي ذوالمجدین ابوالقاسم علی بن الحسين الموسوي رض انه لا یزال المتكلمون یخالفون النحويين في ان للفعل ثلاثة أحوال، انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1330ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، 303گ، 23 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 11 - 643]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 184گ، 23 سطر، اندازه: 24×18سم [ف مخ: 4 - 1425]
آغاز: مجلس اول. قال السيد المرتضي علم الهدي ذوالمجدین ابوالقسم علی بن الحسين الموسوي قدس الله روحه. مسألة: کان بعض الشيوخ المتقدمين بقول لیس بیمتنع أن یمکن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد امین اردکانی، بی تا، جا: فیروز آباد؛ جلد: تیماج، 227 گ، 22 سطر، اندازه: 24×18سم [ف مخ: 4 - 1425]
آغاز: قال الشريف المرتضي علم الهدي ذوالمجدین رضی الله عنه الحمدلله رب العالمين و صلواته علی سیدنا محمد و آله الطاهرين مجلس تاویل آية قال الله تعالی يسألونك عن الروح قل الروح من امر ابی ... و قد ظن قوم من غفلة الملحدين؛ انجام: مجلس تاویل آية أن سأل عن قوله تعالی فاما الذين في قلوبهم زیغ ... فقال لابی الحسين بینه و بینه أن لسان هذا اطول من عقله ومن هذه صورته الاتؤمن عقار به عند اول غیب ... اخاف حینئذ أن یعلن مایکتمه في دولتنا ویذیعه في تمکننا ...
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: محمدرضا بن محمد صفی الحسيني» (مربع)، «المتوكل علی الله الغني محمدرضا الحسيني»؛ جلد: مقوا، 122 گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: مسئلة وسمیت الحفرة العالية الوزيرية العميدية حرس الله ... فیسمی الفائز بالخیر والصلاح غابنا والاخر مغبونة ولتسمية یوم القيامة بأنه یوم التغابن من افصح کلام واحفره وابلغه والله الموفق للصواب. از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح: جلد: تیماج مذهب، 167گ، 28 سطر، اندازه: 20/5 × 33/5سم [ف: 6 - 2980]
آغاز و انجام: برابر
شامل 80 مجلس است و اندک اختلافی با نسخه چاپی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، واقف: نائینی؛ 241گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 4 - 445]
آغاز: برابر؛ انجام: و ملازمة لی فجعل قریب 15 مجلس را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 103گ، 18 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 4 - 445]
آغاز: برابر؛ انجام: و صاحبة یوم القيامة بأنه یوم التغابن من أفصح کلام و اخصره و ابلغه و الله الموفق للصواب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مصحح، محمد اشرف بن معز الدين محمد خنجی اصفهانی نوشته که کتاب را به دستور حسین علی خان به تاریخ 21 صفر 1089 تصحیح و مقابله نموده، با آثار بلاغ، محشی، اشعاری از علی محمد الشريف که به تاریخ 1329 نوشته؛ مهر: «محمد بن أبي الفتح الحسيني» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 27 شوال 1139؛ جلد: تیماج، 384گ، 17 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 2 - 167]
مسالة في النجوم. از امالی سید مرتضی نقل شده؛ کا: سید احمد صفائی خوانساری، بی تا؛ تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ قطع: خشتی [اهدائی ف: - 373]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21 سطر (21/5×9)، قطع: رحلی (تراثنا: س 6ش 2 - 103]
آغاز: قال الشريف الأجل المرتضي ... انه لا یزال المتكلمون یخالفون النحويين في أن للفعل ثلاثة أحوال ماضی و حاضر و مستقبل و یقول المتكلمون للفعل حالان بغیر ثالث در فهرست با عنوان «رساله ای شامل چند مسأله ادبی» آمده؛
بی کا، بی تا، ص، 31 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 3 - 2]
انجام: یعنی بذلك القتل و المكروه الذين کانا یوفون به لانهما یستحقان الوصف بذلك
بی کا، بی تا، ادامه نسخه در شماره 34959 است؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت؛ جلد: میشن مذهب، 167 گ، 21 سطر، اندازه: 22×20سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 211]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 26/6×15/9 سم [رایانه]
ġurar-ul farā'id (mn.) = ġurar wa durar
وابسته به: غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد = امالی سید مرتضی = الغرر و الدرر؛ علم الهدي، علی بن حسین (355-436)
آغاز: نکات منتخبه من الغرر و الدرر للسید المرتضي ره بعضها بعبارتته بعینها و بعضها بنوع من الاختصار. تاویل آیه، قال الله تبارك و تعالی و یسئلونك عن الروح قل الروح من امر ربی و ما اوتیتم من العلم الاقيلا و قد ظن قوم من غفلة الملحدين و جهالهم ان الجواب عما سول عنه في هذه الاية؛ انجام: قول الرسل ... الله تعالی من الملائكة بهذه الصفه فصار الحجاب هیهنا كناية عن الخفاء و عبارة تدل علیه الدلالة تمت الكتاب
برگزیده هایی است منقول عینا یا به معنی از کتاب غرر و درر یا امالی سید مرتضی علم الهدي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ 41ص (473-513)، 25 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 9 - 380]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337164
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی في: 6 - 421]
آغاز: تأويل آية قال الله تبارك و تعالی و يسألونك عن الروح ... و قد ظن قوم من غفلة الملحدين و جهالهم ان الجواب عما سئل عنه في هذه الآية لم یحصل و ان الامتناع عنه انما هو لفقد العلم به؛ انجام: فصار الحجاب ههنا كناية عن الخفا و عبارة عما تدل علیه الدلالة در این منتخب، در برخی از مباحث بی هیچ تصرفی عبارت مرحوم سید مرتضی نقل و گاهی به نکات مهم و ضرور اکتفا شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الثاني 1080ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 10گ، 53 سطر، اندازه: 12/5 × 25/7سم [ف: 22 - 321]
qorar-ol la’ālī fī š.-e do‘ā’-e abī-hamzat-es somālī= š. e do‘ā-ye abū-hamze-ye somālī
سرابی، محمد حسین بن محمد جعفر، ق14 قمری
sarābī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ja'far ( 20c)
وابسته به: دعاء ابوحمزه ثمالی؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (94-38)
اهداء به: حاج ملک محمد تاجر
تاریخ تأليف: 1324ق
شرح و ترجمه ای است بر دعای مشهور ابوحمزه ثمالی. این شرح به صورت مختصر برگزار گردیده و اغلب به ترجمه عبارت اکتفا شده است.
آغاز: ستایش افزون از پایان و نیایش بیرون از کران خاصه ذات مخصوص صفات معبود یگانه فیاضی است
[دنا 790/7؛ فهرستواره 547/7]
آغاز: برابر؛ انجام: پس لامحالة عبادات سابقه خود شانرا سیئه می پندارند و با ترک اولی و یا بسهو قبل از بعثت ان قلنا بهما اللهم تجاوز عن سهونا ... لدی نبیك الطهر و اهل بیته الغر.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1324ق؛ تقریظ ملامحمد کاظم خراسانی؛ 80 گ، 19سطر، اندازه: 13/5 × 20/5سم [ف: 35 - 388]
آغاز: برابر؛ انجام: و میدانی که عیاذا بالله اگر این بلا را مبتلا شویم نتیجه خلود نار است.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به امضای «منه»؛ جلد: مقوا، 624 گ، 16 سطر (16×7/7)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 1- 173]
al-ġurar-ul mutallata wa-d durar-ul mubattata
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، 729 - 817 قمری
fīrūzābādī, mohammad ebn-e ya qūb (1329 - 1415)
در دو بخش: مثلثات مختلف المعني و متفق المعني. با این توضیح از مؤلف درباره کتاب: «هذا کتاب جمع جمیع ما اطلعت علیه من الكتب الموضوعة في المثلث: ککتاب قطرب، و القزاز، و البطليوسي، و البصري، و ابن زهیر، و ابن عدیس، و ابن مالك، و أبي عبدالله الحنبلي، و غیر ذلك ... و رتبته ترتيبة لم یتلثلث الطالب في الكشف منه ... و وضعته علی ترتیب الهجاء المشرقي ... و کنت وضعت هذا الكتاب علی قسمین: القسم الأول في المثلث المتفق المعاني، و القسم الثاني في المثلث المختلف المعاني، فجاء القسمان في خمسة مجلدات تحتوی علی فرائد و فوائد و نکات. ثم أفردت القسم الأول في المثلث المتفق تفاؤلا بالتثلیث و الإتفاق و وسمته باسم من خضع لعزه صنادید الآفاق».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 314
آغاز: اشرف ما نطق به المصدع المحدث ... حمدلله الذي اغاث عباده؛ انجام: والشیء اعطاء آخره و الحمدلله حق حمده ... و سلم.
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد فیروز آبادی، تا: چهارشنبه 21 رجب 773ق، جا: مدرسه عصرونیه؛ تملک: ابوبکر بن رستم
بن احمد بن محمود شروانی، محمد بن حسن متطبب مرادی در 1036، علی میر عزت، مصطفی میر؛ کاغذ: دولت آبادی، 107گ، 17 سطر، اندازه: 29/4×18/8 سم [ف: 1 – 385]
gurar-ul majami fi s.-il mu×tasar-in nafi
موسوی عاملی، علی بن علی، 970 – 1068 قمری
mūsavī ‘āmelī, ‘alī ebn-e ‘alī (1563 - 1658)
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
[الذريعة 61/14 و 37/16]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 797
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 122گ، 26 سطر، اندازه: 21/5 ×5/ 30سم [ف: 2 - 605]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 68
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 908]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 18
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 300]
ġurar-ul ma‘ānī
دینویه، احمد بن محمد بن علی بن الحسين، ق6 قمری
Daynavīe, ahmad ebn-e mohammad ebn-e 'alī ebn-e hoseyn (- 12c)
مؤلف این تفسیر چنان که کاتب نسخه ذیل پشت اولین صفحه نوشته اند: «هو الشيخ الامام زین الائمه ابو العباس احمد بن محمد بن علی بن الحسين بن دینویه حرس الله ..... می باشد و به قرینه این که در سال 508 نسخه ذیل نوشته شده و کاتب پس از ذکر اسم دعاء «حرس الله ...» درباره ایشان نوشته معلوم می شود کتابت آن در زمان حیات مؤلف بوده، بنابراین ایشان از علمای اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری بوده اند. آنچه در کتب سیر و رجالی که در دسترس بود تفحص و تجسس کردیم مؤلف را نشناختیم. در کشف الظنون و فهرست های ایرانی و فرنگی هم نامی از این کتاب ندیدیم. از انشاء مطالب تفسیر معلوم می شود که مؤلف از علماء عامه بوده اند. طرز این تفسیر آن است که آیات را با کمال اختصار تفسیر و بیان می نماید و اختلاف قراء را در کلمات نقل و شأن نزول آیات را نیز نوشته اند و به مناسبت مقام احادیثی را به روایت روات عامه از پیغمبر (صلی الله علیه و آله) نقل نموده است و در آخر نسخه ذیل کاتب چنین نوشته اند: «یتلوه في الرابعه سورة الكهف». ظاهر از عبارت مذکور این است که مؤلف این کتاب را در شش جلد مرتب کرده است و به قرینه این که این جلد که مشتمل بر پنج جزء و ربع از قرآن کریم و در حدود 16800 بیت کتابت دارد، تمام تفسیر بایستی در حدود 100000 بیت کتابت داشته باشد ولی ما با تفحص زیاد اطلاعی بر مجلدات دیگر این کتاب نیافتیم و شاید مؤلف هم توفیق بر اتمام آن نیافته باشد.
[الذريعة 43/16]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2012
آغاز: الحمدلله علی آلائه العظام و مننه الجسام ... سورة براءة مدنية و تسمی البحوث لانها تبحث عن اسرار المنافقين و تسمی المبعثرة لقوله اذا بعثر جزء سوم، مشتمل بر تفسیر از سوره برائه تا آخر سوره بنی اسرائیل می باشد؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن محمد بن عبیدالله بن حسین بن سیبویه یزدی، تا: 508ق؛ رسم الخط مخصوص دارد و به قرینه به دست می آید که این نسخه را از روی نسخه اصل نوشته و کاتب ظاهرا شیعی مذهب بوده و اول صفحه را چنین ابتدا کرده: «بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله علی الائه العظام و مننه الجسام و الصلوة علی محمد خیر الأنام و علی آله البررة الكرام»، ظاهر این است که این قسمت جزء اصل تفسیر نبوده و در آخر کتاب را هم بدین عبارت ختم کرده است: «و صلواته علی محمد و آله»، مصحح؛ تملک: عبدالرحمن بن فضل الله بن حسن در محرم 863؛ وقفنامه کتاب بر مسجد و مدرسه ناصری به سال 1297؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 366گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 1 - 146]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 715
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 375]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 111 عسکی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 111]
به غرر و درر ، غرر الفرائد (منتخب) به غرر و درر » غرر الغرر و درر الدرر - الغرر و الدرر، غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد
qorar va dorar
حسینی سمرقندی، محمد بن احمد،
hoseynī samarqandī, mohammad ebn-e ahmad
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 463
خط: نستعلیق، گا: شیخ عزیز پوری بن حسن بن احسان اولاد میر علم از اولاد بابا حمزه، تا: 1 رمضان 1246ق؛ 132 گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2 - 152]
al-ġurar wa-d durar
مختصری که در آن کلماتی از اميرالمؤمنين (علیه السلام) وارد شده که تعداد آن به 1177 کلمه بالغ می شود و همچنین مشتمل بر خطبه ای از آن حضرت است.
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 885
آغاز: هذه کلمات ینفع لطالب المطالب و النصائح لکل شخص؛ انجام: لطلب لك رزقك اشد من طلبك له فاجمل في طلبه
خط: نسخ، کا: الملا احمد الترك، تا: 1248ق؛ مصحح؛ جلد: چرم زرد، 63 گ، 8 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [مؤيد: 2 - 317]
al-ġurar wa-d durar
منتخبی از کلمات أمير المؤمنين (علیه السلام) به ترتیب حروف که غیر از کتاب «غرر الحكم» آمدی است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 294
آغاز: مما ورد من کلامه في حرف الألف: آن أحب العباد الي الله؛ انجام: اذا أراد الله بعبد خيرة ألهمه الطاعة و حبب ...
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسین رضوی، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 496گ، 12 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [مؤيد: 1- 260]
qorar va dorar
مجموعه ای است منظوم و منثور به زبان های فارسی و عربی مشتمل بر حکایات و تمثیلات و اخبار و روایات در وصف مقامات رزمی و بزمی شگرف و خسروانه محمدشاه تعلقشاه هندی قرن هشتم هجری قمری. مؤلف می نویسد بعد از کسالت ممتد و نا امیدی بسیار در اثر مرض صعب العلاج که بر وی عارض شده بود بالاخره ملك الاطباء محمد خجندی وی را از عذاب درد و بیماری مهلک رهانیده و نجات داده است و به شکرانه بازگشت سلامتی و استدعای دوستان خود و پسرش از روی نسخه هندی حکایت پادشاه کشورگشای هندی را ترجمه و با ذکر بدایع عبارات و غرائب معانی به رشته تحریر کشیده اند. در این نسخه بعد از مقدمه ای طولانی با انشائی مصنوع و مقید ضمن اشعار فارسی و عربی از مؤلف در مدیح و تمجید پادشاه حکایات و روایاتی از عجایب و غرایب آثار دوران آمده است.
تهران؛ کاخ گلستان؛ شماره نسخه: 165
آغاز: بسمله. صد هزار هزار زواهر جواهر حمد و سپاس و غرر و درر ثناء مجدد مر خدائی را که ممالک هفت کشور و اقالیم بحر و بر از پرتو انوار آفتاب عدل کامل ... و اختر مسعود برج شهریاری تاج بخش خسروان روی زمین ... محمد شاه بن تغلشاه السلطان بن السلطان ...... سراپرده عظمت و جلال او را بر فراز این هفت شش طاق معلق نصب کرد ... باشارت جسمی از دوستان قدیم و زمره از محبان مشفق که بتفقد این بنده ضعیف آمده و نسخه ای حکایت پادشاه کشور گیر که ترجمه هندوی است آورد چون بتامل و تفکر در مطالعت آن سعی پیوسته آمد و بر مضمون آن اطلاع تمام حاصل گشت ... در طریق نظم این جواهر سعی و این کتاب را با صد هزار نقش و نگار با تمام رساند و این ماه نوروز افزون بدری کامل گستر بیمن مدایح حضرت خدایگانی و درگاه سلیمانی مذکور و مشهور گردد؛ انجام: از معدن جان گوهر مطلوب رسید ** عاشق پس عمرها بمحبوب رسید / هم خسرو دل داده بشیرین پیوست ** هم یوسف گم گشته بیعقوب رسید
خط: نستعلیق و نسخ خوش، کا: محمد حکیم حسینی، تا: غره شعبان 1040ق، مجدول، با یک سرلوح و یک کتیبه مذهب منقش؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ جلد: مقوا روکش چرم مذهب، 468ص، 14 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 7 - 165]
al-ġurar wa-d durar
در هشتاد و چهار «باب» و هر بابی به نام یکی از فضایل با آیت های قرآن و اخبار محمد و داستان های پیران و مشایخ و فهرست باب ها در دیباچه هست.
تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه: 3592/1
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله القديم الفاطر العظيم القادر القاهر الغني الغافر ... اما بعد بدانکه این کتابی است که جمع شده است در علم تذکره و موعظه و مبوب شده است بهشتاد و چهار باب و هر بابی بایتی از کلام باری حق سبحانه و تعالی کردیم و باخبار صاحب شریعت محمد المصطفا ... و بعد از آن گفتار صحابه و اولیا و اثر ایشان ... و حکایات مشایخ؛ انجام: گفت بس این که گفتی و الله اعلم بالصواب. تذکر: نام کتاب به استناد نسخه مشابه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين بن ابراهیم معلم بگلیجانی، تا: پنج شنبه 16 ربیع الثاني 987ق؛ جلد: تیماج، 146گ (1-146 پ)، 17 سطر، قطع: رحلی [نشریه: 2 - 213]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1669/1 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 – 625]
و غرس اشجار / کشاورزی / فارسی
qars-e ašjār
در معرفت طرق غرس اشجار و ...
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17841
کا: محمد ضیاء ولد، تا: 1221ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 43گ، اندازه: 16/2×10/5 سم [رایانه]
بغرض الاغراض - تفسیر کتاب اسطقس
al-garad (r.-un fi) = al-mutaharrik
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā (- 1139)
در آن از «رسالة الوداع» خود و از کتاب «سيرة (گویا: تدبیر) المتوحد» خود و از کتاب الحروف و از ارسطو و اسکندر و فارابی یاد کرده است. در آن می گوید: محرک اول در حیوان نفس است و نیز در مورد تناسب محرکات در انسان بحث می کند.
آغاز: قال ابوبکر محمد بن یحیی: قد تبین في «السماع الطبيعي» بالاقاویل التي تعطی اليقين ان کل حركة تکون عن اکثر من محرك واحد و هی التي لا یتحرك فیها المتحرك بنفسه بل بغیره
انجام: فلذلك متی ترک البدن کان غاية فقط. فاذا حصل من انسان آخر في هذه الرتبة کان عند ذلك هو جمیع المتقدمين.
چاپ: به کوشش جمال الدين العلوي، رسائل فلسفية، نصوص فلسفية غیر منشورة (بیروت و دار البيضاء، دار الثقافة و دار النشر المغربية: بی تا)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن محمد بن محمد النضر، تا: 547ق، جا: قوص؛ 2گ (184-185پ)، 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4- 489]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، ش 5060؛ خط: مغربی، کا: عبدالله بن محمد بن یحیی بن أصبغ انصاری، تا: 667ق؛ 1گ (181ر-181پ)، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3 - 645]
آغاز: برابر؛ انجام: والیق. و بالجمله فلنعد قسما بنفسه من غیر تقسیم
بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (208-209پ) [ف: 5 - 324]
al-garad wa-l gāya wa-l fā'ida = al-atar wa-l gāya = al fā'ida wa-l garad = al-fāyidat wa-l gāya
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
مختصری است درباره افعال خداوند که آیا تابع مصالح و مفاسد واقعی است؟ پس از مقدمه ای در بیان فرق بین غایت و غرض. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله اذا ترتب علی فعل اثر فذلك الأثر من حیث انه نتيجة لذلك الفعل و ثمرته یسمی فائدة له و من حیث انه علی طرف الفعل و نهایته یسمی غاية لها ... ثم ذلك الاثر ... ان کان سببا لاقدام الفاعل ... یسمی بالقیاس الى الفاعل غرضا
انجام: او اراد اظهار ما یناسب افهام العامه علی مقتضی قولهم کلموا الناس علی قدر عقولهم
[دنا 791/7 -792 (22 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية الفرق بین الغاية و الغرض
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن زین العابدين اشرف حسینی، تا: قرن 10؛ اص (77ر)، 20 سطر، اندازه: 19×13 سم [مؤيد: 1 - 330]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 23 سطر [آستانه قم: - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری و شکسته، کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 999ق؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 1ص، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 10 - 222]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7 - 452]
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «رساله في افعال الله» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج عنابی، 2 ص (1-2)، 37 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: - 79]
. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4694/4
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «في الأثر و الغاية» آمده؛ خط: نستعلیق بی نقطه، کا: عبدالقادر اردوبادی، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ 2گ ( 96-95 ر)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12 سم [ف: 8- 42]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 18 سطر (12×7)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 16 - 498]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ پس از انجام فصلی است درباره ثواب و عقاب و در آن از شرح مقاصد و رکن رابع احیاء یاد می شود (گ 89ر) و سخنی از صفی عبدالرحمن حسینی سنی درباره توجیه تشبیه صلوات بر محمد با صلوات بر ابراهیم با عنوان «سمعت السيد الأجل ... السني قدس الله روحه» (89 روپ) و عبارتی از سید شریف در حاشیه شرح تجرید درباره عینیت وجود با واجب و انبساط آن بر موجودات و طور وراء طور عقل (89پ- 90ر)؛ جلد: تیماج، 26 سطر (20×14)، اندازه: 15×9سم [ف: 7 - 2671]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «ترتب اثر بر فعل» آمده؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 1ص (186ر)، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 843]
بی کا، تا: با تاریخ 1048ق [نشریه: 11 - 936]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 250816- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 706]
آغاز و انجام: برابر
خط: نیم شکسته هندی، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 1ص (123ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 130]
آغاز: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1084ق؛ مصحح، محشی از سلطان؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج، 1گ، 17 سطر (3/5×7/5)، اندازه: 12×7/5 سم [ف: 3- 919]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ 2 ص (19 -20)، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 188]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ اص (14) [ف: 5- 352]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «الفرق بین الغاية و العلة الغائية» و ناشناس آمده؛ کا: عبدالخالق خراسانی، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسه چهار باغ؛ جلد: تیماج، 2گ (25پ -26 حاشیه)، 18 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 22 - 81]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21 سطر (10/5 × 15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 16 - 680]
آغاز و انجام: برابر؛ «تمت الرسالة المنسوبة إلى الفاضل الكامل المحقق الشريف امیر محمد الجرجاني رحمه الله ..»
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 1ص، اندازه: 13/5 ×22 سم [ف: 32 - 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: عبدالجلیل بن عبد الغفار بن نذیر المعاني، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 27-29 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 32 - 264]
آغاز و انجام: برابر
رساله در آثار افعال الله تعالی؛ خط: نسخ، کا: عبد العزيز بن عبدالله، بی تا، 1ص (69)، اندازه: 21×14سم [ف: 2 - 78]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 2گ (37-38ر) [ف: 5- 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 3ص (142-140 )، 19 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 32 - 223]
qorfat-ol hesn-el hasīn
اصیل الدين واعظ، عبد الله بن عبدالرحمن، -883؟ قمری
asīl-od-dīn vāíez, “abd-ol-lāh ebn-e ‘abd-or-rahmān ( 1479)
وابسته به: الحصن الحصين من کلام سید المرسلين؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833)
اهداء به: وزیر جلال الدوله ابراهیم
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 837ق؛ محل تأليف: هرات
ترجمه نیکویی است با انشائی ادبی به نثر و نظم، از مختصر الحصين الحصين» ابن الجزري که در جمادی الثاني 837 به دست مترجم افتاده است. در این ترجمه گاهی مطالبی افزوده شده به اضافه خاتمه ای در بعضی اعمال مجربه و اسرار مهمه. کتاب دارای پنج فصل» و یک «خاتمه» است: فصل 1. بیان فضیلت دعا؛ 2. آداب دعا و شرایط آن؛ 3. اوقات اجابت دعا؛ 4. اسم اعظم و ادعیه مستجابه؛ 5. ادعیه ای که مجرب است اجابت آنها؛ خاتمه: در اعمالی که به آنها مهمات دینی و دنیوی میسر گردد. مؤلف مطالب مفصله را به کتاب دیگر خود «کنز الاعمال المجربه» حواله داده است.
آغاز: الحمدلله الجميل یحب الجمال والصلاة و السلام علی النبي الكريم ... بعد از تمهید مراسم حمد و ثنا و تأكيد قواعد شکر و دعا در درگاه احدیت ذو الجلال ...
[کشف الظنون 670/1؛ هدية العارفين 469/1، الذريعه 44/16]
آغاز: برابر
انجام: در اعمال و اوراد و آنرا کنز الأعمال المجربه نام نهاده به آن رجوع کند و این مختصر تحمل ایراد بیش از این ندارد و الحمدلله علی الاتمام.
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين احمد، تا: ذیحجه 1050ق؛ مصحح، با امضای بلاغ، در چند برگ ماقبل این رساله (41ر -48پ) دعای حضرت خضر و زیارت نامه اثنی عشریه و برخی از ادعیه شیخ صفی الدين اردبیلی و یادداشتی در خواص آية الكرسي آمده که کاتب از استادش محمد باقر یزدی در شیراز به سال 1054 هنگام مسافرت استاد به حج شنیده و از وی اجازه نقل آن را گرفته، و دعای بعد از زیارت ائمه علیهم السلام به خط کاتب به سال 1057 در مشهد رضوی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17گ (49-65)، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1037]
آغاز: برابر؛ انجام: بسم الله الذي لا یضر مع اسمه شئ في الأرض و السماء وهو السميع العليم، لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم
خط: نسخ، کا: صدرالدین غفاری، تا: 1224ق، جا: هانیه؛ 30گ (188-159)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 5 - 195]
gurfat-ul mu'jizāt
شاه عبدالعظیمی، محمد علی بن محمد، 1258 - 1334 قمری
šāh 'abd-ol-'azīmī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (1842 - 1916)
در معجزات و کرامات ائمه طاهرین علیهم السلام با حذف اسانید، در سه جزء. از باب پنجم در معجزات حضرت باقر علیه السلام تا باب 12 در معجزات حضرت حجت علیه السلام و چند تنبیه در غیبت آن حضرت و از برای هر یک از مصادر خود رمزی قرار داده است.
چاپ: بمبئی، سنگی، 1300، جیبی، 120ص
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3414/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد فیقول الا حقر الجاني محمد علی الحسيني آن هذا هو الجزء الثانى من الغرفة جزء دوم آن می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد حسن بیرجندی قائنی، تا: 1300ق، جا: سامراء؛ جلد: تیماج، 34گ (67پ -100ر)، اندازه: 19×14 سم [ف: 9 - 198]
garqāb
موسوی شفتی، محمد مهدی، ق14 قمری
mūsavī šaftī, mohammad mahdī (- 20c)
تاریخ تأليف: 1303ق
یک مقدمه دارد در مجددین سرهزار و سر هر صد سال در دو مرحله است: نخستین در سر گذشت دانشمندان شیعی قرن 11 و معاصران پادشاهان صفوی دومی در سر گذشت دانشمندانی که پس از آن بوده اند، سپس یک خاتمه دارد. در پایان رساله از مرگ ناصرالدین شاه در 1313 یاد شده است ولی در آغاز می گوید «و لفظة غرقاب (= 1303) مادة تاریخ التأليف»، و پس از این هم تا سال 1319 چیزهایی بر آن افزوده است (مصفی ص-271)
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 29- د
آغاز: الحمد لله واجب الوجود المنفرد بالازلية و الابود ... وبعد فیقول ... محمد مهدی الموسوي ... ان هذه اشارة الى اسامی علمائنا المتأخرين ووفیات اعاظم فقهائنا المتبحرين؛ انجام: و قد جلس مقامه ولده السلطان مظفر الدين شاه ولنعم ما قال المثنوي الرومي عاقلان گردند جمله کورو کر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 75گ، 18 سطر (12/5× 19/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 1 - 362]
al-ġurūr fi-d dimān
بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, 'abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1846 - 1910)
تاریخ تأليف: اوایل ذیقعده 1300ق بحث استدلالی است درباره غرور در ضمان با اشاره به کلام
فقهاء و رد و ایراد در آنها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8405/4
آغاز: فائدة جليلة و مما یوجب الضمان شرع الغرور و هو فعل ما یوجب ایقاع الغير في خطر الضمان و الغرامة فکل من غر غیره و تحقق معه التغريم شرعا علی ذلك الغير فغرامه ما اغترمه؛ انجام: أو الحكم باشتراکهما في الضمان علی وجه التقسيط علیهما و جهان الايبعد ترجیح الاول هذا تمام ما أردنا ایراده في هذه المسألة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 28گ (113پ - 140ر)، 17 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 28 - 11]
qorür va ta'assob
راسخ قائم مقامی، مهراقدس
rase× qa'em maqami, mehraqdas
ترجمه بخشی از رمان «غرور و تعصب» تأليف و نوشته جین اوستن است که به وسیله مترجم که دانشجوی سال سوم زبان خارجه دکتر صورتگر بوده انجام شده است.
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 729
آغاز: اصل مسلمی که به طور کلی مورد تصدیق عموم واقع شده این است که مرد مجردی که مالک تمول سرشار باشد باید برای خود زن اختیار کند؛ انجام: و همیشه به آن دو نفر که به واسطه آوردن اليزابت به دریای ... باعث ازدواج آن ها شده بودند با نظر محبت و حقشناسی می نگریست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 74گ، 19 سطر، اندازه: 21×17سم [ف مخ: 4 - 1425]
al-ġarawīyya fi š.-il ja‘farīyya
استر آبادی، شرف الدين علی، - 965 قمری
estarābādī, šaraf-od-dīn 'alī (- 1558)
وابسته به: الجعفرية = واجبات الصلاة؛ محقق کرکی، علی بن حسین (890-940)
شرحی است استدلالی بر الجعفريه محقق کرکی؛ مشتمل بر «مقدمه» و چهار «باب» و «خاتمه»: باب 1. الطهارة؛ 2. مقدمات الصلاة؛ 3. افعال الصلاة؛ 4. التوابع؛ خاتمه: في باقی الصلوات.
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي نور قلوبنا بنور الهداية والایمان و شرح صدورنا ... اما بعد فیقول العبد الحقير الفقير الى الله الغني شرف الدين
[دنا 792/7؛ ذریعه 45/16]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یقوم من مقامه حتی یغفر الله ذنوبه و لابویه ذنوبهما هذا آخرما اردنا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ جلد: تیماج، 165گ، 21 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 20 - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: لو کثرت الغيوث فخیف منها الضرر جاز الدعا بازالة مضرته.
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 146گ، 26 سطر، اندازه: 18/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 483]
غره نامه- تقویم
qarre-ye har māh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11363/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 681]
ġarīb-u alfāz-il aḥkām
ابن قتیبه، عبد الله بن مسلم، 213 - 276 قمری
ebn-e qotayba, ‘abd-ol-lāh ebn-e moslem (829 - 890)
مفردات الفاظ احکام را از حدیث و قرآن استخراج و ترتیب و شرح کرده است.
قم: مرکز مطالعات، شماره نسخه: 1045/3- عکسی
آغاز: الحمد الله اهل الحمد و ولیه والهادی اليه و المثيب به احمده بذکره و یلهجنا بشکره و یفعنا بحب القرآن و اتباع الرسول (صلی الله علیه و آله)؟ انجام: و هذا تموية من المحتج و انما لزمهم لانهم یضیفونه الى انفسهم و غیرهم یجعله الله دونه نفسه و مدعی الشيء لنفسه احری بان ینسب الى ذلك الشي ء ممن جعله لغیره.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 37 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 2 - 297]
غریب الحديث- الاشعثيات
ġarīb-ul ḥadīt
ابو عبید، قاسم بن سلام، 154؟ - 224 قمری
abu-obayd, qasem ebn-e salam (772 - 840)
کتابی است در شرح واژه های مشکل به کار رفته در احادیث نبوی و آثار صحابه. آنچه ابوعبید را به عنوان مفسر احادیث مشکل شاخص کرده، تأليف کتاب غریب الحديث است که به گفته خود او حدود 40 سال از عمرش را برای گردآوری مطالب آن صرف نمود. این کتاب از بدو تأليف مورد توجه محدثان بزرگ بغداد چون احمد بن حنبل و یحیی بن معین قرار گرفت و در اندک زمانی در شرق و غرب بلاد اسلامی رواج یافت و در دوره های بعد کتاب ابو عبید در کنار تکلمه ای که ابن قتیبه بر آن نوشت، اساسی ترین منابع برای آثار دیگران در زمینه غریب الحديث تلقی می شد.
چاپ: در 1384 ق در هند و پس از آن در بیروت و قاهره با تحقیق های مختلف به چاپ رسیده است. تاریخ التراث العربي، المجلد الثامن (علم اللغة) 145-148؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 703/5 -711؛ دلیل مؤلفات الحديث المطبوعة 115/2 -116؛ الفهرس الشامل، الحديث النبوي و علومه و رجاله 1131/2؛ دنا 792/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2068 عکسی
آغاز: لان الذي اقتضاه الثواب من اهل البادية فخص هولاء بالاتهاب منهم لانهم اهل؛ انجام: کیل الصاع بالصاع. جزء اول و دوم کتاب.
نسخه اصل: کتابخانه چوروم در ترکیه؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 319ق، جا: دمشق؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشت بلاغ و چند یادداشت سماع از جمله در 596ق؛ 352ص، 24 سطر [میراث شهاب: س 17ش 3و 4 - 307]
garīb-ul ḥadīt (m×.)
مروزی، حسن بن احمد، قرن 5 قمری
marvzī, hasan ebn-e ahmad (110)
وابسته به: غریب الحديث؛ ابو عبید، قاسم بن سلام (154-224ق)
الاصل لابی محمد عبدالله بن علی بن احمد المروزي؛ اختصار غریب الحديث.
چاپ: حیدر آباد دکن، دائرة المعارف العثمانية، نشره: محمد عظیم الدين، الطبعة الأولى، دو جزء، 1964-1965م [فهرست المخطوطات المصورة 98/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1200ف
نسخه اصل: برلین 3162
or oct؛ خط: نسخ، کا: ابو محمد عبدالله بن علی بن محمد مروزی، تا: صفر 464ق؛ 155گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1- 378]
jarib-ul hadit = muskil-ul hadit
ابن قتیبه، عبد الله بن مسلم، 213 – 276 قمری
ebn-e qotayba, ‘abd-ol-lāh ebn-e moslem (829 - 890)
مؤلف، این کتاب را در «غریب الحديث» به روال و ترتیب کتاب «غریب الحديث» ابوعبید قاسم بن سلام تأليف نموده است.
چاپ: بغداد، وزارت اوقاف، مطبعة العاني، 1397ق؛ بیروت، دار الكتب العلمية، 1408ق. دنا 792/7؛ کشف الظنون 1204/2]
آغاز: بسمله، حدیث ابی بکر الصديق؛ انجام: جاء في الحديث: ان المسلمين و المشركين لما التقوا في وقعة نهاوند ... تم الكتاب و الحمدلله کثیرا و صلی الله علی محمد النبي و اله ...
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین، ش 3494 (اربری، فهرست خطی عربی 108/2). نسخه کهن و روی صفحه عنوان «الجزء الثاني» ثبت شده؛ خط: نسخ بدخط، بی کا، تا: محرم 279 ق، جا: بغداد؛ با نشانه سماع، همچنین در پایان دارای سماعی است احتمالا به تاریخ 452ق؛ 136گ، 29سطر [عکسی ف: 2 - 76]
آغاز: أخبرنا الشيخ ابو القاسم هبة الله ابن علی ابن مسعود الانصاري البوصيري ... ابو محمد عبدالله قال لعل ناظرا في کتابنا هذا ینفر من عنوانه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 37 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 2 - 296]
غریب القرآن- نزهة الخاطر و سرور الناظر و تحفة الحاضر و متاع المسافر
غریب القرآن- الذهب الابريز في غریب القرآن العزيز
garīb-ul qur'ān
ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، 213 - 276 قمری
ebn-e qotayba, “abd-ol-lāh ebn-e moslem (829 - 890)
غریب الفاظي که در قرآن کریم به کار برده شده است، به ترتیب سوره ها از سوره فاتحه تا سوره ناس توضیح داده و در آغاز کتاب اسماء حسنی الهي و بعضی الفاظ مربوط به قرآن نیز شرح شده است.
چاپ: قاهرة، مطبعة عیسی الحلبي، 1958م، نشره: سید صقر، 579ص شرح و حواشی: 1- غریب القرآن (منتخب)؛ ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم (213-276)
نسخه اصل: یوسف آغا ش 4742؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم اردبیلی، تا: 26 محرم 566ق [فیلم ها ف: 1 - 356]
آغاز: من بغية المتأدب و تکلفنا من نقل الحديث ما قد و فیناه و کفیناه؛ انجام: فاذا ذکر الله خنس أي أقصر و کف، و الجنة الجن.
خط: نسخ معرب، کا: علی بن ابی سعید بن علی، تا: چهارشنبه 8 ذیقعده 704ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 122گ (3ر -124پ)، 20 سطر، اندازه: 17×13 سم [ف: 12 - 276]
garib-ul qur'an (mn.)
ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، 213 - 276 قمری
ebn-e qotayba, ‘abd-ol-lāh ebn-e moslem (829 - 890)
وابسته به: غریب القرآن؛ ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم (213-276)
این کتاب نیز به ابن قتیبه نسبت دارد لیکن هیج پیوندی با کتاب تفسیر غریب القرآن که احمد صقر چاپ کرده است ندارد، فصلی که در آغاز چاپ صقر دیده می شود در اینجا نیست؛ آغاز مطالب در هر سوره که هر دو کتاب بدان مرتب شده،
برابری ندارد. شاید کسی در سده های کهن گزیده ای از کتاب ابن قتیبه تأليف کرده باشد. همچنان سوره پس از سوره، تا به سوره ناس رسد بنابراین نگارنده این کتاب امتیاز غریب القرآن را در بحث های ایدئولوژیک که در آن است می داند. او می گوید: در این کتاب به تفسیر لفظها بسنده نکردم بلکه مشکلات معنوی آن را نیز حل کرده ام. باید یاد آوری کرد که ابن قتیبه در مشکل القرآن بیش از غریب القرآن به مسائل ایدئولوژیک پرداخته است. ابن قتیبه در آنجا از اعتراضات ملحدان بر قرآن، به تناقضات، مکررات و اعتراض های دیگر اشارت نموده است که «غریب القرآن» از آنها تهی است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2029/2
آغاز: الحمدلله علی التوفيق لحمده، و صلی الله علی رسوله محمد و آله و جنده، هذا کتاب اشرت فیه الى ما یغمض علمه، و یدق عن ذوی اللب فهمه، من غریب القرآن، لیکون تذكرة الاولى الالباب و الله الموفق للصواب، و هذا کتاب یتمیز عن کل کتاب صنف في الغريب، لأن تلك تشتمل علی غریب اللفظ فقط، و هذا یحتوی علی غریب اللفظ والمعنی. و قد حوی ماصح من المنسوخ ایضا إلى غیر ذلك من الفوائد التي لم تجمع في مثله مع المبالغة في الاختصار، فمن سورة البقرة؛ انجام: در سوره مطففین: لفی سجین و هی الأرض السابعة. بل ران ای غلب علی قلوبهم ما کانوا یکسبون. کتاب الأبرار لفی علیین و هی السماء السابعة، یشهده المقربون و هم الملائكة. في وجوههم نظرة النعيم و هی النظر إلى الله عز و جل ... یشربها ای منها، أن الذين أجرموا، اشر کوا یتغامزون ...
بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 106گ (122-227)، اندازه: 18×13 سم [ف: 11 - 115]
garīb-ul qur'ān = nuzhat-ul qulūb wa farħat-ul makrūb fi tafsir-i gara'ib-il qur'an = gara'ib-ul qur'an
سجستانی، محمد بن عزیر، - 330 قمری
sajestānī, mohammad-e bn-e ‘ozeyr (- 942)
در تفسیر غریب قرآن به ترتیب حروف معجم. طرز این تفسیر این است که کلمات مشکله قرآنی را به ترتیب حروف الفبا مرتب ساخته و آنها را به عبارات ساده بیان می کند و در حقیقت یک لغت قرآنی است. در این موضوع بسیاری از بزرگان کتاب نوشته اند و کشف الظنون جمعی را در 158/2 که قدیمی ترین آنها ابان بن ثعلب بن ریاح بن سعد بکری (- 141) و قریب ترین آنها به زمان ما زین الدين عبدالرحیم بن حسین عراقی (806ق) می باشد نام برده و می گوید که ابن اثیر هم جمعی دیگر را ذکر کرده است و غریب القرآن سجستانی مشهورترین کتب مؤلفه در این موضوع که تأليف آن پانزده سال به طول انجامیده و پس از اتمام آن را به استادش «ابن انباری» تقدیم و عرضه کرده است و مفردات راغب بهترین آنها می باشد. فخر الدين طریحی، محدث و لغوی معروف (صاحب مجمع البحرين)، کتاب نزهة الخاطر یا غریب القرآن خود را نیز بر اساس این کتاب نهاده و بر آن اعتماد شایسته ای نموده است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... هذا تفسیر غریب القرآن ألف علی حروف المعجم لیقرب تناوله و یسهل حفظه علی من اراده و بالله جل ثنائه التوفيق و العون و له القوة و الحول و حسبنا الله وحده بسم الله الرحمن الرحيم الالف المفتوحة: الم و سایر حروف الهجا في اوائل السور، کان بعض المفسرين یجعلها
انجام: الياء المكسورة یقال لیس في العربية كلمة أولها یاء مكسورة الايسار و یسار للیسر.
چاپ: بیروت، 1410ق، یوسف عبدالرحم المرعشي، سنگی؛ بولاق، 1295 ق در حاشیه «تبصیر الرحمن و تیسیر المنان» علی بن احمد معروف به مخدوم علی مهمایمی؛ قاهره، مطبعة السعاده، 1325 و 1326ق؛ به تحقیق یوسف عبدالرحمان المرعشي، بیروت، دار المعرفة، الطبع الاول 1410
[الذريعة 122/24 و 49/16؛ کشف الظنون 1208/2؛ دنا 793/7 -795 (75 نسخه)؛ مكتبة امیر المؤمنين 472/4؛ الاوقاف العامة بغداد 164/1 و 165]
شرح و حواشی:
1- نزهة الخاطر و سرور الناظر و تحفة الحاضر و متاع المسافر = ربیع الاخوان الموضح لکلمات القرآن؛ طریحی، فخر الدين بن محمد (1087-979)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین، ش 3009 (اربری، فهرست خطی عربی چستربیتی 1/ 3)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 16 ذیقعده 499ق؛ مصحح، محشی، روی برگ عنوان موهوب بن احمد بن محمد بن خضر جوالیقی به خط خود در سال 514ه نوشته است: که شیخ فاضل ادیب، ابو جعفر محمد بن ابی بکر بن نقیب شهرستانی کتاب را از اول تا آخر نزد او خوانده؛ 67گ، 20 سطر [عکسی: 1- 117 و 2 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 537ق؛ تملک: محمود بن علی بن الياس بن علی بن ابی بکر بن محمد علی الباحاناكي، تملکی به تاریخ 537؛ جلد: روغنی، 127گ، 12-14 سطر، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 35 - 228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: ابوبکر احمد بن علی بن محمد بن حسین میمی ابرقوئی، تا: شنبه 3 رجب 543ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن سعد الله؛ مهر: «هر دو عالم شد محمد امین» (مربع)، «ابوطالب الحسيني» (مربع)؛ 165گ، 15 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 6 - 371]
نسخه اصل: لاله لی ش 190؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؟ با چهار قرائت و سماع مورخ 7 شوال 620 و 7 صفر 647 و 12 رمضان؛ 70گ، 19 سطر [فیلم ها ف: 1- 357]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهرا از خطوط قرن 7؛ اوراقی از اول و وسط و آخر آن افتاده بوده ابوالقاسم بن محمد ابراهیم نام آنها را در سال 1288 نوشته است اوراق افتاده را از روی نسخه نوشته اند
که به روایت یکی از شاگردان حضرت عمید الرساء نقال صحیفه سجادیه می باشد؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 111ص، 14 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 1- 148]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در یمن؛ خط: نسخ، کا: منصور بن اسعد تونسی الجرائري (؟)، تا روز آخر صفر 655ق [عکسی ف: 1- 134]
آغاز: أنذرتهم علمتهم بما تحذرهم منه و لا یکون المعلم مندرا حتی یحذر باعلامه فکل منذر معلم و لیس کل معلم منذرة
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 68 مصحح، مقابله شده؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 315ص، 11 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: - 335]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 699
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 336]
خط: نسخ، بی کا، تا حدود قرن 18 افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، 106ص، 19 سطر، اندازه: 16/5 × 22/5 سم [ف: 3 - 17]
. سمنان؛ عمومی؛ شماره نسخه: 12
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 18 مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 89گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف مخ]
بی کا، تا: قرن 9 صفحه آخر آن جدید تکمیل شده [نشریه: 3 - 120]
آغاز: أي اول الانفين الجاحدين لم قلتم، و قال ابو عمرو آنفین یمد و یقصر؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: ابی محمد محمد بن الياس، تا: 13 صفر 876ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، مقابله نسخه را یک مرتبه در بیست و دوم ربیع الاول 876 و مرتبه دوم در غره ربیع الاول 894 به پایان برده؛ جلد: مقوایی، 93گ، 15 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 8- 267]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام (انجام افتاده در باب «ذکر الميم المفتوحة»)؛ با تاریخ رجب 907، با یادداشت 907 که پاک شده؛ تملک: حیدر علی بن عزیز الله بن محمد تقی بن محمد کاظم مجلسی، محمد تقی بن محمد کاظم [مجلسی]؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 52گ، 28 سطر (19×12)، اندازه: 26×17سم [ف: 16 - 383]
آغاز: برابر؛ انجام: یتبروا: یدمروا و التبادر: الهلاك. یزجی: اليسوق. یصهر: یذاب. یودعون: یکفون. والله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ نسخه که از لحاظ آغاز و انجام با نسخه شماره «689» فهرست نسخ خطی عربی برلین تطابق دارد، به نظر می رسد که از روی نسخه اصل فرسوده، کتابت شده بوده، استنساخ گردیده و بخشی از انجام کتاب ناتمام مانده است که گویا برگ آخر نسخه اصلی افتاده و یا قابل قرائت نبوده است و شاید به همین علت، اغلاطی در آغاز نسخه، خصوصا در سند آن دیده می شود. نسخه یاد شده در فهرست برلین به صورت مجهول المؤلف آمده که گویا به خاطر نابرابری آغاز و انجام آن بوده، ولی سند ذکر شده در آغاز نسخه که در همان نسخه نیز آمده، نسبت آن را به مؤلف، چندین بار قوی تر از سایر نسخ می نماید، مصحح، محشی؛ مهر: واقف «عبده سید احمد» (بیضی)؛ واقف: احمد فرزند سید علی طباطبائی، سال 1169ق؛ کاغذ: شرقی، 76گ (1-76)، 15 و 16 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 29 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء المكسورة، قیل لیس في العربية كلمة أولها إلا یسار و یسار للید و قیل یعاط زجر للإبل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 948ق؛ مصحح، با یک سرلوح، مجدول؛ مهر: «العبد عماد الدين علی قاری» (یا) فارسی (دایره ای)؛ 68گ، 15 سطر (15×9/5)، اندازه: 24×17سم [ف: 32 - 954]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 76گ (92پ -167پ)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 1- 185]
بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 77گ (2پ-78پ)، 14 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 5 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده با عبارت «بلغ» و نیز عبارت «بلغت المقابلة»، محشی با نشان «قاضی» و «5»؛ تملک: محمد کاظم همدانی به تاریخ 1076ق با مهر «و الكاظمين
الغيظ و العافين عن الناس» (بیضی)؛ مهر: «یا شفیع المذنبين 1088» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، 83گ (1پ -83ر)، 18 سطر (14×7/5)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 35 - 153]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد حبیب بن عبدالله، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی به امضای «12» و «ص» (صحاح)؛ مهر: «عبده محمد علی بن محمد الموسوي» (بیضی)، «مصطفی الحسيني 1342» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 81گ (140پ - 220ر)، 17 سطر، اندازه: 19×12سم [اهدائی رهبر: 10 - 94]
آغاز: برابر؛ انجام: یاء مکسوره، لیس في کلام العربية كلمة.
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: مرتضی قلیخانی 25 شوال 1277؛ جلد: چرمی، 218ص (1-218)، 16 سطر (17/7×10/2)، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 13 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط ثلث، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح زیبا، مجدول؛ 367ص، 11 سطر (8/5×16/5 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ 299ص، 12 سطر (15×7)، اندازه: 30×21 سم [عکسی: 1- 279]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سیف الدين بن محمود بن طریح بن خلفاجی بن حمود بن فیاض بن محمد نجفی، تا: 1 جمادی الاول 1045ق، برای پسر عمو و استاد خود شیخ فخر الدين طریحی (1085ق) صاحب نزهة الخاطر؛ افتادگی: آغاز نسخه میان برگ 1 و 2 یک برگ افتاده؛ مصحح، با امضای شیخ فخرالدین طریحی؛ 116گ، 13 و 14 سطر (14×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 1 - 232]
آغاز: أزلفنا ثم الآخرين أي جمعناهم في البحر حتی غرقوا، و منه ليلة المزد لفة أى ليلة الازدلاف؛ انجام: قیل لیس في العربية كلمة أولها یاء مكسورة الايسار و یسار للید، و قیل یعاط زجر الابل توضیح: نام کتاب با توجه به انجام معین گردید. کلمات را به ترتیب آغاز تلفظ آنها در قرآن کریم گرد آورده و از جنبه لغوی توضیحاتی دارد و گاهی اشاره به نکاتی تفسیری نیز می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1060ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور قرمز، 39گ (1ر - 39ر)، 24 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 21 - 273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه پایان ذیقعده 1064ق؛ 121 گ، 14 سطر (13×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 2750]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شجاع الدين نجفی، تا: ذیقعده 1067ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن زرد، 33 سطر [ف: 9 - 157]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوه علی محمد و اله و صحبه اجمعین؛ انجام: و الله اعلم ما کان منحر امن الكتاب ... تم الكتاب بعون الملك الوهاب بتاریخ شهر شعبان 1074
خط: نسخ، بی کا، تا: 1074ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن ناصر بن ابراهیم، تا: جمعه 16 شوال 1078ق؛ 15-16 سطر، اندازه: 10/2 × 14/7 سم [ف: 5- 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداللطیف عباسی هاشمی جزایری، تا: 17 جمادی الثاني 1084ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسین حاجی محمد قاسم؛ واقف: حاجی محمد حسن خوانساری، 1201؛ 75گ (1پ-75پ)، 17 سطر، اندازه: 19×13سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1038] و [عکسی ف: 6 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد خان ولد کیا سعیدای اصفهانی، تا: یک شنبه 9 شهبان 1084ق، جلد: تیماج، 289ص، 11 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 9 - 36]
خط: مختلف، بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ جلد: تیماج قرمز، 50گ (376-425)، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 1- 252]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 610/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد حسین طهرانی، تا: پنج شنبه غره شعبان 1098ق؛ جلد: تیماج، 143 گ، 15 سطر ( 11/7×5)، اندازه: 18×11/2 سم [ف: 13 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن یوسف بحرانی، تا: عید غدیر خم 1099ق؛ مصحح؛ جزو خزانه سید ابراهیم بن سید فردوسی خلودی جنانی بوده است طبق یادداشت سید احمد سبعی؛ تملک: علی نقی بن شیخ احمد بن زین الدين؛ جلد: تیماج قهوه ای، 113گ، 14 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 6 - 2981]
آغاز: اعلمتکم فاستونیا في العلم او ثا جمع وثن وهو ما کان من غیر صورة؛ انجام: و قال الكسائي والفرا لا یکون الاهراع الاسراع
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 108گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف مخ: 2 - 564]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (صفحه خاتمه از پایان نسخه افتاده)؛ مصحح، محشی با نشانی «ح»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: تیماج، مذهب، 61گ، 19 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 96]
آغاز: ابن خالویه و هو يقرأ علی ابی بکر بن الانباري و حدثنی ایضا ابو العباس المعروف بابن حياة و امها قال لی ابو عبد الله بن خالویه رحمه الله کان ابوبکر بن عزیز؛ انجام: و قوله و ترکنا بعضهم بومئذ یموج في بعض ای تختلط بعضهم مقبلین و مدبرین في بعض ای یختلط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 176گ، 10سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: - 13]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 86 گ، اندازه: 19×10سم [نسخه پژوهی: 2 - 199]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 12/5 × 19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-199]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ تملک: حسن طریح در 1249؛ کاغذ: ترمه، 77گ، 17 سطر، اندازه: 14/9×10/6 سم [ف: 1- 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1104ق؛ مجدول، رکابه دار، تملک: محمد صالح بن محمد یعقوب امیر مازندرانی در 1177ق؛ مهر: کتابخانه سلطان القرائي؛ جلد: تیماج مذهب، 95گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 30 - 65]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اغفر لکاتبه و قاریه و مستمعه و الناظر فیه و لوالدیهم و لجمیع المومنين برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، کا: سلیمان بن صالح بن احمد صالح حمیری بحرانی، تا: 1106ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 72گ، 19 سطر (15/5×7/5)، اندازه: 23×14 سم [ف: 7 - 294]
آغاز: بسمله، اخبرنی السيد الاوحد العالم رضی الدين عمید الرؤسا؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: میرزا بیک، تا: 1106ق؛ جلد: تیماج، 119گ، 17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 9 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم طباطبایی، تا: ربیع الأول 1107ق؛ 67گ، 17 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 2 - 564]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ذیحجه 1109ق؛ مصحح، با بلاغ؛ تملک: محمد بن محمد سعیدی در 8 رجب 1297 ق با مهر «عبده محمد بن محمد سعیدی الرضوي 1232» (بیضی)، صفایی خوانساری با مهر «مصطفی الحسيني 1342» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 74 گ، 19 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 95]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 731
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 179] 44. بشرویه؛ امیر المؤمنين؛ شماره نسخه: 106/1
آغاز: سنة و الحقب الدهر و جمعه احقاب و الحقب السنون واحدها ... و قوله تعالی لابثین فیها احقابا؛ انجام: برابر
از کلمه «حقب» تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن قلندر قاینی، تا: 15 رجب 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 65گ (1ر-65پ)، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ]
آغاز: قال الشيخ الامام العالم العلامة القدوة الزاهد الورع حجة المتكلمين ابوبکر محمد بن عزیز السجستاني ناقلا رواية ابی بکر و عثمان بن احمد بن سمعان قال أبو عبد الله محمد بن خالویه بلغنی أن ابابکر محمد بن عزیز اقام في تصنیف هذا کتاب اربعین نسه و کان مستوحشا من الناس الى ... قال الحمد لله رب العالمين ... هذا تفسیر غرائب القرآن الف علی حروف المعجم ما بین مرفوع و منصوب و مخفوظ (کذا ... ؟ وصواب: مخفوض). الى ... باب الالف الهمزة المفتوحه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125ق؛ سند روایت کتاب بوسیله ادیب ابو الحسين محمد بن حسن بن حسینی ثابی با چند واسطه از مؤلف، و این سند در همه نسخه ها موجود نیست؛ مصحح؛ 226ص (1-226)، 18 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 10 - 124]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 897/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 – 97]
بی کا، تا: دوشنبه 12 ذیقعده 1127ق [ف: - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1141ق، جلد: تیماج، 99گ، 16 سطر،
اندازه: 20×15سم [ف: 6 - 2981]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 78گ (100پ -177پ)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1- 81]
آغاز: برابر؛ انجام: و قیل یعاطز جرا لا بل ... گویم اندر مجلسی روحانیان ... محمد
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: چرمی، 194گ، 10 سطر (12/6×7/5)، اندازه: 16/4×10 سم [ف: 13 - 55]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن ملا محمد باقر خرقانی آوجی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 51گ (107پ -157 پ)، 16 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [مؤيد: 3 - 262]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 96 گ، 13 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: - 126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1376؛ 65گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 22 - 323]
آغاز: بسمله. حدثنا الشيخ الإمام السيد الأديب ابوالحسن محمدابن الحسن ابن الحسين الوثاني ... قال حدثنا الشيخ السعيد ابوبکر احمد بن فضل الباطرقاني ... هذا تفسیر غریب القرآن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم، تا: ذیحجه 1215ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 73گ (1پ -73ر)، 21 سطر (13×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 39 - 24]
نسخه اصل: کتابخانه چهل ستون مسجد جامع تهران - 32؛ خط: نسخ، کا: فتحعلی بن علیقلی بیگ بیگدلی شاملو، تا: 1226ق؛ 169ص (1-169) [عکسی ف: 3 - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مؤمن بن حسن بقمچی، تا: 6 ربیع الثاني 1230ق؛ واقف: محمد صادق بن محمد مؤمن، 1263؛ 91گ، 16 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 5 - 665]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1230ق؛ در آغاز نسخه حاضر به غلط نام این کتاب را «جواهر القرآن» خوانده؛ مهر: «عبده علی الموسوي» (بادامی)، «علی بن عبدالله الحسيني» (بادامی)؛ 76گ، 17 سطر (6×10/5)، اندازه: 15/3×10/3 سم [ف: 2 - 273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1231ق؛ مصحح، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 115گ، 14 سطر (7/5×10/5)، اندازه: 19×14 سم [ف: 39 - 52]
بی کا، تا: 1231ق؛ افتادگی: انجام؛ 131گ (410-540) [مخطوطات دزفول: - 19]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 468/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 63]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1232ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 55گ (258پ- 312ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 39 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد علی، تا: چهارشنبه 17 جمادی الثاني 1239ق؛ رکابه دار؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 46گ (1پ -46پ)، 22 سطر، اندازه: 19/6×14/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 96]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 486/1
همان نسخه بالا؛ 46گ (1پ -46پ) [مؤيد: 1- 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: أبو القاسم بن کاظم موسوی حسینی احمدی ... زنجانی، تا: غره شعبان 1241ق؛ محشی با عنوان مجمع البحرين، منه و عفی عنه، با بلاغ؛ مهر: کاتب «ابوالقاسم بن کاظم الموسوي 1240ق» (دایره ای)؛ جلد: روغنی، 91 گ، 20 سطر (15×6)، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 19 - 381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا پسر عبدالکریم اصفهانی، تا: 1241ق؛ محشی؛ 108گ، 12 سطر (6×9/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 1-304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد عبد الحسين بن محمد باقر شیرازی، تا: 1242ق، جا: شیراز؛ مصحح؛ مهر: «ابوالحسن الحسيني دست غیب 1320» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 147گ، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 4 - 1426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ واقف: شیخ محمد باقر آية الله
زاده مازندرانی، مرداد 1353؛ جلد: تیماج قهوه ای، 57گ، 23 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 22 - 322]
آغاز: باب الهمزة المفتوحة حروف الهجاء في اوائل السور کان بعض المفسرين یجعلها اسما للسور؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: حسین علی بن عبدالعلی شکرنایی قزوینی، تا: یک شنبه 29 ربیع الثاني 1257ق؛ جلد: تیماج، 61گ، 20 سطر (6/5× 11/5)، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 16 - 570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1257ق، جا: کربلا؛ تملک: محمد کاظم بن علی اکبر رودباری رشتی؛ 58گ، 21 سطر (11×6)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 3 - 233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیقعده 1269ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 116گ، 14 سطر (12×6)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1- 283]
خط: نسخ، کا: علی بن ملا میرزا محمد بن کزازی، تا: سه شنبه 1 ربیع الأول 1269ق؛ جلد: تیماج، 50گ (55پ -104ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 رمضان 1272ق؛ تملک: شیخ علی بن ابراهیم؛ جلد: تیماج، 82گ (5پ -86پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1038]
خط: نستعلیق، کا: حاج بابا ابن محمد سالیانی، تا: 14 جمادی الثاني 1272ق؛ نسخه ای است که قاضی القضاة معین الدين محمد ابن محمود بن ابی الحسن نیشابوری برای فرزندش قاضی جمال الدين محمود ترتیب داده و به ترتیب تهجی است؛ جلد: تیماج، 90گ، 9 سطر (14×8)، اندازه: 21×15سم [سنا: في: 1 - 50]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد باقر او جی، تا: یک شنبه 26 صفر 1273ق، جا: بیت الاحزان؛ محشی لغوی از کتاب هایی مانند صحاح و قاموس و مجمع البحرين، در پایان نسخه چندین برگ پراکنده و ضمیمه بدین ترتیب دارد: - مصالحه نامه و مبایعه نامه (154پ- 155 پ)، - اشعاری از خاقانی (156ر)، - اوزان و مقادیر (156پ -158پ)، آغاز: «منتخب رساله ای که در اوزان نوشته اند مشتمل است بر مقدمه و خاتمه». [مقدمه]. در بیان اوزانی که در کتب طب و فقه مذکور است. بدان که بعضی از اوزان که در مواضع احتیاج مدار بر ذکر آنها است اصل آن دوازده است که مذکور می شود و بعضی دیگر که در کتب طب به لغت یونانی یا غیر آن مذکور است و کمتر مستعمل می شود در ضمن یکی از اصول دوازده گانه که در قدر به یکدیگر بیشتر مناسب دارد مبین می گردد. اول از آن دوازده مذکور «حبه»، انجام: «و سه شبر و نیم عرض و سه شبر و نیم عمقی می شود و مراد از وجب وجبی است که از شخص معتدل الخلقه باشد در بزرگی و کوچکی و الله اعلم بالصواب و الحمدالله رب العالمين و الصلوة و السلم»، - معنای آیه ثانی اثنین از مجمع البحرين (159ر)، - مطلبی به نقل از معراج السعادة (159)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 51گ (104پ - 154پ)، 15-18 سطر، اندازه: 21×16سم [اهدائی رهبر: 10 - 96]
بی کا، تا: دوشنبه 10 شوال 1287ق؛ از روی نسخه نوشته علی بن محمد بن حسن بن زین الدين عاملی از تبار شهید ثانی؛ 95گ (2پ-96پ)، 14 سطر، اندازه: 19/2×13/7 سم [ف: 6 - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: چرمی، 81گ، 15 سطر (13/6×7/5)، اندازه: 14/8 × 21/5سم [ف: 13 - 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق موسوی دزفولی، تا: 1308ق؛ 45گ (160-116 )، 18 سطر (15× 9- 7) سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 105 - 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی حسینی طباطبایی، تا: 1319ق؛ جلد: تیماج، 51گ (179-229)، 23 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 25 - 149]
آغاز: حدثنا الشيخ ... ابو الحسين محمد بن الحسن بن الحسين الوثابي ... قال حدثنا الشيخ ابوبکر احمد بن فضل ... في الجامع العتيق باصفهان سنة سبع و خمسین و اربعمائة؛ انجام: الموجود: و یسار للیدویساق و لغة في یساق للصنم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: چرم مشکی، 61گ، 19 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [مؤيد: 2 - 291]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در یمن؛ خط: نسخ، کا: منصور بن اسعد تونسی جزائری، بی تا؛ 113ص (305-417)، 20 سطر [عکسی ف: 4-551]
آغاز: هذه لغات القرآن المجيد اطمأن إلى ربهم و سکنت قلوبهم و نفوسهم اليه و الخبت ما اطمأن من الأرض «اراذلنا» الناقص الأقدار فینا؛ انجام: من الكشاف فامطرت لؤلؤ من نرجس فسقت وردا و عضت علی العناب بالبرد.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 101ص (1-101)، 21سطر، اندازه: 14/5× 20/5سم [ف: 35 - 84]
آغاز: قال ابن عزیز رحمه الله تعالی الحمد الله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله و سلم هذا تفسیر غریب القرآن الف علی حروف المعجم لیقرب تناوله، انجام: الياء المكسورة قیل في العربية كلمة اولها یاء مكسورة الايسار و اليسار اليد اليسرى تمت.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مقیم، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 97گ (104-200ر)، 15 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 61گ، 17 سطر (16×11)، اندازه: 21×15سم [ف: 14 - 232]
آغاز: قال الشيخ الامام العالم ... ناقلا روایت ابی بکر و عثمان بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 71ص (91-161)، 28-30 سطر، اندازه: 20 ×30 سم [ف: 9 - 173]
garīb-ul qur'ān
زین الدين الرازي، محمد بن ابی بکر، - 666 ؟ قمری
zayn-od-dīn ar-rāzī, mohammad ebn-e abī-bakr ( 1268)
نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا ش 124؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: نخستین نسخه پاکنویس کرده او در 10 جمادی الاول 663ق [فیلم ها ف: 1- 356]
آغاز: توکلی علی خالقی و به استعین قال الشيخ الامام ... محمد بن ابی بکر بن عبدالقادر الرازي ... هذا مختصر جمعت فیه انموذجا یسیرا من اجوبة القرآن او سولتها فمنه ما نقلته من کتب العلما ... سورة فاتحة الكتاب فان قیل الرحمن ابلغ في الوصف بالرحمة من الرحيم؛ انجام: ثم تبین با الجنة و الناس لان الثقلين هما الجنسان الموصوفان تبنیان حقوق الله عزوجل تمت الكتاب ...
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن احمد ابوذیب، تا: 17 جمادی الثاني 1147ق؛ آغازی که در کشف الظنون ص 1208 «الحمدلله بجمیع محامده» برای کتاب مزبور ذکر شده با ابتدای این نسخه مغایرت دارد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 317ص، 17 سطر (14×9/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 1- 274]
garīb-ul qur'ān
آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی، 1289 - 1350 قمری
āl-e 'osfūr, mohammad ‘alī ebn-e mohammad naqī (1872 - 1932)
این کتاب یکی از مهم ترین کتاب هایی است که در «غریب القرآن» به نگارش در آمده است. مؤلف در مقدمه آورده است: گروهی از نحویان و مفسران در تفسیر و کشف اسرار «غریب القرآن» کتاب ها و رسائلی مطول و یا مختصر نوشته اند که برای خواننده بسیار ممل و یا مخل می باشد بدین جهت کتابی بینابین که حاوی نکات برجسته است نگاشتم و برای این که فراگیری آن برای همگان سهل باشد آن را به ترتیب حروف معجم مرتب ساختم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17974
آغاز: بسملة، حمدله و بعد فیقول الراجي ... أن جماعة من النحويين و المفسرين قد صنفوا في تفسیر غریب القرآن کتبا و رسایل ... باب حرف الألف: الم و سایر حروف الهجاء في اوایل السور کان بعض المفسرين یجعلها اسماء السور تعرف کل سورة بما افتتحت به و بعضهم یجعلها أقساما أقسم الله بها لشرفها و فضلها و لأنها مبادی کتبه المنزلة؛ انجام: یهیمون قوله تعالی انهم في کل و ادیهیمون یمضون فیجاوزون الحد مدحا و ذما.
خط: نسخ کتابتی، کاتب = مؤلف، تا: 1330ق؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف، موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ جلد: تیماج مشکی، 88گ، اندازه: 33/9×20/8 سم [ف: 22 - 323]
qarib-ol qor'an
صدر محمد بن محمود بن نجیب
sadr mohammad ebn-e mahmūd ebn-e najīb
به فارسی با ترجمه ترکی (زیر سطور).
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 345- ف
نسخه اصل: عزت قویون ش 11؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با ماده تاریخ «سیبی الخط بعدی في الكتاب - و تبقی الكف في ... التراب - فیالیت من یترء في الكتاب - دعانی بالخلاص من العذاب»؛ 240گ، 9 سطر [فیلم ها ف: 1- 144]
garīb-ul qur'ān
ناشناخته 1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7709
چند برگ از کتابی است در غریب و شرح لغات قرآن با عناوین قوله - قوله» با شواهدی از اشعار و گفته های بزرگان مفسرین و علوم ادبی و نقل احادیثی که با اسناد نقل می شوند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، 23 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 20 - 87]
آغاز: استحوذ ای غلب علیهم و استولی؛ انجام: و رحلة الصيف الى اليمن الياء. به ترتیب تهجی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 859ق؛ وگ (44ر - 52پ)، ابعاد متن: 1267، اندازه: 13/5× 18 سم [ف: 8- 647]
آغاز: بسمله حدثنا الشيخ الإمام السيد الأديب ابو الحسين محمد بن الحسن بن الحسين الوثابي ضاعف الله قدره و حرس فضله قال حدثنا الشيخ السعيد ابوبکر احمد بن فضل الباطرقاني قراءة علیه في جامع العتيق باصبهان سنة سنة خمس وسبع وأربعمائة حدثنا ابوالفتح محمد بن احمد بن ابی الفوارس البغدادي عن عثمان الرزاز عن محمد بن عزیز قال الحمدلله و صلوته علی محمد و آله؛ انجام: و قیل یعاط رجل للابل.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادی تبریزی مشهور به همدانی، تا: پنج شنبه (عیدغدیر) ذیحجه 1152ق، جا: رشت مدرسه صیقلان؛ محشی، به دنبال آن دو قصیده است به زبان عربی در تحیت ائمه اطهار علیهم السلام از قوام الدين محمد بن محمد مهدی حسینی سیفی که آنها را در «دارالسلطنه قزوین» سروده، قصیده اول موسوم است به «صلواة العاليات» (که این اسم ماده تاریخ نظم آن هم هست) به این مطلع: «الهي بحق المصطفي سیدالوری ** و بالمرتضی نفس الزكي محمد و فاطم و ابنیها و زین اولی التقى ** علی و ذی الفضل البهي محمد»، و قصیده دوم به نام «تحیات الطيبات» که مطلعش این است: «الهي بحق المصطفى و ابن عمه ** و سبطیه والزهراء ال عباء».
آغاز: «بسمله حمد و ثنائی که عقول و اوهام بندگان از فهم آن عاجز آید سزاوار خداوندگاریست که در حجاب احتجاب نورش ظاهر و عیانست که با ظاهرة في بطونه»، انجام: «گفتا باین سلام است (کذا) دار السلام فائح» ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمائی، 80گ (70+10 )، 15 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 13 - 168]
garīb-ul qur'ān = loqāt-e moškele-ye qor’ān
لغات مشکله سوره های قرآنی - از اواخر سوره اسراء تا آخر سوره ناس - به فارسی ترجمه شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3785/1
آغاز: ذل: تواضع، رفات: ریزه ریزه، مرج: کبر و ناز، احتنک: بنیاد بر نمی اندازیم؛ انجام: سورة الفلق، غاسق: شب تار، وقب: در آید، نفاثات: دمندگان، عقد: گره های خیاطه، سوره الناس، خناس: باز پس روندگان ... وسوسه کنندگان می باشند که در وقت عبادت پس روند. بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 16ص (1-16)، 11 سطر (15×6/5)، اندازه: 10/5× 20/5سم [ف: 16 - 437]
غریب الكلام- غریب اللغة
garib-u lugat-il qur'an
لغات غریبه قرآن کریم را به ترتیب سور قرآنی و با استشهاد به قدمای لغویان عرب تشریح کرده است. نسخه نفیس است و احتیاج به مداقه بیشتری دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16171
آغاز: ... واحد لان ذلك غیر موجود في الأسماء و سمعت نفرة من ربيعة یرفعون الدال و اللام فیقولون الحمدلله و انما رفعوهما جمیعا؛ انجام: و زعم الكسايي انه سمع في عشرات في لغة الدين یقولون ضرب ... مثل ذلك و زعم الكسايي انه سمع في سغب الكسر و الدفع و النصب و ان مصادرها .. قال سغبة.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 9 جمادی الثاني 530ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری؛ جلد: چرم، 86ص، 17 سطر، اندازه: 22/5×16/5 سم [ف: 45 - 55]
garib-ul luga = garib-ul kalam = mu×tasar-un fi-1 luga
فرهنگ واژه های عربی است به ترتیب موضوع. با سربندهای «باب» و «فصل» بیشماره: باب، في صفات الرجال المحمودة ... و من صفات الرجال المذمومة؛ باب، النساء الممدوحة ... و من مذموم صفاتهن؛ باب، في معرفة حلی النساء؛ باب، ما یحتاج الى معرفة من خلق الانسان؛ باب، في الابل؛ باب، في الوان الابل؛ باب في سیر الابل ... الخيل ... في السلاح ... السباع ... النحل و الجراد، باب، في السيول و المياه، السيل و الحجاف هو الذي یذهب بکل شیء من شدته. یقال سیل حجاف و جراف و قعاف اذا کان كثيرة شديدة و الا في السيل الذي بارض اخری.
آغاز: بسمله، حمدله، صلاة. هذا کتاب مختصر في اللغة و ما یحتاج اليه من غریب الكلام اودعناه كثيرة من الأسماء و الصفات و جنبناه حواشی الالفاظ و اللغات و اعربناه من الشواهد لیسهل حفظه و یقرب تناوله و جعلناه مغنی لمن اقتصد
آغاز: برابر؛ انجام: و من النبات الطيب الريح. العيصوم ... الحويز و القضب الرطبة
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 15گ (260-246 پ) [ف: 1- 182]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی الشعيلة ایضا و جمعها شعائل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 22گ (81پ - 102)، 23 سطر (15/5×7/5)، اندازه: 23×12سم [ف: 8 - 689]
garīb-ul lafz wa-l ma‘nī
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
مؤلف در مقدمه متذکر می شود، که چون کتبی که در این موضوع تأليف شده فقط درباره غرائب الفاظ قرآن کریم بحث نموده اند لذا کتاب او که مشتمل بر غریب لفظ و معنی است از این حیث بر کتب دیگر امتیاز دارد. نگارنده کتاب «مؤلفات ابن الجوزي» از این کتاب نام نبرده است، گر چه به نقل از حاجی خلیفه در کشف الظنون و بغدادی در هدية العارفين و بروکلمان در تاریخ الأدب العربي، از کتاب «الأريب في تفسیر الغريب» و به نقل از ابن رجب بغدادی در الذيل علی طبقات الحنابلة، از کتاب «تذكرة الاريب في تفسیر الغريب» و به نقل از بروکلمان در تاریخ الأدب العربي، از کتاب «تفسیر غریب القرآن» نام برده است. [مؤلفات ابن الجوزي / 68 و 82 و 84]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 23/1 عکسی
آغاز: قال الشيخ الامام العالم الاوحد جمال الدين ابو الفرج عبد الحر من ابن علی ... الجوزي و هذا الكتاب یتمیز عن کل کتاب یصنف في الغريب لان تلك تشتمل علی غرایب اللفظ فقط و هذا علی غریب اللفظ و المعنى و قد حوی ما صح من المنسوخ الى غیر ذلك من الفوائد التي لم تجمع في مثله مع المبالغة في الاختصار، فمن سورة البقرة؛ انجام: سورة النقل، الفلق الصبح، و قیل واد في جهنم ... سورة الناس في الوسواس الشيطان و هو الخناس
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه احمدیه حلب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 86گ (1-86)، 25 سطر [عکسی ف: 1- 22]
garīb-ul maqāmāt
در شرح و معنی لغات غریبه و موجود در مقامات حریری است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1599
آغاز: ذاکثیر ذلك منه المعرة العيب یقال جل معرور انجام: هذا آخر ما ذکر شیخنا ایده الله من غریب المقامات علی سبیل الايجاز ... و أصحابه المنتخبين.
توضیح: در غریب مقامات حریری چندین کتاب نوشته شده است متأسفانه چون صدر این نسخه افتاده بوده معلوم نشد که این غریب کدام یک از آنها می باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 75گ، 17 سطر (15×10)، اندازه: 10/5 ×20/5سم [ف: 10 - 131]
al-garib-ul muntaqa min kalam-i 'ahl-it tuqa
اندلسی، محمد بن خمیس
āndolosī, mohammad ebn-e ×amīs
پندها و اندرزهای حکیمانه ای که مؤلف از آیات قرآنی و گفته های پیغمبر اکرم و بزرگان اهل عرفان استفاده نموده است، بازگو می کند. در آغاز دعایی است از انشاء مؤلف و در آخر گفته هایی است متفرقه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1424/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد فان امرأ اراد تنبیه نفسه من رقدة السهو و الباطلة و أطلقها من قید الغفلة و الجهالة؛ انجام: و اذ أتينا علی ما أردنا و انتهینا إلى الغاية التي قصدنا فلنقل الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 رجب 709ق؛ تکمیل از احمد بن حسین بن علی نبراوی حنفی، مصحح؛ تملک: محمد بن علی، محمد بن احمد ابن علی مالکی؛ جلد: تیماج، 113گ (1پ -113ر)، اندازه: 26×18 سم [ف: 4 - 208]
al-ġarībayn = al-jamo bayn-al garībayn fī š.-i garīb-il qur'ān wa-l ḥadīt
ابوعبید هروی، احمد بن محمد، - 401 قمری
abū‘obayd-e heravī, ahmad ebn-e mohammad (-1011)
کلمات مشکل و غریب قرآن و احادیث را به ترتیب حروف اول کلمه گرد آورده است و گویا نخستین فرهنگی باشد که به ترتیب الفبايي حرف های یکم و دوم و سوم ساخته شده است. این کتاب شهرت فراوان داشته و گروهی به اختصار و شرح و تکمیل و اضافه آن پرداخته اند. در شرح کلمات به شعر و گفته های بزرگان دانشمندان لغت استشهاد می نماید.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی کل حال في کل حین، سبحان من له في کل شیء شاهد بانه اله واحد ...
چاپ: بیروت، مكتبة العصرية، 1419، 6 جلد؛ قاهره، المجلس الأعلى للشئون الإسلامية، محقق: محمود محمد الطناحي، چاپ اول، جزء اول، 432ص، 1389ق.
[دنا 796/7 (20 نسخه)؛ زرکلی 201/1؛ ظاهریه علم اللغة العربية 113؛ قرطای 7540ة الاوقاف العامة موصل 33/4]
آغاز: بسمله الحمدلله حق حمده قرات علی الشيخ العالم، انجام: للرساله و قیل مبینا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: انجام (الفبائي: - 419]
آغاز: برابر؛ انجام: لأنه ذهب به إلى النفس، تم کتاب الحاء و لله الحمد والشکر و هو آخر السفر الأول من کتاب الغريبين و یتلوه في الثاني ان شاء الله کتاب الخاء. جزء اول آنست؛ خط: نسخ مشکول و جلی، بی کا، تا: حدود قرن 6، 167گ، 20سطر (16/2×11)، اندازه: 24/1×16 سم [ف: 13 - 56]
آغاز: بسمله اخبرنا الامام الحافظ ابوالقسم اسمعیل بن محمد بن الفضل التيمي (پارگی دارد) بن احمد السمرقندي في کتابه قال اخبرنا الاستاد الامام السمعيل الصابوني اذنا قال أخبرنا ... (پارگی دارد) [ابی] عبید احمد بن محمد الهروي رحمهم الله فقال کتاب الضاد، باب الضاد مع الهمزة قوله تعالی ثمانية ازواج؛ انجام: باب الياء مع الهاء في الحديث کان النبي صلی الله علیه و سلم یتعوذ بالله تعالی من الايهمين هما السيل و الحريق لانه لایهتدی فیهما کیف العمل کما لایهتدی ... و الايهم البلد الذي لاعلم به. تم الكتاب و الحمدلله علی تسهیله و صلواته علی ... (پارگی دارد). مصنف الكتاب رحمه الله ... فرغ من نسخه الفقير إلى رحمة الله تعالی و رضوانه ابوطاهر بن محمد بن ابی طاهر بن عبدالواحد المؤدب المعروف بالصفار ... یوم الاثنين العشرين من ربیع الاخر سنة تسع و ثلثین و خمس مائة و انتسخته من نسخة عتيقة معارضة بنسخة مقروة علی مصنفه رحمه الله رحم الله من دعا لکاتبه ... حسبنا الله کافیا و معينة.
جلد دوم است از ضاد تا یاء؛ خط: نسخ، کا: ابوطاهر بن محمد بن ابی طاهر بن عبدالواحد المؤدب المعروف بالصفار، تا: ربیع الثاني 539ق؛ تملک: محمد رسول به عبدالعزیز کاشانی در 1260؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 539گ، 18 سطر (12× 15/5)، اندازه: 20/5×16/5 سم [ف: 8 - 16]
از هشت سطر پیش از باب الراء مع الحاء تا باب الغين مع النون؛ خط: نسخ، کا: عبد المؤمن بن احمد بن ابراهیم سنجاری، تا: دوشنبه 18 رمضان 572ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 229گ، 16 سطر (19×14)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 9 - 995]
آغاز: و قال شمر الكر كرة من الادارة و التردد؛ انجام: و اردیهم البلد الذى لاعلم فیه. جزء پنجم است شامل باب الكاف مع الراء تا پایان کتاب؛ خط: نسخ مشکول و جلی، کا: محمد بن اسمعیل بن احمد بن محمد کنانی شافعی، تا: ذیحجه 577ق؛ 192 گ، 14 سطر (13/5× 16)، اندازه: 16/5 ×21/5سم [ف: 13 - 56]
از آغاز تا پایان کتاب الشين؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: شنبه 18 رمضان 599ق؛ پس از کتاب حرف صاد به خطی نونویس اضافه شده؛ تملک: احمد ابن ابی بکر بن علی بن محمد بن عبدالله اصبحی، علی بن محمد بن احمد بن حدید حسینی حصری با مهر «یا ابا عبدالله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 170 گ، 26 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 10 - 146]
آغاز: بسمله، قرات علی الشيخ العالم ابی الفضل محمد بن ناصر بن محمد بن علی رحمه الله في شهور سنة ثلاث و اربعین و خمس مایه؛ انجام: و قوله تعالا انا ارسلناك شاهد ای علی امتك بالابلاغ للرسالة و قیل مبینا.
جزء ثانی آن است از باب الدال مع الهمزة تا باب الشين مع الهاء؛ خط: نسخ خوش و جلی و مشکول، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 17 جلد: مقوایی، 183گ، 13 سطر (12/7× 18/5)، اندازه: 28/6×22 سم [ف: 13 - 57]
آغاز: بسمله، قرات علی الشيخ العالم ابی الفضل محمد بن ناصر بن محمد بن علی رحمه الله في شهور سنة ثلاث و اربعین و خمس مایه؛ انجام: و قوله تعالا انا ارسلناك شاهد ای علی امتك بالابلاغ للرسالة و قیل مبینا. این نسخه به روایت ابوسهل محمد بن الحسن زوزنی است از خود هروی و جلد یکم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 19 افتادگی: انجام در باب (الياء مع السين)؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 52]
آغاز: بسمله، قرات علی الشيخ العالم أبي الفضل محمد بن ناصر بن محمد بن علی رحمه الله في شهور سنة ثلاث و اربعین و خمس مایه؛ انجام: و قوله تعالا انا ارسلناك شاهدة ای علی امتك بالابلاغ للرسالة و قیل مبینا.
جلد دوم؛ بی کا، تا: قرن 8 و 9، افتادگی: انجام [نشریه: 3 - 53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: ابرهیم بن محمد بن ناصر بن عبدالله حساوی بحرانی و مهر: شیخ العراقين «بنصرت الله القديم الم یزل ** في نوبة شیخ العراقين دخل» (چند ضلعی)، «انا مدينة العلم و علی بابها» (مربع)، «شمس الادباء» (بیضی)، «یا علی بن الحسين» (بیضی)، «یا علی» (بیضی)، «و رفعناه مکانا علیا» و مهر «لا
اله الا الله الملك الحق المبين عبده علی» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 239گ، 27 سطر، اندازه: 18×28/5 سم [ف: 28 - 129]
خط: نسخ، کا: محمد علی خطیب، تا: هفته سوم ربیع الاول 1074ق؛ تملک: محمد حسین بن محمد مؤمن طبیب در 1153؛ 354گ، 26 سطر، اندازه: 28/2×19/5 سم [ف: 1- 386]
آغاز: برابر؛ انجام: و الايهم البلد الذي لا علم به آخر الكتاب. و الحمدلله الذي وفقنا للاتمام و صلی الله علی محمد و آله الذين سبقونا بالاسلام ...
خط: نسخ خوش معرب، بی کا، تا: ذیحجه 1074ق، برای محمد علم الهدي بن محمد حسن بن مرتضی کاشانی؛ 285گ، 28 سطر (11/5× 21/5)، اندازه: 25/5×16/5 سم [ف: 1- 182]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء مع الهاء. یهم: في الحديث ... ولا ماء فیها و الايهم البلد الذى لاعلم به. آخر الكتاب. و الحمدلله الذي و فقنا الاتمام و صلی الله علی محمد و آله الذي سبقونا بالاسلام. قد تم بعون الله في الخامس من شهر ذی الحجة الحرام 1082. کامل و پاکیزه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 5 ذیحجه 1082ق؛ تملک: ابن تاج الدين حسن بن شمس الدين عبدالوهاب در 1085 با مهر «انك انت الوهاب - 1070»، محمد مدعو به نظام الدين در 1087 با مهر «کارم ز شه مردان نظام یافت»، حاجی ملامحمد بن ملا جعفر بیدگلی؛ مهر: «عبده الراجي محمد جعفر بن محمد» با 320گ، 24 سطر (11/5× 17/5)، اندازه: 19×28سم [ف: 13- 101]
خط: نسخ، کا: عماد بن محمد بن حسن سجرانی، تا: 6 ربیع 1090ق؛ جلد: تیماج، 333گ، 28 سطر (19×9)، اندازه: 28×17سم [سنا: ف: 1 - 261]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر الكتاب و الحمدلله الذي وفقنا للاتمام ... عن تعقیدی
خط: نسخ ریز خوش، کا: عبد الباقي بن کمال بن محمد بن احمد بن محمد فسایی، تا: 1271ق؛ محشی؛ جلد: میشن، 563گ، 21 سطر ( 15/5×7/5)، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 8 - 299]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال مجاهد في قوله و قصر مشید، قال بالفضة یعنی بالجص مطلی، و في .. جلد اول، و از حرف الف تا «باب الشين و الياء»؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه قدیم و نفیس، مصحح، با آثار سماع؛ تملک: عبدالله بن محمد رضا بن آقا باقر، حاج میرزا محمود طباطبائی بروجردی صاحب کتاب المواهب السنية، تملکی دیگر بدون نام در کربلا به تاریخ رمضان 1274؛ مهر: «محمود الطباطبائي» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 270 گ، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 2 - 6]
بی کا، بی تا، نسخه قدیمی و پاکیزه است [ف: - 22]
آغاز: جزء دوم: بسمله، کتاب الدال، باب الدال مع الهمزة قوله تبارك و تعالی کداب آل فرعون قال الزجاج ای کشان ال فرعون؛ انجام: صاف ابوبکر عن ابی برده یقال اصافه الله عنی ای نحاه ... تم الجز الثاني من کتاب الغريبين.
جزء دوم کتاب از باب الدال مع الهمزه تا باب الصاد مع الباء
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مصحح، دارای علامات بلاغ؛ جلد: گالینگور، 167گ، 17 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 2 - 305]
آغاز: جزء سوم: بسمله، کتاب الطاء، باب الطاء مع الهمزه، في الحديث أن عثمان رضی الله عنه قال في خطبته لطاطات لهم تطاطو؛ انجام: و هو ان تاخذ الشعر و تترك منه مواضع لا توخذه یقال لم یبق من شعرها الاقترعة.
جزء سوم از باب الطاء مع الهمزه الى باب القاف مع النون؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مصحح، دارای علامات بلاغ؛ جلد: گالینگور، 190گ، 17 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 2 - 305]
آغاز: الصباغون الذين یصبغون الثياب ای یلونونها و اصل الصبغ التغيير؛ انجام: كأني أنظر الى الدماء بین اللحى و العمائم لیس أوان
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم و نفیس؛ 312گ، 17 سطر، اندازه: 19×26/5 سم [ف: 11 - 286]
الخراساني / کلام و اعتقادات / عربی
ġurrīya (r.) = ajwibat-u masā'il-i mullā muḥammad ‘alī al-×urāsānī
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
در پاسخ پرسش های مولی محمد علی خراسانی «ساکن ارض الغري» (نجف) با روش «قال سلمه الله» و «اقول». در دیباچه می گوید این پرسش ها برای شیخ من (احسایی) فرستاده بود و ایشان مرا به پاسخ واداشتند. نمایه پرسش ها در پنج بند در «فهرست کتب مشایخ: 313» آمده است: 1. وجه انحصار شرایع به شش گروه؛ 2. آیا دیگر پیامبران اولوالعزم بر کافه مردمان مبعوث بوه اند؟ 3. ائمه اربعه حاضر؛ 4. دیگر پیامبران و جنیان؛ 5. آیا پیامبر ما و دیگر پیامبران اولوالعزم بر همه اشیاء فرستاده شده اند. در «فهرست کتب مشایخ» «رساله غریه» و در «فهرست تصانیف» محیط کرمانی به نام «اجوبة مسائل ملامحمد الخراساني في احکام الشرائع الست المنسوخة منها و الناسخة ... » آمده
است. (احمد منزوی)
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فیقول العبد الجاني کاظم بن قاسم الحسيني الرشتي. آن جناب المولى الاكرم ... مولینا محمد علی ساکن ارض الغرى ... قد ارسل الى العلم الانوار ... و کان شیخنا في غاية الاشتغال انجام: و قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) علی ما رواه ابن عباس انه لایوجد عند احمد من الخلق شیئی من الحق الا بتعلیمی و تعلیم علی (علیه السلام). و هنا نختم الكلام لیکون ختامه مسك. و لاحول ولاقوة الا بالله
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2100/5- عکسی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1245ق؛ مصحح؛ 13ص (47- 59) [عکسی ف: 1- 184]
غزالی- گفتار غزالی
qazā-nāme
حماسه ای است مذهبی در شرح زندگانی امام حسین (علیه السلام). ترجمه احوال ناظم به دست نیامد، ابیات ذیل: «یمن بار إلاها بیانی بده **ز صاحب زمانم نشانی بده / چنان کن که شهنامه و حمله خوان ** نگیرندم از پس تیغ زبان» (ورق 72) بیانگر آن است که زمان ناظم غزانامه قبل از نیمه دوم قرن دوازدهم هجری قمری نبوده است. زیرا منظور ناظم از شهنامه - به ظن قریب به یقین - شاهنامه حیرتی (-970ق) است که در مغازی حضرت رسول و ائمه اطهار منظوم شده (حماسه سرایی در ایران، ص 383) و مراد شاعر از «حمله»، حمله حیدری باذل است که به وسیله میرزا ابو طالب در سال 1135 کامل شده (حماسه سرایی در ایران، ص 380). سراینده غزانامه در شیراز متولد شده و در کرمانشاه وطن گزیده و سی سال به شغل نوحه خوانی و تشبیه سازی مشغول بوده است. چنان که می گوید: «بگویم تو را ای عزیز الوجود ** که مولود من شهر شیراز بود اکنون است کرمانشهانم وطن ** که از والدین است میراث من / مقامی عجب کشوری انور است ** که قاپی شاه نجف حیدر است بخردی و طفلی، بعهد سعید ** عزا دار بودم بشاه شهید / به تشبیه سازی بزم عزا ** قدم می زدم بر بساط بکا / به یک قرن سی سال یا بیش و کم ** بدم نوحه گر بر إمام امم» (ورق 4). ناظم، منظومه اش را گاه «غزانامه» می خواند: زدم غوطه در بحر در بیان ** شدم شهسواری درین داستان / غزا نامه کردم من این نامه نام ** به پیغمبر و اهل بیتش سلام» (ورق 4) و گاهی «کتاب غزا» یاد می کند: «توجه کند بر کتاب غزا ** الاهي الاهي که آن مقتدا / بخوانند چون این کتاب غزا ** بسامع بجامع عطا کن عطا» (ورق 72). غزانامه مشتمل است بر دو داستان و چهل مجلس در وحدت و نعت حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) و حضرت علی (علیه السلام)، و چگونگی شهادت امام حسین علیه السلام و یاران وی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9680
آغاز: بنام کرام خدای جهان ** محیط زمین لنگر آسمان؛ انجام: غزای حسین شاه دین شد تمام ** به صلواة آل محمد سلام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1301ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، 72گ، اندازه: 22×16سم [ف: 9 - 203]
qazā-ye amīr-al-mo'menīn
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1163/5
با فضل و مسلمان شدن او؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7- 137]
qazal
از: اشرف زاده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18276/15
آغاز: تجلی شوق دیدارک نبی مست ایلدی حیران ** انا الحق سرینی جانم انکجون قلمدی بنهان؛ انجام: صنور لر اشرف او غلیم نه رومیم نه ازنیقی ** بنم اول دائم الباقي کورندم صورتا انسان
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 21/3×16/5 سم [ف: 50 - 100]
qazal
غیر همانند:
آغاز: آغاز غزل اول: اینخرقه چند باره ما دوختنی نیست ** چون زهد درو هست چرا سوختنی نیست؛ آغاز غزل دوم: ای شیخ ریا پند تو آموختنی نیست ** در سینه ما مهر تو اندوختنی نیست
خط: نستعلیق، کا: سید میر باقر حسینی، تا: با تاریخ 1294ق؛ 1ص (86)، 16-14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2- 93]
آغاز: من که در صورت خوبان همه او می بینیم ** تو مپندار که من روی نکو می بینم
خط: شکسته و سیاق، بی کا، بی تا؛ با تاریخهای متفاوت از 1297ق تا 1339ق؛ 1ص (81ر)، اندازه: 21×11سم [ف: 20 - 585]
qazalān-ol hend
آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح، 1116-1200 قمری
āzād-e belegrāmī, mīr qolām--alī ebn-e nūh (1705 1786)
تاریخ تأليف: 1178ق
وی نخست در سال 1177ق کتابی به عربی نوشت به نام «سهجه المرجان» در چهار مقصد که فهرست آن (بنا بنوشته دیباچه این ترجمه) این است: مقصد 1. ذکر هندوستان بهشت نشان از کتب تفسیر و حدیث؛ 2. احوال علماء هند - آنان که صاحب آثارند؛ 3. بعضی از صنایع بدیع هندی و مکمل علم بدیع عربی با صنایع بدیع هندی؛ 4. فن نایکاهید که ماهیتش به جای خود بیان شود. سپس، به درخواست دو تن از دوستان نزدیکش میر عبدالقادر اورنگ آبادی متخلص به مهربان و صدیق لاله لچهی متخلص به شفیق، در 1178ق دو مقصد اخیر این رساله را به فارسی ترجمه کرد و «غزلان الهند» نام نهاد. این ترجمه دارای یک مقدمه» و دو «مقاله» است: مقاله 1. بیان صنایع بدیعی در چهار فصل»: 1) تعریس صنایع هندی، 2) صنایع مخترعه مؤلف (از قبیل تفأل، وفاق، نذر، الغضب، کلام الروح، الخارق و جز اینها)، 3) در نسخه ما موجود نیست، 4) در بیان سه صفت قدیم (دارای سه عنوان الزهرة، البينات و دائرة التاريخ)؛ مقاله 2. بیان نایکاهید، شامل چهار «فصل»: 1) بیان معشوقات مستخرجه هندیان (در این فصل زنان به شش قسمت تقسیم شده و در هر تقسیم دارای اقسامی از قبیل صالحه، طالحه، مستنکره، مختفیه، غافله و نظائر آنهاست)، 2) بیان اقسام معشوقات مستخرجه مؤلف، 3) اقسام عشاق برآورده هندیان، 4) ذکر عشاق، برآورده مؤلف.
مؤلف از اشعار خود و شاعران بسیار به گواه آورده مانند: خواجه کلام اندجانی عشرتی صفاهانی، اثر شیرازی، حرف اصفهانی، حیاتی گیلانی، حلمی اردبیلی، قضای نوری اصفهانی، تقیا اصفهانی، رشکی همدانی، آقا بانی نهاوندی، قزلباش خان امید همدانی، برهمن گرجی، عناية الله سبزواری، قیلان بیک، کم گو کشمیری، آصفی لولی، شکیبی صفاهانی، غنی کشمیری، سهیلی، عظمه الله بیخبر بلگرامی عبداللطیف خان تنها، میرزا ابراهیم همدانی، مقیما تهرانی، باقیا کاشانی، جانی مقلد بخاری، دوستان کرجی، شکری همدانی، شبیری لاهوری، رفیعی کاشی، میر زکی الدين رازی، وجدان شهرندی، شفیق اورنگ آبادی، کاظم لولی، ملا حیدر کلوج، حاج اسماعیل قزوینی، میرزا شرفخان قزوینی، فضلی حر دوبانی میرزا شرفجهان (یا) شرفخان قزوینی، افسری کرمنی و فاهروی، میرزا باقر وزیر فرحی، حکیم شفای صفاهانی، غافلا طالقانی، آفرین لاهوری، باقیا ثانی، علی قلی خان، سلطان، حسن شهری، شعله اردستانی، سید صلابت خان، سید ملکی تویسرکانی، ایمای اصفهانی، شیخ عبدالسلام پیامی، ذوقی فتونی یزدی، طوقی تبریزی، میرزا حسابی نظیری، غنیمت کنجاهی، صانع بلگرامی، بینش کشمیری، واقف تبالوی، زکی همدانی، نواب ناصر جنگ، شهید، میر صیدی طهرانی، امیر نجف بلگرامی، فطرت قمی، مطلع مترانی، شبیری سخاوندی، موسی رضا همدانی، شرف مازندرانی، دانش مشهدی، شیخ علینقی کمره ای، فتحی اردستانی، میر شمس الدين فقیر دهلوی، نسیم یزدجردی، سید صلابتخان، آرزوی اکبر آبادی، عرشی یزدی، کوکب ماوراء النهري، محمد عارف بلگرامی، حالتی ترکمان قزوینی، غیری فیروز آبادی، آذری اسفراینی، نسبتی تانسری، حلمی اردبیلی، ادهم ترکمان بیتاب کراتی، جلال اسیر، امیر نظام شیرازی، ذکاء بلگرامی، امیر خان انجام، تابع قمی، وحید قزوینی، امیناء نجفی، افضل آله آبادی، میر افضل ثابت، حکیم الهي قمی، کرمی کاشی، شیخ سعد مسیحی عاقل شاه جهانابادی. در دیگر بخش ها نیز از اشعار شاعران معروف و غیر معروف و نیز از سروده های خود به گواه آورده است. مؤلف در پایان کتاب (ذیل فصل 4 از مقاله 2) سرگذشت خود را به اجمال یاد کرده و به طور خلاصه آن این است در یکشنبه 25 صفر 1110ق [که این تاریخ با آنچه تراجم نوشته اند مغایر است] در محله میدانپوره واقع در بلگرام تابع صوبه «اوده» از سرزمین یورپ متولد شده و نسبتش به عیسی بن زید بن علی بن الحسين (علیه السلام) مقلب به «موتم الاشبال» می رسد و دایی او سید محمد میربخش و وقایع نگار پادشاه دهلی بود، و نزد این چند تن درس خوانده است: میر طفیل محمد، میر عبدالجلیل (استاد لغت و حدیث و سیر نبوی و فنون ادب)، میر سید محمد فرزند میر عبد الجليل (عروض و قوافی)، شیخ محمد حیات (که در مدینه صحیح بخاری تدریس می کرده)، شیخ عبدالوهاب طیطاوی (که در مکه علم حدیث از او فراگرفته). وی دست ارادت به میر سید لطف الله بلگرامی داده به شاه جهان آباد اکبر آباد، اله آباد و دکن و سیوستان و حجاز سفر کرده و در اواخر زندگی خویش (سن 63 سالگی) که این کتاب می نوشتند در اورنگ آباد اقامت داشته است.
آغاز: (بسمله) سر آمد محسنات کلام ستایش صانعی که خلوت کده تنزیه را وجود او نواخت. و نگارخانه تشبیه را نزول او مزین ساخت و بدیعترین صنایع اقلام درود بر مرسلی که بیان کامل عیار را با نسخه بر سنجید و شعر بلند بر کشید ... اما بعد التماس فقیر آزاد حسین واسطی بلگرامی شنیدنی است و گوهر چندی که بر یاران عرض میکند خریدنی که این خادم آستان سخن؛ انجام: در دار الامن اورنگ آباد گوشه گیرم و از خاک آستان فقر سرمه کش دیده ضمیر عمر تنک مایه بشصت و سه کشیده و آفتاب زندگی بلب بام رسیده حقتعالی خاتمه بخیر گرداند و پروانه بی بال پر را بشعله دیدار رساند.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امتیاز علی بن شیخ بهوتی بلگرامی، تا: 1247ق؛ مصحح؛ مهر: «کتابخانه سید علی اصغر بلگرامی» (بیضی)، «ابن علی»؛ 73گ، 17 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 1 - 408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید عبداللطیف، تا: 1257ق؛ قصیده ای از «اسیر»؛ مهر: میرزا تیمورشاه (پسر جهانگیر نوه اکبر شاه)، فتحعلیشاه، سکه نادرشاه، سکه شاه عالم؛ تملک: حکیم محمد نورالدین؛ جلد: تیماج، 160ص، 13 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 10 - 670]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید محمد جلال الدين، تا: 22 جمادی الثاني 1319ق؛ 50گ، 19 سطر (16×7)، اندازه: 13×12/5 سم [ف: 16-574]
qazal dar madh-e amīn-od-dowle
از: عبدالله طاهر، در 5 بیت.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 11047/3
آغاز: شرف رکاب امین دولت ایران باستانة ** یزهو بنور ساطع في کل ایران
انجام: یا امین الملك کا فخر الورا یا من اذا جائة ** المستنجد المظلوم في الانجاد جادانا
خط ثلث معرب، بی کا، تا: 1273ق، جا: مصر؛ مجدول؛ انجامه: «مادحکم احقر السادة الحسينية عبدالله طاهر امین تجار دولت علیه ایرانیه مقيمة بدالدیار بالدیار المصرية سنة 1273 ص 20 [شاید منظور 20 صفر باشد]»؛ 1گ، 15سطر (24×8)، اندازه: 22/5 ×29سم [ف: 20 - 594]
qazal-e sa'dī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/45
خط: نسخ کهن معرب، کا: محمد تقی ذاکر قزوینی ولد مرحوم مشهدی سلطان، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج، مذهب، 1ص (93 ر)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2 - 734]
غزلیات- دیوان مظهر کشمیری
qazalīyyāt
حافظ شیرازی، شمس الدين محمد، - 792 قمری
hāfez-e šīrāzī, šams-od-dīn mohammad (- 1390)
آغاز: الا یا ایها الساقي ادر كأسا و ناولها ** که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکلها؛ انجام: این شامل علمدار خط مشکینست ** وین صبح حبیبست کش روی چه مهست شامل غزلیات حافظ به ترتیب حروف تهجی و رباعیات او است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع ابن سمیع تویسرکانی، تا: 10 محرم 1216ق؛ جلد: تیماج ساغری، 280گ (18ر-297ر) [ف: 19-609]
آغاز: کنون که در چمن آمد گل از عدم بوجود ** بنفشه در قدم او نهاد سر بسجود، انجام: محتسب داند که حافظ عاشق است ** واصف ملک سلیمان نیز هم غزلیات حافظ با حرف «د»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 2گ (17ر-18پ)، 12-16 سطر (21611)، اندازه: 25×15سم [ف: 19 - 540]
qazalīyyāt
فیض قمری
کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 1680)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23829
آغاز: تا نکند ... نانم سزاوار نیست تا متصرف بنقص نباشد تمام نیست؛ انجام: فیض از این مرحله کاین منزل آسایش نیست ... ساغری
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا [رایانه]
qazalīyyāt
تفرشی خسروی، محمد علی بن اسماعیل، ق14 قمری
tafrešī ×osravī, mohammad alī ebn-e esmāʻīl (- 20c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10954/10
بی کا، بی تا، 4گ (28ر -28پ، 38ر-40ر) [ف: 20 - 540]
qazalīyyāt-e adīb-e golpāygānī
ادیب زاده، محمد بن محمد باقر، - 1349 قمری
adīt zāde «mohammad ben mohammad bāqer (- 1931)
مجموعه ای از غزلیات ادیب گلپایگانی است حاوی شش غزل که نخستین آنها در مدح دبیر حضور سروده شده است. ادیب زاده در اوان کودکی همراه خانواده به تهران عزیمت نموده و
به تحصیل پرداخت وی به جز تحصیلات و آگاهی از علوم
جدید و کلاسیک با علوم قدیم خصوصا فلسفه و حکمت نیز آشنایی داشت. وی در 26 سالگی به استخدام وزارت مالیه (دارایی) در آمد و دقیقا آشنایی با سید الحكماء لاریجانی (کاتب این مجموعه نفیس که خود نیز از کارکنان وزارت مالیه وقت بوده) در همین مقطع تاریخی صورت گرفته چنان که بر اساس یادداشتی در برگ 59ر همین مجموعه آمده، ادیب زاده یک یادگاری در دفتر یادداشت سید الحكماء نگاشته است درباره ادیب زاده و اشعارش می توان به سخنوران نامی معاصر ایران: (248/1- 250) رجوع نمود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13805/12
آغاز: شرف اختر دبیر حضور ** خواهم از داور دبیر حضور / درد جانکاهی که از شبهای هجرش در دل است ** جز بدرمان وصالش چاره کردن مشکل است؛ انجام: گویند زبندگان خبر میجست ** من نیز زبندگان دیرینم / خواندم بادیب درس عشقش را ** بگشود زبان بمدح و تحسینم
خط: نستعلیق، کا: سید الحكماء یحیی بن میرزا علی محمد حسینی لاریجانی، تا: 1331ق، جا: تهران؛ در انجام برک 82 ب ابیاتی از سید الحكماء لاریجانی (کاتب) و نیز در برگ های 83ر-83پ، ابیاتی از حکیم میراز غلامعلی شیرازی، آقا جواد و کاتب، بابا طاهر و... آمده؛ 2گ (81ر-82پ)، 17 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 35 - 40]
qazalīyyāt-e hallāj
حلاج، حسین بن منصور، 234 - 309 قمری
hallāj, hoseyn ebn-e mansūr (849 - 922)
مجموعه ای از غزلیات حلاج است که در نسخه موجود تعداد 7 غزل از آن آمده است. برخی معتقدند که حلاج اشعار فارسی نداشته و چنانچه اشعار فارسی داشته نسخه ای از آن تاکنون معرفی نشده است به هر حال اشعار موجود از حلاج نبوده و از کمال الدين حسین خوارزمی متخلص به «حسین» می باشد بنگرید به جواهر الاسرار: 1/یک؛ فهرست کتاب های چاپی فارسی 3275/2).
چاپ: دیوان منصور حلاج نخستین بار در سال 1314 ق به صورت سنگی در بمبئی هند و بار دیگر به سال 1343ش به تصحیح حاج داود شیرازی مدیر و بنیانگذار انتشارات سنایی در تهران به چاپ رسیده
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13805/15
آغاز: پای خیال سست شد در طلب وصال تو **کاش بخواب دیدمی یک نفسی خیال تو؛ انجام: کشته سلطان اقالیم محبت چون حسین ** هر که از دیوان عشق دوست فرمان یافته ... ناتمام؛ خط: نستعلیق، کا: سید الحكماء یحیی بن میرزا علیمحمد حسینی لاریجانی، تا: 1333ق، جا: تهران؛ در نسخه آمده که کاتب بنا به فرموده آقا حسین خلف آقا سید محمد باقر جمارانی و در حضور آقا سید محمد کاظم کربلایی روز چهارشنبه 4 جمادی الاول سال 1334ق کتاب را نگاشته است، با قلم خوردگی، بر برگ 100پ دو غزل از شیخ الرئيس ابوالحسن میرزا خراسانی به صورت اشعاری پراکنده بین غزلیات حسین حلاج آمده که مطلع آن دو غزل چنین است: « آنانکه دوستی خدا ادعا کنند ** باید که کار در خور این مدعا کنند / بشکسته شد چون زورق هستی ببحر عشق ** باید که آشنا بمحیط فنا کنند»، و نیز اشعاری از ابوسعید ابوالخیر میرزا ابوالحسن جلوه آمده است در همان برگ نیز ابیاتی از علامه «میرزا ابوالحسن جلوه» با مطلعی چنین آمده: «دلا بشادی و اندوه دهر شادان باش ** چو گل بخون دل آغشته باش خندان باش»، در برگ 102پ: ابیاتی به عربی در مراثی حضرت اباعبدالله الحسين علیه السلام از سرایندهای ناشناس با این مطلع آمده: «یا أحباء الحسين أبكو و نوحوا للذی ** جده خیر الورى و امه خیر النساء»، نیز ابیاتی عربی از دعبل خزاعی ابیاتی از میرزا باقر خان نظمی، ضعیفه هندی دختر عالمگیر شاه آمده با مطلع: «باده نوش جان کن شه خون عاشقان نوشی ** بعد از این چو می با او میتوان زدن جوشی»، ابیاتی از شیخ احمد کاشی با مطلع: «دل تنگ و جهان تنگی و کار تنگ ** از چار سو گرفته مرا روزگار تنگ»، ابیاتی از ایرج میرزا با مطلع: «تو همان کوزه گر بوالهوسی 88 که کند کوزه بهر روز بسی»، در برگ 103 ب ابیاتی از آقا میر محمود عارف اصفهانی با این مطلع آمده: «ننگ آن خانه که مهمان ز سر خوان برود ** جان نثارش
کن و نگذار که مهمان برود»؛ 3گ (99پ - 101پ)، 18 سطر، اندازه: 15×8/5 سم [ف: 35 - 46]
غزلیات شاعران انجمن شعرای اصفهان- اشعار
qazalīyyāt-e sā’eb (mn.) = bayāz
لاهیجانی، محمد بن محمد علی، - 1354 قمری
lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī (- 1935)
وابسته به دیوان صائب تبریزی؛ صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم (1016-1086ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23281
آغاز: منتخب متفرقه از دیوان صائب؛ انجام: بهتر از و مگفته است ... محمد بن محمد علی لاهیجانی
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [رایانه]
qazalīyyāt-e ‘āšeq
تاجر همدانی، محمد تقی بن محمد علی، - 1340 قمری
tājer-e hamadānī, mohammad taqī ben mohammad ‘alī (- 1922)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15501/2
آغاز: روز گاری از پی وصلت دعا کردیم ما ** دل ز قید خویش مهرت رها کردیم ما / گرش بر بستیم خود از صحبت بیگانگان ** گوش
جان را تا بقولت آشنا کردیم ما؛ انجام: ندیده یاری از
ابنای روزگار عاشق ** به خویش از همه راه قرار می گیرد بخشی از غزلیات شاعر است که به عنوان نمونه غزلیات آمده، نام سراینده که کاتب دیوان پیشین است را در منابع موجود نیافتیم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1364ق؛ ترقيمة: تمام شد نمونه از غزلیات محمدنقی عاشق همدانی به تاریخ «نوزدهم ربیع الثاني سنه 1364»؛ مجدول؛ 3گ (32پ -34ر)، 16 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 13/5 ×21سم [ف: 39 - 331]
qazalīyyāt-e qadīm
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10896/12
آغاز: ای که انکار کنی عالم درویشان را ** تو چه دانی که چه سودا به سر است ایشان را انجام: سیلاب قضا نسترد از دفتر ایام ** اینها که تو بر خاطر سعدی بنوشتی. تمت بالخیر و العافية
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، 14گ (173ر -186)، اندازه: 16×28/5سم [ف: 20 - 473]
qazalīyyāt-e vahīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15951/4
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 101ص (112-212)، 21 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 44-152]
qazalīyyātī az vā‘ez-e qazvīnī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15951/13
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 1ص (443)، 21 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 44 - 153]
qazalī az sāqeb
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10931/9
آغاز: به مژگان گر رسد اشکم ز دریا شور برخیزد ** پی تعظیم آهم بیستون از دور برخیزد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (78ر)، سطور چلیپایی (10/5× 19/5)، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 20- 513]
qazalī az jāmī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15945/9
بی کا، بی تا، 1ص (242)، اندازه: 20×13سم [ف: 44 - 150]
qazalī az ma‘īn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16936/1
آغاز: عالم نمی از رشحه بحر کرم اوست ** آدم کف خاکی ز غبار قدم اوست.
بی کا، بی تا [ف: 47/1 - 52]
qazalī barāye dar×āst az atābak
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 11047/2
آغاز: ای فروزان اتابک ثانی که به خورشید آسمان مانی ** به غلط کردم ار چه این تشبیه که تو را نیست در جهان ثانی؛ انجام: قطع نان من از چه رو کردی که تو این فعل را نه شایانی ** جز به برهان اگر سخن نکنم بشنو گفته های برهانی ظاهرا از برهانی، در 9 بیت، در آن از قاآنی یاد می کند؛ خط: نسخ چلیپا، بی کا، بی تا؛ مجدول به شنگرف و لاجورد و مشکی؛ 8 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20 - 593]
qazalī dar vasf-e a’emme
مدح ائمه معصومین است که هر بیت یا مصراع آن ماده تاریخ پایان حیات یکی از ایشان نیز هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10931/13
آغاز: از علی گردد جلی تاریخ فوت مرتضی ** لامش از عینش نما کم یا فزا لامش به با
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص (81ر)، سطور
چلیپایی (10/5 × 19/5)، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 20- 514]
غزوات- اخبار علیه در غزوات مرتضویه
غزوات النبي- دیوان عبدی
غزوات امام علی و طال مغربی- فتح الحيدر
qazavāt-e amīr-al-mo’menīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6196
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد روایت کند جابر ابن عبدالله انصاری که چون حضرت رسالت پناه ص به پیغمبری مبعوث گردید و خلق را بطرف خداوند عالم؛ انجام: این تمثیل را فایده آنست که باید مردم عاقل با مردم ابله و نادان و احمق و جاهل هم صحبت نشود و هم سخن نشود و با طافه ی طائفه ی؟ بی عقل و ... ظرافت و خوش ؟ نکند.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد ابراهیم مورخ 1271ق» (چقه)؛ جلد: میشن، 82گ، 14-18 سطر (10×13/5 -18×15/5)، اندازه: 22/6×8 سم [رایانه]
qazavāt-e amīr-al-mo’menīn
کتاب در شرح حال و غزوات امیر المومنين علی (علیه السلام). روایاتی است درباره سرگذشت و جنگ های امیر المؤمنين با هضام و فتح قلعه های هفت گانه و دلاوری های او.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15781
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «افوض امری الى الله هو عبدالله» (بیضی)، «عبده عبدالله الحسيني» (بیضی)، «عبده الراجي محمد باقر» (بیضی)، «عبده حسن الحسني» (بیضی)، عبده الراجي محمد حسن بن محمد باقر» (بیضی)؛ 169گ، 17 -19 سطر (8-8/8×16/3 -16/5)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [رایانه]
qazavāt-e badr va honayn
منظومه کردی است در داستان جنگ های بدر و حنین در صدر اسلام که در آن از دلاوری های امیر المومنين (حیدر) گزارشاتی آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9778
آغاز: بسمله. غزای بدر و حنین: به ناوی خدا خالقی کونین ** انوسم باسی بدر و حنین؛ انجام: به مقداری ارض و به رزی سماوات ** به دیدار پاک محمد صلوات / هزاران درود و هزاران سلام ** زما بر محمد علیه السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 45گ، 11 سطر، اندازه: 13/5 ×21/5سم [ف: 31 - 86]
qazavāt-e payāmbar va hazrat-e 'alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27343
آغاز: بجانب فرنگی گذاشته اند چون بیک فرنگ رسیدند پادشاه را از آمدن پسر خبر دادند؛ انجام: به مدینه و هر چه دیده و شنیده بود بخدمت آن حضرت ... و نقل نمود ... سنه 1248
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
qazavāt-e soltan salīm
قاضی زاده، کبیر بن اویس، ق 10 قمری
qāzī-zāde, kabīr ebn-e oveys (- 16c)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 170 بخش 3 و 171 بخش 3
نسخه اصل: سلیم آغا 1825.
دو جلد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: سلیم آغا؛ 239گ [ف: - 121]
gazawāt-u ‘abd-ur-raḥmān ibn-i muhammad al-umawī (urjūza)
ابن عبد ربه، احمد بن محمد، 246 - 328 قمری
ebn-o ‘abde rabbe, ahmad ben mohammad (861 - 941)
منظومه ای در غروات عبدالرحمن بن محمد از خلفای اموی در اندلس که از غزوه سال 301ق آغاز می شود و به سال 322ق پایان می یابد.
چاپ: این اثر در دیوان چاپ شده ابن عبد ربه الأندلسي به تحقیق دکتر محمد تونجی (ص 177-200) آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8262/19
آغاز: بسمله. سبحان من لم تحوه اقطار ** و لم تکن تدر که الابصار؛ انجام: و امن القفار من ایجاسها ** و طهر البلاد من ارجاسها
خط: نسخ، کا: احمد وقار شیرازی، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 6گ (171پ - 176ر)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2 - 40]
qazve (manzūm)
تهران؛ رجائی زفره ای، محمد حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: از غزوه بصره: بیفتند ز رنگ و صفات و عیار ** چگونه بود با دم ذوالفقار؛ غزوه صدف: الا ساقی جام مینا زده ** بیار و بیار و بیار و بده
بی کا، بی تاب 46، 16 سطر [میراث اسلامی: 10 - 749]
gazwat-u takrit li-ali ibn-i abi-talib
عمرانی، محمد صادق بن محمد مسعود، ق 12 قمری
'emrānī, mohammad sādeq ebn-e mohammad mas-ūd (- 18c)
تاریخ تأليف: جمعه اول جمادی الاول 1157ق
رساله مختصری است در بیان داستان غزوه تکریت، که در این رساله از جنگ های امیر المؤمنين، امام علی بن ابی طالب علیه السلام دانسته شده است. در مکتبه الازهر رساله ای موسوم به غزوة مدينة تکریت» به روایت محمد بن اسحاق - صاحب سیره - موجود است. در این رساله داستان طغیان امیر تکریت و سرپیچی او از دستور امام در پرداخت جزیه، آماده شدن لشگر اسلام برای جنگ با او، مکاتبات امام با ولات نقاط مختلف در این باره و نامه امام به امیر طاغی تکریت و مسائل پیش آمده در این جنگ مطرح شده است. مؤلف در اختتامیه رساله حاضر به نام خود تصریح کرده و پایان تأليف را روز جمعه اول جمادی الاولي 1157 ذکر کرده است و پس از آن پنج بیت آورده است.
[فهرست المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية، قاهره) الجزء الثاني (التاريخ)، القسم الرابع، ص 303]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1117 عکسی
آغاز: بسمله صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله غزوة تکریت العلي بن أبي طالب کرم الله وجهه و رضی عنه آمین آمین، الحمدلله الملك الفتاح و بیده المفتاح صلی الله علیه سیدنا محمد ما اشتق فجر ولاح و علی آله و صحبه و أهل بیته الذين هم (؟) نجم الملاح و ذلك انه ولی علی بن أبي طالب رضی الله عنه الخلافة بعد عثمان ابن عفان؛ انجام: یعلمهم القرآن و شرایع الاسلام و رحل الامام و الصحابة رضی الله عنهم سالمین غانمین حتی بلغوا الكوفة و رحل کل أمير الى بلده بالغنيمة و السلامة کتبنا الغزوة بحمد الله و حسن عونه و تأييده ...
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی کپنهاک؟؛ خط: مغربی، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 1 جمادی الاول 1157ق؛ 38ص، 15 سطر [عکسی ف: 3 - 246]
qazve-ye jamal va seffin
خیالی اصفهانی، محمد حسین، ق13 قمری
×īyālī esfahānī, mohammad hoseyn (- 19c)
منظومه ای است، چون حمله حیدری بر وزن «بحر تقارب» متأسفانه به شرح حال ناظم، دست نیازیدیم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14298/2
آغاز: سپاس و ستایش خدا را سراست **که خلاق ارضین و هم نه سمامت؛ انجام: دگر نیز از حق درود و سلام ** با رواح احمد (صلی الله علیه و آله) و آل کرام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 36گ (6-41)، 22 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 36 - 128]
gazwat-u hign-il gurab
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1179/13
آغاز: بسمله .. قصة غزوة حصن الغراب و کیف فتحه أصحاب رسول الله صلی الله علیه و سلم ... حدثنا الحسن البصري رحمة الله علینا و علیه قال صلی بنا رسول الله صلی الله علیه و سلم ذات یوم صلاة الصبح فلما فرغ من صلاته؛ انجام: و حسن اسلامه و کان هذا بقدرة الله العظيم و الحمدلله و صلی الله علی سیدنا محمد خاتم النبيين و امام المرسلين ...
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، ش 1656؛ خط: مغربی، کا: عبیدالله محمد بن محمد بن علی بکری، تا: با تاریخ 1006ق، 9 ص (118-126) [عکسی ف: 3 - 405]
qazve-ye ×eybar
خیالی اصفهانی، محمد حسین، ق13 قمری
×īyālī es fahānī, mohammad hoseyn (- 19c)
تاریخ تأليف: 1270ق
منظومه متوسطی است، در توصیف جنگ خیبر و ذکر مناقب حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) این منظومه، همانند سایر منظومه ها، از قبیل حمله حیدر بوده و بر وزن «بحر تقارب» ساخته شده است. از حال مؤلف، اطلاعی در دست نداریم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14298/1
آغاز: بذات خداوند بیچون و چند ** که گردد با مرش سپهر بلند؛ انجام: درود و سلام فزون از کلام ** بارواح احمد و آل کرام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 6گ (1-6)، 22 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 36 - 127]
gazwat-uz zabarqān
بکری، ابوالحسن
bakrī, abo-ol-hasan
چاپ: این کتاب در مصر به سال 1280 ق به عنوان مجهول المؤلف، چاپ سنگی شده است.
[معجم المطبوعات العربية و المعربة 2010/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1179/11
آغاز: بسمله ... غزوة الزبرقان قال أبو الحسن البكرى رحمة الله علیه قال الرواية هکذا الحديث عن عبدالله بن سلام عن الوافدين و جمیع الرواة و المشايخ الثقات رحمة الله علیهم حدثنا صالح بن منصور عن محمد بن اسحق عن ابن عباس رضی الله عنه قال فلما رجع رسول الله صلی الله علیه و سلم من بعض غزواته مویدا؛ انجام: و اغر بالنصر عینیه. و هذا ما انتهی الينا من حدیث غزوة الزبرقان بن بدر علی التمام و الكمال ..
نسخه اصل کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، شماره 1656؛ خط: مغربی، کا: عبید الله محمد بن محمد بن علی بکری، تا: اواخر رجب 1006ق؛ 33 ص (78-110) [عکسی ف: 3 - 404]
gazwat-u satīḥ-il gassānī al-aswad wa āl-i gassān
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1179/12
آغاز: بسمله ... هذا کتاب فیه غزوة سطیح الغساني الأسود و آل غسان و هم عباد النار لعنهم الله و کیف غزاهم الامام علی رضی اله عنه و کرم وجهه مع اولاده الحسن و الحسين اولاد فاطمة رضی الله عنه بنت رسول الله صلی الله علیه و سلم و اخوهما محمد بن الحنفية رضی الله عنهم أجمعين قال صاحب الحديث لما اراد الامام علی بن ابی طالب أن یغزو الغسان و کانوا یعبدون النار و ملکهم سطیح الغسان کتب كتابة یقول فیه بسم الله الرحمن الرحيم هذا کتاب من علی بن ابی طالب الى عمال خراسان و ارض اليمن اما بعد اذا وقفتم علی کتابی هذا؛ انجام: ففرح أهل الكوفة بسلامة الامام و سلامة جیشه و استغنوا غنی لافقر بعده بحمدالله و شکره و الحمدلله علی ذلك، کمل بحمد الله و حسن عونه و صلی الله علی سیدنا و نبینا و مولانا محمد و علی آله و صحبه ...
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، ش 1656؛ خط: مغربی، کا: عبید الله محمد بن محمد بن علی بکری، تا: با تاریخ 1006ق؛ 18ص (110-117) [عکسی ف: 3 - 405]
qazvat-ol mojāhedīn = jang-nāme-ye ‘alī
محمد قاسم
mohammad qāsem
داستان جنگ هظام و جمیل بن کثیر و جنگ جمیل و علقمة بن الحجاب و عباد بن بشیر است و باید از داستان های متداول روزگار صفویان باشد. مؤلف در پایان از خود نام می برد و می گوید که من بی سند و مدرک این کتاب را ننوشته ام بلکه رساله عربی محمد صالح بحرانی را به فارسی در آورده ام. پیش از آن عنوان «صف نهم در فرار هنگام و تعاقب امام» است.
آغاز: بسمله. آورده که در حوالی شهر یمن شهری بود وسیع [فهرستواره منزوی 307/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 818
آغاز: برابر؛ انجام: به عرض این حضرت رسانیده اند
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج مذهب، 171گ، 18 سطر (17×9)، اندازه: 17×27سم [سنا: ف: 2 - 67]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 530
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 198]
الغسل- وجوب الترتيب في الغسل بین الاعضاء
al-ġusl
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله علی محمد خاتم ... و انا اذکر في کتابه هذا الجنس الثالث و ما فیه من اللعلة و هو الأحجاب؛ انجام: فان اردت تلیینه فالتمس بقية الباب مقاله شصت و یکم است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (69ر - 70پ)، اندازه: 23/2×15/6 سم [ف: 6- 450]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و سلم. قد سبق لنا ستون كتابة استوفینا الذكر فیها للخمسین جمیعا و انا ذاکر في کتابه هذا الجنس الثالث و ما فیه من اللعلة و هو الاحجار فابین ذلك و اشرحه؛ انجام: و پشوی حتی نزول النفظ عنه ثم یمتحن بعد ذلك بالسبك و یستعمل في الأعمال فان اردت تلیینه فالتمس بقية الباب.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ 3گ
(136- 138)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 22/3×13/7 سم [ف: 29/2 - 619]
al-ġusl (r.-un fi)
احسائی، صالح بن زین الدين، ق13 قمری
ahsā'ī, sāleh ebn-e zayn-od-dīn (- 19c)
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 67/3
آغاز: بسمله و بعد فیقول الفقير .. فقد سالنی بعض الاخوان في الله آن اضع له اليسير فیما یترتب علیه غسل الجنابة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: فرزند مؤلف (علی بن شیخ صالح)؛ جلد: تیماج، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 133]
al-ġusl (k.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24008
آغاز: هو العلى العالي. بسمله. الحمدلله في غسل الاموات؛ انجام و قد وقع الفرغ منه في یوم الجمعة سنه 1263
خط: نسخ، کا: نرعاوی، طاهر، تا: 1263ق [رایانه]
al-ġusl = taqrīrāt fi-1 gusl
رساله ای استدلالی در مسائل غسل با نقل گفتارهایی از گذشتگان چون: محقق کرکی، جواهر الكلام محمد حسن بن باقر نجفی (- 1266 ق)، ریاض المسائل و غیر آن. این رساله تا پایان مسائل غسل جنابت را دارد و در انجام، نانوشته مانده است و احتمالا تقریرات درس یکی از عالمان باشد و در آغاز رساله نخست در همین نسخه با خطی غیر اصل چنین آمده: «تقریرات في الغسل».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15020/2
آغاز: الغسل فهو بالضم في الاصل اسم مصدر کما في الجواهر ثم في لسان الش او المتشرعة الى افعال خاصة؛ انجام: ثم یغتسل ثانية، هذا تمام الكلام في الجنابة و أما الحيض ... انجام نانوشته مانده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 یا اوایل قرن 14؛ مصحح، محشی خط او؛ 62گ (113-174)، 17 - 19 سطر (18×11)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 38 - 27]
al-ġusl-ul irtimāsī
حسینی واعظ، محمد اسماعیل، ق 12 قمری
hoseynī vā‘ez, mohammad esmā'il (- 18c)
با استدلال به اطلاق آیه شریفه و احادیث و اقوال فقها و اجماع ثابت کرده که با غسل ارتماسی، ترتیبی ساقط است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21062
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد اعلم انه لا خلاف بین اصحابنا الامامية رضوان الله علیهم في سقوط الترتيب في الغسل بالارتماس؛ انجام: مع ان الوجوب من اعظم الأحكام الشرعية فکیف یثبت بالاحتیاط تذکر.
خط: نسخ، کا: حسینعلی، تا: ربیع الأول 1357ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 8گ، 23-24 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 484] و [ف: 20-362]
غسل الامام- المتولي لغسل الامام
al-ġusl-ut tartībī wa-l irtimāsī
موسوی، محمد حسین بن محمد، ق13 قمری
mūsavī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 19c)
فقه استدلالی در تقسیم غسل به دو حالت ترتیبی و ارتماسی و این که اصل ترتیب است و این که سخنی در رجحان رعایت ترتیب نیست بلکه سخن در این است که آیا رعایت ترتیب واجب و شرط صحت است یا خیر؟
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11327/4
آغاز: مسالة اعلم أن للغسل کیفیتان اجماعیتان عند الاصحاب رضوان الله تعالی علیهم؛ انجام: و هذه الروايات کلها و اضحة الدلالة علی عدم وجوب الامرار و الصب
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (11-14)، 24 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 28 - 521]
ġusl-ut tawb
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 1569/14
بندی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 913ق؛ 2ص [ف: 5 - 295]
غسل الجمعة- وجوب غسل الجمعة
usl-ul jum'a hal yaqa'u badalan 'an-il janabaفي
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
حاشیه ای است کوتاه بر گفتاری از شیخ صدوق در کتاب «من لایحضره الفقيه» و این که آیا غسل جمعه بدل غسل جنابت واقع می شود یا نه چون در نسخه های کتاب مذکور اختلاف است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 194/8 و 713/8 عکسی
آغاز: قوله في کتاب من لایحضره الفقيه و یجزی الغسل للجمعة کما یجزی للزواج، اقول اختلفت النسخ في ضبط هذه الكلمة؛
انجام: و حاصلة انه لا فرق غسل الجنابة و غسل الجمعة في الكيفية الا مجامعة الوضوء لغسل الجمعة دون غسل الجنابة.
خط: نسخ، کا: محمود بن عبد السلام مفتی بحرانی، تا: 1108ق؛ 2 گ (47ر -48پ)، 18 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 1- 276] و [عکسی ف: 2 - 368]
غسل الجنابة- وجوب غسل الجنابة و غیرها لغیرها
ġusl-ul janāba
محقق حلی، جعفر بن حسن، 602 - 676 قمری
mohaqqeq-e hellī, ja'far ebn-e hasan (1206 - 1278)
رساله ای است تحقیقی و استدلالی در مسأله غسل جنابت که ابتدا به ذکر اقوال علما در این باره پرداخته و سپس با ذکر ادله پاسخ می دهد. در منابع و فهارس چنین اثری معرفی نشده است. ظاهرا جزئی از مسائل مصریه» و «مسائل عزیه» (هر دو از حلی و
تقریبا در همین موضوع نیز نمی باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 39640
آغاز: بسمله. مسئلة في انا الجنابة موجبة للغسل أم لا إختلف علماء اصحابنا رضوان الله علیهم في هذه المسألة فذهب؛ انجام: الى وقت دخول الصلوة الظهر اولی. اخری و هذا الحمدلله ظاهر لمن تأمله و تدبره و نظر فیه بعین الانصاف والله الموفق للصواب ... تسلیما کثیرا.
خط: نسخ خوش، کا: محمد محسن بن محمد حسین خاتون آبادی اصفهانی، تا: 1104ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 3 گ، 17 سطر، اندازه: 12× 20/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 484]
al-ġusl ma‘a-l balal-il ×ārij ba'd-a-h aw-il wudū’ (r.-un fi)
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
×ājā'ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn (- 1760)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8721/4
آغاز: الحمدلله ولی النعماء؛ انجام: و به نختم الكلام حامد الله علی الاتمام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ وگ (67پ -75پ)، ابعاد متن: 15×8، قطع: ربعی [ف: 17 - 204]
التهذيب / فقه، شرح حدیث / عربی
al-ġusl ma‘a-l ×awf-id darar fi ×abar-i abī “abd-il-lāh fi-t tahdīb
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
×aju'i, mohammad esma'il ebn-e hoseyn (- 1760)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1606/24
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن میرزا محمد، تا: 1247ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ 3گ (272پ - 274ر) [ف: 5 - 306]
al-ġusl min-al janāba wājib-un nafsī
بحثی است استدلالی در این که غسل جنابت واجب نفسی است نه واجب تبعی به جهت نماز و روزه و طواف و حج و جز اینها، در این بحث بیشتر نظر به گفته قطب راوندی دارد که در کتابش «احکام النيات في جمیع العبادات» وجوب تبعی غسل را اثبات می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1383/1
آغاز: الحمدلله و کفی ... قال الشيخ السديد قطب الدين ابو الحسين سعید بن هبة الله الراوندي طاب الله ثراه، انجام: لیس کما ینبغی علی ما فهمناه و هما أعرفا بما قالا. و حیث انتهینا إلى هذا المقام فلیکن آخر الكلام حمدالله الملك العلام ..
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 4400 (فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشتربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید 763/2- 766)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 رمضان 1058ق؛ جلد: تیماج، 41گ (1پ - 41پ)، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 4 - 156]
qosl-e meyyet
مقصد اول رساله ای در بیان احکام غسل میت است که شش فصل» دارد. مؤلف تفصیل مباحث را به کتاب «دلایل العباد» خود ارجاع می دهد. احتمالا مبحث اغسال از رساله عملیه «هداية الأنام» مؤلف باشد. مباحث این رساله با مبحث غسل «زبدة المسائل» مؤلف متفاوت است. عناوین فصول آن عبارت است از: 1. بیان متعلق غسل؛ 2. احکام حالت احتضار؛ 3. اولی غسل میت است؛ 4. کیفیت غسل؛ 5. کفن میت؛ 6. بیان جریدتین.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6137
آغاز: مقصد اول در بیان احکام غسل میت است و درین مقصد استطرادا اشاره ببعضی از احکام اموات می شود؛ انجام: و این غسل مثل سایر اغسال واجب لغیره است و واجب نفس نیست که بمحض حدوث این حدث واجب شده باشد تمام شد و السلام
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم، تا: 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛
مصحح، با نشان بلاغ؛ جلد: تیماج، 13گ (129-141)، 24-27 سطر (14×5)، اندازه: 11×16/5 سم [رایانه]
al-ġusl wājib-un nafsī aw gayrī
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1290/8
آغاز: اختلف العلماء في أن الغسل واجب نفسی او غیری بی کا، بی تا؛ برگ، اندازه: 21×14سم [ف: 3 - 76]
qosl va namāz-e meyyet
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
آغاز: بسمله، بدان ارشد کی الله که اولا برای غسل میت جائی مهیا باید کرد که سرش پوشیده باشد ...
انجام: و در هر کدام از دین و عمل که به او بدگمان باشند بی اقتدا تنها و فرادی نماز کردن بهتر است.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: محمد بن عبد الفتاح، شهریور 1317؛ 5 گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 20- 362]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن خواجه علی انصاری، تا: 1107ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (41ر -45ر)، 15 سطر (14×8)، اندازه: 29×12سم [ف: 16 - 426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1108ق؛ واقف: محمد بن عبد الفتاح، شهریور 1387، جلد: مقوا، 19 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 5 - 489]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 21 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 3 - 113]
qosl-hā-ye se-gāne
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16088/4
آغاز: بسمله. فصل اول در بیان غسل حیض و احکام آنست و آن مشتمل بر دوازده مقصد مقصد اول بدانکه خون حیض خونی است؛ انجام: بقصد نماز قضا بعمل آرد روزه و غسل او صحیح خواهد بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 20گ (132 - 51پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 44 - 243]
ġusl-u yawm-il jum'a wa-1 jahr fi Zuhr-i yawm-il jum'a
شیرازی، عبد النبي بن محمد مفید، - 1192 قمری
šīrāzī, 'abd-on-nabī ebn-e mohammad mofīd (- 1778)
پاسخ به دو سؤال است که شخصی از مؤلف پرسیده: غسل روز جمعه و حکم جهر در نماز ظهر روز جمعه برای کسی که نماز جمعه نخوانده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فقد سألتني أيها الأخ الفاضل وقفك الله لمرضاته عن غسل الجمعة و عن الجهر في ظهر یوم الجمعة لمن لم یصل الجمعة ...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 29گ (83پ -111ر)، اندازه: 10×15/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 90]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 30گ (17 -46)، اندازه: 22×35سم [نسخه پژوهی: 3 - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: لقوله في حسنة زرارة اجمع بصرك ولا یرفعه الى السماء و كراهة التفحيص برواية مسمع عن ابی عبدالله عن آبهائهم علیهم السلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 35گ (21پ -55پ)، 12 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 3 - 579]
gašyat-un nabī wa fawā’id-un mutifarriqa
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer mohammad akmal (1707 - 1791)
این رساله شاید از وحید بهبهانی باشد که بیشتر رساله های مجموعه از اوست.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2125/11
آغاز: وجدت بخط الاستاد الاستناد ... دام ظله العالي في کمال الدين سئل الصادق (علیه السلام) عن الغشية التي کانت تأخذ النبي؛ انجام: في ترجمة عقبة بن بشیر في ذیل حدیث و اما قولك ... و عسی ان
لا تنال من دنیاهم شیئا بی کا، تا: 1270ق؛ 11ص (198-208) [ف: 11 - 338]
الغصب - فقه الشافعية
al-gasb
عاملی غروی، جواد بن محمد، 1152؟ - 1226 قمری
‘āmelī qaravī, javād ebn-e mohammad (1740 - 1811)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1118/5
آغاز: اذا غصب غاصب خمرا هل یضمنه ام لا. اقول هذا متصور علی اقسام. بیانه بان الغاصب و المغصوب منه امادمیان او مسلمان او مختلفان؛ انجام: و من قبیل ذلك دعوی وارث العبد بعد موته رقامع المولي. تم الغصب ناقصا و علی اتمامه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 29گ (282ر - 310پ) [ف: 5 - 1900]
al-gasb
مازندرانی، محمد ابراهیم
māzandarānī, mohammad ebrāhīm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18882
کا: حسین بن محمد علی، تا: 1259ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21×30/5 سم [رایانه]
al-gasb
آل کاشف الغطاء، حسن بن جعفر، 1201-1262 قمری
al-e kasef-ol-qata', hasan ebn-e ja'far (1787 - 1846)
رساله ای کوتاه و استدلالی در مقوله غصب که با استفاده از آیات و روایات و نظر به اقوال و آراء فقها نگاشته شده و به گفته صاحب الذريعة این رساله جزیی از کتاب معروف مؤلف موسوم به «انوار الفقاهة» نیستند.
[الذريعة 57/16]
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 2213/1
آغاز: بسمله وبعد فیقول الاحقر حسن بن شیخ جعفر هذا کتاب الغصب نسئل الله تمامه وفیه امور احدها دل الكتاب و السنة و الاجماع بقسمیه علی تحریم الغصب و ترتب الضمان علیه في الجملة؛ انجام: ثم أن هذه الشركة هل هی شركة واقعية او ظاهرية الظاهر انها في الممتزج واقعیه في غیره من المختلط ظاهرية فلو امکن اليه بعد ذلك او بتمیز انفسخت الشركة من حینها مع احتمال انفساخها من اصلها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 25گ، 22 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 4 - 1426]
al-gasb
تهرانی، محمد جعفر بن محمد حسین، ق13 قمری
tehrānī, mohammad ja'far ebn-e mohammad hoseyn ( 19c)
از متن و حواشی این اثر بر می آید که او شاگرد صاحب جواهر بوده است.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 771/5
آغاز: اعلم أن المسائل الفرعية المدونة في الكتب الفقهية علی اقسام اربعة کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ به نشان خط خوردگی اصل است؛ 52گ، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 20]
al-ġaşb = š.-u šarāyi'-il islām
رشتی، حبیب الله بن محمد علی، 1234 - 1312 قمری
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
وابسته به شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602- 676)
استدلالی و مفصلی است با عناوین «التقاط، التقاط» در سه «مقصد»: 1. بیان المراد به في المقام و ذکر اسبابه؛ 2. أحكام الغصب؛ 3. اللواحق.
آغاز: کتاب الغصب و الكلام في موضوعه و احکامه و اللواحق - فقیه مقاصد - المقصد الأول في بیان المراد به
انجام: الى ان یعلم خلافه و هو واضح والله العالم بحقایق الاحكام و له الحمد اولا و آخرا کاتب نوشته تم کتاب الغصب و یتلوه کتاب القضاء
[دنا 799/7 (8 نسخه)؛ الذريعه 57/16]
آغاز و انجام: برابر
کا: شیخ علی بن حسن یاسین، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 224ص (224-1)، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 10 - 1175]
آغاز: برابر
کتاب الغصب (از اول تا آخر)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1271ق؛ 112 گ، 23 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 1- 472]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کرمانی، تا: 26 ذیحجه 1292ق؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ جلد: مقوا، 84گ، 20 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 21 - 978]
آغاز: برابر، انجام: علی موت الام ... ثم تقسیمان ترکه الام نصفین کما لولم یکون لهما و له اصلا و یکون ترکه الابن لأبيه - در فهرست ناشناس. نسخه شامل شرح دو کتاب است «کتاب الغصب و کتاب القضاء»؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1296-1226 ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 280ص، 17 سطر (11/5× 18/5)، اندازه: 15/5× 21/5 سم [ف: 2 - 42]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 1301ق؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ مهر: حاج شیخ فضل الله نوری، حسین موسوی مورخ 1296؛ جلد: تیماج، 134 گ، 21 سطر (14×8/5)، اندازه: 15×22سم [ف: 5 -352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1303ق، جا: نجف اشرف محشی با نشان «منه»؛ 111گ (1پ-111پ)، 23 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 37 - 666]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نصر الله مازندرانی، تا: 24 جمادی الاول 1303ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ جلد: مقوایی، 109گ، 20 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد صادق اصفهانی، تا: 4 رمضان 1310ق؛ 107گ، اندازه: 22×14سم [ف: 19 - 411]
al-ġaşb
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 3/ 240
آغاز: بسمله و به نستعین، حمدله، صلوات، اعلم أن الغصب في اللغة هو اخذ الشئي ظلما الخ؛ انجام: و اغلب ما ذکرت مما یشبه ذلك فهو اشارة الى مدلول بعض الاخبار الا ما صدر عنی سهوا ... تم في ليلة الثلثاغرة شهر صفر المظفر من شهور سنظ 1316 و قد استنسخه .. محمد صادق بن میرزا احمد رفسنجانی من نسخة الاصل و تم في السابع عشر من شهر الحج سنة 1318
خط: نسخ، کا: محمد صادق پسر میرزا احمد رفسنجانی، تا: 22 رجب 1318ق؛ جلد: مقوایی، 171گ، 32 سطر (24×12)، اندازه: 35×21/5 سم [ف: 1- 239]
al-gasb = kasf-ul gita'
اصفهانی، ابوالقاسم بن عبد الرزاق، - 1384 قمری
esfahānī, abo-l-qāsem ebn-e ‘abd-or-razzāq (- 1965)
رساله کوتاهی است در مسائل غصب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15239/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فیقول المفتقر الى ربه الغني ... ان هذه جملة مما یخطر بالبال في کشف الغطاء عن اسرار طائفة من المسائل المتعلقة بالغصب؛ انجام: فلا حاجة ح الى اقامة البرهان لما یشهد علیه الوجدان و اما النقل این نسخه، فقط شامل دو برگ می باشد و به صورت ناقص، رها شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با قلم خوردگی؛ 2گ (128-129)، 20 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: -691 - 38]
al-gasb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14328/1
آغاز: الحمدلله ... و بعد فهذه وجيزة متعلقة بالغصب ... قوله قده کتاب الغصب و النظر في السبب و الحكم و اللواحق) اما الاول فالغصب هو الاستقلال با ثبات اليد علی مال الغير عدوانا؛ انجام: ان لم یوجب فعل الغاصب ذلك والا فعلیه و وجه جمیع ما ذکرنا واضح غیر محتاج الى البيان و هنا فروع اخر لا مهم للتعرض لها الان المدرك فیها لیس الا القواعد التي عرفت حالها مفصلا فراجع و تأمل.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 15گ (1ر- 15پ)، 17 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 38 - 457]
al-gaşb
مستخرج از مکاسب شیخ مرتضی انصاری.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13377
آغاز: بسمله. کتاب الغصب و النظر في السبب و الحكم و اللواحق؛ انجام: إلى غیر ذلك من الأقوال المتفقه علی انه التخليه في
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق [الفبائي: - 420]
al-ġaşb wa-l ijāra
کلارستاقی، علی اکبر بن محمد، - 1362 قمری
kalārostāqī, ‘alī akbar ebn-e mohammad (- 1943)
تاریخ تأليف: یکشنبه 22 شوال 1332ق؛ محل تأليف: نجف
اشرف رساله مختصری در مباحث کتاب غصب و احکام آن است که در آن برخی مسائل مبتلا به جزئی به صورت استدلالی بیان شده است.
آغاز: کتاب الغصب و هو لغة اخذ الشيء ظلما کما عن القاموس قال غصبه یغصبه اخذه ظلمة ... وفی الصحاح الغصب اخذ الشي ظلما تقول غصبه منه و غصبه علیه ...
انجام: اما بالتراخی او الى اتمام هذا کله فیما یمکن الفصل و اما ما لا یمکن فصله عقلا و شرعا ..... الثوب المصنوع المشتركة هذا آخر ما اردنا ایراده. [تراجم الرجال 236/2 -237]
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 198/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کا: مؤلف، تا: بی تا، جا: نجف اشرف؛ جلد: مقوا، 95ص، اندازه: 24×19سم [ف: - 191]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2359
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 460]
al-ġaşb wa-š šahādāt
آل کاشف الغطاء، حسن بن جعفر، 1201-1262 قمری
āl-e kāšef-ol-qatā', hasan ebn-e jaʼfar (1787 - 1846)
رساله ای در غصب و شهادات.
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 317/5
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 13؛ اندازه: 21×15سم [تراثنا: س ش 4 - 97]
qosn-e mosmer
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری
eʻtemād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e 'alī (1843 - 1896)
اهدا به: ناصرالدین شاه و غلامحسین معتمد السلطان در سرگذشت ولتر فیلسوف فرانسوی.
آغاز: بسمله تبارك و تعالی - طالب حقایق اخبار امم و دقایق اسرار حکم محب مفخم حکما و ملاذ معظم فضلا جناب شوکت نصاب معتمد السلطان و مؤتمن الخاقان آقای غلامحسین خازن رکیب خانه دولت علیه ایران دام اقباله العالي.
[فهرستواره منزوی 2226/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1862/1
آغاز: برابر؛ انجام: سال عمر ولتر نود و چهار سال شمسی و سه ماه و ده روز می باشد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 60ص، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 8- 463]
ġuşūn-ul uşūl
مفتی آماسی، خضر بن محمد، ق 11 قمری
moftī āmāsī, ×ezr ebn-e mohammad (- 17c)
تاریخ تأليف: 1062 ق
در اصول فقه به مذهب امام ابوحنیفه است.
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 77پ
بی کا، بی تا، 24ص اف: - 56]
al-gusun-ul yani'a fi mahasin-i su'ara'il mi'at-is sābiʻa
ابن سعید مغربی، علی بن موسی، 610 – 675 ؟ قمری
ebn-e sa‘īd-e maqrebī, ‘alī ebn-e mūsā (1214 - 1277)
الغصون اليانعة جزء هشتم از اثر بزرگی است جامع طبقات شعرا با نام «الحلة السيراء» در این جزء ترجمه 26 تن از ادبای قرن هفتم از مشرق و مغرب آمده است. از این اثر در مآخذ گذشته یادی نشده و نسخه خطی آن در اسکوریال هم فاقد نام مؤلف است. ابراهیم ابیاری، که این اثر را در 1945م در قاهره به چاپ رسانده است، به دلیل لحن محتوای بسیاری از تراجم مندرج در آن، شیوه بیان مطالب و اشاره ابن رشید به کتابی از ابن سعید با عنوان الحلة السيراء، مؤلف الغصون را ابن سعید دانسته است و در فهرست اسکوریال نیز این کتاب به ابن سعید منسوب شده است. کتاب دیگری در تذکره شعرای قرن هفتم به ابن سعید نسبت داده شده، به نام «الغرة الطالعة في فضلاء (شعراء) المائة السابعة». نسخه ای از آن کتاب در کتابخانه اسکوریال (به شماره 1/577) موجود است. ابیاری با توضیحاتی غرض و مبنای الغصون» را با «الغرة» یکی می داند. مؤلف، کتاب حاضر را به سه قسمت تقسیم کرده است: 1. في تراجم الذين لم یوقف منهم علی ذلك؛ 3. فیمن استقر العلم علی حیاته عند انتهاء هذا
التصنيف، و ذلك في سنة 657. تنها نسخه شناخته شده از کتاب فقط بخشی از قسم اول آن را در بردارد. در بخش موجود از کتاب شرح حال 26 تن از شاعرانی که در بین سالهای 601 تا 605 وفات یافته اند، به چشم می خورد. الغصون شامل اجزاء متعددی بوده، که به دلیل نقص نسخه تعداد دقیق اجزای آن دانسته نیست. در بخش موجود وفات یافته های سال های 601 و 602 جزء اول کتاب را تشکیل میدهد و جزء دوم از سال 603ق شروع می شود و در نسخه تا سال 605ق موجود است و مشخص نیست که مؤلف تا چه سالی را نگاشته است. آیا شاعران در گذشته تا سال تأليف کتاب (یعنی سال 657ق) را آورده یا این که کتاب را تا سال 605 رسانده و تأليف آن را رها کرده است؟ اسامی مترجمین در این کتاب از این قرار است: 1. شمیم الحلي، 2. العبدوسي، 3. ابن مجاور، 4. ابن نفادة 5. تلمسانی، 6. ابن جرج، 7. ابن الياسمين، 8 ابن مسعود، 9. تلعفری، 10. ابن عطاء الله، 11. ابن مواهب، 12. الكفر عزی، 13. ابن دهن الحصى، 14. الماكسيني، 15. ابن نوفل، 16. عبدالمنعم الاسكندراني، 17. السلمي، 18. الكوارثي، 19. الغساني، 20. البغيديدي، 21. ابن الساعاتي، 22. أبو الربيع، 23. المارتلي، 24. ابن خروف، 25. ابن منجا، 26. ابن أبي حفص. به نظر ابیاری برگ های نسخه موجود نامرتب بوده و او در تصحیح و تحقیق خود، کتاب را این چنین مرتب کرده است: القسم الأول: في تراجم الذين تحققت سنو وفاتهم: جزء 1. تراجم سنة إحدى و ستعمائة: ثمان: المشارقة: الف - من العراق: 1) الأديب الشاعر المتصوف شمیم الحلي، 2) الشاعر البارع المحسن العبدوسي الواسطي، ب- من الشام: 1) الوزير الجواد المجيد نجم الدين بن مجاور الدمشقي، 2) الرئيس الشاعر المتقدم شمس الدين بن نفادة الدمشقي، المغاربة: الف - من المغرب الأقصى: 1) قاضی الجماعة الأديب المتقن أبو عبدالله بن مروان التلمساني، ب- من الأندلس: 1) الفيلسوف الأديب الشاعر النبيل أبو جعفر الذهبي البلنسي، 2) الكاتب الشاعر المتقن أبو محمد بن الياسمين الاشبيلي، 3) الفقيه المدرس الشاعر الظريف أبو الحسن هذیل الاشبيلي؛ جزء 2. تراجم سنة ثلاث و ستمائة: تسع: المشارقة: الف - من العراق: 1) اسماعیل بن مواهب الحظيري، 2) جعفر بن هبة الله الكفر عزی، 3) الحسن بن هبة الله بن دهن الحصى، 4) ابوالحرم مکی بن زیان الماكسيني، 5) أبالمحاسن الحسن بن نوفل الحلبي، ب - من مصر: 1) أبو الفضل عبد المنعم بن عبدالعزیز الاسكندراني، المغاربة: الف - من المغرب الأقصى: 1) أبو حفص عمر بن عبدالله بن عمر السلمي القاضي، 2) أبو العباس أحمد بن عبدالسلام الكورائي، ب- و من الأندلس: 1) عبدالمنعم بن مظفر الغساني، تراجم سنة أربع و ستمائة: ست: المشارقة: من العراق: 1) الجمال البغيديدي حسین بن أحمد، 2) أبو محمد جعفر بن محمد الكفر عزی، من الشام: 1) البهاء بن الساعاتي الدمشقي أبو الحسن علی بن محمد بن رستمی المغاربة: المغرب الأقصى: 1) أبو الربيع سلیمان بن عبدالله بن المؤمن، و من الأندلس: 1) أبوعمران موسی بن عمران المارتلي، 2) أبو الحسن علی بن محمد بن خروف القرطبي. تراجم سنة خمس و ستمائة: اثنتان: 1) أسعد بن منجا الدمشقي، 2) السيد أبو الحسن علی.
چاپ: قاهرة، دار المعارف، 1955م، 155ص، نشره ابراهیم الابياري دائرة المعارف بزرگ اسلامی: 685/3 -692؛ مقدمه ابراهیم ابیاری بر «الغصون اليانعة في محاسن شعراء المائة السابعة)؛ مقدمه ابراهیم ابیاری بر اختصار القدح المعلى في التاريخ المحلي» این نسخه از انجام ناتمام است
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1151 عکسی
آغاز: بسمله. صلی الله علی سیدنا محمد، أما بعد حدالله عودة بعد بدیء و الصلاة علی خيرة أنبيائه تبرکا بذکره في کل شیء و علی آله و صحبه الكرام و التابعين له بإحسان مدی الأيام. فهذا کتاب الغصون في محاسن شعراء المائة السابعة و هو الثامن من الكتب التي اشتمل علیها جامع طبقات الشعراء الموسوم بالحالة السيراء و ترتیب هذا الكتاب العصر علی ثلاثة أقسام الأول في تراجم الذين تحققت سنو وفاتهم؛ انجام: و مما أنشد من قوله في جارية اسمها نسیم و کان ..
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا: نسخه ش 1728
(فهرست نسخه های خطی عربی اسکوریال: 241/3؛ المخطوطات العربية في مكتبة الاسكوريال، ترجمه سیده می کنفانی: 299 300)؛ خط: مغربی، بی کا، تا: گویا از عصر مؤلف؛ تملک: محمد بن عبدالرحمن بن الحكم، تملکی دیگر بدین عبارت: «الحمدلله تملك هذا الكتاب عبدالله المعتمد علیه المفوض أموره اليه أمير المؤمنين زیدان ... مراکش الفهري .. أصلح الله أحواله»؛ 84ص، 15 سطر [عکسی ف: 3 - 322]
qosse be sabr če rabt dārad
کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
1324ش.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/57 -4754-ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 101]
al-gadab
این رساله در توصیف اخلاق صالحان و نکوهش غاضبان با استناد به احادیث و روایت تحریر گردیده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2058/3
آغاز: بسملة. حمدلة .. و بعد فهذه رسالة في ذم الغضب حیث کان جناب الاخ السيد محمد القزويني انه ممن یطلب التوسم؛ انجام: و وفقنا الله و ایاك لما یحب و یرضی و اسال الله ان یجمعنا و ایاك في جنة نعیم بمحمد و آله السادات الميامين الاطائب الطاهرين. تم سنة 1248
بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: مقوایی، 4گ (84-87)، 13-21 سطر (10×7)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 11 - 207]
al-gadab (k.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13377/02
آغاز: بسمله کتاب الغصب و النظر في السبب و الحكم و اللواحق؛ انجام: الى غیر ذلك من الأقوال المتفقه علی انه التخليه في
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270 ق [رایانه]
al-qaffārīya =ādāb-ol mohādesa va-l mohāvera
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 1350 قمری
dāneš-e tabrīzī, lotf--alī ebn-e mohammad kāzem (1852 - 1932)
تاریخ تأليف: 1294ق
در چهل نصیحت. [فهرستواره منزوی 274/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4734/31
کا: فخرالدین شرف، تا: 1318ق؛ جلد: روغنی مذهب، 17ص (626-610)، 11 سطر (11×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 14 - 3690]
gaflat-ul awlīyā
بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری
bakrī seddīqī, mohammad ebn-e mohammad (1493 1546)
آیا امکان دارد که اولیاء خدا از وی غافل شوند و به دیگران توجه نمایند؟ بکری در پاسخ این پرسش اولیا را از خدا غافل نمی داند گرچه دارای حالات مختلف باشند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3835/4
آغاز: الحمدلله الهادي للصواب ... حمدة لمن وسع بطنان الكمال في ملکوت الجمع فقبل کل صورة؛ انجام: و لا یحیط بهم الأمن زعم الاحاطة بالحق، و السلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 3گ (9ر -11ر)، 17 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 10 - 216]
qafūrīye
موسوی، یحیی بن محسن، ق13 قمری
mūsavī, yahyā ebn-e mohsen (- 19c)
تاریخ تأليف: 1286ق
در شرح حدیث مروی از حضرت صادق علیه السلام «لیس من امام یمضی الا و أوتي الذي من بعده مثل ما أوتي الاول و زيادة خمسة اجزاء»، و چون این عدد موافق با لفظ «غفور» بود رساله را «غفوریه» نام نهاد. این رساله دارای سه «فصل» است: 1. نص حدیث مذکور؛ 2. معنی حدیث و اشکالات وارده بر آن؛ 2. پاسخ بر آن اشکالات.
آغاز: الحمدلله الذي تجلی علی محمد و آله الأطهار ...... اما بعد عرض می شود بر ارباب بصیرت که چون در این از منه.
انجام: اما در لاحق چون در این نشانه هست آنا فانا زیاد می شوند در آن امام تا زمان رفتن او و هکذا تا آخر ائمه هدی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1286ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 17گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 7- 77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد رضا بن یوسف خراسانی، تا: چهارشنبه 8 ربیع الثاني 1317ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 10گ (107-116پ)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 5 - 393]
qalabe-ye aškāl-e raml va natāyej-e har yek
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/6
آغاز: بسمله. بدان که غلبه اشکال در رمل قوت عظیم دارد و احکام آن چنان است که اگر در رمل غلبه کند دلیل بر قوت نفس سایل و حیات و هر چه تعلق بدو دارد؛ انجام: زنی یا دختری بکری که باشد و رنجور در ابد باشد و چون کم باشد رنجور خلاص شود و نیکی حاکم و عمله دار را و چهارم او را قوت باشد و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (25ر - 26ر)، 15-21 سطر (12×15/5)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 20 - 186]
qalatāt-os sālekīn
روزبهان بقلی، روزبهان بن ابی نصر، 522؟ -606؟ قمری
rūzbahān-e baqlī, rūzbahān ebn-e abī-nasr (1129-1210)
رساله ای است شامل اشتباهاتی که ممکن است سالکین بنمایند.
آغاز: بسمله و به نستعین - هذه مسایل سئلت عنه في طریق اهل المعرفة و اجابها - بتأييد الله تعالی.
چاپ: به کوشش کرامت رعنا حسینی، فرهنگ ایران زمین، 25 63-45: (1361) فهرستواره منزوی 679/7]
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 566/3
آغاز: برابر؛ انجام: صاحب آن هذیانرا از نزد حق ملامتست و در شرع رسول علیه الصلوة و السلم غرامتست - تمت الكتاب غلطات السالكين ... فرغ من تحریره ... لسنة ثلثین و ثمانمائة بخط ... علا بن سعد بن محمد کازرونی
خط: نسخ، کا: علابن سعد بن محمد کازرونی، تا: 830ق؛ 16گ، 19 سطر (12×6)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 2 - 304]
galațāt-uş Şūfīyya
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 331/1- ف
نسخه اصل: یوسف آغا ش 4862؛ با سماع شیخ ابی الفضل عبدالسلام بن شیخ ابی محمد عبدالله بن أحمد بن بکران زاهری مصری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 32گ (1-32)، 23 سطر [فیلم ها ف: 1- 454]
al-galaț wa-l mugālița
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12145/21
آغاز: بسمله، القسم الثاني في الغلط واسبابه افعال المغالطين اما ان یکون في امور خارجه؛ انجام: هذا التقدير لا ینعکس بعکس النقيض.
کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [ف: 10 - 224]
qalat-ha-ye emla'1
رساله مختصری است در برخی از غلط های املایی مانند حوائج و حوایج و کلمات دیگر از این نوع که یاء و همزه در آنها تداخل یافته است. مؤلف در این رساله چهار مورد را ذکر نموده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2063/5
آغاز: بسملة، رسالة في اغلاط وقعت في بعض الدعوات في کتب الدعوات من نسخ النساخ من رواة الاخبار ... الاول ما اشتهر من همز الياء الأصلية بعد الالف المزيدة في الجمع مع؛ انجام: الرابع: قولهم لیت شعری بکسر الشين غلطا، و هی بفتح الشين بمعنی الادراك کالشعور
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: چرم، 2ص (128- 129)، اندازه: 13/5 ×5/ 20سم [ف: 11 - 223]
qolūle-ye sīmābī
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 163/2
بی کا، بی تا؛ 2گ (111پ - 112ر)، 15 سطر، اندازه: 13×21/5سم [نشریه: 3- 326]
غلیان- توصیف غلیان
gamam-ul qawaid wa sahab-ul fara'id
موسوی، شمس الدين محمد، ق 14 قمری
musavi, sams-od-din mohammad (- 20c)
تاریخ تأليف: شب دوشنبه ذیحجه 1282ق
رساله ای است در بیان ادبیات عرب و علومی که با آن مرتبط می باشد، با عناوین «قاعده و فائده» در «مقدمه» و یک «خاتمه»: مقدمه 1. بیان رسم هذا العلم و موضوعة و بیان معنی الأدب؛ مقدمه 2. تعداد العلوم الأدبية و العربية؛ الخاتمة: في بیان الخط.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13181
آغاز: الحمد لله الذي دلت علیه اعلام الوجود الذي قرب في الدنو، فلا شیء اقرب منه و بلغ في العلو فلا شیء اعلی منه؛ انجام: و کتبوا نحو لدی بالیاء لا نقلبابها یاء أفي لدیك و هذا آخر متیسر لنا في ایراد ذلك و نرجوا من الله الاستعانة.
خط: نسخ، کا: موسوی، شمس الدين محمد، تا: 1282ق؛ مصحح، محشی با نشان «عفی عنه» دارد؛ مهر: «نجم الدين محمد» (بیضی)؛ 58گ، 13 سطر (12×7)، اندازه: 14×20سم [ف: 33 - 345]
qamrīye
رئیس العلماء، جلال الدين بن محمد طاهر
ra’īs-ol-‘olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher
[فهرستواره منزوی 679/7]
شیراز، خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 175
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 215]
gamzat-ul burhān li-šubhat-il wasnān
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232؟ قمری
a×bārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاریخ تأليف: عید قربان 1228ق
شرحی است بر جواب هایی که شیخ احمد احسایی در پاسخ سؤالات شیخ حسن بن علی توبلی بحرانی داده است. اخباری در مقدمه این رساله می گوید که چون جواب های احسایی از روی ضوابط نبوده و دلیلی بر آنها اقامه نکرده بود، لذا اقدام به نوشتن این کتاب نموده است.
آغاز: بسمله. الحمد لله .. فقد سئل الصديق الولى ... الشيخ حسن التوبلي عن الشيخ الجليل الأوحد المتين احمد بن زین الدين مسالة من المسائل الثمانية و العشرين في بیان التباين الكلي بین الحكم المنصوص المنزل علی النبي الهادي و بین الحكم الاجتهادي فاجاب عنها الشيخ بمالن یرتبط علی ضوابط التحصيل ... فالتمس بعض الاخوان شرح السوال و الجواب و بیان ما تحتها من الخطاء و الصواب ... و هذه صورة السوال: مساله الحكم الاجتهادي متغیر بتغیر ظن المجتهد ...
انجام: الثامن و العشرون ما قاله العلامة الحلى في منهاج الكرامه و ایضا الاجماع لیس اصلا في الدلاله ... انتهی هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرساله ... و ما اردت الا الإصلاح ما استطعت ... فمن شاء فلیو من و من شاء فلیکفرو کان الفراغ منها ليلة السبت یوم العيد الاضحى من السنة الثامن و العشرين من الماية الثالثه من الألف الثاني من سنی الهجره ... علی ید مؤلفه
شرح و حواشی:
1- الرد علی رسالة غمزة البرهان؛ احسائی، احمد بن زین الدين (1241-1166)
2- الرد علی رد رسالة غمزة البرهان
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، تا: عید قربان 1228ق؛ جلد: تیماج، 7گ (34پ- 40ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 22 - 144]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: 1268ق؛ در این مجموعه، رساله غمرة البرهان دو بار تحریر شده، بار اول در برگ 1 تا 20 و بار دوم در برگ 52 تا 72؛ 40گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6 -2982]
بی کا، بی تا؛ محشی با نشانه «فتحعلی، تنقیح المرام»؛ جلد: تیماج، 16گ (119پ -134پ)، اندازه: 21×15سم [ف: - 248]
gamz-u “uyūn-il başā’ir ‘alā maḥāsin-il ašbāh wa-n naza'ir
حموی، احمد بن محمد، - 1098 قمری
hemavī, ahmad ebn-e mohammad (- 1687)
وابسته به: الاشباہ و النظائر الفقهية علی مذهب الحنفية = الأشباه و النظائر في الفروع؛ ابن نجیم، زین الدين بن ابراهیم (-970)
تاریخ تأليف: 1097ق
کتاب «الأشباه و النظائر» ابن نجیم مصری، متن مختصر و مشهوری در فقه حنفی است؛ و مطالب آن در هفت «فن» و مباحث هر فن در چند «قاعده» بیان شده است: فن 1. قواعد کلیه؛ 2. فوائد؛ 3. فرق و جمع؛ 4. الغاز؛ 5. حیل؛ 6. فروق؛ 7. حکایات. کتاب حاضر، شرح حموی با عناوین «قوله» بر همین کتاب است.
چاپ: لکنو، 1284 و 1317ق؛ آستانه، جزء 2، 1290؛ بیروت، 1405، محقق
[ایضاح المكنون 147/2؛ غمز عیون البصائر بیروت: دار الكتب ج1 (مقدمه)؛ هدية العارفين 164/1؛ معجم المطبوعات العربية 375/1؛ دنا 801/7؛ کشف الظنون 98/1؛ الاعلام 239/1؛ الأوقاف العامة موصل 72/4؛ خزانة مفتی 66/5]
آغاز: لك الحمد یا من تنزهت ذاته عن الاشباه و النظائر ... و بعد، فان کتاب الاشباه و النظائر لافضل المتأخرين مولانا زین الدين؛ انجام: و نعی الديك فقید الظلام و رد علی الصبح القادم السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه، المحرره، عفی عنه، اختری، حدادی» و غیر آن؛ تملک: سید عمر مشهور به حبیب افندی، سید احمد امام اوجاق مشهور به دیوانی در شهر ارضروم از شهرهای ترکیه با مهر .. عبده ... احمد ... (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 409گ، 27 سطر (16×7)، اندازه: 13× 20/5 سم [ف: 34 - 743]
آغاز: بسمله، قوله الحمدلله اخبار صيغة انشاء معنی و لامحذور في عدم محمودیته في الأزل بما انشاء العباد من المحامد؛ انجام: قال شیخی و استاذی متع الله المسلمين بطول حیاته و هنا تم الكلام ... و ذلك من فضله و الحمدلله علی الدوام و علی نبیه افضل الصلوة و اشرف السلام ... و بارك لنا فیما بقی من ایامها و لیالیها ..
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم، تا: 1173ق؛ دارای سرلوح،
مجدول؛ مهر: «عبد الرحمن»؛ جلد: تیماج مذهب، 388گ، 23 سطر (17/5×9)، اندازه: 28×15/5 سم [ف: 13 - 292]
آغاز: قوله و صلی الله علی سیدنا محمد صلی الله علیه و آله و سلم؛ صلی فعل ماض و قیاس مصدره التصلية و هو مهجور فلایقل لعدم السماع؛ انجام: و جعل علی بمعنی في کما في قوله تعالی (و دخل المدينة علی حین غفلة) خلاف الظاهر في هذا المقام. بخش اندکی از شرح آغاز کتاب است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مشمع، 11گ (330-340)، 25 سطر (21×11)، اندازه: 27×16سم [ف: 30 - 227]
qamkade
اشعار سستی است به بحر مثنوی مولانا، در ثناء خاتم الانبياء و فاطمه زهرا و علی بن ابی طالب و شهیدان کربلا، از شاعری وفا تخلص که از متأخرين بوده و قصد داشته است که تا غیبت امام دوازدهم بسراید. معلوم نیست که ناظم مطلب را به آخر رسانیده است یا نه. [فهرستواره منزوی 1724/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8599
آغاز: ابتدا برنام حق داور کنم ** مدح مولایم علی حیدر کنم؛ انجام: شرق دایم عاشق مهر نکوست ** بهر معشوق عاشق اندر جستجوست نسخه تا شهادت امام چهارم بیشتر ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 154گ، 20 سطر (12×21/5)، اندازه: 30/3×20/5 سم [ف: 7 - 652]
qamkade
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9717
آغاز: ای برون از عقل و از وهم و گمان؛ انجام شد بعهدش غمکده اینک تمام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز [الفبائي: - 420]
qamnāk
فومنی، عبدالحسین بن محمد، ق14 قمری
fūmanī, 'abd-ol-hoseyn ebn-e mohammad (- 20c)
تاریخ تأليف: 21 شوال 1328ق
داستان واقعه کربلا و شهادت حضرت امام حسین علیه السلام، به نثر و نظم سست و از خود مؤلف با تخلص «غمناک» و در نوزده غمخانه.
آغاز: اللهم صل و سلم و زد و بارک ... بلی بمضمون آیه شریفه البلاء موکل بالانبیاء ثم بالاولیاء ثم بالأمثل فالأمثل
انجام: زراه مرحمت ای منشی قضا و قدر ** بلوح معصیتش کش قلم تو در محشر [فهرستواره منزوی 1724/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2913
آغاز: اللهم صل و سلم و زد و بارک ... بلی بمضمون آیه شریفه البلاء موکل بالانبیاء ثم بالاولیاء ثم بالأمثل فالأمثل؛ انجام: زراه مرحمت ای منشی قضا و قدر ** بلوح معصیتش کش قلم تو در محشر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی گلپایگانی، تا: سه شنبه 21 شوال 1328ق؛ مجدول؛ جلد: پارچه مشکی، 180 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 8 - 106]
غمنامه مکبث- مکبث
الغم و الهم - رسالة إلى فرفوریوس في حقيقة نفی الغم و الهم
غنا - روضة الغناء في تحقیق معنی الغناء
الغنا- معرفة النغم (مختصر)
غنا- آداب و رویه ارباب غنا
غنا- آرمونی موسیقی ایران
غنا- الأدوار في معرفة النغم و الاوتار (ترجمه)
غنا - موسیقی
الغناء- کمال الأدب في الغناء
الغناء- الوجيزة الحقية علی مفاسد الغناء و تحریمه
غناء- ذريعة الاستغناء في تحقیق مسألة الغناء
غناء کرامیه دوره
غناء- مقامات السالكين
غناء- الموسيقيات و نقدها
غناء- کشف الغطا عن وخامة الغنا
الغناء- کشف الغطاء عن حکم الغناء
الغناء- ایقاظ النائمين و ابعاظ الجاهلين
الغناء- بیان الإجماع علی منع الاجتماع علی بدعة الغناء و السماع
الغناء- جواز الغناء في قرائة القرآن
غناء- مقامات موسیقی
الغناء- تنبیه الغافلين و تذكرة العاقلين
الغناء- اعلام الأحباء في حرمة الغناء في القرآن و الدعاء
الغناء- کشف الغطاء عن حال الغناء
الغناء- مصباح السعادة في الغناء
al-gina
تونی، احمد بن محمد، ق 11 قمری
tūnī, ahmad ebn-e mohammad (- 17c)
تاریخ تأليف: 1074ق
رساله ای است در حرمت غنا در یک «مقدمه» و سه فصل» و «خاتمه»: مقدمه: در بیان حقیقت غنا؛ فصل 1. تحریم غنا؛ 2. بیان روایاتی که به حسب ظاهر موهوم اباحت غنا است في الجمله؛ 3. اموری که عموم تحریم غنا مخصوص به آن شده؛ خاتمه: در بیان آوازهایی که به حد غنا نرسد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چون قلت سالکان سبیل یقین و غلبه قاطعان طریق دین مبین ورکون مردم به دنیا و غفلت ایشان از عقبی
[امل الآمل 23/2؛ معجم رجال الحديث 123/3 شماره 937، الذريعه 138/11 شماره 859؛ اعیان الشيعة 88/3]
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 90/3
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین علی بن حاجی شاه قلی، تا: 28 ذیحجه 1082ق؛ 39ص، 15 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 1- 76]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2462
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 74]
al-ġinā' (r.-un fī taḥrīm-i ... )
محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمری
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
رساله ای استدلالی در مسأله غنا و آوازه خوانی و اثبات حرمت آن و احتمالا ردی است بر نظر فیض کاشانی با استدلال به آیات و روایات و اقوال علما و در پایان وظایفی برای مجتهد و مقلد بیان نموده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله اوضح لنا سبیل الحق و انار منهاج الدين و الصلاة علی اشرف من بعث لا یضاح مسالك اليقين و علی آله الطيبين الطاهرين. اما بعد فیقول المفتقر الى رحمة الله الباري محمد باقر بن محمد مؤمن السبزواري انی قد ذکرت في هذه الرسالة جل الآيات و الأخبار الواردة عن اصحاب العصمة في تحریم الغناء و المنع منه و الوعيد علی فعله ...
انجام: فانه لاترد له دعوة و لاتخیب له طلبة. وهذا آخر ما قصدت ایراده في هذه الرسالة و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا ... الى یوم الدين
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم،
مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تحقیق علی مختاری؛ با تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
[الذريعة 61/16 و 57؛ دنا 802/7 (16 نسخه)؛ أمل الآمل چاپ بغداد به تحقیق سید احمد حسینی 2/ 250]
شرح و حواشی:
1- تنبیه الغافلين و تذكرة العاقلين؛ عاملی، علی بن محمد (1013 -1104)
2- اعلام الأحباء في حرمة الغناء في القرآن و الدعاء؛ میرلوحی سبزواری، محمد هادی بن محمد (1113)
3- الغناء (رسالة في تحریم ... )؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (1173-)
4- الغناء (رسالة وجيزة في)؛ موسوی شهرستانی، محمد جعفر بن محمد حسین (-1260)
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب با خط خوردگی و اصلاحات و اضافات فراوان؛ جلد: تیماج، 12گ (3ر - 14ر)، 18 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 43 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مصحح، محشی؛ واگذاری اولاد مرحوم فیض کاشانی در دی 1375؛ جلد: تیماج، 28گ، 12 سطر، اندازه: 18/3×11/8 سم [ف: 21/1 - 226]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: ذیحجه 1099ق، جا: گرگان؛ 12گ (139ر - 150ر) [ف: 5- 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، 15گ (25پ -39پ)، 18 سطر [فیلم ها ف: 2 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 9گ (138پ- 146پ)، اندازه: 23×15سم [ف: 23 - 27] و [عکسی ف: 3 - 441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 25گ، 17 سطر، اندازه: 13×7سم [اهدائی رهبر: 3- 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن میر محمد صفی حسینی تبریزی، تا: 1101ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 11گ (72-82)، 23 سطر (15×9/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 2 - 844]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد صادق بن محمد امین نوزادی قاینی، تا: 1111ق؛ 15ص (33-19)، 33 سطر، اندازه: 28×11سم [ف: 10 - 873]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اصفهانی، محمد ابراهیم بن اسماعیل، تا: 1126ق؛ 15 سطر، اندازه: 19/3×12/4 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل اصفهانی، تا: اواخر محرم 1126ق؛ تاریخ وقف: آبان 1368؛ جلد: تیماج زرشکی، 35ص، 15 سطر، اندازه: 19×15 سم [ف: 21/1 - 227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد باقر، تا: شعبان 1134ق؛ جلد: تیماج، 6گ، 14 سطر، اندازه: 18×10سم [ف: 6 - 2982]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی محمد ابن میرزا ابی القاسم، تا: 1259ق، جا: عراق؛ جلد: مقوا، 20 گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4- 1427]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1285ق؛ جلد: تیماج، 21گ (1پ-21پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 12 - 351]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: جناب آقای حاج آقا رضا امامی؛ 16گ، 16 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: - 69]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ سپاهانی؛ جلد: تیماج، 31 گ، 13 سطر (12×7)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 2 - 61]
al-ġinā’ = d.-u ḥadīt-it tarjī
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
تاریخ تأليف: شعبان 1073ق
رساله ای است مشتمل بر دوازده «فصل» که به تفصیل مسأله غنا را بررسی نموده است با این عناوین: 1. عدم جواز الاستدلال بهذا الخبر و بیان ضعفه عند الأصوليين و الاخباريين معین؛ 2. جواب الاعتراض برواية الكليني له في کتابه و في عدم استلزام ذلك للعمل به و في وجه ایراده له؛ 3. ذکر بعضی ما یعارض الحديث المسئول عنه في خصوص موضوعه و یوجب بطلان تخصیصه لأحاديث الغنا؛ 4. الكلام علی سند المعارض الخاص؛ 5. الكلام علی متنه و ما یستفاد منه؛ 6. وجوه التأويل للحدیث المسئول عنه؛ 7. ذکر بعض ما أشرنا اليه من أحاديث تحریم الغنا؛ 8 بعض ما یستفاد من أحاديث التحريم من المبالغة و التأكيد؛ 9. ذکر منشأ هذه الشبهة و طریق الاحتراز منها و من مثلها؛ 10. وجه نقل الاماميه عن العامة أحيانا و عدم جواز تعدی ذلك الوجه؛ 11. ذکر من قلده المايلون الى اباحة الغنا و ذکر بعض أحواله؛ 12. الاشارة الى بعض ما انتهت الحال بسبب تقلید أهل الضلال. وی به مناسبت در دو اثر دیگرش که هر دو بعد از این رساله تأليف شده یعنی «الاثنا عشرية في الرد علی الصوفية» (باب دهم آن) و «الفوائد الطوسية» (فائده 27 و 28) نیز درباره غناء بحث کرده و فائده 27 فوائد طوسیه چکیده همین رساله غناست ولی مطالبی که در باب دهم اثنا عشریه آورده، تفاوت هایی با مطالب این رساله دارد. در این رساله نامی از دیگر آثار خود نیاورده و تنها در اواخر آن به اثنا عشریه اشاره ای دارد. مطالب آن گرچه ناظر به مطالب فیض کاشانی و محقق سبزواری است و حتی عباراتی از رساله سبزواری را بدون ذکری از آن نقل می کند ولی تصریح به نام کسی ندارد. از مؤلفان رساله های غنائیه تنها دو نفر از این رساله مطالبی نقل کرده اند، یکی مرحوم تویسرکانی و دیگر به نقل از تویسرکانی عالم گمنام مرحوم انجدانی که با ذکر نام از این رساله مطالبی نقل کرده اند. شگفت این که هیچ یک از تراجم که به احوال حر عاملی پرداخته و حتی کتاب شناسی های مهم شیعه همچون الذريعه، کشف الحجب، کشف الاستار و مرآة الكتب نامی از این رساله نبرده اند و نسخه ای از آن معرفی نکرده اند. در فهرست آثار حر عاملی در روضات و الذريعه نیز چیزی نیافتم.
آغاز: الحمدلله الذي ألهم العقول براهین ربوبیته و کلفها بتحصیل تفصیل صفاته و معرفته و اوجب علی الجوارح القيام لوظائف عبادته و لم یدع لاحد حجة علیه بعد اظهار حجته ... و بعد فیقول ... هذا جواب ما سأل عنه بعض الاصحاب من شبهة غلبت علی بعض اهل الزمان حتی بلغوا اقصی مآرب الشيطان فعدل جماعة منهم ...
انجام: و آن مد الله في الأجل ألفت في ذلك ما یشفی العليل و یروی الغليل و الله الهادي إلى سواء السبيل و هو حسبنا و نعم الوكيل چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح
رضا مختاری.
[دنا 802/7 (2 نسخه)]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن غلامعلی، تا: 1077ق؛ مهر: «محمد شفیع محمد شفیع»؛ اهدایی: حاج ماشاء الله سلامتی؛ کاغذ: سمرقندی، 45گ، 13 سطر (14×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 5 - 1551]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن عبد الفتاح تونی، تا: سلخ رمضان 1097ق؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح، محشی با عناوین «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج مشکی، 36گ (126-161پ)، اندازه: 12/5×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 743]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد علی عاملی، تا: 1121ق؛ جلد: تیماج شتری، 20 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن میرزا محمد، تا: 1259ق؛ 39گ (391پ)، 17 سطر، اندازه: 15/3×21/7سم [ف: 9 - 144]
آغاز: برابر؛ انجام: او لیس کل من قال لصدوق و من الكليني و کتاب الاحتجاج و احادیثنا کثیر من الرد علیهم
تذکر: در فهرست نام کتاب الاعتقادات آمده که به قرینه آغاز تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (99پ -129)، 17 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف مخ]
al-ġinā'
تبریزی، محمد قاسم بن محمد رضا
tabrīzī, mohammad qāsem ebn-e mohammad rezā
مؤلف در این رساله بعد از ذکر حدیث نبوی معروف «اذا ظهرت البدع» به شکایت از وضع زمانه در مورد حلال نمودن بعضی از الحان که گویا صوفیه، در ذکر جلی، به کار می برده اند، پرداخته و درصدد اثبات حرمت این گونه الحان، با استفاده از روایات و احادیث بر آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11520/4
آغاز: الحمدلله الذي علا برهانه فوق کل برهان واستعلی سلطانه علو کل سلطان و خضع لشأنه کل ذی شأن؛ انجام: إن عذاب الله شدید و أن الله لیس بظلام للعبید و الحمد لله أولا و آخرا و ظاهرا و باطنة.
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم فرزند عاشور، تبریزی، تا: قرن 11؛ 10گ (70-79)، 17 سطر، اندازه: 12/5×7/5 سم [ف: 29 - 164]
al-ġinā' (r.-un fī taḥrīm-i ... )
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
×ājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn (- 1760)
وابسته به: الغناء (رسالة في تحریم ... )؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)؛ ایقاظ النائمين و ایعاظ الجاهلين؛ حسینی بحرانی، محمد بن ابراهیم (11) در نقد و اعتراض و شرح گفتار محمد باقر بن محمد مومن سبزواری معروف به محقق سبزواری درباره غناء از کتاب تجارت کفایه او. مؤلف در پی بحثی مستقل نبوده و بیشتر به نقل و نقد آراء دیگران پرداخته است و کلمات محقق سبزواری در «کفایه» و «ذخیره» و سپس آراء سید ماجد بحرانی در ایقاظ را مفصل نقل و نقد می کند و سپس به عنوان «خاتمه» به شرح اخبار باب می پردازد. لحن برخوردش با محقق سبزواری محترمانه تر از نحوه برخوردش با سید ماجد است. این رساله بیشتر حالت تعلیقه دارد تا تأليف مستقل و مؤلف هم با شتاب آن را نگاشته، لذا نظم و ترتیب منطقی در آن رعایت نشده و سخنان استطرادی و معترضه و ... در آن اندک نیست.
آغاز: بسمله. حمدالله المحرم بحکمته و مصلحته الغناء الذي اوعد في کتابه علیه النار في یوم الجزاء و الصلوة ... یقول ... محمد بن الحسين الشهير باسماعیل المازندراني انی لما رایت اخبار علمائنا النتقدمين و نظرت في فتاوی فقهائنا المتاخرين رحم الله السلف منهم و الخلف وجدتهم و اتفاق کلمتهم مصر حین بتحریم الغناء من غیر فرق منهم فیه بین وقوعه بالشعر و القرآن و الدعاء بید انهم نقلوا في خلال اخبارهم القوية ...
انجام: ثم ذکر کلاما في وظيفة المجتهد و المقلد و ما یعتبر فیهما من الشرائط و هو مع کونه مشهورا لا خصوصية له بهذه المسالة و لذا ترکنا مع ما فیه لان من حسن اسلام المرء ترك ما لا یعنیه. هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة و لقد کنا في ترقیمخ راکبین علی متن العجالة
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح علی مختاری و سید رسول کاظمی نسب؛ با تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بیتا؛ جلد: میشن، 101ص (2-102)، اندازه: 14/8 ×20سم
[ف: 5 - 90]
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27گ (135 - 61پ)، ابعاد متن: 15×8، قطع: ربعی [ف: 17 - 204]
al-gina' (r.-un fi hurmat-i ...)
خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175 ؟ قمری
×orāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher (1670 - 1762)
رساله مختصری است در حرمت غنا با اشاره به از اخبار و آیات قرآنی
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4050/24
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بعد فیقول العبد الجاني ... لقد اتفقت كلمة الأصحاب علی حرمة استعمال الغنا في الجملة؛ انجام: هذا ما سنح لی في تحقیق هذه المسألة أرجو أن ینفع منه الطالبين بمحمد و آن الطيبين الطاهرين الانجبين.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد کاظم، تا: 1121ق، جا: اصفهان؛ 5گ (105 - 109ر)، اندازه: 19×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 618]
al-ġinā (r.-un fi)
سبزواری، محمد رحیم بن محمد جعفر، - 1181 قمری
sabzevārī, mohammad rahīm ebn-e mohammad ja‘far (-1768)
مؤلف ابتدا به طریقه استدلال جدش مرحوم سبزواری صاحب ذخیره پرداخته و آن گاه حکم تغنی و استماع غنا در روایات را بیان می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15314/3
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اعلم ایها اللبيب أن معظم مدار عمل جدی العلامة طاب ثراه في الفروع بالاخبار التي في الكتب الأربعة؛ انجام: من حسن اسلام المرء ترك مالا یعینه
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1166ق؛ 4گ (46پ - 48ر)، 20-24 سطر، اندازه: 22/6×12/5 سم [ف: 43 - 15]
al-ġinā'
همدانی، عبد الصمد بن محمد حسین، - 1216 قمری
hamadānī, 'abd-os-samad ebn-e mohammad hoseyn ( 1802)
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
نویسنده می گوید وقتی شرح مختصر نافع محقق حلی را مینوشتم چون به مسأله غناء رسیدم دانستم آن از کبار گناهان است ولی متأسفانه این روزها غناء به صورت مسأله پیش پا افتاده در آمده و کمتر توجه به گناه بودن آن می کنند، لذا بر آن شدم که به جهت تذکار مسلمانان به مضار آن این رساله را به عربی بنویسم.
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله ذی المجد و البهاء و الجود و الثناء و الصلاة علی نبیه الذي بین لنا الأحكام من الحلال و الحرام و آله الغر الكرام. اما بعد فیقول ... انی لما کنت شارحا لمختصر نافع الحبر الجلي قدوة العلماء .. و قد رأيت الغناء الذي من الكبائر و قد اوعد الله علیه النار صار في عصرنا و زماننا شعارا و دثارا للناس حتی أن جمعا کثیرا و جما غفیرا من الطلبة یتغنون و یقولون بانه لیس من الغناء المحرم ...
انجام: و لیس القول به بذلك البعيد ان کان في دلیل تعینه تأمل. الفه مولانا ملا عبدالصمد الهمداني رحمه الله تعالی
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح احمد عابدی؛ با تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی 1388)
آغاز و انجام: برابر
کا: حسین مشهور به درویش، تا: 1237ق؛ 7ص (206-212)، 23 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 6 - 811]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد جواد بن محمد حسین کرمانشاهی، تا: غره صفر 1252ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 255]
al-ġinā' (r.-un wajīza fi)
موسوی شهرستانی، محمد جعفر بن محمد حسین، - 1260 قمری
mūsavī šahrestānī, mohammad ja'far ebn-e mohammad hoseyn (- 1844)
وابسته به: الغناء (رسالة في تحریم ...)؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090)
تاریخ تأليف: 1257ق؛ محل تأليف: اصفهان
در سه «مقام» از غناء گفتگو کرده و فیض کاشانی و محقق سبزواری را رد نموده: 1. تعریفه؛ 2. حکمه؛ 3. في انه هل هو من الصغائر او یکون من الكبائر ...
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين ... فیقول ... ابن محمد حسین بن محمد جعفر الموسوي الشهرستاني ... ان هذه رسالة وجيزة في الغناء ... کتبتها علی سبیل الاستعجال و اغتشاش البال و اختلال الاحوال ... اعلم ان الكلام في هذا المقام یقع في مقامات ثلاثة
انجام: حرمة الاعانة علی الأثم. تمت بالخیر و العافية. اسئل الله سبحانه حسن العاقبة في عرصة القيمة في عصر یوم الاثنين الخامس و العشرين من شهر ربیع المولود سنة السبع و الخمسين بعد المأتين و الالف 1257 علی ید الاذل الاحقر ابن محمد حسین بن مهدی محمد جعفر الموسوي الشهرستاني في دارالسلطنة اصفهان
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح سید ابوالحسن علوی و سید رسول کاظمی نسب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 25 ربیع الاول 1257ق، جا: اصفهان، کاغذ: فرنگی، 6گ (42-47پ)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 5 - 1896]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: تیماج، 4 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [اهدائی رهبر: 3 – 485]
qenā?
باب، علی محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 1850)
این رساله شامل سؤالي در مورد غناست که سلطان الذاكرين پرسیده است. سائل ابتدا، خود را در مقام حرمت غنا به نزد مسلمانان می بیند و فکر می کند که در نظر با بیان قضیه به چه منوال است. پس از ذکر مقدمه ای احادیث متعددی در حرمت غنا نقل می کند و می گوید: سزاوار نیست احدی را که ذکر حرمت و منع ارتفاع صوت در بعضی مقامات نماید زیرا که اصل حرمت صوت آنچه از احادیث ظاهر می شود به علت شئونات باطله آن است که اهل مجوز غنی استعمال می کنند والا هر گاه علت معاصی نگردد و از جهت شجره انبه (لایقرء) خارج نگردد منعی در شریعت وارد نشده، چنان که حدیث اذن یوم فطر (= اذان یوم فطر) و اضحی و ایام فرح ناطق بر این است. در ابتدا می نویسد: «اما بعد ذکر می نماید عبد مفتقر ... که در سبیل سفر به سوی ملیک فضل و عدل ادام الله ظله ... که در ارض اصفهان توقف نموده، جناب مستطاب قدسی خطاب ذاکر ذکر نقطه وجود و مذکر ظهورات آیت محمود سلطان الذاكرين ... سؤال از حکم غنایی که در احادیث شموس عظمت و جلال مذکور است فرمود و از این جهت در مقام اجابت جناب ایشان بر آمده».
این کتاب در فهرست ملک (ج 7، ص 156) به اشتباه به سید کاظم رشتی نسبت داده شده و این اشتباه به منابع دیگر از جمله فهرست نسخه های خطی فارسی (ج 5، ص 3900-3901) نیز راه یافته است.
آغاز: بسمله، اشارات عرفانية: الحمد لله الذي تقدس بقدس قیومیته عن نعت الجوهريات و ما یشهابها ... و بعد ذکر می نماید: عبد مفتقر الى الله و معتصم بحبل آل الله - صلوات الله علیه و علیهم که در سبیل سفر به سوی ملیک فضل و عدل انجام: و إن «ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء و الله ذو الفضل العظيم» «و سبحان الله رب العرش عما یصفون» و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين
چاپ: به تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13
جلد: میشن، 3گ (103پ - 105ر)، 19 سطر [ف: 9 - 174]
جواب در حقیقت غنا؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 17ص، 19 سطر (16×8)، اندازه: 22×14سم [ف: 2 - 88]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (106پ -117ر) [ف: 3 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 12گ (27ر -38ر)، 19 سطر (14/5×8)، اندازه: 22×13سم [ف: 20 - 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن مغزی یشمی، 14گ (63پ - 76ر)، 18 سطر، اندازه: 20/4×12/2 سم [ف: 7 - 156]
al-ġinā'
بهبهانی، محمود بن محمد علی، 1200 – 1271 قمری
behbahānī, mahmūd ebn-e mohammad ‘alī (1786 1855)
تاریخ تأليف: اواخر محرم 1263ق
در این رساله، مؤلف در پی اثبات حرمت ذاتی غنا حتی در خواندن قرآن و دعا و مراثی است و برای آن به روایات و آیات و اجناع و اقوال اهل لغت استشهاد کرده است و در آخر با رد قول بعضی از علماء که قرآن و مراثی را از اطلاق حرمت غنا تخصیصا و یا تخصصا خارج می دانند، احتیاط در این موارد را امر مطلوبی می شمرد. در الذريعه (62/16) به پدر مؤلف، آقا محمد علی بهبهانی نسبت می دهد ولی این نسبت نادرست است و مؤلف به نام خود در مقدمه تصریح می کند.
آغاز: احمد الله علی نواله مصلية علی احمده و آله، أما بعد فیقول العبد العاصى الغريق في بحار الذنوب و المعاصي محمود بن محمد علی طاب ثراه ... قد اشتهر في الاعصار و الامصار تلاوة کلام الله المجيد و الدعاء و المناجاة و الاذكار و المراثي و الاشعار المبكية بالنغمات المحفوفة بالتغنیات و الألحان المهيجة للفتن و الشهوات و کثیرا ما یسالنی بعض الاحباب عن هذا الباب
انجام: و لاجل تحصیل الثواب لاتهلك نفسك و لا تفتح علیها باب العذاب و العقاب، و لیکن هذا آخر ما أردناه في هذه الوجيزة ...
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد دوم، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تحقیق حسین شفیعی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1537/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 14گ (31پ -44ر)، 14 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 4 - 337]
al-gina"
موسوی خوانساری، محمود بن عبد العظيم، ق13 قمری
mūsavī zānsārī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-'azīm (- 19c)
رساله ای در باب غنا که در سه «مقام» نگاشته شده: 1. موضوع غنا؛ 2. حکم غنا؛ 3. مستثنیات آن. از جواهر الكلام و مفتاح الكرامة و شیخ انصاری نقل قول دارد و بعضا بدون ذکر نام اشاره ای به نظرات محقق سبزواری و محقق اردبیلی و احمد نراقی و فاضل در بندی می کند.
آغاز: و من المحرمات في الشريعة الغنا و توضیح الحال في هذا المجال یتوقف علی التكلم في مقامات ثلثة 1- في الموضوع و الثاني في الحكم و الثالث في ما استثنی من الحكم.
انجام: عند دخول من یحصل له شهوة باستماع الغنا فلا یضر دخول الأصم فتأمل.
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد دوم، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح مرتضی اخوان و محسن صادقی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1136/11
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در برگی 136 بندی است درباره فروش ظرف های طلا و نقره و داد و ستد با پول قلب و سکه هایی که دولت آنها را از ارزش قانونی انداخت بدین گونه: «و عدم الملكية الثابتة حال کون المادة مصورة بالصور المنهية ... مع السكة المعمولة. و لعل الأمر بالتأمل في کلامه اشارة الى هذا. هذا»، 4گ (132ر- 135 پ) [ف: 5- 1892]
al-ġinā
کاشانی، محمد رسول بن عبدالعزیز، ق13 قمری
kāšānī, mohammad rasūl ebn-e ‘abd-ol-“azīz (- 19c)
مؤلف این رساله به گواهی نویسنده نسخه ما محمد رسول کاشانی نام دارد. در آن از رساله غناء سید ماجد یاد شده است. ضمن بحث از مفهوم غنا و ماهیت آن، به بیان ادله حرمت و نقد ادله قائلین به جواز پرداخته و با بیان مستثنیات همانند غنا در اعراس و تغنی به قرآن در مقام رفع شبهه از آن بر آمده است. مؤلف غنا را به جز چند مورد حرام می داند.
آغاز: بسمله لله الحمد علی السراء والضراء و الشكر في الشدة و الرخاء ... و بعد فهذه رسالة ... كافلة لبیان ما یتعلق بالغناء من ماهية او حکم او استثناء حسب فطنتی البتراء و سعة جهدی مع انکسار و عناء ... و افتتاحها بالبحث عن حقیقته و اختلف فیها عبائر الأدباء و الفقهاء ... اقول المراد بالرفع الجهر، و الموالاة التتابع و هنا عبارة عن الترجيع ای تردید الصوت في الحلق ..
انجام: اعاذنا الله بفضله عما یورث الندم ... نجوم بروج الهداية و مصابیح الظلم صلی الله علیه و آله و سلم.
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح ناصر باقری بیدهندی و حسین شفیعی؛ نیز با تصحیح منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مجید بن عبدالله تنکابنی، تا: 1268ق، جا: قزوین مدرسه شهید ثالث؛ مقابله کاتب با اصل؛ 29گ (170-198)، 14
سطر (14×8/5) [ف: 5 - 353]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 33گ، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 17/5×10/5 سم [ف: 2 - 356]
al-ġinā'
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
این منظومه 24 بیت است که در فهرست ملك و الذريعه بدون نام ناظم آن است و فقط از آن استفاده می شود که اجمالا نام کوچک آن محمد هادی بوده است همچنان که صاحب الذريعه استفاده و ذکر کرده است زیرا ناظم می گوید: «ثم محمد بهاد قد دعی ** یقول اثباتا لامر ادعی». ولی با توجه به رساله غنای شیخ هادی تهرانی که شرحی بر همین منظومه است به دست آمد که ناظم آن نیز خود تهرانی بوده که در آن رساله شرحی مزجی بر این منظومه دارد و در آن تصریح دارد که منظومه از خود اوست.
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد دوم، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح رضا مختاری و با انتساب به شیخ هادی تهرانی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5425/2
آغاز: بسمله. عجزة من الحمد لأغنى الاغنياء ** جاعلنا امة خیر الانبياء / مستغنية بنفسه و البررة ** ابنائه اغصان تلك الشجرة؛ انجام: و جملة القول فلا یخفی علی ** اهل الحجي بعد سماع ما جلی / ان الذي في اکثر المحافل ** للمتصوفین عین الباطل
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 3گ (14پ- 16پ)، 7 سطر، اندازه: 14/7 × 22/5سم [ف: 8 - 378]
al-ġinā’ (r.-un fi hurmat-i...)
محمد حسین بن آقا باقر، - 1336 قمری
mohammad hoseyn ebn-e āqā bāqer (- 1918)
آغاز: رب یسر ولا تعسر. المقصد الأول في ادلة حرمة الغناء. إذا عرفت ما ذکرنا فنشرح الكلام حینئذ في المقاصد و نقول: المقصد الأول في بیان حرمة الغناء في الجملة
انجام: ولکن الظاهر أن الغناء مساوق للصوت اللهوى علی ما یستفاد من مجموع الاخبار فتأمل في المقام فإنه من مزال الأقدام.
چاپ: با تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8326/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 11×15، قطع: ربعی [ف: 17 - 108]
al-ġinā
سنقری، حسین بن علی، ق 14 قمری
sonqorī, hoseyn ebn-e 'alī (- 20c)
بحث استدلالی است درباره حرمت غنا و ریشه یابی این کلمه در لغت و آثار شرعی و گفته های فقها و تعیین موضوع آن، چون مؤلف بر این عقیده است که در هر بحث فقهی اول باید موضوع کاملا شناخته شده باشد پس از آن درباره احکام گفتگو شود. مؤلف که از شاگردان شیخ هادی تهرانی است و او نیز رسالهای در غنا دارد، که رساله حاضر از آن استفاده کرده است. مؤلف معتقد است که غنا حرمت ذاتی ندارد و در خواندن قرآن و مراثی مستحب است و در عروسی ها مباح؛ آنچه موجب حرمت می شود عوارض خارجی همچون اختلاط زن و مرد نامحرم و فسق و فجور در مجالس است. او در ادامه رساله از حکم مرثیه سرایی بر مردگان و اجرت گرفتن برای آن و همچنین اجرت گرفتن برای اذان گفتن و نماز خواندن و حکم گوش داده به غما و بازی با آلات لهو بحث کرده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول العبد العاصي میرزا حسین بن علی السنقري ... مسألة الغناء مما اشتهر بین الفقهاء رضوان الله علیهم بالاشکال تارة من حیث الحكم و اخری من حیث الموضوع و لما کان الأمر فیه مما یدور مداره وجودا و عدما فللفقیه تمییزه و تشخیصه عن غیره من الموضوعات علی ما یقتضیه من الشرح اسما و ماهية کما یقتضیه التقدم ...
انجام: کما هو مصرح في جملة من الآيات و طائفة من الأخبار و ما ذکرناه صریح في جمیع ما بیناه.
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد دوم، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح علی صدرائی خوئی؛ با تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1951/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أن مسألة الغناء مما اشتهر بین الفقهاء رضوان الله علیهم بالاشکال تارة من حیث الحكم، انجام: کما هو مصرح في جملة من الآيات و طائفة من الأخبار و ما ذکرناه صریح في جمیع ما بیناه.
خط: نسخ، کا: از عصر مؤلف و شاید به خط وی، بی تا، 43گ (1پ -143)، 13 سطر، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 5 - 381]
الغناء / فقه / عربی
al-ġinā'
ناشناخته
قول شافعی و مالک در بارهبه نقل از منهاج علامه حلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اگ (349) [مختصر ف: - 636]
کا: عبدالغنی، تا: 1287ق [الفبائي: - 420]
qenā
رساله کوتاهی است درباره غنا با ذکر اقوال علما و آیات و احادیث در این باره. مؤلف از مقدس اردبیلی نقل می کند غیر از رساله هایی است که در مجموعه «میراث فقهی» درباره موسیقی و غنا به چاپ رسیده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 99/5
آغاز: بدانکه خلافی نیست نزد علماء در حرمت غنا في الجمله و بسیاری از ایشان حکم به اطلاق و تعمیم تحریم نموده اند و جمعی تصریح به شمول تحریم از برای مطلق شعر و قرآن فرموده اند؛ انجام: و سعد بن ابی وقاص و امثالهم استماع می نموده چنانچه ابن ابی الحديد نسبت به معاویه تصریح نموده است والسلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11 گ، 16 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 1- 228]
ģinā’-ul adīb fi fahm-i muġni-l labīb = aġnā’-ul adīb
قزوینی، محمد مهدی بن علی اصغر، - 1129 قمری
qazvīnī, mohammad mahdī ebn-e ‘alī asqar (- 1717)
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)
شرحی است بر کتاب مغنی تأليف جمال الدين عبدالله بن یوسف معروف به ابن هشام نحوی. در دیباچه آمده است که این شرح شامل توضیحاتی است درباره شواهد شعریه متن و نیز آنچه را که پدرش به هنگام تدریس این کتاب از شرح های شمنی و خبیصی گزین کرده و یادداشت های پدرش که از کتاب های لغت و تفسیر به مناسبت برگزیده و نیز یادداشت های خودش که موقع تدریس مغنی در حواشی کتاب مغنی نوشته بوده است می باشد و در آغاز مختصری از شرح حال ائمه نحو را آورده است. مطالب تحت عنوان « قوله» است. (فاضل)
آغاز: بسمله الحمدلله الذي رفع لواء الكلام و الخطب و بنی صحتهما علی قواعد فنون الأدب و جعل الاقرآن من أنحاء الكلام ... و بعد فیقول الفقير إلى الغنى ابن علی اصغر القزويني محمد المدعو بمهدی ...
انجام: علی انه فاعل الصفة قوله شاد و الخ شاد الحائط طلاه باشید و هو ما طلی به حائط من حیص و نحو ق
[دنا 803/7 -804 (12 نسخه)؛ الذريعة 63/16 ؛ معجم المؤلفين 58/12؛ الذريعه: 63/16]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 219، 20 سطر (19×10)، اندازه: 22×15سم [ف: 16 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد شریف نظام آبادی، تا: دوشنبه 27 صفر 1119ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، مقابله شده، با علامت بلاغ مقابله در صفر 1119؛ جلد: تیماج قهوه ای، 189 گ، 20 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 6 - 2983]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اقل طلبه محمد جعفر اصفهانی، تا: سه شنبه 27 ربیع الثاني 1121ق، جا: مشهد رضوی؛ با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج، 156گ، 25 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 41 - 129]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد نبی، تا: 1122ق؛ واقف: سپهسالار؛ 186ص، 30 سطر، اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 2 - 374]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن نورالدین اصفهانی، تا: دوشنبه 4 شوال 1123ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 266 گ، 18 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 1- 49]
آغاز: عن تحریف الجاهلين و لحن اللاحنين علی ما تظافرت علیه الرواة و تواترت علیه اخبار الثقات؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد تقی اصفهانی، تا: چهارشنبه 21 جمادی الثاني 1126ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 256گ (1ر- 256ر)، اندازه: 21×12سم [ف: 2 - 375]
آغاز: قبل الخوض في المرام أمورة لعله ینتفع بها في هذا المقام، منها ذکر ائمة النحو و بیان حال صاحب المغني
خط: نسخ، کا: محمد تقی هزارجریبی، تا: دوشنبه 10 شوال 1133ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «ابراهیم بن عبدالله» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 357 گ، 16 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 25 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله وان لم یلها دعاء اوامر فهی التنبيه کالتی ولیها لیت اورب أو نحوها المصنف تم الجزء الأول من هذه الحاشيه شامل باب اول است در مفردات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 10 رمضان 1133ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین، «عبد القادر الحسيني» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 201گ، 16 سطر (14×8)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 3 - 1378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن علی عسکر بیانکی، تا: شعبان 1186ق؛ مهر: «الراجي محمود بن علی اصغر»؛ اهدایی: حاج شیخ محمود فرساد؛ جلد: تیماج تریاکی، 205گ، 19 سطر (12×14/5)، اندازه: 14/5 ×20/5سم [ف: 3 - 857]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 106
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: عبدالله طبری، محمد محسن شیرازی، ید الله؛ جلد: تیماج مذهب، 195 گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1 - 401]
خط: میان نسخ و تعلیق، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: 1268ق؛ 202گ، 21 سطر، اندازه: 15/8 × 22/2سم [ف: 1- 386]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالرحیم حسینی، تا: 1268ق؛ واقف: سپهسالار؛ 231 ص، 21 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 2 - 375]
الغناء علی مذهب الشافعي- سماع الغناء
الغناء في القرآن- جواز التغني في القرآن
gina'-ul mutakawwinat 'an-il mutul-il aflatuniyya (al fasl-ul ×amis fi)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1253/3
بندی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق [ف: 5 - 251]
qenā' va mūsīqī
صورت استفتائاتی است با فتواهایی منقول از میر سید احمد عاملی، رفیع الدين نائینی، محمد باقر خراسانی و غیرهم. عنوان استفتا چنین شروع می شود: صورت نوشته ای که از جهت فتوا در ذم صوفیه نوشته اند: «علمای طایفه محقه و فضلای اثنی عشریه الذين لا یتکلمون بهواء الناس ولا یداهنون ... بیان فرمایند که به غنا و سرود اشتغال نمودن و مطربانه و مغنیانه اصول گرفتن و دست زدن و رقص کردن و به چرخ در آمدن ... فسق است یا طاعت».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 378/2 - طباطبائی
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1ص (2ر)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 22 - 131]
al-ġinā’ wa-l lahw
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
در این رساله ابتدا غنا و الفاظي را که به نحوی با غنا مربوط می شود مانند سماع، تغرید، ترنیم و لحن و ... را با استفاده از اهل لغت کاربردهای گوناگون آنها را توضیح می دهد و سپس دلایل قائلین به حرمت غنا را نقل و به صورت دقیق نقد می کند و در نتیجه می گوید: «اذا عرفت هذا فنقول الغناء لدی و باعتقادی
جائز خلافا لأكثر الأعيان و وفاقا لقاطع البرهان بای لحن من الالحان کان، سواء في ذلك الصوت المجرد و الكلام الباطل و المرثية و القرآن ..». این عبارات صراحت بر حلیت غنا دارد و لذا بعضی در مقام نقل آراء شیخ هادی نوشته اند: بر خلاف قول مشهور غنا را جایز می شمارد و فقط در صورتی آن را حرام می داند که همراه با فعل حرام دیگری باشد (نامه مفید، سال اول، ش 4، زمستان 74، ص 152) و سپس عبارات فوق را دلیل مدعای خود قرار داده اند. به نظر این نسبت نادرست است زیرا وی پس از تقویت کامل نظر فوق و سد ثغور آن دو باره از نظر خود برگشته و معتقد به حرمت ذاتی غنا شده و نوشته است: «فالتحقیق حرمة الغناء في نفسه بالاخبار و الآيات و الاجماع. اما الاخبار فبمعونة فهم الاصحاب، ئ اما الآيات فبمعونة الاحبار، و اما الاجماع فلتصریح کل الفقهاء بحرمته في نفسه لال قلیل یصلح کلامه للتأويل» و سپس به تفصیل روایات داله بر حرمت غنا را نقل می کند. در این رساله ابیاتی از منظومه خود در غناء را بدون هیچ اشاره ای نقل کرده و به صورت مزجی برخی از آنها را شرح کرده است. در این رساله از میان رساله های غنا فقط مطالبی از ایقاظ النائمين نقل کرده است.
آغاز: بسمله، الصوت قال الشيخ الرئيس «انه كيفية تحدث من تموج الهواء المتضغط بین قارع و مقروع» ... اقول بعون الله تعالی ان ما ذکره الامام مما لا یتفقوا به احد من العوام بل لأن المراد بادراك ماهية الصوت ...
انجام: فانه لایکره الاكل قبیح و القبيح دعه لأهله فان لکل اهلا و رواه الشيخ الصدوق و الشيخ ... هذا ما ادی اليه النظري القاصر في مسئلة لغناء و النا العبد الجاني حسین السنقري
چاپ: در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد دوم، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح یقوبعلی برجی و غلامرضا نقی؛ با تحقیق منصوره اعتمادی در الرسائل الفقهية في الغناء (تهران، دانشگاه تهران و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1388)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3/ 2850
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین بن علی سنقری، بی تا، 14گ (112پ -125ر)، 18 سطر، اندازه: 21/7×16 سم [ف: 6 - 139]
gana'im-ul ayyam fi masa'il-il halal wa-i haram
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan
(1739 - 1816)
تاریخ تأليف: 27 ذیقعده 1206ق
کتابی مفصل و مبسوط در احکام شرعی که در چهار «قسم» تنظیم شده؛ به گفته صاحب الذريعة تنها قسم اول کتاب یعنی کتاب های طهارت، صلات، زکات، خمس، صوم و اعتکاف تأليف شده ولی با دیگر کتاب های مستقل که مؤلف جداگانه نگاشته کتاب کاملی را در فقه تشکیل می دهد. معروف است که فقه میرزای قمی به مراتب برتر و بالاتر از اصول اوست و دلیل آن آثار شگفت انگیز فقهی از جمله کتاب غنائم الأيام ایشان است که بر دیگر کتب فقهی امتیاز و برجستگی خاص دارد چه ما وقتی به کتب فقهی سایر فقها می نگریم می بینیم توجه برخی معطوف به بیشتر آوردن فروع و بعضی به ادله عقلی و عده ای به نقل اقوال شده اما میرزای قمی با رعایت همه این جوانب و ذکر اقوال علما و اجماعات منقول و از سوی دیگر دقت در اقوال و آوردن احادیث فقه رضوی و تفسیر امام عسکری برتری غنائم را بر تأليفات دیگران مبرهن ساخته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أنفذنا من شفا جرف الهلكات بمتابعة أمثل الأديان و ارشدنا إلى سبیل ارتقاء مدارج اعلی الغرفات باقتفاء افضل الانس و الجان ...
چاپ: مشار چاپی عربی 651؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1319ق، رحلی، 538 ص
[(صص 1-538)، قم، مكتبة الاعلام الاسلامي، محقق، 1418ق الذريعة 63/16؛ دنا 804/7 -806 (59 نسخه)]
شامل کتاب های زکات، خمس و صوم می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح، محشی با نشان «منه غفر له»؛ تملک: ابوطالب حسینی قمی؛ 174 گ، 27 سطر [جنگ: 1- 491]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاخاء موعودة عند رسول الله و نقرا علیك ... برکاته تمت
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1196ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 297گ، 27 سطر (15×8/2)، اندازه: 21×15سم [ف: 9 - 10]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشانه «منه دام ظله العالي»؛ جلد: تیماج، 27 سطر (15/5×8/5) [ف: - 787]
آغاز: کتاب الزكوة و فیه مقدمه و بابان اما المقدمه فالز كوة فی؛ انجام: فاذا فرغت من المناسك ... لصحيحة زراره و روایه ابی الصباح الكناني از اول کتاب الزكوة تا آخر کتاب الحج؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 275 گ، 30 سطر، قطع: خشتی [ف: 24 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو التخييري مدفوع بمنع الاشتراك اولا کما مرو بعدم جواز استعمال المشترك. موجودی از ابتدای مقدمه تا اولین ورق کتاب صلات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمود بن محمد رضا بیدگلی؛ واقف: مكتبة الإمام أمير المؤمنين، اردیبهشت 1365؛ 81گ، 27 سطر، اندازه: 30/3×21/5 سم [ف: 21 - 980]
انجام: یباشر ادخاله الأرحام في الرجل دون المراة و علل الاول بانه موجب للقسوة المضارة الرحمة المطلوبة ...
خط: نسخ، کا: محمد رضوی، تا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 294گ، 27 سطر، اندازه: 23×14سم [کتابخانه های قائن: ف: - 185]
مشتمل بر کتاب الزكات و الخمس و الصوم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ 230 گ (13-232پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1- 179]
فقط کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج رمضانعلی تاجر، 1275؛ 106گ (1پ - 106ر)، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 2 - 257]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 573]
آغاز: بسمله و فیه مقدمه و بابان ... فان الزكوة في اللغة الطهارة و
الزيادة و النمو؛ انجام: فالاقوی متابعت اکثر الاصحاب للشهرة و ظاهر الاجماع المنقول. و الله اعلم بالصواب. شامل کتاب زکات و صوم تا آخر اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: سید علی بن محمد باقر موسوی با مهر «العبد سید علی الموسوي» (چهار گوش)، علیرضا از طلاب مدرسه حیدریه؛ مهر: «عبده داود بن العلي الحسيني» (چهار گوش)؛ واقف: محمد کاهوئی، 1365؛ جلد: تیماج، 182 گ، 26 سطر (15×10)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: - 235]
آغاز: برابر؛ انجام: و رواها اخری عن الحلبي عنه (علیه السلام) قال أن فاتحة الكتاب. از ابتدای عبادات تا قسمتی از کتاب الصلوة مقصد الرابع في القرائة است؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «ابو تراب بن علینقی الحسني الحسيني الطباطبائي 1342)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 93گ، 27 و 28 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3 - 488]
آغاز: بسمله. خاتمة في احکام الجنائز و فیما المقاصد المقصد الأول في الاحتضار؛ انجام: اضعف التمسكات ما اختاره في المسالك من حصول التعد بتعدد الازدراد لصدق الافطار بکل منها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: محمد بن حسین؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 137 گ، 25 سطر، اندازه: 15/4 ×21سم اهدائی رهبر: 3 - 488]
آغاز: کتاب الزكوة و فیه مقدة و بابان اما المقمدة فازكوة في اللغة الطهارة و الزيادة؛ انجام: في سائر المفطرات لافی خصوص الجماع وهو لا یستلزم أن یکون دلیل الشيخين هو خصوص
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: ولا تسرفوا قال کان ابی یقول من الاسراف في الحصاد و الجداد؛ انجام: فالأقوى متابعة اکثر الأصحاب الشهرة و ظاهر الاجتماع المنقول و الله اعلم بالصواب ... و یتلوه کتاب الحج ...
ج 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 320گ، 27 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 487] و [ف: 21-983]
آغاز: برابر؛ انجام: و بذلك نختم المجلد الأول ... و الحمدلله دائما. تمت الكتاب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1206ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: نختم المجلد الأول ...... علیهم افضل الصلوات و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: 1206ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و جعلنا خیرا مما یظن العالمون و غفرلنا ... از ابتدای مقدمه تا پایان احکام جنایز؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبد الجواد بن حبیب عقیلی هاشمی، تا: 1214ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه دام ظله»، با قصیده ای در مدح اميرمؤمنان علی علیه السلام از سراینده ای متخلص به «شهید» در سال 1240؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 302گ، 26 و 27 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3 - 485] و [ف: 21-981]
آغاز: برابر؛ انجام: في کتاب الزكوة و الخمس و الصيام ..... سنه 1215
خط: نسخ، بی کا، تا: 1215ق؛ تاریخ وقف: شوال 1275 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و غفرلنا ما لا یعلمون و بذلك تنحتم جلد الأول. مشتمل است بر طهارت، صلات و احکام جنایز؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد طاهر قمی، تا: 1216ق؛ محشی با جمله منه «دام ظله العالي»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 371 گ، 25 و 26 سطر، اندازه: 15/5 ×22سم [اهدائی رهبر: 3- 486] و [ف: 21-981]
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن جعفر بن صدر الدين بن ابی القاسم حسینی لاجوردی، تا: چهارشنبه 6 محرم 1216ق؛ تملک: مصطفی حسینی صفایی خوانساری در جمادی الاول 1267؛ 224گ، 31 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 147]
زکات و خمس وصوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن بهاء الدين قمی، تا: 16 ذیحجه 1219ق؛ جلد: میشن، 288گ، 22 سطر، اندازه: 21/1×15/1 سم [ف: 1- 386]
آغاز: بسمله، کتاب الزكاة و فیه مقدمة و بابان اما المقدمة فالزكاة في اللغة الطهارة؛ انجام: فالأقوى متابعة اکثر الأصحاب للشهرة و ظاهر الاجتماع المنقول و الله اعلم بالصواب ... و یتلوه کتاب الحج
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد ربیع جرفادقانی، تا: چهارشنبه 1 ربیع الثاني 1221ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی به لفظ «منه دام ظله العالي»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 325گ، 26 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 486] و [ف: 21-982]
آغاز: بسمله. خاتمة في أحكام الجنايز و فیما المقاصد المقصد الأول في الاحتضار؛ انجام: اضعف التمسكات ما اختاره في المسالك من حصول التعد بتعدد الازدراد لصدق الافطار بکل
منها. از خاتمه «کتاب الصلاة» در «احکام الجنائز» تا اواخر «کتاب الصوم»؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن نور محمد، تا: 1221ق، اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 140 گ، 31 سطر، اندازه: 32×21سم [اهدائی رهبر: 3 - 487]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 98
همان نسخه بالا [مؤيد: 1- 111]
انجام: فاذا فرغت من المناسك قضتها لصحيحة زرارة و رواية أبي الصباح الكناني از کتاب الزكاة تا اواخر کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 4 صفر 1221ق؛ افتادگی: انجام؛ 361گ، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ کتابخانه های گلپایگان: ف: - 76]
آغاز: ... عدم مساعده العمر و الأسباب لختم ذلك الكتاب و سیما مع قصور همم اهل الزمان؛ انجام: ثم یکتبون اسمهم او یختمون ختمهم الله أمورنا بالحسنی ... و بذلك یختم المجلد الأول من کتاب غنائم الأيام
خط: نستعلیق، کا: حسین بن زین العابدين، تا: 1221ق؛ افتادگی: آغاز؛ 332گ، 25 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 15 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم یکتبون اسمهم او یختمون ختمهم ختم الله امورنا بالحسنی و جعل آخرتنا خیرا من الأولى .. و بذلك یختم المجلد الأول من کتاب غنائم الايام.
جلد اول از ابتدا تا پایان مبحث صلات و توابع آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 322گ، 21 سطر (15/5×8/5) [ف: 14 - 193]
آغاز: برابر
جلد اول (طهارت و صلاه)؛ خط: نسخ، کا: عبد الرحيم بن عبد العظيم طالقانی، تا: پنج شنبه 16 ذیحجه 1226ق؛ 270 گ، 25 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6 - 2983]
آغاز: برابر
انجام: و روی الصدوق عن الصادق علیه السلام قال و قم منتصبا فان رسول الله صلی الله علیه واله قال من لم یقم صلبه فلا صلوة له وفی معناهما موثقه ابی بصیر في القيام بعد الركوع لکن ... کتاب طهارت تا اواخر صلات؛ خط: نسخ، کا: چند نفر کتابت کرده اند، تا با تاریخ 1228ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده غلامرضا بن محمد علی» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 217 گ، 22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف مخ: - 112]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 262/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 302]
آغاز: و هو مشتمل علی مقدمة و فصول ... فالصلاة في اللغة الدعاء و في اصطلاح المتشرعة هو مجموع الافعال و الصور المعهودة في السنة المتشرعة؛ انجام: فالمشهور استحبابها و ادعی علیه الاجماع في المعتبر و الظاهر انه اراد مطلق الرجحان و ذهب العلامة و ابن ادریس الى.
خط: نستعلیق، کا: سید حسن بن محمد سعید حسینی ساکن بیدگل کاشانی، تا: 1231ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 12گ (123ر -134 پ)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 20 - 369]
جزء اول؛ کا: محمد رفیع بن محمد حسین موسوی حسینی خوانساری، تا: 1232 ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 120]
جزء دوم؛ کا: محمد رفیع بن محمد حسین موسوی حسینی خوانساری، تا: 1232ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 120]
بی کا، تا: 1232ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 27 ص، اندازه: 21×14سم [ف: 3 - 1050]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد ازغدی، تا: 1236ق؛ محشی از مؤلف و با نشان «منه دام ظله»؛ 630ص، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10 - 971]
آغاز: بسمله حمدله، اما لمقدمه فالز كوة في اللغة الطهارة و الزيادة و النمو في الشرع اسم لحق یجب في الحال؛ انجام: و ظاهر الاجماع المنقول و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ جلد: گالینگور [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هوانه الذي له ستة اشهر وعن عدو غیره انه الداخل في الشهر الثامن هذا ولکن المنقول ..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 29 شوال 1244ق، جا: قم؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی در واجب از محقق خوانساری و جواب آن از مؤلف آمده؛ جلد: تیماج، 427گ، 27 سطر، اندازه: 34×21سم [ف مخ: - 140]
آغاز: لم یودعا في دار البلاء و المحنة و اغتنم نفسا بعد نفس و آن کنت في غاية اضطراب؛ انجام: و جعلنا خیرا مما یظن العالمون و غفر لنا ما لا یعلمون و بذلك. تختم المجلد الأول ...
کتاب طهارت، صلات و احکام جنایز است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ افتادگی: آغاز، محشی به لفظ «منه اعلی الله مقامه» به واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج مذهب، 190گ، 30 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 21 - 978]
طهارت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ تملک: محمد رسول
بن عبدالعزیز کاشانی در 1257؛ 315گ، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 1- 193]
ج 1 و 2، از آغاز تا اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: علی بن استاد محمد بناء خوانساری، تا: ربیع الأول 1248ق؛ با یادداشت در گذشت شیخ فیاض زنجانی در جمعه 14 ذیحجه 1360؛ 291گ، 34 اسطر، قطع: رحلی [چند نسخه ف: - 203]
انجام: ملازمة القصر و الافطار المدعي مضمونها الإجماع في الانتصار. التاسع: الخروج ... از اول کتاب تا اواسط صلاة مسافر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ تملک: محمد بن حسین؛ صورت اجازه ای به تاریخ 1254؛ جلد: چرم سیاه، 137گ، 25 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [مؤيد: 1 - 152]
از زکات تا آخر اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: اسحاق حسین علی، تا: شعبان 1257ق؛ مصحح با نشان «صح»، محشی با «م»، «منه دام ظله العالي»؛ جلد: تیماج مذهب، 288گ، 20 سطر (14/5×9)، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 11 - 457]
آغاز: برابر؛ انجام: و کیف کان فالاتقوی متابعة اکثر الاصحاب للشهرة و ظاهر الاجماع المنقول و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: 27 جمادی الاول 1257ق؛ مصحح؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 296گ، 33 سطر، اندازه: 20× 30سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1039]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: میشن، 274گ، 22 سطر، اندازه: 22/3×18/3 سم [ف: 1- 386]
آغاز: برابر؛ انجام: من وجوه الاختلاف انما نشأ من اختلاف الزمان ... والحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 صفر 1260ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 385گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2 - 461]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی رضا بن از هیر قمی الاصل، در 13 سالگی، تا: 6 صفر 1261ق؛ 375گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2984]
آغاز: بسمله حمدله و صلاة کتاب الزكوة و فیه مقدمة و بابان المقدمة فالز كوة في اللغة الطهارة والزيارة و النمو في الشرع اسم الحق یجب في المال؛ انجام: و ظاهر دعوی الا جماع و کیف کان فالاقوی متابعة اکثر الاصحاب الشهرة و ظاهر الاجماع المنقول و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
جلد دوم، از اول زکات تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: علی رضا بن اذهیر قمی، تا: 9 ذیحجه 1261ق؛ مصحح، محشی به امضاء «منه ره» به تاریخ 1261؛ جلد: تیماج، 270 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6 - 2984]
خط: نسخ، کا: هداية الله بن محمد رضا قمی، تا: 1262ق؛ حواشی را او از روی اصل خود قمی در همین سال نوشته و مقابله کرده؛ تملک: محمد تقی خوانساری؛ جلد: تیماج، 211گ، 27 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 147]
خط: نسخ، کا: ابراهیم سمنانی، تا: 1264ق؛ مصحح؛ 349گ، 23 سطر ( 15/5×9/5)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 15 - 43]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 203
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 198]
آغاز: بسمله کتاب الزكوة و فیه مقدمة و ابواب اما المقدمة في الزكوة في اللغة الطهارة و الزيادة و النمو و في الشرع؛ انجام: و ظاهر الاجماع المنقول و الله اعلم بالصواب. اللهم اغفر ... از اول زکات تا آخر اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: کربلایی علی اصغر هراتی، تا: جمعه 9 ربیع الثاني 1266ق؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ 286گ، 21 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: - 502]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 70
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1752]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1288ق [ف: - 72]
آغاز: برابر؛ انجام: فمع ملاحظة تلك الصحيحة ینبغی أن یکتب الشهود اللهم انا لا نعلم منه الاخيرة وانت اعلم به منا ثم یکتبون اسمهم ویختمون بخاتمهم ختم الله امورنا بالحسنی وجعل آخر تنا خیرا من الأولى وجعلنا خیرا مما یظن العاملون وغفرلنا ما لایعملون. جلد اول، طهارت و صلات؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمود، تا: شوال 1308ق؛ جلد: تیماج مذهب، 335 گ، 23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 4 - 1428]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. کتاب الزكوة و فیه مقدمة و بابان اما المقدمة فالز كوة في اللغة الطهارة و الزيادة و النمو وفی الشرع اسم؛ انجام: و ظاهر دعوی الاجماع و کیف کان فالاقوی متابعة اکثر الاصحاب الشهرة و ظاهر الاجماع المنقول و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب زکات و صوم؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمود، تا: 27 ذیحجه 1309ق؛ جلد: تیماج مذهب، 441گ، 23 سطر، اندازه:
21×16سم [ف مخ: 4 - 1428]
آغاز: المقصد الثالث في اشك و السهو وفیه مطالب المطلب الأول من زاد ركعة فما زاد في صلوته عمدا بطل صلوته اجماعا؛ انجام: ان الصلوة فائت منه بخلاف الصغير والمجنون ونظیر ذلك آن.
فقط مقصد سوم کتاب الصلاة را که در شک و سهو است و مقداری از مقصد چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه مسجد اعظم؛ جلد: تیماج مشکی، 17 گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 4- 1428]
آغاز: برابر
انجام: قد ذکرنا في کتاب الزكوة جواز الصدقة المندوبة لبنی هاشم وان الاظهر جواز المفروضة ایضا ... ولا یطعم من نصب شیء من الحق او دعی الى شیء من الباطل تمت. از ابتدا تا پایان کتاب الخمس؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده الراجي عبدالله بن عبدالعالی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 412گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: اذ الظل الأول و ان کان ظاهرا از اول کتاب تا اوایل مبحث وقت صلات جمعه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1396، جلد: مقوا، 124گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 570]
آغاز: بسمله و فیه مقدمة و بابان. فالزكوة في اللغة الطهارة و الزيادة؛ انجام: و ظاهر الاجماع المنقول و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد صادق، 1261ق؛ جلد: تیماج، 232گ (145+87)، 22 سطر (16×11)، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 104]
طهارت تا حج؛ بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه مدظله» [ف: 72]
آغاز: کتاب الزكوة و فیه مقدمة و بابان، المقدمة فالزكوة في اللغة الطهارة و الزيادة و النمو وفی شرع اسم لحق یجب في المال یعتبر في وجوبه النصاب هکذا في المعتبر و الكلام في تصحیح عکسه؛ انجام: کیف یحصل العلم بانتقال المال منه الى الوارث فلابد أن یصرف في مصالحه ... جلد دوم (زکات، خمس، صوم و اعتکاف)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه دام ظله» (مؤلف) که نشان می دهد نسخه در زمان حیات مؤلف کتابت شده؛ جلد: تیماج مذهب، 182 گ، 26 سطر [ف: 1- 187]
طهارت و صلات؛ بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [ف: - 192]
طهارت و خمس؛ بی کا، بی تا، قطع: خشتی [ف: - 192]
کتاب الطهارة و الصلاة؛ بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف (تراثنا: اس 13 ش 2 و 3 - 370]
کتاب الصلاة؛ بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف، با علامت بلاغ [تراثنا: س 13 ش 2و3 - 370]
کتاب الحجابي کا، بی تا، با علامت بلاغ [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 370]
از اول کتاب تا اواسط بحث القرائة من کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با عنوان «منه مد ظله»؛ جلد: چرم زرد، 93گ (1پ-93)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [مؤيد: 1- 153]
gana'im-ul arifin fi tafsir-il qur'an-il mubin
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272 ؟ قمری
baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (-1856)
تفسیر مفصلی است با استناد به احادیث اهل بیت علیهم السلام و رموز مخصوص برای مصادر و منابع آنها، و ضمن مطالب مفصلی مناسب آیات می آورد مشتمل بر مباحث و فصول به روشی متمایل به شیخیها و نقل اقول شیخ احمد احسائی با عنوان «قطب العارفين» و مؤلف مدعی است که ظاهر و باطن و باطن باطن آیات در این کتاب بیان شده است و اسرار آنها را بازگو نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9149
آغاز: الحمدلله الذي دل علی ذاته بذاته و علی رسوله برسالته و علی اولی الامر بالأمر بالمعروف والنهی عن المنكر نسخه مشتمل بر مقدمه کتاب در دوازده فصل» و تفسیر سوره فاتحه می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 105گ، 30 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 23 - 277]
qonče-ye bāz dar š.-e golšan-e rāz
عنقا طالقانی، ابوالفضل بن علی، 1266 - 1333 قمری
“anqā tāleqānī, ab-ol-fazl ebn-e ‘alī (1850 - 1915)
وابسته به: گلشن راز = گلشن الاسرار = گلشن محمودی؛ شبستری، محمود بن عبدالکریم (687- 720)
اهدا به: اتابک صدر اعظم ایران
تاریخ تأليف: محرم 1308ق
شرحی است منظوم به نحوه تعلیق مستزاد بر مثنوی گلشن راز.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ با مقدمه میر عین الدين حسین دزفولی به خط خود او، اهدا شده به اتابکی در محرم 1308 [نشریه: 5 - 754]
آغاز: باسمك الجامع المحيط بکل موجود اللهم یا باهر الجود و قیوم الوجود؛ شرح: بنام آنکه جان را فکرت آموخت ** قبای عاشقی دوخت؛ انجام: چراغ دل بنور جان برافروخت ** سراپا جان و دل سوخت / کشاد نصر تش هر دم فزون باد ** بدار الملك ارشاد / که عین الدين بوقت خوش کند یاد ** دو صد رحمت بر او باد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با دستخط مؤلف؛ نسخه دارای خطبه عربی منثور و فارسی منظوم است؛ واقف: نائینی؛ 50گ، 24 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 4 - 212]
qonūd
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18240
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 315گ، اندازه: 25/2 ×16/4 سم [رایانه]
الغنية- غنية النزوع الى علمی الأصول و الفروع
ġunyat-ul adīb fī š.-i muġni-1 labīb
بغدادی، درویش علی بن حسین، 1220 - 1277 قمری
baqdādī, darvīš ‘alī ebn-e hoseyn (1806 - 1861)
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)
نویسنده می گوید چون حواشی مغنی را دیدم نظیر حاشیه شمنی و دمامینی و فتح قریب سیوطی بر آن شدم که خود حاشیه ای بر آن بنویسم که مبین آیات مشکله قرانیه و خفا یا لغویه و نحویه و شرح شواهد شعریه آن کتاب باشد و نیز تا آنجا که امکان داشته باشد از اشعار و ابیات مهم قصیدهای آن قصیده را بیاورم و سرایندگان آن اشعار را ذکر کنم و اشاره به لطائف و غرائب آن ابیات بنمایم، بدین قصد تحریر این کتاب اتفاق افتاد.
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي جعل العربية مفتاحة للعلم إلى فهم معانی السنة و الكتاب و فضل لغة العرب علی سائر اللغات الإشتمالها علی لحن الخطاب ... و بعد، فیقول .. لما رأيت الحواشي التي کتبت علی مغنی اللبيب ... غیر أنها لم تف بمراد الطالب ولم تستوف المطالب ...
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي جعل العربية مفتاحا للعلم الى فهم معانی السنة و الكتاب و فضل لغة العرب علی سائر اللغات الإشتمالها علی لحن الخطاب ... و بعد، فیقول .. لما رأيت الحواشي التي کتبت علی مغنی اللبيب ... غیر أنها لم تف بمراد الطالب ولم تستوف المطالب؛ انجام: قوله: لانه قد علم تعریض الأصل وضع اللغة لا للمعنی المراد هنا اذ لا استفهام ههنا البتة کما
لایخفی، تم الجزء الأول من کتاب المرسوم بغنية الآديب في شرح مغنی اللبيب ... مشتمل بر جزء نخست شرح می باشد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1256ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی از مؤلف با نشان « منه»، با قلم خوردگی؛ تملک: حسین بن هاشم موسوی بحرانی به سال 1334ق؛ جلد: تیماج مذهب، 155گ، 21 سطر (12/5 ×17/5)، اندازه: 16/5 ×22/5سم [ف: 39 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: بحیث لا یخطر ببالهم والشاهد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 246گ، 24 سطر (22/5×13)، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 10 - 182]
اغنية الأريب عن شروح مغنی اللبيب / نحو /عربی
ġunyat-ul arīb ‘an šurūḥ-i mugni-l labīb
رمزی، مصطفی بن حسن، - 1100 قمری
ramzī, mostafā ebn-e hasan (- 1689)
شرحی است ممزوج و مبسوط و بسیار مفید و جامع؛ که شارح آن را با تتبع و تفحص در کتب تفاسیر و اعاریب قرآن و معاجم و شروع و امهات کتب در نحو تأليف نموده است.
آغاز: بسملة، یا من رفع السموات بغیر عمد و بناها، و هد الأرض و نصب الجبال و أرساها ... و بعد، فیقول ... إن کتاب مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب ... کتاب مفید لیس في النحو مثله و إن کثرت فیه المتون المهذبة تحیرت الألباب في حسی وصفه و لاسیما ما في الحروف ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ 362گ، اندازه: 22×31/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 199]
آغاز: برابر؛ انجام: حروف الياء. الياء المفردة علی ثلاثة أوجه و ذلك أنها یکون ضمیر للمؤنث ... ألا یا اسجدوا فهی للنداء لكثرة وقوع النداء بعدهما هکذا في النسخ و الأولى قبلهما نحو یا آدم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ یادداشتی به تاریخ ربیع الاول 1362؛ جلد: تیماج قرمز، 279 گ، 23 سطر (20×11)، اندازه: 31×21سم [ف: 36 - 536]
آغاز: برابر؛ انجام: و معمولها معرفین باللام کما قاله الفاضل الهندي
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر طبیب ولد ابوالقاسم شیرازی، تا: جمادی الثاني 1260ق، جا: شیراز؛ محشی منقول از شمنی و دما مینی؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهر 1340؛ جلد: تیماج، 286گ، 24 سطر (20/7×12/7)، اندازه: 30×22سم [ف: 12- 254]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی اهله الهادين و اصحابه الدين شاد و النافق اعد الدين و ان یسلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين ثم تمت - تم هذا آخر المعني - رحم الله من لغة و سایر علماء الإسلام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 381گ، 27 سطر (12×20/5)، اندازه: 31×22سم [ف: 2 - 149]
gunyat-ul arīb fi-l aʻārīb
امام الحرمين همدانی، محمد بن عبدالوهاب، - 1303 ؟ قمری
emām-ol-harameyn-e hamedānī, mohammad ebn-e
abd-ol-vahhab (- 1886)
مؤلف اول قواعد نحوی را به طور خلاصه ذکر می کند پس از آن شواهد را می آورد و آنها را شرح می نماید. در نیمه اول کتاب «مغنی اللبيب» ابن هشام اختصار شده و نیمه دوم به روش کتاب های نحوی مشهور نوشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 73
آغاز: في المفردات، حرف الألف، الالف المفرد يأتي علی وجهین أحدهما أن یکون حرفا ینادی به القريب؛ انجام: کما في قوله تعالی ینفقون أموالهم ابتغاء مرضاة الله و في قوله و أن منها لما یهبط من خشية الله.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه مشوش و دارای برگهای ننوشته و صفحه های سفید است؛ مهر: «عبده محمد رحیم بن محمد هادی بن محمد صالح» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 391گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 1- 86]
ġunyat-ul arīb fī š.-it tahdīb
صافی گلپایگانی، ابو القاسم بن عباس، ق14 قمری
sāfi golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās (- 20c)
وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذیب طریق الوصول = تهذیب الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726)
تاریخ تأليف: قرن 14
آغاز نسخه حاضر و پاره ای از مطالب با «منية الاريب في شرح التهذيب» از همین مؤلف فرق دارد و گویا تحریری دیگر از همان شرح باشد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1015/1
آغاز: الحمد لله الذي رتب الفرع علی الأصول المتقدس بکمال ذاته عن المشاركة للأعراض و الاجسام و استغنی بوجوب وجوده عن الاتصاف بالصور و المواد
نسخه اصل: کتابخانه شیخ لطف الله صافی - قم؛ خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی، محشی؛ 202ص (1-202) [عکسی ف: 3- 269]
مغنية الانام- غیاثیه
qonyat-ol anām
مختصری است در واجبات اعتقادی و اصول دین، در دو فصل» و یک «خاتمه»: فصل 1. شناختن آفریدگار عالم؛ فصل 2. نبوت و امامت؛ ملحق فصل دوم: در معاد؛ خاتمه: در بعضی از مواعظ و نصایح.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8316/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بدانکه این چند کلمه ایست که به التماس بعضی از برادران دینی در بیان اقل واجب؛ انجام: و بعد از عصر افطار بشربت آب نماید
خط: نستعلیق، کا: علی بن اسماعیل حسینی، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 10گ (155پ -164ر)، اندازه: 21×16سم [ف: 21 - 278]
ġunyat-ul anām fi ma'rifat-is sā‘āt wa-l ayyām = man la-yahdar-u-hu-t taqwim
کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 – 1091 فیض قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1052ق
مختصری در ایام و ساعات سعید و نحس است که مؤلف آن را از احادیث مروی از ائمه علیهم السلام استخراج کرده و آنچه را خود تجربه نموده است. دارای «مقدمه» و دو «مقاله» و «خاتمه» است: المقدمة: في الاختلاف في الايام و الشهور و السنين؛ مقاله .. اخبار المروية عن الأئمة، در دو «مطلب»: مطلب 1) روایاتی که در خصوص احوال روزها نسبت به حوائج، مطلب 2) اخباری که در احوال حوائج نسبت به روزها وارد شده است؛ مقاله 2.
فیما اردنا ذکره من احکام النجوم، شامل یک «مقدمه» و دو مطلب»: مقدمه در بیان ارتباط حوادث عالم خاکی با ستارگان سیاره، مطلب 1) بیان آنچه مربوط است به ماه های دوازده گانه که این مبحث را به شعر فارسی آورده در پنجاه و یک بیت در پس از آن تتمهای هست، مطلب 2) چیزهای گوناگون و طریق اختیارات برخی امور، الخاتمة: في ساعات الاستخاره. مؤلف در علت تأليف این کتاب در مقدمه چنین آورده: در این روزگار مردمان برای تعیین سعد و نحس ایام و اوقات به عقاید منجمین مراجعه می کنند در صورتی که پایه افکار و معتقدات آنها بر اساس حدس و تجربه است و چندان واقعیتی ندارد لذا من این کتاب را در این موضوع از اخبار وارده از ائمه اطهار علیهم السلام که مشكوة انوار الهيه و مظهر علوم غیبیه اند جمع آوری نموده و در ابتداء امر آن را «من لایحضره التقويم» نام نهادم ولی پس از اتمام آن را «بغية الانام في معرفة الساعات والأيام» نام گذاردم..
آغاز: بسمله الحمدلله الذي کور الليل علی النهار و کور النهار علی الليل و جعلهما خلفه لمن أراد أن یذکر .. و بعد فیقول راجی عفو ربه المهيمن محمد بن مرتضی الملقب بمحسن
انجام: هر که پرسد چیست تاریخش ** گفت بشمار اینکه آخر کرد
[دنا 807/7 - 809 (77 نسخه)؛ الذريعة 65/16 و 66 و 403/4 و 955/4 و 231/22؛ کتابشناسی آثار فیض /207؛ ريحانة الأدب 377/4 و 369/4؛ کشف الحجب ص 394؛ فهرستواره منزوی 3099/4 «نو تقویم شرعی»، فهرستواره 306974 «من لا یحضره التقويم»]
شرح و حواشی:
1- نو تقویم شرعی = ترجمه غنية الانام؛ روح افزائی، محمد بن محمد صالح (13)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1016ق [نسخه پژوهی: 1- 154]
نسخه اصل: نسخه آقای روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1016ق [فیلم ها ف: 1- 723]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الخاتمة ففی ساعات الاستخارة علی ما هو المشهور ... حمدا کثیرا و صلی الله علی محمد و آل الطاهرين
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد برهان، تا: شوال 1047ق؛ مصحح، محشی به امضاء «منه»؛ 26گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 8 - 4648]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم من الزوال إلى العصر و السبت الى الضحي ثم من الزوال إلى العصر و الله اعلم بالصواب و المآب و النختم رسالتنا هذه بهذه المقدار و نسأل الله تعالی العصمة و أن یحشرنا مع الابرار ...
خط: نستعلیق، کا: صالح بن قاسم، تا: 1060ق؛ محشی با امضاء «منه مدظله»؛ تملک: ملامحمد اسماعیل بن اقامراد فومنی؛ مهر: عبده ابوالقاسم بن محمد تقی» (بیضی)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 38گ (1-38)، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 20×12سم [ف: 3- 1226]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حیدر ابن خلیل، تا: 1077ق؛ پس از ختم کتاب مطالب متفرقه نیز راجع به تقویم و اختیار ایام و شهور و جدول هایی راجع به فصد و اوقات مضر و مفید و محل آن در هر وقت و مواقع سکزیلدز و ...؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، 39ص، 14 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 1- 324]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: صدر الدين محمد بن محمد صادق حسینی، تا: چهارشنبه 5 جمادی الاول 1077ق؛ 68ص (254-321) [ف: - 39]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2609/7
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد؛ خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمد بن محمد صادق حسینی، تا: چهارشنبه 5 جمادی الاول 1077ق؛ 68ص (254-321) [عکسی ف: 7 - 196]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ جلد: تیماج، 39گ (16پ- 54)، 15 سطر (5×10/5)، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 8- 77]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم مدرس، تا: ذیحجه 1078ق، جا: اصفهان مدرسه صفویه؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 1- 82]
آغاز: بسمله. بعد الحمد و الصلاة. فهذه وجيزة مشتملة علی مقدمة و مقالات و خاتمة. أما المقدمة فاعلم ان السنة عند اهل الشرع اثنی عشر شهرا من شهورهم؛ انجام: في یسر منه و عافية. فرغ مؤلفها اقل العباد ... محمد بن مرتضی ... اوایل ذيقعدة الحرام بسنة خمس و عشرین و الف در یک مقدمه و دو مقاله و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ خطبه را ندارد؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 8گ (1ر- 1پ)، 25 سطر (29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 54]
آغاز: اربع سنین کما لا خفی فغرة الشهور في سنة ثلاث وتسعین و الف مثلا باعتبار هذا الجدول من فلك البروج الى ان تعود البتلك النقطة بحرکتها التي هی من المغرب إلى المشرق و هو ثلاثمایه و خمسة و ستون یوما و خمس ساعات و خمسون دقيقة و اثنتا عشر ثانية علی رصد بطلیموس و هذا الرصد هو املعتبر عند
المنجمين؛ انجام: و لنختم رسالتنا هذه بهذا المقدار و نسئل الله العصمة .. حتی تکون في یسر منه و عافية فرغ مؤلفه ... محمد بن مرتضی ... فاقد بخش اول کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ در این نسخه دنباله مقدمه کتاب غنیه است در تحقیق روز نوروز و سپس دو مقاله است: مقاله اول در اخباری که از امامان (علیهم السلام) رسیده، این مقاله درباره احکام نجوم و در آن مقدمه ای با دو مطلب عنوان شده؛ 15ص (1-15)، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 331]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 397]
کا: محمد امین زرگر، تا: 1079ق؛ 19گ (72پ - 90پ)، 19 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 1- 167]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن ابوالقاسم ناسکی، تا: 1084ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 40گ (9-38)، اندازه: 19×9/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 168]
آغاز: برابر؛ انجام: المدعو به محسن سقاه الله شرابا رحیقا و جعله في بحار معرفته غریقا و ذلك في اوایل شهر ذيقعدة سنه 1008 چنین آمده و درستش 1025 است. تمت بالخیر و السعادة.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1087ق؛ مجدول نجومی؛ 18 سطر (24×14) [عکسی ف: 1 - 281]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجمعة إلى طلوع الشمس ثم من الزوال إلى العصر ثم من المغرب إلى النوم و السبت الى الضحي ثم من الزوال الى العصر. و الله أعلم بالصواب و إليه المرجع و المآب ...
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن علی اکبر رازی، تا: ربیع الأول 1095ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه» از مؤلف، مجدول؛ 12گ (197پ-208پ)، 22 سطر، اندازه: 17/5×8 سم [ف: 39 - 366]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو عندی بعید بل الظاهر انه غلط شاید نشاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه سلمه الله»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 31 گ، 14 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 524] و [ف: 26-404]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 30گ (77 -106ر)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 22 - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: خمیس و جمعه به از اربعا دال است رد هذا آخر ما اردناه ذکره في هذه الرساله و الحمدلله و الصلوة علی محمد خاتم الرساله
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح؛ 44گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: - 192]
آغاز: برابر، انجام: و یوفقنا لا کتساب علوم و معارف شافية ثم الاجتناب لاوقات الرديه حتی تکون في الحمدلله لیسر منه و عافية
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: محتملا قرن 12، 31ص (181-151)، 21 سطر (15×9)، اندازه: 18×13 سم [ف: 4 - 445]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم الاختيارات المقصودة بالذات المنية علیه. و انما التوفيق بالله و التوكل علیه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن سیاه، 24گ (40ر - 63ر) [ف: 9 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: مه چه از برج اسد آید به برج سنبله ** بر ره هامون همی شاید شدن با فاصله نسخه موجود به اواخر مطلب اول از مقاله دوم پایان می گیرد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: آقا کمال؛ 23گ (1-23)، 15 سطر، اندازه: 10×6 سم [ف: 34-89]
آغاز: برابر؛ انجام: في کتاب لوائع القمر و قد رایت في نسخة مجهولة الحال مکان النيروز السلطان سابع عشر شوال وهو عندی بعید بل الظاهر انه غلط شدید نشانی اتفاق اليومين و معرفة نصفه مشتركة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 15 گ، 16 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 4- 1429]
آغاز: برابر؛ انجام: و اقول قد مر في باب الحجامة من الأحاديث ما يؤيد ذلك فلا تغمضوا فیه و الله علیم بما تعملون تا اواخر مقاله دوم را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 14گ (52پ 65ر)، اندازه: 15×9سم [ف: 2 - 281]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الخاتمة ففی ساعات الاستخارة ... قد فرغ منها مؤلفها اقل عبادالله عم و اکثرهم زللاً و اعظمهم رجاء و املا محمد بن مرتضی المشتهر بمحسن سقاه الله شرابا ... سنة خمس وعشرین والف من الهجرة النبوية صلی الله علیه و آله و سلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق، مجدول مذهب، محشی از عبدالنبی عفی عنه؛ جلد: تیماج، 10گ، 25 سطر، اندازه: 29×15/5 سم [ف: 8 - 4648]
آغاز: برابر؛ انجام: و جعله في بحار معرفته غریقا و ذلك في اوایل شهر ذيقعدة الحرام من سنة خمس و عشرین و الف من الهجرة
النبوية علی هاجرها الف سلام و تحية
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد مؤمن تبریزی، تا: 1104ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 42گ (17- 58)، 14 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 24 - 228]
خط: نسخ، کا: شیخ بهاء الدين محمد بن محمد باقر حسینی نائینی، تا: شوال 1108ق؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س و ش 2 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه، منه رحمه الله، منه عفی عنه»، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ جلد: تیماج، 38گ (85پ - 122ر)، 13 سطر، اندازه: 5×11 سم [ف: 2 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ منها مؤلفها اقل عباد الله ... محمد بن مرتضی المشتهر به محسن ... في أوائل ذی القعده الحرام لسنه خمسة و عشرین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1112ق؛ جلد: تیماج، 52ص (1-52)، 14 سطر (5/5×9)، اندازه: 13×10 سم [ف: 10 - 264]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن علی نقی ابهری، تا: 1124ق؛ 485ص (32-486)، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 19- 290]
آغاز: و الصوم و الصدقة و الغسل و الدعوات ... الفصل الثالث في أيام الأسابيع، انجام: و جعله في بحار مغفرته غریقا في اوائل ذيقعدة الحرام از فصل سوم از مقاله نخست آغاز شده؛ خط: نسخ، کا: علی اصغر بن لطف الله قزوینی قمی، تا: جمعه 6 ربیع الثاني 1126ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 18گ (102ر-119ر)، 15 سطر، اندازه: 12×6 سم [ف: 14 - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی تحکون في یسر و عافية والحمد لله حمد کثیرا کثیرا و قد وقع الفراغ ... نمقه ... محمد علی بن محمد مهدی عفی عنهما.
بی کا، تا: 1126ق؛ 50ص (88-137) [ف: 7- 200]
خط: نسخ، کا: کطکر عزیز، تا: 22 ربیع الاول 1128ق؛ مهر: نوروز علی؛ جلد: تیماج، 117گ، 14 سطر (15×6/5)، اندازه: 21×15سم [ف: -]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 26 ربیع الأول 1129ق، جا: اصفهان؛ 14گ (57پ - 70پ)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 1- 118]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2426/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 31]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد چورسی، تا: پنج شنبه 15 ذیقعده 1129ق؛ مصحح، محشی؛ 30گ (3پ -32ر)، 15 سطر، اندازه: 14/5×10 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1566]
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب خادم استر آبادی، تا: 1131ق، به جهت فرزندش محمد معصوم؛ 40گ (67پ -106ر)، 15 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: - 118]
آغاز: برابر؛ انجام: و لکن من ارادها فلیرجع إلى کتاب لوایح القمر و یطالع ما فیه مستطیر.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1157ق؛ این رساله در حاشیه زاد المعاد آمده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 42ص (232 -273)، اندازه: 22/5×16 سم [رایانه]
کا: محمد بن عباس علی هزار جریبی، تا: جمعه 1 ذیقعده 1182ق؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7- 276]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجمعة إلى طلوع الشمس ثم من الزوال الى العصر ... و لنختم رسالتنا هذه بهذه المقدار ... ثم الاحتساب الأوقات الودية حتی نکون في یسر منه و عافية، قد تم
خط: نسخ خوش، کا: کطکولا و هطه شهریاری، تا: 1184ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، دارای جداول نجومی؛ 22گ (85 -106)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 10×17سم [ف: 30 - 396]
خط: نستعلیق، کا: عبدالائمه نجفی فرزند عبدالحسین، تا: 1188ق؛ 15ص (16-30)، 14 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 17 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغ منها مؤلفها ... في اوایل شهر ذيقعدة الحرام 1025ق.
خط: نستعلیق تحریری، کا: حاجی محمد بن ملاعلی اصغر رازی، تا: اوایل ذیقعده 1192ق؛ 13گ (69ر -81ر) [ف: 2 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکون في یسر منه و عافیه
خط: نستعلیق، کا: فتاح بن محمد هاشم موسوی حسینی، تا: اواخر ربیع الثاني 1195ق، جا: دموریه (کذا) از قراء سلطاسه؛ جلد: مقوا، 20گ، 21 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 5 - 228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی تفریشی، تا: قرن 13، 54گ (71ر-124پ)، 10 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1566]
آغاز: برابر؛ انجام: وعن النبي (صلی الله علیه و آله) تکره الجنابة حین تصفر الشمس و حین ... عن الصادق (علیه السلام) من سافر او تروح و القمر في برج العقرب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 13گ، 27-30 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 8 - 4648]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 16 سطر (12×7)، اندازه: 18×11سم [ف: 16 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام پایان: حتی نکون في یسر منه و عافية و الحمدلله حمدا کثیرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
بی کا، تا: قرن 13؛ با جداولی نجومی؛ جلد: تیماج، 59 ص (1 -59)، 14 سطر (14/5×8/5)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 6 - 616]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو عندی بعید بل الظاهر انه غلط شاید نشاء من
خط: نستعلیق تحریری، کا: عباس بن عزت الله کشمیری، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 21گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×10 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 525]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی تکون بیسر منه و عافية ... والحمدلله اولا و آخرا.
خط: نستعلیق، کا: أبو المعالي بن روح الامين نیشابوری، تا: 17 صفر 1204ق، جا: اکبر آباد هندوستان؛ مذیل به رساله ای است مشتمل بر ده باب درباره دفع آفات و رفع بلیات با خواندن قرآن و دعا و دارو ولی این رساله ناقص و موجودی فقط دو ورق آن هم بدون ترتیب است.
آغاز ذیل: «بسمله، الحمدلله وسلام علی عباده»، انجام موجود: «و غضب و عداوت و افتادن در مردمان و غیران ...»؛ واقف: فاضل خان، 1065ق؛ جلد: مقوا، 32گ، 15 سطر، اندازه: 17/2×10/3 سم [ف: 14 - 375]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی تکون بیسر منه و عافية ... والحمدلله اولآ و آخرا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1211ق؛ مجدول؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ 32گ، 13 سطر، اندازه: 14/4×9/5 سم [ف: 14 - 376]
آغاز: برابر؛ انجام: الأوقات الردية حتی نکون في یسر منه و عافية. الحمدلله حمدا کثیرا و صلی الله علی محمد ... کثیرا کثیرا.
خط: نسخ خوش، کا: عبد الكريم بن ابوالحسن خوراسکانی، تا: 1214ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 197گ، 21 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 17/5×9 سم [ف: 4 - 955]
کا: عبدالکریم بن ابوالحسن، تا: با تاریخ 1214ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 16گ (9-24)، اندازه: 17×9 سم [ف: 1- 196]
آغاز: یوم صالح لکل امر و فیه ولد یعقوب (علیه السلام) ... اليوم التاسع و العشرون قال (علیه السلام) یوم صالح لکل امر؛ انجام: حتی نکون في یسر منه و عافية فرغ مؤلفها ... محمد بن مرتضی المشتهر بمحسن ... این کتاب به اشتباه در فهرست به نام تقویم المحسنين ثبت شده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالکریم موسوی، تا 26 ربیع الثاني 1224ق؛ جلد: تیماج عنابی [ف: 30 - 38]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکون في یسر منه و عافية و فرغ منها .. في بحار معرفته غریق و ذلك في اوایل شهر ذی قعدة الحرام سنة خمس و عشرین و الف.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود 1231ق؛ دارای جدولها و اشکال هندسی و نجومی، محشی؛ جلد: تیماج، 29ص (248- 276)، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 44 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حسین ایزی، تا: اوایل شعبان 1235ق؛ واقف: علی اصغر احمدئی، اسفند 1366، 61گ، 12 سطر، اندازه: 14/6×7/5 سم [ف: 14 - 377]
خط: نسخ، کا: غلام رضا بن اسماعیل، تا: جمعه 8 ربیع الاول 1241ق؛ 19 سطر (13×7)، اندازه: 22×14سم [ف: 16 - 369]
انجام: حتی یکون بسر منه و عافية و قد فرغ منها ... خمسة و عشرة و الف
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1388؛ 26گ، 16 سطر، اندازه: 21×11/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 525]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1249ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1578]
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه آخر جمادی الثاني 1250ق؛ 28گ (63ر-90پ)، 14 سطر، اندازه: 16/8×11/3 سم [ف: 41 - 30]
ناقص؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم محمد طباطبائی یزدی جندقی، تا: 1262ق؛ جلد: میشن، 14 سطر، اندازه: 18/4×11/5 سم [ف: 5 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن حبیب حسینی گلپایگانی، تا:
1266ق، جا: اصفهان؛ محشی به لفظ «منه ره و منه طاب ثراه»؛ جلد: تیماج مذهب [ف: 26 - 404]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکون یسرا منه عافية و قد فرغ منها مؤلفها اقل عباد الله ... محمد بن مرتضی المشتهر، بمحسن سقاهم الله شرابا رحیقا و جعله في بحار معرفته غریقا.
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسن بن رفیع حسینی خبوشانی، تا: پنج شنبه 27 جمادی الاول 1266ق، جا: قوچان مدرسه عوضیه؛ محشی؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 23×17/5 سم [ف: 5 - 586]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: جعفر موسوی مشهور به ابوالقاسم، تا: 1268ق، جا: کربلا؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج زرشکی، 13گ، 23 سطر، اندازه: 10/3 × 19/5 سم [ف: 14 - 377]
آغاز: برابر؛ انجام: و السبت الى الضحي ثم من الزوال الى العصر و نظم ذلك في هذه الابيات ... هذا ما اردناه کره في هذه الرسالة و الحمدلله و الصلوة علی محمد خاتم الرساله و آله خیر السلامة و فرغ منها مؤلفها في اوایل ذی القعده الحرام في سنظ خمس و عشرین و الف الهجرية ...
خط: نستعلیق، کا: محمد قدیر بن علی اصغر سمنانی، تا: 9 صفر 1273ق، جا: سمنان مدرسه صادق خان؛ جلد: تیماج، 34ص (1-34)، 30 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 10 – 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ جلد: مقوای مشکی، 14گ، 19 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8 - 4648]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الجواد بن یوسفعلی خطیب روضه رضوی، تا: 1287ق؛ محشی؛ جلد: تیماج سبز، 15 و 19 سطر (13/5×7/3)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1 - 431]
بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 5 – 377]
آغاز: برابر؛ انجام: و نختم رسالتنا هذه بهذه المقدار نسأل الله العصمة وأن یحشر نامع الابرار و یهدینا هداية و توفقنا لاکتساب المعارف ثم الاجتناب عن الآفات الردية حتی نکون في یسر منه و هی فیه. تمت و السلام.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1316ق؛ 54 ص (154-207) [عکسی ف: 1 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد رضا بن یوسف خراسانی، تا 30 شوال 1328ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 14گ (69پ -82پ)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 5- 392]
آغاز: برابر؛ انجام: یکون في سیر منه و عافية. الحمدلله حمدا کثیرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 8گ (95ر -102)، 22 سطر، اندازه: 15/4 × 21/4 سم [ف: 6 - 464]
آغاز: برابر؛ انجام: و یوفقنا الاكتساب علوم و معارف شافیه ثم الاجتناب لاوقات الرديه حتی تکون في الحمد لله لیسر منه و عافیه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16 سطر، اندازه: 20×10سم [ف: 33/2 - 138]
آغاز: من فلك البروج الى ان تعود تلك النقطه؛ انجام: و اکثرهم زللاد واعظمهم رجاء ... خمس و عشرین و الف.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: ساغری [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد نبی، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 27گ (69پ -95پ)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 20 - 292]
در مقدمه و دو مقاله و خاتمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه ره»؛ جلد: تیماج، 24گ (1پ -24پ)، 16 سطر (5×11/5)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: - 388]
بی کا، بی تا [ف: 3 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: من اصطبح باحدی وعشرین زبیته حمراء لم یمرض الا مرض الموت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه ره » و «م ق ر ه»؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ، 13 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 8 - 4648]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الخاتمة ففی ساعات الاستخارة ... وان یحشرنا مع الابرار و هدانا هداية وافية و یوفقنا الاكتساب علوم و معارف شافية ثم اجتناب الأوقات الردية حتی یکون في یسر و عافية و الحمدلله حمدا کثیرا کثیرا
بی کا، بی تا، مجدول؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج، 12گ، 31 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 4- 1429]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف با قلم کاتب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 8 گ (1-8)، اندازه: 22×12سم [ف: 22 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: فرغ مؤلفها أقل عبادالله عملا و أكثرهم زللاً، و
أعظمهم رجاء و أملا محمد بن مرتضی المشتهر با «محسن» سقاه الله شرابا رحيقة، و جعله في بحار مغفرته غریقا، في أوائل شهر ذی قعدة الحرام.
بی کا، بی تا [تراثنا: س13ش 2 و 3 - 371]
آغاز: برابر؛ انجام: لاجتناب الاوقات الردية حتی یکون في یسر منه و عافية. و قد فرغ منها مؤلفها ...
خط: نستعلیق، کا: عباس بن عزت الله کشمیری، بی تا، جا: نجف اشرف؛ جلد: چرم، 21گ (103-123پ)، 20 سطر، اندازه: 15×10سم [مؤيد: 2 - 323]
غنية الباحث- بغية الباحث عن جمل الموارث
gunyat-ul bahit = al-fara'id-ur rahbiya
حموی، یوسف بن عبد اللطيف، ق 7 قمری
hemavī, yūsof ben ‘abd-ol-latīf (- 13c)
ارجوزه ای در مبحث فرائض «ارث» است که تاکنون مورد توجه بوده و بر آن شروح و حواشی متعدد نوشته شده است.
[تذکر:] نام مؤلف در فهرست اهدائی رهبری به صورت «شیخ صلاح الدين یوسف عبداللطیف بن الرحبيه شافعی حموی» ثبت شده است، حال آن که این اثر با همین عنوان (بغية الباحث، غنية الباحث = ارجوزة في الفرائض = الأرجوزة الرحبية) و همین سرآغاز در عموم منابع به محمد بن علی بن محمد بن حسن رحبی شافعی معروف به ابن متفننه (ابن متقنه) (497-577) نسبت داده شده است.
[نک: بغية الباحث در فنخا؛ معجم المؤلفين: 11: 47؛ الآعلام 6: 279؛ بروکلمان ذیل 1: 675)]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36888
آغاز: بسمله. اول ما نستفتح به المقالا ** بذکر حمد ربنا تعالا / فالحمد لله علی ما انعما ** حمدا به یجلو عن القلب العمي؛ انجام: محمد خیر الأنام العاقب ** وآله العز ذوالمناقب / و صحبه الا ما جد الابرار ** الصفوة الأكابر الاخيار مذیل است به اوراقی در ترتیب اوراد تراویح و دیگر مطالب؛ خط: نسخ، کا: محمد دولت آبادی، تا: روز دحو الاض 1327ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 14گ، 7 سطر، اندازه: 18×13 سم [ اهدائی رهبر: 3 - 488]
اغنية الحساب في علم الحساب / ریاضیات / عربی
gunyat-ul hisab fi ilm-il hisab
همامی، احمد بن ثبات، 555 - 631 قمری
homāmī, ahmad ben sebāt (1161 - 1234)
تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 6428
آغاز: استخراج المجهول بالمفتوح و علی الجبر کثیر المسائل و الوضوح قد لا یرغب فیه من لا معرفة له في الجبر؛ انجام: و الميزان الأولى من اثبات القبضات و الاصابع فالاعتبار بعد الفراغ علی ما ذکرنا فاعرف ذلك و قس علیه و هذه صور الموازين الثلاث و هی خاتمة الكتاب المسي غنية الحساب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 140 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 20 - 18]
gunyat-u dawi-l ahkam fi bugyat-i durar-il hukkam
شرنبلالی، حسن بن عمار، - 1069 قمری
Šerenbalālī, hasan ebn-e 'ammār (- 1659)
وابسته به: درر الحكام في شرح غرر الأحكام؛ ملا خسرو، محمد بن فرامرز (885ق)
تاریخ تأليف: 1035ق
متن و شرح از ملا خسرو و کتاب مورد گفتگو حاشیه ای است بر درر الحكام.
چاپ: طبع، انظر المعجم ص /1118؛ مصر، 1294 و 1304 ق.
[دنا 812/7؛ الأوقاف العامة بغداد 487/1 و 488/1]
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 705
کتاب الاضحية به بعد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق [ف: - 73]
gunyat-us sālikīn = š.-e arbaʻīn
کزازی، محمد رفیع بن عبدالمحمد، ق14 قمری
kazzāzī, mohammad rafī' ebn-e 'abd-ol-mohammad (20c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 398
آغاز: بسمله و به نستعین انه خیر معین و علیه التوكل في کل الامور و بمحمد و آله التوسل، الحمدلله الذي خلق السموات و الارضين بقدرته ... الخ، انجام: قال صاحب الانوار و العجب من محققی اصحابنا کیف اتفقوا علی بطلان الموازنة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: سید جلال همتی یزدی؛ جلد: مقوایی، 194گ، 22 سطر (10×16/5)، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 1 - 365]
qonyat-oš šobbān fī javāb-e nesāb-es sebyān
قراقشی، محمد بن احمد، ق9 قمری
qarāqešī, mohammad ebn-e ahmad (- 150)
وابسته به: نصاب الصبيان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر (640)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15299/3
بی کا، بی تا، 35گ (87 - 121ر) [مختصر ف: - 573]
ġunyat-uš šubbān wa qadīyat-ul fityān
تاریخ تالیف: ذیحجه 810ق
فرهنگی است منظوم نظیر نصاب الصبيان شامل قطعه هایی ب اوزنها و قوافی مختلف که بر خلاف نصاب الصبيان مؤلف بیشتر مرکبات و افعال و صیغ زبان عربی را با ترجمه آنها نظم کرده است (اغلب ابیات) از نسخه افتاده است. نخست مقدمه ای در چند سطر به نثر نوشته و سپس 26 قطعه سروده که شامل 171 بیت است و در ماه ذیحجه 810 به پایان رسانده چنان که درباره آن گوید: «ختمه ماه ذوالحجه ض ی / سال او هشتصد و ده ای برنا / من وعی هر که او گرفتش یاد ** فیبارک خجسته اش بادا». این بیت نمونه ای دیگر از ابیات و سبک آن کتاب است: ترحم ببخشا علی البال بردل ** خرج برون کن من الطين از گل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 858/2
آغاز: الحمدلله الذي فضل لسان العرب علی کل لسان ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 943ق؛ کاغذ: سمرقندی، 10ص (41-32)، 18-17 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 3 - 526]
gunyat-uš šahawāt fī jumal-il adawāt
المعي، ابونصر بن صاعد
alma'ī, abū-nasr ebn-e sā'ed
در ده «باب» است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1511/11
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 تملک: محمد بن محمد ابن عبدالحمید جاجرمی، حسن بن نوح بن محمد طبیب شیرازی؛ جلد: میشن قهوه ای، 17 سطر [ف: 5 - 281]
gunyat-ut talib li-iman-i abi-talib
علوی، محمد بن مصطفی، ق 11 قمری
‘alavī, mohammad ben mostafā (- 17c)
تاریخ تأليف: اوایل ذیقعده 1088ق
رساله مختصری است در اثبات ایمان ابی طالب با استفاده از مصادر اهل سنت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6713/1
آغاز: ربنا اننا سمعنا منادیا ینادی للایمان ... قال القاضي عضدالدین في المواقف في المقصد الأول من المرصد الثالث من الموقف السادس حقيقة الايمان عندنا و علیه اکثر الائمة کالقاضی و الاستاد التصديق للرسول فیما علم مجیئه به ضرورة؛ انجام: ربنا انك رووف رحیم دعویهم فیها سبحانك اللهم و تحیتهم و سلام و آخر دعویهم ان الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن هشترودی، تا: 1337ق؛ 18گ (1پ -18پ)، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 20 - 216]
qonyat-ot tālebīn (t.)
سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدين، - 1067 قمری
sīyālakūtī, 'abd-ol-hakām ebn-e šams-od-dīn (- 1657)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28289
آغاز: آغاز دیباچه فرزند مترجم: «بسمله. ترجمه ... سپاس بی نیازی راست که به حق ادا آن»؛ آغاز دیباچه مترجم: «الحمدلله علی نعمائه و الصلوة ... همه سپاس مر خدایی را» فصل فنبدأ و نقول الذي یجب علی من یرید ... ابتدا می کنم پس می گویم آن چه واجبست بر هر کسی؛ انجام: پیغمبر را عاص بن وابل بر در صفا و او در آینده بود و پیغمبر (صلی الله علیه و آله)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، افتادگی: آغاز؛ دارای سرلوح، مجدول؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ جلد: تیماج تریاکی، 239گ، 22 سطر، اندازه: 27×16سم [اهدائی رهبر: 5 - 139]
gunyat-ut tullah fi ilm-il usturlab
سماوی، محمد بن محمد طاهر، 1292 - 1370 قمری
samāvī, mohammad ebn-e mohammad tāher (1875 - 1951)
منظومه ای است در 150 بیت در علم اسطرلاب، شامل «مقدمه» و بیست و هفت «آیه»: المقدمة: في تعریفه و وصفه؛ آیه 1. اخذ الارتفاع؛ آیه 5. تعدیل درجة الطالع؛ 10. معرفة الدائر بالنهار و الليل؛ 15. معرفة ساعات الصبح و الشفق؛ 20. معرفة تقویم احدی السيارات؛ 25. معرفة اعماق الأبار؛ 27. معرفة سمت القبلة.
[الذريعه 67/16]
شرح و حواشی:
1- شرح غنية الطلاب في علم الاسطرلاب؛ نجفی گیلانی، مرتضی بن مهدی (14)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15775/2
آغاز: یا نور یا سبوح یا قدوس ** قد صمدت للطفك النفوس؛ انجام: مصلیا علی نبینا الأجل ** و آله الاولى بهم تم العمل
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1331ق، جا: سماوه؛ جلد: تیماج، 5گ (18-12ر)، 25 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 44 - 57]
qonyat-ol qārī va monyat-ot tālī
کاشانی، محمد بن محمد باقر، ق 14 قمری
kāšānī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (- 20c)
در قواعد و آداب قرائت قرآن و فواید تجوید و تلاوت که مؤلف از استادان حاذق استماع کرده یا از کتب فن استنباط نموده است، در سه «فاتحه» و چهارده «باب» دارای فصول و یک «خاتمه»: فاتحه 1. فضیلت قرائت قرآن و ثواب تعلیم و تعلم آن؛ فاتحه 2. بیان معجزه بودن قرآن و آداب و کیفیت تلاوت؛ فاتحه 3. کیفیت و آداب تعلم علم قرائت؛ باب 1. معنی حروف هجائیه و عدد آنها؛ باب 2. صفات ذاتیه و عارضیه حروف؛ باب 3. معنی استعاذه و بسمله؛ باب 4. احکام هاء کنایه؛ باب 5. بیان مد و قصر؛ باب 6. ادغام و اقسام آن؛ باب 7. احکام میم ساکن؛ باب 8. احکام نون ساکن و تنوین؛ باب 9. تفخیم و ترقیق راءات و غیرها؛ باب 10. معنی وقف و انواع و احکام آن؛ باب 11. رموز وقف به طریق سجاوندی؛ باب 12. قرائت عاصم؛ باب 13. رسم الخط قرآنی؛ باب 14. تکبیر و آداب تلاوت و ختم قرآن؛ خاتمه: در اختلاف فرشی و اصولی. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله و سلام علی من اصطفاه ... و بعد چنین گوید ذره بی مقدار ... بعضی از برادران ایمانی و اخلاء روحانی از این ضعیف فانی ملتمس داشتند
آغاز: برابر؛ انجام: جائز است مدعین و هاتین در حالین حالت وقف و حالت وصل و مد الموت و الليل. تا اواخر باب پنجم را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 31گ، 22 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: - 29]
آغاز: برابر؛ انجام: ما بوعده وفا کرده باشیم بمنه وکرمه وجوده، فصل
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد جعفر، تا: یک شنبه 4 ذیقعده 1326ق؛ افتادگی: انجام؛ 111گ، اندازه: 22×18سم [ف: 26 - 207]
qonyat-ol kāteb va monyat-ot tāleb
حسام خویی، حسن بن عبد المؤمن، - 984؟ قمری
hosām-e ×ū’ī, hasan ebn-e ‘abd-ol-mo’men (- 1577)
پس از دیباچه: قسم اول در مقدمات کتابت، سپس دو «طبقه»: طبقه 1. که ارکان دولت خوانند چون سلاطین، وزرا و اصحاب قلم. طایفه دومت اعیان دین، طبقه 2. اصحاب دیوان شهر نیز در دو طبقه: یکم قضات و مفتیان و ارباب تدریس ... طبقه ثانی حکما و اطبا و اهل نجوم و شعرا و مخاطبان اقارب. (احمد منزوی)
آغاز: شکر و سپاس بی قیاس قادری را که به تایید ... از درج خاطر ارباب کلام ... چنین گوید نقاش این صور و نقاد این درر ... الحسن بن عبدالمؤمن الخويي ...
چاپ: آنگاره، به کوشش عدنان صادق ارزی، 1963م؛ [الذريعه 68/16 «غنية الكاتب و ... »]
نسخه اصل: فاتح ش 5406؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ربیع الثاني 709ق؛ 27گ (72پ-98پ)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 405]
آغاز: برابر
از روی چاپ ارزی 1962م؛ بی کا، بی تا [عکسی ف: 2 - 199]
qonyat-ol mota'abbed
حسینی مرعشی، محمد ابراهیم
hoseynī mar‘ašī, mohammad ebrāhīm
ادعیه مختلف را در چند مقال و هر مقالی در چند باب گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 109
آغاز: افتاده از جمله باب اول که در ذکر بعضی از نمازهاست: الشياطين و علمته منطق الطير و بالاسم الذي خلقت به العرش؟ انجام: ادفع بلاء البرد عن هذا الموضع بحرمة محمد و آل محمد بحق جمیع الأنبياء و المرسلين و الملائكة المقيمين. این نسخه مشتمل بر پانزده باب از مقال چهارم می باشد؛ خط: فارسی نستعلیق، دعاها نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 184 گ، 14 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 1- 130]
ġunyat-ul mutamallī (mustamlī) fī š.-i munyat-11 muşallī
حلبی، ابراهیم بن محمد، - 956 قمری
456 فهرستگان نسخه های خطی ایران (ها) / جلد 23
halabī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1550)
وابسته به: منية المصلي و غنية المبتدي؛ کاشغری، محمد بن محمد (-705)
تاریخ تأليف: دوشنبه 7 صفر 122ق؛ محل تأليف: قسطنطنیه
ابراهیم حلبی دو شرح بر منية المصلي سدید الدين محمد بن محمد کاشغری نگاشته یکی موجز و کوتاه و دیگری نسخه موجود که در شرح کبیر و حلبی کبیر نیز خوانده شده است.
آغاز: الحمدلله جاعل الصلوة عماد الدين و عتاد المتقين و سراج اليقين ... و بعد فان العبادات اولی ما صرفت فیه نفایس الاوقات و بذلت فیه جواهر الانفاس ...
انجام: قال الله تعالی و أمر أهلك بالصلوة و اصطبر علیها لانسد لك رزقا نحن نرزقك و العاقبة للتقوی و نسأل الله تعالی حسن العاقبة و العافية في الدنيا و الاخرة لنا و لاخواننا و جمیع المسلمين انه خیر مسئول و اکرم مامول.
چاپ: المعجم المطبوعات ص /13؛ لاهور، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 576ص؛ به سال 1295ق، 1312ق و 1325 ق در آستانه ترکیه به چاپ رسیده
[دنا 810/7 (14 نسخه که با مختصر آن مخلوط شده)؛ الأوقاف العامة بغداد 470/1 و 471/1 و 488/1 -494 و 561/1 و 715/1 ؛ کشف الظنون 1886/2، اعلام زرکلی 66/1؛ معجم المطبوعات العربية 13/1؛ فهرس مخطوطات دار الكتب الظاهرية (فقه حنفی) 520/1]
شرح و حواشی:
1- شرح ديباجة کتاب الصلاة
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد القليوبي، تا: پنج شنبه 5 جمادی الاول 1055ق؛ مصحح، محشی، مجدول؛ تملک: درویش محمد بن اسماعیل حقی بازیجی زاده؛ واقف: درویش محمد بن اسماعیل حقی بازیجی زاده؛ جلد: مشمع قهوه ای، 245گ، 27 سطر (20×13)، اندازه: 19/5 × 28/5سم [ف: 35 - 452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، 308گ، اندازه: 12/1 ×20/3 سم [اهدائی رهبر: 3- 489]
آغاز: برابر؛ انجام: في المدرسه العتيق في ربیع الاخر ... سنه 1155
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1155ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: جمادی الاول 1164ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 306گ، 15 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13 ؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 590ص، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 3/ 40 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن علی، تا: احتمالا قرن 13؛ مجدول، محشی؛ 460ص، 21 سطر، اندازه: 14/3 ×20سم [ف: 3/ 40 - 253]
ġunyat-ul mutamallī (mustamlī) fī š.-i munyat-il muşallī (m×.)
حلبی، ابراهیم بن محمد، - 956 قمری
halabī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1550)
وابسته به: منية المصلي و غنية المبتدي؛ کاشغری، محمد بن محمد (-705)
تاریخ تأليف: شنبه 25 شعبان 931ق
شارح، شرحی مفصل بر کتاب «منية المصلي و غنية المبتدي» سدید الدين کاشغری، نوشته بود به نام «غنية المتملي»، ولی چون آن شرح مفصل بود برای آسانی کار طلاب و مبتدئین آن را در این نسخه مختصر کرده و ادله را حذف کرده و فوائد مسائل را گسترش داده است. این شرح مزجی و مختصر می باشد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي جعل العبادة مفتتح السعادة و مطمح السيادة و اللمح السحني و الزيادة و جعل الصلوة عمود قیامها و ذروة سنامها ...
انجام: و نسئل الله حسن العاقبة لنا و لاخواننا و احبائنا و جمیع المسلمين انه خیر مسئول و اکرم مأمول و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطن و اصلی علی سیدنا محمد و آله اجمعین
چاپ: 1889م، 236 ص؛ معجم المطبوعات 13/1
[کشف الظنون 1886/2 و 1887؛ الأوقاف العامة موصل 38/2 و 39/2 و 173/2 و 281/2، 87/4 و 87/4 و 88/4؛ الأوقاف العامة بغداد 537/1]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مصطفی مشهور به بلازاده، تا: اواسط جمادی الاول 1003ق؛ مجدول، مصحح، محشی با عناوین المحرره، بدیع الدين، واقعات، قاضی خان، شرح شرعه، اختری، بالی افندی و ... مهر: «الهي تغیر مکن ... بنده خلیل» (دایره)؛ تملک: محمد جعفر خراسانی در 1274ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 250گ، 17سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 28 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یوسف بن خلیل، تا: ربیع الاول 1044ق؛ جلد: تیماج، 251گ، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 7 - 4224]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الله تعالی و امر اهلك بالصلوة و اصطبر علیها الانسئلك رزقا نحن نرزقك و العاقبة للتقوی، تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الأول 1076ق؛ مصحح؛ تملک: یوسف اوغلی محمد افندی به تاریخ 1240ق؛ جلد: مقوا، 390ص، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 3/ 40 – 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: من تشلی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 225 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 7- 4224]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 247گ، 17 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 22 - 126]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1288
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن سنان، تا: دوشنبه 22 جمادی الثاني 1106ق، جا: مدرسه سلیمان خان؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: سید ابراهیم شرف 1235؛ جلد: ساغری مذهب، 102گ، 19 سطر (13×5)، اندازه: 20×11/5 سم [سنا: ف: 2 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: عبدالله بن ولی آقشهری، تا: 1123ق؛ مصحح، مقابله شده، با نشان بلاغ، محشی با نشان های «کبیر، 3، 12، شرح کبیر، جواهر، اح، و ..»، دارای یک سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 231گ، 17 سطر (13/5×6/5)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 40/2 - 218]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مصطفی بن محمد قره یغجلی، تا: محرم 1146ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 254گ، 17 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 25 - 104]
خط: نسخ، کا: عمر الامدي، تا: شوال 1149ق؛ مجدول، مصحح، مقابله شده در سال 1990، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: مقوایی، 186 گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 23 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1150ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 220گ، 21 سطر (14×6/5)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 40/2 - 89]
آغاز: برابر
از اول کتاب تا آخر مسائل جنائز؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن محمد، تا: دوشنبه 5 ربیع (جمادی الاول 1150ق)، جا: قسطنطنیه؛ 226گ، 17 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 7- 4224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عثمان بن حسن، تا: 1160ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: مقوا، 540ص، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3/ 40-141]
آغاز: برابر؛ انجام: سرا و علانية علی کل حال و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم دائما متصلا الى یوم المحشر و المآل
خط: نسخ، کا: بلال بن محمد عبید، تا: جمادی الأول 1180ق؛ تملک: علی بن محمد؛ مهر: «علی بن محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 228گ، 23 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 15 - 33]
آغاز: ... ای اخذ القبس و هو شعلة نار تؤخذ من معظمها؛ انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: عبدالرسول بن حاجی بابا بن محمد صلاح، تا: 1197ق، جا: شینه؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 190گ، 19 سطر، اندازه: 14/6 × 21/5سم [ف: 41 - 205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 460ص، 19 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 40/3 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 460ص، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 40/3 - 25]
بی کا، تا: 1201ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عمر، تا: یک شنبه 25 جمادی الثاني 1205ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: مقوا، 514ص، 16 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 3/ 40 - 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222ق؛ مجدول؛ مهر: «سید محمد کاظم» (دایره)؛ 231گ، 16 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 2 - 294]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن مرادی، بی تا [ف: - 82]
آغاز: ... بل یفصل علی وجه یحصل به المقصود یعنی الانقاء؛
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، 244گ، 19 سطر (15×8/5)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 15 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم مشکی، 306گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 ×16سم [مؤيد: 2 - 105]
اغنية المسافر عن المنادم و المسامر / مواعظ / عربی
gunyat-ul musāfir ‘an-il munādim wa-l musāmir
موسوی عاملی، علی بن علی، 970 – 1068 قمری
mūsavī ‘āmelī, ‘alī ebn-e ‘alī (1563 - 1658)
فوایدی است درباره وعظ و حکم و اخبار و غیره، در ده «باب»: .. مواعظ و حکم، در دو فصل؛ 2. فضل علم و شرف اهل آن؛ 3. تاریخ انبیاء از آدم تا عیسی علیهم السلام، در چند فصل؛ 4. حالات پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله)؛ 5. عجائب مخلوقات؛ 6. قطعات اشعار در چند فصل؛ 7. تاریخ امویان؛ 8 تاریخ عباسیان؛ 9. مکاتبات؛ 10. طرفی از نوادر.
[الذريعة 37/16 و 69؛ طبقات اعلام الشيعه قرن 11، ص 386]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7792/1
آغاز: الحمدلله الذي اوضح سبیله القويم و انار صراطه المستقيم و تفضل بالاحسان العميم و جعل في سیر الأولين و قصص الماضين عبرة لذوی الاعتبار و تذكرة لذوی الابصار ... و بعد فهذه نبذة جمعتها من مواضع متفرقة تشتمل علی جملة من الوعظ و الحكمة و السير و الأخبار و غیر ذلك علی سبیل الاختصار لیکون صحبة للمسافر و غنی عن المنادم و المسامر؛ انجام: لا ييأس المذنب الجاني و ان کثرت ** منه الذنوب و باب العفو وارده / ثم الصلوة علی خیر البرية ما ** حسنت نباق و ساق الركب قاصده
خط: نسخ قدیم خوش، کا: محمد بن اسماعیل صفوی، تا: 1028ق؛ جلد: تیماج، 95گ (1ر- 95پ)، 23 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 26 - 274]
ġunyat-ul mustafid
اغنية المستفيد في الحكم علی المواليد» بخش دوم از اربع مقالات محیی الدين مغربی است، دارای سه «مقاله» (مقاله 2-4).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6351/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین؛ انجام: فلنختم الكتاب بهذا الباب و الحمدلله وحده و الصلوة علی سیدنا محمد و آله و صحبه الاخيار الأبرار.
بی کا، تا: قرن 13؛ با ترجمه بین سطور؛ جلد: تیماج، 615ص (149- 763)، 22 سطر متن و ترجمه، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 19 - 394]
ġunyat-ul mukallafīn fī usūl-id dīn
رساله مختصر و بسیار فشرده ای است که به بیان اصول اعتقادی پرداخته و از مؤلف آن آگاهی نداریم. تنها قرینه در این رساله و شرح آن که از خود اوست با عنوان «هداية الطالبين لشرح غنية المكلفين» اشاره به نام دو تن از متکلمان شیعه خواجه نصیر الدين طوسی (-672ق) و نصیر الدين کاشی است که با توجه به تعابیر او می توان حدس زد از علمای هم عصر نصیر الدين کاشی ( 755ق) بوده است. او ابتدا این رساله را در غایت ایجاز و اختصار تأليف کرد و سپس به درخواست بعضی از یاران رساله را به گونه مزجی شرح نمود و به دفع ابهامات و رفع مشکلات و معضلات آن پرداخت.
آغاز: الحمد لله رب الارباب و منشی السحاب و خالق العبد من تراب و الصلاة علی لب اللباب محمد و عترته و اولی الجود و من عندهم علم الكتاب اما بعد فهذه رسالة سمیتها غنية المكلفين في اصول الدين. فصل: المعقول اما موجود او معدوم و الموجود الخارجي ان کان وجوده حتما فواجب لذاته و الا فممکن ..
انجام: و یجب الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر علی الاعيان ... بشرط الامن و تجویز التاثير بشرط العلم بهما وکونهما مما یقعان و هذا آخر ما اردناه و نهاية ما قصدناه و الحمد لله علی الاتمام.
چاپ: در میراث اسلامی ایران، دفتر هشتم، به کوشش محمد رضا انصاری قمی، 1377ش
شرح و حواشی:
1- هداية الطالبين بشرح غنية المكلفين في أصول الدين
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2822 ض
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: با تاریخهای 1224 و 1226ق [ف: 10-139]
غنية المنجمين- اقاویل المنجمين في احکام تحاویل سنی المواليد (ترجمه)
غنية المنجمين- اقاویل المنجمين في احکام تحاویل سنی المواليد
غنية المواليد في الحكم علی المواليد- اربع مقالات
غنية المواليد في الحكم علی المواليد (ترجمه)- اربع مقالات
ġunyat-un nuzū“ ilā ‘ilmay-il uşūl wa-l furūʻ = al ġunyat
ابن زهره، حمزة بن علی، 511؟ - 585 قمری
ebn-e zohra, hamzat ebn-e ‘alī (1118 - 1190)
کتاب مشتمل بر سه قسمت است: اصول فقه، فقه و کلام که بخش کلام آن در بیشتر نسخه ها و در چاپی نیامده است. مؤلف قبل از شروع به فروع، مباحث اصول را با کمال اختصار ذکر، پس از آن شروع به بیان فقه نموده و ترتیب این کتاب غیر از کتب دیگر امامیه است و به کتاب صلات ابتدا نموده و مباحث طهارت را به نام مقدمه آن ذکر کرده و آخرین کتاب را کتاب قضاء قرار داده اند. این ادریس حلی در باب مزارعه از «کتاب المتاجر» می گوید: یکی از متأخران اصحاب ما در تأليف خود نوشته است: زکات به صاحب بذر تعلق می گیرد نه به کسی که زمین را می کارد، زیرا آنچه را که زارع می برد مثل آن است که مزد گرفته باشد. آن گاه اضافه می کند: «و القائل بهذا هو السيد العلوي ابو المكارم بن زهرة الحلبي رحمه الله شاهدته و رأيته و کاتبته و کاتبنی ...»
من او را دیده ام و با یکدیگر مکاتبه داشته ایم، در یکی از تأليفاتش خطایی یافتم، در ضمن نامهای خطای او را به وی گوشزد نمودم و او در پاسخ نامه من پوزش های ناموجه آورد و از طرز نگارش او پیدا بود که این اعتراض بر او گران آمده است. به جان خود سوگند، شنیدن حقیقت بس مشکل است.
آغاز: الحمدلله علی ما وفق له من الهداية و یسره من الدراية حمدا یقابل نعمه و یجازیها و یعادل مننه و یوازیها.
انجام: و الأكثر من هذا لا خلاف فیه و ما فیه منه الخلاف قدمنا الدلالة علیه فاعرف ذلك إن شاء الله تعالی ... انه علی کل شیء قدیر و هو حسبنا و نعم الوكيل.
چاپ: مشار عربی، ص 652؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی ضمن الجوامع الفقهية)، 104ص
[الذريعة 69/16 دنا 810/7 -812 (47 نسخه)؛ ایضاح المكنون 150/2]
شرح و حواشی:
1- گواهی مقابله نسخه غنية النزوع؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
2- معتقد الامامية = ترجمه غنية النزوع؛ طبری، حسن بن علی (-7)
3- درباره غنية النزوع و مؤلف آن
آغاز: برابر؛ انجام: من کل ما خالف الصواب و جانبه ضاد الهدي و يأتيه متوسلین اليه باکرم الوسائل لدیه في توفیره حظ من الثواب علیه انه علی کل شیء قدیر.
خط: نسخ، کا: منصور بن مسلم بن محمد بن مسلم بن محمد بن ابی جماع، تا: پنج شنبه نیمه ذیحجه 14ق، جا: مدرسه جمال الدين؛ القسم الثالث از کتاب توسط خواجه نصیر الدين مقابله و با خط مبارک خویش در کنار برگ نهایی بدان تصریح شده، گواهی قرائت و اجازه از طرف سالم بن بدران بن علی مصری به خواجه نصیرالدین طوسی در تاریخ 12 جمادی الثاني 629ق در روی برگ 116، متن اجازه به این شرح است: «قرأ علی جمیع الجزء الثالث من کتاب غنية النزوع الى علم الأصول الفروع، من اوله الى آخرة قراة نفهم و تبین و تاصل، مستجیب عن غوامضه عالم بفنون جوامعه و اليه الجزء الثاني من هذا الكتاب و هو (...) في اصول الفقه الامام الاجل العالم الافضل الاكمل البارع المتقن المحقق نصیر الملة و الدين وجیه الاسلام و المسلمين سند الأئمة و الافاضل مفخر العلماء و الاكابر (...) و افضل خراسان محمد بن محمد بن الحسن الطوسي زادالله في علائه و احسن الدفاع عن (...) و اذنت له في رواية جمیعه عنی عن السيد الأجل العالم الاوحد الطاهر الزاهد البارع عزالدین ابی المكارم حمزة بن علی بن زهرة الحسيني قدس الله روحه و نور ضریحه و جمیع تصانیفه و جمیع تصانیفی و مسموعاتی و قرآنی و اجازاتی عن مشایخی ما اذکر اسانیده و ما لم اذکر اذا (...) ذلك عنده و ما لعلی أن أصنفه و هذا خط اضعف خلق الله و افقر هم الى عفوه سالم بن بدران بن علی المازني المصري کتبه ثامن عشر جمادی الآخرة سنة تسع و عشرین ستمائه حامد لله مصلیا علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين»؛ مهر مدور بزرگ با سجع نامفهوم مربوط به موقوفات خزانة المجتهدية؛
جلد: تیماج، 240 گ، 18 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 33/1 - 103]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 726
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 398]
آغاز: علی السبب و ترك ظاهره من غیر دلالة و ایضا فقد روی آن النبي صلی الله علیه و آله - قال ذلك في مقام بعد مقام و في اوقات لم یکن السبب المدعي؛ انجام: و اذ قدوفینا بما شرطناه في صدر الكتاب فنحن قاطعون الكلام حامدین لله سبحانه علی نعمه ... حظنا من الثواب علیه، انه علی کل شی قدیر و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 2 ذیحجه 662ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ فهرست کتاب به خط میر حسینا قزوینی؛ جلد: تیماج، 137گ، 26 سطر (15×11)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 31 - 280]
آغاز: بسمله الحمدلله الملك الديان المبين الحجة و السلطان ... و بعد فلما منی المكلفون؛ انجام: ابواب الحج و العمرة. الاجماع آن الحج واجب علی کل مستطیع في العمر مرة واحدة و المذهب انه علی الفور في عام الوجوب. از اصول فقه تا به حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: مقوا، 146 گ، 17 سطر (13×8/5)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2 - 806]
آغاز: برابر؛ انجام: بخش آخر: و عدول عن حق فیما شر طناه بریئون اليه سبحانه من کل ما خالف. و سلم تسلیما كثيرة کتبه الفقير الحقير المحتاج إلى رحمة ربه الغني غلام علی الهندي في
سنه 1232.
شامل هر سه بخش است؛ خط: نسخ، کا: غلام علی هندی، تا: 932ق؛ هر بخش دارای خاتمه مستقل و دیباچه با خطبه جدید است؛ جلد: تیماج، 345ص (2-346)، 24 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 10 - 1620]
آغاز و انجام: برابر
از ابتدای اصول عقاید تا انتهای کتاب القضاء؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسین مازندرانی، تا: چهارشنبه 28 صفر 1068ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن اسماعیل معروف به ابوعلی؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج، 279گ، 20 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 21 - 983]
بخش دوم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ اندازه: 21×14سم [ف: 3- 39]
آغاز: بسمله و الكلام في اصول الفقه لما کان الكلام في فروع الفقه مبینا علی اصول ... فنقول أصول الفقه عبارة عن أدلة الفقه و کیفیت دلالتها علی الاحكام؛ انجام: و قد زالت الرؤية و بین اعتقادان نقطع علی کون غیره فیها. تمت.
بخش اصول فقه است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: احمد بن محمد بن محمد علی هرندی با مهر «گل گشن انبیا احمد است» (بیضی)، احمد بن محمد فقیه اصفهانی با مهر «عبده الراجي احمد بن محمد» (بیضی)؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج مشکی، 99گ، 11 سطر (7×12/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 769]
الصلاة تا الحدود؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20 سطر (15×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125ق؛ مصحح، صورت اجازه سالم بن بدران به خواجه نصیرالدین طوسی در برگ 99 آمده؛ 227گ، 19 سطر (17/5×9)، اندازه: 26×17سم [ف: 37 - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: لصح منهم فعله و استحقاق الذم و العقاب به و ذلك باطل بالاجماع و الله اعلم بالصواب فقط شامل اصول عقاید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 96گ (1- 96)، 16 سطر، اندازه: 13/5×7 سم [ف: 28 - 511]
آغاز: بسمله، احکام في التكليف السمع اعلم ان الاركان من عبادات الشرع خمسه الصلوة و الزكوة؛ انجام: و مع هذا فاعانه الله بقوله ترجی من تشاء منهن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: کتاب القضاء و ما یتعلق به یجب في متولی القضاء ان یکون عالما بالحق في الحكم المردود اليه بدلیل؛ انجام: و الأكثر من هذا فیه ... انه علی کل شیء قدیر و هو حسبنا و نعم الوكيل. کتاب قضاء؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ، 20 سطر، اندازه: 22×16سم اهدائی رهبر: 3 - 492]
آغاز: بسمله، الكلام في التكليف السمعي إعلم أن الأركان من عبادات الشرع خمسة؛ انجام: و لا علی أن رمضان لا یکون الا ثلثین یوما
موجودی از ابتدای کتاب الصلاة (همراه با طهارت) تا مقداری از کتاب الصوم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اوراق بسیار آشفته و نامرتب و ناقص است؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ 38 گ، 15 سطر، اندازه: 20/6×14/8 سم [ف: 21 - 986]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 182 گ، 29-25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2986]
آغاز: بسمله، و الكلام في اصول الفقه لما کان الكلام في فروع الفقه یبتنی علی اصول له وجب الإبتداء بأصوله؛ انجام: برابر
از ابتدای اصول فقه تا انتهای کتاب القضاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ذیحجه 1218ق؛ جلد: تیماج عنابی، 136 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [اهدائی رهبر: 3 - 490] و [ف: 21-986]
خط: نسخ، کا: میر اسماعیل بن حاجی میر هادی قاینی بیرجندی، تا: دوشنبه 8 صفر 1218ق؛ مهر: اسدالله، علی رضای موسوی 1241؛ جلد: تیماج، 126گ، 20 سطر (14×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 16 - 385] و [فیلم ها ف: 1- 357]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 41
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 441]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شیخ محمد بن حمزه ملقب به الدلبري، تا: 1220ق؛ صورت اجازه معین الدين مصری سالم بن بدران به خواجه نصیر طوسی مبنی بر قرائت غنیه نزد وی و اجازه روایت آن کتاب و دیگر کتاب ها به خواجه که در 18 جمادی الثاني سال 19 داده، به خط قاسم محیی الدين در 13ذیحجه 220؛ 160گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2986]
اوایل اصول دین را ندارد؛ کا: علی محمد سرآمد کنی، تا: 1222ق؛ در 1225 مقابله شده؛ قطع: وزیری [ف: - 192]
آغاز: بسمله الكلام في اصول الفقه لما کان الكلام في فروع الفقه بینی علی اصوله وجب الابتداء باصوله ثم اتباعها بالفروغ؛ انجام: و عدول عن حق فیما شرطنا بریئون اليه سبحانه من کل ما خالف. و سلم تسلیما کثیرا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ذیقعده 1226ق؛ جلد: تیماج، 185گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 33/2 - 167]
خط: نسخ، کا: علی مشهدی، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج قرمز، 160گ، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 26 - 87]
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن عبدالله، تا: 1233ق، از روی نسخه ای که در سال 662 نوشته شده؛ تملک: عبدالله بن حسن بن عبدالله به تاریخ 18 ربیع الاول 1291 با مهر «عبدالله» (بیضی)؛ مهر: «العبد المذنب المصطفي بن محمد کاظم» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 101گ، 20 سطر، اندازه: 15 ×20/5 سم [ف: 2 - 51]
خط: نسخ، کا: علی بن اسماعیل نجف آبادی، تا: سه شنبه 25 ربیع الثاني 1236ق؛ مهر «عبده حسن ابن محمد مهدی موسوی» (بیضی)؛ 127گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 15 - 317]
خط: نسخ، کا: محمد رسول بن عبدالعزیز، تا: شنبه 9 جمادی الاول 1237ق، جا: کاشان؛ جلد: روغنی مذهب، 111گ (1پ - 111ر)، 25 سطر [ف: 25 - 254]
اصول دین را ندارد؛ بی کا، تا: 1237ق؛ قطع: خشتی [ف: - 192]
انجام: و اعلم انه ینبغی للحاکم أن یفرد الوقت الذي یجلس فیه ..
خط: نسخ، کا: حسن بن علی قفطانی، تا: جمعه 14 رمضان 1239ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 79گ (85پ -163پ)، 26سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 197]
مشتمل بر فروع غنیه؛ خط: نسخ، کا: حسین بن فتح الله حسینی، تا: 1240ق، واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 107ص، 22 سطر، اندازه: 14/5× 20/5 سم [ف: 1- 487]
بخش فقهی کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح، تا: شوال 1247 ق، به دستور سید علی محمد بن علی؛ 46گ (327 - 1372)، 33 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 6 - 210]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250ق؛ 98گ (13ر-110پ)، 20 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 2 - 361]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر خوانساری، تا: سلخ شوال 1257ق؛ جلد: تیماج، 85گ (1پ-85ر)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 87]
آغاز: و الكلام في اصول الفقه لما کان الكلام في فروع الفقه یبتنی علی اصول له وجب الابتداء باصوله؛ انجام: متوسلون اليه بأكرم الوسائل لدیه في توفیر حظنا من الثواب علیه انه علی کل شیء قدیر ... قسم دوم و سوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی ریزی من محال لنجان اصفهان در مدرسه قطبیه از اراضی شمس آباد اصفهان، تا: 11 ربیع الاول 1258ق؛ مصحح؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع) 156گ (1پ-156ر)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1039]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا قد وفینا بما شرطناه علی أنفسنا في صدر الكتاب فنحن قاطعون للکلام حامدون الله سبحانه علی نعمه .. .
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 150گ (1پ-150پ)، 26 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 35]
آغاز: بعد الحمد و البسملة .. فانی لما رأيت کتب الحابنا رضی الله عنهم في التكليف عقلا و سمعة بین مطول ..
آغاز بخش اصول فقه: لما کان الكلام في فروع الفقه یبتنی علی اصول له. وجب الابتداء به (کذا) اصوله ثم اتباعها بالفروغ ...
آغاز بخش فقه: الكلام في التكليف السمعي اعلم ان الاركن من عبادات الشرع خمس: الصلوة والصوم و الزكوة و الحج و الجهاد؛ انجام: انجام بخش فقه: مستغفرون له تعالی من عقیر [کذا] ظ: تقصیر عن واجب قصدناه و عدول عن حق فیما نشرناه ... اليه سبحانه و کل من خالف الصواب ... متوسلین اليه باکرم الوسائل لدیه في توفیر حظنا من الثواب علیه ... شامل اصول دین، اصول فقه و فقه؛ خط: نسخ زیبا، کا: مهدی بن محمد طاهر خوانساری، تا: 1265ق؛ عناوین بیاض است؛ 91گ ( 158-68 )، 21 و 23 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 - 102]
کتاب القضاء؛ بی کا، بی تا؛ جلد: چرم زرد، 4گ (301پ -1304)، اندازه: 15×21/5سم [مؤيد: 1- 182]
آغاز: حاله حکم الخطأ بدلیل اجماع الطائفة؛ انجام: و هذا نص لأنه عد العمرة من فرائض الاسلام. حاوی قسمت هایی از فقه با ترتیبی متفاوت از دیگر نسخ است، آنچه موجود می باشد بدین ترتیب است: فصل في الجنايات،
کتاب الفرائض، کتاب البيع، فصل في أسباب الخيار و مسقطاته، فصل في الشفعة، فصل في الرهن، فصل في الصلح، فصل في الحوالة، فصل في الطلاق، کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 24 ص (21-44) [ف: - 34]
آغاز: الحمدلله کما هو اهله و مستحقه و صلی الله علی ... فقد اجبت الى ما [...] الاستاد ادام الله تأييده من املاء مختصر محیط بما یجب اعتقاده في جمیع اصول الدين ثم ما یجب عمله من الشرعيات؛ انجام: برابر
نخست اعتقادات است کوتاه (7 صفحه) با سربندهای «ما یجب اعتقاده» سپس اصول فقه و فقه است؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 385ص، 19-27 سطر (13/5× 22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 280]
کامل با کلام؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 729]
آغاز: و الكلام في اصول الفقه لما کان الكلام في فروع الفقه مبنیا علی اصوله له؛ انجام: و قد زالت الروية و بین اعتقاد أن نقطع علی کون غیره فیها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد مؤمن بن شمس الدين محمد اصفهانی، محمد صادق حسینی؛ جلد: تیماج، 89گ، 13 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 25 - 140]
آغاز: و الكلام في اصول الفقه لما کان الكلام في فروع الفقه مبنية علی اصول له؛ انجام: و قد زالت الرؤية و بین اعتقاد أن نقطع علی کون غیره قبيحة فیها.
خط: نسخ، کا: محمد موسوی، بی تا، 14 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 35 - 411]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: شیخ محمد بن شیخ ابراهیم مشهدی، محسن بن شیخ ضیاء الدين الطريحي به تاریخ 1232، محسن بن شیخ حبیب؛ جلد: تیماج، 150گ (1پ -150پ)، 22 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 25 - 445]
آغاز: بسمله. الكلام في التكليف السمعي اعلم ان الاركان من عبادات الشرع خمسة: الصلوة و الزكوة و الصوم و الحج و الجهاد؛ انجام: في كيفية الصلوة علی الأموات و ما یتعلق بذلك ... ثم استدعی بجریدتین بجريدة فشقها نصفین و عرض (غرس) في قبر کل واحد و قال انهما. از آغاز بخش فروع است تا پاره ای از «كيفية الصلوة علی الاموات»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 31گ (127-157 پ) [ف: 5 - 1954]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1231-1232ق؛ 18گ (145ر- 162پ)، 55 سطر، اندازه: 29×42 سم [ف: 11 - 326]
آغاز: بسمله، القسم الثالث من الكتاب الكلام في التكليف السمعي؛ انجام: بالقیام بما اسند اليه رجلا کان او امراه کل ذلك بدلیل اجماع الطايفه
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 80گ، 25 سطر (14/5×9/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 15 - 303]
قسمتی از بخش فقهی کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 17گ (64-80ر)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 10 - 95]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: في: - 1523]
آغاز: بسمله. الكلام في التكليف السمعي اعلم ان الاركان من عبادات؛ انجام: انه فیه یورث الحصر و ..
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 24گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3 - 578]
qani-yes sarf
ترشیزی، محمد شفیع بن محمد تقی، ق 11 قمری
toršīzī, mohammad šafi' ebn-e mohammad taqi (- 17c)
شرحی است مختصر بر رساله ای در صرف که شارح آن را به نام «البصرويه» خوانده است. در این شرح که با عناوین «قال، اقول» نوشته شده، اول کلماتی از متن می آورد سپس آن قطعه را به فارسی ترجمه می نماید و پس از آن به شرح می پردازد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1/ 1680
آغاز: سپاس بی نهایت ایزدی را که استحقاق صرف ثنا و محمدت را جز او حمیدی نیست؛ انجام: مقشعر اسم فاعل مقشعر اسم مفعول، خدا بر آن بده بیامرزاد که بر تصنیف کننده این شرح ... فاتحه بخواند
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن اشرف موسوی رضوی، تا: 1042ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 66گ (1پ -66پ)، 10 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 5 - 73]
الغني في الطب- حاشية شرح اشکال التأسيس
الغني في الطب- الغني و المني
الغنيمة- وجوب تخمیس الغنيمة
ganīmat-uz zamān
مشهدی، محمد بن حسین، ق 11 قمری
mašhadī, mohammad ebn-e hoseyn (- 17c)
تاریخ تأليف: 16 شعبان 1228ق؛ محل تأليف: اصفهان
در احکام استفاده از طلا و نقره در چهار «رکن»: 1. الظاهر اختصاص حرمة الذهب کالحریر علی ذکور هذه الأمة؛ 2. ما کان من الأواني فضة او ذهبا فلیس غیر التحريم فیه مذهبنا ... 3. الاظهر كراهة استعمال الأواني المفضضة؛ 4. الأقرب أنه یجوز مضافة الى ما مر امور اخر فمنها تذهیب القرآن کما هو المتعارف الشايع ....
آغاز: الحمدلله الذي جعل لباس الذهب زينة لنا في الآخرة الباقية و حرمه علینا في الدنيا الفانية ... هذه غنيمة عزيزة مترتبة علی ارکان اربعة متعلقة باحکام الذهب و افضة ..
انجام: الا أن یکون ذلك مقدما علی تحریم لیس الذهب فافهم. هذا ما سنح بالبال في هذا المقال ... فان اصبت فهو المراد و الا فمن قصور الاجتهاد و الله الهادي الى طریق الرشاد تمت الرسالة الموسومة يفنيمة الزمان في بلدة اصفهان صانها الله عن الحدثان في اليوم السادس عشر من شهر شعبان من السنة التاسعة من العشر الثالث من المائة الثالثة من الألف الثاني من الهجرة النبوية علی هاجرها و آله الوف صنوف الثناء و التحية.
[اعیان الشيعة 172/9]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8843/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مذهب، 5گ (50ر- 54 ر)، 28 سطر (11/5× 20/5)، اندازه: 20×30/7سم [ف: 29/1 - 107]
qanīmat-e qeyr-e motaraqqebe
چهاردهی، محمد تقی، ق13 قمری
Čahārdehī, mohammad taqī (- 19c)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 14 صفر 1262ق
رساله ای است در احکام نکاح و طلاق و میراث و دیات که به درخواست بعضی از طلاب نگاشته و مشتمل بر چهار «بیان»: 1. صیغ عقد نکاح، مشتمل بر مقدمه و سه فصل و خاتمه؛ 2. طلاق؛ 3. میراث؛ 4. مقادیر دیات، مشتمل بر دو باب.
آغاز: الحمد لله الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا و کان علی کل شیء قدیر و الصلاة علی رسوله الذي جعله بشيرة و نذیر ...
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 69
آغاز: برابر؛ انجام: در این وجیزه حاصل می شود اطلاع بر دیات جنایات و جراحات اعضای دیگر و منفعت آنها ونسأل الله ...
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن میرزا رمضانعلی طاقی، تا: چهارشنبه 14 صفر 1262ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 83گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: - 141]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1976
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 430]
ganīmat-ul qubūr fī amal-iš šuhūr
سبزواری، زین العابدين بن محمد علی، ق13 قمری
sabzevārī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad ‘alī ( 19c)
تاریخ تأليف: دهه اول محرم 1294ق
در بیان اعمالی که در هر ماه باید انجام داد که در ضمن آنها احکام فقهی بسیاری از مسائل را نیز متذکر شده است، این کتاب مشتمل بر 12 «باب» و هر باب دارای فصولی می باشد.
آغاز: به عبادت چنانچه از جناب سید الساجدين علیه السلام منقول است که این شب را در مسجد احیاء می داشتند؛ انجام: و صد مرتبه الحمدلله بگوید و همه حاضران با امام در اذکار موافقت کنند قد فرغت من تأليف ....
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1318ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 110گ، 18 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1040]
آغاز: الحمدلله لمن أمرنا بالدعاء و من الاجابة و خصصنا من بین من خلقه من الطين و النطفة؛ انجام: امید است که خلاق عالم عفو تقصیرات و خطیئات فرموده محشور گرداند با جمله شیعیان آن رسول را با ایشان. از باب هفتم اعمال ماه محرم تا پایان خاتمه کتاب. این نسخه در 19 جمادی الثاني 1316 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 12 ربیع الثاني 1318ق؛ ظاهر نیمه اول کتاب به خط مؤلف است، مؤلف در پایان کتاب نسب خود را چنین آورده: «زین العابدين بن محمد علی بن ابراهیم بن مرتضی شیخ الاسلام اصفهان ابن عبدالمطلب بن محمد رحیم شیخ الاسلام ابن محمد جعفر بن محمد باقر سبزواری»، در چند برگ آخر مشجره ای در احکام ارث و رضاع در 17 رجب 1312؛ جلد: تیماج مشکی، 273 گ، اندازه: 22×18سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1040]
ganīmat-ul maʻād fī š.-il iršād
برغانی، محمد صالح بن محمد، - 1271 قمری
baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad (- 1855)
وابسته به: ارشاد الأذهان الى احکام الايمان؛ علامه حلی، حسن
بن یوسف (648-726)
تاریخ تأليف: 1225 - 1246ق؛ محل تأليف: کربلا
شرح مزجی استدلالی و مفصلی است بر کتاب ارشاد الأذهان علامه حلی. صاحب الذريعه آورده: این کتاب در چهارده مجلد ترتیب یافته که در کتابخانه نوه های مؤلف موجود است و من پنج جلد آن را نزد سید محمد علی هبة الدين شهرستانی و مجلد هشتم را در مبحث حج مکتوب در 1244، مجلد دهم را در اجاره تأليف در 1246، مجلد دوازدهم در عتق مورخ 1237، جلد سیزدهم در میراث را در کتابخانه تهرانی در کربلا دیده ام و مجلدات یک تا چهارم و دوازده تا چهاردهم نیز نزد سید محمد کوه کمره ای و مجلد نکاح تا پایان لعان نزد شیخ هادی کاشف الغطا و جلد یازدهم از نکاح تا آخر اطعمه در مدرسه سید محمد کاظم طباطبایی یزدی موجود است. طبق نوشته صاحب الذريعه: جلد 2 که منتهی به «ما یصلی فیه» است در سال 1225 و ج 4 تا آخر صلاة در دهم جمادی الثاني 1227 و ج14 که آخرین مجلدات می باشد در سال 1242 نگاشته شده است.
چاپ: بخش هایی از طهارت و صلات آن حدود سال 1364 تا 1369ش در تهران به چاپ رسیده است
[دنا 812/7 -813 (24 نسخه)؛ ريحانة الأدب 248/1؛ الذريعة 511/1 و 71/16 و 77/13؛ ريحانة الادب 158/1]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال المصنف طاب ثراه کتاب النكالح هو لغة الوطي کما عن المشهور؛ انجام: من غیر معارض بعته به نحو المقام و الله العالم بحقائق أحكامه و نوابه القائمون بمعالم حلاله و حرامه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با تجدید نظر و اصلاحات وی در حاشیه؛ جلد: چرم مذهب، 212 گ، 21 سطر (15×9/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 36 - 419]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين، المقصد الرابع؛ انجام: اقول قد مرفی شرح قول المصنف فاصلا لبینهما برکعتین ما ینفعك في المقام فراجع. جلد سوم و درباره صلات است و در اینجا از لباس نمازگزار
شروع می شود یعنی مقصد رابع از غنيمة المعاد و آخر آن در باب اذان است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج، 233 گ، 30 سطر (11/5 × 15/5)، اندازه: 22×18سم [ف: 10- 419]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 15 ربیع الاول 1249ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 138گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 28 - 54]
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين. اما بعد فهذا هو المجلد الحادي عشر من کتاب ... کتاب النكاح و هو لغة الوطي کما عن المشهور بینهم بل في لف الاجماع؛ انجام: و عن ثواب الأعمال عن أبيه عن سعد بن عبدالله عن محمد بن عیسی عن الوشا عن عبدالله بن سنان عن الصادق (علیه السلام) انه قال: في سورة المؤمن شفاء من سبعین داء. و قد تم المجلد الثاني عشر من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد علی ید مؤلفه محمد صالح بن محمد و یتلوه المجلد الثالث عشر في کتاب الميراث. [رقم:] و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين آمین یا رب العالمين.
تمام شد این کتاب در روز چهارشنبه دهم ماه ربیع الآخر علی ید اقل خلق الله عبدالرزاق بن محمد حسین سنه 1248 مجلدات یازدهم و دوازدهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، قسمت اول (جلد یازدهم) به خط مهدی بن عبدالرحیم در ذیحجه 1247ق و قسمت دوم (جلد دوازدهم) به خط عبدالرزاق بن محمد حسین در چهارشنبه 10 ربیع الثاني 1248ق؛ دارای رکابه، مصحح، محشی از مؤلف با رمز «منه»؛ جلد: تیماج مذهب، 217گ، 25 سطر، اندازه: 29/3×20/7 سم [ف: 27/1 - 456]
آغاز: قال المصنف العلامة قدس الله روحه، کتاب الطهارة و النظر في اقسامها واسبابها و ما یحصل به و توابعها. الخ، انجام: و کلامه (علیه السلام) في قوة من فعل کذا فقد قضی الغسل ولا وضوء علیه و کما ان من احدث في الأثناء داخل في الموضوع ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 182گ، 25 سطر (22×13)، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 331]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلم علی اشرف العالمين محمد و آله الطيبين الطاهرين، أما بعد، فهذا هو المجلد الثاني ... کتاب الصلوة و هی لغة الدعا قال الله (تعالی) و صل علیهم و عن الجوهري؛ انجام: وهی في الأصل عروه في حبل یجعل في عنق او بدها تمسکها ..... ای تطلق الصلوة الذنوب کما تطلق .. از آغاز جلد دوم کتاب الصلوة» می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 25گ (109-85)، 18 سطر، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 38 - 468]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فهذا هو المجلد الرابع من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد تأليف ... محمد صالح بن محمد البرغاني؛ انجام: و انت علام الغيوب. ولیکن هذا آخر الكلام في المجلد الرابع من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد. ظاهرا و باطن. تنها صلات یومیه، در روز شنبه 10 جمادی الثاني 1227 تأليف آن به انجام رسید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج حنایی،
247گ، 25 سطر (21×12)، اندازه: 30×20سم [ف: 5 - 353]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، فهذا هو المجلد الحادي عشر من کتاب غنيمة المعاد ... قال المصنف طاب ثراه: کتاب النكاح و هو لغة الوطي کما عن المشهور بینهم؛ انجام: «هذا آخر ما ذکره المصنف طاب ثراه و قد فرغ من تأليف هذا الشيء و إني أختم کتابی هذا بأبيات ختم بها بعض الفضلاء کتابه ... فاذا ظفرت بزلة فافتح لها ** باب التجاوز ان ذلك أجدر ... مشتمل بر جلد یازده تا جلد چهارده و در بر گیرنده مباحث نکاح تا حدود می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: آیت الله سید محمد حجت کوه کمری؛ جلد: تیماج مذهب، 427گ، 30 سطر (23×14/5)، اندازه: 20/5 ×30/5 سم [ف: 39-27]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين .. قال المصنف طاب ثراه، النظر الثاني: في الماهية ای ماهية الصلاة مطلقة و لو کانت مندوبة و فیه سبعة مقاصد، المقصد الأولى في كيفية الصلاة اليومية، إعلم انه یجب علی المكلف معرفة كيفية الصلاة؛ انجام: فالمشهور أربع الانعلم فیه مخالفة سوی ... فانه علی کفارتین و علیه فلا وجه للإعتماد بالأصل الحمدلله اولا و آخرة ... شامل جلدهای چهارم و هفتم است که از مباحث صلات آغاز و تا کتاب صوم به پایان می رسد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 239گ، 30 سطر (23×15)، اندازه: 21×30 سم [ف: 39 - 29]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد فهذا من المجلد الثاني من کتاب غنيمة المعاد في شرح الإرشاد ... کتاب الصلوة و هی لغة الدعاء؛ انجام: و حیث ذکرنا لك الأصول فعلیك باستخراج الفروع عنها فلا وجه للإطالة و الحمدلله أولا و آخرة
جلد 2، شامل بحث صلات تا آغاز بحث نماز گزار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 17 شوال 1225ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 201گ، 30 سطر، اندازه: 12/5 ×26سم [ف: 29 - 91]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين. النظر الثاني في الماهيه ای ماهية الصلوة و في سبعة مقاصد؛ انجام: قلب سليمة و لسانا صادقا و استغفرك ... بمنه و کرمه آمین یا رب العالمين ... و یتلوه صلوة الجمعه ...
خط: نسخ شیرین، کا: غلام علی بن کربلایی علی مردان، تا: جمعه 21 رجب 1238ق، جا: مدرسه سردار در حجره مهتابی؛ جلد: تیماج، 162گ، 20 سطر (10×14/5)، اندازه: 14×20/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 147]
آغاز: بسمله حمدله و صلاة. کتاب الاجارة و توابعها و الاجارة لغة الاجرة أعني کری الاجير لامصدر آجر یوجر فان مصدره الايجار؛ انجام: و لو براء المريض بعد العتق او الابراء لزم العتق مطلقا ولو قصر الثلث عن الاقل قوة واحدة و قد تم المجلد العاشر. جلد 10 کتاب الاجارة تا آخر وصایا؛ خط: نسخ، کا: صادق بن حسن قزوینی، تا: 18 جمادی الاول 1241ق، جا: قزوین؛ مصحح، محشی با امضای «منه سلمه الله» و «12»؛ وقف نامه ای با مهر مؤلف «عبد محمد صالح 1228»؛ جلد: تیماج مذهب، 184 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6- 2986]
آغاز: کتاب الميراث و هو مفعال من الإرث و ياؤه منقلبة عن واو أو من الموروث؛ انجام: فما الدليل علی جواز تعجیل العقوبة من غیر ظهور موجب و الله العالم؛ قد تم المجلد الثالث عشر. جلد 13، از آغاز کتاب میراث و کتاب قضا تا آغاز کتاب حدود؛ خط: نسخ، کا: علی فرزند یعقوب، اوراقی، تا: سه شنبه 4 رمضان 1244ق، جا: مدرسه سرداران حسن خان و حسین خان؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاج ملا محمد امین، شوال 1244؛ جلد: مذهب، 227گ، 21 سطر (14×8/5)، اندازه: 14× 20/5 سم [ف: 29 - 616]
آغاز: ... منه ما ینطلق علیه الاسم و لو في اللحظة الواحدة و اولی اللحظات التكبير و التوجه فاقتصر علی التكليف بذلك و نحن مع ذلك نرجوا أن لا یکون حال الغافل في جمیع صلواته مثل حال التار ؛ انجام: لا صلاة الا إلى القبلة و بالجملة الفروع كثيرة و حیث ذکرنا لك الأصول فعلیك باستخراج الفروع منها فلا وجه للاطالة و الحمد لله اولا و آخرا ..
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 5 ربیع الثاني 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مشمع، 177گ، 25 سطر (21×13)، اندازه: 21×30سم [ف: 37 - 476]
آغاز: بسمله حمدله أما بعد فهذا هو المجلد الثاني من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد تأليف الغريق في بحر المعاصي و الراجي إلى عفو ربه الغني محمد صالح بن محمد البرغاني؛ انجام: ولکن الاظهر عدم اشتراطه کما مضی في شرح قول المصنف و اذا قال له افعل ماشئت آه فراجع الى هناك تم
جلد دوم، از کتاب المتاجر تا آخر وکالت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه» و «منه دام ظله» و «منه شهید ره»؛ واقف: محمد صالح، 8 رجب 1252؛ جلد: تیماج مذهب، 230 گ، 23 سطر، اندازه: 21×17سم [ف مخ: 1- 345]
آغاز: ما تقول في أعمال هؤلاء قال ان کنت لابد فاعلا فاتق أموال الشيعة جلد دهم، از بیع تا وصیت؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشار ساکن قلعه افشاریه، تا: جمادی الثاني 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی، 211گ، 25 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 11 - 41]
آغاز: رب یسر. و به نستعین. بسمله. الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. اما بعد فهذا هو المجلد الثامن من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد، انجام: و تیلوه کتاب النكاح انشاء الله ... و الصلاة علی ... الطاهرين و. حاوی سه مجلد (8-9-10)؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن عبدالرحیم قزوینی، تا: 1248ق؛ 339گ، 25 سطر [ف: 12 - 122]
آغاز: بسمله حمد له أما بعد فهذا هو المجلد ... قال المصنف طاب ثراه کتاب الحدود. ألحد في الأصل؛ انجام: و دية النفس معا کما مرهناك. فهذا خلاصة ما افدناه ... و انك علی کل شیء قدیر. تم جزء چهاردهم و شامل حدود، قصاص و دیات؛ خط نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: جمعه 29 شعبان 1249ق، جا: ابراهیم آباد قزوین؛ واقف: رقیه بیگم، 1284ق؛ جلد: تیماج، 139 گ، 25 سطر (21×13)، اندازه: 29×20سم [ف: - 243]
آغاز: بسمله حمد له أما بعد فهذا هو المجلد الخامس ... المقصد الثاني في صلوة الجمعة و وجوبها؛ انجام: فانه اقتصر علی کفار تین و علیه فلا وجه للاعتماد بالاصل و الحمدلله اولا و آخرا ... ج 5 و 6 و 7
خط: نسخ، بی کا، تا: 1251ق؛ محشی با امضای منه، ع ف، محمد باقر بن محمد تقی، عن ص و ...؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)، جلد: تیماج، 500 گ، 27 سطر (20/5×13)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: - 464]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد ... اما بعد فهذا هو المجلد الخامس؛ انجام: فلا وجه للاعتماد بالاصل و الحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا وباطنا قد تم المجلد السابع. از کتاب صلات تا آخر کفارات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1251ق؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج مذهب، 500گ، 27 سطر (20×13)، اندازه: 20/5 × 29/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1753]
آغاز: ... و هو ... قال لیس علیه شیئ بناء علی أن المتبادر في هذه الاخبار ... عدم الوجوب و اما الجواب عن الآية بحملهما علی الزكوة المروضة کما عن جماعة من المفسرين؛ انجام: و علی المطاوعة المعتكفة مثله ... اقتصر علی کفارتین و علیه فلا وجه للاعتماد بالاصل و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنة. قد تم المجلد السابع من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد علی ید مؤلفه ... جلد هفتم، شامل کتاب زکات، خمس و صوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 جمادی الاول 1255ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 84گ (1-84)، 26-22 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 38 - 467]
آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد فقال المصنف طاب ثراه النظر الثالث في اللواحق و فیه مقاصد؛ انجام: و یحتمل أن یکون محمولا علی المعنى اللغوي اللهم اجبر تقصیر نابعفوك و احسان و عاملنا بجودک و رضوانك ... بجوار سید الشهدا علیه السلام.
ج 6، از: «المقصد الأول في الخلل الواقع في الصلاة» تا انتهای صلاة؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن عبدالرحیم قزوینی، تا: شنبه دهه سوم ربیع الاول 1260ق؛ محشی از «عبدالحسین»؛ واقف: سید محمد باقر، محرم 1405؛ جلد: تیماج، مذهب، 267 گ، 25 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 21 - 987]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال المصنف طاب ثراه النظر الثاني في الماهية أي ماهية الصلاة مطلقا؛ انجام: و أسألك خیر ما تعلم و اعوذ بك من شر ما تعلم فانك تعلم ولا نعلم و أنت علام الغيوب. جلد چهارم کتاب، از ماهیت صلاة تا تعقیبات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1260ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ مهر: مؤلف «عبده محمد صالح» (بیضی)؛ تاریخ وقف: بتاریخ 1260؛ جلد: تیماج قهوه ای، 162گ، 28 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 7- 47]
جلد 11؛ بی کا، تا: 1262ق [د.ث. مجلس]
جلد چهارم؛ خط: نسخ، کا: عباسعلی بن ناد علی لنکرانی، تا: چهارشنبه 10 ربیع الثاني 1267ق، جا: قزوین مدرسه صالحیه؛ جلد: تیماج، 267 گ، اندازه: 21×15سم [ف: 19 - 167]
جلد اول و دوم است که جلد اول در طهارت دوم ماه رجب 1231 در قزوین پایان یافته و جلد دوم در صلاة تا احکام وقت می باشد؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن محمد حسین خراسانی، تا: 15 ربیع الاول 1294ق؛ تملک: سید محمد باقر بروجردی؛ جلد: تیماج، 280گ، 27 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 13 - 227]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذا هو المجلد الرابع من کتاب ... (قال المصنف) طاب ثراه: النظر الثاني في الماهية ای ماهية الصلوة مط و لو کانت مندوبة؛ انجام: و قد کان في الكوفة في زمن الصادقين (علیهم السلام) فقهاء و علماء و اصحاب کتب یرجع الناس الى کل ... » نوشته نیست بخش نخست از جلد 4 در مسائل صلاة، بخشی از کتاب نکاح و بخشی از کتاب قضاء است. البته بخشی از مسائل رضاع نیز با عناوین «قوله» در لابه لای این نسخه از برگ 30-68 آمده است مشخص نگردید غنيمة المعاد باشد و با اصل ارشاد نیز ظاهرة همخوانی ندارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13 یا 14؛ مصحح، محشی؛ 84گ (1-84)، 17 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 744 - 34]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذا هو المجلد الثامن من کتاب غنيمة المعاد في شرح الارشاد ... کتاب المتاجر، جمع متجر و یمکن أن یراد بها معناها المتعارف و هو المعاوضة للربح فذکر غیره استطرادا و المكاسب مطلقا؛ انجام: اقول: لیس للحاکم ذلك اقتراحا بل لابد من الدليل فما الدليل علی جواز تعجیل العقوبة من غیر ظهور موجب و الله العالم قد تم المجلد الثالث ... سلطان ابادی، تا: رجب 1302ق؛ مصحح، محشی؛ 285گ، 30 سطر (13×26/5)، اندازه: 22/5×35 سم [ف: 37 - 438]
آغاز: الحمدلله المتفضل لتذكرة الأنام بتهذیب خلاصة منتهی مبادی الاعلام و المتطول لإرشادهم بتحریر تلخیص قواعد نهانتی الأصول و الأحكام؛ انجام: و طهر عن إنكدار المعاصي ما طاب منك في جوهر ذاته القدسيه و بالله التمفيق في کل الأمور
خط: نسخ، کا: محمد اسماعیل بن عبدالرحمن سطان آبادی، تا: 1303ق؛ 192گ (1-192)، 33 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 36 - 119]
آغاز: کتاب المتاجر جمع متجر و یمکن أن یراد بها معناها المتعارف؛ انجام: اذ لیس من شرطها بقاء العوضين للعموم.
کتاب متاجر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه اصل؛ 159گ، 19 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 136]
جلد پنجم و ششم و از صلاة جمعه تا احکام سفر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ نشانی امانت حاج ملا حبیب قزوینی؛ جلد: تیماج، 431گ، 30 سطر، اندازه: 20 ×30 سم [ف: 11 - 304]
al-ġinā wa-l faqr (fașl-un fī)
درباره غنا و فقر، و برتری هر یک بر دیگری. با سربند «فصل»
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 23/2- عکسی
آغاز: بسمله. و به نستعین. فصل في الغني والفقر. اختلف اقوال العلماء و المشايخ في الفقر و الغنى و تفضیل احدهما علی الآخر. و الأكثرون فضلوا الفقر علی الغنى. و الاخبار الواردة في فضل الفقر
كثيرة؛ انجام: و یجمع له بین فضیلتی الغنى الشاكر و الفقير الصابر. و الله المنعم المنان. آخر الفصل. و الحمدلله ... و صلواته علی سیدنا محمد نبیه ...
اصل نسخه: ترکیه، رئیس الكتاب، ش 465 و فیلم آن دانشگاه، ش 607 (فیلم ها 332/1). به دنبال «رشف النصايحه سهروردی این رساله در فهرست نیامده ؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 665ق؛ 2گ (117ر -118پ) [عکسی ف: 2 - 200]
al-ġinā wa-l munā= kannāš-u qumrī= al-ġinā fi-t tibb
ابومنصور قمری، حسن بن نوح، - 380 قمری
abū-mansūr-e qūmrī, hasan ebn-e nūh (- 991)
این کتاب شامل سه مقاله» است: 1. بیان انواع بیماری های سراپای بدن انسان (شامل 120 باب)؛ 2. بیماری های (علل) ظاهر و آشکار بدن (شامل 40 باب)؛ 3. انواع تب ها (شامل 16 باب).
آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله رب العالمين و العافية للمتقین و الاعدوان الا علی الظالمين ... قال ابو منصور الحسن بن نوح القمري رحمه الله انی لم ازل في صبای و منذ عقلت
انجام: و لله تعالی الذي الهمني هذا العلم و هدانی اليه و وفقنی له الشكر دائما و صلی الله علی محمد و آله الطيبين.
[کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران 211؛ معجم المؤلفين 299/3؛ کشف الظنون 1210؛ مجله معهد المطوطات 323/5 ادبیات (مجموعه حکمت): 28؛ الذريعة 61/16؛ ريحانة الادب 276/7؛ نامه دانشوران 230/2؛ دنا 813/7 -814 (36 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 واقف: زین العابدين خادم اصفهانی، 1166؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 245گ، 19 سطر، اندازه: 18×15سم [ف: 19 - 369]
آغاز: او شیخ قبل الدور یسخن و یسکن ... اقراص یوجد عصارة الغافت ... لك و ایوند و حب البان؛ انجام: فان طال سیلان الرمص و البيعة و الورم زمانا فان الثغر ... و یخرج قرحه قال
خط: نسخ مایل به رقعی، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 140گ، 23 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 20- 350]
آغاز: ... الحمص هذین الجور و الخردل و ماء العسل و شراب الخنديقون؛ انجام: عو، سوء الهضم، سبب سوء الهضم استیلاء الحرارة القوية او البرودة القوية ... تا بخش هایی از مقاله اول را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و نونویس قرن 12 (سه برگ نخست)؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 72گ (9-80)، 19سطر، اندازه: 15×12 سم [ف: 34 - 603]
نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عمر مشهور به ضیاء نور، تا: 25 ربیع الثاني 694ق؛ مصحح؛ تملک: ابوالفضل ساروی؛
مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج، 192 گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×21/5سم [ف: 20 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: به مانند ذریعه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9-10؛ محشی با نشان «بحر الجواهر»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 25 سطر (20×11)، اندازه: 25×16سم [ف: 16 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: الأخيار الأبرار و سلم تسلیما، قد فرغت من کتابه بالخیر و العافيه و نرجو من الله حسن العافيه و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ محشی؛ جلد: تیماج، 187 گ، 20 سطر (15×8/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 9 - 20]
خط: نسخ، کا: منصور بن شرف الدين منصور اصفهانی، تا: 10 جمادی الثاني 132ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ تملک: صدرالاطباء؛ جلد: میشن، 328گ، 21 سطر، اندازه: 12/3× 22/5سم [ف: 1- 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 975ق؛ تملک: علی بن صالح مکی، محمد بن الحسن بن امیر المؤمنين القسم بن محمد بن علی که در جمادی الثاني 1056 از فقیه جمال الدين علی بن صالح مکی به او رسیده، محمد در 1264، یوسف بن یوسف محلی، سید هاشم بن محمد بن عبدالمطلب بن حسن در 1318/7/25 در شوشتر؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 211 گ، 15 سطر (20×13)، اندازه: 30×20سم [ف: 4 - 788]
آغاز: انا اسال الله ممن ظفر بکتابی هذا ... علی بدعاء الجميل في اوقات فراغه و یعلم انی لم ابخل علیه في هذا الباب؛ انجام: و حذر ادمان الأغذية المعروفة برداءة الخلط فانها لا یحطی مضرتها علی طول المدة و اکتساب خلط رای لان کل اکلها مهیا لتولد ذلك الخلط فیه لم یتاخر عنه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ 395گ، 14 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 20 - 128]
آغاز: برابر؛ انجام: و ربما کان في الصفار مثل کباره الجليد اذا بعضها إلى بعض دن
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 503 ص، 20 سطر (11×11/5)، اندازه: 24×18سم [نشریه: 3- 379]
آغاز: قال برابر؛ انجام: و الحمد و اضبا و الصلوة علی رسوله محمد و آله الطيبين
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 و 11، 663ص (1-663)، 18 سطر، اندازه: 24/5×16 سم [نشریه: 3 - 329]
بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5 - 215]
بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5 - 215]
آغاز: في تنقية الرأس خاصية عجيبة و کان الأوائل یعالجون أصحاب الماليخوليا بالخریق الأسود وحده ... صفة اللوغاذيا و هو دواء شریف؛ انجام: من تلك النسخ غنية عن الرجوع الى القرابادينات ... له الشكر دائما و الحمد واصبة و الصلوة علی رسوله الحسيب النجيب محمد و آله ...
خط: نسخ، کا: شمس الدين عبدالله بن عنایت الله سامغانی، تا: پنج شنبه 7 ذیحجه 1007ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ با تاریخ وفات شهید مولانا عبدالله بن مولانا لطف الله در 5 رمضان 1034؛ 215گ، 22 سطر، اندازه: 23×19/5 سم [ف: 1 - 402]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمد و اصبة و الصلاة علی رسوله محمد و آله الطيبين و صحبه الطاهرين وسلم تسلیما
خط: نستعلیق، کا: عبدالغفور بن مسعود شجاعی طالقانی، تا: اواسط جمادی الاول 1024ق، جا: اجمیر هند؛ مصحح؛ با چند یادداشت پزشکی به خط محمد قاسم طبیب دیلمی که به درخواست کاتب نسخه نوشته؛ تملک: محمد عظیم بن عطاء الله حسینی؛ تاریخ وقف: 1144؛ جلد: تیماج، 200گ، 25 سطر، اندازه: 25×14سم [ف: 10 - 182]
آغاز: الكتب و یتبع ما فیها من النكت و انتفت فکان یعتاص علی ذلك لاحتیاجی الى النظر في کتب شتی
خط: نسخ، کا: محب علی بن رضا، تا: سه شنبه 7 ربیع الاول 1032ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 349گ، 20 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 19 - 406]
آغاز: في الأمراض الحادثه في الفرق الى القدم الصداع الحار الحدث امام الدم و سببه امتلاء؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1056ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 664ص، 21 سطر، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 19 - 13]
آغاز: بسمله (نیم سطر پاره شده) بالصالح القول والعمل انه لاحول ولاقوة الابك قال جامع هذا 233 في علاج الجبر والخلع والکسر والسقطات وانواع الوثي 234 الدم من الجراحة ... 265 في الحمي الغشية والوبائية، بسمله في داء الثعلب و داء الحيه
جزء اول (از اول کتاب تا آخر المقالة الرابع عشر في علل الطحال)، خط: نستعلیق، کا: حاجی عسکری بن حاجی عنایت
قمی، تا: پنج شنبه 23 ربیع الثاني 1062ق؛ افتادگی: آغاز؛ 154گ، 21 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 6- 2985]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیقعده 1073ق، جا: قم؛ ضمیمه: در دو برگ پایانی نسخه، مطالبی به نقل از محمد بن زکریا رازی در مداوای سینه درد نگاشته شده است.
آغاز ضمیمه: «منقول من کتاب محمد بن زکریا الرازي: حب یمسك في الفم لاخراج الأخلاط الغليظة يؤخذ ... »، انجام ضمیمه: «في الأدوية المقيئة و هو حبة مأمون العافية .. و یقرص کل قرص من مثقال الشربة قرص او قرصین»؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین طبیب یزدی در 1196؛ یادداشت محمد اسماعیل بن کهف حاجی سید علی طبیب به تاریخ 1287؛ جلد: میشن، 240گ، 23-27 سطر (15×8)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 13 - 415]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 340
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 198]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الكتاب بعون الملك الوهاب في تاریخ شهر جمیدی الثاني سنه 1074 در سه مقاله است؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1074ق؛ 563ص، 20 سطر، اندازه: 24/5×13 سم [نشریه: 3- 379]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: ذیحجه 1081ق؛ تملک: محمد کریم بن ابراهیم؛ تاریخ وقف: 1289ق؛ 470ص (9+457+4)، ابعاد متن: 20/5×8/5 ، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1- 279]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: حبیب الله حسینی تهرانی، تا: یکشنبه شوال 1082ق؛ اهدایی: ورثه محمود حاج عبدالباقی؛ کاغذ: اصفهانی، 220گ، ابعاد متن: 17×7، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 3- 1077] و [نشریه: 4- 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج، 392ص، 25 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 4 - 287]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1093ق، 19 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 3- 114]
آغاز: برابر؛ انجام: مما تسقط قوته ... فضعف الاسهال و انقطاعه و اما في البول ... تبرید في ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ جلد: تیماج، 394ص، 21 سطر، اندازه: 12/3 × 20/5سم [ف: 45 - 227]
آغاز: من جمیعها نفسی و لیکون ذخرا للمسلمین؛ انجام: فان کان لابد فمل الى تغییر التدبير.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 467گ، 14 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 19 - 378]
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 2076-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 357]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا النسخة الشريفة المشهورة ما بقی و المني في التاريخ تسعة و عشرین من محرم الحرام ..... عبد الباري حسنی کامل؛ خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، کا: عبدالباری حسینی، تا: 29 محرم قرن 12، جا: مراد آباد؛ کاغذ: هندی، جلد: میشن، 147گ، 18 سطر، اندازه: 34×17سم [ف: 19 - 379]
آغاز: برابر؛ انجام: و بقاء المرض المضار للمزاج اشد خطرة و الموافق للمزاج اسلم فالضار مثل الحمى المحرقة في المشايخ و الفالج للشبان لا یکاد یحدث ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: شرف الدين علی طبیب بن محمد حسین طبیب؛ جلد: تیماج زرد، 308گ، 18 سطر، اندازه: 10/5 × 19/5 سم [ف: 6- 2985]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: میر نصر الله، 1326؛ 370ص، 21 سطر [عکسی ف: 5 - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: و یحل الجميع بالدق و یعجن العسل و یستعمل عند الحاجة و اما علاج اوجاع المفاضل فینحی فیها هذا النحو ایضا الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنة.
از باب 43 تا باب 97 از مقاله اول؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: مشمع، 120گ، 17 سطر (16×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 35 - 711]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمد واصبة و الصلوة علی رسوله محمد و آله الطيبين وصحبه الطاهرين.
خط: نستعلیق، کا: محمد طبیب موسوی بن میرزا محمد تقی طبیب شیرازی، تا: 24 ربیع الاول 1250ق، جا: شیراز؛ مصحح، محشی با نشان «12، خلاصه، قانون» و غیر آن؛ مهر: «محمد طبیب عبده محمد بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 234 گ، 23-22 سطر (18×7)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 38-722]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی اکبر بن ذوالفقار معلمی، تا: دوشنبه 22 جمادی الاول 1108ق؛ 184 گ، 21 سطر، اندازه:
19×28/5سم [ف: - 39]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 159گ، 25 سطر، اندازه: 27/5×16سم [ف: 11 - 307]
خط: نستعلیق، کا: ابوالبقاء کشمیری، تا: 15 ذیقعده 1129ق؛ از روی نسخه ای پر غلط؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 99گ، 30 سطر، اندازه: 14/4 × 24/5 سم [ف: 1- 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملاعوض، تا: 28 رمضان 1143ق؛ جلد: تیماج، 231 گ، 20 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 6 - 2984]
خط: نسخ، کا: عبدالغفار بروجردی، تا: 20 رجب 1263ق، به فرمایش حاجی میرزا محمد علی طبیب؛ جلد: میشن سیاه، 239 گ، 21 سطر، اندازه: 31/2×21 سم [ف: 1- 387]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق، جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [ف: 2 - 57]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا ابراهیم اصفهانی، تا: ذیقعده 1293ق، حسب فرمایش آقا میرزا موسی طبیب تنکابنی سلیمان آبادی خلف آقائی آقا میرزا محمد مجتهد العصر و الزمان سلمه الله؛ مصحح، محشی؛ تملک: میرزا موسی طبیب تنکابنی در سال 1393 با مهر «قد اوتیت سؤلك یا موسی» (مستطیل)؛ جلد: گالینگور مذهب، 276گ، 15 سطر، اندازه: 21×16/3 سم [ف: 43 - 70]
48گ (1پ-48پ)، اندازه: 21×30 سم [ف: - 28]
gawāli-l laʻālī = la’āli-l gawālī
حسینی قهستانی، معصوم بن رضی، - 1353 شمسی
hoseynī qohestānī, ma'sām ebn-e razī (- 1974)
تاریخ تأليف: دوشنبه 22 ربیع الأول 1383ق
مؤلف پس از تأليف «المائدة السماوية» به تأليف این کتاب پرداخته که مشتمل است بر حکم و مواعظ و اخلاق و آداب و احکام و عقایدی که در احادیث قدسیه و آثار نبوی و کلمات ائمه هدی و فاطمه زهرا سلام الله علیهم اجمعین آمده است و آن را در 15 «اشراق» هر اشراق مشتمل بر یکصد حدیث و خاتمه
قائن؛ حسینی قهستانی؛ شماره نسخه: 11
آغاز: الحمدلله علی ما أنعم و له الشكر علی ما الهم و الثناء بما قدم نعم ابتدئها و مسبوغ آلاء اسداها و تمام منن والاها
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 22 ربیع الاول 1383ق؛ 79گ، 41 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: - 121]
qavāmez-os salāt =ādāb-e namāz
حسینی علوی، محمد بن احمد، ق 11 قمری
hoseynī ‘alavī, mohammad ebn-e ahmad (- 17c)
تاریخ تأليف: رمضان 1061ق
در بیان اسرار و غوامض نماز به طریق عرفانی، با بهره گرفتن از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام، به زبان مرغان چمن قدسی و لغت طیور هوای ملکوت با بارگاه شهود (بنا به گفته مؤلف که مراد روش فلسفی- عرفانی است که با پیچیدگی عبارت پردازی های مرحوم میرداماد و پیروان وی توأم شده) در یک «فاتحه» و دوازده «غامضه» و «تذنیب» تأليف شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين صانع الموجودات و مواهب الخيرات ... سپاس و شکر بی حد و ثنای بیعد مبدعی را سزد
انجام: سبب خسران دنیا و آخرت او خواهد گردید، ذلك هو الخسران المبين و الله هو الموفق و المعين
آغاز: ... تعظیم و صلاة و تسلیم بر صدر جریده غایت ایجاد و تکوین و معدل النهار دین مبین ... و بعد، چنین گوید ...... اللهم ان تخرجنا من ظلمات القوى الحسية و اللذات البهيمية إلى نور نهار العرفان و صبح صادق الإيقان؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع جیلانی، تا: 5 ذیقعده 1032ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «فاطمه سلطان» (بیضی)، «بسم الله الرحمن الرحيم» (مربع)؛ 15 سطر، اندازه: 13×5 سم [ف: 39 - 507]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حیدر بن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی هاشمی کر کی عاملی، تا: دهه سوم ذیقعده 1075ق؛ جلد: تیماج، 142گ (1پ - 142ر)، 14 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5سم [ف: 25 - 3]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 163گ، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 94گ، 17 سطر، اندازه: 21/2×11/6 سم [ف: 3 - 566]
بی غایت اوست؛ انجام:
آغاز: که رایحه نظام اصول از فیض برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا (الفبائي: - 421)
gawāmid-ul qur'ān
گزارش و شرح توضیحی است مختصر برای الفاظ مشکله قرآن و بیشتر توضیحات لغوی و بعض از آنها به نقل از مفسرین معروف صدر اسلام می باشد. گویا از حاشیه نسخه ای از قرآن در اینجا تدوین شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10332/2
آغاز: و قال في شرح تفسیر غوامض القرآن ... و قال سبحانه و ان کنتم في ریب مما نزلنا علی عبدنا ... السورة عرف من عروف الحائط و جمع سور و سورا؛ انجام: و قال سبحانه في سورة المطففين ...
خط: نسخ، کا: هدایت بن ناصر بحرینی، تا: 6 جمادی الاول 1059ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 32گ (126پ -157 پ)، اندازه: 20/5 × 30/5 سم [ف: 26 - 276]
غوث اعظم- جواب یکی از علما
gawt-ul a Zam
گفتگویی بین حضرت باری با غوث الاعظم است درباره برخی از صفات حضرت حق، خلقت انسان، فرشتگان و برخی از اعمالی که انسان را به خدا نزدیک یا دور می سازد. عناوین آن «سألت یارب، قال لی یا غوث الاعظم» می باشد. آغاز و انجام مقداری با الغوثيه عبد القادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی شباهت دارد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1741/3
آغاز: بسمله، سبحانك لاعلم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم قال الغوث الاعظم قال الله یا غوث الاعظم قلت لبیك یا رب الغوث؛ انجام: قال لی یا غوث الاعظم المعراج هو العروج عن کل ما سوی.
خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی گیلانی، تا: 5 جمادی الاول 1258ق؛ 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 5 - 159]
gawt-ul azam
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2603/8- ف
نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 718]
gawt-ul anam
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1415ق 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafi“ (1801 - 19c)
رساله بسیار مختصر در اصول دین و دلیل هایی که می توان اقامه کرد با عناوین «و الدليل علی ...» جهت مبتدیان در علم کلام.
آغاز: الحي لایتصف بالقدرة و العلم فیکون الله تعالی حی، و الدليل علی أنه تعالی سمیع بصیر أنه عالم بالاشیاء کلها؛ انجام: و الدليل علی امامته أمير المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام و اولاده الطاهرين لانه نص النبي صلی الله علیه و آله و سلم و آن فائدة الامامة أن یکون معصومة و غیرهم لیس یک برگ از نسخه موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 1گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 -2978]
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. اذا سألك سائل و قال ما الايمان قل هو التصديق بالله و بالرسول و الأئمة علیهم السلام؛ انجام: لا یصال کل حق الى مستحقه لما ثبت من عدله و حکمته فثبت اعادة الاجسام تذکر: این رساله با همین آغاز و انجام رساله «الاعتقادات» شیخ طوسی است. معلوم نیست چرا به نام محسن بن محمد رفیع رشتی ثبت شده؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن لطفعلی قزوینی، تا: 15 محرم 1280ق، جا: قزوین؛ مصحح به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 3 گ (195پ-197پ)، 12 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8- 375]
gawt-ud darayn = .-u arba'in
جعفر آبادی، عباس بن ابی القاسم، ق 14 قمری
ja'farābādī, “abbās ebn-e ab-el-qāsem (- 20c)
رساله مختصری است در باب اخبار و قضایای روز اربعین (بیستم صفر) و شرح فارسی بر 41 بیت که خود مؤلف در این باره به عربی سروده با مطلع: «قبر بمارية الله ناظره ** رسم بيادية و الروح زائر».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38217
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد چنین گوید احقر الناس عباس که مدت ها بود طالب بودم که یک نسخه مختصره در باب اخبار و قضایای روز اربعین که بیستم شهر صفر است جمع آوری نموده تقدیم خدام فلک احتشام است؛ انجام: مؤلف گوید که این چهل و یک بیت عربی را ... مشغول شرح شدم الحمدلله ... متقارن افتاد شرح و تصنیف کتاب با ظهور و بروز یک معجزه احقر این را می گویم تا بدم اخر خواهم گفت الحمدلله
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1347ق؛ در پایان ترجمه فارسی یک اعلانیه (مبنی بر شفای سید علوی بغدادی نابینا به واسطه توسل به امام موسی کاظم (علیه السلام)) که در مطبعه حقیقت تبریز چاپ شده بود را درج نموده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 50گ، 28 سطر، اندازه: 21/3×13/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 525]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1396/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 322]
al-ġawtīya = ar-r.-ul gawtīya = al-wāridāt
عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471-561 قمری
‘abd-ol-qāder-e jīlānī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mūsā (1079 - 1166)
گفتگویی است بین خداوند متعال و غوث اعظم شیخ عبدالقادر گیلانی، در این گفتگوی ساخته و پرداخته شده مطالب صوفی گری است و اعتقادات صوفیان بازگو شده و برای ترویج مرام گیلانی ساخته شده است. این رساله در فهارس به محمد غزالی (-505ق) و عبد القادر گیلانی (-561ق) و ابن عربی ( 638ق) نسبت داده شده است. چون رساله از زبان عبدالقادر گیلانی نقل می شود نسبت آن به غزالی (-505) بدون وجه است و این نسبت بر اساس نوشته در نهایت برخی نسخه ها پیش آمده که خطای کاتبان است و شاید تا یافتن قرینهای روشن، نسبت آن به خود گیلانی اولی باشد گرچه با توجه به جهت رساله که ترویج افکار عبدالقادر است، کمی این نسبت را دور می کند. ما نیز بر همین اساس تمامی نسخه ها را به عبدالقادر گیلانی منسوب نموده ایم.
آغاز: بسمله الحمدلله کاشف الغم ... فقد قال الغوث الاعظم الموحش عن غیر الله المستأنس بالله قال الله لی یا غوث الاعظم قلت لبیك یا رب العرش کل طوربین الناسوت و الملكوت فهی شريعة و کل طور بین الملكوت و الجبروت فهی طريقة و کل طور بین الجبروت و اللاهوت فهی حقيقة
انجام: یا غوث لاصلوة لمن لامعراج له عندی. یا غوث المحروم عن الصلاة هو المحروم من المعراج عندی.
شرح و حواشی:
1- شرح الرسالة الغوثية؛ حسینی، حسین بن اسماعیل (110)
2- نشاط العشق = شرح رساله عبدالقادر گیلانی؛ مکی حسینی، عبدالله بن حسن
3- سوانح صوفیه در شرح رساله غوثیه؛ بهلول صوفی، عبدالله
4- شرح الغوثية؛ قاسمی حسینی، حسین بن اسماعیل
5- شرح الرسالة الغوثية (2 عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: جمادی الثاني 850ق؛ در صفحه آخر رساله ذیلی از محمود بن علی بن ابی طاهر کاشی دارد در یک صفحه در تاریخ 859ق کتابت یافته، آغاز آن: «بسمله قال الشيخ العارف عز الملة و الدين ... » و انجام آن: «و الله یهدی من یشاء الى صراط المستقيم تمت الكتابته اوائل جمادی الاخره 859»؛ اهدایی: آقایان محمد و حسینعلی الهي؛ جلد: مقوای ساغری، 9 ص، 15 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: - 30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل، 4گ (55پ -58ر)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 12 - 222]
آغاز و انجام: برابر؛ تم رسالة الغوثية حضرت امام محمد غزالی (کذا)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: شرقی، 3گ (76-78)، 25 سطر، اندازه: 13×6 سم [ف: 31 - 405]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة الغوثيه من کلام الحضرت الغوثيه محیی مراتب کمال الانسانيه في عالم اللاهو تبه علی ید احقر عباد الله ... محمد بن شیخ علی.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محتملا محمد بن شیخ علی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 8ص (242-249)، 17 سطر (5/5×9/5)، اندازه: 10/5×9سم [ف: 2 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالخیر محمود بن عیسی بن رفیع امامی، تا: دوشنبه 24 ربیع الاول 982ق؛ جلد: مقوایی، 5گ (18پ - 22ر)، 15 سطر، اندازه: 9/5× 14/5 سم [ف: 27 - 233]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور مذهب، 6گ ( 97-92 )، ابعاد متن: 27/5×8/5، اندازه: 24×13سم [ف: 16 - 596]
آغاز و انجام: برابر
خط ثلث، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: ، 1گ، اندازه: 13×18/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 218]
خط: نسخ، کا: محمد قزقز العجلوني، تا: جمعه 25 شعبان 1274ق؛ 4گ (4ر -7ر)، 21 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 27 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد اسماعیل بن میرزا معصوم تفریشی، تا: محرم 1279ق، جا: شمیران تهران؛ جلد: مقوایی، 3گ (47پ-49پ)، 16 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 3 - 223]
آغاز و انجام: برابر؛ تم الكتاب المسمى بالواردات للشیخ العارف محیی الملة و الدين الأعرابي.
بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 9 ص (160-168)، اندازه: 18×11سم [ف: 44 - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد علی، تا: 1301ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ 7گ (74-80ر) [ف: 3 - 477]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، نام رساله و مؤلف با توجه به آغاز و انجام معین گردید؛ 3گ (1پ -3ر)، 21 سطر، اندازه: 18×13سم [مؤيد: 2-256]
آغاز: بسمله، الحمدلله الكاشف ... والصلات علی نبیه شفیع الأئمة، اما بعد فاعلم أن الله جعل قلوب العارفين معادن اسراره
خط: نسخ، کا: یوسف نسیم، بی تا؛ جلد: میشن، 4 گ (7ر -10پ)، 23 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 9 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در حاشیه تحریر شده؛ جلد: تیماج، مذهب، 3گ، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 6- 2988]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، 18ص (15-32) [ف: 5 - 742]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: یحیی معرفت، 1365؛ 4گ (59-56)، 23 سطر، اندازه: 15×8 سم [ف: 34 - 52]
qawsīye = š.-e elhāmāt-e qawsīye
ولی ملوک شاه صدیقی
valī molūk šāh-e seddīdī
خود را «یکی از بندگان در گاه عبد القادر جیلانی» دانسته است که آن را به فارسی در آورده تا عام و خاص از او نصیب برند، و چند کلمه بدیع که به فضل سبحانی به خاطر رسیده در این رساله درج کرده است. گزارش سخنان کوتاه و الهامات عرفانی شیخ عبدالقادر گیلانی (-561ق) است.
نام شرح کننده در نسخه ها به چند گونه آمده است: اته (1797) و مرات العلوم (223/1) ولی بن ملکشاه و مرآت العلوم (21/3) ولی ملوکشاه آمده است. در نسخه در دست ولی ملو کشاه آمده است. نام کتاب نیز به چند گونه آمده است.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 489/2- عکسی
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد مر حضرت را که حقیقت انسان آیینه مظهر ذات و صفات و جلال و جمال وی است ... اما بعد، می گوید بنده ... فقیر ولی ملو کشاه الصديقي الجرتها ولی القادري؛ انجام: یار بود اغیار گشت، و از خودی خود قرار ..
اصل نسخه: گنج بخش، ش 2552 (مشترک 1718/3)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 12گ (16 -27) [عکسی ف: 2 - 200]
al-gawtiya
محتملا همان کار عبد القادر گیلانی باشد.
تهران: دانشگاه شماره نسخه: 1142/39 ف
نسخه اصل: بادلیان اکسفورد ش 94 والکر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095ق [فیلم ها ف: 1- 569]
qowq7-ye adab
بی همتا، طاهر، ق 14 قمری
bi hamtā, tāher (- 20c)
مجموعه ای است به نظم و نثر و منتخبی از اشعار شاعران متقدم و متأخر از جمله: نظام وفا، شیخ بهایی، رهی معیری، دنیا طاهری، مهردخت پرنیا، عماد خراسانی، آلفرد دو موسه، صائب تبریزی، فیض، مهدی سهیلی، کمال هدایت، سهیلی خوانساری، طاهر اصفهانی، شریف تبریزی، بانو قمر آریان، حسن قاری زاده، قاآنی، ابوالقاسم حالت، لامارتین، علیرضا آریان، نواب صفا، اقبال، مطیع الدوله حجازی، علی اشتری، علی اکبر دهخدا، ملک الشعراي بهار، لطفعلی صورتگر، خیام، مهستی، حافظ،
پروین اعتصامی، ابراهیم صفایی، رضا ثابتی، ماه طلعت پسیان، شهریار، حکیم نظامی، مفتون امینی، سعدی، خواجه عبدالله انصاری، عبید زاکانی، نادر نادرپور، فریدون مشیری، سلمان، جبران خلیل، رودکی، فرخ تمیمی، جیووانی (شاعر ایتالیایی)، فرخی سیستانی، باستانی پاریزی، غزلیات تاگور، مولوی، عطار، (بنابر نوشته روی جلد به دستور میر عابدینی گرد آورده شده).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16092
آغاز: ایران، بجز تو نیست مرا خانه امید ** این دل من از غم و اندوه ایمن است؛ انجام: حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار ** تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور
خط: نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 14؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367، 51گ، اندازه: 14/6 × 21/5سم [ف: 17 - 320]
giyat-ul wara fi ahwal-i sabiqin-a ahl-i isfahan
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215- قرن 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī“ (1801 19c)
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 986/6 - 6/76
آغاز: بسمله حکاه الشيخ الحافظ الشهيد ابی مسعود احمد بن الفرات الرازي رحمة الله علیه وجزاه عن اهل بیت النبي خيرة وضاعف له ثواب واجرا؛ انجام: وافضلهم عندالله سحرة العداة ومؤدى الأمانات الداعي إلى دار السلام یک صفحه از رساله را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در اول نسخه عنوان کتاب به خط مؤلف موجود است؛ 1گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6- 2988]
qīyāsīye = tebb-e qīyāsī
نجم الدين شیرازی، محمود بن الياس، - 730 قمری
najm-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e elyās (-1330)
اهدا به: غیاث الدين یستدر بن جرغوتای
در دستورات پزشکی بسیار مختصر، در چهار «مقاله» و هر یک دارای چند «باب» و مجموعا یک صد و بیست و شش باب: مقالت 1. علم نظری طب، دارای هفده باب؛ 2. علم عملی طب، دارای پنجاه و نه باب؛ 3. علاج سموم ولدغ گزنده، دارای بیست و هشت باب؛ 4. ذکر ادویه مرکبه، دارای بیست و دو باب.
آغاز: بسمله سپاس بی قیاس و ستایش خداوندی را که ذات او به هیچ ذات نماند و صفات او به هیچ صفات تشبیه نتوان کرد خیال در عالم جلال او نگنجد و وهم در احاطت به علم او هیچ نسنجد و در صدف مکان نیاید و در قالب زمان نشاید ... اما بعد در این مدت که دعاگوی مخلص محمود بن الياس از واردان مشرب مری و زایران سده منیع امیر کبیر مفخر بی نظیر ملك الأمرا ... جرغوطای ... اشارت فرمود ... تا کتابی مختصر در طب به زبان فارسی ترکیب و تأليف کند تا گاه فراغت و انتهاز فرصت به شرف مطالعه مشرف و منور می گرداند ...
انجام: نطولی دیگر: بابونه، اکلیل الملك، تخم کرفس، تخم بابونه، آویشن، زیره کرمانی، مرزنگوش، شبث، برگ سداب، با یکدیگر بجوشانند و سر را بدان بخار فرود آرند نافع بود
چاپ: گنجینه بهارستان، بخش علوم و فنون - 1، قسمت پزشکی 1، به کوشش مرکز پژوهش های کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، تابستان 1386ش، با تصحیح آرش ابو ترابی و فاطمه مهری، صص 69- 298
[نسخه های منزوی 558؛ الذريعه 73/16 -74؛ فهرستواره منزوی 3597/5؛ مشترک پاکستان 656/1؛ دنا 816/7 -817 (19 نسخه)]
نسخه اصل: مغنیسا گنل ش 1820؛ خط: نسخ، کا: حسین بن کمال حاجی بن محمد بن رستم، تا: ربیع الاول 841ق؛ 99گ، 13 سطر [فیلم ها ف: 1- 144]
آغاز: برابر؛ انجام: و سر ببخار آن فرود آرند ... صداع سرد را سوز دارد ...
خط: نسخ، کا: نجات بن محمد طاوسی متطبب (در این نام دست برده شده است)، تا: پنج شنبه 27 شوال 851ق؛ جلد: تیماج، 127گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 393] و [عکسی ف: 6 - 326]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1587 عکسی و 1588 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 539 و 540]
آغاز: به بدن رسد همچون گرمی آفتاب و آتش و استحکام به آبی که در آن آب ... باب یازدهم در شناختن ... احوالی که دلالت بر نیکی و بدی حال بیمار و بیماری کند؛ انجام: دارویی دیگر بدن را به روغن ... و برگ امرود و برگ آبی بگستراند دارویی سرمه و گل ارمنی به آب فصول: مقاله اول، در هفده باب است. نیمی از باب اول را دارد و بقیه را تا باب دهم و باب های 14 و 15 را ناقص است، مقاله دوم، در علم عملی طب، در علت هر عضوی از اعضا از سر تا قدم و معالجه آن در 59 باب، مقاله سوم، در ذکر ادویه مفرده به ترتیب حروف تهجی، مقاله چهارم، در ذکر ادویه مرکبه در 22 باب (باب های 11 و 12 و 13 ناقص است مابین صفحات 258 و 259 کتاب، تا قسمتی از باب نوزدهم را دارد و بقیه را تا باب 22 فاقد
است)؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز (آغاز از باب تا نیمی از باب دهم را فاقد است) و انجام (انجام از مقداری از باب نوزدهم تا بیست و دوم را ناقص است)؛ 264ص، 14-11 سطر، اندازه: 15×13 سم [نشریه: 3- 319]
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 رمضان 127ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 128گ، 15 سطر (13×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 14 - 3882]
آغاز: برابر؛ انجام: بلغم را لطیف گذاشت دهان جوبی (!)
خط: تحریری متوسط، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 168ص، 14 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 6 - 139]
آغاز: باب سوم در قرص ها اینجا کتاب ختم کرده شد و این مختصر را نام غیاثیه کرده شد ... اللهم وفقنا لما تحب و ترضی. باب اول از مقاله اول در معرفت علم طب؛ انجام: و این چنان باشد که اگر فضله رقیق باشد آن را بپزند تا قوامی معتدل
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای یک سرلوح؛ 166ص (103-268)، 12-13 سطر، اندازه: 14×10 سم [نشریه: 3- 319]
آغاز: انام و قبله جای ابنای آدم است گوی مردی و جوانمردی از امراء عالم و گردن کشان بنی آدم برده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1024ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 93گ (1ر-93ر)، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 20 – 367]
نسخه اصل: پاریس 343 . s. p؛ کا: ابوالحسن بن محمد قلی جربادقانی، تا: رمضان 1033ق؛ 145گ (1پ-145ر) [فیلم ها ف: 1 -594]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 صفر 1072ق؛ جلد: تیماج، 55گ (1پ -55ر)، 18 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 1- 47]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 265/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11- 935]
آغاز: بلب 7 در رنگ های قاروره باب 8 در ربوب باب 9 در اسباب بیماری ها ... مقاله اول در علم نظری طب و این مقاله بر هفده باب است: باب اول در بیان علم طب بدان که طب علمی شریفیست که بان احوال بدن؛ انجام: نطولی که صداع را شاید اکلیل الملك ... مرز نجوش شبت برگ سداب جمله با هم بجوشاند و سرینجاران فرو دارند انشاء الله وحده العزيز ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شاید 1078 ق؛ با نسخه هایی از شاه جمال و جانمحمد حکیم لو و دیگران، در آستر کتاب تاریخ 1251ق، آمده و در زیر آن نوشته شده: «173 پیش عمر کتاب» احتمالا منظور نویسنده تاریخ کتابت نسخه است بنابر این به گمان وی نسخه به سال 1078ق نوشته شده؛ کاغذ: اصفهانی، 253ص (1- 253)، 12 سطر (11/2×6/1)، اندازه: 18/7×12/7 سم [رایانه]
بی کا، تا: قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در آخر فوائد و رساله «کسب نامه» از هيبة الله بن عبدالله کوفی در آداب تصوف [ف: - 23]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. ان الغني هو الغني بقلبه ** لیس الغني هو الغني بماله؛ انجام: زنجبیل پرورده 2م
خط: تحریری، بی کا، تا: سده 12 و 13؛ تملک: «مالکی این کتاب داکتر اردشیر ایرج شاه حکیم ایرج شاه بلدنک کوب بمبئی 69 رساله طب»؛ 145ص، 15 سطر، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [نشریه: 3- 319]
آغاز: مقاله اول در علم نظری طب و آن هفده باب است. باب اول ... (پس از فهرست) این مختصر را غیاثیه نام کرده شد و از ایزد سبحانه تعالی بر اتمام؛ انجام: (در باب 20 از مقاله 4 ناتمام مانده): ... بیست درم مغز دانه خیار ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در صفحه عنوان، خطبه را ندارد و از فهرست بخش ها آغاز می شود؛ 55گ، 17 سطر (10/5 ×15)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1 - 183]
آغاز: برابر؛ انجام: علاج اسهال، اسهال دموی ... خون سیاوشان ... نیم مثقال صلایه نموده سه روز هر روز نیم با سه زرد تخم مرغ دهند
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: وسط و انجام ما بین صفحات 6 و 7 مطلب افتاده. (آخر کتاب ناتمام است)؛ محشی از محمود بن الياس شیرازی بنا به نقل شد الازار؛ 332ص، 12 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [نشریه: 3- 319]
آغاز: برابر؛ انجام: زعفران دو درم کوفته و بیخته بوزن آورند و در آب بسرشند و قرص سازند (قرص کهربا نیمه باب 3 مقاله 4)
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13، 201ص (206-406)، 12 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [نشریه: 3- 319]
آغاز: بسمله، باب مقالت اول در علم نظری طب و این مقالت هفده باب است باب اول در شناختن علم؛ انجام: اگر سماق تنها در چشم کشند سوزش و خارش چشم را ببرد.
تذکر: نام مؤلف با توجه به آغاز معلوم گردید. مشتمل است بر چند مقاله و هر کدام شامل چند باب که به هیج وجه ترتیب
رعایت نشده و تنها در مقاله اول که حاوی هفده باب است سه باب به ترتیب به چشم می خورد: باب 1. علم نظری طب، 2. اقسام علم طب، 3. امور طبیعی، 4. تندرستی و بیماری، 5. نبض و احوال آن، 6 اجزاء نبضها، 7. معرفت بصره، 8 اسباب ممرضه، 9. اسباب بیماری ها، 10. تب ها .... 17. تدبیر مسافران؛ خط: نستعلیق زشت، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مشحون از غلط املایی؛ 103گ، 10 - 14 سطر، اندازه: 17/3×11 سم [ف: 5 - 737]
آغاز: (در دیباچه افتاده) ... و حبوب و جز آن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن قهوه ای، 89گ (1پ-89پ)، اندازه: 18/6×12/5 سم [ف: 7-394]
آغاز: باب، در نبض و احوال آن: حرکت نبض حرکتی مکانی است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: سید علی علایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 11گ (132-142)، 12 سطر (12×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 4 - 1330]
qīyāsīye = qonyat-ol anām = man lā-yahzar-o-h-ot taqvīm = š.-ol mola**as
قاضی والشتانی، محمود بن محمد، ق9 قمری
qāzī vāleštānī, mahmūd ebn-e mohammad (- 15c)
وابسته به: الملخص في الهيئة = شرح چغمینی؛ چغمینی، محمود بن محمد (-745)
اهداء به: غیاث الدين سید احمد هروی
ترجمه و شرحی است بر کتاب «ملخص» چغمینی، در یک «مقدمه» و دو «مقاله»: مقدمه در بیان چیزهایی که پیش از شروع در مقاصد بدان احتیاج است در دو فصل؛ مقاله 1. هیئت اجرام علوم و آنچه بدان تعلق دارد از اوضاع بعضی نسبت با بعضی و غیر آن در پنج باب؛ مقاله 2. هیئات زمین و قسمت آن به عامر و غامر و آنچه لازم او باشد به حسب اختلاف اوضاع علویات، در سه باب. (فاضل)
آغاز: بسمله، سپاس نامعدود و ستایش نامحدود حضرت آفریدگاری راست که تدویر دوایر افلاک ... چنین گوید محرر این رساله و مقرر این مقاله ... که مدت مدید بود که بعضی از دوستان التماس مینمودند که مختصری را که موسوم بملخص هیئه منسوب است بامام عادل عالم ملک الأفاضل في عضره ... شرف الملة و الدين محمود بن عمر الچغمینی ... از لغت تازی بعبارت فارسی ترجمه میباید کرد و در این باب مبالغه می نمودند و این ضعیف بسبب قلت بضاعت و عدم تمدن در صناعت ... امتناع می نمود و استعفا می کرد؛ اما چون رغبت ایشان صادق بود روز بروز الحاح در طلب زیاد می شد ... بنابر حسب ایشان این مختصر را بزبان فارسی ترجمه کرد؛ اما از برای تفهیم مبتدی بمقدمات چندی دیگر محتاج بود ... و این ترجمه چنان که اصل او است مشتمل است بر مقدمه و دو مقاله: در تمهید چیزهایی که پیش از شروع درمقاصد ..
انجام: ایام سال قمری اصطلاحی سیصد و پنجاه و چهار روز و خمس و سدس روزی و این سال حقیقی کمتر است بده روز و بیست ساعت نیم. این است آنچه خواستیم در این رساله ذکر کنیم و الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا نهتدی لولا أن هدانا و صلواته و تحیاته علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين.
[دنا 817/7؛ فهرستواره منزوی 2859/4]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 982ق؛ افتادگی: انجام؛ 113ص (1 -113)، 14 سطر (12×6)، اندازه: 12×17 سم [سنا: ف: 1- 7]
خط: نستعلیق، کا: باقی محمد بن صاحب نظر بخاری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 931]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع، تا: غره رمضان 1082ق، جا: هرات؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 89گ (162-74)، 15 سطر (12×4)، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 3 - 1278]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1269ق؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 72گ (17-88)، 11 سطر (12×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 1553]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن احمد حسینی میلانی، تا: 1311ق؛ بخش های اندکی از صفحات نانوشته مانده؛ 30گ (18پ -47پ)، 17 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2/ 40 - 260]
آغاز: برابر؛ انجام: برودت بحرارت یا برعکس والله اعلم بحقایق الامور بدان که
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 10 سطر (5×10/5)، اندازه: 14×11 سم [ف: 1 - 263]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 2/ 510
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 75]
الغيبة- اثبات الغيبة و کشف الحيرة به الغيبة- الوجيزة في الغيبة
الغيبة- ما يؤخذ من أموال الكفار في حال الغيبة
الغيبة- اثبات الغيبة و کشف الحيرة
غیبت به اثبات لزوم وجود مجتهد در غیبت
غیبت- پاسخ پرسشهای محمد مهدی میرزا
al-gaybat = qaybat-e no‘mānī
ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، - 360 ؟ قمری
ebn-e abī zaynab, mohammad ebn-e ebrāhīm (-972)
تاریخ تأليف: ذیحجه 342ق؛ محل تأليف: حلب
احادیث و روایت هایی که درباره غیبت حضرت حجت علیه السلام و سبب آن و احوال شیعه در آن عصر، روایت شده با اسانید آنها در ابوابی چند گرد آوری شده است. مؤلف از شاگردان ثقة الاسلام کلینی بوده. او در دیباچه این کتاب می نویسد که شیعیان روزگار ما سخنانی پراکنده دارند و گروهی غالی و دسته ای کوتاه ورز و مقصر و بیشتر آنها در امام زمان شک دارند، ولی شیعی نباید در حجت و امام زمان شک کند و من چون کار آنان را بدین گونه دیدم در این دفتر آنچه از سخنان علی و امامان دیگر از روی روایت های شیوخ و خواجگان به یاد داشتم نگاشتم چه به همه آنها دسترسی نداشتم. دارای 26 باب و 445 حدیث است. این کتاب از قدیم ترین آثار تأليف شده در خصوص غیبت حضرت صاحب الامر (عجل الله تعالی فرجه الشريف) می باشد، که مورد وثوق علمای امامیه است و 13 سال بعد از غیبت صغری و آغاز غیبت کبری تصنیف شده است.
آغاز: حدثنا الشيخ ابوالفرج محمد بن علی بن یعقوب بن ابی القرة ...
انجام: و أن یثبتنا بالقول الثابت ... تسلیما کثیرا
چاپ: مشار عربی، صص 731-732؛ ایران، تهران، 1318ق، سنگی، وزیری بزرگ، 182ص؛ به سعی و اهتمام علینقی بن حبیب الله گیلانی، به درخواست آقا میرزا محمد رضا بن حاجی میرزا نصرالله مستوفی «مستوفی اول دیوان اعلی»؛ ایران، تبریز، 1383ق، سنگی، خشتی، 16+181+3ص (چاپ افست از روی چاپ 1317، به خط محمد قمی)، خشتی (وزیری کوچک)
[الذريعة 79/16 رقم 398؛ دنا 817/7 -818 (12 نسخه)؛ ريحانة الأدب 348/7]
آغاز: برابر؛ انجام: من ارنه انه کریم وهاب تم الكتاب ... و سلم تسلیما
خط: نسخ، بی کا، تا: 577ق؛ جلد: تیماج (الفبائي: - 421]
آغاز: باب ما جاء في صون علم آل محمد و ستره من غیر اهله؛ انجام: باب ما روی في مدة ملک القائم علیه السلام بعد قیامه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 156گ، 15 سطر، اندازه: 21/20×13/8 سم [ف: 1 - 530]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن گلپایگانی، تا: پنج شنبه 21 رمضان 1077ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 113ص، 16 سطر، اندازه: 25/6×17/7 سم [ف: 1 - 530]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد صلی الله علیه و آله و علی عترته الطيبين الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین روی عن ابی عبدالله جعفر بن محمد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (96 - 100ر)، 18 سطر، اندازه: 24×18سم [ف]
آغاز: برابر؛ انجام: و انتهینا الى مرادنا و فیه كفاية ... زاکیا نامیا طیبا برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بحرانی، تا: 22 جمادی الاول 1219ق، اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 308 گ، 12 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 527]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن حسین علی شریف قزوینی، تا: با تاریخ 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ 32گ (114پ-145پ) [ف: 26-169 - 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن عبدالله خوانساری، تا: 1296ق؛ مصحح، با بلاغ؛ جلد: مقوایی، 61ص (230 - 290)، 20 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5سم [ف: 32 - 52]
آغاز: برابر؛ انجام: و فیه كفاية و بلاغ لمن کان قلب او القى السمع و هو شهید ... و أن یهب لنا من لدنه رحمة انه کریم و هاب و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله ... یا ارحم الراحمين. متاسفانه دو رساله مذکور از این مجموعه افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی با نشان «المحرره» و «المحرره الخاطي محمد الموسوي عفی الله تعالی عنه»؛ تملک: سید محمد بن حاج مراد الله حسینی، عبدالله بن شیخ سلمان؛ جلد: تیماج مذهب، 140گ (5پ -144ر)، 17 سطر (12×6)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 35 - 276]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا تزغ قلوبنا بعد إذ هدانا و یهب لنا من لدنه رحمة ... برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: دهه اول محرم 1301ق؛ 55گ، 24 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 28 - 37]
آغاز: برابر؛ انجام: و انتهینا إلى مرادنا و فیه كفاية .. زاکیا نامیا طیبا برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نسخ، کا: حسن بن سجاد کربلایی غفاری، تا: 1308ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384، جلد: تیماج، 97گ، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 526]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن اسماعیل خوانساری، تا: 1330ق؛ مصحح، دارای علامات بلاغ، مصطفی خوانساری صفائی در آغاز رساله دو سند برای این کتاب ذکر کرده و صفحاتی را نونویس نموده و نسخه را مقابله و تصحیح نموده؛ 65گ (135 - 99ر)، 20 سطر [ف]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 170گ [ف: 25 - 63]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، 56گ [ف: 5 - 1439]
بی کا، بی تا [ف: - 197]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين الهادي من یشاء؛ انجام: لا تحدث بهذا الحديث اصحاب الرخص ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [رایانه]
al-gaybat
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šey×-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
مجموعه احادیثی است پراکنده در بحث امامت و بیشتر در اثبات امامت حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف)، با اشاره مختصر به برخی از مباحث اعتقادی درباره آن حضرت
آغاز: و قال الشيخ الصدوق ره و لقد کلمنی رجل بمدينة السلام فقال لی ان الغيبة قد طالت و الحيرة قد اشتدت و قد رجع کثیر عن القول بالامامة لطول الأمد فکیف هذا فقلت له أن سنة الأولين في هذه الأمة جارية حذو النعل بالنعل کما روی عن رسول الله في غیر خبر
انجام: دخلوا علیه فعرفهم و هم له منکرون، و شبهنا أمر حیوته بقصة أصحاب الكهف فانهم لبثوا في کهفهم ثلثمائة و ستین و ازدادوا تسعة و هم احیاء
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج ، 5گ، اندازه: 26×13سم [ف: 26 - 407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، لاگ (10ر-16پ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 55]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی - تهران 1805.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد. در فهرست به نام «الامامة» آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15ص (35-21) [عکسی ف: 6- 398]
al-ġayba = š.-u ḥadīt-i «man māta wa huwa lā-ya'rifu imām-a zamān-i-h»
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
شرحی است بر حدیث مشهور «من مات وهو لا یعرف امام زمانه» که در آن مؤلف قائل شده است که وجود امام در هر عصری لازم و در این زمان حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف) می باشد.
آغاز: الحمد لله و صلواته عباده الذين اصطفی و بعد سأل سائل فقال أخبروني عما روی عن النبي صلی الله علیه و آله انه قال من مات و هو لا یعرف امام زمانه مات ميتة جاهلية هل هو ثابت صحیح ام هو معتل سقیم
انجام: و کذلك اصحاب یونس اغنیاء عنه لما ذهب غاضبة و التقمة الحوت و هو ملیم و هذا مما لا یذهب اليه مسلم ولا ملی فیعلم بذلك بطلان ما ظنه الخصوم و توهموه علی الظنة و الرجوم و بالله التوفيق.
چاپ: به سال 1414ق، از سوی کنگره شیخ مفید تحقیق و در قم چاپ شده
[دنا 818/7؛ الذريعة: 80/16 -81 معجم المطبوعات النجفية 159]
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثاني 1056ق؛ جلد: مقوایی، 13گ (160-172پ)، 23 سطر، اندازه: 25/5×13 سم [ف: 1- 286]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیزالله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 10ص (96-105) [عکسی ف: 7- 205]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا سیم ذالك کانت الحجه لازمه في الخبيه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اوراق آسیب دیده از حشرات؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، 15گ، 12 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 26 - 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ (158-161ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1- 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح، جلد: گالینگور، 3گ (74-76)، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 47/2 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ 4گ (56پ -59ر)، 15 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 32 - 530]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذلك اصحاب یونس اغنیاء عنه لما ذهب غاضبة و التقمة الحوت و هو یلهم و هذا مما لا یذهب اليه مسلم و الا ملی فیعلم بذلك بطلان ما ظنه الحضور و بالله التوفيق.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ نام کتاب به خط مرحوم محمد امین خوئی «صدر السلام» در برگ آغازین آمده؛ 3گ (19پ- 21ر)، 19 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 32 - 521]
خط: نسخ، کا: عبدالله تبریزی و حسن خوشنویس همدانی، تا 1370ق؛ 1گ (107پ -113ر)، 11 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2 - 272]
خط: نسخ، کا: عبد الله تبریزی و حسن خوشنویس همدانی، تا: 1370ق؛ 7گ (113پ -119ر)، 11 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2 - 272]
آغاز: في رأى النبي صلی الله علیه و آله و ان کان المذهب ما قدمناه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 7گ (146ر-152ر)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1- 269]
= sabab-u tūl-i al-gaybat = sabab-u istitār-il imām gaybat-il imām
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
بعضی از مخالفین می پرسند که چرا امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشريف) در این مدت دراز غایب است و باقی امامان با اینکه ترس بر آنان بیشتر بود چنین غیبتی نداشته اند؟ شیخ مفید در رساله حاضر بدین شبهه پاسخ می گوید.
آغاز: و صلواته علی سیدنا محمد و آله الطاهرين سأل بعض المخالفين فقال ما السبب الموجب لاستتار امام الزمان و غیبته التي قد طالت مدتها و امتدت بها الأيام ثم قال: فان قلتم ان سبب ذلك صعوبة الزمان علیه بكثرة اعدائه وخوفه منهم علی نفسه قیل لکم فقد کان الزمان الأول علی آبائه اصعب ...
انجام: فما کان في ذلك جوابکم فهو جوابنا في ظهور السلف من آباء صاحب الزمان و استتاره و غیبته فلا یجد من ذلك مهربة. و الحمد لله المستعان و صلی الله علی محمد النبي و آله و سلم تسلیما کثیرا
چاپ: در 1414ق از سوی کنگره شیخ مفید تحقیق و در قم چاپ شده
[الذريعة: 80/16 -81؛ مكتبة امیر المؤمنين 571/2]
آغاز: سأل بعض المخالفين فقال: ما السبب الموجب لاستتار امام الزمان و غیبته التي قد طالت مدتها و امتدت بها الأيام
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیزالله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 5ص (105-109) [عکسی ف: 7 - 206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4گ (163پ -166ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا سلم ذلك کانت الحجة لازمة في الغيبة.
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 3گ (79ر -81)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2 - 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ 3گ (62ر -64پ)، 15 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 32 - 531]
آغاز: برابر؛ انجام: و أن الحجة لا یکون الا معصوما م الخطاء و
الزلل لا یجوز علیه ما یجوز علی الأمة و کانت المنازعة فیه لا في الغيبة فان سلم ذلك کانت الحجة لازمة في الغيبة تم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ مصحح؛ دستخط مرحوم شیخ محمد امین صدر الاسلام خوئی با عبارت «مقالة للشیخ قدس سره في الغيبة»، در انجام رساله اشتباهی رخ داده که انجام رساله الدليل علی وجود الامام المنتظر، از شیخ مفید را به جای انجام رساله حاضر آورده؛ 3گ (23پ-25ر)، 18 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 32- 523]
خط: نسخ، کا: عبد الله تبریزی و حسن خوشنویس همدانی، تا: 1370ق؛ 6گ (119ر-124ر)، 11 سطر، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 2-272]
al-gaybat = ad-dalīl ‘alā wujūd-il imām-il muntazar
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
شخصی می پرسد: چه دلیلی بر وجود امام علیه السلام هست با اینکه مسلمانان در وجودش اختلاف زیاد دارند؟ مفید در این رساله پاسخ این مسأله را آورده است.
آغاز: و صلی الله علی محمد و آله و سلم تسلیما سأل سائل الشيخ المفيد رضی الله عنه فقال ما الدليل علی وجود الامام صاحب الغيبة علیه السلام فقد اختلف الناس في وجوده اختلافا ظاهرا؟
انجام: و ان الحجة لا یکون الا معصوما من الخطا و الزلل لایجوز علیه ما یجوز علی الأمة و کانت المنازعة فیه لا في الغيبة فاذا سلم ذلك کانت الحجة لازمة في الغيبة.
چاپ: در جلد هفتم مصنفات شیخ مفید با تحقیق علاء آل جعفر، قم، 1413 ق منتشر شده
[الذريعة: 80/16 -81 و 388/20 و 390 و 395؛ مكتبة امیر المؤمنين 570/2]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیزالله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 4ص (110-113) [عکسی ف: 7 - 206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ (166ر-168ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1 - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 3گ (72-74)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1334ق؛ کاغذ: شرقی، 4گ (64-67ر)، 15 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: 32 - 531]
آغاز: برابر؛ انجام: أن الذي ذکرناه فیه موافق لعموم القرآن و مخالف لظاهره و ما ادعاه المخالف قاطع لعموم القرآن و مخالف الظاهره و حمل السنة علی وفاق العموم اولی من حلمه علی خلاف ذلك و الله ولی التوفيق الحمد لله اولا و آخر.
خط: نسخ، کا: عبدالله تبریزی، تا: 1336ق؛ در انجام رساله برگ هایی از شرح حدیث نحن معاشر الأنبياء آمده که این اشتباه از سوی کاتب نسخه صورت گرفته است؛ 4گ (16پ -19پ)، 19 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 32 - 520]
خط: نسخ، کا: عبدالله تبریزی و حسن خوشنویس همدانی، تا: 1370ق؛ 6گ (124پ-129ر)، 11 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2 - 272]
al-gayba = jawab-u mas'alat-in fi-1 gayba
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofid, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
نام کتاب بر برگ آغاز نسخه، چنین آمده: «معارضة للشیخ مع بعض رؤساء اهل السنة في الغيبة».
آغاز: قال الشيخ المفيد حضرت مجلس رئیس من الرؤساء فجری کلام في الامامة فانتهی إلى القول في الغيبة فقال صاحب المجلس: أليست الشيعة تروی عن جعفر بن محمد علیه السلام انه لو اجتمع للامام عدة أهل البدر ثلاثماة و بضعة عشر رجلا لوجب علیه الخروم بالسیف
انجام: فان العذر الواضح الذي لا شبهة فیه حاصل لائمتنا من ترك اقامة الحدود و تنفیذ الأحكام لما بیناه ممن خالفهم و وصفناه و هذا واضح و الله الموفق للصواب، تمت.
چاپ: در جلد هفتم مصنفات شیخ مفید چاپ شده
[الذريعة: 80/16 -81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ (161ر -163پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 1- 95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح، جلد: گالینگور،
3گ (77-79)، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 47/2- 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1334ق؛ تملک: شیخ محمد امین صدر الاسلام خوئی به تاریخ 1334، 3گ (21پ-23ر)، 18 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: 32 - 522]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ 4گ (59ر -62ر)، 15 سطر، اندازه: 15/5×9 سم [ف: 32 - 530]
al-gayba = al-jawābāt fī ×urūj-il mahdī
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
سه مسأله در غیبت حضرت امام زمان علیه السلام و اثبات وجود آن حضرت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14505/10
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (138ر - 145 پ)، 18-23 سطر، اندازه: 16×21/7سم [ف: 41 - 22]
al-gaybat
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
معلوم نکرده کدام یک از رساله های اوست.
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن تبریزی نجفی، تا: قرن 14؛ 1گ (93ر-93پ)، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [اوراق عتیق: 2-339]
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن تبریزی نجفی، تا: قرن 14؛ 2 گ (94ر-95پ)، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [اوراق عتیق: 2-339]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن تبریزی نجفی، تا: قرن 14؛ 3 گ (95پ -97ر)، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [اوراق عتیق: 2- 339]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن تبریزی نجفی، تا: قرن 14؛ 1گ (97ر -98پ)، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [اوراق عتیق: 2-339]
al-gaybat (masā'il-un fī)
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
در موضوع غیبت این رساله ها را از او می شناسیم: 1. المسائل العشرة؛ 2. مختصر في الغيبة؛ 3. النقض علی الطلحة في الغيبة؛ 4. الجوابات في خروج المهدي؛ 5. کتاب في الغيبة. رساله حاضر مسلما یکی از این رسائل نامبرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8/24 خوئی
بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7 - 351]
al-gaybat
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī (- 1042)
رساله ای است اخلاقی، بیشتر با عناوین «معشر الإخوان» که در تشویق مریدان به ثبات قدم و تحذیر و تهدید متخلفان نوشته شده است. در این رساله بار دیگر از عبدالرحیم بن الياس و رفتار او یاد کرده و او را باطل خوانده: «قد رایتم ماجری من قصص عبد مولانا ... عبدالرحیم بن الياس و اشر که مولانا الحاكم سبحانه في العهد المالوف و في الخطبه علی المنبر وفی السكه علی الدينار فاشار اليه عمی البصيره).
آغاز: رسالة الغيبه الرسالة التي وردت علی یدی ابی یعلی و هی رسالة التحذير بعد الغيبه بشهور عده و کان الخاص بها اهل جزيرة الشام توکلت علی مولانا الحمد لمولانا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 50×21 سم [ف: 10 - 2209]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 1332؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 12ص (147-158) [عکسی ف: 3 - 375]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1348؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11؛ 22گ (209-230) [عکسی ف: 2 - 457]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 933؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12، 13ص (125-137) [عکسی ف: 3 - 211]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 910؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه دهه پایانی ربیع الثاني 1109ق، 16گ (151-166) [عکسی ف: 2 - 471]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 1337؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 13، 15ص (153-167) [عکسی ف: 3- 297]
آغاز: الرسالة التي وردت ... الحمد لمولانا المطلع علی السرائر العالم بما تکنه الضمائر الباعث لکل ناطق و رسول
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 721؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ 9گ (89-97) [عکسی ف: 2 - 426]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبد الخالق مصاحبی نائینی ملقب به عبرت نائینی، تا: دوشنبه 20 محرم 1353ق؛ 7ص (77-83)، 18 سطر (15×8)، قطع: ربعی [ف: 17 - 176]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1338؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، بی تا؛ 28ص (170-197) [عکسی ف: 4 - 288]
al-gaybat = gaybat-ul hujja = dayl-un 'ala-l muqni = zīyādat-ul mukammil bi-hā k.-il muqni'
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
وابسته به: المقنع في الغيبة؛ علم الهدي، علی بن حسین (355 -436)
رساله ای است کوتاه در مسأله غیبت امام زمان (علیه السلام) و پاسخ به شبهات درباره آن، با عناوین «فان قیل»، «قلنا و یا قیل له». مؤلف این رساله را پس از کتاب «الشافي في الامامة» و «المقنع في الغيبة» نگاشته و در واقع تکمله و ذیل کتاب المقنع اوست.
آغاز: الحمدلله حمد مرتبط للنعم مستدفع للنقم ...... فان المخالفين لنا في الاعتقاد یتوهمون صعوبة الكلام علینا في الغيبة و سهولته علیهم و لیس باول اعتقاد جهل اقتقدوه ... ان الغيبة فرع الاصول ان صحت فالکلام في الغيبة اسهل شیی و اوضحه اذ هی متوقفة علیها و ان کانت غیر صحيحة فالکلام في الغيبة صعب غیر ممکن
انجام: و زوال الاسباب المانعة من اقامتها فاما و الحال ما ذکرناه فلا و هذه جملة مقنعة في الكلام في هذه المسألة و الله المستعان و به التوفيق.
چاپ: مشار عربی، صص 468-469، بغداد، مطبعة المعارف، 1955م، نشرها: محمد حسن آل یاسین، في نفائس المخطوطات، المجموعة الخامسة؛ ضمن الرسائل الشريف المرتضي، قم، دار القرآن الكريم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانية، ص 293-298؛ طهران، سنگی، 1395ق، وزیری (کلمات المحققين: ج 2، صص 195-197)
[الذريعة: 82/16؛ دنا 819/7 (10 نسخه)؛ ريحانة الادب 183/4]
آغاز: قال السيد المرتضي قدس الله روحه و رضی عنه و ارضاه قد ذکرنا في کتابنا السامي في الامامة ثم في کتابنا المقنع في الغيبة السبب في استتار امام الزمان علیه السلام عن أعدائه و اولیائه؛ انجام: و حال الظهور في کون علیه السلام لطفا لمن یعتقد امامته و فرض طاعته و سقطت الشبهة و الحمد لله وحده
خط نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم اوالی بحرانی، تا: حدود نیمه قرن 10، 40گ (143-146)، 25 سطر، اندازه: 13×10 سم [ف: 34 - 698]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 3گ (68پ - 70ر)، 23 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5سم [ف: 32 - 761]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قمی، محمد حسین بن محمد علی، تا: 1048ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: باب ذکر مسائل سأله عنها اهل الخلاف في غيبة صاحب الأمر المهدي صاحب الزمان و حل الشبهات بواضح الدليل و لایح البرهان؛ انجام: لأن النسخ لا یدخل فیما یصطحب الدليل و ذلك واضح با این سر آغاز و انجام رساله دیگری در کتابخانه گلپایگانی معرفی شده و منتخب اعلام الوري طبرسی معرفی شده که شهید ثانی انتخاب کرده است به هر صورت این رساله متفاوت است؛ خط: نسخ، کا: ملا صادق بروجردی، تا: 1093ق؛ تملک: محمد قاسم بن محمد حسین نجفی به تاریخ 1118؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (1پ -5پ)، 23 سطر، اندازه: 12/5 ×25سم [ف: 25 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله افندی، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشی؛ 2گ (28-29پ)، اندازه: 18×12سم [ف: 18 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن علی اکبر، تا: 1234ق؛ 2گ (320ر- 321ر)، 31 سطر (21×12/5)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 16 - 10]
نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 20 سطر [فیلم ها ف: 1- 575]
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی سیدنا محمد و آله الطاهرين جری في مجلس الوزير السيد اطال الله في العز الدايم بقاؤه و کبت حساده؛ انجام: و من الله سبحانه و تعالی و نبیه و اهل بیته الطاهرين نستمد المعونة و حسن التوفيق لما وافق الحق و طابقه
و خالف الباطل و جانبه فهو السميع المجيب بلطفه و رحمته و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سفید، 10گ (55پ -64ر)، 21 سطر [ف: 36 - 266]
آغاز: نظم او نثرة عند من لا یمیز بین السابق و اللاحق و المجلي و المصلى الأكمن؛ انجام: بالاستدلال الذي یجوز اعتراض الشبهة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 22گ (1ر-22پ)، 17 سطر (14×8)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 16 - 299]
آغاز: برابر
کا: سید احمد صفائی خونساری، بی تا، تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ مصحح، محشی؛ 2ص (103-104)، 22 سطر، قطع: خشتی [اهدائی ف: - 373]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/12 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه خزانه غرویه که نسخه ای قدیمی و صحیح بوده، رکابه دار، مصحح، 6 ص (47-52)، 17 سطر [میراث شهاب: س 18ش 1 - 43]
al-gaybat
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
آغاز: فصل في الغيبة. قال (رضی الله عنه) أن قالوا ان قلتم: ان الامام موجود، و انه یظهر و یفعل و یصنع
انجام: فالواجب أن یکون الاشتغال بتصحیحها أكثر.
چاپ: ضمن الرسائل الشريف المرتضي، قم، دار القرآن الكريم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثالثة، ص 144-145
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/48 عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ص 21509؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی، تا: 1329ق؛ 1ص (141)، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 393]
al-gayba = al-hujja = k.-ul gayba
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šay×-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
تاریخ تأليف: 447ق
درباره غیبت حضرت امام زمان علیه السلام و اثبات دوام وجود آن حضرت و بیان علت طول غیبت و استتار و پنهانی وی و پاسخ بر شبهات گروهی از اهل عناد که در این موضوع به طعن شیعیان پرداخته اند، با استفاده از ادله عقلیه و روایات و اخبار ائمه هدی علیهم السلام و عناوین «فصل - فصل» به درخواست یکی از بزرگان که نام وی در دیباچه کتاب نیامده تأليف شده است. (احمد حسینی اشکوری)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي هدانا لحمده و جعلنا من اهله ووفقا للتمسك لدینه ...
انجام: ثم یخرج المنتصر فیطلب بدم الحسين و دماء اصحابه فیقتل و یسیر حتی یخرج السفاح.
چاپ: مشار عربی، ص 652؛ ایران، تهران، 1323ق، سنگی؛ ایران، تبریز، مطبعه آقا علی اصغر، 1324ق، سنگی، خشتی، 6+300ص، به سعی و اهتمام «حاج محمد صادق بن حاج محمد علی بن حاج مولی علی بن حاج الله وردی تبریزی مشهور به قاضی» و حسن بن حاج میرزا مهدیخان بن حاج میرزا علی طباطبائی، 1323-1324 (چاپ اول، 800 مجلد)، (6ص) ص 1
[الذريعة 79/16 رقم 399؛ فهرستگان حدیث ج 5، ص 134-135؛ معجم التراث الكلامي ج 4، ص 351-352؛ دنا ج 7، ص 819-820 (18 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الغيبة (منتخب)؛ مرتضی، علی بن عبدالحمید (8)
انجام: من جاء برأس شيعة علی فله ألف درهم فیثب الجار علی جاره و یقول هذا منهم فیضرب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد سعید بن محمد مهدی الرضوي» (مربع)، «عبده محمد جواد بن محمد سعید الحسيني الرضوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 120گ، 19 سطر، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1042]
آغاز: برابر؛ انجام: و لذلك ذکرنا هذا فلیس لأحدان یقول ما الفايده في ذکر اخبارهم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط و انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 136 گ، 18 سطر، اندازه: 19/7×13/1 سم [ف: 14 - 377]
بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ محشی [اوراق عتیق: 1 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 205گ، 14 سطر،
اندازه: 18×12 سم [ف: 1- 91]
آغاز: برابر؛ انجام: و الكيسانية و الغلاة و المفوضة الذين خالفوا في موت من تقدم من آبائه علیهم السلام.
خط: نسخ، کا: شیخ حسن بن حاجی هلال عرب ساکن قم، تا: 1056ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 25ص (185-209)، 14 سطر، اندازه: 18×15سم [ف: 50 - 171]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 18 محرم 1066ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده با دو نسخه؛ تملک: عبد الله بن محمد حسین یزدی؛ 159گ، 16 سطر، اندازه: 15× 5/ 20سم [ف: 4 - 11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معروف، تا: سه شنبه 26 ربیع الثاني 1074ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج محمد رضا شیرازی، رجب 1223؛ جلد: مقوا، 215گ، 15 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 5 - 229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن شمس الدين اصفهانی، تا: 13 شوال 1080ق؛ مصحح، محشی به امضای «ق» و «ص»؛ تملک: عبدالله انصاری بن مرحوم خلد آشیان مشیرالملك در 9 محرم 1315ق با مهر «عبدالله الانصاري 1303» (چهار گوش)؛ جلد: میشن مذهب، 105گ (1پ - 105ر)، 17 و 20 سطر (17×11/5)، اندازه: 25/4×18/3 سم [ف: 29/1 - 509]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعید بن درویش گجراتی، تا: 12 ذیحجه 1082ق، برای سید علی خان مدنی؛ 121گ (199پ - 319پ)، 25 سطر (16/3×7/2)، اندازه: 23/4×12/6 سم [ف: 29/1 - 512]
خط: نسخ، کا: خلف بن یوسف بن نجم نجفی، تا: سه شنبه 5 رمضان 1085ق؛ 196 گ، 17سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 1- 194]
ج کا: عینل بن ولی بیک، تا: 3 صفر 1086ق؛ اندازه: 11/5 × 18/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق [الفبائي: - 421]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن میرزا مومن شیرازی، تا: چهارشنبه 3 شوال 1090ق؛ افتادگی: آغاز، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سرور بن عبدالله، تا: 1092ق؛ مصحح، مقابله شده به دست ابوالحسن بن علی نقی 1092؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 178 گ، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 24/2 - 23]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ضادلوی بن محمد کاظم قزوینی، تا: 1092ق، جا: شیراز؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: محمد تقی تبریزی ممقانی با مهر «محمد تقی بن محمد» (مربع) به سال 1381؛ جلد: تیماج، 173 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم (محدث ارموی مخ: 2-1042]
آغاز: و عوایق الزمان و صوارف الحدثان و اقسکا بحمل یزول معها الريب و تنحسم الشبه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 176 گ، 17 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1042]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: میشن مذهب، 131 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 527]
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن محمد شفیع اصفهانی، تا: اوایل قرن 14؛ محشی؛ جلد: تیماج، 114 گ، 22 سطر، اندازه: 15/5 ×17 سم [ف: 14 - 265]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 182 گ، 17سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 1- 194]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی فخرالدین نصیری، تهران؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: شرف الدين محمد مکی از احفاد شهید اول به تاریخ 1169؛ رکابه دار؛ 13ص (96-108)، 14 سطر [عکسی ف: 4 - 27]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 145گ (59ر-203ر)، 20 سطر (15×8) [ف: 5 - 353]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو شککنا لم ننفصل من الناووسية و الكيسانية و الغلات و المفوضية الذين خالفوا في موت من تقدم من آبائه علیهم السلام
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 8گ (50پ -57ر)، اندازه: 17×20/5 سم [ف: 10 - 94]
al-gayba (mn.)
مرتضی، علی بن عبدالحمید، ق8 قمری
morteza, “alī ebn-e 'abd-ol-hamīd (- 14c)
وابسته به: الغيبة = الحجة = کتاب الغيبة؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)
رساله مختصری است از «کتاب الغيبة» در حالات امام زمان و در آخر ابیاتی در مدح امام زمان نقل شده است.
[الذريعه 77/16 و 173/12 با عنوان «سرور ایمان»]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7204/5
آغاز: أنه حضر عند ابیه و عمه رجل قنعس فوقعت عمامته فبدت برأسه ضربة هائلة؛ انجام: صلی لا اله علیکم کلما ذکرت ** اسماؤكم فیها کهف و معتصم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (223-229ر)، 20 سطر [ف: 25 - 204]
qeybat
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh (1330 - 1431)
در تأويل «الاصلاة الا بحضور القلب»، به نظم و نثر.
[فهرستواره منزوی 306/7]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1464/58
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 17ص (842- 858)، 17 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3 - 522]
al-gaybat
شیبانی، ماجد بن فلاح، ق 10 قمری
Šeybānī, mājed ebn-e fallāh (- 160)
در این که امام مانند وجود پیامبر لطف الهي است و غیبت وی شری است که در نتیجه اعمال زشت بندگان روی می دهد، و ضمنا تحلیلی است از سبب غیبت امام زمان علیه السلام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5151/10
آغاز: اعلم أن غيبة الامام المعصوم لیس من الله لان ذلك مخالف المقتضى حکمته و لا من الامام الثبوت عصمته؛ انجام: و جعلنا من عدده و مدده و أتباعه في الدنيا و الاخرة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق، جلد: مقوایی، 3گ (332پ- 334پ)، 15 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 359]
al-gayba = r.-un wajiza fi-1 gayba
موسوی شهرستانی، محمد جعفر بن محمد حسین، - 1260 قمری
mūsavī šahrestānī, mohammad ja far ebn-e mohammad hoseyn (- 1844)
تاریخ تأليف: محرم 1258ق؛ محل تأليف: اصفهان
رساله استدلالی در ابواب فقه در حرمت غیبت مؤمن است. وی در این رساله غیبت را از چهار منظر مورد توجه قرارداده: 1. معنای لغوی، 2. حکم شرعی غیبت، 3. آیا غیبت گناه کبیره است، آیا اصرار بر آن قادح عدالت است، 4. مستثنیات از غیبت حرام.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... فیقول .. ابن محمد حسین ابن محمد مهدی محمد جعفر الموسوي الشهرستاني ... ان هذه رسالة وجيزة في الغيبة
انجام: لعدم كفاية الترجيح النوعى عند تعارض النوع مع الشخص علی مابین في محله.
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة ... في ظهرية یوم الثلاثا تاسع شهر جمادی الأولى سنة السابعة و الخمسين بعد المأتين و الالف 1257 في دار السلطنة اصبهان حفت بالامان.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، 9گ (48پ - 56ر)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 5 - 1897]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 1گ، 18 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [اهدائی رهبر: 6 - 102]
al-gaybat
قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر، 1214 - 1262 ؟ قمری
qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer (1800- 1846)
تاریخ تأليف: 1251ق
رساله مختصری است در بیان حکم غیبت.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فاعلم ان الغيبة محرمة بالکتاب و السنة و الاجماع و العقل و هی ذکر معایب.
انجام: والا فاشکال عصمنا الله من الزلل بمحمد و آله اشرف الملل تمت.
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: فتح الله، تا: 1251ق؛ مهر: فرزند کاتب «عبده عیسی بن فتح الله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 2گ (123 و 124)، 24 سطر (16×11)، اندازه: 20×15سم [ف: 29 - 604]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 22 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: - 408]
al-Qaybat
موسوی خوانساری، محمود بن عبد العظيم، ق13 قمری
mūsavī zānsārī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (- 19c)
در چهار «مقاله»: معنی لغوی و اصطلاحی غیبت، حکم غیبت، مستثنیات غیبت، و شنیدن آن و یک «خاتمه»: در امور متعلق به غیبت
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1136/10
آغاز: و بعد فالکلام في الغيبة لفظا و معنی و حکما و سائر المتعلقات في مقدمة و مقالات المقدمة في تحقیق المادة؛ انجام: وفقنا لرعاية حقوق الاخوان. تم في دار السلطنة اصفهان ... بید مؤلفه ... محمود بن السيد عبد العظيم الموسوي الخوانساري في النصف الأول من العشر الثالث من الشهر الخامس من سنة تسع و ثمانین و مأتين بعد الألف. حكاية حال لما اشتد علی الأمر في سنة ثمان و ثمانین بعد الالف و مأتين ... و قد رأيت في الطريق من ظننت انه نائم فوجدته میتا.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 21گ (111پ - 131 پ) [ف: 5-1891]
al-gaybat
حسینی، محسن بن محمد تقی، - 1332 قمری
hoseynī, mohsen ebn-e mohammad taqi (- 1914)
با استدلال به آیات و روایات، حرمت غیبت را اثبات و موارد استثناء را نیز بیان نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35730
آغاز: بسمله. حمدله. أما بعد فیقول العبد المسكين محسن ... ان الاغتياب مصدر من الافتعال و کذا الغيبة کما قیل؛ انجام: مع وجود الشرائط المقررة في الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 17گ، 21 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 3-492]
al-gayba = at-taqrirat
حسینی کاشانی، محمد علی بن احمد، ق14 قمری
hoseynī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 20c)
تقریرات فقهی مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی ( 1329ق) در بحث غیبت است که با نقل قول فقها به تشریح موضوع پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14989/7
آغاز: بسمله، ... البحث في الغيبة و قد وقع البحث عنها في کلمات الاصحاب اولا بنحو هل المركبة التي هو البحث عن حکمها شرعا مع انه ینبغی انجام: انه تمسك بالعام في الشبهة المصداقية لما قررناه في محله من جوازه في المخصصات العقلية کما في لعن الله بنی امية قاطبة، فانه من کان منهم مو منا لا یجوز لعنه و غیره اذا کان مجهول الحال داخل تحت العموم و العموم مبین لدخوله تحته، اخذنا موضع الحاجة في المسالة ..
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1325ق، جا: نجف اشرف؛ 19گ (1191-209)، 22 سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 37 - 673]
al-gaybat
غیر همانند:
خط: نستعلیق، کا: جان محمد، تا: 1008ق [الفبائي: - 421]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خاتم النبيين محمد و آله الطاهرين، اما بعد الاغتياب مصدر من الافتعال، و کذا الغيبة کما قیل، و من المعلوم أن للمصدر مادة و هيئة؛ انجام: و هذا لا یمکن الا بعد علم السامع بان المتكلم اراد هتکه مع علمه بانه مستور، و اما اذا لم یعلم به فرد عنه عین هتك المحترم (هذا آخر ما وجدنا من النسخة، 1329) رساله ای است فقهی در غیبت (پنهانی سخن گفتن) گفتگو می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ 29گ (19پ -47ر)، 14سطر (12/5×7)، اندازه: 13/5× 20/5 سم [ف: 16 - 307]
آغاز: اللهم عرف في نفسك؛ انجام: اقول اللهم ارزقنا ادراك فیض خدمته و الحشر في زمرته ... و آله الطاهرين
کا: عبدالمطلب دامغانی مشهدی، تا: جمعه 7 محرم، به دستور آقا سید طاهر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (196ر-205پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 336]
qeybat
غیر همانند: 1. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1685/6
آغاز: از جمله محرمات غیبت است و کلا در آن چند فصل است؛ انجام: بلی گناهی بران نیست و جایز است. در پایان از غنا و دروغ هم بحث شده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد ف: - 154]
آغاز: بسمله، از جمله محرمات غیبت است و کلام در آن در چند فصل است. فصل اول در حقیقت غیبت است رساله کوتاهی است در غیبت و احکام آن در پنج فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 22 رجب 1268ق؛ 7گ (253-259)، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 6- 2988]
آغاز و بجا آوردند از چیزهائیکه بجا آوردند؛ انجام: آمد ام که طلب نمایم و تفحص کنم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
gaybat-ul imām
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
a×bārī, mohammad ebn-e 'abd-on-nabī (1765 - 1817)
در این که چرا امام زمان، از پیش چشم پیروان ناپدید شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 922/15
آغاز: تحقیق دقیق: قد اتفق متکلمو الامامية علی أن سبب غيبة الامام (علیه السلام) من الرعية؛ و صرح به علم الهدى في الشافي و شیخ الطائفة في تلخیص الشافي و کتاب الغيبة و السيد ابن طاوس و المحقق الطوسي؛ انجام: فقد لاح الصباح و التوفيق من فالق الاصباح و هو العليم الفتاح و الحمدالله منشیء الارواح.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ (149-151ر)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 1691]
غيبة الحجة (علیه السلام) - الغيبة
gaybat-ul mu'min
عریضی خراسانی، حسن بن محمد علی، - 1306 قمری
“arīzī ×orāsānī, hasan ebn-e mohammad ‘alī (- 1889)
رساله ای استدلالی است در اثبات حرمت غیبت مؤمن و بیان حدود آن.
بشرویه؛ امیر المؤمنين؛ شماره نسخه: 66/1
آغاز: بسمله الحمدلله ... باب في الغيبه و احکامه و لابد قبل الخوض في المطلب من بیان معناها عند اهل الغة؛ انجام: و قد یجتمعان کما تقدم و من هنا ظهر الوجه و للبحث فیها مجال واسع
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1262ق؛ جلد: تیماج قرمز، 14گ، 30 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ]
qeybat-e mahdī
[فهرستواره منزوی 454/9]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1927/5
آغاز: بسمله. در ذکر بعضی از کسانی که شرف ادراک فیض خدمت آن بجهت ایشان حاصل شد؛ انجام: در آن توقیع نوشته
شده و دعا در حق او کرد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 64گ (180پ- 243ر)، 11 سطر (12×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 8 - 541]
غیبت نعمانی- الغيبة
al-gaybat wa ahkam-u-ha wa luzum-ut tawba
؟ شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 23725/9
آغاز: اولین عنوان موجود از برگ 6: الفصل الثاني في العلاج الذي یمنع الانسان عن الغيبة. اعلم ان مساوی الاخلاق کلها
خط: نسخ، بی کا، تا: 1006ق، کاغذ: اصفهانی؛ جلد: مقوا، 46گ (184-139)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 12×19 سم [ف: 3 - 986]
غیبت و حضور - حضور قلب
qeybgū’ī
غیر همانند:
آغاز: بسمله ... الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين اما بعد اگر کسی در خیال بگذراند چیزی را از قبیل این اسامی که انجام: هر که باشد بشاه دهر عدو ** بدماغش اجل زند دارو / این کتابیست علم غیبش دان ** که زمن یافت نظم او بتمام / تا نگردد ملول خاطر خلق ** زین عبارات از خواص و عوام
بی کا، بی تا؛ اندازه: 18×11سم [رشت و همدان: ف: - 1547]
آغاز: این کتابی است علم غیبش نام ** که مزمن یافت نظم او اتمام / گشت شاکر خدای را شاکر ** گشت چون نظم این کتاب اتمام؛ انجام: زلف بر چهره ای بت محمود ** ز بری انسان بکرد مجمر عود از شاکر: در این منظومه شصت و هشت بیتی کلماتی گنجانده شده که اگر آنها در نظر گرفته شوند با چند پرسش می توان گفت طرف مقابل چه در خاطر گذرانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 6گ (17پ - 22ر)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 11 - 272]
qeybīye (r.)
ذهبی زنجانی، عبدالکریم بن محمد علی، - 1299 قمری
zahabī zanjānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad ‘alī ( 1882)
رساله ای در تفسیر و معانی کلمات و لغات اصطلاحی عرفا و صوفیه است.
آغاز: بسمله - چون دأب و دستور شیعیان خالص الولايه و اولیاء الله تعالی ... چنان جاری شده است که به رمز و لغز .. تصنیف می فرمایند و چون کلمات خود آن بزرگوارا مفتاح مشکلات ایشان است ... چند ورقی از رساله مبار که مسمی به غیبیه ...
چاپ: تبریز، 1334ش.
[دنا 821/7؛ فهرستواره منزوی 534/6 و 683/7]
آغاز: برابر
بخشی است از رساله غیبیه او و پاسخ است به سؤالي درباره اصطلاحات عرفانی، کلمه اول تصوف و کلمه آخر پاکبازی است؛ خط: نستعلیق، کا: کربلایی علی، تا: 1305ق؛ 4گ (153ر- 156)، 12 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [نشریه: 13 - 14]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1342ق [الفبائي: - 421]
آغاز: برابر؛ انجام: اعجوبه گرش قربان کردی بنما صد جان ** دربانی کوی او در عهد شباب اولی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در پایان آن سه غزل از «اعجوبه» نیز ثبت شده؛ جلد: تیماج سرخ، 10ص، ابعاد متن 16×9، اندازه: 20×12سم [ف: 2 - 313]
آغاز: برابر؛ انجام: و السلام خیر ختام، قد فرغت من تسویده ... الأفقر اسماعیل رائی.
خط شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 گ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 2 - 317]
qeybīye (mn.)
آغاز: بسمله - سؤال - اصطلاحات اهل الله در مراتب اشارات خود که نظرشان بموضوع که حقیقت الفاظ است اجمال بیان فرمائید؛ انجام: پاکبازی عبارت از توجه خالص است که نه در اعمال ثواب خواهد و نه در مال بلکه خدایرا خواهد و بس - تمت الرساله في ... سنه 1342 ... بید ... مهدیقلی الحسيني ذهبی سلماسی.
این قسمت شامل منتخباتی از آن رساله است؛ خط: نستعلیق، کا: مهدیقلی حسینی ذهبی سلماسی، تا: 1342ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9 ص، 15 سطر (16×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 2 - 325]
این قسمتی از آن رساله است که اللهيار خان انتخاب و نوشته است؛ بی کا، تا: رجب 1345ق؛ جلد: مقوا، اندازه: 20×13سم [ف: 11-363]
آغاز: بسمله - سؤال - اصطلاحات اهل الله در مراتب اشارات خود که نظرشان بموضوع که حقیقت الفاظ است اجمال بیان فرمائید؛ انجام: پاکبازی عبارت از توجه خالص است که نه در اعمال ثواب خواهد و نه در مال بلکه خدایرا خواهد و بس. تمت الرساله بید اللهيار خان ولد مرحوم تقی خان سرتیپ خوئی ... سنه 1333
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سرخ، 10ص، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 2 - 328]
و غیث الأدب في شرح لامية العرب / ادبیات عربی
ġayt-ul adab fī š.-i lāmīyat-il ‘arab
صفدی، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمری
safadī, ×alīl ebn-e ībak (1297 - 1363)
وابسته به: لامية العرب؛ شنفری، ثابت بن اوس (-510) شرحی است بر قصیده لامیه شنفزی.
[کشف الظنون 2؛ لامية العجم مجلس 169/2 و 1026/10؛ دار الكتب قاهره 157؛ ظاهریه (شعر) 318]
خط: نسخ، کا: هلال بن منصور بن احمد لیثی، تا: سه شنبه 21 شعبان 1035ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 252گ، 13 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 5 - 354]
خط: نسخ، کا: محمد حسین حسینی، تا: جمعه 18 جمادی الاول 1108ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 341گ، 25 سطر
(19×8/5)، اندازه: 15/5 ×27سم [ف: 5 - 354]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج، 656ص، 24 سطر، اندازه: 28×16/5 سم [ف: 3- 17]
غیث الأدب و اعتراضات آن- شرح لامية العرب و لامية العجم
لامية العجم = شرح صفدی / ادبیات عربی
al-gayt-ul-ladi-insajama fī š.-il lāmīyat-il ‘ajam = š.-u lāmīyat-il ‘ajam = d.-u Şafadī
صفدی، خلیل بن ایبک، 696 - 764 قمری
safadī, ×alīl ebn-e ībak (1297 - 1363)
وابسته به: لامية العجم = القصيدة اللامية؛ طغرائی، حسین بن علی (514-455)
تاریخ تأليف: 725ق؛ محل تأليف: تبریز
الامية العجم قصیده ای است معروف از مؤيد الدين ابو اسمعیل حسین بن علی اصفهانی مشتهر به طغرائی و این کتاب شرحی است بر این قصیده در دو مجلد. در این شرح از جنبه لغوی و ادبی بسیار گفتگو می شود و داستان های تاریخی فراوان می آورد و به قول بعضی از دانشمندان مجموعه ادبی ارجداری می باشد جامع نکات ادبی و فکاهی شیرین.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي شرح صدر من تادب و رافع قدرمن تاهل للعلم و تاهب ..
چاپ: معجم المطبوعات العربية (1212/2)؛ قاهره، مطبعة الوطنية، 1290 و 1320ق.
[دنا 822/7 -823 (45 نسخه)؛ کشف الظنون 1537/2 و 1213/2؛ الأوقاف العامة موصل 109/4]
شرح و حواشی:
1- الغيث الذي انسجم في شرح لامية العجم (مختصر)؛ دمیری، محمد بن موسی (742-808)
2- نزول الغيث الذي انسجم علی شرح لامية العجم؛ ابن دما مینی محمد بن ابی بکر (763-827)
3- الغيث الذي انسجم (منتخب)؛ گلپایگانی، محمد تقی (-1292)
آغاز: و هو باطل لانه یوجب ضعف النفس في تدبیر البدن و ضعف الادراك و اما ان یتداخل الاجسام في الجسد الذي یبقی و یقوی ... الاعراب اعلل فعل مضارع مرفوع لتجرده عن الناصب؛ انجام: و قال البدر لؤلؤبن یوسف الذهبي: تعشقه لذی القوام مهفهفا شیء اللمى احوی المراشف ... (خوانده نشده). نخستین بیتی که در این نسخه هست و شرح شده است: «لم ارتض العيش و الايام مقبلة ** فکیف و قدولت علی عجلی»، آخرین آنها: «هذا جزاء امرء اقرانه در جوا ** من قبله فتمنی فسحة الأجل» روی هم شش بیت از ثلث آخر لامیه در نسخه هست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: دولت آبادی، 54گ، 5 سطر، اندازه: 21/2×16/3 سم [ف: 1- 390]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن فخرالدین عماد بن أبي الفضل، تا: یک شنبه 26 ذیقعده 837ق؛ تملک: شیخ مهدی کاتب در 1215؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سرخ، 163گ، 23 سطر، اندازه: 25/8×17/9 سم [ف: 1- 389]
بخش دوم است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله حجینی حنفی کتانی، تا: جمادی الثاني 854ق؛ تملک: عبدالرحمن بن علی بن مؤيد در ذیقعده 904؛ انجام: «لا تعجبوا منه فما حسنه - الا بلیغ حرت في وصفه - أن کان قد اوجز في حصره - فانه اطیب في ردفه» و دو بیت دیگر کاغذ: دولت آبادی، 126گ، 15 سطر، اندازه: 21/4×15/3 سم [ف: 1- 389]
آغاز: برابر
انجام: حتی یطیب النشر مخالفه.
خط: نسخ، کا: حمزه بن قاسم بن شهابی، تا: 868ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 240 گ، 25 سطر (19×13)، اندازه: 17×26/5سم [ف: 7- 410]
آغاز: ابو الحسين الجزار: وزیر ما تقلد قط وزرا » ولاداناه في مثوی آنام؛ انجام: ما بال عینك منها الماء ینسك و کان یعین عبدالملك مرض لایزال عینه ... شرح قصیده لامیه که شرح این دو بیت از آن باقی مانده است: طال اغترابی حتی حد راحلتی ** و رحلها و قری العساله الدبل» (برگ 105ب) و «ضج من لغب نضوی و عج لما ** القى رکابی و لج الركب في عدل»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 8 یا 9 افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: بخارائی، جلد: چرم، 8گ (105- 112)، 32سطر (19/5×13)، اندازه: 18×27سم [ف: 17 - 151]
. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 777
آغاز: برابر؛ انجام: جانس عین النجم مستیقظا لی في الجانبين السهي و السهاء
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 19 افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، 277 ص، 29 سطر (20×13)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 8- 275]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 187 گ، 27 سطر، اندازه: 25/8×18/1 سم [ف: 1- 389]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الذي تدعوا رحیم لخلقه ** کریم علیهم لیس بالعفو یبخل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، 244 گ، 25 سطر (15-9)، اندازه: 24×14سم [ف: 10 - 155]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5954
آغاز: برابر؛ انجام: و نور سناها في الاضائة قد بدا ** اذا تلیت تجلی القلوب من الصدا و تشفی لصب في صبا باته عان
خط: نسخ به شیوه ترکی، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 734ص، 23 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 17 - 338]
خط: نسخ معرب، کا: ابراهیم بن المبلط شافعی، تا: 13 جمادی الاول 990ق؛ مجدول؛ تملک: علوان بن عبدالنبی بن علوان قرمانی حنفی به تاریخ 1010؛ جلد: تیماج، 338گ، 29 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 27 - 11]
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد بن محمد کاظم فتحانی، تا: قرن 11؛ مجدول، اندازه: 17×27سم [نسخه پژوهی: 2 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: واملی بقية الابيات علینا.
خط: نسخ، کا: حاج احمد کریمی، تا: 1035ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی عنابی، 296گ، 29 سطر (13/8× 20/2)، اندازه: 30×20سم [ف: 7- 653]
آغاز: برابر؛ انجام: المعنى أن هذا الحي نشاوه .. الذين اسقمهم الهوى. جزء اول کتاب؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ظهیر الدين حشام السلطنة، زيادة بن فضل مشرفی در سال 1064؛ مهر: «محمد باقر»؛ کاغذ: سمرقندی، 180گ، 20 -21 سطر (10×14/5 -15/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 12 - 170]
آغاز: برابر؛ انجام: و امتنا علی محبتهم انه علی ما یشاء قدیر ... و الحمد لله رب العالمين ...
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن ملا بدرالدین المؤذن، تا: 26 جمادی الثاني 1084ق؛ مصحح؛ در چهار برگ آغاز نسخه یادداشت های متفرقه و اشعاری از شیخ زعفرانی، رباعیات ابوعلی سینا، تاریخ وفات حاج عبدالرحیم بن ابراهیم بن نظم که برادرش سروده به تاریخ 1083ق، اشعاری از حسین بن مطیر اسدی، سالم بن وابضه، و منقولاتی از میدانی در مجمع الامثال و حياة الحيوان؛ تملک: اسماعیل نعیم اسکداری، اسماعیل بن محمد مدعو به کوچک حلبی زاده عبدالله بن ابراهیم بن حمد بطاط شافعی، فرهاد میرزا به تاریخ 1290ق، احمد بن محمد بن حسن طهرانی به تاریخ ذیقعده 1343ق؛ جلد: تیماج مذهب، 254 گ، 23 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 27/2 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: ولف بالبرده اعطافه ** حتی یطیب النشر من الفه
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج، 321گ، 24 سطر (10×18/5)، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 8-458]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن احمد، تا: قرن 11 و 12؛ پس از بیت «و الف في البردة اعطافه ** حتی یطیب النشر من لفه»، آمده است:
الى هنا و ترك الاصل غیر مختوم لتوقع الزيادة و الله اعلم» سپس آمده: «اشهادات لابن سناء الملك من کتابه فصول الفصول و عقود العقول» با شعرهایی از همین فصول و جز آن و از خود نویسنده نسخه و دیگران؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج مذهب، 194گ، 21 سطر (14×9)، اندازه: 20×15سم [ف: 11 - 2463]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 163گ، 27 سطر (15×6/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 5 - 354]
آغاز: برابر؛ انجام: وما اتی بالواو في صدغه الا وقد رتب في عطفه ** ولف في البردة اعطافه حتی یطیب النشر من لفه تم الجزء الثاني من کتاب غیث الأدب الذي انجسم في شرح لامية العجم وتمامه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد بن احمد برس زاده، محمد راشد افندی؛ جلد: مقوای زرد، 397گ، 23 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 6 - 2989]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني من أقسام الالتفات الرجوع عن الفعل المستقبل الى الأمر وعن الماضي إلى الأمر ... لان لفظ الامر فیه العناية الى ما أمر به فاذا اقلت امرتك بالقیام و صلی الله کان ابلغ من قولك امرتك بالقیام و الصلوة
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 77گ، 23 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 6 - 2989]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 219، 27 سطر، اندازه: 20/8 ×29 سم [ف: 1 - 390]
مشتمل بر تتمه ای از مؤلف در لغات اعجمی و معرب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ مجدول، مصحح، محشی؛ مهر: کاتب «الواثق بالله عبده فرج الله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 238گ، 23 سطر، اندازه: 19×5/ 30سم [ف: 1- 69]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 19
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 908]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما أوردنا من تلخیص هذا الكتاب الذي
سمی بغیث الأدب الذي انسجم بشرح اللاميه العجم. تلخیص آن است؛ خط: نسخ، کا: حسن علی بن جمال الدين قهپایی، تا: پنج شنبه 16 رجب 1102ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 74گ، 19 سطر (13/5×6)، اندازه: 19×12سم [ف: 51 - 35]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یطلب النشر في لغفه تم ... في سنه 1163
خط: نسخ، بی کا، تا: 1163ق [الفبائي: - 421]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1180-1283ق؛ دارای دو سر لوح خوب، مجدول و مذهب؛ 294گ، 25 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 2 - 169]
آغاز: برابر
خط: نسخ آمیخته به نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 340گ، 17 و 19 سطر، اندازه: 26/5×15سم [ف: 24- 171]
آغاز: لکونها خبر مبتدء فان الخبر محکوم به و الحكم علی الشيء قد تکون بالمفرد و قد یکون بالجملة ... و معنی البيت ان الراي المحكم الثابت النابت منی في احسن؛ انجام: و هذا آخر الشرح لهذه القصيدة التي هی في العذبة و الحلوة کالعصد فانظر إلى هذه المبتكرات ... فقائلها بالانقیاد و الارتسام حامدا لله تعالی الملك العلام و مثنیا علی رسوله المصطفي محمد سید الأنام و آله الطيبين الطاهرين و صحبه ... في سنة خمس عشرین و سبعمائة بمقام تبریز حماه الله تعالی. نیمه دوم است و از بیت «مجدی اخیرا و مجدی اولا شرع» آغاز می شود آخرین بیت «فیم الاقامة بالزوراء ** لا سکنی بها و لا فاقتی فیها ولا جمل ناء عن الاهل صفر الرحل منفرد ** کالسیف عری متناه من الخلل» است؛ خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ با یادداشتی مورخ 1217 درباره تاریخ تأليف این شرح که سال 725 در تبریز باشد؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن یشمی، 89گ، 15 سطر، اندازه: 22/3×16سم [ف: 1 - 390]
خط: نسخ، کا: صالح بن مصطفی تکریتی، تا: 27 صفر 1229ق؛ مقابله شده در 4 شعبان 1229؛ جلد: میشن آلبالویی، 437گ، 21 سطر، اندازه: 15/3 × 21/2 سم [ف: 1 - 390]
آغاز: برابر؛ انجام: ولف في البرده اعطافه حتی یطیب النشر من لفه تم کتاب غیث الادب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ مهر: «الواثق بالله عبد لطفعلی»؛ 267ص (240+4+23)، 24 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 – 983]
نیمه دوم؛ خط: نسخ، کا: آقا بابای شهمیرزادی پسر ملا محمد مهدی، تا: دوشنبه 28 رجب 1266ق؛ جلد: تیماج، 25 سطر (15×8)، اندازه: 14×12 سم [ف: 16 - 255]
خط: نسخ، کا: علی محمد بن محمد حسین سپاهانی، تا: سه شنبه 28 شوال 1267ق؛ جلد: تیماج حنایی، 312 گ، 25 سطر (17/5×9/5)، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 8 - 621]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد، تا: سلخ محرم 1277ق؛ محشی به خط عبدالحسین قاجار یکی از آنها به تاریخ شوال 1297؛ جلد: تیماج، 158گ، 22 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 27 - 184]
آغاز: برابر؛ انجام: ولیکن هاهنا آخر ما اردته من الكلام علی قصيدة الطغرائي المعروفة بلامية العجم و لله الحمد ... و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم طباطبایی، تا: 1277ق، به سفارش عباسقلی خان سیف الملك؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 235گ، 3 سطر، اندازه: 22/5 ×35سم [ف: 24 - 120]
خط: نسخ، کا: عبدالله شبر، تا: 11 جمادی الاول 1278ق؛ افتادگی: انجام [ف: 3 - 59]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید احمد موسوی، تا: دهه اول رجب 1278ق، جا: مشهد رضوی؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم صدرالافضل؛ در پایان نیز چند شعر متفرقه و اشعاری عربی از خود ثبت کرده در سال 1306، و از آن نمونه است: «قل للذی یبتغی الايقاظ عن غفل ** کفاك ما تنطق الاجداث تنبیها / الموت قد فضح الدنيا و کشف ما ** کانت تواری عن الابصار تمویها»؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، 25 سطر، اندازه: 15/6×15/2 سم [ف: 43 - 228]
خط: نسخ زیبا، کا: حسین خوانساری، تا: دهه دوم شعبان 1284ق؛ مصحح؛ 410گ، 23 سطر، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 1 – 261]
دو جزء کتاب را در بردارد؛ خط: نستعلیق، کا: سلیمان قاجار، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 214گ (3پ -216پ)، 23 سطر (22×12)، اندازه: 29×18/5 سم [ف: 13 - 65]
آغاز: برابر؛ انجام: و لف في البردة اعطافه ** حتی یطیب النشر في لفه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج، 274 گ، 25 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 8 - 178]
کا: حسن علی بن جمال الدين الدالهتياني، تا: پنج شنبه 29 رمضان 1335ق [تراثنا: سهش 3 - 101]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ید اقلا الطلاب الفقير الحقير محمد رحیم
خط: نسخ، کا: محمد رحیم، بی تا، جلد: تیماج [الفبائي: - 662]
نسخه اصل: مدرسه نواب ش 36 ص 211 فهرست فاضلیه؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1- 357]
آغاز: بسمله، الحمدلله حق حمده؛ انجام: حتی یطلب النشر من الفه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: شنگرف [الفبائي: - 421]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1343]
آغاز: برابر؛ انجام: یتلوه الجزء الثاني ینام عینی و عین النجم ساهره.
خط: نسخ، کا: محمد رحیم، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
al-ġayt-ul-ladi-insajama fī š.-i lāmīyat-il ‘ajam (m×.)
دمیری، محمد بن موسی، 742 - 808 قمری
damyarī, mohammad ebn-e mūsā (1342 - 1406)
وابسته به: الغيث الذي انسجم في شرح اللامية العجم = شرح الامية العجم = شرح صفدی؛ صفدی، خلیل بن ایبک (696 -764)
تلخیص و تهذیب «الغيث الذي انسجم في شرح لامية العجم»، صفدی است و این شرح را به طریقه اصل مرتب ساخته است. در این مختصر مطالب مهم و لازم با عناوین «اللغة، الاعراب، المعني» دنباله هر بیت آورده شده و گاهی مطالبی با عنوان قلت» افزوده شده و در آن اعتراضاتی بر شارح می کند.
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدر من تأدب، و رفع قدر من تأهل للعلم و تاهب ... و بعد فان القصيده الموسومة بلامية العجم رحم الله ناظم عقدها و راقم بردها ...
چاپ: السعودية، دار المنهاج، تصحیح محمد شادی عربش، الطبعة الأولى، 1430ق، 384 صحيفة
[دنا 823/7 -824 (15 نسخه)؛ کشف الظنون 1537/2؛ زرکلی، اعلام 340/7؛ مكتبة امیر المؤمنين 245/4؛ مجمع العلمي العراقي 387/2]
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی بکر بن محمد خطیب سمنودی شاگرد میری، تا: 805ق؛ محشی از خود دمیری، در پایان اجازه ای است از دمیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 68 گ، 25 سطر (10×18/5)، اندازه: 24×17سم [ف: 8- 305]
آغاز: برابر؛ انجام: والکلام تارة احسن من الصمت قال علیه الصلوة و السلام دع مایریبك.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی؛ جلد: روغنی، 83گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: - 224]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 991 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 473]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 491
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: منها نسیم البرء ... و الحمدلله رب العالمين ان شاء الله تعالی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن قاضی مصطفی، تا: 15 ذیقعده 1065ق؛ 41گ (153ر-193پ)، اندازه: 29/5×13 سم [ف: 38 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یطلب النشر من لفه .. بمحمد و آله و صحبه
خط: نسخ، کا: ابراهیم بری حنفی، تا: 1085ق [الفبائي: - 421]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال أبو الطيب: و یعرف الأمر قبل موقعه ** فما له بعد فکره ندم
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه ربیع الأول 1119ق؛ گویا کاتب اندکی در کتاب تصرف کرده است بدون تصرف در مطالب؛ وقف نامه کتاب بخط بهاء الدين محمد حسینی و چند حاشیه به خط او؛ 68گ، 19 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 5 - 203]
آغاز: فیها زانت، المعنى یقول ان الرأي الأصيل یصونه عن الاضطراب في القول و العمل؛ انجام: و یعرف الأمر قبل موقعه ** فما پری بعد فکره ندم
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن حسن کرمانشاهی، تا: سه شنبه 17 ذیقعده 1121ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، پس از کتاب قصائدی از نابغه و اعشی و شریف رضی از روی نسخه شیخ حسن بن شهید ثانی افزوده شده؛ تملک: عبدالله بن محمد کاظم تبریزی به تاریخ 1121 با مهر «انی عبدالله آتانی الكتاب» (مربع)؛ یادداشتی از حاج محمد باقر به تاریخ سلخ شعبان 1179؛ جلد: تیماج، 139 گ، 17 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 18 - 273]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ محشی؛ 101گ، 15 سطر، اندازه:
11/5 ×17/5 سم [ف: 2 - 166]
آغاز: برابر؛ انجام: فخرجنا بین یدیه مسرورین و لنعمته من الشاكرين.
خط: نسخ، کا: فخر الدين بن احمد، تا: پنج شنبه 5 رجب 1256ق؛ جلد: تیماج، 171ص (402-572)، اندازه: 22×15سم [ف: 2- 254]
آغاز: اصالة الرأي صانتنی عن الخطل ** و حلية الفضل زانتنی لدی العطل؛ انجام: یتربصون به الدائرة قد حررت هذه النسخة مختصرة مجملة من کتاب غیث الأدب الذي انسجم في شرح لامية العجم لشیخ الإمام علامة العلام استاد الادباء صلاح الدين الصفدي رحمه الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1263ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ، اندازه: 21×11سم [ف مخ: 5 - 1956]
آغاز: برابر؛ انجام: من غیر تغییر في مقاصده أو قصر في فوائده و الله المستعان و علیه التكلان
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 14 ذیحجه 1275ق؛ جلد: چرم، 80گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 22/5 سم [مؤيد: 1- 270]
آغاز: برابر؛ انجام: فما پری بعد فکره ندم ... اختتام یافت 1285
خط: نسخ، بی کا، تا: 1285ق؛ به نام سید علی ملا باشی یزدی؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 421]
آغاز: برابر؛ انجام: فمایری بعد فکره ندم.
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد تقی ادیب هروی، تا: 1355ق؛ واقف: محمد حسن بن محمد تقی ادیب هروی؛ 120گ، 15سطر (6/8×12/5)، اندازه: 18×11/4 سم [ف: 7 - 652]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
al-ġayt-ul-ladi-nsajama (mn.)
گلپایگانی، محمد تقی، - 1292 قمری
golpāygānī, mohammad taqī (- 1875)
وابسته به: الغيث الذي انسجم في شرح اللامية العجم = شرح لامية العجم = شرح صفدی؛ صفدی، خلیل بن ایبک (696 -764)
منتخبی است از شرح ادبی «الغيث الذي انسجم» صلاح الدي خلیل بن ابیک صفدی که در شرح لامية العجم» مؤيد الدين حسین بن علی طغرایی (-514ق) نگاشته است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1144/2
آغاز: نقل الصفدي في شرحه عن ابن خلکان من محاسن شعره قصیدته المعروفة بلامية العجم عملها ببغداد
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری خوانسار 221؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 70ص (77-146) [عکسی ف: 3 - 423]
gayt-ul mawāhib-il ‘illīyya
ابن عباد رندی، محمد بن ابراهیم، 733 - 792 قمری
ebn-e “abbād-e rondī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1333 - 1390)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22151
آغاز: رضی الله عنه أفضل بنی للعبد معرفته بنفسه و وقوفه علی حده؛ انجام: ابدلته لحما خیرا من لحمه و دما خیر من دمه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای مقابله و بلاغ؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: تیماج مذهب، 78گ، 27 سطر، اندازه: 26×17سم اهدائی رهبر: 5- 140]
gayt-ul mawāhib-il ‘illīyya fī š.-il hikam-il ‘ațā'īya
ابن عباد رندی، محمد بن ابراهیم، 733 – 792 قمری
ebn-e “abbād-e rondī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1333 - 1390)
وابسته به: الحكم العطائية = الفوائد؛ ابن عطاء الله، احمد بن محمد (-709)
شرح توضیحی است که به درخواست گروهی از مخلصین در طریقت نگاشته شده، مشتمل بر بعض معانی ظاهره و کشف انوار باهره کتاب می باشد با نقل پاره ای از روایات و بسیاری از گفته های عرفا و صوفیان. قطعه ای از گفتار مؤلف نقل شده و شارح به شرح و بسط آن می پردازد.
آغاز: بسمله، وصلی الله علی سیدنا محمد و آله صحبه و سلم قال العبد الفقير ... محمد بن ابراهیم بن عباد النفري الرندي ... الحمدلله المتفرد بالعظمة و الجلال و المتوحد بالاستحقاق و الكمال ...
انجام: و أصحابه البررة الأكرمين و تابعیهم باحسان الى یوم الدين و سلم تسلیما کثیرا و الحمدلله رب العالمين
چاپ: القاهرة، دار الكتب الحديثة، تحقیق عبدالحلیم محمود و محمود بن الشريف، الطبعة الأولى، دو جزء، 1970م
[معجم المطبوعات 157 و 158؛ کشف الظنون 675/1؛ دنا 824/7؛ الأوقاف العامة موصل 279/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 17 رمضان 870ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 304 گ، 17 سطر، اندازه: 18×14سم [ف: 10 - 15]
آغاز و انجام: برابر
کا: نسخ، تا: پنج شنبه 10 رجب 944ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 215گ×، 18 سطر (9×13/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 10 - 594]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مغربی، کا: محمد بن عبد الرحمن لعل، تا: 1000ق؛ جلد: تیماج، 296گ، 19 سطر (15×10)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 8- 322]
آغاز: برابر؛ انجام: و العوالم کلها غیبا في العرش لانها في طیه فلا ظهور اذا للعرش ولا للعوالم و انما الظهور التام الله عز و جل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 173گ، 25 سطر، اندازه: 22×32/5سم [ف: 1 - 431]
آغاز: برابر
خط: نسخ مغربی، بی کا، تا: ظاهرة 1029ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 200گ، 23 سطر، اندازه: 16/5 ×22 سم [ف: 32 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عیسی رقاوی، تا: 3 رجب 1086ق، جا: مدینه منوره؛ تملک: سید محمد طباطبایی اصفهانی در 1230؛ جلد: میشن قرمز، 197گ، 25 سطر، اندازه: 21×15/2 سم [ف: 1- 391]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن فرج الخالد التكريتي بغدادی شافعی بدری اشعری، تا: 1182ق؛ مصحح، مجدول، گواهی هبه چهل
کتاب با ذکر نام آنها از طرف سید محمد حسینی خراسانی گویا به فرزندش سید یحیی در تاریخ شعبان 1314ق؛ جلد: تیماج یشمی، 23 سطر، اندازه: 16/5 × 27/5سم [ف: 32 - 280]
al-ġayt-ul hāmi' fī š.-i jamʻ-il jawāmi“
ابن عراقی، احمد بن عبد الرحيم، 762 - 826 قمری
ebn-e ‘erāqi, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahīm (1361 - 1423)
وابسته به: جمع الجوامع في اصول الفقه؛ سبکی، عبدالوهاب بن علی (-771ق)
مختصر کتاب «تشنیف السامع في شرح جمع الجوامع» در اصول فقه و اصول دین از بدر الدين محمد بن عبدالله زرکشی شافعی (-749ق) است، «جمع الجوامع» تأليف عبد الوهاب بن علی بن سبکی شافعی (-771ق) است. در این کتاب متن با علامت «ص» و شرح با «ش» مشخص شده است.
[چلبی، معجم المؤلفين 270/1]
آغاز: علی قول و هم اشرف ... ان کان فن الصحابه ... کابی بکر و عمر، انجام: فوجه الدليل النبي صلی الله علیه و سلم قد خطا المجتهدين ... وصوبه اخری و الله اعلم تمت الرسالة الأصولية
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز؛ مهر: «عبده علی الرضا» و «محمد رضی بن محمد علی»؛ جلد: تیماج مشکی، 160گ، 27 سطر (12×19/5)، اندازه: 17×35/5سم [ف: 1- 390]
خط: نسخ، کا: محمد بن حجی ابی ذر شافعی، تا: رمضان 867ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 164گ، 25 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 1-391]
آغاز: بسمله (ص) مسئلة اختلف في التقليد في أصول الدين وقیل النظر فیه حرام وعن الاشعري لایصح ایمان المقلد وقال القشيري ... ش لما انتهی المباحث المتعلقه باصول الفقه وما یتبعها؛ انجام: ص وشکر المنعم واجب بالشرع لابالعقل ش عادة الأصولين آن یذکروا بعد هذا الأصل في غیر از اول مباحث عقائد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «یا محمد 1149» (مضلع)؛ جلد: تیماج، 24گ، 17-18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2989]
al-gayn wa-r ra' wa-g dad wa-zza' (m×.)
مؤلف چون کتب تأليف شده در این موضوع را برای ادای مقصود کافی ندیده، کتاب حاضر را در شش «باب» تأليف نموده: 1. المقدمة علی الغين عند اجتماعها في الكلمة في الكتاب؛ 2. الغين المقدمة علی الراء عند اجتماع الحرفين في الكلمة؛ 3. ما یشکل کتابته و هو بالراء؛ 4. ما یشکل کتابته و هو بالغین؛ 5. ما یشکل کتابته و هو بالضاد؛ 6. ما یشکل کتابته و هو بالظاء.
آغاز: هذا کتاب مختصر جمعنا فیه الالفاظ المستعملة في کلام الناس من الغين و الراء و الضاد و الظاء التي بتداولها البلغاء في کتبهم.
انجام: و یرسخ في الصدور و بالله عصمتنا ... و ایاه نسئل أن یوفقنا المراضيه .. انه فعال لما یرید سامع الدعاء مجیب و الحمدلله علی کل حال و حسبنا الله و نعم الوكيل.
[دنا 824/7؛ الذريعه 176/16]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 7360
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (48پ -63پ)، 25 سطر [ف: 25 - 344]
ف
fa'it-ul fasih
غلام ثعلب، محمد بن عبد الواحد، 261 - 345 قمری
qolām sa'lab, mohammad ebn-e ‘abd-ol-vāhed (876 957)
او می گوید که آن را بر ابوموسی حامض پس از مرگ ثعلب هنگامی که گرد می آوردم خواندم.
چاپ: قاهره، محقق: محمد جبار المعيبد، مجلة معهد المخطوطات العربية، مجلد 19، 1394ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 151/2- ف
نسخه اصل: حسین چلبی ش 856؛ خط: نسخ، کا: علی بن جعفر بن موسی بن درمون عراق، تا پایان ذیحجه 542ق؛ 12 سطر [فیلم ها ف: 1 - 419]
تهران؛ مینوی، مجتبی؛ شماره نسخه: 313/2 بخش3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: - 141]
فائدة- عقل
fā'eda
قسطا بن لوقا، ق3 قمری
qostā ebn-e luqā (-9c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4573/18
آغاز: هذه فائدة ذکر قسطا بن لوقا في مقالته في الاحتراس من النزلة. انی اعرف اناس كثرة احدهم امیر المؤمنين المتوكل ... (في التحرز من الزكام و النزله). (آیا صوفیا 3724 گ 96ر -100پ)؛ انجام: و مجالسة من الورد ورقة فقط، منقی من الاقماع. تمت
الفائدة علی ید ... منصور بن ولی الله ... سنة 1086
بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 1ص (93 پ)، اندازه: 39/5×23سم [ف: 7- 427]
fā'eda
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
به نام «الرسالة الشمية و مقالة في الورم و الزكام»..
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4573/17
آغاز: بسمله. کتب شهید بن الحسين البلخي الى محمد بن زکریا الرازي، یسئله عن علة أبي زید احمد بن سهل البلخي الكاتب، فاجابه فهمت ما ذکرت من وصف العلة..
انجام: بهما انشاء الله تعالی. تمت الرسالة، و الحمدلله حق حمده ...
بی کا، بی تا، جلد: میشن، 2گ (92پ-93پ)، اندازه: 23×39/5سم [ف: 7 - 427]
fā'eda
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6452/13 - عکس
آغاز: قال: من لایهذب علمه اخلاقه في الدنيا لابعد نفسه ... ثم شرع في ان یتعلم الفلسفة فیعلمها امکن أن لایصیر فیلسوف رغد ولانبهرج و لاباطل و کل میسر لما خلق له و الحمدلله لواهب العقل وصلی الله علی سید الأنبياء محمد و آله الكرام
نسخه اصل: آستان رضوی؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 254]
fā'eda
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
نامه مانندی است به عربی در سه سطر ناقص.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 438/23 - ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4853؛ بی کا، تا: شاید اوایل قرن 7، 1گ (189) [فیلم ها ف: 1- 473]
fā'eda
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
fa×r-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/58
آغاز: قال الامام فخر الدين ان بنی آدم عشر الجن غیر حیوانات البر و هولاء کلهم عشر الطيور؛ انجام: منهم في بلاد الهند و منهم یاجوج و ماجوج ... و بقی جزء و احدوهم المومنون فالمومنون في الكفار كشعرة بیضاء في جنب ثور اسود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (191) [ف: 15 - 158]
fā'eda
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 17/16
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5 - 273]
fa'ede
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 17/21
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5 - 273]
fā'ede
ابن دقیق عید، محمد بن علی، 625 - 702؟ قمری
ebn-e daqīq ‘eyd, mohammad ebn-e ‘alī (1229 - 1303)
اهداء به: قاضی مخلص الدين بهنسی رساله مختصر اخلاقی در بیان نصیحت و موعظه و مذمت دنیا است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22196
آغاز: بسمله. یا ایها الذين آمنوا ... هذه المكاتبة الى القاضي مخلص الدين و فقه الله لقال لقبول النصيحة؛ انجام: قال له قابل التبنا لم تخلق قال و قد وقعتم فاحتالوا انتهی و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 1گ، 23 سطر، اندازه: 25×16سم [اهدائی رهبر: 6 - 104]
fa'eda
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5354/3
آغاز: من فوائد الشهيد الثاني الشيخ زین الدين علیه الرحمة و الغفران. مسئلة هل الدسوقة الظاهر علی البشرة الحاصلة من البدن تمنع من ازالة النجاسة؛ انجام: و اذا تعسر ذلك کفی في تطهیرها ... في الظاهر لعدم تعقل الفرق و الله تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ محرم 976ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (115پ -117پ)، 15 سطر [ف: 16 - 265]
fa'eda
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10103/12
آغاز: بسمله فائدة هذه الأحبار مشهورة علی السن الناس بل في بعض کتب المتاخرين و لم یحضرنی ان احدا من محدثینا نقلها في کتب الحديث و الظاهر انها من کتب العامة و هی الناس مسلطون علی اموالهم؛ انجام: کل امرء ذی بال لم یبدء فیه بسم الله او بحمد الله فهو ابتر او اجذم درباره روایت مشهود در افواه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (34)، اندازه: 21×14سم [ف: 32 - 127]
fā'eda
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7637/3
آغاز: در بیان علمای امامیه سیزده صورت زن بر شوهر حرام می شود، اول آنکه زن برادر با خواهر خود را شیر دهد؛ انجام: زن مادر خالوهای شوهر مادر خاله شوهر به منزله جده است و این حرام است این چند کلمه فتاوی من کلام فاضل قمی ره.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج، 1گ (181 ر و پ)، 18 سطر (15×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 661]
fāyida
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 - 1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 206613
آغاز: فايدة اعلم ان انواع المصائب و الأحزان و الاشجان اللاتي اصابت الثاني سیدی شباب اهل الجنان و لأولاده و اقاربه و اصحابه؛ انجام: ادعاء قرابة یزید لهم و اذیتهم بهذه المثابة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/5 ×17سم [ف: 5 - 452]
fā'eda
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله، 1297 - 1391 قمری
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lah (1880 - 1971)
درباره حدوث عالم به نقل از سید رضی
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6075/24
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 1ص (74ر)، اندازه: 22/6×12/8 سم [ف: 9-136]
fā'ede
اخباری، احمد
a×bārī, ahmad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5633/23
آغاز: الحمدلله رب العالمين اما بعد چنین گوید ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، ص (111-117) [ف: 17-86]
fa'ede
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18813/3
فائده ای از اقبال سید طاووس در فوائد ماه ذیقعده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 127گ، اندازه: 26×13سم [ف: 51 - 157]
fāyida
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1463/2 عکسی
آغاز: فائدة عظيمة اعلم ان المعدنيات کلها انما یتولد من البخار المعدني من الأرض
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3231؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ 3 ص (11-13)، 15 سطر [عکسی ف: 4 - 320]
الفائدة الأولى من الأمير صدر الدين في جذر الأصم- حل شبهة جذر الاصم (الأولى)
الفائدة الأولى من الدواني في جذر الاصم- حل شبهة جذر الأصم (الأولى)
fāyede-ye eī az hoseyn-e bn-e 'abd-os-samad-e hāresī jobāʻī darbāre-ye taqlīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8900/2
آغاز: هداية في هذا الزمان باعتبار عدم المجتهد ظاهرا یجب سلوک طریق الذي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 جمادی الثاني 1038ق؛ جلد: میشن، 1ص (44 ر)، 19 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 16/9×9/6 سم [ف: 29/1 - 267]
fāyede-ī az 'abd-or-razzāq-e kāšī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15877/8
آغاز: بسمله. عالم الأنس هو آصف بن برخیا و هو مع فنون علومه کان مؤيدا من عند الله تعالی؛ انجام: الخارجة عن قوة البشر و
الخارق للعادة بحسب الفكر و النظر.
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا حاجی محمود اصفهانی، تا: قرن 13؛ 2 ص (211-212)، 25 سطر، اندازه: 19×30 سم [ف: 44 - 112]
)فائده ای از غزالی / فلسفه / عربی
fā'ede-ī az qazzālī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15877/10
آغاز: تحقیق نفیس من کلام الغزالي رحمة الله علیه أن الأرواح البشرية حدثت عند استعداد النطفة للقبول کما حدثت الصورة في المرات بحدوث الصفت و ان کان ذو الصورة ...
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا حاجی محمود اصفهانی، تا: قرن 13؛ 2ص (231-232)، 25 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 44 - 112]
fāyede-ī be naql az ×att-e šahīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15911/8
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (72)، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 44 - 128]
/ - عربی
fā'ede-ī dar tarsīm-e alvāh az mawlā-yī a‘la-1-lāh maqām-a-h
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10729/7
آغاز: قال مولایی اعلی الله مقامه و لو جعلت ما ترید رسم من الالواح في باطن لوح ترسمه علی وفق آية انما امره اذا اراد شیئا ان یقول له کن فیکون و عددها 2025
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، اص (50 ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 20 - 243]
fāyede-ī dar taʻrīf-e edrāk
اراک؛ کتابخانه مدرسه حاج محمد ابراهیم؛ شماره نسخه: 117/13
آغاز: ذهب جماعة من الحكما کفر فوریوس و اتباعه ... ان ادارك من شأنه أن یدرك أن یصر المدرك ...
خط: نستعلیق، کا: محمد علی شریف، تا: چهارشنبه 24 ربیع الثاني 1299ق، جا: مدرسه قریه بیدخت؛ 2گ (133ر -134 پ)، اندازه: 17×11سم [دو کتابخانه اراک: - 146]
fāyede-ī dar horūf-e alefbā bā nešāne-hā-ye har yek dar raml
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/15
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اص (32ر)، 15-21 سطر (12×15/5)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 20 - 188]
fāyede-ī dar rejāl
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1391/2 عکسی
آغاز: في الجماعة الذين و ثقهم الأئمة علیهم السلام او اثنوا علیهم او امروا بالرجوع الهيم و قد مر جملة منهم من السفراء و غیرهم و نذکر هنا جملة اخری ... فمنهم حمران بن اعین
نسخه اصل: کتابخانه شخصی آیت الله محیی الدين مامقانی قم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، با توضیحاتی درباره رجال شیخ حر عاملی؛ مهر: «الواثق بالله الغني محمد باقر بن محمد تقی» (مربع)؛ 2ص (78-79)، 20 سطر [عکسی ف: 4 - 187]
fāyede-ī feqhī
خطابی، احمد بن محمد، 319؟ – 388 قمری
×atābī, ahmad ebn-e mohammad (932 - 999)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/9
کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: دوشنبه جمادی الثاني 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشین، 1ص (120)، اندازه: 22/3 × 34/9 سم [ف: 29/1 - 87]
الفائدة الثالثة من الدواني في جذر الأصم- حل شبهة جذر الأصم (الثالث)
al-fā'ida-tut tālita min ×ātimat-i k.-i mustadrak-ul wasā'il
نجفی اصفهانی، محمد رضا بن محمد حسین، 1288 - 1362 قمری
najafi esfahānī, mohammad rezā ebn-e mohammad hoseyn (1871 - 1943)
مؤلف در نظر داشته، فایده سوم از خاتمه کتاب مستدرک
الوسائل تأليف حاج میرزا حسین بن محمد تقی نوری طبرسی (1320ق) را که شامل طرق مصنف آن به روایات و نیز شامل تراجم بسیاری از علماء بوده، تفکیک ساخته تا از آن بهره بیشتری برده شود و چون مؤلف به واسطه میرزا حسین از علماء روایت کرده اند، نخست با ترجمه همان حاج میرزا حسین آغاز نموده تا واسطه میان او و اصحاب ائمه کامل گردد. این کتاب در زمان حیات حاج میرزا حسین محدث نوری نگاشته شده و چند سطری از سر آغاز خطبه مستدرک الوسائل نیز استفاده کرده است. او دارای تأليفات بسیار و دارای اجازه از میرزا حسین مذکور است. مؤلف، نامی نیز برای این کتاب انتخاب نموده لیکن در این نسخه جای آن نانوشته مانده و ممکن است نام آن «حلی الدهر العاطل فیمن أدركته من الأفاضل» باشد.
[الذريعة: 79/7؛ نقباء البشر في القرن الرابع عشر: ص 747]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12791/2
آغاز: ما رنحت اعطافها في ریاض الطروس عذبات الاقلام ... و بعد فان الفقير ... یقول ان العلم و ان کان ذاشجون و اقسام و فنون لکن لا یخفی علی من صفت منه السريرة؛ انجام: فاطالة الكلام في جمیع ذلك فامر لایسعه المقام بل هی وظيفة رسالة مستقلة، قال ادام الله ایامه ... فقط شامل مقدمه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ ظاهرا به خط مؤلف، مصحح، محشی؛ جلد: فرنگی، 3گ (9-7)، 21-18 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 32 - 484]
الفائدة الثانية من الأمير صدر الدين في جذر الاصم- حل شبهة جذر الاصم (الثاني)
الفائدة الثانية من الدواني في جذر الاصم- حل شبهة جذر الأصم (الثاني)
فائدة جديدة- الجبر و التفويض
fā’eda jadīda = jabr-e va tafvīz = jabr va e×tīyār
صراف، صادق بن حسین، ق14 قمری
sarrāf, sādeq ebn-e hoseyn (- 20c)
رساله کوتاهی است در جبر و تفویض که مؤلف در آن مسئله امر بین الأمرين را شرح و تفسیر نموده است. با توجه به همسان بودن آغاز این رساله با جبر و تفویض حسن بن عبدالرحیم مراغی، به احتمال این رساله ترجمه آن رساله باشد.
آغاز: الحمدلله الواحد بالتوحید الحاجز بین البحرين و الرب العادل ... بین الأمرين و الصلاة و السلام علی نور السموات و الارضين ... اما بعد پس به تحقیق روایت شده از حضرت
انجام: به تأييد و توفیق و تسدید از ائمه اطهار علیهم السلام و از ذریه ابرار صلوات و درود نا معدود بر ایشان و بر شیعیان ایشان تا وقتی که علم و اسرار و حکم و انوار باقی است.
[فهرستواره منزوی 245/9]
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 2151/2 - 12/41
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 15 شعبان 1300ق؛ افتادگی: انجام؛ 48 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 3 - 1151]
fā'dat-un jalīla (1) = al-irāda-tul ilāhīyya
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
تاریخ تأليف: 1232ق
مختصری است در موضوع اراده پروردگار و آفرینش حقایق اشیاء و امر و نهی خداوند متعال به روش فلسفی عرفانی. گویا همان است که در فهرست کتب مشایخ (ص313) آمده است.
آغاز: بسمله. فايدة جليلة. اعلم انه لما اقتضت الحكمة الالهية الاقتضاء کینونات الامكانية زايدة علی اقتضاء حسن النظام و قبح الجير و الظلم علی القادر العلام ...
آغاز: برابر؛ انجام: فافهم و اعتنم و کن من الشاكرين. و انما نقلت بعض الحديث بالمعنی و لم یحضرنی الآن لفظه. في سنة 1232ق.
خط: نسخ پخته، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1273ق؛ مقابله شده؛ 2ص (307-308) [عکسی ف: 1- 282]
آغاز: برابر، انجام: قال علیه السلام لازلت اکرر هذه الاية حتی سمعتها من قائلها ... و کذلك کان حال مولانا امیر المومنين علیه السلام في اغلب الاوقات.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه عکسی دائرة المعارف ش 2100/5 تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: عبدالله، بی تا، جا: نجف اشرف جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (7 روپ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 375]
fā’dat-un jalīla (2)
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
rasti, kazem ebn-e qasem (1798 - 1843)
تاریخ تأليف: 1232ق؛ محل تأليف: کربلا
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2100/26- عکسی
آغاز: بسمله. فايدة جليلة. اعلم أن الله سبحانه لما خلق الذوات و
الحقايق حسب اقتضاء کینونتها و قابلیتها و استعداداتها فاجتمع فیها البحران بجوهر نفس القابلية و الاستعداد و بجوهر نفس المقبول؛ انجام: و لکن ما ذکرنا غنیه للطالب. حمدله. صلاة. و کتب مؤلفها العبد الفاني ... الرشتي، اوتیت کتابهما بیمناها، حامد مصلية ... الحسين (علیه السلام) 1232ق.
خط: نسخ پخته، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1273ق؛ مصحح؛ 3ص (308-310) [عکسی ف: 1- 283]
fa'dat-un hisabyya min kfayat-ul mansuryya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10126/3
آغاز: و اما النسبة التأليفية و یقال لها النسبة المؤلفة و التناسب التأليفي ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1050ق، جا: اصفهان؛ جلد: مقوایی، 2ص (83- 84، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 32 - 160]
fā'ede darbāre-ye dohn meftāh-e hajar-e mokarram yā eksīr-e aʻzam
به زبان ترکی و ترجمه فارسی
سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 85/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ (121-122)، 17 سطر، اندازه: 22×18سم [اوراق عتیق: 2 - 395]
fā'ede darbāre-ye zamān
قزوینی، خلیل بن محمد زمان، ق 12 قمری
qazvīnī, ×alīl ebn-e mohammad zamān (- 18c)
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 10841/57
آغاز: الزمان علی تقدیر ان یکون منتزعة من الموجود الخارجي موهوما من امتداد بقائه کما یحکم به بديهة بعض الأوهام لیس یمکن انتزاعه من کل موجود متحرك و غیر متحرك، انجام: لا انه وجود موهوم مخترع غیر مطابق للواقع و بطل توهم من یزعم أن للثابتات العقلية زمانا غیر قال الاجزاء و ذلك ما أوردناه
خط: نسخ، کا: خلیل بن حاج محمد زمان قزوینی، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (108پ-109ر)، ابعاد متن: 2079، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 – 397]
fāyede darbāre-ye gonāh-e kabīre
شامل تعریف
گناه کبیره و برشمردن 69 مورد آن و 12 مورد از صغائری که به کبایر نزدیک است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10834/16
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، اندازه: 20×15سم [ف: 20 - 368]
فائده درباره هرمس / تراجم / عربی
fā'ede darbāre-ye hermes
یادداشت کوتاهی است در اثبات این که هرمس همان ادریس نبی است به استناد ملل و نحل شهرستانی و شرح تحفة الأشراق علامه و حكمة الاشراق سهروردی. متن این یادداشت چنین است: «هرمس الحكيم واضع علم الهيئة و النجوم و مستخرج قوانین الحسابية هو ادریس علی نبینا و علیه السلام. و بذلك صرح الشهرستاني في کتاب الملل و النحل عند ذکر الصائبة و به صرح العلامة في شرح تحفة الأشراق ایضا و قال السهروردي في حكمة الاشراق آن هرمس من اساتید ارسطو و في تفسیر القاضي و غیره آن ادریس علی نبینا و علیه السلام اول من کلم من الهيئة و النجوم و الحساب و هذا مما يؤيد انه هرمس ايضأ».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10841/5
خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق، جلد: تیماج، مذهب، اص (5ر)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 - 378]
fāyede dar bartarī-ye ma‘sīyat bar moʻattalī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10841/49
آغاز: کذا وجدت في بعض النسخ. در معصیت بودن بهتر از معطل بودن است چه اول موجب حرکت و ثانی مستلزم سکون است و حرکت به هر نحوی که باشد لازم دارد وصول به غایت را؛ انجام: و بودن وجود قاطبة اشرف از عدم و عدم اعتنا بر شأن مستضعفین در شرع از جهت اثبات این مدعا دو گواهند عادل
خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (104ر)، ابعاد متن: 20×9، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 20 - 395]
fā’ede dar borhān-e ta'mīr-ol morabba' va ta×sīs-e koll-e ‘adad elā koll-e beyt
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810 -ebn-e ebrāhīm kermānī, mohammad karīm(1871
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10729/8
آغاز: فائدة في برهان تعمیر المربع و تخصیص کل عدد الى کل بیت و وجه اختراعه اول مرة و سبیل وجدانه. اما العدد الأول و لا وجه لتخیصه ببیت دون بیت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 2گ (50ر-51ر)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 20 - 243]
fā’ede dar ba‘zī az so’ālāt-e moškel
کثنوی، محمد حسن بن علی، - 1297 قمری
kasnavī, mohammad hasan ebn-e ‘alī (- 1880)
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه:181/4
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: جیبی [نشریه: 4 - 410]
fāyede dar tarāšīdan-e sar va gereftan-e nā×on
مطلبی است با عنوان «طریقه تراشیدن سر از چند نسخه صحیح قلمی شده و از ائمه طاهرین می باشد. روزهایی که خوب است از ایام ماه از این قرار می باشد» و «طریقه ناخن گرفتن از حضرت امیر علیه السلام». .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8012/9
خط شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، رکابه دار؛ مهر «کتابخانه باقر ترقی»؛ جلد: مقوایی، 1گ (72ر هامش)، اندازه: 30/1×19/9 سم [ف: 27/1 - 36]
fā'ede-ye do‘ā
ابوسعید ابوالخیر، 357 - 440 قمری
abu-said-e ab-ol-×ayr (969 - 1049)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6123/26
بی کا، تا: 1094ق؛ جلد: میشن [رایانه]
fa'dat-un sarifat
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:520116
آغاز: اثبت ابو هاشم علما لا معلوم کالعلم بالمستحیل؛ انجام: فقد عقل المستحيل الخاص باعتبار امر عام هو کونه مفهوما مسمی باجتماع السواد و البياض او شریك الباري لا باعتبار نصوصه من الموافق او شرحه
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1ص (68ر)، 6 سطر [ف: 16 - 32]
fa'dat-un azima
در این رساله ابتداء طرز به وجود آمدن معادن و معدنیات شرح داده می شود و در آن می آید که معدنیات اثر بخارت در زمین حاصل می گردد یعنی این بخارات بر اثر تحلیل خورشید و رسیدن حرارت به آنها به وجود می آیند و چون ما در این به وجود آمدن طبیعی دقیق شویم، راه یافتن و رسیدن از یک معدن به معدن دیگر را به دست می آوریم، مثلا می بینیم چگونه از آهن به رصاص و یا از رصاص به آهن و به طور کلی از فلزی به فلز دیگر می توان رفت یا دست برد بر طویات و به تحلیل آنها همان طور که خورشید انجام می دهد پرداخت.
آغاز: بسمله. اعلم أن المعدنيات کلها انما یتولد من البخار المعدني من الأرض؛ انجام: فهذا وصف الشيء و تدبیره علی وصف الاجماع
خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج مذهب، 9 گ (53پ- 45ر)، 18 سطر (15×7)، اندازه: 23×14سم [ف: 5 - 47]
آغاز: بسمله، العم ان المعدنيات کلها انما یتولد من البخارين المعدنيتين؛ انجام: في زمان قیصر فهذا وصف الشيء و تدبیره علی طریق الاجمال.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی سواد کوهی رامکوهی، تا: 1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 3ص (36-38، 15 سطر (15×8)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 10 - 491]
فائده عظیم النفع- آموختن حکمت و فوائد آن
فائده عظیم النفع- عرض نامه
fā'dat-un 'an-iš šay× ‘ala bin nāşir-il başrī
بصری، علی بن ناصر
basrī, ‘alī ebn-e nāser
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2420/7- ف
نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع یزد ش 2287 (1972)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 – 681]
fā’dat-un falsafīya = kalām-un lil-fārābī fī š.-il alfāz wa kalām-is suhrawardī wa-l imām-ir rāzī naql min r.-ti Sadr-id-dīn šīrāzī
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
کلامی از فارابی در شرح الفاظ و کلام سهروردی و امام رازی نقل شده از رساله ای از صدرالدین شیرازی.
آغاز: قال الحكيم الفارابي في شرح الألفاظ من قال الانسان مجرد ما عنی به آن الحيوان الناطق المجرد ...
آغاز: برابر
انجام: و لیست صورة اخری ... ظاهرة منها ما ظهر من الصورة الأولى نقل من رسالة السيد النحرير الامير صدرالملة و الدين محمد الشيرازي قدس سره.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج، 2ص (184-185)، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 190]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیست صورة أخرى .. من الصورة الاولى تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج، 2 ص (55-54)، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 1 - 138]
wa radduh wa mā fā’dat-un fi ibtidā’-is salām yataʻallaq-u bi-hādā
ابن متوج، احمد بن عبد الله، - 820 قمری
ebn-e motavvaj, ahmad ebn-e 'abd-ol-lāh (- 1418)
از کتاب الوسيلة در آخر کتاب امر به معروف.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2144/35
بی کا، تا: قرن 10؛ 3ص (541-543) [ف: 9 - 828]
فائدة في أحوال النعماني- ترجمة محمد بن ابراهیم النعماني
fā’dat-un fī i×tilāf-il isti'dādāt = kalām
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( 1632)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10272/9
آغاز: فان او همك موهم ان الاستعداد و الاستحقاق ایضا موجودة و مفيضة هو الله سبحانه اذ ما من شییء الا و هو من صنعه و ابداعه و تکوینه و اختراعه فما السبب؟ انجام: العددية کما ینظه الاتباع و المقلدون م ح ق في الايقاظات تمت في بیان خلق الأعمال.
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشمی، تا: رجب 1300ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 2 گ (144-145)، 18 سطر (15/5×8)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19 - 369]
fāyida-tun fi aqsām-il ḥadīt
وابسته به: معرفة أنواع علم الحديث؛ ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن (577-643ق) گزیده ای از مباحث معرفة أنواع علم الحديث (مقدمه) ابن الصلاح، ابی عمرو عثمان بن عبد الرحمن شهرزروی است. بدون نام گردآورنده.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35840
آغاز: اعلم أن الحديث عند اهله ینقسم الى صحیح و حسن و ضعیف. اما الصحيح فهو الحديث المسند الذي یتصل اسناد بنقل العدل الضابط إلى منتهاه، انجام: روی عن ابوبکر عبد الله بن ابی داود السختياني فقال حدثنا عبد الله بن ابی عبد الله و هذا القسم غیر مذموم جرا علیه المصنفون و تمسحوا به. تمت الفايدة الشريفة و الحمد رب العالمين
خط: نسخ معرب، کا: جبریل بن محمود شافی، تا: 143ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن مذهب، 3گ (265پ - 1267)، 19 سطر، اندازه: 24/3×14 سم [اهدائی رهبر: 8 - 28]
fa'dat-un fi-1 hadit wa-r rijal
رساله ای با عنوان «فایده» در حدیث و رجال که در آن از دراية الحديث شهید ثانی، مشرق الشمسين شیخ بهایی، استبصار و فاضل اردبیلی در شرح ارشاد نام می برد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1027616
آغاز: قال الشيخ البهايي في مشرق الشمسين فان قلت کیف یتم لنا الحكم بصحة الحديث بمجرد توفیق علماء الرجال، رجال بسنده من عریض علی (؟) قلت انهم یریدون لعونهم فلان ثقه انه عدل ضابط لان لفظ الثقة مشتق من الوثوق و لاوثوق بمن؛ انجام:
ینصرف الى المشهور المعروف و هو عبدالله الثقة و مع ذلك قد ینتفی ملاحظة القران في کل خرجة فلا تغفل. انجامه: فرغت من تکتب هذة الاوراق و تضییعها ضاهی یوم الثلث السادس و العشرين و هو شهر جمادی الأول في سنة 1249 و انا العبد الضعيف المتفاق الى عناية و رحمت مولاة الغنى نجفعلی بن تشعیب الأصل في دار السلطنة قزوین ساکن الصمغ آباد من بلوک مشکل دره. اللهم اغفر و لوالدی و لجمیع المؤمنين برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249ق، جا: شهر قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 25گ (1337 - 1361)، 15 سطر (15×9/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 380]
: فائدة في سبب الخوف من الموت / کلام و اعتقادات / عربی
fā'dat-un fī sabab-il ×awf-i min-al mawt
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)
منسوب به بابا افضل است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6421/2
آغاز: لما کان اعظم ما یلحق الانسان من المخاوف هو الخوف من الموت، انجام: الا بمشاکلته لتلك النفس و علی هذا ایضا تم الكلام
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ واقف: محمد مهدی عماد فهرستی، تیر 1310؛ جلد: پارچه ای، 14 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 4 - 101]
fā’dat-un fī sabab-i taʻalluq-in nafs-i bi-l-badan
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)
از عبارت کاتب در صدر نسخه بر می آید که از آثار خامه بابا افضل الدين کاشی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6421/1
آغاز: اتفقوا علی أن سبب تعلق النفس بالبدن هو اعتدال المزاج؛ انجام: لم یکن محل تعلق النفس كالنقطة هذا ما حضرنا في الحال و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب و السلام علی اهل السلام
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ واقف: محمد مهدی عماد فهرستی، تیر 1310؛ جلد: پارچه ای، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 101]
fā’dat-un fi-s sulūk
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6813/10
آغاز: فائدة اعرف بأن السالك في اول سلو که الى الله لابد بان یدخل في حديقة الطلب؛ انجام: و یقطع بین المحب و المحبوب لذا سمی بهذا و انه ما اراد بذلك الا القطع و الفصل.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد بن ابراهیم شریف غروی، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (39پ - 40پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20 - 278]
فائدة في ضرورة الموت - الموت و ضرورته (رسالة في ...)
فائده في عدم انفکاك العلة التامة عن معلولها- تسلسل العلل
فائدة في العلم- الرسالة المرآتية
fa'dat-un fi mu'jizat-in nabi
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/95
آغاز: فائدة أخرى في معجزاته صلی الله علیه و سلم قال بعض العلماء العالمين المحققين رضی ان لنبینا علیه الصلاة و السلام خمسة أشياء لم تکن لسائر الأنبياء و عشرین معجزة منها لنفسه خاصة؛ انجام: قبله. کان مختونا من السقينه. تمت خصوصیاته و الله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 1گ (189ر-189پ)، ابعاد متن: 23×10/5، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1 - 375]
فایده کوتاهی درباره باب افعال صرف / فارسی
fāyede-ye kūtāhī darbāre-ye bāb ef'āl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/79
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، اص (632)، اندازه: 21/8×12/6 سم [ف: 29/1 - 500]
fayida-tun li-bad-is sufiyya
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1120/7
آغاز: دیوان امر لبعض الصوفية ارفق بنا رفقا لنا و اطلع علینا اطلاعا
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3883؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 2ص (244-245)، 19 سطر [عکسی ف: 3 - 251]
fa'dat-un mudaraba
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10684/2
آغاز: فايدة عظيمة من المغاربة للظمیر [کذا] و الحكم و العدد و المدة و الاسم و الدنين و کل حاجة. بدان ای عزیز که حکم مطلق از آتش است و عدد و مدت از نقطه های باد است و استخراج اسم از نقاط آب است و زمین از خاک است؛ انجام: چنان که اشکال رمل از سکن خود تا 4 مشرقی اند و از 5 تا 8 غربی اند و از 9 تا 16 شمالی اند ... د ح ل ع دخغ 1912 باقی8
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص (24ر)، 15-21 سطر (12×15/5)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 20 - 186]
fā'ede men avāyel-et tebyān
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6914/26
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج تریاکی، 17 سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 399]
fā’dat-un min uwḥadu-ddīn-il kirmānī min ba'd-i rasa'ilih
اوحدالدین کرمانی، حامد بن ابی الفخر، 561 - 635 قمری
awhad-od-dīn-e kermānī, hāmed ebn-e abe-1-fa×r (1166 - 1238)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/37 ف
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4گ (182پ-185ر) [فیلم ها ف: 1 - 519]
fā’dat-un min-aš say× hasan fi anna-hu lā najāt-a li mukallaf li-man a×ta-t lltfryt fi janb-il lah
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6914/27
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 17 سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 399]
fā'dat-un manqūl min k.-i lahn-il ‘āmma li-'abī hātam is sajistānī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1555/3 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3999؛ خط: نسخ معرب، کان یاقوت بن عبدالله حموی، بی تا [عکسی ف: 4 - 483]
fā’dat-un min k.-is sayyid husayn-il a×lātī
اخلاطی، حسین بن علی، ق9 قمری
a×lātī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 15c)
فائده ای است در اینکه اسباب علم کیمیا را چگونه می توان به دست آورد با استفاده از آیات فرآنی و در چند فصل مختصر با استفاده از قسم پنجم از کتاب خودش که در این فن نگاشته است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 936/18
آغاز: فرموده قسم پنجم در آنکه اسباب صنعت کیمیا چگونه باید طلبید چون کسی خواهد که نقره را زر کند یا مس را نقره و تا آن رنگ با جوهر مس آمیخته نشود
نسخه اصل: کتابخانه نمازی - خوی 546؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن حاجی رضی خوئی، تا: قرن 13 و 14؛ 12ص (362-351) [عکسی ف: 3 - 152]
fāyida-tun muhimma
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1884/6
کا: سید محمد بن نعمت الله موسوی، تا: قرن 13 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15ص (25-39)، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1084]
fāyida-tun muhimma
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1413/3
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ (21-27)، ابعاد متن: 12×6، اندازه: 10×17 سم [ف: 3 - 953]
fā’dat-un muhimma fīmā yahtāj-u ilayh-il 'abd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5874/3
خط: نسخ، کا: غلام علی کرمانی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4، 14 سطر (15×6)، اندازه: 21×16سم [ف: 16 - 117]
الفايدة و الغاية- الغرض و الغاية و الفائدة
فائق الأنظار في شرح مقدمة الأزهار- الانتصار في شرح مقدمة الأزهار
fa'iq-ul bayan fi ... = ad-da×irat-ul baqiya fi ...
سید عبد الله
seyyed ‘abd-ol-lāh
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18463
کا: محمد رضا بن المرحوم، تا: 1226ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 291گ، اندازه: 21×15سم [رایانه]
al-fā'iq fi-1 ’ahkām-i wa-l watā’iq
بکری، محمد بن عبد الله، ق8 قمری
bakrī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 140)
کتابی است مفصل در فقه مالکی دارای هشت جزء که نسخه حاضر مشتمل بر جزء ششم است و از اوایل کتاب الصدقة شروع و به کتاب الحجة ختم شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1749
خط: مغربی، بی کا، تا: 16 محرم 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح: 442ص [عکسی ف: 5 - 204]
الفائق في غریب الحديث- فائق اللغات في غریب الحديث
al-fā'iq fi-1 lafz-ir rā’iq
تنیسی، عبدالمحسن بن عثمان،
tennīsī, ‘abd-ol-mohsen ebn-e oʻsmān
ده هزار کلمه از کلمات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را در ابواب و فصول متعدد گرد آورده است، و برای سهولت حفظ متعلمان، اسانید روایات را حذف کرده است و احادیث را به ترتیب حروف الفبايي نخستین کلمه هر حدیث آورده و برای هر حرفی بابی قرار داده و هر باب شامل چند فصل است. در این کتاب «لا» یکی از حروف دانسته شده و با مستقلی دارد. مؤلف در مقدمه درباره روش کار خود می نویسد: «جمعت في کتابی هذا من الألفاظ النبوية و الآثار المروية عشرة آلاف كلمة شرعية کل كلمة منهن قائمة البناء وافية المعنى ناطقة باكلمة الحسني کما أمر الله به و نبیه فقال ادع إلى سبیل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة و ذلك مما قد سمعته من الآداب و الحكم و معجز البلاغة في منابع الكلم و الرضايا الحميدة و الأمثال و الأخبار عما کان و یکون و الانذار لذوی العقل ... و حذفت منها الأسانيد اختصارا من التطويل و التقييد و رتبتها ... مجانسة الفنون أبوابة مبوبة و فصولا مرتبة و ألفاظ متقاربة یتعلق کل شیء منها بشکله و یشتبه کل فصل منها بفصله یتنوع الفصول علی ما یوافق اول كلمة منها من حروف المعجم لیتیسر علمها علی العالم و المتعلم و یقرب تناولها علی الآخذ لها و یسهل حفظ أفرادها و حملها و ختمت ما في کل حرف منها علی نسقه بأدعية دعا بها الرسول صل الله علیه و آله و سلم و خص الأمة علها و ندبهم ترغيبة اليها ... و کان الذي دعانی إلى ذکل و جمعه و تضمینه هذا الكتاب و وضعه ما ألفيت علیه أكثر أهل هذا الزمان من الزهد في ذلك ... و سمیت کتابی هذا بکتاب الفايق في اللفظ الرايق اذ کان یفوق ما هو في معناه من الكتب الموضوعة و کلام سیدنا الرسول صلی الله علیه و سلم یروق کل الألفاظ المسموعة و رتبته علی الصفة المذكورة كالفهرسة این التمس فیه الخبر وجده و سهلا في الحفظ علی المتعلم متی اثر حفظه .... چند نسخه از این کتاب شناخته شده است، از جمله: 1. کتابخانه چستربیتی، کتاب در 750ق، نسخه مورد بحث؛ 2. کتابخانه ندوة العلماء لکھنو، کتابت در 747ق، به خط سلیمان بن محمد
حارثی، شماره 158 حدیث؛ 3. کتابخانه اوقاف موصل، به خط ملا محمد حافظ، در 1224ق، شماره 9/8 مجامیع خزانه دکتر داود جلبی؛ 4. کتابخانه دانشگاه لیدن، شماره 308، کتابت در 1029.
[ذیل بروکلمان: 931/2، الفهرس الشامل، حدیث النبوي و علومه: 1141/2؛ فهرست آربری: 106/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1069 عکسی
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و الحمدلله ... ابوالقاسم عبدالمحسن بن عثمان بن غانم التنيسي رحمة الله علیه ... محمد صلی الله علیه و علی آله و سلم مدا الدهر .. ابانة لمنزلته و اشادة لفضیلته و جعله خیر من کان یدعو بالهدی و دین الحق؛ انجام: یا دنیا اخدمی من خدمنی و اتعبی من طلبك، تم کتاب الفايق بعون الله الملك الخالق ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3250؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ربیع الاول 750ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 366 گ، 21 سطر [عکسی ف: 3 - 142]
fa'iq-ul lugat fi garib-il hadit = al-fa'iq fi garib-il hadit
زمخش مع محمود د. عم. 467 - 538 قمری زمخشری، محمود بن عمر، 267 -
zamaךarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 516ق؛ محل تأليف: مکه مکرمه
در این کتاب، الفاظ غریب و لغات مشکل احادیث رسول خدا و آثار روایت شده از صحابه و تابعین به ترتیب حروف تهجی اول و دوم لغات شرح شده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي فتق لسان الذبيح بالعربية البينة.
چاپ: چندین بار از جمله به سال 1364 ق در 3 جلد، در مصر به چاپ رسیده است؛ حیدر آباد دکن، 1324ق؛ بیروت، دار الفكر، 1399ق.
[معجم المطبوعات 974؛ مشار 653؛ کشف الظنون: 1206/2 و 1217؛ الأوقاف العامة بغداد 272/1؛ دنا 830/7 (17 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الرائق في ترصیف لغات الفائق؛ اردکانی، محمد علی بن محمد حسن (13)
آغاز: کتاب الصاد، مع الهزة عبید الله بن جحش هاجر إلى الحبشة ثم تیصر و کان؛ انجام: و أحمد الله تعالی علی ما اولی من منحه و أقاض من معمه ... تم الكتاب و الحمدلله علی إفضاله و الصلوة علی محمد و آله
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 678ق؛ محشی؛ جلد: چرم، 309گ، 17 سطر (14×10)، اندازه: 16×22 سم [ف: 36 - 409]
آغاز: کتاب الضاد مع الهمزه عبید الله بن جحش هاجر إلى الحبشة ثم تنصر فکان یمر بالمسلمین فیقول فقحنا و صأصاتم ای ابصرنا؟ انجام: و قیل اليهم الجنون و منه الا یهم الفحل المغتلم ... و احمد الله عز وجل علی ما اولی من منحه و افاض من نعمه و اصلی علی سید الأولين والآخرین محمد و آله اجمعین. بخش دوم کتاب و از کتاب صاد تا پایان کتاب یاء؛ خط: نسخ، کا: عبد الجليل بن محمد بن عبدالجلیل بن ابی بکر بن علی مرغینانی ملقب به عصام عصمه اله ...، تا: پنج شنبه 13 صفر 687ق؛ مصحح؛ تملک: عبد النبي به سال 1067 ق در اکبر آباد هند؛ تملک: میر حسینا قزوینی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 388 گ، 19 سطر (13×8/5)، اندازه: 20×16 سم [ف: 32 - 247]
آغاز: بسمله، الصاد مع الهمزه، عبدالله بن جحش هاجرا إلى الحبشه؛ انجام: و یشکرو الى ما عانیت في هذا المصنف من الكد و العناء. نیمه دوم است از آغاز حرف صاد تا آخر کتاب؛ خط: نسخ جلی، کا: یحیی بن محمد بن علی معروف به شهاب مغنی، تا: 27 صفر 695ق؛ تاریخ مقابله با اصل 22 جمادی الاول 695؛ تملک: شجاع بن علی حسینی در 995ق؛ واقف: سید جواد پیشنماز، حدود قرن 11؛ جلد: مقوایی، 283گ، 21 سطر (24/9×16)، اندازه: 24×35/5 سم [ف: 13 - 58]
نیمه دوم؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ با اجازه قرائت موید بن یوسف بن محمد صلاحی به خط خود او در 636 به محمد بن احمد بن مودود زرکشی و صلاحی می نویسد که من آن را نزد ناصر بن ابی المكارم مطرزی نگارنده المغرب خوانده ام و او آن را نزد صدر ضیاء الدين اخطب خطباء الدين ابوالموید موفق بن احمد مکی و او آن را نزد زمخشری خوانده است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 117گ، 27 سطر (14×25)، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 322]
خط: نسخ، کا: أبو المجد ابراهیم بن محمد ابی بکر، تا: قرن 7؛ کاغذ: ترمه، 243گ، 15 سطر، اندازه: 16/3 × 19/5 سم [ف: 1-392]
آغاز: برابر؛ انجام: و المعنى ما تشوره ای تعرضه و مصداققه قولهم في الحسن المنطرانه لحسن و للشوار
جلد اول و دوم است، مختوم به عبارت: «تم کتاب الشين و یتلوه في الثالث کتاب الصاد»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ تملک: عبدالله بن احمد در 790، عبدالرحمان بن الشيخ تقی الدين الشهني در 886؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرمی مذهب، 396گ، 17 سطر (20×13)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 13 - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: فتشابره في حو، الحمد لله علی کل حال و صلی الله علی محمد و آله خیر ال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 68 کاغذ: اصفهانی، تیماج مذهب، 258گ، 21 سطر (12×19/5)، اندازه: 17×26/5سم [ف: 10- 428]
نیمه دوم از کتاب الصاد تا پایان؛ خط: نسخ، کا: احمد بن رکن الدين علانی، تا: 12 ربیع الاول 745ق؛ تملک: محمد بن عماد الدين الكرايي السري، محمد بن محمد حسین با مهر 1120، محمد بن حسن حلبی حنفی؛ مهر: محمد شفیع ؛ کاغذ: سمرقندی، 401گ، 20 سطر (19×11)، اندازه: 26×16 سم [ف: 17 - 287]
از حرف ص تا پایان کتاب؛ کا: احمد پسر رکن الدين علانی، تا: 12 ربیع الثاني 745ق [نشریه: 7 - 537]
آغاز: ...... النخة في جب بنخره في کز و النخة في زخ الدال، النبي صلی الله علیه و سلم، هذا الكتاب من محمد رسول الله، لا کیدر
حین اجاب الى الاسلام و خلع؛ انجام: مع الراء النبي صلی الله علیه، مر علی اصحاب الدركلة فقال: خذوا یا بنی ... بالکاف و القاف الحواري و ذکر خالد بن صفوان الدرهم .. . بخش اندکی از جلد نخست؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: حدود قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی به فارسی؛ 73گ، 22 سطر (12×20)، اندازه: 29×19سم [ف: 37 - 367]
آغاز: کتاب الضاد مع الهمزه، النبي -صلی الله علیه و سلم - قال له رجل و هو یقسم الغنائم: انك لم تعدلک في القسم -صلی الله علیه و سلم - و یحك فیمن یعدل علیك بعدی؛ انجام: افاضل المسلمين أن یشیعونی بصالح الدعا و ... احمد الله عز وجل علی ما اولی ..... و اصلی علی سید الأولين و الآخرين محمد و آله اجمعین
جلد دوم از حرف ضاد با همزة تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن اسعد بن ابی عاصم صدیقی سمرقندی، تا: نیمه اول قرن 10؛ مصحح، محشی؛ مهر: «خادم محبت انابل (؟) سومی، 966» (دایره)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 379گ، 15 سطر (14×10/5)، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: 13 - 262]
آغاز: بسمله، و به نستعین، قال سیدنا جارالله الزاهد الاجل العلامة ناصح الاسلام ... ابوالقاسم محمود بن زمخشری ...... الحمدلله الذي فتق لسان الذبيح بالعربية البينة؛ انجام: قال الاستاد ... فخر خوارزم ابوالقاسم محمود بن عمر ... الزمخشري رحمه الله قد انتهی بی ما استوهبت الله فیه فضل المعونة و استمددت منه مزید التوفيق من اتمام کتاب الفايق ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «محمد جعفر»؛ یادداشت: «انا الفقير قنعه الله بالیسر شرف الدين بن عبدالواحد الانصاري مورخ 1120» دارد؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 353گ، 27 سطر (19×9)، اندازه: 16×26/5سم [ف: 1- 337]
آغاز و ضروب المجاز و الإفتنان في الاشباع و الايجاز؛ انجام: المذابيع في نو کذاك في کف تذیل في ظل فان ذاك و لعل ذاك في ان.
خط: نسخ خوش و مشکول، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ محشی؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی، 162گ، 23 سطر (17/5×8/5)، اندازه: 15/7 × 25/7 سم [ف: 13 - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: ویشکر و الى ما عانیت في هذا المصنف من الكد والعناء.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 3 صفر 1088ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: چرمی، 258گ، 25 سطر (10/5 × 17/7)، اندازه: 25×17/5 سم [ف: 13 - 57]
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: لطفعلی صدر الافاضل به سال 1311؛ جلد: تیماج، 363گ، 21 سطر، اندازه: 18×33/5سم [ف: 43 - 202]
بخشی از الفائق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 47گ (2ر - 48پ)، 19سطر (15/5×8)، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [ف: - 351]
آغاز: بسمله، ابوالقاسم محمود بن عمر بن محمد بن عمر الخوارزمي انجام: واصلی علی سید الأولين و الاخرين محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، کا: محمد حسین نیریزی، تا: 1270ق [الفبائي: - 423]
بی کا، بی تا؛ قسمت آغازین نسخه به خط شریف علامه سید نعمة الله حسینی جزایری (1050-1112ق) است [اوراق عتیق: 1 – 247]
fā'iq-ul maqāl fi ‘ilm-il ḥadīt wa-r rijāl
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
تاریخ تأليف: رجب 1085ق؛ محل تأليف: حیدر آباد
کتاب از مهمترین آثار بصری است که در دو بخش درایه و رجال تنظیم شده است. بخش نخست در علم درایه و دربردارنده 26 فصل از مباحث مختلف این علم است، همچون علم الدراية و اصطلاحاته، أقسام الحديث، تقسیم الخبر باعتبار سلسلة السند، حجية الأخبار، الصحيح عند القدماء و المتأخرين، شرائط الراوي، كيفية ثبوت تعدیل الراوي و جرحه، أنحاء تحمل حدیث، آداب كتابة الحديث، طريقة المحدثين في الاسناد، حول الكتب الأربعة، آداب المشايخ في اسانید الروايات، الطبقة و معرفة الموالي، تعریف الصحابي و التابعي، کنی المعصومين و ألقابهم، أصحاب الاجماع، جماعة کثرت الرواية عنهم ولا ذکر لهم في الرجال، ذکر جماعة الذين استثناهم ابن الوليد، معرفة من تشارك في الأخوة من الرواة، كيفية الأخذ بالأحاديث الواردة عن رسول الله (صلی الله علیه و آله)، کلام الشيخ الطوسي في آخر التهذيب و الاستبصار، موالید الرسول و الأئمة (علیهم السلام) و وفیاتهم، فائدة تاریخ وفات بعض المشايخ من المحدثين، أقسام الشيعة، عدد أحاديث الكتب الأربعة. مؤلف مباحث درایه ای مطرح شده در این بخش را، با تحریری دیگر به صورت رساله مستقلی در آورده و آن را «المقنعة الأنيسة و المغنية النفيسة» نامیده است، رساله مذکور تصحیح و تحقیق شده و در جلد دوم مجموعه «رسائل في دراية الحديث» چاپ شده است. بخش دوم فائق المقال در علم رجال بوده و شامل ده «فصل» است و در آن مباحث مهم رجالی و احوال برخی از راویان حدیث و تمییز نام های مشترک روات مطرح شده است. منابع مؤلف در این بخش عبارتند از: رجال
کشی، رجال نجاشی، رجال طوسی، فهرست شیخ طوسی و خلاصة الأقوال علامه حلی. مؤلف بیشتر متأثر از جامع المقال طریحی است و از آن استفاده بسیار برده است. فصول ده گانه بخش رجال: ذکر من اعتمد علی روایتهم من الرجال (فهرست الفبايي اسامی راویانی است که به روایات آنها اعتماد می شود و سپس باب هایی در کنی، القاب، طرق شیخ طوسی و شیخ صدوق است)، فواید العلامة الحلى في خلاصة الأقوال، معرفة الانساب، الأسماء المشتركة، الألقاب المشتركة، استعلام الأسماء المتشابهة فوائد (شامل چهار فایده: 1) کلام بعضی از بزرگان در کیفیت اسناد در کتب قدیمی، 2) مذمومان به روایت شیخ طوسی، 3) توقیعات وارده، 4) طرق (مؤلف). مؤلف، این اثر را به درخواست یکی از اهل فضل و کمال، تأليف کرده است و در آن یاد آور شده که بیش از 12000 روایت از بر دارد: «هذا و المذنب الجاني المقصر الفاني و قد حفظت الى یومی هذا اثنی عشر ألف حدیث بغیر أسانيدها، و ألف و مائتین بأسانيدها». (حافظیان)
آغاز: بسمله، أما بعد الحمد لولیه و اهله و الصلاة علی نبیه و آله فیقول الجاني الراجي عفو ربه ... فصل علم الدراية علم یبحث في عن متن الحديث و كيفية تحمله و آداب نقله و طریقه من صحیحها و علیها (کذا)
چاپ: قم، 1380ش، دار الحديث، تحقیق غلامحسین قیصریها؛ تهران کتابخانه مجلس شورا 1381ش، تحقیق محمود نظری
[اعیان الشيعة 338/8؛ معجم المؤلفين 273/1؛ الذريعة 91/16؛ مصفی المقال 50 و 52؛ دنا 830/7 (12 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو قولك قدم الشيخ علی ید مؤلفه الجاني الراجي عفو ربه العفو والرضا، أفقر خلیفته الى رحمته المشتهر بالمهذب احمد بن عبدالرضا و أقول: أن تجد عیبا فسد الخللا ** جل من لا فیه عیب و علا. و الحمد لله وحده و الصلوة علی محمد و آله بعده.
نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا لندن 8459؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1 رجب 1085ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ، مجدول، دارای سرلوح؛ تملک: عبدالله بن غیاث الدين محمد با مهر «افوض امری الى الله عبده عبدالله» (مربع)، علی بن محمد؛ 317 گ، 15 سطر [عکسی ف: 2 - 192]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1310 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 21]
نسخه اصل: مجلس؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا 140گ [فیلم ها ف: 1- 357]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: جهاندار شاه سید حاذق فدوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 189 گ، 15 سطر، اندازه: 25/1×15/7 سم [ف: 1- 392]
آغاز: برابر
انجام: الانصاري اسمه عبدالغفار بن القاسم اسمه عمر بن خالد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در ابتدا نوشته شده: فایق المقال نصف اول ... بخط تلمیذ میر فضل الله؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: هندی، جلد: مشمع سبز، 136 گ، 13 سطر، اندازه: 25×17سم [اهدائی رهبر: 8 - 100] و [ف: 27-212]
آغاز: برابر؛ انجام: علی بن بابویه القمي اعلی الله درجته و رفع رتبته عن أحمد بن محمد عن أبيه عن علی بن اسماعیل عن عبید الله بن عبدالله عن موسی بن ابراهیم المروزي عن الامام الحجة الهمام الكاظم موسی بن جعفر و التحية و الاكرام.
خط: نسخ، کا: مهدی بن محمد طاهر خوانساری، تا: 1 شعبان 1232ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 96گ (1پ-96 ر) [ف: 25 - 419]
آغاز: برابر
انجام: و اقول ان تجد عیبا فسد الخلا، جل من لا فیه عیب و علا و الحمدلله و الصلوة علی محمد و آله بعده.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ محشی با امضای کاظم که از استادش صاحب مطالع الانوار «ظاهرا سید محمد باقر شفتی» نام می برد؛ مهر: «و افوض امری الى الله علی اصغر»؛ جلد: تیماج، 102گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 24 - 419]
آغاز: فصل استعلام من اشترك في الاسم فقط و هو أمر مهم، آدم المشترك بین جماعة منهم آدم بن اسحاق الثقة؛ انجام: و أقول أن تجد عیب فسد الخللاجل من لا فیه عیب و علا، و الحمد لله وحده و الصلاة علی محمد و آله بعده.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد مهدی طباطبائی اردستانی تا: جمادی الاول 1272ق، به دستور حاجی سید اسدالله (گویا فرزند سید محمد باقر حجة الاسلام شفتی اصفهانی)؛ جلد: تیماج، 53گ (1پ-53پ)، 19 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 15 - 39]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1273ق؛ 80 گ، قطع: خشتی، [ف: - 283]
بی کا، بی تا؛ نسخه ای از آن نزد سید محمدعلی روضاتی است، در خاتمه آن می نویسد: «ان أكثر ما نقلت فیه ... عن ثقة المحدثين ... شیخی و ملاذی و استادی ... الشيخ الحر العالى أعلى الله قدره - عن الشيخ اللوذعي الألمعي، ابی عبدالله بن الحسين بن الحسن بن یونس بن یوسف بن ظهیر الدين العالمي ...» و در پایان می گوید: اتفق مشقة مشقها بداية أول الشهر السابع و نهاية ثانی عشرة، من السنة الخامسة من العشر التاسع من المأه الأولى من الألف الثاني من الهجرة» و غوث العالم في حدوث العالم در ص 72 گذشت [نسخه
پژوهی: 1- 154]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 19 سطر، اندازه: 24/9×16/2 سم [ف: 6 - 495]
fāteh-e fătehe
صافی، محمد بن عبدالجمیل، ق 10 قمری
sālī, mohammad ebn-e ‘abd-oj-jamīl (- 160)
رساله مختصر و موجزی است مبنی بر لزوم احتیاط در مواضع پنجاه و دوگانه سوره فاتحه که مؤلف ضمن بیست و هفت بخش بیان کرده، سپس به توضیح مخارج و صفات حروف پرداخته و در نهایت انواع وقوف را تبیین نموده است. از زمان زندگی مؤلف اطلاعی در دست نیست جز آن که در کتاب از در الفريد محمد طاهر حافظ اصفهانی (نیمه دوم قرن 9) و شیخ الملة و الدين محمد جزری رحمه الله (833ق) و ابو محمد جعفر بن محمد همدانی نقل قول شده است. (حکیم)
آغاز: الحمد لله الذي أنزل علی عبده الكتاب و فتح ابواب معرفته علی المحمود في الشيب و الشاب صلواة الله و سلامه علیه و آله الى یوم الحساب. اما بعد بدان اعزك تعالی و ایانا في الدارين که علما و امناء صناعت قرائت در تجوید حروف کلمات قرانی مبالغه بلیغ دارند خصوصا در سوره کریمه فاتحه فایحه به تخصیص در نماز تا آن که گفته اند در تلاوت این سوره مبارکه در پنجاه و دو موضع احتیاط تمام باید کرد تا قرائتش درست و بی عیب باشد بنا بر این، این فقیر ... جلال الدين محمد بن عبد الجليل بن محمود بن محمد الصافي ... آن موضع را درین رساله که نام گذاشته شد به فاتح فاتحه در بیست و هفت محل ادا می کند بر وجهی که بیان پنجاه [و] دو گونه معهوده به تمام مبین گردد ان شاء الله تعالی. اول آن که ب بسم الله را تنگ گوید یعنی باپ نگوید تا حرفی به حرفی منقلب نشود
انجام: به ائمه قراءة رسیده و از ایشان به سایر امت الى یومنا هذا. اللهم ارزقنا تلاوة کتابك کما تحب و ترضی و بالله الصمد و التوفيق و اليه المرجع بالتحقیق. امید که چون این رساله منظور انظار اولی الابصار گردد ذیل عفو بر اقباحش پوشند و به قلم کرم در اصلاحش کوشند و مؤلف را به دعای خیر یاد فرمایند.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 13ص (236-248)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 - 315]
آغاز: برابر؛ انجام: و اصحابه و ذریاته و اتباعه اجمعین و ما احسنه القائل ختم الله لنا بالحسنی و هو مولانا نعم المولى تمت بالخیر
خط: نستعلیق خوب، کا: معظم، تا: 1102ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: تیماج، 12گ، 14 سطر، اندازه: 21/4×11/4 سم [اهدائی رهبر: (علوم قرآن) - 344] و [ف: 23- 122]
آغاز: برابر؛ انجام: فایده از زمان حضرت آدم صفی صلوات اله علیه تا زمان نوح دو هزار و دویست سال بود ... و از زمان عیسی (علیه السلام) تا زمان محمد (صلی الله علیه و آله) ششصد سال بود. بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 4ص (264-267) [سنا: ف: 2 - 182]
فاتح القدوري- شرح مختصر القدوري
fātiħat-ul i×lās
عماد فقیه، علی بن محمود، 690؟ - 773 قمری
emād-e faqīh, ‘alī ebn-e mahmūd (1292 - 1372)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4/5-1751-ع
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی CDVI؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21 سطر [فیلم ها ف: 1 - 168]
fātehe-ye aʻrās
ناگوری قادری، محمد نجیب، ق 12 قمری
nagūrī qāderī, mohammad najīb (- 180)
مؤلف به ترتیب روزهای ماه - از اول تا سی ام - به حساب سال های قمری را تنظیم کرده و در هر روز نام برخی از انبیاء و اولیاء و ائمه و صحابه و بزرگان صوفیه را آورده است تا به نام آنان فاتحه ای خوانده شود و بر این فاتحه ها اثراتی را مترتب دانسته است. این کتاب از ماه ربیع الاول شروع شده و تا 16 شعبان توسط مؤلف نگاشته شده است که در این روز به همراهی محمد انورالدین خان بهادر جنگ با نصاری و اهل بغی کشته شده است و دنباله آن را تا پایان ماه صفر فرزندش محمد سعید به اتمام رسانده چنان که در پایان نسخه حاضر آمده است.
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:749
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد این نسخه ای است مشتمل بر فاتحه اعراس جمیع انبیاء کرام و اولیاء عظام
خط: نستعلیق هندی، کا: فرزند مؤلف محمد سعید، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 144گ، 11 سطر، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 2 - 570]
fātehe dar favā’ed-e fā’eha
مؤلف در مقدمه رساله می گوید که یکی از معاصرینش حکم
کرده که وصل بسمله به الحمد و نستعین به اهدنا در نماز موجب بطلان نماز است. لذا او در رد وی رساله حاضر را در یک مقدمه» و «فاتحه» و «خاتمه»ای تدوین نمود: فاتحه شامل هفت فایده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه:2287/6 - 12/177
آغاز: فاتحه مشک فام می وزد از هر کلام ** فاتحه اش گر بود مختتم از نام او به اسمك اللهم نبدء و نستعین سرا و جهرا و نشکر حمد و شکر؛ انجام: الحمدلله علی هذه النعمة اصلح الله لنا الخاتمه الفاتحه کما اصلح و اعاننا علی الاخلاص و الأعمال الصالحة به حرمت الاخلاص و سورة الفاتحة
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 41گ، 17 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 6 -2990]
و فاتحه طریقت / عرفان و تصوف / عربی، فارسی
fātehe-ye tarīqat
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:343/3- ف
نسخه اصل: عزت بک قویون ش 2-9. بندی است به نثر عربی سپس به فارسی با شعر ابن یمین و نزاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 863ق؛ 3گ (30-32)، 13 سطر [فیلم ها ف: 1- 456]
fātehat-ul ‘ulūm
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
شرائط و آداب تعلم و آنچه باید عالم بدان متصف باشد و چگونگی فراگرفتن و تحصیل را در هفت «باب» نگاشته است: 1. فضیلت علم؛ 2. تصحیح نیت طالب علم؛ 3. نشانی های علمای آخرت؛ 4. علوم و أقسام آن؛ 5. شرایط مناظره و آفات آن؛ 6. آدابی که استاد و شاگرد باید مراعات نمایند؛ 7. اموالی که عالم می تواند آنها را بگیرد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي بذکره یفتتح کل کتاب و الصلاة و السلام علی رسوله الذي بالصلاة علة یختصم کل خطاب
انجام: و توجت بتاج النور و هذا خبر طویل اقتصرنا علی هذا چاپ: مصر، 72ص، 1322ق.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: حاجی بن محمد بن حاجی ماتریابادی، تا: با تاریخ 699ق؛ مصحح، در ماه صفر 699 مقابله و تصحیح کتاب اول به پایان رسیده؛ مهر: «عبده محمد حسن حسینی» (بیضی)؛ 75گ (115-189پ)، اندازه: 14×9 سم [ف: 3 - 293]
خط: نستعلیق، کا: اشرف بن محمد بن جمال الاسلام طبیب کرمانی، تا: اوایل جمادی الثاني 905ق؛ 23 سطر، اندازه: 13/1 ×19 سم [ف: 7 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم عصی ربه ما احبه فلبی لان الذي ... بیدی هو الذي ابغضه (؟) شکرا لهت علی تسخیره ایاه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق؛ جلد: تیماج، 69ص (129 -197)، اندازه: 24×16سم [ف: 33/1 - 192]
fātehat-ul fuqarā'
دعایی است به عربی با نام هایی عبرانی با چند سوره و آیه قرآن.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:4626
خط: نسخ، کا: عبدی میر علی پاشازاده، تا: قرن 11 و 12 با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: استنبولی، جلد: روغنی، 19گ، 9 سطر (13×8)، اندازه: 19×13 سم [ف: 14 - 3561]
al-fatiha fi-n nahw
رساله کوتاهی است در نحو بدون فصول و ابوابی. نام کتاب در عنوان رساله «رساله فاتحه نحو» ذکر شده است. مقدمه ای است در نحو که در اقسام اسم و فعل و حرف گفتگو می کند و ترتیب آن مانند انموذج النحو زمخشری است و به گواهی برخی از قرائن نویسنده آن شیعی مذهب بوده است.
آغاز: الكلمة لفظ موضوع مفرد و هی اسم او فعل او حرف. فالاسم ما یصلح معناه لکونه مخبرا عنه و به و الفعل ما یصلح معناه لکونه مخبر به فقط ...
انجام: و عطف البيان و هو ما یوضح متبوعه و لا یکون نعتا نحو رأيت بالحسن علية تمت.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی والی، تا: قرن 10؛ 8گ (213-220)، اندازه: 15×10 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 -104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 15گ، 6 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 6 - 2991]
آغاز و انجام: برابر؛ سپس کاتب افزوده. تمت ... في تاریخ هفتم
شهر محرم الحرام موافق با پنجم خرداد ماه جلالی في سنة 1115 کتبه العبد ابن محمد نبی محمد صالح اردکانی.
خط: نسخ، کا: محمد صالح پسر محمد نبی، تا: 1115ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 127ص (220-346)، 7 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 10 - 281]
فاتحه گنج گهر شاهی- گهر گنج شاهی را عرفان و تصوف / فارسی
fātehe va takbīr
نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 21160 - 1212 قمری
nūr=“alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-e “abd-ol-hoseyn (1747 - 1798)
در آغاز این رساله مناجات و نیایش هایی است با عناوین «الهي» پس از آن سوگند به انبیا و اولیا و پیران و تکبیر بر آنان. این نیایش ها به خواهش خاکساران جلالی انشا شده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1493/7
آغاز: الهي تو بزرگی و دانا و ما خردیم و نادان بزرگان بر خردان نگیرند؛ انجام: و در هندوستان فرید شکر گنج و شاه سید جلال الدين حیدر را تکبیر خط: نسخ و نستعلیق، کا: عباس بن محمد شیرازی، تا: 1256ق؛ 3 (91پ -93ر)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 4 - 346]
al-fa×ir fi-t tibb
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
گفته های فلاسفه در آنچه نفع یا ضرر دارد، به اضافه آراء پزشکان قدیم و متأخر که در کتاب های خود آورده اند و بیماری های گوناگون بدن از سر تا پا به ترتیب اعضا را، در بیست و شش باب ضمن دو «مقاله» گزارش کرده است. در این کتاب انواع بیماری ها و علائم و نشانی هر یک از آنها بیان شده و درمان آنها را با ذکر فواید بسیاری که از گیاه ها و خوراکی ها به دست می آید، آمده و در اکثر مطالب به نام پزشکانی که از آنها بهره برده تصریح می کند. (سید احمد اشکوری)
چاپ: لیدن، مطبعة بریل، 68ص 1890؛ فرنکفورت، مطبعة شتوتغارت، 120ص، 1406ق.
آغاز: المقالة الثانية في أوجاع الكبد ... اوجاع الكبد من اورام حارة و علامته الحمى اللازمة و شدة العطش؛ انجام: فیجب أن یقطع ذلك بما هو موصوف في باب ادرار العرق و قطعه، فهذا آخر الكلام فیها نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ میرزا موسی بن محمد بن سلیمان شریف تنکابنی افتادگی های کتاب را تکمیل نموده و حواشی چندی بر آن نگاشته و این کار را به تاریخ 1296 در مدرسه شیخ عبدالحسین در طهران به پایان برده؛ جلد: تیماج، 230 گ، 21 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 21 - 145]
آغاز: اللهم اعتصمنا من الزلل ... ان من اعظم نعم الله؛ انجام: یدق الجميع و یشرب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 502ص، 17 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 2 - 153]
فادزهر- فادزهر
fādzahr
طباطبائی طبیب، محمد افضل
tabātabā'ī tabīb, mohammad afzal
رساله ای در بیان کیفیت فادزهر که حجر التيس گویند و آداب خوردن و نفع و ضرر و قدر آن و این که در چه فصل و چه سن می توان خوردن مشتمل بر «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه»: فصل .. شناختن فادزهر و انواع آن؛ فصل 2. بیان فواید و خاصیت فادزهر؛ فصل 3. بیان آداب خوردن و فصول مناسبه آن؛ خاتمه: در ضررهای خوردن آن ....
آغاز: بسمله و به نستعین بعد الحمد و الصلاة چون اقل ... محمد افضل الطباطبائي الخادم الطبيب مأمور شد که رساله ای تأليف نماید در بیان کیفیت فادزهر که حجر التيس گویند ...
انجام: و قدر خوردن را مرعی دارند و السلام علی اتبع الهدي.
[فهرستواره منزوی 3598/5؛ دنا 872/8 با عنوان «کیفیت فادزهر» (1 نسخه)]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:6397/4
آغاز: بسمله و به نستعین بعد الحمد و الصلاة چون اقل؛ انجام: و قدر خوردن را مرعی دارند و السلام علی اتبع الهدي.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 7گ (84-90پ)، 13 سطر (14×9)، اندازه: 22×17سم [ف: 16 - 258]
fādzahr
منوفی، فخر الدين بن سیف الدين
manūfī, fa×r-od-dīn ebn-e sayf-od-dīn
مشهد، ادبیات، شماره نسخه:29/9 فیاض
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 50 سطر (20×9/5)، قطع: رحلی [ف: - 200]
fādzahr
از جد اعلای مؤلف به نقل از معالجات بقراطی.
مشهد؛ دانشکده الهيات؛ شماره نسخه:20399/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 25×14سم [ف: 2 - 471]
فارس- احوال فارس و فارسیان نام فارس نامه و آثار جعفری
fāres nāme
ابن بلخی، ق6 قمری
ebn-e bal×ī (- 12c)
اهدا به: ابوشجاع محمد بن ملک شاہ سلجوقی (498-511)
تاریخ تأليف: 502- 510 ق
کتابی است مشهور در جغرافیای تاریخی فارس، مشتمل بر مقدمه ای در تاریخ پیشدادیان و کیانیان و اشکانیان و ساسانیان و فتوحات اسلام و چند «فصل» در جغرافیای بلاد فارسی و انهار و مرغزارها و قلاع و منازل و اکراد پارس.
آغاز: بسمله سپاس و آفرین مر خدایرا که بدایع صنع او را غایت نیست و هستی او را بدایت و نهایت نیست ... (برابر با چاپ سید جلال تهرانی)
انجام: پس فضلویه خروج کرد و ابو منصور او و مادرش را بگرفت و هلاک کرد چنانکه شرح داده آمده است
چاپ: به هزینه اوقاف کمبریج، در 1339ق؛ تهران، به کوشش سید جلال تهرانی، 1353ش؛ شیراز، به کوشش علی نقی بهروزی، 1343ش
[دنا 832/7 (8 نسخه)؛ الذريعة 93/16]
آغاز: برابر؛ انجام: و ملک قاورد بیامد و میان او و فضلویه جنگ قائم گشت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با یک سرلوح؛ تملک: علی قلی در 1270 ق واقف: سپهسالار، 1298ق؛ 91گ، 15 سطر (19×10)، اندازه: 28×17سم [ف: 5 - 355]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 80گ، 18 سطر (16×9/5)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 1 - 203]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1274ق؛ مجدول؛ تملک: بهمن میرزا پسر فتح علی شاه؛ جلد: میشن [ف: 3 - 566]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1282ق؛ مجدول؛ جلد: میشن سرخ، 61گ، 14 سطر، اندازه: 24/6×16 سم [ف: 3 - 567]
آغاز: ذکر ستایش سلطان المعظم غیاث الدنيا و الدين ... ابو شجاع محمد بن ملکشاه؛ انجام: عضدالدوله ایشان را از حدود اصفهان آورده بود و نسل ایشان نمانده این است احوال ماجرای فارس و فارسیان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1286ق؛ با نسخه ای که به اهتمام آقای سید جلال الدين تهرانی چاپ شد از لحاظ بعضی عبارات اختلاف دارد و در آغاز، نسخه مزبور چند سطر و در آخر آن سه صفحه و نیم بر نسخه چاپی زیادت دارد و نیز در برخی موارد دیگر زیاداتی مشاهده می شود؛ جلد: تیماج عنابی، 242ص، 12 سطر (16×9)، اندازه: 14×22 سم [ف: - 91]
آغاز: ذکر ستایش سلطان المعظم غیاث الدنيا و الدين؛ انجام: این است احوال ماجراء فارس و فارسیان. فاقد خطبه ایست که در حمد و ستایش باری تعالی در نسخ دیگر آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق؛ دارای سرلوح، کتیبه دار، مجدول؛ جلد: تیماج، 62گ، 14 سطر، اندازه: 15/5 × 24/5سم [ف: 9 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: و و ملک قاوورد بیامد و میان او و فضلویه جنگ قایم گشت.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ محشی؛ معرفی کتاب از رضاقلی هدایت به تاریخ 1286 با مهر «رضا قلی» (بیضی) و «لا اله الا الله المك الحق المبين عبده رضا قلی»؛ جلد: تیماج سبز، 107گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12 - 110]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 558]
و فارس نامه ناصری / تاریخ ایران / فارسی
fāres-nāme nāserī
فسائی، حسن بن حسن، 1237 - 1316 قمری
fasā'ī, hasan ebn-e hasan (1822 - 1899)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313ق)
تاریخ تأليف: 1296ق
تاریخ و جغرافیای فارس است. در سال 1289ق، مؤلف به
تشویق ظل السلطان نقشه فارس را آماده کرد و در سال 1293 فرهاد میرزا فرمانفرمای فارس، فسایی را ترغیب کرد که ذکر دیه ها و جزایر و چشمه سارها و رودخانه ها و کوه های فارس را ضمیمه آن نقشه کند. اما در سال 1296 به دستور ناصر الدين شاه کتاب مذکور به هيأتي در آمد که اینک در دسترس ماست. از این رو کتاب فارس نامه به نام ناصر الدين شاه مصدر شد. کتاب مزبور شامل دو گفتار است در دو مجلد: گفتار 1. شامل تاریخ فارس است از صدر اسلام تا زمان مؤلف؛ گفتار 2. مشتمل است بر جغرافیای فارس و ذکر احوال علما و شعرا و تجار و اعیان و خوانین فارس. دومین گفتار این کتاب در شناخت تاریخ اجتماعی فارس در دوران قاجار حائز اهمیت فراوان است.
آغاز: ستایش پیغمبران و نیایش رهبران که درود کردگارشان باد سزاوار. چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص 3638، ج 1-2): دارالخلافه طهران، سنگی، 1313ق، رحلی، 3303390-26347 صص
[الذريعة 16: 94؛ لغت نامه دهخدا 23/3؛ دنا 832/7؛ فهرستواره منزوی 1034/2]
شرح و حواشی:
1- فارس نامه ناصری (منتخب)؛ شیرازی، محمد حسین بن فخرالدین (14)
آغاز: برابر؛ انجام: بتاریخ پنج شنبه ماه شعبان المعظم سال هزار و سیصد و چهار مطابق با سنه تنگوزئیل خیریت دلیل الله الحمد تأليف و نگاشتن گفتار دویم از فارسنامه ناصری صانها الله تعالی بدست این بنده ذلیل مستحق رحمت رب جلیل حسن حسینی طبیب شیرازی مشهور بفسائی مؤلف این فارسنامه در قریه قصر کرم فسا ختم گشته انجام رسید سنه 1304.
قطعه در تاریخ اتمام کتاب گفته میرزا محمد ابراهیم ساکت. حبذا این نامه نامی که دل ** می رباید از فنون ساحری / در سلاست رشک نهر سلسبیل ** در فصاحت طعنه زن بر ناردی / کلک ساکت بهر تاریخش نگاشت ** نقد بینش فارسنامه ناصری.
خط: نسخ، کا: مؤلف، بی تا، مجدول؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ 672ص، 36 سطر، اندازه: 36/2×23سم [ف: 5 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: پس همی گویم بآواز بلند ** صدر اعظم مستمندم مستمند نسخه ما فهرست بلوکات فارس را در پایان ضمیمه دارد؛ خط: نستعلیق و تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: علی اصغر حکمت؛ جلد: تیماج، 543گ، اندازه: 22×35سم [ف: 9 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: و محمد بن زید بسوگند او را آرام نمود. گفت محمد بن هشام بن جلد اول و قدری از جلد دوم؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ واقف: علی اصغر حکمت؛ جلد: مقوایی، 143گ، اندازه: 33×21سم [ف: 9- 52]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ [نشریه: 11 - 908]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم، تا: رجب 1306ق؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 3 - 23]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد رضای اصفهانی، تا: شعبان 1306ق؛ جلد: میشن، 263 گ، 27 سطر، اندازه: 34/8×22سم [ف: 3 - 568]
fāres-nāme nāserī (mn.)
شیرازی، محمد حسین بن فخرالدین، ق 14 قمری
šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e fa×r-od-dīn (- 20c)
وابسته به: فارس نامه ناصری؛ نسائی، حسن بن حسن (1237 -1316)
منتخبی از کتاب «فارس نامه ناصری» میرزا حسن حسینی فسائی را گرد آورده و در پایان منتخبی از ذکر مزارات شیراز را بدان افزوده است.
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:58
آغاز: عبدالحمید پسر یحیی فارسی وزیر عبدالملک بن مروان اموی بود وی افضل فضلای عصر خود و مخترع علم سیاق دفتری دیوانی است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، تملک: عبدالحسین سپنتا؛ جلد: پارچه ای، 135گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 1 - 54]
al-fārsīy
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: رمضان 1210ق
شیخ علی بن عبدالله بن فارس جوابی بر سؤال شخصی نگاشته بود درباره شرح «الم» و معنی توحید و وحدت، چون جواب وی دارای غموض بود و با ایماء و اشاره نوشته شده، احسائی با عناوین «قال سلمه الله» گفته های او را شرح کرده و توضیح داده است. در ضمن شرح، شرح حروف بیست و هشت گانه را نیز نموده، به گونه ای که با مراتب تکوین مطابقت نماید. خود شیخ محمد مذکور هم اشعاری در جواب آن سائل داشته که آن
اشعار را هم در آخر رساله شرح کرده است.
آغاز: الحمدلله منیر عقول الكاملين باشراق نور اليقين و شارح صدور ... فیقول العبد المسكين احمد بن زین اليدن احسایی آن فرید دهره الشيخ العلي ابا عبدالله الشيخ علی بن عبدالله بن فارس احسن الله بنظر عنایته ... قد عرض علی کلمات ... قال سلمه الله: اللهم یا من هو هو، اصلح جوهر روحانية عبد المضطر.
انجام: بما لیس علیه غبار. و الحمدلله رب العالمين. وقع الفراغ من تسویدها ليلة التاسعة و العشرين من جمادی الأولى من السنة العاشرة بعد المائتين و الالف. بقلم مؤلفها حامد مستغفرة.
چاپ: دارالسلطنه تبریز، دارالطباعه مشهدی حاجی آقا، 1273ق، رحلی (جوامع الكلم: ج 1، قسم 2، صص 210-217)؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1276، رحلی (جوامع الكلم: ج 2، صص 255-263)
آغاز: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «جوامع الكلم» آمده که با توجه به عکس آن در مرکز احیاء (عکسی 4: 236) تصحیح شد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 34ص (1-34)، 17سطر (14-9)، اندازه: 22×17سم [سنا: ف: 1 - 56]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1387/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 236]
آغاز: برابر
خط: نسخ عربی، کاتب = مؤلف، تا: 29 جمادی الاول 1210ق؛ نسخه مرعشی در سلخ ماه رمضان 1201 پایان یافته اما در نسخه ما 29 جمادی الاول 1210 ثبت شده و در پایان آن عبارت «بقلم مؤلفها» به چشم می خورد، مصحح، محشی به امضای «علی نقی» یا منه»، با خط خوردگی و تعلیقات یا اصلاحات؛ جلد: چرم، 18گ، 18 سطر، اندازه: 21/6×15/8 سم [ف: 43 - 132]
کا: سید محمد بن نعمت الله موسوی، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 14ص (7-20)، اندازه: 14×20سم [ف: 3 - 1084]
بی کا، تا: قرن 13، 14گ (270پ -283پ)، 21سطر (14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 345]
خط: نستعلیق، کا: آخوندی حسین بن محمد بن علی بن ابراهیم بن عثیان احسائی، تا: ذیقعده 129 (گویا 1209ق)، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 7گ (135 - 141پ)، 18 سطر (14-9)، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 17 - 329]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1224ق؛ جلد: چرم زرد، 16گ (137پ- 152ر)، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ مؤيد: 1- 154]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (14×6)، اندازه: 21×14سم [ف: 16 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1237ق؛ 28ص (323-350) [عکسی ف: 1- 233]
آغاز و انجام: برابر؛ وقع الفراغ من تسویدها ليلة التاسعة و العشرين من جمادی الأولى من السنة العاشرة بعد المائتين و الالف. بقلم مؤلفها حامد مستغفرة.
خط: نستعلیق شکسته، کا: زین العابدين بن محمد رضوی، تا: 1255ق؛ 36ص (143-178) [عکسی ف: 1- 233]
همانند نسخه ش 163/8 این مجموعه؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم محمد رحیم بن ابوالحسن حسینی علوی همدانی، تا: 1256-1253 ق؛ جلد: چرم، وگ (161-169پ)، اندازه: 21×15سم (مؤيد: 1- 161]
توضیح و بیان لرسالة في الصناعة و البيان؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم محمد رحیم بن ابوالحسن حسینی علوی همدانی، تا: 1256-1253 ق؛ جلد: چرم، 4گ (174ر -177پ)، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 1- 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غلام علی بروجردی، تا: 1256ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج، 14گ (172ر-185ر)، 20 سطر، اندازه: 22/5×15سم [ف: 44 - 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رحیم خوئی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 9گ (1 پ - 9 پ)، اندازه: 26×13سم [ف: 23 - 54]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1280ق، ص (215-209)، 25 سطر (15×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 39]
نسخه کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: تیماج، 20گ (132-151)، 19 سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 4 - 1375]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 21×13سم [رشت و همدان: ف: 1593]
خط نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 21×13سم [رشت و همدان: ف: - 1593]
بی کا، بی تا، 4 گ، اندازه: 20×15سم [ف: 3 - 33]
آغاز: برابر، انجام: و لجمیع شيعة محمد و علی و فاطمة و الحسن و الحسين و تسعة من ذرية الحسين علیهم السلام رسالة کتبها في جواب الشيخ علی بن عبدالله بن فارس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: چرم، 15گ (109پ -123پ)، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 2 – 287]
al-fārsīye (2)
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: ربیع الأول 1207ق
گزارش سروده هایی است که شیخ علی بن عبدالله بن فارس فرستاده بود، که در ظاهر رو به صنعت داشت و در باطن معنی عرفانی و دانش حروفی داشته است: «ما احرف غريبة قد کعبت ** في احرف من طبع جنس المشرق ... اوضح لنا یا هرمس المغرب یا ** من فهمه یحل شکل المنطق». (احمد منزوی)
آغاز: حمدله. صلاة. أما بعد، فقد ورد من الجناب الاكبر و الحبرين الأوحد عاد العدد بمنتهی الامه ... الشيخ علی بن عبدالله بن فارس ...... ابیات یشیر في ظاهرها الى ظاهر الصناعة و في باطنها الى باطن الصنع و الاشاعة و ...
انجام: و الحمدلله رب العالمين. و کتبت هذه الكلمات محبرها و مظهرها و مجریها في هذا الميدان بلسان اهل البيان و مدد اهل المعاني في البيان، العبد المسكين احمد بن زین الدين. و الحمدلله رب العالمين في شهر ربیع المولود سنة 127 (1207)
چاپ: دار السلطنه تبریز، دار الطباعه مشهدی حاجی آقا، 1273ق، رحلی (جوامع الكلم: ج 1، قسم 2، صص 210-217)؛ 1276ق، جوامع الكلم: ج 2، صص 263255)
[فهرست کتب مشایخ 252]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 12844؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، 15ص (38-52) [عکسی ف: 4 - 236]
در پاسخ پرسش شیخ علی بن عبدالله بن فارس؛ بی کا، تا: با تاریخ 1233ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج تریاکی، 32 گ (335-366)، 18 سطر (15×9) [ف: 12 - 2626]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239ق؛ جلد: میشن، 4 گ (167-164)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: غره ربیع الاول 1242ق؛ 8ص (12-5) [عکسی ف: 1- 218]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ 1ص (99)، اندازه: 15× 20/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1208]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب هذه الكلمات ... احمد بن زین الدين ... في ربیع المولود 1207.
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 محرم 1251ق؛ جلد: تیماج، 5گ (1ر - 5پ)، 20 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 28]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم محمد رحیم بن ابوالحسن حسینی علوی همدانی، تا: 1253-1256ق؛ جلد: چرم، 5گ (169پ-173پ)، اندازه: 21×15سم [مؤيد: 1 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1280ق؛ جلد: تیماج، 25 سطر (10×15)، اندازه: 22×16سم [ف: 1 - 39]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15ص (35-49)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 17×22 سم [سنا: ف: 1- 56]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (283-288پ)، 21 سطر ( 14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: - 346]
al-fārsīye (3)
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تأليف: 13 شوال 1208ق
بعضی از اشارات حروفی را که در گفته های شیخ علی بن عبدالله بن فارس آمده با عناوین «قال، قال» شرح نموده و پس از مقدمه ای به تفسیر و تأويل حروف «الم» می پردازد و این جز شرح ابیات «علی بن فارس» اوست.
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فیقول العبد المسكين الشيخ احمد بن زین الدين، هذه کلمات ذات تبیین تبین عن الحق المبين في هذه المضمار بایماء لاسرار یتسرق في الاسطار یکاد ... قال لما جال بنام فلم المعاني في میدان البيان القلم.
انجام: و اقول سلامی علی جیران لیلی فانها ** عز علی العشاق من أن یسلما / فان ضیاء الشمس نور جینها ** نعم وجهها الوضاع بشرق حیثما. و الحمدلله رب العالمين. وصلت و اتصلت و انفصلت في الثالث عشر من شوال سنه 128 (1208) ثمان و مأتين و الف.
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورا، 12844؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 19ص (107-125) [عکسی ف: 4 - 238]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 17ص (106- 122)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 22×17سم [سنا: ف: 1- 57]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (160پ -167ر)، 21 سطر (14/5×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: - 344]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه نویسنده: وقع الفراغ من کتابتها بالیوم الثامن و العشرين من شهر رمضان سنة 1210 العاشرة و المأتين و الألف. علی بن الشيخ احمد بن زین الدين.
خط نسخ تحریری، بی کا، تا: حدود 1238ق؛ از روی دست نوشته علی بن الشيخ احمد بن زین الدين (که بایستی فرزند نگارنده باشد) نوشته 1210ق؛ 13ص (350-362) [عکسی ف: 1- 282]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239ق؛ جلد: میشن، 5گ (164-160)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: حدود غره ربیع الاول 1242ق؛ 10ص (12-21) [عکسی ف: 1- 282]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن ملا فتاح، تا: 27 محرم 1251ق؛ 1گ (5پ -11پ) [ف: 5 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رحیم خوئی، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 5گ (26ر-30ر)، اندازه: 26×13سم [ف: 23 - 56]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1280ق، ص (229-235)، 25 سطر (15×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 1 - 39]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، اهدایی: وزیری؛ 10گ (155 -164)، 19 سطر (15×9)، اندازه: 16×22 سم [ف: 4 - 1376]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 7گ، اندازه: 21×15سم [ف: - 256]
فارسیچه- جامع الفارسي
fārsī-ye sare
از موبد در آن جاودان خرد و نامه خسروانی یاد می کند. در مقدمه گفتار تعریف و ستایش از شاه اسماعیل صفوی شده سپس در توحید و ستایش از خدای بخشایشگر سخن گفته است پس از مقدمه سه بند با عنوان «بنام ایزد بخشاینده بخشایش گر» نگاشته و 120 بیت شعر شاهنامه را در آخر آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/150
آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخایش گر. نوش داروی در تکاپوی روشن روانان خرد نوشه که از پیش بینی و پیش دانی از آغاز کار به انجام پی برند دریافت دریافت آفرینی است؛ انجام: فرستاده خدا بدست موبد روز چهارشنبه دوازدهم پرغندان ماه یعنی شعبان بسال هزار و پنجاه و هفت بتازی شمار انجام پذیرفت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 12 شعبان 1057ق؛ 1گ (642) ف: 15 - 208]
fārsī-ye šešom ebtedāi
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:4264
بی کا، تا: 1337ش [نشریه: 13 - 381]
fārsī hey’at
آموزش منظوم ریاضی و نجوم اقلیدسی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/14
آغاز: نقطه هندسی که منعدم است ** شیء ذو وضع غیر منقسم است / نه به طول و به عمق و عرض است این ** نه به فعل و به وهم و فرض است این / خط درین عرف هست طول فقط ** منتهی چون شود رسد به نقط؛ انجام: حساب غالب و مغلوب: با حریف جنس کم بودن خوشست ** وز مخالف محتشم بودن خوشست / ور عدد این هر دو را یکسان بود ** هر که سالش
خرد غالب آن بود
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 25ص (96- 120)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 - 312]
و فارسی هیئت = هیئت قوشچی = فتحیه / هیئت / فارسی
fārsī hey’at = hey'at-e qūščī= fathīye
قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمری
qūščī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1475)
در یک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان آن که پیش از شروع در این علم دانستنی است. در دو قسم؛ مقاله 1. بیان احکام و احوال اجرام عالم علوی، در شش باب؛ مقاله 2. بیان هیئات زمین و تقسیم آن به اقالیم، در یازده باب؛ خاتمه در معرفت ابعاد اجرام کواکب به رصد. نام این کتاب در بیشترین نسخه ها و منابع موجود، فارسی هیئت نامیده شده و به نظر می رسید این نام که صفت و موصوف بر اساس دستور زبان ترکی است، به علت کثرت تدریس و استفاده در کشور عثمانی که زبان فارسی، زبان علمی آن سامان بوده است، رایج گردیده و به اصطلاح «علم به غلبه» شده است. تذکر این نکته نیز، ضروری می نماید که رساله فتحیه به زبان عربی می باشد و غیر از این رساله است؛ چنان که در مواردی در فهارس مشتبه گردیده است. این کتاب شبیه به کتاب هیئت است که در فهرست نسخه های خطی فارسی (369/1) از محمد باقر نجم ثانی دانسته است، ولی در آغاز نسخه و مقدمه اختلاف دارند.
آغاز: الحمدلله رب العالمين حمد الشاكرين الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این کتاب مشتمل است بر مقدمه و دو مقاله مقدمه در بیان آنچه پیش از شروع در این علم دانستنی است ...
انجام: و اعظم ثوابت مرصوده دویست و دو برابر زمین است و احقر ثوابست مرصوده بیست و سه برابر زمین است. والله اعلم بالصواب.
چاپ: تهران، 1280ق؛ ایران، تبریز، 1301ق، سنگی، خشتی، 105ص؛ ایران، 1267ق، سنگی، رقعی؛ ایران، تهران، 1282ق، سنگی، خشتی، 50ص؛ 1301 ق، خشتی، 63ص؛ ایران، تهران، کارخانه حاجی احمد آقا «مؤيد العلماء» و حاجی علی آقا فرزندان حاجی ابراهیم کتابفروش، 1316ق، سنگی، خشتی، 42ص، دارای اشکال هندسی و داوایر نجومی، به سعی و اهتمام میرزا محمد علی بن معصومعلی مشهور به ادیب العلماء (صص 44-105)؛ 1311ق؛ 1279ق؛ ایران، تهران، 1316ق، سنگی، خشتی، 62ص (صص 44-105)
[فهرستواره منزوی 3112/4 و 202/1؛ مشترک پاکستان 31371 (23 نسخه)؛ کشف الظنون 1236/2؛ ريحانة الادب 496/4؛ فهرستواره منزوی 2755/4 2893 و 3112/4 -3114؛ دنا 833/7 -840 (260 نسخه)؛ سه نسخه از این رساله در فهرست مجلس 113/6 -114 به اشتباه به خواجه نصیرالدین طوسی منسوب شده]
شرح و حواشی:
1- تنقیح مقاله در توضیح رساله = شرح هيأت قوشچی؛ شاه میری شیرازی، هبة الله بن عطاء الله (-898)
2- شرح فارسی هيأت = شرح هیئت قوشچی = مائده، لاری انصاری، محمد بن صلاح (-979)
3- شرح فارسی هیئت (الفتحيه)، فارسی، محمد تقی بن محمد (-10)
4- شرح فارسی هيأت = شرح هیئت؛ قوشچی دیلمی، ابراهیم بن مالک (-10)
5- الدروس الفلكية؛ کاشف یزدی، قاضی بن کاشف الدين محمد (-1075)
6- شرح فارسی هیئت (الفتحيه)؛ تویسرکانی، حبیب الله (-11)
7- حاشیه فارسی هیئت؛ تنکابنی، احمد بن ابی الحسن (-13)
8- حل مشکلات فارسی هیئت؛ قوشچی متطبب، تقی بن محمود (-14)
9- شرح فارسی هیئت (2 عنوان)
10- شرح فارسی هیئت (الفتحيه) (12 عنوان)
11- شرح فارسی هيأت (3عنوان)
کا: محمود بن احمد بن محمود رومی (شاگرد قاضی زاده)، تا: 896ق؛ یادداشت: «انشاء میرزا الغ بیک در مدرسه مرو: علیما عالما علاما علم علم علماء عالم را علی الدوام عالی دار»؛ 17گ (50پ - 66ر)، 19 سطر، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [ف: 22-182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 897ق؛ افتادگی: انجام؛ 26گ (1پ -26ر) [ف: 1 - 270]
آغاز: برابر؛ انجام: و اليه المرجع و المآب و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 22ص (21-42)، 20 سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 10 - 689]
خط: نستعلیق، کا: حسن کاتب اصفهانی، تا: 15 رجب 102ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 47گ، 15 سطر، اندازه: 14/8×9/4 سم [ف: 4 - 853]
خط: نستعلیق خفی، کا: کمال الدين حسین هروی، تا: 905ق؛ مصحح: قطع: جیبی [میراث شهاب: س ش 2 - 28]
بی کا، تا: ذیقعده 960ق؛ دارای دوایر و جداول نجومی؛ قطع:
رقعی [میراث شهاب: س 9ش 2 - 20]
بی کا، تا: 961ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 39گ (1پ- 39پ)، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 18 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد مومن، تا: رمضان 975ق، جا: قاین؛ جلد: پارچه ای، 34ص (31-64)، 20 سطر (12/2× 16/5)، اندازه: 24/2×16/9 سم [ف: 8- 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن، تا: 1975ق، جا: قاین [رایانه]
بی کا، تا: با تاریخ 978ق؛ افتادگی: انجام؛ 21 سطر [ف: 5 - 346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 6 ربیع الثاني 983ق، جا: قزوین؛ با لاحقه ای در معرفت ابعاد و اجرام از مولانا قوشچی شامل دو صفحه و نیم؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 37گ، 17 سطر (12×7)، اندازه: 13×19/7 سم [ف: 8- 244]
آغاز: برابر؛ انجام: و الا بیش از نیم روز بمقدار ساعات و دقایق مذکور ظل مقیاس خط سمت قبله بود در خلاف جهت ظل باشد.
خط: نستعلیق، کا: مقصود بن علیشاه بروجردی، تا: 988ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 76ص، 9 سطر (10×5)، اندازه: 18×12سم [ف: 5 - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 10؛ 72ص (2-73)، 17 سطر (24×8) [عکسی ف: 1- 408]
کا: محمد بن سید محمود حسینی، تا: قرن 10؛ مهر: کاتب «نستعین بالله غیاث الدين محمد الحسني یا الحسيني» (دایره)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 33ص (3-35)، 21 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 23 - 110]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی گویا به خامه مصلح الدين لاری؛ 39گ (36پ -74پ) [ف: 1 - 270]
آغاز: پذیر بود آن را خط خوانند. و اگر در دو جهت قسمت پذیر بود یعنی در طول و عرض قسمت پذیرد. اما در عمق قسمت پذیر نباشد آنرا سطح خوانند؛ انجام: اگر عرض در جانب قطب ظاهر شود و بعد از درجه اش طلوع کند، اگر عرض ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «ملازاده» و «شرح»، انجام در باب هفتم در بیان درجه عمر کوکب و درجه طلوع و درجه غروب افتاده است؛ 63 گ، 12 سطر (9/5×4)، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 11 - 165]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «رساله هیئت» آمده و از خواجه نصیر دانسته شده؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 75ص، 19 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 6 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «افوض امری الى الله»؛ اهدایی: صنف خباز، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 67گ، 12 سطر (10×5)، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 3 - 949]
19، مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 933/1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ 42گ (1-42)، 18 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 3- 1279]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 31گ، 20 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 4 - 854]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 41گ، 15 سطر (4/4×12/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 8- 244]
آغاز: برابر؛ انجام: و بتزاید ارتفاع متناقص شود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاجی سید محمد، 1309ق؛ جلد: پارچه ای، 28گ، 21 سطر (14/9×6/6)، اندازه: 22/2×15 سم [ف: 8 - 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: عبد الحسين بن جمال الدين محمد حسینی در 1077؛ واقف: تاجماه بیگم، 1262ق؛ جلد: پارچه ای، 45گ، 15 سطر (8×4/5)، اندازه: 15×9/2 سم [ف: 8- 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 42گ، 14 سطر، اندازه: 20×10سم [اهدائی رهبر: 9 - 85]
انجام: حرکت حوامل ایشان نیز حول مرکز عالم متشابه نیست ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 15گ، 17 سطر، اندازه:
12/9 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: تیماج، 37گ، 18 سطر، اندازه: 9/5× 18/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 87]
آغاز: اول کره آتش چنانکه سطح محدب او مماس سطح مقعر فلک قمر است دوم کره هوا چنانکه سطح محدب او مماس سطح مقعر کره آتش است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 32گ (1ر-32پ)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 20 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 47گ (170پ- 216پ)، 12 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2 - 673]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11، 63گ (158-220)، 13 سطر، اندازه: 16×10سم [صد و شصت نسخه: - 57]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7- 237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر حسینی مشهدی، تا: غره شوال 1001ق، جا: یزد؛ با اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج، 33گ (21پ -53پ)، 16 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: والا پیش از نیم روز به مقدار ساعات ودقایق مذکور ظل مقیاس خط سمت قبله بود و قبله در خلاف جهت ظل باشد والله اعلم
خط: نستعلیق، کا: حسن بن شاهمیر حسینی استر آبادی، تا: 19 ربیع الاول 1003ق؛ با اشکال هندسی، محشی؛ مهر: «ابوالمعانی الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج سرخ، 37گ، 17 سطر، اندازه: 18×10 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ربیع الأول 1009ق؛ تملک: محمد امین بن محمد علی شریف استرابادی در رمضان 1096؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ جلد: پارچه ای، 29گ، اندازه: 13/2 ×19/9 سم [ف: 8- 247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1010ق؛ با اشکال هندسی، مصحح، محشی؛ 48 گ، 16 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 20 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن ملا منصور رستم آبادی، تا: 5 شوال 1012ق؛ با اشکال، محشی؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سمرقندی، 54گ، 14 سطر (12/7×6)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 8- 244]
خط: نستعلیق، کا: اکمل الدين محمد بن نورالدین محمد طهرانی، تا: سه شنبه سلخ ذیقعده 1013ق؛ مصحح، محشی، در صفحه آخر رباعی به خط محمد تقی بن مقصود علی طهرانی بتاریخ شنبه چهاردهم صفر 1014 نوشته شده؛ شخصی کتاب را خوانده و در سلخ ربیع الأول 1963 به پایان برده؛ مهر: «یا ارفع من کل رفیع» (بیضی)؛ 44گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×9 سم [ف: 21 - 8]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نورالدین محمد طهرانی، تا: سه شنبه سلخ ذیقعده 1013ق؛ با اشکال هندسی، با یادداشتی که محمد تقی بن مقصود علی طهرانی به تاریخ شنبه 14 صفر 1014 نوشته؛ مهر: «یا من رفع کل رفیع» (بیضی)؛ 44گ، 17 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف: 3 - 86]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر عرض بلد زیاده از عرض مکه بود، و الاشمالي بود. و اگر در طول موافق نباشد ... هر آفتاب در آنروز بدرجه هشتم جوزا یا بدرجه بیست و سیم سرطان تحویل کند ... و الا بیش از نیم روز به مقدار ساعات و دقایق مذکور ظل مقیاس ... ابعاد و اجرام به رصد و حساب معلوم کرده اند. که دوره زمین یعنی محیط عظیمه که بزمین فرض کنند هشت هزار فرسخ است، و هر فرسخی سه میل و هر میلی سه هزار گز. و هر گزی سی دو اصبع و هر ...
خط: نستعلیق ریز، کا: محمد صالح بن علی، تا: 1017ق؛ افتادگی: انجام؛ 31 (6-36)، 19 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 11- 603]
آغاز و انجام: برابر
خاتمه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 10 رجب 1025ق؛ محشی؛ 53گ (127ر -179ر) [ف: 5 - 767]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: یوسف رضاء بن عبدالله کنداری، تا: یک شنبه 25 ذیحجه 1026ق، جا: حیدر آباد؛ مصحح، دارای سرلوح زیبا، مجدول؛ در پایان قصیده ای است غراء در مدح حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام، ناظم آن را «الراقمه»
نوشته و به نام خویش تصریح نکرده ولی احتمال دارد کاتب نسخه باشد، بدین مطلع: «دمی که بر کشم از سینه آه پنهانی ** فضای چرخ شود رشک شام ظلمانی از عافیت نتوان دید رنگ در عالم ** برون رود اگر از بزم من پریشانی»؛ جلد: تیماج، 45گ، 15 سطر، اندازه: 18×10/4 سم [ف: 41 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر محمد رفیع مازندرانی، تا: 6 جمادی الاول 1031ق؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145ق؛ جلد: پارچه ای، 46گ، 19 سطر (11×5)، اندازه: 11/7 × 19/5 سم [ف: 8 - 168]
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين بن فرخ زاد، تا: 18 محرم 1032ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: علی فارسی با مهر «محمد نبی الله علی ولی الله» (بیضی)؛ تاریخ وقف: ذیقعده 1340؛ جلد: مقوایی، 56 گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 21 - 255]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به اشتباه ار نصیر الدين طوسی دانشته شده (فهرست رایانه ای 1098)؛ خط: تحریری، بی کا، تا: 23 ذیقعده 1032ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن تریاکی، 85ص، 17 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 6 - 114]
آغاز: اجناس سپاس بی قیاس حضرت واجب الوجودي را جل و علا که این طارم رفیع خضرا را بر زبر این کره معلق؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد فضل الله بن محمد صالح، تا: جمعه 13 جمادی الاول 1037ق؛ جلد: تیماج، 53گ (159پ -211پ)، اندازه: 21×11سم [ف: 1 - 170]
خط: نستعلیق، کا: عبد الباري بن عطاء الله نوری نطنزی، تا: با تاریخ 1037ق [فیلم ها ف: 2 - 103]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن هداية الله سلطانیوی، تا: جمادی الاول 1038ق؛ افتادگی: انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 9گ (49پ -57پ)، 18 سطر (114)، قطع: ربعی [ف: 17 - 129]
آغاز: و طول هر برجی سی درجه باشد و عرض صد و هشتاد سه ازین بروج و آن ... و ثور، انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلطانیوی، عبدالله بن هدایت الله، تا: 1038ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن حکیم غلام علی، تا: جمادی الاول 1040ق؛ مصحح؛ 42گ (30-71ر)، اندازه: 19×13سم [ف: 1- 255]
خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، تا: 29 رمضان 1044ق؛ تاریخ وقف: 1216؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44گ (117پ- 160پ)، اندازه: 19×13سم [ف: 17 - 153]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الأول 1045ق؛ 115گ (1پ- 115پ)، 13 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1- 177]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 17 ربیع الاول 1045ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 46گ (104 - 149پ)، 17 سطر (13×9/5)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 16 - 450]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1048ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 57گ، 15-10 سطر (11×5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلطان مسعود بن فخر الدين احمد بافقی، تا: سه شنبه 20 محرم 1048ق؛ با تصاویر هندسی؛ کاغذ: سمرقندی، 48ص (1-48)، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 837]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1049ق، جا: فسا؛ با اشکال نجومی، محشی از بدیع الملك و محمد حسن؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 45 گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×10 سم [ف: 10 - 79]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 7 شوال 1049ق؛ محشی با نشان «چغمینی»؛ 37گ(1پ -37پ) [ف: 3 - 345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد قاسم بن زین الدين مشهدی، تا: 1053ق؛ با اشکال نجومی، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 102ص (1-102)، 18 سطر، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 10 - 1178]
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن خواجه نبی سلمانی، تا: 1054ق؛ جلد: مقوا، 25گ (140پ -164ر)، 21 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 26 - 382]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 6 محرم 1059ق؛ 53گ (87پ - 139 ر)، 13 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 26 - 107]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1060ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 48گ، 17 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 24 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1061ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 57گ (1پ -57ر)، 15 سطر، اندازه: 5×10/5 سم [ف: 36 - 553]
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن محمد یوسف قزوینی، تا: 1065ق؛ با جدول ها و اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: مقوایی، 43گ (87پ -129ر)، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 20 - 37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن تبریزی، تا: شعبان 1065ق، جا: تبریز؛ با اشکال؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 68 گ، 15 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 18 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاجی جعفر دیلمی دهخوارقانی، تا: اواسط ربیع الثاني 1068ق؛ تملک: رضی الدين محمد بن محمدباقر؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: میشن، 38گ، 16 سطر، اندازه: 11/5 ×19 سم [اهدائی رهبر: 9 - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: 20 محرم 1068ق؛ محشی؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ جلد: پارچه ای، 31گ، 17 سطر (16/4×8/5)، اندازه: 26/3×16/3 سم [ف: 8- 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: 1068 ق [الفبائي: - 422]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی دهخوارقانی، تا: سه شنبه اواسط ربیع الثاني 1068ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 39گ (1پ -39ر)، اندازه: 19×12سم [مؤيد: 3- 288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن تفرشی، تا: رجب 1070ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 64ص (2-65)، 18 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 10 - 331]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: علی نقی بن محمد امین قاری، تا: 1073ق؛ محشی؛ مهر: «و رفعناه مكانة علیا 1072» (بیضی)؛ 41گ (1پ-41ر) [ف: 1 - 270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: یک شنبه 23 رجب 1073ق؛ وقف نامه برای گروه شیخیان کرمان نوشته 3 ربیع الثاني 1289؛ 189ص، 9 سطر (15×17/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-408]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد زمان اردکانی، تا: 1074ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 42گ (81پ -122ر)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 23 - 133]
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن محمد حسین رشتی، تا: 1074ق؛ جلد: تیماج، 44گ (28-71پ)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 21 - 259]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 شعبان 1076ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد مهدی بن میرزا باقر بیدل شریف معلم به تاریخ 1269 در مدرسه حکیم (گویا اصفهان)، محمد علی طبیب به تاریخ دهه اول ذیحجه 1136 با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد علی» (مربع)، محمد رضا بن محمد صادق شریفی آصفی (دلیل العام) با مهر «عبده محمد رضا بن محمد صادق» (مربع) و «عبده محمد رضا» (بیضی)؛ مهر: «عبده محمد مهدی» (بیضی)، «محمد مهدی» (بیضی)، «محمد مهدی» (مربع)، «المهدي من هدیت» (مربع)؛ جلد: تیماج، 82گ، 11 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 24 - 268]
آغاز: برابر؛ انجام: که قطر آفتاب هفده هزار و پانصد و سی و هشت ...
خط: نسخ، کا: سید امین بن میر محمد شریف رضوی (ظاهرة)، تا: 19 صفر 1076ق، به جهت میرزا محمود؛ مصحح؛ تملک: سید حسین با مهر «عبده حسین الحسيني» (بیضی)؛ 49ص (100-148)، 17 سطر، اندازه: 19/5×9/5 سم [ف: 32 - 321]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 جمادی الاول 1077ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38 گ، 17 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: - 135]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 5 صفر 1078ق؛ 32گ (27پ - 58پ) [ف: 3 - 345]
آغاز: اما آن که گفته اند که تا چهار ماه متوالی سی سی آید و زیاده نی، تا سه ماه متوالی بیست و نه آید و زیاده نی، سیبش آنست که مدت یکدوره سبق قمر؛ انجام: و هلال بیست و نه روز و زیاده از ثلاثة ارباع می شود، و اگر کسر شبانه روزی بیشتر از اربعة اخماس می بود پنج ماه متوالی سی سی می آمد. و السلام بخشی از هیئت فارسی او است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1گ (315ر -315)، 25 سطر
(29×15)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 108]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1082ق؛ 57 ص (167-223) [ف: 5 - 768]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: شرف الدين حسین، تا اواسط شوال 1082ق، جا: هرات؛ با دوائر نجومی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 73گ (1-73)، 15 سطر (4/5× 12/5)، اندازه: 18/5×10 سم [ف: 3 - 1278]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: سیف الدين محمود ولد محمد باقر مشهدی، تا: 1083ق؛ دارای 22 رسم هندسی و نجومی، محشی به نقل از بیرجندی و لاری و قاسم علی قاینی که گویا فقراتی است از شرح مستقل او بر رساله هیئت قوشچی. اولین فقره حواشی قاسم علی قاینی چنین آغاز می گردد: مبین است بر مدققان دقایق ... که هیئت علمی است که در آن بحث کنند از افلاک کلی و جزوی و کواکب .. تملک: محمد طاهر بن محمد جعفر مشهدی، اتابک با مهر «علی اصغر ابراهیم»؛ جلد: تیماج مذهب، 89گ، 10 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 21 - 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شماخی (ماوراء ارس)، تا: 1084ق؛ با اشکال نجومی؛ 38ص (1-38)، 13 سطر (14×8)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 6 - 802]
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: اواخر ذیحجه 1086ق؛ 41گ (2پ -42ر) [ف: 1- 271]
آغاز کنند خواه متحرک وخواه ساکن دو نقطه بر آن گره از دو طرف آن دایره که بعد از هر یک از اطراف ... قسم دوم در آنچه تعلق به طبیعیات دارد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 30گ، 17-24 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 8 - 4886]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمود کیادهی، تا: 15 رجب 1089ق، جا: لاهیجان مدرسه خیر آباد؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 76گ، 13 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 25 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن مراد حاصل ادومجی، تا: 1090ق؛ محشی، با جداول و اشکال؛ 59گ (1-59)، 11 سطر، اندازه: 13×7سم [ف: 36 - 439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محب علی خوشکایی، تا: ربیع الثاني 1091ق؛ با اشکال؛ جلد: مقوا، 55گ، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف مخ: 5 - 2296]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 33 گ، 17 سطر، قطع: جیبی [آستانه قم: - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1092ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشت هایی به نقل از «آقا رضی الدين قزوینی» با عنوان دام ظله»؛ 38گ (115پ -152ر)، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1657]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب در فهرست میزان الحساب آمده که با توجه به آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: هدایت الله بن عبدالرحیم، تا: پنج شنبه 24 شوال 1092ق، جا: بروجرد؛ مصحح، محشی، با اشکال؛ جلد: تیماج مذهب، 105ص، 16 سطر، اندازه: 12×8/2 سم [ف: 45 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ملا بابا جا: مامقانی، تا: 8 محرم 1094ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 17 سطر (14×6/5)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 4 - 2138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن حسین علی قمی، تا: 1095ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 24گ، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملایوسف پسر ملاحسن زاهدانی گیلانی، تا: 1096ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 128ص (6 -133)، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 10 - 424]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: منصور بن محمد بن عبد الحسيني حسینی طالقانی نجفی، تا: 21 ربیع الاول 1097ق؛ کاغذ: سپاهانی، 53گ، 14 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 5 - 768]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1099ق؛ با اشکال نجومی؛ 49 گ، 15 سطر، اندازه: 18/4×12 سم [ف: 10 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 74گ (10-173)، 12 سطر (13×8)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 40 - 49]
خط: نسخ، کا: عبدالائمة بن عبدالحسین جامعی عاملی، تا: پنج شنبه 25 شوال 1100ق، جا: کرمان؛ با اشکال هندسی، مصحح، محشی با عناوین «اسد» و «میر سلطان محمد غفر له»؛ 38 گ (25پ -62ر)، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 20 - 375]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 55گ، 16 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [اهدائی رهبر: 9- 85]
آغاز: برابر؛ انجام: و تیرگی که بر روی ماه نماید آن رنگ ماه از اول تا فصل چهارم از باب ششم از مقاله اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با دوائر نجومی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12 سطر (13×6) [ف: 3 - 1218]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر در طول موافق نباشد تفاوت ما بین الطولين را هر پانزده درجه ساعتی گیریم و آنچه کم از پانزده باشد هر درجه را چهار دقیقه ساعت گیریم ... تا اواسط باب دهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 68گ (112پ -179پ)، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5 - 2297]
خط: نسخ، کا: معین الدين حسینی، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری سیاه، 41گ، 17 سطر، اندازه: 18/8×12/3 سم [ف: 4-853]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ محشی؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ جلد: پارچه ای، 97گ، 15 سطر (13/2×7/5)، اندازه: 19/3×12/5 سم [ف: 8- 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از میرزا محمد علی مدرس چهاردهی؛ واقف: مرتضی مدرس چهاردهی، اردیبهشت 1362؛ کاغذ: حنایی [ف: 18 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید خلیل الله، تا: قرن 12؛ محشی؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: حنایی، 40گ، 17 سطر، اندازه: 22/2×12/3 سم [ف: 18 - 95]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: قرن 12، کامل شده در 1244؛ با اشکال؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن، 7 و 15 سطر، اندازه: 14/5×19/7 سم [ف: 6 - 314]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 6 - 244]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 39 گ (87پ -125پ)، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6- 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج، 56گ، 15 سطر، اندازه: 10 × 20/5 سم [ف: - 193]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ با اشکال نجومی و هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 107ص (70-176)، 12 سطر (11×6/5)، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 6 - 194]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 131گ (92پ -222ر)، 15 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 5 - 449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 7 ربیع الثاني 1100ق؛ محشی، در هامش برگ های میانی فالنامه مجرب منظوم به دست درویش صالح قادری به تاریخ 1194ق کتابت شده با مطلع: «چو در فالت الف آمد مخور غم ** که می گردی بسی فالست خرم»؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1339/11/4، 53گ، 14 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 - 674]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 73ص (115-187)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 12]
خط: نسخ، کا: علی بن محمود بن محمد اشو، تا: 19 ربیع الاول 1101ق، جا: عمادیه؛ مجدول، محشی [نشریه: 7 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صفی بن محمد مؤمن معلم، تا: چهارشنبه 12 ربیع الاول 1107ق؛ محشی؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری؛ 64 گ، 14 سطر، اندازه: 19×9 سم [ف: 18 - 93]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد سعید، تا: شوال 1108ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 46ص (52-97)، 16 سطر (12×7)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 5 - 1713]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: مختاری، تا: 1108ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی منقول از شروح فارس هيأت و یک حاشیه به عربی با امضاء کاتبی؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: پارچه ای، 58ص (1-58)، 20 سطر (18/8×7/5)، اندازه: 25/2×13سم [ف: 8 - 297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1109ق؛ 40گ، 14 سطر (14/5×8)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 8 - 243]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 16 شوال 1114ق، کاغذ: سمرقندی، 82ص (37-118)، اندازه: 18×12/3 سم [ف: 8- 333]
خط: نستعلیق، کا: فضل الله بن رحمت الله بجستانی، تا: 1114ق؛ با اشکال هندسی، مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 49گ (1پ -49ر)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 1- 143]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان ذیقعده 1114ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 214]
آغاز: قائمه محیط شود آن خط بر آن سطح عمود بود و چون سطحی بر سطحی قائم شود چنان که خطی دوبر دو سطحی پدید آید؛ انجام: برابر
کا: محمد رفیع گلستانه، تا: 1116ق؛ محشی، با اشکال نجومی؛ 48گ، 16 سطر، اندازه: 5/5×13/5 سم [ف: 1- 374]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی تونی، تا: 7 ذیحجه 1116ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، مذهب، 41گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 85]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1305/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 253]
خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا محمد علی بن خواجه محمود گیلانی، تا: 1119ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 53گ (3پ -55ر)، 12 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 6 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1125ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 26، 22 سطر (16/5×9)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3 - 1214]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1137ق؛ واقف: ابو طالب حسینی قمی؛ کاغذ: سپاهانی، 43گ، 17 سطر [آستانه قم: - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الاول 1149ق؛ جلد: تیماج، 53گ (1پ -53پ)، اندازه: 15×11سم [ف: 2 - 320]
آغاز: در بیان ظل و آنچه تعلق بآن دارد مقیاس ظل عمودی بود که قایم بر سطح افق یا بر سطحی که قایم باشد بر هر یک از سطح افق و سطح دایره ارتفاع نیز از جانب نیر یعنی مقیاس موازی افق باشد؛ انجام: برابر بخشی از هیئت قوشچی (در نسخه چنین آمده در باب از زیج شیخ طوسی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1150ق؛ جلد: تیماج، ص ( 184-178)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 10 - 370]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1155ق؛ با اشکال هندسی؛ 101ص (102-2)، 14 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 19 - 61]
خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی، تا: 1157ق، جا: کوهات؛ مجدول، با اشکال هندسی، محشی؛ 40گ (26پ -65پ)، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 20 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1167ق؛ مصحح، محشی با نشان «12 و من مص»، مجدول؛ کاغذ: شرقی، 35گ (72-106)، 15 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 38 - 389]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد علی دزماری، تا: 1167ق؛ مهر: «محمد صدر الدين بن عبدالباقی القاضي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 63 گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 25 - 231]
خط: نستعلیق، کا: لطفعلی بن کلبعلی رادکانی، تا: 1174ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 96ص، 13 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 19 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1185ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسین بن محمد صادق حسینی اصفهانی امام جماعت مسجد جدید عباسی با مهر «محمد حسین ابن محمد صادق الحسيني 1234» (بیضی)؛ جلد: مشمع، 58گ، 13 سطر (12×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 40 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1195ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 21گ (1پ -21ر)، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5 - 2296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: امام قلی بن میرزا آصف جوانشیر، تا: سه شنبه 22 رجب 1197ق؛ جلد: مقوا، 25گ (1پ-25ر)، 14 سطر (15×11)، اندازه: 22×17سم [ف: 5 - 767]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 22گ (2پ -23پ)، 19 سطر (14/5×8)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 - 768]
آغاز: شوند بزرگ تر را منفرجه و خوردتر را حادم گویند بر این شکل (..) و مجسمه آن بود که از احاطه یک سطح یا زیاده به جسم پیدا شود؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 22گ، 15 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 8- 4887]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون نوبت غروب به اول جوزا رسد نوبت سعت مغرب به نقطه شمال رسد و اول جوزا مماس نقطه شمال شود غروب نکند و موضع.
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 21گ، 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8 - 4886]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: الله قلی بن پیغمبر قلی، تا: قرن 13، جا: مدرسه ملا محمد باقر سبزواری؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج مذهب، 47گ (1پ -47پ)، 14 سطر، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 5-2296]
آغاز و انجام: برابر
خط نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ 37گ، 17 سطر، اندازه: 17/2×10 سم [ف: 18 - 95]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 22گ (1پ - 22ر)، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 1 - 208]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله ای در هیئت» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ جلد: ساغری، 47ص، 14 سطر (14×7/5)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 5 - 317]
آغاز: برابر؛ انجام: ظل مقیاس خط سمت قبله بود و در قبله در خلاف ظل بود
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 75ص، 13 سطر (14/5×7)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 5 - 288]
آغاز: ... و اگر استقبال در حوالی یکی از دو عقده واقع شود زمین میان ماه و آفتاب حایل شود و مانع آید از وصول ضوی آفتاب به ماه؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده با توجه با انجام شناسایی شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 12گ (229ر - 240)، 19 سطر (26×14)، اندازه: 20×33/5 سم [ف: 33 - 553]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 15×10سم [ف: 3 - 940]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 40گ (1-40)، 13 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 31 - 490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی برخی با نشان «12»؛ 34گ، 17 سطر (17×8/5)، اندازه: 24×15سم [ف: 32-947]
آغاز: برابر؛ انجام: که تعدیل اول و دویم بقوة او معلوم می کنند محتاج بتعدیل.
خط: تحریری، کا: احتمالا محمد باقر بن محمد تقی شفتی بید آبادی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 27 ص (182- 208)، 16 و 18 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 50 – 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح، محشی به خط میرزا مرحوم محمد مهدی نایب الصدر اصفهانی؛ 54گ
(9پ -62ر)، 14 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 35 - 644]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد محدب فلک ثوابت که مقعر فلک اعظم است سی و سه هزار بار هزار و پانصد و بیست و چهار هزار و ششصد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به لفظ «منه ره»؛ 36گ، 20 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 5 - 658]
آغاز: برابر؛ انجام: [خاتمه] در معرفت ابعاد و اجرام بر صد و حساب معلوم کرده اند که دوره زمین یعنی محیط عظیمه که بر زمین فرض کنند هشت هزار فرسخ است و هر فرسخ سه میل و هر میلی سه هزار گز و هرگزی سی اصبع ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ مصحح؛ 24گ (1-24)، 15-25 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 38 - 554]
انجام: و اول حمل بر مغیب اعتدال باشد و نصف ظاهر و ذلک البروج در جانب جنوب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال هندسی، مجدول؛ جلد: تیماج، 34گ (111پ -144ر)، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 20 - 142]
انجام: و این عظیمه بود که یک قطب او به سمت الرأس باشد و یک قطب او به سمت قدم و مراد به سمت الرأس نقطه ای است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 8گ (26ر -33ر)، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 20 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 29گ، 17 سطر، اندازه: 25×18سم [اهدائی رهبر: 9 - 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با اشکال هندسی، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 48گ، 11 سطر، اندازه: 11×18/5سم [اهدائی رهبر: 9- 87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نایینی؛ 58گ، 12 سطر (5/5×11/7)، اندازه: 18/2×11/5 سم [ف: 8 - 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 38 گ، 16 سطر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: برونی خراسانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: آن که دورتر است از مرکز عالم و ذره مرئی گویند
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه تعیین شد [این نسخه تا اواخر فصل اول از فصول چهارگانه باب ششم از مقاله اول را بیشتر ندارد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال نجومی؛ جلد: چرمی، 9گ، اندازه: 20/2×14/5 سم [ف: 10 - 184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، با اشکال هندسی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 32گ (106پ -137پ)، 18 سطر (14/5×7)، اندازه: 25×13/5 سم [ف: 37 - 316]
آغاز: و اگر خطی بر سطحی قایم شود چنانکه هر خطی که در آن سطح از موضع قیام بر استقامت اخراج کنند به آن خط به زاویه قائمه محیط شود؛ انجام: و قطر قمر هفتصد و سی و یک فرسخ است و جرم او سدس سبع جرم زمین است و قطر زحل چهارده هزار و چهار صد و سی پنج فرسخ است و جرم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 35گ، 16 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: - 288]
آغاز: برابر؛ انجام: در جهت قطب ظاهر برابر تمام عرض بلد بود و اعظم مدارات بدی الخفا نیز منطقة البروج را بر دو نقطه متساوی الميلا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 52گ، 12 سطر [ف: - 288]
خط: نستعلیق، کا: محسن بن ملاعلی اکبر تویسرکانی، تا: قرن 13؛ 18ص (16-33)، 28 سطر، اندازه: 21×20سم [ف: 23 - 120]
خط: نستعلیق، کا: علی حسین بن ملا محمود، تا: قرن 13؛ 80ص (171-92)، 19 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: 21 - 198]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 71ص (254-324)، قطع: خشتی [ف: 10 - 2017]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 70گ (11پ - 80پ)، 13 سطر، اندازه: 19/5×13/5 سم [ف: 2 - 674]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 20 سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: - 199]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با جدول ها و اشکال هندسی و نجومی؛ جلد: تیماج، 57ص (304-360)، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 44 - 10]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید حسین بن سید محمد اردستانی، تا: 1203ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ مصحح، محشی با نشان «12»، با اشکال هندسی؛ 27گ (284-310پ)، 20 سطر، اندازه: 15×8/5 سم [ف: 37 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد، تا: 1205ق؛ محشی از محیی الدين، عبدالرحیم؛ جلد: تیماج، 15 سطر (15×6/5)، اندازه: 21/2×13/8 سم [ف: 8 - 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن عبدالله ترشیزی بردسکنی، تا: 25 ربیع الثاني 1209ق، جا: هرات؛ با اشکال هندسی، مجدول؛ 124 گ، 11 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 47/2 - 32]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1210ق؛ جلد: تیماج، 53گ (1پ 53ر)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 22 - 59]
خط: نسخ، کا: محمد سبزواری، تا: 1210ق [الفبائي: - 422]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا:نصرالله خواجه نوری، تا: ربیع الثاني 1215ق؛ جلد: تیماج، 32گ، 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 5 - 2296]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 19 ذیقعده 1215ق؛ جلد: میشن سیاه، 19 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 6 - 434]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 30 شوال 1216ق؛ در چهارشنبه 8 ذیحجه 1281ق با نسخه صحیحی مقابله شده؛ 25گ، اندازه: 20×16سم [ف: 8 - 4886]
آغاز: برابر؛ انجام: و الا پیش از نیم روز به مقدار ساعات ودقایق مذکور ظل مقیاس خط سمت قبله بود و قبله در خلاف جهت ظل باشد والله عالم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1217ق؛ جلد: تیماج سیاه، 46گ، 13 سطر، اندازه: 15×7سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1217 ق [رایانه]
آغاز: . ربع است از سطح آن و آن ربع رابع مسکون خوانند و چون مرکز زمین مرکز عالم است
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاطم (حاتم) نصر آبادی، تا: یکشنبه 24 ذیحجه 1217ق؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج، 181 گ، اندازه: 15×10/5 سم [ف: - 40]
آغاز و انجام: برابر
توضیح: نام کتاب و مؤلف از آغاز و انجام و کتاب شناسی معلوم گردید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1218ق؛ دارای اشکال نجومی؛ 45گ (1پ -45ر) [ف: 3 - 330]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علیرضا بن محمد مهدی، تا: 8 ربیع الاول 1218ق؛ واقف: حاج سید محمد، 1309ق، کاغذ: سمرقندی، 32گ، 19 سطر (10/9×5/7)، اندازه: 15/4×11 سم [ف: 8- 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: جمادی الاول 1219ق؛ جلد: تیماج مذهب، 39گ (1پ-39پ)، 12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1- 529]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1220ق؛ جلد: تیماج، 61ص (2 -62)، 13 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 19 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن حاجی حسنعلی کابلی، تا: شوال 1221ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 44گ (89پ -132ر)، 14 سطر، اندازه: 13×9سم [ف: 9- 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: باقر بن محمد کاظم شریف، تا: 27 صفر 1223ق؛ اهدایی: رهبری، 1386، جلد: تیماج، 63گ، 12 سطر، اندازه: 15×11سم [اهدائی رهبر: 9 - 85]
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1482/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نمحمد صادق بن حاج صالح، تا: 1225ق؛ جلد: چرمی، 39گ، 13 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 3- 1079]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ربیع بن احمد سمنانی، تا: دوشنبه 8 ذیقعده 1226ق، جا: خراسان؛ محشی با نشان «شیخ بهاء الدين رحمة الله، قوشچی، شرح، كلمة العين، فاضل بخارائی؛ 84گ (2پ-85ر)، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 6 - 10]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1227ق؛ مجدول؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 52 گ، 15 سطر (15×6)، اندازه: 20×12سم [ف: 4 - 1488]
خط: نستعلیق، کا: حسین حسنی لاریجانی نیاکی، تا: 1227ق؛ 22گ (129پ - 150ر)، اندازه: 21×35 سم [ف: 21 - 182]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: فضل الله حسینی سبزواری، تا: 19 شعبان 1227ق، جا: اصفهان مدرسه حاجی حسن؛ 36گ (79-114)، 16 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8 - 4886]
خط: نسخ متوسط، کا: عبد الصمد محمد، تا: 1227ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 27گ (5پ - 31پ)، 23 سطر (15×9/5)، اندازه: 15/5 × 20/5 سم [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن قربانعلی مازندرانی، تا 1228ق؛ جلد: تیماج، 78ص (122-199)، 17 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 19 - 360]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد ربیع سمنانی، تا: جمعه 15 شعبان 1228ق؛ جلد: میشن، 28گ (1پ-28پ) [ف: 6- 396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 8 ربیع الاول 1231ق، جا: خبوشان؛ محشی، با اشکال هندسی؛ 15 سطر، اندازه: 20/8×14/5 سم [ف: 18 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: الجويمي، محمد حسن، تا: 1231ق، به نام علی اکبر شیرازی؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 2 ربیع الثاني 1232ق؛ جلد: مقوایی، 39گ، 14 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 24 - 273]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1232ق، جا: تبریز مدرسه صادقیه؛ دارای اشکال هندسی؛ جلد: ساغری، 55گ (43-97)، 13 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 29 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا نجفی جزایری، تا: با تاریخ 1233ق؛ جلد: تیماج، 76 ص (1-76)، 17 سطر (18×8)، اندازه: 26×15سم [ف: - 144]
آغاز: اضلاع و پنج گنج؛ انجام: رمضان سنة احدی و سبعین.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبد المحمد 1233»؛ 46گ، 11 سطر (10×6) [ف: 4 - 1322]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر طول بلد بیشتر از طول مکه باشد و الا پیش از نیم روز بمقدار ساعات و نقایق مذکور طل مقیاس خط سمت بود
خط: نستعلیق، کا: کزازی، محمد شفیع بن محمد سلیم، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد علی بن آخوند ملا محمد اسمعیل جلایر، تا: جمعه 15 ذیقعده 1235ق؛ واقف: میرزا محمود عاملی، 1308ق؛ جلد: پارچه ای، 26گ، 21 سطر (7/3×14)، اندازه: 21/6×15 سم [ف: 8 - 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو تراب بن ملا محمد سلیم ساوی، تا: دوشنبه 1 رمضان 1235ق؛ مصحح، محشی؛ 46گ (11پ -56پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 2 - 674]
انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: شوال 1236ق؛ محشی، با دوائر و اشکال هندسی؛ جلد: تیماج، 24گ، 18 سطر (14×8)، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [ف: 2 - 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن نعمة الله موسوی قزوینی، تا: 1236ق؛ واقف: عبدالرحیم بن نعمة الله موسوی قزوینی؛ 135ص (258-124)، 12 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 2 - 445]
خط: نستعلیق، کا: عبد الحسين بن میرزا مسیح طبیب، تا: 1236ق؛ 34گ (17پ - 50پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 162]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج، 26ص (360-385)،
29 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 9 - 184]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ با سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج، 136 ص (187- 322)، 17 سطر (14×8)، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 121]
آغاز: بر استقامت اخراج کنند با آن خط به زاویه قایم محیط شود آن خط بر آن سطح عمود بود؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن زین العابدين، تا: 3 محرم 1239ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 32گ، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5 - 2297]
بی کا، تا: 1239ق؛ جلد: تیماج، 31گ (43پ -73پ)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 22 - 343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله ایروانی، تا: 1240ق، جا: کرمانشاه؛ 20گ (111ر-130پ)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 - 2296]
کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: 1240ق؛ 17گ (289ر -305پ)، اندازه: 15× 21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالباقی بن محمود آقای چورسی، تا: 1241ق، جا: خوی؛ محشی، با اشکال هندسی؛ 19گ (20ر -38ر)، 22 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 33 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود تبریزی، تا: 1242ق، جا: کربلا؛ با جداول؛ محشی با نشان های شرح، ح ل، اسکندریه، صح و ...، مطلبی در باب استخراج انحرافات بلاد 6 شهر اصفهان، کاشان، قم، ساوه، قزوین و طوس، به طریق قوس و جیب موافق بوسیله محمد باقر یزدی؛ جلد: تیماج، 39گ، 17 سطر (15×6/5)، اندازه: 21×12سم [ف: 19 - 324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صادق بن علی محمد کاشانی، تا: 10 ذیحجه 1243ق؛ با اشکال هندسی، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج روغنی مذهب، 60گ، 12 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 433؛ بی کا، تا: 7 محرم 1244ق؛ 71ص (3-73) [عکسی ف: 3 - 166]
خط: نسخ، کا: عبدالغفور بن علی بک، تا: 22 ذیحجه 1245ق؛ جلد: تیماج، 76ص (1-76)، 16 سطر (14×7)، اندازه: 21×15سم [سنا: ف: 1- 267]
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1245ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ 24گ، اندازه: 22×13سم [ف: 2 - 135]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد طاهر نوری، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 28گ (1پ- 28ر)، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 19 - 262]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «هیئت» آمده و خواجه نصیرالدین طوسی دانسته که خطاست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ 25گ (104 - 128پ)، 22 سطر، اندازه: 21/3×15/5 سم [ف: 41 - 238]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل قاصر بن ملاسلیم مهاجر بلده لنکران و متخلص به قاصر، تا: 1246ق؛ با اشکال هندسی؛ جلد: مذهبی 40گ (49پ-88ر)، اندازه: 12/5× 20/5 سم [ف: 20 - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ مصحح، محشی؛ 21گ (77-57)، 21-19 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 38 - 408]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد محسن کاخکی گنابادی، تا: شنبه 21 شعبان 1247ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 49گ (49-1 )، 14 سطر (14×8)، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2 - 668]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: این کتاب در فهرست به نام هندسه و هيأت و بدون نام مؤلف آمده که با تطبیق آغاز و انجام نام کتاب و مؤلف معین گردید؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد، تا: 1247ق؛ جلد: چرمی، 43گ، 12 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 3 - 1413]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نام کتاب به اشتباه «هندسه» ذکر شده است که با توجه به آغاز و انجام تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 9 شوال 1247ق، حسب خواهش آقا رحیم؛ مهر: «یا امام حسین» (مربع)؛ واقف: شیرین خانم، 20 صفر 1317ق؛ جلد: تیماج، 34گ (1پ -34پ)، 12 سطر (13/5×9)، اندازه:
17/5 ×21سم [ف: 20 - 357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: 1249ق؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج، 28گ (29پ 56پ)، 16 سطر (15×8)، اندازه: 20×15سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رمضان 1251ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 21گ (11پ-31پ)، اندازه: 22×16سم [ف مخ: 5 - 2296]
آغاز: در این شکل است و مجسمه آن بود که از احاطه یک سطح یا زیاده به جسم پیدا شود ... قسم دیم در آنچه تعلق به طبیعیات دارد جسم اگر فراهم آمده باشد از اجسام مختلفه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی رضا الله دشتی یزدی، تا: 1254ق، جا: اصفهان مدرسه صدر؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: ساغری، 13گ، 22-15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 - 4886]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 ربیع الثاني 1254ق؛ 53گ (1پ- 53پ)، 18 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1- 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: سید محمد جعفر بن محمد نصیر حسینی، تا: جمعه 14 جمادی الاول 1255ق؛ با دوائر نجومی؛ مهر: «محمد جعفر الحسيني» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 35ص (1- 35)، 13 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 3 - 1460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر فرزند ابوطالب، تا: غره ربیع الثاني 1255ق؛ مصحح، مجدول؛ 27گ (18-44)، 19 سطر (14/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 30 - 544]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 رجب 1255ق؛ با اشکال هندسی، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 35 گ، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [اهدائی رهبر: 9 - 86]
آغاز: برابر؛ انجام: باب دوم در بیان دوایر مشهوره از عظام و صغار ... و قوسی از این دایره که میان جزو فلک.
بی کا، تا: 10 محرم 1256ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک: عباسقلی سپهر کاشانی در 1340ق؛ مهر: «عبده محمد حسن 124» (بیضی)، «عبده اللهويردي» (چهارگوش)، «عبده ابوطالب 1238» (چهار گوش)، «لطفعلی» (بیضی)، «قال انی عبدالله 1206» (بیضی)، عبده الراجي عبدالله ابن محمد قاسم» (بیضی)، «بنده آل محمد قاسم 1234» (بیضی)؛ خریدار از کتاب های ملک الشعراي بهار در اسفند 1345ش؛ جلد: تیماج، عص (2-7)، اندازه: 20/1×14/3 سم [ف: 29/1 - 271]
آغاز: برابر؛ انجام: و قبله در جهت خلاف ظل باشد. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب ...
بی کا، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 20 سطر (14×9)، اندازه: 14/5 ×20سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی عسکر سلطان آبادی، تا: جمعه 21 صفر 1256ق؛ 40گ (125ر-164ر)، 16 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 674]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن ملا جعفر خوئی، تا: دوشنبه آخر شوال 1257ق؛ با اشکال هندسی؛ 49گ (35-83پ)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 1- 275]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 شعبان 1259ق؛ با دوائر نجومی، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 28گ (62-89)، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 2 - 685]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن عبد العظيم گرگانی، تا: پنج شنبه 9 محرم 1259ق، جا: بروجرد مدرسه سر صوفیان؛ محشی از «كفاية التعليم في الاحكام»؛ جلد: تیماج مذهب، 23گ، 19 سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 2 - 583]
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن ملامحمد، تا: رجب 1259ق، جا: شیراز؛ جلد: میشن، 16 سطر [ف: 5 - 472]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج ملا ابو تراب واعظ قزوینی، تا: شوال 1260ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ملا حسن پسر حاجی میرزا ابو تراب قزوینی؛ جلد: تیماج مذهب، 23گ (30پ -52ر)، 23 سطر ( 14/7×8/2 )، اندازه: 21×14/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز و انجام دانسته شد؛ خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: 16 شوال 1261ق؛ افتادگی: وسط؛ 28ص (23 -50)، 16 سطر [ف: - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدهاشم تبریزی، تا: 1261ق، حسب امر مقرب الخاقان عبدالحسین خان؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 33گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 - 4886]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الاول 1261ق؛ اهدایی: سید حسین فقیهی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 34گ، 15سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 1511]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن زین العابدين، تا: 1262ق؛ با اشکال؛ جلد: تیماج، 50گ (27پ -76ر)، 16 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 24 - 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ تملک: محمد حسینی جلال الدين طهرانی؛ واقف: محمد ایرانی؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 422]
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن بن مؤمن پاشاکجوری، تا: 1263ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 51گ (60پ -110پ)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 19 - 311]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمعه 19 ربیع الاول 1264ق، جا: تبریز؛ 33گ، 17 سطر، اندازه: 21/8×14/9 سم [ف: 4 - 853]
آغاز: برابر؛ انجام این است تمامی کلام در معرفت تقویم تام بعد ... بعضی از زوایدات اینست که در اوراق آینده ثبت افتاد و الله الموفق و الرشاد در فهرست با عنوان «شرح معرفت تقویم» و ناشناس؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ولد میرزا محمد الحسني مهدی، تا: 20 جمادی الثاني 1264ق؛ 98گ (22پ -119پ)، 18 سطر (15×11)، اندازه: 22×17سم [ف: - 10]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر طول بلد پیش از طول مکه باشد پیش از نیم روز مقدار ساعات و دقایق مذکور ظل مقیاس خط سمت قبله بود و قبله در خلاف جهته ظل باشد
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: چرمی، 28گ، 17 سطر، اندازه: 14/5 ×21/5سم [ف: 2 - 758]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 3090-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 73]
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد باقر بن میرزا محمد جعفر آشتیانی، تا: 1265ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 58گ، 14 سطر، اندازه: 17/5×10/5 سم [ف: 16 - 59]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن حسن عاملی، تا: چهارشنبه 6 ربیع الاول 1265ق؛ 31گ (81ر -111پ)، اندازه: 18×13سم [ف: 3 - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1265ق؛ 47ص (47-93)، 17 سطر (4/5 × 14/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 3- 833]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع حسینی، تا: یک شنبه 2 شوال 1266ق؛ جلد: تیماج، 29گ (1پ-29)، 16 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 22/2×14 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد حسین خراسانی، تا: 1267ق؛ مصحح، محشی با امضای «شرح شرح، شرح کم، در برگ آخر دنباله متن با حاشیه»؛ جلد: تیماج مذهب، 30گ (152پ -181)، 19 سطر (15×8)، اندازه: 15×21/6 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1267ق؛ جلد: میشن، 12 سطر، اندازه: 22/2×17/6 سم [ف: 6 - 361]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ 16گ، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8 - 4886]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته خوش، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 28گ، 17 سطر (10/5 × 15/5)، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 1- 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1270ق؛ مصحح، محشی با نشان منه»، «12» و «لاری»، با اشکال هندسی؛ 34گ (1پ -34پ)، 17 سطر، اندازه: 13×6/5 سم [ف: 35 - 538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جلیل بن سعید موسوی شاهان دشتی، تا: غره محرم
1274ق؛ مجدول، با اشکال هندسی، محشی با رمز، «مصباح-ص و ...»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 58گ، 14 سطر، اندازه: 26×15سم [اهدائی رهبر: 9 - 86]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:229/4
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: سنه ست و سبعین و ماتین بعد الالف حره عبدالحسین اسماعیل الخوانساري
خط: نسخ، کا: خوانساری عبد الحسين بن اسماعیل، تا: پنج شنبه غره رجب 1276ق؛ با اشکال هندسی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 41گ، 17 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 86]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد حسینی، تا: 1276ق؛ با اشکال هندسی، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 55گ (33پ -87ر)، 16 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 1- 55]
بی کا، تا: شعبان 1277ق، جا: تهران؛ جلد: میشن، 36گ (123پ- 158ر)، 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6- 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: غلام حسین طبیب، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج، 78گ، 14 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 10 - 78]
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 27گ (69پ-95پ)، اندازه: 21/5×13سم [ف: 20-188]
خط: نسخ، کا: حسن بن جعفر موسوی، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 1289ق؛ محشی بعضی از آنها با نشان «محمد باقر»؛ 17گ (149پ-165)، 24 سطر، اندازه: 12×31/5سم [ف: 26 - 272]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی حائری سنقری، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 36گ، 17 سطر، اندازه: 19×15 سم [ف مخ: 2 - 583]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 12 جمادی الثاني 1321ق؛ 30گ (91ر-120پ) [ف: 5 - 768]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1333ق؛ کاغذ: اصفهانی، 50ص ( 72-23 )، 12 سطر (10×6)، اندازه: 14/5×9 سم [ف: 5 - 1586]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن، تا: 10 رمضان 1376ق؛ جلد: تیماج، 44گ، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 8 - 4886]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: ساغری، 24گ، 19 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8 - 4885]
آغاز: خوانند و از فصل مشترک هر خطی که بر یکی از آن دو فصل ... قسم دوم در آنچه تعلق به طبیعات دارد جسم اگر فراهم آمده باشد از اجسام مختلف الطبايع؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 6 شعبان (سال نوشته نشده)؛ افتادگی: آغاز؛ 41گ، 14 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 8- 4887]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد، بی تا، جلد: تیماج، 54گ، 15 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 8 - 4886]
آغاز: با یکدیگر متحد باشند یا متوازی و یکی از اینها عظیمه بود ... مقاله اولی در بیان احوال اجرام علوی و آن شش باب است؛ انجام: پس این را از آنچه در برابر اوست از مقسوم نقصان کردیم سه باقی ماند سه را در تحت صفر نوشتیم بعد از ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 18گ، 22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8- 4887]
آغاز: برابر؛ انجام: والا پیش از نیم روز به مقدار ساعات و دقایق مذکور ظل مقیاس خط سمت قبله بود و قبله در خلاف جهت ظل باشد. تمت الرسالة نعم الله تعالی و بکرمه العميم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، با اشکال هندسی، محشی؛ جلد: مقوا، 19گ، 12 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا:عبد الباري، بی تا؛ 30گ (68پ -97ر) [ف: 5 - 767]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3640/4 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 46گ، 13 سطر (14×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 5 - 767]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 38گ، 14 سطر،
اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 - 2296]
آغاز: شود بزرگ تر منفرجه و خوردتر را حاده گویند ... مقاله اول در بیان احوال اجرام علوی و آن شش بابست باب اول در بیان عدد افلاک کلی کیفیت و تربیت آن بدانکه عالم همه یک کرده است؛ انجام: و قطر تدوین باز منطبق شود بر سطح مایل بعد از آن ذروه میل کند اما ... شامل مقاله اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب و تحریری؛ 26گ، 14 سطر، اندازه: 22×13سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 18گ (69پ -86ر)، 15 سطر، اندازه: 22×17سم [ف مخ: 2 - 583]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 60گ، 14 سطر، اندازه: 18×9/5 سم [ف: 3 - 313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد شفیع اصفهانی، بی تا؛ با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 13 سطر، اندازه: 18/5×8/5 سم [ف:10-136]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «نجوم» و ناشناس آمده؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 20گ، 25 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 2 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری؛ 47گ، 14 سطر [ف: 18 - 94]
آغاز: باب دوم در بیان دوائر مشهوره از عظام و صغار بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 13×7 [ف: 18 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد مقعر فلک قمر از مرکز عالم چهل و یک هزار و نهصد و سی و شش فرسخ است.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، با اشکال نجومی؛ جلد: میشن خرمایی، 14 سطر، اندازه: 13/5 ×20/30 سم [ف: 18 - 122]
آغاز: دو قسم بود مسطحه و مجسمه و مسطحه آن بود؛ انجام: هزار و پانصد و بیست و چهار و ششصد و نه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 40گ، 12 سطر (12×8)، اندازه: 18×13سم [ف: 5 - 1590]
انجام: و بلاد حبشه و زنج و جنوب سر اندیب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: اکبر آقا شاکر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 12گ (50-61)، 12 سطر (12×7)، اندازه: 10/5 ×16 سم [ف: 4 - 1332]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن سیاه، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 346]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 56گ (94پ - 149پ)، اندازه: 22/3×18سم [ف: 8- 482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، دارای اشکال هندسی؛ 33گ (148پ- 116 پ)، 12 سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 1- 139]
آغاز: برابر؛ انجام: در هر یک شبانه روزی دوره تمام و حرکت او از مشرق به مغرب باشد. بخشی از.؛ بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 37ص (126-162)، اندازه: 15×10سم [ف: 10 - 136]
آغاز: برابر؛ انجام: و غروب نکند و وضع فلک البروج چنان بود.
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال نجومی و هندسی؛ جلد: تیماج، 126ص (2-127)، و سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 19 - 31]
آغاز: برابر؛ انجام: و جرم او سیصد و بیست و شش برابر جرم زمین است و قطر قمر هفتصد و سی و یک فرسخست ...
بی کا، بی تا، با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج، 79ص (72 -150)، اندازه: 18×11سم [ف: 10 - 909]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نستعلیق، کا: علی بابا و علی اصغر آخوند زاده، بی تا؛ 52گ، اندازه: 21×17سم [ف: 1- 487]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 14گ (130پ- 143پ)، اندازه: 21×34/5سم [ف: 20 - 326]
آغاز: برابر؛ انجام: پس
در هر سی سال 11 سال را کبیسه کنند و آن سال
تذکر: در فهرست با عنوان «هندسه و هیئت» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 60 گ، 17 سطر (7×14/5)، اندازه: 11/5 × 20/5سم [ف: 34 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین خراسانی، بی تا، در کارخانه سر کار حاجی حسب خواهش حاج ابراهیم؛ در رسائل چاپ سنگی، مجدول، محشی با نشانه های صح، ه، 12؛ جلد: تیماج ساغری، 31گ (20-50ر)، 17 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 19- 644]
آغاز و انجام: برابر
خاتمه را ندارد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 71گ، 12 سطر (12×4/5)، اندازه: 19×9سم [ف: 4- 959]
بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [چند نسخه ف: - 219]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، 58ص، 13 سطر (13×6/5)، اندازه: 16×13سم [ف: 2 - 22]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی به سال 1324ش؛ 49گ (1پ-149)، 14 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 2 - 364]
آغاز: غیر مستوی نه چنین است و چون خط منحنی بسطح مستوی محیط شود چنان که در آن سطح نقطه فرض توان کرد؛ انجام: و قطر زمین دو هزار و پانصد و چهل و پنج فرسخ است و مسافت تمام روی زمین هشت هزار بار ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام با اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج، 48گ (6-53پ)، 13 و 14 سطر (5/5× 10/5)، اندازه: 15/3×10/5 سم [ف: 19 - 176]
آغاز: برابر؛ انجام: اما چون هنوز حرکت مرکبه کوکب متوالی است کو کب را مستقیم خوانند تا بحدی که حرکت تدویر بخلاف توالی ... تا اواخر فصل اول از باب ششم مقاله اول را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ دارای دوایر نجومی؛ 8گ (9پ -16)، 20 و 21 سطر (5/5-7×10/5 -11)، اندازه: 15/7×11 سم [ف: 18 - 250]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرمی، 11 سطر (6×10/5)، اندازه: 33×18سم [رشت و همدان: ف: - 1215]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 18 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 3 - 133]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 138گ، اندازه: 18/8×15/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا [ف: - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مسیح بن مرحوم رضا، بی تا، جا: مدرسه نواب؟ مجدول، مصحح، محشی به نقل از شرح لاری و امضای «مهدی»؛ 160ص، 15 سطر [عکسی ف: 3 - 108]
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید ابن محمد امین و انشانی، بی تا؛ 79گ (106پ -184پ)، اندازه: 21×13سم [ف: 2 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 32گ (1پ - 122ر)، اندازه: 18×12سم [ف: 2 - 133]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعظم ثوابت مرصوده 222 برابر زمین است و اصغر ثوابت مرصوده 23 برابر زمین است.
بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 110ص (26× 13)، 11 سطر (10×7)، اندازه: 15×11سم [ف: - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 81ص (382-462)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بی کا؛ جلد: گالینگور مذهب، 57گ (47پ -103)، 14 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 38 - 599]
آغاز: برابر؛ انجام: بمقدار ساعات و دقائق مذکور ظل مقیاس خط سمت قبله بود و قبله در خلاف جهت ظل باشد
تذکر: در فهرست ناشناس مانده، با توجه به آغاز و انجام و کتاب شناسی هیئت قوشچی می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملکی به اسم محمد در 1356 (شمسی ظاهرة)؛ جلد: تیماج، 48گ، 11 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [مؤيد: 3- 299]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 611]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 606]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 663]
فارغنامه- فارغ نامه
fareq-name = d.-e fareq-e gilani = fareqname = velayat nāme
فارغ گیلانی، حسین بن حسن، ق 11 قمری
fāreq-e gīlānī, hoseyn ebn-e hasan (- 17c)
اهداء به: شاه عباس (995-1037ق)
تاریخ تأليف: 1000ق
مثنوی است در بحر خفیف حدود ده هزار بیت در ذکر فضایل و معجزات حضرت علی علیه السلام که به صورت داستان های مختلف سروده شده است. در آن آمده: «بنده در سال نهصد و هشتاد ** رو بگیلان نهادم از بغداد / چون رسیدم برودبار از راه ** گشت یاری دار من آنگاه / همدم و هم زبان و اهل صلاح ** بود نامش ممد مداح ... / آن چنان در گرفت صحبت ما ** که بماندم چهار سال آنجا ....
آغاز: لله الملك انه مالک ** هو باقی و غیره هالک / سر این نامه نام آن معبود ** که زنامش دو کون یافت وجود
چاپ: به نام «فارغنامه» چاپ شده است.
[الذريعة 799/9 و 25/16 و 252/19؛ دنا 841842/7 (67 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1725/3 ؛ نسخه های منزوی 2458/3 و 3010/4 و 3303؛ مشترک پاکستان 2200/9؛ مشار فارسی 23487/2 -2349]
آغاز: قصه جبرئیل و ارشادش ** که علی بود پیر و استادش / شکر آن کردگار لم یزلی ** که بجانم سرشت مهر علی؛ انجام: یک بیک راز لطف خود بخشا ** همه را زنگ غم ز دل بزدا / یا علی چون تویی امین الله ** گنه فارغ از خدا درخواه
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر، تا: غره شعبان 1104ق؛ جلد: تیماج، 7گ، 12 سطر، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 6 - 2992]
آغاز: ذکر خود مدح مصطفی سازم ** فکر خود مدح مرتضی سازم / صفت وحدتشان همی گویم ** بی تو ... پویم؛ انجام: شرح دردم به تو چه حاجت نیست ** چاره جستن به جز لجاجت نیست / من نه آنم که این و آن خواهند ** هر چه خواهی تو من همان خواهم
خط: نستعلیق، کا: فتح علی ولد حیدر، تا: چهارشنبه 21 شعبان 1152ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 180گ، 9 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 4 - 1914]
آغاز: هر کرا نام او است ورد زبان ** قدرش افزون شود زمان بزمان؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاج محمد لامع، تا: پنج شنبه 9 ربیع الاول 1154ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: روغنی، 173گ، 15 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: - 76]
کاشان؛ امیر کبیر شماره نسخه:2
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 354]
آغاز: ابتدای سخن به نام کسی ** که عجایب بیافرید بسی / ابتدای سخن بنام خدا ** آن که به یکدم زبنده نیست جدا؛ انجام: زدست ساقی کوثر به محشر ** بنوشان آتشی را جام صهبا / حسن بر قله قاف قناعت ** نشسته صابر شاکر چه عنقا
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن ملاعبدالبصیر بن ملا ابو الحسن خوراسگانی اصفهانی، تا: 1190ق؛ جلد: تیماج مذهب، 159گ، 18 سطر، اندازه: 18×27سم [ف مخ: 2 - 938]
آغاز سوی آن نعره بود نفخه صور ** که در افتاده ره از آن بعالم شور؛ انجام: تا بود خانه سپهر آباد ** دولت شیعیان مخلد باد
خط نستعلیق بد و مغلوط، بی کا، تا: 12 صفر 1190ق؛ جلد: تیماج، 315 ص (1-315)، 13 سطر، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: 17 - 421]
. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 519/1
آغاز: روزی آن دختر فرشته خصال ** و آن بلند اختر حمیده فعال / آمد از ره به خانه مادر ** رفت از آن خانه خانه دیگر؛ انجام: بحق مصطفی رسول الله ** دست فارغ بگیر یا مولاه / هر کجا شیعه ایست از که و مه ** کام یک یک ز لطف خویش بده
خط: نستعلیق تحریری، کا: اسمعیل بن عزیزالله یمانی، تا: 1191ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «موسی (؟) بن الياس» (بیضی)؛ جلد: چرم، 174ص (2-175)، 17 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 40/3 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: شاه زرقوم این سخن چو شنید ** گفت او را به پیش من آرید / گفت آن که به حاضران یکسر ** که چه آید علی دراین محضر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 153گ، 12 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 6 - 2992]
آغاز: نه همین خلق مکه اهل جهان ** همه از جور او رسیده به جان؛ انجام: شاه گفت که چیست آن سه مراد ** تادلت را زغم کنم آزاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج،
94گ، سطور چلیپایی، اندازه: 17×10 سم [ف مخ: 2 - 939]
آغاز: عمر از فعل
خود خجل گردید ** عاجز و زار و منفعل گردید؛ انجام: هزاران درود و هزاران شمار ** ز ما باد بر صاحب ذوالفقار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 232 گ، 14 سطر، اندازه: 15/3×10 سم [ف: 45 - 125]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قصائد تحت عنوان: قصه عمر عنطر و جنگ کردن با امیر مؤمنان، قصه ابو صمصام و ... با تخلص «فارغ» گویا همان فارغ گیلانی باشد؛ جلد: تیماج، 207 ص، 14 سطر (14×8)، اندازه: 12×20سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 139]
آغاز: ابتدای سخن بنام خدا ** آنکه یکدم ز بنده نیست جدا / گنج جان در طلسم جسم گذاشت ** اژدر نفس را بدو بگماشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 25گ، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 3 - 42]
جنگ خبیر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 جمادی الثاني 1200ق؛ 61گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×16 سم [ف: 1 - 210]
آغاز: گر از این در گذر کند یک تن ** به لگد استخوان شان بشکن / این بگفت و قدم نهاد به شهر ** به تماشا نظر گشاد به شهر؛ انجام: بر کشیدند مؤمنان تکبیر ** آفرین خواند چرخ زهره پیر / داد صلوات کردگار ملک ** گفت احسنت مهر و ماه و فلک
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 178 گ، 14 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: - 118]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد ادرکنی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 113گ، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 378]
آغاز: گر خران کشته شد منم خر تو ** بلکه از جان و دل سگ در تو / گر تو آن سگ درت خوانی ** بار چهل خر کشم بآسانی؛ انجام: ساخت آن گاه قبله آدم ** مصطفی را و مرتضی را هم / آن یکی ماه بارگاه صفا ** وین یکی شاه تختگاه سخا ...
خط: نسخ آمیخته به نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مشمع، 150ص، 17 و 12 سطر (9×15/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 35 - 131]
آغاز: الحمد غافر الذنوبي ** و المنه ساتر العيوبي» / «خلاق صانع خلایق ** ازاق خالق موافق؛ انجام: شیعیان تو شادمان باشند ** ناوک چشم منکران باشند
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 182گ، اندازه: 20×17/5 سم [ف: 2 - 12]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 910
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 118]
آغاز: مصطفی گوهر محیط کمال ** مرتضی مظهر جمال وجلال / مصطفی شاه کشور لولاک ** مرتضی ماه انور افلاک؛ انجام: ما چه سان شکر او بجا آریم **که از آن توفیقها یابیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اشعار در چهار ستون، جلد: تیماج سیاه، 122گ، 12 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2- 938]
آغاز: سرور دین علی جواب سلام ** بازداد بسی نمود اکرام؛ انجام داد صلوات کردگار ملک ** گفت احسنت مهر ماه فلک
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 175گ، 14 سطر، اندازه: 18× 20/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 144گ، 12 و 16 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6 - 2992]
آغاز: ای که داری نصیبه ای از دین ** گوش کن این حکایت شیرین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 141گ، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 26]
آغاز: بلکه معموره زمین وسما ** من بنا کرده ام به امر خدا / سر من جز خدا نمی داند ** شرح این نکته خلق نتواند؛ انجام: روز هیجا چو تیغ بر دارد ** زنده یک تن زخصم نگذارد اگر شود دشمنش تمام جهان ** ندهد تیغ او به کس چو امان
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 98 گ، 13 سطر، اندازه:20×15سم [ف:6 - 2993]
آغاز: شاه خیبر گشای خیبر گیر 88 ماه معجز نمای عشر نظیر / دلدل خویش را چو کرد آواز ** دلدل آمد چو باز در پرواز؛ انجام: تابع توست اسفل و اعلی ** انس وجن را تو برشده مولی / جز خدا وصف تو چه داند کس ** وصف جاهت خدا تواند بس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: مقوا، 55گ، 15-16 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 6 - 2992]
آغاز: جور بی حد کشیدم از ایام ** که رسیدم بخدمت خدام / دیده ام از رخت منور شد ** شکر کن دولتم میسر شد؛ انجام
سائل آن زر به معتمد سپرد ** که گمان دروغ از او می برد / پس بپرسید نام آن سرور ** گفت نامم نهاد اسد مادر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 184 گ، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 2993]
آغاز: فارغ خسته را رسان بمراد ** بدل دوست حیدر و اولاد / یا علی فارغ نگون بختم ** برده سیلاب معصیت رختم / نام او ورد جان فارغ باد ** هیچ چیزی نام (؟) او مبادش یاد / که روا ساز حاجت فارغ ** منگر جرم طاعت فارغ / نام فارغ حسین ابن حسن ** وین دو اسمند اکرم و احسن / جرم فارغ ازین دو نام ببخش؛ انجام: انجام افتاده در «قصه داستان قیل بن قهرمان بشیر»: شاه تیغ دو سر چو ساخت علم ** دیو و دد بر گرفت راه عدم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13، 145گ، 14 سطر (17×10)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 15 - 4132]
آغاز: به وجوه تو چشم بد مرساد. هر زمان گفت باعلی صدق ** که تویی جانشین ماالحق؛ انجام: گفت آن تیره دل زهی ساحر ** نیست در سحر چون تو کس ماهر / پیر شد تند چون سخن بشنید ** رخصت از شاه اولیا طلبید
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 129گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 2993]
آغاز: الغرض نم او چراغ دل است ** مغز ایمان ده دماغ دل است؛ انجام: بهمان شکوه های اهل حرم ** که نمودند بر رسول امم / که رسانی تو حضرت صاحب ** صاحب العصر مهدی غایب
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسین ولد حاجی شریف باغستانی، تا: دوشنبه 15 شوال 1206ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 187گ، 14 سطر، اندازه: 14/5 × 19/4 سم [ف: 43 - 124]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن کربلایی محمد تقی سیستانی، تا: 19 جمادی الثاني 1229ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 13 سطر (14×10)، اندازه: 26×16سم [ف: 16 -281]
آغاز: شکر آن کردگار لم یزلی ** که به جانم سرشت مهر علی / گبر بی دین نیافرید مرا ** داد از لطف خود نوید مرا؛ انجام: کار فارغ ز لطف خویش بر آر ** ناامیدش ز لطف خویش مدار / هو که شد شیعه تو از دل و جان ** جملگی را به کام دل برسان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ 10گ، 17 سطر، اندازه: 17 ×20/5 سم [ف: 1 - 403]
آغاز: برابر؛ انجام: تا بود خانه سپهر آباد ** دولت شیعیان مخلد باد
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد قاسم، تا: 5 رمضان 1241ق؛ در انتهای این نسخه مثنوی دیگری به نام «قصه پنج کشتی و شه چین» در بحر هزج مقصور و محذوف از همین ناظم ضمیمه می باشد، آغاز: «بساط آرای دیوان حکایت ** نشاط افزای بستان روایت»، انجام: «خوشا فارغ که آن گل زار بیند ** گل مقصود از آن گل زار چیند»؛ جلد: مقوایی، 152گ، 15 سطر، اندازه: 24/6×14/5 سم [ف: 17 - 320]
آغاز: ای که داری به دل محبت شاه ** سخنی بشنو از شجاعت شاه / ظاهرا بود پیش اهل بصر ** یازده ساله حضرت حیدر؛ انجام: تا بود کار آسمان تزیین ** تا بود شمع مهر و ماه مبین / شیعیان تو از صغار وکبار ** همه باشند از تو بر خوردار
خط: نستعلیق، کا: میرزا الياس، تا: دوشنبه 7 ذیقعده 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: محمود بن ابی طالب حسنی خراسانی ماربینی اصفهانی غره ربیع الثاني 1321؛ جلد: روغنی مذهب، 177گ، 14 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 36 - 434]
آغاز: ابتدای سخن بنام خدا ** آنکه یکدم زبنده نیست جدا / گنج جان در طلسم جان گذاشت ** اژ در نفس را بدو بگماشت؛ انجام: شیعیان تو از صغار وکبار ** همه باشند از تو برخوردار
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين حسینی قمی تفرشی، تا: دوشنبه 7 جمادی الاول 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 195 گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: یا علی تا بود سپهر برین ** دور اثبات آسمان وزمین / هرکجا شیعه است در عالم ** دایما شاد باشد و بیغما
خط: نستعلیق، کا: محمد گنجه ای، تا: 2 صفر 1249ق؛ در پایان 40 بیت در وصف علی (علیه اللسام) به تاریخ ربیع الاول 1249 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 175گ، 14 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 2 - 937]
آغاز: برابر؛ انجام: یا علی «فارغ» گنه کارم ** از کران تا کران گنه دارم / لیک مداح خاندان توام ** بلکه از جمله سگان توام / رحم کن بر من غریب و فقیر ** چون فتادم ز پای دستم گیر / دوستان را مراد و کم بر آر ** بر نبی و آله الابرار
خط: نستعلیق پخته، کا: ملا عبدالعلی، تا: پنج شنبه 2 ربیع الثاني 1256ق؛ مهر: «عبده الراجي عبدالعلی» (بیضی)، «نور علی الحسيني»؛ 242ص (238+4)، 15 سطر (16/2×9)، اندازه: 21/6×16 سم [ف: 3 - 235]
آغاز: ابتدای سخن بنام خدا ** آن که یکدم ز بنده نیست جدا / مظهر نور ذات انسانی ** شاه عباس ظل سبحانی / سال تاریخ این خجسته خطاب ** سنه الف است از طریق صواب؛ انجام: یا علی فارغم نهادی نام ** فارغم از غم ایام / شیعیان را به هر دو جهان
** باش غم ساز از غم ایام
خط شکسته نستعلیق، کا: زین العابدين بن قاسم، تا: شوال 1257ق؛ 114گ، 18 سطر، اندازه: 21/2×14/6 سم [ف]
آغاز: ابتدای سخن بنام خدا ** آن که یک دم ز بنده نیست جدا / مظهر نور ذات انسانی ** شاه عباس ظل سبحانی / سال تاریخ این خجسته خطاب ** سنه الف است از طریق صواب؛ انجام: یا علی فارغم نهادی نام ** فارغم از غم ایام / شیعیان را به هر دو جهان ** باش غم ساز از غم ایام
خط: شکسته نستعلیق، کا: زین العابدين بن قاسم، تا: شوال 1257ق؛ 114گ، 18 سطر، اندازه: 21/2×14/6 سم [ف: 3 - 568]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن قاسم، تا: شوال 1257ق؛ 134 گ، 14 سطر (16×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 17 - 509]
آغاز: شکر گویم کریم خالق را ** رازق جمله خلایق را؛ انجام: بر طریق چارده معصوم هم راهش نما ** تا نگردد روز محشر از محمد شرمسار
خط: نستعلیق، کا: حسین پاشا بن کربلائی علی وردی، تا: 1260ق؛ اهدایی: واعظ تهرانی؛ 152گ (1پ-152ر)، 19 سطر، اندازه: 22×16سم [اوراق عتیق: 2 - 473]
خط: نستعلیق نازیبا، کا: مولا ابن کربلایی امام وردی ساکن قریه کرم ده، تا: 27 ربیع الثاني 1261ق؛ جلد: پشت پارچه ای، 200گ، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 133]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1812
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 277]
آغاز: برابر؛ انجام: فارغم ساز از غم دو جهان ** دل «فارغ» زهر غمی برهان ... / شیعیان تو از صغار وکبار ** همه باشند از تو برخوردار
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد حسین بن اسماعیل دولت آبادی، تا: با تاریخ 1261ق؛ 117گ (1پ -117پ)، 19 سطر، اندازه: 21/3×13سم [ف: 8- 171]
آغاز: من ز بعد خدا و پیغمبر 78 نشناسم کس بجز حیدر / یا علی مرکز وجود تویی ** آفتاب سپهر خود تویی؛ انجام: در ترازو نهاد اندک نان ** که دوبارش کسی نهد به دهان / خاتم نان از او گردن تر بود ** پاره نان بر او اضافه نمود بخشی از فارغ نامه؛ خط: تحریری، کا: شیخ حسین خلف آقا شیخ نصر الله، تا: 10 صفر 1262ق؛ جلد: تیماج، 20گ، 12 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 6 - 2992]
آغاز: بنام خداوند ماذا الجلال ** که گرداند او حالها را بحال
خط: نسخ، کا: حسن بن علی اکبر هروی، تا: صفر 1264ق؛ دارای سر لوح و مجموع دارای چهل و چهار تصویر آب و رنگ کم ارزش؛ 223گ، 13 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 2 - 162]
آغاز: برابر؛ انجام: بشهر مدینه فراز آمدند ** همه سروران پیش باز آمدند. دیگر منقولست که اگر کسی را انگشتری باشد که بر آن نام خدا نقش کرده باشند جماع نکند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ در خاتمه کتاب متفرقاتی از قبیل «یکداستان از حاتم طائی، یک قصیده در مدح حضرت علی (علیه السلام)، مثنوی کوتاه در مرگ زاهدی و خواب دیدن مریدی وی را؛ 108گ، 17سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 2 - 616]
آغاز: یا علی فارغم بنهادی نام ** فارغم کردی از غم ایام / ابتداء سخن بنام خدا ** زان که یکدم زبنده نیست جدا؛ انجام: هر که شد شیعه تو از دل و جان ** جملگی را بکام دل برسان
خط: نستعلیق، کا: سید محمد رضا بن سید حسن، تا: شوال 1267ق؛ جلد: تیماج مذهب، 237گ، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 1678]
آغاز: آمده از خدای لم یزلی ** دلدل ذوالفقار بهر علی / چهارده سال حضرت حیدر ** کشتن عمرو شوم با عنطر؛ انجام: چون تو دانی که حاجت من چیست ** در تقاضا لجاج حاجت چیست / هزاران درود و هزاران سلام ** نما بر محمد علیه السلام بخشی از ولایت نامه «فارغ گیلانی»؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا اسماعیل فرزند محمد علی، تا: 1269ق؛ با قلم خوردگی، مصحح؛ از برگ «202» تا «203»، داستان عابد و گبر، از شیخ بهائی و همچنین از برگ «204» تا «233» بخشی از یک منظومه حمله حیدری آمده؛ جلد: تیماج؛ 12گ (190-201)، 12 سطر (15×10)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 29 - 423]
خط: نستعلیق، کا: کریم بابا، تا: سه شنبه 13 جمادی الثاني 1275ق؛ 95گ (1پ -95ر)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 2 - 105]
آغاز: کار عالم زاسم یافت نظام ** نیست بی اسم هیچ چیز تمام / نام هر چیز تا نداند کس ** فرق او را کجا تواند کس؛ انجام: یا علی تا بود سپهر برین ** دور اثبات آسمان و زمین / هر کجا شیعه ای است در عالم ** دایما شاد باشد و بی غم
خط: نستعلیق، کا: عباسقلی بن محمد مؤمن، تا: جمعه 26 شوال 1275ق؛ افتادگی: آغاز (اندکی از مقدمه کتاب افتاده)؛ تملک: حمید ایزدپناه؛ جلد: تیماج مشکی، 149 گ، 16 سطر (15×7/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 20 - 102]
آغاز: بسمله. ابتدا می کنم بنام خدا ** زان که یکدم زبنده نیست جدا؛ انجام: تا بود کار آسمان تذویر 78 تا بود شمع مهر و ماه منیر / شیعیان تو از صغار وکبار ** همه باشند از تو بر خوردار بعد از حمد خدای تعالی به ذکر معجزات منسوب به حضرت علی بن ابیطالب آغاز نموده؛ خط: تعلیق، کا: علی اکبر شاهسون، تا: دوشنبه 26 رمضان 1276ق؛ مجدول، دارای سرلوح، اولین یادگاری از شخصی به نام میرزا عبدالاحد بن میرزا عبدالصمد خان طالشی است به تاریخ 1281؛ جلد: چرمی، 120گ، 10 سطر در متن و 12 سطر در حاشیه، اندازه: 23×17سم [ف: 1- 65]
آغاز: برابر؛ انجام: در رسانید حضرت باری ** این سخن را بگوش آن ماهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14، جلد: تیماج مقوای، 155گ، 10سطر (19×10)، اندازه: 23×16سم [ف: 10 - 1703]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 120گ، 15 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 4 - 181]
آغاز: نام اول محمد و محمود ** نام دیگر علی سپهر وجود / جرم فارغ از این دو نام ببخش ** گنه شیعیان تمام ببخش؛ انجام: تا بود شمع مهر و ماه مبین ** تا بود باقی آسمان زمین / دوستان را مراد و کام برار ** شیعیانرا هم از صفا رو کبار
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 142گ، 14 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 4 - 1914]
آغاز: سبحان خالقی که چسان کرد ابتدا ** بیچون صانعی که ورا نیست انتها / ذو العرش ذوالکمال خداوند ذوالجلال ** ذوالفضل و الكرم و ذوی الجود و العطاء انجام: نظری کن به جانب فارغ ** تا بر آید مطالب فارغ / مدعاشان برآر از دم شاه ** بحق لا اله الا
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 88گ، 25 سطر، اندازه: 29×20سم [ف: 6 - 2992]
آغاز: این به مشرق در رود وانگهی پیدا شود ** و آن که در مغرب رود گردد به مشرق آشکار / بشنو از من یا محمد تا چه گویم گوش دار ** آن که در مشرق شود در چاه مغرب سرزند انجام: بهترین خصلت ها دانی که راه ست ** آن که داد انصاف وانصافت بخواست / چون حدیث خوب گوئی با فقیر ** به بود زانش که پوشانی حریر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 218گ، اندازه: 21×17سم [ف مخ: 2 - 938]
آغاز: . سوی صحرا برون شدند یکشب ** روی کردند بهر صید بدشت / ناگه از روی دشت گشت عیان ** کرد [...] چه زلف محبوبان؛ انجام: جمله یکبار حمله آوردند ** قصد سلطان اولیا کردند / شاه تیغ دو سر چه کرد علم ** دیو و دد می گرفت راه عدم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 183 گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 2 - 939]
آغاز: ابتدای سخن بنام خدا ** انکه یکدم زبنده نیست جدا / گنج جان در طلسم جسم گذاشت ** اژ درنفسی را بر او بگماشت / داد قدرت به حیدر صفدر ** که به گهواره بر درید اژدر؛ انجام: خداوندا در آن ساعت زبانی را بده یاری ** کلام طیب طاهر شود از قلب او جاری / بروای شمسی تبریزی حضورت باغ جنت باد ** که فرد ابدروی بی شک همان تخمی که می کاری
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 111گ، اندازه: 16/5×20/5سم [ف مخ: 2 - 938]
آغاز به نیروی او تاخته بوتراب ** به دست دعا پنجه آفتاب / از او بر فراز د علم جان ز تن ** برو هفت لشکر شوند انجمن؛ انجام: فلک تاز دربانی آرد نشان ** زکف چوب نگذارد از کهکشان / کشد در جلو غاشیه مه به دوش ** شود مهر از صبح قنطوره پوش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 179 گ، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 2 - 939]
آغاز: چه شود گر دو روز مکث کنی سایه بر فرق بندگان افکنی؛ انجام: یعنی آنهم زجزوی و کلی نیست جز صورت نبی و ولی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «نور دو چشم محمد حسین»، «عبده حسین بن ابو القاسم»؛ اهدایی: سید محمد معتمد نجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 85گ، 19 سطر (17×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 - 1692]
آغاز: برابر؛ انجام: طبع سخن سنج من کرد بیکروز نظم ** در صفت اهل بیت شعر چنین آبدار / هست امیدم چنان آنکه برد از جزا ** دست بگیر مرا خواجه روز شمار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 133گ، 12 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 37 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: خسته ها را همه به صف بنشاند/ پس لب جان فزای خود جنباند / چون دم روح بخش خویش دمید ** در دمی جمله را دوا برسید بخشی از اول منظومه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 15گ، 14 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 38 - 370]
آغاز: قصه فتح خطه بربر ** که علی کرده شاه نیکوفر / صد هزاران هزار شکر خدا ** که شدم از ازل بصدق و صفا؛ انجام
شیعیان ترا بهر دو جهان ** باش غمخوار آشکار و نهان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه کهن و قدیمی است؛ جلد: چرمی، 126 گ، 16 سطر، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 2 - 615]
آغاز: حمد بیحد خدای بیچون را ** که بما داد طبع موزون را / داد تعلیم نعت پیغمبر ** ساخت خوشدل بمدحت حیدر / کرد فارغ ز حمله اشغال 78 ساخت مشغول مدح حیدر و آل
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد بن مهدی حسینی» (چهار گوشه)؛ اندازه: 14/5 × 21/5 سم [ف: 2 - 461]
آغاز: طاقت جنگ او ندارد کس ** پیش نیشش چه اژدها چه مگس
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام، 123 گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6 - 2993]
آغاز: لله الحمد قادر متعال ** في الجميع الأمور و الاحوال / آن که جانم زمهرداد جلی ** به فروغ رخ نبی ولی؛ انجام: که به زیر بغل گرفته حدید ** به سرانگشت خویشتن مالید / یافت آنکه زره روز دعا ** حفظ می کرد از خدنگ جفا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 52گ، 15 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف مخ]
آغاز: زین دو کان محبت دنیا؛ انجام: در جواب جمله گفت آن بد سید ... قلمی گردید
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، قطع: وزیری [رایانه]
آغاز: ای ولی خدا، وصی رسول ** سید اولیا و زوج بتول؛ انجام: غیر درد و بلا و محنت نیست ** هیچ کس را صفا و راحت نیست
بی کا، بی تا، 14ص، 17 سطر [میراث اسلامی: 10 - 747]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/8×16/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بباید هیچ را ندانم بهتر از مدحش الهي هر که خواند و نویسد مغفرت گردان ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 192 گ، 13 سطر (15×9)، اندازه: 21×14/5 سم [رایانه]
آغاز: ... زان سبب دستش این هنر بنمود ** که یدالله در آستینش بود / حیدر آنجبه را چنان بدرید ** که یکی قطره خون از و نچکید؛ انجام: بشنو این داستان جان بر دین ** از ولایات حیدر صفدر / پیش سلطان دین یثرب ** هفت کس آمدند از مغرب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 10ص (11-100)، 15 سطر (15×7/5)، اندازه: 12/8× 20/3 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: یا علی فارغ تو خسته دلم ** بکمند تو بسته دلم / بغم خویش خاطرم خوش دار ** بی غم خویش یکدمم مگذار
خط: نستعلیق جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 155 گ، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: - 169]
الفارق بین الخطاء و الثواب- فصل الخطاب لوصل الاحباب
faruq-ul haqq
قاضی دزفولی، محمد بن فرج الله، ق13 قمری
qāzī-ye dezfūlī, mohammad ebn-e faraj-ol-lāh (- 19c)
محل تأليف: نجف اشرف
رساله ای در تفاوت های فکری و مبنایی اصولیین و اخباریین است و مهمترین مسائلی که آنها اختلاف دارند، مؤلف 86 تفاوت را شمارش کرده است.
آغاز: بسمله حمدله وصلی الله علی محمد وآله ... اما بعد فیقول ... محمد بن المرحوم السيد فرج الله أن بعض الديانين سئلنی ان اجمع المسائل التي اختلف فیها الاخباري والاصولی ... الرسالة الموسومة بفاروق الحق .....
انجام: اما القياس فلیس بحجة وان حصل القطع به فهو جهل مرکب اعاذنا الله منه ومن کل سوء بمحمد و آله الطاهرين.
چاپ: تهران، سنگی، 1319، وزیری کوچک، 97ص؛ [تهران]، سنگی، 1319 (تاریخ تأليف 1280 در مجف اشرف)، وزیری کوچک، 97 ص (صص1-97)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 26 جمادی الاول 1280ق، جا: تهران؛ 31گ (240-270ر)، اندازه: 20×13سم [ف: 8 - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد مهدی بن سید محمد حسن بن سید مرتضی ... بن سید نعمت الله جزایری، تا: 25 رمضان 1307ق، جا: تهران؛ مصحح در 1307؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24گ، 23 سطر،
اندازه: 23×14 سم [ف: 6 - 2994]
fāsele makke tā baqdād
فایده ای از مولانا قطب الدين علامه در تحفه درباره فاصله مکه تا بغداد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8971/13
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 1گ (39)، 23 سطر (9/5× 18/5)، اندازه: 26/1×16/2 سم [ف: 29/1 - 503]
fāļiņat-ul mulḥidīn wa nāşiħat-ul muwaħħidīn
شیخ بخاری، محمد بن محمد، ق9 قمری
šay× bo×ārī, mohammad ebn-e mohammad (- 150)
تاریخ تأليف: 134ق؛ محل تأليف: دمشق در رد تصوف.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 686/1 - ف
نسخه اصل: نسخه آقای فقیه زاده؛ بی کا، تا: قرن 9 و 11؛ 21 سطر [فیلم ها ف: 1 - 523]
الفاضح في هتك الكنوز- الواضح في فك الرموز و الفاضح في هتك الكنوز
al-fadil fi Sifat-il adab-il kamil
وشاء، محمد بن احمد، - 325 قمری
vaššā’, mohammad ebn-e ahmad (- 938)
خطبه ها و مقالاتی است که مؤلف در دو جزء از کلام ادبای عرب و شعر شعرا جمع آوری نموده است. نسبت این کتاب به وشاء در اغلب مصادر نیامده است، اما یوسف مسکونی در مقاله ای که در مجلة المجمع العلمي العراقي، 1965م منتشر کرده به این نسبت اشاره کرده است.
آغاز: بسمله اطال الله في ظل افیاء السلامة بقاك و حجب عن غیر نوائب الدهر نعماك ... و ترجمته بکتاب الفاضل لفضله علی کل کتاب کامل فارسلت به اليك ... کلاما جزلا في وصفه افية البلاغة و فصل الفصاحة والبراعة .. باب في صفة البلاغة و فضل الفصاحة و البراعة انشاء الله تعالی اعلم جنبك الله الردى و اعانك علی طریق الهدي ...
انجام: و قد ذکرنا في کتابنا هذا من البلاغة و البراعة ما فیه لذوی الالباب افضل القناعة و ما استوعبنا کل ما جاء في کل باب ... و انما ذکرنا بعض ما نمی الينا رغبته في الايجاز و التخفيف و الاختصار من التأليف و الحمدلله المتفضل بالاعانة و التمام و اليه نرغب في السلامة و الشكر تم الجزء الثامن من جزئین کتاب العاصر
چاپ: بغداد، وزارة الاعلام، محقق: یوسف یعقوب المسكوني، چاپ اول، 169ص، 1395ق. مخطوطات الأدب في المحتف العراقي 441؛ مجلة المجمع العلمي العراقي سال 1965 مقاله یوسف مسکونی، معجم المؤلفين، کحاله (چاپ جدید) 48/3]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220ق؛ جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 28/8×19/3 سم [ف: 5 - 18]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ابراهیم تبریزی، تا: 15 شوال 1283ق؛ جلد: میشن سیاه، 25 سطر [ف: 5 - 259]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 72گ (1پ - 72ر)، 19 سطر (10×18/5)، اندازه: 28×17سم [ف: 9 - 776]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر (جزء اول و دوم)؛ خط: نسخ زیبا معرب، بی کا، بی تا؛ با ترجمه فارسی بین سطور، با سرلوح مزدوج، مجدول مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 144 گ، 11 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 6 - 2994]
آغاز: برابر؛ انجام: دخل صالح المري علی هرون الرشيد فقال یا امیر المؤمنين انك لاتغالط بتجرید المعصية ولکن عتبك لك الاساءة احسانا و یشهد علیها خونة أهل العلم و بهذه الحالة تصیدت الدنا امثالك فاحسن جمیل الصحبة فقد احسنت الأداء و هذا باب قد فردت لمعناه کتابا جلیل القدر فاغنی ذلك عن التطويل
خط: نسخ، بی کا، بی تا، لابه لای سطور به فارسی ترجمه شده؛ جلد: تیماج مذهب، 93گ (1ر-93پ)، 15 سطر [ف: 37 - 501]
فاضلیه- السموم و التحرز من الادوية القتالة به فاطمه زهراء- خبر وفات سيدة النساء البتول
fātemī nāme
خاموش یزدی، میرزا علیخان، - 1379 قمری
×āmūš-e yazdī, mīrzā “alī-×ān (- 1960)
منظومه ای است مذهبی در زمینه نعت و ستایش رسول اکرم و ائمه طاهرین.
آغاز: بنام جهاندار زیر و زبر ** یگانه مهین داور دادگر
انجام: بوی باد هر دم هزاران درود ** دما دم همی تا بیوم الورود
[فهرستواره منزوی 1725/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11740
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، چهارستونی؛ واقف: عباس ترجمان؛ جلد: مقوایی، 151گ، اندازه: 34×22 سم [ف: 9 - 206]
fātemīyye
خراسانی، محمد امین بن محمد تقی، ق13 قمری
×orāsānī, mohammad amīn ebn-e mohammad taqī ( 19c)
رسالهای مفصل در فضایل و مناقب و تاریخ حیات و خصایص اخلاقی و مصائب و بلاهای حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) که در یک «مقدمه» و هشت «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است: مقدمه: در بیان ثواب تذکیر و تذکر مصائب و نوائب اهل البيت؛ باب 1. بیان کیفیت خلقت نور خیر النساء و وجه تسمیه او بفاطمه و زهرا؛ 2. بیان چگونگی انعقاد نطفه شریفه ... وقت تولد؛ 3. بیان محبت بتول با خدا و رسول و محبت ایشان با وی؛ 4. بیان کیفیت ازدواج زهرا به سرور اولیاء (علیهم السلام)؛ 5. ذکر عروسی رفتن آن معصومه به خانه کفار قریش؛ 6. کیفیت زهد و قناعت و ریاضت و زحمات او؛ 7. ذکر شطری از معجزات و کرامات او؛ 8 ذکر مصیبات و محن و ظلم ظالمین به وی (پنج فصل)؛ خاتمه: در ذکر شطری از جلالت قدر و بزرگواری فاطمه در روز جزا
آغاز: بسمله، بر ضمایر صافیه ارباب فهم و دانش و بر خاطر زاکیه صاحبان بصیرت و بینش پوشیده و مخفی نماند.
آغاز: برابر؛ انجام: و کسی قدر و منزلت او را نداند جز پروردگار عالمیان.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط؛ واقف: حسین توکلی، فروردین 1363؛ 66گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 14 - 264]
آغاز: الحمدلله المحمود بکل لسان المعبود في کل مکان المذكور في کل اوان و زمان الذي فضلنا بحب ابی القاسم محمد علی سائر الخلق و جعل دیننا خیر ادیان و کرمنا بود آل احمد من بین بنی نوع الانسان؛ انجام: حق تعالی که در حق ایشان فرموده است: الايحزنهم الفزع الأكبر وهم فیما اشتهت أنفسهم خالدون یعنی ایشان را باندوه نمی آورد ترس بزرگتر روز قیامت و ایشان در
آنچه خواهش دارد نفس ایشان همیشه خواهند بود دربرگ پایانی یادداشتی از مؤلف مبنی بر نام خود و کتاب و درخواست دعا از خوانندگان در 1202 ق دیده می شود؛ کا: حسین بن مهدی حسینی (خادم مزار هارون بن موسی مشهور به پنچه شاه)، تا: شعبان 1203ق؛ جلد: تیماج، 154گ، 17 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 4 - 1431]
آغاز: برابر؛ انجام: امیر عالیمقدار، حیدر کرار با سینه سوزان و ناله آتش بار، ذوالفقار از نیام کشید و فرمود، کریم رحیم رؤف عزیز دارین بکرد آناد بحق محمد و آله الأمجاد.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: رمضان 1242ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 240 گ، 14 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 29 - 322]
آغاز: برابر؛ انجام: فردای قیامت از شفاعت احمد مختار و حیدر کرار و اهل بیت اطهار محروم و نا امید نگرداند بمحمد و آله الامجاد.
خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید رضی میرزا جان، تا: صفر 1264ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 162 گ، 17 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 37 - 652]
آغاز: الحمدلله المحمود بکل لسان المعبود في کل مکان للذکور في اوان ... وامحنتاه چه مصیبت و بلا که بعد از سید النبياء به عترت علیه وی رسید؛ انجام: تو را به چیز خبر داد گفت نه گفت آن حضرت اشاره فرمود است به آنکه مثل ملک و پادشاهی شما بنی عباس
تذکر: نام مؤلف و کتاب به استناد نسخه ش 2386 مسجد اعظم تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 13گ، 16 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 6- 3548]
fātemīyye
شیرازی، حاج علی اکبر
Šīrāzī, hāj ‘alī akbar
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 180
بی کا، بیتا [نشریه: 5 - 215]
al-fā'il-ul ḥaqq-ul awwal-it tāmm wa-1 fā‘il-un nāqiş ul ladi huw-a bil-majāz
کندی، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252 ؟ قمری
kendī, ya qūb ebn-e eshāq (802 - 867)
چاپ: در رسائل الكندي الفلسفية، جلد اول (قاهره، دارالفکر العربي: 1369ق)، به تصحیح محمد عبدالهادی ابوریده
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/58- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 1گ (207) [فیلم ها ف: 1- 471]
al-fā'il-u wa-l munfaʻil
درباره این که آیا فاعل کیفیت یا صورت است و منفعل ماده یا کیفیت، از دید فلسفه با نقل بعضی از گفته های پزشکان یونان، دارای سه مقدمه تمهیدی کوتاه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6025/1
آغاز: علیها کما تشهد به مصنفاتهم و نطقت به مؤلفاتهم فدار الأمر عندهم بین القول بکون الواقع ممتنعة؛ انجام: و فیما ذکرنا غنية عن أمثال هذه التكلفات التي لا تزید الا الحيرة علی الحيرة و الاشتباه علی الاشتباه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1151-1152ق، جا: کاشان مدرسه عمادیه؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب یکی از شاگردان سید ماجد است؛ 11گ (1ر-11پ)، اندازه: 12/5×8/5 سم [ف: 16-25]
fā'elīn va monfa‘elīn (matlabī dar)
به نقل از کتاب «الميزان» جابر بن حیان کوفی.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 911/15
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (118پ -119پ)، 11 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 179]
fā'elīyye va maf*ūlīyye
باه نامه است در هفده «باب»: 1. مزاجها؛ ... 17. در چیزهایی که زنان بار گیرند.
آغاز: بسمله سپاس و ستایش آفریدگار جهان را ... اما بعد بدان که اتفاق کرده اند حکماء و اطباء فلاسفه و ارسطاطالیس و جالینوس و از متاخرین چون عیسی و حسین و محمد زکریا و ابوعلی سینا و غیرهم ... پس بباید دانست که قوت این اندام شریف که یاد کردیم بدین چیزهاست که ذکر خواهد رفت و این رساله بر هفده باب مکمل شده است
[فهرستواره منزوی 3599/5]
مشهد، دانشکده الهيات؛ شماره نسخه: 694/57
آغاز: برابر؛ انجام: واگر سیاه و تیره بود دختر است تمت الرسالة الشريفة الفاعلية المفعوليه
بی کا، تا: 1059ق؛ 14ص، اندازه: 13/5 × 22/5سم [ف: 1 - 544]
al-fākaha
در ادب دینی و دستور خواندن دعا با عنوان های «فاكهة».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6416
آغاز: بسمله، الحمدلله منیر مصباح قلوب المؤمنين بازهار حديقة الداعي و مبیر المستكبرين عن عبادته بجنة جنة الساعي الذي جعل عدة ذکره در وعا واقية من ترس وافية عن شبهة واهية و ممن اجاب الشيطان ... اجابة الدعوات؛ انجام: ذخایر یوم الحساب في نوادر فین الكتاب في الكافي عن الحسن بن منذر قال سمعت أبا عبدالله (علیه السلام) یقول من قام السلام علیکم (پس از سیزده برگ) قال صلوا في المساجد حوله و یجری في المواضع
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ محشی با نشان «جنة الامال»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 125گ، 15 سطر، اندازه: 18/2×11/5 سم [ف: 1 - 392]
al-fākaha-tul badrīya
ابن دما مینی، محمد بن ابی بکر، 763 - 827؟ قمری
ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362 - 1424)
تاریخ تأليف: 22 محرم 790ق
[ابر کلمان 91/10 -93؛ معجم التاريخ التراث الاسلامي (البدريه) 2495/5 الفواكه]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9093/9
آغاز: قال الحبر الأمام و البحر الهمام العلامة التحرير ... بدر الدين محمد بن الدماميني المخزومي المالكي ... اما بعد حمدالله المنظومة آلاوه بعقود الدرر المنثورة نعمه علی سائر البشر ... فان
جماعة من الاصحاب رغبوا ان اکتب لهم شیئا مما سنخ للقریحه القريحة نظما و نثرا و وسمع به الفكر الفاتر سجعا و شعرا ... و سمیت الفاكهة البدرية لاشتماله علی زهر المنظوم و المنثور؛ انجام: و قلت ایضا و مليحة کالبدر فزت یحسنها ** و انوف عذالی علیها راغمه / ختمت علی قلبی فقلت لعاذلی» دعنی فانی نلت حسن الخاتمة. و الحمدلله اولا و آخرة ... و علی آله و صحبه نجوم الهدي و بدور التمام. قال المن صف کان الفراغ من تعلیق هذه الأوراق ليلة الاثنين و الثاني من شهر الله المحرم مفتح شهور عام تسعین و سبعمائه قدس الله روحه و جعل في روض الجنان ضریحه آمین.
کامل؛ خط: نسخ بشیوه ترکی، کا: احمد بن لطف الله حسینی حنفی، تا: قرن 11؛ در حاشیه اشعاری که از لحاظ لفظ و معنا به متن نزدیک بودند نوشته شده است؛ جلد: مخمل سرخ، 18گ (151پ - 168ر)، 21 سطر (15×8)، اندازه: 19/8×12/5 سم [ف: 747 - 29/2]
fākihat-ul ×ulafā' wa mufākihat-ul Zurafā'
ابن عربشاه، احمد بن محمد، 791 - 854 قمری
ebn-e ‘arabšāh, ahmad ebn-e mohammad (1390 - 1451)
تاریخ تأليف: صفر 852ق
مانند سلوان المطاع و کلیله و دمنه است و در ده «باب»..
چاپ: بولاق، 253 ص 1276ق؛ مصر، 202 ص، 1315ق؛ در حاشیه کتاب کلیله و دمنه، مطبوعات شرف، 228 گ، 1300 1303 ق.
[چلبی 163/2؛ معجم المطبوعات ص 173؛ الأوقاف العامة موصل 182/2]
آغاز: من الجبال بیوتا و من البحر و مما ... الاتيان و قال تعالی انا عرضنا الأمانة علی السموات و الأرض؛ انجام: فانما المرء معروف بمن تبعا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز؛ اهدایی: محمد ایرانی، 1350؛ جلد: تیماج مشکی [الفبائي: - 423]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 284گ، 15 سطر (22×13)، اندازه: 31×21سم [ف: 5 - 355]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 164گ، اندازه: 29/9×17/7 سم [رایانه]
fākihat-uz dākirīn wa ‘arūs-uš šākirīn
بیرجندی، محمدباقر بن محمد حسن، 1276-1352قمری
bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan (1860 - 1934)
تاریخ تأليف: 1313ق
مجموعه ای است در اعمال، اذکار و زیارات، مرتب شده در یک «مقدمه» («عظمت معاصی لسانیه») و ده «باب»: 1. ثواب دعاء تلاوت قران؛ 2. صفات داعی؛ 3. اعمال یوم و لیله جمعه؛ 4. اذکار صبح و مغرب و ظهر؛ 5. در آنچه هر روز خونده شود؛ 6. ادعیه حالات مکرره؛ 7. ادعیه وقت بیداری و آداب تهجد و سجده شکر و مسواک؛ 8 استحباب توسل به ائمه طاهرین؛ 9 ادعیه متفرقه برای امور مهمه و مثوبات عظيمة؛ 10. قنوتات و مناجات نظم و نثرا؛ خاتمه در عظمت معاصی شایعه.
چاپ: [تهران]، سنگی، 1333، رقعی، 373+1صص
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12433
آغاز: الحمدلله الحميد الحكيم الذي شرع لنا من حکمته سبیل الدعاء؛ انجام: اول ایجان دفع شر موش کن بعد از آن در جمع گندم گوش کن و ختم میکنم این عجاله را در اینروز ختم سال ... بر این وصیت از برای نفس خود و دو ولد عزیز خود محمد حسن و محمد حسین حفظهما الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 14؛ مصحح توسط مؤلف؛ واقف: اسدالله علم؛ جلد: تیماج، 210گ، 15 و 16 سطر، اندازه: 10/3 ×17 سم [ف: 15 - 409]
fākehat-ol kāšef
کاشف، علی
kāšef, alī
بیشتر این دیوان در مناقب و مصایب حضرات معصومین علیهم السلام و مخصوصا داستان واقعه کربلا و چگونگی شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و اصحاب و یاران آن حضرت می باشد، با تخلص «کاشف» و نظمی سست. نامی که گفتیم کاتب به دیوان داده و باید تحقیق شود.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1041
آغاز: ابتدای سخن کنم یا هو ** هم بفضل عمیمت الا هو / بهذه الاسما شود تذکر ** تمام قرآن بقدرت هو
خط: نستعلیق، کا: غلامرضا خوانساری طهرانی متخلص به معلم، تا: 27 صفر 1346ق؛ 185گ، اندازه: 22×17سم [ف: 3 - 270]
al-fākaha-tul kāzimīyyi lil-firqat-il imāmīya
سماهیجی، عبدالله بن صالح، 1076؟ - 1135 قمری
samāhījā, “abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
مختصری است در دفع مواردی که به گمان مؤلف از وساوس شیطانی است و منجر به صدور برخی از احکام احتیاطی خاص شده و مبنای این وسواس و احکام احتیاطی به سه مسأله بر می گردد: 1. التزام به نجاست و تکفیر جمیع فرقه های امت از مخالفین مومنین؛ 2. التزام به عدم عدالت در غیر امام و در غیر کسی که نصی خاص بر عدالت وی باشد؛ 3. التزام به اینکه آب نجس قبول طهارت نمی کند. مؤلف که اخباری مسلک بوده این سه مسأله را خارج از شریعت محمدی (صلی الله علیه و آله) و مخالف با اسلام و ایمان دانسته است.
[الذريعه 97/16]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4043/4
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي رفع من الدين الحرج و اتی بالشرع الأبلج الذي لیس فیه عوج و بعث سیدنا ... و بعد فیقول خادم علوم اهل بیت الرحمه و ساده الامه؛ انجام: المعلوم من المذهب خلاف ذلك. و علی هذا فلنقطع حامدین للملك العلام جاعلین الصلوه علی محمد و آله خیر ختام
خط: نسخ، کا: محسن بن حسن حسینی نجفی طالقانی، تا: 1145ق؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ (88-97)، 16-18 سطر (14×8)، اندازه: 16×10 سم [ف: 17 - 346]
فال- زجر (جدول)
fāl-e robāʻīyyāt-e abū-sa‘īd
دستور فال گرفتن با رعیات ابوسعید ابوالخیر و فوائد هر یک از رباعیه ها را با خود رباعی آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7341/3
آغاز: از خواص رباعیات قدوة المحققين ... جهت محبت امرا و سلاطین هر روز بیست بار خواند. گردر یمنی چو با منی پیش منی ** در پیش منی چو بی منی در یمنی / من با تو چنانم ای نگار یمنی ** کز خود غلطم که من تو ام با تو منی؛ انجام: جهت رسیدن دو یار بهم سه بار بخواند ...
کا: رستم بن بیجن، تا: 1256ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 7گ (35پ -41پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 19 - 134]
fal-e Zamir
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
به نام جعفر صادق از روی جدول اعداد و دائره سوره قرآن و آیات سور که در برابر آنها استخراجاتی که از آنها می شود به فارسی آمده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1997/1
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانکه این فال ضمیر بغایت خوب و مجرب و معتقد به است از قول در ربار ... ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق السلام علیه که قریب پنجاه سال خاطر بزرگوار برین گماشته و تجربه گرفت تا فال را از کلام ربانی استخراج فرموده ... بدانکه خلفاء بغداد ... بهر وقتی که ایشان را مشکلی پیش آمدی درین ضمیر نگاه کردنی ... و هیچ آفریده را از ملوک و سلاطین از این نسخه آگاهی نبود ... خلیفه خواست که جهت سلطان محمود تحفه فرستد ... این فالنامه ضمیر بفرستادند و سلطان بپسندید؛ انجام: یا بنی اذهبوا فتحسسوا ** کار دین و دنیا گشاده شود. تمام شد این فالنامه بتاریخ عاشر شهر جمادی الاول سنه 1083
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در 3ر «تفصیل محلات و مساجد قسطنطنیه» آمده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 23گ (3ر -25ر)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 8- 604]
fal-e qor'an
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10975/5
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 9ش 2 -41]
fal-e qor'an
ناشناخته
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559.
به نظم فارسی؛ کا عبدالحی، تا: 122ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلم ها ف: 1 - 621]
آغاز: آ آمد چو در فال تو ای یار ** شود هر روز نیکوتر ترا کار؛ انجام: زحال غائبت خواهد خبر شد ** غمت از خاطر عاطر بدر شد
در این منظومه که هشتاد و شش بیت است، خصایص هر یک از حروف را که در فال آید، بیان کرده و گوید نظر به جدولی دارد که آن جدول در این نسخه ترسیم نشده است؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل، 4 گ (246ر-249پ)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 12 - 234]
آغاز: هر که از قران گشاید فال خویش ** ... واقف شود از حال خویش / چون الف آید بفال اندر کتاب ** ابتدای کار شد خیر و صواب؛ انجام: ی ز غایب بایدش احوال خویش ** تا بگردد روزگارش شادوش شعری است بر اساس حروف الفبا در تفأل؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: با تاریخ 1239ق؛ جلد: مقوای نارنجی، 7گ (108پ- 102 پ)، اندازه: 31×17سم [دو کتابخانه اراک: - 135]
fāl-e moshaf
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/93
آغاز: دعاء فال مصحف اللهم من کتاب الكريم ما هو مکتوب ...
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: سه شنبه 14 ربیع الاول 723ق؛ 1ص (397)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41 - 89]
fāl nāmče
اخلاطی، حسین بن علی، ق 9 قمری
a×lātī, hoseyn ebn-e 'alī (- 150)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1178/5
به نثر و نظم؛ بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج، 5ص (20-24) [سنا: ف: 2 - 157]
فالنامه- تحفة العوارف به فالنامه به التفأل (رسالة في ...)
فال نامه به استخاره جعفری
فالنامه- طالع نامه
فالنامه- استخاره
fal-name
دانیال پیامبر، ق 6 قبل میلاد
dānīyāl payāmbar (- -60)
نسخه ها یکی نیستند.
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد بدانکه این کتاب فالنامه حضرت دانیال پیغمبر (علیه السلام) و مجرب و آزموده است؛ انجام: و اگر جهت فرزند گرفته ای حق تعالی چراغ تو را روشن کند داند و معلوم شود که خوب است فال تو ان شاء الله تعالی. فال نامه کوتاهی است به نثر که به حضرت دانیال نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق؛ جلد: ساغری، 5گ، 29 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 6- 2995]
آغاز: ... بخواطر ناقص اقل عباد الله المحتاج إلى عفو الملك المنعم علیرضا المنجم الشيرازي رسید که صفحه ای باسم ... این فال نامه که در سی و سه صفحه تنظیم شده در جدول هایی حروفی و بیتی به فارسی بر آنچه در ذهن قصد شود، در عصر شیخ بهاء الدين عاملی رواج یافته و علی رضا منجم شیرازی به تاریخ جمادی الاول 1049 بر آن دیباچه ای به نام شاه صفی صفوی اضافه نموده است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 40ص (62- 101)، 20 سطر (15×6)، اندازه: 21×13 سم [ف: 2 - 240]
fāl-nāme
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansüb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval (- 661)
به نثر و نظم. نسخه ها یکی نیستند.
[الذريعه 98/16]
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 تا 1092ق؛ مجدول؛ 1ص (130پ)، اندازه: 10×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 99]
آغاز: چنین فرموده که هر که را مهمی پیش آید باید که سه سطر یکی از دیگری کوتاه تر بدین ترتیب نقط بزند؛ انجام: از موده و مجرب است و عمل باین تفأل نموده اند تا واضح باشد.
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کا: محمد مهدی ابن محمد صالح رضوی، تا: با تاریخ 1096ق؛ جلد: میشن مذهب، 1ص (67 حاشیه)، اندازه: 13/9 × 23/7 سم [ف: 29/1 - 217]
آغاز: فال نامه حضرت امیر المومنين علیه السلام سورة فاتحه ... باد خواندن و در اثناء خواندن نقطه باید زدن فال نقطه، دستور گرفتن فال نقطه است به نقل از حضرت مولی علی، در پایان فال نامه دو بیت شعر است در بیان حکم نقطه از یک تا هشت که بر اثر وصالی به درستی خوانده نمی شود؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: آقا نور ابن حاج نقد علی، تا: قرن 12؛ 1گ [ف: 23 - 644]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیم بن رحمت الله حسینی نجفی، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج، 1ص (304)، اندازه: 30×17 سم [ف: 81 - 24/3]
کا: محمد کاظم، تا: 20 ربیع الاول 1114ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 2ص (7-8) [ف: 37 - 314]
خط: نستعلیق ترک، کا: یوسف بن احمد آغا، تا: 1199ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 2ص (309-310)، 21 سطر (16×9)، اندازه: 20×14سم [ف: 16 - 161]
آغاز: بسمله این فال نامه ایست از قول حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام مروی است که بعد از صلوات بر محمد صلی الله علیه و آله
مطلب را نیت ... امیر المؤمنين شیر خدا بود / شه مردان علی مرتضی بود؛ شنیدم کو همه از خلق و اغیار / همی گفتی بدان لفظ گهربار ... ز نقطه کوبکن سه خط بقرطاس / که از وی هر چه خواهی آیدت راس؛ انجام: اگر باقی بماند هشت جو راست ** چنین میدان کز آن وسواس پیداست ترجمه منظوم؛ ترجمه منظومی است در 19 بیت که فال نامه، منسوب به امام علی (علیه السلام) را به نظم کشیده است با عنوان های مریخ» ذنب، زحل، پنج قمر وشش مشتری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ، سطور چلیپایی، اندازه: 30×18سم [ف: 2 - 902]
آغاز: باب فالنامه رملی حضرت امیر المؤمنين علیه السلام باب چون کسی خواهد فال بگیرد قرعه شش پهلو بتراشد و اسم تهجی خورشید را بنویسد و نیت کند و دو نوبت قرعه را بیندازد؛ انجام فال حضرت امام حسین (علیه السلام): می نماید به فال و قرعه به راز ... دشمنان و رقیب بسیارند ** لیک باشند جملگی بگداز
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 16 گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6 - 2999]
نسخه اصل کتابخانه ندوة العلماء لکهنو، هند، شماره 11؛ خط:
نستعلیق ، بی کا، تا قرن 13: مجدول؛ 2 گ، 17 سطر [عکسی ف: 5- 219]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 25 شوال 1253ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 1- 241]
به نظم فارسی؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: 1277ق؛ جلد: میشن، 1ص (36ر)، 16 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 6-229]
آغاز: فالنامه ایست در غایت نیکویی از فرموده؛ انجام: در بهشتش خدا دهد درجات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 423]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3ص، اندازه: 22/5×13/5 سم [ف: 1- 549]
به نثر و نظم فارسی؛ بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 4ص (16- 19) [سنا: ف: 2 - 157]
fal-name
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12570/4
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ (40پ-49پ) [ف: 36 - 105]
fāl-nāme
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
فال نامه ای است مجرب و منقول از امام صادق علیه السلام که آن را از قرآن کریم استخراج فرموده است و به گفته مؤلف، بسیار مجرب که خلیفه آن را به سلطان محمود غزنوی اهدا نموده و او در سفر و حضر به آن تفأل می کرد و همیشه موفقیت آمیز بوده است. نسخه ها یکی نیستند.
[الذريعة 98/16؛ فهرست نسخه های خطی ترکی کتابخانه موزه طوپ قاپی سرای 642/1؛ فهرست نسخه های خطی ترکی کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی 186-189؛ فهرس المخطوطات التركية العثمانية 234/3]
آغاز: شرح آن در کتاب ... این کتاب چنانست ... هرگز بطالع گرفتن و احتیاط نیفتد؛ انجام این مرد و این جای بتو مبارک باشد 12. جز نسخه ش 2/3 است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10 [نشریه: 3-23]
آغاز: هذا شرح فال قرآن، جعفری صادق رضی الله عنه ایدر هر کسی که دگر سه کلام قدیم و کتاب کریم برله فال اچماق، اوج فاتحه و اوج قلهو الله اقیه اوج کره داخی حضرت رسالته (علیه السلام)
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان در رم ایتالیا. ترجمه ترکی رساله ای در تفأل به قرآن است که متن عربی آن، به امام جعفر صادق (علیه السلام) منسوب شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 992ق؛ 38 (7 -44)، 9 سطر [عکسی ف: 3 - 228]
آغاز: بدان اسعد الله که حضرت امام الانس و الجن أمام ناطق جعفر الصادق علیه السلام و دانیال پیغمبر ولقمان حکیم ...
خط: نسخ و نستعلیق زیبا، کا: محمد امین انصاری، تا: 1077ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 26×15سم [ف: 6 - 2999]
آغاز: بسمله. حمدله ... این مجرباتیست و معتمد از قول دربار امام الناطق؛ انجام: توانگری و مال بسیار یابد
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 19گ (67ر -85پ)، اندازه: 10/8 × 17/2 سم [ف: 9 - 48]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 5گ (176-172)، 19 سطر (16×9)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 3 - 920]
آغاز: بسمله ... (پارگی) و قال نعم الفال فال القرآن. بدان که این ضمیر به غایت مجرب است از قول دربار صدر جهان مقتدای اهل ایمان امام العالمين ابو عبدالله جعفر بن محمد صادق ... که از اقدام قرب پنجاه سال خاطر بدان گماشت و بهره ها گرفت تا این فال را از کلام ربانی تعالی و تقدس استخراج کند نویسنده در آغاز مدعی شده این فال نامه در خزانه سلطان محمود بوده و از طرف خلیفه به او تحفه شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: میشن، 5گ (111ر - 114ر)، 23 سطر ( 18/5×9/5)، اندازه: 26/1×16/2 سم [ف: 29/1 - 506]
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله و أصحابه اجمعین قال النبي صلی الله علیه و علی آله و سلم اتقوا فراسة المؤمن فانه ینظر بنور الله تعالی قال علیه السلام نعم الفال فال القران اما بعد بدانکه این ضمیر فال بغایت خوب و مجرب است و معتمد از قول درر بار صدر جهان مقتدای اهل ایمان امام همام الناطق بالحق بین الأنام؛ انجام: یا نبی اذهبوا فتحسسوا ایحسبون انما نمدهم، توانگری و مال بسیار باید (تمت تمام شد).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 20گ (13 - 22پ)، 15 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 24×14سم [ف: 8 - 635]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين الرحمن الرحيم و العاقبة للمتقین ... قال رسول الله صلی الله علیه و سلم اتقوا فراسة المؤمن ... بدانکه این فالنامه بغایت خوب و مجربست و معتمد از قول در ربار؛ انجام: ایحسبون انما نمدهم. توانگری و مال بسیار یابد، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 39ص (3-41)، 15سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 44 - 191]
آغاز: بسمله، حمد له قال رسول الله صلی الله علیه و آله فانه ینظر بنور الله؛ انجام: و لقد عهدنا ** عهد بجا آورد و خلاف نکند.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1181 و 1195ق؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 5 - 462]
آغاز: بسمله، از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) منقولست که این فالنامه را با اعتقاد پاک یک حمد و سه قل هو الله و سه صلوات و یک و عنده مفاتیح الغيب ... ای سایل فال بدان و آگاه باش که از حضرت امام جعفر منقولست؛ انجام: و مقبول القول گردد که همه به سخن تو باشد چرا که جوی بدور طالع تو نیست اما بشرط آنکه پی دعا نباشی و دعا با تو باشد تا عمرت زیاد گردد بگو آن شاء الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 87گ، 11 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف مخ: 4 - 1435]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 13 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 2-228]
آغاز: بسمله. الحمد الله حق حمده و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین قال رسول الله صلی الله علیه و علی آله وسلم اتقوا فراسة المؤمنين ... و بدانکه این ضمیر بغایت خوب و مجربست؛ انجام: أن رحمة الله قریب این وام دادن و ستدن نیکست.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 11؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 17گ (19-3)، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 219]
آغاز: بسمله، حمدله بدانکه امام جعفر صادق صلوات الله علیه فرموده که چون خواهی که فال مصحف باز گیری؛ انجام: یا نفعی از غایبی بیند و از غمها بیرون آید و بمقصود و مدعای خود رسد انشاء تعالی و تقدس.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 17گ (143پ - 159)، اندازه: 10/5 ×17 سم [مؤيد: 3 - 240]
آغاز: بدان که این فالنامه مبار کست و حضرت امام جعفر صادق علیه السلام؛ انجام: سبحان الله العظيم و بحمده تا مرادهای دینی و دنیایی بیابی ان شاء الله
خط: نسخ، بی کا، تا: 26 ربیع الثاني 1226ق؛ 26گ (120پ- 145پ)، اندازه: 14×19/5 سم [مؤيد: 3 - 171]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة ... اما بدان ای محب آل رسول که این فال نامه امام جعفر صادق از معنی کلام الله مجید ربانی بیان شده است باید که لوح چهار طرف بسازد بحروف ابجد اول الف دوم ب؛ انجام: فایده ندارد و دشمنان بسیار است حالا می باید کردن تا عاقبت کار خیر باشد و الله اعلم تمام شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: مقوا، 9گ (102پ- 110پ) [ف: 36 - 79]
آغاز: بفرموده جناب امام جعفر صادق علیه السلام و دانیال پیغمبر یاد یار مانده است آنکه قرعه را سه نوبت بینداز و بعد از آن نظر کند الا انا فتحنا لك فتحا مبینا ای خداوند فال بدان؛ انجام: قوله نعم المولي و نعم النصير ای خداوند فال بدان و آگاه باش که این نیت که کرده ای خوبست و دولت و سعادت روی بتو دارد ... به طاعت کاهلی نکنی تا کارت بسته نشود و نگردد بمراد دل برسی انشاء الله تمت فال نامه بقول الله تعالی الملك الوهاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 ذیقعده 1258ق؛ 10گ، 20 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 6 - 2997]
بی کا، تا: 1271ق؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
آغاز: فال نامه امام ناطق جعفر بن محمد الصادق منقول است از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام که اگر می خواهی؛ انجام: این قاعده بتجربه رسیده است و این علم از علوم غریبه است و خلاف ندارد ...
خط: نسخ، کا: محمد حسین خراسانی، تا: 1277ق؛ افتادگی: انجام کاغذ: حنایی، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: هر کس بخواهد فال بگیرد اول یک صلوات بفرستد و بعد [] سوره «قل هو الله احد» بخواند و نیت کند و چشم های خود را بر هم بگذارد؛ انجام: آن طفل یا آن کس که این لوح را با خود دارد از سرد [...] و پری و جن از آفت همزاد در امان حق باشد از ام الصبيان مفرت نیابد این لوح بر طفل شیرخواره باشد و در گهواره او باشد از جمیع شرها ایمن باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 10 جمادی الاول 1291ق؛ مهر: «آقا بن حسین الحسيني» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 11گ (49پ- 59ر)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف مخ: 4 - 1434]
آغاز: بسمله. حمدله ... این فال نامه ایست که از امام جعفر صادق ... مرویست؛ انجام: جنات عدن مفتحة لهم - کارهای دنیی و دنیای تو گشاده شود - ایحبون انما ... عدت.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن طهماسب قلی نجم ثانی تبریزی کاظمی، تا: 29 جمادی الثاني 1307ق؛ 17گ (139پ 155پ)، 13 سطر (20×14)، اندازه: 21×26سم [ف: 12 - 2719]
آغاز: ای صاحب فال بدان و آگاه باش نیتی که در دل داری خیر است به مطلب خواهی رسید ولیکن از شخصی کوتاه قد که همسایگی توست در حذر باش که در قصد تو می باشد؛ انجام: روز شنبه مرادت برآورد خواهد شد ماه نورا به آینه نظر کن تابر تو مبارک باشد از کسی صاحب بخواهی بدست راست قرار بگیرد تا برآورده شود ان شاء الله.
خط: نستعلیق، کا:یدالله غیاث آبادی فراهانی، تا: 1364ق، جا: تهران؛ جلد: مقوا، 35گ، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 4 - 1435]
نسخه اصل: کتابخانه وزیری جامع ش 10099؛ بی کا، بی تا، 4 گ (175-172) [فیلم ها ف: 1 - 708]
آغاز: الحمدلله حق حمده والصلاة والسلام علی رسوله محمد و آله اجمعین. [کذا] قال رسول الله (صلی الله علیه وآله) اتقوا فراسة المؤمن فانه ینظر بنور الله؛ انجام: آیات الروم واحکام. ظهر الفساد في البر والبحر (این ستور بی عیب است باید خرید) وبدلنا هم بجنتیهم جنتین (این صناع اگر فروخته شود به بود.)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 139گ، اندازه: 13×7 سم [ف مخ: 4 - 1432]
آغاز: بسمله. حمدله ... و آتیه الله الملك و الحكمة ولایت و پادشاهی بود من قبل أن يأتي یوم لا ینفع فروختن این بنده بهتر است والله خلق کل دابة من ماء خریدن این ستور نیکو است؛ انجام: خذوة فغلوه ثم الجحيم از کارسلطان زیان بین القاه علی وجه ابی این زندانی زود راحت یابد جنات عدن مفتحه گم شده را بیابد انشاء الله یا بنی اذهبوا فتحسسوا کارهای دینی و دنیائی گشاده گردد ایحسبون انما تمدهم توانگری و مال بسیار یابد
خط: آیات نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 9گ، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 4 - 1437]
بی کا، بی تاب 4گ (60-63)، اندازه: 16×9سم [ف: 3 - 150]
آغاز: بسمله. بدان ای محب صادق که قرعه به انبیاء مخصوص است اما این فال است که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام این نسخه را ترتیب فرموده به قرعه انداختن؛ انجام: دلالت بر خوشحالی احوال و فرح یافتن از غم و الم و دیدن بزرگان و راحت بودن از طرف سلطان و دوستی کردن با نیکو و با دوستان پیوستن و مرادات یافتن که همیشه با نام حق تعالی است تا به مطلب برسی انشاء الله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 5 گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 4 - 1434]
آغاز: بسمله، الحمدلله حق حمده و الصلوه و السلام علی نبیه؛ انجام: وام دادن و مستدن نیکست تم (کذا)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 423]
آغاز: فالنامه امام جعفر صادق علیه السلام؛ انجام: دائره های مطلب و مقصد این است والله اعلم بالصواب (جلد اول).
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 423]
بی کا، بی تا آنشریه: 4 - 332]
آغاز: فال امام جعفر صادق (بخط تازه تر) که میخواهی بزن نیکو باشد. الا ای آنکه تی در فال داری ** ... توبه گر هوشیار داری ... شرح ای خداوند فال از این نیت؛ انجام: جویا آمد بفالت یار یابی ** اگر بیکار بودی کار یابی / چویا آمد خبر یابی ز غایت ** غنوده بخت خود بیدار یابی / تو باعیش و نشاط کامرانی **
حسودان را زغم بیماریابی شرح ای خداوند فال بدانکه در اول الف خوب است و در آخر یا خوب است ... برآورده خیر گردانید یا رب العالمين برحمتك یا ارحم الراحمين و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 3 - 31]
نسخه اصل: مجلس ش 1914، بی کا، بی تا، اص [فیلم ها ف: 3 - 230]
fāl-nāme = sā‘at-nāme
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
رساله ای مختصر در طرق و آداب فال گیری و استخاره از قرآن و همچنین ساعات نیک و بد ایام هفته است. نسبت این نوع رسائل به امام معصوم محل تأمل می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11988/9
آغاز: آن حضرت فرمود که هر که از قرآن فال گشاید باید که ساعت مبارک و شرایط های آن بجای آورد ... آندن صنکره مصحف شریفی آچوب اولکی کاغذنک اول سطر ننک اول حرفنه نظر ایلیه؛ انجام: اگر تکرار گلسه غمدر زنهار ایشلمیه، اگر می گلسه خسته ایچون عمری تمام اولمقدر غیری ایچون اولسه ایودر؛ تمت.
خط: نستعلیق ترک، کا: یوسف بن ملا کریم، تا: 1166ق، جا: اخلی صوفیلوی پادار ترکیه؛ مصحح؛ در انجام ابیاتی ترکی با مطلع ذیل به تعداد حروف الفبا آمده که در فالگیری است: «اگر گلسه الف فالنکده بیل گل ** بشارتدر کونکل شاد ایله گل گل»؛ 3گ (53-55)، 14 سطر، اندازه: 10×6سم [ف: 30 - 318]
fal-name
موسی بن جعفر (علیه السلام)، امام هفتم، 128 – 183 قمری
mūsā ebn-e ja'far, emām-e haftom (747 - 800)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 644]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 16 سطر [ف: 5 - 298]
fal-name
علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم، 153 - 203 قمری
‘alī ebn-e mūsā, emām-e haštom (771 - 819)
آغاز: بسمله. این قرعه ایست از امام رضا علیه السلام چون کسی را مهمی باشد باید که در چهار دایره اول نظر کند تا مهم او در کدام دایره است و در آن دایره چند حرف نوشته اند و در آن شش دایره دیگر به بیند که مهم در کدام دایره است؛ انجام: سوال کردی از بهر انبازی ترا در آن فایده است تقصیر مکن چند دایره کوچک و یک دایره بزرگ است که مجمع الحروف خوانند، به همراه 24 جدول ده ستونی که در پیشانی هر یک اسامی پرندگان خاصی درج شده و در هر ستون سوال و جواب قرعه نگاشته شده و روش به کار بستن این قرعه در ابتدا آمده است این رقعه که به صورت مرقعات تنظیم شده، در نسخه حاضر به امام رضا منسوب شده و کاتب مرقعات نیز میرعماد معرفی شده است؛ خط: نستعلیق، کا: میرعماد، تا: قرن 11؛ در پشت مرقع یکم یادداشتی است در 1285 که کاتب مرقعات را میرعماد معرفی می کند؛ 28گ، 10 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 30 - 41]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج عنابی، اص، 21 سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 14/5 ×25 سم [ف: 1- 521]
مشهد؛ مولوی، عبدالمجید؛ شماره نسخه: 574/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 94]
fāl-nāme
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
فال نامه ای است که به خواجه نصیر الدين محمد طوسی نسبت داده شده و در دیباچه رساله آمده که ایشان در امور عالم متحیر بوده اند تا اینکه امام زمان را در خواب می بینند و آن حضرت این فال نامه را تعلیم فرمایند. این رساله از یک مقدمه و دوازده جدول که بر سه بخش (المرتبة الأولى، المرتبة الثانية و المرتبة الثالثة) تقسیم شده، ترتیب یافته است. چند رساله فال نامه به او منسوب شده که با هم متفاوت است.
آغاز: باید که سوره فاتحه و سوره اخلاص ... حال تمام بخواند بعد از آن نیت ... دست بر یکی ازین حروف بگذارد؛ انجام: ن ای ی ل رت ی ی ی د د. تمت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: میشن ضربی، مجدول، مذهب، 1ص (18 حاشیه)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف:
317 - 29/1]
کر آغاز: فال نامه خواجه نصیر طوسی رحمة الله علیه باینطریق است که بعد از فاتحه مطلب خود نیت کند و بهر کدام که خواهد انگشت نهد و آن را که انگشت شروع در شماره نماید ده ده طرح
کند و حروف دهم را هر مرتبه بنویسد؛ انجام: راج س ی ی س
دب س س ربت د د ت ی ی ت ی ا خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن 13؛ مجدول مذهب، 1ص (3ر)، 12 سطر، اندازه: 13/5×8 سم [ف: 40/2- 121]
آغاز: من أتى الله بقلب سلیم ایخداوند فال؛ انجام: امید به خدا رتا حاجت ... بیاد گار نوشتم من این کتابت را و گرنه این خط من لایق این کتابت نیست
کا: اسیری، محسن بن عبدالله، تا: 1246ق [رایانه]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلاة علی افضل المرسلين محمد و عترته الطاهرين اما بعد چنین گوید العلماء المتقدمين و اکمل الفضلاء المتأخرين شمس الملة و الدين نصیر الدين محمد الطوسي ... در شروع مهمات و امور عالم متحیر بودم و از جهت تفأل در آغاز انجام متفکر که ناگاه شبی از سبعا صاحب الامر صلوات الله علیه را در خواب دیدم فرمود که ای نصیر؛ انجام: این هم و غم به فرح و شادی مبدل می شوند یا نه المرتبة الأولى ... ز و
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ مصحح، با جداول گوناگون حروف تهجی، در پشت برگی 6 فال نامه ای منظومه منسوب به حضرت امیر المؤمنين علی آمده؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (1پ- 8ر)، 25 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 32 - 500]
آغاز: فالنامه خواجه نصیر طوسی رحمه الله. بدین ترتیب است که بعد از فاتحه مطلب خود را قصد نموده بهر کدام ازین حروف که خواهد انگشت به نهد شروع در شماره کند. ده ده بشمارد و حرف دهمین را مرتبه بمرتبه بنویسد تا بدان حرف رسد که اول انگشت نهاده بود و حروفیکه نوشته بود بر هم زند مقصودیکه در خاطر گذرانیده است بیرون می آید. ف ا ا ز ... (مجموعا صد حرف آمده)؛ انجام: هفت حروف در این حرف ها نیست ث ذ ض ظغل لا و الله اعلم کلا هشت سطر است که عبارات آن در آغاز و انجام آمده و فقط حروف آن نیامده و نسبت آن به خواجه بر اساس عبارات اول کاتب این نسخه است که آن را به خواجه منسوب کرده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج قرمز، 15ص، 13 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19 - 244]
آغاز: بسمله. الحمد الله علی نعمائه ... اما بعد مخفی و محتجب نماند که این فال نامه مجرب منقول است از شیخ نصیر الدين طوسی؛ انجام: جدول ی تی
خط: نستعلیق راسته و چلیپا، کا: غلام حیدر، تا: 1294ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 2گ (267-1268)، 14 سطر (12×6/5)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 16 - 736]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص (3 ر) [ف: 6 - 293]
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، کتابت شده با مسطر، دارای رکابه؛ 1ص (67ر)، اندازه: 19/4×12/6 سم [ف: 27/1 - 220]
fāl-nāme
صادق گدای نجومی
sādeq gedā-ye nojūmī
نویسنده پس از آنکه شرح مفصلی درباره علم جفر و مبدأ آن می آورد به مبحث فالگیری و خواص آن می پردازد و می گوید از دیرباز این علم مورد توجه بوده و هر کس به سهم خود بر آن زیادت کرده تا به امروز رسیده است. او بعد می گوید چون مرا در این علم دستی بود این نسخه را در این علم به امر میر حکیم خراسانی پرداختم و در دسترس عام گذاردم بعد از این قول او شرع به بیان فالگیری می کند و قواعد آن را شرح می دهد و در آخر جداول خاص فالگیری را ترسیم می نماید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2933/1
آغاز: بسمله، شکر و سپاس ... که بندگان قابل را بعلم شناخته؛ انجام: لاس ر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 26ص (1-26)، 27 سطر (25×13)، اندازه: 20×33/5 سم [ف: 6- 676]
fāl-nāme = fāl-nāme-ye emām sādeq
عوض غازی
‘avaz-e qāzī
در یک «مقدمه» و چهار فصل» و «خاتمه».
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه:470/3
آغاز: الحمد لله الذي خلق الانسان علمه البيان ... کمترین بندگان به عنایت الملك المنان چون از یاران خواص در مقدمه فال نامه حضرت امام جعفر (علیه السلام) رساله ای استدعا کرده اند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 19گ (47پ -65ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 2 - 373]
fāl-nāme (t.)
علی بن عاصی
‘alī ebn-e ‘āsī
رساله مختصری است در ترجمه حدیثی منسوب به امام رضا علیه السلام که به درخواست مأمون نوشته شده و مشتمل بر چند دایره و پاسخ های اراده کار به نام انبیاء و ملائکه و ائمه معصومین و بعضی از اصحاب آمده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 663/2
آغاز: بسمله چنین گوید مترجم این رساله علی بن عاصی که عزیزی استدعا نمود؛ انجام: اراده شراکت داری مبارک است، اراده مطاع فروختن داری نفروش بد است
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 5 شعبان 1243ق، جا: ترکمان چای؛ جلد: تیماج، 12گ (46ر -57پ)، اندازه: 22×15سم [ف: 1- 568]
fāl-nāme (boroj)
لقمان
loqmãn
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24083
آغاز: هذا فال نامه بروج، بسمله، بدان اید کی تعالی؛ انجام: مطلب و حاجت بر آورده ... و الله بی کا، تا: 1294 ق [رایانه]
fal-name
نائینی حایری، علی اکبر
nā'īnī hāyerī, ‘alī akbar
تاریخ تأليف: دوشنبه صفر 1330ق
فال نامه ای است در 23 صحیفه و هر صحیفه مخصوص به غرض است و مشتمل است بر پنج آیه و هر آیه سی و دو حرف می باشد و مجموعة صد و شصت حرف و مقدار آیات در صفحات 115 آیه و 3680 حرف است و موارد استعمال این قرعه بسیار است. اصل این قرعه عربی بوده و ملا حبیب الله نائینی نسخه اش را برای خود استنساخ کرده بود. وی از علی اکبر نائینی خواست تا آن را به فارسی برگرداند.
آغاز: بامرادت و دلالت می کند بر آنچه مقصودت باشد أن کان خيرة او غیره اگر بوده باشد خیر یا غیر خیر ... هذا الفعل طیب ام ردی این کار خوب است یا نه حرف اول کم ترکوا من جنات و عیونی و و وهب ا ا ا م؛ انجام: القرض و الدين یتحصل ام لا قرض و دین حاصل می شود یا نه حرف ادل یحصل الذي یقرض الله قرض حسنا ... ا ا ا و ل ل ... لا یتحصل مضاعفة و اتقو ا س د ت ... تنها
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1330ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 11گ، اندازه: 21×16سم [ف مخ: 1 - 346]
آغاز: بسمله و طریق تفال بدین صحیفه آنست که فاتحة الكتاب و آية الكرسي و قل هو الله احد را باخلاص کامل بخواند و هدیه کند به روح پرفتوح حضرت رسالت پناه ... البقره قال رب اغفرلی وهب ملکا بد عدل و انصاف اینکس را پادشاهی باشد؛ انجام: یطاف علیهم بصحاف در این سال نرخها بالا رود و عسرت باشد
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 26 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 1 - 345]
fal-name
وجدانی، محمد
vejdānī, mohammad
قطعه ای از کتاب فال نامه محمد وجدانی از نویسندگان معاصر است که به چاپ رسیده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7759- 39/139
آغاز: معینی که از مرغ یا حیوانی مخصوص و یا از انسانی معین و منظور صادر می گردد و حتی از بعضی اعداد و ایام هفته و ماه و سال؛ انجام: ای صاحب عرش و کرسی و لوح و قلم ** لطفت سبب سلطنت و طوق و علم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 81گ، 14 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 6 - 2997]
fāl-nāme
سرامیذی، شیخ کبیر بن محمد شریف
sarāmzī, šey× kabīr ebn-e mohammad šarīf
به نام: نورالله جهانگیر
تهران، دانشکده ادبیات؛ شماره نسخه:349/4
حکمت آغاز: ای نام تو فال هر فرخ زبان ... شیوه ذمیمه بندگان همان فال؛ انجام: سبحانی گویند و السلام
بی کا، بی تا، جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 62]
fāl-nāme
در قواعد گرفتن فال و قرعه، با چند دائره و جدول، و در پایان شصت فال منظوم به نام شصت شاعر بزرگ عرب جاهلی و اسلامی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3106
آغاز: حمد بی حد خلاق برایایه و دخی صلات کامله اول سید کونین و رسول الثقلين و مهر قاب قوسین حضرت محمد رسول الله؛ انجام: بیکل که اول تجارت ایتسه کرک زیان ** بختک ستاره سنه سعادت ایره عیان
خط: رقعی، بی کا، بی تا، شاید به خط مؤلف؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 53گ، 14 سطر، اندازه: 23×17/5 سم [ف: 8 - 329]
fāl-nāme
ناشناخته و غیر همانند:
با شرح آن؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد جعفر، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 14×9سم [نشریه: 3 - 223]
آغاز: هذا الفعل طیب أم ردی. حرف اول یبشرهم ربهم برحمة منه ورضوان وجنات لهم، حرف ثانی وان تصبرواو تتقوا و أن ذل من عزم الأمور؛ انجام: حرف رابع وشروه بثمن بخس دراهم معدوده و کانو فیه غیر نافع حرف خامس سبحان الذي سخر لنا هذا وما کانوا له مقرنین نافع باذن الله فال نامه ای است همراه آیات وجداول با عناوین خاص هر صفحه از قبیل: «هذا الفعل طیب، ام ردی»، «هذا الخبر صحیح ام کذب»، الزرع نافع لك ام لا»، «سفر البحر خیر، لك ام لا، و غیره؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 12گ، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 4- 1433]
آغاز: جدول دوائر السوال الاول الموضوعة؛ انجام: فلا تخش شیئا واقد من علی الذي ** ترید فقد اتیت خطا موافرا /... اه من الدهر المفرق بیننا ** ویلیمنا بعد النعيم التراب در این رساله که مقدمه آن حذف شده، برای پیش گویی و فال گیری جداولی رسم گردیده با این عناوین: جدول دوایر السئول (4 دایره)، جدول الأول علی اسماء الطيور (4 جدول)، جدول علی معرفة اسماء ملوک البلاد (2 صفحه)، القول علی ملک ... و شرح الضمير که برای هر شاه یک صفحه اختصاص یافته نام شاهان چنین است: ملك الترك، الروم، الأرمن، الكرخ، العرقوب، العجم، شیراز، خطا، قفچاق، قبط، العربان، الفرس، الهند، خوارزم، العراق، التكرور، حور، بحرین، مصر، زنج، حبشه، اکرار، ترکمان، یمن، شام، نوبه، سودان، سند، حجاز، بربر، صین، صقالیه، مشرق، فرنج، الغرب، المظثار؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 22گ، 19 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 6 - 2996]
fal-name = fal-name-ye emam sadeq
غیر همانند: 1. تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 39/ 1150ف
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8، خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلم ها ف: 1 - 572]
آغاز: بدان که این فالنامه ایست حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) از کلام الله بیرون آورده است پس هر کرا مهمی و کاری بوده باشد خواهد که بد و نیک و سرانجام آن کار بداند ... حمل: و جعلت له مالا ممدودة؛ انجام: زحل: فاستجناله و نجیناه من الغم، ای خداوند فال بشارت باد ترا که بر دشمنان و بدخواهان ظفر یافتی و کارها بمراد تو خواهد شد انشاء الله. فال نامه کوتاهی است منسوب به حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) البته اصل عربی فال بایستی منسوب به امام صادق (علیه السلام) باشد چون ترجمه و تحریرهای فارسی آن از دیگران است، نسخه های فال نامه امام صادق (علیه السلام) متفاوتند و برخی از آنها چاپ شده اند و برخی نیز در الذريعه گزارش شده اند. در این نسخه، نخست به ترتیب لفظ حمل ثور، جوزا، سرطان و ... آورده شده، سپس آیه ای از قرآن آمده، آنگاه با عناوین «ای خداوند فال» تعبیر و تفسیر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی، 2گ (20-19)، 15 سطر، اندازه: 14×8سم [ف: 38 - 386]
به نقل از امام جعفر صادق با یک جدول حروف و طبق دستور آنچه که از اول سطر شمار آورده و حروف و آخرش را بنویسد تا تمام شود و مناسب حال خراب می آید؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: ملا محمد طاهر نوری، تا: 1248ق؛ 1ص (4ر)، ابعاد متن: 5/5×10، اندازه: 10×17 سم [ف: 19 - 59]
آغاز: بدان که این فال نامه را از مصحف برداشته اند ... الف آمد بفالت ایدل افروز ** نکوتر گردد احوالت شب و روز ... ایصاحب فال بدانکه فال تو در غایت خوبیست؛ انجام: تو با عیش و نشاط و کامرانی ** حسودان را چه بوتیمار یابی. ای خداوند فال این فال تو بسیار خوب است ... بمراد و مطلب خودت برسی (انشاء الله).
ظاهرة شرحی است بر منظومه ای در فال با آغاز: «الف آمد بفالت ایدل افروز ** نکوتر گردد احوالت شب و روز». این رساله با عنوان «فالنامه امام جعفر صادق (علیه السلام)» به سال 1346 در مطبعه حاج عبدالرحیم به چاپ رسیده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر کاشانی متخلص به ادیب الشعراء و ملقب به ادیب الذاكرين و جناب، تا: 1333ق؛ 4 گ (13-16)، 23-24 سطر، اندازه:
15×8سم [ف: 38 - 137]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله؛ انجام: زغائب گرددت احوال خوش ** تا بگیرد در کنارت شاد و کش در باره تفأل به قرآن است به اعتبار حروف آغاز آیت ها به نظم فارسی؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 9، 3ص (375-377)، 15 سطر، اندازه: 19×26سم [نشریه: 3 - 332]
. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5186/3
آغاز: تعبیر نامه امام جعفر صادق علیه السلام الحمدلله رب العالمين ... الطاهرين کتاب التعبير از عبارت محمد ابن سیرین که از کتاب امام جعفر ابن محمد الصادق و از کتاب دانیال پیغمبر و یوسف صدیق علیهما السلام و از کتب معبران قدیم جمع کرده و هر چه معبران را بکار آید درین کتاب جمع کرده است؛ انجام: و روزی حلال بیابد و الله اعلم بالصواب.
که از رهگذر لغت فارسی ارزش دارد، در پنجاه و نه فصل است با فهرست آنها در دیباچه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 935ق؛ کاغذ: سمرقندی، 72گ (12پ -83پ)، 15 سطر ( 12/5×8/5)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 15 - 4141]
آغاز: ای راه نماینده هر فال گشای ** واقف زضمیر و نیت شاه و گدای / خوشحال کسی که از بیرایش آمد ** فالی که بود لطف تواش راه نمای. شکر موفور و حمدنا محصور پادشاهی را که جمیع تفالات و نیات کافه کاینات و مجموع حاجات و مدعیات عامه مخلوقات رساله کوتاهی است در فالگیری که مؤلف برای یکی از شاهان صفویه در هنگامی که وی قصد سفر به عراق را داشته و مؤلف در شوشتر به خدمت وی رسیده، تأليف نموده است او خود را در مقدمه «طاهر نبیره محمد صاحب دیوان بدار شوشتر» معرفی نموده است. مؤلف کتابش را در سی باب آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 13 گ (260-272)، 20 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 6- 2998]
آغاز: فال مر باسم حضرات بیست و چهار پیغمبر علیهم السلام؛ انجام: تا بسلامت باشی و امید که داری بر آید انشاء الله تعالی و اعلم بالصواب این فال نامه به اسم بیست و چهار پیغمبر است یعنی اگر فال یکی به اسم یکی از این بیست و چهار پیغمبر بیاید نتیجه این فال مطالبی است که در زیر آن اسم نوشته شده است. ابتداء پیغمبران آدم و آخر آنان محمد صلوات الله علیه و السلام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 23ص (72 -94)، 15 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [ف: 6 - 390]
آغاز: بسمله، هر که را کاری مهمی پیش آید؛ انجام: ت دبت ی ی تی در این جا سه فال نامه است که یکی فال نامه حضرت امیر و دیگر فال نامه دانیال پیغمبر و سوم فال نامه خلیفه بغداد تصنیف یحیی بن مالک هر یک از آن بسیار مختصر و طریق فالگیری را در یک صفحه نشان می دهد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4 ص (174-177)، 15 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 10/5 × 18/5 سم [ف: 6- 393]
منقول از حضرت امیر؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن محمد حسین ازغندی، تا: صفر 1074ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 24×10سم [ف: 1 - 456]
فال نامه امیر المؤمين (علیه السلام) و فال نامه امام صادق (علیه السلام) و طریق دانستن آمدن و نیامدن مسافر از سفر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق؛ 2گ (13ر -14ر)، اندازه: 17×27/5 سم [ف: 37 - 133]
آغاز: جهت نیک و بد بیع و شرا: ای مطلع از بیع شرای همه کس ** ما بنده تو و تو خدای همه کس / بنما فالی برای بیع وشری ** تنها نه برای من برای همه کس؛ انجام: یافتن گم شده دزد برده: ای واقف هر گم شده از نیک وز بد ** از گم شده و دزد برده را می خواهم / آگاه ز گنج های بیرون ز عدد ** کردیم خبر دار خدایا تو مدد جدول های متعددی است که هر کدام برای منظور خاصی ترسیم شده و در بالای هر یک از آنها در قالب یک رباعی کیفیت استفاده از جدول بیان شده است از جمله: از جهت نیک و بد بیع و شری، از برای مشارکت کردن، جهت نیک و بد نقل مکان، از برای سفر، جهت نیک و بد عقد نکاح، از برای محاربه با خصم و...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 32گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6 - 2996]
جداول و ارقام مختلفی است در به دست آوردن نحوست و سعادت ایام، کسب و مال، غم وهم، ازدواج و ...؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 68گ، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [ف: 1 - 230]
آغاز: بسمله. فالنامه معظم و مکرم که هر مردی برای کاری و مهمی عرض مطلب خود از بزرگان ناس نماید باید که در این گوشه های گوشه انگشت نهد و بهر خانه که انگشت افتد؛ انجام: در خانه تو بسیار بر کت شود اگر تجارت کنی مبارک بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، مجدول، رکابه دار؛ مهر: «یا رزاق»؛ جلد: تیماج، 6 ص (326-331)، 15 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 44 - 194]
آغاز: و عمیا خطی می کشد چندانکه دل او می خواهد و دوازده طرح کند ... (پس از هفت برگ) بسمله و هرگاه خواسته باشد که بداند این بیمار شفا یابد یا نه این ابجد صغیر اسم بیمار
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 38 گ (2ر- 39ر)، 15 سطر (16×9/5)، اندازه: 20×15سم [ف: - 240]
آغاز: بسمله، اگر کسی خواهد که حال خود را بداند باید انجام: هر که خواهد که دعا طمع زانکه من گنه کارم تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز: شاه طهماسب. ای آنکه به عشرت دل شادی داری ** در طالع و بخت اعتمادی داری / در چنگ تو آید آنچه داری طلبش ** معلوم چنین شد که مرادی داری. ای خداوند فال بدان و آگاه باش که این نیت که کرده ای بسیار خوب است؛ انجام: تا که به منزل آسایش و راحتی بر سی ان شاء الله تعالی.
در بیست و شش بند و هریک بنام یکی از مردان نامی و یا یکی از پادشاهان گذشته است مانند شاه تهماسب، پادشاه کیومرث، بهرام پسر شاه پور و جز این ها؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 22 گ، 13 سطر، اندازه: 17/4×10/8 سم [ف: 3- 569]
آغاز: رساله ایست از ارسطاطالیس حکیم بجهت اسکندر ذوالقرنین ساخته بود که اگر کسی خواستی که نزدیک او رفتی اسکندر اسم خود و اسم او را بضرب جمل حساب کردی و نه نه طرح کردی
گفتاری فارسی در 42 سطر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 20/8×14 سم [ف: 18 - 145]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد این فال نامه ای است که از آیات کلام مجید استخراج شده
جدول هایی است ده در شانزده خانه استخراج شده از آیات قرآن، و آیات در حاشیه هر یک از جدول ها نوشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 11گ (38پ - 48ر)، 17 سطر، اندازه: 13/5× 22/5 سم [ف: - 92]
اول نسخه آمده: این فال نامه از خواجه نصیرالدین طوسی است، اول تکبیر بگوید و بعد از آن نیت کند و از طرفی که اول مرتبه دست گذاشته باشد ده ده به حساب در آورد تا آن حرفی که مرتبه اول گرفته مدعا حاصل کند و هو تکبیرات ... کتاب مجموعه ای از دوایر و جداول است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 22گ، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 3 - 65]
آغاز: و عنده مفاتیح الغيب لا یعلمها الا هو؛ انجام: ایحسبون انما نمدهم ** توانگری و مال بسیار یابد.
در آغاز آن دایره ای است با خطوط که عنوان فال و سوره های قرآن در آن نوشته شده و بنای آن بر آیات قرآن است و ترجمه آنها هم در آن هست، در چند صفحه در دو ستون، پس از این طریق استخراج مطلوب است از آن دایره با جدول های آیات؛
بی کا، تا: قرن 13، 17گ، 14 و 15 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5سم [ف: 5 - 117]
آغاز: فالنامه از حضرت امیر المومنين ع. باید سه مرتبه سوره فاتحه ... خوانده نیت نموده انگشت نهد پس آن حرف را گذاشته نه نه گان دهد دو فال نامه است مشابه فال نامه نخست این دفتر یکی از این دو که منسوب است به حضرت علی (علیه السلام) بر اساس طرح نه نه است و نتیجه آن به صورت یک مصراع بیت عربی استخراج می شود و دیگری بر اساس طرح شش شش است و از آن یک مصراع فارسی به دست می آید. هر فال نامه دارای یک جدول و یک دیباچه چند سطری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول 1ص (19)، 15 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 22 - 100]
آغاز: ... باب اول، عمر این پسر دراز باشد یا کوتاه، این پسر که پرسیدی؛ انجام: این سفر که می کنی بزودی به وطن باز آیی بعد از مدت مدید از سلطان مال بیابی ... رساله ای است در چندین باب در موضوع فال و مواردی که می توان برای آنها فال گرفت و از باب نخست تا باب «132» موجود است و بقیه ساقط شده و مشخص نگردید مؤلف آن کیست؟
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با طریق تفأل با قرآن و دیوان حافظ؛ جلد: تیماج مذهب، 67گ (2-68)، 13 سطر (13×7)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 30 - 374]
منقول از : دانیال نبی (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) و لقمان حکیم؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 5 ص (99-103)، اندازه: 18×9/5 سم [ف: 50- 143]
آغاز: بر رأي صداقت آرای متفألان صافی دل و صافی دلان متفأل پوشیده نماند؛ انجام: ب ر س ن ث س
به حروف تهجی؛ کا: محمد ابراهیم، تا: ذیحجه 1209ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 4ص (232 - 235)، ابعاد متن: 16×8، اندازه: 18/5×13/5 سم [ف: 5 - 1696]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 12 گ، 21 سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 1 - 521]
آغاز: بقره دلیل است بر ملک و سلطنت ... دلی است بر ارزانی نرخ ... دلیل است بر عدل سلطان؛ انجام: دلیل است بر رسیدن به
سلطنت ... دلیل است بر رسیدن به مراد
فال نامه آیات قرآنی است به ترتیب سوره ها که در نسخه حاضر آغاز آیه ها افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: 17 صفر 1262ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 7گ (3هر -59پ)، اندازه: 12/5 × 19/5سم [ف: 20 - 235]
آغاز: بسمله پس از ستایش موجد موجودات و مبدع جمیع مبدعات خالق الأرض و السموات و دورود بر سرور کائنات ... قرعه نامه از قول امام ثامن علی بن موسی الرضا ... علی ابن احمد المحمد القاضي التستري عفی الله عنه که حسب الالتماس دوست عزیزی این نسخه قرعه نامه؛ انجام: سؤال کردی در شراکت کردن در آن تعجیل کن که بسیار خوبست فال نامه قرعه نامه تمام
شد در روز پنج شنبه دهم ماه ... فال نامه ای است که گویند حضرت امام رضا علیه السلام برای مأمون عباسی وضع فرموده است. در نسخه حاضر ترجمه فارسی فالنامه مذکور درج شده و مترجم آن علی بن احمد المحمد القاضي التستري است که به در خواست یکی از دوستانش آن را ترجمه نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 10 جمادی الاول 1283ق؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 9گ، 18 سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 6- 2998]
آغاز: بسمله، طریقه فال گرفتن از این دوائر این است که اولا باید هریک از این مطالبی که در دوائر کوچک هست؛ انجام: سؤال نمودی از شراکت کردن بکن که بسیار مبارک است تمام شد
طریقه فال گرفتن در دوائر بزرگ و کوچک طریقه فال گرفتن در دوائر بزرگ و کوچک با پرسش ها؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 10 ربیع الثاني 1294ق؛ جلد: میشن، 17گ (66پ -82پ)، 11-12 سطر، اندازه: 22/1 × 27/5 سم [ف: 6- 295]
آغاز: بسمله، مدله و العاقبة للمتقین و سلام علی رسوله محمد؛ انجام: و مراد دل تو حاصل شود بگو انشاء الله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: هو المستعان، شیخ بهائی که او در زمان خود به جمله اهل عالم؛ انجام: لا تاکلوا الربا اضعافا مضاعفتا و اتقو الله لا یحصل. حاوی جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، [رایانه]
آغاز: چه بر طالع بر آمد شکل لهیان - به زینتها بیاراید تن و جان؛ انجام: اما باید دعای عظیم الشأني با خود دارد تا بمراد برسد
بی کا، تا: 1310ق؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 17ص ( 51-35)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 5 - 1667]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانکه این فالنامه ایست ... ابو مسهل الگیلانی؛ انجام: در راه خدا بدهی ... جمیع مرادت برسی انشاء الله تعالی تمام شد و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1318ق؛ واقف: اصغر اصغر زاده موسوی [الفبائي: - 423]
آغاز: ای خداوند فال بدان و آگاه باش بدین نیت که کرده ای نیک نیست و از این نیت باز گرد و ترک معصیت کن
خط: نستعلیق، کا: علی بدرالدین احمدی بن حاجی ابراهیم لیلی آبادی تبریزی، تا: 1367ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج مذهب، 15گ (1ر-15پ) [ف: 36 - 59]
آغاز: بسمله حمدلله والصلوة ... بدانکه هرگاه شخصی خواهد که از اسماء الله تفاول نماید اول سوره فاتحة الكتاب وسوره اخلاص خواند ... 1 مؤمن 2 لطیف؛ انجام: هو، تام، دیان، تواب، ... رساله کوتاهی است شامل مقدمه ای به نثر فارسی به همراه چندین جدول به جهت تفأل به اسماء الله، در جدول ها اسامی خدای متعال؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ [ف: 6- 2998]
آغاز: ای لطف تو فال نامه کار جهان ** وین چهره نمای آشکارا و نهان / بنمای تو حال دولت شاه صفی ** بینی که دهد ز سر غیب تو نشان؛ انجام: ای واقف هر کم شد از نیک وز بد ** آگه از گنجها و بیرون ز عدد / وز دیده مال خویشتن می خواهم ** کردم خبر دار که پیدا گردد 24 جدول مختلف است در فال نامه، در بالای هر جدول دو بیت فارسی درج شده که راهنمای استفاده از جدول است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 70گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6- 2995]
آغاز: قوله تعالی و جعلت له مالا ممدودة امام جعفر صادق علیه السلام فرماید که [...] بشارت باد تو را که خدای تعالی رزق و روزی بر تو گشاده گردانید؛ انجام: دآل و الف و لام بصیرت فرمود ** از صبر بباید این در بسته گشود / از مردم نا اهل و فرومایه حذر ** میکن به شتاب تابیابی مقصود تعدادی محدود از حروف را در پرانتز قرار داده و سپس آیاتی ذکر کرده است و از پس آن از امام صادق علیه السلام و از دانیال پیغمبر علیه السلام و لقمان حکیم شرح و توضیح آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 21گ، اندازه: 20×16سم [ف مخ: 4 - 1432]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. چون خواهد که فال زند باید که قرعه شش پهلو بتراشد واسم تهچین خورشید بر او بنویسد و یک نوبت قرعه بیندازد و ببیند که کدام حرف است پیش رود، انجام:
می نماید به فال قرعه دراز ** آمدت روزگار نعمت ناز / تو از این فال خرمی بی بی 87 دولت عیش عمر دراز این فال نامه به شکل مثنوی برگزار شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 12گ، 15 سطر، اندازه: 30×21سم [ف مخ: 3- 1433]
آغاز: این شراکت که در خواطر داری منافع دارد اما با شریک نزاع می کنی، 2- از سلطان نفع چندان میسر نیست هر چند کناره کنی بهتر است 3- در خریدن این ملک منفعت نیست؛ انجام: 13- فحل افکندن سودی بینی و حیوان نیکو آورد بدان، 14- به جانب وطن اراده داری عنقریب به مراد خواهی رسید، 15- طلاق از شوهر بستانی از غم آزاد می شوی یقین بدان احتمالا بخشی از یک فال نامه است، تک جمله هایی است در خبر از نیت و سپس در برخی موارد دستوراتی کوتاه، تا باب هشتاد و ششم شماره شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 35 گ، 15 سطر، اندازه: 19×12سم [ف مخ: 4 - 1434]
آغاز: پس از بسمله: هر کس که گذارش احوال خود را باید بداند نیت در دل آورد؛ انجام: چون ماه نو شود راحت نیز رسد انشاء الله تعالی.
شامل مربعی در اسامی شریفه پانزده پیمبر و نام امیر مؤمنان و آداب دستور تفأل و بیان مراد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 18 - 142]
آغاز: اول صلوات و فاتحة الكتاب و سه تکبیر بگوید؛ انجام: ت ت 11 وی ت ت مشتمل بر سی موضوع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ اهدایی: اسدالله اسکندری؛ کاغذ: اصفهانی، 16گ [ف: 5 - 1506]
آغاز: بسمله، قانون ادراک، همین فالنامه این است، اول باید منظور و مطلب خود را در جدول که در آخر سطور آن؛ انجام: سئوال کردی که این متاع را بفروش تا چند روز صبر کن و بفروش از گفته انبیاء و ائمه و اصحاب پیامبر اسلام، در جدول ها و دایره ها؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 27گ (12-38پ)، 12-11 سطر، اندازه: 22/1 × 27/5 سم [ف: 6- 293]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد بدانکه این فالنامه ایست که حضرت امام ناطق امام جعفر صادق از قرآن استخراج نموده آیات منتخب به ترتیب سور، سپس دلالت هر یک از آنها بر مطلوبی خاص به فارسی، به دائره ای آغاز شده که محور استخراج آنچه در ضمیر است می باشد، این رساله در نسخه به امام صادق نسبت داده شده که نسبتی نادرست است؛ بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 120]
آغاز: انا فتحنا لك فتحا مبینا ای خداوند فال بدان و آگاه باش بشارت باد ترا؛ انجام: و هر دشواری که به طالعت بود به کلی ... و مراد یابی انشاء الله تعالی بعون الله الملك الوهاب.
فال نامه ای است که در آن آیاتی از قرآن کریم به ترتیب حروف ابجد ذکر و در مقابل هر آیه خواص و احکام آن بیان شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (1پ-11پ) [ف: 36 - 188]
آغاز: این فالنامه فالیست که از جفر جناب حضرت مولای فقرا علی بن ابی طالب صلوات الله علیه و آله استخراج کرده اند فال نامه که از جفر حضرت علی علیه السلام استخراج شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 1ص (حاشیه 18پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 38 - 552]
آغاز: این فال نامه ذیل منسوب است بحضرت امیر المومنين علی بن ابیطالب علیه الصلوة و السلام باین طریق که اول ده مرتبه صلوات؛ انجام: ت ن ت ی ی ی یی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (38-39)، 11 سطر (11×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13 - 3450]
آغاز: بسمله. بدانکه کیفیت ظاهر ساختن ضمیر آنستکه هر گاه سائلی مطلب خود را در دل قصد کند باید پرسید از او که آنچه در دل قصد کرد در کدام دایره باشد از این هشت دایره که در صفحه اول است؛ انجام: و رجوع می کند با سلامتی و انجام مطلب. پیشگویی رمالان است و نام آنها در این رساله آمده است و بسیار رساله شگفت انگیزی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ تملک: شیخ رضا در مدرسه طالبیه؛ پس از دو صفحه به نثر چهارده دایره است و سپس هشت جدول و بیست دایره، آن گاه شعرهایی است به فارسی در نیمه نخستین هر صفحه ای به نام شاعری هر یک در ده بیت و در نیمه دوم صفحه پیشگویی هایی است به نام یکی از رمالان بدین گونه: طائی، عبوی صمه، نصیر موصلی، ابن بنهان، زهیر، حطیئه، بشار، ابن برده، کویس، اعشی، اخطل ذی الرمه، نابغه، طرماح، خنساء، صخر، ابن کلثوم، بوذویب، ابن حمدان، جریری، مجنون لیلی، معمر، ابن غیلان، معد، امرء القيس، طرفة العبد، لبید، ابن طفیل، جریر، کثیر عزه، عماره، عروه، فرزدق، جردل، نصیب، حسان، جمیل، بحتری، ابونواس. این است نام شاعرانی که شعر آنها به فارسی آمده و شعرها هم بسیار سست است و پیداست که ساخته رمالان است. چنین است نام رمالانی که احکام آنها در ده بند به نثر در نیمه دوم
هر صفحه در دنبال شعرها آمده است: نورالدین، تاج الدين، بهاء الدين، شمس الدين، صلاح الدين، قوام الدين، شجاع الدين، اسد الدين، هزبر الدين، قطب الدين، عضد الدين، علم الدين، همام الدين، شهاب الدين، معز الدين، غوث الدين، سراج الدين، غیاث الدين، جمال الدين، کمال الدين، عز الدين، سیف الدين، فخر الدين، عماد الدين، بدرالدین، تقی الدين، حسام الدين، نجاح الدين، نجیب الدين، نجم الدين، زین الدين، عون الدين، علاء الدين، سعد الدين، مغیث الدين، نفیس الدين، رضی الدين، زکی الدين، عمود الدين؛ جلد: تیماج، 33گ، 21 سطر (17×10/5)، اندازه: 20×12سم [ف: 11 - 2125]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: جدول و دایره فالنامه، آیات احکام البقره: و ایته الله الملك و الحكم؛ انجام: توانگری و مال بسیار یابد.
فال نامه ای است با استفاده از یک دایره و جدولی که اعدادی داخل آن نوشته شده است و آیاتی از کلام الله مجید با استنباط از هر یک؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 18گ (1-18)، 15 سطر ( 14/5×7/5)، اندازه: 17/5×11 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، فال نومه امام جعفر نشانه آدم علیه السلام صفی الله ... اااای که پوی ره سعادت را ** بشنو از من یکی بشارت را؛ انجام: زینهار که در نماز کاهلی و تأخير مکن تا به مراد برسی و در خیرات تقصیر مکن تا مراد یابی انشاء الله تعالی و تقدس فال نامه ای است به نام بیست و هفت تن از پیامبران از حضرت آدم (علیه السلام) تا حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)، لقمان حکیم، اصحاب کهف، تعدادی از صحابه معروف از جمله حضرت عباس، مسلم بن عقیل، حمزه، تعدادی از شخصیت های تاریخی مشهور مثل اسکندر، خسرو پرویز، مجنون، وامق و ..، بدین طریق که ابتدا نشانه آنها را با حروف ابجد فهرست وار آورده و سپس به بیان فال هر یک از آنها می پردازد که هر کدام نیز با چند بیت شعر مناسب حال آغاز می شود؛ خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: محمد حسن بن باقر» (بیضی)، غلامحسین» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 20 گ، 25سطر (16/5×8)، اندازه: 12/5 × 17/5 سم [رایانه]
آغاز: از سلطان بهره یابم یا نه؟ غایب بیاید یا نه؟؛ انجام: این زن مخواه که بد است، در اساری کردن فایده ندارد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 5گ، اندازه: 16×11سم [ف مخ: 4 - 1433]
آغاز: فالنامه دیگر سه نقطه گذارد سطر اول بزرگ، سطر ثانی وسط
بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 2 ص (113-114)، 17 سطر (14/5×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5 - 1773]
آغاز: فالنامه حضرت امیر المؤمنين - وقتیکه خواهی فال بگشائی نیت کن، حمد و سوره را بخوان و سه مرتبه صلوات بر محمد و آل آن جناب بفرست؛ انجام: پایان: و این نوشته را در بازو بندد و در نزد حاکم و ظالم رود هر مطلبی که خواهد روا شود. این رساله مختصر را به نام «فالنامه حضرت امیر المؤمنين» معرفی کرده اند و بیشتر شامل طلسمات و تسخیرات است و جداول و اشکال زیادی دارد؛ بی کا، بی تا؛ محشی؛ 16ص، اندازه: 15×11 سم [ف: 1 - 249]
آغاز: سودای چند و خیال های ناپسند که در دل تو می گذرد؛ انجام: ابن طلسم بمشک و زعفران بنام مطلوب و نام. این جزوه شامل فال نامه و طالع بینی است و در آخر هم مقداری ادعیه و طلسمات جهت برآمدن حاجت دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا با پارچه، 50گ، 10 سطر (10×6)، اندازه: 16×10سم [ف: 1- 286]
آغاز: ... داری بکن که مرادت حاصل شود ... حروف ت: الا ای آن که (ت) در فال داری ** توانی توبه کن گر هوش داری؛ انجام: و از مرد کهن است استعانت خواه تا خدای عزوجل بمراد رساند ان شاء الله تعالی
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 17 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [ف: - 101]
آغاز: سؤال کردی به خانه عد قرعه او ** سؤال کردی بعدد خانه ... او؛ انجام: این زن را مخواه که بداست ** در این انباری
حرکت که فایده است اشعاری است به صورت مکالمه پرندگان که عنوان فال نامه را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 6گ (146پ-151پ)، اندازه: 14×19/5 سم [مؤيد: 3- 171]
آغاز: بسمله، اموالا ممدودة و بنین شهودا. ای صاحب فال امام جعفر صادق (علیه السلام) می گوید که ایزد تعالی همه کار تو را به مراد رساند و نعمت و شادی بر تو گشاده می شود؛ انجام: اگر غایب بوده باشد دری روزی بر تو گشاده گردد القصه در این نیت پشیمانی نیست رساله مختصری است در تفأل با قرآن که با استفاده از روایات اهل بیت (علیهم السلام) نوشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «یا یوسف» (مربع)، «... آل محمد یوسف» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (44پ -57پ)، 13 سطر (6/5×14)، اندازه: 11×17 سم [رایانه]
منظوم؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (52پ - 53پ) [ف: 6 - 294]
آغاز: چون خواهند که در مهمات بکلام خدا مشورت کنند ... الف: الف آید بفالت ایدل افروز نکو گردد تو را اینکار هر روز ... ای خداوند فال حضرت آدم علیه السلام می فرماید که هر کاری که خواهی بکن که هر روز کارت قوت گیرد؛ انجام: بهر کاری که خواهی گشت مشغول یقین خود را تو برخوردار یابی. ایخداوند فال بدانکه چنان که ... تا جمال حضرت رسالت پناه (صلی الله علیه و آله) را بخواب ببیند انشاء الله تعالی. گویا شرحی است بر منظومه ای در فال با آغاز: «الف آید بفالت ایدل افروز ** نکو گردد تو را اینکار هر روز»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تاب ترقیمه: «تمت الرساله استخاره نامه في ليلة الخمساء ثامن عشر شهر شوال بید اقل الاحقر شیخ جعفر ملقب بجناب غفر الله ذنوبه من شهور سنة 1337»؛ 7گ (16-22)، 21 22 سطر، اندازه: 14×7سم [ف: 38 - 138]
آغاز: ریاضین و اهل نجوم گویند که هرگاه اجتماع؛ انجام: نوشته شد بعد شسته بخورد شفا یابد انشاء الله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله، الله ایزد سبحان ازین فالنامه که معتبر حضرت ائمه حقیقت و عرفان و مستدل بقول ایشان؛ انجام: و لله الموفق للانام و المسير للاختتام قوله اتمام کتابته عن سوال المصنف لا یبقی هذا.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: لاجل ما یناله من غمه؛ انجام: قضی له الله السرور قلبه خدا کنی که قضا کرده است سرود در دل تو
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
fāl-nāme-ye (manzūm)
غیر همانند:
آغاز: کار دین با نظام باید کرد ** در ره دین قیام باید کرد؟ انجام: بر سرت روزگار بگمارد ** از عنا هر چه را تو کاشته (ای). منظومه ای است زیبا در فال، دارای 54 قطعه و هر قطعه در 5 بیت البته برخی از قطعات دارای 4 بیت است که مجموعا حدود 270 بیت می باشد. بر فراز هر قطعه آیه ای از قرآن آمده و سعد و نحس فال را در کنار آن نگاشته است. کاتب نسخه که خود از شاعران می باشد و لقب ادیب الشعراء و ادیب الذاكرين دارد ممکن است ناظم این فال نامه باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر کاشانی متخلص به ادیب الشعراء و ملقب به ادیب الذاكرين و جناب، تا: قرن 14؛ مجدول؛ 10گ (1-10)، 22-24 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 38 - 137]
آغاز: الله في دارین بدانکه این رساله است در باب فال نامه از لفظ گهر بار امام رضا (علیه السلام) صلوات الله علیه؛ انجام: و به جان دیگر عزم ننمایی که بد است و اگر نیت که داری ... انتظار مکش که آمدن او دور است تمام شد منظومه ای است به فارسی در طالع بینی. در سطر اول نسخه این فالنامه به امام رضا (علیه السلام) نسبت داده شده و تا نیمه صفحه بعد نیز به نثر است و معلوم نشد همین مقدار از امام رضا (علیه السلام) است یا کل منظومه با استفاده از بیانات آن حضرت به فارسی به نظم در آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 23گ (2-24)، 8 سطر (9×7/5)، اندازه: 11×9/5 سم [رایانه]
آغاز: حرف أ الف آمد بنامت ای دل افروز ** نگو کرده تو را احوال هر روز / الف آمد چه حاجت شرح کردن ** همه سال و مهت عید است و نوروز؛ انجام: صاحب این فال بدیگر فال ها نماند زنهار که شکی نیاورد امام جعفر صادق (علیه السلام) گوید که فال یا از دنیا بیرون نرود یا جمال مصطفی (صلی الله علیه و آله) را بخواب نبیند.
فالنامه ای منظوم که به ترتیب حروف الفبايي تنظیم شده و پس از ذکر حرف الفبا با چند بیت شعر که با آن حرف تناسب دارد فال شخص محاسبه می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سیاه، 5 گ، 21 سطر، اندازه: 23×16سم [ف مخ]
نسخه اصل: کیمبریج، برون (11)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 221]
آغاز: معین است که این علم می شود حاصل ** ولی به خدمت استاد و کثرت تکرار صدق؛ انجام: یقین که آخر کار خیر و اقبال ست ** همی شوی تو از این نیک با مقدار هر بند در 6-7 بیت، با سربندهای «اقلیم اول، حرف الف»، «اقلیم ثانی، حرف الف»، «اقلیم اول، حرف با»، «اقلیم ثانی، حرف با»؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ 27ص (252-278) [عکسی ف: 1- 282]
آغاز: ای که از هر دری خبر داری ** در کف دست خویش زر داری / ای که دشنام تو از تعظیم است ** در کف دست تو نهان سیم است؛ انجام: ای عدوی تو سال و مه در کوب ** در کف دست خویش داری خوب برای بد اندیش تو بفال بمرگ ** شد یقین بنده را که داری مرگ اشعاری است به ترتیب حروف الفبا در 205 بیت، ذیل هر حرف ابیاتی در تفال و طالع افراد آمده و بین مصاریع حروفی درج گردید؛ بی کا، بی تا؛ 119ص، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 279]
آغاز: سطر اول را به هفتم بر شمار ** هم به سطر تا به هفتم برنگر / این چنین فال است فال این سیاه ** هم بر این بودند جمله اولیا
بی کا، بی تا؛ 122ص، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 280]
آغاز: بسمله، بدانکه این قالیست که نخشبی بن خالد زنگی جهت هارون رشید بر سبیل اختصار ...... این فال تو اصل دوست کامی ** با دولتو بخت کامرانی منسوب به نخشبی بن خالد زنگی، فال نامه است که جهت هارون الرشيد سروده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم مذهب، 12ص (216-227)، 17 سطر، اندازه: 13/5 ×22 سم [ف: 45-147]
fāl-nāme-ye emām rezā
قاضی البشري، علی بن احمد
qāzī-ol-bošrā, ‘alī ebn-e ahmad
مؤلف می گوید: «چون کس خواهد که در مهمی شروع و خیر و شر و نیک و بد خود را بداند این دائره چهار گونه که در هر یک شش بیت است یک یک ملاحظه کند و ضمیر خود را به بیند که در کدام دائره است و نظر کند که در میان آن دائره چه حرفست ... اساس این نوع فالگیری به روی دستورهای امام و حاصل نیز بر حسب قول اوست. احتمال دارد که با ترجمه قرعه مأمونيه از همین مؤلف یکی باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2772/4
آغاز: فالنامه حضرت امام ثامن امام علی بن موسی الرضا چنین گوید؛ انجام پایان: سوال کردی از شرکت و انبازی کردن که فایده و راحت یابی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 11ص (106-216)، 15 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 6 - 391]
به فالنامه امام صادق (علیه السلام)، فالنامه
fāl-nāme-ye anbīyā'
غیر همانند:
آغاز: بسمله حمدله والصلوة ... و بعد فهذه قرعة الانبياء عن دانیال علیه السلام وطريقة منها أن تقرأ الفاتحة ... سهم آدم الاسماء علیه السلام قال الله تعالی و علم آدم الأسماء کلها؛ انجام: بهذا نطق سهمك وظهر نجمك والله سبحانه و تعالی اعلم وصلی الله علی سیدنا ونبینا محمد النبي الأمي و علی آله و سلم تسلیما کثیرا
فال نامه منسوب به دانیال نبی است با عناوینی چون سهم آدم، سهم ادریس، سهم نوح، تا می رسد به سهم سیدنا محمد صلی الله علیه و آله؛ خط: نسخ، کا: عبدالمجید نجل محمود نجل عبود نجل مله فارس نجل محمد شامی، تا: قرن 13؛ 10گ، 24 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف مخ: 1 - 346]
آغاز: هذا اول سهم آدم ابوالبشر (علیه السلام) قال الله تبارك و تعالی و علم آدم الأسماء کلها ثم عرضها علی الملائكة (علیه السلام)؛ انجام: هذا سهم ادریس (علیه السلام) ابشر ایها السائل بالعلم و الرفعه و علو الشان و الاقبال و السعاده ... بهذا نطق فالك و علی الله الكريم تو کلک
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: کاغذ طوسی، 8گ، اندازه: 14×10سم [ف مخ: 1 - 346]
آغاز: فال نیک آمد و سعادت را ** بر گشادی در ارادت را / غایبت هم سلامتی دارد ** بوطن می رسد بکام مراد؛ انجام: خور وفرخنده است این فالت ** چون ببندی زبان دشمن را منظومه در بیست بیت در فال کارها و پیشگویی وقایع که به انبیاء (آدم، شیث، الياس، نوح، لوط، دانیال، یونس، یوسف، هارون، زکریا، سلیمان، ابراهیم، یعقوب) نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 4گ، 22 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 4 - 1435]
آغاز: بسمله رب یسر و به نستعین ام ع ط ح ح اول سه مرتبه صلوات بفرستد آنگاه نیت کند پس انگشت بر سر یکی از نام های پیامبران گذارد و بینند که کدام پیغمبر بطالع وی آمده بعد از آن بر سر آن طالع رود بخواند وصف حال خود را بداند و بدان عمل کند؛ انجام: حق سبحانه جمیع مرادات و مقصودات ترا برآورد انشاء الله تعالی. در این فال نامه دو دایره تو در تو رسم شده و هر دایره به نه قسم تقسیم شده و در هر قسمت نام پیامبری نوشته شده است. شخص با گذاشتن انگشت خود روی هر یک از این نام ها فال خود را به دست می آورد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: مقوا، 8گ (95ر -102ر) [ف: 36 - 78]
آغاز: بسمله، بدان که این فال انبیاء است، به غایت مبارک است، طریق فال این است که وضو داشته باشد؛ انجام: دشمنی از دل بیرون کن تا به مراد برسی، انشاء الله تعالی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 12 ربیع الثاني 1299ق؛ جلد: میشن، 7گ (3پور)، 11-12 سطر، اندازه: 27/5×22/1 سم [ف: 6 - 293]
آغاز: حضرت آدم قال الله تعالی و هو القاهر فوق عبادی خداوند
فال شخصی ترا در زبان گرفته است شب؛ انجام: ظفر و نصرت یابی بر دشمنان و ترا دولت در ترقی است و مراد تو حاصل شود اما بسیار دشمن دارای همه مقهور گردد انشاء الله تعالی تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
fāl-nāme-ye borūj = fāl-nāme-ye toyūr = fāl-nāme-ye vohūš
عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
‘obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh (- 1371)
برای هر پرنده یک رباعی سروده است.
[الذريعه 706:9 و 16: 100؛ منزوی 3011]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 کاغذ: سپاهانی، 294ص (30 -323) [نشریه: 2 - 91]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، 7ص (324- 330) [نشریه: 2 - 91]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، 9ص (330 -338) [نشریه: 2 - 91]
آغاز: فاخته: از فاخته چون شمع رخت نفروزد ** پیوسته تراز نیکی آن آموزد؛ انجام: تا کار تو پیوسته به رونق باشد ** ریش و سرو سبلتت کون خریست نسخه 51 رباعی دارد. برای هر پرنده یک رباعی سروده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن آلبالویی، 2گ (310ر - 311پ)، 26 سطر، اندازه: 23/9×15 سم [ف: 7 - 208]
آغاز: شکر و سپاس خالقی ار که کثرت مخلوقات بر وحدانیت او ظاهر دلیل واضح است ... و بسمله این فال نیکو مامل از مصنفات اجله حکما است؛ انجام: نصیحت نیکمردان یاد گیرند ** بزرگان پند درویشان پذیرند ... و ... نیکو فال و فرخنده مالی که تراست صاحب ان ترتیباس دیو که غریو از ایشان بر آورده بسقراط حکیم گوید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرمی، 17 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3- 1125]
بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 89]
fāl-nāme-ye parandegān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8855/6
آغاز: فال نامه که جناب امام رضا (علیه السلام) جهت مامون تصنیف کرده. طریقه چنین است که چون کسی را مرادی باشد و خواهد که نیک و بد آن راب بداند اول مطلب خود را در دوایر چهارگانه پیدا کرده؛ انجام: 7. در عمارت سعی کن. 8. از سلطان عزت بینی 9. به مراد دل برسی به حسب ظاهر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ (67ر -71پ)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 21/3×13سم [ف: 29/1 - 153]
fāl-nāme-ye payāmbar
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2 ص (484-485) [ف: 10 -1844]
آغاز: فالنامه پیغمبر (صلی الله علیه و آله) - هر که این فالنامه را بگشاید و بر هر یکی از این ده خانه انگشت گذارد؛ انجام: باز آی و بگو انشاء الله تعالی. تمام شد فالنامه پیغمبر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، 13 سطر [ف: 9 - 33]
fāl-nāme-ye jafr
اردکانی، قطب الدين
ardakānī, qotb-od-dīn
دارای دایره و جدول و شکل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3275/5
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 18گ (116پ-133پ)، 21 سطر (14×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 11 - 2235]
fāl-nāme-ye jafr-e saqīr
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 349/8
حکمت بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2 - 63]
fāl-nāme-ye horūf
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5184/2
آغاز: هر که از قرآن گشاید فال خویش ** بی شک او واقف شود بر حال خویش / چون الف آید بفال اندر کتاب ** ابتدای کار شد خیر و صواب؛ انجام: چون که شد منظوم این فال کلام ** شاد بادا هر که خواند والسلام به نظم فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 12 سطر (15×27)، اندازه: 23×37سم [ف: 15 - 4140]
fāl-nāme-ye horūf-e moqatta e
لاهیجانی، محمد باقر بن عبدالملک
lāhījānī, mohammad bāqer ebn-e 'abd-ol-malek
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/54
آغاز: فالنامه حروف مقطعه تأليف راقم حروف. طریق استخراج احکام این فالنامه آن است که دوازده نوبت صلوات فرستاده بعد از نیت انگشت بر یک حرف ازین صدو چهل و چهار حرف گذارند؛ انجام: ت ت ی دتی دت دت. تمام شد فالنامه
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 16 رمضان 1107ق، جا: قندهار؛ 1ص (311)، اندازه: 34/9×22/3 سم [ف: 29/1 - 95]
fāl-nāme-ye horūfī
به نظم و نثر فارسی به ترتیب حروف تهجی با آوردن چند آیتی از قرآن.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 4360
آغاز: بسمله. گر بخواهی فال مصحف بنگری ** آنچه شرط است اندرو در نگری، انجام: هر حرفی که هست رجوع کند بفال نامه تمام شد فالنامه در روز پنج شنبه شانزدهم محرم الحرام 1292
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن سمنانی، تا: 1292ق؛ 6گ (1ر-عر)، 16 سطر (17×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 13-3316]
fāl-nāme-ye heyvānāt
رساله ای در تعیین فال اشخاص که با استفاده از 24 پرنده در 24 باب (ابتدا از عصفور و پایان آن طاووس) نگاشته شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2922/3
آغاز: باب اعصفور سؤال کردی بعدد قرعه او 2 این کار بزودی بر آید 3 از جائی به جائی رفتن صبر کن 4 خوابی که دیدی فرح بنورسد ملک را بخر که فایده دارد 5 نزد، انجام: باب 24 طاووس سؤال کردی بعدد قرعه او 2 از جائی به جائی رفتن نیک است ... 8 این عمارت نیک است بنا کن و از سلطانی عزت وجاه بینی 10 صبر کن در این وقت بمراد برسی
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن کربلائی ناینی، تا: 1240ق؛ 1گ، 11 سطر، اندازه: 17×11سم [ف مخ: 4 - 1436]
fāl-nāme-ye ×ezr
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3204/1
آغاز: بسمله، این عمل مجرب است از اعمال خضر از قول حضرت مرتضی علی صلواة الله علیه، هر کس بفال کند؛ انجام: از روی اخلاص و اعتقاد درست پیش آید تا به مراد برسد (سپس جدول آمده است) از گفته امام علی (علیه السلام)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (1پ -2ر)، 11-12 سطر، اندازه: 22/1 × 27/5سم [ف: 6 - 293]
fāl-nāme-ye ×āje hāfez
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5695/2
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: تیماج تریاکی، 2 گ، 13 سطر (17×10)، اندازه: 25×16سم [ف: 16- 68]
fāl-nāme-ye dānīyāl = sī va čahār fasl
دانیال پیامبر، ق6 قبل میلاد
dānīyāl payāmbar (--6c)
ناشناخته
آغاز: الحمدلله ... اما بعد بدان ای طالب که این فالنامه از حضرت دانیال پیغمبر است بر شانزده شکل بنا نهاده اند و شرایط آن که بی طهارت نباشی و با اعتقاد نیت کرده قرعه اندازی انجام: اگر پرسند که بیمار به شود یا نی ودارو فایده کند یا نی بنگر بخانه اول که نفس بیمار است ... رساله ای متوسط در تعیین فال اشخاص که به حضرت دانیال نبی (علیه السلام) (مدفون در شوش) نسبت داده شده و بر شانزده شکل بنا نهاده شده است؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 62گ، 13 سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 4 - 1436]
آغاز: بسمله، ای جمع سعادت طلب خیر و آل ** زنهار که فال متعدیه خیال / زیرا که گواه هر نبی معجزایست ** از حضرت دانیال پیغمبر فال. اما بعد بدانکه این فال نامه ایست از حضرت دانیال پیغمبر علیه السلام و جمعی از حکمای
ترجمه و تحریری است به نظم از فال نامه منسوب به دانیال نبی (علیه السلام) که در زمان شاه عباس صفوی به نام وی صورت گرفته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 8گ (17-24)، اندازه: 21×16سم [ف: 6 - 2995]
آغاز: بسمله. ایجمع سعادت طلب خیر مآل زینهار که بیفال مبندید خیال ... اما بعد بدانکه اینفالنامه ایست منسوب بحضرت دانیال علی نبینا و علیه السلام که جمعه از حکما؛ انجام: ردن دری فال نامه ای است منسوب به حضرت دانیال که جمعی از حکما و اهل نجوم آن را استخراج نموده اند و در سی و چهار فصل (صفحه) تنظیم شده در جدول های حروفی و بیتی در ابتدای آن بر آنچه که قصد و نیت شخص است و در ابتدای آن نیز مقدمه ای در طرز استفاده از این فالنامه نوشته شده است؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: مقوایی، 16گ، 15سطر (12/5 × 15/5)، اندازه: 18×22/5 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و السلام علی خیر خلقه محمد و اله اجمعین، أما بعد بدانکه ... ؛ انجام پایان: دفع تب برنون زن بنشین خموش، اللهم صل علی محمد وال محمد برحمتك یا ارحم الراحمين. این فال نامه را از «کتاب» استخراج کرده اند و به قول نویسنده: «هرگاه کسی بکار متردد شود صلاح و فساد و خیر و شر این فال را برگزیده اند و تجربه کرده اند و همه راست و حکم این راست کرده اند و شرط بیرون آوردند و از نیک و بد ملاحظه کرده اند بنابراین قرعه چهار پهلو نهاده اند چنان که رسم است باید که بیک قرعه این نقش بود و پهلوی دیگر صورت پس آن گه فاتحه بخواند و دوباره قرعه بیندازد و نقش ها مرتب دارد تا آن که خطا نکند و آنچه حاصل درین کتاب بخواند و بداند»، پس از این مقدمه اشکال طاس ها و حروف موافق آنها آمده است با تعبیری که در کتاب از آنها آمده است با تعبیری که در کتاب از آنها شده است؛ کا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جا: فریدن اصفهان؛ جلد: تیماج، 9ص (157-165)، 17 سطر (10×17/5)، اندازه: 34×20/5 سم [ف: 6 - 63]
آغاز: ای راه نماینده هر فال گشای ** واقف ز ضمیر نیت شاه و گدا ... حمد و سپاس بیقیاس مالک الملكي را که بقدرت کامله و حکمت شامله واقف حال و دانای اسرار؛ این فال نامه که در سی صفحه تنظیم شده در جدول هایی حروفی و بیتی به فارسی بر آنچه در ذهن قصد شود، در عصر شیخ بهاء الدين عاملی رواج یافته و علی رضا منجم شیرازی به تاریخ جمادی الاول 1049 بر آن دیباچه ای نگاشته و آن را به نام شاه صفی صفوی ساخته در سی و چهار فصل؛ بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 19گ (8پ -26ر)، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 18 - 184]
آغاز: رباعی اول: عباس شهنشاه همایون پیکر ** جمجاہ سکندر فر انجم لشکر / شاهی که از این حروف بیرون ** ناشی نشود کم از جهان تا محشر سی و چهار جدول است در بسط سی و چهار رباعی فارسی، که در آن چگونگی فال منسوب به حضرت پیغمبر علیه السلام بیان شده است. رباعی اول: عباس شهنشاه همایون پیکر ** جمجاه سکندر فر انجم لشکر / شاهی که از این حروف بیرون ** ناشی نشود کم ز جهان تا محشر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی مشکی، 24گ، 21 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: - 90]
منظوم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 1گ (84ر و پ)، اندازه: 15×7سم [ف: 38 - 430]
fāl-nāme-ye dānīyāl va amīr-al-mo'menīn
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 586/5
آغاز: در بعضی از کتب علما از حضرت دانیال (علیه السلام) چنین یافت شده که هرگاه خواهی که معلوم شود مطلبی که در پیش داری باید که بکف دست خود بگیری چیزی که او را شماره باشد فایده کوتاهی است به نقل از حضرت دانیال درباره فال و پیش بینی حوادث و سپس نقلی از امام علی (علیه السلام) در همین زمینه؛ خط: نسخ، کا: محمد مراغی، تا: 1217ق؛ جلد: مقوا، 1گ، 16 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 1- 347]
fal-name-ye dayere
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1770/4
آغاز: بسمله. فال نامه این دایره ایست از کلام الله هر که خواهد فال بیند فاتحه یکبار و سه بار قل هو الله؛ انجام: و خشم خدای تعالی فرو نشیند انشاء الله تعالی، تمت.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 11؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 4ص (19-22)، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 219]
fāl nāme-ye davāzdah borj r. dar mowlūd
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10801
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة ... اما بعد مخفی
نماند که این رساله ای است در باب مولود هر یک از بنی آدم؛ انجام: انداخت این است در همه خانهای لوح این عبارت را باید نوشت. (کذا)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کنوز المعزمين از ابن سینا و چند رساله دیگر ضمیمه اند؛ جلد: تیماج [رایانه]
fāl nāme-ye soltānī
فال نامه به اسم انبیاست به نظم فارسی با مقدمه ای به نثر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1770/5
آغاز: بسمله. هر حمد و ثنا که در جهان موجود است ** عاید بجناب حضرت معبود است / هر نعمت و راحت که در آید بخیال ** شایسته شاه عاقبت محمود است. بعد از ادای ثنای خالق اشیا و درود حضرت انبیا عرضه می دارد که چون اکثر حیات و احسن اوقات؛ انجام: ای آنکه ترا میل بانبازی هست نیکوست عنان مگذار ز دست
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 11؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 11ص (22-32)، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 219]
fāl-nāme-ye soltānī
این فال نامه برای سلطان محمود غزنوی نوشته شده و در دیباچه شیوه فال گرفتن (که با سوره قرآن و ارقام است) بیان شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3383/2
آغاز: بسمله بدانکه این فال نامه ایست بغایت پسندیده در خزانه سلطان محمود غزنوی یافته اند و در آن تجربه ها حاصل کرده اند و مردیست که هر وقت سلطان را مشکلی پیش آمدی درین فال نامه عمل نمودی
کا: میرزا محمد رضا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص (44-45)، اندازه: 28×18سم [ف: 10 - 1238]
fāl-nāme-ye soltānī
چند دائره تنظیم شده برای دیدن فال، پس از آن چند قطعه شعری است به نام بعضی از پیامبران و خلفای اربعه و حضرت امام حسن و امام حسین علیهما السلام با سر آغاز نثری در دستور فال باز کردن
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3114
آغاز: این نسخه که در جهان ندارد ثانی ** چون نظم شد از عنایت سبحانی / پیر خرد از بهر تفأل کردش ** موسوم بفال نامه سلطانی؛ انجام: ای آن که ترا میل بر انبازی هست ** نیکوست عنان کار بگذار تو دست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: مقوایی، 16گ، 11 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8 - 341]
fāl-nāme-ye šey×-e sohravardī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14438/2
آغاز: [2ر) لا تفلح من ظلم و اعدل في امورك [3] و الصبر تورث الفرج و العجلة تورث الشر در بالای صفحات سمت چپ نسخه عبارت های کوتاهی برای فالگیری نوشته شده، و در آغاز آن گفته شده هر کس که خواهد فال بگیرد فاتحه ای برای سهروردی بخواند پس از آن فال بگیرد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ [؟]، تا اوایل رجب 859ق؛ مصحح؛ جلد: مذهب، 233 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 38 - 349]
fāl-name-ye sd va bīst va čahār hezār anbīyā’
به تعداد انبیاء مشهور که آیاتی در حق آنان نازل شده با استفاده از آن آیات فال اشخاص پیشگویی شده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2922/2
آغاز: فال نامه بیست و چهار هزار پیغمبر است هر که خواهد سر حال خود را بداند نیت بدل آورد سوره فاتحة الكتاب بخواند و سه بار صلوات به حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) فرستد به انجام و بسیار نیکوست و از [...] خبر خوش بشنوی روز پنجشنبه و سه شنبه بر تو مبارک باشد و روز شنبه در میان جنگ و خصومت سلامت باشی امیدی که داری برآید ان شاء الله تعالی
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن کربلایی نائینی، تا: 1239ق؛ مجدول؛ 18 گ، 11×17 سطر [ف مخ: 4 - 1436]
فالنامه طیور- فالنامه بروج
fāl-nāme-ye toyūr
بخش بندی نشده. با سربندهای: طاوس، عصفور، کلنک، هدهد، خروس، باشه، چرخ تا شتر مرغ. هر بند آغاز می شود با: «سئوال کردی به خانه عدد قرعه رمل».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1516/1
آغاز: (طاووس) سئوال کردی به خانه عدد قرعه رمل - نیک است از جایی به جایی رفتن - خوابی که دیده به غایت نیک است؛ انجام: (شیر) ... به مراد امل رسی به حسب دلخواه - در این انباز صبر می باید کردن.
خط نستعلیق تحریری، بی کا، تا قرن 5013گ (3ر -7پ)[ف:3- 235]
fāl-nāme-ye toyūr
تهران، دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1557/2
آغاز: (باب طاووس): سئوال کردی قرعه او - از جایی به جایی رفتن نیک است - این ملک را بخر که فایده دارد؛ انجام: (باب شتر مرغ): ... به مراد دل برسی به دلخواه - در این انبازی صبر کن که فایده ترا است. تمت.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 2گ (12-13 پ) [ف: 3-236]
fāl-nāme-ye toyūr = tafa”ul nāme
رساله ای در فال پرندگان است با عناوین «سؤال کردی بخانه عدد قرعه دو» به نام پرندگان از طاووس تا شتر مرغ. نخست نام پرنده را آورده سپس در دنباله آن 5 جمله شبیه به 5 بیت ضمیمه ساخته است. در پایان به عنوان «تفأل نامه» آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15082/1
آغاز: طاووس، سؤال کردی بخانه عدد قرعه دو، از جایی بجایی رفتن خوب است برو خواهی که ... بسیار خوب است، این ملک را بخر که بسیار خوب است؛ انجام: شتر مرغ، سؤال کردی بخانه عدد قرعه دو ... در این انبازی صبر کن که مشقت یابی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 7 ربیع الأول 1265ق؛ 5گ (62)، 15-18 سطر، اندازه: 13×6 سم [ف: 38 - 210]
fāl-nāme-ye qor’ān
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
فال نامه از روی سور قرآنی که منسوب به امام صادق (علیه السلام) در رساله حاضر به ترکی ترجمه شده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6159/2 - 32/59
آغاز: هذا شرح فال قرآن جعفری صادق رضی الله عنه ایدر هر کس کم دکرالله کلام قدیم و کتاب کز؛ انجام: و انا لله شفق اولا والله اعلم بالصواب تمت تمام بعون الله الملك الوهاب
خط: نسخ، کا: یوسف بن حسین، تا: دوشنبه اواسط شوال 992ق؛ مجدول؛ 12گ، 9 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 6 - 3000]
fal-name-ye qor'an
بیدل مشهدی
bīdel-e mashadī
بنا به گفته مؤلف، این فال نامه که با قرآن کریم استخراج می شود، منقول از حضرت امام صادق (علیه السلام) و مطابق فتوای علماست که به درخواست جمعی از دوستان در این نسخه تدوین شده است. پس از گشودن قرآن به روشی خاص حرف اول کلمه آغاز صفحه پاسخ فال یا استخاره است که در این رساله پاسخ ها به ترتیب حروف به نظم و نثر گفته می شود.
اصفهان، هادی نجفی؛ شماره نسخه:/ 2بدون شماره
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید اضعف عباد الله بیدل مشهدی که جمعی از دوستان مبالغه کردند؛ انجام: از فال معلوم است از حال تا ده ساعت یا ده روز اثر خوبی به تو ظاهر گردد انشاء الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 11گ (14پ- 24پ)، اندازه: 17×13 سم [اوراق عتیق: 2 - 344]
fal-name-ye qor'an
ناشناخته
آغاز: گر بخواهی فال مصحف بنگری ** آنچه شرط است اندرو رو نگذری / برشمارم هریکی را پیش تو ** تا نگردد بد ازان اندیش تو؛ انجام: امام ناطق جعفر صادق علیه السلام و شیخ حسن بصری گوید ای خداوند فال «ی» از دنیا بیرون نرود تا پیغمبر را علیه السلام در خواب نبیند و هر که پیغمبر را علیه السلام در خواب ببیند مراد دو جهانی او بر آید ان شاء الله تعالی رساله ای در فال گرفتن از قرآن بدین صورت که کسی می خواهد از قرآن فال گیرد باید سوره توحید و ده بار صلوات بر نبی را بخواند و سپس دعایی را قرائت و صفحه ای از قرآن را باز کند، هفت ورق بشمارد و در هفتمین سطر حرف اول هرچه باشد فال را به صورت شعر و نثر آورده است؛ خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: 909ق، مجدول؛ 10گ، 15 سطر، اندازه: 25×16سم [ف مخ: 4 - 1437]
آغاز: رویه فالنامه کلام مجید ربانی، چون خواهند که در مهمات به کلام الله مشورت کنند مصحف تمام به دست گیرند و روی به قبله گیرند و بنشینند و فاتحه و سوره قل هو الله احمد را بخوانند و
ده بار صلوات بفرستند و نیتی که در دل دارند بکنند و بگویند بحق الحق و بحق محمد الحق یا رب آنگاه مصحف بگشایند و هفت ورق بگذرانند (کذا) و هفت سطر بشمارند و حرف که بر سطر هفتم باشد نگاه کنند که کدام حرف است آن را فال گیرد؛ انجام: و شیخ حسن بصری می گویند که صاحب فال باید از دنیا نرود تا جمال جهان آرای حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله را در خواب ببیند ان شاء الله تعالی. با دو یا چهار بیت به نظم در توضیح هر یک از حروف الفبا و شرح آنها به نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 15ص (149-163)، سطور چلیپایی (20×6)، اندازه: 9×24/5سم [ف: 29/1 - 296]
آغاز: و ما کان محمد با احد من رجا لکم و لکن رسول الله ** خاتم النبيين و کان الله بکل شیء علیما. بدانکه اسعد الله حضرت امام الانس و الجن؛ انجام: دال و الف و دال بصیرت فرمود ** از صبر بباید این در گشود / از مردم نا اهل و فرمایه حذر میکن ** بشتاب تا بیابی مقصد به روایت حضرت جعفر صادق (علیه السلام) به شیوه ترکیب 3 حرف و بیتی و آیتی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو»؛ 24ص (181-204) [ف: 3 - 236]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200ق [فیلم ها ف: 1- 582]
آغاز: فال نامه. اگر کسی را در کاری احتیاج افتد و خواهد نیک و بد آن را بداند یک بار سوره فاتحه و سه بار سوره اخلاص بخواند و در این دایره نظر کند ... بقره 1. به این منصب بر سی البته. 2. این بنده را بفروش؛ انجام: 13. گم شده تمام بازیابی. 14. کارها گشاده شود. 15. توانگری یابی. برای انجام 15 کار، از روی دایره ای با خانه های سی گانه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 7گ (61پ - 67ر)، 17 سطر (14×7)، اندازه: 21/3×13سم [ف: 29/1 - 153]
به فارسی با دیباچه و یک دایره و شرح آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 3 صفر 1218ق؛ جلد: تیماج، 8گ (199پ - 206پ)، 30 سطر (28×17)، اندازه: 33×21سم [ف: 16 - 321]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی اشرف الانبياء والاتقیاء محمد و آله الطيبين ... قال أمير المؤمنين ... هر که از قرآن گشاید فال خویش ** بی شکی واقف شود بر حال خویش؛ انجام: امام جعفر صادق علیه السلام می فرماید دعای وی مستجاب شود به طاعتی که می کند قوله تعالی یصلح لکم اعمالکم و یغفر لکم. تمت.
رساله کوتاهی است در روش فال گرفتن از قرآن کریم؛ کا: حسین قلی بن موسی الرضا، تا: رمضان 1236ق؛ جلد: تیماج، گ، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6- 3000]
آغاز: بسمله، حمد له؛ اما بعد هر که از قرآن گشاید فال خویش بی شکی وافق شود از حال خویش پس از آن عدد سوره های قرآن به نظم و فوایدی در تجوید آمده است؛ در این رساله چگونگی فال گرفتن از قرآن کریم بدین ترتیب بیان شده است: اول طهارت، خواندن فاتحه سه بار، نیت، خواندن دعای مخصوص که در اینجا ذکر شده، گشودن مصحف، پس از گشودن مصحف یک ورق می زنیم و در سمت راست ورق از اول هفت سطر شمرده اول سطر هفتم هر حرفی باشد فال همان است و بعد از آن در این رساله احکام هر یک از حروف الفبا ذکر شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6 - 3000]
آیات قرآن است با تعبیر و تفسیر آن از رهگذر استخاره از سوره ابراهیم تا نور؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 13گ (285ر -297ر)، 19 سطر (16×8)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 15 - 4080]
آغاز: این فال نامه ای است که اگر در امری در ماند و فال بگیرد به اعتقاد درست مجرب است؛ انجام کارهای دینی و دنیوی زود گشاده شود، خدا الحال مالی بتو رساند در این فال نامه جدولی است که با آداب مخصوص انگشت بر شماره های وی نهند و با حساب دایره مجدول که از سوره بقره تا سوره لقمان را نشان می دهد، آنچه نیت شده نیک یابد را بازگو می کند، پس از آن دستورها به ترتیب همان سوره ها گزارش شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 13گ (18پ- 30پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 - 322]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 582]
فالنامه قرآن (الف)- استخاره
fal-name-ye qor'an (manzum)
غیر همانند:
آغاز: الف آمد به فالت ای دل افروز ** نکو گردد ترا احوال هر روز؛ انجام: ولی خرید و فروخت بکن به نثر و نظم فارسی با آوردن آیت های قرآن، بندهای آن نخست
آیت قرآن است سپس چند بیت فارسی آنگاه به نثر فارسی از الف تا یاء، با عنوان «بدان ای خداوند فال، ای خداوند فال»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 12گ، 15 سطر (20×16)، اندازه: 14/5 × 23/5سم [ف: 17 - 234]
آغاز: به نام خدا کردم آغاز فال **کز و گشت ظاهر جمال جلال ... بدان که این ضمیر به غایت پسندیده اند و از این تجربه ها گرفته اند هرگاه که ایشان را انجام: 15 - آن و لو کنتم الا تعبدون. بده وام و کن قصد قربت بر او ** مباد آسمانی شوی سرنگون تم فال نامه ای است که در آن دایره ای به پانزده قسم تقسیم شده و عددهایی در آن نوشته شده و در ادامه آن نام سوره نوشته شده و از سوره پانزده قطعه کوتاه به عربی ذکر و هر کدام با یک بیت فارسی ترجمه شده که فال است. فال گیرنده از روی شکل باید ابتدا نام سوره و بعد شماره فال در آن سوره را به دست آورده و سپس فال را، در ذیل سوره، ملاحظه نماید. در نسخه حاضر دایره رسم نشده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 محرم 1261ق، برای محمد جواد بن هاشم اصفهانی؛ جلد: تیماج، 25گ، 20 سطر، اندازه: 13×7 سم [ف: 6 - 3001]
آغاز: بدانکه چون خواهی فال از کلام الله المجيد بگیری بعد از نیت بگو یا رب آنگاه مصحف بگشا و هفت ورق بگردان؛ انجام: از آن هیچ بیمی نیست و از آن هیچ ملال بتو نرسد توکل بحضرت پروردگار کن تا مراد برسی انشاء الله تعالی تمت. فال نامه منظومی است درباره فال گرفتن از قرآن کریم، بدین ترتیب که مصحف را بگشاید و هفت ورق بگرداند و حرف اول سطر هفتم را فال خود بداند. در این رساله احکام هر حرف به ترتیب از الف تا یاء ابتدا به نظم در چند بیت بیان شده پس از آن توضیح آن به نشر آمده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ، 16 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 6 - 3001]
آغاز: هذا فال نامه، هر کس از قرآن گشاید فال خویش؛ انجام: یا شیخ شاه محمد ... و اگر سه نفر باشند ملا حسین بی کا، تا: 1295ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: الف آمده به فالت ای دل افروز ** نکوتر گردد احوالت شب و روز فال نامه ای است به نظم با استفاده از قرآن کریم و دارای جدولی مشتمل بر حروف الفبا که خصایص هر یک از حروف در این فال آمده است با توضیحاتی به نثر درباره اشعار؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن جعفر کاشانی، تا: دوشنبه 25 ذیحجه 1337ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (1پ -8ر)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: - 59]
آغاز: الف آید به فالت ای دل افروز ** نکو گردد تو را این کار هر روز در طریقه استخاره با قرآن کریم که هر یک از حروف الفبا دارای چه منظوری است، با توضیحاتی به نثر درباره اشعار؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن جعفر کاشانی، تا: چهارشنبه 26(؟) ذیحجه 1337ق؛ با تضمینی از شعر حافظ از ادیب بیضائی؛ جلد: مقوایی، 9گ (8پ -16ر)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: - 60]
آغاز: هر که از قرآن گشاید فال خویش ** بی شک او واقف از حال خویش
بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 122گ، اندازه: 18×11سم [ف: 2 - 280]
فالنامه قرآنیه- فالنامه
fal-name-ye gl
؟ عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
‘obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh (- 1371)
به نام هر گل یک رباعی سروده شده است. شاید از عبید زاکانی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4076/49
آغاز: گل: بر گل چو نهاده ای توانگشت بفال؛ انجام: چون گفته او در صدد تحسین است نسخه 31 رباعی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، 1گ (1312 - 312پ)، 26 سطر، اندازه: 23/9×15 سم [ف: 7-209]
fāl-nāme-ye mojadval
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3736/6
آغاز: فالنامه که منسوبست بجناب امام جعفر صادق (علیه السلام) این جد ولیست بجهت فال از آن حضرت که بر 96 خانه مشتمل است بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 3ص (110-112)، 17 سطر ( 14/5×8)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5 - 1773]
fāl-nāme-ye mojarrab
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1232/25
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5 - 248]
fāl-nāme manzūm
نورالدین شمس قاری لاهوری، ق 11 قمری
nūr-od-dīn-e šams qārī-e lāhūrī (- 17c)
اهدا به: شاه جهان دوم شهاب الدين محمد
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1047ق
در هفتاد و دو خانه سروده است هر یک به نامی.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6175 و 2711- ف
آغاز: بنام لا شریك این شد بنایی ** خفی اظهار بر در آن دو تایی؛ انجام: بکن شرکت ختم بالخیر بادی ** هزار و چهل و هفت آخر جمادی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ذیحجه 1203ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 69گ، 14 سطر (14×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 16 - 211] و [فیلم ها ف: 1 - 144]
fāl-nāme-ye va jadāvel-e nīk va bad-e ayyām
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja“far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
فال نامه ای است منسوب به امام جعفر صادق علیه السلام که به ترکی استانبولی ترجمه شده و پس از آن جدول ها و دوایری مربوط به نیک و بد ایام و بروج آمده و سپس در جدول هایی اشعاری ترکی برای فال گرفتن ثبت شده در بالای هر صفحه اسم شاعر و یا بزرگی درج شده همچون طایی، قیس بن زهیر، حطیه دینی، مجنون لیلی، معمر حربی، عنوی، نصیب، ابن
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1484- 9/34
آغاز: حمد بیحد خلاق برایایه اولسونکه نقوش عالم مختلفده و نفوس بنی آدم احسن صورتده کمال قدرتیله ... شعر ذی صانع و حکیم و ابد دایم وازل؛ انجام: ای کالو بن تجارت ایچون فال ایدن جوان ** بلکل کم اول تجارتك اتسه کرک زیان / کل ترک ایله آنی و صبرا ایگل که تا ** بختک ستاره سینه سعادت ایره عیان
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 53گ، 20 25 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 6 - 3002]
fāl-nāme-ye va hadīs
مؤلف پس از ارسال درود و تحیت به ارواح مشایخ سلسله های نقشبندیه، قادریه، کبرویه، سهروردیه خصوصا خواجه بهاء الدين، شیخ عبدالقادر گیلانی، شیخ احمد القار، مولانا ضیاء الدين، سراج الدين عثمان و بهاء الدين شیخ محمد، فال نامه منسوب به امام علی (علیه السلام) را به تفصیل بیان داشته است. سپس احادیث کوتاه و کلمات قصار همراه با حدیث «حریش ولد العقرب» را به رشته تحریر در آورده و در آخر، به جهت ازدیاد شوق طلاب در تحصیل علوم چند حدیث در فضیلت را نگاشته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3763/3
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام فاتح باب حضرت في العلم و العين و اليقين محمد الذي کان نبی؛ انجام: لم یکن له في الاخره نصیب و من اراد به خیر الاخره اعطاه الله خیر الدنيا و الاخره. بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: مقوا، 4گ (20-23پ)، 11 سطر (12×7)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16 - 395]
فالنامه وحوش - فالنامه بروج
fāl-nāme-ye va tāle' nāme
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 98/2
بی کا، بی تاب؛ 2گ (10ر- 11پ)، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه ف: 233]
fāl nāme-ye hārūn-or rašīd
فال نامه منظومی است که مقدمه ای به نثر دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:177016
آغاز: بسمله. حمدله. الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین بدان اسعد الله في الدارين که این فال نامه ایست مبارک و میمون از جهت خلیفه روی زمین هارون الرشيد یحیی ابن مالک، انجام: فال تو زاصل پنج پنج است ** فرمان تو کار این سه پنج است / در طالع تست سعد اکبر ** روزی که دهد خدای گنج است
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 11؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 3ص (32-35)، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 220]
al-fāl wa-t țilismāt
رساله ای در بیان جدول که از آینده اشخاص آغاز می شود و بعد از آن به طلسمات و ادویه می پردازد.
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 851/2
آغاز: القول علی شکل الحيان قال الله تعالی انا فتحنا لك فتحا مبینا؛ انجام: عسل الطلول یسقط علی العاقور بفارس
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 58گ (34پ -92ر)، اندازه: 16×11سم [مؤيد: 2 - 289]
فانوس الخيال في ارائة عالم المثال- قندیل الخيال
فانوس الخيال في ارائة عالم المثال- النورية المثالية
fanus-e daryaee
علی بخش میرزا قاجار، 1254 قمری
alī baך mīrzā qājār (1838 -)
اهدا به: مظفر الدين میرزا قاجار
ترجمه تاریخچه اختراع فانوس دریایی برای دیدن قعر دریاها به وسیله مسیو ویید فرانسوی از فرانسه به فارسی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6288/1
آغاز: بسمله بعد از حمد و سپاس قادر بیهمتا؛ انجام: و سنگ پاره ای از به تربیت، لعل درخشان و الماس و برلیان کنند.
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 10ص (2- 11)، 19سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: 19 - 268]
al-fanid fi halawat-il asanid
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله ای است در پاسخ این پرسش که آیا ابو حنیفه از مالک بن انس روایت کرده یا خیر؟ سیوطی در این رساله شواهدی از کتاب های حدیثی آورده که در آن ابوحنیفه از مالک بن انس نقل نموده است. نسخه هایی از این رساله در خزانه تیموریه در قاهره مصر و خزانة العامة در شهر رباط کشور مغرب موجود می باشد.
آغاز: الحمد الله و سلام علی عباده الذين اصطفی، سالنی سائل هل روی الإمام ابو حنيفة عن الامام مالك بن انس ...
انجام: و کذلك الرشيد و المامون و المهدي و المنصور و لابنه محمد و لجده علی و لابیه عبدالله بن عباس.
[کشف الظنون 1217/2؛ هدية العارفين 540/1؛ مكتبة الجلال السيوطي: 261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج، 5گ (47-51پ)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 1- 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «حسن صدرالدین»؛ 6 گ (19پ -24پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×9 سم [ف: 35 - 649]
fotāt-o qassān
عدالت، حسین، ق 14 قمری
‘edālat, hoseyn (- 20c)
ترجمه داستان «فتاة غسان» جرجی زیدان است که در آن تاریخ آغاز ظهور اسلام تا فتح عراق و شام را به صورت داستان عشقی پرداخته است. این داستان در روزنامه عدالت تدریج چاپ می شده و پس از اتمام در این نسخه توسط کاتب آن تدوین شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5167
آغاز: بر رای خبیر دانشوران بصیر عرضه می دارد که دانشمندان با فرهنگ و حکمای ملل فرنگ، انجام: و اکیدا سفارش نمود که عازم شده و حماد را با خود بصرح قدیر بیاورد
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن مؤيد الدوله، تا: ذیحجه 1324ق؛ جلد: مقوایی، 114 گ، 17 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 13 - 373]
fattāḥ-ul majāmi“ bi-mafātīḥ-uš šarāyi' = mistāḥ-ul majami ...
آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری
āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)
وابسته به: مفاتیح الشرايع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006)
تاریخ تأليف: 1189ق
شرح مختصر و موجزی است بر «مفاتیح الشرايع» فیض کاشانی، شامل دو جلد و هر جلد چندین جزء. مؤلف چون مقداری از کتاب المطاعم «مفاتیح الشرائع» فیض کاشانی را شرح نمود بر آن شد که مقدمه آن کتاب را شرح کند و پس از آن به شرح باقی کتاب ادامه دهد. در این بخش مباحث اصولی و رجالی و مسائلی از علم درایه به طور استدلال و نسبتا مبسوط آورده است. در نسخه شماره 14008 مجلس شورای اسلامی در حاشیه باب دوم کتاب ارث یادداشتی از عبدالله بن محمد جعفر بن محمد علی کرمانشاهی (نوه مؤلف) نوشته شده با این عبارت: «از اول کتاب شرح الارث تا (قوله و اذا اعتق الخ) از مرحوم آقا است قدس سره و از اینجا تا آخر کتاب از جناب والد ماجد است دام ظله الا مفتاح حبوه که آن هم از مرحوم جد امجد است ره». از
این عبارت استفاده می شود که این شرح ناتمام مانده و باقی آن را فرزند مؤلف ملا محمد جعفر بهبهانی کرمانشاهی نگاشته است.
[الذريعة 101/16؛ دنا 853/7 (16 نسخه)]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 144گ، 14 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 10 - 331]
آغاز: بسمله، أحمده علی نواله مصلية علی احمده و آله ... بسمله، فن العادات جمع العادة ای الأمور المتكررة غالبا بین الناس و المعاملات جمع معاملة .. هذا کتاب مفاتیح المطاعم و المشارب اسمین او مصدرین بمعنی المفعول او علی المبالغة؛ انجام: و في الثالث عشر من الذبايح في احد طریقیه و الآخر حسن ابراهیم جمیعا (کذا) عن الحلبي عن ابی عبدالله علیه السلام قال سألته عن.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: میشن، 58گ، 17 سطر، اندازه: 21/5×16سم [ف: 21 - 988]
آغاز: بسمله، أحمده علی نواله مصلية علی احمده و صحبه و آله فیقول القاصر محمد علی بن محمد باقر الأصفهاني؛ انجام: بدیع السماوات و الارض و نورهن و قیامهن ذو الجلال والاکرام حنان نور دائم قدوس حی لا یموت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با جمله دعایی «منه دام ظله» و «منه عفی عنه»؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 104 گ، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20 - 363]
آغاز: احمده علی نواله مصلية علی احمده وصحبه و آله ... کتاب الفرائض و المواريث و هو مرتب علی مقدمتین و تتضمن الثانية ابواب ذات فصول و خاتمة؛ انجام: ففی الحاقها بالدرع اشکال من امکان شمول اسم الكسوة لها وخروجها عن ثیاب البدن و الجلد قطعا ... از کتاب المواريث تا اواخر بحث حبوه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: سید ریحان الله موسوی با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)، محمد تقی بن احمد نراقی به سال 1246؛ جلد: تیماج، 110گ، 14 سطر، اندازه: 20×15سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1043]
آغاز: بسمله، و به ثقتی، أحمده علی نواله مصلیا علی احمده وصحبه و آله التابعين لفعله؛ انجام: التخصيص المذكور المسمى بالحبوة من متفرداتنا معشر الأمامية من سائر الفرق الإسلامية ... و منکره راسا خارج عنا.
جزء آخر از جلد دوم کتاب، که در آن «کتاب الفرائض و المواريث» مختصین مورد بحث است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: خلیل؛ تملک: مورخ 1215؛ جلد: مقوایی، 148 گ، 18 سطر [ف: 12 - 15]
آغاز: بسمله. احمده علی نواله مصلیا علی احمده و آله و بعد فیقول القاصر ... هذا هو الجزء الأول من کتاب (شرح المفاتيح المسمى مفتاح الجامع بمفاتیح الشرايع؛ انجام: کما یختص بهم قوله یا ایها الناس انتهی کلامه زیدا کرامه مطاعم و مشارب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 33 سطر (10/5 ×16) [ف: - 787]
آغاز: احمده علی نواله مصلية علی احمده و صحبه و آله فیقول القاصر محمد باقر الأصفهاني البهبهاني ... هذا هو الجزء الأول من شرح المجلد الثاني من کتاب المفاتيح المسمى بمفتاح المجامع بمفاتیح الشرايع؛ انجام: و علی تقدیر نجاسته کالخمر یطهر بذهاب الثلاثين و بالتبعية الطروف و آلاته حتی ایدی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی، 132گ، 23 سطر (16×10)، اندازه: 22×15سم [ف: 4 - 1123]
آغاز: احمده علی نواله مصلية علی احمده وصحبه وآله التابعين الفعله و قاله و بعد فهذا هو الجزء الاخر من المجلد الثاني من کتاب
المورخ الملقب بخدم الشروح؛ انجام و علیك بالتحفظ من الخطاء في الحساب و اجمع ما یحصل لکل وارث فان خالف الحاصل مجموع التركة و القسمة خطاء بلا اریاب و الله العالم. آخرین جزء از جلد دوم و کتاب الفرائض و المواريث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21گ، 32 سطر (10×14/5)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 2 - 142]
آغاز: بسمله. احمده علی نواله مصلية علی احمده و آله ... و بعد، فیقول القاصر محمد علی ... هذا هو الجزء الأول من شرح المجلد الثاني من کتاب المفاتيح المسمى بفتاح المجامع بمفاتیح الشرايع الملقب المورخ بحمد الشروح او خدم الشروح؛ انجام: و اعلم ان استدلال بعضهم .. و قوله ذوی عدل منکم دلیلا علی الاكتفا باثنین من الجن و فیه نظر، اذا الظاهر أن الخطاب للانس خاصة کما یختص بهم قوله یا ایها الناس ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 232گ (1پ-232پ)، 19 سطر، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 16 - 374]
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 39]
کتاب الارث؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [تراثنا: س ش 4 - 36]
آغاز: بسمله احمده علی نواله مصلية علی احمده و صحبه و آله التابعين لفعله و قاله و هذا هو الجزء الاخير ... و خاتمة المقدمة الأولى في بیان حد الموضوع و ذکر بعض الآيات و الأخبار المناسبة؛ انجام: و هی في الجملة مع قطع النظر عن الفروعات و الخلافات مجمع علیه منا و منکره رأسا خارج عنا. جلد دوم آن است که شرح کتاب فرائض و مواریث است تا دومین مانع از موانع ارث؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 23-21 سطر (15×10)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 4 - 2025]
آغاز: احمده علی نواله مصلیا علی احمده و صحبه و آله التابعين الفعله و قاله و بعد هذا هو الجزء الاخير من المجلد الثاني من کتاب فتاح المجامع بمفاتیح الشرائع المورخ الملقب بخدم الشروح؛ انجام: فالحکم بالاباحة في امثال ذلك في امثال زماننا ظنی و الدليل علیه ظنی. جزء آخر از جلد دوم کتاب و کتاب (الفرائض و المواريث)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد علی» (بیضی)؛ 172گ، 22 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 38 - 20]
مقداری از آغاز کتاب الفرائض (ارث) است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «ابو الحسن» (بیضی)، «مرتضی بن جواد الحسني الحسيني الطباطبائي»، «عبد الله الطباطبائي»؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 15×22 سم [ف: 20 - 13]
آغاز: أحمده علی نواله مطلية علی أحمده و صحبه و آله ... قد هدانی قائد التوفيق الى منهل التحقيق و التدقيق؛ انجام: و الصحيفة السجادية علی الصادع بها أفضل الصلاة والتحية و لکل من القولين وجه و الأخير أوجه فتنبه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: عباسعلی؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 18 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 9 - 287]
آغاز: أحمده علی نواله مصلية علی أحمده .. قد هدانی قائد التوفيق إلى منهل التحقيق؛ انجام: یا أبا هاشم سيأتي علی الناس زمان وجوهم ضاحكة مستبشرة و قلوبهم مظلمة منكدرة السنة بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 67گ (239پ- 305)، اندازه: 21×15سم [ف: 1 - 433]
الفتاوي- المسائل الفقهية
al-fatava = fatava qazi ×an
قاضیخان، حسن بن منصور، - 592 قمری
qāzī ×ān, hasan ebn-e mansūr (- 1197)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 10 محرم 578ق
(آغاز) مؤلف که از بزرگان فقه حنفی است، کتاب حاضر را در بیان مسائل فقهی مورد نیاز و مورد ابتلای مردم نگاشته و در مسائلی که اقوال فقهای متأخر در آن متعدد بوده به بیان یک یا دو قول اکتفا کرده و قول اظهر را مقدم داشته است. به گفته کشف الظنون این فتاوی، مشهور و مقبول و متداول بین فقها و مفتیان است. ظاهرا این کتاب در سه جزء نوشته شده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه علی رسوله محمد و آله أجمعين، حمدا یقربنا الى مرضات الله تعالی و کرامته ... یقول ... ذکرت في هذا الكتاب من المسائل التي یغلب وقوعها و تمس الحاجة اليها ... فصل، في رسم المفقى في زماننا من أصحابنا اذا یستفتی في مسألة و سئل عده واقعه ...
چاپ: کلکته، چاپ سنگی، جزء 4، 1251ق؛ دهلی، نولکشور، 1302 ق.
[دنا 854/7؛ کشف الظنون 1227/2؛ اعلام زرکلی 238/2؛ معجم المطبوعات العربية 1487/2؛ الاوقاف العامة بغداد 504/1 و 505/1 ؛ الاوقاف العامة موصل 82/4]
شرح و حواشی:
1- منتخب فتاوی قاضی خان؛ مصطفی بن مصطفی
آغاز: برابر؛ انجام: لایلزمه هذا الا اذا کان الطلاق واحدة فان کان طلقها ثنتین یثبت النسب الى سنتین من وقت الطلاق و الله أعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی؛ مهر: «من الكتب ... بچهارشنبه في كتبخانة السيد پاشا خزینه دار داده سنة 1227» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، 228گ، 27 سطر (12/5× 20/5)، اندازه: 28×18سم [ف: 36 - 522]
آغاز: صار ضامنا یبقی وکیلا کذا هنا؛ انجام: عجز الناظر لنفسه بنفسه والوقف ذال ملکه و تثبیت الحق. از اواسط غصب تا اوائل کتاب الوقف» الفصل السادس في الولاية في الوقف است؛ خط: رقاع، بی کا، تا: قرن 19 اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 134 گ، 21 سطر، اندازه: 23×24/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 494]
آغاز: بان الميراث یتعلق بالقتل في جمیع الأحوال ... کتاب الوصايا مسئلة قال ابو حنیفه اذا اوصی لهم؛ انجام: کتاب الجزيه مسئله اصحابنا عنده الأوثان من العجم ... ان التعطيه فیقضی تعطیه کلما از ارث تا جزیه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 344گ، 28 سطر، اندازه: 18×27/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 494]
جزء دوم آن و مشتمل بر: کفالت و حواله، صلح و اقرار، قسمت، مضاربه، مزارعه، شرب، اشربه، غصب، هبه، وقف، اضحیه، صید و ذبائح، ودیعه، عاریه، لقطه، حظر و اباحه، جنایات، حدود، اکراه، وصایا، شفعه، سیر، رهن، شرکت، مأذون و حجر؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسن بن عبدالرحمن شافعی، تا: 847ق؛ مصحح؛ مهر: الحق یعلوا و لایعلی علیه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 320گ، 25 سطر (13/5 × 21/5)، اندازه: 17×29/5سم [ف: 13-56]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 26 شوال 913ق؛ مصحح؛ تملک: احمد بن شیخ قاسم، احمد شرعیاتی، محمد مؤمن زاده، محمد صدقی پهلوان زاده؛ مهر: «طالب لطف الهي احمد الشهير بابن الهواري» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 301گ، 29 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 16 - 254]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... حمدا یقربنا الى مرضاة الله و کرامته و صلاة تبلغنا الى محبة الرسول و شفاعته نیمه اول کتاب تا احکام حجر؛ خط: نسخ، کا: منصور بن یونس، تا: ربیع الأول 950ق؛ تملک: سید احمد نقیب زاده با مهر «سید احمد» (بیضی)، حسن بن محمد مشهور به ناظر زاده؛ واقف: سید احمد نقیب زاده؛ جلد: مقوایی، 540گ، 33 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 15 - 371]
آغاز: برابر؛ انجام: فیبطل اجازة صاحب السفينة من الراكب لانه لابد للملاح من أن یکون في السفينة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
جلد اول و تا باب الدعوي و النيات، خط: نسخ، بی کا، بی تاب مجدول؛ تملک: درویش مصطفی شامی در 1102؛ جلد: تیماج مذهب، 301گ، 29 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5سم [ف: 37 - 312]
آغاز: جهت آنکه حق بنده خدا که مشتریی دوم است در بیع؛ انجام: در این صورت مکروه است به سبب آنکه ...
مترجم شناخته نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: گالینگور، 217گ، 25 سطر، اندازه: 32×22سم [اهدائی رهبر: 3 - 495]
آغاز: کتاب العتاق - اسباب العتاق كثيرة منها الاعتاق و منها دعوی النسب و منها الاستيلاد ... فصل في صریح العربية، رجل قال لعبده اعتقتك، حررتك، انت حر؛ انجام: أن المبيع اذا جن عند المشتري و لا یعلم انه کان عند البايع کان للمشتری أن یرد لان الجنون انما یکون لآفة في الدماغ فاذا وجد عند المشتري یستدل بذلك علی أنه کان عند البايع الا ان هذا قول مهجور ولا ینفذ قضاء القاضي فیه و الله اعلم از اول کتاب «العتاق» تا اول کتاب «الشهادات» ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 253 گ، 27 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 38 - 43]
بی کا، بی تا، خریداری از امان الله [رایانه]
al-fatāvā = manqūlāt-e feqhī
جمالی، علی بن احمد، - 932 قمری
jamālī, ‘alī ebn-e ahmad (- 1526)
مجموعه ای از فتاوی فقهی فقیهان اهل سنت بر مبنای حنفیان با عناوین «مسئلة، الجواب» به عربی و ترکی با لهجه عثمانی است که از سرچشمه های مختلف همچون المحيط سرخسی، ملتقی الابحر، البحر الرائق، خزانة الروايات، خلاصة، وقایه، قهستان، تاتارخانية، شرح مختصر الطحاوي، شرح المصلي، الغرر، مجمع الفتاوي، شرح مجمع البحرين، الطحاوي في العمدة، اشباه، ولاء الدرر، الهداية، البزازية، العمادية، جامع الرموز و ... گردآوری شده است. در آغاز نسخه از دو نام علی افندی فتاواسی و نقولات علی افندی نام برده شده است؛ به احتمال زیاد مراد شیخ الاسلام علاء الدين علی افندی مذکور بوده باشد. به هر تقدیر انتساب آن به علی افندی محل تأمل است و در صورت دسترسی به متن نسخ دیگر باید تحقیق بیشتری روی این فتاوی و نسبت آن صورت گیرد. باید افزود که اگر این نسبت صحیح بوده باشد، نسخه هایی از فتاوی علی افندی (به عربی و ترکی) در کتابخانه قیون اوغلی (ضمن موزه عزت قیون اوغلی) در قونیه - ترکیه، کتابخانه ی اوقات موصل و دار الكتب قطر موجود است و بنا به نوشته علیرضا قره بلوط در سال های 1245، 1258، 1266، 1272، 1278، 1283، 1289، 1305، 1312، 1322، 1324 ق در دو جلد و یک بار نیز بدون تاریخ در استانبول به چاپ رسیده است. ناگفته نماند که در ضمن تأليفات وی از کتابی با عنوان «المختارات للفتوی» دیده می شود که با توجه محتوی و موضوع اثر مورد بحث، ممکن است که با آن متحد بوده باشد. از مختارات الفتاوي نسخه ای در کتابخانه اسلامی در یافا- فلسطین اشغالی به شماره «62» نگهداری می گردد. (حسین متقی)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 479 کر
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... کتاب الطهارة و یجوز له الذكر و التسبيح و الدعاء و الحائض و النفساء و کالجنب؛ من ملتقی الأبحر؛ مسئلة و ینقضه وضوء المعذور خروج الوقت لا دخوله؛ من درر غرر؛ مسئلة و یصلی ... (11) مسئلة: زید سپاهی تیماری داخلنه جاری اولان نهردن صید اولنان بالقدن عشر اولمغه قادر اولورمی؟ الجواب: اولماز ...
انجام: مسئلة المغصوب لو قائما یاخذه مثلی دو لا جامع الفصولين في الثالث و الثلاثين؛ مسئلة یفهم جوابه ما ... ذکرت القنية في نوع آخر في باب العشر و
الحراج؛ الحمد ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان های «فتاوی، خیریه، من الدرر، القاضيخان، اشباه، بزازیه، تنویر الابصار، جامع الجوامع، عطاء الله افندی، فتاوی الآتقروي، الفضولين و ...»، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 308گ، 21 سطر (16×7)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 40/2 - 276]
al-fatāvā
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
پرسش ها و پاسخ های فقهی فتوایی بسیار کوتاهی است با عناوین «مج»، در چند باب از باب صلات تا باب کفر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2040/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بوباب صلاة متعلق اولان مسائلی بیان ایدر؛ انجام: م بر جاهل برا علمك اغزنه و بورننه سو کسه نه لازم اولورج تعزیر لازم اولو.
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 48گ (61ر-108ر)، 13 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 6 - 49]
al-fatāvā
فرغانی، شرف الدين بن اسد
farqānī, šaraf-od-dīn ebn-e asad
28 «باب» است در موضوعات مختلف فقهی دارای فتواهایی به عنوان «مسئلة - الجواب». این مسائل بیشتر مطابق با مذهب ابو حنیفه می باشد، و در اصل کتابی بوده به فارسی از فقیه ابویوسف یعقوب بن یوسف بن طلحة که فرغانی بنا به رغبت فخر الدين بن ناصر الدين الملك المنصور رکن الدوله، آن را به عربی برگردانده است. در آخر نیز کرامات و فضایل بسیاری برای ابوحنیفه نقل می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1819
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال الشيخ العالم .. اعلم بان الله تعالی شرف العلم و فضل العلماء؛ انجام: و قد سقط الدين عنه و هو الف دینار و ربح من القاضي اسماعیل رضی الله عنه الف دینار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ تملک: احمد قیومی به تاریخ 1174؛ جلد: تیماج، 158گ، 15 سطر، اندازه: 15× 20/5 سم [ف: 5 - 202]
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šey×-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
درباره غسل است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1838/11
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1030ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (71-72ر)، اندازه: 20×11سم [ف: 5 - 379]
al-fatāvā
انقروی، محمد بن حسین، - 1098 قمری
anqeravī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1687)
فتاوای مذاهب اهل سنت را از کتاب طهارت تا کتاب (فرائض احکام ارث) گرد آورده است. اول مسائل را طرح می کند و دنباله آن آنچه را که کتب فقهی اهل سنت ذکر کرده اند با الفاظ خودشان می آورد.
چاپ: بولاق جزء 2، 1281ق.
[دنا 854/7؛ الأوقاف العامة بغداد 495/1 و 496]
آغاز: کتاب الطهارة و يتوضأ بماء السماء و المراد بماء السماء ماء المطر و الغدير و الثلج و البرد اذا کان متقاطرة؛ انجام: لایثبت للمسلم علی الكافر من ضوء السراج شرح الفرائض قد تم هذه المجموعة الشريفة بحمد الله تعالی ...
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مصطفی مرعشی، تا: پنج شنبه 20 صفر 1152ق؛ محشی که محمد کتبلی عینتابی به تاریخ 1154 نوشته، مجدول؛ واقف: حسن و حسین بن کتخدا، 1182؛ جلد: تیماج، 400گ، 33 سطر، اندازه: 31×19سم [ف: 3 - 37]
al-fatāvā
افندی، عبدالرحیم
afandī, 'abd-or-rahīm
مجموعه فتواهای شیخ الاسلام می باشد با عناوین «سؤال، جواب» که از وی پرسیده اند و بدانها به طریق فتوی و بنابر مذهب حنفی و بسیار مختصر پاسخ گفته پس از آن به ترتیب کتاب های فقهی اهل سنت مرتب گردیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7947
آغاز: زید مؤمن برامر ذی باله شروع ابتدا کدونه ایله بدء اینمک کر کدر که مبارک و کامل أوله؛ انجام: حالا حاکم الشرع زینه اول ابنیه ش هدم ایتدر که قادر اولورمی، الجواب اولور.
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن الحاج محمد بن جلیل بن علی
مشهور به قره زاده، تا: شب قدر رمضان 1141ق، جا: قسطنطنیه، در عصر سلطان احمد خان؛ مجدول؛ تملک: حافظ صالح رجائی به تاریخ غره ذیقعده 1255 با مهر «حافظ صالح رجائی» (دایره)؛ 516گ، 37 سطر، اندازه: 17×32/5 سم [ف: 20 - 283]
al-fatāvā
علی افندی
‘alī afandī
ترتیب دوم (ص ع) از نماز تا ارث، به روش پرسش و پاسخ، گویا همان «الفتاوى الصيرفية» از علی بن محمد بن مصطفی صیرافی گزیده صراف اوغلی که در 10 محرم 1115ق ساخته است. (فهرست لس آنجلس در نشریه 303:11).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9123
خط: نستعلیق ترک، کا: مصطفی بن ابراهیم بن رضوان، تا: 1160ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 208گ، 25 سطر (15×7)، اندازه: 19×13 سم [ف: 17 - 299]
al-fatāvā
حلمی، محمد صادق بن محمد، ق13 قمری
helmī, mohammad sādeq ebn-e mohammad (- 19c)
تاریخ تأليف: 1225ق
فتواهای فقهی را از کتاب های مشهور اهل سنت، با عین عبارتشان به ترتیب کتاب های فقهی گرد آورده است. بعضی از پرسش ها در این کتاب به ترکی آمده و پاره ای از پاسخ ها نیز به ترکی می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1837
آغاز: کتاب النكاح، النكاح یقبل الفسخ قبل التمام لابعده اشباه، فینعقد نکاح حرة مكلفة بكرة کانت او ثیبا بلاولی؛ انجام: و المراد من النذر القربة و هی دفع الحاجة فیصرف الى الفقراء ایضاح
کرمانی نسخه حاضر از کتاب نکاح شروع شده و به کتاب دیات ختم می گردد، و تأليفش به سال 1225 پایان یافته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف و به خط خودش؛ جلد: مقوایی، 165گ، اندازه: 23/5×17سم [ف: 5 - 223]
al-fatāvā
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:9746
از قاضی بخارایی شاید قاضی خان فخرالدین حسن اوزجندی فرغانی (چلبی)، گرفته از کتاب ها است و از آنها نام برده می شود. با فهرست در پایان، از بیع تا وصایا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، از قاضی میر محمد انورعلی، محشی؛ کاغذ: هندی، 367گ، 21 سطر (22×12)، اندازه: 30×21سم [ف: 17 - 474]
fatāvā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:763/6
آغاز: تحقیق بوزمانه دک علماء امت و بو آنه دك فضلاء شریعت فتوا و جوابده مدقق الكلام؛ انجام: بیوردقلری حدیثله ختم کلام اولندی احمدلله اولا و آخرا في الكلام و علی رسوله محمد افضل السلام.
خط: نسخ عثمانی، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13؛ جلد: چرم سرمه ای، 6ص (174-179)، 19 و 21 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 40/3 - 158]
al-fatāvā
غیر همانند: 1. تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 7152
آغاز: بسمله الحمد الله رب العالمين خالق المساوات و الأرضيين ... اما فقد استخرت الله العظيم في ترتیب التاوى التي لشیخی و قدوتی الى الله تعالی ابی زکریا یحیی بن شرف الدين النواوي ... علی ابواب الفقه ... و الحق فیها من المسايل ما کتبت عن الشيخ رحمه الله في مجلسه مما سئل عنه ولم یذکره فیها و ما کان فیها من المسائل مما لا تعلق له بالفقه افرده في ابواب في آخرها ... و قد قال مؤلفها رحمه الله تعالی في [الفتاوي] لاالتزم فیها ترتیب الكونها علی حسب الوقايع فان کملت ارجوا ترتیبها و التزم فیها الايضاح و تقریبها إلى افهام المبتدين بل من الاختلاط له بالفقهاء ... و الاشادة الى بعض ادلة ما قد یخفی منها و اضافة بعض ما یستغرب منها الى قائله و ناقله و اقتصر علی الأصح في معظم ذلك و لا اذکر الخلاف في المسائل المختلف فیها الانادر الحاجة؛ انجام: اجاب رضی الله عند هذا مشهور في کتب الرقايق و الله اعلم، کتبه عنه.
گرد آوری شیخ علاء الدين ابو الحسن علی بن داود بن سلیمان بن سلیمان (- 724ق) که آنچه در مجلس درس هم از او شنیده بود بر آنها افزوده است، در فقه است و مسایل دیگر؛ خط: نسخ، کا: شرف الدين قاسم، تا: ربیع الثاني 894ق، برای نایب الحكم مملکت حلب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 131گ، 9 سطر (11/5×8)، اندازه: 16×12/5 سم [ف: 16 - 466]
آغاز: و ینبغی أن یکون بین بئر البالوعة و بین بئر الماء مقدار ما لایصل النجاسة إلى بئر الماء و قدره في الكتاب بخمسة؛ انجام: عند ابی حنیفه رحمه الله کما في بیع الصبرة کل قفیز بذرهم و آن کان الغنب اجناس مختلفه لا یجوز البيع اصلا ... مدونی است از فتاوی کتب مختلف فقهی که از کسان و کتاب هایی چون: مؤيد زاده، قهستانی، منح الغفار، شرح کبیر حلبی، ابن همام، خزانة الروايات، محیط برهانی، حقایق في باب الشافعي، مبسوط سرخسی، اصلاح ایضاح، منقاری زاده و غیره نقل قول می کند؛ بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 121ص (122-2 )، 26 و 27 سطر، اندازه: 19×27/5 سم [ف: 3/ 40 - 234]
al-fatāvā
کتابی است مشابه الفتاوي الهنديه = الفتاوى العالمگیریه، شامل مجموعه ای از فتاوای فقها به نقل از کتاب های فقهی و اقوال فقها که در پایان هر فتوا مأخذ و منبع آن در این نسخه به شنگرف نوشته شده است. این نسخه شامل کتاب الطهارة در 11 باب و فصولی چند و کتاب الصلاة در 17 باب و چند فصل می باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18106
آغاز: کتاب الطهارة و فیه احد عشر بابا الباب الأول في المياه و الحياض و مقدار الذراع و الآبار و منه فصول فصل في مسائل المياه؛ انجام: فصل في بیان مسائل التعزية و بیان طعامها ... مکروه است گرفتن مهمانی در روز مصیبت از ترکه ... جواهر الفتاوي بعض هذه المسائل کتبتا في باب ... عند النبي صلی الله علیه و سلم
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، مذهب، 263 ص، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 50 - 13]
al-fatāvā
کتابی است مفصل در فقه حنفی، از طهارت تا وصایا. در این کتاب از کتاب های آمینه یا امینی بسیار یاد شده است، همچنین از کتاب های الهداية، مختار الفتاوي، حواشی شرح ملا شمس، مختصر الوقاية، کتاب البيع، تهذیب، وقاية، شرح الوقاية و از قاضی خان، بیرجندی، شیخ الاسلام، ابو الليث و دیگران نیز یاد شده است. این کتاب به روش کتاب الامينه «محمد امین بخاری مؤمن آبادی» به فارسی و عربی نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12669
آغاز: و المرأة إذا طلبت الطلاق [...] فقال ما ندم سه طلاقه [...] الايقع الطلاق دعوی حقارت من ارتبك منکر و او اذا مسلما بقوله او فعله وجب علیه التعزير؛ انجام: و اذا قلبت لما بینا راجع الى الشرح و اذا قلت لما قلنا راجع الى المتن نهاية کیوم ولادته امه متفق علیه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «عینیه»، اصول جامی»، «شرح مختصر الاصول»، «امینیه» و غیر از آنها؛ مهر: «قاضی نصر الله بن سید فتح الله 1321 (دایره ای)، «شیخ الاسلام سید احمد قاضی سید فتح الله» (دایره ای)، «سید قاضی قلی بن فتح الله ...» (دایره ای)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 330گ، 15 سطر (11×6)، اندازه: 19613 سم [ف: 32 - 183]
fatāvī
غیر همانند: 1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 18350
آغاز: بسمله در بیان مسئله متفرقه مسئله در مستحق زكوة عدالت شرط نیست پس کسی که یقین کند که یکی از سجدتین ... ؛ انجام: و لکن هر قدر آن که بدست می آید باید داد انتظار تمام نباید کشید. مجموعه فتاوی فقهی از شیخ جعفر ، سید علی طباطبائی و میرزا ابوالقاسم که برخی به صورت استفتاء و پرسش و پاسخ فقهی است؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی سید حسن ولد طایف بیت الله الحرام حاجی میر مهدی قزوینی، تا: 1230ق؛ 139ص (332- 470)، 14 و 18 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 50 - 135]
آغاز: روز جمعه مکروه است یا نی جواب مکروه است و الله اعلم في المضمرات و یکره للرجل أن؛ انجام: جواب شاید في السراجي شیخ المجوس او ... رساله ای فتوایی است با عناوین «سؤال، جواب» و مطابق مذهب اهل سنت، که با استناد به منابع فقهی اهل سنت از جمله السراجيه، المحيط، الهدايه، المضمرات، الكافي و ... نوشته شده است، بدین ترتیب که ابتدا سؤال و جواب آن را ذکر کرده و سپس با نقل قول از یکی از منابع فوق، به آن استناد می کند؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ خریداری از بهزاد زارع؛ کاغذ: هندی، 31 گ، 17 سطر (18×9)، اندازه: 23/5×137سم [رایانه]
fatāvā-ye šey× mohammad hasan-e najafi (sāheb javāher)
گلپایگانی، محمد باقر، ق13 قمری
golpāygānī, mohammad bāqer (- 19c)
مسائل فتوایی شیخ محمد حسن نجفی صاحب کتاب معروف «جواهر الكلام في شرح شرایع الاسلام» را مؤلف که هم عصر او بوده جمع آوری کرده است به ترتیب رساله های عملیه شیعی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14629
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد این مهمات مسائل شرعیه ایست از خاتم المجتهدين؛ انجام: هرچه قوت دارد جواز صوم با نهی چه جاری عدم اذن.
خط: نسخ خوب، کا: سلطان محمد ولد مرحوم آقا محمد ابن سلطان محمد سبزواری، تا: 1262ق؛ جلد: چرم مذهب، 109گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 41 - 133]
fatāvā-ye ‘allāme-ye hellī (mn.)
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
'allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/116
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11: 1گ (242) [مختصر ف: - 578]
فتاوای فقهی - استفتائات علامه مجلسی
fatāvā-ye feqhī
مجموعه ای است از فتاوای فقهی در مسائل مختلف دینی که در پاره ای از موارد از صاحبان فتاوی، چون تاتارخانیه، حسین الحموي، ابو السعود افندی، سیوطی، قهستانی نام برده شده است و نیز پاره ای از اقوال آنها که منقول از کتب فقهی است آمده و نام آن کتاب یا رساله منقول عنها نیز ذکر شده است و در آخر هم چند زیارت نامه دارد.
تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه:20
آغاز: یحضر صلاة الجماعة بأى ذلك؛ انجام: ینظر الى الغروب و صلی الله علی محمد و علی آله و صحبه اجمعین.
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 301ص، 17 سطر (15×8)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: - 194]
fatāvā-ye qorrat-ol 'ayn le-qerān-es saʻdeyn
قاضی سید احمد حسین، ق13 قمری
qāzī sayyed ahmad hoseyn (- 19c)
چند سؤال و جواب فقهی است که به سال 1240 ق در این دفتر گرد آمده است و در فهرست کتابخانه ندوة العلماء به عنوان «قرة العين لقران السعدين» از قاضی سید احمد حسین بن غلام حسین معرفی شده است و در صفحه عنوان نسخه آمده است: «رساله استفتاء، نسخه فتاوای قرة العين لقران السعدين من تأليف قاضی سید احمد حسین صاحب مرحوم» برای زیادت توضیح بخش هایی از مقدمه کتاب نقل می شود: «اما بعد می گوئیم ما بنده های درگه حضرت ... سید احمد حسین بن قاضی سید غلام حسین ... دیباچی جعفری متوطن بهاپور و شیخ فضل امام بن شیخ محمد ... که هنگامی که اجرای عیون استفاده علوم درسی از خدمت فیض درجت ... اعنی مولانا و مرشدنا مولوی امام الدين شاه غلام احمد الدين خلف و خلیفه او حد شاه المعروف بمولوی بدرالدین چشتی القادري الصديقي ادام الله ظلال افضاله علی فرق العالمين الى یوم الدين در سال یکهزار و دو صد چهل هجری ... خطور کرد که در کتب متداوله فقهیهاکثر مسائل غریبه موجود نیست ... لهذا استفتایی نوشته جوابش از جناب ممدوح نویسانیدیم ... حسب ایماء بفتاوای قرة العين السعدين موسوم ساختیم ...». سؤال اول این رساله درباره رؤيت هلال ماه ذیحجه است و پس از آن سؤالاتي درباره غسل، شک در رکعات نماز، حکم تکلم میان فرض و سنت، حکم کشیدن تصویر و ... آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1745
آغاز: بسمله. الحمد الله الذي جعل الفتيا مفیداللانام و الاستفتاء استفاده للخواص و العوام و الصلاة والسلام علی من روج المسايل بوحی ربه المنعام و علی آله الكرام و اصحابه العظام، انجام: ببیع القاضي بنفسه عندهم هو الصحيح و الله أعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 111 (ردیف 50)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 20ص، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 189]
fatavā-ye mīrzā-ye šīrāzī
مسأله گو، حسین، ق 14 قمری
mas’ale-gū, hoseyn (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:3/ 13740
آغاز: کلک قلم صحائف جمع صفحه ابداع ظهور؛ انجام: فهم رکوع سجود و تسبیحات اربع و هم ترتیب یعنی نیت کردی
بی کا، بی تا؛ واقف: ماشاء الله سلیم پور، مرداد 1363؛ جلد: تیماج، اندازه: 17/6×10/8 سم [ف: 23 - 64]
fatāwī ibn-i bābawayh
بروجردی، عبدالرحیم بن محمد حسین، ق 14 قمری
borūjerdī, 'abd-or-rahīm ebn-e mohammad hoseyn ( 20c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 11 جمادی الثاني 1377ق
به دستور: آية الله العظمي حاج آقا حسین طباطبائی بروجردی شیخ صدوق محمد بن علی ابن بابویه قمی، در کتاب های «من لایحضره الفقيه» و «المقنع» و «الهداية»، نقل هایی از پدرش در رساله ای که بدو نوشته بود، کرده و چون عادت قدما بر این بود که فتواهای خود را با نص روایات می آوردند، می توانست آن رساله به منزله کتاب حدیثی باشد و در استنباط مسائل فقهی به کار آید، مؤلف ما آن نقل ها را در این رساله گرد آورده است.
قم، مؤسسه آية الله بروجردی: شماره نسخه: 92
آغاز: الحمد الله کما هو اهله ... لما اشار الاستاد الاكبر المجدد الآثار الائمة الاثني عشر ... في بعض جلساته التي تشرفنا بحضوره
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، مقابله شده، مجدول؛ جلد: تیماج، 35گ، 16 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 - 60]
fatāwā ibn-i tiymīyyi
ابن تیمیه، احمد بن عبد الحليم، 661 - 728 قمری
ebn-e taymīyye, ahmad ebn-e ‘abd-ol-halīm (1263 1328)
رساله ای است درباره زیارت قبور و سماع و رقص و نذور برای مخلوق و حرمت استغاثه به غیر خدا است و گویا از مجموعه فتاوای او گرد آوری شده است.
چاپ: چاپ کردستان 1329ق جزء 5؛ قاهره، مطبة کردستان
[العلمية، 1326ق. الأوقاف العامة بغداد 660/1 -662]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:117616
آغاز: بسمله قال الشيخ ... تقی الدين ابی اکذام العباس احمد بن ... عبدالحکیم بن عبد السلام بن تيمية رضی الله عنه قال: زيارة القبور علی وجهین زيارة شرعية و زيارة بدعية؛ انجام: فهو ضال مبتدع مشرک بری من الله و رسوله.
بی کا، بی تا؛ 5گ (68-72پ) [ف: 5- 355]
fatāwī ibn-iş Şalāḥ
ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن، 577 - 643؟ قمری
ebn-e salāh, osmān ebn-e ‘abd-or-rahmān (1182- 1246)
کتابی است مشتمل بر فتاوی و آراء ابن صلاح، در فقه و تفسیر و حدیث و اصول و عقاید با عناوین «مسئلة، و أجاب». این فتاوی را یکی از شاگردان مؤلف، به نام «کمال الدين أبو ابراهیم اسحق بن أحمد بن سلیمان المغربي، ثم المقدسي، ثم الدمشقي» جمع و در چهار «قسم» بدین ترتیب مرتب نموده: 1. شرح آیات من کتاب الله عزوجل؛ 2. شرح أحاديث وردت عن رسول الله (صلی الله علیه و آله)؟ 3. فیما یتعلق بالعقائد و الأصول؛ 4. الفقه.
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، 14ص، 1348ق.
[هدية العارفين 654/1؛ زرکلی، اعلام 369/4]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ... هذه الفتاوي صدرت من الشيخ ... تقی الدين ابی عمرو عثمان بن عبد الرحمن بن عثمان بن موسی بن أبي نصر البصرى الشهر زوری المعروف بابن صلاح؛ انجام: اجاب رضی الله عنه: لابد في ذلك من اليمين علی القول الأصح في الباب ... ینبغی احتمال ذلك و الله اعلم. تم الكتاب.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3326 (اربری، فهرست خطی عربی 36/2)؛ خط: نسخ، کا: نظام الدين محمد بن عبد العزيز بن محمد حنفی، تا: 11 شوال 790ق؛ از روی نسخه ایکه توسط برهان الدين ابو اسحق ابراهیم بن تاج الدين ...... فرادی دمشقی تصحیح و مقابله شده، مصحح؛ 104گ، 29 سطر [عکسی ف: 2 - 469]
آغاز: بسمله. لا اله الا الله عدة للقائه أما بعد حمد الله والصلاة علی رسوله محمد و آله فلولا أن
نسخه اصل کتابخانه چستربیتی، ش 3854؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11ص (136-146)، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 123]
فتاوی الامينية- الأمينية في الفروع
fatāvī berahne
مینایی، محمد بن امام الدين، ق 10 قمری
mīnāyī «mohammad ebn-e emām-ed-dīn (- 16c)
کتاب بزرگی است در اصول و فروع فقه حنفی، شامل بیست و شش یا بیست و هفت و هر باب در چند فصل است، بدین ترتیب: باب 1. بیان ایمان؛ 2. احکام شریعت؛ 3. نماز؛ 4. زکات؛ 5. روزه؛ 6. حج؛ 7. نکاح؛ 8 طلاق؛ 9. عتاق؛ 10. ایمان؛ 11. بیع؛ 12. هبه؛ 13. اجاره؛ 14. غصب؛ 15. رهن؛ 16. کفالت؛ 17. مضاربه؛ 18. مزارعه؛ 19. ذبایح؛ 20. لقیط؛ 21. لقطه؛ 22. دعوی؛ 23. شهادت؛ 24. قضاء؛ 25. افتاء؛ 26. مناقب ابو حنیفه؛ 27. ذکر ائمه دیگر. مؤلف، در مقدمه کتاب آورده است: «و این فقیر حقیر در اثنای این جمع شبی می بیند که این حقیر به سعادت صحبت حضرت رسالت پناه (صلی الله علیه و آله) رسیده و به شرف مجالست آن سرور مشرف گردیده و ایشان از آن محل به خانه تشریف فرموده اند و از آن خانه دو کتاب بر دست یکی از اصحاب به جانب فقیر ارسال نموده اند یکی بر دست راست نهاده و دیگری بر دست چپ می گوید که بگیر شمائل و برهنه خود را مشيرة إلى ما في اليمين و الشمال و در آن وقت مخطور شد که این کتاب که او را برهنه
نامیده مجموعه فقیر است خوشحال شدم و بیدار گشتم و این واقعه را به حضرت مخدوم العلماء ... استاذی و والدی عرض کردم فرمودند شاید که برهنه عبارت از ظاهر روایت باشد و در فقیر چنان بود که به واسطه عبارت فارسی که به هیچ یکی پوشیده نیست چنان فرموده و این حقیر که این فارسی را کرده بود محض به همین نیت تا فایده عام شود ...». آقای احمد منزوی در فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان به نقل از فهرست نسخه های خطی فارسی بنگال از ایوانف، شماره 1037 می نویسد: «تاریخ یکی از خواب ها 997 و دیگری 989ق است». از عبدالله سلطانپوری نام برده که از روزگار اکبر پادشاه (963- 11014) است». (سید محمود مرعشی)
آغاز: حمد مر خدای جهان را که یکتاست باوصاف کمال و مبر است از سمات نقص و زوال و صلوة بر رسول او محمدی که .. اما بعد، این کتاب است در مذهب شریف مشرب لطیف ...
چاپ: در دو مجلد و 26 باب پس از 989 به فارسی که در لاهور از 1289 و کانپور در 1891 چاپ شده
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ترابی رسول مورتپه حوهان، تا: قرن 12، از پرکنه گجرات؛ محشی؛ کاغذ: بخارایی، 154گ، 21 سطر (18/5×8/5)، اندازه: 28×16سم [ف: 17 - 436]
آغاز: برابر؛ انجام: ذکر الحسين بن علی الامام الملقب بحسام الدين الضعناني الفقيه ... و دخل بغداد و درس بها بمشهد ابيحنيفة رضی الله تعالی عنه ثم توجه إلى دمشق في سنة عشر و سبعمائة.
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد مصطفی قصوری، تا: جمعه 11 محرم 1160ق؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: شرقی، 457گ، 15 سطر، اندازه: 17×8/5 سم [ف: 38 - 745]
الفتاوى التاتارخانية- التاتارخانية
al-fatāwi-l ḥadītīyya = al-fatāwi-l hiytamīyyi
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973 ؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566)
سؤال های فقهی است که از مؤلف پرسیده شده و او به آنها پاسخ داده است. مؤلف ابتدا سؤال و جواب های فقهی خود را در کتاب «الفتاوى الكبرى الهيثمية» جمع آوری نموده، پس از آن سؤال و جواب های متفرقه را که به باب خاصی مربوط نمی شوند در رساله حاضر به عنوان خاتمه فتاوای کبری جمع آوری نموده است. این خاتمه دارای چندین بخش است.
چاپ: الميمنية 1307 ق 148ص و 1329؛ الجمالية 1328ق 247ص.
[متحف العراقي، المخطوطات الفقهية 280-279؛ قاهره، فواد سید 161/2؛
سرکیس 83/1؛ الاوقاف العامة بغداد 622/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14165
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله وصحبه اجمعین و بعد فقد قال بعض تلامذة الشيخ الامام المحقق العاطر العلامة المدقق ... احمد بن حجر الهيثمي المكي ... خاتمة في المسائل المنثورة التي لیس لها تعلق بباب من الأبواب السابقة سئل نفع الله بعلومه المسلمين عن قراءة قل هو الله احد مائة مرة فهل ورد لقراءة ذلك القدر ثواب بخصوصه ام لا ... فاجاب فسح الله في مدته نعم ورد في ذلك ثواب بخصوصه منها ما اخرجه ابن عدی و البيهقي؛ انجام: و سئل نفع الله به ما معنی توحید الصوفية الموهم للحلول والاتحاد ... فأجاب بقوله اعلم وفقنی الله و ایاك ... بل قلوبهم بشهود الاغيار مستغرقة في الشهوات وان فرض آن.
تا اول بخش بیست و پنجم را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمد بن عیسی بن داود الأفغان في بلد الله الحرام 1108؛ جلد: مقوایی، 241گ، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 38 - 206]
al-fatāwi-l husnīya fi-l ‘ulūm-il muhammadīyya
دمستانی، حسن بن محمد، - 1191 قمری
damestānī, hasan ebn-e mohammad (- 1777)
در احکام طهارت و صلات، فتوایی و به روش اخباری ها با نقل بعضی از مستحبات مربوط به این دو موضوع. نامی که گفته شد در مقدمه مؤلف دیده می شود ولی در پایان نسخه نام «منهاج المسترشدين في أحكام الدين» به آن داده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2350
آغاز: الحمدلله الذي أوجب علینا الصلاة و جعلها من أعظم الصلات و الصلاة و السلام علی صفوة الله؛ انجام: بأن یجعل الركعتين الاولتين الظهر و الأخيرتين العصر فيأتي بالجبران بعد فراغ العصر لابعد الظهر.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی، 215گ، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 -325]
al-fatawi-1 hammadi
ناکوری، رکن بن حسام
nākūrī, rokn ebn-e hosām
مجموعه فتواهای قاضی القضاة قاضی حماد بن داود را مؤلف هنگامی که در خدمت وی در شهر «نهر واله» هند می زیسته، گرد آورده و مطالبی از کتاب های فقهی اهل سنت که نام آنها در دیباچه مؤلف آمده با تصریح به نام آنها، بر آن افزوده تا مسائل کامل باشد.
چاپ: هند، جزء 2، 1241 ق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8174
آغاز: الحمدلله الذي نور قلوب الموحدين بنور التوحيد و الايمان و شرح صدور العلماء لقبول الاسلام و الاحسان کتاب طهارت تا وقوف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 150گ، 21 سطر، اندازه: 16× 30سم [ف: 21 - 155]
fatāvī hanafi (m×.)
ابن یوسف در توصیف این کتاب آورده: این کتاب که خصوصیات آن ذيلاً نگاشته خواهد شد به نام فقه فتاوی حنفی موسوم به مهذب الاسماء داخل کتابخانه اعتضادالسلطنه گردیده و در این کتابخانه به همین نام و به نام «مختصر از کتاب فقه عامه» و به نام «فقه فتاوی حنفی» ثبت شده و پشت صفحه اول که مطالبی فقهی نگاشته شده نوشته اند: «البحر من الكتاب فتاوی سراجی (کذا)» و نیز بر همین صفحه و دو ورق به آخر کتاب مانده نوشته اند: «کتاب الفوائد»؛ ولی مسلمة مهذب الاسماء نیست چرا که چنان که در کشف الظنون مسطور است به نام مهذب الأسماء فقط یک کتاب آن هم در لغت و تأليف محمود بن عمر بن محمود بن منصور سنجری است. کتاب فوائد هم نیست چرا که در دیباجه مؤلف خود تصریح نموده که این کتاب مختصر و منتخبی از کتاب مفصل او است و با مراجعه به کشف الظنون (ج 2 ص 402 و 535 و 536 و 206 تا 211) و کتبی که بدین نام موسوم اند هیچ یک از کتب فوائد مختصر نشده و از آنها مطالبی منتخب نگردیده است اما محتمل است که مؤلف این کتاب کتابی در جمع میان کتب فوائد تأليف نموده و این کتاب مختصر آن باشد چرا که مطالبی را به اشخاصی نسبت داده که بعضی از آنها دارای کتاب فوائدی می باشند و نام آنها از این قرار است: ابو علی نسفی (حسین بن خضر) (- 424ق) و شمس الائمه سرخسی (- 490 یا 500ق) و حسام الدين وعلی بن محمد بزدوی (- 482ق) و ابونصر احمد بن منصور قاضی اسبیجابی ( 480ق) و ابوبکر محمد بن فضل بخاری (- 381ق) و شیخ الاسلام علی اسبیجابی و ابو نصر محمد بن سلام (350ق) و ابوبکر الاسكاف بلخی (- 333ق) و سیدابوالقاسم ناصر الدين بن یوسف (-559 ق) و خواهر زاده (-433ق) و شمس الائمه حلوائی (-448ق) و صدر الاسلام و احمد بن عبدالعزیز پدر صدر جهان و برادر محمد بن عبد العزيز (566ق). مؤلف در بیشتر صفحات به نقل مطالب و فتاوی اشخاص مذکور فوق پرداخته و علماء مذکور از قرن چهارم و پنجم و ششم و حنفی مذهب بوده اند و نامی از علماء قرون بعد را با تتبع در آن نیافتم بنابراین می توان گفت که مؤلف خود از علماء قرن هفتم یا هشتم بوده پس این کتاب مختصری از کتاب «الفتاوى السراجيه» نیز نخواهد بود چرا که مؤلف در مقدمه عبارتی را که ذکر نموده می رساند که در کتابی که این کتاب مختصر و منتخبی از آن است انتخاباتی از اقوال علماء نموده و می رساند که کتاب فتوی نیست و در کشف الظنون (167/2) نقل شده که تأليف الفتاي السراجيه» در سال 569 بوده و عبارت مقدمه این منتخب یا مختصر این است: «بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمیعن قال العبد الضعيف تولاه الله بعصمته و خص اسلافه برحمته هذا ما اختصرته من کتاب سبق منی جمعه و تصنیفه و نظمه و تأليفه في نفائس اجناس الواقعات الملتقطة من الجامعين و الزيادات المنتخبة من فوائد ائمة الأمصار في سوالف الدهور و الاعصار الى غیر ذلك من نسخ بکثر عددها و احصاؤها و بقصر حدها و استقصاؤها علی حسب كفاية المتصدين لامر الفتوى في حوادث اهل البلوى و انه الكتاب صغیر الحجم کثیر الفهم لاحتوائه علی الاتم من الفوائد و الأعم من العوائد و الله الحمد علی جزیل بره الخ».
. این کتاب از طهارت شروع و به کتاب ارث خاتمه یافته و هر یکی از کتب را به چندین باب تقسیم نموده و در ابتدای کتب به عدد ابواب آن تصریح گردیده و برای معرفی بیشتری قسمتی از آن را ذیلا نقل می شود: «کتاب اللقطه اللقطة اسم لغیر بنی آدم من مال واقع علی الأرض، رفع اللقطة افضل اذا کان يأمن علی نفسه، ترك الضالة افضل اذا لم یخف ضیاعها، فع لقطة لیردها ثم وضعها في ذلك المكان لم یضمن، قیل اذا برح عن مکانه ثم وضعها في مکانه ضمن و به اخذ ابو لیث ولو اخذها ليأكلها لم يبرأ حتی یدفع الى صاحبها. اذا التقط لقطة یعرفها سنة علی ابواب المساجد و في الاسواق و الشوارع. و عن ابی حنیفه ان کانت مأية درهم و نحوها یعرفها سنة و ان کانت عشرة و نحوها یعرفها شهرة و ان کانت ثلاثة و نحوها یعرفها جمعة و ان کانت درهما و نحوها یعرفها ثلاثة ایام وان کانت دانقا (دانق شش یک درهم است) و نحوها یعرفها یوما و ان کانت تمرة او كسيرة خبز یتصدق مکانها و ان کان فقیرا اکلها مکانها. کل لقطة یعلم انها کانت لذمی لا ینبغی أن یتصدق لکن یصرف الى بیت المال النوائب المسلمين». بالاخره پس از تحقیق و تفحص زیاد از عباراتی که در کشف الظنون (ج 2، ص 397) نوشته شده و قسمتی از آن را ذیلا نقل خواهیم نمود تصور می کنم که این کتاب مختصر و یا منتخبی از کتاب «مختار» تأليف ابوالفضل مجدالدین موصلی حنفی (- 683ق) که موسوم به «المختار للفتوی» است می باشد چرا که در این کتاب مؤلف به نقل فتاوی ابویوسف و ابو حنیفه زیاد پرداخته و اقوال ابوحنیفه را ترجیح
داده و گاه گاهی از امام شافعی و دیگران نقل أقوالي کرده ولی ترجیح قول و فتاوی امام ابو حنیفه را داده است. بدبختانه نسخ کتبی که در اینجا از آنها نام برده ایم چه مطبوع و چه چاپ نشده در کتابخانه هایی که در دسترس نگارنده است نیست که با آنها این کتاب را مقابله نمائیم. عبارت مذکور در کشف الظنون این است: «مختار في فروع الحنيفه» لأبي الفضل مجدالدین عبدالله بن محمود بن مودود الموصلي الحنفي المتوفي سنة ثلاث و ثمانین وستمائه اوله: الحمدلله علی جزیل نعمائه الخ. ثم شرحه وسماه «الأخبار» اوله: الحمدلله الذي شرع لنادینا قویما الخ. ذکر فیه انه جمع في [شانه] مختصرة سماه «المختار للفتوی» واختار فیه قول الامام ابی حنیفه فتداولته الأيدي فطلبوا منه شرحا فشرحه شرح اشار فیه الى علل المسائل و معانیها و ذکر فروعا یحتاج اليها و یعتمد في النقل علیها الخ ..». مشتمل بر کتاب طهارت تا آخر ارث (54 کتاب) می باشد پس از آن مسائل متفرقه فقه نگاشته شده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2376
انجام: من شوم تلك المعصيه أن یبطل جمیع طاعاته والثانیه من اطاع
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از کتب فقهیه عامه چون تحفة الفقه یا تحفة الفقها، فتاوی ظهیریه، تتار خانیه، جواهر، شرح وقایه، هدایه، مضمرات، قدوری، فتاوی قاضی خان، مختار الفتاوي (مؤلف این کتاب برهان الدين علی مرغنانی (- 592) می باشد که در کشف 397/2 ذکر شده و غیر از «المختار للفتاوی» است) و مفتاح الجنان، کنز العباد، فتاوی اوزجندی و کتب دیگری نوشته شده و احمد نامی که کلیه این حواشی را او نقل نموده نیز خود تعلیقاتی بر این کتاب دارد، از عبارتی که پشت ورق اول اصل کتاب است بر می آید که این نسخه در سال 1048 نوشته شده ولی ظاهرا نسخه کهنه تر از این به نظر می آید؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 151ص، 24 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 1- 542]
fatāwī-l ×iyrīyyi li-naft-il barīyya
گردآورندگان: محیی الدين و ابراهیم بن سلیمان احتمالا (قرن 12 ق) مشتمل است بر فتاوای خیر الدين رملی (1081 ق) در فقه حنفی از ابتدای طهارت تا پایان کتاب الميراث.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7826
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي وفق من اراد به الخير للتفقه في الدين؛ انجام: و علی ازواجه و ذریته الحايزين اعلی الدرجات و الحمدله سبحانه علی التمام.
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد شمس الدين ثوری، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 411گ، اندازه: 14×20سم [ف: 21-989]
al-fatawi-z Zayniya fi fiqh-il hanafiyya
ابن نجیم، زین الدين بن ابراهیم، - 970 قمری
ebn-e nojaym, zeyn-od-dīn ebn-e ebrāhīm (- 1563)
کتابی است در فقه حنفی به صورت پرسش و پاسخ که احمد فرزند زین الدين (پسر مؤلف) جمع آوری نموده و شمس الدين محمد فرزند جمال الدين عبدالله شهابی، شاگرد ابن نجیم، فتاوی وی را به صورت پراکنده و بدون ترتیب نگاشته شده و مراجعه به آن مشکل بوده، بر اساس کتب فقهی مرتب کرده است. این کتاب از آغاز طهارت تا پایان فرائض را شامل است که ترجمه ترکی آن نیز با ذکر شماره مربوطه به صورت منظم مضبوط می باشد. تاریخ کتابت فتاوی توسط فرزند از سال 965 ق و جمع آوری آن در یک مجموعه بعد از 970ق بوده است و ترتیب سازی بر اساس کتب فقهی نیز پس از آن تاریخ است. (سید محمود مرعشی)
چاپ: انظر المعجم ص 266؛ مصر، 1322 ق.
[کشف الظنون 1223/2؛ هدية العارفين 378/1؛ الأوقاف العامة بغداد 501/1]
.. خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه:37
آغاز: الحمدلله و کفی و سلام عباده الذين اصطفی و بعد فلما یسر الله تعالی با تمام کتاب الأشباه و النظائر الفقهية ..
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 9 ذیحجه 981ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 272گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1 - 31]
آغاز: حمدة لمن أبرز العالم علی حسن ترتیب و نظام و إنشاء دعائم أهل المعارف و له الفضل العالم، انجام: أجاب للزوج الربع و لکل من الأبوين السدس و الباقي للابن و الله تعالی أعلم.
خط: نسخ، کا: محمد امین فرزند احمد، تا: 1306ق؛ مصحح، محشی، مجدول؛ جلد: مشمعی، 44گ (258-301)، 23 سطر (18×11)، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 29 - 397]
al-fatāwi-s sirājīyyi
سراج الدين اوشی، علی بن عثمان، - 575 ؟ قمری
serāj-od-dīn ūšī, ‘alī ebn-e oʻsmān (- 1180)
کتاب جامع و مختصر فتوایی است که مؤلف با استناد به فتاوای اهل سنت به مسائل و فوائد فقه حنفی پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:31744
آغاز: بسمله. قال العبد الضعيف تولاها بعصمته و حسن اسلافه برحمته هذا اختصرته من کتاب سبق منی جمعه و تصنیفه؛ انجام:
فاجبت ما قدمات عن سلف الهدي لمستنبطی لاحکام با رای و الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: محمد حسینی، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 175 گ، 27 سطر، اندازه: 23×18/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 493]
al-fatāwi-s sulaymānīya = as-su’āl wa-l jawāb
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
در پاسخ شیخ عبدالکریم بن صالح بن محمد تمامی با عنوان «ما قولکم، أقول»..
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1142/4
آغاز: بسمله. هذا ما استفتی من جامع شرائط الفتوى العالم ... الشيخ سلیمان بن عبدالله الماحوزي البحراني ره ماخوذة من الشيخ .. عبدالکریم بن الشيخ صالح بن محمد التمامي ره ما قولکم ... في ماء البئر هل ینجس بالملاقاة؛ انجام: و ان کان في النقصان یبنی علی الاقل و فاقا للمفید و جماعه
خط: شکسته نستعلیق، کا: نور محمد مراغی، تا: 1 محرم 1160ق، جا: فسا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (7پ - 9پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 5 - 237]
fatāvī sayyed kāzem yazdī
یزدی، محمد کاظم بن عبد العظيم، 1247؟ -1338 قمری
yazdī, mohammad kāzem ebn-e 'abd-ol-'azīm (1832 1920)
سؤال و جواب هایی است فتوایی در اکثر ابواب فقهی محمد کاظم یزدی شده و ایشان به آنها پاسخ داده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17207
آغاز: بسمله سؤال هرگاه مقلد احکام وقایع و موضوعات را از مجتهدی که مقلد خودش است اخذ نمود ایا بموت مجتهد این احکام باطل خواهد بود؛ انجام: یا هر دو بعنوان معامله بدهند و بگیرند پس لابد باطل است و نمی شود به این نحو تصحیح کرد و الله العالم.
نسخه نادر؛ خط: با قلم های متفاوت، بی کا، تا: قرن 14، در زمان حیات سید محمد کاظم یزدی؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 593ص، اندازه: 16×22/5سم [ف: 47/2 - 70]
fatāvī šarābīyānī (mn.)
فاضل شربیانی، محمد بن فضلعلی، 1248-1322 قمری
fāzel-e šarābīyānī, mohammad ebn-e fazl-‘alī (1833 1904)
سؤال و جواب هایی در باب احکام فقهی و عقود و ایقاعات و صیغ طلاق و رساله عملیه است: فصل 1. سؤال و جواب در مورد احکام تقلید و اجتهاد و غیره؛ فصل 2. در صیغه متعه و بیان احکام آن و نیز در احکام طلاق.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه:33/3
آغاز: ... س، شخصیکه جایز التقليد است شرایط دار صامی بیان فرمائید؛ انجام: اگر چه رعایت احتیاط بر طریق ... و نجاتست و الله العالم بحقایق الاحكلام تمام شد ... کتبه محمد علی و ابنه جناب ملا محمد کریم ... آقای ملا محمد علی شرابیانی ملقب بفاضل 1318
خط: شکسته نستعلیق خوب، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1318ق؛ احتمالا به خط مؤلف است؛ جلد: پارچه، 18گ (95ر -112پ)، 11 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: - 30]
fatāwī šams-ir ramlī (m×.)
تاریخ تأليف: 14 جمادی الاول 1038ق
تهران؛ دانشکده الهيات؛ شماره نسخه: 177/2
آغاز: بسمله. و هو حسبی و نعم الوكيل. الحمدلله الكريم الوهاب الرحيم التواب الذي سهل علی الأذهان اللطيفة فهم المشكلات الصعاب و صلی الله و سلم علی سیدنا محمد و علی آله و الاصحاب و بعد فهذه نبذة من المسائل لخصتها من فتاوی اجل المتاخرين شانا؛ انجام: و اما اسباط فبدل عن اثنی عشر لایمیز لانه جمیع و ... (ناخوانا) نعت لاسباط و بعد بال ... (ناخوانا) عشر و الله سبحانه و تعالی اعلم
خط: نسخ، کا: محمد بن قاسم بن عبدالله کعکی، تا: 1136ق؛ جلد: تیماج، 40گ (28-67پ) [ف: - 722]
فتاوی الشيخ راضی- فتاوی فقهی
fatāwī šay× ‘alī ibn-i 'abd-ul-'ālī = fatāwī muḥaqiq karakī (muhaqiq-i tānī)
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
شامل پاسخ هایی است که محقق کرکی به سؤالاتي که از او شده، داده است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3ص، 14 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 219]
آغاز: بسمله و به نستعین - صوره التاوى (کذا و گمان میرود که الفتاوى بوده) من الشيخ الفهامة العلامة ... شیخ علی بن عبدالعال؛ انجام: تمت بعون الله ... علی ید ... ابن خلف الله، احمد الكربالي من شهر ربیع الثاني سنة ثمان و سبعین مائه بعد الألف ... 1178
خط: نسخ، کا: احمد کربالی فرزند خلف الله، تا: 1178ق؛ 14گ، 18 سطر، اندازه: 17×7/5 سم [ف: 1 - 200]
fatāvī šey× morteza ansārī
همدانی، سلیمان بن نجفعلی، ق13 قمری
hamadānī «soleymān ebn-e najaf'alī (- 19c)
مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمه» و شامل مباحث طهارت و نماز است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1443ط
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... پس این کلماتی است و چند مسائلی است سودمند که ... سلیمان بن نجفعلی همدانی موافق رای رزین؛ انجام: و مسجد کوفه و حایر حضرت سید الشهدا علیه السلام و اتمام در آنها افضل است ولیکن قصر اقرب است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 121ص، 10 سطر، اندازه: 11× 17/5 سم [ف: 24/3 - 128]
al-fatāwi-s Şadrīya
صدرامین، محمد علی بن غلام محمد، ق13 قمری
sadramīn, mohammad ‘alī ebn-e qolām mohammad ( 19c)
تاریخ تأليف: 1283ق = تم بالخیر
فتواهایی که مؤلف به هنگام قضاوت نوشته بود، در این کتاب از کتاب طهارت تا فرائض گرد آورده است. مسائل این کتاب را طبق فتوای فقهای مذاهب چهارگانه اهل سنت از کتاب های فقهی استخراج نموده و عین الفاظ آنها را به عربی می آورد و فقط خطبه و عناوین مسائل به فارسی می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3232
آغاز: تنویر منار نطق و بیان حمد حکیمی است که شمع قلوب موحدین بفروغ توحید و ایمان توحید و ایمان منور فرمود: انجام: الحمدلله چون از جمع و تأليف جلائل مسائل این کتاب پرداخته زمام توسن عزیمت بفکرت عام اختتام تا ختم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: علی فاضل زاده قائنی؛ 282گ، 19 سطر، اندازه: 32×20سم [ف: 9 - 29]
فتاوی صلاة مسعودی- صلاة مسعودی
al-fatāwa-l ‘ālam-gīrī = al-fatāwi-l ‘ālam-gīrī
برهانپوری هندی، نظام، ق 11 قمری
borhānpūrī hendī, nezām (- 170)
به دستور: سلطان محیی الدين محمد اورنگ زیب بهادر عالمگیر شاه ابی المظفر (-1118ق)
مجموعه فتاوی و احکام فقهی بر اساس مذهب حنفی است با ذکر منابع و مآخذ، که توسط جمعی از اعلام مذهب حنفی به سرپرستی شیخ نظام تدوین یافته است. [مكتبة الاوقاف العامة بغداد ج 1: ص 507]
شروح و حواشی:
1- فتاوی عالمگیری؛ ثاقب، قاضی محمد (-1229ق)
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... کتاب الطهارت و فیه سبعة ابواب الباب الأول في الوضوء و فیه خمسة فصول الفصل الاول في فرائض الوضوء قال الله تبارك و تعالی؛ انجام: و یاتی قبر رسول الله صلی الله تعالی علیه و سلم و یعید السلام کذا في السراج الوهاب ...
جلد 1، شامل کتاب های الطهارة، الزكاة، الصوم و المناسك؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 24 صفر 1121ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: مولانا احمد صاحب کوهستانی سرهاروی مورخ 1998/8/14؛ جلد: تیماج، 600ص، 19 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 50 - 14]
آغاز: کتاب الشفعه و هو مشتمل علی سبعة عشر بابا ابواب ... و شرطها و صنعتها و حکمها ما تفسیرها شرعا فهو علل؛ انجام: الفصل السابع عشر في الأجارات قال محمد رحمة الله في الاجارات الأصل ... القدر المحتاج اليه. مشتمل بر کتب: الشفعة، القسمة، المزارعة، المعامله، الذبايح، الأضحية، الكراهيه، الاحياء الأموات ... البيع؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 515 گ، اندازه: 18/6×29سم اهدائی رهبر: 3 495]
fatāvī ‘ālamgīrī
ثاقب، قاضی محمد، - 1229 قمری
sāqeb, qāzī mohammad (-1814)
وابسته به: الفتاوى العالمگیری؛ برهانپوری هندی، نظام (قرن 11)
این کتاب ترجمه حدود و دیات فتاوی عالمگیری است که به همراهی محمد سعد الدين به انجام رسانیده است. در این ترجمه هیچ گونه دخل و تصرفی نشده، مصادری که صاحب فتاوی به آن اشاره نموده به همان صورت باقی مانده، مانند «کذا في المبسوط» کذا في «فتاوی قاضی خان».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35387
آغاز: بسمله. سپاس بی حد و قیاس و ثنای محکم اساس مالک الملكي را که نظام عالم را به وجود سعادت اور انبیاء و رسل منوط و مربوط داشته؛ انجام: قصاص در سبب و مسبب هردو را واجب گردد ...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 182 گ، 17 سطر، اندازه: 24×16سم [اهدائی رهبر: 3 - 496]
fatāvī ‘azīz
دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، 1159 - 1239 قمری
dehlavī, ‘abd-ol-'azīz ebn-e ahmad (1746 - 1824)
کتاب منتخبی از فتاوی شاه عبدالعزیز دهلوی می باشد که مشتمل بر سه قسم در فروع احکام فقهی و اعتقادی مذهب حنفی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28895
آغاز: در فتاوی شاه عبدالعزیز مذکور است یکره الاكل و الشرب في الأواني المشركين قبل الغسل؛ انجام: مبدع است و لا یجوز الصلوة خلف المبدع در کتب فقهیه وارد است و ا... اعلم.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 472گ، اندازه: 16×10 سم [اهدائی رهبر: 3 - 494]
fatāvī ‘alīyye
خوارزمی، علی بن محمد علی، ق 10 قمری
×ārazmī, ‘ali ebn-e mohammad ‘alī (- 160)
اهدا به: سلطان ابوالغازی عبد الله بهادر شیبانی خان (905-916)
این کتاب یک دوره کامل فقه حنفی است. در دیباچه از نام کتاب و فهرست فتاوی و کسانی که فتواهای آنها در آن آمده یاد شده است. از پاکی آغاز می شود و می رسد به وقف. او مؤلف فتاوی الشيباني است و نامش در فهرست تاشکند علی بن محمد علی بن علی بن محمود مختاری خوارزمی کبروی آمده است. در نسخه ما هم میان «محمد علی» کلمه «این» ندارد. مشتمل بر کتاب های: 1. صلوة؛ 2. صوم؛ 3. زكوة؛ 4. صوم؛ 5. نکاح؛ 6. طلاق؛ 7. عتاق؛ 8 ایمان؛ 9. حدود؛ 10. لقطه؛ 11. کتاب الآبق؛ 12. مفقود؛ 13. وقف؛ 14. بیع؛ 15. وکالت؛ 16. اقرار؛ 17. دعوی؛ 18. شهادت؛ 19. قضا؛ 20. هبة؛ 21. صلح؛ 22. وديعة؛ 23. عاریه؛ 24. اجارة و مأذون؛ 25. صید؛ 26. غضب؛ 27. کفالت؛ 28. رهن؛ 29. وصایا و حواله؛ 30. شرکت؛ 31. شفعه؛ 32. دیه.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5776
آغاز: غنی که کیمیاء سعادت قناعت عبادش کنز لا یفنی و جواهر احکام نعمتش لایعد ولا یحصی است؛ انجام: ذراع قریه وقف که در قدیم الايام ...
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 164گ، 17 سطر، اندازه: 18/8×12/2 سم [ف: 3- 569]
fatāvī fārsī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20901
بی کا، بی تا، خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
fatāvī fāzel-e hendī
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17531
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
fatāvī feqhī= fatāvī aš-šey× rāzī
رساله فتوایی مختصری است در مباحث طهارت، صلاه و صوم که توسط یکی از فقهای قرن 13 نگاشته شده است. با توجه به آن که در ظهر برگ اول نسخه «فتاوی شیخ راضی» نوشته شده بنابراین احتمال دارد رساله حاضر «حاشیه تجاه العباد» شیخ راضی بن محمد جناجی نجفی (1290 ق) از فقهای مشهور معاصر شیخ مرتضی انصاری (1281 ق) باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3560
آغاز: المقصد الأول في الطهاره و فیه مباحث. الأول في الطهاره و الحدث التي هی عباره عن الوضو و الغسل و التيمم و فیه ابواب ثلاثه؛ انجام: ولا یصح صوم التطوع فیمن في ذمته صوم واجب الا ... قادرا علی الواجب فیجوز فلا حظ و الله علم. تم بعون الله و فضله وفقنا الله بتوفیقاته.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با امضای «ض» و تض»؛ جلد: تیماج، 64گ، 11-12 سطر (15×10)، اندازه: 21×15 سم [ف: 16 - 112]
fatāvī-ye feqhī
در این یادداشت های نامرتب فقهی مسائلی به فارسی به طریق استفتا طرح شده و جواب آنها را از کتاب های فقهی مذاهب مختلف اهل سنت با اختصار می آورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8189
از کتاب نکاح تا وصایا آمده و گویا از کتاب های هند در قرن چهاردهم باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 76گ، اندازه: 21×27سم [ف: 21 - 166]
al-fatawi-1 fiqhiya
فتاوای فقهی اهل سنت بر مذهب حنفی به صورتی نامنظم که از منابع دیگر از جمله «مصابیح السبل» نقل کرده است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 930
آغاز: ... و الجنة و فیه تقوم الساعة و صوم هذا اليوم سنة مستحبة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 87گ، 17 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 2 - 194]
al-fatawi-1 fiqhiya
مجموعه چند پرسش و پاسخ فقهی است.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:646/3
آغاز: سئل عمن استأجر سفينة لولی الأمر لیسحنها بندر السوس الى بندر حبده المعمورة به کتاب الجنايات آغاز شده و ناتمام مانده؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 83گ (117ر-199ر)، 19 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1 - 553]
al-fatāwi-1 fiqhīya (mn.) = ar-r.-ul munta×aba min-al al-fatāwi-1 fiqhīya
یکیبازاری، ابراهیم بن حسین
yekībāzārī, ebrāhīm ebn-e hoseyn
کتابی است بر اساس فقه حنفی از طهارت تا فرائض که مؤلف، فتاوی برای سهولت دسترسی در یک مجموعه گرد آورده است و ذیل هر مسأله نیز مأخذ آن را ذکر کرده و در حواشی مسائلی را به صورت «پرسش و پاسخ» به زبان ترکی همراه با مأخذ نگاشته است. در خاتمه، نام کتاب «الرسالة المنتخبة من الفتاوي الفقهية لمذهب الأئمة الحنفية» و در آغاز آن «مجموعة من الفتاوي» آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11631/1
آغاز: حمدا لمن أبرز العالم علی حسن ترتیب و نظام و أجمع ... و بعد فیقول العبد، انجام: مهران، مهر بالدخول غلط و مهر بالعقد و اللتي لم تجامع نصف مهرها بالطلاق قبل الدخول؛ قاضیخان.
خط: رقعی، کا: محمد أمين فرزند احمد، تا: 1306ق؛ مجدول، محشی «حرر استاذی»، در حاشیه پایانی چنین آمده: «مسؤليت امر فتوی [و] صحت و سقم آن بر عهده من است»، سال 1311ق مؤلف در شهر آیدین (نام دیگر گوز لحصار، یکی از شهرهای ترکیه) مفتی بوده است، محشی کلمه «حرر استاذی» دیده می شود و حواشی احکام فقهی است به صورت پرسش و پاسخ که به زبان ترکی و عربی نوشته شده؛ 225گ (1-225)، 21 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 29 - 396]
فتاوی قاضی خان- الفتاوي
fatāvī-ye qarā×ānī= fatāvī-ye fīrūz-šāhī
یعقوب مظفر کهرامی [یا] کرامی، گردآورنده: قرآن خوان [یا] قراخان. این کتاب بایستی همان «فتاوی قراخانی یا فتاوی قرآن خوانی یا فتاوی فیروزشاهی» باشد که به گفته منزوی در فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان (625/14): «اصل آن از یعقوب مظفر کهرامی یا صدر المللة و الدين بن یعقوب مظفر (کراهی، کهرامی) که پیش از آنکه کار خود را از سواد به بیاض در آورد در گذشته است و نسخه نزد بازماندگان در آستانه نابودی بوده است تا اینکه گردآورنده، که نامش در نسخه ها گوناگون آمده است، به نام قراخان یا قرآن خوان به لطایف الحيل نسخه را از بازماندگان نگارنده به دست آورده و گروهی از دانشمندان رزوگار را گرد آورده و آن را ترتیب می دهد. تنها وجه مشترک میان نسخه ها همین داستان است، چه نام کتاب و نگارنده اصل و گردآورنده گوناگون آمده است. همین داستان در دیباچه فقه فیرزوشاهی نیز آمده است ... درباره روزگار نگارنده متن گفته شده از روزگار فیروزشاه خلجی (695-688 ق) و گردآورنده از روزگار علاء الدين خلجی (716-695 یا 715ق) بوده اند ...). عناوین این کتاب به صورت کتاب، باب و فصل است و در ذیل هر یک، چند استفتاء فارسی آمده سپس پاسخ آن به عربی از منابع اهل سنت که نام هر منبع
نیز ذکر شده آمده است. برخی از عناوین آن به ترتیب، چنین است: «کتاب طهارت، باب الغسل، فصل في الآبار، باب المسح، باب التيمم، کتاب الصلوة، باب الاذان، فصل في استقبال القبلة، باب صفة الصلوة، باب ما یفسد الصلوة و مکره فیها، باب سجدة التلاوة، باب العيدين، باب الجمعة، باب التراويح، باب الجنائز، باب صلوة المسافر، کتاب الزكوة، باب صدقة الفطر، باب الصوم ...». از کتاب های الواقعات الحسامية، الفتاوى الظهيرية، فتاوی خلاصه ابویوسف، محیط، الفتاوى الناصرية، الفتاوي السراجية، فتاوی المغني، الفتاوى النوازل، شرح الطحاوي، الفتاوي البديعة، جامع صغیر خانی، الفتاوى الظهيرية الولوالجية ظهیرالدین اسحاق بن ابی بکر حنفی (- 701ق) و جز آن نقل کرده است. در کشف الظنون تنها به عنوان «فتاوی قرآن خوانیه» و در موضع دیگر «قرآن خوانیه فارسی في الفروغ» آمده است. این کتاب ممکن است «فقه شاهی یا فقه ابراهیم شاهی» شهاب الدين احمد بن عمر دولت آبادی نباشد زیرا نسخه «ابراهیم شاهی» در کشف الظنون (371) این گونه آغاز شده: «الحمدالله الذي رفع منار العلم و اعلی مقداره» و در فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان (641/14) آغازش چنین است: «حمد بیحد و ثنای بیعد که از قیاس انفاس افزون است و از مساس احساس بیرون، مر خداوند ... اما بعد، می گویی ... احمد بن محمد بن حمید الملقب به نظام ...
[کشف الظنون 1228/2، 1324؛ فهرست کتابخانه رضا رامپور در هند 112/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15801
آغاز: حمد و ثنای بیحد و قیاس مر علیم مطلق و ملیک بر حق و درود بر محمد مصطفی و آله المجتبى اجمعین، اما بعد از حمد خدای تعالی میگوید یعقوب مظفر کهرامی غفر الله به که باستدعاء جمع غفیر من الناس کتابی در علم فقه از نود و هشت کتب معتبره ... جمع کردم ... و بفتاوی شاهیه موسوم گردانیدم ... این تأليف که در ایام سلطنت سلطان ابراهیم شاه صورا اتمام یافته ... کتاب الطهارة: استفتاء: زن ذمیه در حالت جنابت نان پزد شرعا آن نام پلید شود یا نی شود و الله اعلم، فیها ایضا وان لم تکن النار اکلته ینتج الخبز لان المتنجس قائم. استفتاء: اگر طباخی سر گوسفند که خون الود بود نشست و بسوخت، سر بریان جایز باشد یا نی باشد و الله اعلم، في الواقعات الحسامية: رجل احرق ریاس شاة و کان متلطخا بالدم فلم یغسل و اتخذ منه ... فان زال ... [الدم ] لحرقة بالنار جاز لانه حینئذ یصیر الحرق کالغسل؛ انجام: استفتاء: اگر مؤذن در دو مسجد بانک نماز می گوید و در یک مسجد نماز می گزارد شرعا مکروه باشد یا نی باشد، و الله اعلم نوشته نیست.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی، مقابله شده، مجدول، در پایان نسخه آمده: نام کتاب «کتاب قراخوانی و کتاب قرآن خوانی»؛ مهر: «حمیدالله عفی عنه» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 503 گ، 19 سطر (19×10)، اندازه: 23/5×15 سم [ف: 40 - 171]
al-fatāwi-l qurānīya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1470/1 عکسی
آغاز: بسمله. سورة الفاتحة مسأله ما وجد في بعض الكتاب و في قوله في سورة الفاتحة افتتح سبحانه کتابه
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1545؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، رکابه دار؛ 26گ (3-28)، 23 سطر [عکسی ف: 4 - 331]
al-fatāwi-1 kubra-1 hiytamīyyi
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566)
سؤال و جواب فقه عامه است با عناوین «سئل، فاجاب». کتاب در نه «باب» و یک «خاتمه» است.
چاپ: معجم المطبوعات 84 جزء 4 الميمنية 1108ق؛ قاهره، مطبعة التقدم العلمية، 249ص، 1346ق.
[معجم المؤلفين 152/2؛ معجم المطبوعات، سرکیس 84/1]
شرح و حواشی:
1- الفتاوى الكبرى الهيثمية (مختصر)
خاتمه الفتاوى الكبرى؛ خط: نسخ، کا: عبدالمومن حسینی پسر سید نظامی سرکتی، تا: شعبان 1243ق؛ محشی؛ جلد: میشن، 284گ (3-286ر)، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 5 - 278]
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم خاتمة في المسائل المنشورة التي لیس لها تعلق بباب من الأبواب التسعة سئل نفع الله المسلمين بعلومه عن قراءة قل هو الله احد مأة مرة فهل ورد ... فاجاب مرة کتب الله له الفا وخمسمأة حسنة؛ انجام: الكلمات المشكلة انتهی حاصل ما قاله ذلك المحقق و هو کلام حسن ... مأخوذ هی قوله ومردود علیه الا المعصومين والله سبحانه وتعالی اعلم بالصواب ... تم ... هذه الكتاب المسمي بخاتمة الفتاوى الكبرى عن تأليف العالم الكامل الشهير اعنی شیخنا شیخ احمد المعروف بابن الحجر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق، مجدول، مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: تیماج، 321 گ، 21 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 6 - 3003]
آغاز: کتاب الطهارة سئل رضی الله عنه و جعل علی الفردوس منقله و مثواه عن ماء قلیل مسته نجاسة يابسة و عما مسته الاجنبية ... فاجاب رحمة الله تعالی علیه بان الماء القليل ینجس بمجرد؛ انجام: سئل هل یحب علی الولي الاتجار بمال المحجور. اجاب ببسط طویل حاصله قالوا الاصح انه یجب بقدر الزكاة والنفقة ... فکیف یکلف به ولی یتیم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 45گ، 18 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 6 - 3004]
آغاز: کتاب النكاح، بسمله، سئل عن رجل الف کتابا و سماه بالنکت الظرائف فیمن ابتلی بالعاهات من الاشراف کتاب النكاح؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد وسیم ابن شیخ جلال الدين ابن شیخ محمد وسیم الثاني کردستانی سنندجی، تا: 1303ق، جا: ترجان مسجد جامع؛ جلد: مقوا آبی، 106گ (5پ- 110ر)، 19 سطر، اندازه: 22616سم [ف: 1 - 552]
آغاز: بسمله و سئل عن وقع الطاعون عندنا بارض اليمن و اهل اليمن یفرون و یقولون انه عدوی فهل هو عدو .. فاجاب بقوله الكلام علی الطاعون و مایتعلق به طویل؛ انجام: وان یختم لنا بالحسنی و یبلغنا من فضله المقام الألسني آمین هذا خلاصة ما تیسر وجهه و الله اعلم مدون فتاوی ابن حجر
فقط یک مسئله آخر آن، آن هم حکم فرار از طاعون در این نسخه موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 1گ، 23 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 3003]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم خاتمة في المسائل المنشورة التي لیس لها تعلق بباب من الابواب السابقة سئل نفع الله بعلومه المسلمين عن قراءة قل هو الله احد ... فأجاب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 199 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 3004]
al-fatawi-1 kubra-1 hiytamiyyi (m×.)
وابسته به: الفتاوى الكبرى الهيثمية؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909-973) مختصر کننده کتاب «الفتاوى الكبرى الهيثمية الفقهيه» را گزین کرده است تا کسی که مختصر فهمی داشته باشد آن را بفهمد و مراد نویسنده را درک کند و تنها به ذکر مراد از سؤال و پاسخ آن پرداخته است.
مشهد، دانشکده الهيات، شماره نسخه: 19282
آغاز: بسمله الحمدلله المالح الفاتح العليم و الصلوة المقرونة بالتعظیم و السلام المكمل بالتعمیم علی رسوله الكريم و بعد رایت الفتاوى المحقق ابن حجر المكي ثم الهيثمي کثیر النفع .. بسمله سئل رضی الله عنه و جعل علی الفردوس منقله و مثواه عن ماء قلیل القى فیه قلیل نجاسة .. سئل استدل الحنفية علی عدم وجوب الاستنجاء ... از طهارت تا عتق و تدبیر و کتابت را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی منقول از کتاب شهید نورالدین (قرن دهم) مدونه؛ جلد: مقوا، 290گ، 19 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 20×14سم [ف: 2 - 346]
fatāwī kifāyat-un lil-iytām
یحیی بن جعفر بن ابی اسحاق
yahyā ebn-e ja'far ebn-e abī eshāq
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:1998
آغاز: بسمله و به نستعین، حمدله و بعد حقیر الآفاق عبدالله العلوي الفاطمى المفتاق یحیی بن جعفر بن ابی اسحاق بعرض اهل طاعت و وفاق می رساند
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بی تاریخ؛ از پدر مؤلف است؛ اهدایی: حاجچه بی بی زمزم خامسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 137گ، 18 سطر (14×6)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 3 - 1121]
al-fatawi-l mutialliqa bi-tasawuf
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, “abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1470/7 عکسی
آغاز: مسألة فیما نقله الحافظ أبو نعیم في الحلية عن أبي عبدالله محمد بن الوراق لما سئل عن اشیاء
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره 1545؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ 4ص (63-66)، 23 سطر [عکسی ف: 4 - 332]
فتاوی محقق کرکی (محقق ثانی)- فتاوی شیخ علی بن عبدالعالی
fatāvī-ye mahmūd ×ānī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:27208
بی کا، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]
al-fatāwi-l mu×taşar
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
این کتاب غیر از کتاب «الفوائد المليه في شرح الرساله النفليه» اوست. مسائل و فتاوی مختلفه ای است که بیان داشته بدون ذکر ادله آن. به رساله فتوایی می ماند. شامل مسائلی در باب عبادات، طهارت، و کمی معاملات.
آغاز: بسمله من فوائد شیخنا و امامنا الشيخ زین الدين رحمه الله بمحمد و آله ان الأذان الثاني یوم الجمعه بدعة و یصلی الظهرين باذان و اقامتین ...
انجام: کفا مقارنة التكبير القصد المقارن لما امکن جمعه منها و الافللقرية شرح والحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد صلی الله علیه و آله الطاهرين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحبیب حافظ بن حبیب الله، تا: 1012ق، جا: لاهور؛ نسخه دیباچه ندارد. کتاب در صدر نسخه، رساله را چنین ضبط و توصیف نموده «من فواید شیخنا و امامنا الشيخ زین الدين» در پشت صفحه اول به خط مغایر نوشته شده «رسالة في بعض فتاوی الشهيد الثاني و فوایده في ابواب الفقه»؛ واقف: خواجه شیر احمد، قرن 11؛ جلد: میشن، 10گ، 16 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 20 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 19گ، 13 و 15 سطر، اندازه: 10/5 ×16سم [ف: 3 - 1637]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني عشر لا یربیك تعاون العروض الاضافه فلا یکون نان جزئیتین الألفاظ بعضها مکان بعض اذا المعتبر الوضع و الله اعلم بالصواب تمت این رساله آغازش با «الفتاوي المختصر» شهید ثانی و سرانجامش با «الرسالة الوضعية» عضد الدين ایجی همانمند است و به نظر فهرست نگار دو رساله را یکی انگاشته و با نام «الاذان و الاقامة»، هر دو را نشناخته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ، 18 سطر [ف: 1- 359]
fatāvī-ye mollā mohammad bāqer
الفتاوى الكبرى - فتح الابواب 589
؟ مجلسی، محمدباقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1447/5
خط نستعلیق، کاملا محمد حسین نوری، تا: 1129ق [ف: 5 - 267]
fatāwi-l wulwājī
ولوالجی، اسحاق بن ابی بکر، - 701 قمری
valvālejā, eshāq ebn-e abī bakr (- 1302)
شرح کتاب «الجاء النوازل» در فقه اهل سنت.
[الأوقاف العامة بغداد 506/1]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:3702
آغاز: بسمله و به نستعین ... قال الشيخ .. ابو المكارم اسحاق ابی بکر الولوالجي الحمدلله الذي جعل العلم حجة الاسلام ... اما بعد فانی قد وجدت علم الأحكام اشرف ما یصرف اليه العناية ... و کان الشيخ ... حسام الدين ... اشد الناس اهتماما لتحریره ... فقصر مسافة الطالبين الى علم الذين بما یحص من حقایقه و شرح من دقائقه لاسیما کتاب الجامع لنوازل الأحكام التي یعم به بلوی الانام فاتفق لخادمه ... ان یفصل ما أورده في کتابه تفصیلا؛ انجام: کما لو استبدل الذهب بالذهب أو الفضة بالفضة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ مهر: «عاقبت بالخیر و الظفر بادا سنه 1173»، «عبدالله بن احمد الشريف»، «عبدالله بن احمد الشريف»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 443گ، 23 سطر (14×25)، اندازه: 21×34سم [ف: 5 - 1754]
یزد؛ آصف پور؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [نشریه: 7- 709]
فتاوی هندیه- الفتاوي الهندية
الفتاوى الهندية- الفتاوى العالمگیری
الفتاوى الهيثمية - الفتاوى الحديثية
fath-ul abwāb
حائری خراسانی، هادی، 1259 - 1327 قمری
ha'eri ×orasani, hadi (1843 - 1909)
در فضیلت و آداب دعا و دعاها و اذکار مختلف شب ها و روزها و تعقیبات نمازها و اعمال ایام هفته که در کتب معتبره و احادیث مأثوره روایت شده است، و چون در ایام بیض ماه محرم سالی که درهای صحن حضرت امیر المؤمنين علیه السلام شب
عاشورا بر عزاداران حضرت امام حسین علیه السلام گشوده شد، به پاکنویسی این کتاب اشتغال ورزیده آن را به نام «فتح الأبواب» نامیده است. دارای یک «مقدمه» و بیست و شش «باب» می باشد بدین تفصیل: المقدمة: في حدیث من بلغ و بعض النكات؛ 1. ذکر الله تعالی و تأكده؛ 2. أسباب اجابة الدعاء؛ 3. الشكر لله تعالی و أدعية سجود الشكر؛ 4. أفضلية الذكر من التلاوة؛ 4. أفضلية الذكر من التلاوة؛ 5. فضائل القرآن و مثوبا ته؛ 6. التحميدات؛ 7. التمجيدات؛ 8 فضل التهليل؛ 9. التسبيح؛ 10. الاستغفار في الاسحار و الأعصار؛ 11. فضل التربة الحسينية؛ 12. التعقيب المشترك؛ 13. تعقیب الظهر؛ 14. تعقیب صلاة العصر؛ 15. تعقیب صلاة المغرب؛ 16. تعقیب صلاة العشاء؛ 17. النوم و ما یتعلق به؛ 18. أدعية الرؤيا و المنامات؛ 19. أدعية الليل؛ 20. أدعية طلوع الفجر؛ 21. تعقیب صلاة الصبح؛ 22. أدعية کل یوم؛ 23. أدعية الصباح و المساء؛ 24. الصلوات المسنونة؛ 25. دعوات الشهور و الأعوام؛ 26. أعمال ليلة الجمعة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9201
آغاز: الحمد لله الذي جعل الحمد حم؟ سائقة الى جنته و مرحمته و فعل الدعاء عدوة سابقة إلى مغفرته و مکرمته اکر منابجنة سائغة لکل غانمة؛ انجام: ثم یسجد و یقول مائة و واحدة استخیر الله برحمته خيرة في عافية هم یعمل الى عمل ذات الرقاع بتمامه.
خط: نسخ، کا: علی اکبر نائینی حائری، تا: 28 جمادی الثاني 1369ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 163گ، 10 سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 24 - 3]
fath-ul abwāb bayn-a dawi-1 albāb wa bayn-a rabb-ul arbāb
ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری
ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194 - 1266)
تاریخ تأليف: از رجب 642 تا یک شنبه 5 جمادی الاول 648ق
این کتاب که ظاهرا اولین تأليف در باب استخاره است، متضمن اقسام استخاره و ادله آنها است و از مدارک معتبره است. مؤلف این کتاب را در بیست و چهار «باب» مرتب داشته است: 1. في بعض ماهدانی الله جل جلاله اليه من المعقول المقوي لما روية في الاستخارة من المنقول؛ ... 24. فیما اذکره من أن الاعتبار في صواب العبد في الاعمال و الأقوال علی ما وهب الله جل جلاله من العقل في المعقول و علی نایبه صلوات الله علیه و آله في المنقول. برای شناسانیدن کتاب سطوری از دیباچه آن نقل می گردد: «فاننی وجدت العبد المؤدب و المملوك المهذب یجتهد الايقع منه الا باذن مولاه و مالك نعمته لیسلم بذلك من معاقبته او معاتبته و لیکون ضمان درك اعمال العبد علی مولاه
الذي تابعه في اشارته و کان معه في ارادته و وجدت العمل بالمشاورة الله جل جلاله بالاستخاره قددلنی العقل و النقل علیهما کما سیاتی في ابواب هذا الكتاب من المعنى و العبارة و انها طریق الى ضمان درك حرکات و سکناتی بها علی من وفقنی لها و عرفت ان الله جل جلاله العالم بالعواقب یدلنی بالمشاورة له علی عواقب المطالب و یکشف لی عن مصلحتی لها فیما اشاوره فیه من کل امر حاضر و غایب و يؤمنني بذلك من الغلط في المسالك و المذاهب» تا آنجا که نوشته: «وقد رایت عندی یوم الثلثاء رابع عشرین من شهر رجب سنة اثنتین و اربعین و ستمائه باعث قوية عرفت انه من جانب العناية الإلهية علی ان اصنف في المشاورة لله جل جلاله کتابا ما اعلم ان احدا سبقنی إلى مثله یعرف قدر هذا الكتاب من نظره بعین انصافه و فضله». (مهدی ولائی)
آغاز: یقول علی ابن موسی ابن جعفر بن محمد بن محمد بن الطاووس احمد الله جل جلاله الذي عطف علی اولیاء و خاصته و لطف لهم بما أراهم من اسرار ملکوته و مملکته ...
انجام: و علینا الحساب فبشر عبادی الذين یستمعون القول فیتبعون احسنه اولئك الذين هداهم الله و اولئك هم اولی الالباب و هذا آخر ما اردنا ذکره في هذا الباب و فرغ من کتابته یوم الاحد خامس جمدی الاول سنه ثمان و اربعین و ستمية وصل الله علی سید المرسلين محمد النبي و آله الطاهرين و سلم.
چاپ: چاپ تحقیقی این کتاب توسط مؤسسه آل البيت انجام گرفته است.
[دنا 859/7 (16 نسخه)؛ ريحانة الأدب 78/8؛ الذريعه 103/16 -104؛ کشف الحجب و الاستار ص 396؛ کتابخانه ابن طاووس، ص 63-64]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 917ق؛ جلد: میشن، 56 گ (64پ -119ر)، 25 و 15 سطر (19×12)، اندازه: 16/2 × 25/7سم [ف: 29/1 - 400]
آغاز: قال علی بن سعد الدين ابن ابراهیم بن موسی بن جعفر بن محمد بن محمد الطاووس؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 945ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 423]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحیم رستمداری، تا: 964ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، جلد: تیماج، 88گ (3 - 190)، ندازه: 18/5×13 سم [ف: 13 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 980ق؛ مصحح؛ تملک: حسین بن حاجی بن محمد شولستانی با مهر «حسین از مهر علی شرف یافت» (لوزی)،
محمد جعفر حسنی حسینی شولستانی، حسن بن باقر فروشانی به تاریخ 1149ق؛ جلد: تیماج، 70گ (97-166ر)، 15 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 6 - 240]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3044/3 - ف و 6192/3 - عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 42 و 3 - 245]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1075ق، جا: کاشان؛ 45گ (1پ- 45پ)، 21 سطر (17×8)، اندازه: 25×14/5 سم [ف: 9 - 948]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1075ق؛ مصحح، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 210گ، 12 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 30 - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: پنج شنبه 15 ذیقعده 1076ق؛ مصحح به قلم حاجی میرزا حسین نوری؛ مهر: کتابخانه آقا ضیاء الدين نوری پسر شیخ فضل الله نوری، نواده دختری حاجی میرزا حسین نوری؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 103گ، 13 سطر (12×6/4)، اندازه: 13/5× 19/5 سم [ف: 1 - 174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 30 ذیقعده 1081ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالقادر بک خلف احمد بک صاحبقران در 1236ق، جلد: تیماج، 106گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×9/5 سم [ف: 1- 404]
آغاز: ... و تحققت بصایرهم بما شاء من مقدس في الأعمال.؛ انجام: فیما اذکره من الاعتبار في صواب العبد في الأعمال.
خط: نسخ کم نقطه، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 167گ، 11 سطر، اندازه: 10/2×7 سم [ف: 43 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد باقر اصفهانی حائری، تا: رمضان 1307ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن، 40گ، 21 سطر، اندازه: 15× 21/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 528]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: میرزا محمد تقی استر آبادی، تا: دهه نخست صفر 1318ق، حسب امر «سید حسین ایروانی»؛ مصحح؛ 34گ (107-74)، 24 سطر، اندازه: 21×11سم [ف: 30 - 242]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: حاج شیخ زین العابدين قزوینی تنکابنی، تا: پنج شنبه 9 شوال 1328ق؛ مصحح، از روی نسخه های نوشته شده که محمد بن الحر بن مکی العاملي آن را تصحیح نموده؛ 54گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 6 - 3004]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: مرتضی حسینی نجومی، تا: پنج شنبه 8 ربیع الاول 1382ق؛ از روی نسخه شیر محمد همدانی و دو برگ آخر از روی نسخه شیخ محمد سماوی به سال 1353؛ 132ص [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 242]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1642
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 105گ، 16 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6-270]
آغاز: منه جل جلاله أن رسوله ما ینطق بل یعمل ... وبعدفانی وجدت العبد المؤدب والمملوك المهذب یجتهد أن لایقع منه ... الباب الأول في بعض ما هدانی الله .. الباب الثاني في بعض ما؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز، مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: ساغری مذهب، 94گ، 16 سطر، اندازه: 21×10سم [ف: 6]
fath-ul abwab li-×ulasat-il hisab
آل عبدالجبار خطی، محمد بن عبدعلی، - 1259 قمری
āl-e ‘abd-ol-jabbār-e ×attī, mohammad ebn-e ‘abd-e ali (- 1843)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953)
متن از شیخ بهائی و شرح از محمد بن علی آل عبد الجبار است و در کتاب احوال و اشعار فارسی شیخ بهائی ضمن شروح خلاصة الحساب ذکرش نیامده است.
آغاز: الحساب فانه بریاضه المستضعفين کفیل لولا الحساب العلم کل فریضه؛ انجام: من مطالبها حری بالصیانه و الكتمان حقیق بالاستتار عن اکثر اهل هذا الزمان فاحفظ وصیتی اليك و الله حفیظ علیك ... المعصومين.
خط: نسخ، کا: زرع بن محمد علی بن حسین، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: بسمله، نحمد کی یا من تنزه عن التشابه و التمايل و تقدس عن التباين و التركيب؛ انجام: فاحفظ وصیتی اليك و الله حفیظ
خط: نسخ، کا: زرع بن محمد علی بن حسین بن زرع، تا: 8 شوال 1236ق، جا: کربلا، برای شیخ آل عصفور؛ 114گ، 19 سطر (13/2×9)، اندازه: 19/2×15/2 سم [ف: 8 - 248]
آغاز: الحساب فانه بریاضه المستظفيين کفیل لولا الحساب؛ انجام: بقلم و احقر الخليفه ... ترحم علیهم بمحمد الامين.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن زرع، بی تا [رایانه]
fath-ul abwāb wa haqīqat-ul ādāb
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814-883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479)
وابسته به: بیان حقایق احوال المصطفي؛ جمالی اردستانی، جمال الدين محمد (814-883)
تاریخ تأليف: 879ق
در سرگذشت پیامبر، به نظم و نثر فارسی. بخشی است از مثنوی عرفانی «بیان حقایق احوال المصطفي» با سربندهایی به نثر.
آغاز: 1: اللهم اهدنا فیمن هدیت و تولنا فیمن تولیت ... ای عزیز متوجه شو که برق حال در ذکر ماضی جلوه می کند ... 2: انا فتحنا لك فتحا مبینا لیغفر لك الله ... ای مشتاق کرشمه ترک تازی زبان که گشایش های ابواب فتوت ظاهر ... ربنا افتح ربنا افتح بیننا ** بین قوم الحق و انصر واهدنا / پرده شد دور از رخ و از زلف و خال ** پرده درشد پرده در حسن و جمال
انجام: شد گشاده فتح ابواب رضا ** از فقیر مصطفی و مرتضی / هر که خواهد این فتوحات تمام ** گو فقیر مرتضی شو و السلام
[الذريعة 161/9 و 104/16؛ دانشمندان آذربایجان 175؛ نسخه های منزوی 1849؛ دنا 859/7 (13 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1725/3]
آغاز: بسمله. قال النبي (صلی الله علیه و آله) انما الاعمال بالنیات ... ای عزیز بدان که طالبان تحقیق در سایه علما عمل پسندیده که رضای حق تعالی در آن نبیند بجای می آورد ... با محبت رو بیاد آور دلا ** کاندرین بحرست سیر آشنا؛ انجام: در نمی گنجد کنون حرف و کلام ** زانکه عشق صرف آمد والسلام. تم القسم ... ( پاک کرده اند) من بیان حقایق احوال الرسول ...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ در چهار ستون با یک پیشانی؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن، 71گ (44پ -114ر)، 21 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 8- 332]
نسخه اصل: طوپقپوسرای امانت خزنیه 1643؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [فیلم ها ف: 3 - 88]
انجام: بند کن یکچند این شرح و کلام ** تا امام آرد تحیات و سلام بلغ کتاب فتح الابواب الموعود عدة ابیاته سبعة آلاف مبلغ الف و تسعمائة بیت و توقف في البواقي القاصة فتح مكة موعودا بفتح الموعود سلام الله علیه و رجوعه الى المقام المحمود و سیره منه فیه الله و الحمد الله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله و اصحابه و السلام.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول، با سر لوح؛ تملک: ابراهیم بن حاجی یوسف، محمد رفیع، ابراهیم پاشا ملک احمد پاشا زاده در 1190، درویش
حاج فیض الله ابرلالی بحاری نقشبندی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 69گ، 15 سطر (11×6)، اندازه: 18×10 سم [ف: 13 - 3404]
خط: نسخ، کا: محم حمزوی موسوی، تا: یکشنبه 24 شوال 1229ق؛ 31 سطر [ف: 3 - 635]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر
کا:علی اشرف بن علی، تا: 1235ق؛ 132ص (3-134) [ف: 3 - 390]
خط: نسخ، کا: سید محمد حمزوی، تا: 12 شعبان 1238 ق [نشریه: 5-273]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کریم بن محمد زمان، تا: جمادی الثاني 1241ق؛ جلد: میشن، 76گ (221-296پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 21/4 سم [ف: 3- 638]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1255ق؛ جلد: تیماج، 24 سطر (24×14)، اندازه: 20×33سم [ف: 16 - 240]
آغاز: برابر 2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، بی کا، بی تا، مجدول، با سرلوح؛ تملک: امیر شمشیر عرب العاقري؛ مهر: «بفرق دشمن شاه نجف زند شمشیر»، حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسيني، مشیر السلطنه 1322؛ جلد: چرم مذهب، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 31/5سم [ف: 3 - 147]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برابر بی کا، بی تا، آغاز نسخه در حاشیه 178 ر تا 312ر و از اینجا متن و حاشیه است تا گ 329 و از اینجا به برگ 151ر -177پ [ف: 5 - 356]
بخش آخر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 6ص (298-303)
[ف: 3 - 391]
منتخب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ [ف: 3 - 391]
نسخه اصل: پاریس 813 . S. P (بلوشه 1757)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21 سطر [فیلم ها ف: 1- 594]
fatḥ-ul asrār = ‘ajāyib-ul a dād wa garāyib-ul azwāj wa-l afrād
بی کا، تا: چهارشنبه 16 جمادی الثاني 1102ق [نشریه: 5 - 389]
بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 12/5 × 17/5 سم [رشت و همدان: ف: 1195]
fath-ul asrār fi š.-il izhār
برکوی، محمد بن محمد، - 1172؟ قمری
berkavī, mohammad ebn-e mohammad (- 1759)
متن «اظهار الاسرار» در نحو عربی است. اسماعیل پاشا این کتاب را در دو جا از ایضاح المكنون یاد نموده، شرح آن را به محمد بن محمد بن احمد نسبت داده است، نخست در عنوان اظهار بر کوی و سپس در عنوان «فتح الاسرار»، لیکن او در نخستین بار شرح کننده را با نسبت «صبوحه وی» متوفی 1172 آورد و آغازی برای کتاب می آرد که مطابق نسخه ما است و در بار دوم او را با نسبت شیخی (- 1141 ق) یاد کرده است و آغاز آن را نمی آورد. مؤلف در این کتاب از این کسان یاد می کند: قال المولى ابو السعود، قال سیدی الشريف في حاشية الكشاف، قال الرضى و قال ابن درستویه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2281
آغاز: بسملة. الحمدلله حمد الشاكرين ... و علی آله الطيبين الطاهرين أما بعد: فیقول العبد المفتقر الى لطف ربه المقتدر شیخ محمد بن محمد بن احمد، حفوا بالطاف ربهم الصمد، لما کان کتاب اظهار الأسرار للفاضل البركي ... مشتملا علی ... کتبت في اوان طلا بی و وقت حداثة شبابی ... فسمیته فتح الاسرار في کتاب الاظهار (گ7 پ) ... فقال: بسم الله الرحمان الرحيم، و الباء فیه للملابسة (گ 8 ر) ... و بعد: الواو إما قائمة مقام إما (گ 11ر)؛ انجام: و سائر توابع المنادي علی ما عرفت، ذکره البدليسي. هذا آخر ما اردنا جمعه من الفوائد و نظمه من الفرائد ... یوم لا ینفع مال ولا بنون ... عن کمال الانتهاض لنقل السواد في البياض. تمت (گ 134).
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با یک سرلوح، محشی با نشان «منه»؛ تملک: محمد نوری بن حسن افندی، عبد المنيب شهیر به شوکت افندی؛ جلد: تیماج مذهب، 154گ، 23 سطر (15/5×7/3)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 11 - 707]
fath-ol aqfāl = š.-e mnz.ye tohfat-ol atfāl
وابسته به: تحفة الأطفال؛ جمزوری، سلیمان بن محمد (-12)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17870 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
fath-ul aqfāl ‘an Şalāt-ul qaffāl
عسکری، نجم الدين بن محمد، ق 14 قمری
“askarī, najm-od-dīn ebn-e mohammad (- 20c)
عبدالله بن احمد بن عبدالله قفال مروزی در حضور سبکتکین نمازی خواند فاقد آداب شرعیه و مطابق مذهب حنفیها تا نادرستی آن مذهب را به سلطان نشان دهد در این رساله خصوصیات این نماز از کتاب های فقهی اهل آن مذهب استخراج شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5894
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... عثرت في اثناء مطالعاتی لکتب أهل السنة علی صلاة القفال التي نقلها المؤرخون؛ انجام: و العلماء الاعلام من أهل السنة و الجماعة و الحمد لله أولا و آخرة و الصلاة و السلام علی محمد و آله الغر الميامين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 8 رجب 1377ق، جا: سامراء؛ جلد: مقوایی، 10 گ، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 15 - 273]
fath-ul aqfāl wa darbu-l amtāl = š.-u abnīyat-il afʻāl
بحرق، محمد بن عمر، 869 - 930 قمری
bahraq, mohammad ebn-e ‘omar (1465 - 1524)
وابسته به: لامية الأفعال = المفتاح بابنية الأفعال؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672ق)
شرح بر قصیده لامیه ابنية الأفعال ابن مالک در صرف
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8448
آغاز: الحمدالله المتصرف قبل علل التصريف المعترف قبل آلة
التعريف الذي الف الأشياء أحسن تأليف و حمل الانسان امانة التكليف؛ انجام: یقال جذل یجذل کفرح وزنا و معنی و الوجه الباشر هو الكالج و الرجل الخايف حقق الله له ما ترجاه و أعادة مما یخشاه و استجاب له ما دعاه بمنه و کرمه.
خط: نسخ، کا: عمر بن ابراهیم حبابی، تا: جمعه 17 ذیقعده 983ق؛ مصحح؛ تملک: شیخ موسی حفاظی، عمر بن عبدالله عیدروس، ابراهیم بن محمد نخشبی؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: مذهب، 74گ، 21 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 28 - 48]
fath-ul awrād = futūh-ul awrād
برهانپوری، فتح محمد بن عیسی، - 1080 قمری
borhānpūrī, fath mohammad ebn-e ‘īsā (- 1670)
تاریخ تأليف: 9 ذیقعده 1057 یا 1056ق
مشتمل بر اوراد و اذکار به شیوه گروه شطاریان، درهفت «فتح» و هر فتح در چند «ذکر» است: فتح 1. بیان اعمالی که از ابتدای صبح تا ظهر انجام می شود در سی و دو ذکر؛ 2. بیان اعمالی که از ظهر تا عصر انجام می شود در نه ذکر؛ 3. بیان اعمالی که از وقت عصر تا مغرب انجام می شود در هشت ذکر؛ 4. اعمالی که از مغرب تا عشاء انجام می شود در شش ذکر؛ 5. بیان اعمالی که از عشاء تا سحر انجام شده در دوازده ذکر؛ 6. فضیلت اعمال و اسم اعظم در پنج ذکر؛ 7. بیان اعمال تمام سال در دوازده وصل است؛ خاتمه در بیان صلوات حاجات و ادعیه آن می باشد.
آغاز: الحمدلله حمدا کثیرا طیبا مبارکا فیه کما یحب ربنا و یرضی ... اما بعد فهذا زبدة .. فتح محمد ... فتوح الاوراد [فهرستواره 689/7 به نام فتوح الاوراد]
آغاز: برابر، انجام: و جمیع فرزندان و مخلصان و محبان را بدهد ... و سلم تسلیما کثیرا البررة الاتقياء و صحبه الاصفيا من اهل التقى و النقي ... الى یوم الجزا
خط: نسخ و نستعلیق، کا: نورخان ولد ملاخان، تا: جمادی الثاني 1107ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج، 183 گ، 21 سطر، اندازه: 13/5 × 24/5 سم [اهدائی رهبر: 6 - 362]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمیع فرزندان و مخلصان و محبان را بدهد.
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن عنایت الله، تا: یک شنبه 11 صفر 1156ق؛ 116گ، 15 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 6 - 271]
fath-ul bab
گفتاری است کوتاه دارای دو عنوان «فتح الباب»، در معنای لغوی و اصطلاحی تاریخ که از هشت بهشت ادریس بن حسام الدين بدلیسی نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:533316
آغاز: فتح الباب. اول در بیان لفظ تاریخ از روی لغت؛ انجام: در مجلس سلاطین ابتدا تکلم به دعا و ثنا باید و بعد از آن به عرض حاجت ابدا باید نمود چرا که انجح در حصول مرام و اوفق و ارجح به مزاج خسروان عالی مقام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2ص، 20 سطر [ف: 16 - 243]
fath-ul bāb
منظومه ای است دارای 65 بیت در اختیارات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6321/4
آغاز: آغاز منظومه: نظر هرد و کوکبی با هم ** که بود خانه شان مقابل هم / آن که عقلش ره صواب کند ** نام این شکل فتح باب کند؛ انجام: چون نظر سوی دوستی بود آن ** دوره اش از مقارن کیوان
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 5 ص (97-101)، اندازه: 12×17 سم [ف: 19 - 315]
fath-ul bab ila tariq-il haqq-i was sawab
اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232؟ قمری
a×bārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاریخ تأليف: شنبه 1 محرم 1210ق؛ محل تأليف: کربلا
در پاسخ به ادله آنان که معتقد به انسداد باب علم هستند، به درخواست شاگردش عبدالحسین. مؤلف سعی کرده مطالب را از آیات و احادیث بگیرد و پایه استدلال خود را بر این دو نهد. دارای پنج «مرشد»: 1. في قولهم بانسداد باب العلم في الغيبة الكبري؛ 2. الآيات الدالة علی فتح الباب؛ 3. الاخبار الدالة علی بقاء العلم في زمن الغيبة؛ 4. مباحث عقلية جرت بین المؤلف و بعض الاعلام؛ 5. فساد من یدعی الوجدان و یتشبث به. علامه کاشف الغطاء بزرگ، طی چند رساله، رساله های میرزا محمد را با متانت بسیار رد کرده و میرزا محمد، سرانجام رساله ای به نام «الصيحة بالحق علی من الحد و تزدق» در رد ایشان نوشته است.
آغاز: نحمدک یا من فتح لنا أبواب نعمه الظاهرة و الباطنة سرا و جهرا و سدعنا ابواب نقمه البادية و الخافية عذرا و نذرا و لعن الله الذين ...
انجام: و قد حصل الفراغ من تأليفه یوم السبت الأول من شهر المحرم مبدء السنة العاشره من المائة الثالثة من الألف الثاني من
الهجرة النبويه علی مهاجرها افضل الصلوة و التحية في مشهد ابی عبدالله الحسين (علیه السلام) لالتماس ثمرة الفواد و احقی المراد قرة العين العالم الفاضل الألمعي الورع الزكي اللوذعي البري من کل شین صنوی الروحاني المولى عبد الحسين ثبته الله علی جادة الثقلين و قد اجزت له رواية هذه الوجيزه مع جمیع ما صنفته و الفته من الكتب و الرسائل و ما رویته من المعقول و المنقول باسانیدی الى اساتذتی المعروفين تجاوز الله عنا ببرکاتهم یوم الدين.
چاپ: به نوشته الذريعه این کتاب در بغداد به چاپ رسیده به پیوست رساله «في امکان حصول العلم من خبر التقه».
[دنا 860/7 (16 نسخه)؛ ایضاح المكنون 159/2؛ معجم مؤلفي الشيعة 428 الذريعة 105/16؛ ريحانة الأدب 85/1 -86]
آغاز: برابر؛ انجام: شب ظلمت بپایان بکجا توان رسیدن ** مگر آنکه شمع روشن بر هم چراغ دارد
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد، تا: 1211ق؛ مجدول؛ با دو اجازه که مؤلف به جهت کاتب نوشته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 59گ (101پ -159پ)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالغفور بن عبد الغني انصاری لاری (شاگرد مؤلف)، تا: محرم 1212ق؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج، 60ص (60-1)، 25 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 32 - 287]
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن عبدالرضا فیروز آبادی، تا: شنبه 21 ذیقعده 1215ق؛ مصحح؛ با اجازه مؤلف جهت کاتب به سال 1216ق؛ جلد: تیماج، 89گ (1پ -89)، اندازه: 15×10سم [ف: 28 - 239]
خط: نستعلیق، کا: محمد داود بن عبد الرحيم کجائی، تا: شوال 1221ق؛ تملک: سید محمد مهدی سدهی؛ جلد: تیماج، 85گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد ابراهیم طبسی خراسانی، تا: 1223ق، جا: تهران در خانه مؤلف در بند؛ جلد: میشن، 121ص (27-147)، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن الحسين، تا: صفر 1225ق، جا؛ تهران؛ مصحح، محشی به امضاء «منه دام ظله»؛ 69گ، 21 سطر [ف: 6- 3005]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: فتحعلی بن محمد کریم خان زند، تا: 3 رجب 1225ق، جا؛ تهران؛ جلد: میشن، 23 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6 - 146]
آغاز: برابر؛ انجام: شب ظلمت و بیابان بکجا توان رسیدن ** مگر آنکه شمع رویش بر هم چراغ دارد هذا القوم و ذاك الآخرين و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطهرين و صحبه و تابعیه الى یوم الدين.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ مصحح، محشی؛ 61گ (112پ -172پ)، 19 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 32 - 553]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ 75گ (166ر-240ر)، اندازه: 21×15 سم [نسخه پژوهی: 3 - 72]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح، تا: پنج شنبه 4 جمادی الاول 1268ق؛ 69گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6- 3005]
آغاز: برابر؛ انجام: شب ظلمت و بیابان به کجا توان رسیدن ** مگر آن که شمع رویش برهم چراغ دارد. هذا لقوم و ذاك الآخرين و الحمدلله رب العالمين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1277ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 92گ (133پ- 42پ)، 19 سطر (10×16/5)، اندازه: 16 × 20/5 سم [ف: 39 - 617]
آغاز: برابر؛ انجام: او سفسطیا فلیعلمن نبأ بعد حین طفینا المصباح حیت لاح الصباح و هذا القوم و ذلك الاخرين و الحمدلله رب العالمين و صلی الله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 122گ، 15 سطر (16×9/5)، اندازه: 21×16سم [ف: - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المؤلف فهذه خمس و ثلاثون آية دلت علی أن الاختلاف و التفرق من بینهم و تعدیهم عن الحق ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 109گ (1-109)، 13 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 28 - 368]
آغاز و انجام: برابر
کا: عباسعلی منزوی، تا: قرن 13، جا: اسد آباد؛ جلد: تیماج، 58گ (54پ -111پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 22 - 148]
ط آغاز: البديهيات بالمره و هولاء السوفسطائيه و یسمی ...
خط: نسخ، کا: علی شیخ مالوب جزائری، بی تا، افتادگی: آغاز
تملک: محمد علی آل کشکول کربلائی، مهر: «عبده محمد علی»؛ 91 ص (1-91)، اندازه: 20/8×14/5 سم [ف: 24/3 - 109]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 4 - 113]
آغاز: برابر؛ انجام: مگر آنکه شمع رویش بر هم چراغ دارد. هذالقوم و ذاك لاخرین.
خط: نسخ، کا: محمد رضا دوانی، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 102گ، 18 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 6 - 66]
fath-ul bāb fī š.-il bāb-il ḥādī‘ašr
واعظ گیلانی، عبدالوحید بن نعمت الله، ق 11 قمری
vā‘ez-e gīlānī, 'abd-ol-vahīd ebn-e ne'mat-ol-lāh ( 17c)
وابسته به: الباب الحادي عشر = باب حادی عشر؛ علامه حلی،
حسن بن یوسف (648-726)
[الذريعه ج 16 ص 105]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3902/1
آغاز: بجواز أن یکون موجد الكل موجدات الاجزاء
خط: نستعلیق تحریری، کا: حاج محمد همدانی، تا: 1037ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 71ص (1-71)، 22 سطر (5×18/5)، اندازه: 26×11سم [ف: 5 - 1840]
fath-ul bab li-muglaqat-il kafi lil-kuliyni
عرفان یزدی، مطیع بن محمود، ق 12 قمری
‘erfān-e yazdī «motī“ ebn-e mahmūd (- 18c)
وابسته به: الكافي؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
آن را پس از تدریس کافی ساخته است.
آغاز: بسمله. و منك الاغاثة یا کریم. الحمد لله الكافي لنا رشح من بحر احسانه الوافي لنا وعده من عفوه و غفرانه.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 912/1
آغاز: برابر؛ انجام: ضمیر راجع الى من، یعنی ان علم من عمل به ذلك الخبر الى غیره یجری ذلك الخبر لمن علمه او لا.
خط ثلث، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: حاج سید علی محمد وزیری؛ جلد: مقوایی، 25گ، 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 2 - 751] و [نشریه: 4- 398]
فتح الباري- هدی الساري لمقدمة فتح الباري
fatḥ-ul bārī fī š.-i şaḥīḥ-il bu×ārī
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e hajar-e ‘asqalānī, ahmad ebn-e ‘alī (1333 - 1449)
وابسته به: الجامع الصحيح = صحیح البخاري = صحیح بخاری؛ بخاری، محمد بن اسماعیل (194-256ق)
شرح معتبر و مشهوری است بر «الجامع الصحيح بخاری». این شرح از بزرگترین شروح صحیح بخاری است که در ده جلد نگاشته شده است و در آن فوائد حدیثی و نکات ادبی و فقهی متعددی جمع آوری شده است. ابن حجر، طرق احادیث را در شرح حاضر جمع نموده و در احادیث مکرر، مواردی که بیان حدیث مقصود بخاری بوده آن حدیث را شرح و در مواضع دیگر به محل شرح حدیث ارجاع داده؛ و در برخی از موارد، در میان احتمالات یا اقوال مختلف یکی از وجوه مذکور را ترجیح داده است. به گفته کشف الظنون، شروع تأليف این شرح به سال 813ق و پایان آن به سال 842ق است و بدین طریق بود که شارح، جزء جزء شرح را به خط خود نوشته؛ سپس جمعی از ائمه معتبر، با قرائت علامه ابن خضر، آن را می نوشتند و با اصل نوشته مؤلف مقابله و در هفته یک بار، نوشته های خود را مباحثه می کردند تا تحریر کتاب به اتمام رسید. فقط بخش کوتاهی از ابتدای شرح به طریق املا بوده است. (حبیب الله عظیمی)
آغاز: الحمدلله الذي شرح صدور اهل الإسلام بالهدی ...
چاپ: طبع في دهلی 1890/1 م موسوما بصحیح البخاري مع شرح الباري و بولاق 1300/1، بیروت، دار المعرفة، 14 جلد.
[کشف الظنون 547/1 و 1231/2؛ سرکیس 81/1؛ قاهره، فؤاد سید 162/2؛ اعلام زرکلی 173/1؛ معجم المطبوعات العربية 81/1؛ الأوقاف العامة بغداد 273/1 و 274؛ الأوقاف العامة موصل 108/2؛ دنا 861/7 (14 نسخه)؛ معجم المؤلفين 20/2؛ بروکلمان 170/3؛ دار صدام ص 212 و 213]
شرح و حواشی:
1- هدی الساري لمقدمة فتح الباري = فتح الباري؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
2- فهرست کتب فتح الباري بشرح صحیح البخاري
3- فهرست فتح الباري في شرح صحیح البخاري
آغاز: بسمله ... قوله بسم الله الرحمن الرحيم کتاب النكاح؛ انجام: بعدهم تسعة عشر اثرا ... حسبنا الله و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: 873ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 423]
آغاز: فان العتق اذا لم یستلزم الطلاق؛ انجام: هی العظم الذي بین
ثغرة النحر و العاتق جلد 2. از «کتاب الطلاق» (باب لا یکون بیع الأمة طلاق) تا «کتاب اللباس» (باب لبس جبة الصوف في الغزو)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 249گ، 35 سطر، اندازه: 18×26/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1 - 532]
آغاز: قوله باب الدعاء عندالکرب بفتح الكاف وسکون الراء بعدها موحدة هو ما یدهم المرأ مما يأخذ بنفسه؛ انجام: و حدیث أبي عمر لا و یقلب القلوب و فیه من الآثار عن الصحابة و التابعين خمسة آثار و الله اعلم از آغاز باب الدعاء عند الكرب تا پایان کتاب القدر؛ خط: نسخ، کا: نظام بن محمد بن نظام خوافی، تا: قرن 9 یا 10؛ مصحح؛ مهر: محمد باقر بن محمد نقی الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 280گ، 23 سطر، اندازه: 17/5 × 25/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1043]
آغاز: حدیثا و الخالص ثلاثة وعد من وافقه مسلم علی تخریجها سیری حدیث ... واحدی عشرة و حدیث انس کان یفطر حتی یظن أن لایصوم؛ انجام: و حدیث بن عباس کان ذوالمجاز و عکاظ و فیه من الاثار المرفوعة (الموقوفة علی الصحابة و التابعين ستون اثرا اکثرها معلق و الله اعلم از «کتاب الصلاة» (باب من یتطوع بعد المكتوبة) تا آغاز ابواب العمرة از «کتاب الحج»؛ خط: نسخ، کا: برهان الدين بن قطب الدين بن حسن بن احمد بن احمد بن زکریا، تا: رمضان 913ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 315گ، 23 سطر، اندازه: 26×17/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 530]
از باب «فصل التامين» تا باب «تقصیر التمتع »؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن قریشی شافعی، تا: شنبه 10 ذیقعده 947ق، برای ابو عبدالله شمس الدين أبي الطيب خطیب از هر دواخلی شامی؛ مهر: عمال شاه جهان مانند عارف و اعتماد خان و ارشد خان و مهر کتابخانه محمد مقیم حسینی؛ تملک: آخند صاحب آخند ملا رحیم؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 353گ، 31 سطر (20×13/5)، اندازه: 12/5 × 26/5سم [ف: 16 - 742]
آغاز: ابواب التطوع، لم یفرد المصنف هذه الترجمة في ما وقف علیه من الأصول باب التطوع بعد المكتوبة ترجم اولا بما بعد المكتوبة، ثم ترجم بعد ذلك لما قبل المكتوبة، قوله صلیت مع النبي؛ انجام: خاتمة -اشتمل کتاب الجهاد مزاولة الى هنا من الأحاديث المرفوعة ... في بعد هم سبعة و عشرون اثرا. و الله اعلم جلد دوم، از باب التطوع از کتاب الصلوة تا آخر کتاب الجهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب، با سرلوح، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 303 گ، 35 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 13 - 253]
آغاز: ما یتوقع من المفسدة ... و عبد الأعلى هو ابن عبد الأعلى و الجريري بضم الجيم هو سعید و ابوالعلاء هو یزید؛ انجام: خالف فیه بعض الكوفيين و من الحجة علیهم قول صلی الله علیه و سلم لعایشه
جلد 1، از کتاب الزكاة (باب ما ادی زکاته فلیس بکنز و باب الرياء في الصدقة) تا کتاب الحج (باب وجوب الصفا و المروة). ادامه این نسخه در شماره 35415 می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ضمیمه: مصدر است به 35 برگ در کتاب التفسير فتح الباري (از سوره نور، باب لو لا اذ سمعتموه ... تا سوره احزاب، باب ان الله وملائکته یصلون علی النبي ...) با خط مغایر (نسخ)، آغاز موجود ضمیمه: «تکلموا بالافك لکن لم یذکر فیهم عبدالله بن ابی و کذا في حدیث ...» اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، جلد: تیماج، 200گ، 21 سطر، اندازه: 25/5 ×20/3 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 531]
آغاز: لعايشة لما حاضت غیر ان لایطوفی بالبیت حتی یطیری و سيأتي بیان الدلالة؛ انجام: الثاني من العفاء و هو الموضع الخالي الذي لا انیس به فان
کتاب حج (باب وجوب الصفا و المروة تا باب من رغب عن المدينة). ادامه نسخه 35209 می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386، 362گ، 20 سطر، اندازه: 21/5 ×27سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 532]
آغاز: برابر، انجام: ابوالحسین و کانت مدة عمره اثنتین الا ثلاثة عشر ... بالنظر إلى وجه الله الكريم عنه و فضله وجوده ... و صلی الله علی ... و الحمدلله رب العالمين شامل مقدمه فتح الباري می باشد که در ده فصل به نکات فقهی و ادبی و فوائد حدیثی اشاره نموده و به «هدی الساري» موسوم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ جلد: تیماج مذهب، 499گ، 23 سطر، اندازه: 26/3×15/1 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 534]
آغاز: الى بنی اسرائیل بلا خلاف فمن اجابه منهم نسب اليه و من کذبه منهم و استمر علی یهودیته لم یکن مو منا فلایتنا وله الخبر؛ انجام: و نوبة بضم النون و سکون الواو ثم موحدة ضبته ابن شامل «کتاب العلم» (باب تعلیم الرجل أمته و اهله ... و باب ...) و بخشی از کتب «الخمس، الجزية، احادیث الانبياء باب المغازي مرض النبي (صلی الله علیه و آله) و ... می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 250گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 534]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... اما بعد فقدان اشروع فیما قصدت له من شرح الجامع؛ انجام: و کلا الأمرين مأمون من ابن عمرو قد تقدم» از ابتدای کتاب تا باب المساجد التي علی طرق المدينة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 165ص، 31 سطر، اندازه: 33×24/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 530]
آغاز: حدیث عائشة فلیجعل الرحلة الى اهله فانه اعظم لاجره؛ انجام: علی أن الثواب من الله علی سبیل الاحسان منه از اواخر «ابواب العمرة» (باب المسافر) تا اواسط «کتاب الاجارة» (باب الاجارة إلى نصف النهار). و ادامه نسخه 22307 می باشد و ادامه این نسخه نیز به شماره 22299 می آید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 199 گ، 35 سطر، اندازه: 31×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 533]
آغاز: بسمله، کذالك اصلی و ابی (کذا للأصيلي) و أبي الوقت و البسملة من الاصل و الكريمة باب في الجنايز و کذا لابی ذر؛ انجام: فلیجعل الرجوع الى اهله وفی رواية أبي مصعب فلیجعل الكرة الى اهله وفی حدیث عائشة
جلد 1. از «کتاب الجنايز» تا اواخر خاتمه «کتاب العمرة» (باب المسافر). ادامه نسخه در شماره های 2283 و 22299 است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 200گ، 35 سطر، اندازه: 31×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 532]
آغاز: منه قوله في رواية عبدالله بن دینار انما مثلکم و اليهود و النصارى هو بخفض اليهود عطفا علی الضمير؛ انجام: و فیه من الاثار عن الصحابة فمن بعدهم اثنان وعشرون اثرا و الله اعلم
جلد 2. از کتاب الاجارة (باب الاجارة من العصر الى الليل) تا پایان کتاب الوصايا است. این نسخه با چند برگ افتادگی از اول به مقدار (2 باب) ادامه نسخه 22283 می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 292گ، 35 سطر، اندازه: 31×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 533]
آغاز: برابر؛ انجام: و فیه من الموقوفات خمسة آثار منها ثلاثة موصولة في ضمن حدیث البرا والله سبحانه و تعالی اعلم بالصواب
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 12 رجب 1121ق؛ مجدول، دارای سرلوح مزدوج مذهب مرصع، در آخر رجب 1184 توسط احمد بن محمد تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 510 گ، 43 سطر، اندازه: 33×22 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 529]
آغاز: کذا في رواية كريمة في بعض النسخ وفی رواية أبي علی بن شبوية نحوه و قدم الاية الآتية في الترجمة علی الباب؛ انجام: نسخه: قوله باب ما یقع من النجاسات في السمن و الماء ای هل ینجسهما ام لا او لاینحبس الماء اذا تغیر دون غیره و هذا الذي یظهر من مجموع ما أورده المصنف في الباب. از کتاب «احادیث الانبياء» تا اول «باب ما یقع من النجاسات في السمن و الماء» است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 400گ، 33 سطر، اندازه: 17×22/5سم [ف: 26-408]
fath-ul bārī fi-l mawt-il i×tīyārī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:740/3 - ف
نسخه اصل: پاریس 125. S. P (بلوشه 151). به فارسی در شرح رومی؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052ق [فیلم ها ف: 1 - 533]
fatḥ-ul bāqī bi-š.-i alfīyat-il ‘irāqi = š.-it tabșira wa-t tadkira
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: التذكرة و التبصرة في الحديث = الألفية في اصول الحديث = تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهى؛ عراقی، عبدالرحیم بن حسین (725-806)
تاریخ تأليف: 10 رجب 896ق
شرح مزجی کوتاهی است بر «الفية عراقی» که در آن علوم حدیث و درایه ابن صلاح را به نظم کشیده است. انصاری در این کتاب آن را شرح کرده و گاهی به رد و ایراد می پردازد.
آغاز: الحمدلله الذي وصل من انقطع اليه بدینه القويم و رفع من أسند امره اليه باتباع سنة نبیه الكريم
چاپ: بیروت کشف الظنون 156/1؛ قاهره، جلد اول: مصطلح حدیث 163 و 265-267 الأوقاف العامة بغداد 252/1 و 275/1 و 276؛ الاعلام 46/3، دار صدام ص 214 و 215]
آغاز: باربعة اضعافه ماء حتی یبقی منه النصف ثم صفر جیدا و اعزله و اسحق ما طبخت من المرد سنج باربعة امثاله من الخل الأبيض الحاذق، انجام: و افضل الصلوة و السلام ** إلى النبي سید الأنام. و افضل الصلوة و السلام علی النبي المصطفي (صلی الله علیه و آله) سید الانام ای الخلق صلی الله و سلم علیه کلما ذکره الذاكرون وغفل عن ذکره الغافلون.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسن بن محمد بن عبدالقادر بن احمد بن علی عثمانی عفانی حنفی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الثاني 971ق؛ افتادگی: آغاز؛ 146گ، 19 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 38-207]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ابن الصلاح و اکثر ما رویناه لأب عن ابنه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 132 گ، 23 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 22 - 115]
fatḥ-ul jalīl bi-bayān-i ×afî-yi anwār-ut tanzīl
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: انوار التنزيل و اسرار التأويل = تفسیر بیضاوی؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (-685)
مؤلف، در آن به بیان مرجع ضمایر و وجوه اعراب کلمات و شروح لازمه و تفصیل مجملات و رفع مبهمات تفسیر بیضاوی پرداخته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي أنزل علی عبده الكتاب و جعله قیما و بین فیه لأولي الألباب ...
انجام: من قرأ المعوذتين فکانما قرأ الكتب التي انزلها الله تعالی موضوع و الله اعلم تم فتح الجليل ببیان خفی انوار التنزيل و الله تعالی ولی المعونة و التوفيق و منه الهداية الى سواء الطريق و هو حسبی و نعم الوكيل و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا دائما الى یوم الدين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 246گ، 29 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1- 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ جلد: تیماج، 85 گ، 25 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 11 - 645]
آغاز: برابر؛ انجام: کما ذکرك و ذکره الذاكرون و کلما عقل عن ذکرك و ذکره الغافلون و رضی الدين عن اصحاب رسول الله اجمعین. و لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم. استغفر الله ... در فهرست ناشناس؛ اصل نسخه: گنج بخش، ش 628 (تسبیحی 3/336)؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 10، 514ص [عکسی ف: 2 - 201]
fath-ul jalīl lil-abd-id dalīl
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله مختصری است که در آن 120 صنعت بدیعی که در آية الكرسي به کار رفته، با اختصار گزارش شده است: «و بعد فقد وقع الكلام في قوله تعالی الله ولی الذين آمنوا یخرجهم من الظلمات الى النور الآية و قدرت فیها بضعة عشر نوعا من الانواع البديعية ثم وقع التأمل فیها بعد ذلك ففتح الله بزيادة علی ذلك حتی جاوزت الأربعين ثم قدحت الفكر فلم یزل یستخرج و تمنوا الى ان وصلت بحمد الله مائة و عشرین نوعا و قد اردت تدوینها في هذه الكراسة لیستقیدها من له غرض في الوقوف علی اسرار التنزيل». در پایان هم بر مبنای علوم دیگری مانند علم معانی و توحید و اصول فقه و فقه و نحو و سیر و سلوک اشارات کوتاهی به تفسیر آية الكرسي شده است.
آغاز: الحمدالله الذي تفضل بتولی احبابه و اعرض عمن تولی غیره واعدلهم اليم عذابه و اودع عجایب البلاغة في الألفاظ اليسيرة من آیات کتابه ... فاقول في هذه الآية الكريمة الطباق و هو الجمع بین الضدين و ذلك في ثلاثة مواضع ...
انجام: و انه یحذر غیره و موالات احبائه و اولیائه و معادات من عاداهم و اکرامهم و تبجیلهم و معرفة قدرهم و التخلي عن الأخلاق الردية و التحلي بالأخلاق السنية وفقنا الله لذلك بمنه و کرمه آمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم
چاپ: هند، لاهور، مطبع محمدی، با تصحیح مولوی محمد حسین صاحب هزاروی و مولوی غلام حسین صاحب لاهوری، سنگی، وزیری، به سعی و اهتمام فقیر الله (تاجر کتب)، بدون تاریخ، 9ص (46-54صص).
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: وزیر علی، تا: چهارشنبه 30 رمضان 1267ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، 5گ (24ر -28پ)، 17 سطر، اندازه: 17×26/5 سم [اهدائی رهبر: 10-151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حامد حسین بن مولانا سید حن معمائی، تا: ربیع الأول 1325ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 1گ (7پ -13ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5 × 25/5 سم [اهدائی رهبر: 10-152]
fatḥ-ul jawād bi-š.-il iršād = š.-ul iršād
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973 ؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566)
وابسته به: ارشاد الغاوي في مسالك الحاوي؛ ابن مقری، اسماعیل
بن ابی بکر (755-837)
شرحی است بر ارشاد اسماعیل بن ابی بکر مقری یمنی در فروع شافعی. حاج خلیفه و پس از او عمر رضا کحاله درباره شارح ارشاد به اشتباه افتاده و او را ابن حجر عسقلانی پنداشته اند. هیثمی در تحفة المحتاج، شرح بر منهاج انصاری، خود از این شرح ارشاد یاد کرده است. (عبدالحسین حائری)
چاپ: مصر 1305ق، جزء2، مطبعة مصطفی البابي الحلبي و اولاده، 1347 ق. [الاوقاف العامة بغداد 585/1]
آغاز: طهر الجزء الملاقى للماء وله اتمام غسله بالانغماس ... الانفصال الماء نعم یحتمل أن له أن یطهر بما؛ انجام: موجود واحدة او ثنتین و زوج عبده او ... من علیه نفقته من اصله او فرعه و قیل.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 456ص، 40 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 10-1527]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
fatḥ-ul jawād bi-š.-i manzūmat-i ibn-il ‘imād
رملی، احمد بن احمد، - 971 قمری
ramlī, ahmad ebn-e ahmad (- 1564)
وابسته به: کشف الاسرار عما خفی عن الأفكار؛ اقفهسی، احمد بن عماد 750-808ق
تاریخ تأليف: 4 صفر 140ق
شرح مزجی بسیار مختصری است بر منظومه شهاب الدين احمد بن عماد الأقفهسي که در آن شصت و شش چیز نجس را بیان می کند که با آنها می توان نماز خواند بنا بر مذاهب اهل سنت
چاپ: قاهره، مطبعة البابي الحلبي، 1373ق.
[دنا 862/7؛ بروکلمن ذیل 44002]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1597
آغاز: الحمدلله الذي بعث محمدا رحمة و تبیانا للعالمین و قدوة للعاملین و اختصه بشريعة سهلة سمحاء محفوفة بالتسهیل؛ انجام: استغفر الله مما قتله خطأ و خالف الرأي فیه نص حکمته.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملک: محمد الحلاني به تاریخ 1316 در دمنهور شبرا (مصر)؛ 35 گ، 21 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 4 - 400]
fath-ol hesār (jadval)
دائره ای است منقول از «حکماء ما تقدم».
آغاز: چون خواهند بدانند که حصار مفتوح می شود یا نه
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج، 390ص، 17 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19 - 444]
آغاز: حکمای ماتقدم وضع کرده اند از بهر فتح حصار چون خواهند بدانند فتح حصار شود یا نه. در داخل دائره نخست منازل قمر به شنگرف نوشته شده
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1ص (77)، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 19 - 519]
fath-ol heydar
داستان رشادت های امیر المومنين حیدر کرار در جنگ ها است به نظم کردی. گویا این داستان ها در مجالس مذهبی خوانده می شده است. بر فراز صفحه آغاز به عنوان «غزای امام علی و طال مغربی» معرفی شده است ولی در انجامه با عنوان مذکور در فوق آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9784
آغاز: معبود بی باک معبود بی باک ** پادشای شاها معبود بی باک؛ انجام: بروی محمد صد هزار سلام کو تا کر سخن باقی و سلام
خط: نسخ، کا: احمد بن درویش بن خدامراد، تا: 9 صفر 1360ق؛ رکابه دار؛ 30گ، 14 سطر، اندازه: 19/5×16 سم [ف: 31 - 88]
fath-e ×eybar
داستان غزوه فتح خیبر به نظم کردی است که در آن به نقش امام علی در جنگ مذکور اشاره می شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9777
خط: تحریری، کا: سید نوری بن شیخ عبدالرحمن عازه بانی، تا: 1366ق؛ رکابه دار؛ 35گ، 17 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 31 -86]
fatḥ-ul ×abīr-ul latīf bi-š.-i matn-it tarṣīf
باجوری، ابراهیم بن محمد، 1198 - 1277 قمری
bājūrī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1784 - 1861)
وابسته به: الترصيف في التصريف؛ مرشدی، عبدالرحمن بن
عیسی (10371-975)
شرح مختصر توضیحی است با عناوین «ص -ش» بر ارجوزه ابوالوجاهة عبدالرحمن بن عیسی مرشدی در فن صرف که در مکه به سال 1000ق نظم شده است، با توضیحات لازم از شارح در حواشی
چاپ: مصر، 114ص، 1313ق، المطبوعات الميمنه، 64ص، 1310ق و 72ص، 1332ق.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1763
آغاز: و الصحيح و السالم و المضاعف براعة الاستهلال و المراد بمقارنة الحمد للشکر کونه في مقابلة النعمة؛ انجام: و نحن قد علمنا بما أوصاه ثم استدعی طلب الرحمة لناظمه بنیل التوفيق ..
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر شارح؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی از شارح؛ تملک: حسن بن باقر حسنی، حیدر بن ابراهیم حسنی؛ 109گ، 12 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 5 - 171]
fath-e dakan
ناشناخته. به دنبال «مثنوی قدسی»، «فتح بندیله» و «ظفرنامه»، که می تواند هر سه بخش هایی از «ظفرنامه شاهجهانی» قدسی مشهدی (مشترک 443/1) باشد. مثنوی است رزمی در گشودن دکن به دست شاهجهان (1068-1037 ق)، و سپردنش به فرزند خود اورنگ زیب (1068-1118ق)، سپس گشودن اکبر آباد: پس از ملک «دکن» پادشاه / سوی «اکبر آباد» زد بارگاه». آن گاه دو «ساقی نامه» است، نیز سربندها نانویس، که می تواند دنباله همان گشودن دکن - اکبر آباد باشد. با سرآغاز: «درود و ثنا ادوار پاک را ** که کرد از رگ جان، رگ تاک را».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1003/7
آغاز: زبان قلم داستان کهن ** کند نو، به تحریر فتح دکن / که چون پادشاه زمین و زمان ** خداوند اقبال «شاهجهان»؛ انجام: چگویم با تو کاین مطرب چه پرداخت ** در و دیوار را در وجد انداخت
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ 13گ (74ر-86و) [ف: 2 - 183]
فتح الذخائر و الأعلاق - ترجمان الاشواق
فتح الذخائر و الاعلاق - ذخائر الأعلاق في شرح ترجمان الاشواق
al-fath-ur rabbānī wa-l fayd-ur raḥmānī = mawāhib-e raḥmānī wa futūḥ-e rabbānī
عفیف الدين بن مبارک، ق6 قمری
afīf-od-dīn ebn-e mobārak (- 12c)‘
وی مجالس استادش شیخ محیی الدين عبد القادر گیلانی (561ق) را مشتمل بر 62 مجلس گرد آورده و مطالبی را در صفات و سیرت شیخ عبدالقادر به نقل از عبدالرزاق و موسی فرزندان شیخ به پایان کتاب افزوده است. مؤلف در آغاز، نسب شیخ عبدالقادر را به دوازده واسطه به امام حسین علیه السلام می رساند. برخی فهارس این کتاب را به خود عبدالقادر نسبت داده اند حال آن که روشن است که بعد از وی تأليف شده است. در صدر صفحه آغاز، نام کتاب با عنوان مواهب رحمانی و فتوح ربانی آمده است و صاحب ایضاح المكنون (163/2) آن را با عنوان الفيض الرباني و المدد الرحماني آورده ولی در فهارس مشهور با همان عنوان یاد شده آمده است.
آغاز: بسمله اللهم یا من علم عجزی عن حمده اسألك بأكمل حامد یك الذي کشفت له عن حقایق اسمائك و صفاتك ... قال سیدنا الشيخ محیی ابو محمد عبدالقادر رضی الله عنه بکرظ یوم الأحد بالرباط ...
[الآثار الخطية في المكتبة القادرية 33:3؛ فهرست المخطوطات 164:2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:668- طباطبائی
آغاز: برابر؛ انجام: ثم خفی صوته و لسانه ملتصق بسقف حلقه ثم مات ... و جمع بیننا و بینه في مقعد صدق عند ملیك مقتدر و الحمدلله ... و صلواته علی سید الأنبياء و مقدم الشفعاء محمد خیر البريه صلی الله علیه و علی آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1178ق، جا: بغداد؛ در مدفن شیخ عبدالقادر گیلانی در بغداد و از روی نسخه سید صالح صاحب نوشته شده، مصحح، مقابله شده، با فائده ای در ادعیه مجرب از عبدالله بن محمد عبدالرحمن زهری؛ 190گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 24 - 410]
fatḥ-ul rabb-il barīyya bi-š.-il qașīdat-il ×azrajīyya
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
1520- 1423 ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad
شرحی است بر «القصيدة الخزرجية» ضیاء الدين ابی محمد خزرجی در عروض.
چاپ: مصر، در حاشیه العيون الفاخرة الغامزة علی خبایا الزامزة الابن ابی بکر دمامینی، 1303ق
[المخطوطات اللغوية في المحتف العراقي ص 141؛ کشف الظنون 1135/2 و 830/1]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7095/2- 36/95
آغاز: بسمله قال سیدنا ومولانا .. ابویحیی زکریا الانصاري الشافعى ادام الله ایامه ... بسمله الحمدلله الذي وضع علم العروض لیتعرف به اوزان المنظوم ... وبعد فهذا شرح علی الخزرجية المنظومة علی بحر الطويل في علم العروض والقواقی ... وسمیته بفتح رب البرية بشرح القصيدة الخزجية؛ انجام: اتحافه منه ای من مطالعها بالدعا بخیر نجز شرح الخزرجية التي نظمها الفاضل العلامة ضیاء الدين ابو محمد عبدالله بن محمد الخزرجي المالكي الاندلسي لسیدنا ... ابی یحیی زکریا الانصاري ... تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 43گ، 11 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 6 - 3007]
fath-ur rahman be-tarjemat-el qur'an
شاہ ولی الله، احمد بن عبدالرحیم، 1176-1114؟ قمری
(1703-1763) šāh valī-yol-lāh, ahmad ebn-e “abd-or-rahīm
ترجمه ای است از قرآن کریم با اشارات اندکی به تفسیر برخی از آیات شریفه. این ترجمه از دقیق ترین و شیواترین ترجمه های قرآن مجید است. دهلوی تمام سعی خویش را مبذول داشته است تا آیات به طور دقیق و مطابق با اخبار صحیح ترجمه و تفسیر شود چنان که خود در مقدمه می نویسد: «اما بعد نصیحت و نیک خواهی مسلمانان در هر زمان و در هر مکان رنگی دیگر دارد و اقتضاء دیگر می نماید ... و در این زمانه که ما در آنیم و در این اقلیم که ما ساکن آنیم نصیحت مسلمانان اقتضا می کند که ترجمه قرآن عظیم به زبان فارسی سلیس و روزمره متداول بی تکلیف فضیلت نمایی و بی تصنع عبارت آرایی، بغیر تعرض قصص مناسبه و به غیر ایراد توجیهات متشعبه تحریر کرده شود تا خواص و عوام همه یکسان فهم کنند ... و طریق تحریر در این کتاب آن است که هر آیتی جدا نوشته شد مقرون به ترجمه آن و در ترجمه آن لسان متعارف و روزمره متداول اختیار نموده آمد و هر چه زیاده از تحت اللفظ است اگر یکی دو کلمه است به لفظ یعنی یا مثل آن متمیز ساخته شد و اگر کلامی است مستقل اول مترجم گوید و آخر به لفظ و الله اعلم معلم کرده شد و مهما امکن در قصص متعلقه قرآن اکتفا بر یک دو فقره لازم دیده شد و در اسباب نزول از قصص مطوله متعلقه قرآن اکتفا بر یک دو فقره لازم دیده شد و در اسباب نزول از قصص مطوله نکته انتزاع نموده شد و تا امکان رعایت سیاق آیات ضروری دانسته آمد و استمداد این کتاب در آنچه متعلق به نقل است از اصح تفاسیر محدثین که تفسیر بخاری و ترمذی و حاکم است کرده شد و تا امکان از اخبار ضعیفه و موضوعه احتراز نموده شد و قصص اسرائیلیه را که از علمای اهل کتاب منقول است نه از حدیث خیر البشر علیه و علی آله الصلوات و التسليمات داخل کرده نشد الا در جایی که کشف معنی به غیر ایراد آن نمی شود ... و این ترجمه ممتاز است از ترجمه های دیگر به چند وجه یکی آن که نظم قرآن را به مثل مقدار آن فارسی متعارف ترجمه کرده شد با اظهار مراد و لطافت تعبیر و از آنچه در ترجمه های دیگر یافت می شود از اطناب عبارت ترجمه و رکاکت تعبیر و اعجام مراد به قدر امکان احتراز نموده شد. دیگر آن که سایر تراجم از دو حالت خالی نیست یا ترک کرده اند قصص متعلقه به قرآن مطلقا یا استیفاء جمیع آن نموده اند و در این ترجمه متوسط اختیار نموده شد ... سوم آن که از توجیهات متنوعه توجیه اقوی به اعتبار عربیت و اصح به اعتبار علم حدیث و علم فقه و اقل در صرف از ظاهر اختیار نموده شد ... چهارم آن که این ترجمه به وجهی واقع شد است که شناسنده نحو از آن اعراب قرآن و تعین محذوف و مرجع ضمیر و محل لفظی که در عبارت مقدم و مؤخر کرده شده است می تواند دانست و آن که شناسنده نحو نیست از اصل غرض محروم نماند. پنجم آن که ترجمه های قدیم خالی از دو حالت نیستند یا ترجمه تحت اللفظ می باشند یا ترجمه حاصل المعنى و در هر یکی وجوه خلل بسیار در می آید و این ترجمه جامع است در دو طریق و هر خللی را از آن خلل ها علاجی مقرر کره شده ..». برای نمونه به یک مورد از ترجمه او اشاره می شود: «و لکم في القصاص حيوة یا أولي الألباب لعلکم تتقون و شما را به سبب قصاص زندگانی است ای خداوندان خرد تا باشد که پرهیز کاری کنید مترجم گوید اهل جاهلیت شریف را در مقابله وضیع نمی کشتند و در مقابله شریف چند کس از وضیع می کشتند خدای تعالی نازل فرمود که حکم الهي اعتبار مماثله است در اجناس کشتگان به این معنی که احرار را حکم جداست ... پس اگر بعض ورثه عفو کنند یا از کشتن گذشته خون بها قبول نمایند ولی دم را باید که به حسن معامله مطالبه کند نه به درشتی و قاتل را باید که به خونخواهی ادا کند. نه به بدخوئی». (غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، حمد نا محدود خدائی را تبارك و تعالی که به رأفت تامه قرآن را برای بندگان خود نازل فرموده تا مرضی خود از نا مرضی باز شناسند
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386ش؛ کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 14 سطر، اندازه: 21/8×13/5 سم [اهدائی رهبر: علوم قرآن - 29]
آغاز: برابر؛ انجام: پس هر که توقع دارد ملاقات پروردگار خود را باید که بکند کار پسندیده و شریک نیارد در عبارت پروردگار خویش هیچکس.
جلد 1، شامل ابتدای مقدمه تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق،
کا: علیم الله، تا: یکشنبه 1 رجب 1261ق، به درخواست شیخ محمد عبادالله خان صاحب؛ محشی، مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، مذهب، 384گ، 15 سطر، اندازه: 27×17سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 213] و [ف: 22-324]
آغاز: بسمله، کهیعص ... عبده زکریا این است بیان بخشایش پروردگار تو بر بنده خود زکریا. ذیل: فصل باید دانست که در هامش مسوده این ترجمه حواشی چند نوشته بود؛ انجام: من الجنة و الناس از جنس جن باشد یا از جنس مردمان. في الأولى بمعنی الحال وفی الاخرى بمعنی الاستقبال قاله المحلى.
جلد 2، از سوره مریم تا پایان قرآن و ادامه نسخه 27694 است، مذیل به 13 برگ در حواشی آن است یعنی حواشی مسوده پس از پاکنویسی به آخر آن ضمیمه شده؛ خط: نستعلیق، کا: علیم الله، تا: جمعه 14 ربیع الاول 1262ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، مذهب، 347گ، 15 سطر، اندازه: 17×27سم [اهدائی رهبر: 22 - 327] و [ف:22 --327]
آغاز: قال ألم اقل انك لن تستطیع معی صبرا آیا نگفته بودم با تو که هر آینه تو نتوانی با من شکیبائی کردن؛ انجام: من الجنة و الناس از جنس جن باشد یا از جنس مردمان.
نیمه دوم قرآن و از آغاز جزء شانزدهم (سوره کهف) تا پایان سوره ناس است؛ خط: آیات نسخ معرب، ترجمه ها نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 164گ، 19 سطر، اندازه: 32×21 سم [ف: 7- 35]
fath-ur raḥmān
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e hajar-e 'asqalānī, ahmad ebn-e 'alī (1333 - 1449)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21685
آغاز میان رکن که مقام حجر الاسود ست؛ انجام: و اخرج ابن ابی حاتم بسند صحیح عن ابن عباس في الايه قال الكل الربي ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
fath-ur rahman bi-kasf-i ma yaltabis-u fi-1 qur'an
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 2926 قمری
( 1423- 1520) ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad
در ذکر آیات متشابهة که به زیادت یا تقدیم با یکدیگر اختلاف دارند و بیان سبب اختلاف و تکرار آنها؛ ضمنا مؤلف مقداری از اسئلة و اجوبة قرآن کریم را آورده است.
آغاز: الحمد لله الذي نور قلوب العارفين بکتابه العظيم ... و سمیته بفتح الرحمن بکشف ما تلبس في القرآن ...
چاپ: بولاق، 1299ق، در حاشیه «السراج المنير في الاعانة علی معرفة بعض کلام ربنا الحكيم الخبير»
[کشف الظنون 1232/2 ؛ هدية العارفين 374/1 ؛ بروکلمان ذیل 118/2 ؛ دنا 863؛ الأوقاف العامة بغداد 133/1؛ الاوقاف العامة موصل 27/4]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله: أن الذين کفروا بعد ایمانهم ثم ازدادوا کفرا لن تقبل توبتهم في ان قلت کیف قال ذلك ... و انما یذکر الواو هنا لان تبغونها وقع حالا
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه احمدیه حلب؛ خط: نسخ، بی کا،بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 13گ (99-87)، 25 سطر [عکسی ف:1 -23]
آغاز: برابر؛ انجام: بمعنی یلیق بهم في الظاهر حتی تصل وسوستهم الى الصدور و الله اعلم.
نسخه اصل: مكتبة قادریه بغداد، شماره 104؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در برگ آخر ترجمه علی افندی بن محمد افندی متوفی 23 شوال 1184 آمده؛ رکابه دار؛ 286 ص، 21 سطر [میراث شهاب: س 17ش 3و 4 - 316]
fath-ur rahman fi tafsir-il qur'an
ابن قرقماز، محمد بن محمد، 802- 883 قمری
(1400-1479)ebn-e qorqomāz, mohammad ebn-e mohammad
تفسیری است بر قرآن کریم ظاهرا در بیست جزء مؤلف، اول چند آیه را با هم ذکر می کند پس از آن ذیل عنوان «التفسير» به تفسیر قطعه قطعه آیات می پردازد. زرکلی و کحاله نام مؤلف را چنین نوشته اند: «محمد بن قرقماس بن عبد الله».
[الاعلام زرکلی 232/7 ؛ معجم المؤلفين 150/11 ؛ کشف الظنون 1232/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:903 عکسی
آغاز: سورة النجم ...... التفسير قوله تعالی: و النجم ... هذه السوره مكية الا سبع آیات؛ انجام: و روی عن ابی بن کعب قال قال رسول الله (صلی الله علیه و اله): من قراء سورة المرسلات کتب انه لیس من المشر کین ... و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3716 (اربری، فهرست خطی عربی 94/3). احتمالا جزء یازدهم، و مشتمل است بر تفسیر سوره نجم تا پایان سوره مرسلات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ 171گ، 25 سطر [عکسی ف: 2 - 384]
fath-ur rahmān fī š.-i zubad-i ibn-i raslān
رملی، احمد بن حسین، 773؟ - 844 قمری
(1372-1441)ramlī, ahmad ebn-e hoseyn
وابسته به: صفوة الزبد = ارجوزة الالفية؛ رملی، احمد بن حسین (844-773)
شرحی است مفصل بر ارجوزه «صفوة الزبد» در فقه شافعی با مقدمه ای در چند بیت در اصول اعتقادی. در این شرح یک یا چند بیت را می آورد و الفاظ و جمله هایی که احتیاج به شرح دارد شرح می کند. (احمد اشکوری)
آغاز: قال الشيخ ... الحمدلله الذي بعث محمدا رحمة للانام و اختصه بشريعة سمحاء مشتملة علی الحكم و الأحكام ... أما بعد, فهذا شرح للمنظومة المسماة بصفوة الزبد ...
چاپ: السعودية، دار المنهاج، عنی به أنور بن ابی بکر الشيخي و محمد شادی عربش و محمد المحمد، الطبعة الأولى، 1430ق
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2976
آغاز: برابر؛ انجام: و قوله قفا بمعنی تبع - و الله اعلم.
خط: نستعلیق نازیبا، کا: احمد جوهری شافعی، تا: چهارشنبه 12 جمادی الثاني 1000ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن محمد شافعی جزائری؛ جلد: تیماج، 195 گ، 35 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 8 - 155]
fath-ur raḥmān li-š.-i r.-til walī arsalān = š.-i r.-tut tawḥīd
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
(1423-1520)ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad
رساله رسلانیه تأليف عارف معروف شیخ رسلان دمشقی است درباره توحید و معرفت حق به روش اهل ذوق و عرفان شامل بیانی به طور اشاره و رمز درباره اسرار شریعت و حقیقت و طریقت. این رساله مفصل ترین رسائل در مورد بحث است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: الحمدلله الذي تفرد بالوحدانية و تعزز بالنعوت الربانية ... و بعد فان علم التوحيد من أشرف العلوم بل أشرفها
چاپ: دمشق، مطلعة العلم، تحقیق عزة حصرية، ضمن شروح الشيخ ارسلان، 1388ق.
[دنا 863/7 (2 نسخه)؛ الأوقاف العامة الموصلي 173/3]
آغاز: برابر؛ انجام: تشهد ما من الله تعالی به علیك من النعم و الجود
خط: نسخ، کا: عبدالله المؤذن، تا: 1140ق؛ جلد: مقوایی، 6گ (138پ -143پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 21 - 317]
آغاز: بسمله. اما بعد اعلم ان علم التوحيد اشرف العلوم اعلامة لأن شرف العلوم بشرف الموضوع و موضوعه اشرف الوضوعات؛ انجام: و المقصود من هذا کله أن تمشی في کل شیء بالتوحید مع التمسك بالشرع المجيد.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1260ق؛ رکابه دار؛ 114ص (498-385)، 14سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 44 - 242]
آغاز: برابر؛ انجام: تشهد ما من الله تعالی به علیك من النعم و الجود
بی کا، بی تا، جلد: میشن [ف: 5 - 225]
آغاز: برابر، انجام: فانضل انت عنك ای افنی عن وجودك وحولك و قوتك تشهد ما من الله به علیك من النعم و الجود و السلام علیك و رحمة الله ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 15ص (98-112)، 25 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 9- 32]
fatḥ-ur rrazzāq fī idkār-i dafʻ-il amlāq wa jalb-il arzāq
نودهی، محمد معروف بن مصطفی،1166- 1254قمری
(1753-1838)nowdehī, mohammad ma‘rūf ebn-e mostafā
تاریخ تأليف: چهارشنبه 1 ذیحجه 1231ق
مجموعه اذکار و ادعیه است.
همدان؛ جواهری، حبیب؛ شماره نسخه: 27/2
بی کا، بی تا، کاغذ: استانبولی، قطع: رقعی [رشت و همدان: ف: 1682]
fath-us subul
حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری
(1692-1767)hazīn, mohammad “alī ebn-e abī-tāleb
تاریخ تأليف: 1153ق؛ محل تأليف: لاهور
این کتاب است شامل مطالب متنوعی مانند علم کلام، طریقه باطن و مسالک آن، طریقه حکماء، طریقه صوفیه، حکمت الهي، امامت و خلافت حضرت امیر و غیره می باشد و مشتمل است بر یک «مقدمه» و سه «فاتحه» و یک «توصیه».
آغاز: نحمدك یا مفتح الأبواب افتح لنا أبواب رحمتك و أفض علینا أنوار فضلك انك ذو الفضل العظيم
انجام: فسرت بذلك فاطمة و استبشرت - الحديث، هذا آخر ما أردنا ایراده في هذا المختصر ...
چاپ: تهران، تصحیح ناصر باقری بیدهندی، 1375، نشر میراث مکتوب
[دنا 863/7 ؛ فهرستواره منزوی 686/7 به نام فتح السبيل و 454/9]
آغاز و انجام: برابر؛ و کان الفراغ منها في بلدة لاهور ... قد حصل الفراغ من كتابة الرسالة الموسومة بفتح السبل في بلدة الدار الخلافه في ید ... ابوطالب الجلى التبتي ... في سنة الف و مائة و خمسین و ثلث ...
خط: نسخ، کا: ابوطالب جلی تبتی، تا: 1153ق، جا: تهران؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 160گ، 14 سطر (17×7)، اندازه: 25×15سم [ف: 2 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، در عصر مؤلف؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 59گ (1پ-59پ)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2 - 103]
آغاز: العزة عما یصفون لیکن بندگان در عالم بندگی ثنای او را لازم شمرند به آنچه آن را اشرف اوصاف دانند
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 119گ، 12 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 27- 309]
آغاز: برابر؛ انجام: في بلدة لاهور مع ... ان یجعل خاتمة امرنا بالخیر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
فتحعلی شاه قاجار- اجوبة مسائل فتحعلی شاه قاجار
fath-us Şamad bi-š.-iz zabad = š.-u Şafwa-tiz zabad
وضاحی، محمد بن زیاد، - 1135 قمری
(- 1723) vezāhī «mohammad ebn-e zīyād
وابسته به: صفوة الزبد = ارجوزة الالفية؛ رملی، احمد بن حسین (844-773)
تاریخ تأليف: محرم 1115ق؛ محل تأليف: زبید
«صفوة الزبد» ارجوزه ای است در حدود هزار و چهل بیت در فقه شافعی از شهاب الدين احمد بن حسین ابن ارسلان رملی قدسی، و در این شرح ابیاتی را می آورد و با اختصار شرح می نماید و در شرح فقط به ابیات می پردازد و از استدلالهای مفصل می پرهیزد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:379
آغاز: الحمدلله رب العامين ... و بعد فهذه تعليقة علی المنظومة المسماة بصفوة الزبد یحل الفاظها و یبین مرادها علی وجه سهل للمبتدی؛ انجام: و غفل عن ذکرك و ذکره الغافلون دعواهم فیها سبحانك اللهم و تحیتهم فیها سلام و آخر دعواهم ان الحمدالله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بن محمد هادی شافعی عادلی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الاول 1165ق؛ تملک: عبدالله بن محمد به تاریخ 27 شوال 1256؛ جلد: گالینگور، 90 گ، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1- 497]
al-fath-us Samadi li-tuhfat-il mubtadi
تاریخ تأليف: نزدیک به پایان رمضان 1097ق
شرح رساله نیایش شیخ الاسلام ابراهیم بن شهاب الدين کردی شهرزوری است.
[هدية العارفين 321/2]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 80/1
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اوضح بالفقه في الدين سبیل الهدي و اليقين ... و بعد فیقول ... محمد بن عبدالرحمن هذا ما احببت وضعه علی مقدمة الصلوة المسمى بتحفة المبدى لجدی العلامة الشيخ ابراهیم بن حسن ... مسمیالها بالفتح الصمدي لتحفة المبتدي؛ انجام: و کان ذلك في اواخر شهر رمضان المبارك سنة 1097 و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد ... الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 15 رجب 1102ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 40]
fatḥ-uț țarīq ma'-al adkār-i wa-l a’šgāl
برهانپوری، فتح محمد بن عیسی، - 1080 قمری
(1670-) borhānpūrī, fath mohammad ebn-e ‘īsā
رساله ای است عرفانی در بیان شیوه های ذکر برای اهل طریقت مؤلف در این رساله شرایط و انواع ذکر را بیان کرده و به مرید توصیه می کند که برای آمادگی جهت درک مقام توحید سه روز روزه بگیرد، سپس برای تخلیه باطن از پلیدی هایی که در حین سلوک برای سالک پیدا شده دستوراتی بیان می کند. وی در پایان حدود بیست و پنج طریق در انواع اذکار توحیدی و خواص آن ارائه می دهد که مرید با به کار بستن این اذکار مقامی ارجمند به دست خواهد آورد.
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه:37347
آغاز: بسمله. حمد له اهل طریقت بدانند که قبل از مشغولی سه روز روزه دارند روز اول باستغفار؛ انجام: بتعطیل ضایع کند از مطلب می ماند پس باید به یکی از عملها نفس را مشغول دارد تا بمطلب برسد، بمنه و کرمه انشاء الله
خط: نستعلیق خوش، کا: فتح محمد بن عین العرفاء، تا: قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج قهوه ای، 27گ، 15 سطر، اندازه: 20×15سم [اهدائی رهبر: 5 - 141]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 154/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 1- 147]
fath-ul 'azīz= al-'azīz fī š.-il wajīz
رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد، 557 - 623 قمری
(1163-1227) rāfeʻī qazvīnī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad
وابسته به: الوجيزة في فقه الشافعي؛ غزالی، محمد بن محمد (505-450)
شرح مفصلی است با عنوان «قال، قال» بر کتاب «الوجيز» حجة الاسلام غزالی که در فقه شافعی نوشته و اهمیت بسزایی در این مذهب دارد. غزالی سه کتاب در فروع به نام کبیر و وسیط و وجیز دارد و چنان که در کشف الظنون مسطور است بیش از هفتاد شرح بر این کتاب نوشته اند و نام بسیاری از آنها را برده است. یکی از آنها همین شرح است که مؤلف آن را «العزيز في شرح الوجيز» نام نهاده و چهار مجلد می باشد و عناوینش «قال الامام حجة الاسلام، قال الشارح» می باشد و در نزد عامه مشهور به «شرح کبیر» است. بنا به گفته کشف الظنون در فقه مذاهب اهل سنت مانند این کتاب نوشته نشده است و چون بسیار اهمیت دارد گروهی از بزرگان دانشمندان اهل سنت این کتاب را تلخیص نموده اند و از جمله تلخیصها تلخیص خود رافعی است.
آغاز: جلد اول: احمد الله الحق ذا الجلال والاکرام واصلی علی رسوله محمد خیر الأنام واسلم علیه وعلی آله و أصحابه افضل الصلوة و السلام الخ.
چاپ: قاهره، ادارة الطباعة المنيرية، 1344 و 1352ق.
[دنا 863/7 -864 (22 نسخه)؛ ريحانة الأدب 295/2 ؛ کشف الظنون 2002/2؛ بروکلمان 1/(393)4 و 493؛ الأوقاف العامةبغداد 617/1 و 618/1 ؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الفقه و اصوله 268/7 -277]
شرح و حواشی:
1- روضة الطالبين و عمدة المفتين = الروضة في الفروع؛ نوری، یحیی بن شرف (631- 676)
2- المصباح المنير في غریب الشرح الكبير = مصباح المنير؛ فیومی، احمد بن محمد (770)
3- المهمات علی الروضة؛ اسنوی، عبدالرحیم بن حسن (704-772)
4- المبهمات علی روضة الطالبين؛ اسنوی، عبدالرحیم بن حسن (704 -772)
5- الروض = مختصر الروضة؛ للنووی ابن مقری، اسماعیل بن ابی بکر (837-755)
6- اللآلي الصحاح الجامعة لما في المصباح؛ غزی، بشیر بن هلال (-1339)
7- شرح روض الطالب
8- شرح روضة الطالبين
آغاز: بسمله، قال حجة الاسلام رحمه الله تعالی کتاب الجراح القتل كبيرة یتعلق بها القصاص اوالدية و الكفارة؛ انجام: فلذلك کانت مؤنة (کذا) الباب خفيفة و الله اعلم بالصواب.
جلد 7-8؛ خط: نسخ، کا: ابوالفضل محمد بن ابی بکر بن محمد بن ناصر بن عبدالملک بن بندار الخط الواعظ قزوینی، تا: چهارشنبه 14 رمضان 654ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: تیماج، 504گ، 27 سطر، اندازه: 31×22سم [ف: 21 - 993]
آغاز: بسمله و ما توفیقی ... قال حجه الاسلام؛ انجام: و أن یحشرنا في مره ... بعده اجمعین.
خط: نسخ، کا: ابوالفضل محمد بن ابوبکر، تا: 654ق [الفبائي: 424]
آغاز: قال اللفظ الخامس الشجر و یندرج تحته الأغصان و الاوراق و الاوراق حتی ورق ... قال اللفظ السادس بیع الثمار و موجب اطلاقه استحقاق؛ انجام: قال السادسة صدقة التطوع غیر محرمة علی الهاشمي ... و قد اورد المصنف طرفا منها في کتابیه و احال علیهما منهما. تم ربع المعاملات منه و یتلوه ربع المناكحات ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ایرلند جنوبی، ش 3803. جزء دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن اسعد بن احمد دیباجی جندی تبریزی، تا: محرم 658ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسین بن ملا شما مازندرانی نجفی؛ 258ص، 29 سطر [عکسی ف: 3 - 35]
آغاز: قال حجة الاسلام ... في الرجوع عن الوصية ... و کما یحوز الرجوع عن جمیع الوصية یجوز عن بعضها؛ انجام: و اما اذا لم تکمل فلان الناقص من الجنس یستوفی بالکامل کما تستوفی ... بصحیحه، و الله اعلم بالصواب.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3233 (اربری، فهرست خطی عربی، 97/1). این نسخه و نسخه بعدی، در فهرست چستربیتی تحت یک شماره ثبت شده است. این نسخه، جزء سوم کتاب است؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن محمد، تا: غره صفر 669ق؛ مصحح، محشی؛ 345گ، 31 سطر [عکسی ف: 2 - 209]
آغاز: کتاب الديات و النظر في اربعة اقسام، القسم الاول في الواجب، و فیه بابان، الباب الأول في النفس؛ انجام: و اعلم أن الكلام في احکام المستولده قد مر متفرقة في الابواب السابقة ... ربنا انك رؤف رحیم.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3233 (اربری، فهرست خطی عربی 97/1 ). کتاب دیات، تا پایان کتاب امهات الاولاد، جزء چهارم؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن محمود المتفقه، تا: غره ذیقعده 669ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 350گ، 31سطر [عکسی ف: 2 - 210]
آغاز: قال الامام الغزالي رحمه الله: کتاب الوكالة الى قوله باطل، الحاجة الداعية إلى تحریر الوكالة ظاهرة؛ انجام: و هو انه ان اقر المعين قبل اقراره وحد حد العبيد، و ان لم یعین حد حد الاحرار، و الله اعلم بالصواب.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3850 (اربری، فهرست خطی عربی 34/4). «کتاب الوكالة» تا پایان «کتاب اللقيط»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمود دمشقی معری شافعی، تا: 27 رجب 678ق، مصحح، محشی، با نشانه بلاغ؛ تملک: ابن شهاب الاسلام ابی نصر الكوبناني به تاریخ 921، حسین بن حاج محمود عمادی؛ 236 گ، 24سطر [عکسی ف: 2 - 211]
آغاز: برابر؛ انجام: و الذي جری ذکره في الكتاب ایام التشريق و یوم النحر في معناها بلا خلاف و الله أعلم و احکم.
جلد اول و ربع نخستین کتاب است؛ خط: نسخ، کا: بلیان بن عبدالله رومی معروف به قشمر تهامی، تا: سه شنبه 12 رجب 680ق؛ مصحح؛ مهر: «یا محمد ادرکنی» (هشت گوشه)؛ جلد: تیماج، 297گ، 25 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 4- 209]
آغاز: کتاب الصداق ... قال الله تعالی: واتوا النساء صدقاتهن نحلة؛ انجام: و حکی فیما اذا قال لعبده ... هل یعتق، اختلاف، جواب عن مشایخه الذين لقیهم رحمهم الله.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3938 (اربری، فهرست خطی عربی 65/4). کتاب «الصداق» و «القسم و النشوز» و «خلع» و «طلاق»؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن یعقوب بن ابراهیم، تا: 15 ربیع الثاني 690ق ؛ مصحح، محشی؛ 259گ، 19سطر [عکسی ف: 2 - 212]
آغاز: احدهما الجواز کسائر الصلوات الثنائية و الثاني المنع لأن العدد شرط فیها و تجویز ذلك یفضی إلى انفراد الإمام ... قال ثم یجب حمل السلاح في هذه الصلوة؛ انجام: فرع: لو اوصی بمثل نصیب أحد الورثة ... و یجری في هذه الصورة المذكورة طریقتین إحداهما طريقة المقادير فنأخذ ثلث مال و نسقط منه نصیبا یبقی مقدار فنزید علیه
از صلاة الخوف تا اواخر کتاب الوصايا؛ خط: نسخ، کا: ابو حامد محمد بن علی بن عبدالله موصلی نساخ، تا: شعبان 695ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 477گ، 30 سطر (18×25/5)، اندازه: 33×25سم [ف: 31 - 33]
آغاز: بسمله، قال حجة الاسلام رحمة ا... علیه کتاب النكاح و النظر في اقسام الأول في المقدمات و هی خمس؛ انجام: الااختصاص له بهذه الصورة علی ما بیناه و بالله التوفيق.
از کتاب النكاح تا کتاب النفقات؛ خط: نسخ، کا: ابو حامد محمد بن علی بن عبدالله موصلی، تا اواسط جمادی الثاني 696ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 19 سطر، اندازه: 24×32سم [ف: 21 - 991]
آغاز: بسمله، قال حجة الاسلام رحمه الله تعالی کتاب الجراح القتل كبيرة یتعلق بها القصاص اوالدية و الكفارة؛ انجام: فلذلك کانت مؤنة (کذا) الباب خفيفة و الله اعلم بالصواب.
جزء 7-8، از کتاب الجراح تا کتاب أمهات الأولاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 696ق؛ مصحح؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: میشن، 391گ، 29 سطر، اندازه: 24×32/5سم [ف: 21 - 992]
آغاز: أي اعتمدت علیه و الاسم التكلان و توکلت لفلان ای تولیت له؛ انجام: و یوم النحر في معناها بلاخلاف و الله اعلم بالصواب ...
ج1، از طهارت تا پایان حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8، افتادگی: آغاز؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: گالینگور، 245گ، 25 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 21 - 990]
آغاز: کتاب اللقيط و فیه بابان، الباب الأول في الالتقاط و حکمه و کل صبی ضایع لا کافل له فالتقاطه من فروض الكفايات؛ انجام: کما لو قال لعبده انت حر علی ألف عتق و یعطی الالف من سهم الغارمين، و الله اعلم بالصواب.
کتاب لقیط تا کتاب صدقات؛ خط: نسخ، کا: حسین بن علی بن بابا بن محمد شیرازی، تا: اواخر ربیع الاول 706 ق، جا: مقام کولوا؛ تملک: محمد ناصحی تبریزی، عبدالحی بن محمد بن محمد الكاتب، محمد بن یحیی بن اسماعیل رسولی غسانی حنفی؛ 252گ، 23 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 1 - 257]
آغاز: قال کتاب البيوع و النظر في خمسة اطراف؛ الأول في صحته و فساده و فیه أربعة أبواب؛ انجام: کما اذا أطلق کل واحد منهما مع نصف العبد لان هناك تناول العقد الصحيح جمیع العبد.
از کتاب بیوع تا کتاب ضمان؛ خط: نسخ نازیبا، کا: محمود بن اسماعیل اردبیلی، تا: 15 رجب 719ق؛ محشی؛ تملک: نجیب الله بن زین العابدين جلال الدين محمد بن محمد رملی مؤذن جامع اموی به تاریخ 956، محمود بن هبة الله، احمد بن حسن جاربردی ابوبکر بن احمد بن سلیمان اذرعی شافعی به تاریخ 822 عبد الله
بن عبدالرحمن حلی، محمد سیرافی شافعی؛ جلد: تیماج، 230گ، 23 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 1- 254]
آغاز: بسمله، قال حجة الاسلام رحمه الله کتاب البيع الى قوله بتعبد الشهادة (کذا)؛ انجام: و فیه خلاف مذکور في کتاب الرهن و بالله التوفيق.
ج3، از ابتدای بیع تا انتهای کتاب الغصب؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن اسماعیل بن ابی القاسم سعیدی، تا: 16 ربیع الاول 731ق؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: میشن، 213گ، 30 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 21 - 991]
از کتاب نکاح تا آخر ربع مناکحات؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد علی حافظ، تا: چهارشنبه 15 ذیقعده 772ق؛ تملک: محمد علی بن ملا احمد اصفهانی در 1258، محمد امین در 12 صفر 1207؛ کاغذ: سمرقندی، 197گ، 25 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 12 - 106]
آغاز: برابر
مجلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 839ق؛ با سرلوح؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی مجدول مذهب، جلد: تیماج، 306ص، 33 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 1- 483]
مجلد سوم و چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 842ق؛ دارای دو سر سوره، مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی مجدول به طلا، جلد: تیماج، 33، ص363 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 1- 484]
آغاز: المذكور في الشهادات انه یعتبر الاستبراء العود الولاية حیث یعتبر لقبول الشهادة و سنفصله
در احکام نکاح و طلاق؛ خط: نسخ، کا: حسین بن احمد بن ابراهیم بن عبدالله البحي مشهور به کمال قاری، تا: 10 صفر 858ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 406گ، 29 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 27 - 178]
آغاز: منه الاكتفاء بقوله امرأة ثقة و عبد موثوق به فان لم یظهر الثقة و لا یقتضیها فنحوج الى تظاهر الأخبار، انجام: و کان کل واحد حتی علی من فیه حکم الاهدار من وجه و بمثله لوجنی علیه ثلاثة في الردة فقطعو ایده فأسلم.
کتاب قصاص و دیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 158گ، 25 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 3 - 110]
آغاز: بالرد اليها قال في اليتيمة علیها نصف اجرة و لو تعدد برده پرد؛ انجام: و لو قال عنیت بقول أنت طلاق اطلاقها من الوثاق فقد ... کتاب نکاح و خلع و طلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم، مصحح؛ جلد: تیماج، 120گ، 23 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 3- 338]
آغاز: مظنتها لا أن یلاقی العضو أي عضو أحدهما و الاخر، انجام: وفی الثانية یز کی خمسین دینارا لسسنتین و هی الخمسة و العشرون
از کتاب طهارت تا زکات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 101گ، 27 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 3- 338]
آغاز: جزاء علیه و قال ابن القاسم علیه جزاؤه؛ انجام: الثالث بمعنی الحرية و هو المراد بقوله تعالی و من لم یستطع منکم طولا أن ینکح المحصنات و قوله
کتاب حج تا اوایل کتاب حدود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم، مصحح؛ جلد: تیماج، 72گ، 25 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 3- 339]
fath-ol-“azīz = tafsīr-e ‘azīzī= tafsīr-e 'ezzīyye
دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، 1159 - 1239 قمری
(1746-1824) dehlavī, ‘abd-ol-azīz ebn-e ahmad
تاریخ تأليف: 1208ق
به فارسی و عرفانی با دبیاچه سپس تفسیر حمد و بقره و دو جزء باز پسین از قرآن (سوره های 67- 114) که در نمازهای پنج گانه و جمعه و جماعات و محاضر ارواح مقدسه انبیاء و اولیاء و زیارات قبور صلحاء و عرفاء می خوانند (استوری 24:1؛ مشار 2539). (دانش پژوه)
در تفسیر «قل اعوذ» آمده است: (نمونه از متن ) «بعضی از عارفان تفسیر کرده اند این دو سوره را بر وجه عجیبی و گفته اند که حق - سبحانه و تعالی- چونکه شرح کرد امر الهيه را در سوره اخلاص ذکر کرد این سوره در عقب سوره اخلاص در شرح مراتب مخلوقات خدای تعالی بس فرمود اولا اعوذ برب الفلق و این از جهت آن است که ظلمات عدم غیر متناهی است و حق تعالی شکافته است این ظلمات را به نور تکوین و ایجاد و ابداع ...».
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، با تاریخ چهارشنبه 11 ذیقعده 1277ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 253گ، 17سطر (23×14)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 17 - 23]
فایده از تفسیر عزیزیه؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛
81 ص (695-775)، 15سطر، اندازه:5 / 15×20سم [ف:45-49]
fath-ul 'ayn wa kašf-ul gayn 'an-il faraq bayn-al basmalatiyn wa īļāḥ-i ma‘na-t tasmīyatiyn
نابلسی، عبد الغني بن اسماعیل، 1050 - 1143 قمری
(1641-1731) nābolosī, ‘abd-ol-qanī ebn-e esmā‘il
تاریخ تأليف: 1133ق
رساله ای است کوتاه در فرق بین تسمیه (بسم الله) در دین اسلام و مسیحیت. پرسش کننده معتقد است که انجیل با جمله «باسم الأب و الأبن و روح القدس» آغاز می شود و تسمیه قرآن نیز مانند انجیل است. در پایان این رساله قصیده ای رائیه در همین موضوع ظاهرا از نابلسی آمده و ظاهرا جزئی از همین رساله است. نسخه ای از این رساله در فهرس المخطوطات العربية في مكتبة الأوقاف العامة في بغداد (454/2) آمده است.
[ایضاح المكنون 167/2؛ هدية العارفين 590/1 ؛ معجم المؤلفين 271/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13704/2
آغاز: الحمدلله المتجلي بذاته في مظاهر اسمائه الحسنى ... اما بعد، فیقول العبد ... سألني بعض الاعزة من المحفوظين ان شاء الله تعالی ببركة رب العزة؛ انجام: مع الآل و الاصحاب ما العبد للغنی ** اتی بنظام طیب الطى و النشر و قد کمل ما اردنا الكلام علیه بتوفیق الله تعالی علی وجه الاختصار ...
خط: نسخ، کا: محیی الدين بن قاسم نبکی، تا: 1196ق؛ مصحح؛ 12گ (54- 65)، 25 سطر، اندازه: 15×8 سم [ف: 34 - 624]
fath-ul galaq fi-1 a×bar-il mutasabihat
سمرقندی، محمد بن یوسف، - 556 قمری
(1162-) samarqandī, mohammad ebn-e yūsof
آغاز: الحمدلله منزل البراهين القاهرة و الايات ... فصل الاخلاف من الامة ...
انجام: و هو قال الضحاك، و الله المستعان
[ایضاح المكنون 168/2]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1094/1
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: ابو نصر محمد بن محمود نظام نقش بند، تا: 721ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 19 سطر [ف: 5 - 231]
fath-ul fatih-il fa'id fi S.-i miftah-il fara'id
سحولی، ابراهیم بن یحیی، 987 - 1060 قمری
(1650-1580) sahūlī, ebrāhīm ebn-e yahyā
وابسته به: مفتاح الفائض في علم الفرائض؛ عصیفری، فضل بن ابی سعد (-750)
تاریخ تأليف: پنج شنبه غره محرم 1046ق
شرحی است بر «مفتاح الفائض» شیخ فضل عصیفری، که به توضیح مسائل و فواید آن پرداخته و مستند احادیث آن را ذکر کرده است.
[اعلام المؤلفين الزيدية ص 48]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1589/2
آغاز: احمد کی یا من جعل الحمد علی آلائه من الأزمات الفرائض و اشکرک یا من تعبد عباده بشکر انعامه الفائض
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1134؛ خط: نسخ، کا: شرف الدين بن عبد الرحمن بن محمد جحاف، تا: شنبه 29 صفر 1091ق، جا صنعاء؛ از روی نسخه ای که با نسخه خط مؤلف مقابله شده؛ 168ص (193- 360) [عکسی ف: 4 - 457]
fath-ul farā’id wa-d durar
فتحی، محمد عیسی بن محمد جعفر، ق13 قمری
fathī, mohammad ‘īsā ebn-e mohammad ja'far (- 19c)
اهدا به: علیشاه (ظل السلطان)
تاریخ تأليف: 1225ق
به نظم و نثر و شعرهای خود او هم با تخلص فتحی در آن است. در سیرت پیامبر و عترت او، در یک «فتح» و یک «رشح» و دو «مدح» و دوازده «طرح» و هر یک چندین «شرح».
آغاز: بنده احقر محمد عیسی پسر محم جعفر ... بنابر حکم شهزاده ... علی شاه ... نامه مختصر ... در سیر پیغمبر و عترت ... آن سرور برشته مسطر کشد ... پس ترتیب داد او را بیک فتح و یک رشح و دو مدح و دوازده ظرح و در ضمن هر یک چندین شرح مقرر و فتح الفوائض (الغوائص) و الدرر نام نهاد
[فهرستواره منزوی 1726/3 از فتحی دانسته]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:2775
آغاز: بنده احقر محمد عیسی پسر محم جعفر ... بنابر حکم شهزاده ... علی شاه ... نامه مختصر ... در سیر پیغمبر و عترت ... آن سرور برشته مسطر کشد ... پس ترتیب داد او را بیک فتح و یک رشح و دو مدح و دوازده ظرح و در ضمن هر یک چندین شرح مقرر و فتح الفوائض (الغوائص) و الدرر نام نهاد، انجام: قصه های رسولان را بیان فرمود پس حضرت فرمود چونکه (در
شرح دوم طرح دوازدهم در امام دوازدهم)
تذکر: نام کتاب باستناد فهرستواره منزوی 1726/3 تصحیح گردید؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج تریاکی، 201گ، 18 سطر (15×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 10 - 1630]
al-fatḥ fi-t tadāwī li-jamīʻ-il amrād wa-š šakāwī = Za×irat-ul attar_min_mufradat-i ibn-i abitar = al adwīya-tul munḥaja
مغربی، ابوسعید بن ابراهیم، ق4 قمری
maqrebī, abū-saʻīd ebn-e ebrāhīm (- 10c)
اهدا به: ابوشجاع ذوالقرنین ابن عین الدوله ابن امیر غازی
نویسنده می گوید بر آن رفتم که کتابی سازم مختصر و جامع که هم حاوی مفردات داروها باشد و هم شامل امراض و داروهای مفید برای آن امراض. بهر این کار کتاب حاضر را واجد جداولی کردم که از حیث طول بشش قسم منقسم می شوند و از جهت عرض شانزده قسمت می پذیرفتند؛ در قسم اول از جداول طولی ترجمه آنچه که در هر سطری از سطور است آمده و در پنج قسم دیگر ادویه مرتبه بر حروف معجم اول نام های آنها. جدول مزبور از ناحیت عرض چنانکه گذشت شانزده قسمت می شود: قسم 1. اسماء ادویه مفرده؛ 2. ماهية دواء؛ 3. نوع دوا؛ 4. اختبار دارو؛ 5. مزاج دواء؛ 6. قوة دارو، 7. منفعت اعضاء راس؛ 8 منفعت اعضاء صورت؛ 9. منفعت در معده و کبد؛ 10. منفعت در جمیع بدن؛ 11. کیفیت استعمال؛ 12. کمیت؛ 13. مضرتها؛ 14. اصلاح دارو؛ 15. بدل دارو؛ 16. علامة ادویه مذکوره. (عبدالله انوار)
آغاز: بسمله. ان اول ما افتتح به الخطاب و اجمل ما ابتدء به الكتاب التعظيم لذکر الله والتنویه باسمائه ...
آغاز: برابر؛ انجام: غنا هو البلح ذکر في حرف الباء، غلتان هو الجذوار ذکر في حرف الجيم
نسخه اصل: نسخه آقای حاج باقر رقت؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 143گ، 23 سطر (20×10)، اندازه: 26×19سم [فیلمها ف: 2- 130]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالمعطی بن ابی الفتح بن احمد بن عبد الغني بن علی اسحاقی منوفی شافعی، تا: 20 ذیقعده 1038ق؛ مجدول؛ تملک: محمد قاضی متوفیه، فخر الدين بن شهاب الدين بنافی به سال 1072ق؛ جلد: مقوایی، 132گ ، 19 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 20 - 169]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه «باقر ترقی»؛ 141گ، اندازه: 14×24/5سم [ف: 20 - 267]
آغاز: برابر؛ انجام: غسا، هو الثلج غلنان هو الجدوار.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 145گ، 21 سطر (11/5× 16)، اندازه: 15/5× 21/5 سم [ف: 10 - 236]
al-fath-ul qudsi fi fadi-i ayat-il kursi
بقاعی، ابراهیم بن عمر، 809؟ - 885 قمری
(1407-1481) beqā'ī, ebrāhīm ebn-e ‘omar
تاریخ تأليف: سه شنبه 10 شعبان 879ق؛ محل تأليف: قاهره
در فضل آية الكرسي بنا بر آنچه که در احادیث اهل سنت آمده و تفسیر و بیان اسرار آن، نگاشته شده پس از تفسیر قرآن کریم و کتاب «مصاعد النظر للاشراف علی مقاصد السور»، در دو «فصل»: 1. فضل آیه؛ 2. تفسیر و تأويل آن.
قم، مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 399/2
آغاز: الحمد الله الذى وسع کرسیه ماه شاء من خلقه و اشهد ان لا اله الا الله و اعترف بجمیع حقه و اشهد أن سیدنا محمد عبده و رسوله؛ انجام: لان من کان في حضرة الرحمن عال عن وساوس الشيطان ...
بی کا، تا: قرن 11؛ معرب؛ جلد: تیماج، 20گ (10پ-29ر)، اندازه: 15/5×20سم [ف:1 - 246]
al-fath-ul qudsī wa-1 kašf-il insī
بکری، مصطفی بن کمال الدين، 1099 - 1162 قمری
(1688-1749) bakrī, mostafā ebn-e kamāl-od-dīn
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1122ق
مشتمل بر وردی است که مؤلف هنگام زیارت بیت المقدس ساخته، به اضافه قصیده «منبهجه» خودش و صلوات بر پیامبر اکرم و بعضی از توسلات.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2385
آغاز: الحمدلله الذي أورد من أراد المقام المورود و خص أهل الاوراد من العباد بنفحات الجود؛ انجام: او مصطفی البكرى أض حی یرتجی حسن الطويه
خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: ذیحجه 1173ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: مقوایی، 24گ، 11 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 6 - 366]
fath-ul qadīr al-jāmi' bayn-a fannay-ir riwāya wa-d dirāya min ‘ilm-it tafsīr
شوکانی، محمد بن علی، 1173 - 1250 قمری
šawkānī, mohammad ebn-e “alī (1760 - 1835(
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1223 تا 28 رجب 1229ق
مفسر تلاش کرده است که در این کتاب هم به تفسیر روایی و هم به تفسیر درایی بپردازد، از این جهت تفسیرش قابل توجه است. در این تفسیر اهتمام بیشتر شوکانی به نقل اقوال ابن عطیه عبدالله بن عطية بن عبدالله مقری، ابن عطیه عبد الحق بن غالب محاربی، قرطبی و زمخشری که از برجستگان در علم تفسیرند می باشد. وی به نکات ادبی، اختلاف قراآت، بررسی لغات و شأن نزول نیز عنایت دارد و همچنین در آیات احکام آرای فقهی علما را ذکر و در موارد زیادی نیز نظر خویش را بیان می نماید. (غلامی مقدم)
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي جعل کتابه المبين کافلا ببیان الأحكام ...
چاپ: قاهره، مطبعة مصطفی البابي الحلبي وشرکاء، 1349 و 1351ق.
آغاز: برابر؛ انجام: لأنها في معنی واحد من الحجة و ان تصرف ذلك بوجوه كثيرة و علیها بنی المتكلمون في أصول الدين.
از ابتدای مقدمه تا پایان سوره مائده و اندکی از سوره انعام. ادامه این نسخه در شماره 28067 است؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن رزاقی، تا: 29 جمادی الاول 1232ق؛ نزد مؤلف قرائت و تصحیح شده؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، 323گ، 36 سطر، اندازه:21×32 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 215] و [ف: 22 - 328]
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي خلق السموات و الأرض ... بدأ سبحانه هذه السورة بالحمدلله للدلالة علی ان الحمد کله له؛ انجام: فاشتبه ذلك علی بعض الرواة فروی بالمعنی علی ما فهمه و ال هنا انتهی نصف تفسیر القرآن و الحمدلله علی التمام ...
شامل سوره انعام تا پایان کهف است و ادامه شماره 28066؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن رزاقی، تا: 1232ق؛ توسط عبدالرحمان رفاعی در دوشنبه، دوازدهم جمادی الاول 1237 قرائت و تصحیح شده؛ مهر: «محمد بن عبدالرحمن الهيكل؟ 1245» (دایره)، «اسماعیل بن عبدالرحمن 1248»؛ اهدایی: رهبری، دی ماه 1380؛ جلد: تیماج، 478گ، 32 سطر، اندازه: 21×32 سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 216] و [ف: 22 - 329]
fatḥ-ul qadīr bi-ixtişār-i muta aliqāt-i nusuk-il ajīr
کردی، محمد بن سلیمان، 1127 - 1194 قمری
kordī, mohammad ebn-e soleymān (1715 - 1780)
رساله ای است استدلالی، دارای دو «مقدمه»، پنج «باب»، شش «تتمه» و یک «خاتمه»: مقدمه 1. ان وجوب النسك مشروط علی التراخي إن لم یخش الغصب او الموت او تلف ماله؛ مقدمه 2. لو قال أحجوا عنی زیدا بکذا لم یجز نقصه عنه؛ باب 1. شروط الإجاره العينية؛ باب 2. شروط الاجارة الذمية؛ باب 3. فیما یشترط في کل من اجارتی العين و الذمة؛ باب 4. في ان الجعالة للنسك و هی تجامع الإجارة في اکثر الأحكام و تفارقها في امور؛ باب 5. الإجارة و الجعالة علی زيارة رسول الله. مؤلف این رساله را از کتب مفصل خود «فتح الفتاح بالخیر في معرفة شروط الحج عن الغير» اختصار کرده تا عمل به دستورات آن موجب ملال و قصور حاجیان نگردد.
چاپ: مکه، 12ص، 1300ق؛ مطبوعات الوهبيه، 1296 ق.[الأوقاف العامة بغداد]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض11103
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فیقول اقل الخليقة محمد بن سلیمان ... لما من الله علی بجمع فتح الفتاح؛ انجام: سبحانك اللهم وبحمد (کذا) أشهد أن لا اله الا انت وحدك لاشریك لك و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 رجب 1273ق؛ واقف: ابوالوفای معتمدی کردستانی، شهریور 1351؛ جلد: مشمع، 18ص، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 21 - 993]
fath-ul qadir li-l-ajiz faqir
ابن همام، محمد بن عبدالواحد، 790 - 861 قمری
ebn-e hammām, mohammad ebn-e “abd-ol-vāhed (1389 - 1457)
الهداية في شرح البداية؛ مرغینانی، علی بن ابی بکر (593-530) شرحی است مفصل با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الهداية» برهان الدين مرغینانی در فقه مذهب حنفی. این شرح تا کتاب الوكالة در دو جلد نوشته شده و ناتمام مانده است. شارح از سال 829ق بدان آغاز کرده است. او آن را در 18 یا 19 سال بر سراج الدين عمر بن علی کتانی قاری الهداية خوانده و او هم آن را نزد گروهی خوانده بود که یکی از آنها علاء الدين سیرافی بوده است که آن را نزد شیخ خود امام جلال الدين شارح کتاب خوانده و او از علاء الدين عبد العزيز بخاری و او از حافظ الدين کبیر و او از شمس الدين محمد بن عبد القادر بن محمد کردری و او از خود صاحب الهداية مرغینانی روایت می کرده است. سیواسی پیش از این آن را از آغاز تا وکالت به نکاح یا نزدیک به آن بر قاضی جمال الدين حمیدی در اسکندریه خوانده بود و در همین شهر برخی از آن را بر شیخ زین اسکندر حنفی خوانده بوده است.
چاپ: طبع، انظر المعجم ص / 287؛ لکناو، جزء3، 1292ق، بولاق، جزء8، 1316 و 1318ق، قاهره، مطبعة الأميرية، 8 مجلد، 1315ق؛ مطبعة الميمنية، 1319 و 1339ق.
[چلبی - قرطای 3729؛ الأوقاف العامة بغداد 508/1؛ الأوقاف العامة موصل 82/4و 83/4 ؛ دنا 865/7 (1 نسخه)]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين علی ما الهم و علم من العلم ما لم یعلم؛ انجام: و هذا المعنى لا یتحقق في الاعتكاف.
جلد اول و تا ابتدای «کتاب الحجج»؛ خط: نسخ، کا: محمد ولی حافظ آبادی، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 370گ، 21 سطر، اندازه: 19×27سم[اهدائی رهبر: 3 – 497]
آغاز: و عدم احتماله وعند انه یقرب کل ... کتاب السرقة في اللغة اخذ الشيئ من الغير علی؛ انجام: ولا یدخل الارفاء و من افتقل من الجوار علی الخلاف في الجار کتاب البيوع.
تا ابتدای کتاب البيوع است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: تیماج مذهب، 242گ، 20 سطر، اندازه: 17×26سم [اهدائی رهبر: 3 – 497]
انجام: اتخاذ الضيافة في المصيبة بعد ثلاثة ایام و یقال فیما بین الناس.
از آغاز تا قسمت هایی از کتاب صیام؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 355 گ، 23 سطر، اندازه: 25×27سم [اهدائی رهبر: 3 - 498]
آغاز: کتاب النكاح هو اقرب الى العبادات حتی أن الاشتغال به أفضل من التخلي عنه
جلد دوم و از کتاب النكاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: یحیی بن محمد مشهور به این جها به تاریخ اوایل جمادی الأول 1104؛ مقابله کتاب را محمد بن محمد رومی حنفی به پایان برده؛ تاریخ وقف: 1251؛ جلد: تیماج قهوه ای، 209گ، 31 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 8- 87]
fath-ul qarib-ul mujib
ابن قاسم غزی، محمد بن قاسم، 859 - 918 قمری
ebn-o qāsem-e qazzī, mohammad ebn-e qāsem (1455 - 1513)
چاپ: مصر، چاپ سنگی، 1278ق؛ 1281 و 1285 و 1301 و 1304 و 1305 و 1306 و 1307 و 1319 ق.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36905
آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام العالم العلامة شمس الدين ... و بعد هذا کتاب في غاية الاختصار و التهذيب؛ انجام: و في بعض النسخ في الغضب قال بعضهم و اذا خرجه الغضب عن حالة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 112گ، 15 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 498]
fatḥ-ul qarīb bi-šawāhid-i muġn-il labīb
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
چاپ: مطبوعات البهيه، 1322ق، قاهره، مطبة البهية، 1322 ق.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10171
خط: نسخ، کان محمد کریم، تا: 1096ق؛ مقابله شده به وسیله کلبعلی کاظمی؛ قطع: خشتی کوچک [رشت و همدان: في: - 1614]
al-fatḥ-ul qusī fi-l fatḥ-il qudsī
عماد الدين کاتب، محمد بن محمد، 519 – 597 قمری
emād-od-dīn-e kāteb, mohammad ebn-e mohammad (1126 - 1201)
تاریخ وقایع و حوادث قدس را از سال 583ق به بعد در این کتاب گنجانیده و خطبه آن را به نام ناصر لدین الله احمد بن مستضیء بالله عباسی و سلطان صلاح الدين یوسف بن ایوب نگاشته است.
آغاز: نحمدك اللهم علی نعمك التي الا تحصی و کرمك الذي لا یستقصی و نصلی و نسلم علی فاتحة الخلق و خاتمة رسلك بالحق ...
چاپ: القاهرة، الدار القومية، تحقیق محمد محمود صبح، 1965م، 695 ص
[الطنون کشف2/1316؛المطبوعات معجم2/1375-1376؛ فهرستکتب واتیکان عربی81/1؛ ذخائر التراث العربي 701/2]
نسخه اصل: اسعد افندی ش 2333؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن محمد عسکری، تا: 595ق؛ با اجازه سماع از مؤلف؛ تملک: حسین بن سلیمان بن امان الله در 738 [فیلمها ف: 1 - 357]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 868؛ خط: نسخ معرب درشت، کا: ابو عبدالله محمد بن عبد الله بغدادی شافعی قدسی، تا: دوشنبه 16 شعبان 877ق، مصحح؛ 530ص [عکسی ف: 4 - 116]
fath-e qal'e-ye qāzī-ed dīn
این کتاب که بر اثر افتادگی و آخرش نتوانست خود را معرفی کند، حاوی شرح فتح قلعه غازی الدين در هندوستان از طریق خان بهادر فیروز جنگ است. مطالعه کتاب نشان می دهد که نویسنده در فتح این قلعه حضور داشته و علاوه بر آن ناظر فتح قلعه ابوالحسن نیز بوده است. نثر کتاب نثر مرصع هندی است و در آن از علوم مرسوم روز از صرف و نحو و معانی و بیان و عروض و قافیه و منطق به کنایه و برای بیان حوادث کمک گرفته شده است و آن قدر در این بازی های لفظی زیاده روی شده که این اثر را بارد کرده است. ظاهراً باید این کتاب در حیدر آباد دکن نوشته شده باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1237
آغاز: ... آغوش خجل از روی او صبح بنا گوش چنان در روشنی گردیده کامل؛ انجام: و بارها دست و دهن آب کشیدن را از ملافلان دیده ام که او راست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا هندوستان (احتمالا)؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 78گ، 12 سطر (6/5×13)،اندازه: 13×20/5 سم [ف: 3 - 290]
fath-ul kunūz
؟ قمری، محمد، ق 5 قمری
qomrī, mohammad (- 11c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15937/7
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جلعنا من أمة خیر الأنام و من اشیاع امیر المؤمنين علیه السلام. اما بعد فانی لما ظفرت بعلم الصنعة الالهيه؛ انجام: و قلة المؤنه و حسبك انتبهك علیه و الله اقسم بالله اننی عملته بیدی فخرج ما ذکر.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ رکابه دار؛ جلد: مقوا، 38ص ( 386-349)، 17 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 44 - 143]
fath-ul latīf fi ajwibat-i as’ila-tiš šarīf
سندی مدنی، محمد حیات، - 1163
sendī madanī «mohammad hayāt (- 1163)
تاریخ تأليف: جمعه جمادی الثاني 1150ق؛ محل تأليف: مدینه منوره
در جواب مردی از سادات سند که سؤالاتي از وی پرسیده از جمله درباره وحدت وجود، غلو در این عربی، سقوط حق والدین و زوجه، نظر به اجنبیه، عشق مردان و زنان، غناء به طنبور، حرام خواری و غیره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 16180
آغاز: بسمله، الحمدلله حمداً لايقاً بجماله و الصلوة و السلام علی اشرف خلقه ... اما بعد فیقول ... انه سألني رجل شریف من سادات السند ... ؛ انجام: و ما کان فیه من خطاء فانت عفو کریم و آنا عبدخطاء اثیم.
خط: نستعلیق هندی، کا: غوث محیی الدين بن سید ابو الحسن قادری، تا: چهارشنبه 16 رجب 1263ق؛ در آغاز شعری مشتمل بر 21 حروف در اسماء 21 امام قرائت ثبت شده؛ جلد: چرم، 29ص (1-29)، 13 سطر، اندازه: 15/5×19 اسم [ف: 45 - 61]
fatḥ-il latīf fī š.-i tarṣīf-it tașrīf
مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی، 975 - 1037 قمری
moršedī, 'abd-or-rahmān ebn-e ‘īsā (1568 - 1628)
وابسته به: الترصيف في التصريف؛ مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی (975-1037ق)
شرح بر منظومه ای است به نام «ترصیف التصريف» در علم صرف که شارح خود ناظم آن است و به طوری که در برخی از کتب فهرست و ترجمه نوشته اند شماره ابیات این منظومه که در بحر رجز است (مانند الفية ابن مالک در نحو) به استثناء خطبه و مقدمات 500 بیت است و آغاز آن چنین است: «افضل ما اليه تصریف الهمم ** یحسن حمدالله وهاب النعم / حمدا صحیحا سالما مقرونا ** بشکره عن الريا مصونا». این شرح به طوری که مصنف خود در دیباچه متذکر گردیده شامل توضیح مشکلات منظومه است به ضمیمه فوائدی که از کتاب شرح علامه تفتازانی(سعدالدین) بر تعریف عزی (تأليف ابی الفضائل ابراهیم ابن عبدالوهاب زنجانی متوفی 655ق) و حواشی محمد بن قاسم غزی (- قرن 9) و ناصر الدين لقانی بر شرح تفتازانی اقتباس شده و یا از ابتکارات شخصی او بوده است. وی در بیان سبب تأليف کتاب در دیباچه چنین می گوید: «فبادرت الى شرحها و هی مخدرة في صرحها فزوجتها بشرح مزاج مزاجها و ناهج منهاجا خشية من أن تتعلق بنیلها الاطماع و یجسر غیر الكفؤ علی أن یحسر عن وجهها القناع و یطمع في أن یکون ابا عذرها و مالك امرها علی أن صاحب البيت ادری بالذی فیه والا جنبی یتبعه في ذلك و یقتقیه...».(عبدالحسین حائری)
آغاز: أن من اشرف ما تنشرح به صدور الرسائل و الطف ما توشح به متون الفواصل من الفضائل حمد من تقدس ذاته عن التصريف و الانتقال و سامت اسمائه عن التضعيف و الاعتلال و تعالت افعاله عن التعليل و الانفعال ...
انجام: و لکونه دون الاول في الشهره نبهته علیه بقولی و انشدن و الله اعلم ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده و نظمناه فیهذه القلادة ... انه سمیع قریب و لمن دعاه مجیب و صلی الله علی سیدنا محمد و آله کما بدأ یعود الى اليوم الموعود.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1061ق؛ با دو یادداشت به نام نصیر الدين ابن اسمعیل موسوی و به نام عكاشة ابن الشيخ عبدالرحیم بن شیخ محمد بن الشيخ احمد شهیر به ابن الملا ؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 172ص، 27 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 4- 349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصدر به ترجمه احوال مؤلف است در 3 صفحه؛ جلد: تیماج [رایانه]
بی کا، بی تا [ف: 39 - 67]
fath-ul mubīn
نووی، یحیی بن شرف، 631 - 676 قمری
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18344
بی کا، تا: 1296ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16/5×21/3سم [رایانه]
fath-e mobīn = š.-e hesn-ol hasīn
بهروجی، ابوبکر بن محمد، ق10 قمری
bahrūjī, ābū-bakr ebn-e mohammad (- 16c)
وابسته به: الحصن الحصين من کلام سید المرسلين؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833)
اهداء به: ابوالفتح محمود شاه بن محمد شاه بن احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه؛ محل تأليف: محمد آباد
تاریخ تأليف: 24 ذیحجه 910ق
ترجمه ای است از کتاب «الحصن الحصين من کلام سید المرسلين» محمد بن جزری شافعی با ذکر راوی دعا و کتابی که آن را آورده است. اصل دعاها در متن و این ترجمه در حاشیه نوشته شده و گاهی تفسیر لغات مشکله نیز می نماید.
آغاز: الحمدلله الواحد الفرد الصمد الذي فتح لرسوله محمد حصنا حصيناً لم یفتح لاحد واتاه فتحاً مبيناً و هيناً بلا عدد و جعل عصمته له بالمدد و امره بالدعاء فاستجاب
[کشف الظنون 669/1 ؛ فهرستواره منزوی 686/7؛ خزانة مفتی 77/5]
آغاز: برابر؛ انجام: و کسی که برای ایشان دعا کند و جمیع مسلمانان را و جمیع ستایش مر خدایی را که او تنها است و درود و سلام بر محمد صلی الله علیه و سلم.
خط: نسخ تحریری، کا: عبد اللطيف بن شیخ محمد حسین، تا: شنبه 1 صفر 1085ق؛ برای محمد شفیع بن عبد السميع؛ تملک: شیخ محمد شفیع ولد شیخ عبدالسمیع؛ جلد: مقوا، 162گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 35 - 432]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلامه علیه و علیهم اجمعین، بر سید خلق که محمد است باد و بر آل و اصحاب او و سلام او بر آن و بر آنها باد.
خط: متن نسخ معرب و ترجمه نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ دارای سرلوح رنگین؛ جلد: پارچه، 293گ، 7 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 3 - 205]
fath-ul mubīn bi-jawāb-i ba'd-is sā'ilīn
صدیقی بکری، شمس الدين محمد بن محمد، 930 - 994؟ قمری
sadīqī bakrī, šams-od-dīn mohammad ebn-emohammad (1524 - 1586)
درباره نفس و گذشتن وی از عالم برزخ و چگونگی قطع مرد عارف این راه را، گویا در جواب کسی نوشته شده که به این نام نامیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3835/1
آغاز: حمداً لك اللهم أن خلقت النفوس القدسية منزهة بک لك عن تمویهات عالم الخيال؛ انجام: و علی آله و صحبه و شیعته و وارثیه و حزبه، آمین و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 3گ (1پ -3ر)، 17 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 10 - 214]
fatḥ-ul mubīn fī t.-tiš šayx muḥammad ‘ala-yil ḥazīn
نهاوندی، علی اکبر بن محمد حسین، 1292 - 1369 قمری
nahāvandī, ‘alī akbar ebn-e mohammad hoseyn (1875 - 1950)
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 536/2
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12گ [ف: - 112]
al-fatḥ-ul mubīn fī š.-il arbaʻīn
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566)
وابسته به: الاربعون حديثاً = الأربعين النبوية - کتاب الأربعين؛ نووی، یحیی بن شرف (631- 676)
تاریخ تأليف: محرم 951ق
شرح مزجی بر کتاب «اربعین» نووی است که از احادیث رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) در معارف اسلامی گرد آورده بود. این شرح بیشتر توضیحی است با اشاره به مطالب اخلاقی و عرفانی و نقل پاره ای از روایات و احادیث مناسب فرازهایی که شرح می شوند.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اوقف طائفة من علماء کل عصر للقیام باعباء الأحاديث والسنن و میزهم علی من سواهم بسلوکهم اوضح المحجة و اقوم السنن
انجام: دعواهم فیها سبحانك اللهم وتحیتهم فیها سلام و آخر دعواهم ان الحمدلله رب العالمين
چاپ: معجم المطبوعات 84؛ اليمنية، 1307 ق 256ص؛ السعودي، دار المنهاج للنشر و التوزيع، عنی به احمد المحمد و قصی الحلاق و انور شیخی، الطبعة الثانية، 1430ق،
[کشف الظنون 60/1 ؛ معجم المطبوعات 84/1 و 74؛ معجم المطبوعات العربية 83/1 ؛ الأوقاف العامة بغداد 276/1 -278؛ الأوقاف العامة موصل 233/2؛ معجم المؤلفين152/2 ؛ دنا 866/7 (8 نسخه)؛ دار صدام ص 217 و 218 و 219 و 220]
خط میان نسخ و تعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 272گ، اندازه: 18/2×22/4 سم [ف: 1- 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: نوری الصحاف به تاریخ رجب 1102، محمد طباطبائی اصفهانی به تاریخ 1231؛ جلد: تیماج، 167گ، 23 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف:6-3006]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: از نسخه کتابخانه ظاهریه دمشق؛ خط: نسخ، کا: عمر بن بهاء الدين ابسیطی شهیر به دنوشری شافعی ازهری، تا: پنج شنبه 17 رمضان 1030ق؛ اهدایی: حاج محمد کلاهی، 27 / 8/ 1351؛ 183گ، 25 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1130ق؛ واقف: ابوالوفا معتمدی کردستانی؛ جلد: تیماج، مذهب [الفبائي: - 424]
بی کا، تا: 1185ق؛ قطع: خشتی [ف: - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة و السلام علی اشرف مخلوقاتك و عین اخصائک محمد صلی الله علیه و سلم و رضی نفسك و زنة عرشك کلما ذکرك الذاكرون ... و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 ذیحجه 1199ق؛ علامت مقابله با عبارت «بلغ المقابله الى ضامن عبدالله الكثير العصيان و الانسان لا یخلوا من السهو و النسيان 1199»؛ جلد: مقوای آبی، 148گ، 23سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 475]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1208ق؛ مقابله شده در 1252ق؛ 226گ، 15 سطر (10×15)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 3 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوبکر بن بقال، تا: جمادی الثاني 1230ق؛ مصحح189 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6-3006]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم الكاتب، تا: ثلث 3 جمادی الاول 1254ق؛ با اجازه ای که قاسم پایکلانی کورانی برای ملا محمد منبری نوشته، ارجوزه ای از کاتب در تقریظ کتاب؛ مهر: «انك حمید مجید» (بیضی)، «اصلی علی النبي المصطفى» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 128گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×23 سم [ف: 5 - 253]
al-fath-ul mubin fi madh-el amin
باعونية، عائشه بنت یوسف، - 922 قمری
bā‘ūnīye, ‘ā’eše bent-e yūsof (- 1517)
تاریخ تأليف: دوشنبه 9 رمضان 922ق
شرحی است بر قصیده «البديعيه» خود مؤلف که در آن انواع علم بدیع را بیان نموده و ضمنا پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را بدان مدح می نماید.
چاپ: مصر، در حاشیه خزانة الادب لابن حجة الحموي، 1304ق [مكتبة امیر المومنين179/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 948
آغاز: و تسعفنا بکرائم الوصول صلاة لا ینقطع بها مدد ولاینقضی لها أمد؛ انجام: و في هذا التلويح كفاية في الدلالة علی صحة هذا النوع في بیتی المقدم و الله سبحانه و تعالی ولی التوفيق.
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: مقوایی، 53گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 3 - 134]
fath-ul mubīn li-ahl-il yaqīn
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری
‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
آغاز: فاتحة الكتاب بحمد رب الارباب که مفتح ابواب است (فهرستواره)
[طرازی 1651؛ فهرستواره منزوی 688/7]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5525/7 ف
ی بی کا، بی تا، 19گ (193-211) [فیلمها ف: 3 - 165]
al-fatḥ-ul mubīn wa-d durr-ut tamīn
هاروشی، عبدالله بن محمد، - 1175 قمری
hārūšī, abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1762)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 24 جمادی الثاني 1143ق
پس از اینکه مؤلف از کتاب «کنوز الاسرار في الصلاة علی النبي المختار» فراغت یافت، یکی از دوستانش از وی خواست مأخذ دعاها و صلوات را بیان کرده و آنچه ائمه اعلام درباره آنها گفته اند بیاورد. این کار انجام شده و در خاتمه چند وصیت از بزرگان نیز افزوده و کتاب را در یک مقدمه و هشت باب و یک خاتمه مرتب ساخته است. فهرست کتاب چنین است: المقدمة: في زيارة الاولياء و شیء من آداب الدعاء؛ باب 1. الحث علی كثرة الصلاة علی النبي؛ 2. كيفية الصلاة علیه (صلی الله علیه و آله)؛ 3. آداب الصلاة علیه (صلی الله علیه و آله)؛ 4. كيفية الصلاة الكاملة؛ 5. حول دلائل الخيرات؛ 6. فضائل الصلوات المثبتة في کنوز الاسرار؛ 7. بعض محاسن ابی العباس و العياشي؛ 8 سؤال و جواب من المؤلف؛ الخاتمة: في وصایا نافعة من کلام الاولياء.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2366
آغاز: الحمدلله حمدا کثیرا طیبا مبارکا فیه بالبکور و الاصال و الشكر لله علی توفیقه الذي به تتم صالحات الاعمال
انجام: و نستودع الله هنا شهادة أن لا اله الا الله و أن محمدا رسول الله صلی الله علیه و سلم.
خط: نسخ، کا: محمد بن هندی بن ابراهیم، تا: دوشنبه 14 شعبان 1234ق؛ مصحح، قبل از کتاب دو برگ است دارای فوائد مختلف، پس از کتاب دوازده برگ است دارای چند قصیده در مدح حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)؛ جلد: تیماج قرمز، 100گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 6 - 351]
fath-ul mutaʻāl fi madh-en na'āl
مقری، احمد بن محمد، 992 – 1041 قمری
maqarrī, ahmad ebn-e mohammad (1584 - 1632)
تاریخ تأليف: 1030ق؛ محل تأليف: مصر
کتاب، در اوصاف کفش شریف پیغمبر (صلی الله علیه و آله) و حاوی احادیث و اشعار وارده در نعال مبارک آن حضرت است. مؤلف را در این موضوع دو تأليف است: اول، موسوم است به «نفحات العنبريه في نعال خیر البريه» که مختصر است. دوم، این کتاب است که پس از آن تأليف نموده و مفصل تر است از آن و دارای یک «فاتحه و چهار «باب» و «خاتمه» است: الفاتحه في معنی النعل و القيال و الشراك و الشسع في اللغه؛ باب 1. بعض ما ورد في النعال الشريفة الطاهرة المنيغة من الاحاديث النبوية و تفسیر الفاظها؛ 2. صفة المثال العظيمة البركات و المنافع الحاكي لنعال اشرف مشفع؛ 3. ایراد نبذة من القطعات الرايقة و القصايد الفايقة المقولة في المثال المعظم؛ 4. سرد جملة من الخواص المجربة للمثال و منافعه المنقولة؛ الخاتمه في ذکر رجز من الله به علی و ساق به الخيرات بفضله مشتملة علی زبدة ما یتعلق بالنعل و المثال.
آغاز: نحمدك اللهم جعلتنا من امة خیر من لبس النعلين
آغاز: برابر؛ انجام: الذي جعلته لما ذکر ذخراً و آخر دعوانا أن الحمدلله رب العالمين ... المنبر و المقام رزقه الله حسن الختام محمد علیه افضل الصلاة و السلام
خط: نسخ، کا: عبدالفتاح ازهری، تا: 1065ق؛ مجدول؛ با پنج تقریظ از: شیخ احمد بن عبدالرحمن مالکی و ... و عبدالکریم قاضی قاهره و ... الخزرجي الانصاري (؟) و ناخوانا (؟) و تاج الدين بن احمد بن ابراهیم مکی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 125 گ، 31 سطر، اندازه: 18×29 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 535]
آغاز: کتاب فتح المتعل في مدح النعال، انجام: و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 361گ، 11 سطر، اندازه: 13×21سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 536]
آغاز: برابر؛ انجام: و التابعين الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ظاهرا این نسخه رونویس شده از نسخه ای که مؤلف در مدینه در روز سه شنبه 15 رمضان 1033 نوشته، با صورت سه تفریظ بر کتاب، از اعلام معاصر مؤلف: احمد بن عبدالرحمن بن محمد بن عبد الوارث صدیقی مالکی و ابوالاسعاد و عبدالکریم قاضی قاهره؛ واقف: محمد مهدی بن حبیب الله حسینی، قرن 11، که ثواب آن را صدقه برای شاه عباس نموده؛ 131گ، 30 و 31 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5 سم [ف: 5 - 230]
fath-ul matānī
عثمان السماني
‘osmān as-samānī
مفردات قرآن را به ترتیب حروف تهجی مرتب و ترجمه کرده است.
تهران، دانشکده الهيات؛ شماره نسخه:787
آغاز: بسمله. حمد و ثنا سزاوار خالقیست که بر صفحه پاک خداوندی علم خلق الانسان و علمه البيان برافراشته ... و بعد هذا می گوید که معترف به تقصیر در این تسطیر فهم حقایق قرآن و تفرقات در باب اجتهاد و نکات اهل عرفان موقوف بر ترجمه مفردات قرآنی بود و تتبع کتب لغت آن غرض را کفایت نمی کرد؛ انجام: الين بار درخت و میوه پختن یوسف و یونس نام پیغمبر است علی نبینا و علیهما السلام و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ تملک: محمد رضا اصفهانی؛ مهر: محمد امین؛ جلد: تیماج، 117گ، 13 سطر (5/5×11)، اندازه: 1869/5سم [ف: - 97]
fath-ul majīd fi ‘ilm-it tajwid
نودهی، محمد معروف بن مصطفی، 1166-1254 قمری
nowdehī, mohammad ma‘rūf ebn-e mostafā (1753 1838)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 214/2
بی کا، تا: قرن 14 [اوراق عتیق: 1- 252]
fath-e mohammadīye (farhang-e loqāt-e āmodnāmeh)
فتح محمد
fath mohammad
مؤلف چون برخی از الفاظ «امد نامه» را دشوار دیده، آنها را از روی فرهنگ های فارسی همچون شامل و فرهنگ رشیدی و غیره شرح کرده است. «آمدنامه» مجموعه رساله هایی است برای آموزش صرف افعال فارسی در زمان های گوناگون.
فهرست گنج بخش 1032/3 ؛ فهرست مشترک 129/14؛ نسخه های منزوی 2047/3]
قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2023/2
آغاز: سپاس و ستایش مر خداوندی را که خالق جان و انس است و مالکی که زنده کننده اموات روز حشر است
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 1419؛ خط: نستعلیق، کا: محمد عظیم بن غلام خلیل قوم نجار، تا: 1272ق؛ 6ص (92-97) [عکسی ف: 6 - 41]
fatḥ-ul mudabbir lil-‘ājiz-il muqaşșir
سمیدیسی، محمد بن ابراهیم، ق 10 قمری
samīdīsī, mohammad ebn-e ebrāhīm (- 16c)
قواعد کلی فقهی را که مذهب حنفی بر آنها استوار می باشد با مسائل تطبیقی هریک از آن قواعد و تفصیل بیشتر مخصوصا در مسائل مربوط به باب قضاء، در این کتاب گزارش شده در پنج «قاعده»: 1. اليقين لایزال بالشك؛ 2. المشقة تجلب التيسير؛ 3. الضرر یزال اصلها؛ 4. العادة محكمة أصلها؛ 5. الأمور بمقاصدها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6932
آغاز: أما بعد الله الذي لافوز الى في طاعته و لاعز الا في التذلل العظمته و لا غنی الا في الافتقار الى رحمته؛ انجام: ففی مثل هذین قیل الواحد أتي بمعصیتین و الاخر أتي بمعصية واحدة و الله
أعلم خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن حمد زفتاوی شافعی، تا: 27 رمضان 1003ق؛ از روی نسخه ای که از نسخه مؤلف نوشته شده بود؛ تملک: محمد متمونی زاده، آنطوری بن عثمان حنفی؛ جلد: مقوایی، 77گ، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 18 - 120]
fath-u mustaġliq-uz zahr fī š.-il bāb-il ḥādī ‘ašar
وابسته به: الباب الحادي عشر = باب حادی عشر؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
شرح مزجی مختصری است.
کرمانشاه؛ نجومی، سید مرتضی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الباب الحادي عشر، الباب في اللغة المدخل و اصطلاحا هو الجامع لمسائل متحدة جنسا مختلفة نوعا
بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و وسط و انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 242]
al-fath-ul mustarak
ابن سبعین، عبد الحق بن ابراهیم، 614؟ - 669 قمری
(1218 - ebn-e sabʻīn, ‘abd-ol-haqq ebn-e ebrāhīm 1271)
در چندین فصل. فصل هایی است کوتاه برخی در یک جمله و کلید «بدالعارف» او است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4205/26
آغاز: ... بسمله. قال سیدنا الشيخ ... قطب الدين ابو محمد بن سبعین ... کل مکتوب مکنون في کتاب یدالعارف یعجز عن فکه العليم؛ انجام: فصل بدالعارف کتمانه
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی المكارم سیوطی شافعی، تا: با تاریخ 1058ق؛ افتادگی: انجام؛ در مجموعه نسخه تیموریه مصر هم هست؛ جلد: میشن قرمز، 6گ (97-102پ)، اندازه: 15/2×21 سم [ف: 7- 269]
fath-ul mu‘īn bi-š.-i qurra-tul ‘ayn bi-muhimmāt-id dīn
ملیباری، عبدالعزیز بن زین الدين، ق10 قمری
melībārī, 'abd-ol-'azīz ebn-e zayn-od-dīn (- 160)
تاریخ تأليف: جمعه 24 رمضان 982ق
مؤلف ابتدا کتابی به نام «قرة العين بمهمات الدين» شامل یک دوره فشرده فقه شافعی نگاشته، سپس کتاب خودش را شرح کرده و نامش را «فتح المعين بشرح قرة العين بمهمات الدين» نهاده که کتاب حاضر می باشد. این شرح به صورت مزجی برگزار شده است.
آغاز: الحمدلله الفتاح الجواد المعين علی التفقه في الدين من اختاره من العباد فهذا شرح مفید علی کتابی المسمى بقرة العين بمهمات الدين تبین المراد و یتم المفاد.
چاپ: در حاشیه تقییدات للشیخ علی بن احمد بن سعید بن باصیرین، بولاق، 1287 و 1304 و 1309 ق چاپ شده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7058
آغاز: الحمدلله الفتاح الجواد المعين علی التفقه في الدين من اختاره من العباد فهذا شرح مفید علی کتابی المسمى بقرة العين بمهمات الدين تبین المراد و یتم المفاد؛ انجام: یقول المؤلف عفی الله تعالی عنه و عن آبائه و مشایخه .. یوم الجمعة الرابع و العشرين من شهر رمضان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 225گ، 17 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 25 - 69]
fatḥ-ul magāliq min ant-i fāliq
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
اگر کسی به جای «انت طالق»، «انت فالق» بگوید، آیا زوجه او مطلقه خواهد شد؟ مؤلف می گوید: چون حرف «فا» با «طا» قریب المخرج است و در موارد استعمال غالبا به یکدیگر تبدیل می شوند در معنی یکسانند بنابراین گفتن «انت فالق» صحیح و موجب رهایی همسر، از علقه زوجیت خواهد بود.
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، 5ص، 1353ق، در جزء اول کتاب الحاوي للفتاوی چاپ شده.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22194
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی؛ انجام: ثم رجع إلى ما قلنا و علیه الفتوى.
خط: نسخ، کا: زکریا بن محمد شافعی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374، 3گ، 23 سطر، اندازه: 16×25سم [اهدائی رهبر: 3 - 499] و [ف: 21-995]
fath-ul miglāq fi-r radd-i 'alā šaddi-l watāq
از ناشناس که بایستی از متأخر مشایخ شیخیان کرمان باشد، در رد سخنان کتاب «الشد و الوثاق» و دفاع از اندیشه های شیخیان.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1868-عکسی
آغاز: الحمدلله وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين. و بعد، از خاظر ناظرین در این اوراق، مخفی نماند که این حقیر سراپا تقصیر، بعد از مطالعه چند ورقی از ابتداء کتاب شد و الوثاق راغب بر آن شدم؛ انجام: ایرادات از صفحه 43 إلى آخر کتاب تطویل بلاطایل است. و السلام علی من اتبع الهدي. و قد تمت تسوید هذه الأوراق في صباح یوم الاربعا لیومین بقین ... اقل احقر الناس (امضا).
خط: تحریری، کاتب =مؤلف، تا: چهارشنبه 28رمضان 1367ق؛ 82ص ، 13-11 سطر (15×17/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 283]
fath-ul magit bi-s..i alfiyya-tu mustalah-il hadit
عراقی، عبدالرحیم بن حسین، 725 - 806 قمری
‘erāqī, ‘abd-or-rahīm ebn-e hoseyn (1326 - 1404)
وابسته به: التذكرة و التبصرة في الحديث = الالفية في اصول الحديث = تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهى؛ عراقی، عبدالرحیم بن حسن (725-806)
تاریخ تأليف: شنبه 29 رمضان 771ق؛ محل تأليف: خانقاه ظهیریه بیرون قاهره
شرحی است بر متن خود او.
چاپ: انظر المعجم ص 1318؛ لکناو، چاپ سنگی، 1303 ق.
[الأوقاف العامة بغداد 278/1 - 279؛ الأوقاف العامة موصل 43/3و 218/8؛ معجم المؤلفين 204/5؛ کشف 156/1؛ هدية العارفين 562/1؛ طبعت ذخائر التراث 686/2 ؛ دار صدام ص 220 و 221 و 222]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21640
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي قبل بصحیح النيه حسن العمل و حمل؛ انجام: او اکثر ... من هذا الحديث ... کرمانی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 174 گ، 27 سطر [رایانه]
fath-ul magit bi-s..i alfiyya-tul hadit
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، 831 - 902 قمری
saxāvī, mohammad ebn-e “abd-or-rahmān (1428 - 1497)
وابسته به: التذكرة و التبصرة في الحديث = الالفية في اصول الحديث = تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهى؛ عراقی، عبدالرحیم بن حسین (725-806)
شرح مزجی متوسطی بر «الالفيه» زین الدين عبد الرحيم عراقی در علوم حدیث و درایه. این شرح پس از شرح مبسوط تر دیگر شارح نگاشته شده و حاوی نکاتی است بر الفيه و شرحی که خود مؤلف بر آن نوشته است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل العلم بفنون الخبر مع العمل المعتبر بما اليه أتم وسيلة و وصل من أسند في بابه و انقطع اليه
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3565
آغاز: برابر؛ انجام: و أفضل الصلاة و السلام علی النبي المخبر عن الله سیدنا محمد سید الانام کلهم صلی الله علیه و سلم تسليماً كثيراٌ
خط: نسخ نازیبا، کا: ابو المكارم محمد جمال الدين بن ابی القاسم رافعی ابن ابی السعادت بن ظهيرة شافعی قرشی مخزومی (شاگرد مؤلف)، تا: سه شنبه 24 جمادی الثاني 886ق؛ مصحح، محشی، با نشانی بلاغ به خط مؤلف؛ با سه اجازه که کاتب از خط مؤلف نقل کرده؛ تملک: عبد الحق بن سیف الدين (دهلوی) جلد: مقوایی، 268گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×25 سم [ف: 9 - 353]
fath-ul mafatih
علم الهدي، محمد محسن بن محمد، - 1158 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad mohsen ebn-e mohammad (- 1745)
وابسته به مفاتیح الشرايع فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006)
تاریخ تأليف: محرم 1148ق؛ محل تأليف: کاشان
حاشیه ای است مفصل با عناوین «قوله» بر کتاب مفاتیح الشرايع جد مؤلف ملا محسن فیض کاشانی. این حواشی را پدرش مولی محمد علم الهدي (-1115ق) به صورت پراکنده نگاشته، آن گاه وی آنها را جمع آوری و تنظیم کرده و نام «فتح المفاتيح» را بر آن نهاده است. با عنوان های: في خطبة الكتاب؛ باب 1. شرایطها و اعداد رکعاتها؛ باب 2. المقدمات؛ باب 3. افعال الصلاة، باب 4. اللواحق؛ کتاب مفاتیح الزكاة، مفاتیح الصيام، مفاتیح الحج، النذور و العهود، الحسبة و الحدود.
آغاز: (الحمدلله) الذي افتتح بمفاتیح الشرايع بصایر ابصار الناظرين إلى تنقیح سرایر ... اما بعد فیقول العبد ... لما کان کتاب مفاتیح الشرايع من تصنیفات جدنا الامجد
الذريعه 108/16 و 303/21 ؛ طبقات اعلام الشيعة، قرن 12ه-، ص 635]
آغاز: برابر؛ انجام: و فرغ مؤلفه و جامعه من جمعه و تأليفه ... حامد لله سبحانه و مصلياً علی خاتم الرسالة و مسلماً علی آله المبعوثين ... کمل فتح المفاتيح 1148
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، صورت خط و یادداشت مولی محمد علم الهدي به سال 1084 ق در خصوص تصحیح کتاب مفاتیح الشرايع و ارائه آن بر پدرش فیض کاشانی؛ مهر: محمد باقر بن ابو القاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج زرشکی، 184گ، 20 سطر (7×16)، اندازه: 12×22سم [ف: 34 - 221]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله دون الظالم کما في الخبر رواية مسعدة بن صدقه ... ختام یقول العبد المسيء ... محمد الشهير بمحسن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 83 (7ر-189ر)، 29 سطر، اندازه: 10/7×19/8 سم [ف: 16 - 376]
فتح مفرج الكرب- الاضواء البهجة في ابراز دقایق المنفرجة
fath-u mufarij-il kurab (mn.) = mn. š.-il qaşīdat-il munfarija
؟ حضرمی، ابوبکر بن زاهر، قرن 11 قمری
hazrami, abu-bakr ebn-e zaher (17c)
وابسته به: الاضواء البهجة في ابراز دقایق المنفرجة = فتح مفرج الكرب؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926ق)
شامل شرح ابیات 10، 11، 32 تا 38 قصیده منفرجه از زین الدين زکریا انصاری است. شارح قبل از شرح منقولاتی از تاج الدين سبکی و دیگران مبنی بر اشتمال قصیده منفرجه بر اسم اعظم آورده و پس از شرح ابیات مورد نظر متن کامل قصیده (44 بیت) را آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:40075
آغاز: بسمله. هذا دعاء الفرج اللهم احرس بعینك الذى لاتقام ... و هی هذه القصيدة المنفرجة اشتدی أزمة تنفرجی قد آذن بالبلج ... حکم نسجت بید حکمت ... قوله حکم من الله تعالی جمع حكمة وهی صواب الأمر و سداده و نسجت بید ای بقوة له؛ انجام: و علی الامام ابن حفص عمر بن الخطاب و کرامته ای المعروفة .. فقال یا سارية الجبل فصعد سارية
خط: نسخ کوفی نما، کا: ابوبکر بن زاهر بن عبدالله بن محمد یمانی حضرمی شافعی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 3گ، 28 سطر، اندازه: 15×21سم [ اهدائی رهبر: 5 - 143]
al-fath-ul makki-yul fa'id
وابسته به: القصيدة التائية؛ ابن فارض، عمر بن علی (576-632ق)
تاریخ تأليف: 693ق
شرح قصیده تائیه ابن فارض.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4380
آغاز: بسمله، حمد الك یا سابق اطعان القلوب؛ انجام: و النصب علی الاستثنا و یتلو شرح الحمويه
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1145ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ 130 گ، 15 سطر [الفبائي: - 424]
al-fath-ul makkī wa-l lamh-ul malikī
نابلسی، عبد الغني بن اسماعیل، 1050 - 1143 قمری
nābolosī, ‘abd-ol-qanī ebn-e esmā‘ll (1641 - 1731)
تاریخ تأليف: اواخر ذیحجه 1105ق؛ محل تأليف: مکه مکرمه
رساله ای است کوتاه درباره حج با بیانی عرفانی و زیبا. این رساله پس از مراسم حج نگاشته شده است.
[ایضاح المكنون 173/2 ؛ هدية العارفين 590/1؛ معجم المؤلفين 271/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13704/10
آغاز: الحمدلله الدائم بذاته، القائم باسمائه وصفاته، الثابت بافعاله و احکامه ... اما بعد، فیقول عبد الباب و باب العبد ... هذا هو الفتح المكي، انجام: تم التمام و کمل الانعام في البلد الحرام و البيت المقام و الحمدلله وحده ... »
خط: نسخ، کا محیی الدين بن قاسم نبکی، تا: 1196ق؛ 4گ (119-116)، 25 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 34-631]
fatḥ-ul malik-ul “azīz fī š.-il wajīz
اهداء به: ابواسحق قاضی قضات برهان الدين ابن مفلح مقدسی
متن از سراج الدين ابو عبدالله حسین بن یوسف بن محمد بن ابی السري دجلی بغدادی فقیه حنبلی مقری فرضی متکلم نحوی (732-664 ق) مؤلف «الكافية في نظم علم الفرائض بقافية اللام» و اصول الدين و نزهة الناظرين و تنبیه الغافلين و سرگذشت او در آغاز شرح هست. عنوانها «قال، ش». طهارت و صلات است.
بروکلمان 163/2 و ذیل 206/2 ؛ معجم المؤلفين 68/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9722
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اعز الاسلام و اوضح لعباده طرق الأحكام ... اما بعد لما کان کتاب الوجيز في الفقه تأليف الشيخ ... الحسين بن یوسف بن محمد بن ابی السرى الدجلي ثم البغدادي ... اعظم الكتب نفعا ... و قد فتح الله تعالی علی بهذا الكتاب المذكور و شرحته علی سیدنا ..... ابی اسحق قاضی القضاة. برهان الدين ابن مفلح المقدسي ... من اوله الى آخره ... و شرحت منه قطعة من اول کتاب الجنايات الى آخره علی شیخنا ... تقی الدين ابی بکر عبدالله بن ابراهیم ابن قندس البعلي ... و شرحت منه اماکن علی عدد من الشيوخ ... فاحببت ان اکتب علی الكتاب المذكور شیئا یکون الشرح له و سمیته فتح الملك العزيز في شرح الوجيز؛ انجام: و نقل ابو طالب لم استمع فیه بشیء و اکره ان انهی عن الصدقة آخر الخبر و الحمدلله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1144ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 40گ، 23 سطر (10×17)، اندازه: 15×24 سم [ف: 17 - 465]
fatḥ-ul malik-ul majīd-ul mu'allaf li-naf‘-il ‘abīd
دیربی، احمد بن عمر، 1061 - 1151 قمری
deyrabī, ahmad ebn-e ‘omar (1651 - 1739)
نویسنده می گوید چون تحت عقدی سخت قرار گرفتم برای رهایی چاره آن دیدم که دست به دامن دعا زنم و استغاثه به
درگاه الهي کنم و از سوره «یس» و غیر آن کمک گیرم. پس چون به این دعوات و آیات دست یازیدم صلاح کار در آن دانستم که این کتاب را در سی و شش «باب» درباره دعوات و آیات به این شرح بپردازم: 1. ذکر بعضی از خواص بسمله و منافع آن؛ 2. ذکر بعض خواص فاتحه؛ 3. ذکر بعض خواص «آية الكرسي»؛ 4. ذکر خواص یس؛ 5. باب خواص سوره ملک؛6. ذکر خواص سوره واقعه، 7. ذکر سوره قدر و منافع آن؛ 8 خواص سوره انشراح و فیل؛ 9. خواص سوره عصر و همزه و قریش و کوثر؛ 10. خواص سوره اخلاص و معوذتین؛ 11. خواص بعض آیات سور مخصوصه؛ 12. خواص بعض آیات؛ 13. بعض فواید متعلق به صلاة بر پیغمبر؛ 14. ذکر فواید چند متعلق بدشمنان و ظلمه؛ 15. ذکر امری که تعلق به اسم لطیف دارد؛ 16. بعض خواص لفظ جلاله؛ 17. ذکر اذکار و ادعیه عظیمه؛ 18. ذکر و ادعیه ای که در صبح و عصر باید گفته شود؛ 19. در آنچه متعلق به استخاره است؛ 20. در آنچه متعلق به سفر در خشکی و دریاست؛ 21. آنچه تعلق به چشم و نظر زدن دارد؛ 22. در آنچه متعلق به صداع و شقیقه و رمد و سر درد و غیر آن است؛ 23. در آنچه متعلق به تب است؛ 24. ذکر مطالب راجع به منع اسقاط جنین؛ 25. مطالب راجع به دمل ها و ورم و جروح؛ 26. درباره آبله وطاعون و غیره؛ 27. مطالب راجع به گربه طفل؛ 28. در آنچه راجع به طحال در اطفال است؛ 29. درباره زن سخت زا و آبستنی زن؛ 30. مطالب راجع به امراض دبر؛ 31. مطالب متعلق به زنان؛ 32. منافع چوب صلیب و جهة الملوك؛ 33. امراض دهان؛ 34. دعایی از مار و عقرب و غیره می کند؛ 35. ادعیه ای که برای یافتن گمشده و مال دزدیده شده و بنده فراری است؛ 36. اموری که جلوگیری از پشه و شپش و مورچه، موش، و ملخ می کند.
چاپ: مصر، 110ص، 1318ق، لکناو، چاپ سنگی، 1291ق.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 31
آغاز: بسمله - الحمدلله رب العالمين و الصلاة ... و بعد فیقول العبد الفقير المعترف بالعجز؛ انجام: کان الفراغ منه یوم الخميس المبارك سادس عشر ربیع الاول الكاين من شهور سنة ثمانية و ثلاثین بعد المائة و الالف من الهجرة النبوية علی صاحبها الفضل الصلاة و السلام.
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 15 رمضان 1245ق؛ جلد: تیماج، 260ص، 20 سطر (10×15/5)، اندازه: 22×15سم [ف: - 203]
fatḥ-u manzil-il matānī bi-š.-i 'aqsa-l ’amānī
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: اقصی الأماني في علم البيان و البديع و المعاني؛ انصاری، زکریا بن محمد (826- 926 ق)
انصاری پیشتر کتاب «تلخیص المفتاح» قزوینی را مختصر کرده و آن را «أقصى الأماني في علم البيان و البديع والمعانی» نامیده بود و در کتاب حاضر، به درخواست برخی از فضلا، آن مختصر را شرح کرده و آن را «فتح منزل المثاني بشرح أقصى الأماني في علم البيان و البديع المعاني» نامیده است. در مقدمه مؤلف آمده است: «و بعد، فقد کنت اختصرت تلخیص المفتاح في علم المعاني والبیان والبدیع، تأليف العلامة جلال الدين القزويني، في کتاب سمیته بأقصى الأماني في علم البيان و البديع و المعاني و قد سألني بعض الأعزة علی من الفضلاء المترددين إلى أن أشرحه شرحا یحل ألفاظه و پفك شظاظه و یبین مراده و یتمم مفاده، فأجبته الى ذلك بعون القادر المالك، سالکا فیه غالبأ عبارة السعد التفتازاني، لکونها محررة منقحة كثيرة المعاني و سمیته بفتح منزل المثاني بشرح أقصى الأماني». نسخه های متعددی از این کتاب در دار الكتاب ظاهریه و کتابخانه های اوقاف موصول، احمد تونس، طهطاوی مصر و جامع کبیر صنعا محفوظ است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1417 عکسی
آغاز: بسملة و به نستعین، قال سیدنا و مولانا شیخ مشایخ الاسلام ... بسم الله الرحمن الرحيم، الحمد لله الذي شرح صدورنا لإيضاح أقصى الأمان في علم البيان و البديع و المعاني ... و بعد فقد کنت اختصرت تلخیص المفتاح ... بسم الله الرحمن الرحيم، أي ابتدی و الباء للمصاحبة، أو للاستعانة و الاسم من السمو؛ انجام: سبب لنظام أمرهم و صلاح حالهم. و الله أعلم. نجز شرح أقصى الأماني.
نسخه اصل: دار الكتب ظاهریه، دمشق سوریه، ش 3553 (فهرس مخطوطات دار الكتب الظاهرية، علوم اللغة العربية 329-330)؛ خط: نسخ خوانا و معرب، کا: عمر واطی، تا: محرم 992ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله با اصل با عبارت: «بلغ مقابلة بأصل مؤلفه المورخ بثالث عشر ذی القعدة سنة 912، بخط زکریا بن محمد مؤلفه»؛ تملک: محمد بن صلاح الدين بابوحی حنفی (؟) با لفظ کیکج»؛ واقف: وزیر مکرم حاج محمد پاشا والی شام، 1190ق؛ 185ص، 19 سطر [عکسی ف: 4 - 231]
al-fath-ul munīr fi taʻrīf-iț țarīqat-iš šābīya wa mā rabaw bi-hi-1 faqir
شابی، محمد بن مسعود، ق 11 قمری
šābī, mohammad ebn-e masóūd (-17c)
در شرح حالات ابو العباس احمد بن مخلوف شابی (قطب طریقه شابیه) و اولادش مخصوصا شیخ عرفه، و آداب و کلمات بزرگان اهل آن طریقت، مشتمل بر یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: في مواعظ و اشعار عرفانية؛ باب 1.
الولاية و تعریفها و شروطها؛ 2. نسب الشيخ و ابتداء امره؛ 3. استخلافه لولده و اخباره؛ 4. مبنی طریقتهم و تربية تلامیذهم؛ 5. کلامهم في الحقائق و علم النفوس؛ 6. أورادهم التي أمروا بها؛ 7. الوظايف و الاحزاب؛ الخاتمة: أوراد مرتبة في اليوم و الليلة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2869/2
آغاز: الحمدلله ذی الفضل و الاحسان و الطول و الجود و الامتنان عالم ما کان و ما یکون في کل زمان انجام: و هو ملتقم الصور في فیه منتظرة للامر بالنفخ و لا تکون النشأة الا عند قیام الساعة
خط: مغربی، کا: محمد بن قاسم شابی، تا: آخر محرم 1113ق؛ جلد: تیماج، 149گ (11پ -159ر)، 20 سطر، اندازه: 15/5 ×20سم [ف: 8- 77]
فتح نامه - تاریخ آل عثمان
fath-nāme
بیانی کرمانی، عبدالله بن محمد، 865 - 922 قمری
(1461-1517) bayānī kermānī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad
تاریخ تأليف: 892ق
فتح نامه هند است به نظم و نثر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3844/9
آغاز: شکر خدا که از اثر فیض و فضل او ** شد سرفراز رایت اسلام در نبرد؛ انجام: مستدعی می باشد. انه خیر موفق و معین والسلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (62پ -63پ)، اندازه: 13/3 × 23/5سم [ف: 7- 86]
fath-nāme
اسماعیل صفوی اول، شاه ایران، 892 - 930 قمری
(1487 - 1524) esmāʻīl-e safavī-ye avval, šāh-e īrān
در پیروزی بر شیبک خان ازبک
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/109
آغاز: قوافل تحیات و رواحل تسلیماتی که مصر جامع حقیقی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (197ر-198ر)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7 - 105]
fath nāme
ابن همام شیرازی، ق 10 قمری
ebn-e hammām-e šīrāzī (-16c)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 903ق
کتاب فتح نامه در تفسیر سوره فتح، شماره ابیات یک هزار و سیصد و پنجاه.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2654/10
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 96ص (حاشیه 472-567)، 19سطر (14×6) [ف: 10 - 1525]
fath nāme
ناشناخته
خطاب به شرف الدين سیدی محمود و خواجه ظهیر الدين امیر علی برای شاه قلی ابدال به فارسی در 26 ذی الحجه 856 بی کا، تا: 26 ذیحجه 856ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 18 سطر، اندازه: 18/6×12/8 سم [ف: 7 - 46]
نسخه اصل: بادلیان 224 .Land Or؛ خط: نسخ، کا: درویش حسن، تا: جمعه پایان ربیع الثاني 886ق؛ 15 سطر [فیلمها ف: 552-1]
آغاز: حکم عالی شد آنکه وکلای سادات عظام و نقبای کرام؛ انجام: بدین علت حواله ننمایند
فتح نامه جنگ اوزبک و شکست تیلم خان که نواب الله ویردی خان به شیراز فرستاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (81ر-83ر)، اندازه: 23/5×13/3 سم [ف:87 -7]
آغاز: بسمله، تیر روی ترکش فارسان میدان فصاحت گستری و پرچم علم معرکه آرایان مصاف سخنوری ستایش و نیایش بیهمتایی است که کوکبه موکب بهار جهان را که از عرضگاه؛ انجام: بحظ اوفر و نصیب اوفی بهره مند و کوکبه اعلام فتح نصرت و طنطنه صدای ... در اقصی ممالک بحر و بر بمظاهرت جنود آسمانی و معاضدت تأييدات ربانی بلند گردد بمنه و کرمه.
از منشآت پر از تکلف فارسی در ستایش شاه سلیمان صفوی و پیروزی او بر جهانگیر پادشاه هند؛ بی کا، تا: 1063-1141ق، جلد: تیماج، 5 ص (260-264)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10 - 1356]
آغاز: باسمك اللهم یا فایض الجود و دافع النقم و یا خالق البرايا و الامم و یا واهب العطايا و النعم و یا اهل الحمد و الثنا؛ انجام: دکاکین را به جهت خودشان اخذو ...
فتح نامه ای که یکی از ملوک به زیردستان خود نوشته و
دستوراتی را جهت اجرا در محل فتح شده صادر کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن میرزا احمد، تا: 14 ربیع الاول 1221ق؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده غفار» (بیضی)؛ 4گ، 18 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: - 304] .
تهران: مفتاح، محمد حسین، شماره نسخه:696/1
آغاز: سرنامه بر نام یکتا خدای **که اولی است بر بندگان رهنمای؛ انجام: سرانجام یافت فتح نامه تمام ** به نزد حقیر گفته شد و السلام
با داستان جنگ عبدالرحمان پاشا با محمد علی میرزای دولت شاه (1237-1203 ق) پسر فتح علی شاه به نظم فارسی سروده 1228ق؛ خط: نستعلیق، کا: حمزة بن رستم خان، تا: ذیقعده 1249ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 253]
آغاز: آنکه چون سلطان دارالملک ایجاد و شهریار عرصه فسح الفضاي شهور و سنین؛ انجام: بشکرانه این فتح مبین سجدات شکر بتقدیم رسانیده مبلغ فلان در وجه انعام مومی اليه برسانند
سواد فتحنامه دار القرار قندهار که در زمان حضرت ظل پروردگار نوشته شده بابی کا، بی تاب؛ 3گ ( 20پ -22ر)[ف:15 - 250]
آغاز: آنکه سلطنت پناه فلان بالقابه بنواز شات خسروانه عز امتیاز وش رف افتخار یافته ... ؛ انجام: بدعای استدامت دولت ابد مدت مواظبت نماید و به توجهات بیکرانه خسروانه مستظهر و مستمال باشد
فتح نامه ای که بعد از استیصال سپاه جغتای به رستم خان والی گرجستان نوشته شده بابی کا، بی تا؛ 1گ (43پ -43ر)[ف: 15- 256]
آغاز: حکم جهان مطاع عالیجاه عقیدت و اخلاص ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 2گ (79 پ- 80ر)، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 38 - 274]
fath nāme (manzūm)
غیر همانند:
فتح نامه منظوم قلعه کهلنه در 1070 ق که مؤلف سفینه، خود ناظر آن بوده است؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 9گ (حاشیه بیرونی برگ های 143پ-151ر)، اندازه: 30/5×21سم [ف: 38 - 318]
آغاز: ای بار خدای بنده پرور ** هستی تو بر اهل دهر داور / ذات توز راه وصف افزون ** کنه تو زحد فهم بیرون ... ؛ بعد از چند بیت گوید: مستظهر اهل ملک ایران ** سرکرده مکریان بوداق خان؛ انجام: کاین فتح بدست خان شدارنه **مغلوب نگشته اهل وزنه / شخصی پی این شکست فاحش **شرحی ز نظر چو کرد خواهش / تاریخ و بالشان بیک فرد **عقل از سر بهجت این بیان کرد / زا جلال سپاه شاه عباس ** معدوم شدند اهل بلباس / در سال و بال آن ملاعین ** تحریر نمود کلک مشکین
فتح نامه ای است که در زمان فتحعلی شاه قاجار (1211 1250ق) ولا یتعهدی عباس میرزا نوشته شده است. اجمال واقعه این است که اکراد ایل بلباس از سر حدات شمال غربی ایران در نزدیکی سلدوز (پیرانشهر) علیه دولت، سر به عصیان بر می دارند. از طرف دولت بوداق خان مکری با موسی خان مأمور سر کوبی آنها می شوند و عاقبت در کوه وزنه ایل بلباس را شکست داده و مرکز مخالفین را تصرف می کنند. شاعری این وقایع را به طور خلاصه در منظومه ای در حدود 150 بیت به نظم در آورده و تاریخ وقوع آن در سال 1228ق مطابق بیت زیر: «زا جلال سپاه شاه عباس ** معدوم شدند اهل بلباس. ذکر نموده است»؛ بی کا، تا: 1230ق؛ افتادگی: وسط؛ جلد: تیماج، 10گ (1پ-10ر)، مختلف السطر (14×10)، اندازه: 14×19 سم [ف: 2 - 315]
fath-nāme-ye āzarbāyjān va dīyāre-bakr
تاریخ تأليف: 956ق
این فتح نامه از زبان شاه طهماسب نوشته شده و با خود به انشاء او و خطاب است به ملک کیومرث حاکم رستمدار، پس از فتح آذربایجان و دیاربکر. شاه طهماسب در پایان فتح نامه فرمان داده سه روز جشن و شادی عمومی برپا شود و «مشتلق» فتح به سید جلال محمد «که از بدایت حال ... ملازم رکاب بوده» بدهند و مستدعیات او را به عرض برسانند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/228
آغاز: سواد فتحنامه که نواب غفران پناه رضوان دستگاه شاه طهماسب الحسيني الصفوى علیه الرحمة و الرضوان با پادشاه روم سلطان سلیمان در زمانیکه القاس میرزا پیش او رفته بود و آخر الأمر باز از آنجا بصوب اصفهان آمده بود نواب اعلی او را بدست آورده و فتح الكاء آذربایجان و بعضی از دیار بکر نموده و با پادشاه روم صلح کرده قزوین را دارالسلطنه ساخت و این فتح نامه را به ملک کیومرث ... فرستاد. امارت و حکومت نصاب عمدة الملوك ملک کیومرث و سادات و اعیان ... رستمدار بعنایت بیغایت شاهانه سرافراز گشته بدانند که چون بدو سلطنت ... و عهد خلافت همایون ما؛ انجام: در این باب تقصیر ننمایند تحريرة في شهر محرم الحرام سنه ست و خمسین و تسعمائه من الهجرة.
کا: احمد غلام، تا: 1142ق؛ کاتب در ذیل آن چنین نوشته: «کتبه احمد غلام عمله خزانه از روی نسخه مرحوم حیدربیک که حالا در نزد من و مالکم، از برای مرحوم حسینقلی خان شاملو، قاسم
دیوانه از برای او نوشته بسیار کتاب خوبی است اما وفا ندارد مال دنیا»؛ جلد: تیماج، 2ص (326-327)، اندازه: 33×15/5 سم [ف: 10 - 1362]
fath nāme az šāh esmāʻīl be qānsū qūrī pādešāh-e mesr
سواد فتح نامه ای که شاه اسمعیل در وقتی که شیبک خان را به قتل رسانیده به قانصوغوری پادشاه مصر نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/141
بی کا، تا: 1063-1141ق؛ 2ص (120-121) [ف: 10 - 1349]
fath-nāme-ye anjoman-e ja farī-ye varāmīn
ورامینی، نقی، قرن 14 قمری
varamini, naqi (20c)
تاریخ تأليف: 1325ق
به نظم بسیار سست نزدیک به 900 بیت از نقی ورامینی دوستدار محمد علی شاه و دشمن آزادی و دستگاه مشروطیت و درباره وقایع آن سال ها از بنیاد گرفتن مجلس (یک جرگه نامسلمان) و کشته شدن اتابک تا نارنجک انداختن برای محمد علی شاه در خیابان لختی، این مرد از مردم امام زاده جعفر ورامین بوده که با او همرای بوده اند و انجمنی فراهم کرده به نام «انجمن اتحادیه جعفری» و «انجمن خان باور کبود گنبد» و «انجمن ورامین» و انجمن جواد آباد» و به کمک شاه به تهران رفته و خلع حاکم مشروطه خواه و چند تن دیگر را خواسته بودند و سرانجام هم به مقصود رسیدند و آن جا هم تا مدتی پناهگاه استبدادخواهان بوده است. دو ساقی نامه هم در آن هست و تخلص «نقی» نیز در آن دیده می شود. (دانش پژوه)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4087
آغاز: کتاب فتحنامه انجمن اتحادیه جعفری ورامین. بسمله. بحمد خدا نطق انشا کنم **صفات الهي من انشا کنم؛ انجام: لطف خدا است ... پشت سپاه لشکر ... ( پاره شده)
خط: شکسته نستعلیق وسیاق، بی کا، تا: 1241 ق [در فهرست چنین است، احتمالا 1341 باشد]؛ مجدول، محشی از باستانی راد؛ جلد: مقوا، 32گ، 5 سطر چلیپایی در سه ستون (17×12)، اندازه: 22×18سم [ف: 13 - 3067]
fath nāme-ye eyrvān
صفی صفوی، شاه ایران، 1021 - 1052 قمری
(1613 - 1643) safi-ye safavī, šāh-e īrān
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4341/24
آغاز: فتحنامه ایروان که شاه جنت مکان شاه صفی بهادر خان فتح نمود. نویدی کز انفاس لطفش صبا دمادم ظفر را نثار آورد. شمیم نسیمش؛ انجام: بستند راه تردد چنان ** که بیرون از ایشان نشد غیر جان ... / رسانیده تاریخ گفتا بگوی ** به دست آمد این قلعه ایروان
خط نستعلیق، کا:میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، تا: 1219، جا: محمد آباد بیدر؛ (136پ - ... کناره) [ف: 7 - 361]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/24 عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 201]
fath-nāme-ye baqdad
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
(1201 - 1274) nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
تاریخ تأليف: 655ق
[احوال و آثار خواجه نصیرالدین طوسی ص 28-34]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8868/9
آغاز: فتحنامه که دیباچه کتاب بلاغت و براعت خواجه کتاب فصاحت و بداعت نصيرالملة و الدين محمد طوسی پس از فتح دار السلام بغداد از قبل هلاکو خان به ملک ناصر قهرمان قاهره مصر و شامات ارسال داشته. بسم الله تعالی اللهم فاطر السموات و الارض یعلم الملك الناصر اننا نزلنا بغداد في سنة خمس و خمسین و ستمائة؛ انجام: قد نثرنا جواهر الكلام و الجواب کما یکون والسلام علی اهل السلام.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (61پ -62ر)، اندازه: 21/4×11 سم [ف: 29/1 - 180]
fath-nāme-ye baqdād
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/219
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1033ق؛ 2ص (474-475) [مختصر ف: - 579]
fath-nāme-ye hosām-ol molk = masóūd nāme
الهامي کرمانشاهانی، احمد بن رستم، 1250 - 1325 قمری
elhāmī kermānšāhānī, ahmad ebn-e rostam (1835 - 1907)
شامل یک مقدمه نثر از مصنف در شرح فتنه احمد وند چلپی و دفع آن به وسیله حسام الملك و سبب نظم کتاب و 1350 بیت مثنوی به بحر متقارب که عنوان مطالب آن چنین است: توحید و نعت چهارده معصوم، مدح: ناصر الدين شاه، ظل السلطان، حسام الملك، حاکم کرمانشاه، ساقی نامه، شرح حال احمد وند چلپی و رفتن به خاک عثمانی، طغیان طایفه احمد وند و آمدن به ایران، مأمور شدن محمود خان ناصر الملك به دفع احمد وند و پناه دادن جوانمیر، رفتن جوانمیر به اصفهان و امان یافتن از ظل السلطان والی شدن حسام الملك، سرکشی احمد وند و آمدن فقیه قادر و یارانش به ایران، همدست شدن با جوانمیر و اتفاق دو دولت، نامه قیصر به شاه ایران، لشکر آرایی حسام الملك و فرستادن خانعلی خان اور فوج ششم را به طرف سرخه، حرکت حسام الملك با اردو و رفتن به باغ نشاط، نیابت حکومت میرزا حسن خان مستوفی دیوان أعلى، رفتن اردو از ماهیدشت به هارون آباد، رفتن از سرخه دز بپای طاق، رفتن به پل ذهاب و استقبال از موکب امیر تومان، انجمن جوانمیر با یارانش، پاسخ خلیفه پیشوای جوانمیر، نامه جوانمیر به مهر علیخان و امان خواستن، پاسخ مهر علیخان، رفتن بقصر شیرین، مأمور کردن جوانمیر به دفع فقیه قادر و گرفتن حسن بن رحیم، نامزد شدن شاهمراد خان احمد وند به رزم حسن، برگشتن او و کشتن پلنگ در راه رفتن جوانمیر به دفع سواران احمد وند فقیه قادری، درخواست مهمانی محمد پاشا رومی ازامیر، بخشش امیر به سپاه روم و سالار ایشان، دستور خواستن محمد پاشا از امیر تومان، رای زدن جوانمیر در چاره کار خویش، آگاهی امیر از کار جوانمیر، یورش لشکر ایران به قلعه جوانمیر، گرفتن آبسکین حصار و اسیر کردن زن و مرد، مناجات امیر، دفن کشتگان و فرستادن محمود خان سنجابی بگرفتن برادر جوانمیر در پل ذهاب، مدح حسام الملك، فرستادن کلبعلی خان کشیکچی باشی به گرفتن جافهای مرادی که خونبهای محمد پاشای جاف بودند، گرفتن آنها، تسلیم کردن بعضی اسیران به رومی ها، فرمان حسام الملك به کشتن اسیران و فرستادن سر آنان به اصفهان، خاتمه کتاب.
آغاز: آغاز مقدمه: چنین گوید ثنا گ وی برگزیدگان دین و دولت و خادم خاندان نبوت؛ آغاز مثنوی: بنام برآرنده آرزو **که خالی نباشد ازو هیچ سو؛ انجام: سخن را ز مهر ده و دو امام **بلفظ سعادت نمودم تمام
خط: شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 142ص، 12 سطر (17×7)، اندازه: 21×3سم [ف: 8 - 230]
آغاز: نظم: بنام برآرنده آرزو ** که خالی نباشد ازو هیچ سو؛ انجام: سخن را ز مهر ده و دو امام ** بلفظ سعادت نمودم تمام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 62گ، 14 سطر (15×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 17- 345]
fath nāme-ye ×orāsān
گویا مربوط به فتح خراسان به دست حسام السلطنه، سلطان مراد میرزا باشد.
تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:255
آغاز: خدایا تویی کاسمان و زمین ** بامرت بلند آمد او پست این
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 53گ، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه -ف: - 362]
fath-nāme-ye sardār-e jang
فرخی یزدی، محمد، 1267 - 1318 شمسی
(1888 - 1939) farro×ī yazdī, mohammad
چاپ: با یادداشت ایرج افشار، راهنمای کتاب، 19 (1355)، ضمیمه شماره 11 و 12.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7089-عکس
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 277]
fath nāme-ye soltān mohammad mo‘azzam
bahādoršāh-e ‘ālam
فتح نامه سلطان محمد معظم بهادرشاه عالم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13443162
آغاز: نحمدك یا من لیس له مماثل في الذات ... اما بعد چون از میامن تأييدات مفتح ابواب نصرت و فیروزی چنین فتح نمایان
کا: محمد نصیر، تا: 20 محرم 1096ق، جاز احمد نگر؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 3ص (324-326)، اندازه: 32×20سم [ف: 36 - 385]
fath nāme-ye šāh esmāʻīl-e māzī
بر سر علاء الدوله ذوالقدر و مراد بیک نامراد و غیره رفته بود.
تهران، ملک، شماره نسخه: 975/23
آغاز: هو الله سبحانه. یا علی مدد. ابوالمظفر سلطان اسماعیل بهادر خان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (66پ -67پ)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7 - 95]
fath nāme-ye šīrvān
این فتح نامه از سوی شاه عباس کبیر در سال 1014 ق در هنگام فتح شیروان نوشته شده است. در مقدمه آن آمده که شاه عباس در سال 1014 به تبریز رفته و از آن جا به اردبیل به زیارت شیخ صفی و پس از آن در اهر به زیارت مزار شیخ شهاب الدين اهری رفته، پس از آن به شیروان لشکر کشیده و آن را فتح نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/52
بی کا، تا: قرن 12؛ با جداول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 3گ ( 184-182)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38 - 319]
فتح نامه صاحبقرانی - ظفرنامه تیموری
fath nāme-ye sāhebqerānī
سلطان ابوالفتح ابراهیم، ق9 قمری
soltān abolfath ebrāhīm (- 15c)
در رویدادهای روزگار تیمور گورکان، از آغاز تاریخ تا برسد به امیر طراغی و سپس گزارش رویدادهای پادشاهی گورکانی، در 1 «مقدمه» و 3 «مقاله».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1876-ف
نسخه اصل: دیوان هند 1141 اته 190؛ بی کا، بی تا؛ 342گ [فیلمها ف: 1- 35]
fath nāme-ye qal'e-ye baqdād az sedqī afandī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14200/30
خط: نسخ، بی کا، تا: 1048ق؛ 2گ (259ر -260ر) [ف: 38 - 281؛ فهرست رایانه ای ج 3 ص 736]
fath nāme-ye qandehār
عباس صفوی، شاه ایران، 978 - 1038 قمری
(1571 - 1629) abbās-e safavī, šāh-e īrān
قندهار در روزگار صفویه دو بار دست به دست شده است روزگاری در تصرف ایران و زمانی در دست هندوان بوده است. در زمانی که همایون به دربار شاه طهماسب صفوی پناهنده شد بنا بر عوالم دوستی و مودت میان دو دولت، قندهار در تصرف هند بود تا در سال 1031 به دستور شاه عباس اول قندهار فتح و جزو ممالک ایران گردید (فارس نامه ناصری این واقعه را در سال 1029 می نویسد)، بار دوم در روزگار شاه عباس دوم در سال 1058 واقع شد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/146
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت آنکه رفعت پناه سراج الدين قاسم بیگ سپهسالار مازندران؛ انجام: و به توجهات بیکران خدیوانه مستوثق وامیدوار باشد و در عهد داند تحریرا شهر شعبان المعظم سنه 1031
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1031ق؛ 1گ (604) [ف: 15-205]
fath nāme-ye qandehār
عباس صفوی، شاه ایران، 978 - 1038 قمری
(1571 - 1629) abbās-e safavī, šāh-e īrān
فتح نامه ای که نواب اشرف شاه عباس بعد از فتح قندهار به والی هندوستان نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7981/1
آغاز: گوهر الفاظي که جوهری اندیشه آن را زیور اکلیل مقال داند ...
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی حسینی، تا: 1122ق، 1گ (1ر-1پ)، 17 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 26 - 466]
fath nāme-ye qandehār
عباس صفوی، شاه ایران، 978 – 1038 قمری
(1571 - 1629) abbās-e safavī, šāh-e īrān
از شاه عباس که به اطراف و جوانب ممالک محروسه خود نوشته است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6053/58
آغاز: حکم جهانمطاع صادر شد آنکه سادات عظام و علمای کرام و قضات اسلام و وزرای حکام ... متوطنه دارالسلطنه اصفهان ... بدانند ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 3گ (47پ -
49ر)، اندازه: 24/2×10سم [ف: 9 - 127]
fath nāme-ye qandehār = šāhnāme
تونی اصفهانی، عبدالقادر، ق 11 قمری
(- 170) tūnī-ye esfahānī, 'abd-ol-qāder
مثنوی به بحر متقارب بدون آغاز در ذکر فتوحات و جنگهای شاه صفی و شاه عباس ثانی از میرزا عبدالقادر تونی (قرن 11) 3000 بیت. نام کتاب از دو بیت زیر به دست آمد: «ز کار تو بس مانده ام در شکفت **که شه نامه بی امر شه کس نگفت / کسی تا به امروز از عهد پیش ** نگفته است شهنامه از بهر خویش». در پایان یک قطعه در مدح شاه و 3 تک بیت و 2 غزل وجود دارد که به احتمال قوی از همان ناظم شاهنامه است.
عنوان مطالب عبارت است از: نامه شاه صفی به سردار روم، آمدن رسول روم برای بستن قرار داد و مأيوس برگشتن او، جنگ ایرانیان کنار دجله و گذشتن از فرات، رسیدن به قلعه ایروان و محاصره آن، جنگ در قلعه و شکست سپاهیان روم، مرگ شاه صفی، سلطنت شاه عباس ثانی، رفتن شاه به قندهار، حرکت به فیروز کوه و سر حد خراسان، رفتن به مشهد مقدس و تعمیر صحن حضرت رضا (علیه السلام)، رفتن به هرات و قندهار، محاصره دولت خان و شادی خان، فتح قلعه بست و پردلان، آمدن جنگجویان بست به قندهار، جنگ ایرانیان با هندیان، آزاد کردن اسیران هندی، تسخیر قلاع زمین داور و حوالی قندهار و بر هم خوردن پادشاهی هندوستان، مدح دیوان بیکی. بنابر مندرجات تاریخ تأليف این کتاب بایستی بین 1038 تا 1068 هجری باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2528
آغاز: ببیند ظفر پر دلی در نبرد **که اندیشه ای از مخالف نکرد / حکیم آن کسانرا نخواهد سترک ** که کوچک شمارند کار بزرگ ... ؛ آغاز قطعه: شاها ز شوق منزل آئینه ات بهم ** کردند صاف سینه دلان یکسر آینه؛ انجام: درین رشته تا قوت و تا تاب هست ** ترا این سر رشته بادا بدست؛ پایان نسخه: بیاد گل بدنی جامه بر گل و می کش ** که از شکوفه گل خار و گل بدن پوشند
خط: نسخ جلی خوش، کا: محمد نصیر بن محمد هادی، تا: 1130ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 191ص، 16 سطر (20×10)، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 8- 220]
fath nāme-ye qandehār
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112؟ قمری
(1607 - 1701) vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn
رساله ای است که شاعر پس از نعت حضرت احدیت و پیامبر اعظم و حضرت علی علیه السلام، به چگونگی فتح قندهار پرداخته و آن در قالب یک مثنوی 480 بیتی به نظم در آورده است. نسخه ای در ملک به این نام معرفی شده که آغاز و انجامی به نثر دارد.
آغاز: شهی را که خواهد خدا کامیاب ** نخستش دهد سیر چون آفتاب بلی تا نمی جنبد از جا نهال - خیال ثمر باشد اورا محال
انجام: بگردد به کام دلش آسمان - بود تا از گردون گردان نشان چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش ادبیات فارسی، جلد اول، ص 286-265، به کوشش فاطمه اخوان فرد، 1380ش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1081ق، 9ص (109-117) [ف: 3- 438]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 29ص (362-390) [ف: 3- 440]
آغاز: سلطان قدرت کامله ایزد توانا که ملک امکان، و شهرستان زمین و آسمان، بر نیروی قدرت و شوکت؛ انجام: امید که همیشه بخت بیدار این خسرو و الاتبار جوان و دشمنان این دولت ابد تو أمان قرین خذلان و خسران باشند.
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 10گ (24ر -34پ)، اندازه: 22/8×12/3 سم [ف: 8 - 336]
fath nāme-ye qandehār
ناشناخته
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: قرن 11، از طرف علی پاشا حاکم بصره؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب،1ص (199ر)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2 - 740]
آغاز: هو حکم جهان مطاع شد آن که سادات عظام و ارباب و اهالی کرام و وزیر و کلانتر و نلیب داروغه و مستوفی و سایر عمال و متصدیان
شرح ما وقع فتح قندهار به دست نظر علی خان متولی حاکم دارالارشاد اردبیل و درگیری او با اورنگ زیب، در رمضان 1059ق ساخته؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (111پ -112ر)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2 - 735]
فتح نامه قندهار و زمین داور- منشور شاه عباس خطاب به سراج الدين قاسن بیک سپهسالار مازندران
fath_name-ye mirza sahro× dar daf-e qarayusof-e torkamān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:975/98
آغاز: بشارت فتح مبین، و اشارت و کان حقا علینا نصر المومنين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، کاغذ: میشن، 4گ (177ر-180ر)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13 سم [ف: 7- 103]
fath-nāme-ye nāder šāh
نادر افشار، شاه ایران، 1100 - 1160 قمری
(1689 - 1747) nāder-e afšār «šāh-e īrān
نادرشاه این کتاب را برای فرزندش رضا قلی میرزا نایب السلطنه پس از فتح دهلی نوشت.
آغاز: فرزند اعز کامکار و عزیز ارجمند نامدار رضاقلی میرزا نابی السلطنه ممالک ... ایران ...
[دنا 870/7 ؛ مشترک 671/5 «فتحنامه نادر شاه»]
بی کا، تا: 28 شعبان 1188ق [جنگ: 1- 463]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 6گ (171ر-176ر هامش)، 13 سطر، اندازه: 22/3 ×34سم [ف: 7 – 362]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 34/30 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 201]
نسخه اصل: آصفیه دکن؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 150]
fath nāme-ye harāt
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 21234-1298 قمری
(1819-1881) e-tezād-os-saltane, “alī-qolī ebn-e fath-‘alī
تاریخ تأليف: 1272ق
در آن از گشودن هرات به دست عبدالله خان بهادر گفتگو داشته و ستمگری های او را برشمرده ولی او را ستوده است، در 16 چمن» است: 1. توجه نان از بخارا به خراسان؛ ... 15. غارت کردن و تالان نمودن روافض و منازل مخالفان؛ 16. بیرون آمدن علی قلی از قلعه اختیار الدين و کشته شدن او با همراهان به دشت شاه محمد علی حسین.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1481/2
بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: میشن، 3گ (19پ -21پ)، اندازه: 31×21سم [ف: 5 – 272]
فتحنامه هندوستان - فتحنامه نادر شاه
fatḥ-ul nuqūwd fī š.-il “arūd = š.-i ‘arūd-i andulusī
قیصری، عبدالمحسن بن محمد، - 872؟ قمری
qeysarī, ‘abd-ol-mohsen ebn-e mohammad (- 1468)
وابسته به: العروض = عروض اندلسی = علل الأعاريض؛ ابوالجیش اندلسی، عبدالله بن محمد (-549)
نام این شرح در بسیاری از فهارس به عنوان «فتح النقوض في شرح العروض» آمده لیکن در «کشف الظنون»، «فتح النقوض ...» از الياس بن ابراهیم سینوبی دانسته شده است. شرح قیصری یا فتح النقوض» همراه ترجمه اندلسی از مصطفی عصام الدين» سابقا در خارج از ایران به چاپ رسیده است.
آغاز: اللهم ما ینبغی بفضلك احمد الله علی أن اقصر سلامة الطبع علی نوع الانسان ... اما بعد هذه کلمات لا یهجنها الا الغبي الذي في طبعه طبع مقتضة في تشریح مشکلات الذي في طبعه طبع مقتضة في تشریح المختصر في العروض ...
انجام: اذا اردت فك المتدارك من المتقارب فابدأ من لام فعولن الاول و عکسته من عین فاعلن الاول و هذا آخر ما اردنا من بیان مشکلات المخصتر في علم العروض الموسوم بالأندلسية
آغاز: برابر؛ انجام: سمیت بها لاتفاق الأجزاء الخماسية ... المتدارك اصله فاعلن ثمان مدات، دارك القوم تطفی غراما وضا ** اذ دریر الهوى بالمعنی جمح نوشته نیست.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن احمد بم محمد مرندی، تا: 5 شعبان 846ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 22گ، 19-24 سطر (13×10)، اندازه: 14×19 سم [ف: 40 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن احمد بن علیشاه، تا: 28 ذیحجه 850ق؛ مصحح ؛ مهر: «بسم الله الرحمن الرحيم» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 48گ، 13 سطر (9×13/5)، اندازه: 19×14 سم [ف: 33 - 606]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسین بن سلام الله ابرقویی، تا: 851ق؛ در صفحه عنوان رساله تعریف علم عروض و رباعی فارسی از صدر الشريعه و یادداشتی درباره مطالعه رساله با تاریخ 852 آمده؛ جلد: میشن مشکی، 65ص (80-144)، 21 سطر، اندازه: 10/9 × 17/6 سم [ف: 5 - 38]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 29گ (115-143)، اندازه: 19×13 سم [نسخه پژوهی: 3- 127]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 978ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 32ص ( 42-11 )، اندازه: 22×16سم [ف: 10 - 390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ربیع الاول 1089ق؛ جلد: مقوا مذهب، 24گ (6پ -29پ)، اندازه: 24×17سم [ف: 1- 184]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 19 سطر [ف: 5 - 178]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو العاشق و کذا محب و ثاوی ...
خط: نسخ، کا: عبد الباقي بن فضل الله، تا: 1104ق؛ محشی؛ 14گ (208پ -221پ)، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 17 - 16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ترک، کا: خلیل بن محمد بن علی، تا: 1127ق، جا: ارز روم؛ جلد: تیماج، 29گ (146پ -174پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 3- 449]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: فیض الله بن اسماعیل، تا: 1153ق؛ جلد: مقوا، 40گ (66-105پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 31 - 50]
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن، تا: قرن 13؛ با اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج، 47گ (26پ -73ر)، 12 سطر، اندازه: 15/5×11 سم [ف: 1 - 200]
خط: نسخ نازیبا، کا: وسیم بن صادق معاذی فاوجی، تا: قرن 13؛ 38گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 2 - 107]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد باقر بن محمد حسین تبریزی، تا: سه شنبه 26 شعبان 1244ق؛ 23گ (79پ-101پ)؛ [ف: 1- 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد صادق تبریزی، تا: 3 شعبان 1249ق؛ 54گ (234-287) [ف: 23 - 632]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابی عبدالله محمد بن ابراهیم معروف به ابی الجيش انصاری اندلسی، تا: 1262ق؛ محشی با نشان «ق»؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ (64پ -94)، 17 سطر (15×7/5 )، اندازه: 15/5 ×21/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن طاهر تبریزی، تا: 12 ربیع الثاني 1262ق، جلد: مقوایی، 37گ، 16 سطر (14×7/5 )، اندازه: 21×14سم [ف: 7- 613]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست از سلیمان بن ابی القاسم ذکر شده و تاریخ اتمام تأليف 1166ق دانسته ولکن نام مؤلف با توجه به آغاز و انجام معلوم گردیده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد، تا: 1270ق؛ 71ص (162-232)، 8 و 20 و 19 سطر، اندازه: 23/5×17 سم [ف: 3/ 40 - 195]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1283ق؛ 46گ (25پ - 70ر) [ف: 1- 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی بن یوسف حسنی حسینی، تا: 1284ق؛ مجدول؛ جلد: چرمی، 70گ، 17-14 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 1 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق؛ از روی نسخه مکتوب محرم 1081 ق جلیل احمد بن الحاج اسماعیل تحریر شده؛ واقف: تقی مدرس رضوی؛ 37گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و تحریری، کا: سید حسن حسینی، تا: رجب 1306ق؛ جلد: تیماج، 38ص (488-525)، اندازه: 22×16سم [ف: 50 - 85]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 53ص (234 -286)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1488]
آغاز: برابر؛ انجام: وضع موضع قوله عنان المناوى قوله عطفه من نشب تقطیع التخريج في عطفه مستفعلن من نشب فاعلن و عروضه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 98گ (103 - 200پ)، 16 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 26 - 396]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 39گ، 15 سطر (17×8)، اندازه: 15×20/5 سم [نشریه: 3- 139]
al-fath wa-l imāla bayn-al lafzayn min mufradat-i ḥamza
حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب، 786-875؟ قمری
(1385 - 1471) hāfez-e esfahānī, mohammad tāher ebn-e “arab
تهران؛ مفتاح، محمد حسین؛ شماره نسخه:182/3
بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 227]
al-fatḥ wa-l bušarā fī manāqib-is sayyidat-iz zahrā?
جفری، محمد بن حسین، 1149 - 1186 قمری
(1737 - 1773) jafrī «mohammad ebn-e hoseyn
فضائل و مناقب حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را به گونه ای بسیار مختصر و با عباراتی مسجع و مقفی گرد آورده است.
آغاز: الحمد لمن جعل محبة آل بیت رسول الله فاطمة عن ارتضاع ثدی ما لا یرضاه و نور لیالی وجودهم بمصباح السيد الابرار
انجام: و علی آله و أصحابه الاعظم و الحمد لله رب العالمين و کان الفراغ من کتاب مناقب السيدة فاطمة الزهراء بقلم افقر العباد
چاپ: بیروت، مؤسسة الوفاء، 1405ق؛ تحقیق محمد سعید طریحی.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: یوسف بن محمد عماد (حماد؟)، تا: رجب 1200ق؛ 615ص (76-690) [عکسی ف: 2 - 201]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهرية - دمشق 7006؛ خط: نسخ معرب، کا: یوسف بن محمد حماد، تا: رجب 1266ق؛ 8ص [عکسی ف: 7 - 186]
fath va zafar
شیبانی، فتح الله بن محمد کاظم، 1241 - 1308 قمری
(1826 1891) šeybānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad kāzem
تاریخ تأليف: رمضان 1302ق
دیوان اوست در دو بخش: غزلها و قصیده ها، هر یک به ترتیب الفبايي. هر یک از غزلها با نام «ولیعهد» یا «مظفر الدين میرزا می انجامد با دیباچه ای به نثر که در آن می گوید آن را «فتح و ظفر» نامیدم که «فتح» از نام خود بر گرفته و «ظفر» را از نام مظفر الدين میرزا ولیعهد. در این مقدمه از کتاب ها و منظومه هایی که پیش از این نگاشته نام می برد. فهرست نگاشته های او: 1. سحر، 2. مقالات سه گانه، 3. فرخ، 4. جواهر مخزون، 5. لآلی مکنون، 6. تنگ شکر، 7. مسعود نامه، 8 درج درر، 9. گنج گهر، 10. کامرانیه، 11. يوسفية، 12. زبدة الآثار، 13. مطایبات، 14. دیوان اشعار متفرقه، 15. فتح ظفر (همین کتاب). (احمد منزوی)
آغاز: آغاز مقدمه: بسمله علی عالی اعلی داناتر است و همه علما و خردمندان نیز دانند که نه ممکن از واجب خبری دارد. آغاز قصائد: ای رهاننده همه از آتش و از آبها ** کشتی ماچند خواهد ماند در گردابها
[دنا 872/7 ؛ فهرستواره منزوی 1040/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 198]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1302ق؛ از طرز نگارش احتمال داده می شود که خط خود شاعر باشد، و نگارش آن به سال 1302 که نیز سال انشاء کتاب می باشد بوده، پیش از شروع به نگارش کتاب مختصری از شرح حال ناظم و نام پانزده مؤلفه او برده شده و پیداست که این بخش نیز انشاء ناظم کتاب است؛ 77گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 – 376]
آغاز: برابر؛ انجام: ز پادشاهی و هیچ کم نخواهد شد - ایا توانگر جاوید بینوا پرور ... همه هوا قلم سیم شد به شکل شهاب ... بزرگان عالم تواند بود.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، 77گ، 15 سطر ( 15/5×8)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 3 - 236]
fath-ul wahhāb bi-š.-il ādāb = š.-i ādāb-ul baht li-s samarqandī
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ سمرقندی، محمد بن اشرف (قرن 7)
تاریخ تأليف: 22 صفر 868ق
شرحی است مزجی بر آداب البحث محمد بن اشرف حسینی سمرقندی که در آن از قطب الدين گیلانی، سید [شریف زنجانی] و محمد بهشتی نام برده است.
[کشف الظنون 1236/2 ؛ هدية العارفين 374/1؛ جامع الشروح و الحواشي64/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14107
آغاز: ... علی مفیض النعمة أو بمعنی الاعتداد بها علی المنعم علیه او بمعناها ... لواهب العقل الذي هو افضل النعم اذ هو وسيلة للسعادة؛ انجام: و علی التقديرين یلزم احد الامكانين إلى آخر الدليل تم شرح الرسالة و لله الحمد و المنة ... قال مؤلفه فسح الله في مدته و کان تمامه في الثاني و العشرين ... و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با نشان «بلغ»و «بلغ مقابلة علی خط مؤلفه ابقاه الله تعالی» در حیات مؤلف مقابله گردیده؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ، 17 سطر( 9×12)،اندازه: 14×19 سم [ف:644/35]
fath-ul wahhab bi-s.-i manhaj-it tullab
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: منهج الطلاب؛ انصاری، زکریا بن محمد (926/826) در فقه شافعی. مؤلف نخست از کتاب منهاج الطالبين محیی الدين نووی (-676ق) برگزیده ای فراهم آورده به نام «منهج الطلاب» و آن گاه به درخواست کسی این شرح را برای روشن ساختن معضلات آن کتاب نگاشت.
آغاز: بسمله، الحمدلله وحده قال سیدنا و مولانا قاضی القضاة شیخ الاسلام ملك العلماء الاعلام سیبویه زمانه فرید عصره و اوانه زین الدين لسان ... و بعد کنت اختصرت منهاج الطالبين في الفقه تأليف شیخ الاسلام ابی زکریا یحیی محیی الدين ... النواوي رحمه الله تعالی في کتاب سمیته بمنهج الطلاب و قد سألني ...
چاپ: معجم المطبوعات العربيه ص /487؛ در حاشیه منهج الطلاب، جزء 2، مطبوعات الميمنية، 1332ق
[دنا 871/7 - 872 (23 نسخه)؛ کشف الظنون 1875/2؛ هدية العارفين 274/1]
شرح و حواشی:
1- حاشية شرح منهج الطلاب؛ زیادی، علی بن یحیی (-1024)
2- التجريد لنفع العبيد = حاشية فتح الوهاب بشرح منهج الطلاب؛ بجیرمی، سلیمان بن محمد (1131-1221)
آغاز: برابر؛ انجام: الفقير احمد بن احمد غفر الله ذنوبه.، سیدنا محمد و آله و سلم تسلیما کثیرا و کان الفراغ من کتابته ليلة الخميس من ... سنة اثنین و ستین و تسعمایه
خط: نسخ، کا: احمد بن احمد مثنی، تا: 962ق؛ محشی؛ کاغذ:ترکی، 485ص، 37 سطر، اندازه: 22×29سم [ف: 10 - 572]
خط نسخ، کا: موسی بن عبدالغنی خفاجی طندتائی شافعی از هری، تا: جمعه 5 جمادی الاول 967ق؛ با نسخه مؤلف تصحیح و مقابله شده، محشی، با علامت بلاغ، با اجازه ای که فرزند مؤلف یوسف به جهت کاتب به تاریخ یکشنبه 11 ربیع الثاني 972 نوشته؛ جلد: مقوایی، 261گ، 33 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 6- 179]
آغاز: برابر
نیمه اول کتاب؛ خط: نسخ، کان محمد امین بن محمد، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی، 212 گ، 19 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 3 - 253]
خط: نسخ، کا:احمد بن عبدالرحمن شافعی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: استانبولی، جلد: میشن تریاکی، 284گ، 33 سطر، اندازه: 21×29/7سم [ف: 1 – 395]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالله صنفینی، تا: چهارشنبه 20 ربیع الاول 1076ق؛جلد: میشن،391گ ،21سطر ،اندازه : 15/6×20/8سم [ف:395/1]
انجام: و يتأدي بالاداء لولا.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (در «باب احرام بالحرم» افتاده)؛ جلد: تیماج، 223گ، 15 سطر (9×14)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3 - 236]
جلد دوم کتاب و قسمت اعظم آن در معاملات است از اوایل کتاب «السلم» تا اواخر کتاب «الكتابة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام محشی از شافعی «علی بن یحیی 1024ق» و ابن قاسم «محمد بن قاسم مصری 983ق» و رملی «شمس الدين محمد بن احمد انصاری مصری 1004ق» و برخی دیگر؛ 390گ، 16-17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 -504]
آغاز: هذا کتاب الفرائض، جمع فريضة بمعنی مفروضة أي مقدرة لما فیها من السهام المقدرة فغلبت علی غیرها؛ انجام: فان مات ثالث عمل في مسألته ما عمل في مسألة الثاني و هکذا.
کتاب الفرائض؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ 20گ (85پ-104ر) 12 سطر، اندازه: 15/3×21/8 سم [ف: 41 - 234]
آغاز: بسمله. کتاب الفرائض ای مسائل قسمة المواريث جمع فريضة بمعنی مفروضة؛ انجام: فاذا مات ثالث عمل ما عمد في مسئلة الثاني و هکذا ...
مبحث میراث است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1224ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج قهوه ای، 33گ، 12 سطر، اندازه: 10/5× 15/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 499]
از اوایل فرائض تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن یعقوب کانی کبودی، تا: صفر 1228ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 23 سطر (11×23)، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 365]
آغاز: برابر؛ انجام: فالأوجه جریان التفضيل السابق فیه و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، کا: ابوبکر بن شیخ حیدر الأويهكي الاصل لأجل ملا حامد، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 222گ، 21 سطر (9×15/5) اندازه: 15/5 ×22سم [ف: 2 - 242]
آغاز: کتاب الجناية الشاملة للجناية بالجارح و بغیره کحر فهی اعم من تعبیره بالجراح و الأصل فیها آیات؛ انجام: ذلك بخلاف ماله اوصی بحجة الاسلام من الثلث و هذا من زیادتی في الولد والله اعم قد تم .
کتاب جنایت تا پایان کتاب امهات اولاد؛ خط: نسخ خفی، کا:ملا احمد بن ملا ابراهیم سقزی، تا: 1284ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 13 سطر [اهدائی رهبر: 3 - 500]
آغاز: بسمله، قال سیدنا و مولانا قاضی القضاة؛ انجام: حق الوثيقه و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و الحمد لله رب العالمين.
جزء اول آن و از ابتداء و تا باب تعهد؛ کا: محمد بن عبدالله بن علی بن احمد بن علی بن محمد سلیمانی، تا: 1290ق؛ در آخر آن رساله ای است در صور دعاوی که ظاهرا از همین شارح است در حدود ده برگ؛ جلد: گالینگور مذهب، 438گ، 21 سطر (11×19/5)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 10 - 424]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم، تا: 1298 ق [مختصر ف: 579]
جلد سوم؛ خط: نسخ، کا: عزیز جوانرودی، تا: ربیع الثاني 1299ق، به خواهش جوانرودی، در وقت عزل میرزا مؤيد الدوله حسام السلطنه؛ جلد: تیماج، 255گ، 15 سطر، اندازه:17×21سم [ف: 33/2 - 184]
آغاز: کتاب النكاح، هو لغة الضم و الوطي و شرعا عقد یتضمن اباحة و طی بلفظ انکاح أو غیره؛ انجام: بخلاف ما لو أوصى بحجة الاسلام من الثلث و هذا من زيادة في الولد.
از کتاب النكاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1299ق؛ محشی از «زیادی»، «ابن حجر»، «منهاج»، «وضوح»، «بجیر می»، «ابن قاسم» و غیره، اکثر حاشیه ها به خط بمنانی و در حاشیه ای تصریح کرده که آن را در قریه پایاله نگاشته؛ جلد: تیماج، 254گ، 15 سطر، اندازه: 16/5 ×22سم [ف: 41 - 122]
آغاز: هو لغة الضم والوطی و شرعا عقد یتضمن اباحة وطی بلفظ انکاح أو نحوه؛ انجام: نص علیه في الأم و الحاوى و المهذب و غیرهما من کتب
در فهرست با عنوان «کتاب النكاح و الخلع و الطلاق» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی به سبک کتاب های درسی؛ جلد: چرم، 30ص (41-70)، 14 سطر، اندازه: 18×22/2سم [ف: 43 - 118]
آغاز: برابر؛ انجام: یکون قدرا یقارب الجميع فالاوجه التفصيل السابق فیه.
جزء اول کتاب. شامل کتاب الطهارة تا کتاب قسم الزكاة؛ خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد بن احمد، تا: جمعه 26 محرم 1303ق؛ مصحح، محشی با نشان «اه ب ج»، با یاداشتی از پسر کاتب (عبدالله بن عبدالواحد فرامرزی) در 4 بهمن 1341ش که فوت کاتب را در 1322ش در قریه چاه کوتا از توابع بوشهر ثبت کرده؛ واقف: عبدالواحد بن محمد بن احمد، 22 رمضان 1314ق؛ جلد:تیماج، 305گ، 26 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 44 - 188]
آغاز: بسمله کتاب النكاح هو لغة الضم و الوطي و شرعا عقد یتضمن اباحة وطی بلفظ النكاح او نحوه و هو حقيقة في العقد مجاز في الوطى علی الصحيح و انما حمل علی الوطى في قوله تعالی حتی تنکح؛ انجام: فان کان الأول زوجا في نکاح فاسد انقطع تعلقه لان المرأة لا تصیر فراشا في النكاح الفاسد الابالوطي و الله اعلم بالصواب.
از کتاب نکاح تا پایان کتاب شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 5 ربیع الاول 1304ق؛ جلد: مقوا، 110 گ، 18 سطر، اندازه: 22×35سم [ف:6-3007]
آغاز: بسمله کتاب الزكاة اصلها زكوة بفتح الوا و قلبت الفا التحركها و انفتاح ما قبلها؛ انجام: احلف المشتري و مثل المشتري من الولى المشتري من المشتري و هکذا من کل من وضع یده کما
في ... اما القاضي الخ المعتمد انه کالوصی فیقبل قول الصبي بیمینه و شرح و الله اعلم بالصواب
از آغاز «کتاب الزكاة» تا پایان «کتاب الحجر»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 23 شوال 1305ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1- 194]
آغاز: کتاب النكاح. هو لغة الضم و الوطي و شرعا عقد یتضمن اباحة و طی بلفظ انکاح او نحوه. و هو حقيقة في العقد مجاز في الوطي؛ انجام: جریان التفصيل السابق فیه. و الله اعلم بالصواب.
تمت الجزء الثاني من البيع بحمد الله و حسن عونه في ..
جلد 2؛ خط: نسخ تحریری، کا: سید محمد بن سید عبدالرحیم بن سلیمان، تا: 16 جمادی الثاني 1306ق؛ 184گ (9ر-192ر) [ف: 2 - 183]
آغاز: برابر
ج 1، از آغاز تا اول فرائض؛ خط: نسخ، کا: ترجانی، تا: 1308ق؛ محشی؛ 23 سطر (11×23)، اندازه: 19×30سم [ف: 2 - 364]
آغاز: باب الصلح و التزاحم علی الحقوق المشتركة و هو لغة قطع النزاع؛ انجام: لزم الحاقا للمنوی بالملفوظ فان لم ینویا شیئا حمل علی الغالب إن کان و الالزم مهر المثل «کتاب الصلح» تا پایان «کتاب الخلع»؛ خط: نسخ خوانا، کا:عبدالرحمن، تا: پنج شنبه 2 ذیحجه 1310ق؛ جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1- 451]
آغاز: کتاب الطلاق هو لغة حل القيد و شرعا حل عقد النكاح بلفظ الطلاق؛ انجام: کانفاقه المال في الشهوات فلا يؤثر فیه ذلکبخلاف مالو أوصى بحجة الاسلام من الثلث و هذا من زیادتی في الولد و الله العالم
از آغاز «کتاب الطلاق» تا پایان «کتاب أمهات الاولاد»؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: شنبه 25 جمادی الاول 1310ق؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 20 سطر،اندازه: 15×22سم [ف: 1- 452]
آغاز: برابر؛ انجام: و الأصل فیما قبله قوله صلی الله علیه و سلم لما جاء خبر تقل جعفر بن ابی طالب في غزوة مؤتة اصنعوا لآل جعفر طعاما فقد جاءهم ما یشغلهم رواه أبو داود و غیره و حسنه الترمذي و مؤته بضم الميم وسکون الهمزة موضع عند الكرك
از آغاز تا آغاز «کتاب الزكاة»؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 20 سطر، اندازه:16×23سم [ف: 1- 192]
آغاز: کتاب الفرائض ای مسائل قسمة المواريث، جمع فريضة بمعنی مفروضة ای مقدرة؛ انجام: نسخه: و إلا فما تأخذه الأم في الأولى سدس و في الثانية ربع و الأولى من ستة و الثانية من أربعة
کتاب الفرائض؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 7گ (71پ -77پ)، 13 سطر، اندازه:16×23سم [ف: 1 - 450]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا يؤثر فیه ذلکبخلاف ما لو أوصى بحجة الاسلام من الثلث، و هذا من زیادتی في الولد و الله أعلم.
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد بن محمود شافعی، بی تا؛ نسخه قدیم ، مصحح، محشی، دارای فهرست و یادداشتی بتاریخ دوشنبه 29 ربیع الاول 1269 و پشت برگ آخر تاریخ مجاورت شیخ محمد الغزي پنج شنبه اول ذیحجه 1087 دیده می شود؛ 233گ، 33 سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 4 - 206]
آغاز: بسمله؛ کتاب النكاح هو لغة الضم و الوطي و شرعا عقد یتضمن اباحة وطی
بخش نکاح. تذکر: نام مؤلف و کتاب به استناد نسخه 2997/2 گلپایگانی ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 20گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 – 3295]
بخش فرائض؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
fath-ul wahhāb fī š.-i r.-tul ādāb
حسن پاشازاده، محمد
hasan-e pāšāzāde, mohammad
وابسته به: آداب البحث و المناظرة؛ گلنبوی، اسماعیل بن مصطفی (-1205ق)
شرح «آداب البحث»، اسماعیل کلنبوی معروف به شیخ زاده می باشد. شرحی است حامل متن.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1370/1
آغاز: الحمدلله ذی الجلال و الاكرام، و الصلاة علی رسوله ... و بعد، فیقول العبد القاصر في أمر العبادة، السيد محمد المدعو بحسن پاشازاده ... هذه شرح علی رسالة الآداب التي هی من الرسائل و الدفاتر؛ انجام: اذا المناظرة معه مخلة بغرض و مقوته لفائدتها. و الحمدلله الملهم للصواب و الصلاة علی رسوله المبعوث باعظم الآيات و فصل الخطاب، علی آله و أصحابه المرشدين ..
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1302ق، کاتب شاید نگارنده باشد؛ 39گ (2پ-40پ) [ف: 3 - 237]
al-fath-ul wahabī ‘alā tārī×-i abi nașr-il u'tbī
منینی، احمد بن علی، 1089 - 1172 قمری
tarābolosī «ahmad ebn-e ‘alī (1678 - 1759)
وابسته به: تاریخ اليميني = تاریخ عتبی = معجز الكتاب و محرز الاداب؛ عتبی، محمد بن عبد الجبار(350-427ق)
تاریخ تأليف: 5 ذیقعده 1147ق
شرح بر تاریخ بتی یا یمینی است که ابو ابراهیم اسعد بن مسعود بن علی بن محمد بن حسن عبتی در اوایل قرن پنجم هجرت در عهد سلطان محمود سبکتکین در ذکر وقایع و حوادث آل سبکتکین تأليف و تصنیف کرده و منینی دمشقی در قرن دوازدهم آن را شرح و تفسیر نموده است.
آغاز: بسمله، حمدا لمن احسن کل شی و تصویرا و خص نوع الانسان بالبیان رحمة منه و تدبیراَ ... اما بعد فیقول فقیر رحمة ربه و اسیر و صحت ذنبه احمد بن علی بن عمر العثماني المنيني عفرالله ذنوبه ... أن الكتاب الموسوم بالیمینی في وقایع السلطان یمین الدولة و امین الملة السلطان محمود بن الأمير سبکتکین علیه رحمة الملكالمبين انشاء نادت الزمان و عقلة العجلان و ادیب العراقين و خراسان ...
چاپ: قاهره، بولاق، 1286ق، در دو جلد
[معجم المطبوعات 1808؛ دنا 872/7]
خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن عمر الناسخ، تا: 1167ق، جا: شام، برای خزانه محمد امین عاطف افندی؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: آقا میرزا خان صدر اعظم و پسرش داود وزیر لشکر؛ در پشت برگ 1 شمس العلماء عبدالرب آبادی می نویسد که شروح یمینی از: 1. نجاتی، 2. ناموسی، 3. کرمانی، 4. زوزنی، 5. منینی است؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 2296؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی مذهب، 388گ، 39 سطر (22×10)، اندازه:32×17سم [ف: 5 - 356]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذن مؤذنها علی منارة غصند بحی علی الفلاح و ما انتظمت غرر الليالي و درر الايام في سلكسلسلة الشهور و الاعوام و تعطرت مفارق الكتب عند انتها الكلام بمسکه الختام قال المصنف و کان اکمال تحریره لاربع خلون من ذی القعده الحرام سنه سبع و اربعین و مائه و الف علی ید جامع شمله و صارف نفایس الأوقات في کشفه و حله احقر الخليفه بلاشیئ في الحقيقه احمد بن علی العدوي الدمشقي الشهير بالمنینی غفر الله ذنوبه ... آمین.
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، سرلوح مذهب مرصع؛ تملک: عثمان به سال 1174، سید حمزه العجلاني در 1185ق؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج مذهب، 673ص، 41 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 5 - 289]
آغاز: برابر؛ انجام: للمسلمین اجمعین آمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 384گ، 33 سطر (23×11)، اندازه: 19/5 × 31/5 سم [ف: 7 - 141]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: عبد الفتاح رسول آغازاده، ابوبکر بن مصطفی؛ 371گ، 38 سطر (23×10)،اندازه:21×17سم [ف:16-242]
خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن عمر ناسخ، تا: 1245ق، جان دمشق، برای خزانه محمد امین عاطف افندی؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 423گ، 29 سطر (21×10/5)، اندازه: 31×19/5 سم [ف: -617]
کا: محمد تقی بن محمد کاظم، تا: 1253ق [نشریه: 5 - 344]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق، برای امام قلی میرزا عماد الدولة؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: ساغری، 306گ، 36 سطر، اندازه: 30/6×17سم [ف: 1- 393]
خط نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا شنبه 18 شعبان 1266 ق [ف: 3- 99]
آغاز: برابر؛ انجام: و تعطرت مفارق الكتب ثمانین وم / تین بعد الالف من الهجره النبويه
خط: نسخ، کا: کرجی، حسین بن احمد، تا: 1280ق، جا: اصفهان؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 355 گ، 39 سطر (10/3× 22/7)، اندازه: 19×33/5 سم [ف: 7 - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: غفر الله ذنوبه و ملاء بزلال الرضوان ذنوبه و فعل ذلکبوالدیه و بجمیع المسلمين.
خط: نسخ متوسط، کا: محمد هادی بن محمد علی حسینی، تا: جمادی الثاني 1283ق؛ عمل صالح محمد بن باقر؛ جلد: تیماج مذهب، 281گ، 37سطر، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 9 - 52]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ جلد: تیماج، 437گ، 30 سطر (26×12)، اندازه: 21×35سم [ف: 16 - 228]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ملا ابراهیم، تا: 1285ق [ف: - 199]
الفتحية -طبی
به فتحیه -فتحية
fathīye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23089
آغاز: الحمدلله علی نعمائه ... اما بعد منقول است؛ انجام: لا حول ولا قوة الا بالله العلى العظيم ... بگوید ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
al-fatḥīya
الاذقي، محمد بن عبد الحميد، - 848 قمری
lāzeqī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-hamīd (- 1445)
رساله ای است در موسیقی شامل «مقدمه و دو طرف»: مقدمه در سه «فصل»: 1) تعریف الموسيقى و ما یستدعیه التعريف، 2) المبادى البيعية، 3) المبادي العددية و الهندسية؛ طرف 1. پنج «مقاله»: 1) تقسیم الدساتين و مباحث الأبعاد الملائمة و نسبها المستخرجة من مقادیر او تارها، 2) اظافات الأبعاد بعضها الى بعض و فصلها و تثلیثها و تربیعها، 3) الأليف الملائم من الابعاد الصغار الحنية و اسباب التنافر، 4) الأدوار المشهورة و طبقاتها، 5) الألحان المستعملة المشهورة في زمان المؤلف؛ طرف 2. در سه «مقاله»: 1) أحوال الأزمنة المتخللة و اسبابها و الموضوعة لها؛ 2) أنواع الايقاع المستعمل عند المتقدمين؛ 3) أنواع الايقاع المشهور عند المتأخرين. که در اوایل فتوح سلطان بایزید ثانی عثمانی ( 886-855 ق) نوشته و بدین مناسبت آن را به فتحیه موسوم گردانیده است.
چاپ: کویت، محقق: هاشم محمد الرجب، المجلس الوطني للثقافة والفنون والآداب، السلسلة التراثية (16)، مطابع القبس التجارية، چاپ 1، 1406ق.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5369
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أذاقنا حلاوة الحان عنادل ورد جماله في دوایر روضات الغبراء بکمال قدرته و رأفته؛ انجام: و ان کان الدخول علی النغمة مقدمة یسمی ذالکبعد و ان کان بالعکس یسمی قبل، تمت الرسالة الفتحية بعون الله خالق السموات العلية
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل ذیحجه 957ق، جا: استانبول في مقام تربة مصطفی پاشا؛ تملک: سید عبدالمحسن بن سید محمد اسعد مفتی مدینه منوره؛ واقف: عضدالملک، 1156؛ کاغذ: بغدادی، 137گ، 14 سطر (13×9/3) اندازه: 21/4×14 سم [ف: 8 - 248]
fathīye
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1250-1212ق)
تاریخ تأليف: 1218ق
حضرت امام جواد علیه السلام در آغاز خطبه خواستگاری ام الفضل حمد را بر تهلیل مقدم داشته و فرموده است: «الحمدلله اقرارة بنعمته ولا اله الا الله اخلاصا بربوبیته». فتحعلی شاه قاجار احتمال داده که این نسخه غلط باشد و این دو جمله پس و پیش شده است. رساله حاضر در حل این مشکله نگاشته شده و به همان پادشاه تقدیم شده است. رساله مشتمل است بر یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه: در ذکر اشکال و نقل عبارت خطبه؛ فصل 1. صحت خطبه و رفع احتمال غلط؛ فصل 2. در منع آنکه هر چه در رتبه مقدم است در ذکر باید مقدم باشد؛ فصل 3. در منع آنکه باید تهلیل مطلقا مقدم باشد؛ خاتمه: در تفسیر اجمالی سوره حمد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله، خوشترین کلامی که خطیب لسان در منبر ایضاح فاتحه مجمع بیان مرادات و دیباچه شرح مقاصد نماید.
انجام: باینجا ختم می کنیم رساله را تا حق تعالی ختم کند عمر ما را براستی و گم نکردن راه.
چاپ: ایران، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1388 شمسی، رضا استادی، حروفی، 1، وزیری، ضمن بیست رساله فارسی
[دنا 872/7(3 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 455/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محتملا فتحعلی شاه قاجار، تا اواسط ذیحجه 1218ق؛ جلد: تیماج، 66گ، 12 سطر (6×10/5)، اندازه: 10/5 ×15/5 سم [ف: 2 - 215]
آغاز: برابر، انجام: عند الرجوع الى اهل العرف یقول أن المراد علیه أن یکسب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی، 17گ (312پ -328ر)،اندازه:13/5×18سم [ف: 13 - 103]
fathīye = jang-nāme-ye amīr ×ãn
سیفی فراهانی، محمد اسماعیل، ق14 قمری
seyfī farāhānī, mohammad esmāʻīl (- 20c)
در توصیف نبرد شاهزاده امیر خان سپهسالار اعظم و وزیر جنگ با ترکمانان است در زمانی که او ایالت استرآباد و سردار کل
قشون بوده است. کلا حاوی 1224 بیت است و از رهگذر تاریخ و حوادث آن دوره خاص خالی از لطف نیست. عناوین موجود پس از مقدمه بدین شرح است: داستان سرقت طایفه تراکمه یموت، أغنام اهالی شاهرود و بسطام را و مأمور شدن امیر خان سردار به استر آباد و جنگ او با ترکامه یموت، داستان رفتن امیر خان سردار (و مفتخر شدن به لقب سیف الملك) به فوجرد و قشون طلب کردن و تفصیل جنگ ایل داز، رسیدن خلعت با لقب امیر خان سرداری بجهت سیف الملك و از طرف ناصرالدین شاه، رفتن اردو به یکه ماز و جنگی قزاق، با تراکمه آتابائی و به توپ بستن امانلق نابکار را، رفتن امیر خان با جمعی از سواران قشون به عزم خراب کردن مدرسه اتابائیان و غارت کردن او بهای ایشان، داستان رفتن جنرال قونسول دولت بهیه روسیه به صحرای گرگان یعزم تفرج و کشته شدن یک نفر از غلامان او به دست تراکمه آتابائی و گرفتار شدن منشی او و خلاص نمودن او، شبیخون زدن تراکمه آتابائی در صحرای نار تپه به اردوی امیر خان و تعاقب نمودن ایشان را، کشته شدن حاجی نظر نابکار در آق قلعه مبارکه به دست سربازهای فوج هزار جریب مازندران.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:745
آغاز: بسمله هذا کتاب جنگنامه. موسوم بداستان فتحیه امیر خانی ... بسمله. بنام خداوند یزدان پاک ** که او آفریده آدم از آب و خاک؛ انجام: گزند از رخ فرخت دور باد ** دلت روز و شب شاد و مسرور باد
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1322ق؛ اهدایی: حاجی محمد علی ممکن، 1332ش؛ جلد: مقوا، 41گ، 15 سطر (7/5×13/5 )، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 - 857]
fathīye = hāšīye bar r.-ye 'azodīye
اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 110/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 19 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: - 73]
fathīye belqerād
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9695/2
منیف افندی؛ خط: نستعلیق ترک، کا: محمد سعید، تا: قرن 13؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 6گ (68پ -73ر)، 29 سطر( 7/5×17)، اندازه: 13×23سم [ف: 17 - 453]
al-fathīya dar qavā'ed-e qerā’at-e qorānīyya
قاری، احمد بن محمد رضا
qārī, ahmad ebn-e mohammad rezā
رساله کوتاهی در قرائت به روایت بکر و حفص در یک «مقدمه» و دوازده «فصل» و یک «خاتمه». او در مقدمه می گوید که قرائت سبعه را نزد حاجی شیخ محمد قاری کاظمی خوانده و از وی اجازه قرائت دریافت نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:8511/3 _57/181
آغاز: سپاس و ستایش مر خدای را جل شأنه و عم نواله که گردانید قرآن را امام و دلیلی و آنکس که عاری از معرفتش باشد در دنیا گمراه و در آخرت ذلیل
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 26گ (82-107)، 12 سطر، اندازه:11×17سم [ف: 4 - 2017]
الفتحية في الأعمال الجيبية > الربع المجيب
fetrat-e rosol va javāb-e vey (so’āl dar bāre-ye)
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastu (-384 - -322)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/77
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (76) [مختصر ف: - 457]
al-fitan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2728/9
آغاز: قال الله تعالی اذا زلزلت الارض زلزالها و اخرجت الأرض اثقالها ... ؛ انجام: و قال معلم السبطين حفا یکون بحکم ربی ذی الجلال و الصلوة علی من ازهار ریاض نبوته مؤلفه و انهار حیاض شریعته واقعة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 59 ص(85-14)، 17 سطر، اندازه: 15×20/8سم [ف: 9 - 65]
al-fitan
رساله در باب امام آخر زمان و علائم ظهور.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2728/7
آغاز: فان الله یبعث خليفة یخرج في آخر الزمان قد امتلاءت
الارض جورا و ظلماء انجام: قال علیه السلام حاکیا عن ربه ... ان الى جنودا في المشرق سمیتهم التركهم فرسانی انتقم بهم لمن عصانی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2ص (79-80)، 17 سطر، اندازه: 15×20/8سم [ف: 9 - 64]
al-fitan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2728/8
آغاز: الياس بن ابراهیم فلیخدر الياء من الالف من الياء ... سیطلع من مطلع الشمس قوم بلادین روسهم؛ انجام: و اعلم ان جمیع ماسوی الله تعالی علی قسمین قسم یدرك بذاته و هو المحسوس و الكشف ... وهو المعقول و اللطيف ... جلاب الأفراح و الحمد لله وحده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6ص (80-85)، 17 سطر، اندازه: 15×20/8سم [ف: 9 - 64]
fitan-ud dunyā
رساله ای است درباره فتنه ها و آسیب های دنیا
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5808/7
آغاز: الحمدلله مستوهب الحمد برزقه المبسوط؛ انجام: دعوت الله أن یرزقنی مالا. بی کا، تا:قرن 12؛ افتادگی: انجام؛10گ (88پ-97ر)[ف:5-357]
al-fitan wa-l malāḥim
مروزی، نعیم بن حماد، - 229 قمری
marvzī, naʻīm ebn-e hammād (- 845)
کتابی است حدیثی در ده جزء، درباره فتن و ملاحم و حوادث و وقایعی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، وقوع آنها را در آینده خبر داده است. مؤلف، مرویات خود را با ذکر سند آورده است. پاره ای از احادیث این کتاب، که پیرامون موضوع مهدویت، و خصوصیات حسبی و نسبی حضرت بقية الله الاعظم ولی عصر، می باشد حائز اهمیت است. گزیده ای از آن، از شرف الدين نصر الله بن عبدالمنعم بن شقیر تنوخی (683ق) در دار الكتب ظاهریه به شماره 62 ادب موجود است. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: بسمله. ما کان من رسول الله (علیه السلام) من التقدم و من اصحابه في الفتن التي هی كاينة، اخبرنا الشيخ ابوبکر عبد الغفار بن محمد بن الحسين.
انجام: و نحن نأكل في صحفة، فقال سمعت رسول الله (صلی الله علیه و آله)
یقول: من اکل صحفة ثم لحسها استغفرت له الصحفة.
[بروکلمان، ذیل 257/1؛ کشف الظنون 1445/2؛ معجم المؤلفين 113/13؛ الأعلام، زرکلی 40/8 ؛ تاریخ نگارش های عربی 151/1؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوي الشريف و علومه و رجاله 1183/2 ؛ معجم المؤلفين 113/13؛ فهرس المخطوطات1154/2؛ مجله آینه پژوهش، شماره 84 اسفند 1382ش، ص 46-54 مقاله ای در باره این کتاب چاپ شده است]
آغاز: برابر؛ انجام: حدثنا حمید بن عبدالرحمن، عن محمد بن مسلم، عن ابراهیم بن میسر، عن طاووس، قال قد.
نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا در لندن، نسخه ش 9449. تصویر نیمه اول کتاب است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن علی صیرفی انصاری، تا: 706ق؛ مصحح؛ 202 ص، 21 سطر [عکسی ف: 4 - 100]
آغاز: کان عمر بن عبدالعزیز مهدیا و لیس به أن المهدي اذا کان زید المحسن في احسانه؛ انجام: برابر
نسخه اصل: نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا، ش 9449. نیمه دوم کتاب و ادامه شماره قبلی است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن علی صیرفی انصاری، تا: 10 ذیحجه 706ق، جا: سفح قاسیون دمشق؛ مصحح؛ 190ص، 21سطر [عکسی ف: 4 - 101]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1116
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 398]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش 9449.Or. تمام کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن علی صیرفی انصاری، تا: 706ق، جا: سفح قاسیون دمشق؛ مصحح: 200گ، 21 سطر [عکسی ف: 2 - 193 و 258 و 5 - 289] و [میراث شهاب: س 17ش3 و 4 - 301]
al-fitan wa-l malāḥim
ابن المنادي، ابوالحسین، - 336 قمری
ebn-ol-monadī, ab-ol-hoseyn (- 948)
کتاب مفصل و مبسوطی است در ذکر حوادث و وقایعی که طبق پیشگویی های قبلی کتب آسمانی و یا انبیاء و کاهنان رخ داده است و همچنین حوادثی که در قرآن و روایات برای آینده پیش بینی شده است.
آغاز: الحمدلله مداول الايام بین اجیال نسم الاتام و مباوب حدث السلطان في انف احابین الازمان من عقیب خالف بعد عقیب سالف الذي و سم دار الغرور ...
انجام: عن انس بن مالکقال قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم لاتقوم الساعة حتی لا یبقی احد یقول الله عزوجل فهذا آخر هذا الكتاب المتضمن الفتن و الملاحم ...
[دنا 873/7 ؛ «تاریخ بغداد»69/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی محمد شوشتری، تا: 16 رمضان 1270ق؛ جلد: تیماج، 79گ، 21 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف مخ: 5 - 2111]
آغاز: برابر؛ انجام: نعوذ بالله منها و من جمیع المكارم و الاثام و الحمدلله رب العالمين.
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 123 گ، 24 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 4 - 50]
al-fitan wa-l malāhim
دانی، عثمان بن سعید، 371 - 444 ؟
dānī, ‘osmān ebn-e sa‘īd (982 - 1053)
روایاتی که از طریق پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه هدی (علیهم السلام) و صحابه و دیگران در باب فتن و ملاحم و پیشگویی های آخر الزمان روایت شده را در این کتاب در شش جزء هر کدام در چندین باب جمع آوری کرده است.
[هدية العارفين 653/1؛ کشف الظنون 1445/2]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2346
آغاز: ابن عفان قال حدثنا أحمد قال حدثنا سعید قال حدثنا نصر قال حدثنا علی قال حدثنا اشعث بن شعبه؛ انجام: و حدثنا ابن عفان ایضان قال حدثنا أحمد قال حدثنا سعید قال حدثنا نصر قال حدثنا علی قال ...
نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهرية - دمشق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: ملا عثمان کردی؛ 393ص [عکسی ف: 6- 450]
al-fitan wa-l malāhim
ناشناخته و غیر همانند:
آغاز: الحمد لله الذي الهم و فهم و علمنا من العلوم مالم نعلم و صلی الله علی سیدنا .. و بعد فهذا بعث الادوان من روح الأكوان یتفجر منه ینابیع الكشف؛ انجام: و هذا آخرما سمع من لفظه النوارني و ضبط من کلامه الروحاني في هذا الباب و الله اعلم بالصواب ... ما اشرقت شموس الغيوب من غیاهب القلوب و الحمد الله وحده
این رساله اخبار اقلیم های هفت گانه و پادشاهان و درباریان و لشگریان و نیز پیش گویی از وقایع و حوادث مانند ظهور حضرت مهدی و آمدن دجال و سفیانی و خروج کرمانی و جز آنها آمده است. نام مؤلف و کتاب به دست نیامد. از حضرت امیر حضرت صادق (علیه السلام) نقل نموده و پس از ذکر نام آنان «کرم الله وجهه» یا رضی الله عنه» آورده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 22ص (1-22)، 17 سطر، اندازه: 20/8×15سم [ف: 9 - 62]
آغاز: الحمد لله مغنی الامم و محیی الرمم و الصلوة .. و بعد فان هذا الكتاب الجليل الشان العظيم البرهان یفوت البرهان یفوت الفقيه ... و ها أنا .. في رفع الحجاب و فتح الباب ؛ انجام: و انتظم الاسم حقيقة و معنی و الحمد لله وحده ... ما فاح الخزام و ناح الحمام و علی اولاده الكرام و السلام
در این رساله نیز پیش گویی هایی مانند آمدن دجال آمده و حدیث های مشکل بیان شده جز آنکه بر خلاف رساله پیش، از امامان شیعه به سبک شیعه یاد کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج،16ص(22-37)، 17 سطر، اندازه: 20/8×15سم [ف: 9- 62]
آغاز: فالحمد لله الذي ملکنی مفتاح الغيوب و مصباح القلوب ... و بعد فقد اتفق أهل الملل الأربع یعنی المسلمين و النصرا و الصابئه و اليهود ان عمر الدنيا؛ انجام: فانهم هذه القواعد الغربية و الفوايد العجيبة تقربا لاسرار الكنوز ... لا تطلع علیها الا ارباب المواهب القدسية
پیش گویی آینده و عمر مردمان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج،3ص(71-73)، 17 سطر، اندازه: 20/8×15سم [ف: 9 - 63]
آغاز: الحمدلله عالم المدد و ممد العدد و الصلاة علی محمد الذي ماخاب من طلب منه المدد؛ انجام: و ذکر علی في تفسیره أن ما بین أسفل الأرض إلى العرش مقدار خمسین ألف سنة من ایام الدنيا.
پیشگویی از ویران شدن چند شهر مشهور و بعضی از حوادث که در آخر الزمان واقع خواهد شد به نقل از روایات و احادیث مختلفه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 5گ (13ر - 35ر)، 20 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 7 - 146]
آغاز: الحمد لله عالم المدد و ممدد العدد ... و بعد فقد قال الله ... تلکالقری اهلکناهم لما ظلموا و جعلنا لمهلکهم موعدا؛ انجام: فقد فتحت باب الكنز المختوم و الرمز المكتوم لمن اراد الدخول الى حديقة اسرار الغيوب ... الحمد لله الملكالفتاح ... ماراح الرواح و فلق الاصباح
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17ص (38-54)، 17
سطر، اندازه: 20/8×15سم [ف: 9 - 63]
fetne-ye sālār-od dowle
صحاف، ق 14 قمری
sahhāf (- 20c)
گزارشی از واقعه ای که پس از فوت مظفرالدین شاه قاجار (1324ق) بر سر مسند شاهی واقع شده، به صورت مثنوی و در 84 بیت.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:243
آغاز: بنام خداوند روزی رسان ** کنم فاش من شرح این داستان / شهنشه مظفر چه رفت از جهان ** بشد وارث تاج و تخت و کیان / محمد علی آن شه عز و جاه ** ز رویش خجل گشت خورشید و ماه
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد مهدی بن محمد صادق همدان الاصل، تا: یک شنبه 14 ذیحجه 1352ق، چلیپا؛ 7گ، اندازه: 12×10سم [ف: 3 - 65]
فتنة المقبور-التثبيت عند التبييت
fatvā
کواکبی، احمد بن محمد، ق13 قمری
kavākebī, ahmad ebn-e mohammad (- 19c)
دو فقره صورت فتوی از احمد کواکبی مفتی حلب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 172ط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ برگ آخر [ف: 22 - 66؛ فهرست رایانه ای، ج 3 ص 737]
al-fatwa
مختار گلپایگانی، احمد بن علی، ق13 قمری
mo×tār-e golpāygānī, ahmad ebn-e ‘alī (- 19c)
در شرایط مفتی و مستفتی و احکام آنان که فتوی می دهند و آنان که تقلید می کنند در دو «مقصد» دارای چند فصل در احکام اجتهاد و تقلید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3494/8
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب الفتوى و فیه مقصدان المقصد الأول في المفتي و ما یتعلق به من الأحكام؛ انجام: و آن کان الحكم بتعلق التقليد حینئذ علیه بالتفصیل المشار اليه هنا أشد
اشکالا کما لا یخفی سیما علی أهل النهى
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح؛ جلد: تیماج، 58گ (211ر -268پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 9 - 294]
fatwā fī muștalaḥ-il ḥadīt
منذری، عبدالعظیم بن عبد القوي، 581 - 656 قمری
ebn-e “abd-ol-qavī (1186 -
monzerī, ‘abd-ol-“azīm 1259)
سؤالي است درباره عبارات مختلفی که ائمه حدیث در شأن راوی می گویند نظیر: هو صالح الحديث، یکتب حدیثه ولا یحتج به، هو ثقة، هو صدوق و غیره، که مؤلف به آن پاسخ داده است.
آغاز: بسمله ... ما تقول السادة العلماء و الائمة الفضلاء في هذه العبارات التي یعبر بها أئمة الحديث عن الرواة.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1075/5
آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهريه (مدرسه عمریه) - دمشق 3746؛ بی کا، تا: با تاریخ 871ق؛ 17ص(257-273) [عکسی ف: 3-343]
fatvāyī dar tazvīj
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 ؟ قمری
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad hasan (1767 - 1846)
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه:53/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×8/5 )، اندازه: 21×15سم [نشریه: 3 - 222]
فتوایی در متعة-المتعة
فتوت به -کیفیت فتوت
al-futuwwa
سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمری
sulamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
سلمی در این کتاب اخلاق اهل فتوت را یک به یک (در پنج فصل) نشان داده و برای هر یک از آداب حدیثی و یا سخن یکی از مشایخ را شاهد آورده و همه این سخنان را با اسناد و
ذکر سلسله راویان ذکر کرده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعل منهاج الفتوة واضح الملاحب ... فاول من اجاب الى دعوة الفتوة، و حبا مکرمات المروة آدم بدیع الفطرة
انجام: و یرزقنا استعمال طرق الفتوة و ان لايؤاخذنا بما نحن فیه من تضییع اوقاتنا و اهمال احوالنا و أن یوفقنا لما یقربنا اليه و یز لفنا لدیه، انه قریب مجیب. و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد سید المرسلين و علی آله الطيبين الطاهرين اجمعین و سلم تسلیما دائما کثیرا
چاپ: انقره، كلية الالهيات، محقق: سلیمان آتش، چاپ اول ،96+115ص، 1396ق؛ به تصحیح سلیمان آتش در مجموعه آثار ابو عبدالرحمن سلمی، جلد 2 (تهران، نشر دانشگاهی: 1372)
آغاز: بسمله. الفتوة هی الموافقة و حسن الطاعات و ترك کل مذموم و ملازمة مکارم الاخلاق و محسنها؛ انجام: ویزل فنا لدیه انه قریب مجیب. و هذا آخر المنتخب من کتاب الفتوة للشیخ ابی عبدالرحمن السلمي رضی الله عنه و الله اعلم بالصواب
گزیده ای است از کتاب الفتوة ابی عبدالرحمن سلمی نیشابوری؛ بی کا، تا: قرن 8؛3گ (21پ -23ر) [ف: 1- 364]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049. جزو 1-5؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ (78-100) [فیلمها ف: 1- 461]
al-futuwwa
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 375/14- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ (154-149) [فیلمها ف: 1- 462]
al-futuwwa
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ - 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
به عربی است و عبارت های فارسی هم دارد.
نسخه اصل: پاریس113 . S. P (بلوشه 149)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه اواخر رمضان 753ق؛ 13 سطر [فیلمها ف: 1- 536 و 548]
عکس نسخه ای است؛ خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بی کا، تا: قرن 8 و 9، 6گ (149ر-154پ) [ف: 2 - 82]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش . رساله فتوت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5گ (155-159) [فیلمها ف: 1 - 462]
al-futuwwa
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ - 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 375/16- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049. کتاب في الفتوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ (160-182) [فیلمها ف: 1 - 462]
fotovvat
طوسی، احمد بن محمد، ق6 قمری
tūsī, ahmad ebn-e mohammad (- 12c)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 375/23-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5گ (247-243) [فیلمها ف: 1- 462]
al-futuwwa
ابن معمار، محمد بن ابی المكارم، - 642 قمری
ebn-e me‘mār, mohammad ebn-e abe-l-makārem ( 1245)
اهدا به: ابوالعباس احمد ناصر الدين الله در ده «فصل»: نخستین اطلاق اسم الفتوة، دهمی حکایات الفتيان. او در علوم حکمیه و توقیعات شرعیه چندین دفتر ساخته بود، مگر این که بدانها نمی نگریستند و این مسأله را خواهان بودند و او این کتاب را نوشته است.
چاپ: بغداد، 1960م، نشره: مصطفی جواد و احمد عبد الحليم النجار و محمد تقی الدين الهلالي و احمد ناجی القيسي
نسخه اصل: دانشگاه توبینگن 137 MaVI؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 159]
آغاز: بسمله، رب یسر بالخیر، الحمدلله الهادي إلى معرفته و الصلوة علی محمد اشرف خلیقته ... اعلم ایها الناظر أن الباعث
علی اصدار ...
فصل اول و دوم افتاده و از انجام هم ناقص است؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: «يأتي من بعدی اسمه احمدی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 38گ (1ر-138)، اندازه: 34×18سم [ف: 2 - 337]
al-futuwwa = futuwat nāme
فاضل مقداد، مقداد بن عبد الله، - 826 قمری
(- 1423) fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh
رساله ای است در فتوت در هفت فصل» در بیان شرایط و علامات آن که در آن از روایات معصومین علیه السلام استفاده شده است.
آغاز: الحمدلله خالق الارواح و فالق الاصباح و الصلوة و السلام علی محمد الداعي إلى النجاح .. و بعد فان الفتوة من اکرم الخصال الحميدة و الفضائل الجليلة
انجام: فان يأتى لکالبکاء یا اعرابی و الا فبقاکو الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛ 22ص (394-415)، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 32 - 137]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن شیخ محمد امین شراره فتونی، تا: قرن 13؛ از روی نسخه تحریر شده در قزوین به تاریخ 978ق، مصحح؛ جلد: تیماج، مذهب، 8گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6 - 3008]
al-futuwwa
غیر همانند:
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: حدود 723ق؛ 1ص (340ر) [مختصر ف: - 580]
آغاز: و اعلم انه لا بد هنا من الكلام في الفتوة فقال ان ابراهیم؛ انجام: ان اعطینا آثرنا وان منعنا صبرنا
به نقل از اسرار التنزيل فخر رازی؛ خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛ 6ص (728-733)، 19 سطر، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 32 - 140]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049. رساله ای در فتوت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (106-108) [فیلمها ف: 1- 462]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049. در چند باب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا 22گ (120-141) [فیلمها ف: 1 – 462]
fotovvat
غیر همانند:
نسخه اصل: پاریس 113 .S. P (بلوشه 149)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه اواخر رمضان 753قب 13 سطر [فیلمها ف: 1 - 536]
نسخه اصل: ملت افندی علی امیری ش 1017. ناقص تا باب دوم«اندر پیدا کردن مروت» از باب سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 855ق؛ 5گ (184-88پ)، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 487]
بندی در فتوت به فارسی از شیخ ابو حفص از حقایق سلمی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 1ص (267ر)، 23 سطر (9×6)، اندازه: 17×26/5سم [سنا: ف: 1- 337]
آغاز: نقل است از امیر المومنين علی بن ابی طالب کرم الله وجهه می فرماید که شنیدم از رسول ... فرمود که فردای قیامت جماعتی که باسم فتوت مخصوص شد دو گروه باشند فتوت داران ثابت قدم و صادق القول ... و گروهی دیگر روی؛ انجام: پس خواجه علی دستار از سر گرفت و به استغفار استاد رحمة الله علی قایلها و کاتبها
روایاتی است از پیامبر و علی و صادق (علیه السلام) با عنوان «فصل» (1) در بیان اصناف است و حقیقت سیفی و قولی و شربی - فصل در بیان آنکه سماع حلال است یا حرام - فضل در فضایل و آداب مهمانی» در پایان شعرهای فارسی است در مناجات و جز آن با چند بیت ترکی؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 59گ، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 632]
نسخه اصل: دانش سرای عالی ش 59. با سه عنوان فصل؛ بی کا، بی تا؛ [فیلمها ف: 2 - 86]
نسخه اصل: پاریس 113 . S. P بلوشه 149 (99/1 ). بندی در فتوت؛ بی کا، بی تا، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 548]
بندی در فتوت. از ابو حفص از سلمی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 154]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ ( 226-219 ) [فیلمها ف: 1 - 462]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛2گ ( 227-226 ) [فیلمها ف: 1- 462]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049. در فتوت به نظم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1گ (229) [فیلمها ف: 1 - 462]
فتوت نامه - فتوتیه
فتوت نامه - تنبیهات
فتوت نامه- الفتوة
fotovvat nāme
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری
( 1336) abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad
مؤلف رساله ای مختصر در فتوت و معنای آن به درخواست بزرگی نگاشته بود به نام «تحفة الاخوان في خصایص الفتيان» و قواعد و اصول آن را ضبط کرده بود، ولی چون پس از مدتی بر اصطلاحات ارباب این طریقت وقوف یافته این کتاب را در یک «مقدمه» و ده «باب» و «خاتمه» تأليف کرده است، با این عناوین: مقدمه: در مبادی، مشتمل بر هفت فصل؛ باب 1. توبه؛ 2. سخاء؛ 3. تواضع؛ 4. امن؛ 5. صدق؛ 6. هدایت؛ 7. نصیحت؛ 8 وفا؛ 9. کیفیت تفتی و آنچه بر طالب فتوت واجب بود و صفت طالب و مطلوب؛ 10. فرق میان فتی و متفتی و مدعی و امثال آنها. خاتمه: در احکام و خصایص فتوت مشتمل بر سه فصل. مؤلف در پایان هر باب، فصلی را در اخبار و قصص و آثار آن باب آورده است.
آغاز: حمدی که زبان استعداد از اداء آن قاصر بود و شکری که اثر آن جوارح و ارکان ظاهر منعمی را سزد که.
[الذريعه 115/16 رقم 189؛ دنا 875/7 ؛ فهرستواره منزوی 53616]
آغاز: برابر؛ انجام: و از آنجمله صبر است براذی سؤال سائلان و عدم ملالت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ 81گ (86پ - 166پ)، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [محدث ارموی مخ: 2- 1044]
آغاز: ... ممنوع و مکفوف، و آن را بر مقدمه و ده باب و خاتمه بنیاد نهاد؛ انجام: متعارف میان فتیان، چون ضیافت و اصطناع معروف ...
در یک «مقدمه» و 10 «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه در مبادی؛ در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز (در دیباچه افتاده) و انجام (در فصل 2 از خاتمه افتاده)؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 138گ، 15سطر (11×4)، اندازه: 15×7/5 سم [ف: 1- 184]
آغاز: برابر؛ انجام: و مقصود از این حکایت آنست که تا جوانمردان بدیشان اقتدا کنند و سیره ایشان را متابعت کنند که گفته اند حکایاتهم جنود الله في أرضه ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی اصغر خان حکمت، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ یادداشت محمد تقی ملک الشعراي بهار روی برگ اول و در پایان نوشته است که کتاب را خوانده و به تاریخ نوزدهم اردیبهشت 1309 بپایان برده، در برگی در آغاز و پایان نسخه سعید نفیسی درباره اثبات نسبت کتاب به کاشانی مطالبی سودمند نوشته؛ جلد: تیماج سبز، 111گ، 13 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5سم [ف: 3 - 23]
تهران؛ سعید نفیسی؛ شماره نسخه:36
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 688]
fotovvat nāme
غیر همانند:
آغاز: باب دیگر اول دار دنیا ده طعام پشورن کیم اولدی آدم صفی الله تیراق چولمك ایلن بشوردی و داود پیغمبر، انجام: او چمجی غریب لرنگ. دودمچی پر لرنگ تکبیری دور و الله اعلم بالصواب
کا: محمد امین بن محمد قاسم، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1098ق؛ جلد: تیماج، 2ص (407-408)، 27 سطر (10/5× 21/5)، اندازه: 28/4×16/8 سم [ف: 29/1 - 263]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین ولا عدوان الا علی الظالمين و الصلوة و السلام ... اما بعده اگر سؤال ابتسر حضرت علی کرم الله وجهه سلمان فارسی حضر تلرینه طاشی و او ستوده تره ره بردی جواب بودر کیم اون بدی؛ انجام: نیاز مزبورر که حبیب اکرم حرمتنه کافه اهل ایمانی آخر تقده ایماننده ابرمیه ... رجاء اندر قرائت ابدن دوستار جریله باد ایده. تمت
رساله در فتوت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 10ص ( 61-52 )، 17 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 10-265]
fotovvat-nāme
مؤلف نام خود را نیاورده و این رساله را به طریق سؤال و جواب
در آداب طباخی و طباخان نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2777/1
آغاز: بدان که این رساله ایست در بیان طباخی؛ انجام: افتاد تا بدین عصر و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن امین انصاری، تا: 1093ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 18ص (1-18)، 12 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 9- 222]
fotovvat nāme
غیر همانند:
آغاز: بسمله باب در بیان فتوت حمد و سپاس بی قیاس بی انباز آن خالق را که خلق را از جنبنده و پرنده و گوینده را رزق ... اما بعد بدانکه این کتابی است در باب فتوت؛ انجام: که دنیا و هر چه در دنیا بود هم از آن سنگ مغناطیس بود تا نیک داند و دانسته باشد والسلام.
کتابی است عرفانی با مذاقی شیعی دارای ابواب متعدد از جمله باب در بیان فتوت، باب در بیان اصول دین که هشت چیز را می شمارد: 1. توحید، 2. عدل، 3. نبوت، 4. امامت، 5. معرفت، 6. امر به معروف و نهی از منکر، 7. تولی، 8 تبرا، باب در بیان طاس و ترازو، باب اندر طریقت امام جعفر صادق (علیه السلام) شامل چند مقام، باب در معنی شریعت، باب در فقر، باب در پاکی، باب اندر طریقت، باب اندر حقیقت، ... باب در بیان تاج، باب در بیان قز، باب در پیدا شدن تنبان به نظم و پس از آن مطالب را به نظم آورده از جمله در بیان فتوت، و پس از آن باب در بیان پلاهنک کمند، باب در نقاره، باب در بیان سرناو، باب در بیان تراش نامه، معمولا مطالب را به صورت «اگر پرسند ... الجواب ... » می آورد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «شاه حسین 1088» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 60گ، 12 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 6 - 3009]
آغاز: باب. قبله چند است؟ بگو پنج است. اول قبله عرش. دوم قبله کرسی. سیم قبله بیت المعمور؛ انجام: دوازدهم الف عبودیت و ترک خودبینی. اللهم ارزقنا بافعال الحميدة و بعدنا من افعال الذميمة یا کریم یا معبود.
کا: محمد امین بن محمد قاسم، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1098ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (406-407)، 27 سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 28/4×16/8 سم [ف: 29/1 - 263]
آغاز: اگر پرسند واجبات ایمان چند است بگو دوازده. اول به عالمان صحبت داشتن. دویم از جان دور بودن. سیم تشنه را آب دادن. چهارم بیماران را پرسیدن
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج،1گ (295ر حاشیه) [ف: 29/1 - 149]
fotovvat nāme
منظومه ای است در هشتاد بیت در احکام فتوت و جوانمردی و علامت های اهل فتوت. این منظومه مردد بین عطار نیشابوری و عبدالله هاتفی و عطار تونی است.
آغاز: الا ای هوشمند خوب کردار ** بگویم با تو زمردی چند ز اسرار / چو دانش داری و هستی خردمند ** بیاموز از فتوت نکته ای چند
انجام: خدا یار تو باشد در دو عالم ** چو از مردان این ره می زنی دم
[فهرستواره منزوی 538/6]
همانند:
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن درویش علی، تا: 15 رمضان 917ق؛ 2گ (13پ -14ر)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 21 – 197]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد حسینی، تا: 124ق؛ جلد: تیماج، 3گ (12-14ر)، اندازه: 20×13سم [ف: 1 - 131]
نسخه اصل: آکادمی بخارست رومانی 178 M؛ کا: محمود بن داود، تا: 977ق؛ 1ص (121 هامش) [فیلمها ف: 3 - 213]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 686]
فتوت نامه (منظوم)/ عرفان و تصوف، شعر / فارسی
fotovvat-nāme (manzūm)
گفتاری منظوم در تعریف سمت های حکومتی و چگونگی کار مطلوب آنها و نصیحت و پند اخلاقی به تمام صاحبان حرفه و پیشینه نسبت به انجام صحیح کارهای آن حرفه «همانند:گچ پزان، دبه سازان، خرطان، بنایان، نقاشان، آسیابانان، دشتبانان، عسسان، حلواییان، پالان دوزان، بیطاران و ...) است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11489/2
آغاز: نظر بگشا مکن در کار تقصیر ** ز کار خویش آخر پند بر گیر؛ انجام می گذشتم از کنار منزلی ** دیدم آنجا عارفی صاحبدلی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15
سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 33/2 - 149]
fotovvat name (manzūm)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 375/21 -ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3گ ( 229-227 ) [فیلمها ف: 1 – 462]
fotovvat nāme-ye soltānī
کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری
kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 1505)
در طریق و آداب اهل فتوت و شرایط شیخ و مرید و شاگرد و استاد و لوازم تکمیل و تعلیم و تلقین و ارشاد، و بهترین کتابی است در درویشی و جوانمردی و فتوت و تصوف عملی عامیانه و دارای اصطلاحات فارسی که از کتب معتبره اهل تصوف استنباط شده و به خدام مزار حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام تقدیم نموده است. کاشفی در آن خود را مانند یک سنی دوازده امامی می نمایاند. در آغاز آن آمده است: «موضوع علم فتوت نفس انسان باشد از آن جهت که مباشر و مرتکب افعال جمیله و صفات حمیده گردد و تارک و رادع اعمال قبیحه و اخلاق رذیله شود به ارادت یعنی تجیله و تحلیه و تزکیه و تصفیه ... در این رساله اکثر بر طریق سئوال و جواب تسطیر یافت». بیشتر این کتاب به صورت سؤال و جواب «اگر پرسند، بگو» تنظیم شده و مشتمل است بر یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه» دارای فصول. ولی در نسخه ها گزارش هفت باب آن آمده: فهرست آن: مقدمه در سه «فصل»: 1) شرف این علم، 2) موضوع این علم، 3) بیان معنی فتوت به حسب لغت و اصطلاح، باب 1. بیان منبع و مظهر فتوت و معنی طریقت و تصوف و فقر و آداب و ارکان و مشتمل بر چهار فصل»: 1) بیان مظاهر و فتوت و آداب آن، 2) بیان معنی طریقت و آنچه بدان متعلق است، 3) بیان معنی تصوف و آداب و ارکان آن، 4) بیان فقر و آداب و ارکان آن؛ باب 2. بیان پیر و مرید و آنچه تعلق بدان دارد در چهار «فصل»: 1) بیان آن که در طریق احتیاج به پیر کامل هست یا نه؟، 2) شرایط شیخی، 3) آداب مرید و شرایط آن، 4) کیفیت مرید گرفتن، باب 3. بیان نقیب و پدر عهد الله و استاد شد و شاگرد و بیعت شد و شرایط و آداب و ارکان آن است و مشتمل بر ده «فصل»: 1) بیان نقیب، 2) بیان پدر عهدالله، 3) بیان استاد شد و شرایط آن، 4) شرایط شاگرد، 5) معنی شد و آنچه بدان متعلق است، 6) اقسام شد، 7) حلوای خفیه (لاک چوبی)، 9) کیفیت میان بستن، 10) معانی و فواید متفرقه که تعلق به شد دارد؛ باب 4. بیان خرقه و سایر لباس اهل فقر (طریق) و پوشیدن و پوشانیدن آن و رسانیدن خرقه به میدان و شرایط و آداب و ارکان آن، در یازده «فصل»: 1) بیان خرقه، 2) بیان آنکه خرقه پوشیدن از که مانده است، 3) شرایط و ارکان خرقه پوشیدن و خرقه پوشانیدن، 4) بیان رنگ های خرقه، 5) بیان آنکه خرقه اهل فقر از چه جنس می باید از اجناس ملبوسات، 6) بیان لباس هایی که در این روزگار صوفیان و فتوت داران می پوشند، 7) متفرقات، 8) وصله هایی که صوفیان و درویشان بر سر می نهند 9)بیان آنچه بعضی بر روی تاج بندند، 10) لون تاجها و وصله ها که بر روی تاج بندند، 11) سایر وصله ها که تعلق به صوفیان و درویشان دارد؛ باب 5. آداب اهل طریق در شانزده «فصل»: 1) آدابی که اهل طریق را علی الاجمال در نفس خود می باید، 2) آداب ارباب طریق با هر طایفه، 3) آداب تکیه داران، 4) آداب تکیه در آمدن، 5) آداب نشستن، 6) آداب سخن گفتن، 7) آداب طعام خوردن و آب آشامیدن، 8) آداب جامه پوشیدن، 9) آداب سفر کردن، 10) آداب ضیافت، 11) آداب راه رفتن، 12) آداب سلام کردن، 13) آداب حقوق باقی اخوان، 14) آداب کسب و بیع و شری، 15) آداب خادمان، 16) آداب متفرقه؛ باب 6. شرح حال ارباب معرکه و سخنانی که بر آن مترتب باشد و آداب اهل سخن در چهار «فصل»: 1) معنی معرکه و ما یتعلق به، (تتمه فصل اول در ذکر مداحان و عز اخوان، 2) شرح اهل سخن از معرکه گیران، [تتمه ] فصل دوم) در باب سقایان، 3) شرح خواص گویان و بساط اندازان، [تتمه] فصل سیم در بیان قصه خوانان و افسانه گویان، 4) شرح اهل زور از معرکه گیران و ایشان هشت (نه) طایفه اند [در هشت فصل»]: 1- بیان کشتی گیران، 2- بیان سنگ گیران، 3- بیان ناوه و کشان و کار ایشان، 4- شرح سله (پیله) کشان، 5- شرح عمالان، 6 شرح مغیر (معرکه گیران)، 7- شرح رسن بازان، 8- شرح زور گران، [تتمه] فصل چهارم در صفت اهل بازی از معرکه گیران و ایشان سه طایفه اند (در سه فصل): 1- بیان طاس بازان، 2- شرح لعبت بازان، 3- بیان حال حقه بازان؛ باب 7. بیان اهل قبضه و حالات ایشان در هفت «فصل»: 1) معنی قبضه و شرح آن که قبضه چند است، 2) قبضه تیغ، 3 قبضه های سپر، 4) قبضه گرز، 5) قبضه کمان حرب و آنچه بدان تعلق دارد، 6) بیان قبضه طغماق (چخماق)، 7) قبضه کارد و ساطور و کاردمال و تبر.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل طریق الفتوة منهاجا للسالکین و اوضح سبیل الوفاء و المروة مسلکا للناهجین و الصلاة علی من شد بتکمیل قواعد الدنين من ارباب الطريقة محمد المختار و خلفاء الأبرار الاخيار امیر المومنين ابی بکر و امیر المومنين عمر و امیر المومنين عثمان ذی النورين و امیر المومنين علی بن ابی طالب رضی الله عنهم لاظهار مراسم الحق و الحقيقة و السلام علی عترته الأطهار الكرام و صحبه الاخبار المتابعين المبايعين تحت الشجرة و بعد این رساله ای است در بیان طریق اهل فتوت و قوانین و آداب شد و بیعت و پوشیدن تاج و خرقه و شرح ادب
و سیرت هر فرقه و شرایط شیخ و مرید و شاگرد و استاد و لوازم تکمیل و تعلیم و تلقین و ارشاد که فقیر ... حسین الكاشفي ... از کتب معتبره و رسائل مشتهره استنباط نموده و در سلک تأليف کشید و چون به نام خدام مزار ... سطان الأولياء ... علی بن موسی الرضا ... سمت اتمام پذیرفت این را فتوت نامه سلطانی نام نهاد و اساس این رساله بر مقدمه و دوازده باب و خاتمهای لایق افتاد
چاپ: آقای دکتر محمد محجوب این کتاب را تصحیح کرده. [سخنرانی آقای محجوب در کنگره نخستین ایران شناسی؛ نسخه های منزوی 1295؛ فهرستواره منزوی 538/6 ؛ دنا 876/7 (10 نسخه)]
نسخه از سه صفحه ای از فصل سیم در بیان معنی فتوت از باب نخستین است تا فصل هفتم در بیان قبضه کارد و ساطور و کاردمال و تبر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 663]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 579]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: - 579]
آغاز: برابر؛ انجام: جبرائیل بفرمان رب جلیل فرود آمده و قدری گندم حاضر گردانید و بسه بخش گردانید و فرمود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 166گ، 14 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 18 - 32]
خط: نسخ، کا: عکسی، تا: چهارشنبه 2 جمادی الثاني 1233ق مختصر ف: - 579]
آغاز: بدانکه چون خواهند که کسوت رسانند اول کسوت را بر روی دست گیرند؛ انجام: پس میان بستن را از حضرت رسالت در حق امیر المؤمنان گرفته اند و السلام (قد تمت).
فصل سوم باب یکم در بیان معنی فتوت و طریقت» است با عنوان «باب» سپس عنوان باب های 1 و 4 (دو بار) و باب 6 و 2 و3 (بی شماره)؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1259ق؛ جلد: میشن، 46 گ، 19 سطر، اندازه: 25/7×23/6 سم [ف: 3- 569]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ عکس [مختصر ف: - 579]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن مشرک چون این حال بدید مسلمان شد. امیر آن (از نسخه بهار) عمود از گردن وی برداشت ... اگر پرسند که کفارت سلاخی چیست؟ بگوی پیوسته این ذکر [بخواند سبحان الله] رب الملائكة و الروح. اگر پرسند ... [سفید مانده] آیت که فکلوا مما ذکر [اسم الله علیه ان کنتم بآیاتنا مومنین]
نسخه اصل:موزه بریتانیا 22765.Add بابی کا، بی تا [فیلمها ف: 2- 105]
بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: چنانچه طریقت را لباس نور بود؛ انجام: فکلوا مما ذکرتم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 203گ، 14 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 32 - 292]
fotovvat nāme-ye qassāb
چاپ: در فتوت نامه ها و رسائل خاکساریه، مهران افشاری، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382ش، ص 43-52
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8898/9
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی نبیه محمد و آله اجمعین. اما بعد این رساله ای است در بیان قربانی و اثبات فرایض و سنن و فواید و شرایط و افعال یعنی کردار پیغمبران ما تقدم و پس آن و پیش قدمان سابق؛ انجام: در حریم حرمت پیران معنی راه نیافت ** هر که در عهد جوانی خدمت پیر نکرد. الحمدلله رب العامين
کا: محمد امین بن محمد قاسم، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1098ق؛ جلد: تیماج، 4ص (402-405)، 27 سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 28/4×16/8 سم [ف: 29/1 - 262]
fotovvat nāme-ye kafš dūzān
چاپ: در فتوت نامه ها و رسائل خاکساریه، مهران افشاری، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382ش، ص 53-55
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8898/10
آغاز: باب دیگر. رساله کفش دوزی. اگر پرسند که سررشته اهل درفش یعنی پاپوش و کفش دوزی که در میان این طایفه مشهور است که پیر ایشان که بوده است؛ انجام: که فرشته ای است در بهشت که او را حسن دراعه ای می گویند ریسمان را او تابیده است. و الله اعلم بالصواب
کا محمد امین بن محمد قاسم، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول 1098ق؛ جلد: تیماج،1ص (406)، 27 سطر (10/5 × 21/5)، اندازه: 28/4×16/8 سم [ف: 29/1 - 263]
fotovvatīyye = fotovvat nāme
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, “alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
اهدا به: حاجی بن طوطی علی شاه ختلانی
تاریخ تأليف: 6 رمضان 773ق
لفظ «اخی و اخوه» و «فتی، فتیان» که بخ معنی «برادر، برادران» و جوان و جوانان» بوده مدتی شعار جوانمردان و عنوان عیاران بود و ابن جوزی در کتاب «تلبیس ابلیس» فصلی در این باره آورده است. این رساله در بیان فتوت و اخوت (جوانمردی، برادری) به مسلک اهل طریقت است که به خامه روان اطلاقات آن را در عرف عام و در اصطلاح خواص مؤمنين به اجمال بیان داشته و سپس به بیان حقیقت آن نزد ارباب سلوک به تفصیل پرداخته است. نخست اصطلاح اخی را گزارش می کند که سه معنی و سه مرتبه دارد: اول عام: لغوی و رسمی، دوم خاص: اخی حقیقی، سوم اخص: اصطلاحی. سپس معنی و هدف از فتوت، آنگاه آداب آن گروه سپس ده قول بزرگان فتوت و در پایان گفتار زنجیره خرقه فتوت خود را می آورد.
آغاز: بسمله. شکر و سپاس صانعی را که حدایق ریاض موجودات را از مبدء ظلمت آباد بصحرای وجود آورد ... اما بعد، ای عزیز، بدانکه لفظ اخی لفظی است مداول ...
انجام: و ذکر آن جمله اطنابی دارد و بدین قدر اختصار کرده شد و الحمدلله وحده، و السلام علی من اتبع الهدي
چاپ: این رساله در مجله معارف اسلامی سال 10ص: 65 با تصحیح دکتر قریشی؛ به کوشش محمد ریاض، در احوال و آثار و اشعار میر سید علی همدانی با شش رساله وی (پاکستان، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان: بی تا)
[دنا 876/7 (12 نسخه)؛ الذريعه 104:16 -1294؛ نسخه های منزوی 1294؛ فهرستواره منزوی 537/6]
آغاز: برابر؛ انجام: که آن پادشاهی آخر است مگذار [...] و السلام علی من اتبع الهدي.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 4409 (گنج 654/2 )؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق، 29گ (613-641)[عکسی ف: 2-201 و 202]
آغاز: فرمود که فتوت آنست که تحمل کنی بخوش دلی؛ انجام: فتولد منها الروح ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ فهرست مندرجات به خط احمد گلچین معانی در ص 20 و 21 الحاق شده؛ جلد: تیماج، 22ص (45-66)، اندازه: 14×20سم [ف: 32 - 245]
آغاز: برابر
انجام: بر لب خشکم چکانی شبنمی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ فهرست مندرجات به خط احمد گلچین معانی در ص 20 و 21 الحاق شده؛ جلد: تیماج مشکی، 26ص (125-150)، اندازه: 20×14سم [ف: 32 - 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبد الله سبزواری، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 20گ (372پ -391ر)، 21 سطر، اندازه: 24/8×17 سم [ف: 7- 300]
آغاز: برابر؛ انجام: تا ز دریای شفاعت یک دمی 68 بر لب خشکم چکانی شبنمی
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 6گ (121پ -126پ)، 25 سطر، اندازه: 14/7 × 25/5سم [ف: 7- 320]
آغاز: برابر؛ انجام: که آن پادشاهی آخر است مگذار [...] و السلام علی من اتبع الهدي.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 5417 (گنج 661/2 )؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12،31ص (314-344) [عکسی ف: 2 - 202]
آغاز: برابر؛ انجام: و منافق اسیر مال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14گ (1پ - 14پ)، 19 سطر (17×7/5 )، اندازه: 22×14سم [ف: 11 - 2215]
آغاز و انجام: برابر
کا: مهدی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، لاگ (210ر -216ر)، اندازه: 32×21سم [ف: 20 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: بر لب خشکم چکانی شبنمی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق؛ واقف: نائینی؛ 13گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 6 - 429]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2243- ف و 2030/1 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 144 و 643]
آغاز: برابر
خط نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17ص (506-522) [عکسی ف: 3 - 198]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12گ ( 416-405 )، 17 سطر [فیلمها ف: 1- 464]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج قرمز، 33ص (10-42)، 15 سطر، اندازه: 26×15/5 سم [ف: 10 - 2061]
آغاز: برابر، انجام: بر لب خشکم چکانی شبنمی صلوات الله و سلامه و علیه و علی جمیع آله
در رایانه آستان قدس نام مؤلف حسینی، نور الله آمده که با توجه به آغاز کتاب نادرست می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
al-futūḥ
ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، - 314؟ قمری
ebn-e a-sam-e kūfī, ahmad ebn-e a‘sam (- 927)
چاپ: حیدر آباد دکن، محقق: محمد عبدالمعید خان، دائرة المعارف العثمانية، 8جزء، 1387-1394ق.
[فهرس المخطوطات المصورة التاريخ ش 357]
شرح و حواشی:
1- تاریخ فتوح ابن اعثم کوفی (ترجمه) = ترجمة الفتوح = تاریخ احمد کوفی؛ مستوفی هروی، محمد بن احمد (6-)
2- تاریخ فتوح ابن اعثم کوفی (ترجمه) (2 عنوان)
3- الفتوح (ترجمه)؛ مرشدی، احمد بن یحیی
نسخه اصل: احمد 3 ش 2956. ج 1؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد طندتانی، تا: شنبه 24 محرم 873ق؛ 267گ [فیلمها ف: 1- 357]
نسخه اصل: احمد 3 ش 2956. ج 2؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد طندتانی، تا: دوشنبه 15 ربیع الاول 873ق؛ 278 گ، [فیلمها ف: 1 - 357]
نسخه اصل: چستربیتی ش 3272 عربی. ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 11 ذیقعده 1194ق [فیلمها ف: 1- 358]
al-futuh (t.)
مرشدی، احمد بن یحیی
moršedī, ahmad ebn-e yahyā
وابسته به: الفتوح؛ ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم (-314) به دستور امیر مبارز الدين عبدالرحمن
مشتمل بر چهار «باب»: 1. ذکر خلافت ابی بکر؛ 2. ذکر خلافت عمر؛ 3. ذکر خلافت عثمان؛ 4. ذکر خلافت علی (علیه السلام).
مشهد؛ دانشکده الهيات؛ شماره نسخه:14906
آغاز: بسمله حمد بیحد و سپاس بی قیاس وعد که دیباچه محامد مسبحان ملاء اعلی ... اما بعد بر رأي رزین عقلاء زمان و فکر دوربین ...
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن احمد طه کاظمی، تا: 1109ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 572ص، 23 سطر ( 16/5×9/5 )، اندازه: 24×16سم [ف: 2 - 219]
futūḥ-ul abrār fī t.-til kalamāt-il qişār
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510ق)
گزیده ای است از کتاب «غرر الحكم و درر الكلم» عبدالواحد آمدی، که در آن کلمات و گفته های کوتاه حضرت امیر المؤمنين علیه السلام گرد آورده شده به همان ترتیب اصل و بر اساس حروف تهجی.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي دلنا علی ذاته بذاته ... و بعد قال الفقير ... هذه الرسالة .. موسومة بفتوح الابرار في ما ورد من حکم امیر المؤمنين علی ... علی ترتیب حروف التهجي ... بحذف الاسناد و الراوي ...
انجام: و مالکها مملوك و تراثها متروك.
از عنوان «مما ورد من حکم امیر المومنين علی بن ابی طالب في حرف الالف الف الاستفهام» است تا می رسد به «مما ورد من حکم امیر المومنين علی بن ابی طالب في حرف الباء»؛ خط: نسخ، کان محمد مهدی بن محمد حسن برستانی، تا: 1074ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، 15 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: 220]
آغاز: فرض الشيطان، ایاك و المن بالمعروف فان الامتنان یکدر الاحسان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن سلیم ریحانی، تا: 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 38گ (79ر116ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 13 - 322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن حاجی تقی بروجردی، تا: 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 42گ (44پ -85ر)، 17 سطر ( 14/5×8/5 )، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 10 - 1977]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در حاشیه آمده؛ جلد: تیماج، 61ص ( 140-79 ) [ف: 1- 244]
الفتوحات - فتوحات عباسی
به فتوحات - تاریخ گیلان
al-futūḥāt
نجفی جزائری، محمد بن عبد الحسين، ق 12 قمری
najafī jazā’erī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (-18c)
تاریخ تأليف: 1162ق
اسماء و صفات الهي را که می توان او را بدانها خواند، در جدول هایی تنظیم کرده و در هر اسمی عدد آن و ترجمه فارسی آن را زیر همان اسم نگاشته و اسماء را در جدول های آحاد و عشرات و مئات گنجانده و این کار موافق مصراع رباعی «این جام زباده فتوحات آمد» (1162) به انجام رسانیده است. در الذريعه ( 116/16 ) نسخه ای ناقص از این جدول را معرفی کرده و می گوید دارای مقدمه ای طولانی بود که پدر مؤلف آن را از میرزا محمد استرابادی رجالی شنیده بعدا خود مؤلف آن را به خط وی دیده است.
در آغاز این نسخه چند فائده است مربوط به جداول کتاب که بعضی از آنها به عربی در حاشیه صفحه اول و دوم نیز آمده، و در پایان چند صفحه در وجوب تمسک به اهل بیت و حالات مالک اشتر افزدوه شده که در نسخه ناتمام است؛ خط: نسخ و نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، برفراز صفحه اول به خط کاتب نسخه «فتوحات عباسی» نامیده شده و چنانچه از صفحه آخر آن بر می آید دیباچه این جدول را «فصول النجاة و الباب الاشارات» نامیده است و مؤلف به کتاب خود «منار الاسرار في ایضاح الأذكار» در شرح این دیباچه اشارت کرده است، مجدول؛ نشانی بخشیدن محمد جعفر بن ملا محمد حسین مازندرانی کتاب را به آخوند ملا محمد سعید بن محمد مقیم لاری به تاریخ نهم ربیع الاول 1129؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد باقر» (بیضی)؛ تملک: فرهاد میرزا از ملا عبد المولي به تاریخ ربیع الثاني 1257 و بخشیدن کتاب را به فرزندش سلطان اول در همان ماه با مهر «عبده الراجي فرهاد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 78گ، 16 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 18 - 111]
آغاز: ما في الأحاد از اسماء الله الحسنى ... اسم اول مرتبه اول جدول از اسماء عظام، ابد 7/7/7 باقی و همیشه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 64 گ، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 18 - 39]
fotūhāt
مؤلف مطالب عرفانی و ذوقی را از خود و دیگران جمع آوری و در کتاب حاضر با عنوان «فتوحات، فتوحات» جمع آوری نموده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:413/3
آغاز: قال لی بعض مشیختی اذا قلت السلام علینا و علی عباد الله الصالحين او قلت السلام علیکم ... فتوحات: اذا کان الشخص مؤمنا بالقرآن انه کلام الله قاطعا ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 25گ (175ر - 199 پ)، 23 سطر (17×8)، اندازه: 13/5 ×22 سم [ف: 2 - 21]
فتوحات اسکندر- تاریخ اسکندر مقدونی
fotūhāt-e eslāmī (t.)
حاج سید جوادی، اسدالله بن حسین، ق 14 قمری
hāj seyyed javādī, asadollāh ebn-e hoseyn (- 20c)
جلد دوم ترجمه کتاب فتوحات اسلامی است. ترجمه این جلد در 1342 به انجام رسیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9769
آغاز: بسمله. مالک شدن چنگیز بخار را لشکر کشیده نمود شهر بخارا خوارزم شاه در بخارا بود سه شبانه روز مقابله کردند؛ انجام: من اکتفا به بعضی از آنها نمودم اگر میل داری در کتاب فتوحات اسلامی نگاه کن تفصیلا
خط: نسخ، کا: شیخ عبدالله، تا: 25 جمادی الاول 1342ق، جا: نجف اشرف؛ مهر: مترجم «الواثق بالله الغني اسدالله الحسيني»؛ جلد: مقوا، 64گ، 20 سطر، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 31 - 83]
al-futūḥāt ilāhīyya li-tafsīr āyāt-il qurānīya = izhār-ul ‘ubūdīya li-rabb-il barīyya fī tafsīr-il āyāt-il qurānīya = tafsīr-ul hisāmī
حسامی، عبدالغفار بن محمد سعید، ق14 قمری
hesāmī, “abd-ol-qaffār ebn-e mohammad sa‘īd (- 20c)
تاریخ تأليف: دوشنبه 29 جمادی الثاني 1345ق
تفسیر مزجی است گرفته شده از چند تفسیر مشهور اهل سنت، که در پایان جزء اول نام آنها برده شده است. در این تفسیر به مطالب ادبی و عرفانی و احادیث اشاره نموده و تصریح می کند که تنقیح و تصحیح نشده است.
جلد اول و تا آیه «لكأمة قد خلت لها» [سورة البقرة: 134] را دارد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثاني 1343ق؛ جلد: مقوایی، 230گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 232]
جلد دوم کتاب و از آیه «سیقول السفهاء من الناس» (سورة البقرة: 142) تا آیه «و انکلمن المرسلين» (سورة البقرة: 252)؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 16 جمادی الاول 1344؛ جلد: مقوایی، 186 گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 233]
از جزء سوم تا ششم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 261گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 233]
آغاز: و اذا سمعوا ما أنزل إلى الرسول ... و اذا سمعوا القرآن الذي أنزل إلى الرسول محمد؛ انجام: و العلم فوق الفقه فکان أنسب بالمقام ذکر الله تعالی، و الله أعلم
خط: رقعی، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 29 جمادی الثاني 1345ق، جا: دمشق مسجد باب الاغا؛ جلد: مقوایی، 222گ، 19 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 8- 43]
جزء یازدهم تا چهاردهم قرآن، خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 24 ذیحجه 1345؛ جلد: مقوایی، 310 گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 234]
جزء پانزدهم و شانزدهم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 3 شعبان 1346ق؛ جلد: مقوایی، 194گ، اندازه: 20×30/5سم [ف: 11 - 234]
جزء هفدهم تا نوزدهم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 4 ربیع الاول 1347؛ 252گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 235]
جزء بیستم تا بیست و دوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 8 شعبان 1347؛ 240گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 235]
جزء بیست و سوم تا بیست و ششم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 19 ذیحجه 1347ق؛ جلد: مقوایی، 280گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 235]
جزء بیست و هفتم تا سی ام؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 8 جمادی الاول 1348؛ جلد: مقوایی، 362گ، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 11 - 236]
fotūhāt-e amīrīye
از میر محمد در سرگذشت و فتوحات سردار محمد یعقوب خان فرمان روای هرات و فرزندان او و تیره و خاندان محمد زایی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6429
آغاز: بسمله، زیباتر شکوفه ای که از ریاض گلستان تحقیق لایح و رعناتر غنچه ای که از حدیقه بوستان تدقیق فایح گردد سپاس بی قیاس حکیمی است ... (پس از دو برگ) چنین نماید این حقیر سراپا تقصیر ... میر محمد که چون در شهور سنه 1296 ستة و تسعین و مأتين بعد الالف به واسطه انقلابات و گردش لیل و نهار و عوارضات و سوانحات ... و اقسام حادثات به اهالی هرات رخ نمود؛ انجام: رفتن شهزاده کامکار سردار دین ابوالغازی بهادر محمد ایوب خان به عنوان غزا با طایفه کفار به سمت قندهار و منهزم ساختن آن گروه اشرار مکار را غواص بحرین تواریخ ... پس از شش برگ) بلکه در این هنگام به جهت رونق و استرواح کار لشکر و مقاومت خصم.
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، 197گ، 13 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 3 - 571]
fotūhāt-e heydarīye
کنتوری، محمد قلی بن محمد حامد، 1188-1260قمری
kantūrī, mohammad qolī ebn-e mohammad hāmed (1774 - 1844)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي عظم اجورنا ببکائنا في مصيبة الحسين و کرم وجوه
انجام: الى الحلال و انه شاف و واف بتوفیق الله المنعام المفضال.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ واقف: حامد حسین؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ واقف: حامد حسین، بهادر قلی خان محمد؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
fotūhāt-e dār-ol marz
فومنی، عبدالفتاح، ق 11 قمری
fūmanī, ‘abd-ol-fattāh (- 17c)
از 923 تا 1038، تحریر دیگری است از تاریخ گیلان. در پایان خطبه آمده که: به «فتوحات» موسوم ساخت مرتب بر دو «فصل» و چهار مقاله».
چاپ منوچهر ستوده در 1349.
[نسخه های منزوی 4268؛ فهرست لنینگراد ص 96 ش 95 D ]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4167
خط: نستعلیق، کا: معصوم بن ملا آقای مازندرانی، تا: 8 رمضان 1237ق؛ 170گ، 12 سطر، اندازه: 21/5 × 33/5 سم [ف: 3 - 571]
al-futūḥāt-ud dīnīya
در صنعت، در یک «مقدمة» و سه «باب» و یک «خاتمه» و هر باب در چند «فصل» است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5346/19
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق من عالم الفساد و بشر الصنعة و عظمه عند فلاسفته ... و بعد لما کان علم الصناعة الالهية و الحكمة الربانية من اشرف الاسرار الطبيعية؛ انجام: و یلقیکی سعیکبواد غیر ذی ذرع، و انی اسئل الله الرفيع الدرجات المتجاوز عن السيئات أن ینفذی ... یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن سرخ، 27گ (332- 358ر)، 16 سطر، اندازه: 29/6×16/7 سم [ف: 8 - 308]
al-futūḥāt-ur rabbānīya fī š.-il al-ešārāt-il hamadānīyyi
تاریخ تأليف: 889ق
شرح رساله عرفانی بابا طاهر همدانی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3844 و 6845/2 -عکس
نسخه اصل: پاریس 708 ancien fond (فهرست دسلان ص 342 ش 1903)؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 2 - 257 و 3- 263]
fotūhāt-e razavī
علم الهدي کاشانی، محمد حسین بن هبة الله، ق14 قمری
alam-ol hodā kāšānī, mohammad hoseyn ben hebat-ol lah- ( - 20c)
در رجال و نجوم و ادب
کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:56
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 37]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه:3548-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 – 176]
al-futūḥāt-ur radawīyya fi-1aḥkām-ilfiqhīya-tilistidlālīyya
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 1893)
تاریخ تأليف: (آغاز) ربیع الثاني 1277ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
بحث های استدلالی فقهی است و ظاهرا شرح یکی از کتاب های معروف فقهی است [که شاید ریاض المسائل باشد].
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فیقول ... اعلم أن الفقه لغة هو الفهم علی ما نص علیه الجوهري و غیره قال تعالی أن من شیء الا یسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم الاية؛ انجام: فاعتبار المساحة او بعکس القضية فالمذهب الا قوی هنا هو ما ذکره السيد بحر العلوم رحمه الله في الدرة النجفية في قوله و هو علی التحقيق لا التقريب علی الخيار لا علی الترتيب.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 21گ (135پ- 155ر)، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 20 - 236]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اعلم أن الفقه لغة هو الفهم علی ما نص علیه الجوهري و غیره؛ انجام: في قوله و هو علی التحقيق لا التقريب علی الخيار لا علی الترتيب
فقط مقداری از احکام طهارت تا اندازه کر آمده است. در یادداشتی روی برگ اول نسخه گفته شده که این کتاب یادگار ایام اقامت مؤلف در مشهد مقدس می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 78گ، 18 سطر، اندازه: 5×15/5 / 20سم [ف: 17 - 238]
fotūhāt-e šāhī
امینی، ابراهیم بن قاسم، - 941 قمری
amīnī, ebrāhīm ebn-e qāsem (- 1535)
اهدا به: شاه اسماعیل اول (907-930ق)
تاریخ تأليف: 127ق؛ محل تأليف: هرات
تاریخ وقایع عصر صفوی مخصوص دوره شاه اسماعیل. ابراهیم امینی در سالهای 910 تا 916ق صدارت خاصه ابو منصور مظفر حسین میرزا (842-911ق) در خراسان را بر عهده داشت. چون سلطنت به ابوالفتح محمد شیبانی انتقال یافت مانند سلیر صدور چندی مورد عذاب و شکنجه عبدالرحیم صدر قرار گرفت و پس از رهایی مدتی عزلت و انزوا اختیار کرد. در 926ق مورد عنایت شاه اسماعیل قرار گرفت و به دربار او پیوست و از سال 127 ق در سن 45 سالگی در دارالسلطنه هرات مأموريت یافت تا
تاریخی برای رویدادهای آن حکومت بنگارد فتوحات شاهی محصول آن فرمان است که در دو دفتر تنظیم شده است. دفتر اول ار آفرینش آدم و نیاکان پیامبر تا زمان شاه اسماعیل را در بر می گیرد و دفتر دوم شامل رویدادهای دوره شاه اسماعیل تا حوادث سال 920 ق است. وی در همین سال فتوحات شاهی را به صورت ناتمام رها می کند. می توان گمان برد که این ناتمامی از آن رو بوده که ظاهرا امینی نخواسته است شکست شاه اسماعیل در جنگ چالدران را ثبت کند. شرح تقسیمات کتاب چنین است. دفتر 1. مقدمة الفتوحات، مشتمل است بر پنج «فتح»: 1) در بدء آفرینش و ایجاد آدم و سلسله نسب حضرت خاتم (صلی الله علیه و آله)، 2) بیان مجملی از اخبار میلاد با اسعاد سید عباد، 3) ذکر شمه ای از سوانح احوال ائمه قدسی نژاد، 4) انتقال به باقی آبا و اجداد شاه عدالت نهاد، 5) شرح احوال ایام صغر آن خسرو با دین و داد خلد الله تعالی ظل رأفته علی مفارق الى البلاد الى یوم التناد؛ دفتر 2. «چون مقدمه مشتمل بر وقایع دوازده سال ابد حال اعلی حضرت شاه بی مثال سمت اشتمال دارد داعیه آن حضرت را در ضمن دفتری بر منصه شرح و بیان آرد.» (محمد حسین حکیم)
آغاز: 1: فاتحه آرای صفحات فتوحات شاهی
2: بسمله، ستایش بی مثل و انباز مرخدای بی نیازی را سزاست که ... الخ
چاپ: تصحیح محمدرضا نصیری، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1383ش، 28+642ص
[مقالات فارسی ش 539؛ نسخه های منزوی 4367؛ فهرستواره منزوی 1938/1 الذريعه، ج16، ص 638؛ فرخنده پیام، ص 187 - 190؛ دنا 878/7 ]
آغاز: برابر 1؛ انجام: برسم کومک با جمعی در عنوان «مدافعت فرقه فتنه انگیز بخراسان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح؛ واقف: شاه عباس، 1017؛ جلد: تیماج مذهب، 1020ص، اندازه: 28/5×17/4 سم [نشریه: 2 - 210]
آغاز: منظم ساخته از ترتیب و تنظیم آنها؛ انجام: شیث بن آدم ... و الحمد لله رب العالمين
دنباله آن گویا دو صفحه پایان دفتر باشد که یک عنوان مطلع دارد و در دو لمعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 183 گ، 20 سطر (21×13)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 1- 364]
آغاز: راست همچون شهاب برق افروز ** برق او دلنواز دشمن سوز نخل خوش آن نهال ظفر مهچه آیینه جمال ظفر عالی فطرتی که چون مهر و ماه دیده بر روی جهان آرایش گشودند؛ انجام: بن ادریس بن پروین مهائیل بن قینان بن أنوش بن شیث بن آدم صلوات الله علیه علی نبینا و علیه و علی جمیع الأنبياء و المرسلين.
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر کجوری، تا: چهارشنبه ذیقعده 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ دو رکابه دارد: یکی در سمت چپ پایین صفحات که معمول همه نسخه هاست و دیگری وسط بالای صفحات؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ 293گ، ابعاد متن: 17/5×8/5 ، اندازه: 24/7×18سم [ف: 29/2 - 606]
آغاز: برابر 2؛ انجام: انوش بن شیث بن آدم صلوات الله علی نبینا و علیه و علی جمیع الأنبياء ...
تنها مقدمه و دفتر نخستین است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1175ق؛ مجدول؛ اهدایی: بانو عسکری؛ جلد: تیماج، 167گ، 19 سطر (17/5 × 24/5 ) [ف: 1 - 161]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2477-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 145]
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی قلی پسر احمد تبریزی، تا: جمعه 2 رجب (179 شاید 1079ق)، به دستور عالی حضرت میرزا محمد یوسفا؛ مجدول، با یک سرلوح؛ آقای مشكاة نیز نوشته: این کتاب را میرزا نصر الله أخويان به من بخشوده است؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 19 سطر (20×12/5)، اندازه: 19/7 × 28/7 سم [ف: 2 - 636]
fotuhat-ea'delsahi
فزونی استر آبادی، میر هاشم بیک بن ملاجلال نقاش، ق11 قمری
fozūnī estarābādī, mīr hāšem beyk ebn-e molā-jalāl-e naqqāš (- 17c)
اهدا به: شاه سلطان محمد
در تاریخ عادل شاهیان بیجاپور از آغاز کار آنان تا سال 1054ق، در 6 «باب».
[فرهنگ سخنوران 447؛ الذريعه 9: 832؛ فهرستواره منزوی 1307/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5289
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1085ق، نویسانیده شمس الدين محمد موسوی ایشی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 268گ، 19 سطر (17×8/5 )، اندازه: 25×14سم [ف: 15 - 4194]
fotūhāt-e ‘abbāsī = al-fotūhāt
آل حسینی نجفی، محمد بن عبدالحسین، ق 11 قمری
al-e hoseyni najafi, mohammad ebn-e (abd-ol-hoseyn
(- 17c)
در خواص اسماء الهي از نظر علم اعداد و خواص حروف مطابق مسلک حروفیان. این کتاب به ترتیب جدول بندی مرتب گردیده است. صفحه های آن دو ستونی است در هر ستون نخست نامی از نام های خدا را نویسد و زیر آن شماره آن را در سه قسمت نوشته و زیر آن ترجمه فارسی آن نام را نهاده و زیر آن خاصیت تلفظ و سود بر زبان راندن این نام را یاد کرده است.
آغاز: جدول جلیل مسمی بفتوحات عباسی محیط بر جمیع اسماء عظام مبدی معید باری رب الارباب من هو في سلطانه قوی ذوالامن و الأمان من هو حکمه لطیف که در قرآن مجید و ادعیه ماثوره حضرات علیهم الصلوات واقعست تأليف و ترصیف غریق بحار عصیان محمد بن عبد الحسين بن الحسن بن علی آل حسینی نجفی الشهير بالجزایری، بسمله ما في الأوراد ان اسماء الله ما في العشرات آن اسماء ...
[دنا 878/7 ، الذريعه 116/16]
آغاز: حاشیه في بیان سبب تقدیم الاسماء الأربعة المخصوصة علی آية البسمله و اختیارها في المطلب و المطلوب و ترجیهها علما غیرها من الاسماء العظام المندرجة في هذا الجدول الشريف بدان ای عزیز قابل وفقکالله العزيز القابل که سبب تقدیم بعض اسماء کالمبدیء و غیره و ترجیح آن بر سایر اسماء مندرجه درین جدول کبیر مسمی بفتوحاة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج، 72گ (1پ -72ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 99]
آغاز: برابر
انجام: بدان ای متأمل مؤمن که امیر اعظم احشم و وزیر افخم حسین بن وزیر اشجع احشم اکرم اعظم ابراهیم است که کشنده عبیدالله بن زیاد لعین لئیم و معذب او و لشکر عظیم او بعذاب اليم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جمادی الاول 1285ق؛ جلد: تیماج،63گ، 16 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 36 - 62]
آغاز: ما في الإحاد از اسماء الله ** ما في العشرات از اسماء / الحسنى وصفاته العليا ** الله الحسنى وصفاته العليا؛ انجام: این نسخه که از سایر حاجات آمد ** بر جمله عارفان اشارات آمد / پرسیدم سالش از خود گفت بگو ** این زباده فتوحات آمد
خط: نسخ، بی کا، تا: 1313ق، جلد: گالینگور، 36گ، 28 سطر، اندازه: 20×16سم [ف مخ: 4 - 1438]
آغاز: برابر؛ انجام: پرسیدم سالش از خرد گفت بگو - این جام زیاده فتوحات آمد
کا: شیخ عبدالمحسن بن محمد شفیع صحرا رودی فسوی شیرازی، تا: 1333ق؛ جلد: تیماج عنابی، 42گ (123-164پ)، 16 سطر، اندازه: 23×17/5 سم [مؤيد: 3- 79]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول، محشی با نشان «منه»، مجدول مذهب، با یک سر لوح عالی؛ کاغذ: ترمه، 97گ، 16 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 1 - 175]
fotūhāt-e 'abbāsī
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 950
آغاز: حاشية في بیان سبب تقدیم الاسماء الأربعة المخصوصة علی آية البسملة و اختیارها في المطلب المطلوب ... بدان ای عزیز قابل ... که سبب تقدیم بعض اسماء؛ انجام: راحة الانسان في حفظ اللسان. در خواص اسماء الله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ مهر: کیومرث میرزا مورخ 1256، عبدالرحیم، طاهر مورخ 1061، خلیل بن زین العابدين مورخ 1163، حمزة بن زین العابدين مورخ 1211، آقا جانی؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: ساغری، 94گ، 16 سطر، اندازه: 18/2×9/9 سم [ف: 3 - 571]
fotūhāt-e ‘abbāsī
شامل آیاتی که محیط بر جمیع اسماء عظام در قرآن کریم آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10870/8
بی کا، تا: قرن 13، قطع: رحلی [میراث شهاب: س 9ش 2 - 29]
fotūhāt-e ‘abbāsīye
کاشف یزدی، محمد نصیر بن قاضی، ق 11 قمری
kāšef-e yazdī, mohammad nasīr ebn-e qāzī (- 170)
اهدا به: شاه عباس اول (995-1037ق)
کتاب در سه «فتح» است: 1. بیان حدیث آداب صلوة یومیه و افضل عبادات بدنیه؛ 2. بیان تشریح مجموعه سر در بیست «باب»؛ 3. بیان شبهه مشهوره طفره و جواب آن از دوانی و پدر مؤلف آغاز: بسمله. ای از تو حدیث معرفت را تبیین ** وی ترجمه وصف تو تنزیل مبین / گر شکر تو آرایش عنوان نبود ** تبلیغ رسالت نکند روح امین. حمد و سپاس بی قیاس حکیمی را که پادشاه نفس ناطقه را در سواد سویداء قلب صنوبری صاحب قران ساخته ... اما بعد چون در عنفوان طفولیت و جوانی ...
محمد نصیر ابن قاضی بن کاشف الدين محمد ... از برکات رافت ... شاه عباس الصفوي الموسوي الحسيني بهادر خان بتلثیم عتبه ... ابوالحسن علی بن موسی الرضا ... سرافراز گشته ... این رساله موسومه به فتوحات عباسیه را ... تأليف ... نموده هدیه مجلس بهشت اساس ... ساخت.
[دنا 878/7 ؛ الذريعة 117/16]
آغاز: برابر؛ انجام: و تفصیل این جواب و تفصیل تقریر (فتح سوم).
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ خط حیدرقلی قاجار نهاوندی در هامش ص29؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 32گ، 20 سطر ( 15/5×7/5 )، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 10-1932]
بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 6- 350]
آغاز: برابر؛ انجام: چون بیان آن را در این مقام نفعی نداشت باین اکتفا نمودیم
در پاره ای از نسخه ها مانند این نسخه ما فقط فتح دوم آمده که در تشریح سر می باشد و دارای نوزده باب است؛ خط: نسخ، کان محمد بن میر محمد حسین حسینی پشت مشهدی کاشانی، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، 48گ (153-200)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 18 - 71]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 5 - 222]
futūḥāt-i giybīyya
مصری، عبدالمجید
mesrī, ‘abd-ol-majīd
در مسائل کیمیا و خواص حجر است در چند «باب»: 1. معرفة الحجر المكرم الحقير ... المعظم؛ 2. معرفة التفصيل لهذا الحج؛ 3. معناه ایضا؛ 4. معناه ایضا؛ 5. انحلاله؛ 6. جد من الحجر الطري؛ 7. و هو ایضا مفرد و لیس بمفرد و مرکب. بعد نویسنده می گوید در کتاب صافی تدبیر این رکن شریف لطیف می آید. پس او کتاب صافی را آغاز می کند و در مقدمه آن می گوید کلام ما در این کتاب اختصاص به رکن روحانی دارد که چگونه صافی شود و از اوساخ وارهد و پس در باب های زیر مطالب آن می آید: باب .. مرکبات؛ 2. از مرکبات به واسطه رطوبة مشاكلة المتحابه؛ 3. من المركبات و هو عین الأبواب؛ 4. من المركبات ایضا و هو المخصوص بتطهیر الركن و در اینجا قصیده عقابیه شیخ زکریا رازی می آید و تفسیر می شود؛ 5. من المركبات ایضا و هو من اعظم الأبواب. در زیر باب پنجم فصولی چند می آید و کتاب به پایان می رود. (عبدالله انوار)
آغاز: بسمله و به نستعین، اعلم أن هذه الرساله الشريفه هی التي سمیناه کتاب فتوحات العيبيه و الباب الأول.
انجام: علی ملح الحجر او نوشادره في خندق الأنبيق کما تقدم وصفه و ارجو الله ان یکون جیدا صالحا و السلام.
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد نعیم محمد آبادی، تا: 1083ق؛ 19ص (137-155)، 25 سطر ( 15/5×8 )، اندازه: 23/5×16 سم [ف: 10 - 473]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج مذهب [الفبائي: 424]
آغاز و انجام: برابر
فتوحات غيبية في شرح القصيدة العقابية (محمد بن زکریا رازی)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج، 44گ، 15 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [الفبائي: - 424]
fotūhāt-e qeybīye = a‘māl-e hendesīye = al-fotūhāt-ol qeybīye fi barāhīn-el a‘māl-el hendesīye
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-'ābedīn (- 17c)
وابسته به: اعمال هندسية؛ ابو الوفاي بوزجانی، محمد بن محمد (388-328)
در براهین اعمال الهندسية ابوالوفاء محمد بوزجانی خراسانی و دارای «مقدمه» و چند «مقاله» و «خاتمه».
آغاز: بسمله، حمد بیحد خداوندی را که بیک فتح پرگار و دو حرف کن مثلثات مختلفه و مشابهة موالید در یک مربع عناصر بچندین هزار وجه مختلف رسم نموده
انجام: پس چهار منحرف بیک شکل و یک مقدار حاصل گردد پس هر یک را به دو مثلث منقسم گردانیم بخطوط ... و مربع ترکیب کنیم، تمت.
[دنا 879/7؛ الذريعة: 387/15 و 117/16 و 143/21؛ فهرستواره منزوی [2715/4 ]
آغاز: برابر؛ انجام: ولیکن قوس طت (ناقص)
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: مرتضی قلیخان نایینی، 1340ق؛ جلد: مقوایی، 121گ، 19 سطر (6/5× 12/5)، اندازه: 18/3×10/7 سم [ف: 8 - 249]
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد اکمل بن محمد افضل بن کمال، تا: دوشنبه 22 شوال 1109ق؛ جلد: تیماج قرمز، 14سطر (5/5×11)، قطع: رقعی [ف: - 183]
تهران؛ فیاض، علی اکبر (دکتر)، شماره نسخه: 117/2
همان نسخه بالا [نشریه: 7- 699]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1225ق؛ مصحح، محشی با علامت 120 رحمه الله، منه»، دارای اشکال گوناگون هندسی؛ 121گ (159-39 پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 32 - 816]
fotūhāt-e qeybīye
در عنوان نسخه آمده گزارشی است بر قصیده محمد زکریای رازی (!) درباره حجر حکما و در آن از سراینده شذور (ابن ارفع راس) یاد گردید و خود قصیده رازی در آن دیده نمی شود. متن عربی «الفتوحات الغيبية في تدبیر الأرواح الحكميه» در 7 باب هست و برخی آن را از عبدالکریم بن یحیی بن عثمان مراکشی پنداشتند.
آغاز: رساله فتوحات غیبیه در شرح قصیده محمد زکریای رازی در حجر و تدبیر آن (عنوان) بسمله. حمد و اما بعد. بدان بدرستی که این رساله شریفه رساله ایست آن چنان رساله که گفتم او را فتوحات غیبیه. باب اول از این کتاب در بیان معرفت حجر مکرم است که حقیر است و عظیم است.
انجام: و تصرف کن به آنچیزی که خواهی و بهر نحو که خواهی به آن چیز که رضای الله تعالی است تا اینکه سعادتمند شوی و راه راست یابی.
[فهرستواره منزوی 3961/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1087/24
آغاز: رساله فتوحات غیبیه در شرح قصیده محمد زکریای رازی در حجر و تدبیر آن (عنوان) بسمله. حمد و اما بعد. بدان بدرستی که این رساله شریفه رساله ایست آن چنان رساله که گفتم او را فتوحات غیبیه. باب اول از این کتاب در بیان معرفت حجر مکرم است که حقیر است و عظیم است؛ انجام: و تصرف کن بآنچیزیکه خواهی و بهر نحو که خواهی بانچیز که رضای الله تعالی است تا اینکه سعادتمند شوی و راه راست یابی.
بی کا، تا: با تاریخ 1289ق؛ 22گ (64ر -85ر) [ف: 4 - 997]
الفتوحات الغيبية براهین الأعمال الهندسية - فتوحات غیبیه
al-futūḥāt-ul qiybīyya fī tadbir-il arwāḥ-il șikamīyya = al-futūḥāt-ul qiybīyye fi š.-il qaşīdat-il ‘iqābīyya
مراکشی، عبدالکریم بن یحیی
marākešī, 'abd-ol-karīm ebn-e yahyā
گزارشی است بر قصیده محمد زکریای رازی درباره حجر حکماء که برخی آن را از عبدالکریم بن یحیی بن عثمان مراکشی پنداشته اند؛ چلبی آن را از مراکشی دانسته و متن از رازی است.
آغاز: بسمله. اعلم أن هذه الرسالة الشريفة التي سمیناه کتاب الفتوحات الغيبية الباب الأول منه في معرفة الحجر المكرم المهان الحقير المعظم المشهور
آغاز: بسمله. به توفیقی. الحمدلله البديع الوهاب الهادي إلى طریق الصواب ..... الباب الأول في معرفة الحجر المكرم ...... الباب الخامس في انحلاله ... الباب السادس خذمن الحجر الطري ... الباب السابع و هو ایضا مفرد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 20 سطر [ف: 5- 332]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ روی برگ اول نام رساله ها با نسبت آنها به محمد بن زکریای رازی و یادداشت های پراکنده ای در کیمیا به عربی و فارسی در چند برگ پایانی آمده؛ جلد: تیماج، 51گ (1ر-51ر)، 15 سطر، اندازه:16 ×10سم [ف: 20 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: ناتمام در پایان باب هفتم: و نحن الان آخذون في ذکر ما وعدناکمن تدبیر روح الارواح بالرکن الحار الرطب الابيض و تشبیه مزید الغنم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 9گ (1پ-9ر)، 16 سطر (15×8)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 249]
مؤلف در فهرست ناشناس؛ بی کا، تا: 23 جمادی الاول 1277ق نشریه: 2 - 104]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الاول من المركبات و نحن الان آخذون في ذکره ... الأبيض الشبيه بترید الغنم
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالحسن اخوی، تا: 1281ق؛ افتادگی: انجام؛ در متن و هامش؛ جلد: میشن، 8گ (28ر -35ر)، 16 سطر محشی، اندازه: 20/8×16/3 سم [ف: 6 - 349]
الفتوحات الغيبية في شرح القصيدة العقابية > الفتوحات الغيبية في تدبیر الارواح الحكمية
al-futūḥāt-ul qiybīyya fī š.-i ‘aqā'id-iş şūfīyya
جلال آبادی، فقیر الدين بن عبدالرحمان، - 1195 قمری
jalāl-ābādī, faqīr-od-dīn ebn-e ‘abd-or-rahmān (- 1781)
در سیر و سلوک و مشتمل بر شرح مفصل درباره طرق متصوفه عامه و دستورات دقیق سلوک و بیان حالات و تصورات قلب است. مخصوصا اطوار دل را طبق اصطلاح صوفیه مفصلا مورد دقت قرار داده است و بسیار تحت تأثير افکار محی الدين ابن عربی و روش وی در فتوحات، واقع است. نام کتاب را طبق گفته خودش از کتاب فتوحات مکیه محی الدين اقتباس کرده است و چنان که از کتاب استفاده می شود وی صوفی و از سلسله نقش بندیه بوده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله لکالحمد یا من کشفت دقایق الحقايق و الحكم علی قلوب العارفين من موطن المقدس و الاقدس الأقدم فنیت عقول الأنبياء في ذاتك واحترقت افئدة الأولياء بتجلیات صفاتك [کتابخانه های پاکستان، تسبیحی 163/1 ؛ فهرست چاپ سنگی گنج بخش ص 177]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المصنف ره بسم الله ولم یقل بالله لان التبرك والاستعانة بذکر اسمه کان تصدیر الفعل باسم الله ... واعلم انه قال العارف الجامي ره في شرح النفس وتسمية الله باعتبار تعینه في شانه الحاكم فیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 114گ، 22 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و طریقه اذکار الطريقة الفردوسيه رعاية للانفاس التي یسمونها بیاس انفاس و النفي و الاثبات
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1258ق، کاغذ: قورخانه، جلد: میشن، 7گ (143ر - 149پ)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7 - 191]
آغاز: برابر؛ انجام: فلو لم یورد کذالك لم یکن علی النهج الواقع ذوقا و شهودا عقلا و وجودا.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 184 گ، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 4 - 196]
fotūhāt-e fereydūnīye
خادم بسطامی، محمد طاهر بن حسن، ق 11 قمری
xādem-e bastāmī, mohammad tāher ebn-e hasan (- 17c)
اهدا به: شاه عباس تاریخ تأليف: شوال 1022ق
از محمد طاهر بن حسن خادم بسطامی که به نام فریدون خان فرمانروای «استراباد و مازندران و بسطام و دامغان و کرایلی و کبود جامه و درون» و سرپرست اهل ترکمان که با آنها جنگ ها کرده است و در هنگام برگشت مؤلف از مشهد طوس ساخته و چنین نامیده و از سروده های خود و دیگران در آن آورده است. او از گفته های قاسم شمسا بیک لشکر نویس که هماره در رکاب ظفر انتساب» بوده و «نواب مملکت مدار گردون وقار» این تاریخ را ساخته است. نیرنگها و فریبکاریها و تبهکاری های فریدون در میان ایل کو کلان و اون بکیان در آن شرح داده شده است؛ دارای «مقدمه» و بیست «فتح» و «خاتمه»: مقدمه در سرگذشت خود فریدون خان چرکس غلام خاصه شاه عباس که در هفت سالگی دزدان «چر کس استان» او را دزدیده به گرولز کی فروختند و سر انجام او به دربار شاه عباس راه یافت؛ فتح 1. در رمضان 1015؛ 2. کو کلان با صد تن؛ 3. ایلغار دیوان دره و کمال دره؛ 4. جنگ با شاه نظر بیک برادر بزرگ قراخان در داغی در 1019 و شکست آنها؛ 5. باج و خراج گرفتن؛ 6. شکست دادن شاه نظر بیک؛ 7. نامه نوشتن بایل کو کلان و کشتن قراخان؛ 8 تاخت بر گروه داغلو بردن؛ 9. به دست آوردن اسمعیل بیک برادر قراخان سلطان و پسرش تیمور بیک با گروهی از اوزبکیان؛ 10. ایلغار از راه دده گنبدی و بیرام یولومی و گرفتن شاه نظر بیک؛ 11. ایلغار کردن تا ابتدای ایلخان داغی و شکست دادن دشمنان؛ 12. آمدن قاریخان نزدیک دژ مبارک آباد و کوچانیدن ایل او خلو و دنبال کردن و برگرداندن و شکستن دشمنان؛ 13. رفتن خان تا پایان کو کلان و ادب کردن دشمنان؛ 14. رفتن خان بقزلجه بر سر توکل اون بیکی و کشتن همه آن ایل؛ 15. ایل او خلو قرامنکارا نابود ساختن؛ 16. کشتن همه ایل سالورودوجی؛ 17. فرستادن گروهی به جلایر برای دفع ایل علیمنکی حنجر سلطانی و سیصد و پنجاه سر بریدن؛ 18. ایلغار بر سر قزلجه که گریخته و به جایی پناه برده بودند؛ 19. گرد آوردن گروه پراکنده او خلو و به کار واداشتن؛ 20. از دژ مبارک آباد پانزده منزل را در هفت شبانه روز ایلغار کردن و بر سر دژ مزید یزید که پیرامون درون است رفتن؛ خاتمه شمه ای از خوشرفتاری خان (؟).
آغاز: شکر و سپاس مرقادری را
انجام: تو بر مسند عدل پاینده دار** همیشه چراغ دلش زنده دار [فهرستواره منزوی 1041/2]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:3313 و 6566- عکس
آغاز: مالک الملكي را که رفعت سراپرده عظمتش بر تراز ساحت کون و مکان است و بسطت بساط بسیط مملکتش بیرون از فضای زمین و زمان انجام: برابر؛ راقمه و قایله ... ابن الحسن الخادم محمد طاهر البسطامي غفر الله الكريم ذنوبهما و ستر عیوبهما و
عفی عنهما بالکرم و الاحسان.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز (گویا یک صفحه)؛ نسخه بسیار پاکیزهای است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 86گ، 11 سطر (15×7)، اندازه: 23×12سم [ف: 11 - 2297] و [فیلمها ف: 3- 258]
فتوحات قادریه - الأوراد الفتحية
futūḥāt-ul miftā
وابسته به: مفتاح العلوم؛ سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626) «مفتاح العلوم» سکاکی (-626ق) شرحهای بسیار دارد؛ که یکی همین شرح جای گفتگو است که «فتوحات المفتاح» نامیده شده است. نگارنده در دیباچه می گوید در تبریز آن را نگاشته و بدین نام نامیده، و آن فقط بر بخش سوم مفتاح در معانی و بیان می باشد، و آن را به وزیر مدبری پیش کش ساخته، و جای نام وزیر در نسخه دانشگاه سفید مانده است، و برای نشانه فقط برخی جمله ها نقل می شود: «بعد: قد ساقنی الى منبت التحقيق ... دار الملك تبریز ... التمس منی أكابر اهل زمانی ... ان اعمل للقسم الثالث منه شرحا ... و تصدیت لمقترحهم المترجم بفتوحات المفتاح ... همه جا از «الشارح المحقق» و «الشارح العلامة الحكيم الفيلسوف» و شمس الدين معزی و جز ایشان نقل می کند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:236
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 190گ، 33 سطر (19×12)، اندازه: 24×16سم [ف: 2 - 433]
al-futūḥāt-ul makkīyya fi ma'rifat-i asrār-il mālikīyya wa-l milkīyya
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 24 ربیع الاول 636ق
جامع ترین کتاب در عرفان و تأويل و آداب سلوک و غیرها که از مکاشفات شیخ در مکه و در اثناء طواف کعبه رخ داده است و دارای 560 «باب» می باشد. بنا به گفته کشف الظنون در ماه صفر سال 629ق به پایان رسیده و نسخه دوم آن را مؤلف در 24 ربیع الاول 636ق نوشته و وقف کرده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اوجد الاشياء عن عدم وعدمه واوقف وجودها علی توجه كلمة لیتحقق بذلك سر حدوثها وقدمها
چاپ: مکرر چاپ شده؛ قاهره، الهيئة العامة للکتاب، محقق: عثمان یحیی، 1391-1393-1394ق.
[کشف الظنون 1238/2 و ج 2، ص 1238؛ معجم المطبوعات ص 175؛ الأوقاف العامة موصل 282/2 و 58/4 و 59/4 ؛ دنا 880/7 -882 (53 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح مشکلات الفتوحات المكية؛ جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم (832-767)
2- الفتوحات المكية (مختصر)؛ شعرانی، عبدالوهاب بن احمد (898 -973 )
3- ردود و نقود؛ قطیفی خطی، ابراهیم بن عرب (13)
4- شرح الفتوحات المكية؛ مدنی، احمد
5- رجال الغيب (ترجمه)
6- الفتوحات المكية (ترجمه)
7- شرح الفتوحات المكية
آغاز: بسمله. و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت. الباب الموتي ستین و خمسمائه في وصیه حکمیه ینتفع بها المريد السالك او الواصل و من وقف علیها ان شاء الله تعالی ... لولا الوصيه کان الخلق في عمه ** و با لوصية دار المك ف بالدول .. فمن ذلك وصیه قال الله تعالی في الوثيه العامه شرع لکم من الدين ما وصی و به نوحا؛ انجام: و اجعلنا هادین مهدبین غیر ضالین ولا مضلین برحمتك یا ارحم الراحمين ...
قسمت وصایا از فتوحات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله کاتب، تا: 674ق؛ تملک: حسن بن منلا مصطفی مقیم بغداد؛ کاغذ: سمرقندی، 108گ، 23 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 3 - 987]
باب های 71 و 72 و پاره ای از بابهای 70 و 73؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 692ق؛ خریداری آقای مینوی در قونیه در 4 ژانویه 1961 [نشریه: 6- 655]
آغاز: برابر؛ انجام: كفاية فیما تعطیه ... و الله یقول الحق و یتهدی السبيل
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 17 با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، مذهب، 605گ، 33 سطر (15×27/5)، اندازه: 36×23/5 سم [ف: 8 - 419]
سفر 18؛ بی کا، تا: قرن 7 و 8 [نشریه: 4 - 326]
آغاز: و من ذلك سر الظرف المودع في الحرف ما یتعلق بالباب الثاني الظرف و عاء و الحرف و طاء»؛ انجام: و عصا بالرحمة التي لدیك في یدیك و اجعلناها دین مهدیین غیر ضالین ولا مضلین. انتهی الباب بانتها الكتاب.
از اواسط سفر 19 تا آخر سفر 20؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد بن نبی المحمد نیلی، تا: مستهل رجب 734ق؛ افتادگی:- آغاز؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ مهر: «وقف مدرسه سعدیه طهران 1290» (بیضی)؛ واقف: سید یحیی، 22 جمادی الثاني 1319ق؛ جلد: تیماج مذهب، 207گ، 27 سطر [ف: - 78]
آغاز: فمن ذلك الاتباع لرسول الله صلی الله علیه و سلم فیما شرع، قال تعالی قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحبکم الله، انجام: فلك النظر في حقيقة ذلك اليقين و هذا القدر کاف و الله یقول الحق و هو یهدی السبيل، انتهی السفر الثامن عشر ...
دارای سفر شانزدهم و هفدهم و هجدهم می باشد، و جلد ششم از ده جلد است به حسب تقسیم خود مؤلف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 747ق؛ نسخه قدیم، مصحح، با یادداشتی به تاریخ ربیع الاول 747 متضمن این که این نسخه از روی نسخه مؤلف نوشته شده و با آن مقابله شده؛ تملک: سبقت میر، حاج محمد بن عطاء الله السلمان، ابوعبدالله ولی الدين جارالله به تاریخ 1165؛ جلد: تیماج، 324گ، 21 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 4 - 350]
آغاز: بسمله، الباب السبعون و مائتان في معرفة منزل القطب و الامامين؛ انجام: فاعلم ... و الله یقول الحق و هو یهدی السبيل
از باب دویست و هفتادم: «في معرفة منزل القطب و الامامين في المناجاة» تا باب چهارصد و سی و یکم، في معرفة منازله في حجبه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 9، افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 308گ، 28 سطر (21×12/5 )، اندازه: 21×30 سم [ف: 8 - 101]
آغاز: باسمه سبحانه مهما تطرت الوجود جمع و تفضیلا وجدت التوحيد یصحبه لایفارقه البتة صحبة الواحد للاعداد فان الاثنين لاتوجد ابدا ما لم تضف الى الواحد مثله؛ انجام: و آن تحللت اجزاءها ثم انشأ اعراضة ... لتلك الجواهر شبيهة بالاعراض المتقدمة ثم الأمر وانحصرت الاقسام [...] فهذا هو...
برخی مباحث میانی را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 جلد: تیماج، 122گ، 18 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 4- 1439]
از آغاز مجلد 1 تا باب 67 «باب الصفرة و الكدرة هل هی حیض ام لیست بایام المحيض»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 ,484 گ، 29 سطر (18×11)، اندازه: 24×17سم [ف: 17 - 532]
از باب 222 تا باب 265؛ خط: میان نسخ و تعلیق، بی کا، تا: قرن 9، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 376گ، 25 سطر، اندازه: 18/2 ×25/5سم [ف: 1 - 397]
آغاز: بسمله الباب الحادي والستون وثلاثمائة في معرفة منزل الاشتراك مع الحق في التقدير، لو کان في الكون غیر الله ما وجدوا ما کان من فاعل فیه و منفعل لکنه واجد في الكون منفرد بالاختراع؛ انجام: فاهل الاذولق اهل الله و الخاصة من اولیائه و قد علم الانقياد المنجي و الانقياد المهلك وفیه علم اشکال العالم و تشکله والله یقول الحق وهو یهدی السبيل.
از باب 361 تا انتهای باب 373؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 24 رمضان 896ق؛ جلد: مقوا، 170گ، 21 سطر، اندازه: 29×18سم [ف مخ]
باب 361 است تا باب 461 و سدس پنجم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، تملک: علی قلی میرزا در 1270؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 227گ، 29 سطر (10×15)، اندازه: 21×16سم [ف: 5 – 357]
از دیباچه از فهرست آخر باب 373 هست تا باب 437، سپس افتاده و مسائلی پس از آن می آید و می رسد به باب 1 تا پایان سفر 6 اصل کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ تملک: احمد عمری مورخ 1175؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 260گ، 35 سطر (10×20/5)، اندازه: 29×17سم [ف: 10 - 1523]
از باب 73 تا 194؛ بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: وزیری [ف: - 192]
بندی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 11 - 937]
آغاز: باب 286 معرفة من قیل له کن فاپی و لم یکن من الحضرة المحمديه. شمس الفناء بدت في کاف تکوینی ** لعلها انتها بالنور تفنینی
چند باب از الفتوحات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اشعاری از سید محمد البكرى و ابیاتی فارسی از عمر روشنی (گویا سلسله فقری اوست، از جمله ابیات عمر روشنی: «از محمد به مهدی عالم ** عمر خلوتی خوب لقا / از عمر بر اخی مردم که شدست ** قطب اقطاب و رهبر نقبا ... / نیز از صدر دین به سید ما ** یحیی هاشمی آل عبا / باز از هاشمی به خاک همه ** عمر روشنی بی من و ما»؛ جلد: تیماج، 17گ ( 34-18 )، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 22 - 59]
آغاز: الباب الثامن في معرفة الأرض التيخلفت من بقية خميرة طينة آدم علیه السلام وهی ارض الحقيقة و ذکر بعض ما فیها من الغرائب و العجائب؛ انجام: ما یتعلق بها من المعارف في کتاب کبیر لنافیه خاصة و الله یقول الحق وهو یهدی السبيل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (300) [ف: 15 - 170]
آغاز: کل مؤمن في حق ..... الباب 282 في معرفة ثراور الموتي و
أسراره من الحضرة الموسوية؛ انجام: باب 383 في معرفة منزل العظمة الجامعة للعظامات محمدی ... دائما أبدا ولم یکن کثر الا فیمن ظهر ...
از باب 282 تا 383؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 360گ، 18 سطر چلیپایی، اندازه: 22×13سم [ف: 1 - 405]
باب ا تا 195 و جلد یکم است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 258گ، 28 سطر (27×7)، اندازه: 23×35سم [ف: 5 - 357]
بخشی است از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 32گ، 27 سطر (20×11)، اندازه: 25×17سم [ف: 5 - 357]
آغاز: برابر؛ انجام: واجعلناها دین مهتدین غیر ضالین ولاالضالین ... و کان الفراغ من هذا الباب في شهر صفر سنة تسع و عشرین و ستمأة و الحمدلله رب العالمين و صلی الله ... برحمتك یا ارحم الراحمين
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب، مصحح، با سرلوح مذهب مرصع جلد: گالینگور، 956گ، 35 سطر، اندازه: 40×24سم [ف: 6 - 3010]
آغاز: برابر؛ انجام: ساق الاله لبطن مکه دیمه ** تروی بها و علی المدينه تسبل
از ابتدای کتاب تا انتهای باب حج و اسرار آن است و در انتهای کتاب پنجم از نسخه اصل باب هفتاد و دوم به پایان می رود و پس از آن باب هفتاد و سوم می آید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن مذهب، 522گ، ابعاد متن: 12×18/5، اندازه: 18/5×27سم [ف: 7- 411]
آغاز: ... یسمی بصرا و روية ویعلمها بادراك کل مدرك ... مسئلة للعقل نور یدریك به امورا مخصوصة و للایمان نور یدرك به کلی شیء؛ انجام: کیف فقال تعالی اولم ینظروا في ملکوت السموات والأرض
مقداری از باب نخستین تا باب 28؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 17 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 3 - 1318]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکفی هذا القدر من اعتبارات الزكوة و أمه یقول و هو یهدی السبيل
جلد 1؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای کتیبه و سرلوح، مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 232گ، 35 سطر، اندازه: 19/5 × 33/5 سم [اهدائی رهبر: 5- 143]
آغاز: بسمله. الباب الحادي و السبعون في اسرار الصوم یا ضاحکا في صورة الباكي انت بنا المشكور و الشاكي؛ انجام: یتمنون في الآخرة آن هم لم یعطوا شیا من ذلك في الدنيا
جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای کتیبه و پیشانی مرصع و مذهب، مجدول، مصحح با رمز «ص»؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 216گ، 35 سطر، اندازه: 20×34سم [اهدائی رهبر: 5 - 144]
از آغاز تا «وصل في فضل من دعی الى طعام و هو صائم»؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حموی، تا: پنج شنبه 11 شوال 1037ق، جان در خاکجای مؤلف پس از اجازه از استاد خود عبد الغني نابلسی؛ قطع: رحلی [نشریه: 4- 453]
باب 270 است تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم سپاهانی، تا: ذیحجه 1064ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 574گ، 31 سطر (23×12)، اندازه: 33×22سم [ف: 5 - 357 ]
آغاز: برابر، انجام: لها الف درجة وثلین درجة و هو یهدی الى سبیل الرشاد
تا باب 78؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم میبدی، تا: 1085ق، جا: اصفهان؛ واقف: نائینی؛ 906گ، 21 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 212 -4 ]
آغاز: بسمله الباب الرابع و السبعون وثلاث مائه في معرفة منزل الروية و الروية و سوابق الاشياء في الحضرة؛ انجام: خاتمة الكتاب تعویذات مبارکه مذکوره و ادعیه مشهوره فمن ذلك ... و ادخلنا برحمتك في عبادك الصالحين برحمتك یا ارحم الراحمين
از باب 374 تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 322گ، 33 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 6- 3010]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ جلی، کا: احمد بن محمد حموی دمشقی معروف به کاتب، تا: 1128ق، به دستور حاج خضر بغدادی مجاور مدینه منوره؛ با سر لوح نفیس، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 352گ، 46 سطر، اندازه: 32×21 سم [ف: 58 - 33/1 ]
آغاز: باب الخامس و التسعون و مائة في معرفة الشطح دعوی في النفوس بطبعها لبقية فیها من آثار الهوى؛ انجام: اللهم خذ بازمة قلوبنا اليك و اجعلنا ممن توکل في جمیع أموره علیك و عقبا بالرحمة التي لدیك و في یدیك برحمتك یا ارحم الراحمين.
از باب الخامس و التسعون و مائة تا پایان خاتمة الكتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1130ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 702گ، 28 سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 33/1 - 47]
انجام: و قال في القاتل غیره اذا مات ولم یقتص منه ان شاء غفرله وان شاء عاقبه ...
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حموی، تا: پنج شنبه 10 شوال 1137ق، جان کنار قبر محیی الدين عربی؛ افتادگی: انجام؛ 183گ، اندازه: 21× 32/5 سم [ف: 1 - 20]
آغاز: الباب الحادي و الستون و ثلاثمائة في معرفة منزل الاشتراك مع الخلق في التقدير و هو من الحضرة المحمدية لو کان في الكون غیر الله ما وجدوا ** ما کان من فاعل فیه و منفعل؛ انجام: و الايوصف بالتسبیح و لابنقیض العبد الجامع الكامل الظاهر بصورة الحق ولا یقال الحق مجموع العبد الكامل و مع هذا فللحق فصوص نعت لیس العالم اصلا و للعالم خصوص وصف لیس ... یهدی السبيل»
از باب 361 تا 496؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحمن، تا: 11 شوال 1138ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 369گ، 20 سطر، اندازه: 21×8سم [ف مخ: 4 - 1438]
آغاز: السيد الصادق المدلج الى ربه الطارق المحرق السبع الطرائق لیریه من اهتدی به اليه ما اودع من الايات و الحقايق فیما ابدع من الخلايق؛ انجام: فمن آمن منهم مثل هامة بن الهام بن لاقیس بن ابلیس التحق بالمؤمنين من الجن و من بقی علی کفره کان شیطانا و هی مسئلة خلاف بین علماء الشريعه فقال بعضهم أن الشيطان
از آغاز تا باب هشتم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 68، 26-23 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6- 3010]
آغاز: أن في دنیا رجال و هم ارواح المقدسة و اوتاد الأرض؛ انجام: هر آنچه در عالم غیب بر او مشاهده و معلوم گردد. الله اعلم بالصواب
بیکا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4ص (177-180)، 27 سطر (17×7/5)، اندازه: 10×21/5سم [ف: 6 - 297]
آغاز: و کم من مصل ماله من صلاته ** سوی روية المحراب و الكد و العنا / و آخر یخطی بالمناجات دائما ** و ان کان قد صلی الفريضة و ابتدا؛ انجام: فأشبهت الأنبياء في ذلك فحقق ما اومانا اليه في هذه المسالة تری الحق حقا
این بخش از کتاب در معرفت اسرار الصلاة می باشد که از باب 69 آغاز شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 100گ (53- 152)، 25 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 28 -6]
آغاز: قال الشيخ العارف الرباني محیی الدين ... اعلم أن الوجود لهذا العين كالصورة التي في المرآة ما هیعین الرائي و لاغیره ...
بخشی است از فتوحات در وجود؛ بی کا، تا: قرن 13؛ اص (99) [ف: 9 - 546]
آغاز: بسملة الاسماء ذو منظر ** ما بین ابقاء و افناء عین / الا لمن قالت حسن ما ** خافت علی النمل من الحطمتين؛ انجام: و صح لها النطق، فسماها الناطقة و هی عرش الروح و العقل صورة الاستواء فافهم و الا فسلم تسلم و الله یقول الحق وهو یهدی السبيل
مشتمل بر «الباب الخامس في معرفة اسرار بسم الله الرحمن الرحيم و الفاتحة من وجه ما لا من جمیع الوجوه» از فتوحات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 31گ (239- 269)، 20 سطر، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 28 - 13]
آغاز: الباب الحادي و الستون في معرفة جهنم و اعظم المخلوقات فیها عذابا و بعض معرفة العالم العلوي، انجام: و یظن انه یصل اليه بکفره لجهله فلهذا قال فیه هو خیر مستقر و احسن فاتی بنبیه المفاضلة و هی افعل من کذا فافهم هذا المعنى و الله یقول الحق و هو یهدی السبيل
از باب 61 تا باب 65 فتوحات، خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 19گ (287-305)، 25 سطر (23×14)، اندازه: 20×19/5 سم [ف: 28 - 16]
آغاز: ... الجواب اعلم ان منازل الأولياء علی نوعین حسية و معنوية، فمنازلهم الحسية في الجنان؛ انجام: اراد النطق و الإبانة عن حقائق الأمور لا تتناهی فان علم الله سبحانه، اوسع فتعلمه لنا لا یقع عند حد و الله الموفق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 101ص (95 - 195)، 20 سطر، اندازه: 10/5 ×20سم [ف: 28 - 20]
بندی از فتوحات المكية ابن العربي؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [فیلمها ف: 3 - 202]
جزو 1 تا پایان باب چهلم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1231ق، به فرموده میرزا جانی؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1343]
آغاز: باب 8 في معرفة الأرض التي خلف من بقية خميرة طينة آدم و تسمی ارض الحقيقه
انجام: و قد بسطنا القول في عجائب هذه الارض ... في کتاب کبیر لنا فیها خاصه و الله یقول الحق وهو یهدی السبيل
بخش کوتاهی از آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج،
9ص (108-116)، 14 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 23 - 43]
آغاز: في معرفة منزل المجارات الشريعة؛ انجام: و الله یقول الحق و هو یهدی السبيل
تنها باب 284 و 298؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1262؛ 10گ، 21 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 4- 213]
آغاز: في معرفة منزل الاعداد المشرفة من الحضرة المحمديه؛ انجام: من العقل و الاحساس فیما طعمته
تنها باب 295 و 371؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: تاج ماه بیگم، 1266؛ 67گ، اندازه: 18×12 سم [ف: 4 - 212]
از باب 73 تا باب 172؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم حسینی، تا: 28 ربیع الاول 1294ق؛ جلد: میشن، 152گ، 23 سطر، اندازه: 17/7 × 22/4سم [ف: 1 – 397]
از باب 351 تا باب 558؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1296ق؛ جلد: میشن، 358 گ 23 سطر، اندازه:22×18سم [ف: 1- 397]
از باب 559 تا «خاتمة للترحم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 7 شوال 1296ق؛ 140گ، 23 سطر، اندازه: 22/3×17/8 سم [ف: 1- 397]
جزو 1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن ، 206گ، 23 سطر، اندازه: 22/3×17/7 سم [ف: 1- 397]
از باب شصت و هشتم تا آخر جزو 1؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن ابراهیم حسینی یزدی، تا: 2 جمادی الاول 1303ق، جا: تهران؛ 259گ، 23 سطر، اندازه: 21/9×18/2 سم [ف: 1 - 397]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، چند باب پراکنده است؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1343]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یقف ... ثم المجلد الأول من المجلدات.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 424]
آغاز: بسمله، الباب السادس و التسعون و ثلثمائة في معرفة منازل جمیع المعارف و المعلوم حجبه عنی الا إلى الله تصیر الأمور؛ انجام: و لا حق من خلق آن فهمت. فهذا بعض ما نتیجه لك هذا الذكر. والله اعلم.
از باب 396 «در معرفت منازل جمیع معارف» تا باب 513 «در معرفت حال قطب»؛ خط: نستعلیق و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: ساغری پشمی، 157 گ، 19-20 سطر (16×8/5 -17)، اندازه: 22×15سم [ف: 19 - 256]
آغاز: بسمله. الفصل السادس في هجیرات الاقطاب (کذا)؛ انجام: طویلا و لن تجد لسنة الله تبدیلا. قد وقع الفراغ .. یوم الحساب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: محمود تولائی واعظ حلبی؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
al-futūḥāt-ul makkīyya (mx.)
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد، 898 - 973 قمری
ša‘rānī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (1493 - 1566)
وابسته به: الفتوحات المكية في معرفة اسرار المالكية و الملكية؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560)
وی از هر یک از 565 باب و خاتمه فتوحات بخشی را به صورت خلاصه در این رساله آورده و از خویش نیز سخنانی در شرح و توضیح عبارات محیی الدين یا تعلیق و یا استشهاد بر آن یا تأييد و مقایسه آن با دیگر اجزاء و ابواب فتوحات با سخن دیگر با دیگر مشایخ می افزاید. پس از باب «سر سلمان»، اعتقادات اهل الاختصاص بالله را با عنوان مسأله هر اعتقادی در یک مسأله یاد کرده و این بخش دارای سر آغازی جداگانه است با این عنوان: «قال في المقدمه فن فصل آخر وصل في اعتقاد أهل الاختصاص في اهل الله بین انظر و الكشف. الحمدلله محی العقول فینتایج الهمم ... مسئله اما بعد فان للعقول حدا تقف عنده من حیث ما هی قابلة قنقول الامر الذي یستحیل عقلاقد لایستحیل بنسبته اليه». در پایان این بخش معارف عقلی را محصور 3608 وجه می داند و از کتاب المعرفه و عیون المسائل یاد می کند. شعرانی در چند جا از این کتاب، از عقاید محیی الدين دفاع می کند و آراء مخالف شرعی که به او منسوب گشته تهمت و دروغ می خواند و از شیخ الاسلام شهاب الدين حنبلی گواه می آورد و نیز می گوید: مخالفان در پاره ای از نسخ فتوحات دست برده اند آراء مخالف طریقت اهل سنت و جماعت گنجانیده اند که در نسخه اصل خط مؤلف که در قونیه - در مقبره صدرالدین قونوی - موجود است این آراء وجود ندارد. شعرانی در خاتمه می گوید: «و اعلم یا اخی انی لم اذکر عن الشيخ في هذه الخاتمه الابعض الامور التي تحتملها العقول و اماما لاتحتمله العقول فترکناه حتی یشاهده اهل الجنه». وی برای اثبات قصور علماء همزمان محیی الدين سخن یکی از علماء نزدیک به آن زمان را گواه می آورد: «و قد وصف بعض اهل الماية السادسه زمانه فقال قد صارت حکماء اهل زماننا ذئابا و علمائه اربابا و قروده فضلاء و فهوده عقلاء و تجاره حوفیه و فجاره صوفیه و ثعالبه زهادا و ثعابینه عبادا و اتقیائه فضاحا و اشقیائه نصاحا و عقاربه وعاظا و حیاته حفاظا استغنوا بالفضائح
عن النصائح و عن المعارف بالمغارف و عن الطيبه بالغیبه و عن اسرار الغيوب باشرار العيوب فلا الآيات السماويه تذکرهم و لا الآيات النفسانيه تحجبهم». (عبدالحسین حائری)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3920/14
آغاز: بسمله و اعلم أن ترتیب ابواب الفتوحات لم یکن عن اختیار و لا عن نظر فکری و انما الحق یملی علنا علی لسان ملك الالهام ... و بقوله في الباب الثاني من الفتوحات اعلم ان العارفين انا کانوا لا یتقیدون بالکلام علی ما بوبوا علیه فقطلان قلوبهم عاکفه علی باب الحضرة الالهيه ... و بقوله في الباب السابع و الاربعين اعلم ان علومنا و علوم اصحابنا لیست من طریق الفكر و انما هیمن الفيض الالهى انتهی و انا اسال بالله العظيم کل ناظر في هذا الكتابان یصلح مایراه فیه من الزيغ و التحريف ... اذا علمت هذا فاقول و بالله التوفيق قالالشیخ رحمه الله في الباب الثاني من الفتوحات في قوله تعالی و ما علمنا الشعر و ما ینبغی له؛ انجام: عدد کل ذرة في الوجود قال ذلك و کتبه مؤلفه العبد ... عبدالوهاب بن احمد بن علی الشعراني ... و کان الفراغ من تأليفه في یوم الأحد حادی عشرین شهر رمضان سنه اثنین واربعین و تسعمائه.
بی کا، بی تا؛ نسخه با عبارتی از محیی الدين در باب 48 فتوحات آغاز می شود که در وصف کتاب فتوحات است و ظاهرة شعرانی آن را به همین دلیل در آغاز این مختصر آورده، این عبارات به خط کاتب نسخه دیده می شود: «فائدة قد وجد فینسخه الشيخ محیی الدين التي کتبها بخطه من الفتوحات المكيه و وقفها بمدينة قونیه زاویه ربیبه الشيخ صدر الدين القونوي ما صورته: قد تم هذا الكتاب امکن ما یکون من الايجاز علی ید منشئه و هو النسخة الثانيه من الكتاب بخط یدی و کان الفراغ منه بكرة بوم الاربعاء ... سنة ست و ثلائین و ستمائه و کتب منشئه بخطه محمد بن علی بن محمد بن العبي الطائي الحاتمي و فقه الله تعالی»؛ جلد: تیماج، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 10 - 1963]
al-futūḥāt-ul mantiqīya-tul fatḥīya
کعبی، فتح الله بن علوان، 1053 - 1130 قمری
ka'bi, fath-ol-lah ebn-e alvan (1644 - 1718)
مقدمه مختصری است در منطق که مباحث آن در چهل «فتوح» تنظیم شده است. گویا ترجمه ای است از «کبرای» سید میر شریف گرگانی، که عناوین فصل به «فتوح» تبدیل شده است.
آغاز: نحمدك یا من بیده ملکوت کل شیء علی ما هدیتنا الى الصراط المستقيم و الميزات العدل القويم ... اما بعد فهذه فتوحات منطقية فتحية تحفة منی للاخوان و الاصحاب الدينية رتبتها علی اربعین فتوحا. الفتوح الاول: اعلم أن للانسان قوة مدركة تسمی الذهن ینتقش فیها صور المحسوسات و المعقولات
انجام: فانك اذا تاملت في هذه المقدمة الاقناعية التي تفوق البرهانيات تستغنی بها عن ایراد الحجج و البينات و تتخلص من جمیع الشبهات ... و الله الملهم للکلیات و الجزئيات و الله اعلم بالصواب.
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر چهارم، به کوشش هادی بالیل الموسوي، ص 566-579 چاپ شده است.
[الذريعه 118/16؛ طبقات اعلام الشيعه 578/12]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 27 گ، 13 سطر (5×10/5)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: - 618]
خط: نسخ، کا: عبدالرضا جزائری، تا: یک شنبه 29 شعبان 1049 ق؛ 18 گ (1-18)، اندازه: 19/5×9/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 76]
آغاز: برابر؛ انجام: أن یکون له جزء لکن لا یدل جزء لفظه علی معناه کزید ان یکون.
خط: نستعلیق شکسته آمیخته به نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 13 ص (162-174)، 14 سطر، اندازه: 10/7×20/6 سم [ف: 45 - 121]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا الجسم اما شجر و اما حجر لکنه شجر فلا حجر لکنه حجر فلا شجر.
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1100 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 28 گ (1 پ - 28 پ)، اندازه: 19/5×13/5 سم [ف: - 87]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1785/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن بن حسن حسینی طالقانی نجفی، تا: 1122 ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مذهب، 21 گ (98 پ - 118 پ)، 11 سطر (12×7)، اندازه: 16×10 سم [ف: 17 - 347]
آغاز: برابر
کا: صقر بن فضل آل سهلان، تا: 1148 ق [اوراق عتیق: 1 - 254]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در نسخه در دست نیامده؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 1222 ق؛ 22 گ (42 پ - 63 پ) [ف: 1 - 184]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن جعفر طوسی، تا: 1243 ق؛ افتادگی: انجام؛ 52 گ (12 پ - 63 پ)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 2 - 224]
آغاز: بسملة، الفتوح الأول، إعلم أن للإنسان قوة مدركة تسمی الذهن ینتقش فیها صور المحسوسات و المعقولات کما ینتقش في المرآة صور المحسوسات و کل صورة انتقشت في الذهن إما تصور و إما تصدیق؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عباس، تا: 1271 ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 15 گ (71 پ - 85 پ)، 15 سطر، اندازه: 17×9 سم [ف: 196 - 39]
خط: نسخ خوش، کا: احمد بن جعفر شیرازی، تا: صفر 1293 ق؛ مصحح؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 8 ش 4 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: - 38]
آغاز: برابر، انجام: أن لا یتصورا احتیاجا الى شیئی ما فقط اذا الاحتياج نقص و قس علی ذلك البواقي
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 19 گ، 15 سطر، اندازه: 6×11/5 سم [ف: 1 - 290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 18 گ (64 پ - 81 ر)، 14 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 4 - 165]
fotūhāt-e manzūm (majma‘o-1 kalām)
فاروقی، آصف، ق 13 قمری
faruqi, asef (- 19c)
شرح منظومی است در احوال پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم) و اعجاز و غزوات ایشان و همچنین فتوحات خلیفه اول و خلافت حضرت علی (علیه السلام) و سایر خلفاء و ائمه اثنی عشر علیهم السلام؛ با این مقدمات در آغاز: «خطبه تبارك و تعالی شأنه، مناجات استدعای حج و ثنای زیارات، مناجات در استدعای آمرزش و صورت حال، نعت محمد مصطفی (صلی الله علیه و اله و سلم)، في المدح پیران چشت اهل کرسی نامه آبای او ..»؛ آن را به خواست شاه علی صابر بخش صاحب از کتابی به نثر در همین موضوع سروده است. چنان که در آغاز منظومه این گونه می سراید: «چنانم به خطر در آمد پسند ** که از نظم تازه شوی نقشبند/ چو نخلت ز فاروق في الاصل گشت ** ز موزونی اصل نتوان گذشت/ بگفت این و آن گاه پیشم کتاب ** نهاد از کمال تلطف شتاب .../ شمار ورق های آن چون نمود ** یکایک قریب چهل جزو بود/ همه نثر او ساده و صرصری ** ز رنگ و شعار تکلف بری ...». از این بخش چنین برداشت می شود که نام منظومه «فتوحات منظوم» باشد ولی در پایان ظاهراً آن را «مجمع الكلام» نامیده است (در دو عنوان کتاب این نام تکرار شده: «در شرح شکر انجام این نسخه مجمع الكلام و تاریخ آن» و «انجام آن نسخه مجمع الكلام و تاریخ آن»)؛ درباره تاریخ سرایش گفته: «به شکر عنایت حق ساختم ** به تاریخ این نسخه پرداختم/ دمی خاطرم در تأمل نشست ** ز تاریخ تاریخش آمد به دست».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28403
آغاز: خدایا دلم با خرد یار کن ** لبم را فصاحت مددکار کن/ بکن خاطرم را به بحر آشنا ** روان کن زبان را به موج صفا؛ انجام: به دنیا و عقبی مرادم برآر ** که پروردگاری و آمرزگار؛ در تاریخ تحریر این نسخه: چون سلطان محممود از رای راست ** مکرر ز من نقل این نسخه خواست .../ به ناگاه تاریخ تاریخ تحریر آن ** غریب آمد از خاطرم بی گمان/ مگر سادس الشهر ذی قعده بود ** که کلکم زختمش فراغت نمود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1293 ق، جا: بنارس؛ اهدایی: رهبر، تیر 1381؛ جلد: مقوا، 201 گ، اندازه: 24/5×15 سم [اهدائی رهبر: 8 - 273]
fotūhāt-e nāder-šāh
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17299
بی کا، بی تا، خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 16/3×27/6 سم [رایانه]
fotūhāt-e nāserī dar xorāsān
قاضی تربت حیدریه، عبدالکریم، ق 13 قمری
qāzī-ye torbat-e heydarīye, ‘abd-ol-karīm (- 19c)
رساله ای است مختصر در چگونگی فتوحات ناصر الدين شاه در خراسان به نثری مصنوع و منشیانه. مؤلف در این رساله از جنگ محمد امین خان حاکم خوارزم، و فتح هرات به فرماندهی حسام السلطنه و گشودن قلعه خدا آفرین سخن می گوید. وی در آغاز رساله درباره تأسيس جشن 13 رجب به دست ناصرالدین شاه و آقا خان نوری صدر اعظم سخن می گوید و در پایان، پیروزی های ناصرالدین شاه در فتح هرات و دیگر جا ها را از برکات تأسيس این جشن و عنایات حضرت مولی علی علیه السلام می داند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 619 - طباطبائی
آغاز: بسمله الحمدلله ذی المن الجسم و الظل العظيم ... و درودنا
معدود بر صاحب مقام محمود و برگزیده حضرت واجب الوجود؛ انجام: در قید مباش که زود شود یا دیر که نه تیر و نه شمشیر آن تاثیر که باید و شاید ندارند الا تدبیر حسبنا الله و نعم الوكيل ... و افتح له فتحا یسیرا ... آمین رب العالمين
خط: نستعلیق آمیخته با نسخ، بی کا، تا: 1273 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 26 گ، 14 سطر، اندازه: 13×25/5 سم [ف: 24 - 384]
fotūhāt-e nezāmīye
نظام العلماء، محمد رفیع بن علی اصغر، 1250 - 1326 قمری
nezam-ol-olama', mohammad rafi ebn-e ali asgar (1835 - 1908)
درباره غیبت حضرت ولی عصر (علیه السلام).
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1311، جیبی، 263+12 صص
[فهرستواره منزوی 456/9، الذريعه 118/16]
تهران؛ دانشکده الهيات؛ شماره نسخه: 546
خط: نسخ، کا: علی بن محمد، تا: 1311 ق؛ جلد: تیماج، 78 گ، 12 سطر (5/5×15/5)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: - 98]
fotūh-e efrīqiye
کتاب مفصلی است در تاریخ فتح آفریقا به وسیله لشکر اسلام در عصر عثمان. با این عناوین: قصة فتوح سبيبة، رحلة المسلمين الى مدينة ساطف، قصة فتوح وجده، قصة فتوح تکلمامه. درباره فتح آفریقا کتابی از محمد بن عمر واقدی می شناسیم که با عنوان فتوح افريقية در دو جلد به وسیله مطبعة المنار (تونس) در سال 1386 ق به چاپ رسیده؛ در مقایسه کتاب واقدی با نوشتار حاضر، شباهت ها و تفاوت هایی به دست می آید که نتیجه گیری قطعی در این باره را دشوار می سازد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1179/14
آغاز: بسمله ... کتاب في فتح افريقية و بالله تعالی التوفيق و هی تسمی بتونس و بالمدينة الخضرا فبعث اليها سیدنا عثمان رضی الله عنه جیشا و امر علیهم سیدنا عقبة بن عامر رضی الله عنه فاتوا الى موضع یقال له القيروان؛ انجام: امر عثمان بن عفان بذبح الأغنام و البقر و صنعوا طعاما حسنا و اکلوا و شربوا و حمدوا الله و اثنوا بالصلاة و السلام علی نبیه محمد صلی الله علیه و سلم و هذ ما بلغنا من الاخبار و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و الحمدلله رب العالمين ...
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، شماره 1656. خط: مغربی، کا: عبیدالله محمد بن محمد بن علی بکری، تا: اواخر صفر 1005 ق؛ 185 ص (127-311) [عکسی ف: 3 - 405]
فتوح الاوراد - فتح الاوراد
futūḥ-ul buldān
واقدی، محمد بن عمر، 130 - 207 قمری
vāqedī, mohammad ebn-e ‘omar (749 - 823)
ذکر فتوح دیار بکر و ارض ربيعة و ما والاها علی ید عیاض بن غنم الأشعري.
[فهرس المخطوطات المصورة التاريخ ش 358 و 794]
شرح و حواشی:
1- خلاصة فتوح الشام
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1042 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 5663.Or؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 358]
futūḥ-ul jawāhir-ul qādirīyyi
برهانپوری، فتح محمد بن عیسی، - 1080 قمری
borhānpūrī, fath mohammad ebn-e ‘īsā (- 1670)
مجموعه ای است در اوراد و اذکار مخصوص به سلسله صوفیه قادریه و دارای سه «جوهر» و یک «خاتمه»: جوهر 1. اوراد (در هفت فصل)؛ 2. دعوت (داعین در سه فصل در خواص اسماء الحسني)؛ 3. اقسام ذکر و مراقبه (سه فصل)؛ خاتمه در انتخاب غوتية.
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 8779
آغاز: الحمد لله حمدا لا يريداً (کذ) قائله الأرضاه؛ انجام: و مشایخ الطبقات رضوان الله علیهم اجمعین امین یا رب العالمين.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ صدر نسخه قصیده فارسی در 26 بیت در مدح سید عبدالقادر گیلانی، در آخر نسخه ضمن 10 صفحه مقالی در خواص جمله از سوره های قرآنی و مناجات منثور از ابوبکر صدیق و مناجات عربی منظوم از سید عبدالقادر گیلانی و قصیده فارسی در 12 بیت در نعت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و اله و سلم و غیره ضمیمه است؛ 128 گ، 11 سطر [ف: 6 - 272]
fotūh-ol haramayn
محیی لاری، - 933 قمری
mohyī lārī (- 1527)
اهدا به: سلطان مظفر بن محمود شاه پادشاه گجرات (917-932)
سفرنامه اوست در آداب و مناسک حج به نظم روان و شیرین در
آغاز از «خلفای راشدین و ائمه معصومین رضوان الله علیهم اجمعین» ستایش شده، در آغاز آمده: «چون به فتوح دل و جان شد سبب ** کرد فتوح الحرمينش لقب». اشعاری از مولانا عبدالرحمن جامی را که در منقبت بعضی از اماکن مقدسه سروده شده را تضمین نموده است. در برخی از نسخه ها تصاویری از اماکن مقدسه دیده می شود که در توضیح مناسک حج مفید است. در برخی از چاپ های آن به غلط به محیی الدين عبدالقادر گیلانی نسبت داده شده است؛ و چون لاری در آن از جامی نام برده، برخی آن را از جامی پنداشته اند که آن هم درست نیست. گفته شده که در پاره ای از نسخه ها که به دست برخی از شیعیان رسیده بود در آن تصرف کردند و در ستایشی که لاری از خلفا کرده است دست برده اند و کتاب را شیعی نشان داده اند.
آغاز: ای همه کس را بدرت التجا ** کعبه دل را ز تو نور و صفا
انجام: صل علی روضة خیر الأنام ** خاتمه نسخه برین شد تمام
چاپ: مکرر چاپ شده؛ بمبئی، سنگی، 1279 ق، رقعی کوچک (پالتوئی)، 127 ص
[دنا 882/7-883 (16 نسخه)؛ الذريعة 119/16 و 255/19؛ کشف الظنون 1240/2؛ هدية العارفين 534/1؛ مشار فارسی 3653/3؛ فهرستواره منزوی 144/1؛ مشترک پاکستان 632/7 و 55/10؛ نسخه های منزوی 3016/4 و 4046/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 مجدول، با سر لوح، با 18 تصویر نقاشی جغرافیایی از مکه و مدینه؛ تملک: عبدالوهاب حسینی به تاریخ 947؛ مهر: «سید جلال الدين محمد»، «عین الله محمود»، کتابخانه سید محمود مرعشی آية الله زاده نجفی؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: روغنی مذهب، 90 ص، 15 سطر (16×8)، اندازه: 12×22/5 سم [ف: 8 - 231]
آغاز: تا که ز شش سوی در آن رو نهند؛ انجام: ز عارض نقاب ... تیره نمایند ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 10 ق؛ مجدول؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: سمرقندی، 88 ص، 14 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 7 - 526] و [ف: 1- 1037]
آغاز: ای که جهان غرقه الاي تو ** کون و مکان قطره دریای تو؛ انجام: دست برارم بدعا هر نفس ** نیست مرا جز بدعا دسترس.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محیی، تا: 949 ق؛ با سر لوح مذهب، دارای مجالس نقاشی، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 67 گ، 17 سطر (15×8)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 3 - 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: اویس محمد هروی خوشنویس، تا: 994 ق، جا: مکه مکرمه؛ نادانی متعصب نام خلفا را پاک کرده و به جای آن ها نام علی را گذارده و نسخه را زشت ساخته، با هفده مجلس و تصویر از مناظر مکه دارد نگاشته ابراهیم هروی که در مکه می زیسته، با سر لوح، مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 87 گ، 15سطر (14/5×8)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 9 - 1127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ترک، کا: محمد امین بن محمد الأبیگ، تا: قرن 11، جا: ایاصوفیه؛ با نقشه هایی از حرمین، صفا، مساجد و کوه نور، قبه اسماعیل، قبلتین و کوه احد به رنگ های گوناگون؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 44 گ (2 پ - 45 ر)، 15 سطر (13×6)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 14 - 130]
آغاز: ای دو جهان غرقه الاي تو ** کون و مکان قطره دریای تو/ مبداء اشیاء شد آلهیتت ** عین وجود آمده ماهیتت؛ انجام: در ختم کتاب فتوح الحرمين. (شش بیت پائین تر): از پس این آینه شد کنگ و لال ** نیست درین عرصه سیحون را مجال/ بار کیم ماند در این سنگلاخ ** نعل فتاده شد و، سم شاخ شاخ
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با نقشه و تصویر هایی از کعبه و مقام های مسجد آن و کوی های عرفات، مشعر الحرام، و حرم مدینه، بقیع و مسجد قبا و جز آن؛ 61 گ، 12 سطر (11×5)، اندازه: 23×13 سم [ف: 16 - 2]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر جزایری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 62 گ، قطع: ربعی [فیلم ها ف: 1 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر هادی بن میر ابراهیم بدخشی، تا: 1003 ق، جا: مکه مکرمه کوه ابو قبیس؛ مجدول، با سر لوح مذهب، مصور؛ تملک: صاحب مصطفی راغب افندی در فوریه 1876 و یادداشت از دکتر امیر عباس جلالی که نسخه (یا عکس نسخه؟) را به آقای محمدی ری شهری، در تاریخ 1372/6/1 ش اهدا کرده؛ 90 ص، 15 سطر [عکسی ف: 3 - 566]
خط: نستعلیق، کا: امام قلی قندری، تا: 20 جمادی الثاني 1008 ق، جا: مکه مکرمه مدرسه شریف؛ مجدول، با سر لوح زرین، با 18 تصویر رنگین؛ مهر: محمد حسین؛ جلد: گالینگور، 48 گ، 15
سطر (14×7)، اندازه: 24×15 سم [سنا: ف: 2 - 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی شیر علی بن شمس محمد طالقانی بدخشانی، تا: صفر 1078 ق، جا: مکه مکرمه؛ مصور، مصحح، محشی، دو برگ نقاشی با عنوان نعلین رسول الله؛ تملک: میر عبدالاحد علوی؛ کاغذ: شرقی، 42 گ (11 پ - 52 ر)، 17 سطر (17×8/5)، اندازه: 20×25 سم [ف: 33 - 505]
انجام: دست برارم به دعا هر نفس ** نیست مرا جز به دعا دست رس/ صل علی روضة خیر الأنام ** خاتمه نسخه بر این شد تمام
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 14 سطر (13×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16 - 698]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یک سر لوح، مجدول مصور؛ 57 گ، 13 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 3 - 570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر (11×16/5)، اندازه: 20/5×14/5 سم [ف: 4 - 2082]
آغاز: ای دو جهان غرقه آلای تو ** کون و مکان قطره دریای تو؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ضیاء الدين بن عمر حسینی حسنی سمنانی، تا: 1325 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 88 ص (286-373)، اندازه: 20×14 سم [ف: 33/1 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول و مذهب، دارای سر لوح مذهب، با هفده تصویر از خانه کعبه و مشاهد متبرکه مکه؛ کاغذ: هندی، 47 گ، 15 سطر، اندازه: 23×14 سم [ف: 3 - 988]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 223]
futuh-us sam
واقدی، محمد بن عمر، 130 - 207 قمری
vāqedī, mohammad ebn-e ‘omar (749 - 823)
آغاز: بسمله، قال حدثنا ابو عبدالله محمد بن عمر الواقدي رحمة الله علیه قال حدثنا الشيخ ...
چاپ: کلکته، جزء 2، 1854 م؛ بولاق، جزء 2، 1895 م؛ مطبوعات محمد شاهین، جزء 2، 1878 م؛ مطبعة المليجية، 1313 ق؛ مطبعة شقرون، 1348 ق، مطبعة مصطفی محمد، 1354 ق ...
[الذريعة 130/16؛ معجم المطبوعات 1097]
شرح و حواشی:
1- خلاصة فتوح الشام
آغاز: برابر؛ انجام: و حسبنا الله و نعم الوكيل تم الكتاب ... امین یا رب العالمين.
خط: نسخ، کا: یوسف بن زین العابدين حسینی، تا: 982 ق؛ جلد: میشن [الفبائي: - 425]
آغاز: قد جئت نفسی في سبیل الله و من صفی من بنی و مالی و ما ارجع عن القتال ابدا ...
جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 10 شعبان 1185 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 174 گ، 25 سطر (16×12)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2 - 599]
آغاز: برابر؛ انجام: اصحابه و ازواجه و زیارته و التابعين و تالیهم إلى یوم الدين
(جزء اول و دوم) از فتح مصر که بعد از سال 16 هجری قمری اتفاق افتاده تا آخر فتوح الشام و حوادث ایام را علی التوالي می آورد؛ خط: نسخ، کا: درویش عبدالرحیم بن اسماعیل، تا: 1215 ق؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 217 گ، 23 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 30×19 سم [ف: 8 - 97]
خط: نسخ، کا: ابوتراب بن احمد محلاتی، تا: 25 شوال 1274 ق؛ 232 گ، 21 سطر، اندازه: 21/6×35/5 سم [ف: 1 - 396]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم شریف اصفهانی، تا: رجب 1282 ق، برای عبدالوهاب نظام الملك نوری؛ جلد: میشن، 158 گ، 25 سطر، اندازه: 21×34/2 سم [ف: 1 - 396]
futūḥ-uš šām wa-l yaman wa halab wa þums
ابن مغربی، حسین بن علی، 370 - 418 قمری
ebn-e maqrebī, hoseyn ebn-e ‘alī (981 - 1028)
به گفته سید عبدالعزیز طباطبائی گویا همان سیره ابن هشام است.
نسخه اصل: گوتا 1761؛ بی کا، تا: 548 ق [فیلم ها ف: 1 - 358]
نسخه اصل: گوتا ش 338؛ خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ 313 گ، 9 سطر [فیلم ها ف: 1 - 358]
futūḥ-ul ‘aqā'id
صاحب، شاه فتح محمد، ق 11 قمری
sāheb, šāh fath mohammad (- 17c)
در عقاید صوفیه.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8004/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 13 گ (1-13)، 15 سطر (10/5×14/5)، اندازه: 18×15 سم [ف: 17 - 5]
fotūh-ol 'ayn = t.-ye jām-e jahān namā
چشتی، حسین بن تجلی، ق 12 قمری
čaštī, hoseyn ebn-e tajallī (- 18c)
وابسته به جام جهان نما؛ شمس مغربی، محمد شیرین (750-809 ق)
ترجمه اردوی کتاب «جام جهان نما» اثر شمس مغربی است. مترجم در مقدمه ای طولانی مشایخ چشتیه را بر شمرده و تقاضا کرده هر کس این رساله را می خواند، فاتحه ای نثار روح سید محمد گیسو دراز بفرستد، آن گاه به گزارش و ترجمه متن می پردازد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35166
آغاز: بسمله. حمد له. می گوید بنده خاکسار درگاه لو کشف نگاه معرفت آگاه معدن شهود حقایق الهي؛ انجام: ثور سنبله جدی خاکی پیسن سنبله کی صورت خوشی کی اور جدی کی صورت تعین بکری
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1174 ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 20 گ، 9 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [اهدائی رهبر: 5 - 145]
futūḥ-ul gayb
عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471 - 561 قمری
'abd-ol-qāder-e jīlānī, abd-ol-qāder ebn-e mūsā (1079 - 1166)
پند ها و اندرز هایی است عرفانی که مؤلف آن ها را از پدرش نقل کرده و در آن ها از تحلیه و تخلیه و صفاء باطن و فقر بخداوند متعال و حالات قلب و رو گردان از دنیا و مجاهدت با نفس سخن گفته و آیات و روایات بسیاری تضمین نموده است. شامل 78 «مقاله»: مقاله 1. اصول طریق؛ 2. اوامر و نواهی و ترغیبات؛ 3. صبر ...
آغاز: بسمله قال والدی الشيخ الإمام العلامة الفرد ... ابو محمد عبدالقادر جیلانی ... الحمد لله رب العالمين اولا و آخرا ظاهرا و باطنا عدد خلقه و مداد کلماته ...
چاپ: آستانه، 1281 ق؛ استانبول، مطبعة العامرة، 1280 ق
شرح و حواشی:
1- مفتاح الفتوح = شرح فتوح الغيب؛ عبدالحق دهلوی، عبدالحق بن سیف الدين (958-1052)
2- فتوح الغيب (ترجمه)
آغاز: برابر؛ انجام: غیر خزایا و لا مفتونین امین امین امین ... برحمتك یا ارحم الراحمين امین امین.
خط: نستعلیق، کا: عبد الحكيم، تا: 1005 ق [الفبائي: - 425]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ دارای یک سر لوح، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 171 گ، 9 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 3 - 968]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 80 گ، 15 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 21×15 سم [ف: - 618]
بی کا، تا: 1279 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم احیانا علی محبة الشيخ عبدالقادر ... انت السميع العليم.
کا: احمد بن گل محمد اندری، تا: جمعه 5 محرم 1279 ق؛ جلد: تیماج، 286 ص، 11 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 50 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحقنا بالصالحین غیره ... آمین. تمت الرسالة فتوح الغيب ... یا رحمان.
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 1280 ق، به نام کاکا احمد برزنجی نودهی؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 425]
آغاز: برابر؛ انجام: و أعاد علینا من برکاته و ختم لنا باخیر و الجميع المسلمين و ألحقنا بالصالحین غیر خزایا و لا مفتونین
خط: نسخ، کا: علی بن ملا محمد نهبندی ساکن طارق، تا: 18 جمادی الاول 1313 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 29 گ (72 پ - 100 پ)، اندازه: 21×34 سم [ف: 9 - 72]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1340 ق؛ 104 گ (1-104)، 16-13 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 6 - 3009]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم خرج روحه الكريم رضوان الله علیه هذا اخر الكتاب ... و الجميع المومنين اجمعین امین امین ...
خط: نسخ، کا: بنبانی عبدالرزاق، بی تا [الفبائي: - 425]
fotūh-ol qayb (t.)
وابسته به: فتوح الغيب؛ عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی (561-471)
ترجمه ای ناشناس از «فتوح الغيب» عبدالقادر جیلانی که در 84 «مقاله» تنظیم شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2768
آغاز: کتاب فتوح الغيب مشتمل بر کلمات قدس آیات و مقالات عالیات ... قال المترجم رحمه الله: نسخه اصل که این کتاب شریف را از آن بفارسی ترجمه نمودم نسخه ای بود بغایت کهنه که از خط شریف ولد بزرگوار ...؛ انجام: و از همه فانی شوی و چون باخلق بی نفس باشی عدل آوری و تقوی نمایی و از تبعات و عواقب سور سالم بمانی انشاء الله بحرمت النبي صلی الله علیه و آله و صحبه و سلم
خط: نسخ، کا: اله یار افغان بن داوود قادری، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 85 گ، 19 سطر، اندازه: 16×12 سم [ف مخ: 1 - 424]
فتوح الغيب في الكشف عن قناع الريب - حاشية الكشاف
fotūh-ol mojāhedīn
حکیم مؤمن، محمد مؤمن بن محمد زمان، ق 11 قمری
hakīm mo’men, mohammad mo’men ebn-e mohammad zamān (- 17c)
کتاب رد و ایرادی است بر گفتار ملا محمد طاهر شیرازی قمی (- 1098 ق) درباره حکمت و عرفان و تصوف. میر محمد مؤمن طبیب که صوفی مشرب بود کتابی بنام «تبصرة المؤمنين» در رد گفتار ملا محمد طاهر نگاشت. ملا محمد طاهر (در ربیع الاول 1090) رساله ای در رد آن کتاب نوشت و مؤلف آن را به کفر و زندقه نسبت داد. این کتاب در تأييد «تبصرة المؤمنين» و ابطال گفتار ملا محمد طاهر است، در دوازده «فتح» و «خاتمه»: فتح 1. جواب تدلیسات دیباچه رساله؛ 2. جواب تدلیساتی که در خلط طریقه صوفیه اثنی عشریه و حلاجیه واقع شده؛ 3. جواب تدلیساتی که در ضمن احوال حلاج نموده؛ 4. جواب تدلیساتی که در طی بیان اولیاء الله کرده؛ 5. جواب تدلیساتی که در رد بعضی از احادیث مذکوره در تبصرة المؤمنين نموده؛ 6. جواب تدلیساتی که در بیان مذمت عطار و غیره کرده؛ 7. جواب تدلیساتی که در رد خطبة البيان و در احوال ملای روم و محیی الدين و غیره نموده؛ 8. جواب تدلیساتی که در باب جواز منصب قضا کرده؛ 9. جواب تدلیساتی که در معانی احادیث قضا و نایبان معصوم نموده؛ 10. جواب تدلیساتی که در باب عدالت و علم و زهد قاضی قم شده؛ 11. جواب تدلیساتی که در ضمن حکایات منقوله نموده؛ 12. جواب تدلیساتی که در قدح و طعن مؤلف تبصرة المؤمنين واقع شده؛ خاتمه: در بیان مجملی از بی انصافی و تعصب و حمیت جاهلیت قاضی و مفتی قم. احتمالا مؤلف این کتاب همان میر محمد مؤمن طبیب است که نام خود را پنهان داشته است و برخی آن را از یکی از طرفداران حکیم مؤمن دانسته اند.
آغاز: احمد الله الذي جعلنی من المؤمنين الموحدين و لم یجعلنی من المضلين و لا قاضی الجور في المسلمين.
انجام: چه انصاف از شرایط عدالت است و بهتان و افتراء منا في ایمان والله یهدی من یشاء إلى صراط مستقیم
[فهرستواره منزوی 455/9]
آغاز: برابر ؛ انجام: و حال آن که حلاج را مخالفین بقتل رسانیدند و ظاهر است که طریقه.
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا 1090 ق؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ تأليف و تحریر: احتمالا همان سال 1090 یا اندکی پس از آن؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: تیماج خرمایی، 71 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 11 - 251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1090 ق؛ جلد: مقوا با روکش اسلیمی، 68 گ، 18سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 33/1 - 196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 60 گ، 14 سطر، اندازه: 19×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1045]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن امام وردی اصفهانی، تا: محرم 1103 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 53 ص (59-111)، 21 سطر، اندازه: 20×9/5 سم [ف: 23 - 320]
fotūh-ol mojāhedīn le-tarvīh-e qolūb-el mošāhedīn
الامعي برسوی، محمود بن عثمان، - 938 قمری
lāmeʻī borsavī, mahmūd ebn-e 'osmān (- 1532)
وابسته به: نفحات الانس من حضرات القدس؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898 ق)
اهداء به: سلطان سلیمان خان عثمانی
تاریخ تأليف: رمضان 927 ق
ترجمه ترکی کتاب «نفحات الانس» جامی است و دارای مقدمه مفصلی است در معنی ولایت و ولی.
[بروکلمان 43301 و 207:2 و ذیل 286:2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2850
آغاز: نحن نقص علیك أحسن القصص ... افتتاح نفحات انس ارباب انس که هر نفس مهب ملاطفه ربوبیتند هبوب ایلر؛ انجام ناتمام: و اول دیشمدر که حقیقت الفقر أن یستغنی العبد عن کل شیء سوی الحق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 138 گ، 22 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 8 - 51]
al-futūḥ-ul maşūna wa-l asrār-ul maknūna
یمانی، احمد بن علوان، - 665 قمری
yamānī, ahmad ebn-e ‘alvān (- 1267)
چاپ: بیروت، محقق: عبدالعزیز سلطان طاهر المنصوب، دارالفکر المعاصر، 575 ص، چاپ دوم، 1416 ق.
بی کا، بی تا [تراثنا: س 6 ش 4 - 102]
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا ... الحمدلله رب العالمين؛ انجام: عبده الأمين و علی آله صحبه اجمعین و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
fotūh-ol meftāh va fallāh-e ahl-ol salāh
کربلائی، شیخ علی، ق 12 قمری
jarbalāyī, šayx ‘alī (- 180)
وابسته به: مفتاح الفلاح؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030 ق)
با اشارت: شاه سلطان حسین صفوی
ترجمه و تلخیص مفتاح الفلاح شیخ بهائی است؛ در دیباچه آن می گوید: ترجمه هایی که از این پیش بر مفتاح الفلاح نوشته شده کافی نیست و یکی از اشتباهات یکی از ترجمه ها را (منظور آداب عباسی است) یاد می کند. همانند اصل آن مشتمل بر شش «باب» می باشد ولی بیانات و توضیحات مرحوم شیخ را حذف نموده است.
آغاز: الحمد لله الذي فتح لنا أبواب الهداية و الصلاح
[فهرستواره منزوی 690/17]
خط: نسخ، کا: نجم الدين محمد بن محمد هاشم شوشتری، تا: سه شنبه 22 ذیحجه 1109 ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: في: - 1343]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم الله له و لنا و لجمیع المؤمنين بالحسنی. آمین رب العالمين کتبه العبد الأقل الراجي محمد رفیع الشيرازي سنة (1110)
خط: نسخ، کا: محمد رفیع شیرازی، تا: 1110 ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: محمد حسین طباطبائی بروجردی، 1367/4/18؛ 228 ص، 12 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [فهرست عراقی: 1 - 176]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1770
آغاز: برابر؛ انجام: و دوام دولت قاهره محتوم ساخت ... رب العالمين
احتمالا همان نسخه بالا؛ خط: نسخ، کا: محمد رفیع شیرازی، تا: 1110 ق؛ با دعای سلمه الله و مانند آن درباره مؤلف؛ 114 گ، 12 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 82]
futūḥ-un min kalām-i-h
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, 'omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 618/10 - ف
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1393؛ بی کا، بی تا؛ 5 گ (70 ر - 74 ر)، 27 سطر [فیلم ها ف: 1 - 514]
fotūh-ol mo'menīn
ایادی، فتح الله بن عزیزالله، ق 10 قمری
ayādī, fath-ol-lāh ebn-e ‘azīz-ol-lāh (- 16c)
اهدا به: شاه طهماسب اول (930-984 ق)
در اخلاق با استفاده از آیات قرآنی و احادیث شیعی و حکایت های اخلاقی و شعر های فارسی با نثری روان و ساده. نویسنده دانشمندی شیعی مذهب و ظاهرا از واعظان مبرز عصر
خود بوده است. کتاب دارای چهل و یک «باب» و هر بابی مشتمل بر چند «فصل» است: باب 1. اصول عقاید در پنج فصل و فصلی دیگر در ذکر پادشاه عالم پناه شاه طهماسب؛ 2. فضیلت علم و عالم و معلم در سه فصل (فصل سوم در احوال قاضیان و منجمان)؛ 3. فضیلت نماز و غیره، در سه فصل؛ 4. فضیلت ثواب روزه، در چهار فصل؛ 5. فضیلت زکات و حج و جهاد؛ 6. وصف بهشت و دوزخ و هول قیامت، در سه فصل؛ 7. صفت خمر خوارگان و قمار و غیره، در چهار فصل؛ 8. بیان زنا کنندگان و لواط، در سه فصل؛ 9. عقاب رباخوارگان و انبارداران، در سه فصل؛ 10. غیبت و بهتان، در دو فصل؛ 11. سخاوت و بخل، در دو فصل؛ 12. شکر باری تعالی، در دو فصل؛ 13. صبر و شکیبایی، در دو فصل؛ 14. توکل بر خدا، در دو فصل؛ 15. خیرات، در دو فصل؛ 16. توبه و استغفار، در سه فصل؛ 17. اکرام ضیف و همسایگان، در سه فصل؛ 18. حقوق والدین و زوج و زوجه و عبد و اقارب، در پنج فصل؛ 19. امانت و دیانت، در دو فصل؛ 20. ثواب صلوات، در دو فصل؛ 21. موت و فوت، در دو فصل؛ 22. خوف و ترس الهي؛ 23. امر به معروف و نهی از منکر (در شرایط و آداب آن و موعظه در دو فصل)؛ 24. حکمت باری تعالی و بیان اخلاص، در سه فصل؛ 25. حیا و عفت، در سه فصل؛ 26. فضیلت حلم، در سه فصل؛ 27. بیان عجب و تکبر، در دو فصل؛ 28. شفقه و صدق، در پنج فصل؛ 29. تواضع و نکوهش، در سه فصل؛ 30. علو همت و جهد، در چهار فصل؛ 31. رزق و پرسش خدای تعالی، در سه فصل؛ 32. خاموشی و تنها نشینی، در سه فصل؛ 33. دوستی باری تعالی، در دو فصل؛ 34. وفاداری، در سه فصل؛ 35. عدالت و مشاورت، در سه فصل؛ 36. شناختن نفس خود و نفس شیطان، در سه فصل؛ 37. شناختن دنیا و خرسندی به قضاء، در سه فصل؛ 38. دفع قطاع الطريق (و اشرار)، در دو فصل؛ 39. دریغ خوردن بر دنیا و یقین داشتن به خدای تعالی، در چهار فصل؛ 40. محبان و شیعیان، در هفت فصل؛ 41. وصیت و ختم کتاب.
آغاز: حمد و ثنای أتم، حضرت ودودی را که صفای مودت و وفای محبت را تاج و طوق جان های شیفتگان عکس جمال ... ذوق سوختگان سبحات جلال ساخت. رؤوفي که مخموران درود درد فراق و معموران سوز اشتیاق ... افراح شراب إفضال بنواخت. لطیفی که لطایف جودش ناقصان ظلمت خاک را بتوالی رشاش ... کمال بخشید. جمیلی که از ساقی كؤوس أنوار جمالش مهجوران بادیه حرمان و هیمان و رنجوران زاویه ... زاویه ... شربت وصال رسید، و باظهار آثار نفس رحمانی ایران عرصه وجود را بار عام داد و بأمطار أسرار حقایق و إلهام؛ خطه شهود را آرام داد. و صلوات زاکیات و درود نامیات بر صاحب لوای کوثر و مقتدای أهل ... بحر عالم توحید و بدر فلک تحقیق، سید انبیا حضرت محمد المصطفى صل الله علیه و آله و سلم؛ و بر أهل بیت او، صلوات الله علیهم اجمعین، که کاشفان أسرار عرفان و واصفان أنوار وجدانند، خصوصا حضرت امیر المؤمنين و امام المتقين علی بن أبي طالب ... علیهم الصلوة و السلام. اما بعد، چنین گوید مؤلف این رساله، الفقير الحقير إلى رحمه الله الملك ... فتح الله بن عزیز الله الأيادي، که عزیزی از برادران دینی و فرزندی از فرزندان طریقی که همگی همت خود ... و علوم دینی مصروف داشته، و جز خلوص عقیده با این کمینه نداشته؛ از کمال اخلاص و نور «و وفور: ظ» اختصاص، ازین بنده ضعیف ... که از برای طالبان؛ نسخه تحریر و ترقیم که که بوسیله آن در علم طاعت و عبادت بیفزایند و از جهل و عصیان ... و سبب طاعت ما شود و بر صفحه صحیفه روزگار یادگار ماند، مزین بآیات قرآن ملك علام و احادیث پیغبر صلی الله علیه و آله و سلم و از حکایات و روایات ائمه معصومین علیهم السلام و از أكابر دین از هر کتابی از نثر ... تا بر تمامت مؤمنين و مؤمنات حجتی قاطع باشد. هر چند این بنده گنه کار و ضعیف بی مقدار خود را ... که بدین جرأت إقدام نماید، و خود را از حساب مقیدان دین «کذا» شمرد. فأما چون حضرت رسالت پناه محمدی ... سئل عن علم یعلمه فکتمه الجم بلجم من النار؛ نخواست که در زمره این طایفه باشد که حدیث خبر می دهد ... بحکم این حدیث که: العلم لا یحل منعه، برخود فرض عین دانست. پس بنابرین ... ترتیب و ترکیب این کتاب «فتوح المؤمنين» شروع کرد، و مرتب گردانید بمقدمه و چهل و یک باب و خاتمه. کسانی که این رساله را دریابند سودمند دنیا و آخرت شوند انشاء الله. حق سبحانه و تعالی بر خوانندگان و نویسندگان و شنوندگان و یاد گیرندگان و عمل کنندگان و بر مؤلف رحمت کناد. إلهى! بحث عزت و جلال خودت که دیده عیب گویان و حسد حاسدان ازین بنده ضعیف گناه کار در پوشان. اگر عیبی از زبان قلم واقع شود از کرم بزرگی و لطف و شفقت خود آن را اصلاح نمایند، خدای عالم بر ایشان رحمت کند و بیامرزد، و بالله التوفيق. باب اول. در بیان توحید و عدل ...
انجام: به اقبال پیوسته پیوسته باد و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين برحمتك یا ارحم الراحمين.
[دنا 884/7 (10 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 53976]
انجام: حکمتش را گفت که حتی یحکمون نماز و عبادتش را گفت که آن صلاتی و نسکی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: زین العابدين به سال 1269 ق، حاجی محمد حسین؛ جلد: تیماج مذهب، 218 گ، 23 سطر، اندازه: 27×18 سم [ف: 28 - 170]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 28 جمادی الاول 1073 ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 255 گ، 21 سطر (18×12/5)، اندازه:
25×17 سم [ف: 4 - 1918]
مشهد؛ دانشکده الهيات؛ شماره نسخه: 47 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1324]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2046 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 145]
آغاز: بر خود فرض عین دانست پس بنابراین در ضبط و ترتیب و ترکیب این کتاب فتوح المؤمنين شروع کرد؛ انجام: یعنی ستم کننده برای ستمکاران تیر ها مقرر است که در ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 265 گ، 21 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 16 - 252]
آغاز: بسمله، حمدله، الصلاة، اقول مخاطبأ لنفسی اعلم یا ایها العبد اللئيم الذميم؛ انجام: و ما انت بمؤمن و نیستی تو یاد دارنده گناه را و لو کنا صادقین اگر چه راست می گوئیم.
خط: عبارات عربی نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: حبیب الله پسر حاج رضا ولد مرحوم محمد ابراهیم؛ جلد: مقوا، 480 ص، 18 سطر، اندازه: 20/5×32 سم [ف: 40/3 - 228]
تذکر: نام مؤلف در فهرست «ضیاء الدين جرجانی» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق نوری، تا: قرن 13 جلد: مذهب، 588 ص، 18-24 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 45 - 187]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين الصلوة و السلام علی خیر اشرف الاولين؛ انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 رمضان 1226 ق؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ جلد: تیماج مذهب، 212 گ، 24 سطر، اندازه: 30/2×20/7 سم [ف: 14 - 387]
آغاز: برابر؛ انجام: شهرش را گفتکه «لا اقسم بهذا البلد»، غربتش را گفت که «إن الذي فرض علیك القرآن لراد إلى معاد»، حکمتش را گفت که «حتی یحکموک»، نماز و عبادتش را گفت که «إن صلوتی و نسکی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ تملک: «زین العابدين» مورخ 1269 و «محمد حسین»؛ 218 گ، 23 سطر در متن (23×14)، اندازه: 18×27 سم [فهرست روضاتی: - 330]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2278 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 145]
آغاز: نو روی هیچ کم شود دیگر شب بچراغ روشن گردد و ایمان به سبب حضرت رسول صل علی محمد و اله و محمد ظاهر گشت؛ انجام: انجام موجود: بکن دسته از دانه سبحه پر.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و وسط و انجام (بخش مقدمه تا بحثی از باب اول افتاده)؛ 236 گ، 20 سطر، اندازه: 23×35 سم [ف: 6 - 449]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کسر نویسی شده؛ 22 سطر (13/5×8)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2 - 271]
فتوح هشت در - مدارج الكمال الى معارج الوصال
futūḥ-ul yaman
ابوالحسن بکری، احمد بن عبدالله، ق 7 قمری
ab-ol-hasan-e bakrī, ahmad ebn-e 'abd-ol-lāh (- 13c)
محتملا از احمد بن عبدالله بکری و کتاب در غزوات امام علی (علیه السلام) است در یمن که مؤلف به روایاتی که در باب غزوات وارد شده با عنوان «قال الراوي و قال البكري» پرداخته است.
چاپ: مصر، 118 ص 1288 ق و 144 ص، 1297 ق؛ مصبوعات عثمان عبدالرزاق، 1302 ق؛ بمبئی، 195 ص، 1295 ق.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4595/2
خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز رجب 1282 ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1505]
al-futyā al-ma'rūfa-tu bil-ḥamawīyyi
ابن تیمیه، احمد بن عبد الحليم، 661 - 728 قمری
ebn-e taymīyye, ahmad ebn-e “abd-ol-halīm (1263-1328)
با توجه به ظاهر کتاب و سنت سعی کرده صفات ظاهری - از قبیل: دست و پا و انگشت - برای خدا ثابت کرده و تجسمی به خداوند بر روی آسمان و فرش بدهد.
چاپ: مكة المكرمة، مطبعة السلفية، 104 ص، 1351 ق، قاهره، محقق: قسی محب الدين الخطيب، 84 ص، 1387 ق.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 608/6
آغاز: سئل شیخ الاسلام ... ما قولکم في کتاب الصفات کقوله الرحمن علی العرش استوی ثم استوی الى السماء
کتابخانه دار الكتب الظاهرية (مدرسه عمریه) - دمشق 3770؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 39 گ (181-219) [عکسی ف: 2 - 206]
fajr-ul aqmār fi sirr-il asrār
فخری، محمد
faxrī, mohammad
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5740/6
آغاز: بسمله، أما بعد الحمد انزل من السماء ماء؛ انجام: فهذا رأى من ذهب الى تحلیل الاجساد و تجسید الأرواح و هذا ما في التركيب الاول.
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن آلبالویی، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 8 - 485]
fajr-ul tamd fi i'rāb-i akmal-ul ḥamd
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, “abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
تاریخ تأليف: 874 ق
در جواب پرسش محیی الدين کافیجی درباره اعراب کلمه «الحمدلله» نوشته است.
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، 2 ص، 1353 ق، در جزء دوم کتاب الحاوي للفتاوی چاپ شده.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5745/1
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... مسئلة، سئل شیخنا العلامة محی الدين الكافيجي في سنة أربع و سبعین و ثمانماية عن قول القايل الحمدلله اکمل؛ انجام: و هذا المثال لیس من ضابطها ... بالاجماع فبطل هذ القول بلانزاع، و الله تعالی اعلم بالصواب هذا آخره ... في عصر یوم الاثنين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 3 گ (1 پ - 3 پ)، اندازه: 20/9×15/2 سم [ف: 9 - 14]
al-fajr-ut tāle“ fe-1 jaft-il jāme
علوی فاطمی، محمد جعفر بن محمد حسن، ق 14 قمری
‘alavī fātemī, mohammad ja'far ebn-e mohammad hasan (- 20c)
رساله ای است در علوم غریبه، مؤلف در مقدمه آن آورده که با استفاده از دوایر این رساله می توان به درون افراد پی برد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12818/1
آغاز: الحمد لله الذي فتح طلسمات اسراره المخزونة بلطائف الافكار و شرح خفیات آثاره المكنونة لعباده الاحبار ... و بعد ... هذا کنز مخزون الهي و سر مکنون لدنی مبنیء عن الخطرات؛ انجام: این درخت را بنشان که سال های دراز ثمر خوبی می دهد، این عمارت را بنا کن که بنیان مبارکیست سال های دراز باقی و برپاست و انهدام ندارد تمام شد.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا محمد حسن علوی فاطمی حائری، تا: 25 ربیع الاول 1321 ق؛ 13 گ (1 پ - 13 پ)، 27 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 32 - 547]
al-fajr-ul munīr ‘alā majmūʻ-il ‘allāmat-il amīr
صعیدی، عبدالحافظ بن علی
sa‘īdī, ‘abd-ol-hāfez ebn-e 'alī
شیخ خلیل بن اسحاق جندی مالکی (- 767 ق) متن مختصر مفیدی در فقه مذهب مالکی تحریر نموده بود که مورد توجه قرار گرفت و افراد فراوانی آن را شرح کرده اند، و محمد بن محمد الامير این متن را تنقیح و اختصار نموده و فروعی از افادات شیخ خود ابوالحسن نورالدین علی بن احمد بن مکرم الله العدوى، بر آن افزوده و به نام «مجموع الأمير» مشهور شده است. صعیدی مجموع مذکور را شرح مفصلی کرده بود بنام «التوضيح لمن رام المجموع بنظر صحیح»، ولی بعضی از فضلا از وی خواهش نمودند که شرح دیگر مختصری بنگارد مشتمل بر بیان معانی الفاظ با در نظر گرفتن شرح خود مؤلف بر کتابش، این درخواست را قبول کرده و شرح حاضر را نگاشت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1569
آغاز: الحمدلله الذي جعل لنا خیر الدارين في فقه احکام الدين و فهم الشرع المبين مجموعا و شرح صدورنا بتوضیح معانیه؛ انجام: فاذا منعالم یطاعا اذ لا طاعة لمخلوق في معصية الخالق، و الله اعلم. جزء اول کتاب، و تا پایان کتاب حج را شرح کرده؛ خط: نسخ، کا: عبدالله محمد حسونه شفاعی (شافعی) احمدی، تا: 12 ذیقعده 1308 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 347 گ، 21 سطر، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 4 - 378]
al-fajr-ul munīr fi-ş Şalāt ‘ala-1 bašīr-in nadīr
فاکهانی، عمر بن علی، 654 - 731 قمری
fākehānī, “omar ebn-e ‘alī (1257 - 1331)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 8 شعبان 729 ق
در فضیلت و کیفیت صلوات بر پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و اله و سلم) و زیارت مرقد مطهر آن حضرت و همچنین بیان اسماء، صفات، شمایل و معجزات و استعانت از وجود مبارک آن حضرت. در دوازده «باب»: 1. حکم الصلاة علیه (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 2. فضل الصلاة علیه (صلی الله علیه و اله و سلم) و ما في ذلك من الثواب؛ 3. كيفية الصلاة علیه (صلی الله علیه و اله و سلم) و التسليم و ما یترتب علی ذلك من الأجر العظيم؛ 4. المواطن التي تستحب الصلاة علی النبي (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 5. ذم من لم یصل علیه (صلی الله علیه و اله و سلم)؟ 6. زيارة قبره علیه السلام؛ 7. اسمائه المعظمة و نعوته المكرمة؛ 8.
صفاته الخلقية و شمایله المرضية؛ 9. صفاته المعنوية و ما اختصه به رب البرية؛ 10. معجزاته و ما خصه به تعالی من آیاته؛ 11. في من استعان به علیه السلام فاغیث في القديم و الحديث؛ 12. في ما ختم الله به ایام حیاته و ذکر مرضه و وفاته (صلی الله علیه و اله و سلم).
[هدية العارفين 789/1؛ بروکلمان، ذیل 15/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 997 عکسی
آغاز: الحمدلله الذي هدانا للاسلام و جعلنا ن امة خیر الأنام محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب علیه افضل الصلوة و السلام؛ انجام: و احشرنا في زمرته و اجعلنا من خیار امته ولا یخالف منا عن ملته امین رب العالمين. و کان الفراغ من تصنیفه ...
نسخه اصل: چستر بیتی، ش 3959 (اربری، فهرست خطی عربی 71/4)؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسن بن علی فهری یمنی، تا: سه شنبه 29رمضان 731 ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ با اجازه ای به تاریخ 731 ق که مؤلف به عده ای از مشایخ که کتاب را بر وی سماع نموده اند داده؛ 97 گ، 21 سطر [عکسی ف: 2 - 480]
fajr va šafaq (dar bayān-e)
بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، 1224 - 1305 قمری
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esma'il (1809 - 1888)
وابسته به: الشفق الفلق؛ بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل (1224-1305)
برای: میرزا عبدالله مازندرانی (شاگرد خود)
رساله مختصری است که آن را از رساله مفصل تری که به زبان عربی نوشته بوده، ترتیب داده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلم علی محمد ... اما بعد این مقاله ای است در معرفت کمیت ما بین طلوع فجر و طلوع مرکز شمسی و غروب مرکز شمسی و غروب شفق و کیفیت تزاید و تناقض.
انجام: تمام عرض بلد پس نصف ... بلکه کل آن معلوم میشود و هو المطلوب ...
[فهرستواره منزوی 2995/4]
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ به خط سید محمد علی قائنی است و سید اسمعیل آن را به نام خود امضاء کرده؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 20/52×14/2 سم [ف: 10 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله منجم مازندرانی هزار جریبی، تا: 1310 ق؛ محشی از مؤلف و اسدالله منجم؛ جلد: تیماج، 9 ص (1-9)، 16 سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 19 - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، کا: میرزا عبدالله طبری، بی تا، جلد: تیماج، 4 گ، اندازه: 21/2×15 سم [ف: 10 - 164]
fajrīyye = tafsīr-e sūre-ye fajr
کرمانی، جواد بن محمد علی، ق 14 قمری
kermānī, javād ebn-e mohammad ‘alī (- 20c)
به درخواست: حاج علی محمد نراقی
تاریخ تأليف: 24 رمضان 1310 ق
تفسیر صرفی و نحوی است بر سوره مبارکه فجر. مؤلف بعد از ذکر هر آیه ابتدا ترجمه و شرح کوتاه فارسی آن را ذکر می کند پس از آن در بخشی با عنوان «الصيغه» مطالب صرفی آیه و در بخشی با عنوان «التركيب» مطالب نحوی مربوط به آن را می آورد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8686-58/136
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا و مولانا محمد و آله اجمعین و لعنة الله علی اعدائهم و غاصبی حقوقهم و ناصبی شیعتهم و منکری فضائلهم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 24 رمضان 1310 ق؛ 41 گ، 17 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 4 - 2109]
فجوریه - الفجورية
al-fojūrīyye
گرجی، والی بن سهراب، ق 13 قمری
gorjī, vālī ebn-e sohrāb (- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه (1264-1313 ق)
تاریخ تأليف: 1279 ق
نویسنده که از درباریان ناصر الدين قاجار و از بزرگان گرجیان مقیم ایران است بر حسب امر ناصر الدين شاه عیاشی های خود را به رشته تحریر می کشد و این کتاب را در دو «واقعه» و یک «گفتار» فراهم می آورد: واقعه 1. مباشرت و معاشرت با نسوان است که ایشان بیست و هشت تن اند؛ واقعه 2. در ملاوطه با وشاقان سیم ساق است و آن ها نود و دو تن می باشند؛ گفتار: در بیان مقاربت با کنیزان رو سیاه که چون روزگار خود این بنده است.
[مجله یغما س 18 ص 382؛ فهرستواره منزوی 413/1]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1425
آغاز: بسمله، حمد بساط قرب کرد گاری را سزاست که لم یزل بوده و هست و لا یزال خواهد بود؛ انجام: جزوی و کلی این جان نثار بکتابخانه همایونی می رساند. امر امر اعلیحضرت همایونیست.
خط: شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1289 ق، جا: تهران؛ مجدول؛ 53 گ، 7 سطر (15×6/5)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 3 - 485]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1796 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 9]
fahs-un hikami fi nazm-i nazari
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1517/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص [ف: 5 - 282]
al-faḥş “an-il quwwa-tin nuzūʻīyyi (r. fî)
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533؟ قمری
ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā (- 1139)
در آن به تعریف مفهوم نفس نزوعی می پردازد و آن را سه گونه می داند: نزوعیه خیالیه، نزوعیه متوسطه و نزوعیه ناطقه. در ادامه بنا به سنتی که در بحث از نفس نزوعیه وجود دارد، به عنوان مقدمه به بحث درباره محرک و متحرک (با توجه به آن چه در مقاله هشتم سماع طبیعی ارسطو گفته شده) می پردازد و همچنین در مورد حرکت در مکان و حرکت مکانی حیوان نیز سخنانی می آورد. اما در ادامه از این بحث به بحث نفس نزوعیه باز نمی گردد.
آغاز: رساله اول: بسمله. قال: و النفس النزوعية اما ان تکون جنسا الثلاث قوی و هی: النزوعية بالخیال: و بها تکون التربية للاولاد، و التحرك إلى اشخاص المساكن و الالف و العش و ما یجری مجراه
رساله دوم: باسم الله الرحمن الرحيم و الله الميسر و المعين و العادة انما توجد للانسان بالنفس النزوعية، فان الذي یقبل العادة و هو الجزء النزوعي و الجزء العادي
انجام: رساله اول: و المقبض مکان تحدد بالقبض و تلخیث اصناف امكنة الحيوان لا یلیق بالقول في الحركات المكانية
رساله دوم: المحرك الأول فیها حالاتها تفعل فعلها فلا تحتاج ضرورة الى اتصالها بالمحرك. و اما ان لاتقبل تلك الحال الا و هی متصلة بالمحرك کالقلم.
چاپ: در رسائل فلسفية به تحقیق عبدالرحمن بدوی (بیروت، دارالاندلس: 1983 م)؛ نصوص فلسفية غیر منشورة، به تصحیح جملا الدين العلوي (بیروت و دارالبیضاء، دارالثقافة و دارالنشر المغربية: بی تا)
[سلطنتی برلین 4: 398]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن محمد بن محمد النضر، تا: 547 ق، جا: قوص؛ جمال الدين العلوي این رساله را به واقع دو رساله در باب نفس نزوعیه می داند (اولی 129 پ - 133 ر و دومی 133 ر - 134 پ) و به صورت جداگانه چاپ کرده؛ 6 گ (129 پ - 134 پ)، 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4- 489]
آغاز: برابر رساله اول؛ انجام: برابر رساله دوم
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، کا: عبدالله بن محمد بن یحیی بن أصبغ انصاری، تا: 667 ق؛ 7 گ (184 ر - 190 پ)، 28 سطر، اندازه: 20×27 سم [عکسی ف: 3 - 645]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 6 گ (312 پ - 317 ر)، 24-33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27 سم [ف: - 147]
al-fahm (r. fi)
خجندی، محمد بن عبداللطیف، - 552 قمری
xojandī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-latīf (- 1158)
وابسته به: القانون في الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428)
گزارشی است بر عبارتی از قانون.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1129/7
آغاز: رسالة في الفحم للعلامة الخجندي رحمة الله علیه. بسمله. الحمدلله رب العالمين و صلوته علی محمد خیر النبي و بعد قد التمس من بعض المخلصين ان احل عقد کلام الشيخ الرئيس رحمة الله علیه في فساد الشهودة فبادرت الى ما التمس مستعینا بالله تعالی. قال الشيخ: اذ اجتمع في المعدة خلط ردی مخالف للمعتاد ... بل الفحم و التراب و الجص و اشیاء من هذا القبيل؛ انجام: و این تدل علی كلية الشرطية مع اهمال المهملة الكلية ایضا و لا یحتاج الى ذکرها فر بما رشد اليها ادنی فکر في سیاق کلامه. هذا ما سنح لی في هذا الموضع و انه ولی التوفيق (تمت المقالة في سنة 1005) (113 ب - 114 الف)
خط: نستعلیق ریز، کا: سالك الدين محمد بن مؤيد طبیب حموی، تا: جمادی الاول 1005 ق، جا: اصفهان؛ چلیپا؛ 2 گ (113 پ -
114 ر)، 25 سطر (15×10)، اندازه: 19×13 سم [ف: 6 - 2239]
فخ - اخبار فخ و یحیی بن عبدالله
فخرالدین رازی - ترجمة فخر الدين رازی
فخر رازی - ترجمة فخر الدين رازی
faxr-ul sūdān ‘ala-1 baydān
جاحظ، عمرو بن بحر، 150 - 255 قمری
jāhez, ‘amr ebn-e bahr (768 - 870)
چاپ: چاپ شده.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 517/5 - ف
نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا ش 949، بی کا، بی تا؛ 14 گ (59 پ - 72 ر) [فیلم ها ف: 1 - 494]
فخر المناقب في فضائل علی بن ابیطالب (علیه السلام) - کنز المطالب و بحر المناقب
faxrī
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
در سر آغاز رساله به فارسی آمده است: جامع این کتاب امام رازی، چون به صحبت سید نسابه عزالدین اسماعیل بن حسن بن محمد نیشابوری رسید و مهارت او را دید و از او مجاز گردید این کتاب مسمی به کتاب فخری تصنیف کرد. سپس می افزاید: «هذا التفصيل منقول من ... غاية المعقبين في انساب الطالبين العلويين».
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3532/4
آغاز: هم اولاد امیر المؤمنين علی (علیه السلام) اسمه المغيرة و عبدالمناف بن؛ انجام: بن مالک بن نضر، هو قریش، تمت بعون الملك الوهاب
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1009 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 243 گ (39 ر - 281 پ)، 14 سطر [ف: 6 - 474]
الفخرية - تاریخ پادشاهان اوده
الفخرية - النكت الاعتقادية
faxrīya
مشهدی حسینی، عنایت الله بن محمد زمان، ق 11 قمری
mashadī hoseynī, “enāyat-ol-lāh ebn-e mohammad zamān (- 17c)
اهداء به: فخرالدین محمد موسوی
در استخراج سمت قبله در یک «مقدمه» و «عقدی» و «حلی» و «خاتمه» ای. در دیباچه از کسانی که پیش از او در این زمینه نگاشته اند نام می برد: کمال الدين حسین بن ابراهیم المنصوري الحسيني، مولانا مظفر جنابذی، عبدالعلی بیرجندی، و «عمدة المتأخرين ... بهاء الملة و الدين محمد عاملی». از این روزگار محمد زمان بن محمد جعفر مشهدی (- 1041 ق) نگارنده «شرح قواعد الاحكام» (الذريعه 19/14) را می شناسیم که دارای «دیوان» نیز بوده است (همانجا 406/9) که نباید با این ریاضیدان یکی باشد. (احمد منزوی)
آغاز: الحمدلله الذي جعل الكعبة المعظمه قبلة للعالمین ... و بعد، بر ارباب فهم و فطرت و اصحاب ذکاوت و فطنت.
[نسخه های منزوی 331/2؛ فهرستواره منزوی 3001/4 «فخریه ... »، همانجا 3133 نمایه (اسطرلابی)]
نسخه اصل: نسخه آقای روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [فیلم ها ف: 1 - 722]
آغاز: برابر؛ انجام: و بیرون آوردن آسان باشد. و جدول این است.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11 یا آغاز قرن 12؛ 18 گ (125 پ - 142 پ) [ف: 2 - 183]
faxrīya
هجری تفرشی، محمد صادق بن فضل الله، - 1160؟ قمری
hejrī tafrešī, mohammad sādeq ebn-e fazl-ol-lāh ( 1747)
منظومه ای است در حدود 212 بیت که با سه بیت عربی آغاز شده و به ستایش خداوند بزرگ پرداخته، سپس نادر شاه را مدح نموده و پس از آن به ستایش علمی و ادبی خود پرداخته و سبک شاعرانه نظامی در مخزن الاسرار را پی گرفته است.
آغاز: رب بما جدت و انعمتنی ** شکرك الهمت و الزمتني/ من و بلغ بصلوة الصلوة ** اشرف من ارسل في الكائنات
انجام: داد زبانش چه بگفتن به دل ** دایره طی کرد که طی السجل
چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش ادبیات فارسی، جلد 1، صص 345 - 355، به کوشش احمد نصیری فرد
[الذريعة 578/9 و 1290 و 255/19؛ دنا 888/7 (7 نسخه)؛ نسخه های منزوی
3018/4]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 3 گ (39 ر - 41 پ)، 14 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 15 - 4135]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 271 - 7]
آغاز: برابر؛ انجام: فلک فرسا سوار عرش پیمای ** همایون بر همای لا مکان جای
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ اشعار در چهار ردیف مورب نگاشته شده و برخی از آن ها در حاشیه آمده؛ 4 گ (35 ر - 38 ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 37 - 490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: ربیع الاول 1293 ق، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 10 سطر (12×6)، اندازه: 19×14 سم [سنا: ف: 1 - 375]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد علی، تا: 1321 ق؛ جلد: میشن، 10 گ (65 ر - 74 ر)، 11 سطر، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 8 - 434]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یوسف تفرشی طر خورانی المسكن متخلص به عاشقعلی، تا: دوشنبه 9 محرم 1324 ق؛ جلد: گالینگور، 8 گ (39 ر - 46 پ)، 14 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 30 - 72]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: بیاضی [چند نسخه - ف: 351]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6 گ (16 پ - 21 ر)، 15 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 38 - 438]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 3 گ (66 پ - 68 ر)، اندازه: 15×7 سم [ف: 38 - 429]
faxrīya
آقا صادق
āqā sādeq
این مثنوی پس از حمد خدا و نعت رسول و ذکر هر یک از خلفای راشدین و سب و لعن بر معاویه و یزید به بیان واقعه کربلا می پردازد و از کشته شدن حضرت امام حسین و اهل بیت سخن می گوید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2295
آغاز: بسمله و به نستعین، رب بما حدتت و انعمتنی؛ انجام: لعن بحجاج بابن زبیر ** بر پسر سعد و دگر بر زبیر
خط: نستعلیق، کا: احمد الحسيني سپاسی، تا: 1342 ق؛ 34 گ، 12 سطر (12×16)، اندازه: 21×17 سم [ف: 5 - 414]
faxrīya
منجم، محمد زمان
monajjem, mohammad zamān
در استخراج سمت قبله.
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 8574
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الكعبة المعظمه قبله العالمين؛ انجام: بیرون آوردن آسان باشد و جدول این است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 425]
الفخرية في العقائد - النكت الاعتقادية
الفخرية في العقائد - تاریخ پادشاهان أوده
al-faxrīyya fi-1 fiqh-il ḥanafīyya
طریحی، فخر الدين بن محمد، 979 - 1087؟ قمری
torayhī, faxr-od-dīn ebn-e mohammad (1572 - 1677)
کتاب مختصری در احکام طهارت و نماز، با اشاره به ادله فقهی مسائل و توضیحات آن چه نیاز به توضیح داشته باشد. تنها آن چه را که استنباط مؤلف بوده می آورد و از آن چه که دلیل آن ناستوار باشد اجتناب می شود، در یک «مقدمه» و دوازده «باب»: المقدمة: في معنی الطهارة و أنواعها؛ باب 1. المياه؛ 2. موجب الوضوء؛ 3. المتخلى و أحكامه؛ 4. كيفية الوضوء؛ 5. الغسل؛ 6. التيمم؛ 7. النجاسات؛ 8 أحكام الإزالة؛ 9. أبحاث الصلاة؛ 10. التوابع؛ 11. الجماعة؛ 12. صلاتی الخوف و السفر.
آغاز: أحمد الله کما أمر و أشكره مرغمة لمن جحد و کفر و أصلي علی محمد سید البشر، أما بعد فیقول راجی عفو به المعين فخر الدين ...
انجام: و الوجوب فیها محمول علی تأكيد الاستحباب للأصل.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن بهزاد، تا: 1098 ق؛ جلد: تیماج، 60 گ (77 پ - 136 ر)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 5 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهراً عصر مؤلف؛ محشی؛ تملک: مجتبی بن محمد باقر الموسوي با مهر «عبده مجتبی بن محمد باقر الموسوي» (بیضی)، محمد محسن بن محمد زکی بن عبدالصمد در اصفهان به تاریخ 1143 با مهر «محمد محسن بن محمد زکی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 84 گ، 9 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 1 - 142]
خط: نسخ، کا: ناصر بن حسین مشهداوی، تا: قرن 13؛ 86 گ (2 پ - 87 پ)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1 - 78]
al-faxrīyya fi ma'rifat-in nīyya
فخر المحققين، محمد بن حسن، 682 - 771 قمری
faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284 - 1370)
به درخواست: سید حیدر بن شرف الدين بیهقی
در معرفة نیت و اقسام آن که بر حسب خواست فخرالملة و الدين حیدر بن شرف الدين علی بن ابی علی بن محمد بن محمد بن ابراهیم بیهقی تأليف و به مناسبت لقب ایشان نام آن را «الرسالة الفخريه» گذارده اند و مشتمل بر سه «فصل» است: 1. حقیقت نیت و تعریف آن؛ 2. وجوب نیت و دلیل عقلی و نقلی آن؛ 3. صفات آن. این امور را در انواع عبادات توضیح داده است که شامل کتاب طهارت، صلات، زکات، خمس، روزه، حج و عمره و کتاب جهاد و مرابطه و در آخر دو فصل دارد که یکی در امر به معروف و نهی از منکر است و فصل دیگری در امور متفرقه. ترجمه فارسی این کتاب تحت عنوان «ترجمه الفخريه في أمر النية» به وسیله صدر الدين محمد تبریزی و به دستور شیخ بهائی صورت پذیرفته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله علی هدایتنا بسید المرسلين و ارشادنا الى الدين ... اما بعد فیقول محمد بن الحسن بن المطهر، هذه الرسالة الفخرية في معرفة النية
انجام: و کذا الأحاديث المنقولة عن النبي و الأئمة علیهم السلام فینوی عند کل فعل الاستحباب و القربة. و هذا آخر ما املیناه ...
چاپ: طهران، سنگی، 1395 ق، وزیری (کلمات المحققين: ج 2، صص 87-101)
[دنا 886/7-888 (73 نسخه)؛ الذريعة 220/11 و 126/16؛ مكتبة امیر المؤمنين 534/2]
آغاز و انجام: برابر؛ وقع الفراغ منه عصر یوم السبت رابع شهر الله المعظم رمضان سنة تسع و خمسین و سبعمائة
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 رمضان 759 ق؛ در پایان به خط مؤلف آمده: «انهاه ایدالله تعالی قرائة و بحثا في مجالس آخرها خامس رمضان سنة تسع وخمسین و سبعمائة. و الحمدلله ... و کتب محمد بن الحسن بن المطهر»؛ کاغذ: سمرقندی، 11 گ (29 پ - 39 پ)، 21 سطر (13×9/5)، اندازه: 19×13/6 سم [ف: 14 - 228]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2992/4 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 777]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 877 ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی، 14 گ (43 پ - 56 پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 2 - 207]
خط: نسخ، کا: قاسم بن علی بن محمد بن فخر کاشفی، تا: 882 ق؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11 - 924]
اصفهان، دانشکده ادبیات، شماره نسخه: 33/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 303]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل رمضان 886 ق؛ محشی؛ 24 گ (16 پ - 39)، 12 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1046]
خط: نسخ، کا: عزالدین ابن نجم الدين استرآبادی، تا: شنبه اواخر شعبان 892 ق؛ جلد: تیماج، 15 گ (97 پ - 111 پ)، اندازه: 17×12 سم [ف: 15 - 185]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد رضوی، تا: غره ذیحجه 895 ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 15 گ (100 پ - 114 پ)، 21 سطر، اندازه: 21×12 سم [ف: 6 - 88]
خط: نسخ، بی کا، تا: 898 ق؛ جلد: مقوایی، 24 گ (143 پ - 166 پ)، 11 سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 6 - 232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین الدين علی بن فضل بن هیکل حلی، تا: قرن 9؛ مصحح، در پایان عبارت «انهاه ایده الله و احسن توفیقه قراءة و بحثا في مجالس متعددة آخرها رابع عشرین شهر ربیع الأول من سنة سبع و اربعین و ثمانمائة هجرية و کتب محمد بن حسن بن ابی القاسم الحسيني عفا الله عنه» و در ذیل آن عبارت: «المراد بابی القاسم الحسيني هو السيد النقيب بهاء الدين أبي القاسم علی بن عبدالجمیل النيلى النسابة صاحب کتاب الانوار الالهية استاد الشيخ ابن فهد حلی معاصرة للفخر و الشهيد» به خط یکی از بزرگان؛
کاغذ: شرقی، 12 گ (21 پ - 32 پ)، 19 سطر، اندازه: 13/5×9/5 سم [ف: 35 - 666]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثلاث و ثلاثون تسبيحة و یستحب فیه النية فیقول.
از ابتدای کتاب تا تسبیح حضرت زهرا سلام الله علیها است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 14 گ، 13 سطر، اندازه: 17/8×12/5 سم [ف: 21 - 998]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 17 گ (48 پ - 64 ر)، 15 سطر، اندازه: 17×13 سم [ف: 18 - 47]
انجام: و هو في الذهب عشرون دینارا و فیه نصف دینار ثم أربعة دنانیر ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8 گ (63 پ - 70 پ)، اندازه: 18×13 سم [ف: 21 - 211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «عبده محمد صالح الحسيني 1116» (بیضی)، «محمد باقر بن محمد تقی موسوی» (بیضی)، کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 29 گ (1-29)، 11 سطر (12×7/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3 - 1264]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 10؛ با یادداشت 998 ق در مجموعه؛ 23 گ (185 پ - 207 ر) [ف: 2 - 184]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 904 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده عیسی بن فتح الله» (بیضی)، تملک: عیسی بن فتح الله، فتح الله قزوینی، مرتضی بن احمد حسینی، محمد تقی بن عبدالصمد بن ابراهیم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 24 گ (1 پ - 24)، 12 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 18×12 سم [ف: 16 - 29]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن احمد بن فرج بن احمد بن حسن بن مبارک اوالی سهلاولی، تا: 947 ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 10 گ (47 ر - 56 پ)، اندازه: 14×10 سم [ف: 9 - 89]
آغاز و انجام: برابر
کا: علی بن شمس الدين رستمداری، تا: 958 ق، جا: مشهد رضوی؛ 8 گ (35 پ - 42 ر)، اندازه: 19/1×13/3 سم [ف: 9 - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی اوالی بحرانی، تا:ذیقعده 958 ق؛ مصحح، محشی با نشان «5، 12» و غیر آن؛ جلد: تیماج مذهب، 10 گ (235-244)، 19 سطر (14×8/5)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 34 - 704]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود میبدی، تا: سلخ رمضان 973 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 10 گ، 24 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 21 - 997]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلیمان بن بدرالدین، تا: 979 ق؛ 25 گ، 13 سطر [ف: 6 - 3011]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان، تا: 25 ربیع الثاني 993 ق؛ مذیل است به «رسالة العقيدة علی طريقة مذهب الشيعة» از علامه حلی یا فرزندش فخر المحققين؛ واقف: ملا موسی گیلانی؛ جلد: مقوا، 23 گ، 14 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 21 - 998]
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 17 گ (1 پ - 17 پ)، اندازه: 20×14 سم [ف: 3 - 580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 10 گ (81 پ - 90 پ)، 17 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1046]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مترجم به فارسی تحت اللفظي، با ترجمه 14 س، دارای سر لوح مزدوج مذهب، مجدول؛ واقف: سلطانم صفویه؛ جلد: مقوا، 48 گ، 14 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 21 - 997]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 12 گ (378-389)، اندازه: 25×19 سم [ف: 1 - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 12 گ (223 پ - 234 ر)، 23 سطر، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 32 - 775]
آغاز: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش 140 M (8201)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11، 5 ص (287-291)
[عکسی ف: 3 - 432]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن علی بحرانی، تا: قرن 11؛ محشی؛ جلد: چرم قهوه ای، 18 گ، 16 سطر، اندازه: 19/6×13/4 سم [ف: 141 - 43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسین، تا قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 8 گ (39 پ - 32 ر)، 19 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 39 - 642]
انجام: بالموت و قبل تطهیرهم بالغسل.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 10-11 ق؛ افتادگی: انجام؛ 3 گ (81 پ - 83 پ) [ف: 2 - 184]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 924]
اصفهان، دانشکده ادبیات، شماره نسخه: 41/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن محمد تقی، تا: چهارشنبه 7 ذیحجه 1015 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ (18 پ - 21 پ)، 21-39 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 38 - 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1019 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 9 گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1026 ق؛ مصحح، محشی با امضای منه؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 20×10/5 سم [ف: 14 - 216]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد امین بن منصور بارجینی، تا: 1027 ق؛ کاغذ: اصفهانی، 24 گ (91 پ - 114)، اندازه: 20×13 سم [ف: 12 - 419]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد بن ملاخواجه مازندرانی، تا: 1028 ق، جا: ساری؛ مهر: «صراط علی»؛ کاغذ: اصفهانی، 15 گ (85-71)، 14 سطر (12/5×7)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 3 - 1257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حسین حسینی، تا: اواخر رجب 1030 ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 14 گ، 16 سطر، اندازه: 16×9 سم [اهدائی رهبر: 3 - 501] و [ف: 21 - 995]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ذیحجه 1034 ق؛ جلد: تیماج، 21 گ، 15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 4 - 1439]
کا: محمد تقی بن رفیع الدين بن علی غفاری کاشانی، تا: 23 ربیع الثاني 1037 ق؛ جلد: مقوایی، 10 گ (67 پ - 76 پ)، اندازه: 20×13 سم [ف: 27 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1048 ق؛ جلد: مقوا، 23 گ، 15 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 5 - 525]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن تاج الدين علی کرمانی، تا: 1063 ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4 گ، 22 سطر، اندازه: 29×18 سم [ف: 21 - 996]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن حسین بن علی بن حسین بن مفلح، تا: 1073 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 20 گ (52-71)، 13 سطر (10×14/5)، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 3 - 1206]
خط: نسخ، کا: ملک محمد بن حاجی الله ویردی قاینی، تا: 1073 ق [ف: 3 - 38]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 27 ذیحجه 1073 ق؛ (48 پ - 57 ر)؛ [ف: 1 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محتملا ابوالقاسم بن میرزاجان منجم، تا: 1074 ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قرمز، 38 ص (122-159)، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 2 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 6 صفر 1088 ق؛ جلد: مقوایی، 15 گ (25 ر - 39 پ)، اندازه: 14×20/5 سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 772]
کا: محمد قاسم شهمیرزادی، تا: 1100 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 6 گ (199 پ - 204 ر)، اندازه: 31×18/5 سم [ف: 27 - 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 28 ص (226-253)، 21 سطر (15×9)، اندازه: 18×13 سم [ف: 4 - 448]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مقیم بن حیدر محمد محولاتی، تا: شعبان 1101 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 7 گ (100 پ - 106 ر)، 22 سطر، اندازه: 23/4×13 سم [ف: 6 - 174]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد رفیع دیهوکی (از توابع طبس) طبسی، تا: سلخ رجب 1106 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 16 گ (38 پ - 53 پ)، 14 سطر (13×7)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: - 264]
بی کا، تا: 1193 ق، برگ آخر آن را ابوجعفر یزدی نوشته است [تراثنا: س 18 ش 1 و 2 - 234]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: 1231 ق، جا: خبوشان؛ جلد: تیماج، 10 گ (26 ر - 35 پ) [ف: 10 - 1682]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1233 ق؛ مصحح؛ 7 گ (168 ر - 174 پ)، 23 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 18 - 312]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1265 ق؛ جلد: تیماج عنابی، 8 گ (2 پ - 9 پ)، 31 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 21×13 سم [ف: 9 - 965]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید جعفر موسوی، تا: اوایل جمادی الاول 1268 ق؛ 15 ص، 23 سطر، اندازه: 10/2×19/5 سم [ف: 21 - 997]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمود ارومی، تا: 1308 ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 9 گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 501]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 10 گ (80 پ - 89 پ)، 11 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 30 - 240]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سمرقندی، 17 گ (149 پ - 165 پ)، 18 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 12 - 2703]
بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 35 گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 181]
بی کا، بی تا؛ [د. ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، ص (143-149)، اندازه: 25×18 سم [نشریه: 13 - 390]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 264]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 9 گ (14 پ - 22 ر)، اندازه: 20×13 سم [ف: 10 - 59]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21 گ (69 پ - 89)، اندازه: 21×10/5 سم [ف: 1 - 125]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13 گ (99 پ - 111 ر)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 25 - 91]
بی کا، بی تا؛ 7 گ (80 پ - 86 ر) [ف: 5 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در پایان رساله فهرست تأليفات علامه حلی در دو صفحه آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20 گ، 15 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن شمس الدين مدرس، بی تا؛ جلد: گالینگور، 11 گ (81 پ - 91 پ)، 17 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف مخ: 4 - 1439]
آغاز: برابر؛ انجام: کتاب الصوم و هو توطین النفس علی الكف ... عما في ذمة فلان من الصوم الواجب عن کذا لوجوبه علیه بالاصالة
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 16 گ، 14 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 1 - 348]
بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل في اشیاء المتفرقة ونية طلب العلم، اطلب العلم بوجوبه قربة الى الله وان کان ندبا نواه نية السلام علی المومن ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 1 - 371]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج مذهب، 5 گ (135 - 139)، 13 سطر (11×6)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 18 - 241]
al-faxrī fi ansāb-it ţālibīyīn
امروزی، اسماعیل بن حسین، 572 - 614 قمری
marvzī, esmā‘īl ebn-e hoseyn (1177 - 1218)
به درخواست: امام فخر رازی
«الفخرى في النسب» از بهترین کتاب های تأليف شده در انساب است که چون به درخواست امام فخر رازی و به نام او نگاشته شده، به «الفخري» نامگذاری شده است. در این رساله اسامی 21 تن از مشایخ مروزی و 9 نفر از دانشمندان معاصر او و 16 عنوان از تأليفات وی و کلمات علما در حقش و وجه نامگذاری کتاب الفخري و مصادر شرح حال مروزی بیان شده است. از این کتاب بر می آید که مؤلف در علم کلام، حدیث و تفسیر شاگرد فخر رازی بوده، همان طوری که رازی نیز علم نسب را در نزد وی فرا گرفته است.
یاقوت در معجم الأدباء داستان نگارش الفخرى را به نقل از مؤلف، چنین آورده است: «حدثنی عزیز الدين قال: ورد الفخر الرازي الى مرو، و کان من جلالة القدر و عظم الذكر و ضخامة الهيبة بحیث لا یراجع في کلامه و لا یتنفس أحد بین یدیه الاعظامه، علی ما هو مشهور متعارف. فدخلت اليه و ترددت للقراءة علیه، فقال لی یوما: أحب أن تصنف لی کتابا لطیفا في انساب الطالبين لأ نظر فیه، فلا أحب أن أكون جاهلا به. فقلت له: أتريده مشجرا أم منثورا؟ فقال: المشجر لاینضبط بالحفظ. و أنا أريد شیئا أحفظه. فقلت: السمع و الطاعة، و مضیت و صنفت له الكتاب، الذي سمیته بالفخری و جئته به. فلما وقف علیه، نزل علی طراحته و جلس علی الحصير، و قال لی: اجلس علی هذه الطراحة، فأعظمت ذلك و خدمته، فانتهرنی نهرة مزعجة و زعق علی و قال: اجلس بحیث أقول لك. فتداخلنی علم الله من هیبته مالم أتمالك، الا أن جلست حیث أمرني ثم أخذ يقرأ علی ذلك الكتاب و هو جالس بین یدی، و یستفهمنی عما یستغلق علیه، الى أن أنهاه قراءة. فلما فرغ منه قال: اجلس الان حیث شئت، فان هذا علم أنت أستادي فیه، و أنا أستفيد منك، أتتلمذ لك، و لیس من الأدب أن یجلس التلميذ الا بین یدی الاستاذ. فقمت من مقامی و جلس هو في منصبه، ثم أخذت أقرأ علیه. و أنا جالس بحیث کان اولا».
مؤلف در مقدمه، درباره محتوای کتاب و شیوه تأليف آن اظهار می دارد: «فهذا مختصر من أصول أنساب ذراری النبي و بنیه و أقاربه و ذویه، و هو الأشراف العلوية، و السادة الطالبية، مشتمل علی ذکر اصول القبائل و العمائر دون تفصیل أسامي الأسر و العائر، اللهم الا الأكابر المشهورين و الأفاضل المذكورين و النقباء الكبار و العلماء منهم و الأخيار، جردت أسامي المذكورين فیه غاية التجريد عن ذکر المفاخر و تواریخ الوفاة و المواليد، إلى غیر ذلك من القصص و الأشعار و غدر الأيام المنسوبة إلى هؤلاء الأمجاد الكرام؛ اذ لو شرعت في ذلك الباب لأدى الى الاكثار و الاطناب ... و انی جاعل للکتاب مقدمتین». (حافظیان)
آغاز: الحمدلله ذی المنة و الطول و القوة و الحول و الإلاء المتوالية و النعماء المتتالية و الاسماء المتعالية و الايات المتلالئة الذي خلق اطوارا و جعل منهم مصطفین
انجام: علی بن عبیدالله بن علی بن عبید الله الاعرج و عبدالله بن جعفر بن عبدالله بن جعفر بن عبدالله بن جعفر بن محمد بن علی بن ابی طالب علیه السلام و علی الأئمة المعصومين من اولاده و الكرام
چاپ: چاپ شده در ابتدای لباب الأنساب، 1/67-69؛ این کتاب به دستور آیت الله مرعشی، جناب آقای سید مهدی رجایی با استفاده از دو نسخه، تحقیق نموده و جزو انتشارات کتابخانه مرعشی در سال 1409 ق به چاپ رسیده
[الذريعه 125/16 شماره 253؛ مقدمه الفخري مطبوع؛ الذريعه 125/16؛ الضوء البدري في حياة صاحب الفخري، چاپ شده در ابتدای الفخرى؛ کشف الارتياب في ترجمة صاحب الباب الأنساب، چاپ شده در ابتدای لباب الأنساب، 67/1-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر شعبان 862 ق؛ جلد: تیماج، 69 گ، 19 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف مخ: 4 - 1440]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: امام بن جلال کرمانی، تا: اواخر شعبان 862 ق؛ مصحح؛ 134 ص (252-385) [عکسی ف: 5 - 337]
آغاز: برابر؛ انجام: اللطيفة الرابعة عشر الحسن بن علی بن أبي طالب الحسن بن عبیدالله بن محمد ... أبو أمه محمد و جد امه عبدالله و عمه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ به دستور آیت الله سید شهاب الدين مرعشی نجفی از روی نسخه شماره 1846 کتابخانه مسجد اعظم قم کتابت شده است، با حواشی و تصحیحات به خط آیت الله مرعشی نجفی؛ 187 ص، 16 سطر [عکسی ف: 3 - 613]
al-faxrī fi hisāb-il jabr-i wa-l muqābila
کرخی، محمد بن حسن، ق 5 قمری
karxī, mohammad ebn-e hasan (- 11c)
چاپ: پاریس، 8 و 152 ص، 1853 م؛ کویت، محقق: احمد سلیم سعدان، المجلس الوطني للثقافة و الفنون و لآداب، قسم التراث العربي، السلسلة التراثية (15)، چاپ 1، ضمن: تاریخ علم الجبر في العالم العربي، 1406 ق.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 361/3 - ف
نسخه اصل: حراجچی اوغلو ش 1169؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ مقابله شده؛ 100 گ (163-64)، 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 459]
فخری نامه - حديقة الحقيقة و شريعة الطريقة
faxrīya-ye nezām
حیدر آبادی، غازی الدين خان، - 1215 قمری
heydar-ābādī, dāzī-ed-dīn xān (- 1801)
تاریخ تأليف: 1191 ق (برابر با ماده تاریخ «به کمال نظام ادای کلام»)
مثنوی طولانی است در زندگی نامه و کرامات پیر خود «فخر الدين شاه محمد اورنگ آبادی» (- 1199 ق) که «مناقب فخریه» را نیز در 1201 ق در احوال او ساخته است. نظام در سبب این سروده چنین گفته: «ده تا جرعه به کام کنم ** طرح «فخریه نظام» کنم».
[مشترک پاکستان 987/11-985؛ فهرستواره منزوی 2228/3؛ فهرست موزه سالار پاکستان 509/2؛ مرآة التصوف ص 118؛ تاریخ ادبیات مسلمانان پاکستان و هند 224/5]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27828
آغاز: بسمله. ای ثنای تو فخر اهل کلام ** از تو ملک سخن به نظام/ گر کلام است در کلیم از تو ** نطق یحیی به الرقيم از تو؛ انجام: ثابتم تر ز طاعت خود دار ** دارای خالقم باستمرار/ این دعای نظام را به پذیر ** بنبی و آله الأطهار
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج مذهب، 144 گ، 17 سطر، اندازه: 26×17 سم [اهدائی رهبر: 8 - 275]
al-fadak
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/47
عکسی نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ض 21509؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمدرضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی از کاتب و غیر او، رکابه دار؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 393]
al-fadālik fi š.-il madārik wa-l masālik = ḥāšīyat-ul madārik wa-l masālik
آقا محمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری
āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)
وابسته به: مدارك الاحكام في شرح شرایع الاسلام - شرح شرایع؛ موسوی عاملی، محمد بن علی (946-1009)؛ مسالك الافهام الى تنقیح (في شرح) شرایع الاسلام - شرح شرایع شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965)
شرح و حاشیه تحقیقی و استدلالی است با عناوین «قوله» و نقل اقوال فقهای بزرگ بر دو کتاب «مدارك الاحكام» محمد بن علی موسوی عاملی و «مسالك الأفهام» شهید ثانی. طبق نوشته او: «هذه حواش تتضمن فوائد لم اسبق اليها عوائد لم اشرك في التنبيه علیها موسومة بالفذالك تجری مجری الشرح علی کتابی المدارك و المسالك ...». به نظر می رسد از این کتاب، تنها بخش طهارت تدوین شده و صاحب روضات نیز به آن اشاره نموده: «و ظنی انه لم یتجاوز ابواب الطهارة فلیلاحظ». مؤلف ابتدا به ترجمه و تأليفات نامبردگان پرداخته و سپس به بیان عبارات مدارک و مسالک اهتمام ورزیده است. این حاشیه علاوه بر توضیح مطالب نقد و ایراد نیز دارد. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله. احمده علی نواله مصلیا علی احمده و آله ... فیقول القاصر محمد علی ... هذه حواش تتضمن فوائد لم اسبق اليها ...
آغاز: برابر؛ انجام: فلا وجه له الحصول العلم لنا الآن بکثیر من الاجماعات الواقعة في سالف الزمان بالتسامع و التظافر و القرائن کما في الضروريات کما اشرنا اليه بل صرح به.
مبحث طهارت می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 5 - 177]
آغاز: برابر؛ انجام: صاحب الوافي في ورده في المدور فتدبر
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 117 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 193]
آغاز: برابر؛ انجام: فوجدناه اربعة امداد و هو قفیز و ربع بقفیزنا هذا فانه مع جهالة السند مبهم الدلالة.
از مقدمه تا مبحث آب کر؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در مواردی به خط مؤلف، محشی؛ واقف: سید کاظم عصار، دی 1354؛ جلد: تیماج، 123 گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 20 - 365]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو مضمون مستند القميين علی ما فرضه ظاهر صاحب الوافي من وروده في المدور فتدبر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: ریحان الله موسوی به تاریخ 24 محرم 1309؛ 111 گ، اندازه: 21×17 سم [ف: 21 - 100]
fadlaka = manzūma fiqhī
ارجوزه ای است در حدود هفتاد هزار بیت که آراء مشهور فقها را به نظم کشیده و بنا به تصریح ناظم مطالب ارجوزه فتوا های وی نمی باشد. گویا در این منظومه بیشتر از شرح لمعه شهید دوم پیروی شده است. ناظم به نام «محمد» یا «محمد مهدی» است که در بیتی گوید «سمی قائم وصی احمد».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4262
آغاز: یا هادياً الى الطريق المستوى ** کل کمال الكون فیک منطوی/ و انه رازقنا و کافی ** و انه ممرضنا و شافی؛ انجام: فصار في بئر و رجله انکسر ** فاحکم علی الكل الضمان للاثر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 ربیع الاول 1362 ق (احتمال می رود تاریخ اتمام نظم باشد)، گویا به خط ناظم؛ جلد: مقوایی،83 گ، 23 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 11 - 263]
faḏlakat-ul bakīyya = tafsīr-u āyat-i (inn-a awwal-a bayt-in wuḍi‘a li-n-nās ... )
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تفسیر آیه شریفه «ان اول بیت وضع للناس» است. ایشان در این تفسیر «بكة» را به کربلاء تأويل نموده است.
[اعیان الشيعة: 350/9؛ الذريعة: 325/4؛ ريحانة الأدب: 381/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12816/2
آغاز: احمد الله الذي أفاض علی من شأبيب علوم آل محمد في القرآن علما قلیلا و وجدت الى المشرب الوفي من العيون الصافية الحاوية للماء المعين؛ انجام: اذ لا دلالة في الاخبار علی أن الحسين جعل فداء الاسماعيل بل تدل علی أن جزع ابراهیم علی ذبح اسماعیل لو کان ذبحه مفدی لجزع ابراهیم علی ذبح عظیم و هو ذبح الحسين ...
خط: نستعلیق، کا: سید محمد نبی تنکابنی، تا: 1289 ق؛ افتادگی: انجام؛ با قلم خوردگی؛ مهر: «فاطمة بنت ابوالحسن» (مربع)؛ 2 گ (173 ر - 174 ر)، 16 سطر، اندازه: 17/5×13/5 سم [ف: 32 - 544]
fadlakat-ul kalām
صاحب، حسینعلی خان
sāheb, hoseyn-alī xān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22257
آغاز: بسمله، بر اهل خبرت از ناظرین ایضاح لطافه المقال مستتر نیست؛ انجام: نوشته بماند سیه بر سفید ** نویسنده را فردا امید
خط: نستعلیق، کان وزیر علی، تا: 1267 ق؛ جلد: گالینگور، [رایانه]
fadlakat-ul manāsik
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
گروهی از مؤلف درخواست کردند که مناسک حجی بنویسد ولی چون در قریه «لنکر» سکونت داشت و دسترسی به کتاب نداشت این مختصر را در یک «مقدمه» و هفت «منسک» نگاشت که دستورالعمل برای آن ها باشد.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی؛ أن جماعة من الاخوان و الاخوات وقاهم عن طوارق الافات
انجام: و اسأل الله لی و لکم الختم بالحسنی و المغفرة لی و لکم و الوالدينا و لجمیع المؤمنين و المؤمنات
[الذريعه 131/16]
شرح و حواشی:
1- فذلكة المناسك (ترجمه)؛ موسوی حسینی، جعفر بن رضی (- 13)
آغاز: برابر؛ انجام: فان من زار مؤمنا کمن زار الله سبحانه و له فضل عظم و ثواب جسیم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 8 گ، 19 سطر (14×8)، اندازه: 21×14 سم [ف: 3 - 848]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن محمد باقر، تا: دوشنبه 14 رمضان 1264 ق؛ 11 گ (118 پ - 128 ر) [ف: 1 - 185]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 21 رمضان 1291 ق؛ 9 گ (55 پ - 63 ر) [ف: 3 - 237]
آغاز و انجام: برابر
کا: ابوطالب بن محمد تقی مشهور به میرزا آقا، تا: 1272-1273 ق؛ جلد: تیماج، 11 گ (176 پ - 169 ر)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 8 - 130]
fadlaka-tul manāsik (t.)
موسوی حسینی، جعفر بن رضی، ق 13 قمری
mūsavī hoseynī, ja‘far ebn-e razī (- 19c)
وابسته به: فذلكة المناسك، کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم (1288-1225)
ترجمه رساله کریم خان کرمانی در مناسک حج است و شامل «مقدمه» و هفت «منسک» بوده است
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 230/2
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله و علی بیوته التي اذن الله أن ترفع فلا یستطیع أن یرقی ... چنین گوید بنده عاصی ابن رضا السوقندي جعفر الموسوي الحسيني که بعضی اصدقا و احبائی که فهمشان از کلمات عرب قاصر بود؛ انجام: و از برای شما نیکی اختتام امر را و این که بیامرزد خدا مرا و شما را و والدین ما را و جمیع مؤمنين و مؤمنات را و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 گ، 15 سطر، اندازه: 14×10 سم [ف مخ: 1 - 118]
فذوذ المثنوي - مثنوی معنوی (منتخب)
al-farā'id
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
رساله مختصری در علم قرائت قرآن که مؤلف به دوستان هدیه و در آن مهمات و قواعد و علم قرائت را به بیان شافی ذکر و آن را به صورت «فریده، فریده» تنظیم نموده است.
آغاز: الحمدلله العليم العلام ... هذه هدية الى الاخوان فلی علم قرائة القرآن ذکرت فیها مهمات قواعدها بشافی البيان و کافی التبيان و سمیتها بالفرائد ...
انجام: وفاقا لجماعة من اعیان العلماء بل اللازم ادائها بحیث یمتد کل واحد عن الآخر ... و اعلم ان ما اودعت في هذا المختصر ... فانظر فیه بعیان الاعتبار
[الذريعه 131:16]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن علی کلارستاقی، تا: 1269 ق، جا: مدرسه جناب مجتهد الزماني آقا میرزا محمد؛ جلد: تیماج، 10 گ، اندازه: 16×10 سم [ف: - 214]
آغاز و انجام: برابر
کا: قاسم بن علی گل تیر گر، تا: 1291 ق؛ جلد: تیماج، 9 گ، اندازه: 18×11 سم [ف: - 175]
al-farā'id=manzūmat-un fi-t tawḥīd wa-l ‘adl
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
منظومه ای در توحید و عدل.
آغاز: بسمله. یا من هو الاله الفرد الاحد ** الواحد الماجد و الوتر الصمد/ دل علی وحدته العوالم ** اذ وحدة النظام فیها قائم ...
انجام: فرغت عن تنظیمها في شهر قم ** مقامها کان هنا و لم يؤم/ اخدمت بالنظم الفريد فاطمة ** خدمتها کانت للائم هاومه او في الثمامنين مضی في البين ** و ثالث و الالف و المائين
چاپ: ایران، تهران، 1283 ق، سنگی، جیبی، 116 ص، با تقریظ حسن بن علی تنکابنی (119-120)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد وقار شیرازی، تا: 1297 ق؛ 12 گ (110 ر - 121 ر)، 26 سطر، اندازه: 21×35 سم [ف: 27/2 - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، جلد: پارچه ای، 26 گ (24 پ - 49 ر)، 20 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 39 - 14]
al-fara'id
گلپایگانی، ابوالفضل بن محمد، 1260 - 1337 قمری
golpāygānī, ab-ol-fazl ebn-e mohammad (1844 - 1919)
تاریخ تأليف: یک شوال 1315 ق؛ محل تأليف: قاهره
در رد بر رساله میرزا عبدالسلام شیخ الاسلام قفقاز تفلیس در رد ایقان.
شرح و حواشی:
1- الحجة البالغة؛ طباطبائی بروجردی، محمد حسن بن عبدالرحمن (- 14)
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 263
خط: نستعلیق، کا: میرزا ابوالقاسم مشهور به سالک شیرازی، تا: 7 محرم 1329 ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه ای مخمل سبز، 298 گ، 17 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1 - 197]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 583
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 908]
al-fara'id
نودهی هندی، محمد معروف
nowdehī hendī, mohammad ma‘rūf
منظومه ای در عقاید با عناوین «فريدة» و مؤلف از اهل تسنن است.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1195/2
آغاز: قال فقیر من هو الروف ** محمد بن المصطفي معروف/ حتی صرفنا بعض اوقاتی في ** نظم عقائد الامام النسفي/ فانها حوت من المسائل ** ما غیر ما اودع من رسائل؛
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن اهل کردستان، تا: شعبان 1332 ق، جا: نواحی کردستان؛ 21 گ (16-36)، اندازه: 20/5×15 سم [نسخه پژوهی: 3 - 141]
al-farā'id
در این کتاب درباره علوم قرآن با گسترش در «فرائد» بسیار بحث شده و هر فریده به صورت رساله ای با خطبه جداگانه نگاشته شده، با نقل گفته های صحابه پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و اله و سلم) و بزرگان مفسرین عصر اول اسلامی، و مجموع می توان آن را دائرة المعارف قرآنی نامید. نسخه حاضر جلد هشتم کتاب و مشتمل بر فریده 264 تا فریده 343 می باشد و احتمالا بخشی از کتاب «الفرائد التيسيرية في الفوائد التفسيرية» زین الدين سریجا بن محمد ملطی (- 788 ق) باشد که بنا به گفته کشف الظنون (1242/2) در ده جلد می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10025
آغاز: الحمدلله وحده و علا مجده و الصلاة و السلام علی خیر الأنام محمد و آله و صحبه؛
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ تملک: حسنعلی واعظ ایروانی به تاریخ 1258؛ جلد: تیماج، 344 گ، 25 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 26 - 22]
farā’ed-e (manzūm)
اهداء به: سلطان احمد غازی پادشاه آماسیه
از اهلی گویا ترشیزی (- 934 ق) یا شیرازی (- 942 ق) (الذريعه: 113-112). نزدیک 935 بیت، در معما و لغز به فارسی. در آن آمده: «اهلی که کمین اهل بیت و آل است ** خاک ره اهل فقر و اهل حال است/ منظوم شد این رساله و یافت حصول ** مربوط چو ساختم فروعش به اصول/ از حشو و زوایدش چو خالی دیدم ** عقدی متناسب اللئالي دیدم/ بی مثلی هر در چودرو (؟) معلوم است ** نام وی از آن فراید المنظوم است/ ببین فراید منظوم من بعین رضا ** که نظم او به چه ترتیب کرده ام انشا/ بیک مقدمه ترتیب کردم این سه و باب ** فصول شانزده و خاتمه یکی دریاب/ بطبع تا که بود نظم قاعده آسان ** بحور مختلفه اختیار کردم از آن بنظم ضابطه ها هر کجا خفایی هست ** بحاشیه پی مقصود ره نمایی هست».
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4627
آغاز: باسمی کردم آغاز معما ** که هست آن اعظم اسماء حسنا/ ظهوری در مظاهر کرد ذاتش ** که تا ظاهر شود جمله صفاتش؛ انجام: مثال محسنه چنان که در اسم ابابکر. خیال ناوکت گردد چو تیری در دل پر خون ** مه من بنگر آخر حال این شیدا دل مجنون
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ با سرلوح، مجدول؛ در ص 87-90 غزلیات است با تخلص اهلی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 96 گ، 10 سطر (11×7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3562 - 14]
al-farā'id atīra
نراقی، محمد جواد بن احمد، 1222 - 1278 قمری
narāqī, mohammad javād ebn-e ahmad (1807 - 1862)
مباحثی از علم اصول است تحت عناوین «فريدة، فريدة».
آغاز: الحمدلله الذي ألهمنا قواعد استخراج الأحكام و أتانا العلم بمسائل الحلال و الحرام و الصلاة و السلام علی محمد المبعوث علی كافة الأنام ...
انجام: و هو مما لا خلاف فیه اذ استحباب تعظیم علامات دین الله و اعلام دینه مما لا شك فیه و لا شبهة یعتریه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی، مصحح: جلد: میشن، 367 ص، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 50 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 160 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف مخ: 4 - 1441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 156 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1046]
fara'ed-ol adab
قریب، عبد العظيم، 1258 - 1344 شمسی
qarib, abd-ol-azim (1879 - 1965)
در چهار «فریده» است.
چاپ: مشار فارسی، ج 3، صص 3658-3659؛ طهران، سنگی، 1343 ق (چاپ اول)، رقعی کوچک، 112+236 صص؛ 1346 ق (چاپ دوم)، 112+236 ص؛ تهران، 1329 - 1330، وزیری کوچک، 1099 ص؛ طهران، سنگی، 1345-1346 (چاپ نهم)، رقعی، 232 ص؛ طهران، سنگی، 1331، رقعی، 144 ص
[الذريعه 132/16]
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 106 ف
خط: نستعلیق خوش، کا: گویا از نعمت الله صوفی، تا: 1306 ق، از روی چاپ هشتم، دوره چهارم برای کلای یکم و دوم [رشت و همدان: ف: - 1147]
farā'id-ul uṣūl
خواجوئی، محمد حسن بن محمد تقی، - 1263 قمری
xājā'ī, mohammad hasan ebn-e mohammad taqi ( 1847)
تاریخ تأليف: 18 شوال 1250 ق؛ محل تأليف: اصفهان
مباحث اصول فقه را نسبتا مختصر در ضمن چند «مقصد» هر یک مشتمل بر مباحث و فرائدی جمع آوری نموده است. نام انتخاب شده به حسب فرائد بسیاری است که در کتاب آمده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3944
آغاز و رتبت هذا الكتاب علی مقاصد الأول في المقدمات و فیه مباحث المبحث الأول في طرف في أحواله؛ انجام: لأن ظاهره هو الاخبار عن علم کما هو شأن جمیع القضايا و للعامة فیه خلاف قد فرغ مؤلفه الفقير ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1250 ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج، 138 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1048]
farā'ed-ul uşūl = ar-rasā'il = rasā'il šayx anşārī
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
کتاب تحقیقی و کم نظیری است در اصول فقه شیعی، مشهور به رسائل، در پنج رساله: قطع، ظن، برائت، استصحاب، تعادل و تراجیح و یکی از مهم ترین کتب درسی سطوح عالیه حوزه های علمیه شیعه می باشد. با تأليف این کتاب، اصولی تأسيس گردید که بدان اصول کربلائیه از میان رفت. این کتاب تا نزدیک هفتاد سال در اصول تنها کتاب علمی طلاب دینی ایران و عراق بوده است تا این که آخوند ملا محمد کاظم هروی خراسانی (1329 ق) «كفاية الاصول» خود را فشرده تر و گزیده تر و آن هم بسیار پیچیده و بغرنج نگاشت و آن را پس از فرائد الاصول در مدرسه های نجف و قم و دیگر شهر ها تدریس می کنند. دانشمندان شروح و حواشی بسیاری بر آن نگاشته اند در الذريعه هشتاد و در حاشیه برای فرائد شمرده شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، فاعلم أن المكلف اذا التفت الى حکم شرعی فیحصل له اما الشك فیه و اما القطع و اما الظن
چاپ: مکرر چاپ شده؛ تبریز، سنگی، 1291 ق، رحلی (در هامش)؛ ایران، 1296 ق، وزیری؛ 1323 ق، 503 ص؛ تهران، سنگی، 1268، خشتی
[الذريعة 132/16؛ فرائد الرضويه 665؛ ريحانة الادب 189/1؛ دنا 889/7-891 (64 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية فرائد الاصول = حاشیه بر رسائل؛ روزدری، علی (- 1290)
2- حاشية فرائد الاصول = تعليقة علی رسالة البرائة؛ حسینی قائنی، ابوطالب بن ابی تراب (1230-1293)
3- حاشية فرائد الاصول؛ کجوری مازندرانی، مهدی (1216-1293)
4- التعادل و التراجيح؛ کجوری مازندرانی، مهدی (1216-1293)
5- حاشية فرائد الاصول؛ کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع (14-1305)
6- حاشية فرائد الاصول (الاستصحاب)؛ کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع (1305-14)
7- غاية المأمول في کشف معضلات الاصول؛ تبریزی، موسی بن جعفر (- 1307)
8- اوثق الوسائل في شرح الرسائل؛ تبریزی، موسی بن جعفر (- 1307)
9- تعليقة فرائد الاصول؛ خوئی، علی (1253-1309)
10- حاشية فرائد الاصول؛ خوئی، علی (1253-1309)
11- ذريعة الاعتماد علی احقاق الحق و فهم المراد = حاشية فرائد الاصول = شرح فرائد الاصول؛ لاریجانی، ملا لطف الله (- 1311)
12- حاشية فرائد الاصول؛ قزوینی، جعفر بن حسین (- 1316)
13- بحر الفوائد في شرح الفرائد؛ آشتیانی، محمد حسن بن جعفر (1319-1248)
14- حاشية فرائد الاصول = حاشية الرسائل؛ آشتیانی، محمد حسن بن جعفر (1248-1319)
15- حاشية حاشية فرائد الأصول؛ آشتیانی، محمد حسن بن جعفر (1319-1248)
16- الأدلة العقلية = محجة العلماء = الأدلة الأصولية؛ تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین (- 1321)
17- حاشية فرائد الاصول = الفوائد الرضوية علی الفرائد المرتضوية؛ همدانی، رضا بن محمد هادی (1241-1322)
18- حاشية الرسائل؛ خوانساری نجفی، موسی بن محمد (- 1322)
19- حاشية فرائد الاصول؛ دربندی، غلامحسین بن علی اصغر (- 1322)
20- تقریرات الاصول؛ نجفی قوچانی، محمد حسن بن محمد (1256-1322)
21- حاشية فرائد الاصول؛ قره باغی، اسماعیل بن محمد جواد (- 1323)
22- حاشية فرائد الاصول؛ محلاتی، عبدالحسین بن علی (1270-1323)
23- حاشية فرائد الاصول؛ تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن (- 1324)
24- حاشية فرائد الاصول؛ دنبلی خوئی، ابراهیم بن حسین (1247-1325)
25- جواهر العقول في شرح فرائد الاصول؛ اشکوری، ابوالقاسم بن معصوم (- 1325)
26- تسهیل الوصول الى علم الاصول؛ زنجانی، عبدالله بن احمد (- 1327)
27- حاشية فرائد الاصول؛ نوری، فضل الله بن عباس (1259-1327)
28- تنقیح المقاصد في شرح الفرائد کرمانی؛ راینی، عبدالله بن محمد علی (- 1327)
29- حاشية فرائد الاصول؛ کرمانی راینی، عبدالله بن محمد علی (- 1327)
30- ترتیب الآثار علی الظن غیر المعتبر؛ موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد (- 1328)
31- حاشية فرائد الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1329-1255)
32- درر الفوائد = حاشية رسائل = حاشية فرائد الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
33- ارشاد الافاضل إلى مطالب الرسائل؛ سبحانی تبریزی، محمد حسین بن محمد جعفر (- 1329)
34- حاشية فرائد الاصول؛ تربتی، محمد تقی بن علی نقی (- 1330)
35- قلائد العقيان = قلائد الفرائد = القلائد = حاشية فرائد الاصول؛ حاج آخوند قمی، غلامرضا بن رجبعلی (-1332)
36- حاشية فرائد الاصول؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1334-1277)
37- حاشية فرائد الأصول؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)
38- حاشية الرسائل؛ تبریزی، جعفر بن محمد (1290-1346)
39- حاشية الرسائل و الكفاية؛ میلانی، محمد هادی (1274-1353)
40- حاشية فرائد الاصول؛ برسی تربتی، حسن (- 1353)
41- حاشية فرائد الأصول؛ کاشانی، ابوالقاسم بن محمدرضا (- 1355)
42- برکات الرضوية؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
43- حاشية فرائد الاصول؛ معصومی همدانی، علی (1274-1356)
44- تعليقة علی فرائد الاصول؛ حسینی قوچانی، رضا (- 1358)
45- تسدید القواعد في حاشية الفرائد؛ امامی خوانساری، محمد بن محمد علی (- 1358)
46- حاشية فرائد الاصول؛ آقا ضیاء عراقی (1278-1361)
47- مخزن الفوائد؛ طباطبائی، باقر بن محمد علی (1285-1366)
48- حاشية فرائد الاصول امام جمعه؛ خوئی، محمد امین بن یحیی (- 1367)
49- حاشية فرائد الاصول؛ حجت کوه کمری، محمد بن علی (1372-1310)
50- تعليقة علی فرائد الاصول؛ جلیلی کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم (1288-1377)
51- الوسائل الى فهم تحقیقات الرسائل؛ صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس (- 1378)
52- حاشية فرائد الاصول؛ طباطبائی تبریزی، محمدرضا بن محمد یوسف (1296-1378)
53- حاشية فرائد الاصول؛ انجدانی، محمد محسن بن روح الله (- 13)
54- شرح فرائد الأصول؛ یزدی، عبدالرسول (- 13)
55- حاشية فرائد الاصول؛ قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر (- 13)
56- نهاية الوسائل في شرح الرسائل؛ زنجانی، علی اکبر بن رجبعلی (- 13)
57- تقریرات الاصول؛ حسینی یزدی، مرتضی (- 13)
58- حاشية فرائد الاصول؛ مقدم، حسن (- 13)
59- التحفة السنية و الدرة النجفية؛ طه آل نجف، محمد (- 13)
60- حاشية فرائد الاصول = الدرر الملتقطة؛ خوئی، لطفعلی (- 13)
61- حاشية فرائد الاصول؛ رضوی، محمد بن محمد حسن (- 13)
62- توضیح الفرائد؛ موسوی اصفهانی، محمد جواد بن محمد (- 13)
63- حاشية فرائد الاصول؛ تستری، عبدالحسین بن محمدرضا (- 13)
64- حاشية فرائد الاصول؛ آذربایجانی، میرزا موسی (- 13)
65- حاشية فرائد الاصول؛ کجدی لنگرودی، محمد علی (- 13)
66- حاشية فرائد الاصول؛ احمد بن حسین (- 13)
67- حاشية فرائد الاصول؛ اصفهانی، عبدالعظیم (- 14)
68- حاشية الرسائل؛ گیلانی، محمد رضی بن شیخ علی (- 14)
69- حاشية الرسائل؛ دزدری (- 14)
70- حاشية فرائد الاصول؛ حسینی اصفهانی، محمد جعفر بن محمد علی (- 14)
71- حاشية فرائد الاصول؛ همکینی، ابوالقاسم بن محمد علی (- 14)
72- تعليقة علی فرائد الاصول؛ ارسنجانی، علی اکبر (- 14)
73- حاشية فرائد الاصول؛ حسینی تنکابنی، محسن (- 14)
74- حاشية فرائد الاصول؛ معزی نجفی، محمد علی بن میرزا فرامرز (- 14)
75- تعليقة فرائد الاصول = حاشية فرائد الاصول؛ انصاری، محمد علی بن محمد علی (- 14)
76- کنز الفوائد في شرح الفرائد؛ انصاری، محمد علی بن محمد علی (- 14)
77- دروس الاصول؛ تنکابنی، علینقی بن محمد (- 14)
78- حاشية فرائد الاصول؛ طالقانی مرجانی، ابوالقاسم (- 14)
79- حاشية فرائد الاصول؛ حسینی اصفهانی، حسین بن رضا (- 14)
80- حاشية فرائد الاصول؛ مدرس نوری، محمدرضا (- 14)
81- تعلیقات بر فرائد الاصول؛ درچه ای اصفهانی، محمد باقر بن مرتضی (- 14)
82- التقريرات = اصالة البرائة و التعادل و التراجيح؛ درچه ای اصفهانی، محمد باقر بن مرتضی (- 14)
83- التقريرات = الاستصحاب؛ درچه ای اصفهانی، محمد باقر بن مرتضی (- 14)
84- تعليقة علی فرائد الاصول؛ حسینی مشهدی، مصطفی بن داود (- 14)
85- شرح فرائد الاصول = شرح الرسائل؛ گیلانی، شعبان بن محمد مهدی (- 14)
86- شرح فرائد الاصول (2)؛ صافی گلپایگانی، ابوالقاسم بن عباس (- 14)
87- شرح فرائد الاصول (1)؛ صافی گلپایگانی، ابوالقاسم بن عباس (- 14)
88- حاشية فرائد الاصول؛ سید حسین بن سید محمدرضا (- 14)
89- حاشية فرائد الاصول؛ نهاوندی، نورالدین بن محمد (- 14)
90- حاشية فرائد الاصول؛ تفرشی، احمد بن حسین (- 14)
91- مراشد الدلائل في کشف دقائق الرسائل؛ تفرشی، احمد بن حسین (- 14)
92- حاشية فرائد الاصول؛ اصفهانی، محمد صادق (- 14)
93 - حاشية فرائد الاصول؛ همدانی، حسین بن محمد حسن (- 14)
94- تعليقة علی فرائد الاصول؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (- 15)
95- حاشية حاشية الفرائد؛ صدرالافاضل، مرتضی حسین (- 15)
96- حاشية فرائد الاصول؛ محمد علی بن محمد اسماعیل
97- حاشية فرائد الاصول؛ اصفهانی، علی بن عبدالله
98- تعليقة علی فرائد الاصول
99- تعليقة فرائد الاصول
100- حاشية فرائد الاصول = تقریرات
101- حاشية فرائد الأصول = حاشية الرسائل
102- حاشية فرائد الاصول و المكاسب
103- شرح فرائد الاصول (4 عنوان)
104- نهج الحق = حاشية فوائد الاصول
105- حاشية الرسائل (4 عنوان)
106- حاشية فرائد الاصول، ناشناس (51 عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: كاصالة الفساد في المعاملات و نحو ذلك ففیه اشکال و الله العالم بحقيقة الحال و الحمد لله اولا و آخرا ...
مشتمل بر بحث قطع و ظن و از اول قطع تا آخر دلیل انسداد را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، کا: احمد کائی کجوری، تا: 1207 ق این تاریخ نادرست است؛ مصحح، محشی؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی در 1327 با مهر «ریحان الله الموسوي»؛ جلد: تیماج، 193 گ، 16 سطر (12×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 12 - 214]
مبحث قطع و ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1257 ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1518]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 308 ص، 19 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 7 - 201]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الغالب أن تدارك المهدوم اهون من تدارك الدابه ...
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد باقر، تا: 1263 ق؛ اهدایی: حاج غلامحسین صالح زاده؛ جلد: تیماج مشکی، 167 گ، 24 سطر (18×10)، اندازه: 24×17 سم [ف: 1 - 69]
آغاز: برابر
از آغاز تا عدم حجیت ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1263 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج؛ مهر: حاج سید سعید؛ 97 گ، 24 سطر (15/5×9)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2 - 642]
آغاز: برابر؛ انجام: کلاصاله الفساد ... رب العالمين و اله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: كاصالة الفساد في المعاملات و نحو ذلك ففیه الاشكال [اشکال] الله العالم بحقيقة الحال و الحمدالله علی الاتمام و صلی الله علی نبینا و السلام تمت
مبحث قطع و ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 12 شعبان 1266 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 111 گ (68-178)، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [اهدائی رهبر: 11 - 361]
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله رب العالمين ... الى یوم الدين. المقصد الثالث من مقاصد الكتاب في الشك. قد قسمنا في صدر هذا الكتاب المكلف الملتفت إلى الحكم الشرعي العملي في الواقعة علی ثلاثة أقسام؛ انجام: آن در «المطلب الثاني في اشتباه الواجب بالحرام»: فان الغالب أن تدارك المهدوم اهون من تدارك الدابة و الله العالم. - قد تمت الكتاب ... و باعانة جناب المستطاب میرزا محمد هادی سلمه الله طالقانی الاصل و طهرانی المسكن بید أقل الطلاب (نویسنده نام خود را نوشته سپس روی آن را سیاه کرد و خوانده نمی شود) تحریرا في شهر ذيحجة الحرام سنة 1267-
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267 ق، به کمک میرزا محمد هادی طالقانی تهرانی؛ با این عبارت: «قد قوبل بنسخة صححها بیده الجانية: العبد الاحقر مرتضی الأنصاري» سپس این مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين مرتضی الأنصاري»، با خط خوردگی؛ 96 گ، 21 سطر (15/5×9)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 5 - 1709]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1292 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 653]
آغاز: بسمله. حمد له. صلاة. المقصد الثالث من مقاصد هذا الكتاب في الشك قد قسمنا في صدر هذا الكتاب ... آغاز بخش استصحاب: بسمله. حمد له. المقام الثاني في الاستصحاب و هو لغة اخذ الشيء مصاحبا؛ انجام: و هذا یرجع في الحقيقة الى تشحیص الحكم الشرعي نظیر تشخیص حجية اصل الاستصحاب و عدمها عصمنا الله و اخواننا من الزلل قبل العمل بجاه محمد و آل المعصومين من کل زلل صلوات الله علیهم اجمعین الى یوم الدين
شامل مبحث قطع و ظن؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: ملا اسدالله بروجردی داماد میرزای قمی، تا: 1267 ق؛ دوبار مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 104 گ، 23 سطر، اندازه: 24×17 سم [اهدائی رهبر: 11 - 361]
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: 473
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 181]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ علی بن ملا محمد جان لاهیجی، تا: دوشنبه 19 ذیحجه 1267 ق، جا: نجف اشرف؛ 23 گ، 18 و 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3012]
آغاز: برابر، انجام: و نحو ذلك ففیه الأشكال.
بحث حجیت قطع و ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1267 ق؛ واقف: میرزا ابوالحسن باقی زاده، دی 1312؛ 114 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: كاصالة الفساد في باب المعاملات و نحو ذلك ففیه الاشكال و الله العالم بحقيقة الحال و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد باطنا و ظاهرا.
خط: نسخ، کا: محمد علی موسوی گلستاته، تا: 16 جمادی الاول 1267 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 157 گ، 21 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 6 - 3011]
از اول کتاب تا اول استصحاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن حاجی علی لاریجانی، تا: 1267 ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 186 گ، 25 سطر (15×10)، اندازه: 21×15 سم [ف: 216 - 2]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الغالب تدارك المهدوم اهون من تدارك الدابة
کامل؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: شیخ محمد صادق جد واقف، تا: 1268 ق، جا: نجف اشرف؛ محشی از پدر واقف شیخ ذبیح الله قوچانی؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهدپور، مرداد 1362؛ جلد: تیماج تریاکی، 320 گ، 21 سطر، اندازه: 21/3×15/5 سم [ف: 16 - 330]
المقصد الثالث في الشك تا آخر قاعده لا ضرر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه غره ربیع الثاني 1268 ق، جا: تهران؛ مصحح، با خط خوردگی؛ مهر: فرزند آقا علی مدرس «حسن بن علی الحكيم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 96 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 37 - 310]
آغاز: برابر؛ انجام: و اوثقهما في نفسك فقلت انهما معا عدلان مرضیان ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: کواری، شکرالله، تا: 1268 ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد باقر سروقد رضوی؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: آغاز: بسمله. حمد له. صلاة. المقصد الثالث من مقاصد هذا الكتاب في الشك قد قسمنا في صدر هذا الكتاب ... آغاز بخش استصحاب: بسمله. حمد له. المقام الثاني في الاستصحاب و هو لغة اخذ الشيء مصاحبا؛ انجام: و هذا یرجع في الحقيقة الى تشحیص الحكم الشرعي نظیر تشخیص حجية اصل الاستصحاب و عدمها عصمنا الله و اخواننا من الزلل قبل العمل بجاه محمد و آل المعصومين من کل زلل صلوات الله علیهم اجمعین الى یوم الدين تمت
شامل «برائت» و «استصحاب»؛ خط نستعلیق، بی کا، تا: 1269 ق؛ مصحح با رمز «ص، صح»؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 124 گ، 23 سطر، اندازه: 21×14 سم [اهدائی رهبر: 11 - 360]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 270
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 - 241]
آغاز: ... بیانه في طریق الحكم و ان کل حکم لم یعلم من طریق
السماع عنهم علیهم السلام و لو بالواسطة فهو غیر واجب الاطاعة؛ انجام: و الاستصحاب انما في التكليف او مثبتا له مع عدم التمكن من الاحتياط كاصالة الفساد في المعاملات و نحو ذلك ففیه الاشكال و الله ... و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ظاهرا و باطنا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 150 گ، 20-17 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 6 - 3012]
خط: نسخ، کا: علی تقی حسینی، تا: دوشنبه غره ذیحجه 1269 ق؛ 142 گ (1 پ - 142 ر)، 17 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: - 120]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... خاتمة في التعادل و التراجيح حیث أن موردهما الدليلان المتعارضان فلابد من تعریف التعارض و بیانه و هو لغة من العرض بمعنی الإظهار في الاصطلاح؛ انجام: و مما ذکرنا یظهر حال الخبر مع الاجمال المنقول و غیره من الظنون الخاصة لو وجد و الحمدلله علی ما تیسر لنا من تحریر ما استفدناه بالفهم الخاص من الأخبار و کلمات علمائنا الأبرار في باب التراجيح ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1271 ق، جا: نجف اشرف مصحح، مقابله شده، محشی با نشان «منه»؛ 32 گ (76 پ - 107 پ)، 20 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 39 - 403]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین الى یوم الدين. من مقاصد هذا الكتاب في الشك؛ انجام: لان الضمير في یعرف اما راجع الى العدالة بان یکون معرفا مستقلا و اما راجعا الى الشخص بان یکون من تتمة المعرف الاول و اما ...
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد تنکابنی، تا: 1271 ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، مقوایی، مذهب، مجدول، 281 گ، 17 سطر (16×9/5)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 19 - 109]
آغاز: نسخه: المقصد الثالث في الشك، مقدمة قدقسمنا في صدر هذا الكتاب ...؛ انجام: و الحمد لله علی ما تیسر لنا من تحریر ما استفدناه بالفهم القاصر من الأخبار
خط: تحریری، کا: محمد بن ملا میرزا رفیع گیلانی لاهیجانی، تا: پنج شنبه 2 جمادی الثاني 1273 ق؛ با هشت رباعی از مفتی لاهیجی؛ جلد: تیماج، 127 گ، 15 سطر (17×11)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2 - 141]
از «المقصد الثالث في الشك» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد جعفر شریف یزدی، تا: 13 ذیحجه 1274 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 196 گ، 23 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 22×15 سم [ف: 2 - 216]
آغاز: آغاز پس از خطبه: المقصد الثالث من مقاصد هذا الكتاب في الشك؛ انجام: و اسؤ العقوبات آمین آمین آمین.
شامل مبحث اصل برائت و اشتغال و تعادل و ترجیح است. کاتب نسخه رساله های فقهی عدالت، تقیه، قاعده من ملك شیئا فقد ملك الاقرار مؤلفه شیخ انصاری و رساله رضاعیه محقق کرکی را میان مبحث اشتغال و تعادل و تراجیح نوشته و رساله قضاء نماز میت تأليفي شیخ انصاری را در آخر آورده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1274 ق، جا: نجف اشرف؛ 164 گ، 18 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 6 - 67]
بی کا، بی تا؛ چاپ سنگی است که در عصر مؤلف چاپ شده، مصحح، محشی خطی از علی نقی که هنگام خواندن کتاب نزد استادش نوشته و به تاریخ سه شنبه از ماه شعبان 1227؟ به پایان برده؛ مهر: «و آمنوا بما نزل علی محمد و هو الحق» (مربع)؛ تاریخ وقف: 1277؛ جلد: تیماج قهوه ای، 225 گ، 40 سطر، اندازه: 34×21 سم [ف: 21 - 185]
آغاز: بسمله حمد له المقصد الثالث من مقاصد الكتاب في الشك ... هذالکتاب المكلف الملتفت إلى الحكم الشرعي؛ انجام: فان الغالب أن تدارك المهدوم اهون من تدارك الدابة. و الحمدلله
قسم ثالث في الشك؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر کاظمی بن شیخ عبدالنبی، تا: 20 ذیحجه 1276 ق؛ تملک: محمد بن علی خویی در 1278؛ جلد: مقوا، 98 گ، 21 سطر، اندازه: 21/5×15/5 سم [اوراق عتیق: 1 - 133]
آغاز: آغاز پس از خطبه: في الاستصحاب و هو لغة؛ انجام: من الزلل في القول و العمل.
تنها مبحث استصحاب؛ خط: نستعلیق، کا: مولانا میرزا محمد علی مدرس چهاردهی، تا: ربیع الثاني 1278 ق؛ محشی از کاتب؛ واقف: مرتضی مدرس چهاردهی، اردیبهشت 1330، 95 گ، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 67]
کا: محمد بن علی محمد، تا: 1279 ق، چاپ سنگی است، با حواشی خطی از ملا عبدالله گیلانی و ملا علی اکبر مراغی و شیخ ابوالقاسم تبریزی و محمدرضا همدانی (شاید حاج آقا رضا همدانی صاحب مصباح الفقيه باشد) و بعضی از این حواشی حایز اهمیت است؛ جلد: تیماج، 118 گ، 38 سطر، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 27 - 204]
آغاز: بسمله و به نستعین. المقام الثاني في الاستصحاب و هو لغة
اخذ الشيء مصاحبا و منه استصحاب اجزاء مالا یوکل الحمد في الصلوة. الخ. آغاز خاتمه: بسمله، خاتمة في التعادل و التراجيح، و حیث أن موردهما الدليلان المتعارضان فلابد من تعریف التعارض؛ انجام: و هذا مرجع في الحقيقة الى تشخیص الحكم الشرعي نظیر تشخیص حجية اصل الاستصحاب و عدمها. انجام خاتمه: الحمد الله علی ما تیسر لنا تحریر.
بحث استصحاب؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد علی، تا: 5 صفر 1280 ق؛ سپس خاتمه ای در تعادل و تراجیح (گ 87-119)؛ اهدایی: غلامحسین صالح زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 119 گ، 18 سطر (15×9/5)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2 - 707]
خط: نسخ، کا: عبد الجواد خراسانی، تا: رمضان 1280 ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 233 گ، 21 سطر (8/5×15) سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: - 407]
مقصد سوم و استصحاب و خاتمه در تعادل و الترجيح؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی فروشانی اصفهانی، تا: شنبه 17 شوال 1283 ق، در مسجد شاه ؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 162 گ، 22 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 3 - 544]
کا: ابراهیم نوری، تا: 1286 ق؛ قطع: رحلی [ف: - 193]
مقصد سوم؛ خط: تحریری، بی کا، تا: 1286 ق؛ جلد: تیماج، 96 گ، 20 سطر (14/5×8)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 2 - 142]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج احمد تستری، تا: 11 ذیحجه 1289 ق، جا: نجف اشرف، در رواق مطهر مولی علی (علیه السلام)، به امر حاج میرزا حبیب الله خوئی؛ دارای سه سر لوح مرصع، مجدول محشی به امضای «حبیب الله موسوی»؛ جلد: روغنی مذهب، 278 گ، 23 سطر (18/5×9)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 2 - 76]
آغاز: برابر انجام: او مثبت له مع عدم التمكن من الاحتياط كأصالة ... ففیه الاشكال و الله العالم بحقيقة الحال.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد حسین بن حاج ملا احمد خویینی، تا: 1290 ق؛ مصحح، با یادداشتی از ابوطالب محمد موسوی مورخ 1290 ق؛ تملک: ابوطالب محمد موسوی؛ مهر: ابوطالب موسوی (دایره)؛ جلد: تیماج، 108 گ، 20 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 24/2 - 181]
آغاز: آغاز پس از یک خطبه: المقام الثاني في الاستصحاب و هو الغة؛ انجام: نظیر تشخیص حجیت الاستصحاب و عدمها.
تنها مبحث استصحاب؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد قاسم دولابی مشهدی، تا:ربیع الثاني 1296 ق؛ واقف: عبدالله رضوی، شهریور 1307؛ 111 گ، 24 سطر، اندازه: 21×11 سم [ف: 6 - 67]
آغاز: برابر؛ انجام: كاصالة الفساد في المعاملات و نحو ذلك ففیه الاشكال و الله العالم بحقيقة الحال و الحمدلله
تا مقصد دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ با نسخه ای که آن نسخه با نسخه رؤيت شده مؤلف مقابله شده بوده مقابله شده با عبارات: «بلغ قبالا مع النسخة التي قوبلت مع النسخة التي شرفت بنظر الشيخ دام ظله مع کمال الاهتمام و الدقة»، آية الله مرعشی نجفی در برگ آغاز نسخه مرقوم داشته اند که حواشی این نسخه به خط ملا علی علیاری تبریزی و فرزندش میرزا محمد حسن و نوه اش میرزا محسن بن محمد حسن است، محشی با نشان «علی، علی علیاری، علی مدظله، س، حرره علی محسن» و غیر آن؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)، «الواثق بالله الغني عبده علی بن محسن» (مستطیل)؛ واقف: والده ملا صمد؛ جلد: مشمع، 192 گ، 21 سطر (15×9)، اندازه: 21×16 سم [ف: 34 - 711]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 5 - 213]
آغاز: برابر؛ انجام: و إن کان نافیا للتکلیف کامل البرائة و الإستصحاب النافي التكليف أو مثبتا له مع عدم التمكن من الإحتياط كأصالة الفساد في المعاملات و نحو ذلك ففیه الإشكال و الله العالم بحقيقة الحال ...
مشتمل بر بخش قطع و ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 100 گ، 25 سطر (15/5×9)، اندازه: 22×16 سم [ف: 39 - 213]
قسمتی از آن؛ بی کا، تا: قرن 13 [د. ث. مجلس]
آغاز: و أدرج فیه من مهمات الأصول ما لم یذکر في ابواب و الافصول و اجاد ما أفاد فیه من المطالب الأبكار ما لم تصل اليها نتایج الافكار ... المقصد الأول في القطع؛ انجام: كاصالة الفساد في باب المعاملات و نحو ذلك ففیه الاشكال و الله العالم بحقيقة الحال و الحمدلله اولاد و آخر او ...
جلد اول، باب قطع و ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 147 گ، 24 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: - 167]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... المقصد الثالث من مقاصد الكتاب في الشك قد قسمنا في صدر الكتاب المكلف الملتفت إلى الحكم الشرعي العملي؛ انجام: و الواجب في مقام التدين الالتزام بحکم الله علی ما هو علیه في الواقع و هو أيضا متحقق فلم یبق الاوجوب تعبد المكلف و تدینه و التزامه بما یحتمل ...
فقط مقصد سوم در شک؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛
افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 26 گ (3 پ - 28 پ)، 23 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1047]
آغاز: بسمله، حمد له و صلاة. في الاستصحاب و هو لغة اخذ الشي مصابحة و منه استصحاب اجزاء ما لا يؤكل لحمه في الصلوة و عند الأصوليين عرف بتعاریف؛ انجام: یلتفت إلى استصحاب المحكوم من دون التفات إلى الاستصحاب الحاكم و هذا یرجع في التحقيق الى تشخیص الحكم الشرعي نظیر تشخیص حجية اصل الاستصحاب و عدمها عصمنا الله تعالی و اخواننا من الزلل ... و لعنة الله علی اعدائهم الى یوم الدين من الأولين و الاخرين
مقام ثانی استصحاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامات بلاغ، محشی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ در آخر رساله آمده: «الى هنا تم مارواه شیخنا الاستاد دام ظله العالي»؛ 59 گ، 20-19 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3012]
آغاز: برابر؛ انجام: في معظم المسائل مع القطع ببقاء التكليف بعده فیثبت بذلك المقدمة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 147 گ، 25 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3012]
آغاز: برابر؛ انجام: ... و مما ذکرنا یظهر حال الخبر مع الاجماع المنقول او غیره من الظنون الخاصة لو وجد و الحمد لله علی ما یسر لنا ... و علی اعدائهم اشد اللعنات و اسوء العقوبات آمین آمین.
کامل، از ابتدا تا پایان تعادل و تراجیح، خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13، عصر مؤلف؛ کاتب مؤلف را با عنوان «ادام الله العلى ظله العالي في الأيام و الليالي» دعا کرده؛ جلد: تیماج، مشکی، 309 گ، 21 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف مخ]
آغاز: .. الاول انك قد عرفت ان القاطع لایحتاج في العمل بقطعه الى ازید من الأدلة المثبتة لاحکام مقطوعة فیجعل ذلك کبری الصغرى قطع بها فیقطع با النتيجه فاذا قطع؛ انجام: بل غیرهما من الامارات التي یفرض حجیتها من باب الظن الخاص و مما ذکرنا فظاهر الحال مع الاجماع المنقول او غیره من الظنون الخاصه لو وجد و الحمدلله
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضای «لمحرره واقف الرضوي»؛ مهر: «عبده جلال الدين 1258» (بیضی)؛ 263 گ، 25 سطر، اندازه: 27×16 سم [ف مخ: 4 - 1441]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 199
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 223]
آغاز: بسمله حمد له في الاستصحاب و هو لغة اخذ الشيء مصاحبا و منه استصحاب اجزاء ما لا يؤكل لحمه مبحث استصحاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 95 گ، 21 سطر (15/5×8)، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 639]
آغاز: برابر؛ انجام: یعلم حال الواقعة الواحده اذا کان أحدا في العلوم بالاحمال او کلاهما تعبدیا هذا حال الاصول الثلاثه اعنی البرائة و الاحتياط و التخيير.
بخشی از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 152 ص، 20 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 10 - 1279]
چاپ سنگی، تبریز، کارخانه آقا رضا؛ خط: نسخ، کا: بی کا، تا: قرن 14، 123 گ (1 پ - 123 پ)، 38 سطر، اندازه: 33×20/6 سم [مختصر ف: - 580]
از استصحاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج سبز، 19 سطر (15×9/5)، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 579]
آغاز: برابر
کا: احمد بن محمد جعفر بیدگلی کاشانی، تا: 1306 ق [تراثنا: س 13 ش 2 و 3 - 371]
آغاز: بسمله. حمد له. صلاة. المقصد الثالث من مقاصد هذا الكتاب في الشك قد قسمنا في صدر هذا الكتاب ... آغاز بخش استصحاب: بسمله. حمد له. المقام الثاني في الاستصحاب و هو لغة اخذ الشيء مصاحبا؛ انجام: مع عدم التمكن من الرجوع الى الامام علیه السلام الذي یحمل علیه اخبار التوقف و الارجاء
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: اسدالله بروجردی صهر صاحب قوانین و نعمت الله طباطبائی، تا: جمادی الاول 1302 یا 1320 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 162 گ، 23 سطر، اندازه: 23×17 سم [اهدائی رهبر: 11 - 362]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 472
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 181]
آغاز: برابر
مباحث قطع و ظن، استصحاب، اجتهاد و تقلید، تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 212 گ، 31 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: - 119]
بی کا، بی تا، با حواشی ارزشمند [د. ث. مجلس]
منتخباتی از رسائل اوست؛ خط: شکسته بسیار زیبا، بی کا، بی تا؛ با سر لوح مذهب، مجدول [ف: - 270]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... المقصد الثالث من مقاصد هذا الكتاب في الشك قد قسمنا في صدر هذا الكتاب المكلف الملتفت الى الحكم الشرعي؛ انجام: و ملخص الجواب عن ذلك الاخبار انه لا ینبغی الشك في کون الأمر فیها للشارد من قیبل اوامر الأطباء المقصود منها عدم
شامل اصالة البرائة که در فهرست به همین نام آمده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مقوای، 16 ص (397-412)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 9 - 105]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی، مجموعه نوازی؛ 316 گ، اندازه: 21/5×15/3 سم [رایانه]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوه و السلام علی محمد و آله الطيبين الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین الى یوم الدين، المقصد الثالي من مقاصد هذا الكتاب في الشك
از «المقصد الثالث في الشك» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 181 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 88]
برائت؛ بی کا، بی تا [ف: - 193]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، در آخر باب ظن نوشته شده «بلغ قباط مع النسخة المتشرفة بنظر المصنف دام ظله العالي»؛ از موقوفات شهید؛ 19 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 165]
آغاز: القطع حجة غیر معقول لان الحجة ما یوجب القطع بالمطلوب فلا یطلق علی نفس القطع هذا کله بالنسبة الى متعلق القطع؛ انجام: الثاني ترجیح المرجوع علی الراجح في مقام وجوب ... فهذا هو المتيقن من مورد وجوب الترجيح بالمرجحات الخارجية و من المعلوم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 124 گ، 19 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 6 - 3012]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین إلى یوم الدين المورد الثاني في الاستصحاب و هو لغة اخذ الشيء، مصاحبا و منه استصحاب اجزاء مالا یوکل؛ انجام: و هذا یرجع في الحقيقة الى تشخیص الحكم الشرعي نظیر حجية اصل الاستصحاب و عدمها عصمنا الله و اخواننا من الزلل في القول و العمل بجاه محمد و آله المعصومين من کل زلل صلوات الله علیهم اجمعین
مباحث استصحاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمدعلی حسینی کاشانی، بی تا، جا: نجف اشرف؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده محمد علی الحسيني» (بیضی)، «عبده ابراهیم طباطبائی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 74 گ، 26 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف مخ]
استصحاب و تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 200 گ، 18 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 1 - 194]
آغاز: برابر؛ انجام: او مثبتا له مع عدم التمكن من الاحتياط كاصالة الفساد في المعاملات و نحو ذلك ففیه الأشكال.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 143 گ (1 پ - 143 پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1 - 250]
ظن و اجتهاد و تقلید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1343]
از مقصد سوم مبحث استحصاب و تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا رفیع بن میرزا محمد علی بن میرزا محمد قلی گیلانی، تا: 1 رمضان، جا: نجف اشرف مدرسه صدر؛ 150 گ، 16-14 سطر (13/5×9)، اندازه: 21/5×15 سم [ف: 2 - 142]
آغاز: المقصد الثالث من مقاصد الكتاب في الشك، قد قسمنا في صدر هذا الكتاب المكلف الملتفت الى حکم الشرعي العملي في الواقعة علی ثلاثة أقسام؛ انجام: اذا دخل في دار لایخرج معللا بانه المصلحته فان الغالب أن تدارك المهدوم اهون من تدارك الدابة
مبحث «برائت» از مقصد سوم کتاب، در شک؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 102 گ (1 - 102 پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 13 - 98]
farā’id-ul uşūl
قزوینی زنجانی، حسن بن علی، ق 13 قمری
qazvīnī zanjānī, hasan ebn-e 'alī (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9626
آغاز: المقصد الرابع في النهى و فیه مقدمة و فراید المقدمة في توضیح المعنى اللغوي و الاصطلاحي له فهو في اللغة خلاف الأمر کما قال به الجوهري؛ انجام: ما عبد به الرحمان و اکتسب به الجنان و اجاب عن السائل بما هو في المعاوية علیه الهاوية بانه النكرة و الشيطنة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه غره رجب 1291 ق؛ محشی با لفظ «منه وفقه الله تعالی»، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 210 گ، 19 سطر، اندازه: 21/5×33/5 سم [ف: 31 - 22]
fara'id-ul usul
رساله ای است در اصول که مؤلف آن را در یک «مقدمه» و ده «مقاله» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.
قم؛ مرکز مطالعات، شماره نسخه: 900
آغاز: الحمد الله الذي الهمنا بفرائد الاصول و ارشدنا بما لم الوصول ... اما بعد فهذه فرائد الاصول و جواهر من كناية الوصول؛ انجام: و هو مما لا یجزی علیه احمد فالله اعلم بحقایق الاشياء. المقالة الرابعة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه، 55 گ، 13 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 164]
al-farā’id-ul uṣūlīya
کاشانی، ابوالقاسم بن محمدرضا، - 1355 قمری
kāšānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad-rezā (- 1936)
مباحث اصولی نسبتا گسترده ای است که با عناوین «فريدة، فريدة» آمده است، ما بر همین اساس عنوان «افرائد الأصولية» را بر آن نهادیم، البته با نسخه «8328» این کتابخانه که آن نام نیز بر اساس عناوین آن انتخاب شده، ارتباطی ندارد بر اساس قرائن داخل کتاب و مجموع نسخه و خط آن، احتمالا مؤلف یکی از شاگردان برجسته میرزا محمد حسن آشتیانی باشد، به عنوان مثال در برگ «14 ر» مؤلف چنین آورده: «فالذی سمعته من الأستاذ العلامة في مجلس الدرس ...» که به احتمال بسیار وی مقیم تهران نیز بوده است. عناوین «فریده» ها شامل مباحثی است چون: 1) فريدة: اختلفوا في أسماء العبادات هل أسماء للصحيحة او الأعلم منها؛ 2) فريدة في المشتق: المشتق مأخوذ من الاشتقاق و هو من المشق بالکسر؛ 3) فريدة في تعریف الفقه، قال المحقق القمي طاب ثراه في القوانين في أوله في تعریف الفقه؛ مباحث کتاب ناتمام مانده است. یاد آوری می شود در این کتاب از مصادری همچون القوامع (شاید قوامع میثمی عراقی)، البدايع (رشتی) ... نقل مطلب می نماید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12983/3
آغاز: الحمد لله و الصلوة علی رسول الله وعلی آله آل الله، فريدة: اختلفوا في أن أسماء العبادات هل هی أسماء للصحيحة أو الأعلم منها و قیل ذکر الأدلة لابد من تحریر محل النزاع فنقول قد احقل فیه وجوه؛ انجام: فإنا قد ذکرنا سابقا الواجب حقيقة للقدر المشترك بین الواجب المطلق و المشروط و هو مطلق الواجب و هو لا بشرط عن الإطلاق و لاشترط ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح از سوی مؤلف، با قلم خوردگی های بسیار؛ 16 گ (10 ر - 25 پ)، 21 سطر (18×13)، اندازه: 23×18 سم [ف: 32 - 932]
الفرائد الأصولية/ اصول فقه/ عربی
al-farā’id-ul uşūlīya
مباحث اصول فقه را با تفصیل و استدلال در چند مقصد نگاشته و بیشتر بحث ها ناتمام و باید نسخه پیش نویس مؤلف باشد. گویا تقریر بحث های یکی از علما باشد و نام مذکور را به مناسبت تقسیم کتاب بر فرائد ما داده ایم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8328
آغاز: المقصد الأول في المبادىء اللغوية و هی الألفاظ الموضوعة و لها تقسیمات ... تذکر انشاء الله تعالی في طی فرائد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و دارای افزودگی؛ 247 گ، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 21 - 290]
farā'id-ul amlāk fi hiy’at-il aflāk (mnz.)
سماوی، محمد بن محمد طاهر، 1292 - 1370 قمری
samāvī, mohammad ebn-e mohammad tāher (1875 1951)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15775/1
آغاز: سبحانك اللهم ربا فاعلا ** فما خلقت انت هذا باطلا/ صل علی شمس سماء الرحمه ** و آله أنوار کل ظلمه؛ انجام: مسلما ثنا علی الأحباب ** من الشيوخ و من الطلاب
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1321 ق؛ جلد: تیماج، 7 گ (1 ر- 7 پ)، 25 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 44 - 57]
al-farā’ed-ol amīnīya fe-l favā’ed-es samadīya
شریف رضوی، احمد بن محمدرضا، ق 14 قمری
šarīf razavī, ahmad ebn-e mohammad rezā (- 20c)
وابسته به: الفوائد الصمدية - صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
اهداء به: محمد امین پسر اللهيار خان (برادر زاده مؤلف)
تاریخ تأليف: 1308 تا 1311 ق
شرحی است بر کتاب شیخ بهائی. سرگذشت شارح در دیباچه هست.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2673
آغاز: بسمله. و به نستعین بعد الحمد و الصلوة چنین گوید ذره بی مقدام ابن محمدرضا احمد کبودوندی گروسی؛ انجام: حرره الاقل الجاني احمد الشريف الرضوي 34
خط: نستعلیق درشت خط، کاتب = مؤلف، بی تاب گویا مؤلف آن
را برای چاپ آماده کرده، محشی با نشان احمد؛ جلد: تیماج سبز، 192 گ، 12 سطر (19×13/5)، اندازه: 26×21 سم [ف: 10 - 1566]
farā'id-ul in‘iqād fī š.-i wājib-il i'tiqād
وابسته به: واجب الاعتقاد علی جمیع العباد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1616/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي دل علی وجوده حدوث مصنوعاته و شهد علی وجوبه امکان مخلوقاته؛ انجام: ولاستاذینا و للمومنین و المومنات و المسلمين و المسلمات و صلعم اجمعین
خط: نستعلیق، کا: احمد بن احمد حسینی تونی، تا: جمادی الاول 1001 ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17 سطر [ف: 5 - 308]
fara'id-ul bihar
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 - 1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e 'abd-ol-'azīm (1865 - 1947)
وابسته به: بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110 ق)
گزیده ای است از باب عقل و جهل کتاب بحار الانوار علامه مولی محمد باقر بن محمد تقی مجلسی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15145/1
آغاز: باب العقل و الجهل. في البحار (المجلد الأول منه) مع لی عن الصادق (علیه السلام) عن ابیه (علیه السلام) من جده (علیه السلام) قال قا علی بن ابی طالب (علیه السلام) عقول النساء في جمالهن و جمال الرجال في عقولهم. بیان. الجمال الحسن في الخلق و الخلق؛ انجام: و تفصیل هذه الخصال و تحقیقها سيأتي انشاء الله تعالی في ابواب المكارم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 7 گ (2-8)، 25 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 38 - 439]
الفرايد البرهانية في تحقیق الفوائد الفنارية - الفوائد البرهانية في تحقیق الفوائد الفنارية
fara'id-ul bahiyya = hasiyat-ul fusul-il garawiyya fi-1 usul-il fiqhiya
سروی خراسانی، یحیی بن محمد، ق 14 قمری
sarvī xorāsānī «yahyā ben mohammad (- 20c)
وابسته به: الفصول الغروية في الأصول الفقهية؛ حائری اصفهانی، محمد حسین بن عبدالرحیم (- 1254 ق)
حاشیه ای است بر کتاب الفصول الغروية شیخ محمد حسین بن محمد رحیم اصفهانی. محشی برخی عبارات کتاب را آورده و به صورت مزجی به شرح آن ها پرداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15638
آغاز: بسملة، قوله رحمه الله، أما المقدمة: بالبناء للفاعل مأخوذة من مقدمة الجيش بکسر الدال وفی القاموس و عن تغلب فتح داله نقیض المؤخر و منه مسح؛ انجام: فنقول: إن دلالة الفعل بدون الفاعل علی مجرد الحدث ... فکیف یوجد التابع بدون المتنوع، قوله: و هذا الجواب قریب من التحقيق ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «میرزا یحیی»؛ جلد: تیماج، 526 گ، 17 سطر (13×6/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 39 - 591]
al-farā'id-ul bahīyya
گزیده ای است از رسائل وحید بهبهانی.
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 98/1 م
آغاز: بسم الله ... الحمدلله ... و بعد فهذه فوائد لطيفة و فراید شريفة ملتقطة من رسائل عديدة منتسبة الى فرید عصره و وحید زمانه و شیخ مشایخ اوانه مولانا محمد باقر بن محمد اکمل البهبهاني (الاصبهاني، صح) أفاض الله علی تربته الشريفة من سحائب رضوانه و اسکنه بحبوحة جنانه ... و سمیته الفريد البهية و جعلته کالاخ اللفوايد الحائرية التي هی من فواید ذلك الامام الذي نور زمانه بانوار تحقیقه و افادهم فوائد جلية و رتبت هذه المجموعة علی ... الجزء الأول في اصالة البراءة و نتکلم هنا في مواضع الأول فیما لا نص فیه؛ انجام: من التعديات عن موضع النص و موضع ... و ربما یکون بموضع الحال ارید هذا من موضع الاحتياج و الله تعالی الموفق للسداد هذا آخر ما جمعته في هذه المجموعة من افادات مولانا المعظم الله في اوائلها و اتفق جمعها في العشر الاخر من شهر رمضان المبارك و العشر الأول من شهر شوال المكرم و الشهرين من سنة 1211 و الحمدلله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 21×15 سم [رشت و همدان: ف: - 1202]
al-fara'id-ul bahiyya fi bayan-i daqa'iq-il basmala
شیخ ثانی، شیخ محمد
šayx sānī, šeyx mohammad
در بیان دقائق «بسم الله الرحمن الرحيم» بیشتر از جنبه نحوی و
لغوی و تفصیلاتی که علمای نحو در این موضوع گفته اند. مؤلف نام خود را در سر آغاز کتاب به رمز «محمد» آورده و همان مؤلف مجموعه می باشد. این رساله دارای یک «مقدمه» و چهار «فریده» است: المقدمة: حول حدیث الابتداء، در دو مطلب؛ فریده 1. تحقیق الباء الواقعة في ابتداء البسملة؛ 2. ذکر لفظ الاسم؛ 3. بیان لفظ الجلالة؛ 3. الوصفين الواقعين بعدها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2437/6
آغاز: الحمدلله الذي دلنا في الأفعال الى النهجة المرضية و أرشدنا في الأقوال الى الكافية الشافية؛ انجام: فعلی الأول الثاني و علی الثاني الأول، هذا ما تیسر لی من هذا الجمع و الحمدلله الذي وفقنا لهذا.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج؛ 8 گ (91 پ - 98 ر)، اندازه: 33×21 سم [ف: 7 - 33]
al-farāyid-ul bahīyya fī š.-il fawāyid-is Şamadīya
ممتاز العلماء، محمد تقی بن حسین، 1234 - 1289 قمری
momtāz-ol-“olamā’, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1819 - 1872)
وابسته به: الفوائد الصمدية - صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
شرحی است موجز بر فوائد صمدیه شیخ بهائی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3255
آغاز: بسمله، المسمى بالسید علی خان و بالله التوفيق نحو جنانك المتعال صرف وجوه الامال و بابک مورد کل سوال و مصدر کل نوال؛ انجام: و نقول کما قال المصنف ... اشرح صدورنا با نوار المعارف ... و اجعل ما أوردناه في هذه الوريقات خالصا لوجهك الكريم و الحمد لله اولا و آخرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244 ق؛ یادداشتی در مورد تاریخ وفات حجه الاسلام شریعت مدار یعنی 1281 آمده؛ جلد: تیماج، 119 گ، 17 سطر (14×8)، اندازه: 21×15 سم [ف: 15 - 60]
al-farā'id-ul bahīyya fī š.-il fawā’id-iş Şamadīya = š.-e saqīr-e samadīyye
مدنی، علی خان بن احمد، 1052 - 1118؟ قمری
madanī, ‘alī zān ebn-e ahmad (1643 - 1707)
وابسته به: الفوائد الصمدية - صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
مؤلف سه شرح بر «الفوائد الصمديه» شیخ بهائی نگاشته است که مفصل آن به «الحدائق الندية» و «شرح کبیر» معروف است و شرح حاضر نیز به «فرائد البهية» و «شرح صغیر» شهرت دارد که به درخواست جمعی از طلاب، شرح کبیر خود را مختصر و ساده تر کرده است. از حسینی مختاری (1080-1140 ق) نیز سه شرح کبیر، وسیط و صغیر بر صمدیه یاد شده که شرح صغیر او نیز با عنوان «الفرائد البهية» معرفی شده است گرچه برخی نام رساله صغیر مختاری را «الفوائد البهية» دانسته اند که آغاز و انجامی همانند کار منسوب به سید علی خان مدنی دارد و به نظر می رسد که یک رساله است یا از مختاری و یا از مدنی، گرچه به نام سید علی مدنی به چاپ رسیده؛ با این تفاوت که در چند انجامه انتساب به مختاری تصریح شده ولی در نسخه هایی که بررسی شد، تصریح به انتساب این رساله به مدنی یافت نشد. لذا شاید جناب حافظیان به همین علت شرح صغیر مدنی را مفقود تلقی کرده و این رساله را به حسینی مختاری منسوب می داند. دو نسخه یکی در کتابخانه گلپایگانی و دیگری در مدرسه نمازی خوی ادعای خط مؤلف شده که نسخه گلپایگانی سر آغازی کاملا متفاوت دارد و از انتها نیز ناقص است و البته تقریبا همزمانی این دو مؤلف، دیگر قرائن احتمالی را نیز مشتبه ساخته و امکان اظهار نظر قاطع را سلب می کند. انتساب ما نیز به دو نفر بر اساس همین عدم قطعیت است.
آغاز: هو الموفق. بسم الله الرحمن الرحيم. نحو جنابك المتعال صرف وجوه الآمال، و بابک مورد کل سئوال و مصدر کل نوال، لا ینصرف بالخيبة من انتظر مواهب کرمك، ... و بعد فان المختصر المنسوب إلى العالم العامل .. محمد العاملي عامله الله و ایانا بلطفه الجلي، المسمى بالفوائد الصمديه في علم العربية، ملیح المقال، عزیز المثال، عمیم النفع، عظیم الوقع، و قد شرحناه شرح ذلل صعابه، و کشف عن وجهه ثقابه، و استقصی الاصول الاصيلة و استوفی الفوائد الجليلة، ... فسئلنی بعض احباب الاصحاب، من انجاب الطلاب، شرح الله صدره، و سهل امره، ان اشرحه ثانية و لو کلا و متوانیا شرح مختصر اندانی من الكتبا، في الوجازة و عدم الاطناب، مقتصرة علی مخ الاعراب الاما شذ لطرد الباب فاسفت مسئوله و حققت مأموله و ترکت اکثر التعليلات في القواعد الوضعيات و ذکرت فیه بعض الالغار النحوية تشویقا لمن یرغب في الاحجية، و جعلت النقب منبا عن النسب، فشققت من سمتی سمة و بینت بذلك صفته فسمیته بالفوائد البهية في شرح الفوائد الصمدية، بنصر الله ینصر من یشا و هو علی ما نقول وکیل، و منه الاستعانة، و به الاعتصام و علیه التعويل، قال المصنف قدس الله روحه بعد البسملة (تا این جا در چاپی نیست) احسن كلمة يبتدأ بها الكلام ... و تشتمل علی خمس حدائق» اولها في تعریف الفن و بیان موضوعه و فائدته و غیرها مما یقرب من المقدمة .
انجام: (الم نشرح لك صدرك) فانها الانكاري ... و قد سلکنا في هذه الحديقة و لا سیما نصفها الأخير مسلك الاقتصار علی مجرد شرح قصیر لانی کنت علی جناح السفر مشوش البال بوطر
بعد و طر و نقول کما قال المصنف قدس سره: «اللهم اشرح صدورنا بانوار المعارف و نور قلوبنا بحقائق اللطائف و اجعل ما اوردناه في هذه الوريقات خالصا لوجهك الكريم»
چاپ: مشار عربی، ص 679؛ ایران، سنگی، 1270 ق، خشتی
[دنا 892/7-893 (30 نسخه)؛ الذريعة 362/13]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشانه «منه»؛ جلد: تیماج، 20 سطر (14×7) [ف: - 788]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1109 ق؛ افتادگی: آغاز (از دیباچه یک برگ افتاده و در پایان تا «لما» دارد)؛ جلد: تیماج، 142 گ، 16 سطر (14×9)، اندازه: 21×16 سم [ف: 5 - 358]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1119 ق؛ محشی با نشان «منه» و «منه مد ظله»؛ تملک: آقا میرزا رضا قلی شریعتمدار فرزند حاجی شیخ حسن سنگلجی در 22 رمضان 1321 با مهر «عبده رضا قل بن حسن»، محمد بن حسن سنگلجی در 17 جمادی الاول 1326، مهدی سمیع رشتی در 27 شوال 1338؛ جلد: تیماج، 171 گ، 14 سطر (14/5×6)، اندازه: 11×20/5 سم [ف: 6 - 2321]
آغاز: بسمله و اعلم انه لما کان الاحسن في کل مقام ان یبتدء بسم الله الذي هو افضل الكلام لیکون؛ انجام: اللهم اشرح صدورنا بانوار معارف اليقينية التي بها یهتدی.
فاقد دیباچه؛ خط: تحریری، کا: علی بن احمد علی نوری ناصیه ئی، تا: 180 ذیقعده 1271 ق؛ جلد: میشن، 169 ص (1-169)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 50 - 104]
آغاز: تقسیم و هو اخذ شیئ من المعاني و ضم شئی من المخصصات اليه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: بل الظاهر أن من عبر بالجار اراده مع مجروره و من عربه اراده مع جاره فلا اختلاف في المعنى و استثنی من القاعدة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 121 گ، 22 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف مخ: 4 - 1442]
خاتمه و دیباچه را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 159 گ، 18 سطر (16×7/5)، اندازه: 21×13 سم [ف: 358 - 5]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ 122 گ، 14-17 سطر (16×10)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 513 - 2]
آغاز: بلطفه الجلي المسمى بالفوائد الصمديه في علم العربية؛ انجام: بل ذلك غالب لا ... واجب و نقله عن ابن هشام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری، 170 گ، 15 سطر، اندازه: 19×13/5 سم [ف: 12 - 256]
آغاز: بسمله، رب یسر و لا تعسر احسن کلمه تبتدء بها الكلام و خیر خبر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر نوری، تا: 1227 ق؛ جلد: تیماج، 168 ص (1-168)، 19 سطر (14×9)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 353 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1242 ق؛ محشی منقول از شرح کبیر (=حدائق النديه)؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: ترمه، 115 گ، 17 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 12 - 255]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر، تا: 1244 ق؛ محشی از شارح و دانشمندان متقدم و متأخر؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 117 ص، 21 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 2 - 355]
با خاتمه و دیباچه؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل بن محمد حسین افشار، تا: 1249 ق؛ 120 گ، 17 سطر (15/5×8)، اندازه: 21×15 سم [ف: 5 - 358]
خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن محمد علی خراسانی، تا: 1253 ق [ف: - 73]
آغاز: و العلم المفرد و الاعلم المؤيد محذوم اعاظم الأملاك المخصوص بمدح لولاك؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن ابن ملاجمشید ساوجی قمی، تا: پنج شنبه 21 جمادی الاول 1256 ق، جا: قزوین مدرسه التفاتيه؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول را که عبارت باشد از خطبه ندارد)؛ واقف: درة السلطنه ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ 110 گ، اندازه: 22×17 سم [ف: 12 - 256]
آغاز: الوقع و قد شرحناه شرحا ذیل صعابه و کشف عن وجهه؛
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد باقر انصاری، تا: 1258 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 156 گ، 13 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 12 -257]
آغاز: العاملي عامله الله و ایانا بلطفه لحلی المسمى بالفواید الصمديه في علم العربيه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1258 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: آقایان محمد و حسینعلی الهي؛ جلد: مقوای ساغری، 320 ص، 18 سطر (15/5×8)، اندازه: 21×15 سم [ف: - 89]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن معصوم بروجردی، تا: 1259 ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 161 ص، 16 و 20 سطر، اندازه: 18×16 سم [ف: 2 - 355]
آغاز: برابر؛ انجام: ای شرحنا صدرك، ام للاستفهام الحقيقي، للتصور نحو الم یقم زید ام بکر، او للتصدیق الم یرکب الأمير، و قد سلکنا في هذه الحديقه و لا سیما نصفها و الاخير مسلك الاقتصار ...
خط: نسخ، کا: احمد، تا: 14 ذیحجه 1268 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 168 گ، 14 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 1 - 65]
آغاز: و اعلم انه لما کان الأحسن في کل مقام ان يبتدأ بسم الله الذي هو فضل الله الكلام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملاعلی نوری، تا: ذیحجه 1272 ق؛ مصحح؛ مهر: سپهر «عبده عباسقلی الشريف» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 198 ص، 17 سطر، اندازه: 22×18 سم [ف: 10 - 452]
آغاز: بسمله احسن كلمة يبتدأ بها الكلام و خیر خبر یختتم به المرام حمد اللهم علی جزیل الانعام ... و بعد فهذه الفوائد الصمدية ... غرة خبر لمبتدأ محذوف؛ انجام: ای شرحنا صدر کی ام للاستفهام الحقيقي للتصور نحو الم یقم زید ام بکرام للتصدیق نحو الم یرکب الأمير و قد سلکنا في هذه الحديقة و لا سیما نصفه الاخير مسلك الاقتصار علی مجرد شرح قصیر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن علی بن عبدالغفور بافقی یزدی، تا: 1276 ق، جا: کربلا؛ محشی بسیار «لمحرره» و غیر آن؛ جلد: تیماج قهوه ای، 121 گ، 19 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف مخ: 1 - 294]
آغاز: بسمله احسن کلمه یبتدء بها الكلام و خیر خبر یختم بها المرام احمدك اللهم علی جزیل الأنعام و الصلوة و السلم علی سیدنا الانام و آله البررة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد قاسم، تا: 1281 ق، جا: مهاجران و گلپایگان؛ مصحح، محشی به نقل از: شواهد، و «منه»؛ مهر: «کاظم الحسيني» (چهار گوش)، «وقف کتابخانه مدرسه مرحوم حاج محمد ابراهیم»؛ جلد: تیماج، 110 گ، 18 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [دو کتابخانه اراک: - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: و جعل الجزم في یذرهم بشرط مقدر دل علیه. تا اوائل شرح حدیقه رابع (في الجمل و اقسامها و احکامها) را بیشتر ندارد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 122 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 12 - 257]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکتب بالیاء و هو للعاقل غالبا و من غیره قوله و العيش في اولائك الايام و قدیق.
از ابتداء کتاب تا قسمتی از مبحث مبنیات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 61 ص، 16 و 11 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 2 - 355]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 125 گ، 17 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 1 - 195]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1524]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 198 گ، 15 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف مخ: 4 - 1442]
آغاز: قسمت اول: بسمله - هذا باب موانع الصرف من شرح سید علیخان علی صمدیه ... خاتمة لمباحث الأسماء في موانع رحمه الله؛ قسمت دوم: مبحث الأسماء العدد و تعریف العدد علی ما قاله السيد؛ انجام: قسمت اول: هنا انقضی کلام المصنف رحمه الله؛ قسمت دوم: و سنه تسع وسبعین و الف و هو تاریخ اتمام هذا الشرح و هنا انتهی کلام المصنف رحمه الله تعالی
در این رساله دو قسمت از شرح سید علیخان نقل گردیده؛ خط: نسخ، کا: ابوطالب دهدشتی، بی تا؛ محشی؛ عدد اوراق قسمت اول 18 و قسمت دوم برگ؛ 22 سطر، اندازه: 11/5×6 سم [ف: 1 - 322]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 16 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: - 221]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×21 سم [ف: 3 - 50]
بی کا، بی تا [ف: - 66]
al-farā’id-ul bahīyya fī š.-il fawā’id-is Şamadīya = al fawā’id-il bahā'īya
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 21080 - 1140؟ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
وابسته به: الفوائد الصمدية = صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
همان که برخی از سید علی خان مدنی دانسته اند لیکن در الذريعة و برخی فهارس دیگر از مختاری نائینی دانسته شده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي رفع بناء اسماء و نصب الأرض علی الماء عامل العوامل و جاعلها؛ انجام: و یعرف بعدم موازن له الوجعل مقام ألفه لام في میزانه كأجلى لانتفاء وفعلل بفتحات لیلحق ...
این سر آغاز با دیگر نسخه ها تطبیق نمی کند؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح از مؤلف، محشی با امضای «منه»؛ 55 گ، 25 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 5 - 2446]
آغاز و انجام: برابر؛ تم بالخیر بحمدالله و توفیقه لتحریره و تنمیقه علی ید الفقير الى رحمة ربه الخبير البصير بکل ظاهر و ضمیر بهاء الدين محمد بن محمد باقر الحسيني المختاري النائني افاض الله سبحانه علیه العلم اليقيني سائلا منه التوفيق لاصابة التحقيق و اتمام الشرحين الوسيط و الكبير انه علی کل شیء قدیر و الحمدالله رب العالمين.
کامل؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن رمضان، تا: 1108 ق؛ افتادگی: وسط (پس از برگ اول یک یا دو برگ افتادگی دارد)؛ مصحح، محشی به امضای «منه»، رکابه دار، تملک: مرتضی محسنی؛ مهر: «المتوكل علی الله هبده محمد صادق» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 148 گ، 21 سطر، اندازه: 14×9/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 293]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1175 ق؛ انجام جملاتی اضافی دارد؛ مجدول، مصحح، محشی به نشانی «منه ره»؛ تملک: فخرالاطباء در رمضان 1288 ق در دارالسلطنه تبریز با مهر «فخرالاطباء 1328» (بیضی)؛ مهر: «عبده الراجي تاری ویروی» (بیضی)، «عبده الراجي علینقی» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 117 گ، 25 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 294]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 193
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابوالحسن نائینی، تا: پنج شنبه 20 شعبان 1188 ق؛ جلد: تیماج، 153 گ، 14 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 6 - 3013]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مسیح تونی، تا: آغاز رمضان 1197 ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد ابراهیم گیلانی بیدگلی کاشانی، تا: قرن 12، از عصر مؤلف؛ محشی از مؤلف، معرفی کتاب از عنایت الله حسینی مختاری به تاریخ 1113؛ مهر: کاتب «عبده الراجي ابی القاسم» (بیضی)، «العبد محمد حسین الحسيني» (مربع)؛ جلد: گالینگور، 195 گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 5 - 368]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 560؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر کتابخانه «حاج میرزا ابراهیم آقا»؛ 353 ص [عکسی ف: 3 - 45]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه انتخاب شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ برگ آخر نونویس و به تاریخ جمادی الأول 1280 نوشته شده؛ جلد: تیماج، 106 گ، 19 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 2 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ جلد: تیماج، 192 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 235]
آغاز: و ما جاء أو هل جاء رجل راكبة لانه مخبر عنه معنی ثم الراجح تاخر الحال عن عامل صاحبها لانها معموله لمعموله. و یجب تقدمها علی العامل؛ انجام: هل و هی حرف استفهام و قد مر تفسیره. و تفترق عن الهمزة بأمور 1- باختصاصها بطلب التصديق وحدة و لذا امتنع معادلة ام المتصلة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 106 گ، 14 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 6 - 3014]
آغاز: کما فعل عکسه ... و هی اسم و فعل و حرف لا غیر للاستقراء
و لانها آن استقلت في الدلالة علی معناها؛ انجام: و ما في ما افعله اسم مبتدا اتفاقا لانه مرجع الضمير المستكني في افعل فیکون اسما و عار عن العوامل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ جلد: مقوا، 129 گ، 16 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 - 2459]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری، 115 گ، 16 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 6 - 3013]
فقط چند برگ آغازین کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 6 گ (153 پ - 158 ر)، اندازه: 22×17 سم [ف: 20 - 273]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشانی های «جامی» و «12» و «عف» و «محمد حسین»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 130 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [اهدائی رهبر: 10 - 295]
آغاز: ... بتضعیف من غیر جار و جر و اجعل رفع النظر عن غیرك نصب عینی؛ انجام: کنت منطلقا انطلقت حذفوا کان فانفصل الضمير صار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 154 گ، 17 سطر، اندازه: 19/2×12/7 سم [ف: 43 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالفضل بن محمد جعفر گیلانی، تا: 1216 ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد بن عبدالهادی؟» (مستطیل)، «عبده الراجي ابوالفضل» (مستطیل)؛ جلد: مقوا، 114 گ، 18 سطر (15×8)، اندازه: 14×22 سم [ف: 40 - 96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد علی، تا: 1227 ق؛ جلد: تیماج، 117 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3013]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد قاسم بن عبدالرحیم، تا: 17 ذیقعده 1228 ق؛ محشی با امضای «منه، مطول، جامی»؛ مهر: «لا اله الله الملك الحق المبين عبده محمد باقر الحسيني» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده رجبعلی مورخ 1221 ق» (بیضی)، وقف کتابخانه مدرسه آیه الله الكبرى الطباطبايي البروجردي شهر ری سال تأسيس 1381 ه لاله زاری» (بادامی)، عنوان: یا مرتضی علی، مظهر العجايب و الوافي الأولي، علی حسینی (مربع)، «عبده عبدالباقی الحسيني 1225 ق» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 194 گ، 15 سطر (6×14/5)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 19 - 706]
آغاز: برابر؛ انجام: ام للاستفهام الحقيقي للتصور نحو الم یقم زیدام بکر، ام للتصدیق نحو الم یرکب الأمير و قد سلکنا في هذه الحديقة و لا فیها نصفها الأخير مسلك الاقتصار علی مجرد شرح قصیر لانی کنت علی جناح السفر مشوش البال
خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد، تا: چهارشنبه 13 رمضان 1230 ق؛ مهر: «عبده صادق بن جعفر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 132 گ، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 4 - 1481]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن بخشعلی ابن ملا ابراهیم بن جمشید جدید الاسلام، تا: 8 شوال 1235 ق؛ مصحح، محشی بسیار به نشانی «منه»؛ تملک: محمد صادق در 16 ذیحجه 1326 ق؛ پایان نسخه 4 بیت از عبدالحسین بن آخوند ملا محمد مهدی به خط خودش؛ مهر: «عبده رحمت الله» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 158 گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21/7 سم [اهدائی رهبر: 10 - 295]
آغاز: قدوة المحققين و زبدة المدققين بهاء الملة و الحق؛ انجام: و اتمام الشرحين الوسيط و الكبير انه علی کل شی قدیر الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: محمد تقی ابن محمد کاظم همدانی، تا: یک شنبه 14 ربیع الثاني 1243 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم، 275 ص، 17 سطر (14×8)، اندازه: 41×14 سم [ف: 47/1 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن آشتیان قمی، تا: 2 شعبان 1253 ق، جا: قزوین مدرسه التفاتيه؛ مجدول، محشی با نشان «منه» و تعلیقاتی از علمای نحو مانند: سیبویه، ابن مالک؛ مهر: «مهدی 1286» (بیضی)، «بود مروج دین محمدی جعفر» (ترنج گونه)، «عین الراجي محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 230 گ (222 پ - 451 ر)، 25 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [ف: - 82]
آغاز: برابر؛ انجام: و تم بحمد الله و توفیقه لتحریره و تنمیقه علی ید الفقير إلى رحمة ربه الخبير البصير بکل ظاهر و ضمیر بهاء الدين محمد بن محمد باقر الحسيني المختارى النائيني أفاض الله سبحانه علیه العلم اليقيني سائلا منه التوفيق لاصابة التحقيق و اتمام الشرحين الوسيط و الكبير انه علی کل شیء قدیر.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد باقر قزوینی، تا: پنج شنبه 6
شوال 1257 ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»؛ تملک: عبد الحميد در روز شنبه 26 ربیع الاول 1265؛ واقف: علی حمیدی، 1338/3/5، جلد: تیماج، مذهب، 126 گ، 18 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 1 - 406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259 ق؛ جلد: تیماج، 135 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3014]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد خویی، تا: ربیع الثاني 1263 ق، 125 گ، 16 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 6 - 3013]
آغاز و انجام: برابر؛ تم بحمد الله و توفیقه لتحریره و تنهیقه علی ید الفقير ... بهاء الدين محمد بن محمد باقر الحسيني المختاري
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید محمود بن میر مهدی اهری، تا: رجب 1265 ق، جا: مدرسه حاجی آقا؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 92 گ، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 6 - 3013]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربیع الاول 1265 ق؛ 133 گ، اندازه: 22×16 سم [ نشریه: 13 - 391]
خط: نسخ خوب، کا: علی بن محمد، تا: 5 ربیع الاول 1271 ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: خسرو شاهی؛ جلد: مقوایی، 127 گ، 17 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: تم بحمد الله و توفیقه لتحریره و تنمیقه علی ید الفقير الى رحمة ربه الخير البصير بکل ظاهر و ضمیر بهاء الدين محمد ابن الحسيني المختارى النائيني أفاض الله سبحانه ... و اتمام الشرحين الوسط و الكبير انه علی کل شی قدیر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن ملا کاظم مکتب دار، تا: سه شنبه 15 شوال 1286 ق؛ جلد: تیماج، 172 گ، 16 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 6 - 3013]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف با امضای «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج مذهب، 166 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3013]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه را احتشام الدوله به فرزند خود سلطان جنید میرزا اهدا نموده؛ جلد: گالینگور، 181 گ، 14 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 26 - 249]
آغاز: فخرج العلم بغیر القوانين و القوانين غیر الالفاظ و الالفاظ لغة العرب و قواعد العرب و دخل الصرف و المعاني و البيان
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 131 گ (163 ر - 293 پ)، اندازه: 20/5×16 سم [ف: 1 - 197]
آغاز: فان المختصر المنسوب إلى العالم الفاضل الكامل قدوة المحققين؛ انجام: و تم بحمد الله و توفیقه لتحریره و تنمیقه علی ید الفقير رحمة ربه الخبير البصير بکل ظاهر و ضمیر، بهاء الدين المختارى النائيني أفاض الله سبحانه علیه العلم اليقين سائلا منه التوفيق لاصابة التحقيق و اتمام الشرحين الوسيط و الكبير انه علی کل شیء قدیر و الحمدلله
است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (یک صفحه از خطبه افتاده)؛ مصحح، محشی با رمز «منه»؛ جلد: تیماج، 146 گ، 16 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 1 - 564]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: تملک کتابخانه رهنمون کرمانشاه؛ جلد: تیماج، 81 گ، 20 سطر (10×14/5)، اندازه: 21×15 سم [ف: 15 - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 87 گ، 16 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
از اول تا بحث «حال مفرده از منصوبات»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 41 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 6 - 3014]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج مذهب، 14 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: - 293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1344]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: محمد حسین بن محمد یوسف چرندابی؛ 130 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [مؤيد: 2 - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن رمضان، بی تا؛ محشی؛ تملک: مرتضی محسنی؛ 150 گ، 21 سطر، اندازه: 14×9/5 سم [مؤيد: 2 - 123]
آغاز: قال المصنف قدس الله روحه بعد البسملة احسن كلمة يبتدأ بها الكلام و خیر خبر یختتم به المرام؛ انجام: سائلا منه التوفيق لاصابة التحقيق و اتمام الشرحين الوسيط و الكبير انه علی کل شی قدیر
تذکر: این نسخه با توجه به آغاز و انجام آن فرائد البهية مؤلف است نه شرح کبیر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 165گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 27-323]
al-farā’id-ul jadīda
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، ق 13 قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
فرایدی است در بیان مبدأ خلقت انسانی و معاد او و مطالب اعتقادی با استفاده از مضامین آیات و روایات. مؤلف در آخر «خلاصة الاخبار» نام 57 رساله از تأليفاتش را ذکر کرده از جمله از رساله حاضر یاد کرده است.
[بزرگان تنکابن 257]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2/76-256/4
آغاز: بسمله. حمدله و صلاة. و بعد فیقول العبد المذنب السيد محمد مهدی ابن السيد محمد جعفر الموسوي عفی عنهما ان هذه فراید لطیفه في بیان خلق مبدء الانسان و ماخلق منه و ما یعید اليه و هی مشتملة علی فراید؛ انجام: و توجهه إليه أمر فعلی حادثی متجدد آِنی حاصل في الذهن حین توجهه إلي الشي الاخر و إقباله إليه فما لم یتوجه إليه لم یحصل التصور
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضای «منه»؛ 18گ، 23 سطر [ف: 6-3014]
al-farā’id-ul jalīla fī ḥall-i alfāẓ-il wasīla
متن کتاب «وسیله» از شهاب الدين احمد بن الهائم (- 815ق) صاحب «نزهة الحساب» و «المرشدة» و «المعونة» می باشد. چلبی (634/2) می گوید که وسیله را سبط ابن المارديني (محمد بن احمد) شرح کرده و آن را «ارشاد الطلاب» نامیده است. این شرح در نسخه ما شناخته نشد از کیست.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 530
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جمع العلماء في منازل السيادة، و ضرب لهم؛ انجام: وفی هذا القدر كفاية لمن وفق... ولیکن ذلك آخر ما اردناه من توضیح المسائل المذكورة... و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کا: علی محمد، تا: 1261ق؛ 109گ (17پ-125پ)، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-358]
farā’ed-ul ḥisāb
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20181
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
farā’ed-ul xarā’id wa jawāhir-ul qalā’id
ابی یعقوب خوئی، یوسف بن طاهر، 440-535 قمری
abī ya‘qūb-e xū’ī, yūsof ebn-e tāher (1049 - 1141)
وابسته به: مجمع الامثال؛ میدانی، احمد بن محمد (- 518ق)
تاریخ تأليف: 532ق
مختصر کتاب الامثال میدانی است، که مؤلف آن را بر حسب حروف هجا مرتب کرده است، و باب در مواعظ بدان اضافه نموده است. مؤلف از شاگردهای ابوالفضل احمد بن محمد میدانی است و از بزرگان ادبیات عرب می باشد که کتاب مقامات حریری و دیوان متنبی را نیز شرح کرده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله رافع السموات العلي و ما هذا الارضين السفلي الذي انشاء البريه...
[بروکلمان ذیل 1: 507]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم مضی فساءلت من هذا فقالوا الشافعي رحمه اله...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1054ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ جلد: تیماج، 195گ، 17 سطر (6×12)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 7-72]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or 9031؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3-44]
awḥ wa-l qadar ا farā’ed-ud durar = ‘ilm-ul
قزوینی، ابوطالب بن محمد هادی، ق13 قمری
qazvīnī, abo-tāleb ebn-e mohammad hādī (- 19c)
تاریخ تأليف: 16 ربیع الاول 1232ق؛ محل تأليف: قزوین
در جفر که به خواهش دوستان ساخته است نام کتاب و نگارنده و شماره بخش ها در دیباچه آمده و می نویسد که می توانید کتاب را به نام «علم اللوح و القدر» هم بنامید؛ در یک «مقدمه» و شش «مقصد» و یک «خاتمه»: المقدمة: في بیان ما یتوقف علیه كيفية الاستخراج بقاعدة المداخل الاربعة؛ مقصد 1. كيفية السوال؛ 2.
كيفية النسبة بین الحرفين؛ 3. طریق اکتساب القوي؛ 4. كيفية تحصیل الحاصل؛ 5. كيفية تحصیل الحروف؛ 6. بقية ما في الجدول.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي رقم اسرار الحروف في الواح صدور العلماء و رسم رموز الاعداد في صحایف افکار الحكماء... اما بعد فقد سمیت هذه الوريقات بفرائد الدرر و من شاء فلیقلیها بعلم اللوح و القدر و رتبتها علی مقدمة و ستة فصول و خاتمة اما المقدمة ففی بیان ما یتوقف علیه كيفية الاستخراج بقاعدة المداخل الاربعة...
انجام: فلنمثل بمثال مسألتي عند بعض الاحباب الطالب للصواب و هو هذا في صفحة البعد سؤالا و جواباً و کیفیته تمت بالخیر و العافية
[دنا 894/7؛ الذريعه 134/16]
شرح و حواشی:
1- حاشية فرائد الدرر؛ قزوینی، ابوطالب بن محمد هادی (- 13)
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 3گ (31ر-33ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-252]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 5گ (47پ-51پ)، 26 سطر (7×14/5)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: - 303]
آغاز: قاعدة في الجفر مشتملة علی مقدمة و مقاصد و خاتمة اما المقدمة ففی بیان ما یتوقف علیه كيفية الاستخراج بقاعدة المداخل الاربعة؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «جفر» و ناشناس آمده ولی با توجه به فصول و انجام نسخه به نظر می رسد از آن قزوینی است. افزودگی هایی در موضوع رساله، همراه جداول اعداد و حروف، بعد از انجام آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 5گ (145پ-149پ)، 15 سطر، اندازه: 8×14/5 سم [ف: 37-33]
آغاز: برابر؛ انجام: یخرج الجواب صحيحاً صريحاً كافياً شافياً واضحاً مبرهناً و الخاتمة في تمثال هذه القاعدة
تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست مرعشی 235/38 تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن علی محمد کنی، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 6گ (81پ-86ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13-314]
آغاز و انجام: برابر
کا: موسوی خوانساری، علی بن حسن، تا: 1278ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 14/7×19/7 سم [ف: 15-430]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: علی بن رضا بن محمد علی بن محمد رضا حسینی قزوینی، تا: 11 محرم 1283ق، جا: قزوین مدرسه حاج آقاسی؛ مصحح، محشی با نشان «منه، منه ره، کاتب»؛ 9گ (5-13)، 15-16 سطر، اندازه: 6×11 سم [ف: 38-235]
آغاز: حمدله... فیقول افقر الفقراء و احوج العباد إلي المولي الغني محمد هادی... اما بعد و قد سمیت هذه الورقيات؛ انجام: جدول است
فقط چند برگ از آن است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 9گ (47پ-55ر) [ف: - 284]
آغاز: بسمله. یقال علی المولي الغني ابن محمد هادی، ابی طالب القزويني... اما المقدمة في بیان مایتوقف علیه كيفية الاستخراج بقاعدة المداخل الاربعة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1302ق؛ جلد: میشن، 5گ (40پ-44ر)، 18 سطر، اندازه: 13/1×20/1 سم [ف: 9-39]
کا: اسدالله منجم، تا: رجب 1306ق، جا: دارالخلافه؛ از روی خط مؤلف؛ 15ص (201-215)، اندازه: 11×18 سم [ف: 44-172]
آغاز: برابر؛ انجام: و فقهم الله للعمل في یومهم لغذهم قبل ان یخرج الامر من یدهم بمحروسة قزوین صانها الله عن کید الكايدين والحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا حمدا کثیرا الانقطاع لامده ولانفاذ لعدده هذا صورة خط المصنف نمقه اسدالله المشتهر بالمنجم
در فهرست جلد 17: 479 با شماره 12242/9 معرفی شده؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: اسدالله منجم دو دانگه هزار جریبی، تا: 1306ق؛ واقف: جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: تیماج خرمایی، 17 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 10-263]
آغاز: برابر؛ انجام: انما المستحصلة بین النظرين دائماً ثم کسروا نقل مؤخر ما في جدول النظيرة... و هکذا الي تمام جدول النظيرة باسرها حتی یخرج الجواب صحیحا خاتمه.
خط: نسخ، کا: اسماعیل منشی برای شعاع السلطنة، تا: 1310ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 16گ، 8 سطر، اندازه: 9×15 سم[ف: 6-3015]
آغاز: فرائد الدرر از مؤلفات میرزا ابوطالب قزوینی است و چون رساله اش بسیار موجز و معما؛ انجام: اول کسر را اختیار کردند نه سائر کسور را.
خط: نستعلیق، کا: رشتی، محمد صادق بن عبدالغنی، تا: 1313ق، به نام: محمد ابراهیم؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله. فائده هرگاه ذهب و فضه را تکلیس کنند و بعد از آن؛ انجام: حتی یقرب البعيد... و السلام تمت بعون الله.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: مشقی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: میشین، 4گ (11پ-14پ) [ف: 36-39]
آغاز: برابر؛ انجام: و من شاء فلیقبلها العلم اللوح و الصدر.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 663]
آغاز: برابر؛ انجام: بمحروسة قزوین صانها الله... هذه صورة خط المصنف نمقه عبدالباقی المشتهر بصنعة الطباطية و کتبه تمامه ماسوی الجدول السوال و الجواب تقریبا في ساعتین و نصف من ساعات شتوية
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 7گ (179ر-185ر)، 17 سطر، اندازه: 12×17/3 سم [ف: 9-240]
farā’ed-ud durar fī ’ašraf-i ṭarā’iq-il watar
در قواعد کلی یافتن مجهولات به طریق استخراج از ابیات که به سیصد و شصت بیت می رسد با جداول تطبیقی برای تمرین قواعد، جدا شده از کتاب مؤلف «المقصد الاسني في الطريقة العظمي» با توضیح بیش تر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8679/2
آغاز: الحمدلله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی، اما بعد فهذه رسالة في طریقتی التي استخرجتها من طریق الاستاد الهوازي العظمي في الوتر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (10ر-16پ)، اندازه: 20/5×31 سم [ف: 22-228]
awḥ wa-l qadar ا farā’ed-ud durar fī ‘ilm-il
کرهرودی، محمد باقر بن محمد، 1257-1315 قمری
karahrūdī, mohammad bāqer ebn-e mohammad (1841 - 1898)
در چگونگی استخراج مقصود از خان ههای جفر، مشتمل بر یک مقدمه و شش فصل و یک خاتمه و رساله به «علم اللوح و القدر» ملقب گردیده است. در الذريعه (134/16) «فرائد الدرر» ملا ابوطالب قزوینی اصفهانی و ص 135 «فرائد الدرر في علم اللوح و القدر» ملا محمد باقر کرهرودی، دیده شود. با توجه به آغاز و شباهت های تام، باید همان کار ملا ابوطالب قزوینی باشد.
آغاز: سمیت هذه الوريقات بفرائد الدرر... اما المقدمة ففی بیان ما یتوقف علیه.
[الذريعة: ج16 ص134 و 135]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب حسین علی صدیقی است. در کند و کیفیت سؤال در صفحه بعد مقابل همین صفحه باشد نموده می شود
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بن محمد نقی نهاوندی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 6گ (140پ-145پ)، اندازه: 12/5×21 سم [مؤيد: 3-35]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترکت الخاتمة لقلة منافعها و السلام خیر ختام و صلی الله علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 4گ (11پ-14پ)، اندازه: 13/5×20/5 سم [مؤيد: 2-305]
al-farā’id ḏāt-ul fawā’id = al-arba‘ ‘ašarīyāt
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205-1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
تاریخ تأليف: 1249ق
منظومه ای در چهارده بیت است در فضائل اهل بیت با دیباچه ای به نثر.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (59-63)، 8 سطر (7×10/5)، اندازه: 15×16 سم [ف: 7-23]
آغاز: بسمله حمدله و بعد فیقول الاثم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1225 تا شنبه 10 ربیع الثاني 1255، جا: اصفهان؛ مصحح به خط مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (115 و 116)، 10 سطر (5/5×11/6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1557]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با دوائر نجومی؛ جلد: تیماج، 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-634]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 2گ (20پ-21پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 28-134]
کا: محمد مؤمن بن محمد مهدی اصفهانی هرندی، تا: 1264ق؛
4گ (196پ-199پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-60]
al-farā’id-ul raḍawīyya
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234-1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: 1 رجب 1282ق
منظومه ای است در هزار بیت در اثبات نبوت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و رد بر یهود و نصاری و ادیان باطله، که ناظم در راه سفر به مشهد مقدس شروع به نظم نموده و پس از بازگشت به پایان رسانیده است.
آغاز: الحمدلله الذي قد أرسلا ** لطفًا علی الناس نبياً مرسلا/ أيده بالمعجزات الباهره ** مكشوفة علی الانام ظاهره؛
انجام: بعد ثمانین من الاثنين ** من بعد الف و کذا الماتين
چاپ: ایران، کارخانه کربلائی محم قلی طهرانی، 1283ق، سنگی، جیبی
آغاز: فانه لولاه في ذا الباب ** یعدم منه لذة الخطاب؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 84گ، 6 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 1-126]
خط: نسخ، کا: مهدی حسینی، تا: 1282ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد اسحق بن نصرالله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 80گ، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 15-231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 16 شعبان 1298ق؛ پس از کتاب سه برگ است دارای نام مؤلفات تنکابنی؛ جلد: تیماج، 47گ (234ر-280پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-307]
خط: نسخ، کا: بی کا، تا: قرن 14؛ چاپ سنگی؛ 1ص (54پ) [مختصر ف: - 580]
بی کا، بی تا؛ چاپ 1283 [نشریه: 11-949]
farāyed-or ravāyed fī t.-e š.-el favā’ed
بهبهانی، علی، 1264-1353 شمسی
behbahānī, ‘alī (1885 - 1974)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22583
آغاز: بسمله. پس از حمد فراوان شکر افزون از شمار؛ انجام: یگانه گوهری رخشان نبود ار دیدگان آمد.
خط: نسخ، کا: احتمالاً احمد کرمانی، تا: 1303ق [رایانه]
‘al-farā’id-us sab
کلمات قصار نبوی است که برای میرزا عبدالغفار پسر میرزا مسعود گرد آوری شده است و هفت فریده مورخ 1299ق در تهران.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4734/21
بی کا، تا: 1294ق؛ جلد: روغنی مذهب، 16ص (479-494)، 11 سطر (11×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 14-3690]
farā’ed-us sulūk fī faḍā’il-il mulūk
سجاسی، اسحاق بن ابراهیم، ق7 قمری
sajāsī, eshāq ebn-e ebrāhīm (- 13c)
اهدا به: اتابک مظفرالدین اتابک بن محمد ایلدگز جهان پهلوان (607-622ق)
تاریخ تأليف: از رجب 609 تا رجب 610ق
در فضایل و آداب و محاسن اخلاق پادشاهان و ملوک با انشائی ادبی زیبا و ابیاتی به فارسی و عربی و حکایات تاریخی آموزنده. در ده «باب»: 1. فضائل العقل و میامن نتایجه؛ 2. فضائل العلم و منافع فوائده؛ 3. فضائل العدل و ذم الظلم؛ 4. فضائل الجود و سعادة عواقبه؛ 5. فضائل العزم و مناقب نتایجه؛ 6. فضائل الحزم و مکارم منافعه؛ 7. فضائل الحكمة و نوادر نتایجها؛ 8. فضائل الشجاعة و محاسن فوائدها؛ 9. فضائل العفة و سعادة عواقبها؛ 10. مکارم الاخلاق و تهذیبها.
آغاز: سپاس و ستایش واهب عقل و حیات و مبدع صور و ماهیات را و حمد و ثنا موجد اشیاء و اشخاص و مکمل اشباح و ذوات را.
چاپ: با تصحیح و تحشیه دکتر نورانی و غلامرضا افراسیابی، تهران، انتشارات پاژنگ
[دنا 895/7؛ نسخه های منزوی 1652؛ فهرستواره منزوی 540/6]
آغاز: برابر؛ انجام: نه پیش من دواتیست و دفتر ** نه عیسی را عقاقیر است و هاون
خط: نسخ، کا: ابو شمس غزال بن عمر بن غزال قصبی تفلیسی، تا: سه شنبه 6 رجب 641ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 154گ، 19 سطر، اندازه: 23×31 سم [ف: 15-129]
نسخه اصل: ایاصوفیا 1995؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 15 ذیقعده 686ق؛ تملک: 29 رمضان 744، به گواهی احمد شیخ زاده مفتش اوقاف حرمین؛ واقف: سلطان محمود خان؛ 236گ [فیلم ها ف: 2-39]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 182- عکسی
همان نسخه بالا [نشریه: 2-277]
آغاز: برابر؛ انجام: نالانم از تغا بن عمری که صرف شد ** جایی کزو نه منفعتی بود نه منال
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ با ترنجی در عنوان که در آن نام «خزانه کتب صاحب معظم ملک الوزراء... الدين عماد الاسلام... ابن عزیز الدين سیف بن الصاحب السعيد نظام الدين» دیده می شود؛ کاغذ: ختایی، جلد: میشن، 205گ، 17 سطر، اندازه: 13/8×19/2 سم [ف: 3-572]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 422- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-208]
آغاز: برابر؛ انجام: من بنده در آرایش این عروس چه مشاطگی زیبا کرده ام و در جلوه این کریمه باستادی چه ابداع بکار برده و الحمد لوية.
خط: نستعلیق کهن، کا: درویش علی، تا: اواخر جمادی الاول 831ق؛ مجدول؛ تملک: اسماعیل عاصم چلبی زاده در 1166ق، ابی بکر بن رستم بن احمد شروانی؛ مهر: «توکلت علی الملك الحي الذي لایموت عبده (...) بن مقصود» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 256گ، 15 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 33/1-130]
نسخه اصل: پاریس S. P. 91 (بلوشه ش 758) [در فهرست بدون نام مؤلف است]؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 1 ربیع الثاني 936ق؛ 292گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1-145]
آغاز: اصل نسخه: کاینات و فهرست کارنامه مکونات محمد قرشی و احمد هاشمی مصطفاء مکی و مجتباء مدنی که امداد صلوات مطهرات و اعداد تحیات مقدسات از حضرت کبریا احدی و جناب جلال صمدی برتربت مطهر و روضه مقدس او پیاپی باد...
برگ های نو نویس آخر نسخه: بوجود این مجموعه بروز گار ایشان تفاخر و تقدم جستی... هر آن کس که دارد هش و رای و دین پس مرگ بر من کند آفرین؛ انجام: این نصیحت که تو می فرمائی مقتضیست ببخل که اخص اوصاف آدمیست... برگ های نو نویس آخر نسخه: چندانکه ذکر این مجموعه در عالم باقیست دولت همایون خداوند باقی باد...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در دو برگ آخر کتاب مرحوم واقف شرحی از نسخه معتبر دیگر - که افتادگی آغاز و انجام نسخه حاضر را از روی آن نونویس نموده است، آورده: «... و این مجموع در عشر اول از ماه مبارک رجب سنه عشر و ستمائه بپایان رسید و اول رجب سنه سبع در آن شروع رفت و این کتاب در شب سه شنبه ششم ماه رجب در سنه احدی و اربعین و ستمائه بر دست اصغر عباد و اضعف خلایق ابو شمس غزال بن عمر بن الغزال القصبي منسوبا ثم التفليسي تعریفا تمام شد و بخط وی نوشته آمد، مدت یکسال از آن تاریخ ما تقدم که ذکر رفت در دست بماند که بعضی اوقات مساعدت نمی نمود و چون اصول و فروع و امثال و حکایات آن بیش تر وضعی بود روزگار می خواست و با این همه تقصیر نرفت و بیمن اقبال خدایگان جهان خسرو اسلام خاطر بنده چنین نتیجه داد که بنام او جاوید و بمیامن آن زنده ماند...» و چنان که ملاحظه می شود شیوه بیان و دعای آخر گفتار کاتب چنان نشان می دهد که نویسنده و مؤلف کتاب همان کاتب (ابو شمس غزال) می باشد لیکن تاریخ 641 را که برای اتمام تحریر و تأليف ذکر می کند - اگر در نقل اشتباهی رخ نداده باشد - نمی تواند از آن مؤلف باشد زیرا کتاب بدون تردید و به تصریح خود مؤلف در برگ دوازدهم همین نسخه به نام مظفر الدين از بک بن محمد ایلدگز (607-622) آخرین پادشاه از اتابکان آذربایجان که معاصر مؤلف بوده است تأليف یافته، مگر این که فرض کنیم مؤلف سالیان دارز عمر کرده و پس از نوزده سال و سپری شدن روزگار اتابکان نسخه دیگری از تأليف خود را نوشته باشد و این امر با مدح سلطان به عنوان یک فرد زنده مغایرت دارد. به نظر می رسد آغاز و انجام منقول مربوط به کتابی دیگر و غیر از تأليف اسحاق بن ابراهیم است. این نظر را عدم ارتباط عبارات آخر اصل نسخه و نونویس نیز تأييد می کند؛ کاغذ: هندی، جلد: چرمی نرم، 170گ، در دو مجلد، 19 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 3-989]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 334- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-209]
farā’ed-us sulūk fī maṣā’id-ul mulūk
ابن نباته، محمد بن محمد، 686-768 قمری
ebn-e nobāte, mohammad ebn-e mohammad (1288 -1367)
چاپ: بغداد، محقق: محمد اسعد طلس، مجلة المجمع العلمي العراقي، مجلد 2، 1952 م.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 179 ط
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ 1ص (135 درمجموعه) [ف: 22-110؛ فهرست رایانه ای ج3 ص738]
فرائد السمطين في تفصیل مناقب المرتضي و الزهراء و السبطين- فرائد السمطين في فضائل المرتضي و البتول و السبطين
farā’ed-us simṭayn fī faḍā’il-il murtaḍā wa-l batūl wa-s sibṭayn
حموی، ابراهیم بن محمد، 644-722؟ قمری
hemavī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1247 - 1323)
کتابی است ارزشمند در مناقب امیر المومنين علی بن ابی طالب و صدیقه کبری فاطمه زهرا و سبطین و بقیه ائمه اهل البيت علیهم السلام. در دو «سمط»: سمط 1. مشتمل بر هفتاد و دو باب در فضایل سید المظلومين و امام المتقين علی علیه السلام؛ سمط 2. ایضا در هفتاد و دو باب در مناقب حضرت صدیقه و سبطین و سایر ائمه معصومین علیهم السلام.
آغاز: تبارك الذي نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا و بعث اليهم مستقلا باعباء الرسالة داعیا باذنه و سراجا منیرا... و بعد فالحمدلله... یقول... ابراهیم ابن محمد بن ابن المؤيد الحمويي... هذه فوائد احادیث من بحر الفضائل مستخرجة و في سلك الاخلاص. منظومة و ازهار اخبار یزهی بها ریاض المزايا و المفاخر التي هی بسحب الولاية مرهومه
انجام: و افق ختم هذاالکتاب... في ذکر الفرج المنتظر في جمیع الابواب... و نجز الفراغ من نظم هذه الفرائد في سلك الانتخاب و کتبه و تحریره... رجب سنة ست عشرة و سبعمائة لعبدالله الفقير الي رحمته ابراهیم بن محمد بن المؤيد الحموئي... و هو یقول احمدك اللهم یا مفرج الكروب... علی توفیقك لهذا العبد... لاستخراج درر هذه الفضائل من قاموس الاخبار و رصفها في سمط الابيات و اشکرك علی هذا النعمة... فزد اللهم ما غرست في قلوبنا من محبة عبادك المعصومين و ائمتنا الطاهرين بسحائب المزيد... واعف عنا بکرمك تکریما لولایتهم فانك رحیم و دود... یا رب سهل زیاراتی مشاهدهم ** فان روحی تهوی ذلك الطينا/ یا رب صیر حیوتی في محبتهم ** و محتدی معهم آمین امینا. و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و مظهر حقه محمد و اهل بیته الطيبين الطاهرين اجمعین.
چاپ: مشار عربی، 662؛ نجف، محقق: محمد مهدی الاصفي، مطبعة النعمان، 136ص، 1382ق؛ بیروت، 1398ق، در دو مجلد
[دنا 896/7 (5 نسخه)؛ زرکلی اعلام 61/1؛ معجم المؤلفين 89/1؛ روضات الجنات 176/1؛ ريحانة الادب 76/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1323ق؛ مصحح، قبل از کتاب هشت برگ دارای حالات مؤلف و فهرست موضوعات؛ جلد: تیماج قهوه ای، 214گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 7-134]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد علی بن عبدالله سدهی اصفهانی، تا: 1323ق، به دستور میرزا عبدالکریم؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 179گ، 20 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 7-134]
انجام: الباب 19 أنبأني الشيخ الثقة... ابی الصوفي سماعاً علیه بقراءة احمد بن محمود الجوهري
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه قدیم، مصحح، برای یکی از وزرا نوشته شده؛ تملک: عمادالدین...
شریف قائنی استرآبادی، محمد باقر بن علی... علی حسینی؛ جلد: گالینگور، 183گ، 19 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [ف: 8 -102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه کهن، مجدول، با سرلوح، مقابله شده؛ آقای مشكوة نسخه را در شب 16 ذیقعده 1361 از آقای میرزا مجدالدین فرزند صدر الافاضل خریده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 156گ، 23 سطر (13/5×24/5)، اندازه: 20×31 سم [ف: 5-1440] و [فیلم ها ف: 1-358]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 186 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-169]
al-farā’id-us sanīyya fī š.-il ‘aqāyid ‘aḍudīyya
رومی، سلیمان بن احمد، ق11 قمری
rūmī, soleymān ebn-e ahmad (- 17c)
وابسته به: الاعتقادات = العقائد العضدية؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
تاریخ تأليف: رمضان 1090ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 852/5
خط: نستعلیق، کا: محمد بن مصطفی، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 76ص (132-207)، ابعاد متن: 5×10، اندازه: 11×18 سم [سنا: ف: 2-76]
تهران؛ مفتاح، محمد حسین؛ شماره نسخه: 156/5
همان نسخه بالا [نشریه: 7-224]
al-farā’id-uš šamsīya fī š.-il al-fawā’id-iṣ ṣamadīya
اخجالی لاهیجی، احمد بن محمد، ق11 قمری
exjālī lāhījī, ahmad ebn-e mohammad (- 17c)
وابسته به: الفوائد الصمدية = صمدیه؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تاریخ تأليف: 1045ق
شرح مزجی توضیحی متوسطی است بر رساله مشهور «الفوائد الصمدية» استاد شارح شیخ بهاء الدين عاملی، که برای فرزند خودش شمس الدين محمد با اضافات و فوایدی بر متن ساخته شده است.
آغاز: لك الحمد علی آلائك أيها الصمد الذي نظم الافعال المحكمة لیرفع أسماء الجلال و لك الشكر علی نعمائك یا من أوجبه علی كافة الانام...
انجام: انی معترف بالتصویر عن فهم المطلب و لا اکون من صاحب جهل المركب اللهم بلغنی و سایر محبتی ائمة المعصومين الي اکتب اتمناه و احشرناه مع من یتولاه
[دنا 896/7-897 (27 نسخه)؛ الذريعة 345/16 و 138/16]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه جمعه 6 جمادی الاول 1112ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 181گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×21/5 سم [ف: - 96]
آغاز: الحمد لله الذي خلق السموات و الارض؛ انجام: و دعاء مؤبد والحمد لله رب العالمين... قد فرغ المصنف رحمه الله من تصنیفه في سابع شهر شوال 995 و من النوادر ان سابع شهر شوال تاریخ الاتمام...
خط: نسخ، کا: حسن بن اسماعیل، تا: 1230ق، 136گ، 15 سطر، اندازه: 17×24 سم [ف: 1-195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ولی محمد بن احمد (من ایل چار اویماق من طايفة شرانلو)، تا: 27 ذیحجه 1233ق؛ جلد: مقوا، 112گ، 19 سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، 127گ، 14 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 12-265]
آغاز: برابر؛ انجام: فانا متوصل اليك بحبیبك محمد سید المرسلين و افضلهم شانی و مرتبة عندك و آله الائمة المعصومين المطيعين المنقادين لاوامرك و نواهیك صلواتك علیهم اجمعین صلوة تامةً و دعاء مويداً و الحمدلله
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج، 53گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 6-3112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رفیع بن محمد جعفر گل افرانی فومنی، تا: صفر 1248ق؛ تملک: محمد موسوی جزائری به تاریخ هفتم محرم 1382؛ جلد: تیماج، 189گ، 15 سطر، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 13-223]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادی نوری، تا: 1249ق؛ جلد: قهوه ای، 86گ (57پ-142ر)، اندازه: 17×21 سم [ف: 1-361]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن کربلائی هاشم بروجنی، تا: شنبه 12 ربیع الثاني 1253ق؛ 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: ملا محمد، بغدادی فضولی، تا: چهارشنبه 7 ذیقعده 1254ق؛ مجدول، مصحح، با قلم خوردگی؛ مهر: «عبده محمد تقی» (مشکی) 1317ق، «عبده عبدالجواد» (بیضی)؛ 193گ، 13 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 29-394]
آغاز: برابر؛ انجام: في هذه النسخة الشريف المسمي بالاهجانی في یوم الاحد...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 7 صفر 1255ق؛ جلد: تیماج، 98گ، 18 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 125گ، 19 سطر، اندازه: 18×22 سم [ف: - 120]
بی کا، تا: 1259ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن حاج ملا ابوالحسن مراغه ای، تا: ذیقعده 1259ق؛ جلد: تیماج، قطع: خشتی [نشریه: 3-401]
آغاز: لك الحمد علی الذي نظم الافعال المحكمة لیرفع اسماؤه الجلال و لك الشكر علی نعمائك یا من... الذين هم خیر ائمة و آل اما بعد فیقول الفقير الي الله الاحد الغني جمال الدين... عفی الله عنهما؛ انجام: و لایناظروها و لایظاهروها عند اولی الالباب بصلة الي... اللهم بلغنی وسائه محبتی المعصومين صلوات الله علیهم اجمعین، تمت
خط: نسخ، کا: سید علی اکبر حسینی، تا: یک شنبه 23 ربیع الاول
1263ق؛ جلد: تیماج مذهب، 73گ، 12 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-3112]
خط: نسخ خوانا، کا: میرزا موسی مرندی، تا: 1264ق [ف: - 244]
آغاز: برابر
کا: علی اکبر طالقانی، تا: 1268ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-121]
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی نوری اوزرودی، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج، 85گ (1پ-85پ)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 25-121]
بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج سیاه، 85گ، 16 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: - 222]
خط: نسخ، بی کا، تا: 2 شعبان 1274ق؛ تملک: میرزا عبد المجيد بن محمد علی به تاریخ 1322؛ جلد: تیماج، 87گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 17-244]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: جواد بن ملا ابوالقاسم، تا: 9 رجب 1276ق؛ اهدایی: حاج میرزا تقی رسولیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 100گ، 21 سطر (14×8)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 5-1541]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: 1282ق؛ 85گ، 14 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 1-196]
آغاز: برابر انجام: قد فرغ المصنف رحمه الله من تصنفیه في شرح تمام.
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن سیاه، 83گ، 17 سطر، اندازه: 17/6×22 سم [ف: 1-306]
خط: نستعلیق چلیپا، کا: علی محمد بن حسین علی، تا: قرن 13، در نزد آخوند ملا مهدی؛ این شرح جز شرح مزجی و آمیخته ای است که در الذريعه (16: 344) یاد شده؛ جلد: تیماج، 106ص (106-1)، 30 سطر (15×11)، اندازه: 16×21 سم [سنا: ف: 1-66]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 141گ، 12 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 18-160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 103ص (8-110)، 25 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-200]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجعل ما وردناه في هذه الوريقات خالصاً لوجهك الكريم و یکون عارياً عن الاعراض الفاسدة الدنيوية
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ نسخه مغلوط، مجدول، مصحح؛ تملک: ملا علی عسکر،ملامحمد کریم؛ انتقالی از مدرسه آیت الله بروجردی شهر ری در اردیبهشت 1370؛ جلد: تیماج مجدول، 119گ، 14-18 سطر (13/5×18)،اندازه: 17×21/5 سم [ف: 20-50]
آغاز: برابر؛ انجام: صلوات الله علیهم اجمعین صلاة تامة و دعاء مؤبدا و الحمدلله رب العالمين حمدا سرمدا و شکرا مخلدا.
خط: نستعلیق، کا: محسن بن حاج آقا گل سلطان آبادی، تا: جمعه سلخ ذیقعده 1302ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 111گ (1پ-111ر)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1-339]
آغاز: و بلاغة اللسان یحصل بها التصديق باعجاز القرآن حوت ای اشتملت تلك الفوايد فیها مقدر لفظة... و تشتمل تلك الفوائد الصمدية علی خمس حدائق الاولي ضبطها ان مایبحث منها اما مقاصدا و موقوف علیها المقاصد؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين حمداً سرمداً و شكراً مخلداً... معترف بالقصور عن الفهم المطلب و لااکون من صاحب الجهل المركب... لاحول و لاقوة الا بالله العلي
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 124گ، 16 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 6-3112]
آغاز: برابر؛ انجام: و اصل ما اوردناه في هذه الوريقات خالصا لوجهك الكريم... و الحمد لله رب العالمين حمدا سرمدا...
خط: نستعلیق، کا: محمد سمیع بن ملا یوسف، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 220گ، 13 سطر (6/5×12)، اندازه: 11×18 سم [ف: 15-142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 113ص (61-173)، 22 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: 2-311]
al-farā’id-ut ṭarīfa fī š.-is ṣaḥīfa = al-fawā’id-uṭ ṭarīfa fī š.-is ṣaḥīfa
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94)
این کتاب توضیح و شرح مشکلات و بیان نکات صحیفه کامله
سجادیه است است با عنوان «قوله»؛ در دیباچه کتاب را چنین توصیف نموده است: «و لقد کتبت علیها في سالف الزمان تعلیقات وجیزه فاردت ان اجمعها و احررها مقتصراً علی حل المشكلات و بیان ما خفی من اللغات مقنعا عن التطويلات بالاشارات معبر عن الفوآئد الكثيرة باوجز العبارات فاتیت به بفضل ربی خیر امما اردت». مأثور خامه اش از اول صحیفه تا آخر دعای چهارم است.
این کتاب به نام «الفرائد الطريفة» و «الفوائد الطريفة» نیز خوانده شده و گویا نام کتاب «الفرائد الطريقة» صحیح باشد. مرحوم آقا بزرگ تهرانی نیز در الذريعة می گوید «فوائد طريفة» ظاهراً از ملا محمد تقی مجلسی بوده و شرح از علامه محمد باقر مجلسی همان «فرائد الطريفة» است.
آغاز: رب اشرح لی صدری... الحمدلله الذي وشح قلوب اولیائه المحبين بأنوار معرفته وزین بساتین صدور احبائه الموقنين بأزهار مودته
[الذريعة 138/16 و 347؛ دنا 897/7 (16 نسخه)؛ ایضاح المكنون 207/2؛ ريحانة الأدب 196/5]
آغاز: برابر؛ انجام: و بلغهم صلاتنا علیهم فصل علیهم بمافتحت لنا من حسن القول فیهم، إنك جواد کریم.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه مد ظله العالي»، در برگ انجام اندکی از شرح من لایحضره الفقيه ملا محمد تقی مجلسی و طریقه ذکر شریف یا حی یا قیوم «آقا محمد بید آبادی اصفهانی» آمده؛ کاغذ: سمرقندی، 81گ (1-81)، 20 سطر، اندازه: 7×12/5 سم [ف: 29-582]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد حسینی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهو های، 20 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×20 سم [نشریه: 3-188]
انجام: فیکون قوله و زواجر السحاب عطف تفسیر له...
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مهدی مشهدی، تا: 1113ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 127گ (1پ-127پ)، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 23-161]
آغاز: برابر؛ انجام: المقرب لدیه و الكريم ایضاالصفوح.
تا آخر دعای سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1175ق؛ با یک سرلوح کوچک، مجدول مذهب؛ تملک: ابوالفضائل نائینی، حسن بن محمد باقر تمامی امامی جزایری در 1175ق؛ واقف: محمد علی صفوت، مرداد 1332؛ 134گ، 17 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 6-274]
آغاز: برابر؛ انجام: و في غیر اسمائه تعالی الكريم علی غیره العزيز علیه المقرب لدیه و الكريم ايضاً هو الصفوح.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 77گ (56پ-132ر)، 25 سطر، اندازه: 12×19 سم [محدث ارموی مخ: 2-1050]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 90گ، اندازه: 12/5×18 سم [محدث ارموی مخ: 2-1050]
انجام: و لو کان من بخار البحار فیکون قوله علیه السلام و زواجر السحاب عطف تفسیر له.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عنوان «منه دام ظله»؛ 54گ (1پ-54پ)، 25 سطر، اندازه: 18/5×24 سم [محدث ارموی مخ: 2-1050]
آغاز:... فکتب علی دعوات قليلة منها شرحین شافیین أدرج فیهما من کنوز المعارف؛ انجام: کما قیل في قوله تعالی و تمت كلمة ربك صدقاً وعدلاً أي مواعیده...
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 125گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 29-215]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: سید مصطفی صفائی خوانساری؛ جلد: تیماج، 150گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 22-79]
آغاز: برابر؛ انجام: و في غیر اسمائه تعالی الكريم علی غیره العزيز علیه المقرب لدیه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1230ق؛ با علامت بلاغ؛ تملک: علی اکبر بن محمد اسماعیل حسینی به تاریخ 1230؛ جلد: تیماج، 187گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 35-399]
آغاز: برابر؛ انجام: و في غیر اسمائه تعالی الكريم علی غیره العزيز علیه المقرب لدیه و الكريم ايضاً الصفوح
خط: نسخ، کا: میرزا محمد خوانساری، تا: 16 ذیقعده 1232ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 99گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [اهدائی رهبر: 6-365]
آغاز: برابر؛ انجام: علیه المقرب لدیه و الكريم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق، [الفبائي: - 436]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الروح هو الروح الانساني غیر موجه بعدم الاحتياج اليه اذ لم نرخبراً یدل علی ان المراد بالروح النفس الناطقة و انما هو من اقوال المفسرين.
تا اواسط دعای سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای «س م و سلمه الله، منه مدظله»؛ تملک: محمدرضا بن محمد صفی حسینی کاشانی با مهر «محمدرضا محمد صفی الحسيني» (مربع) و «اتوکل علی الله الغني محمدرضا الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوا، 65گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: ان هذا حاجب الرب و أقرب خلق الله منه و اللوح بین عینیه من ياقوتة حمراء...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «علی نقی بن محمد الحسيني» (بیضی)، «محمد هادی الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 105گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 8-211]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملکی بدون نام به تاریخ ربیع الاول 1321؛ جلد: تیماج، 100گ، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 14-142]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون قوله ع و زر و اجر السحاب عطف.
تا اواسط دعای سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 96گ، 18 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 6-275]
al-farā’id-ul a‘tīqi
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، ق13 قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
فرائد متعددی است که هر کدام مطلبی علمی را دربردارد از جمله: فريدة في بیان اول ما خلق الله، فريدة في بیان معنی قوله اذا اراد شيئاً ان یقول له کن فیکون، فريدة في بیان الاسرار المكنونة في الحروف، فريدة في الروح والعقل، فريدة في الاملاك الاربعة الحاملة للعرش، فريدة في العالم العلوية و السفلية، فريدة في الايجاد... .
[بزرگان تنکابن ص257]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2/76-256/3
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل مشیته خزانة الاشياء و مصدرها و خلقها بنفسها... وبعد فیقول العبد المذنب المسكين السيد محمد مهدی ابن السيد محمد جعفر الموسوي عفی الله عن آثامهما؛ انجام: و أيضاً أنك تحرق الشجر و غیره بالنار و النار إحراقها بنفسها و المثال لذلك کثیر.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای «منه»؛ 17گ، 23 سطر [ف: 6-3015]
farā’ed-ul ‘aqā’id = naẓm-i ‘aqā’id-i nasafī
نودهی، محمد معروف بن مصطفی، 1166-1254 قمری
nowdehī, mohammad ma‘rūf ebn-e mostafā (1753 - 1838)
وابسته به: بداية العقول = عقاید نسفی = عقائد نسفی = اعتقادات؛ نسفی، عمر بن محمد (461-537)
تاریخ تأليف: 1245ق
منظومه ای است در 560 بیت که در آن عقاید نسفی را به نظم کشیده با افزودگی های لازم، و در مسائل خلافی رأي کلامی اشعری را برگزیده است. عناوین ارجوزه «فريدة، فريدة» می باشد و در پایان پاره ای از آداب تصوف را افزوده است. این جز دو نظم قاضی عمر طرابلسی به نام «الموارد الهنية» و «نظم العقائد» یوسف برناوی است.
آغاز: قال فقیر من هو الرؤف ** محمد بن المصطفي، معروف/ الحمد للتحقیق بالمحامد ** من خص بالارشاد، للعقائد
انجام: مصلياً علی النبي الافضل ** و الآل و الصحب السراة الكمل
[اعلام زرکلی 326/7؛ هدیه العارفين 369/2]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ پخته،بی کا،تا: 1237ق؛ 28گ (2پ-29پ) [ف: 3-237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1292ق؛ جلد: پارچه، 28گ (20پ-47ر)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 29گ (1پ-29پ)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 5-190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن صوفی، تا: 1311ق؛ محشی با امضای «منه»؛ جلد: گالینگور، 33گ (2پ-34)، 8-13 سطر (7/5-7×14/5-14)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 18-173]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: ان لم یکن مخالف الأدلة ** ففسق و البدعة المعدلة/ لم ینقل عن السلف المجتهدين ** کذاك عن العلماء الصالحين
خط: نسخ خوانا، کا: محمد علی، تا: 11-1310؛ در حاشیه شرح عقائد و حاشیه خیالی در حاشیه حاشیه ملا عبدالحکیم کتابت شده؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 229گ (70پ-298پ حاشیه)، 15 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-448]
farā’id-ul ‘awā’id fī bayān-il fawā’id wa-l qawā‘id
محمد جواد بن محمد حسین
mohammad javād ebn-e mohammad hoseyn
مؤلف در ابتدای کتاب آورده: از آن جا که زمان ما از عصر ائمه معصومین دور بوده و غالباً در این زمان به واسطه کثرت اختلاف و تقیه و تحریف دشمنان، مدارک قطعی به احکام شرع منقطع است بنابراین باب عمل به ظن در احکام مفتوح شده که آن هم بر حسب تتبع و اجتهاد و ممارست، مقدمات و شرایط آن متفاوت بوده خصوصاً علم اصول که از شرایط و مبانی اصلی حصول ظن به احکام است بنابراین تصمیم گرفتم تا خلاصه ای از مبانی مسائل فقهیه که همان مسائل اصولیه باشد را جمع آوری نمایم. به گفته او کتاب حاضر بی نیازکننده از کتاب های اصولی متأخرين و محتوی افکار و تحقیقات جدید با عبارات موجز و خالی از زوائد است. کتاب در یک «مقدمه» و سه «منهج» و «خاتمه» مرتب شده است: مقدمه در بیان حد و موضوع و حاجت و تعریف دلیل و اقسام دلالت؛ منهج 1. احوال ادله لفظیه و در پنج مقصد؛ منهج 2. ادله شرعیه و در پنج مقصد؛ منهج 3. ادله عقلیه، در پنج مقصد؛ خاتمه در تعارض و تعادل و تراجیح.
آغاز: الحمد لله الواحد الاحد الصمد الذي نظم العالم بالاصول من السرمد الي الابد... اما بعد فیقول احقر العباد الطالب للهداية
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2544
آغاز: برابر انجام: تذنیب في تحقیق ان الاصل في الاجماع علی لزوم حمل العام علی الخاص و المطلق علی المقيد و نحوه من المسائل اللغوية.
کتاب در نسخه کامل نبوده و فقط مقدمه و بخشی از مباحث منهج اول کتاب موجود است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با خ طخوردگی، مصحح، محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج مذهب، 51گ، 20 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 12-442]
فرائد العوائد في معانی الاستعارة و اقسامها- الاستعارة
farā’ed-e qafūrīye = hāšīye ad-dorrat-ol fāxera
لاری، رضی الدين عبدالغفور، - 912؟ قمری
lārī, razī-od-dīn ‘abd-ol-qafūr (- 1507)
وابسته به: الدرة الفاخرة = اثبات الواجب = دره فاخره؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
حاشیه توضیحی مختصری است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «الدرة الفاخرة» جامی که در اثبات واجب الوجود است
آغاز: بسم... قوله الحمدلله الذي تجلی بذاته لذاته...
انجام: و هذا الاعتبارات لیست مفروضة ای لیست مفروضة محضة
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدين محمود بن محمد باقر، تا: جمعه 8 ربیع الاول 983ق؛ جلد: مقوایی، 12گ (13پ-24ر)، 20 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12/5×19 سم [مطالعات اسلامی: ف: - 111]
آغاز: برابر؛ انجام: کونه قائمًا بکل واحد منهما و کونه قائماً بالمجموع فلا یجدی نفعا...
خط: نسخ خوش، کا: محمد جسیم، تا: 1275ق؛ 25ص (276-300)، 15 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: - 222]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 23گ (210پ-232ر) [ف: 13-281]
آغاز: برابر؛ انجام: و یعول في کشف کل معضله علیه و السلام معاد علیه رحمه الله و حسبنا و الله نعم الوكيل.
بی کا، بی تا؛ ضمیمه: صفحه اول و آخر از رساله دوانی در شرح این بیت حافظ: «پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت» و هم یک صفحه از شرح شمس الدين محمد لاهجانی بر این بیت مثنوی: «چون که بی رنگی اسیر رنگ شد»؛ اندازه: 9×15 سم [ف: 11-334]
farāyed-e qīyāsī = farā’ed-e qīyāsī
جامی، یوسف اهل بن محمد، ق9 قمری
jāmī, yūsof ahl ebn-e mohammad (- 15c)
اهدا به: ابوالمظفر شاهرخ سلطان برای وزیر غیاث الدين خواجه پسر احمد
تاریخ تأليف: 841ق
شامل نزدیک به 800 نامه دیوانی و درباری و دوستانه و عارفانه از دانشمندان و فرمانروایان و شاعران از قرن 2 تا قرن 8 هجری که نزدیک به 180 تن می رسند؛ درده «باب»: 1. رسائل السلاطين مع الملوك و الامراء؛ 2. رسائل الصواحب و الوزراء...؛ 4. رسایل القضاة و الولاة؛ 5. رسائل الموالي العظام و الاهالي الكرام
...؛ 10. الرسايل المتفرقة.
آغاز: الحمد لله الذي شرف خواص عباده بمراتب الفضل و الافضال و علم بالقلم طرق الفصاحة و البلاغة بالتمام و الكمال عالم الغيب و الشهادة الكبير المتعال و الصلاة و السلام علی محمد المبعوث بالرسالة المنعوت... اما بعد چنین گوید جمع کننده این منشآت و فراهم آورنده این مخترعات... یوسف بن شهاب الجامي المدعو بیوسف... در اواسط شهر ذی الحجة الحرام... سنة اربع [و ثلثین] و ثمانمائه الهجرة النبوية... که فضل خالق بیچون موکب همایون و جتر میمون حضرت پادشاه اسلام
[انستیتوی آسیایی ش 1201؛ فهرست آکادمی علوم شوروی (328c)؛ بلوشه ش 2335]
آغاز: برابر؛ انجام: جهان تا بود دوستش تاجدار ** سر دشمنش خوار بر تاج دار/ پس از حمد حق صد هزاران سلام ** ز ما بر محمد علیه السلام. تمت هذه الرسايل الشريفة التي من شرطها ان یکتب بالتبر علی الاحداق لا بالحبر علی الاوراق علی ید...
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4155؛ خط: نسخ، کا: محمد بن بدرالدین استادی، تا: 1 ذیقعده 861ق، جا: تربت شیخ احمد جام [فیلم ها ف: 1-145]
آغاز: الحمد لله علی نواله و الصلوة والسلام علی نبیه محمد و آله
نسخه اصل: برلین Or. foll 110 (پرچ ص 1010). با رقم فارسی 701. دارای باب های ششم تا دهم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1 جمادی الاول 861ق، جا: تربت و روضه احمدیه موسویه؛ گویا از روی نسخه اصل نوشته شده است اگرچه در ص ع آن آمده است که به خط مؤلف است؛ 379گ [فیلم ها ف: 1-146]
آغاز: حامی خون مسلمانی بانی مبانی جهانبانی شهنشاه زمین و زمان متمثل تمثال
برای مندرجات این نسخه به ص 3719 به بعد فهرست مراجعه کنید؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز
و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 352گ، 17 سطر (10×16)، اندازه: 16×25 سم [ف: 14-3710] و [فیلم ها ف: 1-146]
آغاز: برابر
نسخه اصل: اسعد افندی ش 3329. جلد نخست، باب های اول تا پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 920ق؛ تملک: حسن بن حسین بن آلتاش در ذیحجه 920ق؛ 287گ، 27 سطر [فیلم ها ف: 1-145]
نسخه اصل: پاریس S. P. 1825 (بلوشه 2335)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 311گ، 35 سطر [فیلم ها ف: 1-146]
نسخه اصل: توبینگن Or. qu 1951، شماره دوم مجموعه است؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-145]
نسخه اصل: توبینگن Oroct 3784؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 48گ (52پ-99ر) [فیلم ها ف: 3-227]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 3-103]
تهران؛ مینوی، مجتبی؛ شماره نسخه: 35/2 بخش 2
نسخه صال: همان نسخه اصل بالا [ف: - 69]
فرائد غیاثی- فراید غیاثی
farā’ed-ul fawāyid
تبریزی، محمد زمان بن کلبعلی، ق12 قمری
tabrīzī, mohammad zamān ebn-e kalb‘alī (- 18c)
تاریخ تأليف: 1122ق
در دو «باب» و یک «خاتمه» و چند «فصل»: باب 1. احوال مساجد، در چند «فصل»: 1) در آن چه لغویان در احوال مساجد گفته اند، 2) ثواب بنا و تعمیر کردن و آمد و شد کردن به مساجد، 3) کیفیت به درون شدن، 4) چیزهایی که شایسته نیست در مسجد انجام داد، 5) نخستین مسجد روی زمین، 6) احوال برخی از مسجدها؛ باب 2. احوال مدارس، پنج «فصل»: 1) در آن چه اهل لغت گفته اند، 2) کیفیت بودن مدارس، 3) علم و علما و متعلمین، آداب، 4) نخستین مدرسه، 5) برخی پادشاهان که رعایت علما کرده؛ خاتمه در تعمیر مشاهد شریفه و آداب زیارت.
چاپ: تهران، 1373ش، با تصحیح رسول جعفریان، میراث مکتوب، 362ص.
[روضات الجنات خوانساری 287؛ الذريعة 43/16؛ بیاض سفر افشار 450؛ عامری نامه 173؛ فهرستواره منزوی 540/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5678- ف
نسخه اصل: برلین 476 پترمن (فهرست پرچ ش 537)؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 3-176]
فرائد الفوائد- الاستعارة
farā’ed-ol favā’ed
زواره ای، علی بن حسن، ق10 قمری
zavvāre’ī, ‘alī ibn-i hasan (- 16c)
وابسته به: المقدمة الجزرية = مقدمه جزری = منظومة الجزرية = ارجوزة في التجويد؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833)
شرحی است بر منظومه ابن الجزري که در آن قواعد تجوید و رسم الخط قرآن را به نظم کشیده است، این شرح دارای سه «مقدمه» و 108 فریده است که در هر فریده یک یا چند بیت از منظومه را شرح کرده است.
آغاز: بسمله. سپاس بی قیاس متکلمی را سزا است که عقاید لآلی الالفاظ قرانیه را در سمط نظم انتظام داد... و بعد این مختصریست در حل الفاظ رساله... ابی الخير محمد بن محمد الجزري... تسمیه یافته بفرائد الفوائد... و پیش از شروع در مقصود سه مقدمه مبین می گردد...
انجام: پس ختم آن حاصل باشد به بهترین مقال بعد از سپاس ملك متعال ختم الله لنا بالحسنی بجاه المصطفي و الائمة المهدي علیه صلوات الله الاعلي
[کشف الظنون / 2 1799؛ الذريعة 140/16 و 141؛ نسخه های منزوی 92/1]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسن بن غیاث الدين استرآبادی، تا: 926ق؛ تملک: محمد شفیع محسنی، محمد جعفر بیدکلی [تراثنا: س 13 ش 2و 3-372]
آغاز: برابر؛ انجام: و این را التقاء ساکنین لازم غیر مدغم گویند و بعضی گفته اند.
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: همدم بن العذب، تا: 15 جمادی الثاني 983ق؛ افتادگی: انجام (افتاده در شرح فریده
107 و 108 در بیان مطول)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 25گ (216پ-240پ متن)، 20 سطر (9×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 14-3906]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف در فهرست ذکر نشده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح زرین، نسخه بسیار پاکیزه؛ کاغذ: سپاهانی،
86گ، 12 سطر (5×9/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 11-2134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن عبدالعلی، تا: 5 محرم 1026ق؛ مصحح؛ تملک: محمود بن محمد رضا با مهر: «عبده محمود» (مربع)؛ 18گ (2پ-19ر)، 26 سطر، اندازه: 19×24/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1048]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا قلی درمنی فراهانی، تا: ربیع الثاني 1044ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 97گ (82پ-178ر)، 12 سطر (10×5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 13-3387]
آغاز: می نماید در ترجمه مقدمه ناظم فریده اول یقول را جی عفو رب سامع محمد بن الجزري الشافع یعنی میگوید امید دارنده عفو پروردگار؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس، نسخه فاقد مقدمات است: 1. رساله در بیان مدها، 2. فایده در بیان اشمام و روم و اسکان، 3. باب در بیان اختلافات راویان عاصم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه منتصف ربیع الثاني 1055ق؛ واگذاری بنیاد جانبازان تهران در 1363ش؛ جلد: تیماج، 65گ، 16 سطر، اندازه: 11/7×18/4 سم [ف: 23-122]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس، دارای سه مقدمه و یک صد و هشت فریده است که در هر فریده یک یا چند بیت از منظومه را شرح می کند؛ خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن ابراهیم شاه محلاتی، تا: جمادی الاول 1075ق؛ جلد: تیماج، 62گ، 15 سطر، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 5-347]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس و با عنوان «فرائد القواعد»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1083ق؛ برگ 52 و 53 نانویس؛ تملک: سلطان القراء با مهر «هو المعز سلطان القراء» (چهارگوش)، سید محمد
حسین سلطان القراء رئیس الحفاظ و صدرالخطبا در آستان قدس حضرت رضا (علیه السلام) مورخ 1321ق؛ جلد: تیماج، 51گ (1-51)، 15 سطر (8×16/5)، اندازه: 14×30 سم [ف: 3-1099]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر حسینی، تا: جمعه 10 شوال 1119ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 50گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 6-3016]
بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1-256]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ بی کا، بی تا؛ 25 ص، 14 سطر [ف: 1-297]
farā’id-ul fawā’id
حسینی سبزواری، جعفر بن محمد، ق11 قمری
hoseynī sabzevārī, ja‘far ebn-e mohammad (- 17c)
وابسته به: الوافي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
کتابی است در توضیح حالات رجال و اسانید کتاب «الوافي» فیض کاشانی. مؤلف در مقدمه می گوید: «چون جداولی فیض برای کتاب وافی تهیه نموده غیرکامل بود و برخی رجال و حالات آن ها را ذکر نکرده بود و مراجعه کردن به آن برای استفاده کنندگان آسان نبود از این رو تصمیم گرفتم که فواید مهمی را برای شناخت راویان و موقعیت آنان با بیان اصطلاحات ارباب رجال ترتیب دهم». نام کتاب و مؤلف در منابع موجود یافت نشد، تاکنون این کتاب به چاپ نرسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12958/1
آغاز: الحمد لله حمداً کفی و سلامه علی عباده الذين اصطفی محمد و آله ذرية ابراهیم... اما بعد فیقول... هذه صفایح فراید مرصعات نامیات و نفایح فواید مصححات وافیات تشدبها الرحال؛ انجام: و مع ذلك و الاختلاف الحقيقي غیر موجود اصلاً لا ختلاف الموضوع و الزمان و المكان او نحو ذلك، و الله اعلم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ تملک: «سید عبدالله بن حسن موسوی سبزوار مدعو به برهان» از مشایخ اجازه آیت الله مرعشی نجفی؛ مهر: «العبد الهبة الله الحسيني» (مستطیل)، «عبدالحسین» (بیضی)؛ 71گ (6پ-76)، 17 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 32-847]
farā’id-ul fawā’id
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ -1140؟ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
در شرح اخبار و مسائل کلامی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5921/14
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1114ق؛ ناتمام؛ کاغذ: سپاهانی، 63ص، 17 سطر (13×7)، اندازه: 12×18 سم[ف: 16-153]
farā’id-ul fawā’id
احمد بن آقا مرتضی
ahmad ebn-e āqā morteza
مجموعه ای از افادات و فواید پدر گردآورنده در موضوعات گوناگون دینی و مذهبی است. در آغاز آن دیباچه ای است از سید احمد بن سید مرتضی (مدون و گردآورنده).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18493/1
آغاز: آغاز دیباچه: بسمله الحمد لله الذي هذب الافكار نبیا معالی الاسرار... آغاز متن: قال اعلی الله مقامه اعلم ان في البسملة اربعة اکوار کور في البسم من حیث الاسمية؛ انجام: و لذا صارو مخففین في اعین الناس و لم یعرفوهم و ان کانوا فیهم.
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کا: مقدمه ظاهراً به خط سید احمد بن سید مرتضی، بی تا؛ جلد: تیماج، 222ص (2-223)، 16 و 18 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 50-229]
farā’id-u fawā’id-il fikr fi-l imām-il mahdī-il muntaẓar
کرمی، مرعی بن یوسف، - 1033 قمری
karamī, mar‘ī ebn-e yūsof (- 1624)
تاریخ تأليف: چهار شنبه اواخر ربیع الثاني 1022ق؛ محل تأليف: مصر (جامع ازهر)
احادیث، اخبار و آثاری است معتبر بنا به نظر مؤلف درباره حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشريف) در هفت «باب»: 1. حقيقة ظهور المهدي؛ 2. اسمه و صفته؛ 3. علامات ظهوره؛ 4. ذکر مبايعة بالخلافة و في ای موضع تکون بیعته و من این خروجه؛ 5. فیما یکون من الفتن قبل ظهوره و بعده؛ 6. اجتماعه بعیسی؛ 7. وفاته و قدر مدته.
آغاز: حمدا لمالك الملك و الملك، و مدیر الفلك و الفلك، و مدبر امر الملوك و السلاطين
چاپ: این کتاب چاپ شده
[ایضاح المكنون 183/2؛ الاعلام 203/7]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 441/2
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسد - ترکیه 1446/6؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن شیخ یونس شافعی ازهری، تا: 1022ق؛ 45ص (34-78) [عکسی ف: 2-37]
farā’id-ul fawā’id fi-š ši‘r-i wa-l qawā‘id
شاه عبدالعظیمی، عبدالمسلم
šāh ‘abd-ol-‘azīmī, ‘abd-ol-moslem
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16886
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
al-farā’id (al-fawā’id) fī ḥall-i š.-il ‘aqā’id-in nasafīya
مقدسی، محمد بن محمد، 822 - 905؟ قمری
moqaddasī, mohammad ebn-e mohammad (1420-1500)
وابسته به: شرح عقائد النسفي؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792)
تاریخ تأليف: ذیحجه 889ق
حاشیه ای است بر «شرح العقايد النسفية» سعدالدین مسعود تفتازانی و متن اصلی «العقايد النسفية» از نجم الدين ابوحفص عمر بن محمد نسفی می باشد.
آغاز: بسمله... قال الشيخ الامام العالم العلامة کمال الدين... حمداً لمن دل نظام خلقه الباهرة علی وجدانیته... و بعد، فهذه حواشی علی شرح العقايد النسفية، توضیح اسرار الخفية...
انجام: و یقدرون علی ما لم یقدر علیه عیسی. و الله سبحانه ولی التوفيق و الهادي الي سواء الطريق. و الحمدلله وحده، و صلی الله علی سیدنا محمد...
چاپ: ترکیه، استانبول، دستگاه (مطبعه) حاج علی افندی قره حصاری، 1274 قمری، سنگی، وزیری، 79ص
[کشف الظنون 1145/2؛ کحاله 200/11؛ الذريعه 126/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن عبدالحق بن شرف الدين، تا: شعبان 903ق، جا: مصر زاویه بسطامیه؛ پس از این ضمن سه صفحه دستور سلوک و توصیه ای است اخلاقی از شهاب الدين عمر سهروردی؛ واقف: نائینی؛ 94گ، اندازه: 13×18 سم [ف: 4-213]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 23 شعبان 1019ق [نشریه: 7-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبدالفتاح» (بیضی)؛ 83گ، 23 سطر (10×16)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-82]
کامل؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: صفر 1298ق؛ محشی؛ 36گ (220ر-255ر) [ف: 3-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کردستان، بی کا، بی تا؛ تملک: لطفعلی 1131، صدرالافاضل؛ جلد: کاغذ کلفت هندی، 95گ، 27 سطر (17×12) اندازه: 16/5×22/5 سم [ف: 17-196]
farā’id-ul fawā’id fī š.-il farā’iḍ
شرح کتاب «فرائض» از فقهاء سنی است که شارح از لطیف ترین مطالب دیگر شروح که برخی مطنب و دیگر موجز بوده اند با لطایف ذخیره خود در این شرح آورده است. با عناوین «قال، اقول» برگزار شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4113
آغاز: الحمدلله الذي قسم افراد الاناسي الي اصناف منها اصول و فروع فجعلهم نسبا وصهرا و قدر [سهامهم؟] في قدیم حکمته علی ترتیب فطرتهم باسباب و انساب فساق لکل ذلك ذکرا؛ انجام: الاول ان الخنثي یدعی ذکوریتها و استحقاق نصیب الذكور و الورثة یقولون بانوثیتها و استحقاق نصیب الاناث و حقيقة الحال مجهولة فیعطی نصف النصيبين رعاية للجانبین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قدیمی؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 66گ، 19 سطر، اندازه: 14×18 سم [ف مخ: 4-1442]
al-farā’id fi-l fawā’id
حسینی بحرینی، عبدالصمد بن علی، ق13 قمری
hoseynī bahreynī, ‘abd-os-samad ebn-e ‘alī (- 19c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 3 ربیع الاول 1265ق
به خواهش: شیخ محمد علی بن شیخ باقر
کتاب در باب اجابت دعوات و نزول برکات در نود و چهار «فائده» نگاشته شده: 1. هی المقدمه لهذا الكتاب ختم سورة الانعام؛ 2. صلوة الحاجة بالانعام؛ 3. ختم قوله تعالی و من یتق الله؛ 4. خواص قل اوحی؛ 5. خواص الله صمدی؛ 6. خواص الله صمدی مذکور؛ 7. زبان بند اعداء؛ 8. برای مراد بر آینده؛ 9. بجهت اداء قرض؛ 10. به جهت فراخی روزی...؛ 20. المحبة التامة و الالفة العامة...؛ 30. للامن من الفقر...؛ 40. ختم سورة یس و تبارك...؛ 50. للنجاة ممن یخافه...؛ 60. منافع قوله تعالی ام عندهم خزائن رحمة ربك...؛ 70. لدفع الخصيم و لدفع خصومته...؛ 80. رياضة شریفه...؛ 90. برای وسعت رزق...؛ 94. هی الخاتمه في ذکر الايات التي نتعلق بالاسم الاعظم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17780
آغاز: الحمدلله الذي ادب من شاء بادابه و فتح لهم منهج طریقه لجزیل اجره و ثوابه؛ انجام: و تقول الغوث الغوث حتی ینقطع النفس فان یکرمه و یقضی حاجته انتهی ما اردنا ایراده و قدتم ما اوعدنا به من الفوائد الطيبة المسماة بالفرائد في الفوايد و الحمدلله رب العالمين... قد فرغت من الفوائد في یوم الثلثا ثالث من شهر ربیع الثاني 1265.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1265ق؛ احتمالاً مسوده اصلی است، محشی از مؤلف؛ وقفی سازمان حج و اوقاف از موقوفه آل عصفور در آبان 1369؛ جلد: میشن عنابی، 48گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 15-411]
al-farā’id fi-n naḥw
شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی، 1255-1315
قمری
Šahrestānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (1839 - 1898)
پنج «باب» است در نحو و هر باب در چند «فریده»: باب 1. مقدمات؛ 2. اسم؛ 3. اطفال؛ 4. در نسخه نیست؛ 5. حرف.
[الذريعة 131/16]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 156/6
آغاز: و المثل و الجانب و المقدار و النوع و قد اجتمعت في قوله شعر نحونا نحو دارك یا حبیبی ** لقینا نحو الف من رقیبی؛ انجام: ومن غصه من تتبر شکرها و یقرب من الوجوب في نحو و اما ینزغنك من الشيطان نزغ
خط: نسخ، کا: محمد علی حائری بن حسنعلی بن گوهر آقا (سنقری)، تا: بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: مقوا، 23گ، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 1-348]
al-farāyed fī bayān-e kalemat-it towhīd = esbāt-e vājeb
جیلانی، محمد باقر
jīlānī, mohammad bāqer
اهدا به: شمسا میرزا محمد تقیا
رساله ای است در اثبات واجب و بیان معنای کلمه توحید به روشی عرفانی، و مشتمل بر «مقدمه» و سه «مرصد» و «خاتمه»: مقدمه: در بیان معنی الفاظ کلمه توحید؛ مرصد 1. تحقیق کلمه «لا» به قانون علوم عربیه؛ 2. بیان حقیقت صرافت وحدت حق تعالی به دلایلی نقلی و براهین عقلی؛ 3. تحقیق و تنقیح طریقه ارباب شهود و عیان و اصحاب حقیقت و عرفان؛ خاتمه در نسخه نیامده است.
آغاز: پایه سریر و الامسير وجوب ذاتی رفیع تر از آن است که طایر خیال انسانی با شکسته پر و بال امکانی طیران در فضای ساحت عزجبروتش تواند نمود
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/56
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: بین سال های 1064 تا 1096ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (140ر-143پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16-341]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/44
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-184]
al-farā’id fī š.-il fawā’id
جونپوری، محمود بن محمد، - 1062 قمری
jonpūrī, mahmūd ebn-e mohammad (- 1652)
وابسته به: الفوائد الغياثية؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756ق)
تاریخ تأليف: اواخر رمضان 1049ق
در شرح الفوائد الغياثية قاضی عضد ایجی است.
تهران؛ دانشکده الهيات؛ شماره نسخه: 92
آغاز: افصح كلمة یفتتح بها الكلام و ابلغ کلام یقتضیه المقام... اما بعد فیقول العبد الملتجي الي ربه الصمد محمود بن محمد الفاروقي؛ انجام: و انه کان بذلك حقیقیا فقال ان البحتري کان عنی بالمدح في الابيات المتقدمة الوزير... المصنف لهذه الرسالة... من نضد الفرائد... و الحمد لله سبحانه في الاخرة و الاولي و منه البدء و اليه الرجعي
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن محمد رشید لاهوری، تا: 17 رمضان 1078ق؛ تملک: احمد بن اسمعیل آغاززاده نجفی با تاریخ 1170، ابوالفضل بهاء الدين محمد اصفهانی، نصرالله بن حسین حسینی؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 21 سطر (7×15) [ف: - 788]
farā’id-ul qalā’id
ممکن است همان کار بدرالعینی باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15855
آغاز: تقریره مع غرة الورق الخ؛ انجام: فکانه لشهرته لم یکن غیره و لا حدث شئ سواه و الشاهد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: احمد فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: حنایی، 304گ، 15 سطر، اندازه: 13/7×26 سم [ف: 12-498]
farā’ed-ul qalā’id fī muxtaṣar-i š.-iš šavāhed = šavāhed-i ṣuġrā = šavāhed-i ‘aynī
بدرالعینی، محمود بن احمد، 762-855 قمری
badr-ol-‘eynī, mahmūd ebn-e ahmad (1361 - 1452)
وابسته به: المقاصد النحوية في شرح شواهد شروح الالفية = شواهد الكبري = شواهد عینی؛ بدرالعینی، محمود بن احمد (762-855)
تاریخ تأليف: 817ق
بدرالدین عینی، از متبحرین فقهای حنفیه می باشد که فقیهی است لغوی و نحوی و قاضی القضاة دیار مصر بوده و نزدیک
جامع از هر مدرسه و کتابخانه تأسيس کرده و کتاب های خود را وقف آن جا نموده است و آثار متعددی دارد از جمله: دو شرح بر شواهد شروح الفيه ابن مالک نگاشته است که یکی شرحی است مفصل که به نام شرح شواهد کبیر و یا کبری مشهور است و نام اصلی آن «المقاصد النحوية في شرح شواهد شروح الالفيه» می باشد و در دو مجلد بوده است و سپس به خواهش عده ای از شاگردان خود، این شرح را در یک مجلد گزین نموده است و معروف به «شرح شواهد صغیر» و «شواهد صغری» می باشد و نام اصلیش «فوائد [فرائد] القلائد في مختصر شرح الشواهد» است که این شرح از آن اولی مشهورتر و محل اعتماد فضلا می باشد و همین شرح مورد گفتگوست و در عین حال دارای کلمات غریبه غيرمأنوسه است. (فاضل)
آغاز: بسمله. اللهم وفق و اعن انك انت ارحم الراحمين حمدا ناصعا ضافیا شرجعا شعلعا و شکرا سامیا شبدعا. لمن اطمی رباع المجز من رفعة و ترفعا بکل کایع لیس صفظاعا و لا فعفعا... و بعد فان عافی رحمة ربه الغني ابا محمد محمود بن احمد العيني عامله ربه بلطفه الخفي یقول ان جلة من الاذكيا و حله من الالباء قد احبلوا سیما الطباسع منهم و خاطبوا بان شرح الشواهد الذي نمقته و بالتحریر قد زخرفته شهب سلهب ظهنبی و شعب سبسب صلهبی...
انجام: قاله ابو النجم العجلي و الشاهد في الاجلل حیث لم یدعم مع الموجب الضرورة و الوهوب مبالغة واهب المجزك من اجذل اذا اعطی عطا کثیرا.
چاپ: معجم المطبوعات ج2ص 1404؛ مصر، 1297ق.
[دنا 900/7 -902 (69 نسخه)؛ کشف الظنون 1066/2؛ هدية العارفين ج 2ص 420؛ الاوقاف العامة موصل 63/2]
شرح و حواشی:
1- شرح خطبة فرائد القلائد؛ بدرالعینی، محمود بن احمد (762-855)
2- شرح دیباچه فرائد القلائد في مختصر شرح الشواهد
3- شرح خطبة فرائد القلائد
4- حاشية فرائد القلائد
5- شرح ديباجة فرائد القلايد
بی کا، تا: قرن 9؛ ش 4854 [نشریه: 4-340]
آغاز: برابر؛ انجام: خالی عویف و ابوعلج: قاله اعرابی من اهل البادية... و الود الوتد و الصيصي قرن البقرة. قه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مهر: «عبده حسین بن محمد الحسيني»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 27 سطر (14×20/5)، اندازه: 19×27/5 سم [ف: 16-63]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 151گ، 25 سطر، اندازه: 20/1×26/1 سم [ف: 1-398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، کا: اسماعیل بن خلیل الشافعي، تا: 980ق؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ 288ص، 28 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 7-530]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسین بن محمد عاملی، تا: 7 رمضان 985ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 17 سطر (7×15)، اندازه: 12×19 سم [ف: 13-181]
آغاز: من مطالبهم فلخصت نقاوته و خلصت نقایته مع بعض زيادة شريفة
خط: نسخ، کا: احمد بن علی ابن زنبوعه، تا: چهارشنبه 4 محرم 992ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 189گ، 19 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 22-115]
آغاز و انجام: برابر؛ قال المؤلف رحمه الله و هذا آخر ما اختصرناه من الشواهد و قال ایضا فرغت یمین مؤلفه الثاني من ذی الحجة الحرام حجة سبعة عشر و ثمان مائة بمدرسة البدرية بحارة كتامة من القرب بجامع الازهر عمر الله بذکره و الحمدلله اولا و آخرا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: درة السلطنه ملک زاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: مقوا، 191گ، 20 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 12-257]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در سال 1040 طیفور بن سلطان محمد بسطامی نسخه را تصحیح و مقابله و سپس به ابن خاتون اهداء نموده؛ جلد: تیماج، 239گ، 19 سطر (9/3×17/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 12-260]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 258گ، 16 سطر (5/5×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 619]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، 250گ، 23 سطر (9×11/5)، اندازه: 14×19 سم [ف: 10-369]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن باقر حسینی خاتون آبادی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 211گ، 24 سطر (8×17)، اندازه: 13×25 سم [ف: 12-2781]
بی کا، تا: قرن 11 [ف: - 17]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 3گ (161پ-163پ) [ف: 37-478]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن تاج الدين جزایری، تا: 16 ربیع الاول 1000ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 206گ، 21 سطر، اندازه: 12/2×22/3 سم [ف: 1-398]
خط: نسخ، کا: علی بن علی بن محمد بن ابراهیم حنفی، تا: رجب 1031ق، برای نورالدین ابی الحسن حسینی عاملی؛ مصحح، محشی؛ تملک: حاج عبدالخالق؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 1230؛ 511ص، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 369]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1070
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-328]
خط: نسخ، کا: احمد بن عطاء الله کربلائی، تا: یک شنبه 17 رمضان 1040ق، جا: مشهد رضوی حرم مطهر؛ اندازه: 19×24 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
آغاز: بسمله و ما توفیقی الا بالله... قال قاضی القضاة الامام العالم؛ انجام: و لا یلتفت اليها... و لوالدیه اجمعین آمین.
خط: نسخ، کا: خمیس بن زید بن خلیفه، تا: 1040ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: نعمت الله بن محمد علی حکم آبادی نطنزی، تا:
چهارشنبه 10 شوال 1055ق؛ مجدول؛ اندازه: 17×29/5 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
خط: نسخ، کا: منصور بن قاسم حسنی ایزی سبزواری، تا: 20 محرم 1057ق؛ مقابله شده؛ تملک: سید محمد و سید عبدالله سلمابادی بحرانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 245گ، 19 سطر (7×17/5)، اندازه: 21/5×25 سم [ف: - 618]
آغاز: من امره و کلما فدعتهم ضاعونی و کلما نهنهتهم زاعونی فلم نجده المدافعة بسوف و لعل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مقیم ابن شمس الدين علی فیروزآبادی، تا: پنج شنبه 8 ربیع الاول 1058ق، جا: شیراز مدرسه میر لطف الله؛ افتادگی: آغاز (فاقد خطبه)؛ منقول از خط مؤلف؛ جلد: تیماج خرمایی، 238گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 12-261]
در آغاز شرح خطبه فرائد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 5 شوال 1067ق؛ اندازه: 18×24/5 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرمعصوم تبریزی، تا: چهارشنبه 13 شعبان 1072ق؛ 199گ، 23 سطر (7×17/5)، اندازه: 12×25 سم [ف: 12-261]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن مصطفی قاری، تا: 12 شوال 1 076 ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 211گ، 21 سطر (8×16)، اندازه: 14×24 سم [ف: - 408]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن نورالدین محمد زشکی، تا: شنبه 20 شوال 1080ق، جا: مشهد رضوی مدرسه خیرات خان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 216گ، 22 سطر (7×17)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: - 618]
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1083ق؛ تملک: فاضل تونی؛ جلد: تیماج، 218گ، 22 سطر (8×16)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن علی بن موسی العاملي، تا: یک شنبه 25 جمادی الثاني 1084ق؛ جلد: تیماج، 147گ، 23 سطر (10×16)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 5-359]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ناصر بن علی، تا: 1085ق؛ واقف: محمد باقر حائری، 1377؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: - 300]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا علی بن استاد حسین خوسفی قاینی (ساکن مشهد رضوی)، تا: 13 شعبان 1086ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 148گ، 27 سطر (7×18)، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 1-243]
آغاز: برابر؛ انجام: کمل بعون الله و حسن توفیقه و الحمدلله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و اصحابه و سلم تسليماً كثيراً.
خط: نسخ، کا: رضا بن محمد علی، تا: چهارشنبه 18 رمضان 1087ق؛ مصحح؛ مهر: واقف «فوضت امری الي الله الصمد و انا ابن احمد التمامي الامامي محمد» (واقف)؛ واقف: شیخ محمد تمامی امامی؛ جلد: تیماج، 319گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 3-56]
خط: نسخ، کا: جعفر بن باقر سبزواری، تا: 27 ذیحجه 1088ق؛
جلد: تیماج، 180گ، 21 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 23-246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه غره جمادی الاول 1091ق؛ واقف: میرزا اسدالله فاضلی، تیر 1362؛ جلد: تیماج، 204گ، 19 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 12-262]
آغاز: برابر؛ انجام: و غیر ما انتجه تصوری و ولده تفکری انتهی کلامه بحروفه و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ اهدایی: علی رضای وثوق؛ 172گ، 19 سطر (9×17)، اندازه: 15/5×26/5 سم [ف: 2-583]
آغاز: برابر
نسخه پاکیزه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: قطب الدين ابن غیاث الدين، تا: 1092ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 224گ، اندازه: 18×25 سم [ف: 51-69]
آغاز: برابر؛ انجام:: شواهد الابدال... و الشاهد في حجنج ونج و فوتج فانها اصلها حجتی و بی وفوتی فابدل من الياات.
تا بخش شواهد الابدال که نشان می دهد افتادگی حدود 5 یا 6 برگ است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ مهر: «محمد علی» (بیضی)؛ تملک: میر معصوم بن میر نعمت الله حسینی تولمی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 240گ، 21 سطر، اندازه: 13×19 سم [اهدائی رهبر: 10-296]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد تقی شهمیرزادی، تا: دوشنبه 16 ربیع الاول 1094ق؛ 131گ، 27 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 1-196]
آغاز: النصاري و الشاهد فیه کالشابه فیما قبله؛ انجام: برابر
خط: نسخ عربی، کا: عبدالهادی بن محمد صالح طاهر مکی شافعی، تا: جمعه 26 شوال 1095ق؛ کاغذ: ترکی بغدادی، جلد: مقوایی، 180گ، 27 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 24-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1095ق؛ افتادگی: آغاز [ف: 5-359]
خط: نسخ عربی، کا: عبدالهادی بن محمد صالح طاهر ملکی شافعی، تا: 1096ق [مختصر ف: - 581]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ اندازه: 15×25 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در آغاز حاشیه ای است بر خطبه این کتاب؛ جلد: میشن سیاه، 211گ، 20 سطر، اندازه: 14/3×21/2 سم [ف: 1-398]
آغاز: برابر؛ انجام: لان اصله من الشجرات قه: و قد علمت عرسی مليكة اننی انا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: فاضلخان، 1065ق؛ جلد: تیماج، 278گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×25/5 سم [ف: 12-262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: ظاهراً قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 186گ، 22 و 23 سطر (9×17)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 11-571]
آغاز: برابر
خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: جعفر آل سید باقر با مهر «جعفر حسینی» (بیضی)؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج، 248ص (1-248)، 18 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: - 316]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 930/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-138]
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ [ف: - 7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد تقی سنه...» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 153گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×24 سم [اهدائی رهبر: 10-297]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجي ابوطالب الحسيني» (بیضی)، «علی الحسيني 1272» (بیضی)، «المتوكل علی الله عبده مرتضی الحسيني» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 224گ، 20 سطر، اندازه: 13×20 سم [اهدائی رهبر: 10-297]
آغاز: بسمله، قال شیخنا الامام العالم جامع اشتات (کذا)؛ انجام: کتابته بالقرب من الجامع الازهر... سنه 1107.
خط: نسخ، کا: ماهانی، شمس الدين بن عبدالله، تا: 1107ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد حسن جهرمی، تا: یک شنبه 3 جمادی الاول 1107ق، جا: شیراز مدرسه صالحیه؛ هشت صفحه ای کم دارد ولی نویسنده گویا نمی دانسته که کم نوشته است و تاریخ تأليف را در دنبال آورده؛ محشی؛ جلد: تیماج، 163گ، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 409]
خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی جمال الدين بن شجاع الدين محمد اردستانی، تا: 1123ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 190گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: - 16]
آغاز: بسمله و به نستعین - قوله حمدا ناصعا بقدیره حمدت حمدا و احمد الله حمدا؛ انجام: قال و مؤلفه و هذا آخر ما اختصر ناه من الشواهد - تم یوم الجمعه عاشر محرم الحرام سنه 1084
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1123ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 129گ، 25 سطر (12×19)، اندازه: 18/5×38/5 سم [ف: 1-166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن محمد اشرف بیلندی گنابادی، تا: جمعه 15 شعبان 1189ق، جا: مدرسه خان؛ تملک: محمود حسینی در تاریخ 1343؛ جلد: تیماج، 316ص، 14 سطر، اندازه: 13×25 سم [ف: 2-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1194ق؛ واقف: محمد تقی رفسنجانی، غره جمادی الثاني 1194ق؛ جلد: چرم سیاه، 155گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×24/5 سم [مؤيد: 1-90]
آغاز: برابر؛ انجام: و رجع معها الي الشام فمرض بها و قیل هذه القصيدة.
فقط 5 برگ است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-334]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: - 102]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 9 شعبان 1233ق؛ قطع: وزیری کوچک [رشت و همدان: ف: - 1343]
آغاز: بسمله قوله حمداً تقریره حمدت الله حمداً او احمد الله حمداً فیکون انتصاباً حمداً؛ انجام: و تفضله نهار الخميس في احدی و عشرین جمادی الاولي و الحمدلله حمدًا زائداً آمین
خط: نسخ، کا: غفاربن محمد عظیم خویی، تا: 1233ق؛ جلد:
تیماج مذهب، 156گ، 25 سطر (10×20/5)، اندازه: 18×31/5 سم [ف: 8-142]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: یک شنبه 23 شوال 1234ق؛ جلد: تیماج، 112گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [ف: 41-230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: لطیف بن کربلائی باقر، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، 155گ (2پ-156پ)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 30-77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج مذهب، 175گ، 25 سطر [ف: 6-3017]
آغاز: برابر؛ انجام: کمل بعون الله و حسن توفیقه و الحمد لله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صبحانه و سلم تسلیما کثیرا
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ یادداشتی بتاریخ رجب 1266؛ تملک:احمد بن لطفعلی تبریزی، جواد بن علی الامين العاملي، نشانی بخشیدن علی بن محمد امین حسینی حسنی؛ جلد: تیماج سبز، 158گ، 29 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 17-288]
آغاز: برابر
از اول تا شرح «و لاینطق الفحشاء من کان منهم ** اذا جلسوا منا و لا من سوائنا»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 100گ، 16-18سطر، اندازه: 14×18 سم [ف: 6-3017]
آغاز: برابر؛ انجام: بمنزلة هذه اللعبة التي لايعبأ و لا یلتفت اليها لحقارتها فافهم و الله اعلم. تم ذلك و الحمدلله وحده
خط: نسخ، کا: علی اکبر، بی تا؛ دارای سرلوح، مجدول مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج، مذهب، 258گ، 22 سطر [ف: 6-3017]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم فرزند علی بن موسی عاملی، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 18×24 سم [ف: 9-174]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما هدا لها کما مهر رسول الله ام سلمه و هو اکرم صهر اودع الادلاد و ملك ما اراد و ما سها مملکه ولادهم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 22گ (57-78)، 15 سطر (6×13)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 4-1189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «علی الحسيني» (بیضی)، «عبده الراجي أبوطالب الحسيني» (بیضی)، «المتوكل علی الله عبده مرتضی الحسيني» (مربع)؛ جلد: چرم قرمز، 126گ، 20 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [مؤيد: 3-531]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: میر معصوم بن میر نعمة الله حسینی تولمی؛ جلد: چرم، 335گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×19/5 سم [مؤيد: 2-247]
آغاز: بالاسم المبارك قال ابن جنی ای اثرك الله بالتمسیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 116گ، 28 سطر (11/5×22)، اندازه: 18×28 سم [ف: 1-111]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 402گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 26-478]
آغاز:برابر؛ انجام: الحمدلله العلي الاجلل... قال ابو النجم و الشاهد في الاجلل... قال مصنفه رحمه الله تعالی و هذا آخر ما اختصرناه من الشواهد. فرغت یمین مؤلفه عنه في الثاني من ذی الحجة الحرام حجة سبعة عشرة و ثمانی مائة بمدرسة البدرية هؤلاء الحسدة الطعنة عنده بمنزلة هذه اللعبة التي لا یعباء بها و لا یلتفت اليها لحقارتها فافهم...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه کهن و نفیسی است؛ کاغذ: سمرقندی، 254گ، 17 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 2-927]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد علمت... اننی انا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [الفبائي: 426]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد باقر، گنجعلی بن محمد علی اصفهانی؛ جلد: چرم، 139گ، 23 سطر، اندازه: 13×24/5 سم [مؤيد: 1-299]
farāyed-ol kalām
طبیب حسینی، عبدالرسول بن زین العابدين
tabīb-e hoseynī, ‘abd-or-rasūl ebn-e zayn-ol-‘ābedīn
وابسته به: القانونچه = المختصر في صناعة الطب = المختصر في الطب؛ چغمینی، محمود بن محمد (- 745)
ترجمه ای از شرحی که میرزا ابوالقاسم بر رساله «قانون چه» چغمینی در طب نگاشته است. این ترجمه به یکی از پادشاهان تقدیم شده است
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6536/1-33/86
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة والسلام علی اشرف الخلائق محمدوآله اجمعین حمد و سپاس و شکر بی قیاس طراز درگاه پروردگاری است که خالق کل موجودات ورازق کل ممکنات... اما بعد پس از حمد وثنا بر خالق عالمین؛ انجام: بلغم طبیعی گویند و خون بالقوه ای است واما غیر الطبيعي منه فاقسامه خمسة الاول... اما غیر طبیعی بلغمی است که آن به کار مصالح
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 18گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-3026]
farā’id-ul la’ālī
رومی، یحیی بن عبدالله، - 864 قمری
rūmī, yahyā ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1460)
در فقه حنفی از کتاب طهارت شروع شده و به کتاب آداب المفتي پایان می یابد، و در هر مسأله نظر مؤلف آمده و عین عبارت های کتاب های فقه حنفی گرد آورده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2758
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه محمد و آله اجمعین، أما بعد فهذه فوائد لطيفة و فرائد نظيفة جمعتها من الفتاوي و الشروح؛ انجام: سئل شداد بن حکیم عن قول النبي ان الله تعالی خلق آدم علی صورته فقال نؤمن و لانفسره.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج، 196گ، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 7-319]
farāyid-ul la‘ālī fī madḥ-el mawālī
عاملی، علی بن زین الدين، - 1104 قمری
āmelī, ‘alī ebn-e zayn-od-dīn (- 1693)‘
تاریخ تأليف: 1087ق
منظومه ای است در مدح ائمه مشتمل بر 28 قصیده به عدد حروف در قافیه آن و در هر قصیده 28 بیت.
[الذريعه 143:16]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4848/2
آغاز: (اولین قصیده) ابدت نجوم سحاب العليه ** ازهارها تزهوا علی الغبراء؛ انجام: یتقی الهول و المكارة و الخوف ببغض الخناو حب علی
خط: نسخ، کا: محمد کریم اصفهانی، تا: 1087ق؛ با قصیده ای از شیخ محمد عودی منقول از خطش در مدح شهید ثانی؛ تملک: علی بن زین الدين بن محمد بن حسن بن زین الدين عاملی، عبدالنبی بن شیخ علی عاملی، بدرالدین، عبدالله بن محمد عاملی،
محمد بن حیدر حسینی عاملی در 1092؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 25گ، 18 سطر (6/5×15)، اندازه: 11/5×21/5 سم [ف: 13-281]
farā’id-ul luġa fī bayān-il luġāt-il ma’nūsih
فرهنگ عربی به فارسی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1929/3
آغاز: بسمله و به نستعین... اما بعد این رساله ایست در بیان الفاظ که كثيرة الوقوع و مانوسة الاستعمال است... و بر حرف تهجی ترتیب داده شد و عدد ابواب بعدد حروف آن؛ انجام: حرف الياء یمین دست راست... یرحم الله عبده رحمت کناد خدای تعالی بر بنده خود...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (31پ-33پ)، 24 سطر (10×16)، اندازه: 15×20 سم [ف: 8-544]
فرائد المثنوي- جواهر اللآلي
farā’id-u multaqa-l abḥar
افندی، اسماعیل بن سنان، - 1048 قمری
afandī, esmā‘īl ebn-e sanān (- 1639)
وابسته به: ملتقی الابحر في الفروع الحنفية؛ حلبی، ابراهیم بن محمد (- 956)
اهداء به: شیخ الاسلام سلطان مراد خان بن احمد خان بن محمد خان عثمانی
تاریخ تأليف: 15 صفر 1035ق
مؤلف «ملتقی الابحر» حلبی را درس می گفته و به درخواست دوستی گزارشی بر آن به نام «فرائد ملتقی الابحر» نوشته است. او خود در خواب دیده بود که چنین کاری را خواهد کرد و شمس الدين حاج مؤيد الدين سیواسی هم در خواب دیده بود که او چنین خواهد کرد. پس او در 3 شعبان 1031ق به کمک همت شیخ عبدالمجید سیواسی آن را آغاز کرد و دو سال و هفت روزی این گزارش در مسوده بود و بر اثر گرفتاری ها و کشته شدن سلطان و دانشمندان و آشفته شدن کار وزیران و فرمانروایان و پراکنده شدن آن ها نتوانست آن را به انجام رساند تا این که در روز 15 صفر 1035ق آن را پاکنویس کرد. این گزارش در 4 مجلد است و پیداست که پیش از دو گزارش «مجمع الانهر» نگارش شیخی زاده محمد در 1077ق و «الدر المنتقي في شرح الملتقي» نگارش علاء الدين محمد حصفکی دمشقی (- 1088ق) تأليف شده است.
[الاوقاف العامة موصل 83/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1006
آغاز: بسمله. الحمد لمن منح لنا کنز درر الهداية و غرر الوقاية مقدار الكفاية... فیقول... اسمعیل بن سنان السيواسي... لما کنت اذا کر کتاب ملتقی الابحر في الفقه الذي صنفه... الشيخ ابراهیم بن محمد الحلبي... قال لی بعض الاخوان هذا کتاب فاخر مشتمل علی مسائل المتون الاربعة مع زیادات مأخوذة من مسائل الهداية و مجمع البحرين لکن لم یسمع احد تصدی تفسیر مخفیاته... فیقی بکرا... فلا تکون له عروسا... فاجبته... و سمیته فرائد ملتقی الابحر؛ انجام: قد وقع الفراغ من تبییضه و تنمیقه في اليوم الخامس عشر من صفر... سنة خمس و ثلثین و الف... و انا الفقير الحاج اسمعیل بن الحاج سنان ابن الحاج اسمعیل ابن حسین ابن ابراهیم بن خلیل بن اسمعیل السيواسي لینه الله تعالی قلبه القاسي و ازال قلبه الوسواسي (قد وقع الفراغ من تسوید هذا الكتاب... عن ید... علی بن عبدالله... اللهم اغفره و لوالدیه و لجمیع المؤمنين و المؤمنات برحمتك یا ارحم الراحمين).
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالله، بی تا؛ جلد: تیماج، 378گ، 33 سطر (13/5×21/5)، اندازه: 20/5×29 سم [ف: 5-1958]
farā’id-un muntaxaba wa fawā’id-un multaqiṭa
مؤلف شناخته نشد. کتاب منتخبات و ملتقطات و لباب کتاب فرائد التفسير فصیح الدين محمد بن عمر خوافی ماثونابادی است، دانسته نشد که تلخیص و انتخاب از که بوده، مطالب کتاب به جمله «قال الكشاف و قلت» عنوان شده است. کشف الظنون (ج 2ص178) در توصیف فرائد التفسير آورده است که خلاصه تفسیر کشاف است با اضافات ادبی و کلامی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1534
آغاز: الحمدلله الذي کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی خصوصا علی محمد المصطفي و بعد فهذه فراید منتخبه و فواید ملتقطه من التفسير المسمي بفراید التفسير للامام الهمام؛ انجام: بل هم غافلون عن هذا المعني و الله اعلم
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن حسن، تا: ذیحجه 1029ق؛ واقف: نائینی، 127گ، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-445]
farā’id-un nāṣir
قزوینی، علی، ق13 قمری
qazvīnī, ‘alī (- 19c)
نویسنده می گوید عده ای از دوستان از من خواستند که کتابی در مسائل فقهی و اصولی و حکمی بپردازم چون نپرداختن به
خواست ایشان از عهده من خارج بود لذا به دوران ناصر الدين شاه این کتاب را در یک «مقدمه» و چهار «باب» و یک «خاتمه» بدین شرح پرداختم: مقدمه در دو مقصد: مقصد اول: در حکمه عملیه اجمالا، مقصد دوم: در حکمه عملیه تفصیلا؛ ابواب در مسائل فقهی و اصولی؛ خاتمه: در اجرام فلکی و اجسام عنصری.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي اتقن بحکمته نظام العالم و اوجب بلطفه العميم الاتيان بما حکم.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 205
آغاز: برابر؛ انجام: لتوزع البال و تشتت الاحوال و تفاقم الاحزان و المحن و تکاثر الافزاع و الفتن... لکن الله جلت حکمته.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1296ق؛ با سر لوح مذهب؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 79گ، 12 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 7-176]
al-farā’id wa-l qalā’id = al-‘iqd-un nafīs wa nuzhat-ul jalīs = al-farā’id wa-l qalā’id fī aḥkām-ir rīyāsa wa intẓām-is sīyāsa
ثعالبی، عبدالملک بن محمد، 350-429 قمری
sa‘ālebī, ‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)
سخنان کوتاه و سودمند بزرگان در اخلاق و کشورداری و مثال ها و پند و اندرزها. در فهرست تأليفات ثعالبی کتابی به این نام دیده نشد، شاید بخشی از کتاب «التمثيل و المحاضر» وی باشد. کتابی مختصر در هشت «باب»: 1. الاستعانه علی العقل و العلم؛ 2. الاستعانه علی الزهد و العباده؛ 3. الاستعانه علی ادب اللسان؛ 4. الاستعانه علی ادب النفس؛ 5. الاستعانه علی مکارم الاخلاق؛ 6. الاستعانه علی حسن السيره؛ 7. الاستعانه علی حسن السيامه؛ 8. الاستعانه علی حسن البلاغه. بروکلمان کتابی به نام «کتاب آداب» در شمار مؤلفات ثعالبی یاد می کند و می گوید: «آن را برای حمدونی وزیر سلطان مسعود غزنوی نوشته» ولی نسخه ای از آن را نشان نداده است. در منابع و فهارس موجود نام این رساله با عناوین مختلف یاد شده و در بسیاری از نسخه ها به عبدالملک بن محمد ثعالبی (- 429ق) نسبت داده شده است و با عنوان هایی چون: الامثال = الفرائد و القلائد = العقد النفيس. در مجموعه رسائل وی در بیروت به سال 1317ق نیز در مصر به چاپ رسیده است. در برخی از نسخه ها به ابوالحسن محمد یا ابوعلی حسن بن علی بن ابراهیم اهوازی (معاصر ثعالبی)، ابوالحسن علی بن حسین رخجی، نشوان بن سعید حمیری یمنی (- 573ق)، رشیدالدین و طواط، ابوالحسن احمد بن حسین بن علی (زنده: 867ق) و ابواسحاق احمد بن ابراهیم و فخر رازی نیز نسبت داده شده است. یادآوری می شود: «احاسن المحاسن» به نام ابوالحسن بن حسین رخجی ضمن خمس رسائل به سال 1301ق به چاپ رسیده و اندکی با الفرائد و القلائد همخوانی ندارد. در کشف الظنون (14/1) از «احاسن المحاسن في المحاضرات» از عبدالملک ثعالبی نام برده شده که دارای 24 باب است و آغاز آن نیز «الحمدلله مرسل قطرات نیسان الاحسان» می باشد و با آن احاسن المحاسن مذکور، همخوانی ندارد. جهت بررسی بیش تر به بیانات ارزشمند استاد عبدالحسین حائری در فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی (85/22) رجوع شود.
آغاز: بسمله. الحمدلله العلي الكبير القوي القدير العليم الخبير السميع البصير منشیء کل شیء و مبیده و مبدء کل حی و معیده... اما بعد فان احق ما نطق به اللسان و اعرب عنه البيان... ما زاد في شدة البصيرة و عاد بصحة السريرة و طرق طرایق العدل و بین حقایق الفضل و صار تذكرة للاخیار و مزجرة للاشرار و قوة لاولی الالباب و مادر للآداب و اری الادب ادبین ادب شريعة و ادب سياسة فادب الشريعة ما ادی الي قضاء الفرض و ادب السياسة ما اعان علی عمارة الارض... و قد جمعت في هذا الكتاب الذي صنفته من حلاوة الالفاظ و حلاوة الكلام و الكلم و سمیته العقد النفيس و نزهة الجليس فاوله الفوائد و القلائد و هی ثمانية ابواب و تذکر في کل باب ما یشتمل علیه من الحكم...
چاپ: مصر، 1327ق، 88ص؛ معجم المطبوعات 658/1؛ مصر 1328؛ و طبع بهامش نثر النظم و حل العقد له ایضا؛ و في دار الكتب المصرية: الفوائد و القلائد و یسمی الفوائد و القلائد مخطوط تأليف ابی سعید نشوان الحميري.
[بروکلمان 339/1 و ذیل 501/1؛ نصیحت نامه غزالی چاپ همایی 88؛ تعلیقات حدائق السحر از عباس اقبال 89-90؛ کشف الظنون: الفوائد و القلائد؛ معجم المطبوعات: 657-658؛ معجم المؤلفين 247/3 و 235/9؛ دنا 903/7 (با انتساب به سه نفر)]
آغاز: برابر؛ انجام: فاجعل الدين کهفك و العدل عادتك تنج من کل سوء و تظفر بکل مرجو.
تذکر: نام مؤلف در فهرست فخر رازی ذکر شده؛ خط: نسخ، کا: عبداللطیف بن عبد الرؤف، تا: 650ق؛ جلد: تیماج، 8گ (9پ-16ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 24-260]
در فهرست با عنوان «الفرائد و القلائد» آمده و از اهوازی دانسته. در هشت باب؛ خط: نسخ، کا: ابی المكارم بن محمد بن ابی المكارم احمد علوی حسینی در جور، تا: 5 شعبان 659ق [ف: 7-122]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447. 8 باب. درهامش است. در فهرست بدون نام مؤلف؛ بی کا، تا: 15 ذیقعده 753ق [فیلم ها ف: 1-429]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1665. در فهرست با عنوان «الفرائد و القلائد في احکام الرياسة و انتظام السياسة» آمده؛ خط: نسخ، کا: شهاب الدين قدسی، تا: شنبه میانه های شوال 871ق؛ تذهیب شهاب الدين قدسی [فیلم ها ف: 1-460]
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد علی روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، کا: تاج الدين بن محمد بن حمزة بن زهرة حسینی حاجی، تا: 19 محرم 888ق؛ 19 سطر [فیلم ها ف: 1-563]
نسخه اصل: بنی جامع کتابخانه سلیمانیه ش 990؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد حسینی، تا: ربیع الثاني 891ق؛ 65گ (3-67)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1-517]
آغاز: برابر؛ انجام: الجاهل لایملك غضبه. من سأل فوق قدره استحق الحرمان تسبب الحرمان التواني لیس.
در فهرست با عنوان «الفرائد و القلائد» و از نشوان بن سعید حمیری دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 78ص، 17 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 17-348]
آغاز: برابر؛ انجام: مشغول عن الخلايق بنفسه الناس منه في راحة و نفسه منه في تعب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 19گ (47-65)، 15 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 38-348]
خط: نسخ، کا: ابراهیم پسر تقی الدين، تا: سه شنبه 1 صفر 1002ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 35گ، 15 سطر (7/8×14)، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-158]
آغاز: برابر؛ انجام: فزوجها ایاهما... فکانت تزویج بنات العم تمت هذه الرساله في یوم الامس سادس و عشر شهر رجب المرجب... سنه خمس و... بعد الف علی ید العبد الضعيف جمال...
در فهرست با عنوان «القلائد و الفوائد» و از نشوان حمیری دانسته؛ کا: ابن شرف الدين علی جمال الدين محمد کردالانی، تا: دوشنبه رجب 1035ق؛ مصحح؛ مهر: «عبدالرحیم الحسيني» (بیضی) با تاریخ 1210؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 7گ (118پ-124پ)، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: - 38]
در فهرست با عناوین: العقد النفيس و نزهة الجليس = الفرائد و القلائد = کتاب الامثال = احاسن المحاسن آمده که به نظر مرادف گرفتن آن با کتاب الامثال و احاسن المحاسن کم دقتی شده؛ خط: نسخ، کا: سید هاشم عسکری، تا: 1068ق؛ جلد: تیماج، 32گ (59پ-90)، 15 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 22-85]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «العقد النفيس و نزهة الجليس» و بدون نام مؤلف است. به انضمام المقالات الذهبية حضرت امیر المؤمنين علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1069ق؛ 32گ، 25 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 2-340]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 3733 (ریو ص 632 ش 1003)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 9 ربیع الثاني 1076ق؛ 41گ (148-108) [فیلم ها ف: 1-526]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا تتم مروة الرجل حتی لایبالی طعامه اکل و لا الي ثوبه لبس. تم هذا الانموذج و هذا آخر ما وجدته مکتوبا في هذه النصايح علی ید اضعف الخلق عملا و اکثر زللا.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ نسخه را علی بن محمد حسین در ذیقعده 1278 به نواب فرهاد شاهزاده داده؛ جلد: تیماج، 48گ، 10 سطر (6×10)، اندازه: 10×16 سم [ف: 12-2875]
آغاز: برابر؛ انجام: في ثمانیه ابواب، الباب الاول في الانانه عن طلب العلم (برگ 271ر) و العدل سیفك... محمد و آله... تم کتاب القلايد و الفرايد (برگ 278)
خط: نسخ ریز، کا: اسماعیل نابلسی، تا: 1142ق؛ در حواشی مجموعه کتابت شده (برگ 271ر-278ر)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا مذهب، سطور چلیپایی، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 17-41]
خط: تحریری، بی کا، تا: حدود 1154ق؛ 17گ (40پ-56ر) [مختصر ف: - 581]
آغاز: برابر
در فهرست مختصر مجلس با عنوان «القلائد و الفرائد = اخلاق» و ناشناس آمده و در فهرست تفصیلی با عنوان «الفرائد في الفوائد = قلاید الفرائد في النصايح و المواعظ» و از فخر رازی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج، 21گ (28ر-48پ)، 14 سطر، اندازه: 12/5×18/7 سم [ف: 41-193]
آغاز: برابر؛ انجام: تنجو من کل سوء و تظهر علی کل عدوه...
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ خیلی کهنه، با سرلوح زرین؛ 71گ، قطع: خشتی، [ف: - 193]
در فهرست با عنوان «مکارم الاخلاق» آمده؛ بی کا، بی تا؛ 4گ [ف: 1-419]
آغاز: بسمله، قال ابومنصور عبدالملك بن اسماعیل الثعالبي رحمة الله علیه اما بعد فان احق ما نطق لسان و اعرب عنه بیان و انطوی علیه کتاب و انتهی اليه خطاب مازاد قرة البصيرة و عاد بصحة السريرة و طرق طرائق العدل... فصار تذكرة للاخیار و مزجرة للفجار و اماما للعمال و قواما الاكثر الاعمال ترجع البيه السياسه و تنتظم به الاسباب و یحتمل به الآداب فان الادب ادبان ادب شریعه و ادب سياسة... و کلاهما یرجعان الي العدل الذي فیه سلامة السلطان و عمارة البلدان و صلاح الرعيه... لان من ترك الفرض ظلم نفسه و من خرب الارض ظلم غیره؛ انجام: اذا ملك الاراذل هلك الافاضل. اذا تغافل اهل التفضل هلك اهل التجمل من عجز عن الاحسان ثقل علی الاخوان و الله تعالی اعلم.
در فهرست با عنوان «الآداب» آمده؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4ص (81-84)، اندازه: 11×18 سم [ف: 9-600]
نسخه اصل: کتابخانه ملت جارالله ش 275. در فهرست از اهوازی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 36گ (1-36)، 17 سطر [فیلم ها ف: 1-488]
الفرائد و القلائد في احکام الرياسة و انتظام السياسة- الفرائد و القلائد
al-farāyid-ul ya‘qūbīyyi
بختیاری حویزی، یعقوب بن ابراهیم، - 1150 قمری
baxtīyārī hovayzī, ya‘qūb ebn-e ebrāhīm (- 1738)
با عنوان «فريدة في القلاء».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 551/1
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1 محرم 1109ق؛ جلد: تیماج، 159ص (10-168)، 19-16 سطر (9×16)، اندازه: 14×21 سم [سنا: ف: 1-350]
الفرائض- الارث
الفرائض- شرح الفرائض
فرائض- المعرفة في فرائض الميراث
-فرائض- ارث
-الفرائض- الفرضية
-الفرائض- فوائدية
al-farā’iḍ = arba‘a wa xamsūn farīḍa
حسن بصری، 21 - 110 قمری
hasan-e basrī (643 - 729)
رساله کوتاهی است در پنجاه و چهار واجبی را که هر مسلمان باید رعایت و به آن ها عمل نماید، با استناد به آیات و روایات نبوی با عناوین «فريضة، فريضة» بیان نموده است.
آغاز: بسملة، روی الحسن البصري رحمه الله تعالی عن النبي علیه السلام إنه قال یلزم العبد المؤمن من کل یوم أربعة و خمسون فريضة فمن لم یعرفها لم یحفظها و لم یعمل بها فهو عاص و جاهل مذموم لا عذر في یوم القيمة أولها معرفة الله تعالی...
انجام: الرابع و الخمسون الاستقامة علی مذهب أهل السنة و الجماعة لقوله تعالی و إن هذا صراطی مستقيماً... انتهی الكلام في هذا المقام و الحمدلله علی التمام و علی الرسول أفضل الصلوة و السلام؛ تمت
شرح و حواشی:
1- الفرائض (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بکر بن عیسی، تا: 1090ق، جا: قیصری؛ 6گ (37پ-42ر)، 19 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 40/2-317]
آغاز: برابر؛ انجام: مال امرء مسلم لقی الله تعالی و هو علیه غضبان.
خط: نسخ، کا: ولی بن محمد، تا: سه شنبه 3 ربیع الثاني 1177ق، جا: الجزاير؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ (1پ-32پ) [ف: 25-211]
al-farā’iḍ (t.)
وابسته به: الفرائض = اربعة و خمسون فريضة؛ حسن بصری (21-110)
تلخیص و ترجمه تحت اللفظي، به زبان ترکی از «کتاب الفرائض» منسوب به حسن بصری است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7207/5
آغاز: حسن بصری حضر تلرندن روایت در هر بر مؤمن او زرنده اللي دورت فرض و اردر اکرار و اکر عورت؛ انجام: اللي دور ردنجی فرض رب العالمينه قسم اتمدن صقنمق تمت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (121ر-126پ) [ف: 25-213]
al-farā’iḍ
حبوبی خوارزمی، حسن بن حرب، ق6 قمری
habūbī xārazmī, hasan ebn-e harb (- 12c)
طریق حساب در مسائل وصایا وارث به روش جبر و مقابله و
هندسه و حساب خطائین، استفاده شده از گفته های سابقین و آن چه خود مؤلف استنباط کرده است. در این رساله فروع کم تر آمده و به ذکر مسائل مهم و اصولی حساب پرداخته است.
آغاز: لقد فضل الله الملك الكبير العالم العادل الفاضل النير خوارزمشاه اکرمه الله بالعلوم النفسية و الاداب الشرعية
آغاز: برابر؛ انجام: قال الحسن قد أتينا علی الطرق التي یمکن أن یستخرج بها مسائل الوصايا و ان کانت أنواع مسائلها التي تبتنی علیها لاتحصنی كثرة
کا: محمد بن جعفر، تا: چهارشنبه 23 شوال 1015ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 42گ (48پ-89پ)، 17 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 9-247]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذه جذر مائة و خمسة و عشرین و ذلك ما اردنا أن نبین و هذه صورته...
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن احمد نطنزی، تا: دوشنبه 24 شوال 1260ق؛ با اشکال هندسی، مصحح؛ جلد: تیماج روغنی، 60گ (36پ-95ر)، 13 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [محدث ارموی مخ: 2- 1049]
al-farā’ez (k.-on fī ‘elm)
صلاح الدين موسی
salāh-od-dīn mūsā
بخشی از مسائل ارث و محاسبات تقسیم ترکه است که به التماس بعضی از طالبان آن علم به زبان فارسی جمع کرده شده است. دارای یک باب. اصطلاحات به کار رفته در این مختصر قابل بررسی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/11
آغاز: صد هزاران شکر و سپاس زیادت از ضبط و قیاس مر خدای را جل جلاله کی وجوب وجود بطریق و دوام و استمرار از لوازم ذات پاک اوست؛ انجام: و شش سبع در می و سیم را چهار، نی زیادت و نقصان، و الله اعلمت بالصواب.
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: شنبه 23 ذیقعده 722ق؛ کاتب چنین تعبیر کرده است: «عصیره سبت المذكور في المناسك؛» جلد: تیماج کرم قهوه ای، 3ص (90-92)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-71]
al-farā’iḍ = al-irṯ
خطی، علی بن حسن، ق8 قمری
xattī, ‘alī ebn-e hasan (- 14c)
به درخواست: قوام الدين عبدالله بن شبیب بن عباس
رساله مختصری در مسائل ارث و بیان تنظیم طبقات وارثان و تقسیم اموال؛ مشتمل بر سه «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. المقدمات، دارای هفت مقدمه؛ 2. الفرض، دارای سه فصل؛ 3. المناسخات؛ الخاتمة: في مراتب الارث.
آغاز: بسمله الحمدلله موجد بدایع حکمه باظهار ما في الوجود و مفیض سوابغ نعمه علی خلقه لا یجاد الجود...
انجام: و فوایده ماکان مستورا بینت ما استفهم من مشکلاته مما هو نص مشهور فقل مخلصا اللهم سهل و یسر و صلاته علی خیر خلقه و مظهر دینه محمد المصطفي و آله المعصومين.
[الذريعة 146/16 و 440/1، ش 2215؛ دنا 904/7 (9 نسخه)]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد نحوی کربلایی، تا: رجب 1055ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-928]
خط: نسخ، کا: حسن بن خمیس اسدی، تا: 1074-1075ق؛ جلد: تیماج، 31گ (25پ-55ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 9-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن وطیش مسلمی جزایری، تا: 15 ذیحجه 1079ق؛ جلد: مقوا، 20 گ، 21 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 6-3020]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدعلی بن عبدالرضی (خط دوم)، تا: 1085ق؛ تملک: محمد طاهر به تاریخ 20 ذیقعده 1296؛ جلد: مقوایی، 42گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-8]
خط: نسخ، کا: محمد بن عزالدین بن عبدعلی بن اسماعیل جزائری، تا: 1097ق؛ مصحح؛ 31گ (107-137)، اندازه: 13/5×23/5 سم [نسخه پژوهی: 3-89]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1100ق؛ 19 سطر (7×14/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: - 388]
آغاز: عندنا علما من الاولي جمال الملة الحنفيه و الدين احمد بن عبدالله بن محمد بن متوج حرسه الله... و رتبت تأليفه علی ثلث ابواب و خاتمه الباب الأول في المقدمات و هی ست؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 صفر 1108ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، رکابه دار، با علامت بلاغ، محشی با امضای «محمود
عفی عنه»؛ مهر: «محمود بن محسن»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38گ (1ر-38ر)، 11 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 44-245]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلاة تشتمل اليومية و کذا صلاة الطواف و الكسوف و الاحتياط دون المنذورة و الاجزاء المنية و سجود السهو...
کا: محمد علی بن عبد الكريم تفرشی، تا: 1274ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (1-9)، 29 سطر، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 28-163]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نام مؤلف علی بن غسان قطیفی آمده که با توجه به نسخه های مشابه مؤلف، علی بن حسن خطی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 25 رجب 1301ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (38پ-63ر)، اندازه: 16×21 سم [ف: 6-343]
آغاز: الاعلي الاعملي الانوري المتوجي خلاصة هذا الدهر و الاواني وحید هذا العصر و الزمان... احمد بن عبدالله بن محمد بن متوج... فاقتبست من مصابح مشکاته المضية؛ انجام: تعدد عشرین فالشیء للام و هو احد القسمين و الآخر سبعة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 89گ (1ر-89پ)، 9 سطر [ف: 25-354]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن تاج الدين بن علی جزایری، تا: 1121ق؛ جلد: میشن، اندازه: 14/8×19/9 سم [ف: 6-492]
al-farā’iḍ = farā’ez-e šahāb-od dīn
سیواسی، احمد بن محمود، - 803 قمری
sīvāsī, ahmad ebn-e mahmūd (- 1401)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 403/2 کر
آغاز:... رضياً في أقل من شهر و لایحتاج إلي تطویل الدهر فقد قال النبي علیه السلام تعلموا الفرائض و علموها الناس... فصل: یبدو من تركة الميت بالتجهیز و التكفين؛ انجام: یرث بأحد الزوجين الباقي في فرض فإنها... أحدها المذكورين فالمال کله لبیت المال؛ تم الكتاب بعون الملك الوهاب
خط: نستعلیق تحریری، کا: بالی ولدنوری، تا: 1158ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان های «بدیع، لوامع، شرح، سیبویه، سید و...»، در فواصل برگ ها چند بیتی به فارسی با مطلع: «مانع میراث را میدان چهار ** رق و قتل و اختلاف دین و دار»، و نیز چند بیتی به ترکی به مطلع: «ذوی الارحام اون کشیدر بل یقین ** حق تعالی آن کدی قرآنده صقین/ آته آنه جد جده صلبی قز ** بنت ابن زوج زوجت بالنکز»؛ تملک: حسن بن حسین در ربیع الاول سال 1214ق؛ مهر: «بنده خدا حسین» (هشت گوش)؛ 9گ (65ر-73ر)، 13 سطر، اندازه: 4/5×11 سم [ف: 16-40/2]
al-farā’iḍ
ابن متوج، احمد بن عبدالله، - 820 قمری
ebn-e motavvaj, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1418)
اصفهان؛ دانشکده ادبیات؛ شماره نسخه: 31/1
کا: علی بن احمد نحوی، تا: آغاز رجب 1051ق [نشریه: 5-302]
al-farā’iḍ
شهاب
šahāb
آغاز: اعلم أن التشبيب اربع مسائل، المسألة الاولي: انه ترك فیها العليا من الفريق الاول و الوسطي من الفريق الاول مع من توازیها؛ انجام: فیعطی کل فرد منهم ربع المضروب من المبلغ و المضروب اربعة و ربعها واحد فلکل فرد منهم واحد، واحد، تم.
رساله کوتاهی است در مسائل ارث و اقسام طبقات وارثان و در چهار مسأله بیان شده است، در انجام نام آن شرح شهاب الدين آمده است، به نظر می رسد شرح بخشی از کتاب فرائض شهاب الدين، ابوحامد احمد بن محمود باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواسط ربیع الثاني 864ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3گ (83ر-85ر)، 21 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 33-253]
آغاز: رجل مات و ترك زوجته و للمرأة الربع و الباقي لبیت المال، و لو ترك إمرأة وجدة و للمرأة الربع و للجدة السدس؛ انجام: هذا مسائل الاختلاط ذکر اهل الفن في هذه المقام، فعلیك بحفظها، کیلا یعرف علیك في استخراج الفروضية.
مسائل الاختلاط. رساله کوتاهی است که برخی مسائل ارث را در مراتب مختلف با سهم هر یک با عناوین «لوترک - لوترک» بیان نموده است، به نظر می رسد این مسائل بخشی از فرائض شهاب الدين، ابوحامد، احمد بن محمود باشد، آن گونه که در انجام رساله نام شهاب الدين آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 864ق؛ کاغذ: شرقی، 2گ (85ر-86ر)، 36 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 33-253]
عربی
al-farā’iḍ (urjūzat fī) = manẓūmat-un fi-l farā’iḍ
عامری، یحیی بن ابی بکر، 816-893 قمری
āmerī, yahyā ebn-e abī-bakr (1414 - 1488)‘
منظومه ای بیش از دویست بیت در متشابهات مسائل ارث که به ترتیب سؤال و جواب سروده شد. تا برای متعلمین و نوآوران تمرین فکری باشد و برای حفظ آسان باشد.
آغاز: الحمد لله رب العالمين... هذه المسائل متشابهة من مسائل الفرائض... مات عز الوارث هم صنفان ** فمنهم ابن سهمه الفان
انجام: لکن یری احسن وجه نورا ** منشاها و حور عین صورا
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یعقوب بن احمد، تا: 836ق؛ جلد: مقوایی، 11گ (65پ-75ر)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 27-287]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه اواخر جمادی الثاني 864ق؛ مجدول؛ با افزودگی هایی به ترکی در موضوع رساله همراه جداول ارث؛ کاغذ: شرقی، 11گ (68پ-78ر)، 11 سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 33-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 11گ (48پ-58پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 12-254]
al-farā’iḍ
حسینی، معین الدين
hoseynī, ma‘īn-od-dīn
رساله ای است در فرائض و اقسام ارث که قواعدی را در تقسیم ارث بیان نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15613/1
آغاز: هذه قاعدة في تصحیح مسائل الرد، الرد في اللغة معروف و في إصطلاحهم نقیض العول، لأنه انما یکون عند نقصان السهام عن أصل المسألة؛ انجام: و من السبعة في سبع المبلغ فیصرف الي الأختين إثني عشر و یوقف الباقي و قص علی ذلك سایر الأمثلة، تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 905ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ کاغذ: شرقی، 13گ (4ر-16ر)، 9 سطر، اندازه: 5×11/5 سم [ف: 39-557]
al-farā’iḍ
نورالدین بن محمد
nūr-od-dīn ebn-e mohammad
رساله ای متوسط در احکام و تقسیمات ارث بر مبنای فقه امامیه که با استفاده از قواعد علامه حلی و «فرائض نصیریه» خواجه نصیر طوسی تأليف و در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده: مقدمه في نبذ من اصول الحساب؛ 1. حساب الفرايض بقول کلی؛ 2. مسالة الخنثي؛ 3. مسالة المعتق بعضه؛ 4. الاقرارات؛ 5. الوصايا؛ خاتمه في كيفية اخذ نصیب الوارثين من التركة.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3022
آغاز: بسمله رب لاتذرنی فرداً و انت خیر الوارثين و اجعلنی من ورثة جنة النعيم و لاتخزنی یوم الدين... هذه عدة اصول و جمل تتعلق بکیفیه تخصیص التركه بالسهام الصحيحه و ما؛ انجام: ما حصل لکل واحد والنظر فیه هل هو مساو للتركة ام لا للاحتراز عن الخطاء ربنا لاتواخذنا ان نسینا او اخطًأنا وتب علینا انك انت التواب الحكيم
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 26 رمضان 963ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 40گ، 19 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف مخ: 4-1443]
al-farā’iḍ
محمد بن احمد بن محمود
mohammad ebn-e ahmad ebn-e mahmūd
رساله مختصری است در چندین فصل مشتمل بر احکام ارث و طبقات مختلف وارثان.
[کشف الظنون 1823/2؛ معجم المطبوعات 1853/2]
آغاز: بسمله. قال القاضي الامام شهاب الدين ابوحامد محمد بن احمد بن محمود بن علی بن ابیطالب؛ انجام: و علی الله الكرام و اصحابه العظام
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1096ق؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: الحمد لله رب العالمين... قال القاضي الامام... ان عملت في الفرائض اصلاً مختصراً یهدی حفظه و فمه الي بیان نصیب کل وارث من ارثه؛ انجام: فالارث علی ما شرطنا و هو آخر الورثة و لا یرث مع اقارب الميت فان لم یکن فالمال کله لبیت المال
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11گ (29پ-
39پ)، 13 سطر، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 2-392]
farā’ez = jadāvel-e tabaqāt-e vorrās
ساوجی، محمد قاسم، ق11 قمری
sāvajī, mohammad qāsem (- 17c)
در پنج «بحث» و سپس جداول.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1982/3
بی کا، تا: با تاریخ 1235ق؛ جلد: میشن، 7گ (24ر-30پ)، اندازه: 10×16 سم [ف: 5-402]
al-farā’iḍ
موسوی اصفهانی، جعفر بن حسین، 1090-1158 قمری
mūsavī esfahānī, ja‘far ebn-e hoseyn (1679 - 1745)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18461
کا: ابوالقاسم، تا: 1127ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 106گ، اندازه: 15/3×23/2 سم [رایانه]
al-farā’iḍ
نقوی لکهنوی، حسین بن دلدارعلی، 1211-1273 قمری
naqavī lakhanū’ī, hoseyn ebn-e deldār ‘alī (1797-1857)
رساله ای استدلالی و تحقیقی مشتمل بر «مقدمه» و چهار «باب»: المقدمة: شامل چند «فائده»: 1) الميراث مفعال من الارث مصدر میمی استعمل في معنی المفعول او هو مستعمل في معناه الحدثي...، 2): الارث بالنسب و السبب، 3) الفروض الواردة في الكتاب المجيد؛ باب 1. بیان مخارج الفروض با سه مبحث؛ باب 2. میراث الانساب، دارای سه فصل؛ باب 3. احکام السبب و فیه فصول؛ باب 4. المواريث النادرة و فیه فصول (ناقص).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21924
آغاز: بسمله، الحمدلله سابغ النعماء رافع درجات العلماء و جاعلهم ورثه الأنبياء؛ انجام: فقال هو الذي لایدری ذکر هو او انثی فانه ینظر فان کان ذکر احتلم و ان کانت انثی حاضت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 126گ، 14 سطر، اندازه: 13×21 سم [اهدائی رهبر: 3-502] و [ف: 20-366]
farā’iḍ
رومی، محمد اسعد بن احمد، ق13 قمری
rūmī, mohammad as‘ad ebn-e ahmad (- 19c)
تاریخ تأليف: جمعه آخر ربیع الاول 1249ق
رساله ای مفصل در مسائل ارث، و با قواعد تطبیق مسائل ریاضی، دارای چند «باب» مشتمل بر فصول: باب تصحیح مسائل الفرائض؛ باب تصحیح مسائل الولاء؛ باب تصحیح مسائل الردية؛ باب المناسخة؛ باب توریث ذوی الارحام؛ باب الوصايا؛ باب مسائل الاقرار.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3170
آغاز: الحمدلله الذي جعل العلماء ورثة الانبياء و اعناهم في الدارين بتوفیقه لنیل خیر الانصباء؛ انجام: و شیرازه بند انتظام قلندی، الحمدلله الذي هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 90گ، 23 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 8-397]
farā’iḍ
اشرفی، محمد بن محمد مهدی، 1215-1315 قمری
ašrafī, mohammad ebn-e mohammad mahdī (1801-1898)
از فتوای حاج ملا محمد بن ملا محمد مهدی اشرفی بارفروشی مازندرانی (- 1315ق) در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه» در مسائل اجتهاد و تقلید و آداب طهارت و احکام صلاة و روزه.
[ريحانة الادب 75/1؛ احسن الوديعة 124/1؛ الماثر و الاثار ص143 س23؛ قصص العلماء 87]
تهران؛ مفتاح، محمد حسین؛ شماره نسخه: 267
خط: نستعلیق، کا: میرزا اسماعیل پسر میرزا معصوم تفرشی، تا: 1280ق، به خواهش شاه زاده ادریس میرزا [نشریه: 7-199]
al-farā’iḍ
حسینی بیضوی، احمد، ق14 قمری
hoseynī beyzavī, ahmad (- 20c)
رساله متوسط فتوایی در مبحث ارث و بیان طبقات و سهام آنان است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36262
آغاز: کتاب الفرائض آیات المواريث مشهورة و عن النبي (صلی الله علیه و آله) تعلموا الفرائض و علموا الناس و یروی؛ انجام: في واحد وللاختین ثمانية مضروبة في واحد و للعم واحد مضروب في واحد.
خط: نسخ، کا: شکر الله بن سید عبدالکریم حسینی، تا: شنبه 12 ذیقعده 1320ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 24گ، 10 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [اهدائی رهبر: 3-504]
farā’iḍ
صاحب کابلی، محمد علی، ق14 قمری
sāheb-e kābolī, mohammad ‘alī (- 20c)
تاریخ تأليف: 1303ق
مؤلف احکام ارث را به صورت منظوم در یک «مقدمه» و شانزده «قسمت» آورده است و هر قسمت دارای عنوان جداگانه است. در بیت آخر تاریخ تأليف 1303ق ذکر شده ولی مؤلف این نسخه را در 1315 تحریر نموده است و به توضیح اشعار در حاشیه و لابه لای سطور پرداخته است.
شرح و حواشی:
1- شرح فرائض؛ صاحب کابلی، محمد علی (- 14)
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5951/1-30/21
آغاز: بعد تحمید خداوند کریم ** قادر قیوم رحمان رحیم/ بر امام انبیاء گویم درود ** که مبین ساخته فرض و حدود؛ انجام: ختم شدابیات چنددرعلم فرض ** حفظ او بر طالبش گشته است قرض/ یک هزار و سه صد و سه سال بود ** بر امام انبیاء گویم درود
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15 رمضان 1315ق؛ محشی به خط مؤلف؛ جلد: گالینگور، 7گ، 15 سطر دوستونی، اندازه: 21×29 سم [ف: 4-2110]
al-farā’iḍ = mavārīs
حافظ، روح الله
hāfez, rūh-ol-lāh
مؤلف مسایل ارث را از کتاب های تحریر و ارشاد و علامه و شرایع محقق وشرح شیخ حسین جزایری بر آن و فرایض خواجه نصیرطوسی انتخاب و در یک «مقدمه» و نه «باب» و یک «خاتمه» تنظیم نموده است.
آغاز: الحمدلله... و آله الطاهرين و اتباعه الذين یرثون الفردوس و هم ورثه جنة النعيم اما بعد این رساله ای است مستنبط ازکتاب مواریث فقهای امامیه رضوان الله علیهم اجمعین...
انجام: و اگر در درجه اعمام واخوال کسی باقی نماند اولاد ایشان قایم مقامند به نهج مذکور والله اعلم بالصواب
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، 6گ، 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-3022]
آغاز: برابر؛ انجام: هم چنان که این خال باعم و ایشان باعم تمت الرساله
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن ابوالقاسم جیلانی، تا: 1240ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 31ص (114-144)، 11 سطر (6/5×11)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 4-453]
farāyez
مولوی، محمد
mowlavī, mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19028
آغاز: بسمله. خدا کی ثنا اور صفت کهه تمام؛ انجام: تمام محمد نبی پیر درود اور سلام تمام شد. تمت.
خط: نستعلیق، کا: ملیح الدين، تا: 1247ق؛ جلد: میشن مذهب [رایانه]
al-farā’iḍ
نیری، محمد
nayyerī, mohammad
احکام ارث بر مبنای فقه اهل سنت.
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 2/1-49
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم حسینی رفاعی، تا: 1267ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 40ص (1-40)، اندازه: 14×22 سم [ف: - 53]
al-farā’iḍ
وحید مازندرانی، غلامعلی، 1291 شمسی
vahīd-e māzandarānī, qolām ‘alī (1912 -)
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 264
کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1-247]
farā’ez (manzūme dar ...)
قزلچی، علی بن محمد
qezelčī, ‘alī ebn-e mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17865 ض
بی کا، تا: 1331ق [د.ث. مجلس]
al-farā’iḍ
حسینی، کمال الدين بن اسماعیل
hoseynī, kamāl-od-dīn ebn-e esmā‘īl
در مسائل مربوط به ارث و طبقات وارثان، گرفته شده از فوایدی که در کتاب های فقهاء پراکنده بود با فواید و تحقیقاتی از مؤلف یا استفاده شده از محضر پدرش، در یک «مقدمه» و چهار «مقصد» مشتمل بر مطالب و فصول.
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 6/2
آغاز: الحمد الله الباقي الازلي الابدي الذي لا ینام و لا یموت و لم یتخذ صاحبة و لا ولدا القدير الذي بیده الامانة و الاحياء؛ انجام: و من زعم انه نبی حل قتله رواه احمد بن محمد عن ابن فضال عن حماد عن عثمان...
خط: نسخ مغلوط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 49گ (269پ-317پ)، اندازه: 19×26 سم [ف: 1-10]
al-farā’iḍ
روستایی، محمد بن آدم
rūstāyī, mohammad ebn-e ādam
وابسته به: منهاج الطالبين و عمدة المفتين = منهاج الطالبين في مختصر المحرر؛ نووی، یحیی بن شرف (631-676)
شرحی بر قسمت فرائض «مواریث» کتاب «منهاج الطالبين» محی الدين ابی زکریا یحیی بن شرف نووی است.
[کشف الظنون 1873/2 «منهاج الطالبين، نووی»]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1279-7/179
آغاز: بسمله الحمدلله العليم الحكيم و الصلوة و السلام علی رسوله الكريم... اما بعد فیقول افقر الخلق الي الله الغني محمد بن آدم بن عبدالله الروستايي لما کان الفقه شمس النظام... لما مال الي فرائض شرح المنهج طباع الطلاب اردت شرحها... اعلم ن الفقه في اللغة الفهم... کتاب الفرايض اقول اسماء الكتب و الرسائل تطلق؛ انجام: و للجدات من اصلها اثنان في ستة باثنی عشر لکل جده ثلاثة و للاخوات من ثمانية في ستة بثمانية و اربعین لکل اخت ثمانیه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی، محشی به امضاء «منه»؛ جلد: مقوا آبی، 101گ، 20-21 سطر، اندازه: 15×18/5 سم [ف: 6-3021]
al-farā’iḍ
در احکام ارث و چگونگی تقسیم آن بر طبقات وارثین با اختصار و بر اساس فقه حنفی، در چند «فصل» و گویا از کتابی فقهی جدا شده است.
آغاز: من مات و لم یخرج ترکته من أربعة أوجه من الكفن و الدين و الوصية و الميراث فأول ما يبدأ به الكفن...
انجام: فان ترك ثلاث عمات متفرقات و ثلاث خالات متفرقات الثلث للخالات و الثلث للعمة لأب و الأم الثلثان؛ تمت بعون الله الملك الوهاب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6گ (121-126)، 16 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 30-385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ، 21 سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 6-3021]
farā’ez
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13128/7
آغاز: بسمله نوك و جوبیتلنکنه دلیل نقل وار، دلیل عقل وار، اما دلیل نقل بو در که کل أمر ذی بال لم یبدء فیه بسم الله فهو ابتر؛ انجام: ثمن اوج عورته، ثلث داخی سکز انا سنه، سدس داخی درت اولاد اومه... و الرقيق خذا آسان آورد.
رساله مفصلی است در تقسیم ارث و بیان فروض مختلف با طرح مسائل گوناگون در این خصوص که برخی را با دلیل عقلی و نقلی پاسخ گفته است، در مقدمه نیز علم فرائض را از قول حضرت رسول اکرم نیمی از علوم دانسته و به بحث در این مو ضوع پرداخته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 14گ (88پ-101پ)، 21 سطر (10×14)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 33-254]
farā’ez
غیر همانند:
آغاز: برکو علیای فریق اول و وسطی فریق اول مع من توازیها قوای مسألده نه وار، نصف وار سدس وار؛ انجام: ربع مضروب و
روز مضر بموز قاچ درت ربع قاج هربونه برز، تم.
رساله ای است در فرائض و تقسیمات ارث و طبقات آن و طی طرح پرسش هایی در چهار «تصحیح» نگاشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول، مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 4گ (80ر-83ر)، 21 سطر، اندازه: 10×14 سم [ف: 33-252]
آغاز: مسأله بودر که بر کشی قلندیه کشوك ازاد لوسون الوردي اند اوج قزی اولدی؛ انجام: اوجز الو قزه دکدی اون طقز کچی قذه دکدی اوت التي.
فقه دیناری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: شرقی، 2گ (86پ-87ر)، 21 سطر، اندازه: 8×13 سم [ف: 33-254]
آغاز:... مضروب 15... مساله به نظر ایلدك مسأله ده بابا سدس آلور، جده سدس آلور اوغلی ایله قز ما بقی آلور مسأله ده سدسان ایله مابقی؛ انجام: اون آلتی قرق بشه ثلث رأس و جزء ثلث رأس نسبت دو تر؛ اون آلتی او نه مثل رأس و نصف رأس ایله عشر رأس نسبت دو تر؛ تمام
رساله ای کوتاه در بیان فروض و مسائل مختلف موضوع ارث (فرائض) است که برخی مسائل آن از طریق مسائل حساب تبیین و توضیح داده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با قلم خوردگی،که ممکن است نشانی از نسخه اصل به خط مؤلف باشد؛ 3گ (47پ-49پ)، 25 سطر، اندازه: 8×17 سم [ف: 40/2-82]
آغاز: فصل ابك اوج جالی وار فرض مطلق مع الابن و ابن الابن فرض مع...
رساله مختصری است مجدول در تفسیم ارث و نحوه انقسام ترکه میت بین وراث با اعداد ارقام و قواعد ریاض؛ خط: نسخ عثمانی، کا: محمد بن عمر، تا: اواخر جمادی الثاني 1241ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 160ص، اندازه: 17/5×23 سم [ف: 40/3-163]
آغاز: بسمله، ترکه میته حقوق اربعه تعلق ایدر تجهیز و تکفین و قضاء دیوان تنفیذ وصایا قسمت بین الورثة فصل...
رساله مختصری است مجدول در تقسیم ارث و نحوه انقسام ترکه میت بین وراث که پس از مقدمه ای کوتاه مابقی طی جداولی با محاسبات ارقام و اعداد آمده است؛ خط: نسخ تحریری، کا: رمضان بن موسی المدللوي، تا: 11 جمادی الثاني 1250ق؛ مجدول؛ جلد: چرم، 160ص، اندازه: 16×24 سم [ف: 40/3-191]
آغاز: بسمله ترکه میت حقوق اربعه تعلق ایدی تجهیز تکفین قضاء دیون تنفیذ وصایا قسمت بین الورثة فصل مصارف طقوز دراصحاب فرائض عصبه... باب مانع ارث اربعه؛ انجام: قاعدة اخری یدلرنده اولان سهملری... ولهذا ابتداء وقعه مسئلة به صر تقسیم اولدی تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب وسيلة الي دعاء الطلاب.
رساله ای است در ارث مطابق فقه عامه با ترسیم جدول های بسیار شامل ابواب وفصول شامل مباحثی چون ممانع ارث، فروض مقدره در قرآن، عصبات، مناسخه، ذوی الارحام؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 77گ، 28-30 سطر، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 6-3017]
al-farā’iḍ
ظاهرًا غیر همانند:
آغاز: بسمله. هذه رسالة تحتوی مهمات تقاسیم مسائل الفرائض جمعتها تسهیلا الطالبين. رجل مات و ترك؛ انجام: و قال علی بن مسعود رضی الله عنهما یرث بعضهم من بعض. و الله اعلم بالصواب. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب سنة 1080
با عنوان های «فصل، فصل»؛ بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: میشن، 4گ (72ر-75پ)، 29 سطر، اندازه: 12/3 *18/8 سم [ف: 9-53]
در فقه شافعی. عنوان های این کتاب «باب» و «فصل» است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 48گ (32ر-79ر)، اندازه: 18×25 سم [ف: - 713]
آغاز: صورة الفرائض، خمسة عشر أصلاً سبعة منها في کتاب الله تعالی و خمسة منها في سنة رسول الله علیه السلام؛ انجام: فهذه الثلاثة التي باجماع الأمة و الأسباب التي یتوارثون بها ثلاثة، رحم و نکاح و ولائهم.
رساله ایست مختصر در احکام ارث که بنابر مذهب اهل سنت در چند باب و چند فصل تنظیم گشته است. نگارنده آن شناخته نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ 2گ (12 و 13)، 22 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: 30-48]
آغاز: أما بعد حمد الله المفضل المنعام و الصلاة علی محمد سید الانام و عترته الغر الكرام؛ انجام: و لایقبل الانكار بعد الاقرار علی کل حال...
مختصری است در احکام ارث در سه «مقاله» دارای ابواب، و بیش تر آن از «جواهر الفرائض» خواجه نصیرالدین گرفته شده است: مقاله 1. فقه الميراث، 2. كيفية التخصيص مع مراعاة التصحيح، 3. الوصايا و الاقرارات المتعلقة بالفرائض؛ کا: محمد غدیر بن میر فتح الله حسنی حسینی، تا: 1027-1029ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 8گ (59پ-66پ)، اندازه: 13×20 سم [ف: 15-81]
آغاز: کتاب الفرائض و مقاصد ثلثه الاول في المقدمات المقصد الاول في موانع الارث وهی ثلثه الكفر و القتل و الرق المطلب
الاول الكفر قال و لو کان الي قوله او للامام اقول؛ انجام: و یکون احد البنين کافرا فانه مع بقایه علی الكفر تکون التركه اسداسا لکن ابن سدسان و لکل ثبت سدس و علی تقدیر اسلامه قبل القسمة تکون للبنین الثلثه...
رساله ای کوتاه در بیان احکام و فروعات کتاب ارث که در واقع شرح متنی دراین باره است که به صورت «قال، اقول» تنظیم شده و محتمل است از کتاب مفص لتری جدا شده باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 4-1443]
آغاز: بسمله. اعلم بان حساب الضرب علی اربعة مراتب آحاد و عشرات؛ انجام: لا یرثون منه و هو لا یرث منهم و قرابة الام برثون منه و هو یرث منهم و الله اعلم.
مؤلف شناخته نشد، مختصر فتوایی در مبحث تقسیم میراث و ترکه میت و بیان سهم و اولویت هر یک از طبقات وراث است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: میشن، 9گ، 19 سطر، اندازه: 15×26/5 سم [اهدائی رهبر: 3-502]
بندی در فرائض؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1101ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (115)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-846]
آغاز: کتاب الفرايض. آیات المواريث مشهورة. و عن النبي (علیه السلام). تعلموا الفرايض و علموها الناس. و یروی تعلموا الفرايض فانها من دینکم. و یروی أنها نصف العلم. یبداء من تركة الميت بمؤنث تجهیزه، ثم یقضی دیونه ثم ینفض وصایاه من ثلث الباقي، ثم یقسم الباقي؛ انجام: و لزوجة القسم ثلاثة مضروية في واحد ثلثه مضروبة في واحد یکون ثلثه. و للاختین ثمانية مضروبة في واحد و للعم واحد مضروبة في واحد. تمت...
از ناشناس، با سربندهای «فصل» بی شماره: فصل المجمع علی توریثهم من الرجال عشرة، فصل الفروض المقدرة في کتاب الله ستة، فصل الاب الابن لایحبهما احد، فصل الابن الواحد یستغرق المال، فصل الاب تارة یرث بمحض الفرضة، فصل الاخوة و الاخوات؛ خط: نسخ تحریری، کا: احمد بن محمود، تا: 1107ق؛ 17گ (87پ-103ر) [ف: 2-202]
بی کا، تا: 1113 ق؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: فصل في بیان مسائل لطيفة و اجوبة طريفة فاسئل ان مات رجل و ترك اخا عیانیا و یرثه اخ امراته لا اخیه بلا مانع شرعی؛ انجام: و عدد الثالثة مائة و ثمانية و ثلاث الاولي ثمانية و ثلاثة ارباع الثانية سبعة و عشرین و خمسة السداس الثالثة تسعین و المجمع مائة و خمسة و عشرون.
چندین سؤال و جواب است در ارث و طبقات مختلف آن، برگرفته شده از رساله «الفوائد الفرضية المستخرج من معادن الرسالة السراجية»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ بسیار مغلوط؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (13ر-16ر)، اندازه: 18×29 سم[ف: 20-25]
آغاز: بسمله. الحمد لولیه، و السلام علی نبیه محمد و آله و صحبه... اعلم ان صاحب الارشاد ان الارث ثلاثة (کذا) فروض؛ انجام: مع اقاریب الميت و ان لم تکن فالمال کله لبیت المال.
رساله بسیار مختصری در احکام ارث است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 2گ، 27 سطر، اندازه: 13/5×21/2 سم [اهدائی رهبر: 3-503]
آغاز: تصرف التركة الي بیت المال لفقدان من یرث بالاسباب الخاصة؛ انجام: و للاختین ثمانية مضروبة في واحد و للعم واحد مصروف في واحد
در احکام ارث و طبقات وارثان و چگونگی تقسیم ترکه میت در چند فصل، بسیار مختصر و از کتاب های اهل سنت است؛ خط: نسخ مغلوط، کا: یحیی بن یعقوب بن علی بن محمد، تا: 1205ق؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 101گ، 3 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: -58]
آغاز: بسمله.کتاب الفرائض عن رسول الله صلی الله علیه و سلم تعلموا الفرائض و علموها الناس؛ انجام: وللعم واحد في الواحد... آمین آمین یا ارحم الراحمين.
مؤلف و عنوان دقیق به دست نیامده ولی برخی از فصول با جواهر العقود شمس الدين محمد بن احمد منهاجی (سیوطی) از اعلام شافعیه در قرن نهم در تطابق کامل است و در برخی موارد فرق دارد، شاید تلخیصی از آن کتاب باشد؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد سعید، تا: ربیع الثاني 1224ق؛ محشی، مذیل است به 5 برگ در کیفیت تقسیم فرائض (میراث) و سهم هریک از طبقات ورثه؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 11گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [اهدائی رهبر: 3-506]
آغاز: کتاب الفرائض، يبدأ من تركة الميت بما تعلق بعین كزكاة و جان مرهون؛ انجام: و من الثانية اخذه مضروبا في نصیب الثاني او وفقه
کتاب في احکام الميراث علی رأي العامة؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد وسیم، تا: 1250ق، جا: سنندج؛ جلد: چرم زرد، 5گ (25ر-29پ)، اندازه: 11×16 سم [مؤيد: 2-107]
آغاز: بسمله. الحمدلله... قال رسول الله صلی الله علیه؛ انجام: منها یرث بعضهم من... کل وارث... الوهاب
خط: نستعلیق خفی، کا: قرمکی، بیک نظر، تا: 1257ق؛ ضمیمه نسخه ش 24309 [رایانه]
بی کا، تا: 1280ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: المرتبة الأولي الاب المنفرد يأخذ المال کله الأم کذلك يأخذ المال کله الثلث بالتسمية و الباقي بالرد...
در این رساله مؤلف متن یکی از کتب فقهی باب میراث را انتخاب کرده و آن را مختصرا شرح می کند؛ کا: علی قلی بن همت علی سرابی، تا: 1297ق؛ اندازه: 11×17 سم [ف: 2-76]
آغاز: کتاب الفرائض يبتدأ من تركة الميت بما تعلق بعین كزكاة و جان و مرهون و ما مات مشتریه مفلساً؛ انجام: و للأختين ثمانية مضروبة في واحد و للعلم واحد مضروب في واحد
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن ملا سعدالله رودباری، تا: 22 رجب 1306ق؛ جلد: مقوایی، 10گ (1پ-10پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 21-227]
آغاز: الحمدلله رب العالمين العليم الحكيم و الصلوة و السلام علی رسوله الكريم و علی آله اجمعین أصول الفرائض عشر خمسة أصله؛ انجام: فإن کانت الولادة قريباً ینظر و إن کانت بعيداً، للحمل میراث ابن واحد و علیه الفتوي.
رساله ای بسیار مختصر در ارث است، در آن مؤلف گروه هایی را که ارث می برند به 15 طبقه تقسیم می کند، 7 گروه آن ها در قرآن آمده، 5 گروه آن با سنت و 3 گروه آن با اجماع ثابت شده است؛ خط: رقعی، کا: سید احمد فرزند حسین، قنوی مشهور به «طاش قبولی زاده»، تا: 2 شوال 1314ق؛ حواشی به زبان ترکی نقل شده از فرائض ترکی اندکی نیز به زبان عربی و منقول از جامع الفتوي می باشد؛ 12گ (42-53)، 11 سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 29-435]
آغاز:من الاخوة و للاثنین فصاعدًا من ولدها و السدس لکل من الابوين مع الولد؛ انجام: و قد سقط من سهمه نصف الرد، و هذه صورة العمل في الثلاثة الاخيرة...
در چگونگی تقسیم ارث بین وارثان، مختصر و با عناوین «اشارة - اشارة» و جدول هایی توضیحی برای مسائل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 6گ (1ر-6ر)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 16-91]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از میردادخان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... حکی عن الحسن البصري رحمة الله علیه انه قال ما من یوم و لیلد یمرعلی المؤمن؛ انجام: نعوذ بالله من الخذلان کما قال نعوذ بالله من الجرم بعد الكور یعنی من الرجوع.
رساله ای مختصر در بیان معرفی واجبات شرعی بر اساس مذهب اهل سنت است که در آن 54 مورد واجب و فریضه شناسانیده شده؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 48ص (50-97)، اندازه: 12×18 سم [ف: 33/1 -82]
farāyiḍ
ناشناخته:
آغاز: بالاتمام و الميسر للاختتام فرمود رسول علیه السلام که بیاموزید و آموخته کنید علم فرائص را به مردمان؛ انجام: اما فتوی بروایت اولی است اولی ثابت دارند.
با عنوان های «فصل بازدارنده از میراث چهارند، باب شناختن فرضها و مستحقان آن ها... فصل في الغرقي و الحرقي و الهدمي؛ خط: نستعلیق، کا: کرم علی پسر نورالله خواجه سکینه چک مبارک، تا: جمعه 18 جمادی الاول 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: بخارایی، 46گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 17-442]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد این رساله ایست در بیان حساب فرایض مشتمل بر سه مقدمه و چهار مطلب؛ انجام: اما چون این دو طریق اقرب و اسهل بود اکتفا بآن نمود، الحمدلله رب العالمين...
مختصری است در احکام ارث و چگونگی استخراج سهام وارثان با قواعد ریاضی و مثال هایی برای مسائل، مشتمل بر سه «مقدمه» و چهار «مطلب»: مقدمه 1. معنی مخرج سهام و مخارج فروض، مقدمه 2. بیان نسبت عددی، مقدمه 3. بیان کسور و مخارج آن، مطلب 1. راست نمودن فریضه، مطلب 2. طریق رد حاصل فریضه و ادخال نقص، مطلب 3. بیان مناسخات است، مطلب 4. معرفت سهام ورثه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه دهه اول ذیقعده 1117ق، ظاهراً به خط محمد بن ابوالقاسم حسینی است؛ محشی؛ جلد: تیماج، 6گ (148پ-153ر)، اندازه: 18×26 سم [ف: 21-174]
آغاز: کتاب الفرايض، فرایض در لغت جمع فریضه است به معنی مفروضه یعنی مقدره و مقطوعه و در شریعت عبارت است از علم به قسمت مواریث؛ انجام: وصایای او از ثلث باقی و بعد از آن قسمت کرده شود باقی میان وارثان علی فرایض الله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 1گ (76ر-76پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-366]
آغاز: کتاب الفرايض. فرایض در لغت جمع فریضه است به معنی مفروضه یعنی مقدره و مقطوعه و در شریعت عبارت است از علم به قسمت مواریث و این علم را فرایض نامیده اند؛ انجام: پدر و مادر و یک عمه ثلث از آن اول باشد باقی از آن دوم و این بهتر است از آن که مصنف گفته است فالثلثان للعمة و الباقي للجد فتأمل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ جلد: مقوا، 42گ (95ر-136پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-368]
بی کا، بی تا؛ خریداری از میر دادخان [رایانه]
1 ج؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امان الله [رایانه]
farā’ez-e (manzūm)
در این رساله سهم الارث طبقات ارث برنده به زبان ترکی به نظم آمده و فرض های یک یک وارثان معین شده است.
آغاز: بعد البسمله، نحمدالله لا اله سواه ** و نصلی علی رسول الله؛ انجام: یتمش التي بیت اولد من بو کتاب ** از برایله تا اوله سن کامیاب
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج قرمز، 2ص (202-203)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-466]
farā’ez-e (manzūm)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 929/10
آغاز: بعد البسمله، نحمدالله لا اله سواه ** و نصلی علی رسول الله؛ انجام: یتمش التي بیت اولد من بو کتاب ** از برایله تا اوله سن کامیاب
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (202-203)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-466]
farā’ez-e (manzūm)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17980 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
farā’ez-e ertezā’īyya
بهادر صفوی، ارتضا علی بن احمد، 1198-1251 قمری
bahādor safavī, ertezā ‘alī ebn-e ahmad (1784 - 1836)
تاریخ تأليف: رمضان 1226ق
رساله ای است در بیان احکام فقهی ارث مطابق با فقه اهل سنت، شامل «مقدمه» و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه: در تعریف علم فرایض و موضوع آن و بیان عروض و حاجت بدان؛ فصل: در مخارج تجهیز و تکفین میت؛ فصل: در موانع پنج گانه ارث؛ فصل: در معرفت اصحاب فرائض و سهام مقدره ایشان؛ فصل: در نعرفت عصبات؛ فصل: در حجب؛ فصل: در معرفت مخارج فروض مذکوره؛ فصل: در عول؛ فصل: در شناختن نسب عددین؛ فصل: در تصحیح سهام ورثه به نهجی که در آن کسر بر هیچ یکی نیافتد و آن را هفت اصول است؛ فصل: در تقسیم ترکه میان ورثه و غرما؛ فصل: در تخارج؛ فصل:در مقاسمة الجد با بنو اعیان و علات؛ فصل: در مناسخه؛ فصل: در بیان ذوی الارحام؛ فصل: در توریث خنثی مشکل؛ فصل: در کیفیت توریث حمل؛ فصل: در احکام نفقود؛ فصل: در احکام مرتد؛ خاتمه: شامل دو فایده: 1) قرابات مشتبهه، 2) در مسائل امتحانیه. مؤلف در بیان تقسیمات مختلف ارث از جدو لها و دوایر متعدد استفاده کرده است.
چاپ: در سالهای 1226ق و 1237ق در هند به چاپ رسیده
[مشترک پاکستان 1074/2-1075؛ مشار فارسی 3659/3؛ فهرستواره فقه هزار و چهارصد ساله اسلامی 84]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1737
آغاز: بسمله. فرض عین است حمد ایزد پاک ** که نصیبی ز علم داد بخاک/ باقی وحی ووارث و والی ** ماجد و ذوالجلال و متعالی... اما بعد این رساله ایست موسوم بفرائض ازتضیه که مشتمل است بر مقدمه و چند فصول و خاتمه؛ انجام: و اگر ابتداء از دو دینار بود جاری است، کمالا یخفی علی المتدرب في علم الحساب و الله تعالی اعلم بالصواب، الحمدالله علی ختم الرسالة...
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 60 (ردیف 130)؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد ابرار حسین نیسافوری، تا: یک شنبه 15 صفر 1293ق، جا: لکهنو، نزد جناب مفتی سید محمد علی صاحب خیرآبادی؛ مصحح، با علامت بلاغ، نام کتاب و مؤلف در آغاز نسخه چنین درج شده: «رساله فرائض ارتضیه من تصنیف حضرت قاضی ارتضا علیخان صاحب مرحوم گوپاموی»،
در آخر نسخه «مسأله خمس از کتاب تفسیر احمدی» و «قاعده اخصر و اسهل در مناسخه به نقل از کتاب مولوی رفیع الدين محدث دهلوی 57»؛ ص، 21 سطر [عکسی ف: 5-178]
farā’iḍ-ul islām
در فقه شیعه اثنی عشری و تحقیق در شرایع اسلام است با نقل فتاوی علمای بزرگ مذهب شیعه از قبیل شیخ صدوق رحمة الله علیه که جهت سلطان وقت (محمد شاه قاجار) تأليف کرده اند.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1236
آغاز: بسمله. الحمدلله باعث الانبياء لارشاد الجهلا ناصب الاوصيا لتکمیل السفها جاعل الامناء لرعاية الهدي مرقم الاشقياء؛ انجام: قد تشرفت لاتمام هذا الكتاب المبارك و صدر تحریره و تسطیره علی ید الاقل الداعي الحقير المحتاج التي ربه الغني ابن الحاج محمد باقر محمد علی المازندراني التنكابني في شهر رمضان المبارك من شهور سنه 1205 الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
خط: نسخ خوب، کا: محمد علی ابن الحاج محمد باقر مازندرانی تنکابنی، تا: 1205ق؛ مجدول؛ مهر: مشیرالسلطنه، محمد رضا الحسيني، حسین بن هدایت الله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی، 608ص، 23 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 1-839]
al-farā’iḍ-ul ušnuhīyya
اشنهی، عبدالعزیز بن علی، - 550؟ قمری
ošnohī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e ‘alī (- 1156)
[الاوقاف العامة 252/1 و 138/3؛ کشف الظنون 1245/2]
شرح و حواشی:
1- المواهب السنية في شرح الفرائض الاشنهيه؛ اسدی، محمد بن عبدالوهاب
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 294
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالقادر، تا: عصر غره ذیحجه 1083ق؛ مصحح؛ اندازه: 14/5×19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
al-farā’iḍ-ol bahā’īya = al-mawārīṯ
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953-1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تأليف: 1007ق
حبل المتين او دارای چهار «منهج» است به ترتیب در عبادات، عقود، ایقاعات و احکام. از منهج اول تنها کتاب طهارة و صلوة (تا تعقیبات نماز) به ترتیب تأليف شده و بقیه کتاب ها پراکنده است و ظاهرا تأليف کتاب تمام نشده است. از جمله بخش های پراکنده حبل المتين باب سه از منهج چهارم است در میراث که شامل یک «مقدمه» و پنج «مطلب» است و «فرائض بهائیه» نام گرفته است. در ريحانة الأدب به عنوان «رسالة في المواريث» آمده که نام اصلی کتاب نیست و در واقع، همان گونه که مؤلف تصریح نموده، بخشی از کتاب حبل المتين است. این رساله در زمان حیات مؤلف نیز به صورت مستقل کتابت شده است. لازم به ذکر است که شیخ بهایی از کتاب حبل المتين، فقط منهج اول في العبادات و از منهج چهارم همین بخش ارث را تأليف نموده است
آغاز: الباب الثالث من المنهج الرابع من الحبل المتين، في المواريث و فیه مقدمة و خمسة مطالب...
انجام: فان جامعهما انثی ضعفت مضروب الخمسة في الثمانية عشرلها سته و ثمانون و لاختها احد و ستون و له ثلثة و قد سقط من سهمه نصف الرد و هذه صورة العمل في الثلاثة الأخيرة.
چاپ: مشار عربی، ص 661، (صص 264-267)؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 4ص؛ ایران، قم، مكتبة بصیرتی، 1398 قمری، سنگی، وزیری، 4ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حیبب الله اصفهانی 1319) (صص 264-267)
[دنا 907/7-909 (55 نسخه)؛ الذريعة 148/16 و 240/6 و 2406؛ مكتبة امیر المومنين 222/4؛ مقدمه ای بر فقه شیعه، ص 227-228؛ کتاب شناسی شیخ بهایی، ص 424-428]
شرح و حواشی:
1- شرح الفرائض البهائية؛ جامعی، محیی الدين بن عبد اللطيف
آغاز: برابر؛ انجام: و بینت ما ابهم من مشکلاته بما یتربص مشهور فعل مخلصاً. اللهم سهل و یسر یا عزیز و یا غفور و صلی الله علی محمد و خیر خلقه المصطفي و علی علی المرتضي و اله النجباء الاتقياء.
در یک مقدمه و پنج مطلب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان، تا: 21 رمضان 1022ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 11-22 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 234]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا الجدول کاف في توضیح هذا الجمال و تنقیح هذا الاعمال و من الله العصمة و التوفيق
کامل؛ خط: نسخ، کا: حسین بن لقمان، تا: رجب 1022ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ تملک: حسین بن لقمان (کاتب نسخه) با مهر «افوض امری الي الله عدبه حسین 32» (دایره)، صادق بن ابراهیم حلی در 1079ق؛ خریدار از داود یهزادی در تیر 1348ش؛ جلد: تیماج، 6گ (257پ-262ر)، 14-13 سطر (6×11)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 29/1-10]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه الجدول کاف في توضیح هذا الاجمال و تنقیح هذا الاعمال و من الله العصمة و التوفيق.
خط: نسخ، کا: ابن جمال الدين مظفر حسینی مشهور به دریاباری، تا: جمعه 12 جمادی الاول 1028ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 7ص (385-391)، 20 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 24/3-18]
بخش مواریث است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن رحمة الله دولت آبادی، تا: 1030ق؛ حاشیه «لمحرره روحه الله» دارد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 3گ (54پ-56ر)، 19 سطر (7×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 8-552]
آغاز و انجام: برابر
قسم مواریث؛ کا: حاجی محمد بن سلطان حسین بشروی، تا: 19 رمضان 1031ق؛ جلد: تیماج، 9گ (122پ-130ر)، 11-12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: فضل الله بن مسعود، تا: 1047ق؛ جلد: تیماج، 7گ (203پ-209ر)، 21 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 30-175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: ربیع الاول 1048ق؛ اهدایی: حاج شیخ احمد شریعت عقدایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 17 سطر (8×13/5)، اندازه: 12×20 سم [ف: 3-839]
آغاز: برابر انجام: تم الجدول
خط: نسخ، کا: حر عاملی محمد بن حسن، تا: شنبه 15 رمضان 1050ق؛ واقف: ملا صنوبر و شیخ حسن؛ جلد: مقوا، 30گ، 19 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 5-475]
خط: نستعلیق، کا: حیدر بن علی بن اسمعیل بن عبدالعالی [بن علی] هاشمی کرکی عاملی، تا: 1072ق؛ با اجازه قرائت جلال الدين محمد نزد شیخ بهائی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 21 سطر (6×14)، اندازه: 11×21 سم [ف: 16-217]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه صورة العمل في الصورة الاخيرة (یک جدول دارد)
گزیده ای از آن؛ بی کا، تا: 6 ذیحجه 1072ق؛ 3گ (261پ-263پ) [ف: - 442]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/17- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-202]
خط: نسخ، کا: محمد مومن حسینی، تا: 1094ق؛ کاغذ: اصفهانی، 6گ (28پ-33ر)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 22-177]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، 7گ (34-40)، 14 سطر، اندازه: 6×13 سم [ف: 29-282]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، محشی با نشان «منه مد ظله»؛ 8ص (1-8)، اندازه: 9×17 سم [سنا: ف: 1-114]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2-41]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با نشان «منه دام ظله»، در پایان آورده: «تمت المقدمه الميراث للشیخ الفاضل بهاء الملة... و الدين قدس سره و کتب من نسخه صحیحه قراها عند المصنف و کانت خطه الشريف في حواشیه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5گ (61پ-65ر)، اندازه: 19×26 سم [ف: 23-816]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشانه های «منه» و «منه دام ظله» و جز آن؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (257پ-261پ)، 20 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 12×19 سم [ف: 8-67]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 2گ (80ر-81پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16-310]
آغاز: برابر؛ انجام: ثلاثه اخری (جدول)
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 12ص (338-349)، 14 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [نشریه: 3-354]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاثني عشر المستقرة منها في الامهات في هذا الباب و هذا الجدول کاف في توضیح هذا الاجمال و تنقیح هذا الاعمال و من الله التوفيق...
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ 4گ (34پ-37پ)، 13 سطر، اندازه: 7/5×11/5 سم [ف: 37-38]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1101ق، مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 5گ (110-114)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-846]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن سلیمان، تا: 1101ق؛ واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347ش؛ 12 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 368]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن تاج الدين بن علی جزایری، تا: محرم 1102ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 5گ (182پ-186پ)، اندازه: 14/7×19/9 سم [ف: 6-492]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا ظهر لك رموز في هذا الجدول سهل رموز المربعات الباقية و الله اعلم.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن میرزا بیگ فروزان شهمرزادی، تا: سه شنبه 27 جمادی الثاني 1103ق؛ در این رساله موجز برای سهولت مطلب در هر مبحثی جدولی نیز ترسیم شده، محشی، قبل از مواریث گزارش اقسام خبر و برخی از اصطلاحات رجالی و فقهی از جمله «متواتر، آحاد، مشهور، شاذ و نادر، صحیح، حسن، موثق، قوی، ضعیف، مرسل، منقطع، مفصل، الأظهر، الأشهر، الأصح، التردد، الأولي... الشيخ، الشيخان، الثلاثة، الاربعة، الخمسة، الصدوق، الفقيه، الصدوقان، الفقيهان و...» آمده؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج، 225گ، 23 سطر، اندازه: 18/8×29/2 سم [ف: 21/1-501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 صفر 1108ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 5گ (38پ-42ر)، 11 سطر، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 44-245]
تنها مقدمه فرائض؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 12ص (196-207)، 7- 15 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 19-152]
آغاز و انجام: برابر
کا: عطاء الله بن محمد زکی اصفهانی، تا: 1173ق؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 9ص (233-241)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 10-898]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت المقدمة بعون الله و الحمدلله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: شیخ محمد باقر، 1176؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 5گ، اندازه: 13×19 سم [ف: 5-475]
خط: نستعلیق، کا: ابوالفضل بن محمد علی طبیب همدانی، تا: 1185ق؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 10/5×20 سم [ف: 1-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13؛ مجدول، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ 3گ (176پ-178ر)، 33 سطر، اندازه: 15×27 سم [ف: 33-189]
خط: نستعلیق پست، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 5گ (70-74)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3-1521]
کا: سید محمد بن صادق طباطبائی (سنگلجی)، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص (61-62)، اندازه: 11×17 سم [ف: 23-347]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»؛ 3گ (4پ-6پ)، 25 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [ف: 37-123]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ در فهرست با عنوان الحبل المتين معرفی شده (فهرست رایانه ای 739)؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (104-101)، 27 سطر (11×20) [ف: 13-106]
کا: مصطفی بن محمد علی حسینی، تا: 1208ق، جا: اصفهان [نشریه: 2-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج، 6گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-3022]
بی کا، تا: با تاریخ 1235ق؛ جلد: میشن، 18گ (2ر-19پ)، اندازه: 10×16 سم [ف: 5-402]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1576]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه صوره العمل في الثلاثة الاخيرة المقدمة الموسومة بالفرائض البهائية...
خط: نسخ، کا: جمال الدين محمد موسوی، تا: 1263ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (142پ-144پ)، 21 سطر (9×17/5)، اندازه: 17×25/3 سم [ف: 18-365]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی، تا: 1276 و 1277ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 9ص (48-56)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 1-206]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1831/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-292]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ذیقعده 1281ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8گ (1پ-8پ)، 14 سطر (6/5×12)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 4-282]
آغاز: الحمدلله رب العالمين فهذه رسالة من تصنیفات شیخنا بهاء الملة... لومات شخص و خلف أحد الأبوين و بنتًا فنصیب أحد الأبوين؛ انجام: فللمذکر عشرون فيأخذ أولاد المذكور من تصنیف المجموع فیحصل للخنثی ثلاثة عشر و الأنثي تسعة و للمذکر ثمانية عشر.
تذکر: آغاز نسخه با الفرائض البهائيه سازگار نیست و چند نسخه از این رساله با این آغاز بدون مؤلف ذکر شده!؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 23 ذیحجه 1289ق، جا: مدرسه روحیه؛ جلد: مقوا، 23گ، 15 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: - 179]
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 رجب 1301ق؛ جلد: تیماج، 5گ (214پ-218ر)، اندازه: 16×21 سم [ف: 6-346]
خط: نسخ، کا: خوانساری، تا: 1303ق؛ جلد: تیماج، 2گ (136پ-137پ)، اندازه: 18×22 سم [ف: 12-2724]
کا: محمد تقی جناب استرابادی، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج، 19ص (165-183)، 16 سطر (10×17)، اندازه: 20×22 سم [ف: 16-153]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه صورة العمل في الثلثة الاخيرة (جدول) و الله الموفق (تمت المقدمة بعون الله و الحمدلله).
خط: نسخ، بی کا، تا: 1317ق؛ محشی با نشان «منه» [ف: 5-1279]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (44پ-49پ)، 13 سطر (7×11)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 11-2073]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با چهار صفحه جدول فروض ارث و سهم الارث خنثی؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: اصفهانی، 6گ (25-21 و برگ 26 مطالب گوناگون)، 17 سطر (8/5×12/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «س» و «منه»؛ جلد: تیماج، 5گ، 15 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 3-1576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 5گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1576]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایضا لوکان الخنثي مع احد الابوين ضعفت مضروب 4 في وفق 6 قلها 9 اوله ن وان سلکت خلاف المشهور تداخلت الفريضتان و لم یحتج الي التضعيف فان جامعها انثی ضعفت مضروب 5 في 18 لها 86 و لاختها 61 و له 33 و قد سقط من سهمه نصف الرد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 6گ، 14 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف مخ: 2-761]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 22 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-702]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه صورة العمل في الثلاثة الاخيرة
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 3ص، 31 سطر، اندازه: 26×43 سم [ف: 5-476]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1566]
بی کا، بی تا؛جلد: تیماج، 3گ (53پ-55پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 12-27]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 6گ (68پ-73پ)، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-56]
بی کا، بی تا؛ 3گ (99پ-101ر)، اندازه: 17×24 سم [ف: - 103]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (75پ-79پ)، 11 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 30-240]
آغاز: برابر؛ انجام: انکسار و الاثنتا عشره...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15 سطر (7×15)، اندازه: 12×18 سم[ف: - 388]
farā’ez-e dīnī (ommahāt-ul moslemīn)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17426
کا: ملا سلطان محمد، تا: 1281ق؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 34گ، اندازه: 11×17/4 سم [رایانه]
الفرائض الرحبية- بغية الباحث عن جمل الموارث
الفرائض الرحبية- غنية الباحث
al-farā’iḍ-or raḍawīyya
رساله ای است در مختلف اقوال فقهاء و باید از فقیهان زیدی باشد که به نام امام رضا کرده اند و خود نویسنده نسخه ما هم در صحت استناد هر دو کتاب شک دارد. به هرحال بسیار رساله
خوبی است و فتاوای فقهای قدیم مانند شافعی و دیگران در آن آمده و شافعی در آن دوست و یار (صاحب) مؤلف خوانده شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6840/2
آغاز: بسمله. باب الفرائض سالتم عصمنا الله و ایاکم من الاهواء المردية و الوقوع في الفتنة علی اصول الفرائض بقول موجز جامع فاجبتکم الي ذلك تقربا الي الله و طلبا المرضاته و اتباعا لسنة نبیه علیه السلام لما رایت من احتیاجکم اليه و قلة غنائکم عنه، فبینت لکم اختلاف اصحاب نبیا صلعم و التابعين لهم باحسان رحمهم الله و ما اجتمعت علیه امة محمد بقول موجز مختصر جامع مبین مشرح لیهتدی الله المهتدي اذا نظر فیه ان شاء الله. اقول اجمعوا لاخلاف بینهم ان الرجل اذا مات و خلف ابنا ان المال کله للابن؛ انجام: باب آخر من الجدات جدتی ام امه و جدتی ام ابیه وجدتی جده... ینتهی اخماسا. تمت و الحمد الله وحده و صلی الله علی اهل بیته الطاهرين و سلم کثیرا قال و کتب علی بن موسی الرضا بن جعفر بن محمد بن الحسين بن علی بن ابی طالب لسنة ثمانین و مائة - کذا في الاصل الشريف الا ان الظاهر انه بغیر خط الاصل - کذا البياض و قد محیت ما کان فیه و الله اعلم - کذا علی الاصل الشريف - قد صح لجعفر بن علی علی (؟) بن موسی بن جعفر الصادق و ابنه محمد بن علی الرضا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 23 سطر (8×17)، اندازه: 14×23 سم [ف: 16-379]
al-farā’iḍ-uz zabad
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3140/9
آغاز: بسمله، کتاب الفرائض ای مسائل ای قسمة المواريث جمع فریضه بمعنی مفروضه ای مقدره لما فیها من السهام المقدره فغلبت علی غیرها و الاصل فیها آیات المواريث و اخبار کخبر الصحيحين؛ انجام: و یرث الكافر الكافر علی حکم الاسلام و ان اختلفت، مما تهما لکن المشهور انه لا توارث بین حری و ذمی... ظاهراً این رساله خلاص های از کتاب فرائض قبلی است که شماره 3140/8 ع کتابخانه ملی است؛ خط: نسخ متوسط، کا: عبدالحمید بن جلال الدين، تا: 1306ق؛ جلد: مقوایی، 7گ (211پ-217پ)، اندازه: 17/7×23 سم [ف: 14-256]
farā’iḍ-us sajāwandī = al-farā’iḍ-oz sirājīyyi
سجاوندی، محمد بن محمد، ق6 قمری
sajāvandī, mohammad ebn-e mohammad (- 12c)
رساله کوتاهی است در بیان احکام ارث مطابق مذاهب چهارگانه اهل سنت؛ مشتمل بر ده «باب» و هر باب در چند «فصل»: باب معرفة الفروض، باب العصبات النسبية، باب الحجب، باب مخارج الفروض، باب العول، باب معرفة التماثل، باب التصحيح، باب الرد، باب المناسخة، باب ذوی الأرحام. این کتاب به عنوان خلاصة الفرائض و فرائض السجاوندي نیز مشهود است.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين حمد الشاكرين و الصلوة و السلام علی رسوله و آله اجمعین الطيبين الطاهرين اجمعین قال رسول الله صلی الله علیه وسلم تعلموا الفرايض و علموها الناس.
انجام: فصل في الحرقي و الغرقي و الهدمي اذا مات جماعة و لایدری ایهم مات اولا... یرث بعض الاموات من بعض الا مما ورث کل واحد منهم من صاحبه. تمت.
چاپ: لندن، 1799 م؛ کلکته، 1260ق؛ بولاق، 1303ق؛ مصر، 1368ق، با حروف سربی
[دنا 909/7-910 (34 نسخه)؛کشف الظنون 1247/2؛ معجم المطبوعات، سرکیس 1008/1؛ معجم المؤلفين: 233/11؛ هدية العارفين: 106/2؛ الذريعه 145/16 شماره 347؛ الاعلام زرکلی 27/7]
شرح و حواشی:
1- شرح فرائض السجاوندي؛ ابن امین الدولة، حسن بن احمد (- 658)
2- شرح فرائض السجاوندي = شرح فرائض السراجية؛ بهشتی اسفراینی، محمد بن احمد (- 749)
3- شرح فرائض السجاوندي = منهاج؛ سیواسی، احمد بن محمود (- 803)
4- شرح الفرائض السجاوندي = شرح السراجية؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
5- فرائض السجاوندي؛ حنفی، محمد (قرن 9)
6- شرح فرائض السجاوندي؛ حفید تفتازانی، احمد بن یحیی (- 916)
7- حاشية الفرائض السراجيه؛ بلخی، یعقوب بن علی (- 931)
8- شرح فرائض السجاوندي = شرح الفرائض السراجية؛ ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان (- 940)
9- شرح فرائض السجاوندي؛ مؤمن آبادی، محمد امین بن عبیدالله (- 978)
10- شرح فرائض سجاوندی = السراجية و الفرائض السراجية؛ پورانی، میر شیخ بن محمد
11- شرح السراجية؛ صغانی، حیدر بن عمر
12- شرح فرائض السجاوندي؛ ابراهیم بن خلیل
13- نظم الفرائض السراجية؛ محمد بن مراد
14- حاشية فرائض السجاوندي
15- شرح الفرائض السجاوندي (17 عنوان)
16- شرح فرائض السجاوندي (13 عنوان)
17- الفرائض (ترجمه)
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در کاظمین - عراق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 696ق؛ 40ص (210-249) [عکسی ف: 5-334]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، محشی از «شهاب الدين» «احمد بن محمود سیواسی م 803ق»، میر سید شریف و... و منقول از بدیع، منهاج و ضوء که احتمالاً ضوء السراج تأليف شمس الدين محمود بن أبي بکر بخاری باشد و حواشی دیگر، مجدول، با قلم خوردگی؛ 92گ (30-121)، 5 سطر، اندازه: 7/5×9 سم [ف: 30-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 823ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 62گ (97پ-158ر)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 2-102]
خط: نسخ، کا: یعقوب بن احمد، تا: اوایل ربیع الاول 836ق؛ 64گ (1پ-64پ)، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 27-287]
آغاز: الاخ لاب، و کذلك الحكم في اعمام الميت ثم في أعمام أبيه
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: 2 ربیع الاول 845ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 50گ (1ر-50ر)، اندازه: 14×17 سم [ف: 8-254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 864ق؛ مصحح، محشی با نشان «منهاج، شهاب الدين و...»، مجدول؛ کاغذ: شرقی، 67گ (1پ-67ر)، 3-7 سطر، اندازه: 7×9سم [ف: 33-251]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ تملک: علی رمزی بن حافظ احمد خان به تاریخ 12 رمضان 1286 با مهر «السيد علی الرمزي» (دایره)؛ 17 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 11-213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ جلد: مقوا، برگ 407 تا آخر، 15 و 17 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 22-12]
آغاز: برابر؛ انجام: و تقسم علی اعلی الخلاف الذي وقع في اولادهم و کذالك ما اصاب الاناث هکذا یعمل الي ان ینتهی بهذه الصورة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: مقوا، 19گ، اندازه: 11×18/5 سم [اهدائی رهبر: 3-504]
خط: نستعلیق، کا: حمزة بن یونس، تا: 960ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 31گ (1پ-31پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 27-318]
نسخه اصل: مجموع گتینگن (1971/1/1 خاوری)؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 960ق؛ تملک: 960 [فیلم ها ف: 3-82]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان؛ خط: نسخ زیبا، کا: عبدالله بن عبدالله بن فضل الله بن عبدالکریم افندی قرمانی، تا: 24 رجب 988ق؛ مصحح، محشی، دارای سرلوح، مجدول، با یادداشتی به ترکی به خط لطف الله وهبی مفتی ارض روم؛ تملک: سید محمد بن احمد اخی بابا؛ 283ص [عکسی ف: 6-88]
آغاز: برابر؛ انجام: وتقسم علی اعلی الخلاف الذي وقع في اولادهم و کذالك ما اصاب الاناث هکذا یعمل الي ان ینتهی بهذه الصورة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 32گ، 7 سطر، اندازه: 18/5×21/8 سم [اهدائی رهبر: 3-505]
آغاز: برابر؛ انجام: یقسم المال بین الاصول اعنی في بطن الثاني اثلاثا لبنت ابن
تذکر: در فهرست مؤلف ناشناخته مانده است که با توجه به آغاز نسخه تعیین گردید؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی، 42گ، 6 سطر (9×12/5)، اندازه: 18×22/5 سم [ف: - 82]
آغاز: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1026ق؛ جلد: گالینگور، مذهب، 40ص (618-657)، اندازه: 20×26 سم [ف: 47/2-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن علاءالدین، تا: 1033ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 24گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 21-999]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1035ق؛ 23گ (56-78)، 11 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 6-3018]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عثمانی، کا: احمد بن ابراهیم افندی شهیر به تاج الدين زاده مرزیقونی، تا: ربیع الاول 1083ق؛ محشی؛ یادداشت وقف کتاب از محمد بن حسن به تولیت حاج احمد مفتی
مرزیقونی؛ 80ص، 7 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 40/3-144]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 19 جمادی الثاني 1089ق؛ در 104ر زیارت نامه حضرت رسالت پناه (صلی الله علیه و آله)، سپس زیارت نامه اميرالمؤمنين (علیه السلام)، آن گاه زیارت نامه امام حسن (علیه السلام) و نیز زیارت نامه امام حسین (علیه السلام) و زیارت نامه امام زین العابدين (علیه السلام) و زیارت نامه امام محمد باقر (علیه السلام) و زیارت نامه امام جعفر صادق (علیه السلام) و زیارت نامه حضرت امام موسی کاظم (علیه السلام) و زیارت نامه رضا (علیه السلام) و زیارت نامه امام محمد تقی (علیه السلام) و زیارت نامه امام علی نقی و امام حسن عسکری و زیارت نامه امام صاحب الزمان (علیه السلام)؛ کاغذ: اصفهانی، 31گ (72پ-102پ)، 12 سطر [ف: 11-259]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1093ق، جا: عینتاب؛ جلد: مقوا، 20گ، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 2-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1095ق؛ محشی با نشان «بهشتی، سرخ»؛ کاغذ: ترمه هندی، 71گ (18ر-88پ)، 13 سطر، اندازه: 15×21/6 سم [ف: 6-147]
آغاز: برابر؛ انجام: ثمانية مضروبة في واحد وللعم واحد مضروب في واحد تمت الكتاب
خط: نسخ، کا: احمد، تا: 1098ق، جا: کرکوک؛ مصحح، محشی از «شیرازی» و...؛ جلد: تیماج مذهب، 37گ، 17 سطر، اندازه: 12×15/5 سم [ف مخ: 1-349]
آغاز: برابر؛ انجام: و تقسم علی اعلی الخلاف الذي وقع في اولادهم و کذالك ما اصاب الاناث هکذا یعمل الي ان ینتهی بهذه الصورة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 35گ، 11 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [اهدائی رهبر: 3-505] و [ف: 21-1000]
آغاز: برابر؛ انجام: و للعلم واحد مضروب في واحد. تمت الفرائض علی یدی اضعف العباد حسین بن شمس الدين ليلة الاربعاء ثالث رمضان سنة 1121 (گ 72)
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ پخته غرب ایران، کا: حسین بن شمس الدين شبلری، تا: 3 رمضان 1121ق؛ محشی با نشان های «شرح»، «دمیری»، «ابن حجر»، «روضة»، «شیرازی»، «شیرازه مدون»، شیفتگی، به حسین، مشبلری، شبلی»، «نور الدين»، «عجالة» «شرح روض»، «ق ق ق»، «قنوی»، «تعلیق»، «معالم»، «شیخ»، «ص ص»، «م م»، «ارشاد»، «احمد احمد»، «الايجاز»، «السيد»، «انوار»، «سید»، «شیخ سندی»، «شرح الايجازاه گلزاده»؛ کاغذ: ترمه، 42ص (31-72) [ف: 11-597]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا هو المختار؛ قال علی و ابن مسعود رضی الله عنهما یرث بعضهم من بعض إلا مما ورث کل واحد منهم من مل صاحبه؛ تمت
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد، تا: جمعه 24 شوال 1139ق؛ مصحح، محشی به زبان های عربی و ترکی با لهجه عثمانی با نشان های «تنبیهات، شهاب الدين، فناری، القهستاني، عبدالله شیهر بطورسون زاده، سید، شرع الدين (؟) و...»، در آغاز دارای «یا کبیکج» و همچنین حاوی فوائدی در موضوع فرائض با عناوین: العصبات، ذوی الأرحام، اصحاب الفرائض من النساء و جز این ها؛ 41گ (3پ-43ر)، 9 سطر، اندازه: 6/5×13 سم [ف: 40/2-80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1152ق [رایانه]
آغاز: فصل في معرفة التماثل و التداخل و النوافق و التباين بین العددين؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12گ (35ر-47ر)، 19 سطر (10/5×15/5)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 8-182]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 158گ، 19 سطر (8×16)، اندازه: 14×25 سم [ف: 51-161]
آغاز: برابر؛ انجام: و لزوجة العم ثلثة مضروبة في واحد و للاختین ثمانية مضروبة في واحد و للعم واحد مضروب في واحد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ انجامه: «تمت الكتاب بعون الملك الوهاب لاجل اخی الامجد اعنی ملا عماد الرودباري و انا الحقير عبدالرحمن»؛ محشی به امضاهای دمیری (دم)، شرحه، 12، عجاله، انوار، قونوی، کبیری صاحب الينابيع؛ جلد: مقوا، 6گ (77پ-82پ)، اندازه: 15×20 سم [ف: 20-366]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از «کنز المعاني» و «شرح» و «س» و «شهاب»؛ جلد: تیماج مذهب، 50گ، 13 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 1-349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: داود غریب و مصطفی بن محمد بغدادی، تا: قرن
13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 53گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 1-128]
آغاز: برابر؛ انجام: و للاختین ثمانية في واحد و للعم واحد في واحد
تذکر: نام کتاب و مؤلف با توجه به آغاز و انجام و موضوع مشخص شد؛ خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد وسیم، تا: ربیع الثاني 1224ق، جا: سنندج؛ جلد: چرم، 13گ (66ر-78پ)، اندازه: 11×16 سم [مؤيد: 2-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1225ق؛ محشی از شریفی؛ جلد: تیماج سرخ، 27گ، 11 سطر، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: 6-3018]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق؛ جلد: مقوا، 3گ، 25 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 6-3018]
آغاز: برابر؛ انجام: و تقسم علی اعلی الخلاف الذي وقع في اولادهم و کذالك ما اصاب الاناث هکذا یعمل الي ان ینتهی بهذه الصورة.
کامل؛ خط: نستعلیق خوش، کا: حافظ محمد، تا: 20 صفر 1250ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 15گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21/2 سم [اهدائی رهبر: 3-505]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1267-1268ق؛ جلد: تیماج، 14گ (216پ-229ر)، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 2-76]
آغاز: برابر؛ انجام: فللزوجة الربع و للاخوات لاب وام ثلثان و للاخوات لام الثلث اصلها من خمسة عشر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی آشوری، تا: 1311ق؛ جلد: گالینگور مذهب، 12 ص (733-744)، 18 سطر (12/5×23/5)، اندازه: 20/3×32/3 سم [ف: 29/1-580]
بی کا، تا: 1320ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 12گ (13پ-24پ)، اندازه: 13×22 سم [ف: 2-51]
آغاز: برابر؛ انجام: و عن ابن مسعود رضی الله عنه یجب حجب النقصان کالکفر و القاتل و الرقيق و المحجوب یحجب بالتفاف کالاثنین من الاخوة و الاخوات فصاعداً... ولکن یحجبان الام من الثلث الي السدس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1340ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 6گ، 14 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 1-349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 19گ، 17 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 6-3018]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ، 23 سطر، اندازه: 16×27 سم [ف: 6-3018]
آغاز:... و لم یکن فیهم ولد وارث او کان کلهم ولد وارث عند أبي یوسف والحسن بن زیاد رحمها الله یعتبر الا بدان في الذكورة و الانوثة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی بن موسی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 16گ (1ر-16ر)، 9 سطر، اندازه: 6/5×11 سم [ف: 33-619]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 46گ (2پ-47پ)، اندازه: 12×17 سم [ف: 12-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ عثمانی، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: مقوا، 65ص (2-66)، 11-19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 40/3-130]
al-farā’iḍ-uz sajāwandī = t.-ul farā’iḍ-is sirājīyyi = t.-u muxtaṣar-il farā’iḍ-is sajāwandī
حنفی، محمد، ق9 قمری
hanafī, mohammad (- 15c)
وابسته به: فرائض السجاوندي = الفرائض السراجية؛ سجاوندی، محمد بن محمد (- 6)
تاریخ تأليف: آخر شوال 832ق
گزیده و ترجمه ای است به فارسی از فرائض سجاوندی سراج الدين محمد بن محمد بن عبدالرشید سجاوندی. در حاشیه برگ پایانی و قبل از ترقیمه چنین آمده: «و تمت الكتابة في سلخ شوال سنة اثنین و ثلثین و ثمانمائة... و انا الفقير الخالي عن الفضائل خادم الافاضل محمد الحنفي... بحق النبي الا بطحی محمد...» که دلالت بر نام مترجم و تاریخ ترجمه دارد.
[کشف الظنون 1247/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13882/1
آغاز: و الحمد لله... اعلم وفقك الله که چون اجل منتهی شد و امل منقطع گشت و عمر بآخر آمد و شخص از دار فنا بدار بقاء
ارتحال نمود...؛ انجام: و ثالثه مقام ثانیه الي غیر النهاية و الله اعلم. هذا آخر ما اختصرته من ترجمتی الكتاب فرائض السراجي.
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن... بن یحیی، تا: 835ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 6گ (1پ-6ر)، 14 سطر، اندازه: 7/5×9/5سم [ف: 35-258]
farā’iḍ-us sajāwandī (t.)
وابسته به: فرائض السجاوندي = الفرائض السراجية؛ سجاوندی، محمد بن محمد (- 6)
ترجمه روان فارسی از «فرائص سراجیه» است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14386
آغاز: بعد حمدالله الذي فرض علم الفرائض، فرض العين علی الأعيان و الصلوة و السلام... فهذا قواعد الفرائض السراجية مبينة بالفارسية لإيضاح المسايل النعمانية؛ انجام: و بعضی از مردگان، میراث بعضی نبرند و وارث یکدیگر نشوند و الله أعلم
خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، تا: 835ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 29گ، 14 سطر (8×9)، اندازه: 12×15 سم [ف: 36-317]
al-farā’iḍ (t.)
وابسته به: فرائض السجاوندي = الفرائض السراجية؛ سجاوندی، محمد بن محمد (- 6)
ترجمه تحت اللفظي است بدون هیچ شرح و بسطی از «الفرائض» سراج الدين سجاوندی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1490/13
آغاز: متینک تر که سنه تعلق ایدن حقوق مرتبه دورتر تجهیز.؛ انجام: بعضی سی بعضی سندن وارث اولماز مختار اولانبه بودر.
خط: رقعی، کا: حاج محمد، تا: 18 رجب 184؟ قرن 13؛ جلد: مقوایی، 6گ (145پ-150پ)، اندازه: 16×21 سم [ف: 4-292]
الفرائض السراجية- اعتقادات منظوم
الفرائض السراجية- فرائض السجاوندي
فرائض شهاب الدين- الفرائض
al-farā’iḍ-oš šahābīya = jawāhir-ul farā’iḍ
شهاب الدين احمد بن محمود، ق10 قمری
šahāb-od-dīn ahmad ebn-e mahmūd (- 16c)
رساله مختصری است درباره ارث، دارای باب ها و فصل های متعدد. در کشف الظنون (1250/2) رساله فرائض شهاب الدين معرفی شده و نام مؤلف به شهاب الدين احمد بن محمود بن علی بن ابی طالب (حدود 900) آمده است. زرکلی در الاعلام (254/1) شهاب الدين احمد بن محمود سیواسی (860ق) را معرفی کرده و از آثارش «شرح السراجية في الفرائض» را برشمرده است. در الفهرس الشامل، الفقه و اصوله (522/7) نسخه هایی از «الفرائض الشهابية» از ابوحامد احمد بن محمود بن علی ابن طالب شناسانده شده و در همان جا (246/3) این کتاب با عنوان «جواهر الفرائض» از ابوحامد محمد بن احمد بن محمود ابی ابی طالب معرفی شده است. در نام دقیق مؤلف و تاریخ وفات وی، اختلافاتی در منابع به چشم می خورد؛ چنان که در نسخه عکسی مرعشی، رساله و مؤلف را این گونه معرفی کرده اند: «هذا متن الفرايض لشهاب الدين (القاضي الامام) ابوحامد محمد بن علی بن ابی طالب». در فهرست المكتبة الازهرية (699/2) «شرح الفرائض الشهابية» از شیخ عبدالحلیم مسکری (حدود 900ق) معرفی شده است. (حافظیان)
[کشف الظنون 1250/2؛ الاعلام 254/1؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الفقه و اصوله 246/3 و 522/7]
شرح و حواشی:
1- شرح الفرائض الشهابية = شرح فرائض شهاب الدين؛ مسکری، عبدالحلیم بن عبدالله (- 900)
2- شرح الفرائض الشهابية
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله... قال القاضي الامام شهاب الدين ابوحامد محمد بن علی بن ابی طالب... انی عملت في الفرائض أصلاً مختصراً یهدی حفظه و فهمه الي بیان نصیب کل وارث من ارثه بلاتطویل فیه بالمکث و الحساب و تکثیر اوراق الكتاب لیصیر المتعلم به فرضياً رضياً في أقل من شهر... فصل يبدأ من تركة الميت بالتجهیز و التكفين؛ انجام: و هو آخر الورثة و لایرث مع أقارب الميت فان لم یکن فالمال کله لبیت المال. تمت.
بی کا، بی تا؛ 4ص (30-33) [عکسی ف: 3-278]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين.؛ انجام: تمت هذه النسخه الشريفه المسمي بفرائض للامام الشهاب الدين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 426]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی فارسی و عربی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13 سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [نشریه: 3-223]
آغاز: بسمله حمدله و صلاة قال القاضي الامام شهاب الدين ابن حامد محمد بن احمدبن علی بن ابیطالب قدس الله روحه و نور ضریحه انی عملت في الفرائض اصلا مختصر ایهدی حفظه الي
بیان نصیب کل وارث من ارثه... تعلموا الفرايض و علموها الناس... فصل يبدأ من تركة الميت بالتجهیز؛ انجام: فیحصل للزوجة النصف و لاخیها النصف و الله اعلم. فان لم یوجد أحد من عصبات المعتق فالمال لمعتق المعتق تم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15گ، 13-17 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 6-3020]
al-farā’iḍ-uṭ ṭūsīya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7043/9
پس از دیباچه بی خطبه که فهرست در آن آمده است: «الباب الاول من الفن الاول من القسم الاول في مراتب الوارث و ترتیبهم الميراث»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1056ق؛ ناقص؛ جلد: تیماج، 3/5ص، 71 سطر (4×12)، اندازه: 9×19 سم [ف: 16-437]
farā’iḍ-ul ‘uṯmānī
مرغینانی، علی بن ابی بکر، 530-593 قمری
marqīnānī, ‘alī ebn-e abī bakr (1136 - 1198)
رساله کوتاهی است در مسائل و احکام ارث و بیان حکم و سهم هر یک از طبقات وارثین.
آغاز: الحمدلله حق حمده و الصلوة علی رسوله محمد و عبده قال الشيخ الامام الاجل... المرغيناني غفرالله له و لوالدیه و احسن اليهما و اليه هذا مجموع یلقب بالعثمانی و قد رغب فیه القاصي و الداني و انی قرأته علی المشايخ مرارا... اول ما یبدا به من تركة الميت تجهیزه.
انجام: اذا مات الرجل عن ابن و ولد خنثی قال ابو حنيفة ثلثا المال للابن و الثلث للخنثی و اختلف ابو یوسف و محمد... و قال ابو یوسف رحمه الله للخنثی ثلاثة من سبعة و للابن اربعة و الله اعلم...
[کشف الظنون 1250/2]
شرح و حواشی:
1- شرح الوصايا من کتاب الفرائض؛ شهابی، محمد ولی بن میر محمد
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14161
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شرف بن مولانا کمال الدين بن حسام الدين حسن بن علی السراجي، تا: دوشنبه 20 جمادی الاول 794ق؛ در سال 796 به وسیله کاتب مطالعه و مقابله گردیده، محشی؛ جلد: مقوایی، 34گ، 9 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 38-201]
al-farā’iḍ fi-l mawārīṯ
حسنی طباطبائی، صدرالدین محمد، - 1154 قمری
hasanī tabātabā’ī, sadr-od-dīn mohammad (- 1742)
تاریخ تأليف: 1137ق
بعضی از آثار مؤلف به کوشش سید جواد مدرسی یزدی حفید آن مرحوم چاپ و منتشر شده است (برای آشنایی بیش تر به کار مؤلف رجوع شود به کتاب رساله عقد الحسيني چاپ یزد). (محمد شیروانی)
[میراث اسلامی 459/8]
آغاز: بسم الله... الحمدلله محدث العالمين وارث؛ انجام: فیها کما هو المعروف.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد سامع ابن محمد نصیر، تا: 1137ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 9گ (85-93)، 21 سطر (11×18)، اندازه: 11/5×21 سم [میراث اسلامی: 8-459]
آغاز: بسمله، الحمدلله محدث وارث السموات و الارضين و مورث الجنة للمتقین. الخ؛ انجام: فیقال في المثال الثلاثة توافق الستة بالثلث فیضرب ثلث الستة ای الاثنين فیها کما هو المعروف، تمت الرساله
خط: نستعلیق، کا: سید نقی مدرس مصدق (من احفاد المؤلف)، تا: 1380ق؛ جلد: مقوایی، 19ص (1-19)، ابعاد متن: 20×23/5، اندازه: 21/5×27 سم [ف: 1-303]
farā’ez-e manzūm
ابن حسام خوافی، جمال الدين، - 737 قمری
ebn-e hosām-e xāfī, jamāl-od-dīn (- 1337)
تاریخ تأليف: 725ق
[فرهنگنامه ها ص156]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1947/2
آغاز: پس از تحمیدات پاک یزدان ** درود مصطفی و نعت یاران/ فرائض خوان که تعلیم فرائض ** بقول مصطفی هست از فرائض؛ انجام: همین حکم است در فوت حرقی ** که روشن کرده اند در فصل غرقی/ دوشنبه آخر شهر مبارک ** بآخر آمد این نظم مبارک/ پس از هفتصد گذشته خمس عشرین ** خدایا رحم کن بر جمله آمین/ چو هست ابن حسام این نظم را خاص ** بروح او بباید خواند اخلاص
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 12گ (64پ-75پ)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 8-564]
farā’iḍ-ul manhaj
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟-926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: منهج الطلاب؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926)
بخش احکام ارث کتاب «منهج الطلاب» یا «المنهج» خود انصاری است در فقه شافعی که آن را از کتاب «منهاج الطالبين» ابوزکریا یحیی بن شرف، محی الدين نووی (- 677ق) تلخیص کرده است.
آغاز: یبدء من تركة میت (کذا) بما تعلق بعین، كزكواة و جان و مرهون...
انجام: و من الثانية اخذه مضروبا في نصیب الثاني او وفقه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1205ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 5گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [اهدائی رهبر: 3-746]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ محشی از شیرازی، احکام جراح، حاشیه محرر و ابن حجر؛ 6گ (109پ-114پ)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-295]
al-farā’iḍ-un naṣīrīya ‘alā maḏhab-i ahl-il bayt = jawāhir-ul farā’iḍ = r.-ud durra = ar-r.-ul mīrāṯīyya
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
رساله جامع و مختصری است در اصول علم فرائض و مواریث. ظاهراً تنها کتابی است از خواجه که در فقه از او به جای مانده است. مؤلف در این رساله از کتاب استادش معین الدين سالم بن بدران مصری به نام «تحریر» یاد کرده است. این رساله در دو «قسم» است: قسم 1. فقه مواریث و متعلقات آن در دو «فن»: 1) در دو «باب» و هر بابی شامل چند «فصل» است، 2) احکام وصایا و اقرارهای متعلق به فرائض در دو باب و هر باب در چند فصل؛ قسم 1. کیفیت تخصیص و تقسیم سهام بر وارثان و استخراج وصایای مبهمه که آن نیز در چند «باب» و «فصل» است: فصل اول از باب اول از فن اول از قسم اول در انساب و مراتب نسب است. (فاضل)
آغاز: بسمله. و به نستعین. لله احمد اهل الحمد و ولیه و منتهاه و بدیه... هذه اصول و جمل من علم الفرايض و ما یتعلق بها... مقناة بحساب الابواب... و هی مرتبة علی قسمین الاول في فقه المواريث... و الثاني في كيفية التحصيص مع تصحیح السهام
انجام: و لعمها اثنان و لعمتها واحد و هذا هو الجواب عنه و بالله العصمة و التوفيق و هو حسبنا و نعم الوكيل نعم المولي و نعم النصير و لاحول و لاقوة الا بالله العلي العظيم. تمت.
[دنا 911/7-913 (61 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- مناسخات الميراث = المسألة النافعة للمباحث الجامعة لأقسام الوارث = الارث = مناسخات الارث؛ اعرجی حلی، عبدالمطلب بن محمد (681-745)
2- الدرة الدرية في شرح المسألة النصيرية؛ سبعی، احمد بن محمد (- 9)
3- حاشية الفرائض النصيرية = خلاصة الفرائض النصيرية؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (- 959)
4- التحرير في شرح الفرائض النصيرية = شرح فرائض نصیریه = الارث؛ ابیوردی، ابوالحسن بن احمد (- 966)
5- حاشية الفرائض النصيرية؛ اصفهانی، ملک محمد بن حسین (- 10)
6- شرح الفرائض النصيرية؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
7- حاشية شرح جواهر الفرائض
8- الفرائض النصيرية (ترجمه)
9- الفرائض النصيرية (ترجمه و شرح)
10- الحاشية علی الرسالة الميراثية = حاشية الفرائض النصيرية
11- الفرائض النصيرية (ترجمه)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: حسن بن علی حسینی، تا: 15 محرم 689ق، جا: کاشان؛ محشی؛ تملک: علی ابن الحسن بن محمد بن علی بن مرتضی موسوی الحافظ به تاریخ نیمه رمضان 988، محمود بن حاجی محمد رضا بیدگلی با مهر «الواثق بالله العلي عبده محمود» (مربع)، محمود بن محمد رضا به تاریخ 7 صفر 1288؛ مهر: «ان الله هو الملك الحق المبين عبده مهدی» (بیضی)، «المتوكل علی الله الملك الصمد قطب الدين بن سلطان محمد» (دایره)، «... بر همه مظفر و منصور شد» (دایره)؛ جلد: تیماج، 19گ (1پ-19پ)، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 1-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن تاج الشرف بن محمد موسوی، تا: چهارشنبه 22 شوال 725ق؛ مصحح، محشی، با اشعاری که بعضی از آن ها به خط ابو الفتح بن علی است به تاریخ هفتم ربیع الثاني 744؛ جلد: تیماج، 19گ (1پ-19پ)، 16 سطر، اندازه:
13×20 سم [ف: 24-101]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، 55گ (82پ-136ر)، 8 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 6-36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، به دستور رفیع الدين بن علی به تاریخ 975؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 35گ (9پ-43پ)، 12 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 6-248]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب الثاني في المناسخات... و خلف بنت ابن هی الاخت المذكورة و ابن بنت و زوجة فاضل...
بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی [ف: 9-52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 18 شوال 917ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر دوازده ضلعی که در اطراف آن نام چهارده معصوم (علیهم السلام) و در وسط: عبد:علی بن عبدالعالی بدرالدین؛ مهر: «الواثق بالملك المتعالي علی بن عبدالعالی بدرالدین» (دایره)، «الهي بحق ابن عم المصطفي و الزهرا و سبطیه و التسعة، اقل عبدهم علی بن عبدالعال بدرالدین في الجنة موقفه» (دایره)؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 24گ (3-26)، 11 سطر (7×11)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3-1532]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل: ذو القرابتين... و لنورد المثال الذي ذکره شیخنا الامام السعيد معین الدين سالم بن بدران...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 921ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 14گ (34پ-47پ)، 16 سطر، اندازه: 9×14/5 سم [ف: 12-199]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا، تا: 924ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج مذهب، 41ص (87-127)، 14 سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 9-42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی بن محمد حسینی، تا: نیمه شوال 950ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 13گ (23-35؟)، 19 سطر، اندازه: 7/5×12/5 سم [ف: 36-300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سعدالله بن امان الله بن علی، تا: ذیقعده 958ق، جا: ساحل ارس؛ 19گ، 22 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-572]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 961ق؛ 36گ (1-36)، 10 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-3024]
آغاز: و ثلث بنات بنت عمه له... فصل و الطريقة المذكورة في بعض الكتب المحدثة هی أن یعطی صاحب الفرض و اصحاب الفروض بدل کل سهم من سهامهم؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد انجام نسخه به دست امد؛ خط: نستعلیق، کا: هدایت الله دست غیب حسنی حسینی، تا: ذیقعده 962ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز؛ 6گ، 23 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-3019]
آغاز و انجام: برابر
کا: مجدالدین بن شرف الدين اصفهانی، تا: رجب 963ق، جا: اصفهان (احتمالا)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 34ص (3-36)، 17 سطر (8/5×13)، اندازه: 13×19 سم [ف: 2-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 965ق؛ مذیل به دعای عهد می باشد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 15گ، 15 سطر، اندازه: 15×25/5 سم [اهدائی رهبر: 3-506]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 69/5
همان نسخه بالا [مؤيد: 1-93]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن محمد شیروانی، تا: 26 محرم 983ق، جا: خراسان؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 22گ (82پ-103ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 985ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 28گ، 12 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 24-253]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: شوال 993ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 41گ (52-92پ)، 17 سطر (7×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 11-262]
خط: نسخ، کا: محمدصالح بن سلطان محمد اصفهانی، تا: جمادی الثاني 994ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز [ف: 5-450]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-670]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 38گ (1پ-38ر)، 15 سطر، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 20-203]
آغاز: برابر؛ انجام: فخرج الثلث و العشر اثنی عشر تضرب الثلثة التي فخرج الكسر.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محتملاً ابوالقاسم بن میرزا جان منجم، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 41ص (163-203)، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 2-373]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنختم المختصر بالعلاوة الموعود في ذکر المثال... ثم یقسم الاربعة و العشرين التي هی الابن المعدوم علیه علی ورثته فنصیب أمه ستة و ینتقل الي ورثتها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 18گ (215پ-232پ)، 19 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 2-127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اشرف بن زین الدين حسینی استرابادی، تا: اوایل قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 19گ (40پ-58پ)، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 19-109]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نسخ، کا: حسن بن ابراهیم، تا: یک شنبه 3 شعبان 1018ق؛ جلد: تیماج، 17گ (61پ-77پ)، 19 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد، تا: جمعه 29 رمضان 1020ق؛ محشی با امضای «حی»؛ جلد: تیماج، 42گ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 6-3023]
آغاز: و کل باب یشتمل علی فصول. الفصل الاول من الفن الاول من القسم الاول في مراتب الميراث؛ انجام: برابر؛ تمت الرسالة من تأليفات شیخ الملة و الطائفة علامه اهل الزمان نصرالملة و الحق و الدين قدس الله سره العزيز و عمت الله ببرکاته انه علی ما یشای قدیر و الحمدلله رب العالمين في تاریخ یوم الثلاثين من شهر شعبان سنة الثانية و العشرين بعد الالف، بقلم العبد المحتاج الي الغفران عبده محمد بن سلیمان.
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان، تا: 21 رمضان 1022ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 11-22 سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: راضی بن بهاء الدين بن جمال الدين نجفی جزائری، تا: شوال 1023ق؛ مهر: «افوض امری الي الله عبده محمد اسماعیل» (مربع)؛ جلد: تیماج، 28گ، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف مخ: 2-642]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1025ق؛ 18ص (165-182) [ف: - 126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد غدیر بن میر فتح الله حسنی حسینی، تا: 16 صفر 1035ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 21گ (39پ-59ر)، 18 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 15-81]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن الخطيب، تا: 1040ق؛ 20گ (19پ-39پ)، 14 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: - 28]
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 شوال 1042ق؛ 21گ (49پ-69پ) [ف: - 315]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: ربیع الاول 1048ق؛ اهدایی: حاج شیخ احمد شریعت عقدایی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 17 سطر (8×13/5)، اندازه: 12×20 سم [ف: 3-839]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد تقی بن عبدالحسین نصیری طوسی، تا: 10 جمادی الاول 1071ق، جا: اصفهان؛ محشی با نشان «ل. شرح»؛ 6گ (256ر-261پ) [ف: - 441]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/16- عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-202]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 22 ربیع الاول 1073ق؛ 15گ (33ر-47پ)؛ [ف: 1-191]
خط: نسخ، کا: حسن بن خمیس اسدی، تا: 1074ق؛ افتادگی: انجام؛ 16گ (10پ-25پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 9-256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل موسوی حسینی، تا: 14 رمضان 1081ق؛ جلد: تیماج، 20گ (1پ-20ر)، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 1-303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالحسین رودستی، تا: رمضان 1086ق؛ تملک: محمد معصوم؛ مهر: حاج سید سعید؛ 16گ (110-125)، 23 سطر (4/5×14)، اندازه: 10×20 سم [ف: 3-1202]
خط: نسخ، کا: شمس الدين مسکین عروسی، تا: رمضان 1088ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-411]
خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن سلیمان بلادی بحرانی، تا: 22 جمادی الثاني 1093ق؛ با حواشی بسیار؛ 19گ، اندازه: 10×19/5 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
خط: نسخ، کا: محمد بن عزالدین بن عبدعلی بن اسماعیل جزائری، تا: 1097ق؛ مصحح؛ 10گ (154-163)، اندازه: 13/5×23/5 سم [نسخه پژوهی: 3-89]
بی کا، تا: 1098ق [میراث اسلامی: 5-603]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 20گ (2پ-21پ)، 17 سطر، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 16-237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1102ق؛ مصحح، محشی به خط مولی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی؛ مهر: بیضی نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدي فیضی کاشانی «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدي نصیرالدین سلیمان 1117» (بیضی)، ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان با نشان «ابوتراب الفيضي 1122» (بیضی)، عبدالباقی بن صدرالدین محمد بن ابی تراب فیضی کاشانی «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفيضي» (بیضی)، «محمد بن صدرالدین محمد الفيضي 1229» (بیضی)، نصیرالدین سلیمان (بیضی)، محمد بن صدرالدین محمد الفيضي؛ جلد: تیماج، 22گ، 15 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 34-219]
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن ابی تراب همدانی، تا: یک شنبه 8 ذیقعده 1112ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 7×10، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 16-472]
آغاز: برابر انجام: فیکمل الزوجه او الباقي من الفريضه بعد اخراج الثمن فیصرف في خمسه فیکمل اللاب ام و لکن من البنات... و عشرون.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1127ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 24 صفر 1134ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 40گ، 10 سطر (5×12) اندازه: 10×18 سم [ف: 3-1389]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «المواريث» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با امضاء «محمد باقر حفظه الله تعالی؛ مهر: فاضل بسطامی «الراجي عبده نوروز علی»، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 12گ (117-128)، 20 سطر (9×15)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2-846]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: تیماج، 25گ، 14 سطر [ف: 20-367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرتضی بن سید محمد موسوی طبیب، تا: 1200ق؛ جلد: تیماج، 13گ (313پ-325ر)، 23 سطر (7/5×18)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 39-208]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشانه «ع ل»؛ جلد: تیماج، 22گ (7پ-28ر)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 16-476]
آغاز: برابر؛ انجام: و اصل المال خمسة و ثمانون.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد سعید، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 23ص (138-160)، 19 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2-32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 43گ (1-43)، اندازه: 10/5×15/5 سم [نسخه پژوهی: 3-151]
آغاز: برابر؛ انجام: و ینتقل الي ورثتها و الباقي... ینقل الي جدی ابنها للذکر مثل حظ الانثيين ثم تقسم الستة التي هی لزوج المهدوم علیها ورثها لنصیب...
ناتمام؛ خط: نسخ، کا: محمد قلی سرابی، تا: قرن 13؛ 23گ (111پ-133پ)، 13 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 27-298]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 26گ (181ر-206پ)، 13 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 2-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن میرزا احمد نخجوانی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 15گ (8پ-22پ)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 25-119]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن آخوند ملامحمد محسن هزار جریبی اصفهانی، تا: 24 ذیقعده 1256ق؛ جلد: تیماج، 9گ (84پ-92پ)، 23 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 22]
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1279ق؛ جلد: تیماج، 22گ (75ر-96ر)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 2-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن علی رضا گرگانی، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 13گ (166پ-178پ)، 22 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 21-347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: موسوی حسینی، تا: 1318ق؛ 38ص (166-203) [عکسی ف: 1-283]
آغاز:... الموانع، فصل في الانساب و مراتبها النسب ههنا هو اتصال انسان بغیره لانتماء احدهما في الولادة الي الآخر؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد انجام نسخه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی به رمز «ع» یا «ع س»؛ جلد: تیماج، اندازه: 12/5×19 سم [ف: - 32]
خط: نسخ، کا: شمس الدين عسکر عروسی، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-904]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، دارای دوایر صور تقسیم ترکه؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 18گ، 18 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 5-571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 47گ، 9 سطر، اندازه: 12/3×18 سم [ف: 5-573]
آغاز: برابر؛ انجام: بلغت عشرة وهی ثلث المال مثل نصیب الابن فالمسألة...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 36گ (118-153)، اندازه: 13×20 سم [کتابخانه های قائن: ف: - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17گ، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 2-642]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا قیل ای عدد ینقسم الباقي منه بعد الربع و السدس.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ کا: محمد بن علی بن محمد، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13ص (121-133)، 23 سطر (8×12/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 9-232]
آغاز: في الولادة الي الآخر...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ اهدایی: شیخ مصطفی علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 47گ، 9 سطر (6×10)، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 4-1291]
al-farā’iḍ-uṭ naṣīrīya (t.)
وابسته به: الفرائض النصيرية علی مذهب اهل البيت = جواهر الفرائض = رسالة الدرة = الرسالة الميراثية؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
غیر همانند:
آغاز: بسمله اما بعد مصنف این کتاب قدس الله سره بعد از آن که ابواب کتاب را شمرده و ترتیب آن ها را بیان کرده گفته که الباب الاول من الفن الاول من القسم الاول في مراتب الوراث؛ انجام: پس مجموع ثلث و ربع دوازده است و ثلث و ربع او هفت است و سه مخرج کسری است که منسوب است به اصل مال
ترجمه ای است روان و سلیس؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 41گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-871]
آغاز: از اولاد ابن و اولاد بنت قسمت می کنند ما را ذکر ضعف انثی تصویر مسایل مثلا اگر میت پسر پسر بگذارد با زوج اصل فریضه از چهار است یک سهم از زوج و سه سهم از پسر پسر و اگر بجای زوج زوجه باشد اصل فریضه از هشت است یک سهم از زوجه و هفت سهم از پسر پسر؛ انجام: میت ابوین یا یک دختر و دو برادر بگذارد اصل فریضه از شش است سه سهم که نصف است نصیب دختر و دو سهم که سدسان نصیب ابوین و
یک سهم باقی منکر است بمخرج ربع چهار ضرب می کنیم در شش، بیست و چهار می شود دوازده سهم حصه دختر بالفرض و هشت سهم حصه ابوین و از چهار سهم باقی یک سهم...
به نظر می رسد صفحه یا صفحاتی از رساله افتاده است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 15گ (106-120)، قطع: ربعی [ف: 16-9]
al-farā’iḍ-un naṣīrīya (t. wa š.)
وابسته به: الفرائض النصيرية علی مذهب اهل البيت = جواهر الفرائض = رسالة الدرة = الرسالة الميراثية؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
آغاز: پس کویم که مصنف ره بعد از آن که ابواب کتاب را شمرده و ترتیب آن ها را بیان کرده گفته است الباب الاول من الفن الاول من القسم الاول در مراتب وارثان است «الميراث یستحق بامرین نسب و سبب ما لم یمنع منه مانع و سنذکر الموانع» یعنی استحقاق میراث بدو چیز باشد یا نسب که عبارت از خویشاوندانست و یا سبب یعنی زوجیت بشرط آن که مانعی از میراث نباشد...
انجام: و یک سهم از آن سه سهم اسمعیل راست و هر دختر از دختران آن زوج یک سهم و از سه سهم باقی دو سهم عم ها راست و یک سهم عمه اورا اینست تفصیل این مسئله و برین ختم رساله شد الحمد لله وارث میراث الارض و السماء و الصلوة علی خاتم الرسالة و آله الهدي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 225/6
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 105ص (134-238)، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 13×19 سم [سنا: ف: 1-106]
farā’ez va ahkām-e ers
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1107
آغاز: بسمله، حمدله... قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) تعلموا الفرائض و علموها الناس؛ انجام: مایرث بعضهم من بعض الامماورث کل واحد منهم من صاحبه...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ در پایان منظومه ای خوب در ارث دیده می شود؛ اهدایی: اخوان مصلایی؛ جلد: چرمی، 52گ، 7 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-858]
al-farā’iḍ wa ḥudūd-ud dīn
منصور اليمن، جعفر بن محمد
mansūr-ol-yaman, ja‘far ebn-e mohammad
در پنج «فصل».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3241/1- ف
نسخه اصل: انجمن اسماعیلی بمبئی؛ خط: نسخ، کا: طاهر بن الحد المقدس میان صاحب عبدعلی، تا: یک شنبه 7 صفر 1385ق؛ 251ص (1-252) [فیلم ها ف: 2-106]
farā’ez va kotob-e feqhī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 21082
بی کا، تا: 1271ق؛ خریداری از عبدالقادر قادری [رایانه]
’al-farā’iḍ wa-l qaḍā
ارث و تقسیم فرایض بر مبنای فقه عامه و نیز قضاء بر مبنای فقه عامه را در دو کتاب کتاب الفرائض و کتاب القضا به طور مبسوط بیان می کند.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 565/8
آغاز: کتاب الفرائض، آیات المواريث مشهورة و عن النبي (صلی الله علیه و آله) انه قال تعلموا الفرائض و علموها الناس
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 10 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: - 297]
al-farā’iḍ wa-l mawārīṯ
موسوی دزفولی، ابراهیم بن محمد، - 1300؟ قمری
mūsavī dezfūlī ،ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1883)
فقه استدلالی است مشتمل بر چهار «مقدمه»، یک «خاتمه» و چندین «فصل»: مقدمه 1. تقسیم الوارث؛ مقدمه 2. موانع الارث، مقدمه 3. الحجب؛ مقدمه 4. مقادیر السهام. مؤلف، تمامی طبقات و اقسام وارثان را برشمرده و تعداد آن ها را به 71 وارث رسانده و در پایان جدولی حاوی 72 مربع جهت تسهیل مطالب ترسیم نموده است. سبب تأليف: جدول مواریث علاءالدین سمرقندی از عامه و جدول فرایض افضل علی هندی از خاصه توسط یکی از علمای بزرگ به نام گلشن جونپوری نزد مؤلف، وصف می شود وی با اشتیاق و علاقه وافر تلاش می کند تا آن ها را به دست آورده در نوشته خود استفاده نماید؛ چون از یافتن آن ها نومید می شود پس از ختم این کتاب در پایان، جدولی با اسلوب بسیار جالب و جذاب در 37 ورق درباره طبقات سه گانه نسب، و جدولی دیگر درباره اجتماع دیگر وارثان با طبقات مزبور، در
41 ورق می نگارد.
آغاز: بسمله، الحمد لمبدع الاشياء بلا آلة و لاعناء و الوارث للجزاء بعد الفناء للبقاء.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14808
آغاز: برابر؛ انجام: و هی کمال التركة و هذا آخر ما فصلناه في الفصول فلنشرع... في الجداول... القطعة الاولي من الجدول... للذکر مثل حظ الانثيين...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: میشن، 210گ، 23-26 سطر، اندازه: 15/8×21/5 سم [ف: 20-368]
al-farā’iḍ wa-l mawārīṯ
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 274/5
آغاز: بسمله. آیات المواريث مشهورة عن النبي... تعلموا الفرائض فانها نصف العلم. اول ما یخرج من تركة الميت حق تعلق بعین من امواله؛ انجام: علی هذا تصب انشاء الله. تم الفرائض بحمد الله... سنة 755
عنوان ها فصل است و شاید بخشی از کتابی باشد در فقه. در ص ع آمده «نقل من کتاب المصباح سادس ذیقعده سنة 879»، گذشته از کتاب های سنیان سید مرتضی هم کتابی به این نام دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 755ق؛ 7ص (300-306)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [نشریه: 3-350]
farā’ez va navāfel (mx.)
حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058-1126؟ قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-olvāse‘ (1648 - 1714)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
در مقدمات و مقارنات نماز است مشتمل بر «مقدمه» و چند «فصل».
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 67
خط: نسخ، کا: عبدالله پسر بهاء الدين محمد طباطبائی، تا: 26 ربیع الاول 1198ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 4-383]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4730/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-96]
farā’ez va vājebāt
در چهار «فصل»: 1. فرایض اعتقادی در ده مساله؛ 2. در فرایض عملی در ده مساله؛ 3. ترک معصیت ها در سه مساله؛ 4. اخلاق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5907/4
آغاز: بسمله، الحمد الله... اما بعد بدان که مهم ترین کارها مر بنده مسلمان را دانستن فرایض و واجبات شریعت است؛ انجام: در ترقی در ایدو الله الموفق و الهادي و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 9گ (328ر-336پ)، 15 سطر (8×12)، اندازه: 12×18 سم [ف: 16-143]
al-farā’iḍ wa-l wājibāt
در این رساله فرائض و واجبات شرعی در سه فصل بر شمرده شده است: 1. فرائض اعتقادی و اعمال و اخلاق و تروک و علوم در پنج مسئله؛ 2. ترتیب و محل وقت فرائض؛ 3. فرائض کفائی.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 251/4- ج
آغاز: بسمله. اعلم ان الاحوال التي هی مواریث الاعمال و نتایجها لا یتحقق الا بعد تصحیح الاعمال؛ انجام: و اداء الشهادة کلها فروض كفاية و الناس عنها غافلون فهذا هو تمام الفرائض و الواجبات اجمالا و الله اعلم و احکم
خط: نسخ، کا: عبدالله کشمیری بخاری، تا: چهارشنبه 5 صفر 1279ق؛ 9گ (19پ-27ر) [ف: - 409]
farādīs
سبحانی، محمد ابراهیم بن عبدالصمد، قمری
sobhānī, mohammad ebrāhīm ebn-e ‘abd-os-samad
رساله کلامی شیعی و فارسی در امامت.
آغاز: بسمله. الحمدلله اقرارا بنعمته... اما بعد چنین عرض با فرض نماید... میرزا ابراهیم ولد عبدالصمد سبحانی آقا میرزا محمد طهرانی که تفرجگاهی از برای مؤمن به ترتیب دادم.
[فهرستواره منزوی 457/9]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5463
آغاز: برابر؛ انجام: همان مکان که اشرف بقاع ربع.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، 258گ، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 3/5×22 سم [ف: 5-359]
farādīs = ferdowsīye
در پند و اندر و اخبار است و داستان ها و مطایبات و شوخی ها با شعر فارسی خود مؤلف و شوخی لطفی شاعر و شعر میرزا بایسنقر و در آن از داستان قحط 1287ق یاد شده است.
آغاز: الحاصل تفرج گاهی از برای انسان بهتر از باغ ها و بستان های که در این کتاب است نیست... این کتاب را کمال پریشانی را تحت اغتشاش حواس تأليف و تصنیف نمودم... و نامیدم این کتاب را فرادیس و فردوسیه بیاری خداوند و همه داخل شوند در فردوس بعد از اسلام حتی روسیه و پروسیه.
[فهرستواره منزوی 539/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3766
آغاز: برابر؛ انجام: ناقص: چرا خود را زحمت میدهی سبب و به.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 461گ، 14 سطر (11×14)، اندازه: 11×18 سم [ف: 12-2756]
farādīs-ul fiqh = š.-i šarāyi‘-ul islām
خوئی، علی بن عبدالکریم، ق13 قمری
xū’ī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 10 شعبان 1269ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
کتابی مفصل در شرح شرایع الاسلام محقق حلی و به روش فقه استدلالی با استفاده از روایات، آراء و نظرات فقها و مجتهدان پیشین و پسین و برخی معاصران خود از جمله سه تن از اساتید خود شیخ انصاری «با تعبیر قال الاستاد الانصاري» و صاحب جواهر الكلام «با تعبیر و في جواهر الاستاد» و شیخ (احتمالا جعفر) شوشتری «با تعبیر شیخنا المدقق الشبستري» و نیز رد و اصلاح بسیاری از دیدگاه های فقهی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11435
آغاز: بسمله الركن الثاني في الطهاره المائيه و هی وضوء و غسل و في الوضوء فصول الاول في الاحداث الموجبه؛ انجام: و منها ما هو شرط للمرضعه مثل کون لبنها عن ولاده...
نسخه حاضر از بخش الركن الثاني في الطهاره المائيهتا السبب الثاني الرضاع ادامه یافته؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 10 شعبان 1269ق، جا: نجف اشرف؛ با خط خوردگی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 310گ، اندازه: 16×23 سم [ف: 33/2-127]
al-farādīs fī faḍā’il-i ‘alī
خوئی، علی بن عبدالکریم، ق13 قمری
xū’ī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 19c)
رساله مفصلی است در فضایل اهل بیت (علیهم السلام) خصوصاً فضیلت حضرت علی (علیه السلام)، مؤلف در آن آیات و روایات متعددی را در این رابطه آورده و شرح و تفسیر نموده است. در آن از علامه مجلسی و دیگران مطالبی را نقل نموده است.
آغاز: روی الشيخ ابوالحسن البكري في کتابه الانوار الذي صنفه لتاریخ ولادة سید الابرار عن علی امیرالمومنین
تبریز؛ خادم حسینی؛ شماره نسخه: 25
آغاز: برابر؛ انجام: والی جمیع ذلك الارشادة بقوله (علیه السلام) حتی یعرفنی بالنورانية اذ القاصر نظره الي جسمانية علی (علیه السلام) مایراه الامثله في اشتماله علی لوازم الجسمانيه
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 225گ، 22 سطر، اندازه: 18×24 سم [اوراق عتیق: 1-90]
farādīs-ul mumtaḥinīn wa qawīmīs-u balā’-i āl-i ṭāhā wa yāsīn
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 17c)
این کتاب بزرگ در شش مجلد است که عبارتند از: فردوس الامامة، فردوس الغزوات، فردوس القصص، فردوس الطفوف، مقالید الجنان و عدة الذاكرين. آقا بزرگ «فردوس الحكم» را که در ابتدای این نسخه (که درسخنان امیر مومنان علیه السلام هست) آمده و عنوان جلد سادس نیز دارد برنشمرده است.
[الذريعة 151/16]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 618
آغاز: الحمدلله علی ما هو اهله و الصلوة و السلام علی خاتم انبیائه و فخر رسله محمد سید ولد ادم کله وعلی آله و اولاده المعصومين سادة الخلق و فخر الامناء الهداة و قادة الولاة؛ انجام: فضربت العرب بهؤلاء الايسار المثل کما ضربوه بلقمان فیقولون للایسار اذا شرفوهم کایسار لقمان و قال طرفة و هم ایسار لقمان اذا اغلت [الشتوة] ابداء الجزر قالوا و واحد الايسار یسرو واحد الابداء بدء و هو العضو
جلد ششم (فردوس الحكم و قاموس المأتم) را شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ مهر: «محمد 1299» (مربع)؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 74گ، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 4-1440]
farārīyān-e kūhestān
ناظم مان
nāzem mān
شانزده فصل از ترجمه یک رمان خارجی است. فصل اول با نام «محاصره شبانه» و فصل شانزدهم با عنوان «شب زمستانی» نگاشته شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 724
آغاز: گوره دیل ده کوچکی است که دردامنه ی وادی کوه کوچکی که به فاصله ی دو کیلومتری دریا کشیده شده است قرار گرفته و کمی پائین تر از آن خانه ای کوچک ییلاقی به نظر می رسید؛ انجام: من تا حال زنده مانده ام با زهم باید بمانم برای خاطر خانواده های خودمان برای جبران اعمال بدم می بایستی به زندگی خود ادامه دهم. بعد درحالی که باد وبرف جا پاهای اورا از بین می برد دورشد وکمی بعد از نظر غایب گردید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 133گ، 22 سطر، اندازه: 21×21 سم [ف مخ: 4-1441]
farāzestān
تویسرکانی، اسماعیل بن محمد علی، - 1310 قمری
toyserkānī, esmā‘īl ebn-e mohammad ‘alī (- 1893)
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1290ق
به درخواست مانگجی لیمجی هوشنگ هاتریای درویش فانی ساخته است، در هفت «تابش»، هر یک در سه «ارش» به فارسی سره در تاریخ پادشاهان ایران از مهابادیان تا پایان کار ساسانیان از روی شاه نامه فردوسی و چهار چمن و دساتیر: تابش 1. در چگونگی پایه آفرینش؛ 2. چگونگی یاس و زاب بودن کتبی؛ 3. گزارش فرمانفرمائی پیشدادیان؛ 4. پیدایش جهانبانی و فرهنگ کیان؛ 5. گزارش فرماندهی کاوسیان و اشکانیان؛ 6. گزارش چگونگی نژاد ساسانیان؛ 7. گزارش دانایان چرخه واپسین.
آغاز: بایسته بود همیشه هست بی تندیسه دادار را در آغاز هر کار یاد کردن سزاست بزرگ فروغی که شیدستان از او شید گیرد
انجام: در خردمندی و انشوری پیره والد و خشوران و بزرگ خدیوان فروردین و فرازین گردند
چاپ: مشار فارسی، ج1، ص1012؛ بمبئی، سنگی، 1311ق/ 1253ش/ 1894 م، وزیری، 412 + 4ص
[دنا 914/7 (5 نسخه)؛ مشار 330؛ الذريعة 151/16؛ نسخه های منزوی 4369؛ فهرستواره منزوی 1043/2]
شرح و حواشی:
1- مقدمه فرارستان؛ درویش فانی (1230-1307)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فراهانی مشهور به سلطان کاتب درالخلافه تهران، تا: شوال 1296ق؛ مهر: کتابخانه مهندس بغایری؛ جلد: تیماج، 103گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 21-334]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1302ق؛ جلد: میشن مذهب، 61گ، 14 سطر، اندازه: 18/7×25/6 سم [ف: 3-572]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1303ق (آذر 1254 یزدگردی = اپریل 1886)؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن تریاکی، 88گ، 12 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 3-572]
آغاز: برابر؛ انجام: تا که اندر این جهان کجمدار نامی از فانی بماند یادگار
فاقد مقدمه ای است که دیگری در شرح لغات آن نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 301گ، 12 سطر (7/5×14)، اندازه: 13/7×21/5 سم [ف: 7-142]
خط: نستعلیق، کا: اسفندیار بن رستم اسدآبادی، تا: 1307ق [نشریه: 7-698]
الفراسة- دلائل الفراسة
فراست- انسان نامه
فراست- مختصر في علم الفراسة
فراست- الادب و السياسة في علم النظر و الفراسة (ترجمه)
al-firāsa
فارابی، محمد بن محمد، 260؟-339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 634/6
آغاز: الحمد لمن یستحق الحمد لهویته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 2-396]
al-firāsa
افلاطون، 427؟-347؟ قبل میلاد
aflātūn (-427 - -347)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 281/10
بندی از فراست (در نیم صفحه)؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (292)، ابعاد متن: 6×14، اندازه: 9×19 سم [سنا: ف: 1-141]
al-firāsa
ابوسهل جرجانی، عیسی بن یحیی، 361-401 قمری
abū-sahl-e jorjānī, ‘īsā ben yahyā (973 - 1011)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4230/4
آغاز: قال المسيحي في ذکر العلامات مأخوذة من الفراسة: القاعدة الاولي هی انه قد ثبت ان انفعالات النفس یتبعها انفعال البدن؛ انجام: القاعدة العاشرة و الاعلم انا اذا حصلنا و عرفنا بشئی من الطرق المذكورة، حصول خلق مخصوص في الباطن (پس از 8 ورق)... فلایعسر علیه ذلك بل یسهل فهذا ما اردنا ان نذکر من امور الفراسة
بی کا، تا: 985ق؛ 15 سطر، اندازه: 9/7×18/3 سم [ف: 7-290]
al-firāsa = ‘ilm-ul firāsa = qīyāfe šenāsī
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟-606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
رساله ای در علم فراست است که چنین تعریف شده: استدال و راه یابی از ظاهر به منظور پی بردن به باطن افراد؛ شامل سه «مقاله» دارای ابواب و فصول: مقاله 1. امور کلیه دراین علم؛ مقاله 2. بیان مقتضیات امور کامله در این باب؛ مقاله 3. دلایل اعضاء جزئیه. این رساله را فخر رازی از کتاب ارسطو تلخیص نموده و خود مطالب مهمی به آن افزوده است.
آغاز: بسمله قال مولانا افضل العالم علامه الوري و استاد المحققين... محمد بن عمر الرازي... الحمد لمن یستحق الحمد الهويته و یستوجب الشكر... اما بعد فهذه الرسالة مشتملة علی معاقد فلیله من علم الفراسة... و الكلام مرتب علی مقالات. المقالة الاولي في الامور الكلية في هذا العلم وفیها فصول الفصل الاول الفراسة عبارة عن الاستدلال...
انجام: السابع عشر من کان اللحم علی اليته قلیلا کانما مسح علیها مسحا فاخلاقه ردية هذا الدليل مأخوذ من القرور و هاهنا آخر الكلام و الحمدلله رب... سیدنا محمد وآله و اولاده اجمعین و الحمدلله رب العالمين.
چاپ: پاریس، محقق: یوسف مراد، مكتبة الشرقية، 268ص، 1939 م.
[کشف الظنون 1241/2؛ دنا 914/7 (4 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الفراسة (ترجمه)؛ عزیز هروی، لطف الله (- 823)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 20گ، 21 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-3025]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11، با سر لوح؛ کاغذ: اصفهانی، 16گ (308پ-323)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: - 1480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تقی الدين گیلانی، تا: محتملاً 1014ق، نقل از خط فاضل علی بیهقی در شهر آگره هند؛ جلد: مقوایی مذهب، 19گ (118پ-136)، اندازه: 14×23 سم [ف: 11-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و تحریری، کا: شفیع، تا: 1297ق؛ جلد: مقوای سبز، 21گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 6-3025]
al-firāsa (t.)
عزیز هروی، لطف الله، - 823 قمری
azīz-e heravī, lotf-o-llāh (- 1421)‘
وابسته به: الفراسة = علم الفراسة = قیافه شناسی؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606)
اهدا به: معین الدين نامی از وزراء
آغاز: حمد و ثناء فراوان و شکر...
چاپ: مجله تاریخ علم، شماره 4، پائیز و زمستان 1384ش، ص 139-200
[فهرستواره منزوی 3880/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2096
آغاز: برابر؛ انجام: و الله المرجع و الماب.
خط: تحریری، بی کا، تا: چهارشنبه سلخ رمضان 828ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن تریاکی، 680ص، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 6-83]
farāsat = qīyāfe šenāsī
؟ همدانی، علی بن محمد، 714-786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
در آثار و علایمی که در اعضای انسانی دلالت بر اخلاق و مشخصات درونی انسان دارد، از سر تا پا گزارش داده شده است. این رساله ظاهراً خلاصه یا فصل و یا بابی است از رساله
«انسان نامه» که برخی از او دانسته اند. ولی از سید محمد نوربخش است. منزوی در فهرستواره، آن را بخشی از «ذخيرة الملوك» او دانسته است. در حالی که در رساله «انسان نامه» از ذخيرة الملوك نقل قول دارد. بنابراین این رساله نیز از آن سید علی همدانی نیست و محتملاً برداشت یا تلخیصی از همان رساله است.
آغاز: حمدله، بدان اسعدك الله في الدارين که این رساله ایست مجرب و مفید در بیان علم فراست از مشاهده هيأت جمال ظاهری انسان که دلالت کند بر افعال ذمیمه و بخصال حمیده بتأليف قطب السالكين نجم العارفين «سید علی همدانی» قدس سره منقول از امام بحق جعفر بن محمد...
انجام: زیرا که یک حمیده دفع ده جزء ذمیمه کند باید که حمل بر اخلاق حمیده نماید تا یک نیکی رفع چندین بدی نماید. قوله تعالی ان الحسنات یذهبین السيآت و الله علی ما یشاء قدیره.
[مجموعه آثار میر سید علی همدانی / 209؛ فهرست بروکلمان 106/1، نسخه های منزوی 439/1، الذريعه 153:16؛ فهرستواره منزوی 3880/5]
خط: نستعلیق، کا: شاه محمود نیشابوری، تا: صفر 950ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ 6گ، قطع: وزیری [نشریه: 7-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ (106-107)، 17 سطر، اندازه: 14×20 سم [محدث ارموی مخ: 2-1049]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: رمضان 1100ق؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: میشن، 2ص (74-75)، 25 سطر (6/5×14)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 13-159]
نسخه اصل: بادلیان Add. 69 اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200ق [فیلم ها ف: 1-583]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در هامش کتاب نظام التواريخ آمده؛ 3گ (64-66)، 14-22 سطر [ف: 38-219]
farāsat
الهي اردبیلی، حسین بن عبدالحق، 870-950؟ قمری
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-haqq (1466 - 1544)
رساله ای در یک «مقدمه» و دو «حرف» و یک «خاتمه»: مقدمه در تعریف علم فراست؛ حرف 1. بیان دلیل بودن دلایل کلیه برای احوال و اخلاق انسان؛ حرف 2. دلالت اعضاء و الوان و اصوات و تکلم و خنده و گریه و حرکات بدن بر اخلاق و اوصاف و احوال انسان؛ خاتمه: در بیان بهترین صورت ها و بدترین آن ها و بعضی حکایات.
آغاز: بسمله، سپاس بی قیاس خالقی را که ترتیب اخلاق فارسان معرکه فراست...
انجام: و در افشاء رذائل اوصافش نکوشند الحمد لمن خلق الخلايق و السلام علی افضلهم خلقة و خلقاً.
[دنا 915/7؛ فهرستواره منزوی 3880/5]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: رجب 1279ق؛ 27گ (129پ-155ر) [ف: 5-360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدين ابن احمد تبریزی، تا: 1282ق؛ جلد: تیماج، 36ص، 14 سطر (9×15/5)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 5-427]
al-firāsa
شهرستانی، هبة الدين، 1301-1386 قمری
šahrestānī, hebat-od-dīn (1884 - 1966)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 5087/5
آغاز: بسمله. حمدله. فهذه کلمات لاتخلوا عن اللطافة و الظرافة في فن القيافة؛ انجام: حسن الصورة من حسن السيرة
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق؛ جلد: تیماج، 3گ (31ر-33پ)، 11 سطر (7/5×11/5)، اندازه: 11×16 سم [ف: 5-42]
al-firāsa
رساله کوتاهی است در فراست و چگونگی پیش گویی احوال انسان ها از اطوار و ظواهر آن ها.
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد و آله اجمعین فاعلم ان علم الفراسة هو الاستدلال بهیئات الانسان و اشکاله و الوانه و اقواله و افعاله علی اخلاقه و فضائله و رذائله
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا کله دلیل علی قوة الباصرة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ (61پ-70ر)، 13 سطر (7/5×16/5) [ف: 5-360]
آغاز: برابر؛ انجام: و من اراد ان یجمع الدلائل المتفعة علی مدلول واحد مما ذکرنا فلایعسر علیه ذلك بل یسهل و هذا ما اردنا من ذکر الفراسة
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد معین بن محمد رضی، تا: 12 ربیع الثاني 1271ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 13گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 6-3025]
al-firāsa
غیر همانند:
آغاز: بسمله رب سهل و تمم بالتوفیق الحمد لله حق حمده و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین هذه رسالة في علم الفراسة من کلام الحكماء رضوان الله علیهم اجمعین في الاحلام؛ انجام: ذو عناية بامور غیر محکم لها تمت الرساله في علم الفراسة. کامل؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل مشهور به ابن الحكيم بغدادی، تا: صفر 806ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (291-292)، 25 سطر (13×20)، اندازه: 17×24 سم [ف: 4-1420]
آغاز: ط العين الذاهبته في طول البدن دلیل علی المكر و الخبث صر العين التي تشبه نظرها نظر الصبيان مع تبسمه طبیعی و سرور في الوجه؛ انجام: معتدل الاليتين صلبهما ممتلی العجزين و الفخذين... منهما الي فوق حسن القدمين لطیفهما صغیر العقبين اخمص القدم نقی الاظفار
بخشی از رسال های است در فراست و شناخت اوصاف انسان ها از خصوصیات اعضای آن ها، مؤلف در این رساله اعضای انسان را به ترتیب ذکر نموده و برای هر خصوصیت رمزی قرار داده و دلالت هر خصوصیت را بیان نموده است. در آغاز از علم القيافة و الريافة و العيافة بحث نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 21گ، 23 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6-3024]
farāsat
رساله ای است درباره علم فراست و نیکی و خصوصیات فیزیکی افراد نشانه چه خصوصیت و خلق و خویی در آن ها می باشد. دارای یک «مقدمه»، ده «مرصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: در تعریف حکمت و بیان اقسام آن بر سبیل اجمال؛ مرصد 1. تعریف فراست و سبب احتیاج انسان به آن؛ 2. بیان استدلال مساکن و بلدان بر اخلاق شخص؛ 3. بیان آ نکه چون عضوی از اعضای انسان مانند عضوی از اعضای حیوان آن انسان را خلق و خاصیت آن حیوان بود؛ 4. بیان آن که انسان را در وقت غضب و فرح و خوف و رجا هيأت مختلف باشد؛ 5. بیان آن که هر صنفی را از اصناف مثل رومی و ترکی و... هيأتي مخصوص باشد؛ 6. بیان آن که نر هر حیوانی قوی تر و کامل تر باشد از ماده؛ 7. بیان آن که حکم بکند بر علامتی یا بر دو علامت سر خلقت؛ 8. بیان استدلال از طریق مزاج بر اخلاق باطن؛ 9. بیان استدلال آزمودن اعضاء بر اخلاق باطن؛ 10. بیان استدلال اعصاب انسانی بر اخلاق باطن از فرق تا قدم.
آغاز: بعد از حمد واجب الوجودي که انسان را از سائر موالید برگزید و به لباس نطق...
آغاز: برابر؛ انجام: غلام وجه تسلیم کرد و امام را صدق علم فراست به تحقیق انجامید و الله اعلم في شهر محرم الحرام سنه ثلث و عشرین و مائه بعد الف 1123
خط: تحریری، بی کا، تا: محرم 1123ق؛ 8ص (183-190)، 20 سطر (8×8/5)، اندازه: 11/5×18 سم [نشریه: 3-353]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 61گ، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 3-65]
farāsat = ‘elm-e farāsat = farāsat nāme = qīyāfe šenāsī
آغاز: بدان که حکما در مقالات خود گفته اند که لون بیاض مفرط با کبودی و سبزی چشم دلیل است بر سخت روئی
انجام: این بی مقدار از علامت فراست حکمی عاقل را در تفرس احوال خلق کفایت بود
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (47پ-49ر)، 16 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 26-83]
آغاز و انجام: برابر
بنا به درخواست مولا علی اکبر نوشته است؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: جعفر، تا: 1107ق؛ جلد: تیماج، 1گ (66 و 66پ)، 22 و 26 سطر (7/5×13)، اندازه: 13×19 سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: علی بن محمد دزماری، تا: 1263ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 1-206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1284ق؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: مقوایی، 1گ (47پ-47پ)، 15 سطر (7/5×13)، اندازه: 17/5×21/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق؛ جلد: روغنی، 5ص (135-139)، اندازه: 14×21 سم [ف: 21-250]
farāsat
بخشی از یک کتاب بزرگ تر است. در دو باب آمده: 1. دریافتن اخلاق مردم بسبب چگونگی صورت و رنگ و شکل و عضوهای ظاهری، 2. ترجع بعضی از این اسباب بر بعض دیگر.
آغاز: فن پنجم از این مقاله علم فراست که آن عبارتست از معرفت اخلاق درونی و صفات باطن انسانی از اعضای ظاهره و اشکال محسوسه.
آغاز: برابر؛ انجام: و علم نجوم نیک داند تا تأثيرات کواکب و طبایع و منسوبات به هریکی از آن شناسد. و الله اعلم بالصواب... تمت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1269ق؛ 6گ (82پ-87پ) [ف: 1-185]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11گ (35ر-45ر)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 2-366]
آغاز: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 5گ (19ر-23ر)، اندازه: 17×23 سم [ف: 2-296]
farāsat
ظاهرا غیر همانند:
آغاز: حکیمان گفته اند کی هر کرا جگر کم تر بود دلیر و با شرم تر بود...
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: سه شنبه 3 محرم 723ق؛ جلد: تیماج، 1ص (656)، 41 سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-103]
آغاز: باب در معرفت حلیت و صورت ظاهر انسان؛ انجام: تا در روز بازار محشر عظمی کامران و سر افراز باشند.
آثار و علائمی که در اعضای انسانی دلالت بر اخلاق و مشخصات درونی انسان دارد، از سر تا پا گزارش داده شده است
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل قرمز، 5گ (195پ-199ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12-230]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد بدان که این تابی است که افلاطون ساخته در معنی فراست و آثار خلیقیه بنی آدم و چهره ها؛ انجام: با پیشانی راست هوشیار و دانا بود.
رساله مختصری است و کاتب در صدر آن نوشته: «کتاب الفراسة من قثول افلاطون الحكيم رحمه الله علیه» و در آغاز رساله تفسیر و شرح معنی فراست و سپس قیافه شناسی است؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن حسین، تا: 978ق؛ جلد: تیماج، 3ص (259-261)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 19-388]
آغاز: مقاله در بیان... و صور ظاهر انسانی و شکل و شمایل و اعضاء ایشان که کیفیت هر عضوی دلیل بر چه صفت است، از حکم و قول اولیاء و حکماء بزرگی سر دلیل همت عالیست خود رد دلیل بی خردی؛ انجام: و معرفت حقیقت با سلطنت معنوی جمع شده باشد در روز بازار محشر کامران باشند، و الله اعلم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ در هامش؛ کاغذ: ترمه، 4گ (60پ-63پ)، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 6-85]
آغاز: بسمله، بدان که حکمت بر دو قسم الهي و طبیعی و طبیعی عبارت بود از دانستن چیزها که وجود آن در ذهن... (پس از یک صفحه) در تعلیم علم فراست و سبب احتیاج انسان به آن فراست، عبارت از استدلال کردن؛ انجام: غلام في الفوز وجه تسلیم نمود و امام را صدق فراست به تحقیق انجامید، و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (60پ-70ر)، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 6-85]
آغاز: این چند کلمه ایست که از کتاب اخلاق محسنین برون آورد و متلازم شده و صاحب کتاب از امام حقانی علی ثانی امیر سید علی همدانی قدس سره که در کتاب ذخيرة الملوك در باب فراست گفته اند بنابراین بوده اند بدان که حکما در مقالات خود گفته اند که لون بیاض؛ انجام: فراست دیده دل بر گشاید ** هر آن جائی که باشد و انماند
گفتاری است در فراست به نقل از «اخلاق محسنین» و «ذخيرة الملوك»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (185) [ف: 15-154]
نسخه اصل: بادلیان Hyde 4 (1881)؛ خط: شکسته نستعلیق، کا:
میر علی شیر خنجی، تا: 6 ذیقعده 1045ق [فیلم ها ف: 1-560]
آغاز: دربیان علم فراست می باشد، حمد له... و بعد این رساله ایست که مفید است مر علم فراست را؛ انجام: روی ماهوار در رحم ابله دلیل (؟)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 1گ (64ر و پ)، 15 سطر (7×16)، اندازه: 14×25 سم [ف: 16-368]
در باب 22 افتاده. فراست انسان و خیلان از سر تا قدم در 22 باب؛ بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-232]
فن هفتم از نفایس الفنون؛ خط: نسخ، کا: محمد طاره بن ولی محمد طبیب مشهدی، تا: 1309ق؛ کاغذ: ترمه، 14ص (85-98) [نشریه: 2-106]
farāsat-e ensānī
رساله ای است مشتمل بر سه «باب»: 1. یافتن اخلاق مردم به سبب چگونگی صورت و رنگ و شکل عضوهای ظاهر؛ 2. ترجیح بعضی از این علامات بر بعضی دیگر؛ 3. دلالات اختلاجات و جهش اندام است. در مقدمه رساله حکایتی است مفصل از شافعی و ملاقات او با شخصی اشقر و ازرق.
آغاز: بسمله هذا کتاب در علم فراست انسانی بدان که علم فراست عبارتست از معرفت اخلاق درونی و صفات باطنی انسانی از اعضای ظاهره و اشکال مخصوصه محسوسه و دلیل بر شرف این علم آن است که آدمی شهر نشین است بالطبع.
انجام: و هر مراد که دارد بباید و اگر چپ باشد چشمش به محبت دشمنان روشن گردد و الله اعلم بالصواب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 134/2- فیروز
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق؛ جلد: روغنی، 37ص (98-134)، اندازه: 14×21 سم [ف: 21-250]
farāsat-e owsāf-e zamān
از گفته های پیشینیان.
آغاز: بسمله، فصل در بیان اوصاف زمان از گفتار حکماء متقدمین، بدان که هر چه ایزد تعالی از بدایع مکنونات آفریده بحکمت ایجاد آن کرده و همه چیز را...
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2654/9
آغاز: برابر؛ انجام: که از روی انتعاش طبیعت بود پر نقصانی ندارد بر سبیل تکلف، نعوذ بالله و الله اعلم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ در هامش؛ جلد: میشن، 3گ (64پ-66ر)، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 6-85]
al-firāsa (t.)
رساله ای کوتاه در اصول علم قیافه شناسی و یا دانش دست یافتن به باطن انسان از طریق ظاهر وی که توسط مترجم ناشناسی از یکی از آثار امام فخر رازی صورت گرفته و در ده «فصل» تنظیم شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11292/11
آغاز: بعد از حمد موجودی که انسان را از سایر موالید برگزید و بلباس نطق و حواس مزین گردانید و بقوت فکر و رویت مخصوص داشت...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1082 و 1083ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج سیاه، 7ص (206-212)، سطور چلیپایی، قطع: بیاضی [ف: 33/2-67]
ferāsat-e zanān
رساله ای متوسط که با استفاده از کتاب ها و رسالاتی چون «تذكرة الشهوات» و «لذت النساء» درباره روش های شناختن زنان و طریقه استفاده نیکو از آنان و انتخابشان در امر ازدواج و غیره نگاشته شده است.
آغاز: در کتاب تذکره مشهوره نوشته که تاریخ حکما آورده اند که اقلیمو یونانی که واضح علم قیافت است و فراست رساله در این باب ترتیب داده وکلمه چند دراین کتاب از کتاب...
انجام: لقمان گوید هر که را بول بسته باشد چون سینه خار پشت را بکوبند بخورد چاغ شود و اگر با سرکه این دو را بخورد زودتر بگشاید ایضا جگر خر را بمصروع دهد تا بخورد سودمند بود و الله اعلم بالصواب
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3330/3
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در ادامه مطالبی در اسرار علوم غریبه و نکاتی در فراست زنان آمده؛ 32گ، 15 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 3-1395]
firāst-ul kaff = asrār-ul kaff = kaf-šenāsī
در دیباچه و انجامه از خود نام نبرده است، و در دیباچه از این که دانش کفشناسی رو به فراموشی است گلایه دارد. در دو
«قسم»: قسم 1. خطوط طبیعی دستان و اسباب آن، در بیست و هشت «فصل»: 1 (تقسیم دستان به چند قسم، در این بخش شش تصویر از کف دستان را کشیده است؛ قسم 2. فراست و احکامی که از خطوط کف دستان برداشت می شود، در چهل و دو «فصل»: 1) در قاعده یکم در این زمینه.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی. و بعد، فان فراسة الكف علم هجره الناس و عابوه حتی لاتری احداً یدعیه...
انجام: ما قلت الا ما یقبله الدليل العقلي و لاینا في الدين و لایتجاوز الحد الشرعي. فاستر عین الغلط بعین العفو و السلام، و بهذا یکون الختام، و الحمدلله علی الدوام
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عبدالحسین، تا: ربیع الاول 1303ق؛ با 6 تصویر، مجدول؛ 105ص، 12 سطر (8/5×16)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-23]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: قرن 13-14؛ با تصویرهایی از کف دستان؛ 94ص (1-94) [عکسی ف: 1-283]
-فراست نامه- فراست
ferāsat-nāme
همدانی، محمد حسین بن علی نقی، ق14 قمری
hamadānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī naqī (- 20c)
اهدا به: عز الدوله عبدالصمد میرزا
تاریخ تأليف: 1318ق
عزالدوله عبدالصمد میرزا، روزی نزد مؤلف رفته و شرح عهدنامه را دیده و از وی درخواست نموده است تا رساله ای در فراست و قیاف هشناسی به آن ملحق کند که به کار حکام و ولات آید.
[نسخه های منزوی 439/1؛ فهرستواره منزوی 3880/5]
آغاز: فراست نامه. پس از ختم و گذشتن از لحاظ... شاهزاده عبدالصمد میرزا عزالدوله حکمران... امر مطاع شرف صدور یافت که در خصوص فراست هم چیزی نوشته... و نعم الوكيل. بسمله. حمدله... اما بعد پس باید دانست که فراست بر دو قسم است؛ انجام: زیاده از اندازه است. الحمدلله اولا و آخرا... مبارکا و قد وقع الفراغ من تأليفه في اليوم الثامن عشر من شهر ذی الحجة الحرام من شهور ثمان و ثلث مائة من الهجرة النبوية المباركة
خط: نسخ، کا: احمد بن موسی طبیب همدانی، تا: 1308ق؛ 16ص (229-244)، 16 سطر (8×13/5)، اندازه: 14×21 سم [ف: 9-1357]
آغاز: روزی از روزها به نواب مستطاب اشرف... عبدالصمد میرزا... فرمودند علم فراست که گاهی تعبیر از او بقیافه می شود یکی از فنون جلیله حکمت است... بسمله فراست بردو قسم است الهيه نوریه وطبیعیه مزاجیه؛ انجام: واشکال بدنیه افعال نفسانیه و بدنیه برامر مزاج زیاده از اندازه است تم حسب الامر...
خط: نسخ زیبا، کا: یوسف نیریزی بن نورالدین حسینی، تا: رمضان 1311ق، جا: شیراز، به دستور عبدالله خان ساعد السلطنة امیرتومان وسردار قشون فارس؛ مجدول مذهب محرر، مصحح؛ جلد: تیماج، 16گ، 15 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 6-3024]
آغاز: هو الله تعالی، پس از اتمام نمودار بحسن توفیق و عنایت پروردگار روزی از روزها نواب مستطاب؛ انجام: قال قلت ما موضع لا یشینه قال لا یکون ضرب فیه سفاح
خط: نسخ زیبا، کا: یحیی حسینی، تا: صفر 1312ق؛ 9گ (141ر-149پ)، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 10-116]
farāsat nāme
به دستور: ابواسحاق بن شهریار
تاریخ تأليف: 883ق
کتاب منظوم کوتاهی است در قیافه شناسی از مؤلفي ناشناخته که خود را در دیباچه و انجام معرفی ننموده، ولی در دیباچه می گوید: به امر ابواسحاق بن شهریار در سال 883 هجری این کتاب را به نظم کشیده است: «بودم اندر بقعه سلطان دین ** مرشد حق قطب اقطاب یقین/ شیخ ابو اسحاق ابن شهریار ** آن که دارد طنطنه در هر دیار/ گفت بردار ای برادر خامه ** در بیان آور فراست نامه/ بی تکلف نظم کردم در دو شب ** با تو کویم صورتی اما عجب». ناظم، اشعار خود را در چهارده عنوان ترتیب داده است: 1. القول في العشر؛ 2. القول في الجبهة و الرأس؛ 3. القول في الأذن؛ 4. القول في الحاجب؛ 5. القول في العين؛ 6. القول في الأنف؛ 7. القول في الفهم؛ 8. القول في الوجه؛ 9. القول في الصوت؛ 10. القول في العنق؛ 11. القول في البطن و الصدلا؛ 12. القول في الكتف و الظهر و اليد؛ 13. القول في الكف؛ 14. القول في الرجل و القدم.
آغاز: حمد بی حد آن حکیمی کافرید ** جمله عالم را و آدم برگزید/ بعد حمد حضرت پروردگار ** با درود مصطفی و چار یار
انجام: باشدش در کارها فتح و ظفر ** چون نیکرد هیچ کاری مختصر/ و ان که دارد غیر ازین ها لا کلام ** حکم آن بر عکس
باشد و السلام
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12593/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 6گ (4پ-9پ)، 17 سطر، اندازه: 8/5×*11/5 سم [ف: 31-732]
ferāsat-nāme
غیر همانند:
آغاز: فصل در بیان علم فراست، علم فراست... و نخواست که از این کتاب خالی باشد؛ انجام: اگر پرسند که معنی (لا) چباشد بگو لایق خود جستن و غنیمت دانستن...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: چرم، 5گ (1ر-5پ)، 10-12 سطر، اندازه: 13×15/6 سم [ف: 41-251]
نسخه اصل: پاریس S. P. 125 (بلوشه 151)؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052-1057ق [فیلم ها ف: 1-533]
آغاز: در علم فراست، عبارت است از معرفت اخلاق درونی و صفای باطنی انسانی از اعضای ظاهره؛ انجام: و اگر چپ باشد چشمش به محبت دشمنان روشن گردد
در این رساله طی دو باب از نشان ههای چهره و اندام بر اخلاق درونی گفتگو شده است: 1. دریافتن اخلاق از چگونگی اعضا، 2. در ترجیح بعضی از این علامات بر بعضی دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 7گ (49ر-55پ)، 16 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 26-83]
آغاز: بسمله، الحمدلله العلي المتعال؛ انجام: و سرافراز باشند و السلم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: - 426]
ferāsat-nāme = kefāyat-os sefa = nūrolyaqīn nosxat-ol ‘oyūn = xalās-os sefa
رساله ای است در کیمیاگری با عناوین «فصل» و «باب». در آغاز این اثر بعضی از رموز مغلطه حکما در چهار «قسم» آورده شده: 1. حکایات و رخصت؛ 2. تقریر طریق حج و براهین عقلی بر صحت این علم؛ 3. شرح و احوال معدنیات؛ 4. تکون اجساد سبعه. چنان که در مقدمه این اثر آمده، مؤلف این رساله را به چهار نام «فراست نامه»، «کفایت الصفه»، «نورالیقین نسخه العيون» و «خلاص الصفه» نامیده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6853
آغاز: او را یاد گیرند و هر رکنی از ادویه را وضعی جدا باید... و این کتاب را به چهار نام نهادیم که مرتب از چهار است 1- ... فراست نامه 2- کفایه الصفه 3- نورالیقین نسخه العيون 4- خلاص الصفه موسوم گرانیدم؛ انجام: و آیه اینست اعوذبالله من الشيطان الرجيم و لاتخف انی لایخاف... اننی معکما اسمع واری
خط: نستعلیق ناخوانا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 401گ (1-401پ)، 21 سطر (15/5×20/8)، اندازه: 15/5×20/8 سم [رایانه]
الفراسة و التوسم- السياسة في علم القيافة
farāqat nāme
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2614
آغاز: کتاب فراغت نامه. بسمله. سپاس و منت خداوندی را که... صور ارض و سما از انشاء بدیع او منتشر... لمؤلفه: ای در صفت کمال تو نطق الكن ** عاجز ز مدایح تو ارباب سخن... مفلس بازار کم بضاعتی هر چند دست و پا زد که مگر عبارتی غریب و معانی بکری بدست آورد که در حجله خانه زیبایان سخنور و خلوتگاه نیک رویان نکته پروردست آلایش هنرسنجان معانی پیر ای بدان نرسیده باشد نیافت بغیر از بیان صرف اوقات در ایام سبعه و سلوک با حاجتمندان و صحبت آنان که موافق طبیعت سلاطین نامدار و خوانین کامکار اعلی الله تعالی درجاتهم باشد و آن را فراغت نامه نام نهاد مبنی بر فصلی و خاتمه؛ انجام: چون این طبقه مذکور و فرقه مسطور که هر یک خود را بصورتی در لباس اخلاص آراسته جلوه گرند چنان که ظاهر و باطن ایشانست غور فرمود... (بریده شده است)
از کرم شاعر است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ برای مصطفی سوائی خان فرمانروای دکن نوشته شده؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 63گ، 13 سطر (7×15/5)، اندازه: 12×18 سم [ف: 9-1474]
ferāq nāme
انوری، محمد بن محمد، - 583؟ قمری
anvarī, mohammad ebn-e mohammad (- 1188)
مثنوی در 48 بیت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [نشریه: 7-257]
آغاز: فغان که از حرکات سپهر کج رفتار ** فتاد طرح جدایی میانه من و یار؛ انجام: غبار مقدم آن سرو قد رعنا را ** ز چشم «انوری» ای... دور مدار
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق، جا: یزد؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن آلبالویی، 2گ (86ر-87پ)، 12 سطر، اندازه: 11/9×19/2 سم [ف: 8-118]
آغاز: زمانه پیش من آورد آن چنان روزی ** که روشنم شد از آن روز معنی شب تار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 4ص (319-322)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 36-414]
از انوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2ص (348-349)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 2-70]
ferāq nāme
سلمان ساوجی، سلمان بن محمد، 709-778 قمری
salmān-e sāvajī, salmān ebn-e mohammad (1310 -1377)
به وزن مثنوی که ده نامه است با یک حکایت در هر نامه. در 1070 بیت.
آغاز: بنام خدایی که از تیره خاک ** بر آمیخت این جوهر جان پاک/ چو با یکدگر کردشان آشنا ** دگر بارشان کرد از هم جدا؛
انجام: الهي بخاصان درگاه تو ** تن و جان فدا کرده در راه تو/ به فرمان معروف و سرسری ** که پایان کارم بخیر آوری
[الذريعة 153/16؛ نسخه های منزوی 3019]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 773ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17 و 23 سطر، اندازه: 10/7×3 سم [ف: 8-221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 794ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 64گ (433-496)، 19 سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 8-315]
آغاز: برابر؛ انجام: ولی میکند این پراکنده حال ** زمن نور مهرش طلب چون هلال
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی رامهرمزی، تا: قرن 9، جا: شیراز؛ در حاشیه، که 50 بیت از پایان کسر دارد؛ کاغذ: سمرقندی، 200گ (500-699)، 12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-319]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چه بر آرد سپهرم ز تو ** کجا بر کند بیخ عمرم ز تو
850 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 10 سطر، اندازه: 10×12/5 سم [ف: 8-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن ابراهیم بن اسمعیل مشتهر به جوانمرد شیرازی، تا: 23 ربیع الثاني 826ق؛ واقف: نائینی؛ جلد: چرمی ضربی، 21 سطر (6/6×13/3) [ف: 7-681]
نسخه اصل: نور عثمانی س 4190؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 7 جمادی الثاني 844ق؛ 36گ (هامش 73-108)؛ 21 سطر [فیلم ها ف: 1-421]
خط: نستعلیق، کا: سالار گیل محمودآبادی، تا: آغاز رمضان 874ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 21 سطر (11×18/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 15-4190]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا مذهب، 30 سطر، اندازه: 16/3×25/4 سم [ف: 3-650]
خط: نستعلیق متوسط، کا: سلطان محمد تایبادی، تا: 1067ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 15 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 3-648]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوای، 21 سطر [سنا: ف: 2-149]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 28ص (773-800)، 42 سطر، اندازه: 17×25 سم [ف: 3-154]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-89]
ferāq-nāme
راغب هندی، میر مبارک الله خان، 1202- قرن 13 قمری
rāqeb-e hendī, mīr mobārak-ol-lāh xān (1788 - 19c)
تاریخ تأليف: 1249ق
مثنوی مفصلی که شاعر در پایان آن می گوید: «این تراوش که اشک خامه تست ** نام پاکش فراق نامه تست/ سال هجری که یار نقل نمود ** چهل و نه بر هزار و دو صد بود».
آغاز: در جهان غیر مرگ کاری نیست ** صورت چرخ جز
مزاری نیست/ از اجل خانه جهان ویران ** گشت آباد شهر گورستان
انجام: راغبا بس ز عرض و طول بیان ** سرگذشت تو هست بی پایان/ مکش آه و نگاه دار نفس ** مکن آگه به سوز جانت کس/ تا رقم این فراق نامه شده است ** نعره زن از صریر خامه شده است/ این تراوش که خشک خامه تست ** نام پاکش فراق نامه تست/ گر چه گفتی به طرز اهل مجاز ** لاجواب است چون سلام نماز/ سال هجری که یار نقل نمود ** چل و نه بر هزار و دو صد بود/ می شود از شمار این منظوم ** سال تاریخ رحلتش مفهوم (1249)/ کرد آن یار از جهان چون نقل ** داد تکلیف سال نقلش عقل/ گفت تاریخ ناله جان کاه ** که غم هجر باشد از سر آه
[الذريعه 16: 153 و 19: 256 و 3019/4؛ فهرست مشترک، منظومه ها 1862/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 4 ربیع الثاني 1253ق؛ مهر: «سید ظهور الله خان» (مربع)؛ بعضی از ادبیات خط خورده و تغییر داده شده و بعضی حذف گردیده و ابیاتی نیز اضافه شده؛ جلد: گالینگور، 49گ، 13 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 37-168]
آغاز و انجام: برابر؛ (غم هجر = 1247 + سر آه = 1249) (878، 1253 شعر)
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ مجدول، با دو پیشانی؛ کاغذ: سفید هندی، جلد: مقوایی، 39گ، 11 سطر چهار ستونی (7×13)، اندازه: 11×19 سم [سنا: ف: 1-381]
ferāq nāme
خوئی، میرزا علی
xū’ī, mīrzā ‘alī
قصیده ای است رائیه.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5085/42
آغاز: فغان که چرخ جفا پیشه و خلاف مدار ** جدا فکند مرا از درت به خواری خوار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، جلد: میشن، 1ص (41پ در متن)، 16 سطر، اندازه: 17/3×28/6 سم [ف: 8-197]
ferāq-nāme
از سراینده ای با تخلص «مهجور» که تخلص خود را در آغاز و نیز در انجام آورده است: «مهجور چه عرصه را دهم طول ** آن به که کف دعا بر آرم». مثنویی است در 115 بیت و در میانه می گوید: «وردم شب و روز این رباعی است: باز آی که در سوز و گدازم بینی ** بیداری شب های درازم بینی/ نی نی غلطم که خود فراق تو مرا ** کی زنده گذارد که تو بازم بینی».
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 187/7
آغاز: از دولت وصل دوستان دور ** محنت کش روزگار و مهجور/ از دیده سرشک می دواند ** بر ذروه عرض می رساند؛ انجام: کز خامه و صفحه تا نشان باد ** یا رب که بقای دوستان باد
خط: نستعلیق پخته، کا: محمد باقر منشی، ندیم، تا: 1273ق؛ 4گ (209ر-212ر) [ف: 1-185]
ferāqīyye
اصفهانی، محمد طاهر، ق13 قمری
esfahānī, mohammad tāher (- 19c)
اشعاری است از شعرای بزرگ فارسی سرای که در حالت ملال نفسی به کار آید، این مجموعه دارای مطالبی و حکایاتی به نثر نیز می باشد.
[الذريعة 552/9 رقم 3058]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3834
آغاز: تحیاتی که از حساب آن فهم و خرد عاجز آید و عقل و فرهنگ از احصای آن به قصور اعتراف نماید؛ انجام: ابنای زمان مثال گندم ** وین دور فلک چو آسیاب است/ به نشینم و صبر پیشه گیرم ** دنباله کار خویش گیرم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 177گ، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1049]
ferāqīyye
فیض قمی، علی اکبر بن محمد، ق13 قمری
feyz-e qomī, ‘alī akbar ebn-e mohammad (- 19c)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1271ق
رساله ای است مشتمل بر نامه ها و گزارش هایی که مؤلف، در غیاب شاهزاده محمد حسین میرزا حکمران قم و مسافرت وی به عتبات عالیات برای او نوشته است. نویسنده در این نامه ها از فراق و دوری محمد حسین میرزا اظهار دلتنگی نموده و از این رو رساله را «فراقیه» نامیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 954 عکسی
آغاز: بهترین سخنی که مترسلان طلیق اللسان بزبان کلک در سلک بیان کشند حمد قادری است جلت عظمته که قوه ناطقه و جوهر ادراک در نهاد بنی نوع انسان ودیعت نهاد؛ انجام: بر دست ملفق این رساله علی اکبر فیض خلف آقا میرزا محمد متولی مضجع خاقان مغفور فتحعلی شاه تمام شد در...
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی- تهران، شماره ثبت 85623؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1271ق؛ مصحح، پاره ای از لغات معنی شده، قبل از کتاب شرحی مختصر از زندگی مؤلف و کتاب در یک صفحه آمده، بعد از کتاب فوائدی منظوم از مؤلف و دیگران؛ تملک: مؤلف به تاریخ 1283، فرزند وی محمد بن علی اکبر در 1313ق؛ 43گ، 14 سطر [عکسی ف: 2-435]
farr-ul a‘wn min mudda‘ī īmān-i fir‘awn
قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad (- 1606)
وابسته به: ایمان فرعون؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908ق)
کتاب مختصری است با عناوین «قال، اقول» در نقد و رد رساله «ایمان فرعون» از جلال الدين دوانی. مؤلف در آخر رساله، به رساله دیگر خود «التشييع لطبقة الحنفية لتشنیع طائفة الشافعية» که در جواب مسائل ابی حنیفه و اصحابش نگاشته اشاره کرده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اسعد من سعد و هو من صلب ابیه...
چاپ: مصر، مكتبة الجندي، 104ص، 1380ق.
آغاز: برابر؛ انجام: و الهوي المؤدي الي النار الحامية و صلی الله... باطناً و ظاهراً
خط: نسخ، کا: محمد امین صدیقی، تا: 1012ق، جا: احمد آباد؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 37گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-537]
آغاز: برابر؛ انجام: قال و کذا التكرار في ذکر فرعون و ذمه و لعنه... و استکبر هو و جنوده في الارض بغیر الحق و ظنوا انهم الينا لا یرجعون فاخذناه...
خط: نسخ، کا: امیر میرزا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 7گ، 25 سطر، اندازه: 20×29 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-538]
farāmarz-nāme
نزدیک به نه هزار بیت، بخشی از آن با بهمن نامه یکی است.
چاپ: سنگی رستم پور بهرام سروش تفتی در مطبع رسان در روز فرخ شاه ورهرام ایزد امرداد ماه 1276 یزدگردی (16 ذیقعده 1324-1 جانوری 1907).
نسخه اصل: پاریس S. P. 498 (بلوشه 1894)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الثاني 1173ق؛ 48گ (1پ-48پ)، 21 سطر [فیلم ها ف: 1-532]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 2946؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-607]
خط: نستعلیق، کا: میرزا علی شیرازی، بی تا؛ 464گ، قطع: وزیری، [فیلم ها ف: 2-8]
farāmūš-xāne = asrār-e farāmūš-xāne = jenāb-e āqā
ملکم، 1249-1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
رساله ای کوتاه که ملکم آن را در دفاع از فراموش خانه و مرام آن در تبری از اتهام کفر و زندقه نوشته. این رساله را ملکم در عصر دایر بودن فراموش خانه در 1277 تا 1278ق تأليف کرده است.
آغاز: جناب آقا، داستان فراموش خانه به عرض شما رسیده است جمعی در تحقیق این مسئله متحیر مانده اند...
انجام: چه رمزها نگفتنی بوده است. من آن چه باید بگویم گفتم. حال وقت تحقیق شماست، و السلام خیر ختام
چاپ: ایران، تهران، نشر نی، 1381 شمسی، حجت الله اصیل.
[نسخه های منزوی 1652/2؛ دنا 918/7 (7 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 443/1 و 1043/2 و 539/6]
شرح و حواشی:
1- پاسخ به رساله فراموشخانه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1277ق؛ با یادداشتی در آغاز درباره همان رساله که در پاسخ اعتراضات علماء نوشته شده بود؛ اندازه: 11×17 سم [ف: 3-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1284ق، جا: تفلیس؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ (167پ-176ر)، 13 سطر،
اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 27/1-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 7گ (132پ-138پ)، 18 سطر، اندازه: 16×21/7 سم [ف: 6-228]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با توجه به آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: ابوتراب طباطبائی، تا: 1301ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 12ص (304-315)، 16 سطر (9/5×18)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 1-152]
انجام: [رقم:] تمت الكتاب از روی تاریخ 1301
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1301ق؛ جلد: مخمل مذهب، 7گ (56پ-62پ)، 19 سطر، اندازه: 12/7×20/6 سم [ف: 27/1-396]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: رمضان 1301ق؛ جلد: مخمل آبی، 20 سطر (11×18)، اندازه: 13×20 سم [ف: 14-138]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: دوشنبه 6 رمضان 1304ق؛ 6گ (35پ-40پ) [ف: 15-224]
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 12 جمادی الاول 1313ق [ف: 5-287]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6-19]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: غلامحسین بن معصوم شریف رازی، تا: 1323ق، جا: روستای احمدآباد از قراء ورامین؛ 6گ (21-26)، 18 سطر، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 40-16]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 13گ (160-172)، 13 سطر (9×16/5)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 11-2214]
farāmīn
شامل: چند فرمان از روزگار صفوی در مورد واگذاری اقطاع با تاریخ های 1054 و 1060 و 1073؛ فرمانی در مورد مراعات حال خلیفه اوچ. لیسای ایروان به بیگلربیگی به تاریخ 12 ذیقعده 1161؛ فرمان فتحعلیشاه در همان باره به تاریخ 1222؛ فرمان هایی از عباس میرزا به تاریخ 1277.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4322/3
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25 سطر، اندازه: 21/9×35/6 سم [ف: 7-345]
farāmīn-e eslām
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās ebn-e mohammad (- 21c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4232
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 13-378]
farāmīn-e saltanatī
صورت فرمان های نظامی و حکومتی سال های 1309-1311ق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/67
آغاز: في شهر ربیع الاول 1310. آن که چون مقرب الحضرة الخاقانية میرزا علی اکبر خان یاور که از
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 18ص (465-482)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 -498]
farāmīn-e saltanatī va fath- nāme-ye harāt
لاهوتی تفرشی، مهدی بن مصطفی، 1241-1320؟ شمسی
lāhūtī tafrešī, mahdī ebn-e mostafā (1862 - 1941)
به عنوان ترسل در پایان کتاب تصریح شده، و در آغاز «صورت فرامین سلطنتی و فتح نامه هرات» نگاشته شده است. فتح نامه را صاحب الذريعه از بدایع نگار تفرشی دانسته ولی به هر حال درباره محتوای این اسناد که فرامین حکومتی هستند و با خط شکسته نستعلیق زیبا بدون نقطه نگاشه شده (که کار خواندن آن را سخت می کند) باید دقت بیش تری شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15425
آغاز: خلاصة الامراء العظام و نتیجه الخوانين الكرام محمد علیخان بیگدلی شاملو...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 19 رمضان 1266ق؛ مهر: «ادرکنی یا محمد» (بیضی)؛ جلد: چرم، 97گ، 5 سطر، اندازه: 15/4×20/5 سم [ف: 43-85]
farāmīn-e safavī
جلد اول از برای موقوفه کلیسای مسقط (؟) محتوی به فرامین سلطان های صفوی درباره امور ولایت گرجستان (همان که در مجموعه ناصری جلد چهارم مندرج است. به فرهنگ ایران زمین ج 6ص 19-34 مراجعه شود که در آن جا فهرست تفصیلی فرامین نقل شده است).
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6346
خط: نستعلیق خوش، کا: حاجی محمد قلی قزوینی آشوری، تا: 2 جمادی الاول 1310ق، حسب الامر اعتماد السلطنه؛ مجدول مذهب؛ جلد: مخمل بنفش، 216ص [نشریه: 2-264]
farāmīn-e ‘asr-e qājārī
اصفهان؛ جابری انصاری؛ شماره نسخه: 67
بی کا، بی تا [نشریه: 6-599]
farāmīn-e mota‘aleq be nešān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/60
آغاز: فرامین متعلق به نشان. نشان موضوع است در ازاء یک امر معنوی که حاصل می شود از برای اشخاص از مجاهدات بلیغه آن ها
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 1ص (445)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1-498]
farāmīn ،nāme hā va qarārdād-hā-ye īrān bā doval-e xārej az 1311 tā 1315q
سپهسالار، حسین بن نبی خان، 1243-1298 قمری
sepahsālār, hoseyn ebn-e nabī xān (1828 - 1881)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16521
آغاز: نامه که بامام مسقط نوشته شده است؛ انجام: بعموم حکام ولایات دولت علیه صادر گردید.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1315ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
farāmīn, nāme-hā va qarārdād-hā-ye īrān bā kešvar-hā- yejahān az 1290 tā 1305q
سپهسالار، حسین بن نبی خان، 1243-1298 قمری
sepahsālār, hoseyn ebn-e nabī xān (1828 - 1881)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16520
آغاز: 20 شهر ذی الحجه الحرام صورت فرامین که به دولت؛ انجام: اجل اکرم وزیر امورخارجه ناصر الملك.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
farāmīn ،nāme hā va qarārdād-hā-ye īrān bā kešvar-hā-yejahān az 1305 tā 1311q
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16519
آغاز: اعلیحضرت قویشوکت امپراطور آلمان؛ انجام: درباره آن جناب مضایقه نخواهند نمود. زیاد زحمت نمی دهد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1311ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
farāmīn va ahkām
غیر همانند:
آغاز: فرمان همایون شد آن که چون بعرض رسید؛ انجام: که پول را از شما بگیرد.
109 نامه و فرمان از عهد قاجار، جامع: دکتر قاسم غنی و سلیمان بهبودی؛ خط: مختلف، بی کا، تا: مختلف؛ کاغذ: الوان، جلد: میشن، [الفبائي: - 427]
آغاز: فرمان همایون شه... آن که چون محال هرکوره...؛ انجام: از جوانب مضامین مرقومه اعتماد و اعتبار نماید ربیع الاول سنه 01126
81 فرمان از عهد صفوی و قاجار؛ خط: مختلف، بی کا، تا: مختلف [الفبائي: - 427]
farāmīn va baravāt-e sādere-ye hokūmatī dar rajab-e 1285 q
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16530
آغاز: صورت فرامین و ملفوفه فرمان و برواتی است؛ انجام: کماکان در دست مشارالیه... حرره مسعود.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1285ق؛ کاغذ: آبی [رایانه]
farāmīn va baravāt-e sādere-ye hokūmatī dar ramazāne 1285q
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16532
آغاز: صورت جمع نقد و جنس کتاب چه شهر رمضان المبارك؛ انجام: مشار اليه واگذار و مرحمت نمودیم.
خط: نستعلیق شکسته، کا: مسعود میرزا، تا: 1285ق؛ کاغذ: آبی، [رایانه]
farāmīn va baravāt-e sādere-ye hokūmatī va xarj-e velāyāt-e mahrūse-ye īrān dar ša‘bān-e 1285q
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16531
آغاز: هو الاعلي، احکام و صورت فرامین و برواتی است؛ انجام: در شب چهارشنبه بیست و نهم شهر شعبان اتمام پذیرفت.
خط: نستعلیق شکسته، کا: مسعود میرزا، تا: 1285ق [رایانه]
farāmīn va makātīb-e salātīn-e safavīye
مجموعه ای است از سواد منشور و مکاتیب و فرامین پادشاهان سلسله صفویه، سواد کتابتی که نواب انجم سپاه جلال الدين اکبر پادشاه هند به شاه عباس الحسيني الصفوي نوشته، سواد مکتوبی که صاحبقرانی امیر، تیمور گورکان به پادشاه مصر نوشته است، سواد کتابتی که حضرت اشرف اعلی عباس پادشاه در جواب کتابت مولانا سعدالدین محمد معلم پادشاه عالیجاه خواندگار روم نوشته، سواد کتابتی که عبدالله خان ازبک به پادشاه روم سلطان مرادخان نوشته است، سواد کتابت ترسل بهائی که در زمان سلطنت پادشاه آلب ارسلان سلجوقی بوده به تاریخ محرم سنه ثمان و عشرین و خمسمائه، سواد منشوری که جهت قاضی الاسلام پناه نوشته شده از انشای بهائی منشی آلب ارسلان و چند سواد دیگر...
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 96
آغاز: سواد فتح نامه که نواب غفران پناه رضوان دستگاه عین آشیان شاه طهماسب علیه الرحمه بمظفر سلطان حاکم رشت در باب تسخیر خراسان نوشته اند؛ انجام: و قال عزوجل فاعدلوا و قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم السطان العادل في ظل الله یوم لاظل الاظله و قال الله تعالی اذا حکمتم بین الناس ان یحکمو.
پایان کتاب ناقص و در چند موضع افتادگی دارد؛ خط: نسخ و نستعلق خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح و کتیبه؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم، مذهب، 647ص، 23 سطر، اندازه: 23/5×38/5 سم [ف: 5-685]
farāmīn va malfūfeh jāt movaššah be sahh-e homāyūnī be-sāl-e 1297q
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16571
آغاز: هو الله تعالی شانه العزيز بسمله و به نستعین... شوال المكرم... و ملفوفه جات موشح؛ انجام: تمام این باقی... امین السلطان با سند صحیح دیوان بسند... وجودی.
خط: نستعلیق شکسته و سیاق، بی کا، تا: 1297ق [رایانه]
فرانسه- لغات مستعمل فرانسه
farānse va pelžīk
قراگزلو، مسعود، ق14 قمری
qarāgozlū, mas‘ūd (- 20c)
یادداشت های سفر مسعود فرید به 12 کشور دنیاست. خود او در مقدمه نسخه شماره 10809 که اولین مجلد کتاب است ولی آخرین شماره ثبت را خورده - علت سفرها و جمع آوری یادداشت هایش را چنین نوشته است: «تاکنون برای نگارنده دو بار فرصت مسافرت به قاره اروپا دست داده است: اواخر خرداد 1326 در اجرای تصویب نامه دولت از طرف راه آهن دولتی ایران مأموريت یافتم عده ای از مأموران راه آهن را که می بایستی برای کارآموزی به اروپا بروند سرپرستی نمایم و بار دیگر در اواسط سال 1345 به منظور معاینه پزشکی. در این دو سفر مجموعاً از دوازده کشور دیدن کردم. در مراجعت از سفر اول یادداشت های ادواری خود را در مجله را هآهن منتشر کردم، منتها برای آن که زیاد خشک و کس لکننده نباشد شمه ای از مشهودات خود را بدان افزودم... پس از آن که سلسله مقالات در متجاوز از بیست شماره مجله منتشر شد (موقعی که از شورای عالی راه آهن به سازمان برنامه منتقل شده بودم) نفهمیدم اولیاء وقت روی چه ملاحظات و مصالحی چاپ بقیه یادداشت ها را که می رفت وارد مرحله حساسی شود متوقف نمودند و بدین ترتیب انتشار مشاهدات و مطالعات ناقص ماند. از آن تاریخ به بعد پیوسته در صدد بودم راهی برای تکمیل آن چه قبلاً منتشر
شده بود منتها با خصوصیات بیش تر به صورت سفرنامه بنگارم ولی پیش آمدهای گوناگون مانع از انجام این نظر شد. به علاوه تصور می کردم پس از گذشت مدت طولانی نوشتن شرح مسافرتی که نزدیک بیست سال از تاریخ آن گذشته بی مورد و خالی از فایده خواهد بود... در بازگشت از سفر دوم در صدد برآمدم یادداشت های سفر گذشته را با یادداشت های سفر اخیر توأم نمایم و بدین ترتیب شرح یک مسافرت دو راهی را که مشتمل بر دوازده کشور است (لبنان، مصر، ایتالیا، سویس، بلژیک، فرانسه، انگلستان، از یک طرف و ترکیه، یونان، یوگسلاوی، اتریش، آلمان از طرف دیگر) با هم تلفیق می شود». پس از آن می نویسد که قسمت مهمی از اطلاعات از راهنماها و کتب و منابع مختلف اقتباس و استخراج شده، زیرا در سفر اول به واسطه اشتغال به مأموريت و در سفر دوم به علت ضیق وقت موفق نشده تمام جاهای دیدنی مسیر خود را ببیند. از تاریخ هایی که در این مجلد و مجلدات دیگر آمده دانشته می شود وی در سال های 1346 و 1347ش به تدوین این سفرنامه ها اشتغال داشته است. در شماره 10802ص 120-121 از سفرنامه پدرش به اروپا یاد می کند که 40 سال پیش در 1325ق نوشته شده بود و گفته که وی گزارش روزانه و وقایع ایام خود را از اوایل عمر تا آخرین روز زندگی نوشته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10806
آغاز: پاریس. قصر و موزه لوور. گرچه تماشای موزه لوور از لحاظ قرب جوار به قصر رویال در خاتمه برنامه دوم قرار دارد؛ انجام: تاکستان را با سقف شیشه ای پوشانیده و به صورت گرم خانه وسیعی در آورده اند
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 85گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 20-339]
فرج بعد از شدت- جامع الحكايات
الفرج بعد الشدة- جامع الحكايات
الفرج بعد الشدة- حل العقال
faraj-ul mahmūm fī ma‘rifat-i nahj-ul ḥalāl-i wa-l ḥarām min ‘ilm-in nujūm
ابن طاوس، علی بن موسی، 589-664 قمری
ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194 - 1266)
تاریخ تأليف: سه شنبه 20 محرم 650ق؛ محل تأليف: کربلا
چون سنیان سلفی نسبت به علوم و به ویژه علم نجوم بدبین بوده آن را حرام می شمردند، ابن طاوس این کتاب را در رد بر ایشان و تفکیک علم نجوم حلال از نجوم حرام در ده «باب» نگاشت: 1. نجوم از معجزات پیامبر است؛ 2. نجوم علامت است نه علت؛ 3. نظر علما درباره نجوم؛ 4. نظر امامان درباره آن؛ 5. منجمان شیعه؛ 6. منجمان غیرشیعه؛ 7. درستی دانش نجوم پیش از اسلام؛ 8. پادشاهان نجوم شناس؛ 9. منکران نجوم؛ 10. معصومان بی نیاز از نجوم هستند.
آغاز: بسمله، یقول السيد الامام العالم... احمد الله جل جلاله فاطر السموات و الارضين الذي جعلها دعاة و هداة بلسان حالها للعالمین...
انجام: و رفعنا بعضهم فوق بعض درجات و هذا آخر ما ورد علی خاطری ان اذکره في کتاب فرج الهموم في معرفة الحلال و الحرام من علم النجوم فما رجوت ان یکون صادرا عن الله جل جلاله... الحمدلله رب العالمين
چاپ: نجف، محقق: محمد کاظم الكتبي، مطبعة الحيدرية، 260ص، 1965 م.
[الذريعة 156/16؛ دنا 919/7 (6 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- إثبات النجوم علی الوجه المرسوم = ترجمه فرج المهموم؛ رضوی قائینی، محمد بن حسن
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: کاغذی، 87گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: - 106]
آغاز: اعجز الحسن بن سهل في علم النجوم و کان اقوم منه في العلم بها ورجل الحسن بن سهل؛ انجام: و لایقتل من هولاء احد و اوحی الله عزوجل انی کنت علمهم بدو الخلق و اجاله انما اخرجوا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 10گ، 16 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 6-3027]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یجعله ذخيرة و وسيلة الي رحمته للیوم المعلوم، و کان الفراغ من تأليفه یوم الثلثا العشرين من شهر المحرم بمشهد مولانا الشهيد المعظم الخير صلوات الله علیه سنة خمسین و ستمائة هلالية و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 177گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 12/8×19/8 سم [ف: 8-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 210گ، 20 سطر، اندازه: 9/5×18 سم [اهدائی رهبر: 9-87]
آغاز و انجام: برابر؛و کان الفراغ من تأليفه یوم 23 محرم بمهشد الشهيد الحر 650 و قد فرغ من کتابته العبد... شاه مراد فراهانی (وقت الظهر پنج شنبه 19 جمادی اولی 1074)
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد فراهانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1074ق؛ تملک: صدر الافاضل لطف علی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 108گ (1-108ر)، 19 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 11-135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ضربی مذهب، 114گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [اهدائی رهبر: 9-88]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 211گ، 19 سطر (8/5×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-598]
farajīyye
گیل گیلانی، اسدالله بن عبدالغفار، ق13 قمری
gīl gīlānī, asad-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-qaffār (- 19c)
اهداء به: محمد علی میرزا
در رد تصوف و در دیباچه از لب لباب خود که در رد متصوفه و درویشان نوشته و رساله اصول و فروع عقاید صوفیه یاد کرده است. عناوین کتاب سؤال و جواب است با اشعار فارسی از مؤلف؛ دو سؤال در این کتاب مطرح است که پاسخ مبسوطی بدان داده شده: 1. سؤال بندگان خان جلیل ایشان این است که این جماعت بی عاقبت صوفیان و درویشان ادعای معجزات و کرامات و دعوی کشف و خوارق عادات کنند آیا در ادعای خود صادقند جواب را اعلام نمایند تا معلوم شود و السلام و الاكرام؛ 2. سؤال بندگان خان جلیل الشان این است که صوفی کیست و تصوف چیست خرابات کدام و مناجات چه مقام است اعلام نمایند تا معلوم شود والسلام و الاكرام.
آغاز: بسمله و به نستعین و احد واحد یگانه از اشیاء و بیگانه، خداوند سرمد و صمد است الذي لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد که در مرآة الحق وجود هر یک از موجودات عکوس حقایق شهودات علویات و سفلیات را چنان تصویر نموده که در استبصار معارف جمال حق زنگ و ساوس نفسانی از تخیلات انسانی عری است و در عیون الرضاي بواطن انسانی که احقاق الحق معارف ربا نیست چنان جاذبه حق بینی مترتب فرموده.
[فهرستواره منزوی 692/7]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 218
آغاز: بسمله و به نستعین و احد واحد یگانه از اشیاء و بیگانه، خداوند سرمد و صمد است الذي لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد که در مرآة الحق وجود هر یک از موجودات عکوس حقایق شهودات علویات و سفلیات را چنان تصویر نموده که در استبصار معارف جمال حق زنگ و ساوس نفسانی از تخیلات انسانی عری است و در عیون الرضاي بواطن انسانی که احقاق الحق معارف ربا نیست چنان جاذبه حق بینی مترتب فرموده؛ انجام: تا در نفس آخرین و روز باز پسین مثاب و ماجور بوده مصابیح اعمار ایشان بدولت اقبال تا قیام قیامت مصون از زوال باد العباد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 رجب 1233ق؛ جلد: تیماج، 12 سطر (6×12 و 10/5×17/5) [ف: - 710]
‘faraḥ-ul asmā‘ bi-ruxaṣ-is sumّā
ابن زغدان، محمد بن احمد، 820-881 قمری
ebn-e zoqdān, mohammad-e-bn-e ahmad (1418 - 1477)
رساله ای درباره حکم غنا و رقص و نوازندگی با آلات موسیقی است، با مقدمه ای در مباح بودن غنا و سماع و سه «قسم»: 1. سماع آلة الغناء؛ 2. الغناء المقارن للدف و الشبابة؛ 3. سماع الغناء بالأوتار و سائر المزامير؛ خاتمه در این که ارتکاب صغیره به ولایت آسیب نمی رساند (اشاره به: الا ان اولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28560
آغاز: بسمله. اللهم صل و سلم علی سیدنا... و التابعين قال الشيخ... الحمدلله الذي اباح و فسح مجال الغناء؛ انجام: و تابعیهم الي یوم الدين انتهی کتاب فرح الاسماع... و مما نقل من خطه العزيز دامت افادته.
خط: نسخ، کا: محمد ابوالفضل بن محمد عبدالعظیم، تا: تقريباً 1076ق؛ ضمن دو برگ ذیل نسخه «دره عزیزه» درباره تلقین و اهمیت ذکر «لااله الا الله» به خط محمدبن محمد مکی حنفی؛ مقابله شده با اصل؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 16گ، 15 سطر، اندازه: 13×20 سم [اهدائی رهبر: 3-507]
farah-ol ensān
مؤلف، مدعی است که هارون الرشيد حکما را گرد آورده و از آنان رساله ای خواست که در سفر و حضر به کار آید. آنان این دستورهای پزشکی را از گفته های بزرگان حکما با اختصار برای وی فراهم آوردند. از سخنان لقمان و بقراط و ابو اسحق حکیم است.
آغاز: بسمله، حمد له. و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام... اما بعد چنین گوید که چون هارون الرشيد بخلافت نشست حکمای
آن عصر را طلبید و گفت که بجهت من رساله ای مرتب کنید که در سفر و حضر همراه من باشد و منافع آن همه کس را بود تا ابد یادگار ماند حکما نیز اتفاق نموده و یک یک زمین خدمت ببوسیدند و هر کدام نسخی چند در باب حکمت بیان نمودند و نامش را فرح الانسان نهادند...
[دنا 919/7؛ فهرستواره منزوی 3599/5]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و السلام علی خیر خلقه محمد و اله اجمعین؛ انجام: و معده را خوش کند تمت الرسالة
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد طاهر بن علی اکبر تبریزی مشهور به زنگنه، تا: 1094ق؛ 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 16-245]
آغاز: برابر
کا: ابراهیم بن شکرالله حسینی، تا: قرن 11؛ 11ص (569-579)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [نشریه: 3-358]
آغاز: برابر؛ انجام: و جماع را نیز قوت دهد و معده را خوش کند
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوطالب عبدالواسع بن محمد هادی فاری، تا: 1222-1228ق؛ جلد: تیماج، 4گ (90پ-93پ)، اندازه: 13×23 سم [ف: 21-343]
farḥat-ul anām fī julūs-i sulṭān-il islām
کجوری، محمد بن اسماعیل، - 1353 قمری
kajūrī, mohammad ebn-e esmā‘īl (- 1934)
اهدا به: مظفر الدين شاه (1313-1324ق)
تاریخ تأليف: 1313ق؛ محل تأليف: تهران
نویسنده پس از مقدمه نسبتاً مفصلی که مشتمل بر تمجید از مظفرالدین شاه و اتابک میرزا علی اصغرخان وزیر است، در ضمن دوازده «فصل» و یک «خاتمه» به بیان مطالب مختلف پرداخته است: مقدمه در سبب تأليف کتاب؛ فصل 1. بیان سلطنت عظمای انبیاء و خلافت کبرای اولیاء از جانب خداوند؛ 2. بیان شرافت علم و شهامت علما و حجت بودن ایشان بر رعایا و...؛ 3. بیان کیفیت سلطنت سلاطین و ملوک ماضین و چگونگی احتیاج انسان در غیبت کبری بدیشان؛ 4. بیان ذی القرنين و معانی آن و اشخاص ملق به این لقب؛ 5. کیفیت مرگ و کیفیت قتل ناصرالدین شاه؛ 6. بیان اول شخصی که وزیر گشت و معانی وزیر و جهت احتیاج به وی و حالات صدراعظم؛ 7. بیان معنی آیه «انما جزاء الذين یحاربون الله» و شأن نزول و معنای محارب و کیفیت ثبوت محاربه و کیفیت توبه از آن؛ 8. کیفیت خلقت نطفه و علقه و منوط بودن آن بر سلاله و اقسام اربعه هضم؛ 9. بیان کیفیت محتاج بودن انسان به غذا خصوصا گندم و چگونگی نزول گندم از آسمان و اهمیت گوشت و گندم؛ 10. فضیلت نان و ثمرات مترتبه بر آن و آداب خوردن نان؛ 11. بیان فضیلت گوشت و ثمرات آن؛ 12. بیان درخواست هایی که مؤلف از دربار سلطنت و اولیاء دولت دارد؛ خاتمه: در برداشتن مالیات از قصابین و خبازین دارالسلطنه تهران.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا بمعرفته و شرفنا بنوته و اکرمنا بولایته و اعزنا بشریعته و ایدنا علی طریقته
انجام: و انا المنهتك في الشهوات و المتوغل في اللذات و العبد الجاني الفاني...
[الذريعة 157/16؛ دنا 920/7؛ فهرستواره منزوی 541/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1313ق؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ 111گ (35پ-145پ)، اندازه: 11×18 سم [محدث ارموی مخ: 2-1051]
آغاز: هو الله تعالی هذا کتاب فرحة الانام في جلوس سلطان الاسلام من تأليفات برهان المتكلمين و سلطان المحققين الحاج شیخ محمد الواعظ الطهراني؛ انجام: تاریخ جلوس شاه و تأليف کتاب ** جستیم بنام شاه گردید تمام
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دهه سوم ذیحجه 1314ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 103گ، 16 سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 1-445]
آغاز: برابر؛ انجام: في غرفات الجنان بحق محمد و آله خیر البريات.
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 199ص، 19 سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 6-193]
farḥat-ud dārayn
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (-1687)
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 756/11
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 54گ (192پ-245ر)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 2-578]
farḥat-ud dā‘ī wa qurra-tus sā‘ī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27464
بی کا، بی تا؛ اهدایی: مهدی سراج انصاری [رایانه]
farḥat-ul ‘āmilīn wa furjat-ul kāmilīn
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمری
alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)‘
چاپ: به کوشش نجیب مایل هروی، دانش، دوره 1 ش 3 (پاییز 1364)
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 116/30
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن محمد بن نظام الدين حسینی بخاری، تا: دهه اول محرم 840ق، جا: یزد؛ 7گ (272پ-278ر)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1-106]
farhat-ul ġarī bi-ṣarḥat-il ġarī = tuḥfat-ul ġarī
ابن طاوس، عبدالکریم بن احمد، 648-693 قمری
ebn-e tāvūs, ‘abd-ol-karīm-e-bn-e ahmad (1251 - 1294)
احادیثی و اخباری است که در تعیین محل قبر علی بن ابی طالب وارد شده و در بین به پاره ای مسائل تاریخی در این موضوع و نجف اشرف پرداخته است؛ به درخواست بعضی از اعیان، و مشتمل بر دو «مقدمه» و پانزده «باب»: مقدمه 1) الدليل علی انه في الغري حسب ما یوجبه النظر؛ مقدمه 2) السبب الموجب لاخفاء ضریحه علیه السلام؛ باب 1. فیما ورد عن رسول الله (صلی الله علیه و آله)؛ 2. فیما ورد عن أميرالمؤمنين (علیه السلام)؛ 3. فیما ورد عن الحسن و الحسين (علیه السلام)؛ 4. فیما ورد عن زین العابدين (علیه السلام)؛ 5. فیما ورد عن محمد بن علی الباقر (علیه السلام)؛ 6. فیما ورد عن جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)؛ 7. فیما ورد عن موسی بن جعفر الكاظم (علیه السلام)؛ 8. فیما ورد عن علی بن موسی الرضا (علیه السلام)؛ 9. فیما ورد عن محمد بن علی الجواد (علیه السلام)؛ 10. فیما ورد عن علی بن محمد الهادي (علیه السلام)؛ 11. فیما ورد عن الحسن بن علی العسكري (علیه السلام)؛ 12. فیما ورد عن زید بن علی الشهيد؛ 13. فیما ورد فیه عن الخليفة الرشيد بن المهدي و من زاره من الخلفاء من بعده؛ 15. فیما ظهر عند هذا الضريح مما هو کالبرهان علی المنكر من الكرامات.
آغاز: الحمدلله مظهر الحق و مبدیه و مدحض الباطل و مرحیه و مسدد للصواب و مسدیه.
انجام: و یثمر لدینا غرائس الاعمال بالنعم الواصلة بمنه وجوده.
چاپ: تهران، 1311ق، سنگی، وزیری، ضمیمه مکارم الاخلاق؛ نجف، 1368ق، سربی، رقعی، 138ص
[الذريعة 159/16 و 160؛ مشار عربی 662؛ کشف الحجب 399]
شرح و حواشی:
1- فرحة الغري (ترجمه)؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110)
2- الدلائل البرهانية في تصحیح الحضرة الغروية = تلخیص فرحة الغري؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
آغاز: ... إلي مطابقه المراد من الله تعالی أسئل عناية عاصمة من الزلل؛ انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: حسین بن علی حلی، تا: جمادی الثاني 688ق؛ افتادگی: آغاز؛ در حیات مؤلف و به وسیله کاتب مخصوص مؤلف نگاشته شده؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم مذهب، 86گ، 15 سطر (11×18)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 36-47] و [میراث شهاب: س 17 ش 1و 2-140]
آغاز: برابر؛ انجام: و نسأله این یجازینا بالصفح عن الحوب و النح للمراد المصلح و المطلوب و یجعل مالنا خیر مال و یصرف عنا کل اغفال و اهمال
خط: نسخ، بی کا، تا: 947ق، جا: نجف اشرف؛ با دست خط علی کرکی که در 26 ذیقعده 952 کتاب را مقابله نموده؛ تملک: محمد بن رضی الدين هروی؛ جلد: تیماج مذهب، 110گ، 12 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 25-58]
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 صفر 947ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با علامت مقابله، دارای سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 100گ، 14 سطر، اندازه: 13×22 سم [محدث ارموی مخ: 2-1052]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم اوالی بحرانی، تا: 9 ذیحجه 957ق، جا: اردبیل؛ جلد: تیماج، 59گ (104پ-162پ)، 17 سطر، اندازه: 13×19 سم [محدث ارموی مخ: 2-1052] و [عکسی ف: 6-240]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین صاعد، تا: پنج شنبه 15 رجب 986ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج، 46گ، 23 سطر، اندازه: 8/7×21/8 سم [ف: 14-378]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-264]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المولي المعظم (گ 108پ)... و یصرف عنا کل إغفال و اهمال، حتی نظفر بالسعادتین... بمنه و کرمه
(گ 109ر)
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، 13 سطر (7/5×14/8)، اندازه: 11/4×18/2 سم [ف: 11-631]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 33گ، 25 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 21-193]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 8×11، اندازه: 10×17 سم [ف: 16-468]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن امیر موذن نجفی همدانی، تا: 10 ذیحجه 1015ق، جا: همدان؛ مصحح، محشی، با نشان «بلغ» مقابله شده؛ تملک: ابوالحسن بن ملا قاسم هرندی، محمد مهدی بن محمد قاسم نجفی، محمد به سال 1247ق با مهر «محمد» (بیضی)، محمد بن محسن با مهر «الواثق بالله محمد بن محسن» (بیضی)؛ مهر: «الواثق بالله عبده محمد بن محسن» (مستطیل)، «المفتقر الي الله عبده محمد شریف» (بیضی)، «الواثق باله محمد بن محسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 87ص، 13 سطر (9×15)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 35-720]
آغاز: برابر؛ انجام: بل هی من ضروریات الدين المبين ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة و الصلوة علی سید المرسلين و اشرف المقدسين محمد خاتم الرسالة و آله الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 شعبان 1060ق؛ جلد: مقوا، 50گ، 19 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 1-349]
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ذیحجه 1062ق؛ 55گ، اندازه: 10×16 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 71گ (2پ-72پ)، 24 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 5-361]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراغ من تحریره... محمد هادی خلف حاجی محمد صادق.
خط: نسخ، کا: عوض بن محمد امین رضوی، تا: 1104ق [الفبائي: - 427]
خط: نسخ، کا: ابدال بن درویش اسماعیل کربلائی، تا: صفر 1114ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ ، در چند برگ آخر مشیخه من لایحضره الفقيه و طرق روائی شیخ با حواشی «م د» سلمه الله آمده؛ 24گ (197پ-220ر)، 25 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-105]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 شعبان 1116ق؛ مقابله شده در 1129 [نشریه: 6-350]
خط: نسخ، کا: منصور، تا: 14 صفر 1128ق؛ مصحح، با علامت بلاغ به سال 1128؛ جلد: تیماج، 61گ (1پ-61پ)، 17 سطر، اندازه: 12×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1052]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 56گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 2-1052]
آغاز: النظر، المقدمة الثانية في السبب الموجب لاخفاء ضریحه علیه السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضای حسن الواعظ؛ جلد: تیماج، 52گ (1ر-52ر)، اندازه: 16×21 سم [ف: 16-159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: حاج ملا هاشم تاجر اصفهانی برادر آقا عبدالکریم تاجر اصفهانی؛ مهر: «وقف نواب» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج، 72گ، 14 سطر (7×11)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: - 450]
آغاز: برابر؛ انجام: و نسأله این یجازینا بالصفح عن الحوب و النح للمراد المصلح و المطلوب و یجعل مالنا خیر مال و یصرف عنا کل اغفال و اهمال
خط: نسخ زیبا، کا: ابوالقاسم بن ملا علی الريزي من بلوک الآشتيان، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج با کتیبه «باقر بن محمد صادق»، 43گ (56پ-98ر)، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 38-636]
آغاز: برابر
کا: شیخ احمد بن اسماعیل حسینی، تا: 1288ق؛ تملک: شیخ فضل الله نوری و ظاهراً به دست او مقابله و تصحیح شده؛ در آغاز یک برگ شرح حال مؤلف به نقل از منتهی المقال ابوعلی رازی (شاید به دست حاج شیخ فضل الله نوری) نوشته شده؛ جلد: مقوا، 32گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [نشریه: 13-140]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ابراهیم، تا: 1289ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر [ف: 5-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمود بن اسماعیل بن تقی بن حسین، تا: دوشنبه غره جمادی الثاني 1308ق؛ مقابله شده با نسخه
محقق علی بن عبد العالي کرکی توسط عبد الرزاق بن محمد کاظم لاهجانی به تاریخ 1308؛ جلد: تیماج، 103گ، 12 سطر، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 12-295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بهاری همدانی، تا: 1 ربیع الثاني 1311ق، جا: نجف اشرف؛ ظاهراً به خط یکی از شاگردان مرحوم شیخ محمد باقر بهاری کتابت شده و سرانجام از سوی ایشان «چنان که در آخر نسخه اشاره شده» تکمیل و تصحیح گردیده و در مواردی حواشی، بر آن افزوده شده با عبارت «انتهت المقابلة الي هنا 12 ماه جمادی الاولي و الباقي لیس له مزید حاجة اليها و انا العاصي محمد باقر»؛ جلد: تیماج، 70گ، 13-16 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 31-256]
کا: علی بن عبدالرسول، تا: جمعه 4 ربیع الاول 1314ق؛ جلد: تیماج، 66گ (2پ-67ر)، 14 سطر (8×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 12-2807]
آغاز: الباب الثاني فیما ورد في ذلك عن امیر المومنين. الباب الثالث فیما ورد عن الحسن و الحسين علیهما السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: 1319ق؛ بخشی از اول کتاب (فهرست کتاب) تحریر نشده؛ 48گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 6-3028]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 96گ، 14 سطر، اندازه: 10×18 سم [ف: 6-3037]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمود اصفهانی، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 47ص (41-87)، اندازه: 15×20 سم [ف: 32-279]
آغاز: برابر؛ انجام: فانتبهت و حکیت لهم المنام و قلت لهم خذوه عجلانا خذوه...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 99ص (92+3+4)، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-1075]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد جعفر بن محمد باقر الشريف الشيرازي» (مستطیل)، «سلام قولا من رب رحیم» (مستطیل)، «ابو حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 99گ، 13 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 26-284]
farḥat-ul ġarī (t.)
؟ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
وابسته به: فرحة الغري بصرحة الغري = تحفة الغري = کتاب فرحة الغري؛ ابن طاوس، عبدالکریم بن احمد (648-693)
ترجمه تحت اللفظي است از «فرحة الغري»؛ این ترجمه بنا به خواهش بعضی از دوستان مؤلف، صورت گرفته است و همانند متن در 2 «مقدمه» و 15 «باب» تنظیم شده است.
آغاز: الحمدلله منزل النجف في الشرف اعلی الدرجات و جاعل مشرفه بعد رسوله المصطفي اکرم البريات صلوات الله علیهما و علی ذریتهما ما استقرت الارضون و دارت السموات
انجام: یک دهن خواهم. بپهنای فلک ** تا بگویم وصف آن رشک ملک/ گر بگویم وصف او بی حد شود ** مثنوی هفتاد من کاغذ شود
[الذريعة 121/4؛ دنا 921/7 (7 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج، 46گ (287پ-332پ)، 22 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1-216]
آغاز: رفیع قدری که سپهرش کمینه غلامی است هر صبح و شام
خط: نستعلیق، کا: شاه کرم بن کلبعلی بیک، تا: 1129ق؛ 83گ، 20 سطر، قطع: وزیری [ف: - 7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين محمد حسین بن میر محمد یوسف، تا: 1130ق؛ جلد: تیماج، 75ص (182-256)، 19 سطر (12/5×20)، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 2-197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1168ق؛ مهر: «عبده عبدالباقی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 68گ، 16 سطر، اندازه: 7×12 سم [ف مخ: 1-423]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشانه «م ق رحمه الله»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 58گ (3پ-60ر)، 21 سطر (10×18)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: - 712]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن ابی الحسن حسینی، تا: 11 ربیع الثاني 1270ق؛ جلد: تیماج، 209گ (173-381)، ابعاد متن: 6×10،
اندازه: 10×15 سم [ف: 16-119]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1329ق؛ 87گ (1پ-87پ) [ف: 2-50]
farhat-ol qolūb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27165
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی خیر خلقه و اشرف ترین محمد و عترته المعصومين و بعد چنین گوید این اقل نام؛ انجام: بالقلیل علی الكثير و یا لبعض علی الكل و البقية من ذکر هم انك متیی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن [رایانه]
farhat-ol qolūb va mazhab-ol karūb
شاهجان آبادی، عبدالله بن عنایت، ق12 قمری
šāhjān ābādī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘enāyat (- 18c)
تاریخ تأليف: 1151ق
کتابی است در مناقب و معجزات حضرت علی (علیه السلام)، با استناد به اخبار و استفاده از منابع معتبر؛ در دو «مقصد» و یک «خاتمه»: مقصد 1. بیان قضایای آن حضرت مشتمل بر پنج باب؛ مقصد 2. معجزات آن حضرت در دوازده باب؛ خاتمه در حکایات متفرقه. مؤلف بیش تر این معجزات را از کتاب «تزیین المجالس» شمس الدين محمد بن محمود رضوی نقل کرده است.
چاپ: در هند چاپ شده
[فهرستواره منزوی 1729/3؛ دنا 921/7]
آغاز: بسمله. الحمد لمن بحمده یحمده الحماد و الشكر لمن بشکره یشکر و یزداد؛ انجام: و دوستان محفوظ ماند و در این جا ختم کردم... و المؤمنين یوم یقوم الحساب خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 246گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×22/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-536]
آغاز: گفته که حدیث بساط از علمای عامه ابن مغازلی در کتاب مناقب و ثعلبی در تفسیر... معجزه دوم معجزه بساط است در عهد عمر خطاب در کتاب؛ انجام: و برکت معجزات حضرت مظهر العجائب از همه بلیات که در این دیار نازل شده با جمیع خیوشان و دوستان محفوظ ماند و در این جا ختم کردم این رساله را و کان اختتامها في غره شهر رجب من شهور سنه 1151... الحمدلله اولا و آخرا...
معجزات اميرالمؤمين (علیه السلام) تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 شعبان 1279ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 138گ، 23 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف مخ: 1-350]
farhat-ol qolūb va mazhab-ol karūb
شریف یزدی، محمد حسین بن محمد، ق14 قمری
šarīf yazdī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 20c)
منتخباتی است از شعر چند شاعر معروف عربی و بعضی از داستان ها و مطالب متفرقه، به اضافه رسائلی کوتاه از آثار علمی بعضی از دانشمندان بدین ترتیب: 1. الرسالة الوضعية، عضد الدين ایجی؛ 2. تقریب الوصول علی علم الأصول، رساله بسیار مختصری است در اصول فقه از کاظمی عطیفی؛ 3. فرائد العوائد، در انواع استعاره؛ 4. آداب المطالعه، از حامد بن برهان بن ابی ذر الغفاري؛ 5. آداب البحث، قاضی عضد الدين ایجی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7098
آغاز: الحمدلله الذي زین الانسان للاداب لتکون وسيلة الي معرفة الكتاب و الصلاة علی محمد سید اولی الألباب
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ به خط مؤلف جز بعضی از صفحه ها که به نستعلیق و گویا بخط دیگری است؛ جلد: تیماج، 80گ، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 18-251]
فرحة المهموم فیما انتخبناه من الاحراز و الختوم- روضة العنايات و ظهر المظلومين و حديقة الدعوات و حقيقة المناجاة و انیس المكروبين
-فرحة المهموم فیما انتخبناه من الادعية و الاحزار و الختوم- الاربعين في فرحة المضطر و المهموم و الحزين
makārih wa fuwt-ul banīn -ا faraḥ-ul ḥazīn-i bi
محمد مهدی بن حاج علی اصغر، ق12 قمری
mohammad mahdī ebn-e hāj ‘alī asqar (- 18c)
تاریخ تأليف: 20 ربیع الاول 1116ق
در ترجمه مسکن الفؤاد شهید و بحارالانوار مجلسی در پنج «باب».
[فهرستواره منزوی 541/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3777
آغاز: حرم کبریا مشرف و بخلعت والای دیبای زیبای فرمانفرمایی فرمان فرمایان مشنفند؛ انجام: سنة ست عشرة و مائة
بعد الالف هجرية حامدا مصلیا.
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن حاج محمد باقر قزوینی، تا: جمعه 11 شوال 1117ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، 129گ، 18 سطر (7×15)، اندازه: 10×18 سم [ف: 12-2767]
faraḥ-us sālikīn
؟ دارابی، شاه محمد بن محمد، 1027؟-1147؟ قمری
dārābī, šāh mohammad ebn-e mohammad (1618 -1735)
این رساله در بیان و اثبات وجد و سماع و «غشیت» به دلیل عقلی و نقلی است. مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه در بیان وجد و تواجد و وجود؛ فصل 1. بیان آیات و احادیث که دلالت بر اثبات وجد دارد؛ فصل 2. بیان جواز حرکت دوری از عارفان با برهان عقلی؛ فصل 3. آداب وجد و سماع چنان که از اکابر دین نصیحت رسیده و مرتضی عقلا است؛ خاتمه: در بعضی نصایح و مواعظ از ائمه هدی (علیه السلام) و کلام حکما که در حقیقت از مشكوة نبوت و سیرت انبیا اقتباس نموده اند. ممکن است این رساله از آن شاه محمد بن محمد دارابی باشد.
آغاز: زهی حمد و ثنا صانعی را که عاشقان وادی ایمن را بطور محبت راه داد و سوختگان نار فراق را از منبع فیض... و بعد این چند کلمه است در بیان آن که وجد و سماع و غشیت و امثال این اصلی دارند... بدلیل عقلی و نقلی
انجام: و از فتنه و فساد و تعصب و عناد در ظل حمایت خود نگهدارد بحرمة محمد و آله... و اشاری الظلمات في الباب فنام یا اله العالمين برحمتك یا ارحم الراحمين.
[فهرستواره منزوی 692/7 ناشناس]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5925/1
آغاز و انجام: برابر
کا: حاج محمد متخلص به جامع، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج عنابی، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 17-315]
farah-os sālehīn
کتاب مفصل بزرگی است در ادعیه و اعمال و بیان مستحبات ایام ماه و سال با ترجمه فارسی زیرنویس دعاها، در چند جزء و هر کدام دارای ابواب مشتمل بر فصول، و نسخه حاضر قطعه ای از جزء دهم مشتمل بر فصل اول از باب دهم در نماز شب های ماه مبارک رمضان می باشد.
[فهرستواره منزوی 692/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7242
آغاز: باب دهم... در بیان اعمال سی شب ماه مبارک رمضان از نماز و دعا و غیره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 59گ، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 19-42]
فرح نامه- فرخ نامه جمالی
فرح نامه- فرخنامه
فرح نامه- ملحمه
farah-nāme
آق حصاری، الياس بن عیسی، - 967 قمری
āq hesārī, elīyās ebn-e ‘īsā (- 1560)
در خواص اسماء الحسني. برخی جداول در قاعده طالب و مطلوب و غیر آن آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14495/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين... أما بعد، صاروخان آق حصارنده ساکن طریق بیرامدن؛ انجام: که بر کشنک اخرت و دنیا اوزنده و یا خود بر مقصود...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 8گ (36-43)، 15 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 36-486]
farah nāme
در علم حروف و اعداد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10975/2
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 9ش 2-41]
farahnāme-ye fātemī
حکمت، محب علیخان،
hekmat. moheb ‘alī-xān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28905
آغاز: بسمله، بنام خداوند عرش عظیم نگارنده لوح امید و بیم ز لطفش جهان سر به سر کامیاب؛ انجام: کنم ختم این نامه را بر همین دعا از من آمین ز ارباب دین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
farah-ol vesāl fī š.-el ahvāl
؟ طالب اسیری
tāleb-e asīrī
در سرگذشت نگارنده آن و فهرست نگارش های او. در آن از شیخ یوسف نگارنده حدایق یاد می کند و می گوید که من در روزگار احمد درانی شاه افغان که به سرزمین ایران تاخت و تاز کرد در چهارسالگی همراه پدر و مادر از سبزوار به یزد رفتم و پس از چندی به نجف رسیدم و در آن جا دانش اندوختم. او می گوید که در دوازده سالگی به اندوختن دانش پرداختم و اکنون به هفتاد رسیدم و چندین فرزند دارم. در پایان اندرز می دهد. از او است جامع الشتات لکشف الايات و فصل الخطاب في تفصیل الكتاب و روضة الانوار.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1526/1
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن آلبالویی سیر، 10گ (3پ-12پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-283]
farrox kalām
فروغ اصفهانی، محمد مهدی بن باقر، 1223- قرن 13 قمری
forūq-e esfahānī, mohammad mahdī ebn-e bāqer (1808 - 19c)
اهداء به: فریدون میرزای فرخ قاجار
از میرزا محمد مهدی فروغ پسر میر محمد باقر بهجت اصفهانی نایینی و مؤلف فروغستان. در نحو عربی به نظم فارسی در 1100 بیت.
[الذريعة 825/9 و 163/16 و 257/19]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5001
آغاز: در زمان فرخ فرخنده فام ** نظم شد منظومه فرخ کلام/ زیب عنوان حرفهای شگرف ** نام آموزگار دفتر صرف؛ انجام: تا بجایی است نامه ایام ** با عناوین نامهایش نام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن سیاه، 31گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20/2 سم [ف: 3-574]
فرخ نامه- ساقی نامه
farrox-nāme
دارای این عنوان ها: علاج بواسیر، فصل در صفت زهرها و تریاک ها و حیلت که در آن کنند، فصل در حیلت که در زهر دادن کنند، فصل در محلول کردن زر، فصل در حل کردن مروارید، فصل در حل کردن طلق، فصل در حل کردن شب، باب در اعجوب ها که خداوندان زرق نمایند، فصل در مداد آمیختن، فصل در محو کتابت، فصل در اعجوب ها در کتابت، فصل در نوشت ها که مانند زیور بود، فواید، خاصیت، صفت، فصل در احجار، فصل در احجار معدنی، فصل در احجار معمول، فصل اندر روغن ها». در پایان «فصل در حیلت که در زهر دادن کنند» آمده است: «و این داستان ها در این کتاب از آن آوردم که این کتاب فرحنامه است تا فرحی زیادت باشد و نیز هر کس بخواهد هشیاری افزاید». این بندها بلکه شماره پیش (فرهنگ پهلوی) باید از همان فرخ نامه جمالی یزدی گرفته شده باشد.
[فهرستواره منزوی 3962/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4190/3
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن همایون و انشانی، تا: ربیع الاول 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 39گ (230-268)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 14×23 سم [ف: 13-3159]
farrox-nāme
نامه ای است از «یونان دستور» به نوشیروان و پاسخ او و سخنان این وزیر نزد نوشیروان.
چاپ: در ص 150-175 جاویدان خرد به چاپ رسیده است
[فهرستواره منزوی 541/6]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 43/1- د
آغاز: فه شیدشتمای خرشنده هر ششکر زمردیان پراهیدور. بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر مهربان داد گر. فرخ نامه که یونان دستور بنوشیروان نوشته است. مؤبدان مؤبد گوید چون شاهنشاه روان شاد نوشیروان دادگر بپادشاهی نشست؛ انجام: و آن چه نهاده باشد کسی دیگر برخورد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: مخمل، 26گ (3پ-28ر)، 10 سطر (7×15)، اندازه: 12×20 سم [ف: 1-366]
farrox-nāme-ye jamālī = farah-nāme
جمالی یزدی، مطهر بن محمد، ق6 قمری
jamālī yazdī, motahhar ebn-e mohammad (- 12c)
اهدا به: مجدالدوله ملک الوزراء احمد بن مسعود؛ برای: ابوالقاسم (فرزند خود)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 29 رمضان 580ق
در خواص و منابع اشیاء از نباتات و حیوانات و معادن و بعضی
موجودات زمینی و آسمانی به تقلید از «نزهت نامه» علائی. این کتاب در واقع دائرة المعارف علوم و فنون و عقاید است؛ در شانزده «مقاله» مشتمل بر چند «فصل»: مقاله 1. منافع الانسان و البهايم در دو «فصل»؛ 2. منافع الطيور و الهوام و الحشرات در دو «فصل»؛ 3. منافع الاشجار و الاسبرغام و البقول و الحبوب و الغلات و ما اشبهه در هفت «فصل»؛ 4. حشایش و اوراق در دو «فصل»؛ 5. صموغ: افیون، سندروس، کهربا، صبر، انگژند، مر، صانع الخوخ، الدلب، صمغ سفرجل، صمغ الساج، صمغ عربی؛ 6. جواهر و اجساد و احجار و مولده و معمول و معدنی در هفت «فصل»؛ 7. معرفت داروها و عطرها و طبع آن در دو «فصل»؛ 8. روغن ها و طبع آن و دانستن علم فراست، در دو «فصل»؛ 9. معرفت الاكتاف و مدخلی در نجوم و معرفت موافقت، در سه «فصل»...؛ 15. صفت زهرها و تریاک ها، در دو «فصل».
آغاز: شکر و سپاس بیقیاس پروردگاری را که مظهر اشیاء و معالم اسما و مبدع صور بدایع و سبب بروز منافع اوست
چاپ: در سال 1346ش چاپ شده است
[دنا 922/7-923 (24 نسخه)؛ نسخه های منزوی 676]
شرح و حواشی:
1- فرحنامه جمالی (منتخب) (2 عنوان)
نسخه اصل: کوپرولوش، ترکیه، 1589؛ بی کا، تا: 754ق؛ 58گ (313پ-370ر)، 33 سطر [فیلم ها ف: 1-480]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/21 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1-53]
نسخه اصل: پاریس P. 161. در 16 مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 10 ربیع الثاني 789ق [فیلم ها ف: 1-146]
آغاز: بسمله شکر سپاس بی قیاس پروردگاری را که مظهر اشیاء و معالم اسما و مبدل صور بدایع و سبب ضرور منافع اوست... بدان که مؤلف و جمع کننده این کتاب ابوبکر المطهر ابن محمد بن ابی القاسم ابن ابی سعید الجمالي المعروف بالیزدی فقها بقریه مانیج (؟) من ناحية توان عن كورة اصطرخ... که کتاب طارق جوزا که من نام نهادم از سوره بیاض تحویل کنم؛ انجام: و روغن گل نیز نیک بود و الله اعلم بالصواب (در نسخه آقای شهشهانی که مجموعه ایست)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگی: آغاز و انجام (افتادگی بسیار است)؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 89گ، 17 سطر (11×17)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 9-980]
و از «نوع سوم خاصیت کودکان» آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، کا: بیرم بن صدرالدین محمد نیشابوری، تا: رمضان 907ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 187گ، 15 سطر، اندازه: 12/6×17/3 سم [ف: 3-574]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 30. در 16 مقاله؛ بی کا، تا: نیمه های رجب 951ق [فیلم ها ف: 1-146]
آغاز: بیاض تحویل کنم اتفاق را در این اندیشه جماعتی از اقران به حکم تهنیت فرزند اعز ابوالقاسم ابقاه الله و رزقه علما نافعا و جعله من الصالحين آمین رب العالمين در پیش من ضعیف خواستند که در آن تأمل کند؛ انجام: به همان دستور که گفتیم قند بر نهند و آن گه تمر هندی بر نهند با تخم کاسنی و آن گه شربتی هفت مثقال بدهند به اول و آخرش.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 121گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×17/5 سم [ف: 20-162]
آغاز: و رعد آید خایه تباه شود و آواز او مغز را سود دارد و اگر جوهر رنگ بگردانیده باشد خاصه یاقوت و زمرد آن را در گلوی کبوتر بچه نهند و در حال بکشند؛ انجام: و وقتی مستقیم و هر یکی را مدت معلوم است در رجوع و استقامت که از آن بیش و کم نباشد زحل کم ترین مدت.
از مقاله دوم تا مقاله نهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 55گ (46ر-100پ)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 20-302]
نسخه اصل: نسخه آقای تقی بینش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ قطع: ربعی [فیلم ها ف: 1-737]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-199]
در ظهر برگ 193 آمده «کتاب را بچیزی ختم کنیم که از نفایس و غرائب باشد و خزائن ملوک را از آنان ناگزیر بود معهذا سهل الماخذ و کثیر المنافع باشد» این چیز تا برگ 197 شرح می شود. در پایان آمده: «تمت الكتاب بعون الملك الوهاب. قد وقع الفراغ من تحریر هذا الكتاب الموسوم بخواص الاشياء»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم، تا: رجب 1114ق؛ جلد: تیماج تریاکی مذهب، 197ص (1-197)، 17 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 6-584]
خط: نستعلیق، کا: لطف الله، تا: 7 رمضان 1176ق؛ مجدول، شکل گیاهان و حیوانات و حبوبات ترسیم شده؛ جلد: تیماج مذهب، 66گ (230پ-295پ)، 27 سطر، اندازه: 25/5×35/5 سم [ف: 20-49]
آغاز:... روز بکوبند و برهم بیامیزند و آب زنند و بپرورند ولی
آتشی بزرگ باشد و اگر در دماغ خداوند فالج کند سود آرد؛ انجام: و صفرا و خون و بادهای سرد را سود آرد و اگر بسوزاند و مرهم کند و بر دنیل...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم، 130ص، 11 سطر، اندازه: 11×16/8 سم [ف: 45-272]
آغاز: بسملة، اما بعد، بدان که این مختصریست از کتاب فرخ نامه علائی، اول: در منابع انسان از مرد و زن و کودک؛ بدان که ایزد تعالی آدمی را بیافرید از نطفه چنان که خواست و در وی موجود کرد از هر چه خواست از هر نوع و در تن او دویست و چهل و شش پاره استخوان آفرید؛ انجام: اگر به برگ انار سر بشویند شپش نماند... اندر زمین نمناک اگر آن را بگیرند و خشک کنند و بسایند و با روغن گاو چند بار بر...
گزیده ای از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (262پ-265پ)، 31 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 39-231]
آغاز: بسمله این چند کلمه است از فرح نامه جمالی که در عجایبات و خواص الاشياء نوشته است...
گزیده ایست از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (202-207)، 15 سطر (8×16)، اندازه: 13×23 سم [ف: 1-325]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 صفر 1203ق؛ مقابله شده؛ 89گ، 14 سطر (10×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 15-4204]
آغاز: برابر
هشت مقاله اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 13 رجب 1255ق؛ جلد: گالینگور، 88گ (1پ-88ر)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 27-366]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1262ق؛ جلد: تیماج، 159گ، 15 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16-529]
نسخه اصل: قاهره ش 3 م طب فارسی (فهرست طرازی ش 1665)؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2-152]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 14 سطر (7×16) [ف: 1-211]
مشهد؛ مولوی، عبدالمجید؛ شماره نسخه: 353
همان نسخه بالا [نشریه: 5-45]
آغاز: برابر؛ انجام: و شرط ها که گفته شد بجای آورد تا خدای تع برحمت خود و دعا مستجاب گرداند انه ولی الاجابت تمت الكتاب بعون الملك الوهاب و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ خریداری از فیروز دانشور؛ 153گ، 15 سطر (15×17)، اندازه: 12/5×21/2 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: دکتر امیر عباس جلالی خراسانی [رایانه]
نسخه اصل: پاریس P. 140؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [فیلم ها ف: 1-146]
نسخه اصل: پاریس P. S. 1568. در 16 مقاله؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1-146]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... خواص و منافع اسب: بدان که از جانوران ذوات الاربع هیچ جانور؛ انجام: و از آن جا به اطراف برند، و در ترکستان و چین و خطا قیمتی دارد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: شمیز، 137گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 1-330]
آغاز: بسمله، فهرست اختیارات چنین گوید مؤلف؛ انجام: سفوف بسازند چهار ماشه به آب بخورند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
farrox nāme-ye jamālī = farah nāme (mn.)
وابسته به: فرخ نامه جمالی = فرح نامه؛ جمالی یزدی، مطهر بن محمد (- 6)
غیر همانند:
آغاز: بسمله این چند کلمه ایست از فرخ نامه... خاصیت مرد که اگر موی سری مرد را بسوزند و خاکسترش را بکلاب تر کند؛ انجام: صفت فاخته در فصل ربیع نشاط... و شهوت انگیزد و مجامعت را قوت دهد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 84ص (1-84)، 12-13 سطر، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 50-49]
آغاز: شکر و سپاس بیقیاس آن پروردگاری را که بعالم اشیاد و مظهر ایمایست؛ انجام: با نمک و کافور آن کس را از آن آزار دق خلاص شود منتخبی است مختصر از کتاب «فرحنامه = فرخنامه جمالی»، ترجمه کتاب «منافع الحيوان» در پایان این کتاب درج شده است.
عناوین این منتخب مشوش و عناوین موجود بدین تفصیل است:
فصل 1. منافع خرما و انگور و میوه های دیگر، باب 2. خواص درختان، 3. سرغام سیزده نام است، 4. صفت ثمرات، 5. صفت بقول، 6. غلات، 8. حشایش، 10. صموغ، 11. صفت جواهر، 12. اجساد، 13. احجار، 14. احجار که در بوادی...، 15. ارواج، 16. احجار...، 17. معرفت داروها و عطرها، 18. عطرها، 19. دهن، 20. علم فراست، 21. صفت زهرها و تریاق ها، 22. حیلت که در زهر دادن کنند، 24. محلولات، 25. آمیختن سیاهی مرکب، 27. محو کتابت، 28. خواتیم و کواکب، 29. ادعیه کواکب سبعه سیاره، 30. دخنه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 ربیع الاول 1171ق؛
جلد: تیماج، 141گ، 13 سطر، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 14-198]
آغاز: بدان که این کتاب منتخب است. خاصیت آدمی خاصیت موی کیماس حکیم گوید اگر موی سر آدمی بگذارند؛ انجام: و اما سم های سخت بر اندوکلف را ببرد
در فهرست با نام «منتخب فرحنامه جلالی» آمده است. در خاصیت و فواید و منافع پزشکی چیزهای گوناگون به نقل از پزشکان بزرگ که گاهی به نام آنان تصریح می شود در سه مقاله و یک خاتمه بدین تفصیل: مقاله 1. منافع حیوانات به ترتیب آغاز نام آن ها، 2. خواص نباتات در دو قسم روئیدنی ها و داروها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1222ق؛ جلد: مقوایی، 150گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-132]
fard-e jam‘ va xarj-e mālīyātī
فردهای تحویل خانه کرمان، فردهای مالیاتی و مستمری مخارج مربوط به کرمان در 1298-1322، فردهای یک مستوفی کرمان، فردهای کرمان در سال های 1299-1319.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9887
خط: نستعلیق و سیاق، بی کا، بی تا؛ پنج دسته فرد در کاغذ فرنگی [ف: 17-500]
فردریک کبیر- تاریخ فردریک کبیر پادشاه پروس
fredrīk-e kabīr
گروسی، عیسی، ق13 قمری
garrūsī, ‘īsā (- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ ترجمه: 1296ق
فردریک کبیر که از شاهان معروف اروپا و از سلاطینی است که با دلاوری ها و رشادت های خود بر مشکلات بسیار فائق آمد. در این جلد از به ثمر رسیدن او و کشورداری و کشورگشایی های او سخن می رود و در پایان آن حکایت از مرگ او و برادرش دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1876
آغاز: بسمله، جلد ثانی، تاریخ فردریک کبیر که بر حسب امر جهان مطاع همیون؛ انجام: در همه جا در ترجمه همراهش کرده خود را عاجزش ندید تا بانتهای کتابش رسید
جلد دوم؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1295ق، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 64گ، 16 سطر (14×25/5)، اندازه: 20×34 سم [ف: 4-336]
fard-e ‘erfān
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272؟ قمری
baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (- 1856)
رساله ای در اخلاق و مواعظ وارده از اهل بیت به همراه برخی از اشعار مؤلف؛ در شش «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. بیان حقیقت مرگ و حال مؤمن و کافر در وقت زوال (در چهار مقام)؛ 2. بیان اشتراط ساعت و نفخ صور و فناء اشیاء و معاد جسمانی (در چهار مقام)؛ 3. بیان... (در نه مقام)؛ 4. بیان حقیقت حساب و میزان و سؤال است (در پنج مقام)؛ 5. بیان بعضی از فضائل آل رسول الله ع (در چهار مقام)؛ 6. بیان اعراف و رجال ایشان و جنة و نار و ذبح موت در میانه جنت (در چهار مقام)؛ خاتمه: در بیان تتمیم کتاب.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 288
آغاز: باب اول در بیان حقیقت مرگ وحال مومن و کافر در وقت نزول و... موت و قابض ارواح؛ انجام: ششم روزی که ختم این کلام است ** محرم را... واو و لام است/ زایامش احد آمد نشانه ** که باشد آن نشانه بی نشانه
کامل؛ خط: نستعلیق نازیبا، کا: علی اکبر بن ابی طالب، تا: ربیع الثاني 1239ق؛ افتادگی: آغاز؛ 221برگ،، 17 سطر [ف: 1-188]
al-fard-ul kāmil
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049-1103؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692)
هر حقیقت از حقایق دارای فردی است که کامل ترین افراد آن حقیقت می باشد. این موضوع در یک «شجره» دارای چند «فاکهه»، بحث شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5548/3
آغاز: یا من منه المحامد ثم یرجع عواقب الثناء اليك لك الحمد علی ما لدیک بما حمدت به نفسك؛ انجام: آن چه می گویم بقدر فهم تست مردم اندر حیرت فهم درست
خط: نسخ زیبا، کا: محمد صادق بن محمد حسین اصفهانی، تا: 1140ق؛ جلد: تیماج، 6گ (29پ-34ر)، 8 سطر، اندازه: 9×21 سم [ف: 14-311]
الفردوس- العروس
الفردوس- فصوص الحكمة
الفردوس- فصول در حکمت
al-firdaws
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟-428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله ای که به نام الفردوس در نسخه های متعدد به شیخ نسبت داده شده است و به اتکای آن ها بروکلمان (52) و ارگین (124) و قنواتی (233) آن را در فهرست آثار شیخ ثبت کرده اند، همان کتاب الفصوص منسوب به فارابی است. قسمتی از کتاب الفصوص نیز به نام «قوی الانسانية و ادراکاتها» به شیخ نسبت داده شده است و شاید انتساب کتاب الفصوص به فارابی مبنای صحیحی نداشته باشد. (مهدوی). برای نسخه های بیش تر بنگرید به فصوص الحكمة فارابی.
آغاز: قال الشيخ الرئيس روح الله رمسه الامور الموجوده قلنا لکل منها ماهية و هوية و لیست ماهیته هویته و لاداخلة في هویته و لوکانت ماهية الانسان هویته...
انجام: هو غالب أي مقتدر علی اعدام العدم و سلب الماهيات ماسیستحقها بنفسها من البطلان و کل شیء هالك الا وجهه.
چاپ: این کتاب بارها با نسبت به ابونصر فارابی به چاپ رسیده؛ متن منقح کتاب را سید جلال آشتیانی با مقدمه و شرح و تعلیق در نشریه دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد، ش 13 (زمستان 1353)، ص24-259 و ش 14 (بهار 1354ش) به چاپ رسانیده است
[فهرست مصنفات ابن سینا، مهدوی، ص284]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8؛ مرحوم میرزا طاهر تنکابنی در حاشیه عنوان صفحه اول نوشته است: «این رساله عباراتش بعینها عبارات فصوص حکیم بزرگ ابونصر فارابی است نسبتش به شیخ صحیح نیست»؛ کاغذ: سمرقندی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 15ص (141-156)، 19 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 10-1980]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4724؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 700ق؛ 9گ (78-87)، 19 سطر [فیلم ها ف: 1-440]
آغاز: برابر؛ انجام: بن عبدالله بن سینا البخاري بمنه و لطفه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: عبد الرشيد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ (86-94)، 25 سطر (8/5×18)، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 9-1115]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1019ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عطاءالله؛ جلد: تیماج، 2ص (170-171)، اندازه: 9/5×20 سم [ف: 32-231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1046ق؛ جلد: تیماج مشکی، 15ص (111-126)، 23 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 4-171]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1310ق؛ 8گ (9-17پ)، 17 سطر [ف: 11-578]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق شکسته، کا: یدالله (نظر پاک)، تا: 1357ق؛ نام رساله ابن سینا بر فراز نسخه آمده است که گفته شده فارابی، محمد بن محمد (د 339ق) می باشد؛ 19گ (گ 18-36) [ف: 3-237]
al-firdaws
ابوهاشم خالد بن یزید
abū-hāšem xāled ebn-e yazīd
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 397/3
بی کا، تا: 1257ق [نشریه: 11-946]
al-firdaws
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10888
آغاز: بسمله الحمدلله الاول قبل الاولية القديم قبل الازلية الاخر بعد کل؛ انجام: و قدرنا لمفکر لایجیب
از ابو عون انصاری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8، [الفبائي: - 427]
firdaws-ul axbār bi-ma’ṯūr-il xiṭāb al-muxrij ‘alā k.-iš šahāb
دیلمی، شیرویه بن شهردار، 445-509 قمری
deylamī, šīrūye ben šahrdār (1054 - 1116)
دیلمی چون اهل زمان خود را بدید که از حدیث و اسانید آن اعراض نموده و به قصص و حکایات و روایاتی که اصل صحیحی ندارد روی آورده اند این کتاب را که مشتمل است بر ده هزار حدیث درباره سنن و آداب و مواعظ و امثال و عقوبات و غیر آن است به ترتیب حروف معجم تأليف نموده و جهت تسهیل در مطالعه اسانید احادیث آن را حذف کرده است. فرزند مؤلف در جواب اشکالاتی که بر کتاب پدرش ایراد شده است، اسانید احادیث آن را ذکر نموده و تأليف خود را «مسند الفردوس» نامیده است.
چاپ: بیروت، دار الكتاب العربي، 1407ق، در شش مجلد
[بروکلمان 344/1 و ذیل 586/1؛ معجم المؤلفين 309/4 و 313؛ الذريعة 164/16؛ عبقات الانوار مجلد 12 جلد 1 ص371 چاپ دوم؛ فهرست کتابخانه غازی خسرو بک در سرای از قاسم دو براچا چاپ 1963 ج1 ص280 ش 451 و 452؛ کشف الظنون 1254/2]
شرح و حواشی:
1- مسند الفردوس = مسند فردوس الاخبار = فردوس الكبير؛ ابن شیرویه، شهرداربن شیرویه (483-558)
2- روضة الفردوس؛ همدانی، علی بن محمد (714-786)
آغاز: قال الامام الاجل... ابومنصور شهردار بن شیرویه بن شهردار الديلمي... اما بعد...؛ انجام: البلاء كثرة العيال مع قلة الشيء البلاء ان تحتاجوا الي ما في ایدی الناس فتمنعون البلاء... الكبير و الضعيف و المرة للحج و العمرة
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین ش 4139 (اربری فهرست خطی عربی همانجا 46/5)؛ خط: نسخ، کا: عمر بن نصر بغدادی، تا: چهارشنبه 21 ذیقعده 576ق؛ دارای مقدمه ای است از فرزند مؤلف، در استحکام کتاب پدر خود که احتمالاً مقدمه کتاب «مسند الفردوس» است که آن را به اول این کتاب الحاق نموده اند؛ 147گ، 19 سطر [عکسی ف: 1-397]
آغاز: قال الشيخ الامام الحافظ أبو الشجاع... ان احسن ما نطق به الناطقون و تفوه به الصادقون و وله به الوامقون حمد الله عزوجل و الثناء علیه بما هو اهله؛ انجام: أبو هريرة: اليمين علی نية المستحلف. آخر کتاب الفردوس...
نسخه اصل: فیض الله افندی - استانبول، ش 526؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 22 شوال 838ق؛ مصحح؛ 186گ، 28 سطر [عکسی ف: 2-312]
آغاز: و انما یقسی قلوب العباد طول الأمل و صحة الجسم؛ انجام: ابو هريرة: اليمين علی نية المستحلف، تمت.
نسخه اصل: اسعد افندی (سلیمانیه) استانبول، ش 409؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 24 جمادی الثاني 944ق؛ افتادگی: آغاز (به مقدار 156 حدیث از آغاز آن افتاده)؛ مصحح؛ 146گ، 21 سطر [عکسی ف: 2-313]
ferdows-ot tavārīx
ابرقوهی، خسرو عابد، ق8 قمری
abarqūhī, xosro ‘ābed (- 14c)
تاریخ تأليف: 808ق
تاریخ عمومی است در دو «بخش»: 1. از آفرینش تا اسلام، در دو «فصل»: 1) آفرینش و پیامبران، 2) پادشاهان ایران پیش از اسلام؛ 2. در چهار «فصل»: 1) پیامبر اسلام و خلفا و رجال روزگار عباسی، 2) پادشاهان اسلامی به روزگار عباسیان، 3) معولان تا پادشاهی ابوسعید، 4) سلسله های گوناگون پس از ابوسعید؛ خاتمه آن در سرگذشت سرایندگان عرب و فارسی زبان. (احمد منزوی)
[فهرستواره منزوی 639/1؛ استوری 85/1 و 1234؛ بریگل فارسی ش 320]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 125 بخش 3 و 126 بخش 3 و 127 بخش 3
نسخه اصل: شچدرین در لنینگراد، 267 فهرست درن؛ بی کا، بی تا؛ واقف: شاه عباس، 1017 [ف: - 109]
ferdows-ot tavārīx
فاضل بسطامی، نوروز علی بن محمد باقر، 1227-1309 قمری
fāzel-e bastāmī, nowrūz ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1892)
در تاریخ خراسان شامل یک «مقدمه» و چهار «باب»: مقدمه در بیان مجملی از خدمات سلاطین و امراء و وزراء خصوصا سلاطین قاجار به روضه رضویه؛ باب 1. فضیلت ارض اقدس رضوی و کسانی که بنای این شهر و قبه و عمارت نموده اند از سلاطین وغیره؛ 2. بیان ترجمه حال علما و مجتهدین و محدثین و بزرگان دین که در مشهد رضوی مدفونند و پاره ای از فضائل حضرت رضا (علیه السلام) و احوال هارون الرشيد و مأمون؛ 3. بیان مباحثات و کلماتی که بین علمای شیعه و مخالفین در مشهد رضوی رخ داده و شرح طب الرضا؛ 4. بیان فهرست موقوفات و صدقات جاریه که متعلق به آستان قدس رضوی است و عدد کتاب های کتابخانه آستان قدس رضوی. (فاضل)
نام کتاب، «فردوس التواريخ»، تاریخ تأليفش می باشد. در سرآغازی كاملاً مشابه نام دو نفر به عنوان مؤلف دیده می شود: نوروز علی بسطامی و حسن بن فخرالدین بن عناية حسینی
آغاز: 1: بسمله الحمدلله الذي جعلنا من المجاورين للروضة الرضوية و وفقنا لتقبیل عتبتها العالية... اما بعد چون این حقیر خاکسار و جامع اخبار و آثار ائمه اطهار (علیهم السلام) المتمسك بغفران الملك الغني نوروز علی بن حاج محمد باقر بسطامی تا بحال بر نخورده...
2: بسمله. الحمدلله الذي جعلنا من المجاورين للروضة الرضوية... چون این حقیر... حسن بن فخرالدین ابن عناية الحسيني چون بر نخورده ام با این که مورخی یا عالمی... در خصوص بلده... رضوی... تاریخی... تأليف نموده باشند... شروع در تأليف این نسخه شریفه نمودم و مشتمل نموده بر یک مقدمه و چهار باب...
انجام: مبارکه بود نمودند که موافق نیست موجودی که در نزد آن جناب بود تحریر و تعیین شود.
چاپ: ایران، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1390ش، تحقیق و تصحیح علیرضا اکرمی، حروفی، 1، وزیری، 493ص
[الذريعة 165/16؛ تاریخ علماء خراسان ص132؛ نسخه های منزوی 4369؛ فهرستواره منزوی 1044/2؛ دنا 924/7]
آغاز: برابر؛ انجام: که هیچ وقت از او سؤالي نکردند که في الفور حاضر در نظر شریفش نباشد. خبیر باطراف المسائل کلها ** بصیر بجزئیاتها کالمراتب
خط: نسخ، کا: حسن بن احمد حسینی، تا: قرن 13؛ با برگ هایی نوشته شده در میانه نسخه؛ جلد: مقوایی، 56گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 3-575]
آغاز: برابر 2؛ انجام: وزن آن قفل صدو هفتاد و یک مثقال است و خود آن مرحوم در آن جا مدفون است (ننوشته مانده در پایان فهرست کتاب های کتابخانه آستان قدس برابر با س 5 ص 428 چاپ 1315ق از فردوس التواريخ نوروزعلی بسطامی و نزدیک بدو صفحه ای ندارد).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 324گ، 14 سطر (8×15)، اندازه: 14×22 سم [ف: 12-2857]
آغاز: برابر 1؛ انجام: در نحو و صرف نود جلد. در تاریخ و اشعار پانزده جلد. درب کتابخانه مبارکه را مرحوم میرزا ابراهیم خان خمسه مظفرالدوله نقره کرد چنان چه سابقاً مذکور شد وزن آن قفل صد و هفتاد و یک مثقال است و در آن جا هم مدفون است
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، با علامت بلاغ، اضافات به خط مؤلف؛ با یادداشتی از عباسقلی سپهر که داستان به دست آوردن این کتاب و آشنایی پدرش با مؤلف را شرح داده در 4 شهر شوال 1327»؛ مهر: «یا هو، مشیر افخم 1325» (بیضی)؛ خریداری از کتاب های ملک الشعراي بهار در اسفند 1345ش؛ جلد: تیماج مذهب، 264گ، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 13/4×22/1 سم [ف: 29/1-486]
آغاز: برابر؛ انجام: و دار السعاده مبارکه که از بقعات و امکنه شریفه.
شامل باب اول کتاب و آن هم ناقص؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شجیعی، فروردین 1315؛ جلد: پارچه ای، 24گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 14/5×23 سم [ف: 7-142]
آغاز: برابر 1؛ انجام: مبارکه بود نمودند که موافق نیست موجودی که در نزد آن جناب بود تحریر و تعیین شود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ در برگ نخستین به خط مؤلف نوشته شده: «عالیجاه رفیع جایگاه عباسقلی خان امین الوزاره در ماه شوال المكرم پانزدهم ماه مزبور به سال 1306 این نسخه شریفه و صحیفه منیعه را از این خادم اخبار مؤلف این نسخه درربار خواهش نمودند که بدهم بایشان که در تبریز برده بحلیه انطباع در آوردند و پنجاه جلد از برای اینجانب ارسال فرمایند و این جانب نایب الزياره ایشان باشم بتاریخ فوق اللهم ایده و وفقه بحق محمد و آله الطاهرين»، در برگ دوم این عبارت به خط مؤلف آمده: «عالیجاه رفیع جایگاه عباسقلی خان سال سابق بروضه عرش درجه مشرف شد و این نسخه شریفه را برد به شهر تبریز که طبع سازد و در این ایام وارد ارض اقدس شدند و فرمان دادند که نسخه مزبور را بخط خوب نویسانیدم و قریب بتمام است. روز شنبه هفدهم شهر شوال از مشهد مقدس بعزم تبریز بیرون شدند و با ولد ارجمند خود مشرف شده بودند 1307»؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12 سطر (6×12/5)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 3-1366]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن میرزا ابوالقاسم، تا: دوشنبه 11 رجب 1302 ق؛ مهر: «الراجي ابوالحسن» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 108گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-108]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 427]
firdaws-ul ḥikma
خالد بن یزید، - 85 قمری
xāled ebn-e yazīd (- 705)
منسوب به خالد بن یزید بن معاویه در کیمیاست با دیباچه ای به نثر و متنی منظوم که دو قصیده است. این ندیم در فهرست (ص
[هدية العارفين 343/1؛ کشف الظنون 1254/2؛ معجم المؤلفين 98/4]
آغاز: الحمدلله الذي خلق السموات و الارض و جعل الظلمات و النور؛ انجام: فهذا الذي یهوی من الامر کله ** فلا تفتنی في غیر تطلابه العمرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 86گ، 10 سطر، اندازه: 13×17/2 سم [ف: 1-400]
آغاز: الحمد لله الذي خلق السموات و الارض... اقول ان اللبيب العالم ینبغی له ان یعرف ما یدخل فیه ابتداء معرفة العقاقير التي بها یعمل و علیها یعتمد؛ انجام: و هم السابقون في العلم بالتفسیر بدلا لکل علم مصان - و هم الفاضلون و بالرای و العقل فقد احر زمرا بدایع المعان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 9گ (119-127)، 20 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 12-59]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ جلد: تیماج؛ 63گ (87پ-149ر)، اندازه: 13×22 سم [ف: 1-112]
آغاز: بسمله، يؤخذ زاج قبرسی و ملح مرادی اجزاء سواء و یحلال في اربعة امثالها ماء قراح؛ انجام: و اسبکه فینظر لك الرهان فاعمل به ترشد، انشاء الله تعالی
بخشی است از آن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی ذهبی تهرانی، تا: 1304ق؛ جلد: میشن، 3گ (81پ-83ر)، 17 سطر، اندازه: 13/2×20/9 سم [ف: 6-277]
آغاز: بسمله. قال امیر خالد بن یزید في السبيكة و مدحها و نبه علیها و ذکر من افعالها مفردة و مركبة: الحمدلله جل الله مقتدرا ** مدبراً هادیا فضلا لمن شکرا/ کذاك بالعلم یسعی من اطاع علی ** علم به کان في المقدور قد قدرا؛ انجام: و من بها بیضها متقنا ** فالله مما خاف انجاه/ حسبی بما بینت من شانها ** و دون ما ینسب اجزاه؛ «تم الكتاب الموسوم بفردوس الحكمة للحکیم خالد بن یزید في آخر شهر رمضان المبارك سنة 846»
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در پایان نسخه آمده «في آخر شهر رمضان المبارك سنة 846» ولی نباید این تاریخ نوشتن همین نسخه باشد چه نسخه تازه ای است؛ محشی؛ 85گ (71-155پ) [ف: 6-2324]
firdaws-ul ḥikma
طبری، علی بن سهل، - 247؟ قمری
tabarī, ‘alī ebn-e sahl (- 862)
در 7 «نوع» و 30 «مقاله» و 360 «باب» تنظیم شده است.
چاپ: برلین، مطبع أقتاب، 636ص، 1928 م؛ بغداد، مكتبةالمثني، 1971 م.
[معجم المؤلفين 7-106؛ الذريعة 16-165؛ عیون الانباء 1-309 (طبع ببرلین سنة 1928 م؛ بروکلمان (عربی) ج 4 ص 261-263؛ سزکین 3-239؛ اعلام الحضارة العربية الاسلامية ج2، ص 114-117؛ رضا رامپور ج 5، ص 168-169؛ آلوارت ج 5، ص 513-515؛ فهرستواره منزوی 3600/5]
آغاز در دیباچه و انجام در باب 19 مقاله 9 «في علاج الرحم و تسهیل الولادة» افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 181گ، 15 سطر (12×9)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16-433]
آغاز: الباب الاول منها في النفس و انها لیست بعرض و لامزاج من المزاجاة. قال ارسطاطالیس ان العلم بالنفس الناطق اکثر من سایر العلوم لان من عرفها فقد عرف ذاته؛ انجام: کل جسم له طول و عرض و عمق... (رطوبت خورده) غلبنا ذلك و قلنا کل ذی طول
و عرض و عمق جسم وجدنا ذلك محيطاً
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1081ق، برای مالک آن ملا لطف الله گیلانی؛ افتادگی: انجام؛ جلد: جلد تیماج، مذهب، 5گ (2پ-6پ)، 25 سطر چلیپا (11/5×23/5 و 7×18)، اندازه: 13×24 سم [ف: 20-41]
ferdows-e xīyāl
از رضی؟. مثنوی اخلاقی و عرفانی مفصلی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9079
آغاز: الهي عشق را کام دلم کن ** غم دلدار آرام دلم کن/ ز کام عشق شیرین کامیم ده ** به آن آرام... ده؛ انجام: که شد بر شاه راه کلک نیرنگ ** ز جوش لفظ راه رهروان تنگ/ نمی دانست کلک نکبه پیرا ** کدامین را کشد در قید انشا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح و کتیبه مذهب، مجدول، رکابه دار؛ مهر: «شرافت علی... خاقان» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: تیماج؛ 244گ، 21 سطر (9/4×23/6)، اندازه: 16×29/1 سم [ف: 29/2-712]
‘al-firdaws-ur rafī‘ fī tawārīx-il ḥujaj wa-l a’imma al-madfūnīn fi-l baqī
گیلانی، محمد حسین بن ابراهیم، ق14 قمری
gīlānī, mohammad hoseyn ebn-e ebrāhīm (- 20c)
مؤلف در سال 1340 به حج مشرف شده و در مدینه منوره بر آن شد که کتابی در حالات ائمه بقیع تأليف نماید بدین منظور مناسب دیده که این کار از روایت های «بحار الانوار» علامه مجلسی گرد آید. این کتاب ترجمه و اقتباسی است در چهار جلد در احوال حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و حضرت زهراء و ائمه معصومین علیهم السلام و اگر احياناً مطلبی یا تحقیقی از مؤلف افزوده شده با جمله «مؤلف گوید» شروع می شود. تقسیم مجلدات کتاب چنین است: مجلد 1. احوال پیامبر اکرم و امیر المومنين علیهما السلام به نام «فردوس اکبر در تواریخ و احوال پیغمبر و وصی او حیدر»؛ مجلد 2. احوال حضرت زهرا و چهار امام مدفون در بقیع به نام «الفردوس الرفيع في تواریخ الحجج و الائمة المدفونين بالبقیع»؛ مجلد 3. احوال حضرت سید الشهداء و واقعه جانگداز کربلا به نام «فردوس الأطائب في اعظم المصائب»؛ مجلد 4. احوال حضرت امام کاظم تا مهدی موعود علیهم السلام به نام «فردوس اعلی در تواریخ و احوال سایر ائمه هدی». هر کدام از احوالات معصومین دارای ابواب می باشد و روز سه شنبه 22 شوال 1342ق در ساری شروع شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10570/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين الرحمن الرحيم... اما بعد چنین می نگارد بر صفحات صافیه قلوب صاحبان دانش
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 66گ (1پ-66ر)، اندازه: 22×35 سم [ف: 27-50]
firduws-uṭ ṭufūf wa qāmūs-ul ḥatūf
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1132 ط
نقل هایی از آن؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 3ص (160-163 در جنگ) [ف: 23/2-599]
ferdows-ol ‘ārefīn fī bayān-e asrār-e āl-e tahā va yāsīn
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272؟ قمری
baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (- 1856)
تاریخ تأليف: یک شنبه 18 محرم 1251ق؛ قزوین
در فضایل و اسرار و تاریخ زندگانی اهل بیت علیهم السلام خصوصا حضرت سید الشهداست، با اشعار بسیاری از مؤلف، و جلد سوم «ریاض الاحزان» مؤلف است؛ در یک «مقدمه» و ده «مجلس» و «خاتمه»، مقدمه در دو «مطلب»: 1) بیان مجملی از دوستان اهل بیت (علیهم السلام)، 2) فهرست کتاب؛ مجلس 1 و 2. بیان فضیلت شهدا و خصال هفتگانه آنان؛ 3. عالم ذر؛ 4. مقام والای فاطمه زهرا (علیها السلام)؛ 5 و 6. احیاء شب جمعه و فضیلت روز آن؛ 7. کوثر؛ 8. آفرینش کعبه و کربلا؛ 9. سؤال در محشر؛ 10. برتری مجاهدان برنشستگان؛ خاتمه در بیان حالات امام سجاد (علیه السلام).
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الشهادة میزانا یمتاز به احبائه من العارفين بمقاماته.
انجام: هان بگو ای شیعه چون روح الامين ** یا ربا آمین رب العالمين.
[الذريعة 166/16؛ فهرستواره منزوی 1729/3 و 693/7]
آغاز: برابر؛ انجام: منم فرزند آن که براو نوحه کردند و حشیان صحرا و ماهیان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: دکتر شمس الدين جزایری، شهریور 1348؛ جلد: مقوا، 164گ، 16 سطر، اندازه: 14/6×20/5 سم [ف: 14-379]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 226گ، 20 سطر، اندازه: 15×20/7 سم [ف: 3-575]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن ملا حسین از سلسله شیخ طوسی، تا: 1252ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 130گ (1پ-130ر)، 20 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 7-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1273ق؛ واقف: حاجی قاسم بن حاجی جبار، شعبان 1227؛ جلد: تیماج، 116گ، 15 سطر، اندازه: 16×23 سم [ف: 2-36]
آغاز: برابر
از آغاز تا مجلس سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13 و یا اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج، 67گ (113-179)، 17-22 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 3-881]
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 16/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5-605]
فردوس الكبير- مسند الفردوس
ferdows-ol moršedīyye
اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه: 2/3
با یک مجلس تصویر بسیار عالی از شیخ مرشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 821ق، جا: شیراز؛ کاغذ: حنایی، جلد: چرمی عنابی، قطع: خشتی [نشریه: 6-65]
ferdows-ol moršedīyye fī anvār-el qodsīya = anvār-ol moršedīyye fī asrār-es samadīya
محمود بن عثمان، - 728 قمری
mahmūd ebn-e o‘smān (- 1328)
در سرگذشت ابواسحاق ابراهیم بن شهریار کازرونی (- 426ق) و گزیده ای است از فردوس المرشديه خود او که به درخواست دوستان و یاران گزین کرده است. نسخه ایا صوفیا در سی «باب» است بدین گونه: 1. ذکر مولد و منشا و مولود شیخ مرشد؛ 2. ذکر قرآن خواندن شیخ مرشد و تحصیل علم کردن و ذکر استادان وی؛ 3. ذکر مبدء کار شیخ شیخ مرشد...؛ 27. ذکر واقعات که مشایخ و متصوفه دیده اند در فضیلت و کرامت شیخ مرشد بعد از وفات وی؛ 28. ذکر غیرت شیخ مرشد؛ 29. ذکر نذورات شیخ مرشد؛ 30. ذکر فضیلت گل روضه شیخ مرشد ابی اسحاق.
چاپ: استانبول، 1943 م؛ تهران، 1333ش، به کوشش استاد ایرج افشار
[فهرستواره منزوی 2229/3]
نسخه اصل:ایاصوفیا ش 3254؛ خط: نسخ، کا: عبدالحلیم محمد بن پهلوان، تا: 10 ذیقعده 731ق؛ 252گ، 21 سطر [فیلم ها ف: 1-146]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3453؛ خط: نسخ، کا: ابوالخیر محمود بن جمال بن محمد خادم الحضرة مرشدی، تا: 18 شعبان 826ق؛ 127گ، 21 سطر [فیلم ها ف: 1-146]
آغاز: و ستد نداشتی و طریق شیخ کبیر آن بوذی که بستدی و بداذی (گ 8 در ش 3453 ایاصوفیا)؛ انجام: بیت: ای دل آخر ترس از روز حساب (در نصایح شیخ مرشد از باب 26).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ این نسخه گر چه تا اندازه ای در سبک فارسی تازه تر از نسخه ایا صوفیا است ولی در برخی باب ها شعرهایی افزوده دارد و کامل تر از آن است، در دیباچه فردوس المرشديه (چاپ 1333 خ تهران ص 59) از این نسخه گفتگو شده و فهرست آن در آن جا آمده؛ تملک: محمد علی تربیت؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 119گ، 21 سطر (8×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 12-2567]
فردوسی- احوال فردوسی
ferdowsī ‘alīyye-r rahma az nasāyeh-e būzarjomehr gūyad
ذوالقدر، خلیل، ق11 قمری
zo-l-qadr, xalīl (- 17c)
بخش های نصایح بوذر جمهرشاهنامه فردوسی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8948/53
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (293پ-294ر)، اندازه: 14/4×26/4 سم [ف: 29/1-443]
فردوسیه- فرادیس
«...ferdovsīyye = tafsīr-e āye-ye «yavm-on ya’tī ba‘z-e āyāt-e rabek
طارمی، عماد محمد، ق10 قمری
tāramī, ‘emād mohammad (- 16c)
به دستور: شمس الدين ابوالنصر مظفر شاه بن محمود شاه بن محمد شاه بن احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه
مؤلف عماد محمد طارمی، از اهل سنت و جماعت و از مردمان قرن 10 می باشد. کتاب در تفسیر و تأويل آیه 159 از سوره انعام: «یوم یاتی بعض آیات ربک» است و در آن به تحقیق حقیقت ایمان و توبه پرداخته است. مؤلف در دیباچه آورده که این رساله را به فرمان شمس الدين ابوالنصر مظفر شاه بن محمود شاه بن محمد شاه بن احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (گمان می رود هفتم پادشاه کشور گجرات باشد که در 917 به پادشاهی رسیده. ببینید کتاب طبقات سلاطین اسلام ص282 را) تأليف نموده.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1472
آغاز: الحمدلله الذي انزل علی عبده الكتاب و فضله علی العالمين بعظم الخلق و فصل الخطاب؛ انجام: یا بخیانت یا از قلت فطانت ویران حمل باطل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ 65گ، 12 سطر، اندازه: 12×22 سم [ف: 4-440]
ferdowsīyye
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
toqrā-ye mašhadī (- 1689)
یکی از منشآت اوست، در وصف کشمیر، گل، سبزه، آبشار، باغ و کوهسار و ستایش از شاهجهان (1037-1068ق).
آغاز: فردوسیه طغرا عبارتست از این تازه بوستان، که چون موسم اردیبهشت فکر بطراحیش پرداخته، و در زمین رضوان پسند کاغذش بجای گل و ریحان خط و خال حور و غلمان را نهال تحریر ساخته. قطعه (1): ای در طلب تو خانه بردوش سحاب * بارانی قطره در رهت سالک آب
انجام: مطربان محفلش را بی تلاش ابر دست ** جوش گل های صدا در شاخسار ابر باد
چاپ: در مجموعه رسائل فارسی، دفتر هفتم، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1385ش، به کوشش موسی الرضا باشتنی؛ گانپور، سنگی، 1266ق، وزیری بزرگ، 24ص (رسائل طغرا: صص 2-24)؛ 1302ق./ 1885 م، (رسائل طغرا: 1-24)؛ 1288ق./ 1871 م؛ لکهنو، سنگی، 1281، وزیری بزرگ، 192ص
[فهرستواره منزوی 239/1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1039ق؛ 20ص (164-184)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 32-204]
فردوسیه منثور؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن سیاه، 15 سطر [ف: 4-661]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 15گ (4ر-18ر) [ف: 2-184]
آغاز:... نوشیروان سنک کم و در سر سایه حمایتش آفتاب درخشان ریخته دم بمقتضای رعیت پروری به نسیم و صبا حکم است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 9گ (24-32)، 12 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 38-318]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 2086 (گنج 1270/3)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 10گ (2-11) [عکسی ف: 2-202]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ ناقص؛ 3گ (1-3) [عکسی ف: 2-202]
اصل نسخه: کتابخانه شخصی میرداد خان افغان که در پاکستان به خرید و فروش کتاب می پردازد؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ 12گ (1-12) [عکسی ف: 2-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (109پ)، 15 سطر (10×19/5)، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 2-201]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 874/9 فارسی؛ کا: ظهیرای تفرشی، تا: 1245ق [فیلم ها ف: 3-187]
آغاز: برابر؛ انجام: که به قهر نشیند
نسخه اصل: گوتینگن، 18 فارسی. تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ 8گ (209-216) [فیلم ها ف: 3-67]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 24ص (1-25)، 32 سطر (9×27)، اندازه:
16×32/5 سم [ف: 10-794]
آغاز: برابر؛ انجام: ساقی صاف اعتقاد و هزار مینا چرخ گرب بهوش جام عشرت کم دهد بسیار یار تم.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-627]
fardhāye ta‘rīye
به نظم فارسی درباره: بازار شام عبدالله زبیر، امیر تیمورشاه، فاطمه صغرا ورود مدینه، زینب، بشیر، شمر با امام حسین، عبدالله جعفر، حوری، قاسم.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9318
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14 [ف: 17-346]
farzand-nāme = valad-nāme = xolāsat-ot tasānīf = ayyoha-l valad
غزالی، محمد بن محمد، 450-505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
در مقدمه رساله آمده که یکی از شاگردان غزالی پس از اتمام و فراغت از تحصیل اندیشه کرد کدام علم بر من انفع است و کدام به من ضرر خواهد رساند، پس نام های به استادش نوشت و از او سؤال نمود و غزالی این پندها را در پاسخ وی فرستاد، با عناوین «ای فرزند»: ترک لایعنی، نصیحت کردن آسان و قبول مشکل، علم و عمل، اعمال صالحه، طلب رحمت حق، لزوم سعی، محاسبه نفس خویش، استغفار، مجاهدت، علوم نافع، اخلاق عالیه. متن فارسی آن یک بار به ضمیمه «فضایل النام» او به کوشش عباس اقبال بدون ای نکه بداند که این نامه همان «فرزند نامه» است به عنوان نامه ای از او به یکی از شاگردانش چاپ شده است. سرآغاز نسخه ها یکسان نیست.
آغاز: 1: بدان ای فرزند عزیز و ایدوست مخلص اطال الله بقاءك في طاعته و سلك بك سبیل احبائه که منشور نصیحت ها از حضرت محمد رسول الله (صلی الله علیه و آله) نویسند و هر نصیحتی که نه از حضرت وی نویسند و فرمایند فایده ای بیش از بیش ندهد...
2: بدان که از جمله شاگردان و تلمیذان خواجه امام حجة السلام محمد غزالی بعد از آن که در خدمت او سالها علم خوانده بود و از هر علمی بهره تمام حاصل کرده بود.
3: بسمله، حمدله و العاقبة للمتقین و الصلاة و السلام... اما بعد بدان که یکی از جمله شاگردان... ابو حامد محمد بن محمد غزالی... بعد از آن که سالها علم آموخته بود... روزی با خود اندیشه کرد که من... آغاز جواب: بسمله. بدان ای فرزند عزیز و دوست مخلص... نصیحتها از حضرت محمد...
4: حمد بی نهایت و مدح بی غایت آن خدایی را حمد جمله ی حامدان در مقابل اول مراتب جلال و عزت... اما بعد، یکی از شاگردان محمد غزالی بعد از آن که در خدمت او تحصیل علم کرده بود...
5: بسمله و به نستعین بدان که یکی ازجمله شاگردان و تلامذه... ابو حامد محمد بن محمد غزالی... بعد از آن که سال ها... در جواب این فصل بنوشت. بسم الله الرحمن الرحيم بدان ای فرزند عزیز دوست مخلص
6: بسمله حمدله. اما بعد یکی از شاگردان و مستفیدان... الغزالي... بعد از آن که مدتی مدید و عهدی بعید...
چاپ: ضمیمه «فضایل النام» او به کوشش عباس اقبال، به سال 1333ش؛ کلکته، سنگی، 1274، رقعی، 29 ص
[نسخه های منزوی، / 2 1297، غزالی نامه 248 و 397؛ الاوقاف العامة موصل 316/2؛ فهرستواره منزوی 541/6]
شرح و حواشی:
1- ایها الولد = ترجمه فرزندنامه؛ غزالی، محمد بن محمد (450-505)
2- ایها الولد = ترجمه فرزندنامه (30 عنوان)
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 2703؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ربیع الاول 789ق؛ 6گ (10پ-15پ)، 25 سطر [فیلم ها ف: 1-515]
مشتمل بر یادداشت های تاریخی به نظم و نثر از جمله تاریخ فوت برخی از مرشدان معروف؛ بی کا، تا: قرن 9 [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر 1
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن علی بن محمد کاتب، تا: 813ق، جا: شیراز؛ 35ص (313-347 در حاشیه) [عکسی ف: 4-26]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/40- عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-218]
نسخه اصل: ملی تبریز؛ بی کا، تا: قرن 11 [فیلم ها ف: 2-104]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و این دعا علی الدوام میخوان علی الخصوص از عقب نمازها و دعا اینست اللهم انی من النعمة تمامها... یا عظیم یاوهاب برحمتك یا ارحم الراحمين و صلی الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 21ص (372-392)، اندازه: 9/8×18/7 سم [ف: 5-68]
آغاز: برابر 5؛ انجام: برحمتك یا عزیز یا غفار یا کریم یا ستار یا حکیم یا وهاب یا حکیم یا تواب برحمتك یا أرحم الراحمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 11گ (86ر-96پ)، 14 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 2-653]
آغاز: برابر 3؛ انجام: همچنین در طریق اهل البيت دعاها بسیار است از آن جا طلب میکن و این دعا علی الدوام می خوان، البته علی الخصوص در عقب نماز
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 14گ (425-438) [ف: 15-341]
آغاز: برابر 4؛ انجام: فالله حافظ و هو ارحم الراحمين.
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 10گ (45ر-54پ)، 16 سطر، اندازه: 9/8×15/7 سم [ف: 7-149]
آغاز: بسمله اعلم ان واحد من التلاميذ الشيخ الامام زین الدين حجة الاسلام ابی حامد؛ انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و اله و اصحابه اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: مقوا، 16گ، 11 سطر، اندازه: 14×20 سم [اهدائی رهبر: 6-39]
آغاز: برابر 4؛ انجام: و اصرف عنا شر الاشرار و اعتق رقابنا و رقاب آبائنا و امهاتنا من النار برحمتك یا عزیز یا وهاب یا غفار یا کریم یا ستار یا جبار برحمتك یا ارحم الراحمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ، 13 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: 4-1444]
آغاز: من منشآت غزالی سپاس و ستایش بی انتها پروردگاری را سزاست که صحیفه نامه قدسی خامه پاکان را که کتاب مسطور ورق منشور است؛ انجام: جمادی و نباتی
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک 1249؛ جلد: تیماج، 2گ (358پ-359پ)، 19 سطر (9×14)، اندازه: 15×22 سم [ف: 5-699]
آغاز: برابر 5؛ انجام: و اعتق رقابنا و رقاب ابائنا و امهاتنا من النار برحمتك یا کریم یا ستار یا حلیم یا جبار تمت
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن زین العابدن طبیب حسینی، تا: 3 ربیع الثاني 1298ق؛ جلد: مقوا، 12گ، 18-19 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 6-3028]
خط: نستعلیق، کا: خواجه غلام محمد قادری چشتی، تا: 11 ربیع الاول 1300ق؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 23ص (1-23)، 17 سطر (10×19)، اندازه: 19×29 سم [ف: 17-25]
بی کا، تا: قرن 14 [اوراق عتیق: 1-252]
آغاز: برابر 6 انجام: تو را توفیق دهاد تا حاصل کند.
کا: محمد علی، تا: 1304ق؛ تاریخ 1116 نسخه منقول بوده و به دستور محمد امین و کاتب نسخه ما نوشته؛ جلد: تیماج، 25گ (178پ-202پ)، 14 سطر (11×17)، اندازه: 13×18 سم [ف: 5-362]
بی کا، تا: 1297 تا 1305ق [اوراق عتیق: 1-244]
آغاز: بسمله ستایش برای پروردگار جهانیان؛ انجام: که با خواندنش پاداش ها یابی... در مشهد مقدس رضوی
خط: شکسته نستعلیق، کا: رمضانعلی شاکری، تا: 1348ق [الفبائي:- 80]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 9گ (35پ-43ر)، اندازه: 17×21 سم [ف: 20-330]
آغاز: برابر 3؛ انجام: النار و الذين... پروردگار راست هم چنان باد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر 3
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 28ص (1-28)، اندازه: 15×20 سم [ف: 33/1-194]
آغاز: برابر 3؛ انجام: وعلمی من الريا و بصری من الخيانه فانك تعلم خاينة الاعين و ماتخفی الصدور برحمتك یا ارحم الراحمين تمت
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد تقی موغاری، بی تا، جلد: مقوا، 8گ، 23 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 8-4949]
آغاز: برابر 6؛ انجام: تو را توفیق دهاد تا حاصل کند.
بی کا، بی تا؛ 10گ (21ر-30پ) [ف: 5-362]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع:خشتی [نشریه: 7-560]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و اما دعائی که خواسته در صحاح بسیار آمده است... و همچنین در طریق اهل بیت... دعاهای نیکو بسیار است از آن جای گه طلب میکن و این علی الدوام می خوان علی الخصوص در عقب نمازها. الدعا: اللهم اسئلك من النعمة تمامها و من العصمة دوامها... و اعتق رقابنا... عن الناريا عزیز یا کریم... یا حلیم یا جبار برحمتك یا رب.
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز معلوم شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9گ (79ر-87پ) [ف: 3-507]
نسخه اصل: راشد افندی، ش 1571؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 317گ (245-561) [فیلم ها ف: 1-451]
آغاز: برابر 4 انجام: و اعتق رقابنا و رقاب آبائنا و امهاتنا من النار برحمتك یا عزیز یا وهاب یا غفور یا غفار یا کریم یا ستار یا حلیم یا جبار بفضل رحمك یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در دنبال این پاسخ غزالی دارد: «هذا حرز علمه مولانا و مقتدانا اسدالله الغالب علیه السلام خاتم المجتهدين آقا میر محمد باقر المدعو بداماد قدس سره في المنام: «محمد رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم امامی و فاطمه بنت رسول صلی الله علیه و آله علیها فوق راسی و اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب وصی رسول الله صلوة اله و سلامه علیه عن یمینی و الحسن و الحسين و علی و محمد و جعفر و موسی و علی و محمد و علی و الحسن و الحجة المنتظر ائمتی صلواة الله و سلامه علیهم عن شمالی و ابوذر و سلمان و المقداد و الحذيفة و عمار و اصحاب رسول صلی الله عنهم (گویا: علیهم) من ورائی و الملائكة علیه السلام حولی و الله ربی تعالی شأنه و تقدست اسمائه محیطی و حافظی و حفیظی و الله من ورائهم محیط بل هو قرآن مجید في لوح محفوظ فالله خیر حافاظاً و هو ارحم الراحمين» (61پ-62ر) سپس بیت هایی است بدین گونه: «سمع ازل نور خدا نجم دین ** چشم چراغ کبریای یقین/ داشت مرا باز از این جد و جهد ** حیله گریهای فقیهان عهد/ یکتن از این طائفه بوالهوس ** از پی گمراهی کونین بس»، آن گاه دارد: «پشیمان مشو با هیچ کس مراء مک همیشه بر ملازمت سیرت عدل و استقامت و التزام خیرات مواظبت کن. و السلام (62پ)؛ 11گ (51ر-61پ) [ف: 6-2364]
faras-e a‘jamī
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2809
آغاز: بسمله، بدان که عرب به چیم و پاو و گاف و ژا مثل چه و پا و گردن و کژ تنطق ننمایند الا نادرا؛ انجام: فصل في الزاء گاز لب بدندان گرفتن و خائیدن.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 122گ، 16 سطر (5×12)، اندازه: 9/5×18 سم [ف: 4-1434]
faras-ol ferdows
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651-725 قمری
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 392/12
خط: نستعلیق، کا: قطب شیرازی، تا: 894ق؛ مجدول، دارای 6 سرلوح و 9 سرفصل مذهب مرصع ممتاز؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت الله، محمد رضا الحسيني، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن مذهب، کار محمد باقر 1240، 19 سطر در متن 40 سطر در حاشیه، اندازه: 16×24 سم [ف: 3-41]
al-faras (t.)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7508/1
آغاز: الحمدلله الذي جعل السماء مضمار مراکب کواکب السيادة... هذه رسالة مبسوطة في شرح انواع الفرس و علاماتها و علاجاتها؛ انجام: عند کرسی عینه. تمت الارشل (ارشل بدمیمنت پس از باب 74 م و افزوده هایی دارد به نام باب اراشل و باب الوان خیل).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 68گ (2پ-69ر)، 11 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 5-362]
فرس نامه- اسب نامه
فرس نامه- خیل نامه
فرس نامه- میر آخوری اسب
فرسنامه- اسب نامه
فرسنامه- البيطرة
فرسنامه- انتخاب فرسنامه
فرسنامه- بیطارنامه
فرسنامه- کنز الهداية
فرسنامه- معالجات امراض اسب
فرسنامه- معالجه بیماریهای اسب
فرسنامه- معرفة الخيل
فرسنامه- میر آخوری اسب
faras-nāme = qīyāfe-ye xoyūl
ارسطو، 384-322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
مترجم: شمس الدين محمد بن حسن
šams-od-dīn mohammad ebn-e hasan
اهدا به: اسکندر جهانگیر مقدونی
این رساله را ارسطو برای اسکندر جهانگیر مقدونی نگاشته است و مترجم آن را از عربی به فارسی ترجمه کرده است. در دیباجه رساله (در برخی از نسخه ها) آمده که ترجمه از عربی به فارسی به دست شمس الدين محمد بن الحسيني (در فهرست منزوی:
محمد بن حسن) انجام شده است. این دو گونه نسخه فرس نامه ارسطو (نسخه هایی که نام مترجم در دیباچه آن ذکر شده و نسخه هایی که نام مترجم در آن ذکر نشده) تفاوت های بسیار و مشترکات بسیار دارند. مشتمل بر سی و یک «باب»: 1. صفت اسبان؛ 2. شب کوری اسب؛ 3. شناختن گنگی اسب؛ 4. کری اسب؛ 5. چپ دستی اسب؛ 6. همبستگی است؛ 7. نیکی و بدی است؛ 8. گرمی است؛ 9. عیب و هنر و رنگ های اسب؛ 10. بیماری و علت مرکب؛ 11. بیماری شقاق؛ 12. سرفه کهنه؛ 13. علاج کوری چشم است؛ 14. داروی پشت برآمدن؛ 15. دوای سودگی و گرفتگی؛ 16. علت سرطان 17. نگاهداشتن اسب؛ 18. داروی درد شکم اسب؛ 19. قولنج؛ 20. ارجو گرفتن اسب؛ 21. ریش اسب در پشت؛ 22. ریش اسب؛ 23. علاج بدفعلی؛ 24. داشتن اسب یرغه؛ 25. نگاهداشتن اسب؛ 26. محافظت اسب در زمستان و بهار؛ 27. محافظت در سفر؛ 28. سوار شدن اسب؛ 29. فربه کردن اسب؛ 30. ...؛ 31. حمره مرکب. فصول آن در نسخه ها بسیار متفاوت آمده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله حمدله اما بعد این کتاب از گفتار ارسطاطالیس حکیم است که جمع کرده است... باب اول درصفت اسبان که چگونه اند
انجام: و دیگر باید که جای اسب پاک باشد تا زود فربه شود
چاپ: تهران، 1372ش، به کوشش دکتر حسین تاج بخش، در جلد یکم «تاریخ دامپزشکی ایران»، ص 414 به بعد چاپ شده
[نسخه های منزوی 440/1؛ الذريعة 169/16؛ فهرستواره منزوی 3882/5]
شرح و حواشی:
1- فرسنامه = قیافه خیول؛ شمس الدين محمد بن حسن
آغاز: و سر مرد و گوش تیز چون پیکان و بلند و راست و برکشیده و میان دو گوش فراخ و بسملگاه باریک؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست مرعشی ج 42/38 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: عمادالدین المذهب، تا: 17 ذیحجه 877ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (17ر-23ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 21-205]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل هفتم در دوای دیگر چنین آورده اند که از برای رفع زحمت (از باب سی و هفتم در معالجه متفرقه)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 167ص، 15 سطر (8×17)،اندازه: 14×23 سم [ف: 15-4084]
آغاز و انجام: برابر
اسب نامه و بیطرنامه؛ خط: نستعلیق، کا: حسن نامراد، تا: 1048ق؛ 5گ (5-9)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [اوراق عتیق: 1-94]
آغاز: این رساله ای است از گفتار ارسطوی حکیم است که در وصف نیک و بد و علت ها و هنرهای ایشان... قال محمد بن الحسين - رحمة الله علیه - این کتاب را ترجمه کرده است از زبان تازی بزبان فارسی...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1057ق؛ اندازه: 12×19/5 سم [نسخه پژوهی: 3-141]
آغاز: بسمله این کتابیست فرس نامه ازگفتار ارسطوی حکیم... باب اول در صفت اسبان که چگونه بایند؛ انجام: و جای اسب باید که خشک باشد تمت
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1059ق؛ اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 1-545]
آغاز و انجام: برابر
دارای 30 باب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5ص (372-376)، 19 سطر، اندازه: 16/5×29 سم [ف: 23-134]
آغاز: برابر؛ انجام: باب دوازدهم در دوای شقاق اسب چون اسب را در دست و پا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (28-32)، 17 سطر، اندازه: 12/5×20/3 سم [ف: 45-79]
آغاز: برابر؛ انجام: باب 31 درعلاج حمره... اگر به جای جو گندم تریا ست تر بدهد نافع باشد واز رنج حمره خلاص شود بعون الله تعالی وتوفیقه
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کا: شهاب الدين حسین بن ناصر الدين حسن حسنی حسینی موسوی جعفری دیباجی، تا: حدود 1110ق؛ درآخر رساله دعایی برای اسب ثبت شده بنام هیکل للفرس: «بسمله سبحان الذي الذي اسری بعبده ليلاً من المسجد الحرام»؛ جلد: تیماج، 4گ، چلیپائی [ف مخ: 1-351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 شوال 1113ق؛ جلد: گالینگور، 8گ (1پ-8پ)، 11 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 4-1444]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1182ق، [ف: 2-129]
آغاز: آغاز فصل اول در وصف اسبان بدان که ارسطاطالیس حکیم می فرماید که چون خواهی اسب نیک و بد را فرق کن باید که اول نظر کنی؛ انجام: علی الصباح بگشایند و با روغن گاو چرب کنند و با پوست دنبه بردوراو ببندند هر آن بره که در زیر آن جلد بوده باشد جوشش کند.
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام، آغاز نسخه فاقد مقدمه اندکی باب اول است؛ مهر: «علی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 50ص، 11 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 19-61]
همان است که محمد بن حسین (حسن) ترجمه کرده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6گ (116پ-121پ)، اندازه: 17×22 سم [ف: 20-273]
آغاز: بسمله، این رساله ایست از تأليفات ارسطاطالیس حکیم که در وصف و عیب و هنر و علت اسبان؛ انجام: اسب زخمی پیدا کند بیارد سرکه و شبد خشک کند و نرم بساید و بکوبد و بر آن زخم بندد به شود.
خط: نستعلیق خوش، کا: محتملاً مرتضی حسینی، تا: محتملاً قرن 13؛ جلد: تیماج، 4ص (196-199)، 21 سطر (11×22)، اندازه: 19×32 سم [ف: 2-513]
آغاز و انجام: برابر
در 28 باب به انجام رسیده؛ خط: نستعلیق ریز، کا: خضر غریب ؟، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 2گ (241-242)، 29 سطر (10×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 38-42]
آغاز: برابر؛ انجام: پاره نمک دردی کرده باشد و ساعت بساعت از آن آب بدهد و جای اسب باید که چرک نبوده تا زود فربه شود تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1211ق؛ 8گ، 15 سطر [ف: 6-3029]
آغاز: برابر؛ انجام: در آن جا رگهای سیاده می باشد آن ها را بپاکی تراشند بعد از آن نمک سوده را در آن ریزند به شود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1274ق؛ جلد: مقوا به سبک آسیای مرکزی «احتمالاً کار بخارا» مذهب، 3گ (237-239)، 17 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 15/5×27/5 سم [ف: 31-601]
بی کا، تا: محرم 1312ق؛ 35ص [نشریه: 7-754]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. ما بعد این کتاب ارسطاطالیس حکیم که از جهت اسکندر رومی ساخته بود و مولانا المعظم امام الآخرين شمس الملة و الدين محمد بن الحسين رحمة الله علیه این کتاب را ترجمه کرده است از زبان تازی به بیان فارسی تا هر که را از زبان فارسی حظی باشد در این کتاب نظر کند، حالتی که به اسبان تعلق دارد جمله را بداند. این مجموع مشتمل است بر بیست و نه باب؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمدرضا، بی تا، در کارخانه میرزا محمدرضای شیرازی، به سعی و اهتمام ملا عبدالرزاق مکتب دار شیرازی؛ جلد: تیماج عنابی، 5گ (3پ-7ر)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 20-104]
faras-nāme
واسعی، محمد بن محمد، ق8 قمری
vāse‘ī, mohammad ebn-e mohammad (- 14c)
اهدا به: سیف الدين ملک نصرت بن ملک مظفرالدین باکالنجار تاریخ تأليف: رمضان 767ق
رساله ای است در شناخت اسب ها و امراض و درمان های پزشکی آن ها؛ در دو «بخش»: 1. معرفت اسبان و سال و رنگ و نیک و بد آن، در چهل «باب»؛ 2. درمان اسبان، در سی و سه «فصل». تعداد فصول و ابواب هر قسم متفاوت است. تأليف محمد بن محمد از دانشمندان قرن هشتم هجری. از این شخص در منابع نامی نیامده و ظاهراً از بازماندگان دیلمیان و یکی از بزرگان با نفوذ در شمال ایران بوده است. مؤلف آورده است: «پیوسته می فرمود این بنده ضعیف حقیر... محمد بن محمد را سعی باید کرد که از این...»؛ این عبارت را برخی فهرست نویسان «محمد بن محمد واسعی» خوانده اند و نام ساختگی واسعی را به مؤلف داده اند و در برخی منابع نیز راه یافته است در حالی که نام او همان محمد بن محمد است و کلمه واسعی به نظر ساختگی است. دکتر حسن تاج بخش معتقد است: فرس نامه محمد بن محمد رونویسی است از فر سنامه صد باب و فرسنامه ارسطو، بدین ترتیب که چهل باب اول آن همان مطالب و تقريباً چهل باب اول فرسنامه صد باب است و قسمت دوم فرس نامه عمدتاً همان مطالب فر سنامه ارسطو است که گاهی جای باب ها تغییر یافته و در ضمن در نسخه هایی که این قسمت، حاوی شصت باب است مطالب اضافی از قسمت دوم فرس نامه صد باب اخذ شده است. در باب سی و یکم این فرس نامه نام ارسطو برده شده و با اندک تغییری، مطالب باب اول فرسنامه منسوب به او را ذکر می کند (تاریخ دامپزشکی و پزشکی در ایران، ج2، صص 398-399).
آغاز: الحمدلله حمدا یوافی نعمه و یکافی... سپاس و حمد فراوان و ستایش و شکر بی پایان نثار حضرت آفریدگتر عالمیان نگارنده انس و جان راست جلت قدرته که به یک اشارت دو جهان را در حیُز وجود آورد... اما بعد چون بر رای اصحاب بصیرت و ارباب بصارت و سریرت پوشیده نماند که دین و ملک توام اند نظام ملک به دین منوط است و قوام دین به ملک... و چون... سیف الدنيا و الحق و الملك و الاسلام و الدين نصرة بن الملك السعيد الشهيد المنصور المبرور مظفر الدين باکلنجار (کذا...)... پیوسته می فرمود که این بنده ضعیف حقیر
اضعف خلق الله الاحد محمد بن محمد را سعی باید کرد که از این کتاب ها تأليفي کند... که تمامت خوانندگان فهم توانند کرد... در تاریخ شهر رمضان سنه سبع و ستین و سبعمائه الهجريه... و آن را بر دو قسم مقسوم گردانید: قسم اول در معرفت اسبان و سال و رنک و نیک بد آن.
انجام: فصل سی و سیم در باب مادیانی که دشوار زاید این آیت از قرآن مجید هفت نوبت بخواند به آسانی بزاید. تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب
چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، علوم و فنون- 3، فرسنامه - 1، مسلسل 16، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1387ش، با تصحیح دکتر عبدالحسین مهدوی؛ در سال 1366ش، به اهتمام دکتر علی سلطانی گرد فرامرزی، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل و دانشگاه تهران.
[الذريعه 170/16؛ نسخه های منزوی 2-441؛ نسخه های منزوی 48/1 نسخه ای با عنوان «خلیل نامه = خیل نامه» معرفی کرده که محتملا همین رساله است؛ فهرستواره منزوی 3888/5]
در دو قسم قسم اول در 40 باب و قسم دوم در 60 باب؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 99گ (2پ-100پ) [مختصر ف: 340]
آغاز: برابر؛ انجام: علاج دیگر راوند پاره بستانند و با روغن گرم پاره بجوشانند تا سیاه گردد و بعد از آن بریش دوم مالند تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با یک سرلوح؛ کاغذ: هندی، 120ص، 17 سطر، اندازه: 13×22 سم [ف: 19-44]
آغاز: اسجد و الادم. اجناس و انواع حیوان از برای انسان آفرید. ابغال و حمیر لترکبوها زينة، و درود بی اندازه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه افتاده)؛ با یادداشت آقا محمود طهرانی در ذیحجه 1281؛ کاغذ: ترمه، 116گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×16/2 سم [ف: 3-576]
آغاز:... و غفران بر اولاد و اصحاب و یاران او از مهاجر و انصار... اما بعد، چون بر رأي اصحاب بصیرت و ارباب بشارت پوشیده نیست که دین و ملک؛ انجام: برابر
33 فصل می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 41گ (1-41)، 14 سطر، اندازه: 7/5×16 سم [ف: 40-689]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد همان آن چیز را چون مرهمی در آغاز بندند که نافع باشد.
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن زین العابدين عرب نائینی، تا: 1232ق؛ جلد: تیماج، 115گ (13پ-127ر)، 11 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 19-299]
آغاز: برابر؛ انجام: پس آن اجزاء تمامش در گلو کن ** سراسر جزو جزوش را نکو کن
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1256ق؛ جلد: میشن سیاه، 24گ (23ر-46ر)، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-129]
بی کا، تا: 1261ق [میراث اسلامی: 5-624]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد حاتم بن رضا قلی بن محمد امین خان مهاجرانی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الاول 1263ق، جا: کنگاور؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (5ر-7پ)، 16 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 44-69]
آغاز: برابر؛ انجام: از سرما و گرما پرهیز فرماید و در این باب کمال احتیاط فرمایند.
خط: نستعلیق، کا: صفر بن عبدالغفور، تا: 1277ق، به دستور ابراهیم بیک بن رستم بیک؛ یادداشت اهداء نسخه از آقای سناء الدوله به محمد حسین عظیم السلطنه؛ جلد: تیماج، 95گ، 12-13 سطر (8×17)، اندازه: 13/8×22 سم [رایانه]
آغاز: مقدمه اندر صفات خوب [و] بد اسب. اگر خواهی که اسب خوب را از بد بدانی نخست اسبرا بر آرد که بسیار خوش شکل خوش هیئت بود؛ انجام: بعد از آن همان موضع به همان سر که بشویند همان انجیر را چون مرهمی به همان جایگه باز بندند که نافع باشد ان شاء الله تعالی
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمدرضا، تا: شنبه سلخ رجب 1299ق؛ حسب فرمایش میرزا علی اکبر مستوفی در کارخانه آقا ملاعبدالرزاق مکتب دار؛ جلد: تیماج، 12گ (67پ-78ر)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 20-112]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد همان انجیر را چون مرحمی در آن جا بندند که نافع باشد.
خط: نسخ، کا: محمد حسن حسینی رضوی فرزند محمد اسماعیل حسینی رضوی کرمانشاهی مشهور به منجم، تا: 27 ذیقعده 1313ق؛ مصحح، در پایان 12 برگ پشت سفید و هر برگ دارای دو عکس به صورت آکاردان به هم چسبیده اضافه شده، عکس دندان های اسب از 1/5 ماهگی تا نه سالگی، بالای اولین عکس آمده: سن اسب از یک ماه و نیم تا نه سال از دندان پائین شناخته می شود، عکس ها با مداد و آبرنگ؛ جلد: تیماج، 141گ، 17 سطر (6×10)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 51-34]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم مولائی آشتیانی، تا: 1352ق؛ در هفت برگ آغاز فهرست مطالب کتاب و مقدمه ای از کاتب مشتمل بر چهار تلویح در 24 رجب 1352 آمده که خود را عضو وزارت مالیه معرفی کرده و کتاب حاضر را جهت چاپ و تدریس آن در مدارس و نظام وظیفه به وزارت معارف و اوقاف پیشنهاد نموده و در پایان کتاب نیز ملحقی مشتمل بر چهارده فصل بر کتاب حاضر افزوده و در ذیقعده 1352 از آن فارغ شده، مصحح؛ جلد: گالینگور، 96گ، 14 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 2-158]
در دو قسم: دوم در علم بیطره و معالجه و مداوای اسبان در سی و سه فصل. تا باب 31 قسم 1 و افتاده و ترتیب و عنوان باب ها با آن چه در فهرست باب های دو قسم در دیباچه آمده نمی سازد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر (7×13)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-139]
آغاز: برابر؛ انجام: تا چند شبانه روز بماند تا که بسیار برش شود و بعد همان انجیر را چون مرهمی در آن جا بندند که نافع باشد، تمت از قسم اول از باب بیست و نه تا باب چهل افتاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 68گ، اندازه: 11×17 سم [ف: - 183]
faras-nāme = asb nāme
حسینی هاشمی، زین العابدين بن ابوالحسین، - 926 قمری
hoseynī hāšemī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e ab-ol-hoseyn (-1520)
اهدا به: شمس الدين مظفرشاه پادشاه گجرات (917 و 932)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 926ق
ترجمه از هندی به نظم فارسی است، در دو «قسم»: قسم اول در دوازده باب، و قسم دوم در سی و هشت باب و مجموعاً پنجاه «باب»: بخش 1. باب 1) معرفت اصل و فرع رنگ های اسبان، عیب و هنر آن، 2) معرفت پنج های بهودی موی اسب و نیک و بد آن، 3) معرفت سال اسب و شماردن دندان هایش، 4) اسبان رونده و نشانه های چالاکی و رزمندگی آن ها، 5) گام رفتن در راه دور، 6) نشان های بدن اسبان، 7) خصایل و فراست اسب، 8) بلندی اسب و درازی و نیک و بد موی او و شناختن عرق او، در چهار فصل، 9) اجناس اسبان، در چهار فصل، 10) خاصیت طبایع آن ها، 11) معرفت آن که اسب در هر فصل چه علت پیدا کند و داروهای مختلف، 12) آداب خوردن و نخوردن ترومونچه سبز و این که اسب را در هر ولایت چه غله دهند که مفید بود؛ بخش 2. بیان بیماری های اسبان: باب 1) درمان درد سر، 2) انواع دردهای شکم اسب، 3) درمان زخم ها، 4) تب های اسب، 5) بادها، در یازده فصل، 6) زکام و درمان آن، 7) صفرا و گرمی و درمان، 8) اسبی که پیشاب خون کند، 9) خون از دهان و بینی و مقعد آرد، 10) ضیق نفس، 11) اسبی که پیشاب او بسته شود؛ 12) کرم شکم، 13) رنجوری اسب، 14) دندان هایش جفت شود، 15) باد صفر، 16) آماس ها، 17) سرفه ها، 18) فواق (کوک) یابد، 19) دق (کهین)، 20) خون او فاسد شده باشد، 21) اسبی که نمک سنگ بسیار خورد، 22) بیماری ناشی از بیوقت آب خوردن، 23) بیماری ناشی از روغن خوردن، 24) بسیار خوردن غله، 25) علت شقاق، 26) کری اسبان، 27) اسبی که بر تن او دانه ها بر آید که به هندی پیل گویند، 28) سینه اسب آماس کند، 29) علت در قضیب وی افتد، 30) آماس خصیه، 31) درمان اسبی که یک غلوله بکشد باز فرو گذارد، 32) سم ساییده شود، در دو فصل، 33) خارش در دم او افتد، 34) علل مجهول اسبان، 35) مارگزیدگی اسبان، 36) محل هایی که نباید اسب را بست؛ 37) معالجات متفرقه، در هشت فصل، 38) علاماتی که اهل تجربه آن را مبارک دانسته اند.
آغاز: اسب فکرت چو زین کند دانا ** به که گوید نخست حمد خدا/ آن خدایی که تو سن افلاک ** کرده دایر به گرد مرکز خاک
[کتابخانه گنج بخش 206/1-208؛ فهرست مشترک 447/1-448؛ ریو 482]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با سه مجلس تصویر دو آدمی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 74گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 17-9]
آغاز: برابر؛ انجام: بشنو کین نامه گشته خنگ تمام گردد و این به خیر ختم تمام
خط: نستعلیق، کا: قادر علی، تا: قرن 13؛ 66گ (1پ-66پ)، 10 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 13×19 سم [ف: 17-483]
آغاز: کرد او را در آن ولایت شاه ** خالصا مخلصا لوجه الله
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 559؛ خط: نستعلیق، کا: ملا محمد کریم بن بهاء الدين بن شمس الدين بن نظر خان بن شیرخان بن میرداد بن غازی قوم مهمند در قلعه ملا شمس الدين، تا: چهار شنبه 30 ذیقعده 1279ق؛ افتادگی: آغاز؛ 92ص [عکسی ف: 6-32]
faras-nāme = asb nāme-ye hendī
بهادر فیروز جنگ، عبدالله خان، - 1054 قمری
bahādor fīrūz jang, ‘abd-ol-lāh xān (- 1645)
اهداء به: شاه جهان شهاب الدين محمد صاحب قران ثانی
(1068-1037)
ترجمه است از هندی در دو «قسم»: نخستین در 12 باب و دومی در 38 باب است. باید جز ترجمه زین العابدين بن سید ابوالحسین هاشمی باشد که به نام شمس الدين مظفرشاه دوم فرمان روای گجرات (917-932) ساخته است. البته سرآغازی همانند دارند.
[الذريعه 171/16]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 33گ (108پ-140ر) [مختصر ف: - 163]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با تصویرهای اسب؛ 139گ، 17 سطر (12×20)، اندازه: 19×28 سم [ف: 17-469]
خط: نستعلیق، کا: غلام حسین، تا: 5 ربیع الاول 1202ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، 129گ (1-129)، 11 سطر (9/5×17/5)، اندازه: 15×24 سم [ف: 17-464]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی شریف، تا: 26 صفر 1246ق؛ در اوراق آغازین عکس برخی از اسب ها ترسیم شده؛ جلد: تیماج، 117گ، 10 سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 20-194]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 9 شعبان 1288ق، برای محمد شاه غازی؛ با یادداشت حبیب الله عیسی زاده در 46-1342؛ 30گ، 15 سطر (10×15)، اندازه: 16×20 سم [سنا: ف: 2-80]
آغاز: اسب فکرت چو زین کند دانا ** به که گوید نخست حمد خدا؛ انجام: یا مانند کمان بود آن اسب بسیار مبارک است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 178ص، 8 سطر (8×14)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 16-547]
آغاز: بسمله، اسب فکرت که زین کند دانا؛ انجام: البته بر اعداء ظفر یابد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [الفبائي: - 427]
faras-nāme
صفی، ق10 قمری
safī (- 16c)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی (930-984ق)
منظومه ای در شناخت اسبان و بیماری ها و راه های درمان آن.
ناظم در چندین جای این منظومه خود را «صفی» خوانده است. در آن پس از حمد خدا و نعت پیغمبر و مدح سلطان، به بیان انواع و اقسام اسب ها پرداخته و سپس به امراض اسبان می پردازد و در خواص بعضی از داروهای مفید در معالجه امراض اسب ها رساله را خاتمه می دهد.
آغاز: الهي رخش طبعم را بر انگیز ** بمیدان سخن سازش سبک خیز.
انجام: هر که گفت آن بشنو ای شیخ و شباب ** گفته شد و الله اعلم بالصواب
چاپ: تهران، 1366ش، به کوشش دکتر سلطان علی گرد فرامرزی، به نام «دو فرس نامه منثور و منظوم» چاپ شده
[الذريعة 614/9 و 257/19؛ نسخه های منزوی 444/1 فهرستواره منزوی 3885/5]
آغاز: برابر؛ انجام: نکویکهفته هر روزش بدان شوی ** که بر گردد سراپا او زهر سوی.
خط: شکسته نستعلیق، کا: میر محمد رحیم حسینی، تا: 1134ق؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، 32ص (89-120)، 14 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 12×21/5 سم [ف: 6-18]
آغاز: برابر؛ انجام: بخوردش ده و ز آن پس خفته اش کن ** تکاور را ز سر تا پای خوش کن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1148ق؛ با دو سرلوح؛ 37ص (1-37)، 12 سطر (7×13)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 6-183]
آغاز: برابر؛ انجام: نکویکهفته هر روزش بدان شوی ** که بر گردد سراپا او زهر سوی.
خط: نستعلیق، کا: قوام الدين محمد بن الحاجي مولانا عبدالاحد همدانی، تا: 1171ق، جا: نجنکر؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 120گ، 17 سطر (8×15/5)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 3-200]
آغاز: فرس باید چه رهوار و چه یورغه ** چو کاوش خورده؛ انجام: کشاید کره در سه سالگی بیش ** چو آب سرد قوسی شویداش نیش.
در هامش برگ های «مضار دانش» در این نسخه، آمده و شامل 114 بیت می باشد و از آغاز و انجام، نانوشته مانده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مورب؛ 8گ (47-54)، 14-18 سطر [ف: 40-691]
انجام: پس اجزا را تمامش در گلو کن ** سراسر خور و خوارش را نکو کن
خط: نستعلیق، کا: محمد نوری، تا: چهارشنبه 21 جمادی الثاني 1214ق؛ جلد: تیماج، 15، قطع: ربعی [آستانه قم: - 197]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1254ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 26گ (66-91)، 18 سطر (7×13)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-139]
آغاز: بنور ظلمتش ره بردن آموز ** به پشت اشهب و ادهم شب و روز/ دگر مهلت مده بهر درنگش ** رهش بنما و مشنو عذر لنگش؛ انجام: باتش موم را بگداز وز آتش ** همه اجزا بموم از روی دانش/ پس اجزا را تمامش در گلو کن ** سراسر خور و خوارش را نکو کن
فرس نامه ای با همین آغاز در فهرست کتابخانه ملی ملک 232/8 به محمد علی حزین لاهیجی نسبت داده شده که بیت آغازین آن یازدهمین بیت فر سنامه چاپ شده می باشد؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد باقر بن شکرالله حسینی، تا: 1293ق؛ 32گ (17ر-48ر)، 7 سطر، اندازه: 5×9 سم [ف: 35-507]
آغاز: برابر؛ انجام: گر احیانا تکاور راست قیصر ** نکو سر بر زمین نارد تکاور...
تذکر: در این فهرست نام مؤلف ذکر نشده و به استناد آغاز آن نام مؤلف معین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 24ص (8+16)، 11-14 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 3-990]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ، سطور چلیپایی، اندازه: 17×21 سم [ف: 6-3031]
آغاز: برابر؛ انجام: بعشرین شهر شوال هزارش ** صد و پنجاه و یک تاریخ دارش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 23گ (108-130)، اندازه: 10×16 سم [ف: 3-129]
faras-nāme
ساوجی، نظام بن حسین، ق11 قمری
sāvajī, nezām-e bn-e hoseyn (- 17c)
اهدا به: شاه عباس اول (995-1037ق)
تاریخ تأليف: 1033ق
در اقسام اسبان و درمان آن ها.
آغاز: حمد له. صلاة. و بعد چنین گوید داعی قلیل البضاعت عدیم الاستطاعة نظام بن حسین...
[فهرستواره منزوی 3885/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15163
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین آشتیانی قمی، تا: شعبان 1264ق، [مختصر ف: - 165]
faras-nāme
حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103-1180 قمری
hazīn, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)
تاریخ تأليف: حدود 1172ق؛ محل تأليف: اصفهان
در چگونگی اسبان و درمان بیماری آن ها، به نظم و نثر؛ در 10 «بخش» یا «فصل» نگاشته است؛ در نسخه موزه بریتانیا (ریو 483/2) آمده این کتاب را یک بار در اصفهان ساخته و بار دوم آن را در هند می نویسد. این نسخه دارای نه «حلیه» در شناختن اسبان است سپس ده «فصل» در بیماری و درمان اسب. (احمد منزوی)
آغاز: بنور و ظلمتش ره بردن آموز ** به نسبت اشهب و ادهم شب و روز/ دگر مهلت مده بهر درنگش ** رهش بنمای مشنو عذر لنگش
[الذريعة 171/16؛ نسخه های منزوی 441؛ فهرستواره منزوی 3883/5]
آغاز: برابر؛ انجام: بیاور فضله انسان دگر بار ** بیفکن در دهان بور ناچار/ چو افگندی لگامش در دهن زن ** در این سه روز باید کرد این فن/ پس از سه روز آبش را تو کم ده ** پس از سه بار سیرابش کنی به
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق، جا: رشت؛ جلد: میشن، 38گ (11ر-48ر)، 20 سطر، اندازه: 10/8×17/3 سم [ف: 8-232]
آغاز: برابر
کا: علی اکبر خانی، تا: 1254ق، جا: رشت؛ 39گ (14-52)، اندازه: 15×21 سم [نسخه پژوهی: 3-177]
آغاز: برابر؛ انجام: پس آن اجزا تمامش در گلو کن ** سراسر جزو جزوش را نکو کن
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن محمد حاتم بن رضا قلی بن محمد امین خان مهاجرانی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الاول 1263ق، جا: کنگاور؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 14گ (17پ-30پ)، 16 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 44-69]
faras-nāme
عبدالله بن صفی
abd-ol-lāh ebn-e safī‘
ترجمه از متن هندی سالوترا «سالهوترا» نگاشته درک راسی (Dourgrasi) فرزند سراکراسی (Saryarasi). تاریخ نگارش روشن نیست. ریو (481/2) از فهرست استوارت سال 810ق / 1407 م را نقل می کند و می افزاید با روزگار احمد شاه والی بهمنی (825-838ق) جور نمی آید. در شناختن اسبان، علامات نیک و بد آن، فواید و نقصان، امراض و علاج اسبان. (احمد منزوی)
آغاز: الحمد لله الذي خلق الافراس علی صورت و الصلات علی رسوله... که از طفیل او جهان آفریده شده است. قوله تعالی لولاك لما خلقت الافلاك...
[فهرستواره منزوی 3886/5؛ مشترک پاکستان 448/1 (2 نسخه)]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6757
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای 127 صورت نقاشی آب و رنگ اسبان؛ 67گ، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-240]
faras-nāme
بزرگمهر
bozorgmehr
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1312
آغاز: باب اول: در آفرینش اسب از قول علماء: بزرگان دانا حکایت کنند ** ز قول حکیمان روایت کنند/ که چون حق فرس خواست کارد پدید ** بباد از خداوند فرمان رسید
در 23 باب؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، کا: اسماعیل سلمانی، تا: جمعه 24 محرم 1308ق؛ اندازه: 13×21 سم [نسخه پژوهی: 2-200]
faras-nāme
خوانساری، اسدالله خان، ق14 قمری
xānsārī, asadollāh xān (- 20c)
اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق)
رساله ای است درباره اسبان شامل «مقدمه» و سه «مرحله» و یک «خاتمه»: مرحله 1. مشخصات اسب ها؛ 2. آداب تربیت و شرح مسابقه؛ 3. امراض سر و چشم و معالجات آن.
آغاز: بسمله. سپاس بیقیاس خداوند جهان را که ابلق لیل و نهار چندان که در خیابان ازل و ابد در نوردد، از ساحت عزتش نشان نیابد... اما بعد حکایت اسب و آفرینش اوست و چون موضوع این فن از اسب و آلات جنگ است، چنان که قسمت جنود اقسام مقرر شده، این نسخه تقریر مقدمه و مرحله که بمنزله قلب و جناحین و خاتمه که بجای ساق است اشتمال یافت...
انجام: شب نواله را درست کنند و چند دانه... صبح قدری ترش شود و صبح ها بدهندتا خوب شود... تمام شد.
چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، علوم و فنون- 3، فرسنامه - 1، مسلسل 16، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1387ش، با تصحیح حسن عاطفی؛ دوبار در تهران و یکبار در بمبئی چاپ شده
[نسخه های منزوی 440/1 و 441 (2 نسخه)؛ الذريعة 171/16؛ فهرستواره منزوی 3884/5]
آغاز: هذا رسالة فرسنامه... مقدمه در ذکر آغاز آفرینش اسب و باعث رام شدن؛ انجام: باعث آن که اسب را بعد از جو بزوی آب می دهند این مرض از او حاصل می شود
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد سمیع جنیدی شیرازی، تا: 1117ق؟؛ جلد: مقوایی، 6گ (219ر-224پ)، اندازه: 18/5×29 سم [ف: 14-80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «نصرالله تقوی» (بیضی)؛ 70گ، 18 سطر (8/5×17)، اندازه: 10×22 سم [ف: 14-20]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5813- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3-183]
آغاز: برابر؛ انجام: در میان زمستان در میان برف بسته بودند با یک جل و نمد و روزها...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 27گ، 19 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 2-5] و [عکسی ف: 7-66]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 582]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق حسینی گلپایگانی، تا: 1279ق؛ چاپ سنگی [مختصر ف: - 582]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 138ص (293-430)، اندازه: 14×21 سم [ف: 10-37]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: غلامعلی مجنون ملقب به آقا ولد آقا میرزا فرج الله رئیس پستخانه مبارکه بیجار کروس و امین وظایف، تا: شنبه 25 رمضان 1304ق؛ جلد: تیماج، 66گ، 10 سطر (11/5×15/5)، اندازه: 16×20/5 سم[ف:- 128]
آغاز: برابر؛ انجام: و صبح ها بدهند تا رفع شود. انشاء الله تعالی.
تنها دیباچه است که آن بخشبندی را گفته و در متن سربندها تنها «فصل» های بی شماره است. در برگیرنده: آفرینش اسب، اقسام اسبان، خوبی و بدی اسبان، رنگ اسبان، تولید مثل آنان، کره اسب، نعل بندی، اقسام بیماری و درمان آن ها؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسن کانی، تا: رمضان 1318ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 311ص، 12 سطر (10×17/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-283]
آغاز: برابر؛ انجام: عوذة اخری للداية اذا کانت خرونا یکیب و یعّلق علیها و يقرأ في اذنها بسم الله الرحمن الرحيم الم یرو انا خلقنا لهم مما عملت ایدینا فهم لها مالکون وذللنا ها لهم فمنها يأكلون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول؛ مهر: «شعاع 1315» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32گ، 19 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 6-3029]
آغاز: برابر؛ انجام: که در میان چله زمستان در میان برف بسته بودند با یک جل و نمد و روزهای سرد.
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ شاید به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 73گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-287]
بی کا، بی تا؛ اسدالله خوانساری مقدمه آن را بازسازی کرده [د.ث. مجلس]
faras-nāme
کنجی، حامد بن عالم
kanjī, hāmed ebn-e ‘ālem
شصت باب کوتاه است در بیماری های اسب و درمان آن ها.
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 96/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين... بدان که بنده کم ترین... نسخه ای در معالجه اسبان ترتیب کرده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 37گ (1پ-37پ)، 13 سطر، اندازه: 15×24 سم [ف: - 64]
faras nāme = t.-e kāmel-os sanā‘ateyn
ظاهرا غیر همانند:
ترجمه کامل الصناعتين ابوبکر بن بدرالدین بیطار. دو پیکره اسب و خر در آن هست. در نه مقاله (نخستین 20 باب، دومی و سومی هر یک 10 باب، چهارمی 12 باب، پنجمی 34 باب، ششمی 70 باب، هفتمی 66 باب، هشتمی 71 باب، نهمی 12 باب) است و به نام احمد شاه درانی ساخته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 294گ، 15 سطر (10/5×22)، اندازه: 15×26 سم [ف: 9-1308]
آغاز: و مأواي عالم و عالمیان معز اسلام و حامی مسلمانان هم نام سرور دو جهان احمد شاه در دران لا زال مویدا بتایید السبحان...
اعلم العلماء افضل الفضلاء علامی فهامی مقرب الخاقان قاضی محمد ادریس خان؛ انجام: در فضیلتهای او حدیث ثانی نبوی از آن جمله این است که یزید پسر صفوان روایت می کند که پیغمبر دوست می داشت از اسبان اسب اشقر را و از عمرو پسر حارث روایت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، دارای دو مجلس نقاشی آب و رنگ؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 199گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 20-68]
faras-nāme = baytare
ناشناخته:
آغاز: چون بس عیب کاه ها و بندهای اسب. آغازبخش دوم: کتاب البيطره. بسمله. حمدله. صلاة. این کتاب بیطره است و در آن (چنین) کتاب یاد کنیم علتهاء اسب و علامت دردها و معالجت ان که بر جه شق باید کردن، و مفصل کرده ایم تا بر خواننده آسان باشد. اما عیب ها که در آفرینش بود و مادرزاد، ان است که هر اسبی که ما در اول یاد کردیم که ختر (؟) کدام است و عیب کدام؛ انجام: انجام (بخش یکم): بس ماانج داشتیم درین باب بتمامی یادکردیم. و این آخرکتاب است از شناختن [...] و عیب کاه ها و علف دادن اسب که یادکردیم. اکنون بس از این کتاب بیطره یادکنم انج دیده و شنوده و از خود دانم ان شاءالله تعالی وحده؛ انجام بخش دوم (افتاده): بس سر که کنی با او سایده و بر و کشای.
از ناشناس، از قرن 9ق به آن سو. در دو بخش: یکم اس بشناسی و دوم درمان اسبان که خود از این یکی به بیطره یاد کرده است. بخش یکم با سربندهای «فصل» است بی شماره، دوم به ترتیب نام بیماری هاست، بی ترتیب الفبايي. ما «فرس نامه» محمد فرزند محمد از قرن 8ق را می شناسیم، که برای امیر «سیف الدين نصرة بن ملک شهریار شهید مظفرالدین باکالیجار» (733-775ق) ساخته شده است، که نیز در دو بخش است به گونه بالا، اما آن جا هر یک بخش بخش بندی «باب» و «فصل» دارد. (نک: آیینه پژوهش س 7ش 4، 1375 خ ص 76، گفتار خانم رضوان مساح؛
فهرستواره) و دیگر «فرس نامه» است از همان روزگاران، که به علت افتادگی دیباچه شناخته نشده و در مجموع های به نام «دو فرس نامه منثور و منظوم» به کوشش دکتر علی سلطانی گرد فرامرزی زیر نظر دکتر مهدی محقق، تهران، 1366ش چاپ شده است (ص 13-124). نسخه در دست از آغاز و انجام افتاده، با چاپ فرامرزی - محقق سنجیده شده هر چند نزدیکی هایی که لازمه یکی بودن موضوع و روزگار نگارش است، میان آن دو هست ولی یکی نبودند. اینک نمایه بخش یکم: فصل در بدید کردن عیب ها (ص 1)، فصل آنج دلیل کند بر نیکی اسب و آن شش چیز است (ص 9)، فصل اندر یاد کردن علت ها که در اسب پدید آید (اول سنگی بود که بر سینه اسب و بر زانو پدید آید)، فصل در شناختن دندان اسب و صفت و حال ها که بدیشان پدید آید (ص13)، فصل اندر یاد کردن کره که چگونه باشد از آن وقت که بزاید تا بفشارح (16)، فصل در آن میان نر و مادیان مخالف است (ص20)، فصل اندر فحل افکندن بر مادیان (21)، فصل اندر انک اسب را جون جو خواره باید کردن (22)، فصل اندر ریاضت کردن (30)، فصل اندر یاد کردن که اسب از جند کونه است (41)، فصل اکنون یاد کنیم اسبان خراسانی از جند گونه اند و هر یکی جه کار شایند (47)، فصل اندر بیدا کردن که اسب دونده را جگونه باید شناختن (64)، فصل اندر بدید کردن و شناختن دوندکی اسبان (66)، فصل اندر خصی کدرن اسب (69)، فصل اندر یاد کردن اسب حرون و جکونکی آن از هر موضوع (72)، فصل در یاد نمودن اصل اسب تازی (75) فصل اندر یاد نمودن و یاد کردن که منع الركاب جند وجه است، آنج علاج بذیرد و آنج نبذیرد (82)، فصل در بیدا کردن اسبانی که که نازک لکام باشند و عالج آن (ص 88)، فصل اندر باز نمودن نشان ها (چنین) هر اسب (90)... و می رسد به: فصل در بیدا کردن نیکی و دودنکی اسب (ص 125)، سپس بخشی که در نسخه بیطره نامیده شده است. که بخش بندی ندارد و هر بند با نام یکی از بیماری های اسبان آغاز می شود بی ترتیب الفبايي، علامت و صفت و درمان: العمي (کوری)، قطع اللسان، قلع اسنان، اعصاص، روغان، منع الركاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز (بخش یکم افتاده) و انجام؛ روش کهن (ک = گ، ج =چ، ذ=د، و جز آن)، گویا در میانه افتادگی ندارد؛ وقف نامه برگروه شیخیان کرمان، با امضای محمد بن کریم در شهر کرمان، 1289ق؛ 210ص، 21-20 سطر (13×21)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-284]
آغاز: الحمدلله رب العالمين... اما بعد بدان که این رساله ای است در بیان تعریف اسب و عیب و هنر او؛ انجام: و از خون او چهار مثقال گرم کند... و مغز او را اول در آن اندازد و آن گاه زهره آن گاه حدقه چون همه با هم آمیخته شد
رساله مختصری است در بیان شناختن اسب خوب از بد و خصوصیات و علائم هر یک و طریقه معالجه آن ها، بدون تبویب خاص؛ خط: نستعلیق خوش، کا: تاج الدين بن یوسف کاتب، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ (1پ-10پ)، 9 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف: 20-263]
آغاز: کتاب فرس نامه از انشای قانیوس حکیم (رحمة الله). الحمد لله الذي قدر الاقدار و خلق الليل و النهار لاندر که الابصار... آغاز کتاب نفیس اندر شناختن ستوران: اندر کون های اسبان و اندر لون های ایشان از نیک و بد و عیب و هنر و علت ها و بیماری ها که اسبان را افتد... از کتب حکیمان بیرون آوردیم و شرح آن بیاوریم... از کتب حکیمان بیرون آوردیم و شرح آن بیاوریم... از کتب حکمای صاحب تجربه، بزرگ ترین وزرای سکندر قانیوس و [...] و ارسطاطالیس حکیم که بزرگ ترین وزرای اسکندر بودند از کتب دیگر از خزانه امیرابوالحسن دیدم اول کسی که این کتاب را جمع کرد قانیوس حکیم بود؛ انجام: بباید افسار خویشتن را به دست خود نگاه دارد. و الله اعلم بالصواب.
از «بزرگ ترین وزیر اسکندر قانیوس و از کتاب های فرزانگان، ارسطاطالیس و دیگران» و تجربه های خود این کتاب را ساخت [دیباچه] در دیباچه 91 سطری آن از قانیوس حکیم، وزیر اسکندر که پیشگام این دانش بود و بایستی این کتاب را از او دانست و از کتاب های دیگر و نیز کتابی که در خزانه امیر ابوالحسن (بی نشانه دیگر) بوده و بهره برده است یاد می کند. پیش از نمایه 70 «باب» از نشر دانش که «دریایی» و از دریا برخاسته سخن می گوید و هفت شرط: 1. اگر پلید باشند بر وی نشینند، 2. زنان بر وی ننشیند، 3. از پلیدی او را به دور دارند، 4. بی نعلش نگذارند 5. گوش و نامه او را ناقص نکنند...؛ نسخه در دست در 70 «باب» است که تا باب 26 اسب شناسی و آداب پرورش اسب است، و از باب 27 بیماری ها و درمان ها آغاز می شود: باب 1. چون خواهی اسب نیک را از بد بدانی، 2. در معرفت دندان اسب، 3. معرفت عیب های اسبان، 4. اسبی که ملوک را نشاید، 5. اسبی که ملوک را شاید، 6. در اختلاف رایضان، 7. اندر معرفت اسب نو زین، 8. چند ریاضت باید کرد اسب را نو زین باشد، 9. اندر آموختن عنق، 10. اندر نور کشتن دایره،... 15. اندر آن که نشاید هر کس بر اسب کره نشستن، 20. اندر رفتن و نارفتن، 25. اندر آن چه لجام بر نتوان نهادن،... 30. در علاج آن که در چشم سفیدی باشد، 40. اندر علاج اسبی که مخالفت زن باشد، 50. اندر علاج اسبی که علت قارون دارد، 60. اندر علاج ازج دارد، 65. اندر علاج اسبی که شیریند باشد، 70. اندر علاج اسبی که غله دارد؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد علی سمرقندی، تا: اواخر جمادی الثاني قرن 10؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه، آن جا که نمایه کتاب را دارد، یک برگ افتاده)؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 59گ، 13-14 سطر (7×11/5)، اندازه: 9/5×17/5 سم [ف: 3-238]
آغاز: می ده کام از او دور شو یا بسیت سنگ... باب هشتم در شناختن رنگ های اسب، از همه رنگ ها کمیت بهترست و باید که پشت و پیشانی؛ انجام: باب دعای سراچه اگر پای راست گوش چپ را سوراخ کند و این دعا را بیاویزد و به غایت مجرب است ودعا اینست.
بخشی از رساله ای است در شناختن اسب و درمان بیماری های آن، در این بخش چند باب کوتاه از این رساله موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا زرشکی، 4گ (1-4)، 11 سطر، اندازه: 10×16 سم [ف مخ]
جز شناخته شده ها؛ بی کا، تا: قرن 10 و 11 [د.ث. مجلس]
آغاز: عجز الواصفون عن صفتك و درود نامعدود بر آن شهسوار میدان رسالت... بدان... که این رساله ایست در معرفت اسبان و رنگ و خاصیت و شکل و عیب و هنر ایشان هر مرضی که ایشان را روی نماید که پیشوای حکمای زمان ارسطاطالیس جهت اسکندر تصنیف نمود و مشتمل است بر مقدمه و بر سی و پنج باب و خاتمه؛ انجام: و اگر راه نرود تازیانه محکم بزند و بقوت ران او را براند (تمت الفرسنامه).
در یک مقدمه و سی و پنج باب و یک خاتمه؛ خط: نستعلیق، کا: مسعود کاتب، تا: 18 جمادی الاول 1024ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 26ص (85-110)، 56 سطر (110-85)، اندازه: 8×16 سم [ف: 14-3668]
آغاز: بسمله، در ذکر آغاز آرینش اسب... و اول اسب که در میان عرب یافته شد؛ انجام: که بجهت حفظ از جمیع بلیات این دعا را بنویسند و در گردن اسب بندند.
حاوی مباحثی درباره اسب و اسب شناسی و امراض اسب و آن چه از جهت شرعی مراعات آن درباره اسب لازم است از جمله اجتناب از سوار شدن پاره ای از اشخاص یا آن که شرعا چگونه بر پای این جانور نعل باید کوبید و بالاخره داروهای لازم در وقت بیماری اسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 51گ، 14 سطر (11×16)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 6-92]
آغاز: بسمله، مرحله ثالث در معالجات امراض اسب و این نیز بر نه باب مشتملست؛ انجام: و حفظاً من کل شیطان مارد و حفظاً ذلك تقدیر العزيز الحكيم.
قسمتی از یک فرس نامه است که از «مرحله ثالث» شروع می شود که خود این مرحله شامل نه «باب» و یک «خاتمه» است: باب 1. امراض سر و چشم، 2. معالجه امراض حلق و سینه، 3. معالجه قولنج و سایر بادها، 4. سایر امراض باطنی، 5. معالجه اورام، 6. معالجه جراحات، 7. معالجه جوشش و خارش و لکه، 8. معالجه تتمه امراض دست و پا، 9. معالجات متفرقه. در خاتمه از ابوالقاسم علی بن طاووس (از کتاب امان الاخطار) دعایی نقل می کند که از جمیع بلیات، اسب را نگه می دارد، آن را نوشته و برگردن اسب آویزند؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 26ص (2-27)، 17 سطر، اندازه: 12/5×20/3 سم [ف: 45-79]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: فصل اول: در خیل نامه، و آن مشتمل است بر صد باب، چهل باب در معرفت اسب و شصت باب در امراض و معالجه آن؛ صد باب؛ کا: میرحیدر غلام حسینی کاشانی کاتب، تا: ربیع الاول 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ 14 سطر، اندازه: 15×19 سم [ف: - 58]
آغاز: خبث وخاصیت و علت اسب رابشناسد در حق مؤلف و نویسنده به دعای خیر یاد کند. بدان که در خاصیت بد پنجاه و دو فصل است؛ انجام: و اسب را با خود آشنا کند تا دل اسب و دل سوار یک شوند و گرد کاوه خواه سوار شده خواه بر دست گرفته بگرداند گرد کاوه این است [شکل] تمت...
رساله مفصلی است در نگهداری و پرورش اسب و دفع بیماری ها و ناتوانی های آن؛ در چندین «فصل»: در خاصیت بد پنجاه و دو فصل، در خصایص نیک سیزده فصل، 18 فصل در شکم درد، 8 فصل در تب، 14 فصل در باد بد، نه فصل در باب کرم ها که در شکم اسب می باشد، 3 فصل در اسهال، 3 فصل در کنول اسب و...؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ با تصاویری از اسب بیش از ده تصویر؛ جلد: مقوا، 71گ، 11-12 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 6-3031]
آغاز: و آیات بینات در این باب زیاده از آنست که در مختصر بگنجد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: ترمه، 87گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/4 سم [ف: 3-575]
آغاز: باب اول در صفت اسبان که چگونه باید کردن ارسطاطالیس چنین گوید که چون خواهی؛ انجام: بادیانرا در خرقه کرده بر بازو بندد خواب نکند... تمام شد فرس نامه
مختصری است مشتمل بر پنجاه «باب»: در صفت اسبان، در شناختن سال اسب، در شناختن عیب های اسبان، در شناختن اسبی که کر نیست، در شناختن اسبی که خجسته نیست، در شناختن اسب تمام واصل، در شناختن رنگ اسب، در شناختن اصناف جماعت که تعلیم اسب می دهند و رام می کنند، در شناختن لجام کردن اسب، در شناختن آداب اسب، در شناختن تعلم اسب اهل کردن، در شناختن اقسام لجام کردن اسب، در شناختن لجام
کردن اسب به لجامی که دو میل در بیرون دهن او باشد، در شناختن به لجامی که در عمود او یک میل باشد از اندرون دهن، در بیان گرفتن عنان، لجام کردن اسبی که نگذارد او را لجام کنند، در شناختن و حیلتهاء اسبی که نگذارد بر او سوار شوند، علاج اسبی که سرسخت باشد، در بیان بیماری های او، علاج اسبی که در زمستان حررات به هم رسانیده باشد، علاج اسبی که حرارت در تابستان به هم رسانیده باشد، علاج اسبی که علف بخورد و فایده ندهد و فربهی بر او ظاهر نشود، علاج اسبی که حرارت بر او غالب باشد، در علاج اسبی که بیماری او از آب و جو می شود، در علاج اسبی که چیزهای موافق خورده باشد، در علاج اسبی که حرارت داشته باشد، در علاج اسبی که برودت برو غالب باشد، در علاج خارش اسب، در علاج اسبی که در او علتی باشد، در اسبی که شقاق به هم رسانیده باشد، در اسبی که او را صرفه باشد، دوای حمره کوفتی اسب، دوای سفیدی چشم اسب، در علاج اسبی که ناخنه در چشم او به هم رسیده باشد، در علاج اسبی که دماغ گندیده باشد، در علاج اسبی که جنون داشته باشد، در علاج اسبی که علف بخورد و فایده ندهد (کذا به تکرار عنوان)، در علاج اسبی که با تقطیع (کذا) به هم رسانیده باشد، در علاج اسبی که پشت او از سواری ورم کرده باشد، در دوای سودگی سم اسب، در دوای علت سرطان اسب، در علاج اسبی که درد در تمام اعضای او به هم رسیده باشد و خارش داشته باشد، در علاج اسبی که ذکر او ورم داشته باشد، در نگاه داشتن و آب دادن، در دوای درد شکم اسب، در بیان علاج اسبی که باد قولنج به هم رسانیده باشد، در نیک کردن ریم پشت اسب، در بیان اسبی که سبب سواری زخم شده باشد، علاج جذام اسب؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ بلافاصله بعد از آن فن هشتم از مقاله چهارم از قسم دوم کتاب نفائس الفنون است در بیطره در پنج ورق و سپس منقولاتی است از تحفة المؤمنين در خوص معالجه چهارپایان و پس از آن پنج ورق است در بیان علامات نیک و بدی اسب در دو باب: 1. در صفات اسب منقول از کتاب اسرار الحكم، 2. در دانستن سال اسب؛ واقف: احمد فاضل، 1368ش؛ جلد: تیماج، 32گ (1-32)، اندازه: 10×15 سم [ف: 19-613]
آغاز: بسمله، در شناختن سال اسب از دندان ها بدان که اسب نجیب از...؛ انجام: سیر را کوبیده بدست مالیده بسیار می سوزاند تا یک ساعت بعد حنا خضاب نماید خوب می شود
یک دوره اسب شناسی از قبیل شناسایی وضع اندام و سن اسب و انواع مختلف این جانور و امراضی که ممکن است بر این حیوان عارض شود و خواصی که پاره ای اسبان را است و پاره ای دیگر را نه مفصل می آید و در آخر نیز دعایی در حفظ اسبان ذکر شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ جلد: تیماج، 138گ، 20 سطر (12×18)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 5-301]
انجام: هفتم آن که از هر چیزی که کره بترسد یا خیرگی
آغاز عنوان: (فصل در شناختن اسب های عرب است) بدان که اسبان عربی بر دو قسم می باشد یک قسم آن ها این است که در میان ایلیات بختیاری بهم می رسد، عنوان اواخر نسخه: (در ذکر ناخوشی دل درد) باین سبب عارض او شود باید از استخوان دنده اسب قدری خون بگیرند که اسب آن خون را؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: شیخ عبدالحسین فاضل؛ مهر: محمد اسماعیل و علی و عیسی و علی اکبر؛ 42گ، 18 سطر (9/5×17)، اندازه: 13×21 سم [ف: - 98]
آغاز: بسمله. مقدمه در فکر آفرینش اسب و باعث رام شدن آن؛ انجام: این ها علامت جلدی و تندی است پس (در باب ششم مرحله یکم)
در نسخه ما یک مقدمه است در آفرینش اسب و مرحله نخستین در محامد و ذمایم اسب در نه باب و گویا راحله توفیق نباشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 19ص (1-19)، 14 سطر (7×15)، اندازه: 13×20 سم [ف: 14-4045]
آغاز:... فایق گویند بلند باید که اگر آن جا بلند باشد تمام گردن بلند خواهد بود و گردن هر چه بلندتر است بهتر است؛ انجام: این دعا را بنویسد و بر گردن اسب ببندد که محفوظ است دعا اینست بسمله اعوذ و اعیذ دابة فلان بن فلان... في کل یوم اثنین نعمتین منك.
رساله ای است مختصر در شرح بیماری های اندام مختلف اسب و درمان هر یک و در آخر به ذکر تعاویذ و اورادی که در درمان اسب مناسب است، می پردازد. رساله بدون فصل بندی و عناوین است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 110ص، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/8 سم [ف: 45-147]
آغاز: علاج درد شکم اسب علامتش آنستت که آب از دماغ و از چشمش می رود و از علف می ایستد؛ انجام: علاج دیگر چون صرفه کم تر شد مویزبی دانه با قدری با دیان معجون کنند به گلوی اسب فرو کنند در تعویذات و معالجات اسب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر دهدشتی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 25ص (120-144)، 15 سطر [سنا: ف: 2-164]
همان است که در 33 فصل نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 20-172]
آغاز: ... داده و اکثر انواع را از وحشتگاه خودرایی به معموره انقیاد کشانیده، از فواید ایجاد شان بر نوع بی مانند بشری منت نهاده، چنانچه در مقام امتنان فرموده: «و الخيل و البغال و الحمير التركبوها و زینه»؛ انجام: و هم چنین نتایجی که بعد از عرض بهم رسیده تا حال سال چهارم است، و یحتمل که از اصل بیشتر شده باشد. والسلام ... کتبه عبدالاقل محمد، حسب الفرموده عالیجاه، رفع جایگاه، دولت و اقبال همراه، ضلال امت و حشمت دستگاه ... بتحية الخواتين العظام الكرام، صاحبی قبله گاهی، خدایگانی، آقا اسدالله خان زید عزه و دولته، والی صاحب الزمان علیه صلوات الرحمن. امید که ... نگیرند، بجهه آن که نسخه بسیار غلط بود و صورت نویس شده. و کان اتمام ذلك في شهر ربیع الأول، مطابق1236.
در سه مرحله و هر مرحله در نه باب، باب اول از مرحله نخست در نسخه حاضر افتاده است. مراحل و ابواب آن: [مرحله 1....،], [باب 1 ...]؛ باب 2) در شناختن سال اسب، 3) [در الوان مختلف اسب]، 4) ذکر غروه و نخجیر و سایر علامات که از اختلاف الوان باعث شود، 5) ذکر آنچه تعلق به ذکر هیئات اعضا دارد، 6) در تمام آنچه متعلق است به اندام و ذکر علامات به جانب تندی، 7) دوایر و سایر علامات، 8) بیان اسب ها و خواص هر یک، 9) فرق در میان مادیان و فحل در بعضی اوصاف ذکر مجملی از صفات ضمیمه، مرحله 2. در آداب تربیت و شرح سابقه و دیگر ذکر سایر مراکب: باب 1) متعلقات از دواح و تربیت کره، 2) آداب سواری، 3) ازاله اخلاق مذمومه، 4) آداب آب و علف دادن، 5) در طریق خدمتکاری، 6) بیان معنی مسابقه و الفاظي که در این مقام مذکور می شده، 7) شرایط مسابقه دوازده شرط)، 8) ذکر الاغ، 9) ذکر شتر و فیل، مرحله 3. معالجات امراض: 1) امراض سر و چشم، 2) معالجات امراض حلق و سینه، 3) ...، 4) معالجه در سایر امراض، 5) ...، 6) معالجات جراحت، 7) معالجه جوشش و خارش و لکها، 8) معالجه تتمه امراض، 9) معالجات متفرقه؛ خط: نسخ، کا: محمد، تا: ربیع الاول 1236 ق، به سفارش آقا اسدالله خان؛ افتادگی: آغاز (بخشی از طلیعه کتاب را ندارد)؛ با رکابه؛ مهر: «اليس الله بکاف عن عبده» (چهار گوش) در کنار نام «فتح الله»؛ جلد: چرمین، 97گ، 13 سطر (5/5 ×11)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 47/1 - 7]
آغاز: باب اول: در آفرینش اسبان اختلاف کرده اند؛ انجام: بگلوی ستور فرو کن که بهتر شود انشاء الله تعالی.
کاتب خطبه و مقدمه کتاب را ننوشته و شاید هم در اصل نبوده به همین جهت نام کتاب و مؤلف معلوم نیست ولی از سبک انشاء پیداست که در قرن دهم تأليف شده باشد و شامل دو کتاب است: کتاب اول شامل چهل باب و کتاب دوم شامل شصت باب؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: میشن زرشکی، 150ص، 16سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 6 - 143801]
آغاز: بدان که این فرس نامه ای است از ارسطاطالیس حکیم. باب در صفت اسبان که چگونه خوب باشد و چگونه بد. اگر خواهی که اسب را از نیک و بد بشناسی اول باید دید تا بلند و درهم پیوسته باشد؛ انجام: صبر در ریشها کنند به شود و جیوه دو مثقال روز چهارشنبه در گوش اسب ریزند علقنه به شود بعزه تعالی
تبویب آن با نسخه شماره 10637/1 دانشگاه اندکی مغایرت دارد. شامل این فصول (سی و شش فصل): باب: در صفت اسبان که چگونه خوب باشد و چگونه بد؛ فصل 1. چیزی که در شتر موجود است می باید که در اسب باشد، 2. چیزی که در گاو موجود است می باید که در اسب باشد، 3. چیزی که در استر موجود است باید در اسب باشد، 4. در شب کوری، 5. در شناختن گنگی است، 6. در شناختن کری اسب، 7. در رنگ گردانیدن است، 8 شناختن نیک و بد اسب، 9. شناختن رنگهای اسبان، 10. بیماری ها و علت اسبان، 11. در دوای خوارش [خارش] پشت و دم و یال، 12. در دوای خارش دیگر، 13. در دوای شقاق، 14. در دوای سرفه کهنه، 15. در دوای حمره، 16. در دوای سفیدی چشم اسب، 17. در لکه شدن اسب، 18. در دوای پشت اسب، 19. در علاج ماندگی اسب، 20. در دوای سرطان اسب، 21. در نگاه دانشتن در وقت آب و علوفه، 22. در درد شکم اسب، 23. در علاج قولنج اسب، 24. در جو گرفتن اسب، 25. در ریش پشت اسب یا عضو دیگر، 26. علاج بدفعلی، 27. در دانستن سب یورتمه که مادرزاد است یا عملی، 28. در نگاه داشتن اسب و وقت جو و آب دادن، 29. در نگاه داشتن اسب در زمستان، 30. در چاره کردن اسب، 31. در سوار شدن اسب، 32. در فربه کردن اسب، 33. اگر خوک و خنازیر و شخمه و شقاق در اسب پیدا شود، 34. چون اسب را پشتش بگیرد، 35. در لاغری اسب، 36. اسبی که علقنه کند؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر، تا: پنج شنبه 21 ذیقعده 1243ق، حسب خواهش اخوی حسین خان سلطان خلف مرحوم غفران پناه میرزا محمد آقای کرائیلی ملقب به فقیره؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ (17پ-26ر)، 14سطر (15×8)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 20-405]
مجموعه سید مصطفی آقازاده؛ بی کا، تا: 1258ق؛ خریداری از احمد بیگدلی [رایانه]
آغاز: بسمله. و الخيل و البغال و الحمير ترکبوها و زينة یعنی آفریدم اسبان و استران و الولاغان را از برای آنکه سوار شوید و زینت بوده باشد؛ انجام: و سرکه با نار ترش و زیره و خرفه هر یک را بطریقی داخل جو کرده بدهند.
بندی از رساله ای است در بیان ارزش اسب با استفاده از روایات و سپس بیان بیماری های اسب و راه علاج آنها؛ کان محمد علی بن ملا محمد کرونی، تا: 14 جمادی الاول 1264ق؛ رکابه دار؛ مهر:
عبده رجبعلی بن محمد» (مربع)، «یا الله المحمود في کل فعال» (بیضی)، «یا محمود» (مربع)، «عبده الراجي محمود بن رجبعلی» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 16گ (6ر-1)، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 44 - 49]
آغاز: سپاس و ستایش پادشاهی را سزاست که رایض قدرتش ادهم شام رابزین و بهر زین هلال و هاله آراسته
خط: نستعلیق، کا: سید کاظم بن فضل الله حسینی تفرشی طرخورانی، تا: 1273ق؛ جلد: تیماج، 13گ (90پ -102پ)، 11 سطر، اندازه: 18×11/5سم [ف: - 36]
آغاز: بسمله. بعد الحمد و التصلية اما مقدمه در محامد و سایر آنچه تعلق بشناختن اسب دارد بر دو فصل مشتمل است. فصل اول در ذکر محامد و فوایدی که در شناختن اسب دارد بر چهل باب مشتمل است. فصل دوم در تشخیص امراض و غیره آنچه تعلق باسب دارد مشتمل بر سی و سه باب. باب اول در ذکر آیات و احادیثی که از ائمه (علیهم السلام) مذکور و وارد شده بود در شرافت اسب تفصیل در جلد سابق ذکر شد. باب دویم در بیان شناختن اسب؛ انجام: الى یوم یبعثون برحمتك یا ارحم الراحمين.
نخست قسم اول است در شناختن اسب در چهل باب سپس قسم دویم در درمان اسب در سی و سه فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 جمادی الثاني 1275ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 44گ (38پ۔ 81پ)، 15 سطر (17×8/5)، اندازه: 22×16/5سم [ف: 11 - 2002]
آغاز: بسمله چون ارسطا طالیس حکیم جمع نمود به سی باب است باب اول در صفت اسبان باب دویم در شب کوری اسب ... باب اول در صفت اسبان. اسب نیک را نشانی آن است که پاهایش بلند باشد و در هم پیوسته انجام: مکرر بخوانند البته یافته خواهد شد بعنایت الله تعالی بسیار مجرب است و این کلمات است اصبحت وفی جوار الله و امسیت في امان الله
ترجمه فارسی فرسنامه ای است که منسوب به ارسطوست که برای اسکندر نوشته است شامل سی باب، رساله مذکور ترجمه های متعددی دارد: باب 1. صفت اسبان، باب 30. فربه کردن اسب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: صفر 1276ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 13گ، 10 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6 - 3029]
خط: نستعلیق، کا: رسول ایروانی، تا: 1278ق [الفبائي: - 427]
بی کا، تا: 1289ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 57گ، اندازه: 17/1×10/4 سم [رایانه]
آغاز: الحمدلله الذي قدر الاقدار و خلق الليل و النهار ولا یدرکه الابصار ... اما بعد بدان که این کتابی نفیس است اندر شناختن اسبان و لونهای ایشان از نیک و بد و علت و هنر و علتها و بیماریها که اسبان را افتد و علامات؛ انجام: و نتواند گشودن و هر که این وصیتها را به جای آورد از جمله رنجهای ستور این این باشد. و الله اعلم بالصواب. این نسخه فرس نامه از قول ارسطاطالیس حکیم باشد
از: ارسطو که چند ترجمه دارد؛ در آغاز نوشته شده 70 باب است ولی در نسخه فقط 66 باب بدین ترتیب آمده: 1. وصف اسبان از نیک و بد دانستن، 2. سر دندان، 3. عیب اسبان، 4. اگر اسب را بر سر کتف چشمه مویی گرد باشد، 5. معرفت اختلاف رایضان، 6. [ندارد]، 7. معرفت ریاضت نوزین، 8 آموختن علیق، 9. نورد کشتن، 10. اسب جو دادن، 11. اسب شموس (؟)، 12. در معرفت راهواری اصلی، 13. در آن که نشاید که هر کسی بر اسب نشیندف 14. در آموختن قهمزی، 15. در رفتن تعریب، 16. در تاختن اسب، 17. در دانستن لگام، 18. لگام مچ، 19. لجام بزکی، 20. معرفت عنان گرفتن، 21. اسب که بر لجام بود، 22. در اسبی که نتوان بر او نشست، 23. اسب سرکش، 24. بیماری و سرفه اسب، 25. علاج سفیدی چشم اسب، 26. در اسبی که در چشم ریش دارد، 27. علاج اسبی که ناخنه دارد، 28. در آن که در سر اسب پینه ای داشته باشد، 29. [اگر بینی ستور خون آید]، 30. در اسبی که سرزه آشرزه باشد، 31. در اسبی که دیوانه باشد، 32. در اسبی که علف نخورد، 33. در اسبی که علف خوردن در وی پدید نیاید همیشه لاغر باشد، 34. در اسبی که او را تب باشد، 35. در اسبی که او را خشکی باشد، 36. در اسبی که چیز ناموافق خورده باشد، 37. د راسبی که گرما زده باشد، 38. در اسبی که او را سرما زده باشد، 39. در اسبی که او را قولنج باشد، 40. در اسبی که او را باد سرخ زده، 41. [در اسبی که شکمش درد کند]، 42. در اسبی که درد شکم او از کرم باشد، 43. در اسبی که علت مجهول دارد، 44. در اسبی که در سر علت دارد، 45. در اسبی که قصر روده باشد، 46. در اسبی که باد گرفته باشد، 47. در اسبی که دمی (؟) آورده باشد، 48. در اسبی که حتام دارد، 49. در اسبی که گرد خارش دارد، 50. خارش مال و دم، 51. در اسبی که بر بستن و نبستن آماس کند، 52. در اسبی که ریش دارد، 53. در اسبی که جراحت رسیده بود، 54. در اسبی که جو کلک و دنبال دارد، 55. در اسبی که او را رنجی عظیم رسیده باشد، 56. در اسبی که آب آورده باشد، 57. در اسبی که سرطان دارد، 58. در اسبی که شرینه آورده باشد، 59. در اسبی که ریش خایه دارد، 60. در اسبی که علت شام دارد، 61. در اسبی عرب کشته باشد (؟)، 62. علامت نمد، 63. در اسبی که از پی فعلی (؟) سوده باشد، 64. در اسبی که علت جذام دارد، 65. اسبی که علت گام دارد؛ باب شصت و ششم: در اسبی که شقاق دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمدرضا، تا: جمعه 11 جمادی الاول 1299ق، به سعی و اهتمام میر زا علی اکبر مستوفی، در کارخانه آخوند آقا
ملا عبدالرزاق مکتب دار؛ جلد: تیماج عنابی، 21گ (7پ-27پ)، 16 سطر (10×16/5)، اندازه: 22×16/5سم [ف: 20 - 106]
آغاز: باب بیست و یکم در فرق میان مادیان دراز صورت و سیرت ... باب اول در آفرینش اسبان؛ انجام: و بدین سخن کتاب بآخر رسید تیمنا و تبرکا.
در بیطاری است و اسب شناسی در چهل باب در برگزیدن اسب و پرورش آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1307ق؛ افتادگی: آغاز (از دیباچه افتاده)؛ جلد: تیماج، 85گ (1ر-85ر)، 12 سطر (12×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 8 - 579]
آغاز: فهرست ابواب شصت گانه باب اول در معالجه اسبی که در سر علت داشته باشد ... اما علامتی که در سراب باشد آنست پیوسته از بیتی او پلیدی آید؛ انجام: و این از خواص غریبه است. درباره درمان بیماریهای گوناگون اسب در شصت باب بفارسی و فهرست آنها در آغاز هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1307ق؛ جلد: تیماج، 54گ (85ر-138ر)، 12 سطر (12×6)، اندازه: 17×11سم [ف: 8 - 579]
آغاز: (پس از ابیات مثنوی): در بیان شناختن اسب های عربی بدانکه اسبان بر دو قسم اند؛ انجام: به قسمی که اذیت به دم رساند.
از تأليفات عصر قاجاریه و دارای چند فصل است، در آغاز 19 بیت از مثنوی مولوی نقل شده و نخستین بیت آن این است: «تو ستوری هم که نقشت غالب است ** حکم غالب را بود ای خود پرست»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1308ق؛ جلد: تیماج مشکی، 182ص، 11سطر، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 19 - 290]
آغاز: فهرست فصول کتاب فرسنامه حکیم ارسطو و غیره است ... فصل اول هشت نشان و علامت است که در اسب اگر باشد بد است؛ انجام: فصل 45 دعای چشم زخم برای اسب است ... الطاهرين المعصومين.
فهرست 45 فصل آن در آغاز نسخه هست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1320ق؛ جلد: پارچه ای، 28گ (1-28)، 17 سطر (17×9)، اندازه: 22×14سم [ف: 11 - 2220]
آغاز: بسمله. اسب فکرت چه زین کند دانا ** به که گوید نخست حمد خدا؛ چون حق تعالی اراده آفرینش اسب را فرمود؛ انجام: قفل بندها عیب مکروه نباشد.
خط: نستعلیق، کا: فتح الله بن حاجی محمد صادق خان بن حاجی عیسی خان محمد باقر خان قاجار، تا: شعبان 1320ق؛ 44گ، 11سطر (14×8/5 )، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 15 - 4132]
آغاز: هو العليم الحكيم اسب کمیت و خنک و سمند پای و دم سیاه بجهت سواری پادشاهان و بزرگان بسیار مبارک است و میمون؛ انجام: قسم دهم بواطن یعنی دو رگ که پایهای اسب ... جهت لنگی اسب مجرب است.
در بیان انواع اسبها و بیماری های آن و علاج آنها؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد بن سید رحیم، تا: 1323ق، جلد: تیماج، مذهب، 4ص (255-258)، اندازه: 21×16/5سم [ف: 50 - 26]
آغاز: کتاب فرسنامه که حکیمان جمع کرده اند هشتاد و پنج باب آورده اند
هشتاد و پنج باب کوتاه است در بیماری های اسب و درمان آنها؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 55گ (38ر-92پ)، 13 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: - 64]
آغاز: میگویند بسیار بد است و اگر از دو طرف سینه که گوشت بر آمدگی دارد هر دوی اینها بیخ باشد و از میان سینه گذرد
بخشی از رساله مفصلی است در دام پزشکی و پرورش اسب شامل چند فصل بدون شماره گذاری فصول، عنوان فصل های موجود چنین است: فصل در شناختی آبستنی مادیان، در خدمت کردن و نگاهداشتن اسب، در شناختن سال اسب، در رنگ های اسب، در شناختن عیوبات اسب شامل چند فصل، ... فصل در خام افتادن اسب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 32گ، 12 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 6 - 3030]
در 24 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12ص (167-178)، 29سطر (23×15)، اندازه: 30×23سم [سنا: ف: 1-118]
آغاز: بدانک این کتاب مختصری است از فرسنامه بدانکه اگر کسی را اسب باشد یا نباشد دانستن این از واجبات داند چون نیک بدانی از نزدیکان پادشاه باشی و همنشین بزرگان کردی
مرتب بر بیست و چهار باب بی کا، بی تا؛ 17 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 2 - 406]
به نثر در هفتاد و هفت باب است. آغاز در دیباچه و انجام در باب هفتاد و پنجم افتاده بابی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام [نشریه:3- 32]
بی کا، بی تا، خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]
آغاز: ملک مجاهد رحمه الله تعالی که مؤلف اصل کتاب است بعد از ... می فرماید
چند برگ از مقدمه رساله است. در وصف و نگهداری است که
در هیجده جزء برگزار شده و با مقدمه نسبتا مفصلی شروع شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 5گ (22پ- 26پ)، 13 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1- 584]
آغاز: ملک مجاهد رحمه الله تعالی که مؤلف اصل کتاب است بعد از ... می فرماید
چند برگ از مقدمه رساله؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 5گ (22پ- 26پ)، 13 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 1- 584]
آغاز: در سیاه کردن موضع اسب لختی
خط: نستعلیق ، بی کا، بی تا، در هامش نامبوب بی خطبه [ نشریه:7- 232]
آغاز: در ذکر آغاز آفرینش اسب قوله تعالی و الخيل و البغال و الحمار لترکبوها و زينة چون فائد سواری و انجام: و شونیز و خرقه هر یکی را به طریقی که مناسب باشد بدهند و اگر به اینها زایل شود خصی کنند
رساله مفصلی است در فرس نامه و شناختن و نگهداری اسبها مشتمل بر چند مرحله و هر مرحله در چند باب؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 22گ، اندازه: 18×11 سم [ف: 6- 3030]
در درمان بیماری های اسب و پرورش آن به نثر، نخست عنوان وحشی دستها و پاها» است تا می رسد به «در طریق خدمتکاری اسب»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 61گ (93-153)، 18 سطر (13×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 16 - 1396]
بی کا، بی تاب؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: مؤلف کتاب صد باب در باب دوم میگوید سال است باید از دندان شناخت که بزرگان درین باب؛ انجام: علاج دیگر سر دم اسب را بشکافند که داغ کنند پشم یا پنبه بر آن نهند و خشک کند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: موجود: یا رضای خدای تعالی بجوید او را ثواب؛ انجام: تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [رایانه]
faras-nāme
شامل صد باب، چهل باب در معرفت اسب و شصت باب در امراض و معالجه آن. قسمت دوم در الذريعه (168/16 ش491) معرفی شده است. شاید خلیل نامه (خیل نامه) باشد که در منزوی (418/1 ) آمده است.
آغاز: بسمله - حمد بیحد و مدح بی عد حضرت حکیم علی الاطلاق را که کل دل خواص ...
همانند:
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته ریز نویس، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 13×8سم [نسخه پژوهی: 2 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: فلو لا أنه کان من المحسنين للبث في بطنه إلى یوم یبعثون و الله اعلم و احکم تمت الكتاب بعون الملك الوهاب. در شصت باب آمده و عناوین ابواب در ابتدای نسخه مندرج است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1209ق؛ جلد: تیماج مذهب، 69ص (69-1 )، 15 سطر (15×7/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: - 107]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر اسبی کمتر گرفته باشد بول کودکان و کاسنی در گلوی اسب ریزند بسیار خوبست و این به تجربه رسیده و آزموده است دیگر خود می دانید (تمت الكتاب فرس نامه بتاریخ ...)
در انواع و خواص اسبها و عوارض و معالجات آنها، گویا از نظام الدين احمد باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 24 جمادی الثاني 1254ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1557]
faras-nāme
همانند:
آغاز: بخش اول: فرس نامه. بسمله. عروقی که فصد آن در امراض بهایم حاجت می افتد بیست و یک رگ است؛ بخش دوم: آداب ساغون گرفتن اسب. بسمله. از روز اول باید او را گرم محافظت نموده و از کاه و علف تر و غیره پرهیز کرده؛ انجام: شنبله پنج مثقال سیاه دانه پنج مثقال جدا جدا گرفته داخل هم کرده بگلوی اسب بیندازند
اسب او پیش از همه اسبها میآید و علم اول را او میبرد دعای خیر برای مصنف بکند که هر دو بفیض رسیده باشد
نسخه ما دو بخش دارد یکی فرس نامه در درمان بیماری های اسب دوم در آداب ساغون گرفتن اسب در چهار باب، جز دو فرس نامه دانشگاه ش 1967؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن علی جان نوری، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 53گ، 13 سطر (14×7/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: - 164]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:5815ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 183]
آغاز: بسمله. بدان ایدك الله ... که عروقی که فصد آن در امراض حاجت افتد بیست و یک رگ است؛ انجام: پس ادویه مخصوصه هر علتی را استعمال نمایند و بالله التوفيق
رساله در بیان رگ هایی در اسب که فصد آنها در معالجت پاره ای از امراض اسبان موثر است. عنوان رساله چنین است: «فرس نامه در بیان عروق» است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 2گ (1-2ر)، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [نشریه: 13 – 173]
faras nāme-ye anūšīrvānī = xayl nāme
همان است که در دو «باب» تنظیم شده: باب 1. مشتمل بر چهل باب در معرفت اسبان؛ باب 2. در شصت باب در امراض و معالجه اسبان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6638
آغاز: افضل جزائل نعماء و اجزل فواصل آلاء که از حضرت عزت جل و علا اجناس مکنونات را حاصل شده و انواع مصنوعات را شامل آمده شرف نطق و کرامت و بیان است؛ انجام: و زهره در آب بجوشانند صاف کنند اسفند و مغز جوز رادر وی ریزند بر اسب سیاه مالند سفید شود ان شاء الله.
خط: نستعلیق، کا: عباس بن ابراهیم شیرازی، تا: جمعه 20 ربیع الثاني 1257ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 79گ، 18 سطر، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: 20 - 167]
faras-name-ye hesami
صبائی، ق 10 قمری
saba'i (- 16c)
اهدا به: امیر حسام الدين بن امیر دباج اسحاقی فومنی (-922ق)
تاریخ تأليف: 910ق
از مؤلفي با تخلص «صبائی» است که در ضمن اشعار خود به آن اشاره کرده: «صبایی از آن پوید این راه راست ** که از جان سگ کوی آل عباست / ولی ای صبایی گرت هست شوق ** که بی خویش گردی به وادی ذوق / ولی ای صبایی پی دین هوس ** فرسنامه ای بایدت گفت پس»، که محتملا همان صبائی است که از مداحان شاه طهماسب صفوی بوده و در تذکره روز روشن از او یاد شده است. برخی آن را از آن «فارس» و یا «غواص» دانسته اند که برگرفته از برخی آغاز نسخه ها و یا عباراتی در اشعار است که به نظر نادرست است. در ابتدا و انتهای منظومه نام ممدوح «حسام» نامی است که رساله به نام او نیز نهاده شده: «ز نام تو شد جون مدد خامه را ** حسامی لقب کردم این نامه / لقب بومکارم حسام است نام ** که دارد از او دین و ملت نظام»، که برخی پژوهندگان او را امیر حسام الدين بن امیر دباج اسحاقی فومنی (-922ق) احتمال داده اند که از ملوک گیلان بوده است و تاریخ این سروده گرچه مختلف نقل شده که برگرفته از تفاوت خواندن ماده تاریخ آن است محتملا در سال 910ق است. دارای یک «مقدمه» چهار قسمتی و پنجاه و پنج «باب» که در نسخه ها یکسان دیده نمی شود. برخی از عناوین بابها: 1. در شناختن اسب خوب؛ 2. در شناختن سن است؛ 3. در شناختن اسب لال؛ 4. در شناختن اسب کر؛ 5. در شناختن اسب شب کور؛ ... 10. در شناختن نشان اسب؛ ... 15. در سواری اسب؛ ... 20. علاج زحمت سر اسب؛ 25. علاج اسبی که سرما زده؛ ... 30. علاج درد شکم اسب؛ ... 35. علاج ناسور اسب؛ ... 40. علاج گر و خارش اسب؛ ... 45. علاج دست و پای اسب؛ .. 50. علاج سوده شده سم اسب؛ ... 55. ممدوح و ختم کتاب.
آغاز: ایا خالق جن و انس و ملک ** که دایر به امر تو باشد فلک / سوار خرد به که در هر نفس ** بمیدان حمد تو راند فرس / شود تا میان سواران همال ** نهد زین معنی به اسب خیال
انجام: عنان سعادت به دست تو باد ** به زین جلالت نشست تو باد / حدیث من دردمند حزین ** به طبع تو مقبول باد آمین
چاپ: ضمن گنجینه بهارستان، علوم و فنون -3، فرسنامه -1 مسلسل 16، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1387ش، با تصحیح آرش ابوترابی همدانی با عنوان «فرسنامه حسامی»
[الذريعه 171/16 ؛ نسخه های منزوی 444/1 ؛ فرهنگنامه ها 156؛ فهرستواره منزوی 3832/5 بدون نام مؤلف]
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11، 20گ (143ر - 162پ) [مختصر ف: - 582]
آغاز: برابر؛ انجام: ربوص آنکه چون تنگی آن بر کشی ** کند از پی منع آن سر کشی
کا: محتملا رضا قلی، تا: محتملا قرن 13؛ جلد: تیماج، 14ص، 13 سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 5 - 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12-13ق؛ 10گ (41ر - 50ر) [ف: 1- 91]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
بی کا، تا: دوشنبه جمادی الاول 1220ق؛ کتاب سوم باب پانزدهم
تا بیست و هشتم؛ جلد: تیماج، 8گ (84ر-91پ)، اندازه: 21×13سم [ف: - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: که هر گه که قصد آرد جل بخوردن ** بدندانش نیاید غیر آهن
بی کا، بیتا [نشریه: 3 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 53ص (5 -57 هامش)، 12 سطر (12×65)، اندازه: 19×12سم [سنا: ف: 1 - 361]
فرسنامه منظوم - فرسنامه
faras nāme-ye manzūm
ناشناخته:
به نظم؛ بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 7- 537]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد این رساله ایست مزین و مشرف بخلعت ... بندگی حضرت پادشاه کشور گشای ... مبنی بر پنج فصل است: فصل اول در بیان سنجها ای که هنر را مطلوب است (ص 16)؛ فصل دوم در بیان سنجها ای که جهت خوبی هيأتست (22)؛ فصل سوم در بیان رقمهای بدو دفع آن (26)؛ فصل چهارم در بیان نکته ای چند و دانستنی (35)؛ فصل پنجم در بیان لونها و نشانها (50): في توحید باری عز اسمه. بنام پادشاه آفرینش ** بصارت بخش چشم اهل بینش / خداوندی که علام الغيوب است ** خداوندی که ستار العيوب است؛ انجام: حسینی در دو اندوهت سراید ** امیدم آنکه امیدت براید
مثنوی ای است در 300 بیت با دیباچه ای به نثر و به نام جلال الدين سکندرشاه از سید حسینی که پیشه سپاهیگری داشته است. در آن آمده: «پسند افتد بنزد این جهانگیر ** ادا کن هر چه خواهی کرد تقریر / بگفتا چون تویی مرد سپاهی ** شناسی اسب را دانم کماهی / بیان کن اسب را سنجی و ترکیب ** که هر یک چون سزد آن را بترتیب / چگونه باید و آنرا چه شاید ** هنر بخشد و یا خوبی فزاید که تا سر کره کز مادر بزاید ** توان دانست کز بهر چه شاید / شنیدم پند عقل خرده دان را ** بیانش کرده ام مطلوب و مرغوب / بغن رایضی دستی تمامم ** خداداست و آنرا نیک دانم / مرا از جد خود شاه ولایت ** سید این بخشش ای صاحب حکایت / که هر مرکب که آرم زیر رانش ** بدانم در زمان تاب و توانش که رفتش چون و او را تک چه باشد ** بروز کار زورورگی چه باشد»، درباره عیب های اسب در آن آمده: «که چالغ، او غتو گه گیر و بدرو / رمنده بدلگام و کندو کجرو»؛ خط: نستعلیق، کا: مسعود کاتب، تا: 1 جمادی الاول 1024ق، جا: کتابخانه شاه محمد قطبشاه؛ جلد: تیماج مذهب، 56ص (1-56)، 56 سطر (8×3)، اندازه: 16×8سم [ف: 14 - 3667]
به نظم، ناشناخته؛ بی کا، تا: 1028ق [اوراق عتیق: 1 - 255]
از فارس؟؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 10 رمضان 1214ق، جا: خاش؛ جلد: تیماج، 36گ (65ر - 90پ)، 12 سطر، اندازه: 17/5×11 سم [ف: 20 - 250]
آغاز: بنام آنکه نو چرخ فیروز ** بفرمانش نیاساید شب و روز؛ انجام: چه افکندی لگامش دردهن زن ** در این سه روزه باید کرد این فن / پس از سه روز آبش را تو کم ده ** پس از سه بار سیرابش کنی به.
منظومه ای است در علاج بیماری های اسبان که سراینده در سه شب آن را به نظم کشیده و در مقدمه آن آورده: «سه شب با طبع خود اندیشه کردم ** فرو رفتن بفکرت پیشه کردم / به نظم آوردم این نیکو سخن را ** نماید یادگار از من بدنیا»، برخی عناوین این منظومه از این قرار می باشد: علاج اسبی که او را مار گزیده باشد، علاج اسبی که بی نعل تاخته باشد، علاج اسیب که اوفه داشته باشد، علاج اسبی که سربند او از هم در رفته باشد، علاج اسبی که از یمان تب می کند و...؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد میرزا شکرالله حسینی تفرشی طر خورانی، تا: 9 جمادی الاول 1294ق، جان کرمان؛ 26گ (48ر -73ر)، 7 سطر، اندازه: 9×5 سم [ف: 35 - 508]
al-fars = fars-ul huruf
ناشناخته
آغاز: اعلم أن هذا هو الفرش و لم أعد فیه من الاشياء التي کتبتها في الاصول إلا هاء الضمير التي قبلها یاء ساكنة او محذوفة؛ انجام: شانئك بفتح الياء من غیر ضمیر ولی دینی في الحالين حمالة کفوا احد الا لفوء احد
یک دوره اختلاف قرائت است به ترتیب سوره های قرآن و به صورت جدول بندی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 809ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 39گ، 14 سطر (13×9/5)، اندازه: 13/5 57/ 20سم [ف: 34 - 97]
آغاز: سورة فاتحة الكتاب. ملک بلا الف؛ انجام: کفوا احد. ل رساله ایست در تجوید و قرائت و در فهرست با عنوان «فرش الحروف» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1295ق، به دستور میرزا مهدی؛ مجدول؛ 44گ، 14سطر (15×9)، اندازه: 15/5×21/5سم
[ف: 5 - 363]
انجام: الفلق و الناس لیس فیهما شیء و الله اعلم بالصواب.
از سورة البقره تا سورة الناس را شامل است؛ بی کا، بی تا؛ با 5 سرلوح زیبا، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 36گ، 12 سطر، اندازه: 22/1×12/7 سم [ف: 5 - 10]
مطالب با عنوان «فصل» آغاز می شود؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ 12ص (1-12)، اندازه: 14/5×21/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 92]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 7گ (13-19)، اندازه: 14/5×21/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 92]
فرش الحروف- الفرش
fereštegān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:1209/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 2ص [ف: 5 - 246]
fereštegān va malā’eke
قمی، علیقلی بن قره چغای، 1020؟ ق 11 قمری
qomī, ‘alī-qolī ebn-e qara čoqāy (1612 - 17c)
با این عنوانها: فصل دویم در ذکر ملائکه ذوالبدنین عرشی که حمله عرش رب العالمين گویند؛ فصل سیوم درذکر ملائکه ذوالبدنین ارضی؛ مقاله هفتم در ذکر ملائکه حقیقه مثالیه فقط در سه «فصل»: فصل 1) در ذکر ملائکه ساکنین عالم جنات و سماوات مثالی، فصل 2) در ذکر ملائکه ساکنین در عالم دوزخ و ارضین مثالی ظلمانی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7431/6
آغاز: و بعد از او نفس مثالیه و عینیه فلک ثوابت است ... و بعد از او اشراف آنها نفس ناطقه مثالیه و عینیه فلک شمس است؛ انجام: و سد نه جنت خادم آنهاست لهذا ملك موکل.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1082ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 24گ (224-247)، ابعاد متن: 4×6، اندازه: 20/5×12سم [ف: 16 - 566]
ferešte nāme
غزلیات شاعری است با تلخص «فرشته»
مشترک پاکستان [1490/8]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:669/8
آغاز: بسمله ای مرا از رخ زیبا تو صد گونه صفا ** چشم دارم که دهم بوسه کف پای ترا / از نسیم خم گیسوی تو شوریده شوم ** خود ترا نیست بحالم سر مویی پروا؛ انجام: ژاژ خواهی مکن زمن بشنو** حیف معقول بهتر است و زژاژ / ضعیفی ناتوانی دردمندی ** بدام و محنت وغم پای بندی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق؛ جلد: تیماج، 12گ، اندازه: 15×9سم [ف مخ: 1 – 351]
forsat nāme
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814-883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479)
مثنوی است در 420 بیت آمیخته به نثر در غنیمت شمردن فرصت به سبک عارفان که بیشتر فرصت های معنوی مد نظر اوست و همانند برخی دیگر از آثار او با استفاده از حکایات به شرح و تفسیر آن می پردازد و از آیات و روایات استفاده می کند. از ابیات مثنوی جلال الدين رومی و کاتبی نیشابوری بهره برده و داستان هایی چون داستان یوسف وسائل و داستان محمود و ایاز دستمایه بخشی از این مثنوی است. وصیت نامه بخش واپسین این اثر است که گویا آن را برای یکی از مهمترین مریدان خود سروده که او را به رعایت موارد متعددی سفارش می کند که در شناخت سیره و روش و عقاید شخصی او در طریقت راهگشاست.
آغاز: بسمله. در معنی آیت «یوم تبدل الأرض غیر الأرض و السموات» و در معنی سوره «و الليل اذا یغشی و النهار اذا تجلی» و در شرح ازل ها و ابدها در ظهور نبوت و سیر ولایت و حسن محبت و در معنی حدیث «اولیائی تحت قبابی لا یعرفهم غیری» و در نفی صفات و اثبات ذات ها به قدر قابلیت اشیاء ... بیا فرصت شمار این زندگانی ** به چنگ آور حیات جاودانی** حیاتی که نه از روی معانیست ** نمایش ها و نقش دار فانی است انجام: که مشک آفتاب و ماه تابان ** گواه خود خودند اندر شتابان ** ره دور ای پسر خوش گشت کوتاه ** در این آخر زمان و الحمد لله
چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1389ش، تصحیح امیر سروری، رسائل پیر جمال اردستانی، دفتر دوم، صص 233- 254
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1321/11-ف
نسخه اصل: پاریس 813 .S. P (بلوشه 1757)؛ خط: نستعلیق،
بی کا، بی تا، 21 سطر [فیلمها ف: 1- 594]
fard-uş Şalāt
ناشناخته:
مؤلف آن معلوم نیست؛ خط: نسخ، کا: حاج حسین کن سلقانی، تا: 1071ق؛ 81گ، 5 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: - 37]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد فهذه رساله في فرض الصلواه اجابه لالتماس (برگ 1پ) ... مرتبه علی مقدمه و فصول ثلاله و خاتمه ... قسمان فرض و نفل و القرض هنا حضر الفرض و للنفل رساله منفرده الفصل الاول في المقدمات (برگ- 5ر)؛ انجام: و لو کانت ثلثا قضی الحاضر
رساله ای است در واجبات نماز؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم، 58گ (1پ-58پ)، 6 سطر (13×7)، اندازه: 11×17 سم [ف: 17 - 331]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلم علی خیر خلقه محمد؛ انجام: فجاز و کذا النذر المطلق.
مرتب است بر مقدمه و سه فصل و خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1232 ق با جلد: مقوا، 14گ (1-14)، اندازه:20×15سم [ف: 12 - 343]
آغاز: بسمله - الحمدلله رب العالمين و الصلوه علی افضل المرسلين محمد و آله و عترته الطاهرين؛ انجام: و لو اطلق الفضاء علی صلوه الطواف و الجبازه فمجاز کذا النذر المطلق تم في
رساله ایست در باب نماز شامل یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 33، 9 سطر، اندازه: 8/5×4سم [ف: 1- 288]
fard-uş Şalāt (t.)
ترجمه رساله «فرایض صلوات» محمد بن یلی! که به اشارت عالمی ربانی رساله مذکور را ترجمه نموده است. شامل «مقدمه»و «سه فصل» و «خاتمه».
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:679612- 34/166
آغاز: بسمله سپاس بی قیاس هر موجودی را تقدست آلاؤه وعظمت کبریاوه که موحد وجود کل موجودا تست ... شیخ الاسلام ... محمد بن یلی طیب الله مرقده ... در باب فرایض صلوات واجبه تصنیف کرده بود که مشتمل بر بدائع وغرایب وفراید و نکات ... قال رحمه الله الحمدلله رب العالمين ... فهذه رسالة و جيزة في فرض الصلوة اجابة لالتماس؛ انجام: ونماز طواف و نماز مرده را فطنا گفتن مجاز باشد و همچنین نذر مطلق را تمت الرسالة الشريفة الموسومة بالالفیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج ، 15گ، سطور چلیپایی، اندازه: 18×12 سم [ف: 2 - 884]
al-fard-ul ‘aynī
یک دوره فشرده اعتقادات و احکامی است که شیعیان باید بیاموزند شامل توحید، اعتقادات و احکام عملی با عناوین «و اعلم ... و اعلم» که باید قرن نهم یا قبل از آن تأليف شده باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15441/3
آغاز: الحمد لله علی نواله و صلواته علی محمد النبي و آله، هذه رسالة في الفرض العيني و ضعتها تقربا الى الله الواحد الغني اعلم ان العالم کل موجود سوی الله تعالی محدث لانه لایخلو عن الحركة و السكون و هی حادثة؛ انجام: ویلیه القوليان ویلیه الفعليان مقتصرة علی الايسر فالایسر
خط: نسخ کهن، کا: محمد بن خلیل بن (شیخ)، تا: شنبه 4 ربیع الاول 822ق؛ جلد: چرمی مذهب، 12گ (110-121)، اندازه: 14/3×18/7 سم [ف: 43 - 91]
farz-e mahāl
توضیحی است بر گفته شیخ احمد احسایی که گفته: فرض محال محال است بر خلاف عقیده فلاسفه که آن را محال نمی داند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5564/4 -27/234
آغاز: بسمله فرمودند که حکماء سلف را عقیده این است که فرض محال محال نیست و این مطلب مسلم است ... و مرحوم شیخ اعلی الله مقامه بر ایشان رد فرمودند که فرض محال محال است؛ انجام: اصلا در ملک خدانیست که او را تعقل شاید ونه تصورش ممکن است و تعبیری هم از او نمی توان آورد بلکه از این گونه بیانات هم عاری و بری است و السلام
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4 گ، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6 - 3031]
فرض و سنت - كفاية الاسلام
farz va sonnat
ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود، 515-600 قمری
abolfotūh-e esfahānī, as‘ad ebn-e mahmūd (1122 -1204)
با عنوان های «باب».
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 375/2 ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا،1گ (17روپ) [فیلمها ف: 1- 461]
al-fardīyya = al-farā'id
رساله ای در بیان احکام ارث طبق مذهب امامیه و رد بر عامه خصوصا مذهب حنفیه است. در این رساله نگارنده از شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد، ملل و نحل شهرستانی و ... مطالبی نقل می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12143/1
آغاز: نحمدك یا معطی الكمال و یا منقذ من الضلال و نصلی و نسلم علی خاتم أنبيائك ... ثم اعلم أن لجماعة الحنفية التابعين الامالهم الأعظم أي حنيفة؛ انجام: و غیر منحصر في حال عدمهم و هذا واضح لولا جهلهم و تعصبهم؛ تمت الرسالة الفرضية و الحمدلله علی الهداية الى معرفة أهل العصمة.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 29 جمادی الثاني 1350ق؛ مصحح؛ 19گ (1-19)، 18 سطر، اندازه: 16×8 سم [ف: 30 - 602]
fardīyyat-ut tajwīd
محمد فیض الله
mohammad feyz-ol-lāh
محمد فیض الله: ترجمه اش به نظر نرسید. از کتاب بر می آید که مؤلف از مردمان قرن 11 به بعد است و پیرو طریقه سنت و جماعت. رساله در بیان اهمیت فن تجوید است از جنبه فقهی. رساله مرتب است بر دو فصل: 1. بیان حکم التجويد و درجاته؛ 2. فیما یترتب به فساد الصلوة و عدمه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8818
آغاز: الحمدلله الذي نور بکتابه قلوب التالين الذين به العابدين؛ انجام: و صلی الله علی من قال لی مع الله وقت لایسعنی فیه ملك مقرب و لانبی مرسل و کان هذا الوقت في الصلوة و قال قرة عینی في الصلوة و قال ارحنی یا بلال و سلم عدد معلوماته و مداد کلیماته و علی آله و أصحابه و احبائه الى یوم القيامة کذلك آله العالمين و رحم الله تعالی عبدا یقول آمینا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18گ، اندازه: 23×17سم [ف: 6 - 169]
فرعون - ایمان فرعون تم فرعونیه - ایمان فرعون
al-farq = k.-ul farq
هذلی، یونس بن عبد المجيد، - 725 قمری
hozalī, yūnos ebn-e ‘abd-ol-majīd (- 1326)
رساله ای است در بیان فرق هایی که در نام گذاری اعضاء و جوارح انسان با حیوانات وجود دارد از جمله شفه، جهت لب انسان؛ مشفر، برای شتر؛ منقار، جهت پرنده و .... نام مؤلف در نسخه موجود از سوی کاتب، «هذلی» آمده که بایستی یونس بن عبدالمجید هذلی ارمنتی باشد لیکن به نام ابو حاتم سجستانی ( 0255. ق) به سال 1407ق با تحقیق دکتر حاتم صالح الضامن، در بیروت چاپ شده است. یادآور می شود: نسخه ای که اساس تحقیق دکتر صالح بوده نیز از «هذیلی» دانسته شده است.
[کشف الظنون 601/1 ؛ هدية العارفين 572/2 ؛ الاعلام 262/8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15910/13
آغاز: هذا کتاب ما خالف فیه الانسان ذوات الأربع من البهائم و السباع و الطير، یقال فم الانسان و فیه ثلث لغات؛ انجام: ثم في النتهاء السن یقال جمل بازل ... و شاة و بقرة صالغ و ثور شبب و شبوب و مشب
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمود بن علی چاوش قرمانی غسانی (به قرینه رساله پنجم)، تا: اواسط صفر 1047ق؛ مصحح، محشی؛ در پایان نسخه چنین آمده: «کتاب الفرق تأليف الهذيلي ابی احمد عبدالله .. اميرالمؤمنين ثبت الله دولته بمدينة السلام بغداد و کتبت من النسخة من نسخة کتبت سنة اثنتین و خمسین و ستمائة و صلی الله علی رسوله و صحبه و سلم»؛ 6گ (202-207)، 36-38 سطر، اندازه: 24×8سم [ف: 40 - 376]
al-firaq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10033/9
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن علی واعظ حنفی، تا: 902ق؛ تملک: ریحان الله الموسوي، شرف الدين محمد مکی بن محمد ضیاء الدين بن شمس الدين بن حسن بن زین الدين من ذرية الشريف ابی عبدالله الشهيد شمس الدين محمد بن مکی مطلبی عاملی جزینی عاملی به تاریخ 1175ق؛ جلد: تیماج، 22ص (142-163)، 19 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 32 - 48]
al-firaq (r. fi ...)
مختصری در بیان فرق و عقاید آنها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10036/4
آغاز: و قال صلی الله تعالی علیه و سلم ان بنی اسرائیل تفرقت علی
اثنین و سبعین؛ انجام: و القدريه كثيرة في دیار البصرة و کذا الخوارج فیها تبیین المحارم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 4 ص (308-311)، 21 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 32 - 51]
al-firaq-ul islāmīyya
غیر همانند:
آغاز: الملل الموجودة في زماننا هذا ثلاث اليهود و النصارى و المسلمون و کل ملة من هؤلاء افترقوا فرقا كثيرة؛ انجام: و آن اعتقادی أن الفرقة الناجية من هذه الفرق الهالكة الأمامية القائلين بامامة الاثني عشر و العقل و النقل دالان علیه
فرقه های اسلامی در این رساله با کمال اختصار گزارش شده است، با ذکر خصایص اعتقادی هر یک از فرقه ها، در فرقه های اهل سنت بسیار گذرا گفتگو شده و در فرقه های شیعه مفصل تر سخن رفته است؛ خط: نستعلیق، کا: علاء الدين محمد بن حسین الحافظ القاري، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تیماج، 4گ (106ر- 109پ)، اندازه: 17×8/5 سم [ف: 4 - 298]
الفرق الاسلامية از مواقف ایجی از ملل و نحل شهرستانی بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی[نشریه:11 - 929]
آغاز: قال النبي (صلی الله علیه و اله) ستفرق امتی من بعد ... و احدی ناحج، فاصل هؤلاء الاثنين و السبعين من ستته: الخارجية، الرافضية، الجهمية، الجبرية، القدرية، المرجئة. تم تفرقت کل فرقة اثنی عشر فصاروا کلهم اثنی و سبعین فرقة؛ انجام: المشبهة یقولون، أن الله تعالی خلق الأدم (ع) علی صورته، و الحشوية یقولون السنة و النقل و الواجب کلها بمنزلة واحدة. فهذه مجموع حکایات الفاظهم علی طریق الايجار و الاختصار ...
فرق اسلامی را به شش فرقه تقسیم کرده و عقاید هر یک را به اختصار گفته است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن، 9گ (29پ - 30ر)، اندازه: 26/1×14/8 سم [ف: 8- 385]
آغاز: في ذکر الفرق التي اشار اليها الرسول ... و کان ذلك من معجزاته حیث وقع ما اخبر به انجام: و للفقهاء في معاملتهم خلاف هو خارج عن فننا
گفتاری است در بیان هفتاد و سه فقه مسلمین که در گفته حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله بدانها اشاره شده با مختصری از اعتقادات آنها و این که از هشت تیره اصلی جدا می شوند (معتزله، شیعه، خوارج، مرجئه، نجاریه، جبریه، مشبهه، اشاعره)؛ کا: محمد ابراهیم نصیری، تا: 1097ق؛ جلد: تیماج، 5گ (401ر-405پ)، اندازه: 31×18/5سم [ف: 27 - 219]
al-firaq-ul islāmīyya al-bāqīya min-at talāta wa sabʻīn (fasl-ut tani fi tidad)
جمل کلام علی «ایمان المرء یعرف بایمانه ...» به ترتیب تهجی از الف تا یاء با ترجمه فارسی در اواخر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5466/2 ف
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه توبینگن 4 MaVIII؛ بی کا، بی تا, [فیلمها ف: 3 - 154]
al-firaq-ul islamiyya wa asrar-ul huruf
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 387/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14 سطر (12×7/5)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: - 291]
farq-e elhām va taʻlīm
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
وابسته به: احیاء علوم الدين = احیاء العلوم؛ غزالی، محمد بن محمد ( 450-505)
در فرق بین الهام و تعلیم از کتاب احیاء العلوم غزالی است. در این فرق غزالی سر آن دارد که ثابت کند که الهام شهود و دید انسانی است که سرانجام به معرفت حقیقی می کشد و با تعلیم که از علوم اکتسابی و معلومات درسی به هم می آید فرق اساسی دارد و آنچه راهبر است الهام است نه تعلیم درسی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2059/2
آغاز: من احیاء العلوم لا بوحامد [= لابی حامد] محمد الغزالي الفرق بین الالهام و التعليم؛ انجام: و لکن ما اعظم الفرق بینها و ما اعظم ... من الاخره اکبر درجات و اکبر تفضیلا.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، وص، 15 سطر (17×9)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 5 - 61]
forqān-ol foqarā'
ظهیر الدوله، علی بن محمد ناصر، 1281 - 1342 قمری
zahīr-od-dowle, “alī ebn-e mohammad nāser (1865 -
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3329/1 ف
نسخه اصل: نوشته از روی اصل. ملکی آقای عبدالله انتظام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [فیلمها ف: 2 - 124]
al-furqān-ul karīm fi tafsīr-il qur'ān-il 'azīm
اصفهانی، محمد باقر بن محمد محسن، ق13 قمری
esfahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mohsen (- 19c)
اساس این تفسیر مزجی بسیار مختصر، نوشته های پراکنده ای است که حاج کریم خان کرمانی در حاشیه نسخه ای از قرآن نگاشته و مؤلف ما آنها را با اختصار در این کتاب تنظیم کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7372/1
آغاز: الحمدلله الذي أنزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذيرة و الشكر الله الذي أرسل رسوله بالهدی و دین الحق شاهدا و مبشر؛ تا اواخر سوره بقره را دارد و گویا پیش از این نگاشته نشده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: پارچه ای، 34گ (1پ -34ر) [ف: 19 - 176]
feraq-e bolūq-e kamāl va kamāl-e bolūq = bolūqīyye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
رساله ای بسیار مختصر.
آغاز: الحمد لله ولا اله الاالله و الله اکبر سایلی سلمه الله سؤال کرد که فرق میان کمال بلوغ و بلوغ کمال چیست؟ بیت: آن سؤالش را جوابی گفته ام
چاپ: چاپ شده
[فهرستواره منزوی 766/7 ]
کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2گ (329-330)، 23 سطر (19×10/5 )، اندازه: 24×16سم [ف: 10 - 1780]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 33 سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1 - 210]
خط: نستعلیق، کا: میر غلام محی الدين، تا: 1109ق؛ جلد: میشن، 10گ (1364 – 373پ)، اندازه: 25×17سم [ف: 4 - 677]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ وص (171-179)، 17 سطر، اندازه: 19×9/5 سم [ف: 3 - 521]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 1گ (129)، 29 سطر، اندازه: 40×28/5 سم (الفبائي: - 90]
مشهد، الهيات؛ شماره نسخه: 40/40 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1308]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 1ص (252)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: و بلوغ کمال علم بانه لا یعلم الا هو
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 2ص (145-146)، 25 سطر، اندازه: 14/5× 23/5 سم [ف:596 - 10]
آغاز: برابر، انجام: لا یعلم الا هو
بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 22ص (315-336)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1- 93]
al-farq bayn-a āyāt-i wa-l kirāmāt
حکیم ترمذی، محمد بن علی، - 320 ؟ قمری
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī (- 933)
گفتاری است عرفانی، در جدایی معجزه و کرامت.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 124/7-عکسی
آغاز: بسمله. رب اعن برحمتك الفرق بین الآيات و الكرامات. قال أبو عبدالله محمد بن علی الحكيم (رحمت الله علیه) الحمدلله ولی الحمد و اهله. أما بعد، فانك ذکرت أن ناسا من منتحلة العلم؛ انجام: و آن منهم لرجال لو ان احدهم یقسم علی الله لایر.
اصل نسخه: ترکیه، راشد افندی، ش 1571؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 593ق؛ 54گ (312-365) [عکسی ف: 2 - 203]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:293/8-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 451]
al-farq bayn-a 'ahkām-il mar'at wa-r rajul
وحدتی، عثمان بن عبدالله، - 1135 قمری
vahdatī, “osmān ebn-e 'abd-ol-lāh (- 1723)
رساله ای کوتاه در بیان تمایزات فقهی سی گانه زنان و مردان است که از کتاب فقهی عالمی به نام «وحدتی» تلخیص گردیده است. باید دانست بر اساس سرچشمه های موجود، دانشمندی که با نام «وحدتی» و دارای آثار فقهی بوده باشد، به نظر می رسد منحصر در عثمان بن عبدالله اسکویی ادرنه وی متخلص به وحدتی» (- 1135 ق) باشد که دارای اثری فقهی با عنوان «مهتدی الأنهر في شرح ملتقی الأبحر» است و ممکن است تلخیصی از آن بوده باشد. از المهتدي، دو نسخه از آن در کتابخانه جامع سلیمانیه - استانبول در ضمن مجموعه اسعد افندی و حمدیه موجود است. به هر حال در این باره باید بیشتر تحقیق گردد. باید توجه داشت که نام اثر، پیشنهادی بوده و بر اساس موضوع اثر ثبت گردیده است. (حسین متقی)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/45 کر
آغاز: اعلم أن المرأة تخالف الرجل في ثلثین موضعین؛ الأول یشترط علیها ... الوجه و الكفين و القدمين و الثاني ترفع یدیها عند التحريمة إلى منکبیها و الثالث أن تضع یمینها علی شمالها تحت؛ انجام: الثامن و العشرون أن لا تکره صلاتها في الحرير بخلاف الرجل و التاسع و العشرون أن تستر کفیها عند التحريمة ندبة بخلاف الرجل و الثلاثين أن تنخفض و لاتبدی الضبعين
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (166پ)، 16 سطر، اندازه: 9/5×9/5 سم [ف: 40/2 - 375]
al-farq bayn-al axbārī wa-l mujtahid = al-farq bayn-al mujtahidīn wa-l axbārīyīn = al-furūq ....
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
گفتاری است در بیان فرق بین اخباری و مجتهد
آغاز: ذکر الفاضل الشيخ سلیمان بن عبدالله البحراني ... مضمار الكلام في هذه المسئلة واسع فنقتصر علی ما یحصل به التنبيه فنقول من جهة الفرق بینهما أن الأخبار بین لایجیزون العمل بالبراءة الأصلية.
انجام: وافقهم علی هذا بعض المجتهدين کالمرتضی و هو ألاقوي و بالجملة فالفروق كثيرة الا أن المقام ضیق لتوزع البال و كثرة الاشتغال.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص، 21 سطر (15710/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 16 – 681]
آغاز: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ، 21 سطر، اندازه: 16/5 × 21/5 سم [ف: 16 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 17 سطر (14×16)، اندازه: 12×17 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه نسخه های مشابه ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جان کربلا و نجف؛ جلد: تیماج، 3ص، 21 سطر (16×10)، اندازه: 21×14سم [ف: - 261]
1916/24
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1220ق؛ کاتب نسخه این پرسش و پاسخ را به طورخلاصه نقل کرده؛ 2ص (374-375) [ف: 9 - 587]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کان محمد ابراهیم بن احمد علی استر آبادی کرد محلی، تا: 1234ق، جان کربلا؛ جلد: تیماج، 1گ، 23 سطر، اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: 16 - 13]
آغاز: برابر
کا: سید محمد بن محمد باقر بن قوام الدين محمد بن مفید موسوی استر آبادی، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، 2گ (109پ - 110)، 15 و 16 سطر (15×10)، اندازه: 21×17سم [ف: 3 – 783]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبدالعظیم بیدگلی، تا: 1257ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (197ر-198ر)، 25 سطر، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 44 - 225]
al-farq bayn-al axbārī wa-l mujtahid
اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1916/28
آغاز: و هناك وجه و فرق آخر لا یدرك الا لطیف البصر و دقیق النظر؛ انجام: وذکر العلامه في النهايه ان اکثر الاماميه کانوا اخباریین.
بی کا، تا: 1220ق؛ 3ص (383-1385) [ف: 9 - 589]
al-farq bayn-al axbārīyīn wa-l uşūlīyīn
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری
yazdī hā'erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
در فروق اصلی و مهمی که بین اخباریان و اصولیان می باشد و اثبات این که بین اینان فرق های اساسی است نه نزاعهای لفظی. این رساله مفصل به درخواست شیخ علی (؟) نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4082/2
آغاز: الحمدلله الذي جعل للحق ميزانة فارقة و نصب علی ما أراد من العباد دلیلا ناطقة
فقط فرق اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (89ر-90پ)، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 11 – 95]
al-farq bayn-al axbārīyīn wa-l uşūlīyān
حسینی قزوینی، رضا بن محمد علی، ق13 قمری
hoseynī qazvīnī, rezā ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
تاریخ تأليف: 25 ربیع الاول 1256ق
در این رساله بیست و هفت فرق بین اخباری و اصولی را شمرده و دو فریده در پایان اضافه می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3720
آغاز: اعلم أنه قد وجدت في بعض الرسائل في بیان الفرق بین المجتهدين و الاخباريين وجوها یحسن الاشارة اليها؛ انجام: لما عرفت من عدم استقامة تلك الأنظار الفاسدة و الأفكار المتفرقة و الحمدلله أولا وآخرة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1256ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 4 گ، 24 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 10 - 119]
al-farq bayn-al axbārīyīn wa-l uşūlīyīn
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10102/1
خط: نسخ، کا: شیخ علی بن عباس بحرانی، تا: 1273ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، قطع: وزیری [میراث شهاب: سمش 2 - 21]
al-farq bayn-al ixlās wa-ş şidq
جنید بغدادی، - 297 ؟ قمری
jonayd-e baqdādī (- 910)
آغاز: بسمله، الحمد لله و سلام علی عباده الذي اصطفی. قال الشيخ الامام ابو القاسم الجنيد، قدس الله روحهه و نور ضریحه: آنسك الله بقربه، و جدد لك في کل وقت من الزيادة في بره
انجام: فکان موجودا في الصفة معدوما من المشرب، فصار عند ذلك موجودة مفقودة
چاپ: ایران، تهران، نشر جامی، 1390 شمسی، مسعود انصاری، در کتاب تاج العارفين جنید بغدادی: رسایل، سخنان و احوال
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 616/15 ف و 1194/13-ف
نسخه اصل: شهید علی پاشا ش 1374؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن سودلیر، بی تابه 3گ (61ر -63ر)، 21 سطر [فیلمها ف: 1 - 513 و 580]
farq-e beyn-e osūlī va axbārī
نظرات علمای اصول و اخباری ها در ادله استنباط أحكام، در این رساله گزارش شده و مؤلف سعی می کند اشتباهاتی که درباره این دو فرقه رخ داده رفع گردد.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد آنچه مذکور ساخته اند که اخبار پین می گویند که حجت دو چیز است.
انجام: و عالم دریشی عالم دیگر است و بظاهر شرع کاری ندارد، و الله اعلم
[هرستواره منزوی 458/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9474/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 25گ (78پ -102پ)، اندازه: 17×10 سم [ف: 24 - 236]
al-farq bayn-al uṣūlīyīn wa-l axbārīyīn
همدان؛ مدرسه غرب: شماره نسخه:504/7
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم و من علماء المحدثين شیخنا و مولانا ابو الحسن تلمیذ العلامة الشيخ المجلسي رحمه .. فحینئذ اعتصمت بکتاب الله العزيز الجبار و تمسکت باخبار الائمة الابراد ... فاعتقدت في الأصول ما ورد عنهم ... ما حاصله مسئلة ما الفرق بین الاخباريين و المجتهد الجواب؛ انجام: و ممن صرح بذلك النوري رحمه الله في کتبه لا سیما کتاب الاذكار و فیه اشکال لان جواز العمل و استحبابه کلاهما في الأحكام الخمسة الشرعيه فاذا استحب العمل بمقتضی الحديث، و الضعيف ثبت ذلك بالحدیث الضعيف في ذلك ینافی ما تقرر من عدم تثبت الأحكام
بالاحادیث الضعيفة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 19ص (223-241)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1414]
al-farq bayn-al iqrār wa-l bayyna lil-qādī
بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1846 - 1910)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الثانيه 1305ق
رساله ای در بررسی علت اختلاف علماء در اطلاق تجویز عمل به مفاد اقرار جهت قاضی.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال علماؤنا اذا حرر المدعي دعواه و استوفت الدعوي شرایط سماعها من کون الشاكي اصی؟ او ولية او و کی؟ عنه کاملا جازما في شکایته مطلقة أو ظانا فیما یخفی علی الخلاف؛ انجام: من أن الكلام في الاكتفاء بما هنا من الاذن النوعية بقرينة شهادة الحال و عدمه لا في اصل اعتبار رضاه فليتأمل جيدة و الحمدالله تعالی اولا و آخر.
خط: نسخ، کا: اسدالله آصفی شوشتری، تا: 20 جمادی الاول 1309ق؛ جلد: تیماج، 21گ (1پ-21پ)، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 28 - 223]
خط: نسخ، کا: اسدالله آصفی شوشتری، تا: 1309ق؛ 23گ (183پ-205پ)، 17 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 28 - 224]
al-farq bayn-al ilḥād wa-t tawḥīd
ابواسحاق بن نظام، ق 9 قمری
ābūeshāq ebn-e nezām (- 15c)
اهداء به: جلال الدين صدیق طبسی
تاریخ تأليف: دهه اول ذیقعده 852ق؛ محل تأليف: یزد
رساله کلامی مختصری است در فرق بین الحاد و زندقه و تعطیل با توحید.
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 239/12
آغاز: بسمله و حمدله ... و بعد فمن عظام المنح الالهية و جسایم الألطاف الغير المتناهية أن اطلع الله من مطابق فضله و افضاله
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، در حاشیه اضافاتی دارد از مؤلف؛ جلد: تیماج، 3ص (270-272)، اندازه: 12/5× 18/5 سم [ف: 1 - 202]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 186/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 211]
al-farq bayn-al amrād-il muškila = mā yaštabih min-al asbāb wa-d dalā’il wa-l amrād (k.-un fi) = tafrīq bayn al amrād
؟ رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)
در دیباچه می گوید که پیش از من کسی چنین دفتری ننوشته است. همان که به خجندی (-552ق) و محمد بن علی سمرقندی (-619ق) نیز نسبت داده شده است. در آن از رازی سخنانی آمده و همین خود می رساند که از او نیست. گویا از سمرقندی باشد.
کتابی است در ذکر امراض مشترك العلامه و متشابه الدلايل و بیان وجوه افتراق آنها به صورت سؤال و جواب مشتمل بر مقدمه ای در تحقیق معنی «فرق» و پنج «مقاله»: مقاله 1. فروق بین احوال تعرض الاجزاء الرأس، در پنج «فصل»: 1) فروق بین امراض و احوال مشتبهة للدماغ، که دوازده تاست، 2) في فروق تقع في العين مشتبهة، که نه تاست، 3) ما الفرق بین الرعاف الخارج من الشرائين و بین الخارج من الأوردة، 4) ما الفرق بین البواسير في الانف و السرطان، 5) فروق من اوجاع یشتبه الاسنان، که دو تاست؛ مقاله 2. فروق بین احوال و امراض تعرض لالات التنفس، در سه فصل: 1) فروق بین امراض تعرض الحلق و الحنجرة، که شش تاست، 2) فروق بین امراض و احوال یقع بالرية مشتبهة، که نه تاست، 3) فروق بین امراض و احوال حادثة بما في الصدر و الجنب، که چهار تاست؛ مقاله 3. فروق بین امراض و احوال تعرض لالات الطبيعية، شامل چهار فصل: 1) فروق بین امراض و احوال تعرض للمعدة و الأمعا، در چهارده فصل، 2) فروق بین امراض و احوال تشتبه في الطحال، در چهارده فصل، 3) فروق بین امراض و احوال تشتبه للکلی و المثانة، که پانزده تاست، 4) فروق بین احوال مرضية تشتبه عروضها لالات التناسل، شامل سه فصل؛ مقاله 4. فروق لاتختص بعضو بعینه، در سه فصل: 1) فروق في الحميات، که هشت تاست، 2) فروق متشابهة من القروح و الأورام، که هفت تاست، 3) فروق بین احوال تعرض للناقهین، که سه تاست؛ مقاله 5. شامل دو فصل در دلایل: 1) في النبض - فروق بین احوال تشتبه في النبض، که هشت تاست، 2) فروق بین احوال مشتبهة في البول و هی عشر (کذا) فرقا. (عرفانیان)
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدینا الله و نحمده علی ما خولنا من نعمه و اولانا و نشهد بوحدانیته سرا و اعلانا و نصدق برسله ایمانا و نصلی علی خیر
خلقه محمد اعظم شانا صلی الله علیه صلوة نرجوا بها غفرانا اما بعد لما رایت اطبا الزمان لا یعرفون من الامراض الا ما تصوره عن الكتب بدلایله و اسبابه المذكورة و کانت الأسباب و الدلائل قد یشترك و الأمراض قد یشتبه ...... رایت ان اجمع کتابا فیه تبينة من الاسباب و الدلائل و الأمراض. اجمع فیه بین کل مشترکین و متشابهین منهما ثم افرق علیهما ...
انجام: ما یتبع کل واحد من المدلولين من الاعراض الخاصة بهما تمت بحمد الله و حسن توفیقه.
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4573/39
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11گ (244پ -254پ)، اندازه: 23×39/5سم [ف: 7 - 431]
al-farq bayn-al amrād-il muškila = mā yaštabih min-al asbāb wa-d dalā'il wa-l amrād (k.-un fī) = tafrīq bayn al amrād
خجندی، محمد بن عبد اللطيف، - 552 قمری
xojandī, mohammad ebn-e 'abd-ol-latīf (- 1158)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: سالک الدين محمد بن مؤيد الطبيب الحموي، تا: جمادی الاول 1005ق، جا اصفهان؛ چلیپا؛ کاغذ: سپاهانی، 10گ (5ر -14پ)، 25 سطر (15×10)، اندازه: 19×13سم [ف: 6 - 2234]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: سه شنبه 28 جمادی الثاني 1009ق، جا: اصفهان [سنا: في: 1- 187]
al-farq bayn-al amrād-il muškila = mā yaštabih min-al asbab wa-d dalā’il wa-l amrād (k.-un fī) = tafrīq bayn al amrād
سمرقندی، محمد بن علی، - 619 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e ‘alī (- 1223)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط قرن 68 واقف: فاضل خان، 1065؛ جلد: تیماج، 34گ، 24 سطر (6/2×15/5)، اندازه: 18×10سم [ف: 19 - 22]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر، اندازه: 19/2×12/3 سم [ف: 7- 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین، تا: 1250ق، برای میرزا محمد مهدی پزشکی شیرازی؛ 59گ (101پ -159ر) [ف: 4 - 792]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 20/9×11/8 سم [ف: 7 - 378]
al-farq bayn-al insān wa gayr-uh min-al hayawān
رازی، احمد بن فارس، 326؟ - 395؟ قمری
rāzī, ahmad ebn-e fāres (939 - 1006)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 546/2 ف
نسخه اصل: اسعد افندی ش 3144؛ بی کا، بی تا، در آغاز و انجام نسخه بندهایی است در انشاء با عنوان «في ادب الكاتب»؛ 17گ (40پ-56ر)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-497]
al-farq bayn-al ahl-il ḥaqq wa-l bāțil = radd-iş Şūfīyya
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:633/7
آغاز: ولا یخفی حال هذه الجماعة الذين نهی عن اتباعهم لان من اقوالهم ما یخالف الشرع؛ انجام: و اکلیل الغلبة و هکذا مما یطول الكلام فیه
خط شکسته نستعلیق، کا: میرزا بابا سواد کوهی، تا: 1257ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (28پ - 30پ)، 18 سطر، اندازه: 24/4×15 سم [ف: 5 - 119]
al-farq bayn-al bay' wa-ș șulḥ
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafi, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 78/5
آغاز: الحمدلله حق حمده و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله. و بعد فیقول المسكين المستكين
کا: حسین بن علی نقی، بی تا، 5گ (254ر - 258پ)، قطع: خشتی [چند نسخه ف: - 224]
al-farq bayn-at tazwīj fī iʻddatiyn
رساله بسیار مختصری که حاشیه مانندی است بر مسأله ای از مسائل کتاب «هداية» فرق بین کسی که کنیزی را در عده طلاق باین تزویج کند و بین کسی که خواهر زنی را در عده طلاق باین آن زن تزویج کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6409/16
آغاز: الحمد لله الذي هدانا لانواع حقارق العلوم و نور قلوب عباده بنور الهداية علی ما قدر من العلوم، انجام: فوجد الفارق فلایزلم تخلف الحكم عن العلة
خط: نسخ، کا: عبد الباقي بن فضل الله، تا: 1104ق؛ محشی؛ 4گ (146پ -149پ)، اندازه: 5×14/ 20سم [ف: 17 - 17]
al-farq bayn-a taqdīm-is sabab ‘ala-1 mubāšira fi-l ikrāh
بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, 'abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1846 - 1910)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8405/9
آغاز: الذي یظهر لی في وجه تفرقتهم بین حکمهم بتقدیم جانب السبب علی المباشرة في الاكراه و بینه في الغرور حیث لم یسوغوا في الاول رجوع المالك علی المكره؛ انجام: فلیس المفهوم منها علی وزان ما یستفاد من قوله علی اليد ما اخذت حتی تؤدى أو من أتلف مال غیره فهو له ضامن.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 3گ (169پ -171ر)، 17 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 28 - 12]
al-farq bayn-at tasbīḥ wa-t taqdīs
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری
majzūb-alī-šāh, mohammad ja far ebn-e safar (1762 - 1823)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4779/2
آغاز: الفرق بین التسبيح و التقديس، أن التسبيح هو التنزيه عن الشرك، انجام: ببساطة ذواتهم و خواص افعالهم و کمالاتهم، و السلام
بی کا، بی تا، جلد: میشن، 1ص (ر3)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5× 29/6 سم [ف: 8- 83]
al-farq bayn-a tubūt-it taklīf wa bayn-a maqām-il xurūj ‘an ‘hudat-it taklīf
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 2012گ (141ر-142ر) [مختصرف:- 576]
به نقل از حاشیه محمد علی بهبهانی در حاشیه فوائد حائریه پدرش وحید بهبهانی؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (142ر) [مختصر ف: 576]
al-farq bayn-al jumlatiyn
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710) [الذريعه 175/16]
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه:78/4
آغاز: بسمله، انت المحمود یا فایض الجود و منك التوفيق لنیل السعود ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5گ (72-76)، 24 سطر (13×6/5)، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 1- 87]
al-farq bayn-al jins-i wa ismuh wa gayr-i-himā
جرفاد قانی، حسین بن علی
jorfādeqānī, hoseyn ebn-e ‘alī
رساله ای است مختصر در بیان فرق بین «جنس با اسم جنس»، مطلق با علم جنس و نکره»، «الف و لام عهد خارجی با ذهنی و استغراق و حقیقت» از دید اصولی و نحوی.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:567/9
آغاز: الحمدلله الذي الهمنا حقایق موجوداته و أفاض علی اجناسنا نور معرفته و اورد علینا رشحات سحاب فضله
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 225؛ بی کا، تا: با تاریخ 1207ق؛ 4گ (85-88) [عکسی ف: 2 - 157]
farq-e beyn-e hadīs-e qudsy va hadīs-e nabavī va qor'an
توضیح کوتاهی در فرق بین حدیث قدسی و حدیث نبوی و قرآن
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17018/5
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، جلد: چرم، 1ص (140)، اندازه: 18×12 سم [ف: 47/1 - 148]
al-farq bayn-al ḥadīt-il qudsī wa-l qur'ān
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272 ؟ قمری
baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (-1856)
برگرفته از مشكاة المصابيح مؤلف در بیان فرق بین حدیث قدسی و قرآن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1157/3 -طباطبائی
آغاز: عن مشكاة المصابيح الفرق بین الحديث ... ان القرآن اللفظ المنزل به جبریل بالاعجاز؛ انجام و اجنة تطیر بغیر ریش الى روضات رب العالمينا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 132گ [اف: 23 - 628]
al-farq bayn-al þarāra-tul ġarīzīya wa-l garība
؟ ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله ای منسوب به ابن سینا در فرق بین أصناف الحرارة.
آغاز: نری اصناف النبات و الحيوان یتم افعالها الغذائية و التوليدية بحرارة محسوسة ...
انجام: و ان کان اصابة الحق یتم بمثل هذا النظر و منه یهتدی اليه و الحمد الله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، اندازه: 21/4×12/7 سم [ف: 7 - 451]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1107ق؛ در آخر آن آمده: «کتبه آخوند صدرا»؛ جلد: تیماج خرمایی، 3گ، 17 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 2 - 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1گ (16ر وپ)، 29 سطر (21×12)، اندازه: 22×30سم [ف: 16 - 243]
خط: نسخ، کا: غلامحسین طبیب، تا: 1277ق، جا: مشهد رضوی مدرسه صالحیه؛ 17 سطر، اندازه: 17/6×11/3 سم [ف: 7 - 448]
الفرق بین الحق و الحكم - الحق و الحكم
al-farq bayn-al hikma-til ‘amalīyya wa-n na arīyya wa baht-un fi-1 alfāz
رساله کوتاهی است در فرق بین حکمت عملی و نظری. در این نسخه از ابن سینا دانسته شده لیکن نمی بایست چنین باشد، زیرا در آغاز آن از کتاب شفاء ابن سینا نقل کرده است: «علی قوله في اول الشفاء أن الفلسفة ینقسم الى حكمة النظرية و حكمة عملية .... در این رساله از ابو حامد اسفراینی (احتمالا همان ابو حامد، احمد بن محمد اسفراینی شافعی، - 406ق باشد) نیز نقل شده است. در پایان این رساله، مطلبی منطقی با آغاز: «سئل عن قوله ان النظر في الألفاظ یدعوا اليه الضرورة ثم قوله و لیس للمنطقی من حیث هو منطقی شغل اولی بالالفاظ ...» آمده و گویا جزء همین رساله دانسته شده و در پایان آن احتمالا به کتاب برهان وی ارجاع داده شده و من تأمل کتاب البرهان عرف الفصول بین هذه و عرف ....
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15113/21
آغاز: قد بان أن زوال المانع من المادة علة لوجود الصورة (فما) البرهان علی أن للصورة احوالا مع المزاج و أن المزاج یعد المادة؛ انجام: و أن الضرورة یدعوا الى معرفتها و لیست موضوعة للصناعة. خط: نسخ، کا: سید اسدالله صفوی ماسالی مصطفوی، تا: قرن 14؛ مصحح: 3گ (68-70)، 23 - 25 سطر، اندازه: 15×8 سم [ف:38 - 307]
al-farq bayn-al ḥukm-it taklīfi wa-l wad'ī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10625/3
مجهولابی کا، تا: قرن 14؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س ش 2 - 40]
al-farq bayn-al hukm-il wad'ī wa-l ḥaqq-iš šarʻī
زنجانی، ابراهیم بن ابو الفتح، - 1351 قمری
zanjānī, ebrāhīm ebn-e ab-ol-fath (- 1933)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11667/2
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 4گ (43-46)، 21 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 34 - 37]
al-farq bayn-al halal-i wa-i haram
وابسته به: منهاج العابدين الى جنة رب العابدين؛ غزالی، محمد بن محمد (450-505)
منقول از منهاج العابدين غزالی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/140
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 1گ (323) [مختصر ف: - 582]
al-farq bayn-al ḥamd-i wa-š šukr = ḥāšīyat-u xuțbat-i nihayat-ut taqrib fi S.-it tahdib
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1641 - 1701)
وابسته به: نهاية التقريب في شرح التهذيب؛ جزایری، عبدالنبی بن سعد (-1021ق)
محل تأليف: اصفهان
حاشیه ای است بر مقدمه و بر بخش تحمید کتاب نهاية التقريب في شرح التهذيب از شیخ عبدالنبی بن سعد جزایری. در این حاشیه، فرق بین حمد و شکر مورد بررسی قرار گرفته است. نامی از آن در منابع موجود، یافت نگردید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15155/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فقد رأينا کلام الأفاضل في التسمية و التحميد كثيرة و تتبعناه جلی و حقیر و وفقنا علی شرح خاتمة المجتهدين الشيخ عبدالنبی الجزايري جزاه الله عن الطلبة خیر الجزاء علی تهذیب الاصول؛ انجام: اذا کان نفس الحمد و الشكر من النعم .. لاستلزامه تسلس الافعال کما لا یخفی علی ذی طبع سلسم و ذوق مستقیم. قد فرغ من نسخه مؤلفة نعمة الله بن عبدالله الحسيني الجزائري في دار السلطنة اصفهان حرسها الله من الاعواز. والسلم.
خط: نسخ، کا: محمد شوشتری، تا: شوال 1278ق؛ محشی با نشان «منه طاب مرقده، منه طاب ثراه، منه نورالله ضریحه، منه قدس سره» و غیر آن؛ جلد: مشمع قرمز، 6ص (24-29)، 15 سطر (14×10)، اندازه: 21×15سم [ف: 38 - 462]
al-farq bayn-al ḥamd-i wa-š šukr wa-l madḥ = ḥāšīyat u tahdīb-il manțiq
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) رساله ای است بسیار کوتاه، در فرق بین حمد، شکر و مدح، به احتمال بسیار، حاشیه ای است بر تهذیب المنطق، سعدالدین تفتازانی و از شرح تهذیب المنطق، جلال الدين دوانی ( 907ق) نیز، سود جسته، زیرا، جمله «مدحت اللؤلؤ علی صفائها» که در شرح دوانی وجود دارد، در این حاشیه نیز آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13416/1
آغاز: الحمد في اللغة الثناء باللسان علی الجميل الاختياري علی قصد التعظيم و التبجيل کان بازاء النعمة اولا و في الاصطلاح فعل ینبیء عن تعظیم المنعم؛ انجام: انه صرف جمیع ما خلق لاجله و لیس باللسان و اذا لم یکن باللسان لم یکن مدحا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد هادی بن ابی تراب فیضی، محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در سال 1327ش همگی از نوادگان فیض کاشانی؛ مهر: «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدي، نصیر الدين سلیمان سنة 1117ه (بیضی)، «محمد هادی بن ابو تراب الفيضي» (بیضی)، «عبدالباقی بن صدر الدين محمد الفيضي» (بیضی)، «محمد مهدی بن محمد هادی الفيضي» (مستطیل)، «افوض امری الى الله عبده عبد الله » مستطیل)؛ 2گ (1-2)، 17 سطر، اندازه: 13×8 سم [ف: 34 - 39]
farq-e beyn-e hamd va madh va šokr
رساله ای است کوتاه، در فرق بین حمد، مدح و شکر، و شاید مقدمه شرح یا حاشیه کتابی بوده باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13462/5
آغاز: الحمد هو الثناء باللسان علی الجميل الاختياري نعمة کان او غیرها و الشكر فعل ... مراد از جمیل اختیاری صفت خوبی است؛ انجام: پس شکر اصطلاحی نسبتش به هر یک از آن اقسام، عموم و خصوص مطلق خواهد بود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ (93-92)، 19
سطر مورب (15×8)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 34 - 165]
al-farq bayn-al ḥaytīyyat-ut taqyīdīyya wa-t taʻlīlīyya
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-maʻālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
رساله استدلالی مفصلی است در فرق بین جهت قید در حکم شرعی و علت آن و مطالبی که متفرع بر آن می شود و این که ممکن است گاهی این دو با یکدگر در یک جا جمع شوند، در مقدمه و چند «تمهید».
چاپ: مشار عربی، ص448؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1317ق، رحلی، 45ص (ضمن رسائل ابوالمعالی)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6990/4
آغاز: و بعد فهذه کلمات في الفرق بین الحيثية التقييدية و الحيثية التعليلية و قد أتعبت البال مرارة بمرارات الفكر و الخيال، انجام: کاجتماع زید مع عمرو حیث أن کلا منهما دخیل في الاجتماع و المعية لیس الا ... و الله العالم
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 27گ (60پ- 86پ)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 18 - 164]
al-farq bayn-ar rijāl wa-n nisā'
زنجانی، احمد بن عنایت الله، 1308 - 1393 قمری
zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891
تاریخ تأليف: ربیع الأول 1373ق
در آن حدود 140 فرق میان زن و مرد گرد آوری شده است.
شرح و حواشی:
1- الهدى الى الفرق بین الرجال و النساء؛ زنجانی، احمد بن عنایت الله (1393-1308)
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 133/2
آغاز: بسمله. بعد الحمد و الصلاة اعلم أن بین الذكور و الاناث بالخصوص بین الرجال و النساء فروقا كثيرة في الأحكام متفرقة في ابواب الفقه و نحن ذکرنا جملة منها في کتاب فروق الأحكام مما وصلت اليه یدی حین تأليفه ثم وجدت فروقا اخر فجمعت کلها في کتاب «الهدى الى الفرق بین الرجال و النساء» مع ذکر الدليل لکل منها فصار ذلك شرحا قبل المتن لما نحن بصدره الان من بیان مواضع الفرق مجردا عن الدليل فنقول ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، قطع: بیاض رقعی (چند نسخه - ف: - 245]
al-farq bayn-ar riwāya waš-šahādi
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، 1250 - 1336 قمری
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abd or-rahim (1835 - 1918)
تاریخ تأليف: 11 جمادی الاول 1320ق
رساله استدلالی کوتاهی در فرق بین روایت و شهادت، که مؤلف آن را دو چیز پنداشته است.
کرمانشاه؛ نجومی، سید مرتضی؛ شماره نسخه: 1 مجموعه بدون شماره
آغاز: الحمد لله رب العالمين ...... ان هذه وجيزة في بیان الفرق الرواية و الشهادة لکی یتمیز موردهما؛ انجام: و الايشكل الأمر في کثیر من الوارد، ثم ان هذا آخرما اردنا بیانه في المسالة و الحمد لله اولا و اخرا ...
بی کا، بی تا؛ [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 – 281]
al-farq bayn-aš šahwa wa-l irāda
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 42/24
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 306]
farq-e beyn-e sefāt-e zāt va sefāt-e fe'l
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
بحث کوتاهی است در صفات الهي و آن که کدام ذاتی و کدام فعلی می باشند.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی اما بعد باید دانست که صفات مقدسه حقتعالی بر دو نوع است.
انجام: و در این مطالب سخن بسیار است و برای فرق میان صفات ذات و صفات فعل گویا همین کافی باشد.
چاپ: همراه با چند گفتار دیگر او در هند چاپ شده.
[نسخه های منزوی 816/2 ؛ الذريعة 176/16 ؛ ريحانة الادب 196/5 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 345/1 ؛ فهرستواره منزوی 188/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: شرقی، 11گ (44-54)، 13 سطر، اندازه: 12/5×7 سم [ف: 28 - 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شرف بن روح الله، تا: قرن 12، 14ص (65- 78)، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 32 - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6گ (189پ -194پ)، 18 سطر، اندازه: 20/5×13/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1054]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 8گ (81-88)، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1053]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1101ق؛ محشی از «ملامحمد باقر دام ظله» به خط کاتب شمس الدين محمد بن محمد حسین اصفهانی در 12 ربیع الثاني 1101؛ جلد: تیماج، 11گ (83-93)، 11 سطر، اندازه: 12/5×9سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1053]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج، 5گ (65پ - 69ر)، 22 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد باقر، تا: محرم 1126ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15گ (3پ -17ر)، 11 سطر (11×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 13 - 3408]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاج عبدالله، تا: 1126ق؛ مصحح کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 5ص (127-131)، 21 سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 5- 1647]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1369/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين محمد حسین بن میر محمد یوسف، تا: 1130ق؛ جلد: تیماج، 7ص (273-279)، 19 سطر (12/5×20)، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 2 - 199]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز به دست آمد؛ خط: نسخ، کان محمد طاهر، تا: جمعه 5 ذیقعده 1141ق؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5ص (69-73)، 21 سطر (4/5× 12/5)، اندازه: 14×10سم [ف: 8 - 205]
127/28 کا: زین العابدين گلپایگانی، تا: قرن 13؛ 5گ (321پ -324پ)، اندازه: 15× 21/5 سم [ کتابخانه های گلپایگان: ف: - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حبیب الله بن محمد رفیع بسطامی، تا: دوشنبه 1 شعبان 7-1256ق، جان مدرسه ام السلطان؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (142پ -145ر)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 491]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 12 رمضان 1275ق؛ 8گ (69پ - 76پ)، 17 سطر، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 2 - 27]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسین عبدالغنی یزدی اردکانی، تا: 18 صفر 1325ق؛ 7گ (17پ -23پ)، 17 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 1- 67]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، اندازه: 22×16سم [ف: - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ، 17 سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ:1445 -4]
al-farq bayn-aš şifa wa-l laqab wa-n na't
فرق بین «صفت و لقب» و «لقب و نعت» را بیان کرده و نسبت منطقی موجود بین آنها را توضیح می دهد.
آغاز: مسئلة اعلم ایدك الله في الدارين أن الفرق بین الصفة و اللقب انه یشترط ...
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه:225/8
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 شعبان 1207ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (84-85)، اندازه: 21×15سم [ف: 1 – 181]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 567/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 157]
al-farq bayn-at talāq-ir rijī wa-l bāin
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājūī, mohammad esmāīl ebn-e hoseyn (- 1760)
رساله در این که بین طلاق بائن و طلاق رجعی فرق نیست جز این که در اول شوهر نمی تواند رجوع کند و در دوم می تواند، چون همه طلاق ها به معنای ازاله و دفع قید نکاح و زوجیت است، و ضمناً ردی است بر آنان که می گویند حکم زوجیت در طلاق رجعی باقی و با گذشت مدت عده زائل می شود.
آغاز: بسمله؛ لقد سئلت عن هذه المساله غیر مره لاها کانت عامه البلوي مبسطة الجدوى فصار ذلك سببا مقدما لنا علی تحریر ها و تقدیر ها فاقول...
انجام: و نظر في حلالنا و حرامنا فجعل معرفة الاحكام و النظر في الحلال و الحرام شرطاً في جواز حکمه و وجوب اتباعه کما تدل علیه تتمة الخبر
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1232 ق؛ از روی نسخه اصل مؤلف تحریر شده؛ 24 سطر، اندازه: 18 × 22 سم [ف: 33/2 - 137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7 گ (119 پ - 125 ر)، اندازه: 14 × 20 سم [ف: 8 - 337]
al-farq bayn-a talaq-us sunna Wa talaq-ul idda
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8791/10
به نقل از مجمع البيان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 13؛ 1 گ (133 پ) [مختصر ف: - 412]
al-farq bayn-az za wa-g da (urjuza)
ابن فصیح، عبد الله بن احمد، 702 - 745 قمری
ebn-e fasīh, abd-ol-lāh ebn-e ahmad (1303 - 1345)
قطعه ای است به نظم در 24 بیت در فرق بین ضاء و ظاء و موارد هر کدام در کلمات قرآن کریم.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5277/8 - 26/157
آغاز: حفظت و عظا عظیما مظهر الظفر ** ظعنت یقظان عن ظلم علی نظر / کضمت غیظی لظماء من شواظ الظى ** تظاهر الفظ ظهر الظن بالظفر؛ انجام: فالظا لابن کثیر فیه قد تلیت ** و للکسایی و البصري ذی البصر / و الضاد فیه عن الباقين کلهم ** و الحمد لله مولی النصر و الظفر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10، جلد: مقوای، 1 گ، 21 سطر، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 1 - 295]
al-farq bayn-azza wa-d da (manzum)
منظومه کوتاهی است در فرق بین ظاء و ضاء در کلمات عرب و موارد هر کدام، این منظومه گویا به نام وزیر صاحب ابن عباد سرورده شده است و 59 بیت است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5277/5 - 26/157
آغاز: في الفرق بین الظاء و الضاد: افضل ما فابه الانسان - و خیر ما جوی به اللسان؛ حمد الاله و الصلوة بعده ** علی النبي فهو خیر عدة؛ انجام: فهذه الالفاظ قد جمعتها ** من جمع تقدیر کما سمعتما / و الحمد لله علی نعمائه ** حمداً یعید المرء في عمائه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10، جلد: مقوای، 3 گ، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 1 - 295]
al-farq bayn-az sā wa-d dad
حلوانی، ابو الحسن بن علی
halvānī, ab-ol-hasan ebn-e alī
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 494/5
آغاز: الباب في حصر ما یکتب بالظاء خاصة قال الشيخ ابو الحسن... رأيت ما یختص بما یکتب بالظاء لیکون حصر ها دلیلا علی ان ما عداها یکتب بالضاد، انجام: و الوظيفة و هی اسم للطعام الراتب و الأوشاظ الجماعات و اما الهاء فلیس فیها شیء و کذلك...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3 گ (98 پ - 100 پ)، اندازه: 11/5 × 17 سم [ف: 2 - 360]
al-farq bayn-az Za wa-g ga (manzum)
مقری، احمد بن محمد، 992 - 1041 قمری
maqarrī, ahmad ebn-e mohammad (1584 - 1632)
در توحید و مزدوجات، نسخه دارای 55 بیت است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/63
آغاز: افصل ما سطر في الطروس ** و اول ما ذکر في الداروس؛ انجام: نظمتها یا صاح تلو الجوهرة ** کلتیهما في الدولة المتنصرة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1 گ (197) [ف: 15 - 160]
al-farq bayn-al itq-il munajjiza wa-l wasīyya-ti bil-itq
بهبهانی، عبد الله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, abd-ol-lāh ebn-e esmāīl (1846 - 1910)
تاریخ تالیف: چهار شنبه 15 ربیع الثاني 1322 ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8405/17
آغاز: سؤال: به عرض حضرت حجة الاسلام... اولاً آن که مرقوم فرموده اند فقهاء فرق نگذاشتند در این رساله بین وصیت به عتق و عتق منجز...
آغاز جواب: من العبد المبتلى الكليل... و بعد فانی أحمد الله تبارك و تعالی اليك... فقد سرحت نظری القاصر في عزیز مشرفکم و أطلت فکری الفاتر في عظیم توقیعکم؛ انجام: فتوهم ان اطلاق کلماتهم فیه وارد مورد بیان حکم آخر جزاف من القول و تهجس بها لا یلیق علی الفطن المتدرب لفهم مرامهم، هذا ما وسعه الحال في بیان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302 ق؛ جلد: تیماج، 5 گ (314 ر - 318 پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5 × 21 سم [ف: 28 - 14]
al-farq bayn-al al-aql wa-n nafs wa-r rūḥ
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 ه قمری
ahsāī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تالیف: صفر 1224 ق
پاسخ پرسش هایی است که سید ابو الحسن گیلانی از او کرده است: 1. قال شیخنا العلامه سلمه الله الاستدعاء من جناب المولي الامجد و الفاضل الاوحد ان یشرح لی حقيقة العقل و النفس و الروح و مسمیاتها الثلاثة هل هی متعددة کاسمائها ام لاوان کانت عديدة فما الفرق و حقيقة کل واحد منها؛ 2. و ان التمايز عالم الارواح بای شیء و ان النفس النباتيه و الحيوانيه و الناطقه و الالهيه هل هی نفس تترقی من الحامدية الى النباتية و من النباتيه الى الحيوانية و من الحيوانية الى الناطقيه و من الناطقيه الى الالهيه عن متعددة؛ 3. و ان کل واحدة من النفوس المذكورة قبل ایجاد البدن موجودة و شاعره بنفسها ام حادثة بحدوث الابدان مثل الشكر في نفسه و نور الشجر في شجرة او تفرق بین الناطقه و غیرها و بعد بین الكمل و غیرهم.
آغاز: الحمد لله رب العالمين... اما بعد فیقول... ان سیدنا الاجل الاكرم قد ارسل الى بسؤال، طلب منی بیانه... قال سلمه الله و الاستدعاء من... ان یشرح لی حقيقة العقل و نفس و الروح و مسمیاتها الثلثة...
انجام: و شرح ذلك مما یطول و لکن قد اشرنا اليه فتفهم و الله یحفظ لك و علیك و الحمد لله رب العالمين.
[ایضاح المكنون 205/1؛ ريحانة الأدب 80/1؛ مكتبة امیر المومنين 322/1 و 569/2]
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1240 ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ 6 گ (108 - 113)، 21 سطر، اندازه: 10 × 16 سم [ف: 30 - 79]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 8 گ (39 ر - 46 ر)، 17 سطر، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 5 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8 ص (49 - 56)، 23 سطر (10 × 17)، اندازه: 17 × 25/5 سم [ف: 9 - 519]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5 گ (173 ر - 177 ر)، 22 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1053]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 406]
آغاز: بسمله. و الحمد لله و صلی الله علی محمد و آله آل الله. اعلم ان العقل جوهر نوری دراك لذاته للاشیاء قبل وجود ذاتها؛ انجام: و انما هو بمنزلة الثوب لبسته ثم ترکته و لبست غیره فافهم، کتبه المسكين احمد بن زین الدين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 12 ص (91 - 102)، 16 سطر، اندازه: 11/5 × 15/5 سم [ف: 44 - 54]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 24 شوال 1232 ق؛ جلد: تیماج، 17 سطر (6 × 14)، اندازه: 14 × 21 سم [ف: 16 - 373]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: صفر 1238 ق؛ 12 ص (117 - 128) [عکسی: 1 - 265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 5 گ (135 ر - 139 ر)، 22 سطر، اندازه: 14 × 19 سم [ف: 3 - 140]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی
محمد و آله الطاهرين و بعد فیقول العبد المسكين احمد بن زین الدين الاحسائي؛ انجام: فحدوثها الزماني و شعور ها و احسانها قبل الابدان. قد تم التحرير ليلة الخمس التاسع و العشرين من الصفر المظفر حامداً و مصلياً و مستغفراً
کا: عبد الرحيم بن ولی محمد اردبیلی، تا: 1240 ق؛ جلد: تیماج، 3 ص(401 - 403)، 30 سطر (9/5 × 21)، اندازه: 18 × 29/5 سم [ف: 8 - 252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: جواد بن علی محمد علی مراد، تا: 13 ذیقعده 1241 ق؛ 9 ص (180 - 188) [عکسی ف: 1 - 265]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242 ق؛ 1 ص (72)، اندازه: 15 × 20/5 سم [رشت و همدان: ف: - 1208]
خط: نسخ، کا: حسن بن اسماعیل بن ابراهیم جیلی جوادی، تا: 22 ذیقعده 1245 ق، جا: رشت؛ 6 گ (150 ر - 155 پ)، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 12 رمضان 1248 ق؛ 16 ص (235 - 250) [عکسی ف: 1 - 108]
بی کا، تا: 1251 ق؛ 5 گ (146 پ - 150 ر) [سپهسالار: ف: 5 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا بابا سواد کوهی، تا: 1257 ق؛ 6 گ (21 ر - 26 ر)، 18 سطر، اندازه: 15 × 24/4 سم [ف: 5 - 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1257 ق؛ 15 ص (109 - 123) [عکسی ف: 1 - 265]
کا: محمد رضا بن عبد الغفار بن عبد الرزاق نجف آبادی اصفهانی، تا: 1266 ق؛ 5 گ (30 پ - 34 ر) [ف: 5 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد رضا بن حاجی ملا عبد الله ارانی، تا: 4 ربیع الاول 1268 ق؛ 13 ص (530 - 542) [عکسی ف: 1 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد موسوی، تا: 1270 ق؛ جلد: تیماج، 7 گ (61 ر - 67 پ)، ابعاد متن: 7/5 × 13، اندازه: 11 × 18 سم [ف: 2 - 153]
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 ذیقعده 1294 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر [ف: 11 - 353]
بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: - 276]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا قهوه ای، 5 گ (48 پ - 52 پ)، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 1 - 411]
آغاز و انجام: برابر؛ فرغ من نسخته العبد المسكين احمد بن زین الدين اول صفر 1224 (گ 95)
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 ص (92 - 95)، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 11 - 471]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8 گ (73 - 80)، اندازه: 10 × 15 سم [ف: 4 - 1313]
خط: نسخ، کا: رضا انجدانی، بی تا؛ اندازه: 11 × 15 سم [ف: 3 - 138]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن ملا عبد العلي، بی تا؛ جلد: تیماج، 8 گ (54 پ - 61 پ)، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 24 - 107]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 6 گ، اندازه: 15 × 21 سم [ف: - 253]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 6 گ، اندازه: 15 × 21 سم [ف: - 258]
الفرق بین العلم بالشیء و بوجهه - الرسالة المرآتية
الفرق بین علم الشريعة و الحقيقة / عرفان و تصوف / عربی
al-farq bayn-a ilm-iš šarī a wa-l ḥaqīga
سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمری
sulamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
درباره شریعت و طریقت و این که آیا میان آن دو جدایی است یا نه؟ و آشتی دادن میان آن دو.
آغاز: بسمله، قال الشيخ ابو عبد الرحمن السلمي رحمة الله علیه: سالت - وفقك الله للرشاد - عن الفرق بین علم الشريعة و علم الحقيقة، أهما واحد أم اثنان
انجام: یرید به الفطنة و الفطنة لا تکون الا للباطن. و الله اعلم... و يوماً ترانا في الثريد تدسها ** و يوماً ترانا نأكل الخبز یابسا. تم و
کمل. الحمد لله وحده و صلواته علی سیدنا محمد و آله و سلم تسلیما إلى یوم الدين
چاپ: به تصحیح محمد سوری در مجموعه آثار ابو عبد الرحمن سلمی، ج 3 (تهران، موسسه حکمت و فلسفه ایران: 1288)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 420/2 - ف
آغاز: برابر؛ انجام: فهتف بی هاتف من تحت شجرة ام غیلان بابا بکر کل حقيقة.
نسخه اصل: ایا صوفیا ش 4128؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4 گ (139 -142)، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 466]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 115/2 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 203]
al-farq bayn-a ilmayi-l maānī wa-l luga (r. fī)
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
تعریف دو علم معانی و لغت و حد هر یک است.
آغاز: اعلم ان صاحب المعاني یشارك اللغوي في البحث عن مفردات الآفاظ المستعملة في کلام العرب الا ان اللغوي یبحث عنها من جهة نادیها في علم اللغة و من جهة هیهنا في علم الصرف...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/116
آغاز: برابر؛ انجام: و نظیر الفرق المذكور بین علم متن اللغة و علم اللغة فان الثاني تتناوله علمی الصرف و الاشتقاق اعم من الاول. تمت الرسالة بعونه سبحانه و تعالی.
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 2 گ (228 ر - 229 پ)، ابعاد متن: 10/5 × 23، اندازه: 13 × 27/7 سم [ف: 29/1 - 379]
الفرق بین الغرض و الغاية - الغرض و الغاية و الفائدة
al-farq bayn-al fard wa-l șişşa
نصیرای همدانی، نصیر الدين بن مسعود، - 1030 قمری
nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e masūd (- 1621)
رساله ای است فلسفی در جدایی فرد و حصه و شاید از نصیر همدانی باشد.
آغاز: الفرق بین الفرد و الحصة. ان الفرد طبيعة مقيدة بالقید بحیث یکون القيد داخلافیها و الحصة طبيعة مقيدة بقید بحیث یکون القيد خارجاً
آغاز: برابر؛ انجام: و اما انفکاکه عن العلة فغیر مسلم و في أصل الكلام کلام لا یخفی علی المتفطن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1081 ق؛ کاغذ: سپاهانی، 2 گ (246 پ - 247 ر)، 25 سطر (15 × 29)، اندازه: 23 × 35 سم [ف: 14 - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلك ولکن علی بصيرة
بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابو القاسم بن محمد کاظم موسوی حسینی علوی، تا: سه شنبه 20 صفر 1246 ق، جا: شهر قزوین در مدرسه فاضل الباراغاني؛ جلد: مذهب، 1 گ (94 ر)، 19 سطر (6 × 12/5)، اندازه: 11/5 × 19/5 سم [ف: 19 - 417]
farq-e beyn-e farz va vājeb va hamčenīn ebādat va tāat
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/7
کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (2 پ)، اندازه: 14/9 × 25/3 سم [ف: 29/1 - 281]
al-farq bayn-al qaļā wa-l qadar wa-l mašīyya wa-l irāda = jawāb-u abi saīd abi-l xayr
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370 ه - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e abd-ol-lāh (981 - 1038)
ابو سعید ابو الخير از شیخ الرئيس فرق قضاء و قدر را پرسیده و شیخ پاسخ گفته است. این پاسخ و پرسش بسیار مختصر در جایی دیده نشد.
آغاز: و کتب أيضاً، قدس الله روحه، کیف أميز بین القضاء و القدر و المشيئة و الإرادة... فأجاب، اعلی الله درجته و قال: المشيئة و الإرادة الإلهية اختیار إنفاد القدرة بالجود علی مقتضی الرحمة و القضاء الإلهى...
انجام: و التقدير هو تهية الأسباب للإقدار و السر في القدر لا في القضاء لإنه لیس بغاية بل هو تبع ضروری و الله تعالی أعلم بالصواب.
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2 ص (82 - 83)، اندازه: 8 × 18 سم
[ف: 10 - 197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد القادر اردوبادی، تا: 1034 ق، جا: شیراز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 3 ص، 23 سطر (7 × 15)، اندازه: 12/5 × 22 سم [ف: 3 - 446]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (330 پ)، 27 سطر، اندازه: 18 × 27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (37 ر)، 27 سطر، اندازه: 18 × 27/5 سم [میراث شهاب: 42 - 119]
خط: شکسته بی نقطه، کا: نصیر الدين حسین حر حسینی، تا: 1076 ق؛ گ 62 پ [ف: 3 - 173]
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 2 ص (132 - 133) [ف: 3 - 274]
بی کا، تا: 1266 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (266 پ) [ف: 3 - 274]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 1 ص (3) [ف: 9 - 671]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کنار بیش تر سطور در صحافی بریده به درستی خوانده نمی شود؛ 113 گ (حاشیه) [ف: 23 - 675]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته تعلیق، بی کا، بی تا [ف: 3 - 173]
al-farq bayn-al qadīyya-til ḥaqiqīya wa-l xārijīyya
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 12145
آغاز: بسمله اعلم ان النسبة بین الحقيقية الفارابي و بین الحقيقية الشيخ یکون التساوي و بین الخارجي الفارابي و الشيخ یکون ایضا التساوي لمذهب المتقدمين؛ انجام: و النسبة بین السالبة الجزئية الخارجية الفارابي و السالبية الجزئية الخارجية الشيخ التساوي و مجموع النسبة المذكور مائه عشرین (کذا) و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ، 19 سطر، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 24 - 236]
farq bayn-al qalb wa-r rūḥ wa-n nafs wa-l aql
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21993
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين و الباقه للیقین؛ انجام: فاقتصرنا علی هذه الفور... فرید الدين
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1185 ق [رایانه]
al-farq bayn-al kabāir wa-ş şagāir
حسینی قزوینی، محمد ابراهیم بن محمد معصوم، - 1149 ه قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad masām (- 1737)
رساله کوتاهی در بیان تفاوت های گناهان صغیره و کبیره است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی رسوله الامين و آله الائمة المعصومين و بعد فیقول الفقير الى عفو مولاه الغني محمد ابراهیم بن محمد معصوم الحسيني عفی عنهما هذا تحقیق لطیف لاهل البصاير في الفرق بین الكبائر و الصغائر. اعلم انه اختلفت الآراء و تباینت الاهواء في تحقیق الكبيرة و الصغيرة بما هو مذکور في مظانه...
انجام: کما ورد في صحیح الاثر و علیه بمخالفة الاهواء و مجانبة الهوس في الاشياء عسی ان یرزقه الله العاقبة الحسني و لایکون ممن زین سوء عمله فرآه حسناً و الله الموافق
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1129 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 2 گ (101 ر - 102 پ)، ابعاد متن: 9 × 20، اندازه: 12 × 24/5 سم [ف: 20 - 394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267 ق؛ جلد: تیماج، 6 ص (248 - 253)، 17 سطر، اندازه: 11 × 17/5 سم [ف: 9 - 302]
farq-e beyn-e kalām va k
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 9922
خط: نسخ، کا: ابو الحسن، تا: 1262 ق [الفبائي: - 427]
الفرق بین الكلمتين - بهجة الخاطر و نزهة الناظر
al-farq bayn-al māhīya wa-l wujūd
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 5 مجموعه بدون شماره
آغاز: الحمد لله الذي جعل في کل شیء آیات علی وحدانیته؛ انجام: و قد اعتمدت علی ما حررته في کتابی المسمى بالرضوان و انه المستعان و علیه التكلان.
کا: محمد کاظم مقلب به محقق قزوینی، تا: 14 ربیع الاول 1329 ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 136]
al-farq bayn-al mujtahid wa-l axbārī
سماهیجی، عبد الله بن صالح، 1076 ه - 1135 قمری
samāhījī, abd-ol-lāh ebn-e sāleh (1666 - 1723)
در این رساله چهل تفاوت میان آن دو یاد شده است و از کتاب خود «المسائل المحمدية فیما لابد منه من المسائل الدينية» نام برده است.
آغاز: بسمله. باب الفرق بین المجتهد و الاخباري. اقول الفرق بینهما عند الانصاف و تجنب طریق العصبية و الاعتساف...
انجام: و ان امکن المناقشة فیها کل او جمیعها، و الله تعالی هو الهادي الى حقایق المعارف، و المرشد الى تحقیق المدارك و اللطايف
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد امین بن محمد جعفر نوری، تا: 1233 ق؛ 8 گ (67 ر - 74 ر)، 18 سطر، اندازه: 11/8 × 18/1 سم [ف: 9 - 62]
خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب بن محمد علی قزوینی، تا: 1316 ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 5 گ (184 ر - 188 پ)، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 1 - 80]
الفرق بین المجتهدين و الاخباريين - الفرق بین الاخباري و المجتهد
al-farq bayn-al mujtahidīn wa-l axbārīyān
شاید از سید احمد بن حیدر بن ابراهیم باشد عطار کاظمی، نیای آل حیدر کاظمینی (- 1295 ق) که از شاگردان شیخ محمد بن علی بن جعفر کاشف الغطاء بود و مرجعیت عامه و مقام تدریس در کاظمین داشت. صاحب الذريعه پاره ای از تالیفات او را در فقه و اصول دیده اند (طبقات اعلام الشيعه ق 86/13 - 87). سید احمد بن سید محمد بغدادی دیگری مشهور به عطار (- 1215 ق) نیز هست که عم سید احمد العطار بالاست که از شاگردان بهبهانی و از مختصان به سید مهدی بحر العلوم بود. دارای آثاری است مانند: ارجوزه در رجال، التحقيق در اصول و در فقه. در صدر نسخه چنین نوشته است: «فقلت هذه الفذلكه من کتاب به نظر می رسد نام کامل کتاب: «فذالك الاحكام» و یا نظیر آن باشد و فاصله ای که در نسخه میان کلمه کتاب و کلمه «الاحكام» گذارده شده، جای کلمه ای است که ناخوانا بوده است «الاحكام للسید الجليل السيد احمد العطار الكاظمي». دور نیست که این نسخه بخشی از کتابی، تالیف سید احمد بن حیدر کاظمی باشد. بخشی است از کتابی در اصول فقه و کاظمی مؤلف آن چهل مورد اختلاف بین اخباری و مجتهد را که شیخ عبد الله بن صالح سماهیجی در کتاب خویش منية الممارسين آورده یاد می کند و تفصیل سخن را به مقدمات آن کتاب احالت می کند. در یک
جا می گوید: «قد بسطنا القول في مبحث الاجتهاد و التقليد».
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14 سطر (7/5 × 12)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: - 291]
آغاز: بسمله فذلکه الفرق بین المجتهدين و الاخباريين قال بعض العلماء انه لا فرق بین المجتهدين منا و الاخباريين... و قال المحدث السماهيجي الفرق بینهما ظاهر من وجوه ذکر منها اربعین وجها و قال بعد ذکرها هذا ما یحضرنی الآن من وجوه الفرق؛ انجام: و کثیر من العلوم صنف فیه علماء العامه و هذا لا یقتضی بطلان ذلك هذا و من المعلوم ان کتب الضلال لیس کل مسئله مسطوره فیها علی غیر الحق بل لا شك انها تشتمل علی کثیر من المسائل الموافقه للحق کما هو ظاهر
کا: سید محمد طباطبائی سنگلجی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 9 گ (17 پ - 25 ر)، 13 سطر، اندازه: 13/5 × 21 سم [ف: 23 - 783]
al-farq bayn-al masāil-il uşūl wa-l furūó
یزدی، محمد تقی بن ابی طالب، - 1267 قمری
yazdī, mohammad taqī ebn-e abītāleb (- 1851)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2037/13
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239 ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 3 گ (126 - 128)، اندازه: 14/5 × 20 سم [ف: 4 - 1137]
al-farq bayn-al maşdar wa ism-il maşdar
همدان؛ سیر لو، حمید؛ شماره نسخه: 12/18
آغاز: بسمله، قد اختلف العلماء في الفرق بین؛ انجام: و اسمه علی الهيئة الحاصلة بسببه کرفتن و رفتار فاحسنهم.
بی کا، بی تا؛ 3 گ (125 ر- 127 ر) [رشت و همدان: ف: - 1712]
al-farq bayn-al muțlaq wa-l ām
فقره ای است منقول از نهاية الوصول الى علم الاصول علامه حلی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/28 - طباطبائی
آغاز: فائدة في الفرق بین المطلق و العام اعلم ان کل شی متحقق في الاعيان او متصور في الاذهان؛ انجام: فان کونه واحدا و کونه غیر معین قیدان زائدان علی المهيه
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ 1 ص (81 ر)، اندازه: 19 × 26 سم [ف: 23 - 822]
al-farq bayn-al maqām wa-l ḥāl
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 760/3 - ف و 915/3 - ف
نسخه اصل: پاریس 113. S. P (بلوشه 149)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه اواخر رمضان 753 ق؛ 13 سطر [فیلمها ف: 1 - 536 و 548]
al-farq bayn-a mudūayi-l ilm-il ilāhī wa-l kalām (r fi)
سراج الدين ارموی، محمود بن ابی بکر، 594 - 682 قمری
serāj-od-dīn-e ormavī, mahmūd ebn-e abī-bakr (1198 - 1284)
رساله کوتاهی است در بیان فرقه های میان فلسفه الهي و علم کلام. نسخه دیگری از این رساله به نام «الفرق بین نوعی العلم الالهي و الكلام» در خزانه حرم حضرت امیر المؤمنين در نجف اشرف موجود بوده است.
آغاز: بسمله.. رسالة في الفرق بین موضوعی العلم إلهي و الكلام من إملاء القاضي سراج الدين ارموی مقدمة: العلوم إما نظرية و إما عملية و النظرية هی إلى الغاية القصوى منها حصول رأي و اعتقاد فقط و العملية هی إلى الغاية القصوى منها حصول رأي و اعتقاد و تتعلق بكيفية أعمالنا؛ انجام: بما یتقدمها في الوجود، لا نعلم أن هناك سبباً مطلقاً فإنه لیس یجب عند العقل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شرقی، 1 گ (58)، 27 سطر، اندازه: 10 × 16 سم [ف: 31 - 461]
بی کا، تا: با تاریخ 1056 ق [نشریه: 5 - 273]
انجام: و اذا اعلم موضوعه علم تعریفه و مسائله و ذلك ان یقال في تعریفه علم یبحث عن کذا و کذا و مسایله الاعراض اللاحقة لذلك الموضوع التي یثبت في هذا العلم و الله اعلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ افتادگی: انجام؛ با سر لوح؛ کاغذ: اصفهانی، 3 گ (203 -205 پ)، 24 سطر (10 × 20)، اندازه: 17 × 27 سم [رشت و همدان: ف: - 1474]
al-farq bayn-al nāfila wa-l farīda
بروجردی، منیر الدين بن علی، 1269 - 1342 قمری
borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e alī (1853 - 1924)
تاریخ تالیف: 1332 ق؛ محل تالیف: اصفهان
در این رساله 240 فرق، بین نماز های واجب و مستحب بر شمرده و آن را منحصر به فرد دانسته است. چه بنا به نوشته او با وجود تفاوت های بسیار، در آثار فقها، بیش از چهل مورد مشاهده نمی شود و تنها شیخ حسن بن جعفر کاشف الغطاء تعداد آن ها را به 170 مورد رسانده است.
آغاز: بسمله، هذه رسالة وجيزة في بیان الفرق بین النافلة و الفريضة... اعلم أنه لم یذکر کثیر من فقهائنا الفرق بینهما الافي موارد قليلة
انجام: لو بقیت لمعة في الغسلة الاولى و غسلت في الثانية في الوضوء بطل لو کان الوضوء واجباً وصح لو کان مندوباً
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1 ذیقعده 1332 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 23 گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 11 × 17/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 508]و [ف: 21 - 1001]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 26 گ، 19
سطر، اندازه: 17 × 23 سم [ف: 8- 103]
al-farq bayn-an nabī wa-l imām
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
sayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
املاء شیخ طوسی؛ رساله ای است بسیار کوتاه درباره فرق میان نبی و امام و چگونگی انفکاک نبوت از امامت و مراد از نبی و امام و اشتراکات افتراقات آن ها همراه با استدلال مختصر و احاله تفصیل آن به «کتاب الامامة» و «المسائل الحلبية» خود. شیخ طوسی خود در فهرست هم از این رساله و هم از «المسائل الحلبية» خود نام می برد.
آغاز: مسالة في الفرق بین النبي و الامام املاء الشيخ ابی جعفر الطوسي رحمه الله فقال الشيخ ایده الله املاء الفرق بین النبي و الامام و بیان فائدة کل واحد من اللفظين و هل یصح انفکاك النبوة من الامامة علی ما یذهب اليه کثیر من اصحابنا الامامية ام لا و الامامة داخلة في النبوة... اعلم ان معنی قولنا نبی هو انه مؤد عن الله تعالی بلا واسطة من البشر و لا یدخل علی ذلك الامام و الا الامة و لا الناقلون...
انجام: و قد استوفینا الكلام في عذه المسالة في کتاب الامامة و في المسائل الحلبية و بلغنا فیها الغاية فمن اراد ذلك وقف علیه من هناك انشاء الله.
چاپ: ضمن الرسائل العشر، با تحقیق شیخ رضا استادی، قم، مؤسسة النشر الاسلامي، التابعة بجماعة المدرسين بقم المشرفة، 1403 ق.
[دنا 940/7؛ فهرست شیخ طوسی ص 161]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1626/12
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 854 ق [ف: 5 - 313]
al-farq bayn-an nafs wa-r rūḥ = nafs
قسطا بن لوقا، ق 3 قمری
qostā ebn-e luqā (- 9 c)
بعضی آن را از آن حنین ابن اسحاق و برخی از قسطا بن لوقا دانسته اند. در آن ابتدا به بیان تعریف روح و اقسام آن می پردازد، سپس ماهیت نفس را بررسی می کند و در انتها به بیان فرق بین این دو می پردازد؛ در سه «عنوان»: القول في النفس؛ القول في قوی النفس؛ القول في الفصل بین الروح و النفس.
آغاز: بسمله، سالت اعزك الله عن الفرق بین الروح و النفس و ما قالت الاوائل فیه و قد رسمت في ذلك جملا استخرجتها من کتاب افلاطون المسمى فادن و من کتابه المسمى طیماوس...
انجام: لما یحتاج في ذلك من فضل الرقة و اللطف ایضا اذا کان یرید ان یذکر شیئا قد مضی و بعد عهده و هذا کاف لما سالت عنه کفاك الله الهم ودع عنك کل مکروه و لسعیك في الحياة و الممات بجوده و کرمه انه هو الجواد.
چاپ: در رسائل ابن سینا (آنقره: 1953 م)؛ در مقالات فلسفية لمشاهیر المسلمين و النصاري، به کوشش لویس شیخو دار العرب)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6188/13
آغاز: و اما النفس فان وصفها علی حقیقتها صعب معتاض جدا، و الدليل علی ذلك اختلاف اجلاء الفلاسفة مثل افلاطن و ارسطاطالیس و حروسس و ثاو فرطس و غیر هم فیها، و کذلك من بعدهم. الا انا ابتدی بذکر الحديث اللذين حذوهما افلاطن و ارسطاطالیس و...؛ انجام: الى تذکر اشیاء مضت و بعد عهدها. و هذا کاف فیما سالت عنی. کفاك الله المهم من الفضل بین الروح و النفس. تمت رسالة قسطا بن لوقیا البعلبكي اليوناني. و الحمد لله
بخش نفس از رساله «الفرق بین النفس و الروح» است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 5 گ (34 پ - 38 ر)، 17 سطر، اندازه: 12/8 × 20 سم [ف: 9 - 224]
al-farq bayn-al wājib-il mašrūț wa-l muallaq
خوانساری، ابو تراب بن ابو القاسم، 1271 - 1346 قمری
xānsārī, abū-torāb ebn-e ab-ol-qāsem (1855 - 1928)
پاسخی است استدلالی بر آنان که بین واجب مشروط و معلق فرق نگذاشته اند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10976/2
آغاز: و مما یهم تحقیقه الفرق بین الواجب المشروط و المعلق و جملة الكلام فیه ان اقصی ما یمکن ان یستند اليه النافي للفرق؛ انجام: و حیث ان فیما نحن فیه یکون وجوب المقدمة قبل زمان نفس الفعل فالطلب ایضا وجب ان یکون قبله فافهم و استقم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 گ (10 ر - 13 پ)، 15 سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [ف: 27 - 385]
farq-e beyn-e vājebāt va mostahabbāt
اراک؛ دهگان، ابراهیم؛ شماره نسخه: 22/10
آغاز: قاعدة اصولية في... فرق بین الواجبات و المستحبات یحملون المطلق علی المقيد في الاول...
بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی کلی دارد فقط یک برگ آن موجود
است؛ 2 گ (273 ر - 274 پ)، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 1 - 37]
farq-e beyn-e vājeb va farz
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/41
کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (12 ر)، اندازه: 14/9 × 25/3 سم [ف: 29/1 - 282]
al-farq bayn-al wāḥid wa-l ahad
گفتاری است از بعضی از اعلام در فرق لغوی واحد و احد. بنقل از مجمع البحرين طریحی
چاپ: ایران، تبریز، دار الطباعه حاجی ابراهیم، 1310 ق، سنگی، جیبی، 2 ص، به سعی و اهتمام حاج احمد آقا بن حاجی ابراهیم تبریزی (صص 66 - 67).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1851/5
خط: نستعلیق، کا: علی نوری، تا: 1302 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (249)، 12 سطر، اندازه: 10/5 × 18 سم [ف: 9 - 529]
al-farq bayn-al wilāya-til muțlaqa wa-l wilāya-til xāşşa wa-l wilāya-til kullīya
سعادت علی شاه، محمد کاظم، ق 13 قمری
sa ādat alīšāh, mohammad kāzem (- 19 c)
تاریخ تالیف: شعبان 1291 ق
با دو عنوان «تحقیق معراجی» و «سر معراجی» با یک دایره در دو صفحه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4562/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، اندازه: 13 × 20 سم [ف: 12 - 254]
al-farq bayn-a hamza-til istifhām wa hal
جرفادقانی، حسین بن علی
jorfādeqānī, hoseyn ebn-e alī
شیخ بهائی (- 1030) در باب اشتغال از کتاب «الفوائد الصمدية» عبارتی دارد: «و یترجح نصب الاسم المذكور اذا وقع مظان الفعل نحو: أزيدا ضربته». مؤلف برای توضیح این مطلب فرق های بین همزه استفهام و هل را از قول نحوی ها بیان کرده است.
آغاز: الحمد لله الذي جعل الانسان اشرف الموجودات و البسه لباس الفضل و الكمالات... فهذه تعليقة في الفرق بین همزة الاستفهام و هل و ما یتعلق...
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 225/11
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دو شنبه 27 شعبان 1207 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 3 گ (90 - 92)، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 1 - 181]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 567/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 158]
الفرق بین الهيولى و الجنس - الهيولى غیر الجنس (مقالة في ان)
farq-e tahqiq va taqlid
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883 ه قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9326/26
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 21 سطر [ف: 30 - 74]
farqa-tul ālamīn wa farḥat-ul kāmilīn
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ه قمری
alā-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5525/8
بی کا، بی تا؛ 17 گ (211 - 227) [فیلمها ف: 3 - 165]
firqa-tul jurabā wa sirāj-ul udabā
عاملی حانینی، حسن بن علی، ق 11 قمری
āmelī hānīnī, hasan ebn-e alī (- 17 c)
کتابی است به صورت یک مقامه به پیروی از روش حریری در مقاماتش، این مقامه بیش تر به موضوعات علمی و ادبی و پند و اندرز می پردازد. (احمد اشکوری)
آغاز: الحمد لله الذي جعل الغربة واسطة لتحصیل الكمالات و سبباً تاماً لحصول رفیع الدرجات
آغاز: برابر؛ انجام: فاقل عثراتنا و استر عوراتنا وعد بعفوك علینا فانا لا نرجو غیرك و لا نثق الا بك یا ارحم الراحمين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1098 ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 29 گ (135 ر - 163 پ)، اندازه: 9/5 × 16 سم [ف: 2 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: قام رسطالیس في المقالة السابعة من سر الاسرار الذي عمله الاسكندر في باب الفراسة بعد ان ذکر في... مسائل الكتاب عدیم اللحم في الصلب
تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه مرعشی ش 601/3 تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 24 گ (165 پ - 188 پ)، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 6 - 58]
فرقه ناجیه - کشف الحقايق
فرقه ناجیه - امامت
al-firqa-tun nājīya = itbāt-ul firqat-in nājīya = al wāfīya fi tayīn-il (taḥqīq-il) firqat-in (firaq-in) nājīya = bayān-ul firqat-in nājīya
قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان، - 950 ه قمری
qatīfī bahrānī, ebrāhīm ebn-e soleymān (- 1544)
تاریخ تالیف: 5 صفر 945 ق؛ محل تالیف: جزائر
در اثبات این که فرقه نجات یافته ای که در حدیث پیامبر آمده «ستفرق امتی ثلاثاً و سبعین فرقة کلها في النار الاواحدة» همان شیعه امامی اثنا عشری می باشند با استناد به احادیث اهل سنت در یک «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه» و پس از آن سه فایده و در پایان هجده حدیث افزوده شده برای تاکید آن چه در سه فصل و خاتمه کتاب آمده: المقدمة: في حدیث افتراق الامة و معناه؛ فصل 1. فیما یتعلق بامیر المومنين خاصة؛ 2. فیما جاء في عترة النبي و اهل بیته؛ 3. في ان الائمة اثنا عشر اماما؛ الخاتمة: في اخبار نجاة الشيعة. (احمد اشکوری)
برخی آن را به علامه حلی نسبت داده اند و در کتاب نیز نامی از مؤلف نیامده است. از مطاوی آن بر می آید که تالیف قرن دهم است. الذريعة (4: 431) این رساله را موسوم به «الوافية في تعیین الفرقة الناجية» تالیفی شیخ ابراهیم قطیفی دانسته است. روضات الجنات (ص 807)، ضمن تعداد مؤلفات شیخ قطیفی آورده است: «و کتاب تعیین الفرقة الناجية من اخبار المعصومين (علیه السلام) عندنا منه نسخة» و در این رساله غالباً از باب الزام و احتجاج تمسک به اخبار اهل سنت شده است.
آغاز: بسمله یا من جعل علی العلي الهادي الى دین مختاره من الحاضر و البادي... اما بعد فهذه نفثة صدر برزت عن فکر بعد الاستخارة الله في تحقیق ان الفرقة الناجية عند الله هم شيعة اثنا عشرية و رتبتها علی مقدمة و فصول و خاتمة
انجام: غفرت لشيعة علی و محبیه ذنوبهم ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده و الحمد لله اولا و آخرا
چاپ: قم، 1418 ه، 120 ص، تحقیق سید محمود غریفی با نام «تعیین الفرقة الناجية»
[دنا 941/7 (16 نسخه)؛ الذريعة 431/4 و 177/16؛ مصادر الفرق الاسلامية (العلوية) 7/1؛ کشف الحجب 427 و 428؛ ريحانة الادب 480/4؛ موسوعة مؤلفي الامامية: 254/1؛ کشف الحجب و الاستار 427]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست «نافع یوم الحشر» و از علامه حلی دانسته که با توجه به آغاز و انجام خطاست؛ خط: نستعلیق خوش، کا: مالک دیلمی، تا: 956 ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 71 گ، 12 سطر (8 × 15)، اندازه: 13/5 × 22 سم [ف: 13 - 26]
آغاز: بسمله، رب سهل اتمامه الحمد الله الاول بلا ابتداء؛ انجام: جزاهم عنی خیرا ثمان و سبعین و سبعمائه هجریه
خط: نسخ، بی کا، تا: 978 ق [الفبائي: - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: عبد العالي بن لطف الله میسی عاملی در 1035 [ف: 16 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: و الوصي هو النقي علی بن ابی طالب و في القدر كفاية لمن اراده الهداية و الله الهادي من الضلالة و العماية و الحمد لله رب العالمين
در فهرست به احتمال از محقق کرکی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 6 صفر 1009 ق؛ 74 گ (88 ر - 161 پ) [ف: - 204]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیکن هذا آخر ما اردناه و نهاية ما طلبناه و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و عترته الطاهرين.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 7 ذیحجه 1015 ق؛ تملک: محمد کاظم، عبد الله فرزندان مولانا احمد طالقانی دماوندی؛ جلد: تیماج، 95 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 1 - 458]و [عکسی ف: 6 - 389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد زمان تونی، تا: یک شنبه دهه آخر ربیع الثاني 1040 ق؛ مصحح؛ 42 گ، 16 - 20 سطر، اندازه: 12/5 × 20 سم [ف: 6 - 3032]
آغاز: برابر
در فهرست از علامه حلی دانسته؛ کا: نور الدين محمد جبل عاملی، تا: شعبان 1040 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 100 ص (41 - 140)، اندازه: 12 × 19 سم [ف: 5 - 1627]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست مؤلف را تعیین نکرده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شعبان 1091 ق؛ واقف: نادر شاه، 1145؛ جلد: چرم، 66 گ، 16 سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 5 - 86]
آغاز: یوضعا فیه فنقول في ایضاح هذا ان من المعلوم ان الشهادتين بمجردتها غیر کافیتین الامع الالتزام بحکم الكتاب و السنة؛ انجام: و یکشف عنه ما ورد في کتاب البشارة لشيعة علی علیه السلام بحذف الاسناد قال دخل رسول الله علی علی فقال ما رایتك اقبلت علی مثل هذا فقال جئت ابشرك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 68 گ، 15 سطر، اندازه: 13 × 19/5 سم [ف: 1 - 115]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال هو ابن عم محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و وصية فاسلمت عنه ذلك.
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: محمد مقیم ملقب به صفا (شاگرد فیض کاشانی)، تا: قرن 11؛ تملک: حسن بن عبد الغن الحسيني در سال 1140 ق با مهر «ظنی بالله حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج،93 گ(1 پ - 93 ر)،15 سطر، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 33/1 - 24]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنختم رسالتنا هذه بفوائد روی ان الحجاج لما ولی بعث... فقال ویلك و تدری من هذا علی بن ابی طالب سمعت رسول الله صلی الله یقول لو ان السموات و الارض وضعت في کفه...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد مومن» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 15 سطر (6 × 15)، اندازه: 9/5 × 16 سم [ف: 35 - 250]
آغاز: برابر؛ انجام: لن یضلوا ابدا فقیل یا رسول الله الائمه قال اثنا عشر...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
در فهرست از علامه حلی دانسته؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 2 ص (152 - 153 ص در جنگ) [ف: 23/2 - 584]
آغاز: یهاد و قال ان علینا للهدی... فان فینا اهل البيت؛ انجام: الا مکنه مشهد مولانا الرضا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240 ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: الموفق و الهادي و الحمد لله رب العالمين
خط: نسخ، کان ابو طالب بن احمد موسوی، تا: 1307 ق، اهدایی: رهبری، 1373؛ جلد: تیماج، 22 گ، 35 سطر [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلك من کتاب العويص الشيخ المفيد.
خط: نستعلیق، کا: حسینی خوانساری، احمد، تا: 1321 ق [رایانه]
آغاز: بسمله... في تحقیق الفرقة الناجية عند الله هم الشيعة الامامية الاثنا عشرية المتبعون لاولیاء الله الواقفون عند ما امر الله، علی وجه لا تستطیع المنصف بالعقل السليم رده؛ انجام: معانی المولى عشر الاولى و الامام و السيد المطاع و مالك الرزق و العتق و ابن العم و الناصر...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 14 گ (40 پ - 53 پ)، اندازه: 11/5 × 19 سم [ف: 26 - 37]
بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1383]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال ویلك و تدری
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 58 گ (287 - 344)، 21 سطر (6/5 × 13/5)، اندازه: 13 × 20 سم [ف: 4 - 1221]
آغاز: برابر؛ انجام: فاوحی الله عز و جل الى رسول الله صلی الله علیه و اله ما انتم باکرم منی... هذا اخرما اوردناه و الله تعالی الموفق و الهادي تمت الرسالة الشريفة المنيفة العزيزة الجليلة الموسومة بالفرقة الناجية من تأليف... (گ 105 پ) المؤيد بتوفیق الملك الديان خادم علماء هذا الزمان ابراهیم بن سلیمان القطيفي تجاوز الله تعالی عنا و عنه و عن جمیع المؤمنين و الحمد لله وحده وحده و صلی الله علی محمد و آله و سلم كثيراً (گ 106)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 42 گ (65 پ - 106)، اندازه: 11/5 × 18 سم [ف: 11 - 505]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ با یک سرلوح؛ 83 گ (1 پ - 83 ر)، 15 سطر (8/5 × 16/5)، اندازه: 15 × 23 سم [ف: 11 - 249]
al-firqa nājīya
کاشانی، محمد بن مرتضی، - 1115 ه قمری
kāšānī, mohammad ebn-e morteza (- 1704)
در بیان اوصاف و مشخصات فرقه ناجیه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15728/5
آغاز: پس از عنوان و نام مؤلف: اعلم انه قد ورد في الخبر النبوي مستفرق امتی علی ثلث و سبعین فرقة کلها في النار الا واحدة؛ انجام: و لاشك في ان الله یعذرنی فیما جهلته من تحقیق هذه المسئله علی ما هو حق التحقيق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 11/5 × 18 سم [ف: 15 - 219]
al-firqa nājīya
قطیفی، عبد الله بن فرج، - 1160 قمری
qatīfī, abd-ol-lāh ebn-e faraj (- 1747)
تاریخ تالیف: جمعه 13 رجب 1148 ق
رساله ای است مختصر در بیان اعتقادات امامیه در مورد امامت ائمه دوازده گانه با اشاره به بعضی از فرقه های دیگر؛ مؤلف در مقدمه از کتاب دیگرش «تحفة الابرار في معرفة الاقضية و الاقدار» نام برده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1889
آغاز: الصادق علیه السلام دون اسماعیل و قالت طائفة منهم ان الذي نص علی محمد انما هو ابوه اسماعیل
نسخه اصل: کتاب خانه کاشف الغطاء -نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: عبد الرزاق بن محمد بن سوید مقابی بحرانی خطی دبابی، تا: جمعه 22 ربیع الاول 1161 ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: شرف الدين محمد مکی بن محمد شمس الدين خطی عاملی به سال 1162؛ 12 ص [عکسی ف: 5 - 349]
al-firqa nājīya
تاریخ تالیف: 945 ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14602
آغاز: بسمله ما فضل في تبیان عرفان الطائفه؛ انجام: لم بحتشم کمن وقح و الله العالم
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 663]
ferqe-ye nājīye
تاریخ تالیف: جمعه 4 ربیع الثاني 982 ق
رساله ای است مختصر در بیان فرقه ناجیه با مباحث اعتقادی در آغاز، مشتمل بر «مقدمه» و چندین «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه در علت غائی ایجاد عالم و نور پیامبر اکرم و ذکر شبهات ابلیس که در اناجیل اربع و تورات آمده است؛ فصل 1. ذکر حدیث ستفترق امتی که متواتر بالمعنی است و کیفیت روایت آن و اختلاف روات از شیعه و سنی؛ 2. تعداد و تفصیل اختلافات امت پیامبر و ذکر اولین خلاف که از عمر بن خطاب واقع شد؛ 3. ذکر آن که اختلاف در چند چیز منشأ آن می شود که فرقه ای را فرقه علی حده گویند؛ 4. نقل هفتاد و سه فرقه به تمام و ذکر قبایح اشاعره و نقل اعتراض فخر رازی بر ایشان و سخن امام الحرمين و قاضی ابوبکر و دفع سخنانشان که علامه حلی در منهاج الكرامه نقل کرده؛ 5. نقل سخن خواجه نصیر الدين و علامه حلی و ملا جلال دوانی و محاکمه میان ایشان و دفع سخن ملا جلال و ذکر مذهب صوفیه و حکما و نقض بر آن و اثبات آن که فرقه ناجیه امامیه اند نه غیر؛ خاتمه: در ذکر حدیث مثل اهل بیتی و استدلال به آن بر ناجی بودن امامیه و هالک بودن غیر ایشان.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4485/2
آغاز: حمد بی حد و شکر بی عد قادری را سزد که بنی نوع انسانی را از جمیع مخلوقات به تشریف و لقد کرمنا بنی آدم مخصوص گردانید؛ انجام: بعد از آن که فرصت شود به تفصیل نوشته به نظر خواص و عوام خواهد رسانید که عامه ناس از فوائد آن انتفاع گیرند و من الله التوفيق.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبد الحي طالقانی، تا: قرن 10؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح، در برگ آخر نام کاتب خط خورده و نام عبد الرحيم حسینی آمده که شاید مؤلف کتاب باشد، با نسخه مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج، 18 گ (73 پ - 90 ر)، 23 سطر، اندازه: 18/5 × 25/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1054]
farq-e tanāsox va hašr = esbāt-e nabovvat-e xāse... = maād-e jesmānī (favāedī dar)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1161/4
آغاز: في ليلة الاحد سابع عشر شهر جمادی الثاني سنة 1006 حجة عقلية استفدتها من کلام الى الحسن العامري الخ؛ انجام: کما حقق في علم الواجب تعالی فتامل و الله اعلم بالصواب...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1028 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15 گ (148 - 162)، اندازه: 10 × 18 سم [ف: 3 - 877]
ferqat nāme-ye xūfī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2173/11 - ف
نسخه اصل: آغاز و انجام پاره ای از نسخه های یوگسلاوی که یان بگدانویج فیلم آن ها را آورده؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 648]
feraq-e zeydīye
علی بن محمد
alī ebn-e mohammad
رساله کوتاهی است در سه «باب» در فرق زیدیه که به حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) و حضرت علی (علیه السلام) نسبت های ناروا داده اند. مؤلف در این رساله عقاید آن ها را رد نموده است و مذهب زیدیه را اثبات نموده است. او در ضمن این رساله به عقاید شیعه اثنی عشریه نیز حمله نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4680/2 - 23/200
آغاز: بسمله الباب الاول من الرسالة ما هذا لفظه بسمله و به نستعین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد الامين و علی آله البررة الطاهرين اما بعد فانه لما ظهر في زماننا اختلاف کثیر في العقائد التي هی مدار الايمان؛ انجام: معرفة بما جمهرته اهل العقول و النقول نسأل الله تعالی حسن الختام بحق سیدنا محمد و آله خیر الانام.
خط: نسخ، کا: محمد بن صالح بحرانی، تا: 1261 ق؛ جلد: تیماج، 11 گ، 14 سطر، اندازه: 11 × 16 سم [ف: 6 - 3032]
firaq-uš šīa = madāhib-ul firaq
نوبختی، حسن بن موسی، - 310 ه قمری
nowbaxtī, hasan ebn-e mūsā (- 923)
در اعتقادات فرقه های مختلف شیعی. این کتاب به سعد بن عبد الله اشعری قمی (301 ق) هم نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله. و بالله التوفيق و العون و الثقة اما بعد فان فرق الامة کلها المتشيعة و غیرها اختلف في الامامة في کل عصر...
انجام: و الامام عندهم جعفر بن علی علی هذا التاويل ضرورة و علی هذه الاخبار و المعاني التي وصفناها. و الحمد لله رب العالمين...
چاپ: استانبول، مطبعة الدولة، تحقیق هلموت ریتر، 1931 م. نجف، مطبعة الحيدرية، تحقیق سید محمد صادق بحر العلوم 1959 و افست آن در قم انتشارات سید رضی
[دنا 942/7 (11 نسخه)؛ خاندان نوبختی: عباس اقبال آشتیانی؛ ترجمه فرق الشيعة: محمد جواد مشکور، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی 1361 ش؛ الذريعة 179/16؛ ريحانة الادب 249/6؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 886/2؛ فرهنگ ایران زمین 98/12، 109؛ راهنمای کتاب 2/7 ص 308]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل:کتاب خانه با دلیان در آکسفورد 64 F عربی (157.E)؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسین بن ابی القاسم بن عودی اسدی حلی، تا: یک شنبه 14 شعبان 740 ق؛ با بلاغ؛ تملک: محمد بن علی بن حسام؛ مهر: «محمد شریف است عبد رضا» (بیضی)؛ 43 گ (13 - 55)، 17 سطر [عکسی ف: 3 - 211]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1625/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 55 گ (34 پ - 88 پ)، 13 سطر (9 × 10/5)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 16 - 473]
خط: نسخ، کا: نصر الله قزوینی، تا: رجب 1279 ق؛ جلد: تیماج، 35 گ (1 پ - 35 پ)، اندازه: 15 × 10/5 سم [ف: 2 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 18 صفر 1283 ق؛ جلد: مقوایی، 37 گ (232 پ - 268 ر)، اندازه: 11 × 15/5 سم [ف: 7 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 32 گ (346 پ - 377 پ)، 22 سطر، اندازه: 14/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 8 - 276]
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن علی رضای قمی، تا: 1320 ق؛ از روی نسخه مغلوطی؛ 20 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بهاری همدانی، تا: جمادی الاول 1321 ق؛ از روی نسخه ای به خط «احمد بن حسین عودی حلی» مورخ سال 740 ق کتابت شده، مصحح، محشی با نشان «لمحرره»، در آغاز نسخه گزارشی از زندگی نامه نوبختی و هم چنین توضیحی از «شیخ [محمد]رضا بهاری» در مورد کتاب و شرح حال مؤلف آن همراه مقایسه ای بین کتاب «اشعری قمی» و این کتاب آمده و در پایان این کتاب را از تالیفات «اشعری قمی» صاحب «بصائر الدرجات» دانسته؛ 39 گ (1 - 39)، 16 سطر، اندازه: 5 × 11/5 سم [ف: 31 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الله بن محمد حسن هشترودی، تا: 1336 ق، به امر فضل الله زنجانی؛ جلد: تیماج، 25 ص (1 - 25)، 20 - 22 سطر، اندازه: 15/5 × 22 سم [ف: 32 - 346]
خط: نستعلیق، کا: ابو تراب بن عبد الله، تا: 1340 ق، جا: کاظمین؛ 39 ص (1 - 39)، 16 سطر، اندازه: 10 × 17 سم [ف: 3 - 143]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1195/1 عکسی و 2110/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 457]و [میراث شهاب: س 18 ش 1 - 46]
کا: آية الله مرعشی نجفی، تا: 1349 ق، جا: قم مدرسه فیضیه؛ از روی نسخه علم الهدي ملایری کابلی نوشته اند، تذکر: شماره بازیابی تصحیح شد؛ قطع: خشتی [اهدائی ف: - 379]
firaq-uš šīa
ناشناخته:
آغاز: الشيعة سبعة: الزيدية و الكسائية و الافطحيه، و الناوسية و الواقفيه، و الاسماعيلية، و الاثنا عشرية. الزيدية من قال بامامة؛ انجام: و الاثنا عشرية من قال بامامة اثنا عشر صلوات الله علیهم اجمعین.
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن قهوه ای، 1 ص (91 ر)، 12 و 14 سطر، اندازه: 15/9 × 21/7 سم [ف: 9 - 140]
خط: نستعلیق، کا: رضا بن محمد علی، تا: شوال 1349 ق، جا: قم مدرسه دار الشفا؛ با نسخه ای به نسبت درست مقابله و تصحیح شده؛ 49 گ، 15 سطر، قطع: خشتی [چند نسخه ف: - 241]
feraq-e šíře
[فهرستواره منزوی 458/9]
اصفهان؛ صارم الدوله (کتاب خانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 1011
آغاز: الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين کسانی که بعد از وفات و رحلت خاتم النبيا محمد بن عبد اله (صلی الله علیه و آله و سلم) علی بن ابی طالب علیه السلام را بامر خدا؛ انجام: و در این مطالبی که عرض شده اختلافات بسیار است چون فرمایش فرمودید که خیلی مختصر عرض و تحریر شود لهذا خیلی خیلی باختصار کوشیدم که باعث ملالت و انزجار خاطر مبارک نشود.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 27 شوال 1305 ق؛ 9 ص، 10 سطر (8 × 15)، اندازه: 14 × 22 سم [ف: - 123]
al-firaq-ud ļālla
مؤلف در این رساله فرق ضاله را از کتاب ملل و نحل محمد بن عبد الكريم شهرستانی، تحریر نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1994/4 - 11/94
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی محمد و آله اجمعین اما بعد فهذه رسالة في بیان الفرق الضالة من اهل الاسلام؛ انجام: و هم الكرامية اصحاب ابی عبد الله محمد بن کرام الحمد لله علی التمام و علی رسوله افضل السلام.
خط: نسخ، کا: خالد بن یوسف قارصی، تا: 21 شوال 1299 ق؛ جلد: مقوا، 9 گ، 21 سطر، اندازه: 14 × 22 سم [ف: 4 - 2113]
firaq-ut tibb = arasis
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jalinus (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
آن را حنین بن اسحاق به درخواست شاگردش حبیش ترجمه کرده است. همین اثر در میان مجموعه جوامع الاسكندرانيين نیز آمده است. این کتاب دارای یک «مقاله» است. آغاز: قال جالینوس ان قصد الطب لالتماس الصحه و غابته احرازها و الطبيب مضطر الى ان یعلم التي تفید الصحه...
انجام: افنعلم ما قلناه بعد في کتابنا هذا و اما الان فما قلنا في هذا لباب قد یکتفی به المتعلمون. و لذلك فانی قاطع الكلام في هذا الباب و الموضع انشاء الله. تم کتاب جالینوس في فرق الطب.
چاپ: قاهره، وزارة الثقافة، مرکز التراث، محقق: محمد سایم سالم، چاپ اول، 100 ص، 1397 ق.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 993 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 16 ص (7 - 22)، 21 سطر، اندازه: 11 × 18/5 سم [ف: 23 - 277]
هو مقالة واحدة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6 گ (1 پ - 6 پ)، 25 سطر، اندازه: 20 × 36 سم [ف: 14 - 4016]
آغاز: برابر انجام: و ینسون قولهم الذي لا یزالون یرفعونه
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد هاشم بن میر محمد هادی، تا: 1143 ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج، 11 گ، 32 سطر، اندازه: 17 × 31 سم [اهدائی رهبر: 9 - 344]
بی کا، بی تا؛ 20 گ (1 ر - 20 پ) [ف: 2 - 305]
farq-ul firaq
فخر رازی، محمد بن عمر، 544 ه - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e omar (1150 - 1210)
رازی رساله ای مختصر در ادیان و مذاهب پیش از اسلام و فرق مختلف اسلام را به روش اهل حساب (که بنا به گفته وی بهتر از روش اهل نظر است) نگاشته بود، هنگام سفر امین الدولة انو شیروان بن خالد از وی درخواست کرد که آن رساله را تلخیص کند، از پی این درخواست دو فصل در آغاز آن افزوده شد: 1. تلخیص تقسیم أهل العالم تجنيساً و تنويعاً؛ 2. مبادی الاختلافات الواقعة في الملة الاسلامية. مؤلف معتقد است که ملل و نحلل نویسان در تقسیم مذاهب و ادیان به خطا رفته یا اعمال غرض کرده اند، و بر آن است که عقاید را چنان که اصحاب آن ها معتقدند عرضه کند.
شرح و حواشی:
1- الفرق (ترجمه)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8249/2
آغاز: الحمد لله حمد الشاكرين... أما بعد فانی طالعت كثيراً من المقالات التي صنفت علی اختلاف طرائقها و تباین مسالکها؛ انجام: و المفوضة یقولون ان الله خلق محمداً ثم فوض خلق العالم اليه و خلق علياً و فوض تدبیر العالم اليه...
خط نسخ، کا: حسین بن صالح بن محمد، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 18 گ (64 پ - 81 پ)، اندازه: 12/5 × 17 سم [ف: 21 - 207]
al-firaq (t.)
وابسته به: فرق الفرق؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544 - 606)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7243/4
از «جمله دوم در شرح مذاهب از مسلمانان و کافران و از «جمله دوم در شرح مذاهب از مسلمانان و کافران و این جمله مرتب است بر ده باب» تا «فصل ششم در احوال فلاسفه» که پایان رساله است، باب نخستین آن در نسخه شماره 599 طباطبائی در مجلسی بوده و باب های دیگر این جمله را آقای سبزواری خود از نو ترجمه کرده و همه این ها در همان چهارده رساله ص 106 - 145 دیده می شود این ترجمه با آن یکی جدایی ها دارد. در در مجله ادبیات تبریز چاپ شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072 ق؛ کاغذ: اصفهانی، 18 سطر (7 × 12)، اندازه: 13 × 19/5 سم [ف: 16 - 497]
farq-ul lugāt
فوائدی از فرق اللغات در تمییز بین کلمات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 364/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 670]
فرق المتصوفه - مذاهب اهل تصوف
فرق متصوفه - مذاهب اهل تصوف
feraq-ol motasavefa (t.)
وابسته به: مذهب اهل تصوف = فرق المتصوفة؛ نسفی، عمر بن محمد (462 - 537 ق)
این رساله، ترجمه رساله «فرق المتصوفه» نجم الدين عمر نسفی است. در صدر نسخه، آن را از آثار میر سید علی همدانی دانسته اند. آقا بزرگ نیز با عنوان «ملل و نحل» منسوب به شیخ بهایی از آن یاد کرده است. با مقابله ترجمه با متن عربی به یقین می توان گفت که متن عربی از نجم الدين عمر نسفی است و مترجم آن ناشناخته است. مؤلف، فرق متصوفه را به دوازده فرقه تقسیم می کند و دیدگاه های اعتقادی هر یک را بر می شمارد. فرقه ها چنین اند: 1. حبیبه؛ 2. اولیائیه؛ 3. شمراخیه؛ 4. اباحیه؛ 5. حالیه؛ 6. حلولیه؛ 7. حوریه؛ 8. واقفیه؛ 9. متجاهله؛ 10. متکاسله؛ 11. الالهاميه؛ 12. مذهب اهل حق. او بر این باور است که از میان این دوازده فرقه، تنها یکی اهل نجات است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 33187
آغاز: باسمه سبحانه و به نستعین چنین گوید قدوة السالكين میر سید عل همدانی... تصوف پاکیزه کردن از دوستی غیر الله تعالی... اهل تصوف نیز دوازده فرقه می باشند... اولیائیه، شمراخیه، اباحیه؛ انجام: سیرت نیکی مردان و صالحان و تابعان باشند دوستی ایشان دوستی خدا و رسول... بهم مغفرة و اجر عظیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 ربیع الاول 1308 ق، اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: صنعتی، جلد: تیماج، 3 گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 21 سم [اهدائی رهبر: 5 - 145]
firaq-ul muslimīn
در آن فرقه ها اسلامی بر شمرده شده و مؤلف آن سنی متعصبی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5353/3
آغاز: بسمله. و به نستعین. حمدله. اما بعد فطریق اهل البدعة فهم اثنان و فرقة نذکر اسامیهم و افعالهم حتی تعلم احوالهم و اقوالهم
و تحذر عن هؤلاء الملاعين؛ انجام: افضل المجاهدين و صلی الله... اجمعین تمت الرسالة (ای الحاشية) المعين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 4 گ (185 پ - 188 ر)، 17 سطر (7/5 × 15)، اندازه: 21/5 × 56 سم [ف: 15 - 4215]
feraq-e mojeze va sehr
[فهرستواره منزوی 459/9]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6964/1
آغاز: بسمله الحمد لله و الصلاة علی رسول الله... این مختصریست در معرفت حال نبوت و معجزه و فرق ما بین آن و سحر و فرق نبی و متنبی؛ انجام: در صورت نورانی درخشنده بر مثال.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، برای علی قلی میرزا؛ افتادگی: انجام؛ 20 گ (2 ر - 21 ر)، 10 سطر (15 × 24)، اندازه: 21 × 23 سم [ف: 5 - 363]
feraq-e manā-ye sonnat va ām
به نقل از شرح سيرة الوافي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/4
آغاز: و لم تفرق العوام بین السنة و العام و جعلوها بمعنی واحد. قال ابن الجواليقي و هو غلط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 1 ص (5 پ)، ابعاد متن: 10/5 × 23، اندازه: 13 × 27/7 سم [ف: 29/1 - 363]
al-firaq-ul muftariqa bayn-a ahl-iz zayġ wa-z zandiqa = at-tafriqa bayn-al kufr wa-z zandiqa = al-firaq wa-t tawārīx
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
تاریخ تالیف: 540 ق
در 540 یا 552 ق در زمان المقتفى بالله (530 - 555 ق) ساخته است. سعید نفیسی در نامه فرهنگی (197/1) نوشته است نباید از آن غزالی باشد، ولی در فهرست آستان قدس (143/7) طبق صفحه عنوان آن به نام الفرق و التواريخ یاد و از آن غزالی دانسته شده است اگر چه در کنار تصویر آن در پایان فهرست نوشته است که از او نباید باشد. چاپ دکتر یشار قوتلو آی در آنکارا دانشکده الهيات در 1961 (راهنمای کتاب س 7 ش 1 ص 154) باید گزیده ای از این کتاب باشد. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي فطر العباد علی ربوبیته...
انجام: علی السنة و الجماعة و العبد من الفرقة و العصمة من الباطيل و ان تصلی علی سیدنا محمد النبي و علی آل بیته و سلم.
چاپ: در مصر چاپ شده
[جامع التواريخ چاپ دانش پژوه ص 221؛ فرهنگ ایران زمین 110/12؛ فهرست المخطوطات المصورة التاريخ ش 1241؛ ادبیات اسماعیلی ایوانف ص 14؛ فهرست اسعد طلس ص 130؛ دنا 943/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 6 ذیقعده 793 ق؛ جلد: تیماج ارغوانی، 192 گ، 21 سطر (11/5 × 19)، اندازه: 18/5 × 27 سم [ف: 7 - 143]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 932 - ف و 4827 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ [فیلمها ف: 1 - 358 و 3 - 110]
خط: نسخ، کا: احمد بن شرف الدين حسینی، تا: 990 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 21 گ (63 پ - 83 پ)، 17 سطر، اندازه: 13/5 × 19 سم [ف: 3 - 454]
تذکر: در فهرست از عثمان بن عبد الله عراقی دانسته. نسخه اصل: عاطف افندی ش 1373؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن ملابدری، تا: پنج شنبه 25 جمادی الاول 1095 ق [فیلمها ف: 1 - 359]
تذکر: در فهرست از غزالی ندانسته. نسخه اصل: اوقاف بغداد ش 6819؛ بی کا، تا: 1309 ق [فیلمها ف: 1 - 358]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1816؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن فتح الخيامي، بی تا؛ 12 گ (54 - 65)، 26 سطر [فیلمها ف: 1 - 446]
al-firaq-ul muftariqa bayn-a ahl-iz zayġ wa-z zandiqa
عراقی، عثمان بن عبد الله، ق 6 قمری
erāqī, osmān ebn-e abd-ol-lāh (- 12 c)
همان کتاب که به غزالی هم نسبت داده شده
نسخه اصل: سلیمانیه ش 791؛ خط: نسخ، کا: علی بن یاسین بن محمد طرابلسی حنفی، تا: دوشنبه 9 شوال 904 ق [فیلمها ف: 1 - 674]
نسخه اصل: عاطف افندی 1373؛ کا: ابراهیم بن ملابدری، تا: پنج شنبه 25 جمادی الاول 1095 ق [ف: - 152]
نسخه اصل: سلیمانیه 791/1؛ بی کا، بی تا؛ نسخه کوچک است؛ واقف: حاج محمد، 60 گ [ف: - 148]
feraq-e mīyān-e eslām va īmān
مؤلف - که نامش در نسخه نیامده - این رساله را بنا بر خواست پادشاه صفوی نگاشته و موضوع بحث در آن فرق اسلام و ایمان است که به مناسبت یک بحث فقهی از مسئله عتق رقبه طرح شده بوده است. وی از شرائع، شرح مختصر نافع تالیف فاضل مقداد، شرح قواعد العقائد از علامه حلی به تکرار نقل می کند و نیز حدیث شامی را از امام صادق علیه السلام می آورد در موضوع فرق بین ایمان و اسلام رساله هایی از میرزا حیدر علی پسر شیروانی، میر سید شریف گرگانی، شاه نعمة الله ولی و جز اینان در دست است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/29 - طباطبائی
آغاز: بسمله بعد حمد الله القهار و الصلوة علی سید الابرار و آله الاطهار و صحبه الاخبار معروض می دارد که چون فرمان قضا جریان پادشاه عالم پناه ملک سپاه... فرمان ده خسروان اطراف... دارای زمانه قاف تا قاف که دولتش تا قیام قیامت باقی باد شرف نفاذ یافته بود که خاکسار بی مقدار در این مسئله که کفاره عتق رقبه مقرر شده در آن رقبه ایمان معتبر است یا مجرد اسلام کافی است. تتبع فقهاء انام نموده... به موقف عرض رساند و این موقوف بود بر بیان فرق میان اسلام و ایمان... عرض اشرف می رساند. قالت الاعراب آمنا؛ انجام: و کسی که تصدیق به مضمون اشهد ان محمداً رسول الله نکرده به هیچ لغت از لغات، کافر است. و الله اعلم احکم.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3 گ (81 پ - 83 ر)، اندازه: 19 × 26 سم [ف: 23 - 822]
feraq-e mīyān-e esm va laqab va konye
نقل از شرح نصاب الصبيان تصنیف نظام بن کمال بن جمال بن حسام هروی (قرن 8).
[فرهنگ نامه های عربی به فارسی ص 156 - 160؛ منزوی 1986/3 - 1987]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/50
کا: مجال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 16 رمضان 1107 ق، جا: قندهار؛ 1 ص (303)، اندازه: 22/3 × 34/9 سم [ف: 29/1 - 94]
feraq-e mīyān-e amr va erāde
بندی است از افادات مولا احمد اردبیلی در 10 سطر.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 28/6
آغاز: قوله تعالی في آخر هود: و لو شاء ربك لجعل الناس امة واحدة، قال القاضي مسلمین کلهم و هو دلیل ظاهر علی ان الامر غیر الارادة و الله تعالی لم یرد الايمان من کل احد؛ انجام: و لو کان في بعض الغبادات مسامحة بانه عینها فهو مبالغة لا یفهم الحقيقة فافهم، من افادات شیخنا م د رحمه الله تعالی.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد شریف خاتون آبادی، تا: 21 رمضان 1016 ق، کاتب مدرس مسجد جامع و خادم روضه رضویه بوده؛ مهر: کاتب «العبد محمد کاظم» (بیضی)؛ تملک: سید محمد بن محمد زمان حسینی؛ واقف: سید جعفر پیش نماز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 19 سطر (8 × 13/5)، اندازه: 13 × 19 سم [ف: - 47]
feraq-e mīyān-e xolūd va davām
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/97
خط: نسخ، کا: ابو القاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6 - 136]
feraq-e mīyān-e xāb va marg
نسوی، زین الدين
nasavī, zayn-od-dīn
پاسخ 5 پرسش از صفی بن علی ویذ گلی است. پرسش ها درباره فرق میان مرگ و خواب، حالت قالب تن در هنگام ترک روح (مرگ) از لذت و الم، چرا در موقع خواب هیچ رنجی نرسد و در هنگام مرگ برسد؟ مرگ با درد مرگ بی درد چگونه است؟ به واقع دو رساله جدا می باشد که عموماً با هم آمده است. آغاز: رساله اول: سؤال: می نماید که فرق چیست میان مرگ و خواب...؛ آغاز رساله دوم:سؤال: در وقت خواب چرا هیچ المي و سختیی نمی رسد، و در وقت مرگ می گویند که می رسد؟
انجام پایان رساله اول: کار نفس متحد و اجساد مختلف همینست؛ پایان رساله دوم: و با درد چون مرگ جوانان به بیماری های مختلف، و آن را مفاجات خوانند.
چاپ: در مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (صص 670 - 667)
[فهرستواره منزوی 93/6]
آغاز: مرحوم سعید ملك القضاة و الحكام رکن الدين تاج الاسلام صفی بن علی الویذگلی مکتوبی بخدمت سطان الحكماء زین الدين النسوي... نوشته است و آن سؤال ها استکشاف کرده؛
انجام: برابر 2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 3 گ (183 پ - 185 پ)، 17 سطر، اندازه: 10/6 × 18/8 سم [ف: 7 - 250]
آغاز: فصلی دیگر در وقت خواب چرا هیچ المي و سختی نمی رسد... جواب مرگ بطلان استعداد حیات است؛ انجام: از آنست که خواب پی درد بود و مرگ وقت باشد که با درد بود.
بی کا، تا: 1083 ق [ف: 3 - 329]
آغاز: مرحوم سعید ملک القضاة و الحكام رکن الدين تاج الاسلام صفی بن علی الوند کلی مکتوبی بخدمت سلطان الحكماء زین الدين النسوي قدس الله روحه نوشته است و آن سئوال ها استکشاف کرده و او بخط مبارک هر یک را جوابی بخیر فرموده اند و هذه نسختها سئوال می نماید که فرق چیست میان مرگ و خواب؛ انجام: برابر 2
خط: تعلیق، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1083 ق؛ 2 گ (30 ر - 31 ر)[ف:3 - 386]
در فرق ما بین مرگ و خواب؛ بی کا، تا: 1290 ق؛ 12 سطر، اندازه: 14/5 × 22 سم [ف: 2 - 383]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2 گ (در هامش 18 پ - 19 پ)، اندازه: 18/5 × 28/5 سم [ف: 9 - 919]
feraq-e mīyān-e k. va kalām-e haqq
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1871 - 1810) kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm
تاریخ تالیف: 1257 ق
در پاسخ سؤالي است مربوط بفرق میان کتاب و کلام حق و توضیحی می باشد که شیخ احمد احسائی (در شرح بر عرشیه ملا صدرا) در این باره داده و نسبت میان آن دو را مثل نسبت و تشابه آدم و عیسی (که در قرآن شریف آمده) دانسته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1278
آغاز: پس از خطبه: انه قد القى الى الجناب الاكرم الاجل؛ انجام: فوق جمیع العلماء و تحت کلام المعصومين.
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1271 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 29 سطر، قطع: رحلی [ف: 4 - 168]
farq-nāme
اصطلاحات متداوله بین علوم را که احتمالاً در دایره معانی یک دیگر داخل شده و سبب اشتباه می شوند را جمع کرده و توضیح داده است. کتابی شبیه به «فروق اللغات» سید نور الدين بن نعمت الله جزایری و «بهجة الخاطر و نزهة الناظر» یحیی بن حسین بحرانی است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 522/4
آغاز: بسمله... اللهم اعطنی التوفيق و الفرق بین الضرر و المشقة و هما متقاربان لکن الضرر یستعمل في اتلاف المال و المشقة یستعمل في ایصال الاذية الى البدن؛ انجام: و الفرق بین النوم و الاغماء ان النوم اذا انتبه تنبه و لهذا لایسقط قضاء الصلوة و یسقط بالاغماء و الاغماء یخرج عن اهل الخطاب و یلحقه بالجنون صغیر و الفرق بین الوعظ و النصيحة ان الوعظ مع التخويف و النصيحه بلا تخویف
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1152 ق؛ در حاشیه مندرج است؛ جلد: تیماج مذهب، 7 گ، اندازه: 15 × 21 سم [ف مخ: 4 - 1445]
الفرق و التواريخ - الفرق المفترقة بین اهل الزيغ و الزندقة
al-firaq wa-t tawārīx
در نسخه نام کتاب و مؤلف آن ذکر نشده است. آن چه که مسلم است مؤلف از اهل سنت و جماعت است. در صفحه 99 ذکر شده که این کتاب به سال 540 ق در دست تالیف بوده است. در پشت صفحه اول نوشته شده: «کتاب الفرق و التواريخ للشیخ الامام حجة الاسلام محمد بن محمد بن محمد الغزالي الطوسي رضی الله عنه و عن الائمه الصالحين». نسبت این کتاب به غزالی درست نیست. چه وی به سال 505 ق در گذشته است و این کتاب چهل سال پس از درگذشت وی در دست تالیف بوده است. این کتاب در بیان عقاید فرقه های اسلامی است و در آن ارجوزه اثر طبع شاعر معروف علی بن جهم (مداح متوکل خلیفه عباسی) در تاریخ انبیاء و خلفاء تا خلافت المستعين بالله عباسی مندرج است. برای معرفی کتاب سطوری از مقدمه ی آن نقل می گردد: «فانی لما رایت الناس لما غفلوا عن ادیانهم و استخفوا بمعادهم و استهتروا في فسادهم بالاصغا الى اهل البدع و الاهوا بمازخرفوه و صنعوه و اولوه و تاولوه و عن ابتداع مذاهب شتاً و تاو لوه علیها من الكتاب علی غیر ما نزل و من السنه علی غیر ما قیل و شياً ابتدعوه من تلقا انفسهم عناداً لفساد دین الاسلام احببت ان اجمع مختصرا اذکر عقاد الثلث و السبعين الفرقة التي ذکرها رسول الله صلی الله علیه و سلم لینقمع حایر فکر عن الدخول في بدعهم».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ندارد
بی کا، بی تا؛ این کتاب (به اشتباه و بی ذکر محتوای آن) در فهرست جلد هفتم (1) در عداد کتب تاریخی قرار داده شده است [ف: 11 - 252]
ferqe-hā-ye eslāmī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20700
بی کا، بی تا؛ خریداری از توحید صفر پور قادری [رایانه]
ferqe hā-ye tasavvof
در این مقاله می گوید متصوفه هم چون امت اسلام که به 73 فرقه شده اند و یک فرقه ناجیه و بقیه اهل ضلالند، متصوفه نیز دوازده فرقه اند و فرقه واقفیه اهل نجات و بقیه گمراهند.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 557/9
آغاز: بدان که اهل تصوف کیست و تصوف چیست و ایشان چند گروهند؛ انجام: اولئك اللذين امتحن الله قلوبهم للتقوی لهم مغفرة و اجر کریم
خط: نسخ، کا: حسین بن حسینی، تا: 918 ق؛ جلد: تیماج، 5 ص، 15 سطر (7/5 × 13/5)، اندازه: 13 × 18/5 سم [ف: 1 - 491]
ferqe hāī ke bad az rasül-e akram padīd āmadand
تذییل است از کتابی، درباره حدیث: «ستفرق امتی ثلثا و سبعین فرقه کلها في النار الا واحدة» و بیان فرقه ها که اهم آن ها هیجده فرقه معتزله هستند و شیعه، خوارج، مرجئه، جبریه، قدریه، مشبهة، ناجية.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1013/4
آغاز: بسمله تذییل في ذکر الفرق التي اشار اليها الرسول صلی الله علیه و آله و سلم بقوله ستفترق امتی... و کان ذلك من معجزاته... اعلم ان کبار الفرق الاسلاميه ثمانية.المعتزلة، و الشيعه؛ انجام: فهذه هی الفرق التي اشار اليها ص.
کا: تقی الدين محمد تقی بن نظام الدين محمود شیرازی انصاری، تا: 1071 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، 7 گ (107 پ - 113)، 11 - 15 سطر (7 × 11/5)، اندازه: 12 × 18 سم [ف: 3 - 1384]
farq-e heyze va vabā = mofaraq-ol heyze va-l vabā
ملک الاطباء، محمد تقی، - 1285 قمری
malek-ol-atebbā, mohammad taqī (- 1869)
وی از طرف ناصر الدين شاه و اعتضاد السلطنه وزیر علوم مأمور شد درباره بیماری هایی که دارای نشانی های مشترک با وبا و طاعون و دیگر بیماری های سخت است رساله هایی بنویسد و آن ها را از هم جدا سازد و از جمله، این رساله را درباره فرق بین وبا و هیضه نوشته است.
آغاز: الحمد لله الذي خلق الانس و الجان... اما بعد... حسب الامر الاشرف.
انجام: اکثر عوارض حمای وبائیه شرکت دارد کافی است.
چاپ: در مجموعه الناصريه چاپ شده
[فهرست کتب طبی چاپی از نجم آبادی: 698 و 744؛ فهرستواره منزوی 3728/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6271/19
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291 ق؛ جلد: تیماج، 10 ص (321 - 330)، 13 سطر، اندازه: 17 × 21/5 سم [ف: 19 - 248]
fermākolūžī va felezšenāsī
میر هادی، مریم، 694 قمری
mīrhādī, maryam (1295 -)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11922
آغاز: علم دواسازی عبارتست از بکار بردن؛ انجام: داخل می گرداند.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: میشن [رایانه]
farmān
عطار، محمد بن ابراهیم، 537 ه - 627 ه قمری
attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25208
بی کا، بی تا؛ خریداری از امر الله صفری [رایانه]
farmān
تیمور گورکان، 736 - 807 قمری
teymur-e gurkan (1336 - 1405)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/12
فرمان به سید علیکا حاکم گیلان و پاسخ آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2 گ (13 ر - 14 ر) [ف: 7 - 224]
farmān
طهماسب صفوی اول، شاه ایران، 919 - 984 قمری
tahmāsb-e safavī-ye avval, šāh-e īrān (1514 - 1577)
آغاز: فرمان همایون شرف نفاذ یافت آن که ایالت پناه شوکت دستگاه شمس الايالة و الاقبال محمد خان شرف الدين علی الله تکلو فرزند ارجمند و حاکم دار السلطنه هرات؛ انجام: در خدمت و ملازمت آن پادشاه عالم پناه تقصیر ننمایند و درین باب نهایت قدغن دانند. تمت ذلك في اوائل ذیقعده الحرام من مشهور سنه 1024)
بی کا، تا: ذیقعده 1024 ق؛ 1 گ (604) [ف: 15 - 206]
آغاز: سواد فرمان شاه طهماسب ثانی بعد از شهید نمودن فتح علی خان قاجار... صادر کرده است از ترس این که مبادا قاجاریه شورش کنند... حکم جهان مطاع شد آن که رفعت و معالی پناه؛ انجام: مستظهر و امیدوار باشد، و در عهد شناسد، تحریرا في شهر صفر 1139 (در محل لفظ بیک در فرمان است معلوم می شود بجای بیک لفظ دیگر بوده است چنان چه مد در روی سر کش زیادی است)
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301 ق [ف: 9 - 203]
آغاز: فرمان همایون نفاذ یافت آن که ایالت پناه شوکت دستگاه محمد خان شرف الدين اوغلو تکلو و فرزندان ارشد؛ انجام: قدغن عظیم دانند و از فرمان همایون تخلف نورزند. جهت از شاه تهماسب صفوی. به فرمانروای هرات، محمد خان شرف الدين اوغلو تکلو، در پذیرایی از همایون (937 - 963 ق) پادشاه هندوستان، فرمانی این چنین به دیگر امیران ولایت های ایران نیز فرستاده شده است؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، تا: 1219 ق، جا: محمد آباد بیدر؛ مجدول، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 3 گ (127 ر - 129 پ متن، وهامش)،13 سطر، اندازه: 22/3 × 34 سم [ف: 7 - 360]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 34/13 - عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 203]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 4093 Sloan (ریو 391). به نام علی قلی خان شاملو برای پذیرایی همایون و همراهانش که به ایران آمده بودند تا رسیدن به قزوین در 950 که در مجله آینده (815/7 - 822) چاپ شده است؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 3]
آغاز: وقوف باشد در خدمت فرزند اعز ارشد سعادتمند گذارد که از خدمت آن فرزند خبر دار باشد باقی لشکر ظفر از شهر و ولایات و سر حدها از هزاره فکذری و عرتاسی سی هزار کس... همراه برداشته استقبال نمایند؛ انجام: و حاکم خاف (کذا...) و تبریز و محولات در سرای جام فرهاد که پنج فرسخی مشهد اقدس است میهمانی نمایند. رجوع شود به مجله یادگار سال 2 ص 9 - 61
قسمتی است از یک فرمان که شاه طهماسب به مناسب سفر همایون شاه بابری از هند به خراسان صادر شده (اما نسخه ما با نسخه چاپ شده در یادگار تفاوت هایی دارد) در این نامه به تفصیل طرز مهمانی ها و پذیرایی ها و استقبال ها و تشریفاتی که باید انجام شود و هدیه هایی که هر یک بزرگان و امراء ولایاتی که در راه سفر همایون شاه قرار گرفته اند باید بپردازند، قید شده است و شاهنشاه فرمان داده که تا سه روز از باغ چهار باغ شهر که منزل شاه است تا سر خیابان باغ عیدگاه همه پیشه وران اصناف چهار طاق بندی کنند و آئین بندند. در دنباله این فقره در فرمان چنین آمده: بهر صنف یکی از امراء را شریک سازند تا به تعصب یک دیگر هر صنعت به و شیرین کاری که مقدور باشد و توانند بعمل آورند. جارچیان و فسادی گران در شهر و محلات و حدود و مواضع نزدیک شهر مقرر دارند که جار نمایند که تمامی مرد و زن روز چهارم در سر خیابان حاضر گردند... و نیز از جمله فقرات این نامه چنین است: «مقرر شد که معز الدين میکال کلانتر دار السلطنه هرات شخصی خوش نویس صاحب وقوف تعیین نماید که از روزی که آن پانصد کس استقبال نمودند تا آن روزی که ایشان در دار السلطنه هرات باشند روزنامجه منقح نوشته شب ها به آن ایالت پناه رسانیده جمیع حکایات و روایات از بدو نیک که در مجلس بهشت آیین آن لطف الله بگذرد بقلم آورد و بمهر آن شوکت دستگاه رسد و بدست مردمان روزگار دیده صاحب وقوف روانه در گاه عرش اشتباه گرداند»، در این نامه از حافظ صابر بر قاق و مولانا قاسم قانونی و استاد شاه محمد که موسیقی دانان و نوازنده گان یا گویندگان هرات بوده اند یاد و دستور داده شده که ایشان و دیگر گویندگان و نوازندگان در السلطنه همه وقت حاضر باشند. اصطلاحات مربوط به پیشه ها و طبقات، اشیاء و امتعه در این فرمان که با کمال تأسف نسخه آن در این جا ناتمام است بسیار وجود دارد؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 ص (41 - 44)، 23 سطر، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 10 - 23]
فرمان شاه طهماسب به غازیان ایل قاجار استر آباد، تاریخ صدور فرمان 1140 است. دو یادداشت یکی از اعتماد السلطنه و افضل الملك؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 1 گ (556)[مختصر ف: - 582]
فرمان شاه طهماسب به نام محمد خان شرف الدين اغلی تکلو، در
باب رفتن شاه طهماسب به عراق؛ بی کا، تا: قرن 13، فهرست رایانه ای مجلس ج 3 ص 742؛ 1 ص (140) [ف: 10 -؛ فهرست رایانه ای ج3 ص 742]
farmān
عباس صفوی، شاه ایران، 978 - 1038 قمری
abbās-e safavī, šāh-e īrān (1571 - 1629)
در باب آستانه سهل بن علی، در شوال 1001 ق؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 1 ص (377)، اندازه: 12/6 × 21/8 سم [ف: 29/1 - 497]
فرمان شاه عباس درباره پرداخت وجوهات از فارس در وجه امیر نور الدين محمد فرزند میرزا سلطان حکیم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1007 ق، جا: ایران؛ مهر: «بنده شاه ولایت عباس 999» (دایره) و در حاشیه نام چهارده معصوم «اللهم صل علی نبی و الوصي و البتول و السبطين و السجاد و الباقر و الصادق و الكاظم و الرضا و التقى و النقى و الزكي و المهدي»؛ کاغذ: دولت آبادی، 1 گ، اندازه: 20 × 51 سم [رایانه]
آغاز: حکم جهان مطاع شد آن که چون همیون همت والا نهمت ملکی نیت صافی طویت نواب همیون ما به ترفیه حال شیعیان اثنی عشری
فرمان شاه عباس صفوی که در مسجد انجدان می باشد، به تاریخ رجب 1036 ق؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن قرن 14؛ جلد: چرم قهوه ای، 1 ص (334)، اندازه:
12/6 × 21/8 سم [ف: 29/1 - 496]
farmān
صفی صفوی، شاه ایران، 1021 - 1052 قمری
safī-ye safavī, šāh-e īrān (1613 - 1643)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/8
آغاز: تذر و خوش خرام خامه که آهنگ صریر دلپذیرش هم داستان صفیر بلبلان کشمیر ست و پیوسته بفرمان سلیمان خرد دستان زن گلشن حمد ایزد بی همتاست و ترانه سنج چمن نعت پیمبر و آلست
فرمان منع مسکرات از طرف شاه صفی؛ بی کا، تا: 1063 - 1141 ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (12 - 13)، اندازه: 15/5 × 33 سم [ف: 10 - 1335]
farmān
عباس صفوی دوم، شاه ایران - 1077 قمری
abbās-e safavī-ye dovvom, šāh-e īrān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10956/7
آغاز: حکم جهان مطاع شد آن که سادات عظام و مشائخ کرام و قضات اسلام و عمال ذوی الاحترام دار المؤمنين قم به شفقت شاهانه
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 3 گ (62 ر - 64 ر)، ابعاد متن: 8/5 × 14، اندازه: 11/5 × 18 سم [ف: 20 - 547]
farmān
سلیمان صفوی اول، شاه ایران 1057 - 1105 ق
soleymān safavī-ye avval, šāh-e īrān
با مهر «سلیمان» در این که یونس پسر جمشید نوری در ایت ئیل 1093 کماندار تفنگچی همیشه کشیک رکاب ظفر انتساب بلوک محمد ناطق بیک مین باشی جلو شوده و از جمعی است که انیس الدوله محمد حسین توپچی کمانداری او را دیده است، از این روی مواجب او شش تومان تبریزی مقرر می شود، با نشانه های دیوانی در پشت نامه که زیر کاغذ رفته است؛ بی کا، تا: 1093 ق [نشریه: 7 - 317]
مورخ شعبان 1105 با مهر «سلیمان» در این که یونس پسر جمشید نوری تفنگچی همیشه کشیک تا بین عبد الجبار بیک تبردار باشی بلوک محمد باقر بیک مین باشی در 1093 ایت ئیل تفنگچی همیشه کشیک ملازم شده و تبردار باشی و جبار قلی بیک یوزباشی تصدیق و سپهسالار ایران و تفنگچی آقاسی و بیگلر بیگی آذربایجان تجویز این امر نمودند که مالوجهات الكاء مزبور در وجه او مقرر شود، باید وزیر و مستوفی مازندرانی آن را اجرا کنند؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 317]
farmān-e sepahsālārī-ye šāhnavāz xān
حسین صفوی، شاه ایران، - 1135 قمری
hoseyn-e safavī, šāh īrān (- 1723)
آغاز: حکم جهان مطاع شه آن که چون بیمن تولای خاندان طیبین و طاهرین و برکت انتساب بدودمان آل طه و یس و شعشعه چتر
فلك فرسای سلطانی
فرمان سپهسالاری شاهنواز خان، این فرمان مورخ 1110؛ بی کا، تا: 1110 ق؛ 1 ص (369) [ف: 10 - 1370]
پروانچه ای که از جانب سلطان حسین صفوی بر حسب تقاضای میرزا محمد علی حسینی متولی امام زاده عبد العظيم و بنا بر گزارش میر سید محمد مأمور امر که پس از تحقیق در اصالت اسناد و مدارک مربوط با توجه به این که تولیت شرعیه موقوفات قدیمی سر کار استانه مقدسه مسفوره بطناً بعد بطن مختص اولاد ذکور اجداد سیادت پناه مشار اليه بوده و اولاد اناث را در آن مدخلی نیست تولیت نام برده میرزا محمد علی الحسيني را تصدیق نموده، شرف صدور یافته است و طبق مفاد آن متولی نام برده باید به دستور اباء و اجداد خود متوجه نظم و نسق و آبادی محال موقوفه مزبور شده در نسق و زراعت محال موقوفات و تنقیه قنوات و روشنایی آستانه که از موقوفات مذکور صرف آن می شود سعی موفور نماید و چنان چه کوتاهی ورزد از و باز خواست خواهیم فرمود و هر ساله موافق شروط واقفین حاصل مزرعه سید عبد الله ابیض یک عشر و مزرعه عین آباد یک خمس و از مزرعه خیر آباد که مزار امام زاده واجب التعظيم و التكريم در آن واقع است با سایر مزارع و قراء و املاک که در مزار مزبور است یک ثلت به صیغه حق التوليه متصرف و تتمه محصولات را به نهجی که واقفین وقف نموده اند بعد از وضع سوخت آستانه مقدسه و تعمیرات و تنقیه قنوات فیما بین خدام آستانه مقدسه هر یک را که قابل و شایسته داند تفریغ و تقسیط نموده دیناری سوای حق التوليه مقرر شده خود تصرف ننماید و نیز به علت حق النظاره و رسوم مستوفی موقوفات دیناری مطالبه ننماید و هر گاه از این پس متولی تفویضی جهت موقوفات جدیدی تعیین شود دخل در داد و ستد موقوفات قدیمی مزبور و تولیت شرعی «سیادت پناه مومی اليه» ننماید؛ خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه عکسی [به قرار اطلاع اصل این فرمان در دست آقای دکتر محمد علی هدایتی می باشد]؛ [نشریه: 1 - 258]
تاریخ صدور ذیقعده 1118 ق، محل امضای شهود مشخص شده است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن خان طباطبائی تبریزی منشی دولتی، تا: قرن 13 و 14، 3 گ (272 پ - 274 ر) [مختصر ف: 582]
فرمان ها و نامه های شاه سلطان حسین به فرمان روای وندیگ (و نیز)، در آن ها از فرستادن خواجه صفر جولاهی پسر خواجه یادگار مسیحی سوداگر دربار و قلیجه ماریا ایلچی ریم پاپا و پادشاه این پراتو وندیگ و گرندوکا که درباره کار های مسیحیان در تفلیس و کارتل و کشو و روم (عثمانی) و فرستادن میکاییل بیک و آقا رضای اصفهانی ملازم شاه بابا یاد شده است، در نامه به اندزیا به وندوزی و نتوخان در 946/14 از آمدن به درگاه یاد شده است، با چهار مهر شاه عباس مورخ 994 و 996 و 999 و مهر مورخ 1038 پس از این کتابی است به ایتالیایی خطی (فهرست اسناد تاریخ ایران و نیز ش 140 - 143)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 24]
farmān-e šāh esmāīl safavī-ye sāles
شاه اسماعیل صفوی بن مرتضی، ق 12 قمری
šāh esmāīl safavī ebn-e mortezā (- 180)
تاریخ تالیف: 26 رجب 1163 ق
حکم انتصاب میرزا سید حسن گلستانه از ابتداء «سنه یوت ئیل» به نیابت عالیجاه مقرب الخاقان ناظر اموال سر کار خاصه شریفه برای نظارت در نظم و نسق «بیوتات متعلقه» به علیه عالیه و حرم محترم» و استمرار مبلغ یک صد تومان مواجب سالیانه در حق او که حاکم دار السلطنه اصفهان از در آمد «بیوتات مذکوره» در وجه نام برده باید بپردازد.
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه:63
خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ مهر: «بسم الله. بنده شاه ولایت شاه اسمعیل»، «بنده شاه دین ابو الحسن است 1162»، «التوكل علی الله؛ عبده حیدر علی»، «بسم الله الرحمن الرحيم»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد هادی»، «افوض امری الى الله؛ علی رضا»، «لا اله الا الملك الحق المبين»؛ 11 سطر (13 × 27)، اندازه: 20/5 × 35 سم
[نشریه: 1 - 269]
farmān
نادر افشار، شاه ایران، 1100 - 1160 قمری
nāder-e afšār, šāh-e īrān (1689 - 1747)
فرمان نادر شاه افشار به شفیع مستوفی، تاریخ صدور فرمان جمادی الاول 1153 ق؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن خان منشی اسرار دولت طباطبائی، تا: قرن 14؛ 1 گ (601) [مختصر ف: - 583]
فرمان نادر شاه به لطف علی بیک نایب تبریز، تاریخ سنه 29 محرم 1146 ق؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن خان منشی اسرار دولت طباطبائی، تا: قرن 14؛ 1 گ (600) [مختصر ف: - 583]
طغرا: «بعون الله تعالی فرمان همایون شد». فرمان نادر در پاسخ عریضه میرزا سید حسن گلستانه مبنی بر استمرار اداره ضراب خانه دار السلطنة اصفهان به دستور سابق با همان مواجبی که در وجه او مقرر بوده است؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: اصفهان، تاریخ تالیف: 24 ربیع الثاني 1151؛ مهر: «نگین دولت و دین رفته
بود چون از جا ** بنام نادر ایران قرار داد خدا»، «عبده مؤمن»؛ 6 سطر (12 × 16)، اندازه: 18 × 28/5 سم [نشریه: 1 - 269]
فرمان ها و نامه هایی است از نادر شاه افشار (به عربی و فارسی)، کریم خان زند، آقا محمد شاه قاجار، فتح علی شاه، عباس میرزا نایب السلطنه، بهرام میرزا (فرزند عباس میرزا)، کلب علی خان کنگر لو (نامه به عباس میرزا و فتح علی شاه)، احمد سرباز اردوبادی به طهماسب پسیان، ورثه رستم خان به عباس میرزا، محمد حسین خان بیگلر بیگی، محمد صادق اصفهانی به کریم خان، فرمان امیر زاده ابو الفتح خان و محمد علی خان، صادق خان (پس از کریم خان چندی داعیه حکومت داشت)، نامه الله یار خان، میرزا محمد خان قاجار، میرزا رضا قلی (منشی باشی فتح علی شاه)، ابو الفتح خان قراباغی، ملا جعفر قره داغی (ندیم ابو الفتح خان)، احمد خان ایروانی، جعفر قلی خان، یحیی خان تبریزی، کلب علی خان دنبلی، محمد بک قره باغی، حسن خان ایروانی، پاشا خان ایروانی، کریم خان بیک شروری، حاکم نخجوان (در خصوص کدخدائی آقا رمضان اردوبادی)، خداداد بیک، محمد سلیم فیروز آبادی به شاه قلی بیک یزدی، میرزا مقیم، میرزا رضای مشرف، میرزا تقی مستوفی، گراو گودویچ (سر کرده قشون روسیه، دعوت نامه ای است از او خطاب به اهالی نخجوان پس از شکست عباس میرزا)، میرزا هاشم (به نظر علی خان کنگرلو و جز او)، محمد باقر خان به (احسان خان)، اهالی نخجوان به عباس میرزا، کریم خان گنکرلو (به احمد خان ساکن نروژ)، میرزا شریف ایروانی، میرزا رحیم، میرزا کریم دیوان بیگی (به احسان خان)، ابو الفتح خان قراباغی (به فتاح خان سر هنگ و جز او)احسان خان کنگرلو (به بسکاویچ سردار روس)، مردم نخجوان (در تهنیت به بسکاویچ)، قائم مقام - میرزا ابو القاسم (به کریم خان کنگر لو)، میرزا محمد علی مستوفی (به کریم خان حاکم نخجوان)، میرزا مقیم مستوفی، محمد خان امیر نظام، شیخ علی بک، حسن خان ایروانی، میراز امبور کر بالیوز دولت روس (به احسان خان)، ینارال انجازوف (به احسان خان). نامه هایی نیز برای نمونه نامه نگاری در موضوعات و به مناسبات مختلف به صورت پراکنده در دفتر آمده است و هم چنین نامه هایی دیگر بدون ذکر نام نویسنده: «در خصوص قریه شلناب به دیوان خانه ایروان نوشته شده»، قطعه ای به نثر در مدح ناصر الدين شاه قاجار، سر سلامتی در وفات مادر احسان خان از ماکو، در خصوص خلعت به احسان خان و حسین خان سوسی، جواب عریضه فضل علی بیک نخجوانی، در مورد کور شدن کلب علی خان به دست آقا محمد شاه و در پایان چند نسخه مرکب (از آن جمله نسخه مرکبی که بسیار سیاه می شود و به شیخ عرب در مراغه داده اند) و نسخه مرکب یاقوت کاتب و نسخه ای به نقل از نصاب ابو نصر فراهی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در داخل جلد راست و پشت برگ نخست دو نامه خصوصی است که بخش هایی از آن ها خوانده نمی شود؛ جلد: تیماج مشکی، 116 گ، اندازه: 16 × 21/5 سم [ف: 21 - 312]
farmān
کریم خان زند، شاه ایران، 1113 ه - 1193 قمری
karīm xān-e zand, šāh-e īrān (1702 - 1779)
نسخه اصل: از روی اصل سند ها. خطاب به صدر مملکت میرزا محمد علی در انتصاب میرزا عبد الغفار قزوینی به سمت نظارت قزوین در 1184 در یک طغرا و چهار فرمان فتح علی شاه خطاب به شاه زاده علی نقی میرزا رکن الدوله حاکم قزوینی میان سال های 1223 و 1247 در انتصاب میرزا عبد الكريم قزوینی شریک الكتاب و میرزا عبد الغفار برادر زاده او و میرزا مرتضی لشکر نویس و مستمری آنان. همین فرمان ها و عکس آن ها در بررسی های تاریخی شماره 41 چاپ شده است؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 3]
فرمان کریم خان زند مبنی بر استمرار سید حسن گلستانه در سمت نیابت معیر الممالك و استقرار مستمری سابق در حق او و نظارت کامل در این که نقره و طلا و نقده سازی ها کامل عیار باشد و از خروج طلا و «قلابی سازی» جلو گیری به عمل آورد. این فرمان از جانب ضابطان مستوفیان و مستاجران و مباشران و عمله صرافان «لازم الاتباع بوده است»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تاریخ تالیف: محرم 1182؛ مهر: «یا من هو بمن رجاء کریم»، «سلام علی ابراهیم»، «عبده، محمد جعفر الحسيني»؛ 9 سطر (16 × 28)، اندازه: 22 × 33 سم [نشریه: 1 - 270]
فرمان کریم خان زند مبنی بر انتصاب میر سید حسین نواده مرحوم میرزا نظام خان متولی سابق امامزاده واجب التعظيم و التكريم عبد العظيم که از «ابتدای شش ماهه تخاتوی ئیل» با حفظ مواجب و مقرری که درباره متولی سابق مقرر بود انجام خدمت نماید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: شیراز، تاریخ تالیف: جمادی الاول 1179؛ نسخه عکسی؛ مهر: «یا من هو بمن رجاه کریم» [نشریه: 1 - 258]
farmān
مجذوب علی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری
majzūb-alī-šāh, mohammad jafar ebn-e safar (1762 - 1823)
فرمان به آقا عبد الله بن محمد حسن بیکانی دامغانی در شعبان
1238 ق. در این صورت فرمان که در چهار صفحه به فارسی است اولیاء سلسه نعمت اللهي تعیین شده از مجذوب علی تا معروف کرخی و حضرت رضا.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 689/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306 ق؛ 16 و 17 سطر (8 × 14)، اندازه: 8 × 22/5 سم [ف: 1 - 469]
farmān
عباس میرزا قاجار 1203 - 1249 قمری
abbās mīrzā qājār
با مهر «درد دریای خسروی عباس» مورخ شوال 1243 درباره مواجب میرزا محمد تقی مستوفی سرکار و تفصیل جزئیات آن؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 332]
فرمان عباس میرزا درباره مواجب میرزا محمد تقی مستوفی سر کار از متوجهات دیوانی چندین دیه مورخ 1238، با مهر «در دریای خسروی عباس»؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 332]
farmān
فتح علی شاه قاجار، شاه ایران، 1185 - 1250 قمری
fath-all-sah-e qajar, sah-e iran (1772 - 1835)
سواد فرامین فتح علی شاه در پاسخ به عرایض رعایا در خصوص تخفیف مالیاتی، تقلیل و تعدیل قیمت مسکوکات در معاملات و واگذاری املاک و مزارع به صیغه تیول در حق تعدادی از رعایا؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 47 -46 -44 - 1242 ق؛ 47 ص، اندازه: 20 × 11/5 سم [رایانه]
فرمان فتح علی شاه به فرزند خود سیف الدوله سلطان محمد میرزا حکمران دار السلطنه اصفهان و احشام هفت لنگ بختیاری مضافات آن، در تأكيد فرمان پیشین صادر شده در «سنه بارس ئیل» مبنی بر مقرر داشتن مبلغ دو تومان نقد و مقدار یک خروار و شصت و دومن به وزن تبریزی جنس از محل خرج ابو ابجمی اصفهان به صیغه مدد معاش در حق میرزا باقر ولد میرزا قوام الدين اصفهانی، که باید از «هذه السنه توشقان ئیل به بعد» نیز بدون مطالبه فرمان مجدد به نام برده پرداخت شود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: صفر 1247؛ مهر: «الملك لله؛ سلطان صاحب قران»، «قرار در کف شاه زمانه فتح علی ** گرفت خاتم شاهی به قدرت ازلی»؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 1 - 248]
فرمان فتح علی شاه به فرزند خود سلطان محمد میرزا حکمران اصفهان در تاکید فرمان پیشین مبنی بر دستور پرداخت مبلغ هفت هزار دینار تبریزی بطور نقد بابت مالیات اصفهان در حق سید احمد و سید شفیع نظری، این فرمان از «سنه ایت ئیل به بعد» مجری می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: شوال 1241؛ مهر: «الملك لله. سلطان صاحب قران»، «قرار در کف شاه زمانه فتح علی ** گرفت خاتم شاهی ز قدرت ازلی»، «افوض امری الى الله؛ محمد ابراهیم»، «حبیب الله و کفانی؛ عبده موسی»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين؛ عبده احمد»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين؛ عبده فضل الله»؛ 7 سطر (18 × 27)، اندازه: 32/5 × 42 سم [نشریه: 1 - 253]
فرمان واگذاری تیول به میرزا رضا قلی خان مستوفی فرمانی است از فتح علی شاه برای واگذاری قریه ایچدانک و مزارع خالد آباد و دولیکه و ورامین در این فرمان آمده که این تیول به گماشته میرزا رضا قلی خان واگذار و بایستی مالیات سالیانه قراء مزبور بدیوان دولتی برسد و دستور اجرای این فرمان به میرزا محمد خان قاجار بیگلر بیگی داده شده است. تاریخ تحریر فرمان شوال سال 1213 است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1213 ق؛ مهر: فتح علی شاه (مربع)؛ کاغذ: آبی، 7 سطر (22 × 27) [ف: 15 - 109]
فرمان فتح علی شاه مورخ ذیحجه 1213 درباره مستمری محمد جعفر خان به مبلغ یک صد و هشتاد تومان تبریزی که از حاجی علی نقی خان بیگلر بیگی یزد و کرمان سالانه دریافت کند؛ بی کا، تا: ذیحجه 1213 ق [نشریه: 4 - 389]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2519/8 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 709]
فرمان فتح علی شاه مورخ 1216 برای محمد جعفر خان یزدی ریش سفید طایفه محمد تقی خان که سالانه 150 تومان تبریزی از در آمد خالصه کرمان از محمد حسن خان بیگلر بیگی کرمان سالانه دریافت دارد؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1222 ق [نشریه: 4 - 390]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2519/10 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 709]
فرمان فتح علی شاه به سلطان احمد میرزا عضد الدوله والی کاشان در خصوص ادامه برقراری مواجب میرزا مهدی طبیب کاشانی در حق ورثه وی به مقدار 6 توان نقد تبریزی و 6 خروار جنس از بابت کاشان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1241 ق؛ مهر:
«العزة لله قرار در کف شاه زمانه فتح علی گرفت خاتم شاهی ز قدرت ازلی» (مربع)، «حسبی الله و کفائی عبده موسی» (مربع)، «افوض امری الى اله محمد ابراهیم» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده عبد الله» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد صادق» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده فضل الله» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی، 1 گ، اندازه: 33 × 43 سم [رایانه]
فرمان اعطاء منصب سرکشیک باشی به محمد قلی خان قاجار، به معاونت محمد رضا خان در خدمت سیف الدوله مورخ محرم 1246؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ اندازه: 26/5 × 44 سم [ف: 16 - 635]
آغاز: سواد فرمان همایونی... نایب السلطنه بداند که مقرب الخاقان قائم مقام را که؛ انجام: بجائی رسد که این بار دیدیم و رسیدیم
فرمان فتح علی شاه به عباس میرزا ولیعهد که همراه قایم مقام فرستاده شده بود مورخ 1243؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ جلد: مخمل سبز، 3 گ (29 پ - 31 ر)، 14 سطر، اندازه: 14 × 21/3 سم [ف: 9 - 313]
فرمان فتح علی شاه قاجار به عباس میرزا نایب السلطنه در خصوص رسیدگی به قتل فرزند کریم خان دویرن توسط حسین پاشا فرزند شمخال خان افشار بنا به گزارش حضرت قلی و احقاق حق آن ها؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1230 ق؛ مهر: «العزة لله قرار در کف شاه زمانه فتح علی گرفت خاتم شاهی ز قدرت ازلی» (مربع)، «لا الله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد شفیع» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده عبد الله» (مربع)؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ، اندازه: 35 × 44 سم [رایانه]
فرمان فتح علی شاه در خصوص اعطای یک ثوب ترمه به میرزا محمد علی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234 ق، جا: ایران؛ مهر: «در کف شاه زمانه فتح علی گرفت خاتم شاهی ز قدرت از ازلی - 1217» (مربع)، «لا اله الملك الحق المبين عبده محمد ولی» (مربع)، «الراجي بالله عبده المذنب مهدی» (مربع)، «الواثق بالله عبده زین العابدين»؛ 1 گ، اندازه: 33 × 41 سم [رایانه]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی. درباره مرتضی خان سرهنگ توپ خانه در 1313؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 183]
در این که میرزا تقی خان حکیم سرابی امیر الشعراء به درخواست امین الدوله در تخاقوی ئیل همین سال گذشته از رسوم از استصوابی خرج فارس صد تومان مواجب دارد؛ بی کا، تا: ذیحجه 1314 ق [نشریه: 7 - 328]
مورخ ذیقعده 1214 در این که عباس میرزا باید در خانه خود شغلی به میرزا عبد الرحيم گرمرودی نویسنده و حاج بدهد، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 317]
مورخ ع 1239/2 که محمد قلی میرزا والی طبرستان باید بداند که از مالیات کرمانشاهان پانزده تومان تبریزی وظیفه ملا عبد المحمد نوری بوده و بایستی از محل مازندران داده شود، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 317]
حسن قلی میرزا فرمان فرمای فارس باید بداند که میرزا محمد ریح قدیمی چنین معروض داشته است که محمد زکی خان غیاث آباد خفرک را وقف تعزیه داری کرده است، آن را از مالیات معاف بدارید، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 317]
نسخه اصل: وزیری یزد. فرمان فتح علی شاه برای میرزا علی رضای یزدی در ربیع الثاني 1222؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 709]
فرمان فتح علی شاه به سادات نیاک در 1247؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247 ق، [ف: 7 - 147]
فرمان قائم مقامی میرزا ابو القاسم فراهانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2 ص (419 - 420) [مختصر ف: - 456]
farmān
قاجار، فریدون میرزا بن فتح علی، - 1272 قمری
qājār, fereydūn mīrzā ebn-e fath-alī (- 1856)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 151
خطاب به محمد قلی خان حاکم خلخال درباره معافی برادران و پسر عمو های آقا احمد پسر حاجی محمد رضا خلخالی از فرزندان حاجی ابراهیم از هراباد خلخال مورخ ذیقعده 1248، با سجل و توقیع و مهر «فریدون گوهر دریای شاهی 1244»؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 333]
farmān
حسام السلطنه، مراد میرزا، 1233 - 1299 قمری
hosām-os-saltane, morād mīrzā (1818 - 1882)
حکم حسام السلطه به علماء و اعیان و اشراف و عمال و مباشرین و کافه اهالی کردستان مبنی بر نصب ابو الفتح میرزا مؤيد الدوله پسر خود به ولایت آن سامان و عزل و احضار حاجی شهاب الملك حاکم پیشین کردستان و این که نام برده باید با کمال احترام روانه تهران شود و اگر کسی هم ادعایی نسبت به او دارد در تهران رسیدگی و قطع و فصل خواهد شد. عین حاشیه فرمان که گویا به خط حسام السلطنه است و با مهر خود مجدداً آن را ممهور ساخته است چنین است: «مقرر آن که مقرب الحضرة العليه میرزا رضا علی دیوان بیگی را مخصوصاً روانه نمودیم که عمدة الامراء العظام حاجی شهاب الملك را با احترام روانه دار الخلافه نموده بامورات آن جا بنفسه رسیدگی نماید و تا ورود فرزندی معزی اليه مراقب و مواظب نظم آن حدود باشد. في التاريخ...»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: محرم 1294؛ مهر: حسام السلطنه 1266؛ 5 سطر (18 × 27)، اندازه: 33 × 37 سم [نشریه: 1 - 259]
دست خط حسام السلطنه به میرزا علی رضا در پاسخ نامه وی که در آن شرحی از جانفشانی میرزا محمد شفیع و میرزا محمد حسین مذکور داشته، مبنی بر دستور پرداخت دویست تومان در حق نام بردگان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: تهران؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ 7 سطر (11 × 26)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 262]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الاول 1294؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ 7 سطر (10 × 25)، اندازه: 19 × 34 سم [نشریه: 1 - 262]
دست خط حسام السلطنة به میرزا رضا علی دیوان بیگی در پاسخ به او مبنی بر عزل شهاب الملك و آسوده شدن مردم ولایت کردستان از او، و این که میرزا رضا علی باید به اتفاق میرزا محمد کمال مراقبت را در نظم امور شهر و سرحدات کردستان بنماید. متن یادداشت حاشیه دست خط به خط حسام السلطنه: «دیوان بیگی، صراحت و درستکاری تو بر ما معلوم است مأموريت این سفر هم از بابت درستکاری ها و صداقتی است که از سابق به ظهور رسانده بودی، باید در این سفر بی غرضی و بی طمعی و حسن کفایت خود را زیاده از سابق جلوه دهی و خود را زیاده بر زیاده محل وثوق و امانت کنی. حالت اهل ولایت سنندج از شهری و خارجی باید چنان باشد که به همه آن ها از هر جهة خوش بگذرد و آسوده باشند و امنیت خاطر در باطن و ظاهر داشته باشند انشاء الله تعالی امورات اتفاقیه را باید بمشورت و صوا بدید یک دیگر فیصل دهید و مردم را معطل نکنید. معتمد الخاقان محمد کاظم خان را هم در امورات مداخله دهید و وجود او را عاطل و باطل نگردانید. فقره اورامان تحت را، از پسر های حسن سلطان خیلی ملاحظه باید بکنید و حقیقت را عرض کنید از آن جا هم قرار عمل اورامان را این روز ها می دهم. از مصطفی هم که در شهر است غفلت نداشته باشید، پسرش که در اورامان است باید مراجعت کند. از نظم بلوکات و محالات مبادا غفلت کنید. بخدا اگر بشنوم ذره ای خلاف قاعده واقع شده باشد شما مورد سیاست و باز خواست هستید. همه روزه روزنامه امورات را برداشت هر دو روز یک شاطری و قاصدی را روانه نمایید و ما را اطلاع از جز وی و کلی بدهید دیناری اگر از کسی گرفته شده باشد در توقف باز خواست خود را باید ببینید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: صفر 1294؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (13 × 17)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 263]
از حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی دایر بر عزل احمد بیک کنده سوری به علت عمل سویی که از جانب او نسبت به «آدم غلام رضا سلطان» سر زده بود و تهدید وی نسبت به عواقب سویی که اعمالش در بر خواهد داشت. حاشیه متن که گویا به خط حسام السلطنه است: «اگر خودش [به قیاس، مرجع ضمیر خودش همان احمد بیک کنده سوری است]بکرمانشاهان یا کردستان آمد مورد التفات می شود و الا سزای خود سری را عما قریب خواهد دید، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (6 × 16)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 264]
از حسام السلطنه به دیوان بیگی درباره احمد بیک و حکومت بانه، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الاول 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (8 × 19)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 264]
از حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی در پاسخ نامه او، حسام السلطنه در نامه خود به عریضه دیوان بیگی که شرحی از بروز بی نظمی و بی اعتدالی در محل مأموريتش نوشته بود اشاره کرده و وجود چنین وضعی را با بودن کاظم خان سر تیپ بعید می شمارد حسام السلطنه در پایان و حاشیه دست خط خویش اعتماد و اطمینان خود را نسبت به دیوان بیگی و کاظم خان بیان داشته و اداره امور را مجدداً بدانان سپرده و اعلام می دارد که: مؤيد الدوله تا پنج روز دیگر بدان صوب حرکت می کند و شما سرتیپ فوج را با یاور زودتر به محل مأموريت حرکت دهید، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الاول 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ 6 سطر (7 × 15)، اندازه:
19 × 33 سم [نشریه: 1 - 265]
از حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیکی در مورد «عالیجاه مصطفی بیک اورامی» که حسام السلطنه خود طی دست خطی وسیله
شرف الملك نام برده را «به دار الدوله» احضار کرده مصطفی بیک پریشان خاطر از سنندج عازم گشته، دیوان بیکی بی خبر از احضار شدن وی از حرکتش بدگمان شده تعقیبش می کند. مصطفی بیک هراسان در امامزاده پیر عمر متحصن شده ما وقع را به حسام السلطنه معروض می دارد. حسام السلطنه مصطفی بیک را مورد عفو قرار داده ضمن ابلاغ عنایت خود نام برده را مجدد به «دار الدوله» می خواند و مراتب مأمون بودن وی را در این نامه به رضا علی دیوان بیکی می نویسد، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: شنبه 14 ربیع الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (12 × 18)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 266]
از حسام السلطنه به دیوان بیگی در باب دو نفر مقتول، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (5/5 × 10/5)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 266]
از حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی دایر بر در حبس داشتن عبد القادر متهم به قتل همدانی که اخيراً دستگیر شده بود تا این که «فرزند معزی اليه بیاید» و نسبت به وی طبق قراری که با حسام الملك گذارده شده عمل شود. در حاشیه که گویا به خط حسام السلطنه می باشد چنین افزوده شده است: «دیوان بیگی در باب یار احمد بیک اگر راست می گوید باید بیاید بکرمانشاهان او را ببینم البته جواب او را همین طور بنویسید خودش هم عریضه عرض کرده بود جوابش را با آدمش خواهیم نوشت»، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (5/5 × 13)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 267]
از حسام السلطنه به رضا علی دیوان بیگی درباره مریوان، محل تالیف: تهران، تاریخ تالیف: ربیع الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «حسام السلطنة 1266»؛ سطور چلیپایی (6 × 13)، اندازه: 19 × 33 سم [نشریه: 1 - 268]
فرمان مظفر السلطنه، (با مهر در پشت) مورخ محرم 1317 که قربان علی خان سزاوار ارتفاع درجه است و منصب نایب آجودان باشی گری به او داده می شود، با مهر مشیر نظام در پشت؛ بی کا، تا: محرم 1317 ق [نشریه: 7 - 328]
فرمان منجم باشی میرزا عبد الباقي؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان منصب فراش باشیگری به نام فتح علی خان خیام باشی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
farmān
اکبر شاہ ثانی، جلال الدين محمد، ق 13 قمری
akbar-šāh-e sānī, jalāl-od-dīn mohammad (- 19 c)
فرمانی است که جهت امرا و اعیان نوشته است؛ بی کا، تا: بین 1063 تا 1141 ق؛ 3 ص (367 - 369) [ف: 10 - 1369]
آغاز: سواد فرمان عالیشان واجب الاذعان نواب جلال الدين محمد اکبر غازی که به خان خان نوشته است، اعتضاد سلطنت و کشور گشایی فص خاتم شجاعت و بختیاری آبروی گوهر فتوت و جان سپاری سیف مسلول شاهنشاهی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222 ق؛ مجدول نیلی؛ واقف: حسن صدر زاده خویی، 1347 ش؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7 ص، 14 سطر، اندازه: 10 × 15 سم [ف: - 343]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 874/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 65]
farmān
محمد شاه قاجار، ق 13 قمری
mohammad šāh-e qājār (- 19 c)
فرمان محمد شاه خطاب به میرزا یحیی والی گیلان؛ درباره هداية الله خان غلام و پیشخدمت خاصه و املاک او؛ بی کا، تا: ذیقعده 1250 ق [نشریه: 5 - 391]
سواد فرمان ناصر الدين شاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایا و اعطای نشان شیر و خورشید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250 ق، جا: ایران؛ 95 ص، اندازه: 12 × 20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه به حکام ولایات در خصوص مسائل مختلف از جمله رسیدگی به عرایض و شکایات رعایا از قبیل واگذاری املاک به صاحبان اصلی آن ها؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1251 - 1250 ق، جا: ایران؛ 106 ص، اندازه: 13/2 × 21/8 سم [رایانه]
فرمان محمد شاه در خصوص اعطای مستمری به رعایا از محل مستمری فارس و اصفهان؛ بی کا، تا: 1251 ق، جا: ایران؛ 129 ص،
اندازه: 12 × 20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایا از محل مالیات گیلان و مازندران و آذربایجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1251 ق، جا: ایران؛ 105 ص، اندازه: 20/5 × 12 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه خطاب به خسرو خان در خصوص اعلام وصول توپخانه و قورخانه و شتر که در اصفهان بود به دار الخلافه به همراهی نیاز علی خان و تحویل آن به میرزا یوسف صاحب جمع شتر خانه و صادق بیگی [مستخدم] نائب توپچی باشی؛ بی کا، تا: 1251 ق، 2 ص، اندازه: 12/2 × 20/7 سم [رایانه]
آغاز: از قرار فرمان به تاریخ شهر ذیقعده 1252 که چون از قرار قرار داد خاقان، عالیجاه محمد تقی میرزا؛ انجام: ششماهه ثانی محمد میرزا بیک سرکار پادشاهی سواد فرامین محمد شاه به آصف الدوله و قهرمان میرزا و خسرو خان در خصوص برقراری مواجب به شکل نقدی و تیول به رعایا از بابت خراسان و آذربایجان و اصفهان؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1252 ق؛ 162 ص، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه و تعیین دستور العمل و میزان مخارج تعدادی از ولایات نظیر سمنان و دامغان و گیلان و هم چنین پرداخت انعام و مواجب به عده ای؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 ق، جا: ایران؛ مهر: «بابا» (بیضی)، «عبده الراجي محمد باقر» (بیضی)، «نور محمد» (بیضی)، «عبده علی محمد» (بیضی)، «عبده الراجي محمد» (بیضی)، «یا خلیل الله»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد» (مربع)، «محمد زکی الحسيني» (بیضی)، «عبد الوهاب گلستانه» (بیضی)، «عبده الراجي محمد مهدی» (بیضی)، «لا الا الله الملك الحق المبين عبده نظر علی» (مربع)، «افوض امری الى الله عبده محمد رضا» (مربع)، «ادرکنی یا امام زین العابدين» (بیضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده علی رضا» (مربع)، «یا امام زین العابدين» (مربع)، «عبده الراجي محمد اسماعیل» (بیضی)، «یا امام علی» (بیضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده عبداله» (مربع)، «افوض امری الى الله العبده محمد شفیع» (بیضی)، «محمد شفیع» (مربع)؛ 115 ص، اندازه: 13 × 21/2 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه در خصوص پاسخ به عرایض رعایا و رسیدگی به آن ها و نیز پرداخت مواجب و علیق الدواب افواج و طوایف و صاحب منصبان در عراق عجم و آذربایجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 ق، جا: ایران؛ 106 ص، اندازه: 13/2 × 21/4 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه در خصوص اعطای مواجب و مستمری و تیول به رعایا و نیز تاکید به حکام ولایات جهت تحصیل مالیات از ولایات به منظور تامین تنخواه دیوان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 ق، جا: ایران؛ 114 ص، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
(با مهر) مورخ جمادی الاول 1252 خطاب به امیر الامراء و رئیس دولت غلام حسین خان سپهدار که محمد رحیم بیک نایب توپخانه درباره زمین شتر به فراهان و کاذران با حاجی سمیع خان فراهانی ادعائی داشته و خود او در گذشته است، ما عباس بیک توپچی را فرستادیم که محمد حسن پسر حاجی سمیع خان را با پسر آقا مهدی احضار کند تا در آستانه علیه این دعوی فیصله یابد، با نشانه های دیوانی پشت؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1252 ق [نشریه: 7 - 318]
سواد فرمان محمد شاه در ادامه تعهد و قول عباس میرزای ولیعهد در خصوص امنیت راه های بیابان لوط واقع در بین نرد و نهبندان در خراسان از راهزنان بلوچی و واگذاری امنیت آن جا به محمد حسن خان نهبندانی کما في السابق و برقراری مبلغ 300 تومان از بابت مالیات آن جا در حق وی و تاکید به عمال و حکام نرد و نهبندان جهت کارسازی وجه مزبور از بابت مالیات ابواب جمعی خود و کاتبان جهت ثبت فرمان در دفاتر خلود؛ خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: 1252 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 13 سطر 10 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
بی کا، تا: 1252 ق؛ حواشی اوراق: در حاشیه عریضه رعایای سر ولایت به محمد شاه در خصوص دریافت تنخواه دیوانی به میزان گذشته؛ 1 ص، 20 سطر، اندازه: 5 × 12 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه موافق فرمان فتح علی شاه در خصوص ادامه برقراری مبلغ سی تومان نقد و سی خروار جنس به وزن بلده به جهت امرار معاش از سوی حاکم استر آباد در حق محمد تقی میرزا از فرزندان شاهرخ میرزا که ساکن آن جا می باشد و تاکید به عمال و مباشرین که از منافع ولایتی بدهند؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 10 سطر 5 سانتی، اندازه: 5 × 12 سم [رایانه]
فرمان محمد شاه برای شعاع السلطنه فتح الله میرزا؛ بی کا، تا: محرم 1252 ق؛ دارای طغرا به قلم زر [ف: 34 - 57]
آغاز: فرمان به ترایخ شهر شعبان 1252 ق به شرح آن که بر عنوان عریضه رعایای
سواد فرمان محمد شاه و ناصر الدين شاه در خصوص پرداخت
مقرری به رعایا از محل مالیات مازندران و گیلان و اصفهان و آذربایجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 و 1265 ق؛ 75 گ، اندازه: 12 × 20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان ناصر الدين شاه و محمد شاه قاجار در خصوص پرداخت مستمری به رعایا از محل تیولی مازندران و اصفهان و آذربایجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 و 1265 ق؛ 114 ص، اندازه: 12 × 20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه و ناصر الدين شاه در خصوص پرداخت مواجب به صیغه مستمری و واگذاری تیول به اشخاص از بابت فارس، کرمانشاهان، کردستان، آذربایجان و غیره؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1252 ق؛ مهر: «عبده عبد المطلب» (بیضی)، «محمد حسن» (بیضی)، «عبده الراجي محمد محسن» (بیضی)؛ 123 ص، اندازه:
12/2 × 21/2 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه برای اطلاع قهرمان میرزا در خصوص قابلیت خدمت گذاری عباس قلی بیک و اعطای منصب غلام پیش خدمتی ولیعهد ناصر الدين میرزا به وی و برقرار مبلغ 180 تومان از بابت آذربایجان به منظور امرار معاش او و تاکید به قهرمان میرزا که در عهده شناسد؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1252 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 13 سطر 5/5 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ (با مهر) مورخ محرم 1252 که روستای کلوانق مهران رود تیول میرزا محمد تقی مستوفی است، با نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7 - 318]
سواد فرمان محمد شاه پیرو درخواست آقا سید حسین جوانشیر [کابلی]ساکن مشهد در خصوص برقراری مبلغ 25 تومان مستمری مرحومان حاجی عبد الصمد و میرزا خلیل و میرزا بابا در وجه وی از بابت مالیات ترشیز؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 8 سطر 5/5 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه درباره پرداخت مستمری و اعطای نشان شیر خورشید به رعایا و هم چنین بعضی از کار گذران خارجی؛ بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 148 ص، اندازه: 12 × 20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه برای اطلاع تقی خان بیگلر بیگی مراغه در خصوص ایجاد شکاف و ساختن پل جهت جلوگیری از طغیان رود، رود که موجب خرابی گردیده به توسط معماری کاردان و نیز مخارج پل مزبور را به اطلاع حاجی ملا علی اکبر رسانده تا با تایید وی جهت اشخاص قبض صادر شود؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 13 سطر 6 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص اطلاع به عباس خان بیگلر بیگی استر آباد در پی تقاضای الهيار خان قاجار مبنی بر برقراری مبلغ ده تومان از متوجهات دیوانی قریه کفش گیری سدن رستاق که تیول ورثه عباس علی آقای کهنه لو است در عوض مواجب وی و این که به خرج استر آباد مجری دارند؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص این که دویست نفر از نوکران سبزواری کما في السابق جزء سربازان فوج نیشابوری به صاحب منصبی میرزا مهدی خان سرهنگ باشند و تاکید به صاحب منصبان دیگر که افراد مزبور را جزء فوج نیشابوری و ابو ابجمعی مشار اليه دانسته و سرپیچی ننمایند؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص اعطای منصب یاوری فوج نیشابوری به میرزا عبد الله به جای پدرش میرزا ابراهیم فوج مزبور که در جریان اغتشاش خراسان کشته شده و برقراری مبلغ 150 تومان مواجب آن مرحوم در حق وی؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص برقراری مبلغ 100 از بابت مالیات خراسان و نیز سیور سات در حق ولی محمد خان هراتی که از هرات آمده به منظور امرار معاش وی و تاکید به آصف الدوله که عاید او نماید؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ، [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص برقراری مبلغ 2 تومان از بابت مالیات قریه مزینان در حق محمد بیک ساکن در عباس آباد به جهت امرار معاش و تاکید به حکام و مباشرین حال و آینده که وجه مزبور را در حق وی کارسازی نموده و به خرج مزینان ممضی دارند؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی نخودی [رایانه]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه موافق حکم عباس میرزا در خصوص ادامه واگذاری قرای گزارک و سوله واقع در بلوک سر ولایت نیشابور که جز ملکی محمد ولی بیک و دیگر فرزندان یوسف خان است به عنوان تیول ابدی ایشان کما في السابق به عنوان مقرری ایشان؛
خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 9 سطر 11 سانتی، اندازه: 12/5 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص جواد خان که قبلا مامور کرمانشاهان بوده و به لحاظ لیاقت به خدمت گذاری قهرمان میرزا منصوب گردیده و برقراری مواجب وی از بابت مالیات آذربایجان؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 9 سطر 5/5 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به محمد حسن بیک محصل وجه تربت حیدریه در خصوص دریافت مواجب نوکران قرایی که 1200 نفر می باشند از قرار نفری 5000 دینار که 300 تومان باشد گرفته مابقی وجه مزبور از بابت مواجب ایشان را محمد خان نسقچی از اسکندر خان بگیرد و باقی را مطالبه نماید؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ، 9 سطر 6 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه برای پیرو درخواست وی، در خصوص معافیت از مالیات و عوارض دکان بقالی که در خارج از تبریز به مدت 3 سال به علت بی بضاعتی او و تاکید به قهرمان میرزا حکمران آذربایجان که قدغن نماید به مدت مزبور مالیات از دکان دریافت نگردد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 13 سطر 6 سانتی، اندازه: 13 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه پیرو رقم عباس میرزا در خصوص ادامه برقراری مبلغ 24 تومان نقد و 4 خروار غله از بابت مالیات مشهد در ازای منصب زیارت نامه خوان باشی حضرت رضا (علیه السلام) در حق آقا سید محمد موسوی کما في السابق؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق؛ 2 ص، 14 سطر 6 سانتی، اندازه: 12/5 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص واگذاری قراء زوزن، قاسم آباد و نیاز آباد در خواف که قبلا در دست میرزا [ولی]بوده و کشته شده در اختیار محسن خان تیموری به صیغه تیول و به منظور نظم و نسق رعایا و تاکید به ریش سفیدان و کدخدایان به جهت عدم تخلف از مشار اليه؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 1 گ، 12 سطر 5 سانتی، اندازه: 12/8 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به آصف الدوله پیر و فرمان فتح علی شاه در خصوص واگذاری مزرعه کردیان از موقوفات امام رضا (علیه السلام) به میرزا یحیی رضوی به منظور زراعت در آن و این که محصول آن را صرف معاش کرده و تاکید به متولی و ناظر و عمال موقوفه حضرت که اجاره آن را در عوض مواجب به وی داده و زیاده را مطالبه نموده و چنان چه کسری داشته از جای دیگر به او برسانند و مستوفیان جهت ثبت فرمان؛ خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 2 ص، 22 سطر 6 سانتی، اندازه: 12/5 × 21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص تیول اردوغش در نیشابور به منظور رفاه ساکنین آن جا در عوض مواجب ایشان و آبادای آن و تاکید به آصف الدوله که مقرر دانسته و معمول دارد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ 2 ص [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص اعطای منصب سرهنگی فوج نیشابور به میرزا مهدی خان به پاس خدمات پدر وی میرزا حسین خان که قبلا سرهنگ فوج مزبور بوده و مرحوم گریده و نیز بر قراری مبلغ 500 تومان مواجب پدر در حق او به منظور امرار معاش و تاکید با صاحب منصبان و سربازان فوج مزبور که مشار اليه را سرهنگ خود بدانند؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه پیرو تقاضای ملا محمد رضا در خصوص برقراری مبلغ 6 تومان از بابت مالیات خراسان به عنوان مستمری در حق وی تاکید به آصف الدوله که مبلغ مزبور را جهت او کارسازی نموده و به خرج مالیات دیوانی محسوب دارد؛ بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 1 ص [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص ادامه معافیت مالیات به محمد خان بغایری از بابت خانواری تاتار که در خراسان توسط قهرمان میرزا درباره وی مری می شده و تاکید به آصف الدوله که کما في السابق از او مطالبه مالیات خانواری ننماید؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران [رایانه]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1253 ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ [رایانه]
که میرزا رضای منشی خاصه سر کار در این سال تخاتوی ئیل سی صد تومان از دیه های فراهان مواجب می گیرد و محمد خان امیر تومان چند دیهی را که در این فرمان یاد شده است تیول او بداند، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا صفر 1253 ق [نشریه: 7 - 318]
که غیاث آباد خفرک وقف زکی خان برای عاشوراء از حواله و اطلاقات دیوان معاف بوده و مداخل آن جا را حاجی آقای ملا باشی متولی مصرف می کرده است اکنون هم آن جا را از حواله جات دیوانی معاف بدارید، با چند مهر در پشت؛ بی کا، تا: صفر 1253 ق
[نشریه: 7 - 318]
فرمان محمد شاه در خصوص پرداخت مستمری به سیف الدوله سلطان محمد میرزا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ مهر:«الملك لله شکوه ملك و ملت رونق آیین و دین آمد - 1256 محمد شاه غازی صاحب تاج و نگین آمد» (مستطیل)؛ 1گ، اندازه: 32×43 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به قهرمان میرزا در خصوص افزایش مقرری رمضان بیک آبدار ناصر الدين میرزای ولیعهد از قرار مبلغ 2 تومان دیگر علاوه بر 3 تومان نقدی قبلی وی و نیز مقدار 4 خروار جنس از بابت خرج آذربایجان به جهت امرار معاش؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ در حاشیه پایین سند نوشته شده که هر ساله از قرار مقرره حواله آذربایجان عاید بشود این نقد و جنس رمضان بیک؛ 1 گ، 10 سطر 6 سانتی، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به قهرمان میرزا حاکم آذربایجان در خصوص واگذاری مزرعه پیرلو در گرمادوز به منظور زراعت و آبادانی که جزء ملکی ملا محمد شیخ الاسلام گرمادوز است و بنا به تقاضای وی و فرستادن فرزند خود ملا جعفر به دربار همایونی اقدام نموده و تاکید بر این که قهرمان میرزا قدغن نماید که مباشرین قراچه داغ به مدت 3 سال مطالبه مالیات ننماید و پس از آن مطابق سایر ولایات ممیزی کرده و بازیافت نمایند؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ 1 گ، 15 سطر 6 سانتی، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به قهرمان میرزا در خصوص تقاضای سید حسین مبنی بر این که چون مقروض می باشد از فرزند وی میرهاشم که در دکان خشکه بار مشغول کاسبی است مالیات دریافت نگردد؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ 1 گ، 11 سطر 6 سانتی، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به قهرمان میرزا در خصوص ضرورت خیام جهت سر کار همایونی و این که مبلغ 200 تومان نقد و 20000 ذرع کرباس و 4 خروار نوار طناب از محال ارنق دریافت نموده و تحویل محمد کاظم خان کرده و قبض حاصل نماید که وی جهت خیام همایونی صرف کرده و قیمت کرباس و نوار را موافق قرارداد دیوانیان به خرج ابواب جمعی محسوب و از بابت متوجهات او موقوف دارد؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ 2ص، 12 سطر 6 سانتی، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه به قهرمان میرزا در خصوص اختصاص مبلغ 1000 تومان تنخواه حلال به جهت تعمیر خرابی بقاع شیخ صفی و سید جبرئیل با تعیین و بر آورد هزینه توسط میرزا احمد مهندس و با اطلاع میرزا عبدالله وکیل؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ در حاشیه سند نوشته شد که قهرمان میرزا قدغن کند پس از آن که میرزا احمد مهندس برآورد خرابی بقاع شیخ صفی و سید جبرییل را نمود مبلغ 1000 تومان به جهت اخراجات تعمیر این دو بقعه تسلیم و عاید نماید و در عهده و...؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 1 گ، 11 سطر 6 سانتی، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
فرمان محمد شاه قاجار مبنی بر محول نمودن ابوابجمعی فوج سواد کوهی به محمد حسین خان فیروز کوهی سرتیپ از «هذه السنه تخاتوی ئیل» مزید بر فوج فیروز کوهی که از پیش در ابو ابجمعی او بوده است، تاریخ تأليف: شهر رجب 1253؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محل تأليف: تهران، مجدول؛ مهر: «الملك لله»، «شکوه ملک و ملت رونق آیین و دین آمد ** محمد شاه غازی صاحب تاج و نگین آمد / 1225»؛ 9 سطر (32×50)، اندازه: 37/5×60 سم [نشریه: 1 - 246]
سواد فرمان محمدشاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایای از محل مالیات مازندران و گیلان و اصفهان؛ خط: نستعلیق، بی کا تا: 1252ق، جا: ایران؛ 127ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه در خصوص پرداخت مستمری و واگذاری تیول به افراد مختلف؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252-1253 ق، جا: ایران؛ 128ص، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه در خصوص پرداخت مستمری وجیزه و مواجب و علیق الدواب به تعدادی از رعایا، صاحب منصبان و ابواب جمعی آن ها؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1254-1253 ق؛ مهر: «آجوان 1252» (بیضی)؛ 109ص، اندازه: 13×20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایا از محل تیولی مستمری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ 103 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا از محل تیولی فارس و یزد ... و اعطای منصب به رعایا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق، جا: ایران؛ 129ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه جهت پرداخت مستمری و برقراری مواجب در حق افراد برای امرار معاش؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252-1253 ق، جا: ایران؛ مهر: «یا امام حسین» (بیضی)؛ 146ص، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص برگزیدن نجفقلی خان زعفرانلو به سرکردگی 100 نفر سواره [بیرلانلو] و برقراری 100 تومان نقد و 20 خروار غله در عوض مواجب و مخارج سفر و حضر از بابت مالیات دیوانی ایل مزبور؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1254ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 ص [رایانه]
فرمان محمدشاه به محمد خان امیر نظام در خصوص جمع آوری سپاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق، جا: ایران؛ مهر: «شکوه ملک و ملت رونق آیین و دین آمد - 1256 محمد شاه غازی صاحب تاج و نگین آمد» (مربع)، «لا الله الملك الحق المبين محمد مهدی»، «لا اله الا الله الملك الحق المبين فتح الله» (مربع)، «افوض امری الا الله محمد ابراهیم» (مربع)، «افوض امری الا الله محمد مهدی» (مربع)، «لا اله ال الله هو الملك الحق المبين عبده باقر» (مربع)، «هو غالب العلى» (مربع)، «لا اله الا الله هو الملك الحق المبين محمد محسن» (مربع)؛ 1 گ، اندازه: 33×34 سم [رایانه]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1254ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی آبی، 1 گ [رایانه]
بی کا، تا: 1255ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
سواد فرامین محمد شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا و اعطای نشان شیر خورشید و دیگر القاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق، جا: ایران؛ 80 ص، اندازه: 20/5×21 سم [رایانه]
محمد رحیم بیک نایب توپخانه در هرات ملتزم رکاب بوده و خوب خدمت کرده است از این روی در همین سال ایت ئیل دو خروار غله بر مستمری او افزوده شده است که رویهم سالانه چهار خروار از مالیات تبریز بگیرد، قهرمان میرزا صاحب اختیار آذربایجان درباره او همه ساله آن را مقرر بدارد، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: شوال 1258ق [نشریه: 7 - 318]
آغاز: صورت فرمان قضا جریان مهر لمعان سرکار اعلیحضرت قدر قدرت؛ انجام: آن برادر حسب المقرر معمول و از حکم همیون تخلف و عدول جایز نداند و در عهده شما شد. تحریرا في دویم شهر ذيقعدة الحرام سنه 1259.
فرمانی است از محمد شاه قاجار به برادر خود بهمن میرزا حاکم «مملکت آذربایجان» در باب تجارت بین دولت ایران و روسیه و در این فرمان صورت تدبیرات تجارتی در هجده فقره آمده است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ذیقعده 1259ق؛ مجدول؛ 14ص، 11 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: - 126]
فرمان محمد شاه قاجار مبنی بر واگذار نمودن قریه زرگنده که در دست میر سید علی متولی باشی حضرت عبدالعظیم (علیه السلام) است و «مداخل کلی از آن جا می برد» از «هذه السنه لوی ئیل» به وزیر مختار روس؛ چه این قریه محل ییلاقی وی است. و نیز واگذار کردن قریه رامین شهریار که تیولی پاشا بیک بود به میر سید علی متولی باشی در عوض قریه زرگنده تا منافع و مالیات آن جا را «بازیافت داشته» به مصارف گذران و مخارج خود برساند، محل تأليف: تهران؛ تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1260؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه عکسی؛ مهر: «الملك لله»، «شکوه ملک و ملت رونق آیین و دین آمد ×× محمد شاه غازی صاحب تاج و نگین آمد / 1225» [نشریه: 1-257]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا از محل مالیات اصفهان و کردستان و قزوین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق، جا: ایران؛ 60 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
انجام: ورود مسعود فرمان والاشان مرحمت عنوان که هر سطرش باشتمال کلمات مکرمت آیات ...
در دکن نوشته است؛ فرمان محمد شاه پادشاه هندوستان به نظام الملك آصف جاه؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، تا: قرن 13؛ 2گ (176ر-177پ در هامش) [ف: 7 – 362]
خط: رقاع، کا: عماد الكتاب، تا: قرن 13؛ مصور، نقشه، جدول. متن: مذهب، حواشی اوراق: برات دیوانی صادر شده. امضاء: امضای ناصرالدین شاه؛ خریداری از آقای صبح روان؛ کاغذ: اصفهانی، 1 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
فرمان محمد شاه قاجار درباره روسیه به بهمن میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 2ص (81-82) [ف: 7 - 116]
خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، بی تا؛ 1 گ، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص واگذاری قرا [؟] و حصار واقع در بلوک جا غرق به صیغه تیول ابدی به میرزا محمد رضا جیدی که املاک مزبور موافق وثیقه شرعی به او منتقل شده و
اجازه دخل تصرف در آن را دارد جهت امرار معاش و تاکید به حکمران خراسان که مقرر دانسته و حواله و اطلاق برای آن جا صادر ننماید؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، بی تا، 1 گ، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
فرمان محمد شاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایا از محل تیولی آذربایجان و تویسرکان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 141 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه بنا بر فرمان فتح علی شاه در خصوص ادامه معافیت از پرداخت منال دیوانی و متوجهات و عوارض در حق فرزندان میرزا محمد و محمد حسن بیک و تاکید به قهرمان میرزا در رعایت آن و عدم تعرض به احوال آنان؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، بی تا؛ جا: ایران؛ 1 گ، 10 سطر 6 سانتی، اندازه: 13×21 سم [رایانه]
فرمان محمد شاه قاجار مبنی بر واگذار نمودن قریه زرگنده که در دست میر سید علی متولی باشی حضرت عبدالعظیم (علیه السلام) است و «مداخل کلی از آن جا می برد» از «هذه السنه لوی ئیل» به وزیر مختار روس؛ چه این قریه محل ییلاقی وی است. و نیز واگذار کردن قریه رامین شهریار که تیولی پاشا بیک بود به میر سید علی متولی باشی در عوض قریه زرگنده تا منافع و مالیات آن جا را «بازیافت داشته» به مصارف گذران و مخارج خود برساند؛ بی کا، بی تا [رایانه]
در این که ناصرالدین میرزا ولی عهد آذربایجان است و محمد خان امیر عساکر نظام و غیر نظام امیر الامراء نظم مهمات درب خانه او را در عهده دارد، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 318]
بی کا، بی تا؛ 1 ص، اندازه: 12/2×20/7 سم [رایانه]
سواد فرمان محمد شاه در خصوص برقراری مبلغ یکصد تومان در عوض مواجب از بابت متوجهات دیوانی قریه میر اربان کلانی و قلعه کش از توابع دشت در حق سید حسن فیروز کوهی؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از محبی [رایانه]
farmān
قاجار، حشمت الدوله، ق 13 قمری
qājār, hešmat-od-dowle(- 19c)
تهران؛ شهشهانی، حسین؛ شماره نسخه: 29
حکم حشمت الدوله حکمران اصفهان بنا بر «تعلیقه صدر اعظم در تعقیب فرمان همیونی» مبنی بر این که چون میرزا محمد باقر شهشهانی فوت شده مستمری وی که مبلغ چهل و دو تومان نقد و ده خروار جنس است از «هذه السنه لوی ئیل» در حق میرزا صادق و میرزا قوام الدين و میرزا علیرضا و میرزا عبدالحسین اولادان متوفی پرداخت شود، محل تأليف: اصفهان، تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1273؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «گوهر فروزان دریای شاهی؛ حشمت الدوله 1265»؛ 5 سطر (19×34)، اندازه: 34×45 سم [نشریه: 1- 249]
farmān
دیوان بیگی، رضا علی، ق13 قمری
dīvān beygī, rezā ‘alī (- 19c)
فرمان های میرزا رضا علی نایب الوزاره دیوان بیگی کردستان؛ دارای تاریخ های 1275 و 1278 و 1280 و 1285 و 1286 و 1287 و 1291 و 1297 و 1298 در 17 طغرا که با سرگذشت او از رضاعلی دیوان بیگی نوه او، در فرهنگ ایران زمین (83/2-134) چاپ شده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5604- ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 170]
farmān
قاجار، طهماسب میرزا بن محمد علی، 1220ق 13 قمری
qājār, tahmāsb mīrzā ben mohammad 'alī(1806 - 19c)
فرمان مؤيدالدوله درباره مبلغ پنجاه تومان اضافه برای میرزا سید رضای مستوفی خطاب به عبدالحسین خان.
رشت؛ ملی؛ شماره نسخه: 5
بی کا، تا: ذیقعده 1312 ق [نشریه: 5 - 391]
farmān
ناصرالدین قاجار، شاه ایران، 1247 - 1313 قمری
(1832 - 1896)nāser-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān
هنگام ولی عهدی مورخ شعبان 1251 به نام میرزا محمد صالح ضابط بلوک النجان و لنجان و در آن از ملا احمد مولوی یاد شده است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 318]
سواد فرامین ناصرالدین شاه و محمد شاه در خصوص موارد گوناگون از قبیل برقراری مواجب و تخفیف مالیات به افراد مختلف و فرمان محمد شاه درباره منع شکنجه و اعدام مجرمان توسط حکام؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1252 و 1265ق، جا: ایران؛ 82 ص، اندازه: 12/5×21/2 سم [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه درباره پرداخت مبلغ یکصد تومان به صیغه مستمری در وجه حسینعلی خان از محل مالیات قریه زمان آباد و تاکید به غلامحسین سپهدار حاکم اصفهان در ممول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق و تحریری، بی کا، تا: 1262ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی 1 گ [رایانه]
درباره سلطان مراد میرزا که در نظم مملکت و رفع انقلاب حسن کفایت به خرج داده و قلعه ها را از دشمن گرفته و در ممالک شرقیه فتنه متمردان را رفع کرده است، یک قطعه نشان امیر تومانی مکلل به جواهر با حمایل مخصوص آن و یک قبضه شمیشیر مرصع به الماس به او مرحمت شده است، اتابک میرزا محمد تقی خان امیر کبیر کل عساکر نظام و غیر نظام باید به سرداران و سرتیپیان و سرهنگان و اعیان و خدام دربار دولت دستور دهد که او را با این نشان ها احترام کنند و از او بشنوند و این فرمان را کتاب دفتر خانه در عهده شناسند، مورخ شعبان 1265، خط شاه در بالای فرمان است در تمجید از مراد میرزا و خدمتی که در مأموريتي شرق کرده؛ بی کا، بی تا؛ مهر: امیر کبیر [نشریه: 7 - 318]
سواد فرمان ناصرالدین شاه موافق فرمان خاقان مغفور در خصوص پرداخت مالیات دیوانی قریه شیخ کیای جلال از رک بالا تجن به عوض مقرری در وجه یعقوبعلی خان قاجار دوانلو و تاکید به حکام مازندران در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1265ق، جا: ایران؛ 1 گ، 15 سطر 5 سانتی، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مبلغ هزار و پانصد و شصت و سه تومان از محا مالیت بند پی مازندران در وجه فوج بندپی ابوابجمع نصر الله خان سرهنگ و تاکید به حاکم مازندران در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1265ق، جا: ایران؛ اگ، 10 سطر (12×20/5) [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه درباره پرداخت مبلغ 180 تومان نقد و 20 خروار جنس و 86 دینار از محل مالیات [؟] در وجه [؟] و تاکید به حکام مازندران در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1265ق، جا: ایران؛ 1 گ [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه موافق فرمان فتحعلیشاه در خصوص واگذاری مواجب دیوانی قریه کمرود از اعمال نور به عوض مواجب در وجه محمود خان کلانتر؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1265ق، جا: ایران؛ 1 گ [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه قاجار در خصوص پرداخت مبلغ 133 تومان از بابت مالیات قرای علمدار ده و شویلاست و [؟] به عوض مواجب در وجه میرزا زمان سررشته دار و تاکید به حکام مازندران در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: 1265ق، جا: ایران؛ 1 گ [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه قاجار درباره پرداخت مستمری به مبلغ پانصد تومان تبریزی در وجه عبیدالحسین خان از محل مالیات اصفهان و تاکید به حکام اصفهان در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق و تحریری، بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 1 گ، 13 سطر (5×12) [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه به غلام حسین خان سپهدار در خصوص پرداخت مبلغ یکصد و پنجاه تومان انعام به میرزا رضا سلطان الذاكرين و پسرش به جهت روضه خوانی از محل مالیات اصفهان که همه ساله از بابت ده پانزده (واحد) قریه کرون که تیول وی است و تاکید به مباشرین دیوانی در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1265ق، جا: ایران؛ 1 گ، 12سطر (5×12) [رایانه]
سواد تعلیقه (؟) در خصوص فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر واگذاری مقدار 25 خروار جنس در وجه حاجی محمد آقا از محل مالیات اصفهان؛ بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 1 گ، 20 سطر، اندازه: 5×12 سم [رایانه]
که مبلغ بیست و سه تومان از مالیات بلده نور وظیفه حاجی ملاعبدالمحمد نوری بوده و اینک که او در گذشته است به پسرش داده می شود، با حاشیه و نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: رجب 1265ق [نشریه: 7 - 318]
درباره میرزا جعفر خان مشیرالدوله مورخ و دادن یک جبه خلعت نوروزی به او؛ بی کا، تا: 1266ق؛ کاغذ: نخودی، 11 سطر (20×25)، اندازه: 34×43 سم [ف: 17 - 402]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار مبنی بر اعلام عنایت ملوکانه نسبت به میرزا محمد باقر شهشهانی و دستور پرداخت مبلغ چهل تومان نقد و هشت خروار غله به صیغه مستمری از بابت غایب و متوفای اصفهان بمشارالیه از «سنه ایت ئیل به بعد» مجری این فرمان
غلامحسین خان سپهدار حاکم اصفهان بود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق، جا: تهران؛ مهر: «الملك لله تعالی»، «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، میرزا تقی خان امیر کبیر «عبده راجی؛ محمد تقی»؛ 7 سطر (19/5×30)، اندازه: 33/5×46/5 سم [نشریه: 1 – 251]
سواد فرمان ناصرالدین شاه درباره پرداخت مبلغ 25 تومان نقد و مقدار 5 خروار جنس جهت تعمیر بقعه امامزاده احمد در قریه احمدرضا از بلوک کرون اصفهان توسط حاجی میرزا زین العابدين به همین میزان بخشودگی مالیاتی توسط ناصرالدین شاه در حق وی و تاکید به حکام اصفهان در عدم مطالبه نقد و جنس از وی؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1266ق؛ کاغذ: نخودی، 1 گ، 11 سطر (5×12) [رایانه ]
برگه سند است دربردارنده فرمان های ناصرالدین شاه قاجار در بذل و بخشش به منسوبان حکومت به ترتیب: 1) فرمانی به عم اکرم حشمت الدوله حمزه میرزا صاحب اختیار مملکت آذربایجان درباره مالیات آذربایجان در صفر 1268، 2) فرمانی به عم اکرم حشمت الدوله حمزه میرزا صاحب اختیار مملکت آذربایجان درباره مالیات آن خطه در ربیع الأول 1269، 3) فرمان بخشش یک طاقه شال کرمانی و یک توپ قبای زری برسم خلعت به زبدة الخوانين میر سلیمان خان در شعبان 1275، 4) فرمان بخشش یک توپ جبه کرمانی به قوام الدوله میرزا محمد وزیر مملکت خراسان در شعبان 1275، 5) فرمان بخشش خلعت به میرزا محمد مستوفی سرشته دار کل آذربایجان در جمادی الاولى 1266، 6) فرمان بخشش خلعت به میرزا محمد قوام الدوله وزیر مملکت خراسان در رمضان المبارك 1274، 7) فرمان بخشش مالیات قریه و ایقان تبریز به شیخعلی خان ماکوئی در رجب 1268؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266-1275؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ 1 گ [ف: 31 - 164]
درباره مستمری ده تومان نقد برای آقا سید شریف پسر آقا سید علی اصغر خوانساری در شعبان 1267؛ بی کا، بی تا؛ با نشانه های دیوانی در پشت نامه [نشریه: 7- 319]
سواد فرمان ناصرالدین شاه قاجار در خصوص پرداخت مستمری به رعایا از محل مالیات آذربایجان و مازندران و اصفهان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268-1267 ق؛ 95ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
آغاز: آن که عالیجناب رفیع جایگاه؛ انجام: جمادی الاخرى 1268.
فرمان شاه قاجار در باب خلعت نوروزی عبدالباقی منجم باشی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق [الفبائي: - 428]
فرمان صدارت آقا خان نوری اعتماد الدوله، در حاشیه گزارشی است از صدر اعظم اعتماد الدوله نوری؛ خط: نسخ، کا: سید مرتضی کاتب دار التأليف، تا: ربیع الاول 1268ق؛ 2 ص (422-423) [مختصر ف: - 455]
برای میرزا محمد مستوفی یک جبه ترمه خلعت نوروزی به وسیله حسن علی خان پیش خدمت فرستاده؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1268ق [نشریه: 7- 319]
سواد فرامین ناصرالدین شاه در خصوص برقراری مواجب به صیغه تیول و نقدی و تخفیف مالیاتی و اعطای منصب به عده ای از ایشان؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 1269-1268 ق، جا: ایران؛ 69ص، اندازه: 13/2×21/5 سم [رایانه]
یک توب جبه ترمه خلعت نوروزی همراه دوست علی خان پیش خدمت برای میرزا محمد قوام الدوله در رجب 1269 فرستاده شده است؛ بی کا، بی تا؛ مهر: میرزا آقاخان [نشریه: 7- 319]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار به اعتماد الدوله عیسی خان والی و حکمران اصفهان مبنی بر این که «چون از قرار تصدیق میرزا نصرالله مستوفی مالیات مزروعی نیمطاق سیدان و مارچی سلالة السادات میرزا ابوالحسن عمو زاده امین لشکر مبلغ نه تومان و کسری «من جمع اصلا و فرعاً» معین و مشخص نموده است و مبلغ نه تومان و کسری هم از قرار تصدیق میرزا نصرالله مستوفی و مستوفیان اصفهان تخفیف موضوعی از حشو جمع که دخلی به مالیات دیوانی ندارد مطابق بدهی مشارالیه درین صورت نیم طاق مزروعی مشار اليه جمع و خرجی ندارد و مالیات دو قریه مزبور باید بر بیست و سه طاق تقسیم شود. بر روی طاقات مطابق عمل کرد طاقات و وجه اجاره طاق جمع بسته شود «لهذا از هذه السنه قوی نیل به بعد نیمطاق مزروعی مشار اليه را از جمع تکالیف دیوانی و مالیات و صادرات و عوارضات و کاه و هیمه مسلم و معاف فرمودیم»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1270ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: السلطان بن السلطان، ناصرالدین شاه قاجار، میرزا یوسف خان مستوفی الملك «یوسف بن محمد حسن»؛ 9 سطر (13×24/5) [نشریه: 1 - 250]
درباره میرزا محمد حسین خوشنویس شیرازی که در لوی ئیل سی تومان از مالیات فارس اضافه بر سی تومان مستمری پس از وضع رسوم به او داده می شود و مؤيدالدوله طهماسب میرزا این حکیم را اجراء کند؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1272ق [نشریه: 7- 319]
فرمان ناصرالدین شاه به هرات، تاریخ صدور ربیع الثاني 1273ق، با یادداشت از افضل الملك در باب خیانت میرزا آقا خان نوری علیه ما علیه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ربیع الثاني 1273ق؛ 2 ص (811- 812) [مختصر ف: - 583]
سواد فرامین ناصرالدین شاه در خصوص برقراری مواجب به صورت تیول و نقدی و نیز تخفیف مالیاتی به عده ای از رجال و رعایا از بابت ولایات مختلف؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1275-76 ق، جا: ایران؛ 132ص، اندازه: 12/8×21/2 سم [رایانه]
آغاز: محمد مهدی خان ولد مقرب الخاقان کشیکچی باشی؛ انجام: حواله مقرب الخاقان عین الملك
سواد فرامین ناصر الدين شاه در خصوص پرداخت مواجب به رعایا و نیز اعطای نشان به افراد و تعیین مناصب از بابت آذربایجان، قم، ساوه، گلپایگان و غیره؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، تا: 77-76-1275 ق، جا: ایران؛ 135ص، اندازه: 12/3×21/2 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار خطاب به دوست محمد خان امیر کبیر کابلستان و قندهار در مورد دلجویی از بازماندگان مرحوم سردار رحم دل خان است؛ خط: شکسته، بی کا، تا: جمادی الثاني 1276ق؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ 1 گ [ف: 34 - 58]
فرمان ناصرالدین شاه خطاب به امیر دوست خان امیر مملکت کابلستان در مورد دلجویی از بازماندگان مرحوم سردار کهن دل و سردار رحم دل خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1276ق، مهر: ناصر الدين شاه؛ 1 گ [ف: 34 - 59]
با مهر او درباره میرزا محسن خان وزیر مختار و ایلچی مخصوص دولت ایران مقیم اسلامبول که در ایجاد حسن رابطه میان دو دلت ایران و عثمانی و رفع قرانتین خانقین عراق عرب و قزل دیزج دو سرحد جنوبی و غربی ایران و عثمانی کو شش کرده است که از سال آینده پیچی ئیل بر مواجب هزار تومان او سالانه هزار تومان پس از وضع رسوم دیوانی بگیرد و دفتر خانه همایونی شرح این فرمان را در دفاتر خود ثبت کنند؛ خط: نستعلیق، کا: کلهر، تا: 1 شعبان 1276ق، مذهب؛ 12 سطر (27×6 و 65×90)؛ 12 سطر [نشریه: 7- 319]
با مهر میرزا سعید خان وزیر خارجه با خط ناصرالدین شاه به زر گرفته در این که آقا رضای تاجر در 1279 قباله ای به وزارت خارجه آورده و گفته که ملکی در قزوین از حاجی بیگلر خریده ام و قباله باید در این جا ثبت شود ولی خود او آمده و می گوید که این ثلث پدر من است و نباید فروخت و علماء هم دیدند که وصیت درست است، در پشت آمده که در ذیقعده 1279 ثبت دفتر خانه وزارت امور خارجه شده است با مهر؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 319]
آغاز: بسم الله شانه العزيز. چون بواسطه اشتغالات کثیره هفت ساله متوالی که بنفس نفیس همایون متوجه بودیم چندی بود مزاج ما چندان همراهی نداشت؛ انجام: در هر وقت ماذون بعرض خواهند بود البته بدون تخلف میتاید از اینقرار رفتار نموده تخلف نمایند حز رفی شهر صفر المظفر 1283 در این سواد دست خط مبارک از همین قرار صحیح است از احکام هر یک را دبیر الملك دست خط ما را بنویسد مشغول کار خود باشند 2 شهر صفر المظر 1283
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر تخفیف یک صد تومان از مالیات قریه شش جان فریدن ملکی حاجی میرزا سید جمال الدين امام جمعه خوانسار که از «هذه السنه اودئیل» ببعد درباره او مقررست. این فرمان به موجب اظهار عجز و شکایت مشار اليه از «شکستگی و خرابه قریه» مزبور شرف صدور یافته است؛ خط: شکسته تعلیق، بی کا، تا: 1283ق؛ با شکوائیه میرزای یزدانی و منظومه ای درائین بهاء الله و خلاصه شرح احوال ژنرال آجودان حسنعلی خان در یک مجلد؛ جلد: گالینگور، 9 گ، 11-12 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 3 - 991]
مورخ ذیحجه 1284 که دویست تومان مواجب مولا عبدالله خان پس از وضع رسوم دیوانی از مالیات عربستان به میرزا آقا نویسنده عم اکرم کامکار حشمة الدوله داده می شود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1284ق [نشریه: 7- 320]
فرمان ناصرالدین شاه در خصوص افزایش پرداخت مستمری به میزان پانصد تومان در وجه آقاخان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1284ق؛ مهر: «الملك لله + تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت» (پنج ضلعی)، «لا اله الا الله هو الملك الحق المبين زین العابدين»، «افوض امری الى الله عبده موسی» (مربع)، «المتوكل علی الله عبده عباس» (مربع)، «المتمسك بولایه علی عبده محمد زمان» (مربع)، «الراجي محمد رضا بن ابوالقاسم الحسيني» (مربع)؛ 1 گ، اندازه: 50×60 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر ارتقاء محمد کریم خان سرهنگ فوج فیروز کوهی به درجه سرتیپ سیمی با استفاده از تفاوت حقوق آن، این فرمان هنگام مأموريت یافتن و عزیمت محمد کریم خان به جنوب خراسان صادر و مدلول آن از جانب کامران میرزا نایب السلطنه خراسان لازم الرعايه بوده است. این جمله به خط ناصرالدین شاه در متن است: «تفاوت مواجبش را [که] از بابت غایب متوفای بازماندگانست هر وقت معین شد بخرج
بنویسید صحیح است»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1286ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «الملك لله تعالی»، «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «نایب السلطنه امیر کبیر»، «عبده الراجي، محمد یوسف»، میرزا هدایت وزیر دفتر «الهداية امر من لدیه»، میرزا زین العابدين مستوفی «لا اله الا الله الملك الحق المبين، عبده زین العابدين»، «المتوكل علی الله، عبده حبیب الله»؛ 3 سطر (22×36)، اندازه: 37×49 سم [نشریه: 1-243]
چون میرزا محمود پسر میرزا یوسف لشگر نویس در وزارت خارجه خدمات انشاء رمز می کند از گیلان ئیل مبلغ سیصد تومان از بابت مواجب اسناس پروسکی که در گذشته است به او داده می شود؛ بی کا، تا: ربیع الاول 1286 ق [نشریه: 7- 320]
سواد فرمان ناصرالدین شاه قاجار در خصوص اعطای منصب و پرداخت مستمری رعایای از محل مستمری رعایای اصفهان و آذربایجان و خراسان و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286-1285 ق، جا: ایران؛ 55 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا از محل مالیات خراسان و آذربایجان و بسطام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق، جا: ایران؛ کاغذ: فرنگی، 100ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایا از محل مالیات فارس و عراق و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق، جا: ایران؛ 102ص، اندازه: 24×30 سم [رایانه]
که صد تومان مواجب قاسم خان نایب ایشک آقاسی درباره جان جان خانم دختر محمد حسن خان نایب ایشک آقاسی مقرر می شود؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1288ق؛ مهر: صدراعظم [نشریه: 7-320]
از ناصر الدين شاه به امین الملك وزیر عدلیه درباره سر و صورت دادن به وضع سواره نظام و پیاده در ایران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ نامه در دو صفحه است صفحه اول 9 سطر و صفحه دوم 11 سطر است، در صدر نامه مهر سلطنتی؛ 9 و 11سطر (7×12) [ف: 15 - 77]
میرزا ابوالقاسم پسر میرزاعباس قلی سررشته دار دفتر لشکر شده و از بابت مواجب فتح الله خان افشار دویست تومان مواجب که پس از وضع رسوم دیوانی یک صد و شصت تومان می شود خواهد گرفت، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: شعبان 1288ق [نشریه: 7- 320]
فرمان ناصرالدین شاه برای نصرالله خان و محمد تقی خان و محمد رضا خان پسران عبدالله رشتی درباره مقرری دویست تومان درباره آن ها؛ بی کا، تا: ذیقعده 1289ق [نشریه: 5 - 391]
درباره میرزا پاسخ مترجم اول کار پرداز خانه دولت ایران در تفلیس که اوویس قونسول بادکوبه می شود و دویست تومان مواجب می گیرد و زیر نظر میرزا اسدالله خان کار پداز تفلیس کار می کند، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: ربیع الأول 1289ق [نشریه: 7- 320]
معادن مس سبزوار و کوه سرخ و شاه رود به توسط حسن علی خان وزیر فواید عامه هشت ساله به حاجی علی اکبر امین معادن اجاره داده می شود؛ بی کا، تا: ذیحجه 1290ق؛ مهر: امین الملك، محمد یوسف، وزیر فواید عامه [نشریه: 7- 320]
میرزا عبدالباقی طبیب اصفهانی در گذشته و بازمانده ای ندارد و پانزده تومان مستمری او از مالیات اصفهان درباره میرزا سید اسماعیل و میرزا سید محمد علی اصفهانی برقرار می شود، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: صفر 1291 ق [نشریه: 7- 320]
درباره پنجاه تومان و پنج خروار جنس مستمری از لرستان برای میرزا حسن عارف نواده میرزا محمد عارف در ربیع الاول 1291؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 320]
به درخواست حاجی میرزا حسین خان سپهسالار و وزیر خارجه در سال تنگوزئیل مبلغ دویست تومان بر سیصد تومان مواجب میرزا محمود منشی وزارت خارجه افزوده شده و مبلغی از آن از مواجب حاجی میرزا هادی خانکار گذار خارجه کرمانشاهان است، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1292ق [نشریه: 7- 320]
خطاب به مظفرالدین میرزا صاحب اختیار آذربایجان درباره بیست تومان نقد و پنج خروار جنس مستمری میرزا عبدالحسین در ربیع الاول 1293، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: ربیع الاول 1293 ق [نشریه: 7 - 321]
خطاب به مظفرالدین میرزا صاحب اختیار آذربایجان درباره بیست تومان نقد و پنج خروار جنس مستمری میرزا محمد حسین در شوال 1293، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: شوال 1293ق؛ با نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7 - 321]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار به عم خود معتمدالدوله حکمران فارس در اثر شکایت میرزا آقا پسر مرحوم حاج سید اسمعیل نسخ نویس شیرازی مبنی بر عدم دریافت مستمری دو ساله خود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «الملك لله»، «السلطان بن السلطان، ناصرالدین شاه قاجار 1264»، مستوفی الممالك «یوسف بن حسن»، «یا شفیع المذنبين»؛ 10 سطر (9/5×26)، اندازه: 21×33 سم [نشریه: 1 – 245]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر تخفیف یکصد تومان از مالیات قریه شش جان فریدن ملکی حاجی میرزا سید جمال الدين امام جمعه خوانسار که از «هذه السنه او دئیل» ببعد درباره او مقررست. این فرمان بموجب اظهار عجز و شکایت مشار اليه از «شکستگی و خرابه قریه» مزبور شرف صدور یافته است، محل تأليف: تهران، تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1294؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «یوسف بن حسن»، «افوض امری الى الله عبده محمد»، الواثق بالله»، «افوض امری الى الله، عبده نصرالله»، میرزا هدایت وزیر دفتر «الهداية أمر من لدیک»؛ 5 سطر (19×28)، اندازه: 33×34 سم [نشریه: 1- 268]
میرزا محمود منشی رموز وزارت خارجه در خطوط و تلگراف های مرموز لیاقت به خرج داده است و به درخواست مشیرالدوله سپهسالار اعظم و وزیر خارجه از بارس ئیل به لقب خانی سرافراز می گردد؛ بی کا، تا: شعبان 1295 ق [نشریه: 7 - 321]
فتح علی خان سرتیپ سواره شاهسون بغدادی درخواست کرده است که صد و شصت و دو تومان و شش هزار مالیات طایفه خمسه لوی قزوین و کردستان که در جزو شاهسون بغدادی ابواب جمع است از بابت مواجب محلی بیست نفر سواراین طایفه که معادل صدو پنجاه و چهار تومان و پنج هزار و سیصد دینار است محسوب شود و تتمه هفت تومان و هشت هزار و چهارصد دینار از بابت مواجب خود او محسوب گردد، پس صد و شصت و دو تومان و شش هزار مالیات این طایفه مواجب او و سواره مقرر شده است، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1296ق [نشریه: 7 - 321]
درباره یک دانگ روستای خمسه برای مواجب میرزا تقی خان یوزباشی که تیول او باشد در رجب 1298؛ بی کا، بی تا؛ [ف: 17-304]
سواد فرامین و ملفوفه ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مواجب و اعطای مناصب و نشان به تعدادی از اشخاص و نیز اتباع بیگانه؛ بی کا، تا: 1299-1298 ق، جا: ایران؛ مهر: «الراجي محمد علی» (بیضی)؛ 85 ص، اندازه: 12×21 سم [رایانه]
سواد فرامین ناصرالدین شاه در خصوص اعطای مواجب و مستمری به صیغه نقد و تیول و نیز اعطای منصب در حق رعایا؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1299-1298 ق، جا: ایران؛ 106ص، اندازه: 12/5×21 سم [رایانه]
درباره میرزا محمود خان منشی رموز که چون سال ها در وزارت خارجه مشغول بوده و قوانینی برای مخابرات تلگرافی رمز وضع کرده است به مفتاح الملك لقب یافته است؛ بی کا، تا: محرم 1300 ق [نشریه: 7 - 321]
صد و شصت تومان و بیست خروار جنس بی رسوم از محل خراسان درباره آقا سید مهدی امام جمعه لاهیجان مقرر می شود؛ بی کا، تا: رجب 1300ق؛ مهرشاه ولی، امین السلطان [نشریه: 7 - 321]
شوال 1300 که میرزا موسی خان منشی اول وزارت خارجه کار گذار بوشهر و مدیر امور تذکره می شود؛ بی کا، تا: شوال 1300ق [نشریه: 7 - 321]
(با مهر) به نام میرزا نصر الله خان که چهار سال است منشی وزارت امور خارجه می باشد و به تصدیق مؤتمن الملك وزیر خارجه در شوال 1300 نایب اول وزارت خانه شده است، دویست تومان بدون وضع رسوم از محل های معین در همین فرمان اضافه مواجب به او داده می شود؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 321]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار مبنی بر انتصاب احمد خان سرهنگ پسر معتمد السلطان محمود خان ملک الشعراء به ریاست مدرسه دارالفنون تبریز از «هذه السنه قوی ئیل و ما بعدها» در این فرمان از سوابق تحصیلات بیست ساله نامبرده در مدرسه دارالفنون یاد شده و به عرایض مخبر الدوله وزیر علوم و صنایع و معادن و تلگراف در ستایش مراتب فضل احمد خان سرهنگ اشارت رفته است و این فرمان از جانب مظفرالدین میرزا ولیعهد لازم الرعايه بوده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1301ق؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، میرزا یوسف خان مستوفی الممالك «افوض امری الى الله. یوسف 1276»، مخبر الدوله وزیر علوم 1259، میرزا نصر الله خان مستوفی «افوض امری الى الله، عبده نصرالله»؛ کاغذ: سپاهانی، 6 سطر (22×45)، اندازه: 36×59 سم [نشریه: 1 - 231]
از طرف ناصر الدين شاه قاجار در ربیع الثاني 1301 ق درج شده در روزنامه رسمی، فرمان اعطای یک قبضه عصای مرصع به صدیق الدوله؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 3 ص (455-457)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 - 498]
میرزا محمودخان مفتاح الملك نایب وزارت خارجه در مخابرات رمز رنجی برده است و در قوی نیل به درخواست وزیر خارجه میرزا سعید خان مبلغ دویست و پنجاه تومان از بابت وجوه تذکره بر پانصد تومان مواجب او افزوده شده که پس از وضع دو عشر پرداخت شود، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: ربیع الأول 1301 ق [نشریه: 7 - 321]
میرزا محمد مستوفی پسر ولی عهد سر رشته دار آذربایجان به درخواست این فرزند مبلغ سیصد تومان از محل آذربایجان به درخواست این فرزند مبلغ سیصد تومان از محل آذربایجان مواجب می گردد، با حواشی و نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: شوال 1301 ق [نشریه: 7 - 322]
فرمان ناصرالدین شاه درباره مأموريت میرزا احمد خان مشیر السلطنه برای مساحی گیلان؛ بی کا، تا: رجب 1302 ق [نشریه: 5-391]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص واگذاری قریه الیگودرز در حومه بروجرد به صیغه تیول به میرزا محمد حسن خان دبیر الملك و تاکید به ظل السلطان در واگذاری آن؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1302ق، جا: ایران؛ 1 گ، 5 و 6 سطر 22 سانتی، اندازه: 38×51 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار مبنی بر مقرر داشتن مبلغ سیصد تومان از محل مواجب مرحوم ضیاء الملك و غیره به صیغه اضافه مواجب در حق حاج سرورخان خادم حرم که می بایست از «سنه تخای قوی ئیل ببعد» پرداخت شود، محل تأليف: تهران، تاریخ تأليف: جمادی الاول 1302؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «صدر اعظم 1301»؛ 5 سطر (18×24)، اندازه: 31/5×49 سم [نشریه: 1 - 253]
به میرزا محمود خان مفتاح الملك نایب وزارت خارجه، به درخواست ناصر الملك وزیر خارجه، به درخواست ناصر الملك وزیر خارجه، نشان شیر و خورشید درجه دوم ستاره دار داده می شود؛ بی کا، تا: 1303 ق [نشریه: 7 - 322]
سواد فرامین گوناگون ناصرالدین شاه در خصوص اعطای مواجب و تیولات و القاب و تعیین مناصب و حدود اراضی از بابت تهران، فارس، اصفهان و عراق عجم و ...؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1303ق، جا: ایران؛ 85 ص، اندازه: 12/5×20 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر پرداخت مبلغ یکصد تومان از مقرری جناب جلالتمآب امیر الامراء العظام أنا ... ایلخانی «از سنه ایت ئیل و ما بعدها» به استدعای همو در حق همیون خانم صبیه وی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1303ق، جا: تهران؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «قوام الدوله»، «صدر اعظم»؛ کاغذ: فرنگی، 5 سطر (17/5×30)، اندازه: 29×43 سم [نشریه: 1 - 232]
سواد فرامین ناصر الدين شاه در خصوص اعطای مواجب، لقب و نشان به عده ای از افراد و نظامیان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1303-1304 ق؛ 88 ص، اندازه: 13×23 سم [رایانه]
مورخ ربیع الثاني 1304 که هشتاد تومان از تفاوت عمل مالیات طایفه سلوک لو اضافه جمیع دستورالعمل فارس به میرزا علی مستوفی ولایتی آن جا مواجب داده می شود، ظل السلطان حکمران فارس و اصفهان و اراک و عربستان باید آن را مقرر بدارد، در حاشیه آمده که هشتاد تومان در دستورالعمل دیوانی فارس مقرر شده است، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1304ق [نشریه: 7 - 322]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار به «حکام حال و استقبال فارس» مبنی بر دستور پرداخت سالیانه سی و شش تومان از محل مستمری میرزا سید علی ورثه مرحوم حاج سید اسماعیل که خود همان زمان مرحوم شده از «هذه السنه ایت ئیل به بعد» به میرزا یوسف و میرزا محمد تقی و میرزا علی محمد که فرزندان ویند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1304ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «مجدالملک»، «قوام الدوله»، «مستوفی الممالك»، «معتمد السلطنه»؛ 5 سطر (19×30)، اندازه: 33×46 سم [نشریه: 1 - 254]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص واگذاری سمت و القاب و مستمری به رعایا از محل مستمری به رعایا از محل مالیات اصفهان و زنجان و مازندران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305-1304 ق، جا: ایران؛ 123ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار به کامران میرزا نایب السلطنه مبنی بر این که احمد خان سرهنگ رییس مدرسه دولتی آذربایجان را با اشاره به سوابق فضل او و پدرش که در مأموريت ریاست مدرسه تبریز شایستگی نشان داده به درجه سوم سرتیپی با اعطای نشان و حمایل این مرتبت از «هذه السنه تنگوزئیل» مفتخر نموده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1305ق، جا: تهران؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت
داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «قوام الدوله»، «نایب السلطنه امیر کبیر 1295»، «امین السلطان»، میرزا محمود وزیر «یا محمود»، «معتمد السلطنه 1234»، میرزا نصر الله مستوفی «افوض امری الى الله»؛ 6 سطر (27×50)، اندازه: 38×58 سم [نشریه: 1- 255]
از ناصرالدین شاه به میرزا کریم خان سرتیپ اول و رییس مدرسه مبارکه ناصری که پس از ذکر سوابق خدمتش وی را به اعطای یک رشته حمایل سبز و یک قطعه نشان مخصوص آن که «از علایم و نشان های بزرگ دولت علیه» بود «از سنه سیچقان ئیل» مفتخر نمود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1305ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت»، «نایب السلطنه امیر کبیر»، «نظام الملك وزیر لشکر 1298» [نشریه: 1 - 239]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر مقرر داشتن چهل و هفت تومان و پنج هزار دینار مستمری مرحوم شیخ صالح در حق در محمد هادی یک پسر مهدی بیک مشهور به فدایی این فرمان از «سنه یوت ئیل به بعد» مجری بوده و در حاشیه فرمان آمده است که «چون شیخ جواد برادر مرحوم شیخ صالح دست داد خواهی در وزارت وظایف گشوده مبلغ شانزده تومان از مبلغ مورد فرمان در حق شخص اخیر مستمراً مقرر گردیده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق، جا: تهران؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «امین الدوله»، «مجد الملك»؛ 5 سطر (18×30)، اندازه: 30×48 سم [نشریه: 1 – 251]
فرمان ناصری در باره ترفیع امیر نظام گروسی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1305ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ 1 ص، 5 سطر، اندازه: 67×86 سم [ف: 45 - 272]
فرمان ناصرالدین شاه راجع به پرداخت سالانه دویست تومان از تفاوت عمل قشونی مملکت آذربایجان به میرزا حسن خان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1305ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 1 گ، اندازه: 35×44 سم [ف: 34 - 56]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا از محل مستمری مازندران و اصفهان و کاشان به امین السلطان، ملک الشعرا و حسام الشعرا او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305-1306 ق؛ 11ص، اندازه: 12×20/5سم [رایانه]
سواد فرامین ناصرالدین شاه در خصوص برقراری مواجب و اعطای منصب به عده ای از رعایا و رجال؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1305-1306 ق، جا: ایران؛ 75 ص، اندازه: 12/5×20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین ناصر الدين شاه در خصوص اعطای مستمری و منصب و تیول به تعدادی از رعایا؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1306-1305 ق، جا: ایران؛ 124ص، اندازه: 12/2×20/9 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه برای میرزا سید رضای مستوفی محاسب فومن و ماسوله؛ بی کا، تا: 1306ق [نشریه: 5 - 391]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص اعطای مستمری به رعایا از محل مستمری ولایت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق، جا: ایران؛ 164ص، اندازه: 12×20/5سم [رایانه]
در برقراری مستمری درباره شیخ بهاء الدين نامی از علماء مورخ رجب 1306؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44 سم [ف: 16 - 637]
مورخ شعبان 1306 تنگوزئیل که به اکوپف روسی یک قطعه نشان شیر و خورشید از درجه چهارم داده می شود؛ بی کا، تا: شعبان 1306ق [نشریه: 7 - 322]
مورخ رجب 1306 که مؤتمن السلطان میرزا محمودخان مفتاح الملوك نایب اول وزارت خارجه در رمز کار کرده و به درخواست امین السلطان وزر داخله و مالیه از او دئیل مبلغ پانصد تومان بر هفتصد و پنجاه تومان او افزوده شده؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-322]
(با مهر) درباره مستمری پنج توماه و سه هزار خروار و دوازده من غله بر غلام علی خان از آذربایجان (سایج داران) در جمادی الاول 1307؛ بی کا، بی تا؛ با نشانه های دیوانی در پشت سند [نشریه: 7-322]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر مقرر داشتن مبلغ ششصد تومان بدون عشر و رسوم به صیغه استصوایی از «ابتدای سنه اتیه بارس ئیل» سالیانه در حق اعتماد الحرم که در جزو جمع عربستان باید به خرج بیاید. این فرمان بر حسب استدعای امین السلطان صادر شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق، جا: تهران؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «امین السلطان»، «معاون الملك»، «محمد حسین بن هدایت»، «معتمد السلطنه. 1304»؛ 5 سطر (22×28/5)، اندازه: 35×43 سم [نشریه: 1 - 252]
بانو خانم دختر محمد رحیم میرزا در گذشته و چهل تومان
مقرری داشته و آن به بازماندگان او داده می شود، در حاشیه آمده که مواجب اصل پس از وضع رسوم پنجاه و دو تومان بالغ بر چهل و دو تومان می گردد؛ بی کا، تا: 1307 ق [نشریه: 7 - 322]
حاجی حسین قلی خان معتمد الوزراة در کارهای قونسول جنزالی هندوستان و سفارت آمریکا در اتازونی و ملازمت موکب شاهانه در پاریس و حمل و نظارت بارهای سلطنتی به تهران درستی و راستی نشان داده است او را صدرالسلطنه می خوانیم و اجازه می دهیم که ما را دیدار کند، با مهر امین السلطان؛ بی کا، تا: رجب 1307 ق [نشریه: 7 - 322]
فرمان ناصرالدین شاه راجع به اعطای منصب ... درجه دوم به میرزا حسن خان معتمد السلطان پسر میرزا ابراهیم معتمد السلطنه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1307ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 1 گ، اندازه: 45×61 سم [ف: 34 - 56]
از ناصرالدین شاه به میرزا کریمخان صمصام السلطنه میر پنجه که پس از ذکر سوابقش (غلام بچگی او در عهد محمد شاه، اشتغالش به تحصیلات در رشته علوم ریاضی و نظامی در دارالفنون، معلمی افواج، انجام صادقانه مأموريت های محوله به او در استرآباد، گرگان، سرخس، سیستان، انجام خدمت به مدت هفت سال در سمت وابستگی نظامی «آتاشه میلیتری نظام» در فرنگستان، پس آن گاه احضارش به رکاب همیون) وی را به ریاست مدرسه ناصری منصوب و به اعطای منصب امیر تومانی و یک قطعه نشان و حمایل مخصوص، و اضافه نمودن سیصد تومان بر مواجب پیشین وی از «سنه توشقان ئیل به بعد» مفتخر نمود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1308ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «نایب السلطنه امیر کبیر»، «امین السلطان»، «نظام الملك وزیر لشکر»، «مستوفی نظام»، «مدبر السلطنه»، «عمید لشکر» [نشریه: 1-241]
از ناصرالدین شاه به معتمد السلطان میرزا احمد خان سرتیپ رییس مدرسه دولتی دارالسلطنه تبریز که پس از ذکر مراتب فضل وی در علوم «از قبیل حساب و فیزیک و شیمی و تاکتیک و تاریخ و السنه و هيأت و هندسه اقصی از هذه السنه بارس ئیل» یک درجه بر رتبه او افزوده و به منصب سرتیپی اول سرافرازش نمود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1308ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»؛ 3 سطر (26×33)، اندازه: 44×57 سم [نشریه: 1 - 242]
فرمان ناصرالدین شاه به ظل السلطان صاحب اختیار اصفهان؛ بی کا، تا: شعبان 1308 ق [نشریه: 7- 323]
(با امضاء او) مورخ صفر 1308 که عم اکرم او سلطان سلیم میرزا از بابت برگشت تخفیف ملایر و تویسرکان مبلغ دویست و پنجاه تومان علاوه مقرری از مالیات آن دو جا پس از وضع رسوم دیوان بگیرد، با نشانه های دیوانی در پشت آن؛ بی کا، تا: صفر 1308ق، [نشریه: 7- 323]
(با مهر) مورخ ربیع الثاني 1308 که به درخواست شجاع الدوله امیر تومان چون میرزا محمد علی مستوفی قوچانی درگذشته است به جای او میرزا آقا بابا مستوفی آن جا می شود و مبلغ صد و پنجاه تومان و بیست خروار جنس از مواجب خانواری او می گیرد؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1308 ق [نشریه: 7 - 323]
(با مهر) مورخ رجب 1308 که به درخواست شجاع الدوله امیر تومان حکمران قوچان به میرزا علی محمد و میرزا محمد رضا پسران میرزا محمد علی مستوفی قوچانی مبلغ صد و پنجاه تومان نقد و بیست خروار جنس از مواجب پدرشاه که در گذشته است داده می شود؛ بی کا، تا: رجب 1308 ق [نشریه: 7- 323]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا و اعطای مناصب به رعایا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1309 - 1308ق، جا: ایران؛ 86 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرامین ناصر الدين شاه در خصوص پرداخت مستمری و مواجب به افراد مختلف؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 138 - 1309ق؛ 111ص، اندازه: 12×20/5سم [رایانه]
در این که از مواجب میرزا سلطان محمد خان ایلخانی قشقایی که در گذشته است مبلغ دویست و پنجاه تومان درباره بانو گشسب خانم هم شیره او مقرر می شود تا همه ساله پس از وضع رسوم دیوانی دریافت کند؛ بی کا، تا: رجب 1309ق؛ در کناره فرمان آمده که مبلغ هشتصد و شصت و چهار تومان مواجب او بی رسوم به خرج دستورالعمل توشقان ئیل مملکت فارس منظور شده است [نشریه: 7- 323]
مورخ شعبان 1309 که میرزا محمود خان مفتاح الملك نایب اول وزارت خارجه در حال مخابرات رمز و مطالب محرمانه دولتی رنجی برده است به تصویب امین السلطان وزیر اعظم در لوی ئیل نشان شیر و خورشید درجه اول خارجه با حمایل سبز به او داده می شود؛ بی کا، بی تا؛ با نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7-323]
به مؤتمن السلطان میرزا ابوالقاسم خان لشکرنویس به تصویب
نایب السلطنه امیر کبیر وزیر جنگ لقب مشیر لشکر داده می شود، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: شعبان 1309 ق [نشریه: 7- 323]
مورخ 1310 تخاتوی ئیل که میرزا احمد خان علاءالدوله امیر تومان به تصویب امین السلطان صدراعظم حکمران بختیاری و عربستان شده است؛ بی کا، تا: 1310 ق؛ مهر: صدر اعظم مورخ 1310 [نشریه: 7 - 323]
در این که ما از خدمات مرتضی خان اعتماد حضرت پسر آقا تقی در این سفر خوشنودیم و به تصویب امین السلطان مقرر می داریم که او مانند پدرش در زمین ها و کاریز پهلوی کاخ فیروز ما تصرف آبادی کند؛ بی کا، تا: 1310ق؛ مهر: امین السلطان [نشریه: 7-323]
حاجی میرزا عباس قلی وزیر دربار در گذشته و میرزا ابوالقاسم مشیر لشکر بجای او منصوب می گردد و عضو مجلس وزراء می شود، امین الدوله این انتصاب را بپذیرد؛ بی کا، تا: ربیع الأول 1310 ق؛ با نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7 - 324]
به نام میرزا حاجی آقای فخرالکتاب که مبلغ دویست تومان بدون رسوم از بابت وجه تذکره سرحدات اشنویه و سردشت و سلدوز و بوکان با موافقت مصباح الدوله رئیس امنای تذکره سرحدات آذربایجان مواجب به او داده می شود؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1310 ق [نشریه: 7 - 324]
(با امضاء او) که میرزا اسد الله کارگذار قوچان در گذشته و پنجاه تومان از مواجب او به دو زنش مقرری داده شود؛ بی کا، تا: رجب 1310 ق [نشریه: 7- 324]
(با امضاء) به نام میرزا نصرالله خان مصباح الملك از خانواده عرفاء که لقب مشیر الملك به او داده می شود؛ بی کا، تا: رجب 1310 ق [نشریه: 7- 324]
صد تومان با رسوم در حق زن آقا عبدالغفار مادر فاطمه سلطان خانم منظور بوده و او در گذشته است اینک این مبلغ به دختر او فاطمه سلطان خانم داده می شود؛ بی کا، تا: 1310ق؛ با حاشیه و نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7 - 324]
شهریار خان پسر باقرخان ضرغام الملك سر تیب اول رئیس سوار افشار او رومی به درجه سرهنگی سوار افشار ارومی می رسد و صد تومان مواجب او است؛ بی کا، تا: شوال 1310ق؛ با حاشیه و نشانه های دیوانی؛ مهر: معتمد نظام، مستوفی نظام، ناظر لشگر [نشریه: 7- 324]
به مفتاح الملك نایب اول وزارت خارجه مبلغ پانصد تومان از چهار هزار تومان علاوه جمع وجه تذکره آذربایجان قبولی مصباح الدوله اضافه مواجب داده شود؛ بی کا، تا: ذیقعده 1310ق [نشریه: 7 - 324]
میرزا حسین خان پیش خدمت ولی عهد صاحب اختیار آذربایجان در این سال ئیلان ئیل نه خروار و شصت و چهار من غله به وزن جدید از سورسات مرحوم محمد علی خان سرتیپ قصاب خانه مواجب می گیرد و همه ساله درباره او چنین مقرر است؛ بی کا، تا: ذیقعده 1310ق؛ با دو حاشیه و با نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7 - 324]
سواد فرامین ناصرالدین شاه در خصوص اعطای لقب و منصب و نیز پرداخت مواجب؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1309 - 1310ق، جا: ایران؛ اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1309-1310 ق، جا: ایران؛ 97ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
در خصوص افزایش بر مواجب قبلی محمد حسن خان اعتماد السلطنه به مبلغ 3000 تومان از 4000 تومان تذکره آذربایجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1310ق، جا: ایران؛ در حاشیه به خط ناصرالدین شاه آمده اعتماد السلطنه بنا بر خدماتی که چهل سال به صداقت در رکاب ما انجام داد استحقاق این التفات را دارد. در پشت سند نوشته شده که خط مرحوم میرزا رضا قلی خان منشی باشی معروف است؛ مهر: «الملك الله التعالي تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت» (مربع)، «افوض امری الى الله حسین» (مربع)، «اعتماد حضور» (مربع)، «وزیر دفتر» (بیضی)، «صدر اعظم» (بیضی)، «منان الملك» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 1 گ، اندازه: 44×68 سم [رایانه]
از ناصرالدین شاه قاجار به میرزا رضای منشی مبنی بر این که با تقاضای مظفرالدین میرزا دال بر استقرار سالیانه مبلغ بیست تومان به صیغه مواجب در حق او موافقست و این مبلغ که خود پس از وضع رسوم است باید از محل علاوه جمع وجه تذکره آذربایجان قبولی مصباح الدوله از «هذه السنه ئیلان ئیل» به موجب برات پرداخت شود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1310ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «صدر اعظم 1310»،«وزیر دفتر 1310»، «سلیمان»، «صدرالملک»، «محمد حسن شریف»؛ 3 سطر (23×28)، اندازه: 37×50 سم [نشریه: 1 - 240]
از ناصرالدین شاه قاجار به فرزندش مؤيد الدوله متولی باشی خراسان و والی خراسان و سیستان مبنی بر فرمان اعطای یک قبضه عصای مرصع که از امتیازات مخصوص دولت است به معتمد السلطان حاج میرزا احمد معتمد التوليه وزیر و مستوفی آستانه مقدسه؛ این فرمان در تعقیب تقدیم شرحی مبنی بر اظهار رضایت مؤيد الدوله از نامبرده صادر شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1310ق، جا؛ تهران؛ مجدول؛ مهر: «الملك لله»، «السلطان بن السلطان ناصرالدین شاه قاجار 1264»، «صدر اعظم»؛ 7 سطر (12×27/5)، اندازه: 25×40 سم [نشریه: 1 – 245]
فرمان ناصرالدین شاه نسبت به استمرار پرداخت چهار صد تومان از «هذه السنه ئیلان ئیل» بعد از وضع دو عشر آن بابت مواجب میرزا کریم خان منتظم الدوله وزیر دار الشوري و رییس مدرسه نظامی ناصری، و منظور داشتن مبلغ مذکور در دستورالعمل خراسان که بواسطه عدم صدور فرمان از خرج برگشته بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1311ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «معاون الملك»، «صدر اعظم»، «وزیر دفتر»؛ 5 سطر (25×42)، اندازه: 44×56 سم [نشریه: 1-233]
به نام آقا شیخ محمد رفیع مجتهد فندرسکی که با تصویب آقا میرزا زین العابدين امام جمعه و دیگران امام جمعه استراباد و جز آن شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1311 ق [نشریه: 7-324]
که به تصویب صدراعظم سیصد تومان مواجب مقطوعی میرزا شفیع خان مستوفی اول که در طومار خراسان برگشت کرده از امسال به او داده می شود؛ بی کا، تا: ذیحجه 1311ق؛ با یک قطعه تمثال از درجه سوم، با مهر صدراعظم در پشت [نشریه: 7- 325]
فرمان ناصرالدین شاه قاجار مبنی بر انتقال مستمری مرحوم مهدی بیک فدایی از «هذه السنه ئیلان ئیل در جزو مستمریات تهران» به ورثه وی مستمری مزبور بالغ بر پنجاه و یک تومان و هشت هزار دینار نقد و شش خروار غله بود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1311ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «صدر اعظم»، «وزیر دفتر»، «مجدالملک»، «بنان الدوله»، مخبر الملك»، «اعتماد حضور»، «قوام دفتر»؛ 3 سطر (18×25)، اندازه: 42×35 سم [نشریه: 1 - 232]
فرمان ناصرالدین شاه برای میرزا سید رضای متوفی فومن و میرزا سید محمد پسر او که مستوفی شده بود، درباره مبلغ 85 تومان از 150 تومان مواجب و تخفیف درباره او؛ بی کا، تا: ذیقعده 1312ق [نشریه: 5 - 391]
فرمان ناصرالدین شاه خطاب به عباس میرزا ملک آرای فرمانفرمای گیلان درباره میرزا سید یحیی و بخشیدن پارچه ترمه ایرانی به او؛ بی کا، تا: 1312 ق [نشریه: 5 - 391]
فرمان او درباره بازماندگان همان سید میرزا یحیی مستوفی و تخفیف 50 تومان از 150 تومان درباره آن ها؛ بی کا، تا: ذیحجه 1312 ق [نشریه: 5 - 391]
درباره برقراری مستمری میرزا هادی خان مستوفی کرمانشاه مورخ ذیقعده 1312؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44 سم [ف: 16 - 636]
فرمان ناصرالدین شاه راجع به اعطای لقب وثوق الدوله به میرزا حسین خان مستوفی اول محاسب مملکت آذربایجان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1312ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 1 گ، اندازه: 43/5×60 سم [ف: 34 - 57]
یونت ئیل که به نچلیک سالیان سلیچ نشان شیر و خورشید از درجه دوم داده می شود؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1312ق [نشریه: 7-325]
در این که چند دیه و کشت زار و زمین بلوک قیر و کازرین فارس ملک حاجی نصرالله خان ایلخانی و چراگاه و سامان طایفه قشقایی بوده و چند دیه دیگر خالصه دیوان است، اینک همه آن ها را از آن او می دانیم و او همه ساله پنج هزار و سیصد و هشتاد و پنج تومان مالیات دیوانی آن جا ها را با هفت هزار و پنجاه و پنج تومان مالیات دیه های خود را که روی هم دوازده هزار و دویست و چهل تومان می شود باید بپردازد ولی نمی تواند آن زمین ها را به بیگانگان واگذارد؛ بی کا، تا: ذیقعده 1312ق؛ با حاشیه و نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7 - 325]
(با خط و مهر او) درباره هفتصد تومان از اضافه جمع تذکره مرور خراسان به صیغه مدد معاش برای میرزا نصرالله خان مشیر الملك معاون و مدیر کل وزارت امورخارجه در شوال 1312 که مانند پیش به او بپردازند؛ بی کا، بی تا، با نشانه های دیوانی در پشت، آراسته و زرین [نشریه: 7- 325]
(با امضاء او) به نام محمد ابراهیم خان کارگذار سابق بندر عباس و عضو قبلی وزارت خارجه که به تصویب امین السلطان صدراعظم در محرم 1313 کارگذار آن جا شده است؛ بی کا، بی تا
[نشریه: 7- 325]
فرمان ناصرالدین شاه به شکرانه پنجاهمین سال سلطنت خود، و بخشیدن مالیات نان و گوشت در طهران مورخ ذیقعده 1313، در پشت فرمان مهر صدر اعظم است، این فرمان خط کلهر است و چاپی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44 سم [ف: 16-636]
که حبیب الله امیر تومان بیگلربیگی فارسی طبق یک طغرا ملفوفه به تصویب امین السلطان به لقب اعتماد السلطاني سرافراز می گردد؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1313 ق [نشریه: 7- 325]
که معتمد السلطان میرزا مسعودخان منشی رموز در پیچی ئیل نشان شیر و خورشید درجه دوم می گیرد با یک صد تومان از مواجب بارون نورمان قونسول کیو که در گذشته است؛ بی کا، تا: شوال 1313ق [نشریه: 7 - 325]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر تعیین رتبه سرتیپی از نوع درجه سوم به نام مصطفی قلی خان سهام السلطنه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ 1 گ، اندازه: 38×98 سم [ف: 34 - 61]
فرمان ناصرالدین شاه به عضد الملك مبنی بر این که چون هنگام تطهیر حرم مطهر حضرت رضا علیه السلام آب به زمین فرو رفته و چنان که مشهودست به دیوار سمت پایین پای مبارک شکست وارد میاورد لذا در تعمیر سنگ فرش آن حرم مبارک اقدام نماید، محل تأليف: تهران، تاریخ تأليف: محرم 127؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه عکسی؛ مهر: «السلطان بن السلطان»، ناصرالدین شاه قاجار 1264 [نشریه: 1 - 257]
فرمانی است از ناصرالدین شاه خطاب به امین الملك درباره مجلس درباره در این فرمان گفته شده است که مجلس دربار مجمع قوای دولت و في الحقيقه حرفه و صلاح دیوان و مقید نظم و پیشرفت امور دولتی باشند. سپس درباره خدماتی که مستقیما به عهده امین الدوله است دستور مراقبت کامل داده شده است. به خصوص در مورد دایره جدید غیر دولتی. در خاتمه هدیه که عبات از یک توب ترمه کشمیر و شمشیر مرصع است محض افتخار از طرف شاه به امین الدوله داده شه است؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، 9 سطر چلیپایی [ف: 15 - 89]
سواد فرمان ناصرالدین شاه قاجار درباره واگذاری متوجهات دیوانی قریه گلیر واقع در توابع ساری مازندران که در حق مرحوم اسماعیل خان سپهسالار برقرار بود و بعد از فوت ایشان به فرزندان وی احمد علی میرزا و سایر ورثه و تاکید به حکام مازندران در معمول داشتن این امر؛ خط: نستعلیق متوسط تحریری، بی کا، بی تا؛ 1 گ، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
میرزا محمود خان مفتاح الملك نایب اول وزارت خارجه در بارس گیل به درخواست امین السلطان وزیر اعظم لقب «جناب» گرفته است؛ بی کا، بی تا؛ آراسته و زرین است [نشریه: 7 - 322]
در این که میرزا ابوالقاسم سررشته دار لشکر نویس دیوان اعلی است و بر مواجب او افزوده می شود، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 325]
در این که میرزا محمود اعتصام نظام سرتیپ دوم و تابین پیش خدمت باشی فرزندی ولی عهد سرتیپ درجه شده و نشان و حمایل به او داه می شود؛ بی کا، بی تا؛ مهر: صدراعظم نایب السلطنه امیر کبیر [نشریه: 7- 325]
درباره دادن نشان به کسی به تصویب امین السلطان اتابک اعظم، بی تاریخ (دو طغرا نمونه است)؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 325]
درباره محمد رحیم میرزا و دادن فرمانروایی استان سراب و گرم رود و ایلات قشقایی به او و این که بایستی معزالدوله بهرام میرزا صاحب اختیار آذربایجان این را بپذیرد؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: خاکستری، 12 سطر (23×37)، اندازه: 35×51 سم [ف: 17 - 402]
فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر دستور پرداخت سی و شش تومان نقد و شش خروار گندم که به استناد ثبت دفتر به رسم مستمری از بابت متوجهات دارالخلافة در حق مهدی بیک فدایی مقرر بوده است به محمد هادی فرزند آن مرحوم از «سنه آتیه بارس ئیل»؛ «مقرر آن که مجری این فرمان کامران میرزا حکم ران دارالخلافه باهره می باشد»، محل تأليف: تهران؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «الملك لله تعالی»، «تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت ** صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت 1264»، «اعتماد السلطنه 1284»، «یوسف بن محمد حسن»؛ 5 سطر (20×29)، اندازه: 31×33 سم [نشریه: 1 - 244]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مستمری از محل مالیات آذربایجان در حق رعایا؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
سواد فرمان ناصرالدین شاه در خصوص واگذاری مستمری به رعایا به همراه چند تعلیقه امیر کبیر و میرزا آقا خان نوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 80 ص، اندازه: 12×20/5 سم [رایانه]
فرمان ناصرالدین شاه در خصوص پرداخت مستمری در وجه آقا شیخ باقر لاسمی از محل مالیات لاسم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «الملك لله تعالی + تا که دست ناصر الدين خاتم شاهی گرفت. صیت داد و معدلت از ماه تا ماهی گرفت» (چهارگوش)، «لا اله الا الله هو الملك الحق المبين عبده فتحعلی» (مربع)، «لا اله الا الله هو الملك الحق المبين» (مربع)، «سید محمد الحسيني» (مربع)؛ 1 گ، اندازه: 36×52 سم [رایانه]
سواد فرامین ناصر الدين شاه در خصوص پرداخت مستمری به رعایا و هم چنین واگذای انعام به شاهزادگان و خوانین؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 120ص، اندازه: 12×52 سم [رایانه]
farmān
مظفر الدين قاجار، شاه ایران، 1269 - 1324 قمری
(1906-1853)mozaffar-od-dīn-e qājār, šāh-e īrān
(با مهر) مورخ 1278 که اکبر میرزا حکمران سراب و گرمرود و ایلات قشقایی همه ساله از بابت مواجب دیوانی میرزا عظیم مستوفی در جزو مالیات اصناف و مستغلات شهر به رسم تیول به خرج تبریز می گرفته است، چون مالیات شهر برای صرف در مخارج فوری و به ویژه دولتی منظور شده است، مواجب او از دیه های طایفه شیرانلو گرفته خواهد شد؛ بی کا، بی تا؛ با خط ولی عهد در بالا [نشریه: 7- 326]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1294ق [نشریه: 7 - 326]
«محمد علی بن سلطان مظفر» مورخ ذیحجه 1306 که به درخواست میرزا حسین خان نایب پیش خدمت باشی ولی عهد به میرزا علی اکبر خان نوه او منصب نایب پیش خدمت باشی گری داده می شود و به مصطفی خان پیش خدمت باشی دستور اجراء آن داده شده است؛ بی کا، بی تا؛ مهر: صدرالدوله [نشریه: 7- 330]
از مظفر الدين میرزا به میرزا اسدالله رییس السادات آذربایجان دال بر انتقال بیست و پنج تومان به انضمام رسوم نامبرده از محل مستمریی که مرحوم شمس المعالي از تفاوت عمل ولایتی داشته و باید از «سنه او دئیل» آن را به موجب صدور برات دریافت دارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1306ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: «منشور حکمرانی بگرفت زیب و آیین ** از خاتم ولیعهد سلطان مظفرالدین»، «امیر نظام»، «مستشار الملك شفیع 1302»، «امین دفتر 1302»، «افوض امری الى الله، اسحق»؛ 5 سطر (19×34)، اندازه: 37×47سم [نشریه: 1 - 236]
بی کا، تا: جمادی الثاني 1307 ق [نشریه: 7- 326]
در هنگام ولایت عهد در صفر 1309 که میرزا باقر خان مستوفی پسر معین السلطنه فرمانروای خلخال آذربایجان است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 326]
از مظفر الدين میرزا به میرزا رضا نامه نگار منشی خاصه سر کاری، مبنی بر مقرر داشتن مبلغ سی تومان بدون رسوم به صیغه استمراری در حق وی که بابت اجاره نمک قصبه ساوجبلاغ، سالیانه از اداره گمرک «مملکت آذربایجان» اخذ نماید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1309ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: «منشور حکمرانی بگرفت زیب و آیین از خاتم ولیعهد سلطان مظفرالدین»، «قائم مقام 1309»، «مستشار السلطنه»، «وکیل الملك»، «عماد دفتر»، «مستشار دفتر»، «امین دفتر»، «وکیل دفتر»، «مشیر دفتر»؛ 5 سطر (16×33)، اندازه: 39×49 سم [نشریه: 1 - 242]
فرمان مظفر الدين میرزا در باب انتصاب میرزا زین العابدين به مقام رییس الساداتي آذربایجان به جانشینی پدرش میرزا اسدالله که عازم خراسان شده بود باستدعای همه تا درین منصب از «پاره یی ارتکابات سادات که منافی زی آنان» می باشد جلوگیری کند و نیز سادات متخلف را مورد «تعییر و توبیح» قرار داده و با استفاده از محل جیره مقرر شده از آنان در قلعه ... نگاهداری نماید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1309ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: «منشور حکمرانی بگرفت زیب و آیین از خاتم ولیعهد سلطان مظفر الدين»، «ساعد الملك»، «وکیل الملك»؛ 7 سطر (19×41)، اندازه: 33×47 سم [نشریه: 1 - 237]
از امسال مواجب میرزا تقی مباشر ساوجبلاغ از بابت تفاوت عمل ولایتی به میرزا حسین خان پیش خدمت ولی عهد داده می شود، کارگزاران آذربایجان آن را به او بپردازند؛ بی کا، تا: شعبان 1309ق، با خط ولی عهد در بالا؛ مهر: وکیل الملك، قائم مقام، مستشار السلطنه [نشریه: 7 - 326]
از مظفر الدين میرزا به علی اکبر بیک کورانلو مبنی بر تأمين مستمری جهت وی به مبلغ هشت تومان و هشت هزار دینار از محل مقرری اروجعلی بیک هولاورانلو که فوت شده است و «مقرر آن که کار گذاران آذربایجان باید این مبلغ را با صدور برات در حق او عاید دارند»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1310ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: «منشور حکمرانی بگرفت زیب و آیین از خاتم ولیعهد سلطان مظفر الدين»، «قائم مقام»، «مستشار السلطنه رفیع»، «وکیل الملك»؛ 5 سطر (15/5×34/5)، اندازه:
36/5×46/5 سم [نشریه: 1- 239]
مورخ رمضان 1310 که میرزا ابوالقاسم خان سرتیب درجه سوم می شود؛ بی کا، بی تا؛ مهر: وکیل الملك، اعتضاد السلطنه، قائم مقام [نشریه: 7 - 326]
فرمان ولی عهد مظفر الدين به میرزا حسین خان نایب پیش خدمت باشی صد تومان و بیست و پنج خروار اضافه مواجب داده می شود، کارگزاران آذربایجان آن را باید بپردازدند؛ بی کا، تا: رمضان 1310ق؛ مهر: وکیل الملك، قائم مقام [نشریه: 7 - 326]
در این که میرزا مهدی قلی در دیوان خانه کار می کرده و در گذشته است، آن چه از دیوان می گرفته و از بابت تفاوت عمل ولایتی دباره او مقرر بوده است از آن بازماندگان و وارثان او خواهد بود؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1311ق؛ با نشانه های دیوانی در پشت [نشریه: 7- 327]
مورخ شعبان 1312 که میرزا حسین خان پیش خدمت ده خروار مقرر دارد؛ بی کا، تا: شعبان 1312ق؛ مهر: وکیل الملك، قائم مقام [نشریه: 7 - 327]
بی کا، تا: شوال 1313ق [نشریه: 7- 327]
درباره میرزا علی خان عضو وزارت خارجه که صد و هشتاد و هفت تومان و پنج هزار دینار که پس از وضع دو عشر دیوانی صد و پنجاه تومان می شود از بابت اضافه تذکره آذربایجان مواجب می گیرد، با نشانه های دیوانی در پشت آن؛ بی کا، تا: شوال 1313ق [نشریه: 7- 327]
درباره اعطاء لقب حسام دفتری میرزا محمد محمد حسین خان مستوفی مورخ محرم 1313؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44 سم [ف: 16 - 636]
فرمان مظفرالدین شاه قاجار در خصوص برقراری مبلغ 30 تومان به صیغه مستمری در حق بهلول خان خواجه از بابت آذربایجان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1313ق، جا: ایران؛ در حاشیه سند نوشته شده مبلغ سی تومان بدون رسوم مستمری مقرب الخاقان بهلول خان خواجه از قرار ملفوفه فرمان جهان مطاع مبارک برات صادر خواهد شد؛ مهر: «هو الملك العزيز السلطان بن سلطان مظفرالدین شاه» (مربع)، عین الدوله» (بیضی)، «معیرالدوله» (بیضی)، «نصیر الدوله» (بیضی)؛ 1 گ، 5 و 6 و 10 سطر، اندازه: 25×37سم [رایانه]
فرمان به میرزا حسین خان صدیق، میرزا حسین خان صدیق همایون امیر آخور و رئیس اصطبل خاصه همایونی می شود؛ بی کا، تا: ذیقعده 1314ق؛ مهر: وکیل الملك وزیر خلوت [نشریه: 7- 328]
میرزا حسین خان صدیق همایون از معامله سال تخاتوی ئیل ده نمک فراهان تیول و سیورغال می گیرد، در یکی از سه حاشیه آمده که مبلغ یک صد و چهل و هشت تومان و سه هزار و شصت و نه دینار مواجب او است، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: شعبان 1314ق [نشریه: 7 - 327]
فرمان مظفرالدین شاه برای میرزا حسین خان وثوق الدوله به منصب استیفا و محاسبات مملکت آذربایجان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1314ق؛ 1 گ، اندازه: 78×51 سم [ف: 34 - 56]
میرزا حسین خان صدیق همایون حاکم خوار و ورامین است؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1314ق؛ مهر: مخبر الدوله وزیر داخله، نظام الملك وزیر مالیه، وکیل الملك [نشریه: 7- 327]
میرزا اسدالله خان ناظم الدوله امیر تومان به تصویب امین السلطان صدر اعظم والی و صاحب اختیار کل مملکت فارس شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1314ق؛ آراسته به زر با گل و بوته در حاشیه با توقیع شاه به خط خود او [نشریه: 7 - 327]
(با مهر) مورخ رمضان 1314 که میرزا ابوالقاسم خان معین همایون پیش خدمت خاصه همایونی مبلغ دویست تومان بی رسوم از تفاوت عمل خوار مواجب بگیرد، با نشانه های دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: رمضان 1314ق [نشریه: 7- 327]
فرمان مظفر الدين شاه قاجار مبنی بر منظور داشتن شش تومان وجه نقد در حق آقا میرزا حسین از «سنه پیچ ئیل و ما بعدها» از بابت مستمری آقا میر محمد مهدی که به خرج اصفهان منظور است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1314ق، جا: تهران؛ مهر: «دمید کو کب فتح و ظفر بعون الله ** گرفت خاتم شاهی مظفر الدين شاه 1314» [نشریه: 1- 247]
برای سدید السلطنه محمد علی خان پسر محمد خلیل درباره 500 تومان مواجب او درایت ئیل جمادی الاول 1315؛ بی کا، بی تا؛ [ف: 17 - 364]
درباره اعطاء لقب مجاهد دیوان به حاج احمد خان سرتیب کبابی در بندرهای فارس در ذیقعده 1315؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 364]
در این که صدیق همایون رئیس اصطبل توپ خانه درخواست کرده
است که دیه خاتم آباد فراهان ملک اوست و پیشها تیول میرزا هادی تفرشی بوده و اکنون بر گشت نموده است و به میرزا ابوالقاسم خان معین همایون تیول داده شده است، درخواست او پذیرفته است و این دیه امسال تیول همان معین همایون است؛ بی کا، تا: ذیحجه 1315ق [نشریه: 7 - 328]
فرمان مظفرالدین شاه در پاسخ عریضه و اظهار فقر سید محمد حسین مبنی بر مقرر داشتن مبلغ دوازده تومان بدون رسوم از بابت ثلث متوفیات که باید از محل ثلث میرزا غلامحسین به نامبرده سید محمد حسین سالیانه به نحو استمرار پرداخت شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1315ق، جا: تهران؛ مهر: «الملك لله»، «دمید کوکب فتح و ظفر بعون الله ** گرفت خاتم شاهی مظفرالدین شاه 1314»، مصدق السلطنه 1312، مدبر السلطنه نایب وزیر مالیه، نظام الملك وزیر مالیه، نصیر السلطان 1315؛ 3 سطر (26/5×38)، اندازه: 51×57 سم [نشریه: 1 – 255]
بی کا، تا: محرم 1316 ق [نشریه: 5 - 391]
فرمان مظفر الدين شاه در خصوص اعطای منصب دربانی کشیک دوم امام رضا (علیه السلام) به میرزا حسین خان به توسط میرزا محمود خان مدیر الدوله نایب التوليه؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1316ق، جا: ایران؛ مهر: «العزه الله انار ولی الله ابوالحسن علی بن موسی الرضا یا قاهر العدو یا والی الولي و یا مظهر العجايب یا مرتضی علی» (مربع)؛ خریداری از مجموعه آقای پازوکیان؛ 1 گ، 10 سطر 21 سانتی، اندازه: 43/5×64/5 سم [رایانه]
بی کا، تا: شعبان 1316ق [نشریه: 7 - 328]
بی کا، تا: ربیع الثاني 1317ق [نشریه: 7 - 328]
بی کا، تا: ربیع الأول 1317ق [نشریه: 7- 329]
بی کا، تا: ذیقعده 1318ق [نشریه: 7 - 328]
بی کا، تا: ربیع الاول 1319ق؛ با دو حاشیه و با نشانه ها دیوانی در پشت [نشریه: 7- 329]
بی کا، تا: رمضان 1319ق [نشریه: 7- 329]
بی کا، تا: جمادی الثاني 1321ق [نشریه: 7- 330]
بی کا، تا: شوال 1322ق [نشریه: 7- 330]
سواد فرمان مظفرالدین شاه در خصوص اعطای لقب امیر افخم به زین العابدين خان حسام الملك امیر تومان توسط عین الدوله؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1322 ق، جا: ایران [رایانه]
مورخ 1323 ئیلان ئیل که میرزا مصطفی خان منشورالسلطنه صاحب منصب مخصوص وزارت خارجه به تصویب عین الدوله و درخواست میرزا نصر الله مشیرالدوله وزیر امور خارجه کار گذار اول سیستان می شود؛ بی کا، تا: 1323ق [نشریه: 7- 330]
به ملا ابراهیم امین الاسلام به تصویب میرزا نصر الله خان مشیر الدله لقب شیخ الاسلام کردستان با یک قبضه عصای مرصع داده می شود؛ بی کا، تا: شوال 1324ق؛ مهر: مشیرالدوله مورخ 1312 [نشریه: 7- 330]
از مظفرالدین شاه به رییس مدرسه مبارکه آذربایجان احمد خان میر پنجه، خلف مرحوم ملک الشعرا که پس از ذکر خدماتش در آذربایجان وی را «از سنه سیچقان ئیل» به لقب مجاهد الدوله مفتخر نمود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «دمید کوکب فتح و ظفر بعون الله ** گرفت خاتم شاهی مظفرالدین شاه 1314»، «اتابک اعظم»، «وزیر دفتر 1307»، «معاون السلطنه 1307»، «وقایع نگار»، «عماد السلطان»، «صدر الملك»، «افوض امری الى الله. اشرف»، «افتخار الدوله»؛ 5 سطر (30×44)، اندازه: 46×56 سم [نشریه: 1- 234]
بی کا، بی تا [نشریه: 7- 329]
بی کا، بی تا، در هامش آمده که به تصدیق بصیر الملك و دیگر مستوفیان دفتر خانه این روستاها خالصه است، با نشانه ها دیوانی پشت [نشریه: 7- 330]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 326]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 326]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 327]
farmān
فرهاد میرزا قاجار 1233-1305 قمری
farhād mīrzā qājār
با مهر «گوهر دریای خسروی فرهاد» در این که شوارع و راه های بلوک خفر با آقا محمد حسن واگذار شده و او کلانتر خفر هم
هست و این که جای درگاه مجک و کراوه است و باید برا آسایش مردم در آن جا تفنگچی گذاشت، با شرح قلمرو جغرافیایی او، مورخ جمادی الاول 1294؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 332]
«گوهر دریای خسروی فرهاد» به ملا عابد و ملا شکرالله که آقا محمد حسن مرده و ابواب جمعی او با شما است مورخ 1298؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 332]
farmān
کامران میرزا قاجار، 1234 - 1307 شمسی
(1928-1855)kāmrān mīrzā qājār
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: بدون شماره
فرمان کامران میرزا در خصوص واگذاری منصب نائب السلطنه گی میرزا محمد علی به یار محمد خان درانی الكوزايي آصف الدوله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق، جا: هرات؛ 1 گ، اندازه: 27×41 سم [رایانه]
farmān
ظل السلطان، مسعود میرزا بن ناصر، 1266-1336 قمری
(1918-1850)zel-os-soltān, mas‘ūd mīrzā ebn-e nāser
حکم ظل السلطان در تأكيد فرمان ناصرالدین شاه نسبت به پرداخت مبلغ پانزده تومان وجه نقد و ده خروار جنس جزو مستمریات دیوانی اصفهانی به رسم مستمری در حق میرزا عبد الوهاب که باید از «سنه ایت ئیل به بعد» به منصه اجرا در آید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1291ق، جا: اصفهان؛ مهر: «اختر برج شهی گوهر دریای وجود ** ظل سلطان خلف شه ناصر الدين مسعود»، «منشی باشی 1286»، «محمد حسین» [نشریه: 1- 249]
بر مواجب و جیره میرزا محسن خان ناظر سرکار مبلغ صد تومان و هفت خروار و هفتاد و چهارمن جنس فزوده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1295ق [نشریه: 7- 333]
فرمان برای سهام السلطنه، درباره قنات نوابی در محرم 1305؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 709]
حکم ظل السلطان مبنی بر منظور داشتن مبلغ دو تومان و پنج هزار دینار از مبلغ پنج تومان که در جزو تخفیفات جزء جمع بر خوار [قصبه ای از مضافات اصفهان] در حق میرزا جعفر دولت آبادی برقرار بوده و اکنون فوت شده در حق میرزا آقای شهشهانی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1307ق، جا: اصفهان؛ مهر: «ظل السلطان 1286»، «مشیر الملك»؛ 5 سطر (17×24)، اندازه: 22×35 سم [نشریه: 1 – 247]
(با خط و مهر او در بالا) مورخ محرم 1310 که مبلغ بیست و شش تومان از مالیات دستجرد و حسن آباد جرقویه اصفهان درباره محمد حسین خان و حیدر قلی خان و محمد علی خان فرزندان اسدالله خان امین الدوله برقرار می شود، رعایا این زمین ها را تصرف کرده اند، دستور داده شده که این مالیات به آن ها داده شود؛ بی کا، تا: محرم 1310ق [نشریه: 7 - 332]
farmān
محمد علی قاجار، شاه ایران، 1289-1343 قمری
(1873-1925)mohammad ‘alī qājār, šāh-e īrān
به تصویب حسن علی خان امیر نظام پیشکار آذربایجان به سید عبدالکریم ساوجبلاغی ریاست سادات ساوجبلاغ مکری داده شده و او رئیس السادات آذربایجان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1315 ق [نشریه: 7- 330]
فرمان ترفیع میرزا مهدیخان پیش خدمت خاصه برادر میرزا رضا خان نامه نگار منشی خاصه همیونی به رتبه سرتیپی از درجه سوم و اعطای حمایل و نشان آن، این فرمان از جانب امیر تومان رییس نظام آذربایجان لازم الرعايه بوده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1315ق، جا: تهران؛ مجدول؛ مهر: «بست چو از صدق با ولای علی عهد ** گشت محمد علی به شاه ولیعهد 1314»، «امیر ناظم گروسی 1314»، «ثقة الدوله 1314»؛ 7 سطر (12×36)، اندازه: 26/5×38/5 سم [نشریه: 1 - 236]
از محمد علی میرزا به نامه نگار مبنی بر انتقال محل مقرری مرحوم میرزا حسین دستی بگیر آذربایجان به وی، این مقرری بالغ بر شصت و یک تومان و پنج هزار دینار نقد و مقدار چهار خروار و هشتاد من غله به وزن جدید بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1315ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: «بست چو از صدق با ولای علی عهد ** گشت محمد علی به شاه ولیعهد 1314»، «امیر نظام گروسی 1314»، «مشیر دفتر»، «ثقة الدوله 1314»؛ 5 سطر (18×33)، اندازه: 36×48 سم [نشریه: 1 - 237]
از محمد علی میرزا به معتمد السلطان میرزا مهدی خان سرتیپ و
پیش خدمت خاصه برادر میرزا رضا خان نامه نگار امین الرسايل منشی خاصه همیونی، دال بر ارتقاء وی به رتبه سرتیپی از درجه اول و اعطاء حمایل و نشان آن و ابلاغ این فرمان به ظفر السلطنه امیر تومان رئیس نظام آذربایجان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1316ق، جا: تبریز؛ مجدول؛ مهر: «ولیعهد 1314»، «امیر نظام»، «ثقة الدوله»؛ 7 سطر (11/5×23/5)، اندازه: 14/5×37سم [نشریه: 1- 238]
به تصویب حسن علی خان امیر نظام پیشکار آذربایجان به سید عبدالکریم ساوجبلاغی ریاست سادات ساوجبلاغ مکری داده شده و او رئیس السادات آذربایجان است؛ بی کا، تا: 1321ق [نشریه: 7 - 331]
خطاب به مشیرالدوله وزیر خارجه که میرزا محمودخان مفتاح الملك به درخواست شما به ریاست و معاونت وزارت خارجه می رسد؛ بی کا، تا: شوال 1325ق [نشریه: 7 - 331]
به تصویب نایب السلطنه امیر کبیر وزیر جنگ فوج ایلات قراچه داغ با پانصد سواره چلیپا نلوا بواب جمع رحیم خان نصرة السلطان امیر تومان سرکرده سوار چلیپا نلو می شود و به او لقب سردار نصرت و نشان سرداری داده می شود، با نشانه ها دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: صفر 1325ق [نشریه: 7 - 331]
میرزا نصرالله خان مشیرالدوله صدر اعظم باید مبلغ دویست تومان بی رسوم دیوانی از تفاوت عمل فارس برای میرزا ابراهیم خان انتظام الممالك پسر میرزا حبیب الله خان مواجب قرار بدهد، با نشانه های دیوانی در پشت با بی کا، تا: محرم 1325ق [نشریه: 7 - 331]
farmān
احمد قاجار، شاه ایران، 1275 - 1308 شمسی
(1296-1329)ahmad-e qājār, šāh-e īrān
به تصویب میرزا حسن خان وثوق الدولة رئیس الوزراء و درخواست اعتلاء الملك کفیل وزارت خارجه بن مفتح الدوله میرزا مسعود خان (باید میرزا یوسف خان باشد) نشان شیر و خورشید درجه سیم داده می شود؛ بی کا، تا: 5 عقرب قوئی ئیل 1308 ق [نشریه: 7 - 331]
به میرزا یوسف خان نایب ژنرال قونسول مصر به تصویب محتشم السلطنه وزیر خارجه لقب مفتح الدوله داده شده؛ بی کا، تا: ذیحجه 1333ق [نشریه: 7 - 331]
مورخ 13 دلو 1340 تخانوئیل به نام میرزا هاشم خان عضو وزارت خارجه که به تصویب میرزا حسین خان مشیرالدوله رئیس الوزارء و استدعاء حکیم الملك وزیر خارجه لقب مکرم الملك و نشان شیر و خورشید به او داده می شود، با امضاء حسین علی قاجار؛ بی کا، تا: 1340ق [نشریه: 7 - 331]
فرمان اعطای خلعت متبرک به ضریح امام رضا (علیه السلام) به میرزا حسن مستوفی الممالك؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1335ق، جا: ایران؛ مهر: «العز لللهه انا ولی الله ابوالحسن علی بن موسی الرضا یا قاهر العدو و یا والی الولي و یا مظهر الجايب یا مرتضی علی» (مربع)، «هو العلى ورقه آستانه مبار که رضویه علیه السلام» (بیضی)؛ 1 گ، 7 سطر 21 سانتی، اندازه: 36/3×51 سم [رایانه]
farmān
فرمان ترکی مورخ روز 17 محرم 1329 به خط نستعلیق ترکی با دو مهر در پشت آن (دو طغرا)؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 337]
آغاز: بسمله. بودر که اول قوروندین کیم مدبرا مورقرون و دهور بویر وقتی که؛ انجام: تغییر دین مصون سانالار. تحریر في شهور شوال المكرم سنة 1221
فرمان صدارت میرزا شفیع صدر الاعظم، انشاء میرزا رضی تبریزی خوش نویس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 2ص (76-77) [ف: 9 - 200]
farmān
فرمان یعقوب بهادرخان آق قویونلو، درباره بخشودن مال و خراج مدرسه منصوریه شیراز که صدرالدین محمد دشتکی (803-828) به پیشنهاد پسرش غیاث الدين منصور ساخته است، در تبریز در 7 ذیقعده 893، با چندین مهر و سجل گواهی، در فرمان های ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو از حسین مدرسی طباطبایی با عکس آن (94-106) چاپ شده است؛ بی کا، بی تا؛ در پایان در یک صفحه آمده که به دستور علی قلی خان مخبر الدوله وزیر علوم از این فرمان از روی اصلی که نزد حاجی میرزا حسین بوده است به کوشش حکیم باشی طولوزون فرانسه ای در جمادی الثاني 1314 چندین عکس برداشته شده است [فیلمها ف: 3 - 31]
مورخ ذیقعده 1314 که مؤتمن السلطان میرزا مسعودخان منشی رموز پسر میرزا محمود خان مفتاح به تصویب مشیرالدوله وزیر خارجه در تخاتوی ئیل منصب نیابت دوم وزارت خارجه و لقب مفتاح الدوله می گیرد؛ بی کا، تا: ذیقعده 1314ق، [نشریه: 7 - 328]
مورخ رمضان 1316 که به تصویب امین السلطان صدراعظم میرزا حسین خان صدیق همایون حاکم ساوه و زرند می شود؛ بی کا، تا: رمضان 1316ق؛ مهر: صدراعظم [نشریه: 7 - 328]
توشقان ئیل که میر عبدالله خان نواده میر آقاسی خان سرتیپ ایشک آقاسی باشی از کارکنان توپخانه یاور اول جزو توپخانه فوج اطریش شده است، ساعد الملك امیر تومان رئیس کل توپ خانه او را به موجب همین حکم نظامی با این منصب بشناسد؛ بی کا، تا: ربیع الثاني 1321ق [نشریه: 7- 329]
میرزا احمد خان نایب پسر معتمد السلطان میر عبدالله سرهنگ توپخانه که در جزو توپچیان اطریشی در توپخانه کار می کرده است به تصویب قاسم خان امیر تومان رئیس کل قشون آذربایجان به درجه سلطانی جزو طایفه اطریشی می رسد؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1325ق؛ مهر: نظام الملك مورخ 1300، حسن علی مورخ 1319، افخم السلطنه مورخ 1320، قاسم خان مورخ 1321، آجودان باشی، علی بن ابراهیم مورخ 1312 [نشریه: 7- 330]
فرمان ابوالفتح حسن علی بن جهان شاه (862 و 872 و 873) در تولیت مزار قطب العراق سلطان شیخ محمود کرجی مورخ 27 شوال 866 به نام شیخ رضی الدين علی (یغما 278:28-381)؛ بی کا، بی تا؛ 16 سطر [ف: 17 - 315]
چند فرمان بدین گونه: 1. فرمان صفوی درباره میرزا محمد مسیح قدیمی که وزارت کل الكاي فارس که پیشتر از آن میرزا صادق بوده است به او داده می شود، شوال 1162، 2. فرمان برای میرزا محمد کاظم پسر میرزا محمد مسیح قدیمی وزیر فارس که وزارت این الكا به او واگذار می شود، شوال 1178، 3. حکم محمد صادق از روی فرمان شاهانه در این که از آغاز تخاتوی ئیل وزارت الكاء فارس با مداخل دیوانی آن جا به میرزا محمد کاظم پسر میرزا محمد مسیح وزیر فارس واگذار می شود، 22 ذیحجه 1178، 4. حکم لطف علی درباره میرزا محمد کاظم قدیمی وزیر الكاي فارس که در همین سال تخاتوی ئیل وزیر آن جا است، 3 شعبان 1203، 5. فرمان فتح علی شاه قاجار در این که روستای پیراشکفت کوهمره فارس به ارث به حاج میرزا علی اکبر طبیب باشی شیرازی واگذار شده بود، جمادی الثاني 1246، 6. فرمان ناصرالدین شاه در این که روستای پیراشکفت کوهمره باصرم فارس از آن میرزا محمد طبیب شیرازی چنان که گزارش داده شده است رو به ویرانی نهاده و روستاییان آن جا پراکنده شده اند از این روی از امسال یونت ئیل پنجاه تومان از بابت تخفیفات فارس در باره او برقرار می گیرد که هر ساله دریافت کند، جمادی الاول 1275، 7. فهرست عرض و استدعای میرزا محمد طبیب شیرازی به دربار پادشاه که روستای پیرا شکفت کوهمره فارس از آن من است و روی فزونی جمع دیوانی و مستمری اکنون ویران شده و درآمدی ندارد که بسنده باشد و کشاورزان آن جا پراکنده شدند، شاه نیز دستور می دهد که از تخفیف های فارس پنجاه تومان همه ساله درباره او هم تخفیف دهند، 1275، 8. حکم حسام السلطنه که کسانی از رهگذریان و کاروانان و چاپاران که از شیراز به بندر بوشهر و از آن جا به شیراز می گذرند بدانند که ما هر راهی را به راهداری سپرده ایم از آن ها است راه خانه زینان که به تفنگچیان را نگاهبانی کنند، شوال 1276، 9. حکم حسام السلطنه که به فرمان پادشاهی روستای پیراشکفت کوهمره باصرم از آن میرزا محمد حکیم باشی پسر حاجی میرزا علی اکبر طبیب باشی شیراز در جمع آن بلوک هست، ربیع الاول 1276، 10. فرمان ناصرالدین شاه که حسام السلطنه مراد میرزا روستای پیراشکفت بلوک کوهمره باصرم فارس را که از آن میرزا محمد حکیم باشی فارس است و رو به ویرانی نهاده است به او واگذارد و صد تومان نقد از بابت تخفیفات دیوان همایون درباره مردم فارس از مالیات آن جا از او نگیرد تا او آسوده باشد، رجب 1277، 11، حکم یمین الدوله مسعود که به فرمان پادشاهی روستای پیراشکفت بلوک کوهمره باصرم فارس از آن حاجی میرزا محمد حکیم باشی فارس است، ذیقعده 1279، 12. حکم حسام السلطنه که به فرمان پادشاهی صد و پنجاه تومان تبریزی از بابت تخفیف فارس درباره حاجی میرزا محمد حکیم باشی برقرار است، جمادی الاول 1382، 13. به درخواست میرزا احمد علی مستوفی، کوهمره جروق کازرون و کشتزارهای آن که خالصه دیوانی است در سال آینده یونت ئیل به او واگذار می شود، شعبان 1311، 14. حکیم عین الملك خطاب به میرزا علی محمد خان مستوفی حاکم کازرون بداند که طبق تلگراف فرمان فرمای فارس کوهمره جروق کازرون تیول میرزا احمد علی خان مستوفی است و مالیات و متوجهات آن جا از جمع بلوک کازرون بیرون است با رعایای او سرو کاری نداشته باشید، 23 شوال 1311، 15. رکن الدوله بهادر به مؤيدالملك دستور می دهد که تلگراف کند که کوهمره جروق به میرزا احمد علی مستوفی پسر حاجی میرزا محمد حکیم باشی واگذار شده است، ذیحجه 1311، 16. ریش سفیدان و کدخدایان و مردم کوهمره جروق بدانند که به فرمان همایون و دست خط فرمان فرما آن جا تیول آقا میرزا احمد علی مستوفی است و از جزو جمع بلوک کازرون بیرون است، محرم 1312، 17. حکم عین الملك به میرزا یوسف خان نایب الحكومه کازرون که کوهمره جروق مانند پیش به جای مواجب تیول میرزا احمد علی مستوفی است،
محرم 1312، 18. حکم رکن الدوله که طبق فرمان همایونی کوهمره جروق و راهدار خانه مسقان در کازرون از امسال یونت ئیل تیول میرزا احمد علی مستوفی است، ربیع الاول 1312، 19. فرمان ناصرالدین شاه که میرزا احمد علی مستوفی دیوانی در فارس خدمت می کند و شایستگی دارد کوهمره جروق کازرون تیول او بوده، و صدر اعظم و حاکم فارس درخواست کردند که این فرمان صادر شود که آنجا تیول او باشد و او بتواند هر گونه که بخواهد درباره آنجا داد و ستد کند جز فروش به خارجه که مجاز نیست، ربیع الأول 1313، 20. فرمان مظفرالدین شاه قاجار به فرمان فرمای فارس و بندرات که کوهمره جروق خالصه دیوانی در سال گذشته قوی ئیل طبق فرمان به میرزا احمد علی خان حشمته المالك واگذار شده، جمادی الاول 1315، 21. حکم فرمان فرمان سالار لشکر به مشهدی خیرالله کلانتر و سرور تفنگچیان و نگاهبانان خانه زنیان که از کالاهای کاروانها در بیابانها نگاه داری کند و نگذارد که بیگانگان از چراگاههای سامان و بیان خانه زنیان و پیراشکفت بهره برند، شوال 1315، 22. حکم فرمان فرما سالار لشکر که سال های سال میرزا علی اصغر خان سر رشته دار یک صد تومان مواجب داشته و خواسته است که رقمی در این باره نوشته شود، در 1316، 23. فهرست درخواست کشاورزان جرمقان و سرداب و پیراشکفت و خان زنیان که زیان کرد و تاوان ویران شدن سیم و غرغره تلگراف شیراز تا انزلی زمین داران می داده اند و در خان زنیان هم بازماندگان حاجی محمد ابراهیم آن را می پرداختند، اکنون می خواهند آن را از مردم همه روستاها دریافت دارند. ما می خواهیم که اکنون نیز مانند پیش رفتار شود، مویدالدوله دستور میدهد (در بالای نامه) که این پول را از کسانی که سیم تلگراف در زمین آنها نیست نخواهند بلکه زمین دارانی که سیم در زمین آنها می گذرد بایستی از آن نگه داری کنند تا زیانی به بار نیاید، ربیع الاول 1318؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 304]
از جانب شاه سلطان حسین صفوی درباره ترک شراب و قمار؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، اندازه: 17/2×28/2سم [ف: 8 - 68]
نسخه اصل: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم، شماره 207. فرمانی به مهدی قلی خان ایشک آقا باشی شاملو؛ بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (189-188) [عکسی ف: 5 - 391]
از جمله فرامین عهد صفوی است. فرمان منصوب در چار سوی تهران مورخ 986؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (329) [مختصر ف: - 456]
شامل: سواد فرمان نایب السلطنه که در باب تخلیه خوی و اورمی فرمان به عهده پولکنیک لارژوف صاحب منصب روسی قلمی شده در شوال 1243، قائم مقام از قول نایب السلطنه به آصف الدوله نوشته، سواد خط قایم مقام به میرزا موسی خان برادر خود، سواد خط قایم مقام دو فقره است به برادر خود میرزا موسی خان نوشته، سواد خط قایم مقام به برادرش میرزا موسی خان نوشته، اشعار در باب مصالحه دولت روس و دولت ایران در 1243، از مجربات حکیم کاظولانی طبیب انگلیس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (225-232پ)، 12 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 31 - 135]
فرمانی به مهر رکن الدوله درباره تخفیف مالیات یکی از علماء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تاریخ مهر 1282، مهر: مستشار الملك؛ اندازه: 26/5 ×44سم [ف: 16 - 635]
فرمان به خط علی بن ابی الحسن الموسوي سنانی الملك سلطان العلماء هند؛ در دکن درباره لقب میرزا عباس خان موید الشعرا از طوف نواب نظام الملك محبوب علی شاه و مهاراجه کشن پرشاد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44سم [ف:16 - 636]
فرمان همایون به افتخار بزرگان کمپنی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان وزارت نواب جهانگیر میرزا حاکم کوه گیلویه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان منشی الممالكي به نام میرزا محمد تقی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان شاهانه، مورخ ربیع الاول 1209 که محمد تقی خان بیگلربیگی چهار بار خربزه و یکبار انار بار خانه فرستاده و پذیرفته شده است؛ بی کا، تا: ربیع الاول 1209 ق [نشریه: 4- 389]
فرمان محمد قلی خلف فتح علی شاه مورخ جمادی الاول 1236 که مبلغ دو تومان و پنج خروار شال درباره ملا گل محمد و ملا محمد علی و ملا تقی فرزندان ملا علی اکبر نوری برقراری می شود؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1236 ق [نشریه: 7 - 333]
حکم ولایتی است مربوط به حسنعلی خان فرمانروای فومن و کسگر و تولم و انزلی درباره مخارجی که در خرید کالاهای مورد نیاز مصرف شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1240ق؛ 2گ، 21 سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 1- 407]
پیش نویس فرمانی است که برای علمای دار الخلافه صادر شده است در این فرمان گفته شده که علیجاه میرزا داود خان من باب انتقالی که از مرحوم منوچهر خان معتمد الدوله به او شده از دو سه سال قبل تا کنون از قرار بعضی نوشتجات و وصیت نامه و غیره ... از مرحوم حاجی محمد رحیم تاجر و ترکه او مبلغی خطیر نقد و جواهر الات ادعا می کند. در این فرمان گفته شده که ادعای این شخص به مجلس شورای کبری احاله شده و اولیای دولت با کمال دقت امر را مورد تحقیق قرار داده اند ولی چون کارهایش از راه شرعی تحقیق باید آن جنابان ... متفقا چند روزی صرف اوقات نموده ... که برای خاطر همایون در فقرات مزبور شبهه و تزویری باقی نماند و موافق حکم شرع رفتار شود؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1281ق؛ 14 سطر [ف: 15 - 100]
فرمانی است خطاب به معتمد الملك؛ بی کا، تا: با تاریخ 1291ق؛ با مهر در بار سلطنتی در صدر فرمان؛ کل فرمان 8 سطر (10×17) [ف: 15 - 95]
فرمان واگذاری روستای بیرام اسکو به میرزا صادق خان بر صدیق حضرت. با مهر و امضای محمد علی شاه هنگام ولایت عهد در جمادی الاول 1317؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 10 سطر (13×18)، اندازه: 20×30سم [سنا: ف: 2 – 281]
آغاز: چون حکمت بالغه حضرت رب الارباب که میراب لطف عامش ماء معین مشیت را بارض جرز قوابل ممکنات رساند؛ انجام: بعد از منعم حقیقی رتبه خداوندی و ترتیب بر زیردستان دارند چه خواهد بود بجز اغماض و آمرزش؛ من بد کنم و تو بد مکافات کنی ** پس فرق میان من و تو چیست بگو
فرمان قنات احداثی است که وقف بر اهالی قم شده؛ خط: تحریری، کا: وحید اشراقی، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 11ص (355-345)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 26 - 438]
حومه شیراز به میرزا زین العابدين خان مدیر السلطنه در رمضان 1316 ایت ئیل (فارسی) که آن را تملک کند و مالیات آن را بپردازد، به درخواست میرزا علی اصغر خان صدر اعظمی از سوی (محمد علی) شاه این واگذاری شده است؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 14؛ 4سطر (13×19)، اندازه: 20×27سم [سنا: ف: 2 – 281]
فرمان ملک کیومرث بن بیستون یاوندی به متولی بقعه شیخ مجدالدین کیا آملی؛ خط: نسخ، کا: محمد عارف خان افندی، تا: ذیقعده 1303ق؛ 2ص (610-611) [مختصر ف: - 583]
درباره اینکه میرزا ابوالقاسم مشیر لشکر با ولی عهد به دربار آمدند و به حضور رسیدند و یک هزار تومان از تفاوت عمل گمرکی آذربایجان درباره او مقرر شده است؛ بی کا، تا: محرم 1315ق [نشریه: 7 - 328]
فرمان مورخ 1319، با مهر منصور الملك که میرزا محمد علی خان منصب پیش خدمت مخصوص می گیرد؛ بی کا، تا: 1319ق [نشریه: 7- 329]
فرمان و امتیازنامه مظفرالدین، درباره ضبط اصوات آمریک که خریداری شود، آراسته و زرین؛ بی کا، تا: ذیقعده 1323ق [نشریه: 7 -330]
از دربار شاهی نامه در سه ستون به امین الملك وزیر عدلیه نوشته شده است درباره معطل شدن مالیات بعضی نواحی و ادعای مودیان و عدم پرداخت وجوه حقه دیوان و به امین الملك دستور داده شده است که از روز چهارم محرم دو سه روز به کار مودیان رسیدگی کند و گزارشی به عرض برساند و در صدر نامه مهر دربار سلطنتی قرار دارد؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا، ابعاد متن: 5×6 [ف: 15 - 79]
خطاب به معتمد الملك، فرمان بخشودگی رعایای رشت و لاهیجان است از برخی مالیات ها؛ بی کا، بی تا؛ 7 سطر (5×13) [ف: 15 - 81]
خطاب به معتمد الملك در این نامه درباره سفر شاه برشت سخن رفته و در آن گفته شده که در ساعت ورود میخکوف و همراهانش به حضور بیایند و دستور داده شده که این شرفیابی یک ساعت بعد از ورود ما به عمارت صورت گیرد. این نامه گویا به خط ناصر الدين شاه است و بصورت چلیپا نوشته شده؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 89]
در آن نسبت به شکایات و تظلم بعضی رعایا دستوراتی صادر شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 91]
که در آن دستور رسیدگی دفاتر کار ولایات از جمله شهر قم و کاشان و اصفهان و شیراز داده شده؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 92]
فرمانی است برای افزودن بر قیمت محمولات پستی؛ بی کا، بی تا؛ 8 سطر (7×8) [ف: 15 - 93]
راجع به حرکت موکب ملوکانه در تاریخ بیستم ذیحجه به صوب فارس در این نامه دستور تهیه وسایل مسافرت از جمله احضار یکصد سوار طالشی با تمام تجهیزات از لباس و سلاح و غیره؛ بی کا، بی تا [ف: 15 – 95]
پیش نویس فرمانی است درباره وظایف دولت و رعیت که بعد از یافتن استقلال مراتب و مناصب در کارها رعایت گردد در این پیش نویس اولا راجع به حکام ممالک محروسه و وظایف آنان سخن رفته است، ثانیا از حفظ مراتب و حقوق طبقات نوکر خاصه صف قشون گفتگو می کند. سپس نوشته شده است که حاجی میرزا حسین مشیر الدوله از تصدی خدمات درباری معاف و اداره قشون ظفر نمون و عساکر بشخص همایونی مختص شده است؛ بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 16×20 [ف: 15 - 96]
فرمانی است درباره انتصاب میرزا زین الدين سرهنگ به ریاست اداره پستخانه و ارتقاء وی بدرجه ژنرالی آن اداره در این فرمان پس از تمجید و تحسین خدمات نامبرده در اداره مذکور گفته شده موتمن السلطان میرزا محمد علیخان رئیس کل اداره جلیله عالیجاه میرزا زین الدين را باین سمت برقرار بدانند، و شرایط مقرره این کار را به او تفویض دارند. تاریخ این فرمان ربیع الاول سنه 131(؟) است؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 97]
درباره انعام دادن به برادر محمد خان، انعام و مخارج همراهان سر دار محمد خان، انعام عطاء الله خان، در این نامه اجرای فرمان همایونی درباره مسعود خان و محمد عثمان خان موقوف شده، و دستور پرداخت یکصد تومان بیار محمد خان داده شده؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 99]
در مورد معادن ایران و اینکه شخص همایونی در اکتشاف معادن اقبال مخصوص دارند در این نامه اداره کل معادن به حکیم الملك محول گردیده و گفته شده است که با کمال اهتمام و کفایتی که در او سراغ داریم این خدمت مهم را موافق میل و اراده ما ... تقدیم برساند؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 101]
نامه درباره موقوف شدن مجلس تنظیمی است و گفته شده است پس از آنکه اسباب بی نظمی گردید به کلی موقوف شد؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 101]
این فرمان از طرف فتحعلی شاه برای کسانی صادر شده است که در جنگ ایران و روس نسبت به پادشاه وفاداری از خود نشان داده اند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جدول زرین لاجورد و مشکی و شکل و نشان در میان فرمان نقاش شده، متن این شکل مدور مشکی میان آن با شبیه خورشید و یک شعر در حاشیه، روز سختی در وفاداری چو گشتند امتحان ** چاکران را از وفا شاه جهان داد این نشان؛ 22 سطر (15×26) [ف: 15 - 110]
یک فقره فرمان نمره دو برای مقرب الخاقان آقا میرزا اسماعیل نایب الوزراه تاریخ این نامه شعبان 1301 می باشد، و در حاشیه این فرمان دستور صادر شده و نیز به خط مسیو با تان مطالبی نوشته شده و مهر مسیو باتان در پشت فرمان زده شده است؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 110]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن مفتی. درباره ملامحمد مفتی ساوجبلاغی مورخ 1318؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 147]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر محمد علی هدایتی (چاپ شده در 1344). فرمان و اسناد تولیت امام زاده عبدالعظیم در شهر ری؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 147]
نسخه اصل: 4-9189، از دانشگاه. ابوالفتح حسن علی بن جهان شاه قراقویونلو درباره تولیت مزار شیخ محمود کرجی در 866؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 117]
نسخه اصل: انجمن آثار ملی. فرمان همایون درباره قرارنامه تجارتی با بهمن میرزا صاحب اختیار آذربایجان مورخ ذیقعده 1259؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ، 11 سطر (14×21) [فیلمها ف: 2 - 192]
نسخه اصل: از روی عکسی آقای محمد تقی مدرس رضوی. فرمان های سده یازدهم، درباره املاک خراسان، نه طغرا است مربوط به تیول و حق النظاره برای خدمات آستان رضوی به نام میرزا ابوطالب رضوی و میرزا غیاث و میرزا معصوم و میرزا محمد محسن از سادات رضوی (چاپ به کوشش آقای ایرج افشار)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 253]
دویست تومان تخفیف موضوع از حشو جمع مراغه خطاب به محمد جعفر خان حاکم آنجا درباره میرزا فضل الله که چون شیخ الاسلام در گذشته است با آگاهی او میان تهی دستان قسمت شود، مورخ شعبان 1293 با مهر ولی عهد مورخ 1287 در بالا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: احمد، صاحب دیوان؛ 1گ، 9سطر، اندازه: ×37سم [ف: 17 - 145]
مواجب برای محمد خلیل خان خطاب به میرزا نصرالله خان مشرالدوله؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 364]
فرمان مورخ صفر 1311 که میرزا مسعودخان منشی تحریرات رمز در ئیلان ئیل لقب منشی رموز گرفته است؛ بی کا، بی تا؛ مهر: صدر اعظم، قوام الدوله، محمد حسن [نشریه: 7 - 324]
فرمان و حکم «دیوان خانه اعظم ممالک محروسه ایران» با مهر دارای شیر و خورشید بی تاریخ سال در اینکه آقا ابوالقاسم تاجر تبریز به دیوان خانه آمده و گفته که من به حاجی علی اصغر اهری سرای دار امانتی سپرده بودم و کار ما به مصالحه کشده و پای حاجی ملا جعفر در این جا به میان آمده بود و دولت این کار را فیصله داده بود، با نشانه ها دیوانی در پشت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 331]
آغاز: دستورالعمل مواجب و سیورسات هذه السنة ... ناخوانا
کتابچه دستورالعمل مواجب و سیورسات قشون ولایت سمنان در توشقان ئیل سنه 1297 قمری می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «وزیر لشکر» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 3گ، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 2 - 882]
فرمان مورخ جمادی الثاني 1236 درباره ملاصفر علی رحمت آبادی و برقراری 20 تومان وظیفه از متوجهات رحمت آباد در حق او؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 391]
نه قطعه سند است شامل: 1. فرمان ناصرالدین شاه در اعطای منصب فراشی دربار برای حسینقلی خان در ذیقعده 1303، 2. فرمان اعطای لقب هژبر الدوله به حسینقلی خان میرپنجه در ربیع الثاني 1314 از ناصرالدین شاه قاجار، 3. فرمان اعطای درجه سرتیپی به حسینقلی خان از ناصرالدین شاه قاجار در شوال 1312، 4. فرمان اعطای درجه سرتیپی به حسینقلی خان از ناصرالدین شاه در ماه رمضان 1310، 5. فرمان پیش خدمتی برای طهماسبقلی خان سرتیپ در ربیع الثاني 1306، 6. فرمان اعطای دو قریه در قراچه داغ به محمد باقر خان یوزباشی به رسم تیول در محرم 1292، 7. فرمان اعطای منصب قوللر آقاسی گری برای محمد باقر خان یوزباشی در شعبان 1297، 8 فرمان اعطای سبز مخصوص آن درجه برا حسینقلی خان میرپنجه کشیک خانه در رمضان 1320، 9. فرمان درباره رسیدگی به شرارت اشرار در اسدآباد، در صفر 1322؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: مختلف، بی تا؛ نوعاً فرمان امضاء و مهر ناصرالدین شاه را دارد، مجدول و مذهب؛ 9گ [ف: 31 - 161]
فرمانی است که برای حاجی محمد ابراهیم مجتهد گیلان صادر شده است مشار اليه در این فرمان مورد تقدیر ملوکانه قرار گرفته و ضمن صدور فرمان عبای ترمه بوی اهدا شده است. تاریخ فرمان شهر صفر 1292؛ خط: نستعلیق عالی بی کا، بی تا؛ ابعاد متن: 12×23 [ف: 15 - 98]
فرمان درجه سیم سرتیپی و اعطای نشان و حمایل آن به میرزا رضا خان سرهنگ مهندس در 9 جمادی الاول 1310 ق تخاقوی ئیل؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، اص (374)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 – 497]
آغاز: در اوقات شیوع این غایله هایله دمی از تدارک حفظ نفوس محترمه خلق نیاسوده الحق
فرمان اعطای لقب خاتم الاطباء به میرزا محمد خان طبیب افواج قراول خاصه و شرح اقدامات او؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم قهوه ای، 4 ص (457-460)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 - 498]
در 9 ربیع الاول 1310ق، فرمان اعطای لقب و نشان، در نسخه ما متن فرمان نیامده و تنها به ذکر اسامی و نشانهای اعطایی اکتفا شده است؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، اص (334)، اندازه: 12/6×21/8 سم [ف: 29/1 - 496]
فرمان اعطای نشان بوزیر دولت انگلیس؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان در اینکه به معتمد السلطان میرزا مهدی خان لنکرانی به تصویب اتابک اعظم یک قطعه نشان از درجه دوم داده می شود؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 325]
فرمان درباره اینکه به میرزا اسکندر خان عضو اداره پست در محرم 1320 نشان شیر و خورشید از درجه سیم داده می شود؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 329]
آغاز: فرمان اکبر پادشاه به شهباز خان، چون پیش نهاد همت اعتدال گزین و نیت معدلت آئین این نیازمند در گاه که به نیاز از ابتدای؛ انجام: بعواطف ظل الهي امیدوار که ذات مقدس ما از عفو و لطف او است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج حنایی، 3گ ( 32-30)، 17 سطر (10×17)، اندازه: 12×19 سم [ف: 19 - 236]
فرمان اکبر شاه گورکانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (272پ -274ر) [مختصر ف: - 582]
فرمان الوند بهادر، در کتاب دکتر عبدالحسین نوائی چاپ شده است؛ بی کا، تا: 904ق؛ تمام به طلا نوشته شده [نشریه: 6 - 599]
فرمان امپراطور روس و لهستان و فنلاند و جز اینها مورخ 1889 که به مرتضی خان پیش خدمت شاه ایران نشان درجه دوم استانیسلاو با ستاره داده می شود، با مهری به زبان روسی چسبیده با آن بالاک؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 – 338]
فرمان اوزن حسن، که در آثار ایران به چاپ رسیده؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 – 115]
فرمان به افتخار احمد پاشا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
به تاریخ 1225، فرمان به افتخار شاهزادگان در بروجرد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان به افتخار شجاع السلطنه در منع از تعرض به مردم یزد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان گویا از قهرمان میرزا که مهرش درست خوانده نمی شود به حاجی کاظم خان حاکم خلخال درباره معافی برادران و عموزادگان میرزا عبدالرحیم کتاب دارای دارای باشی در خلخال از مالیات در شعبان 1250؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 333]
فرمان به روسی در دورو با مهر مورخ 1878 شماره 9731 که بالاک چسبیده شده و در گوشه آن به فارسی نوشته شده «عالی جاه مجدت و نجدت همراه میرزا محمود استانیسلاس درجه دوم از دولت بهیه روسیه سنه 1269»؛ بی کا، بیتا [نشریه: 7 - 338]
فرمان به سام خان ایلخانی، در اینکه حشمة الدوله حکمران خراسان شده و از او اطاعت کنید؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1275 ق [نشریه: 7- 319]
فرمان برای دارالسلطنه هرات؛ بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ جلد: گالینگور، اص (339)، اندازه: 15/6×27/8سم [ف: 29/1 - 428]
فرمان برای محمد تقی خان بیگلر بیگی در ربیع الاول 1209؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 709]
فرمان به نام میرزا اسحق خان، عضو وزارت خارجه که با تصویب میرزا علی اصغر خان اتابک اعظم و میرزا نصر الله خان مشیرالدوله وزیر خارجه یک قطعه نشان شیر و خورشید از درجه اول با حمایل آن در شوال 1320 به او داده شده است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 329]
فرمان آستان قدس رضوی، مورخ صفر 1238 با مهر مخصوص آن که آقا ابوالقاسم از خادمان کشیک ثالث شده؛ بی کا، تا: صفر 1238ق [نشریه: 7 - 317]
به محمود میرزای امیر تومان پسر رکن الدوله فرمان فرمای فارس لقب مشار الملك داده می شود؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1213ق؛ مهر: صدراعظم [نشریه: 7- 327]
دستور مورخ 12 شوال 1336 به مفتاح الدوله جنرال قونسول دولت ایران در هندوستان با رتبه وزیر مقیم در آنجا که باید به سوی محل مأموريتش برود؛ بی کا، تا: 12 شوال 1336ق [نشریه: 7- 334]
فرمان به مهر صدراعظم درباره برقراری تیول ظل السلطان، در اصفهان مورخ شوال 1313؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44سم [ف: 16 - 636]
فرمان به وزیر گیلان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن سیاه، 1گ (16ر-16پ)، اندازه: 17/2×28/2سم [ف: 8-68]
به زبان فرانسه که نشان تاج فولاد به میرزا مسعودخان منشی رموز مفتاح الدوله در سپتامبر 1883 داده شده؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 338]
فرمان ترجمان؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان تفویض منصب ملک الشعرائي به محمد حسین خان کاشی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان تفویض منصب منادمت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان تفویض ولایات عربستان و لرستان به نواب محمد حسین میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان تفویض ولایتعهدی به محمد میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان تفویض ولایت کرمان به شاهزاده حسنعلی میرزا شجاع السلطنه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1248 ق [ف: 7 - 342]
فرمان تولیت روضه رضویه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان تولیت روضه معصومه قم به نام میرزا اسدالله خان؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان تیول قریه خمسه و ده نور؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، [ف: 7 - 342]
فرمان تیول میرزا هاشم خان؛ در بقراباد گرم رود آذربایجان که مالیات آنجا را که سی و دو تومان شش هزار و پنجاه دینار و یازده خروار و پنجاه و دو من جنس است همه ساله بگیرد، مورخ جمادی الثاني 1306 سیچقان ئیل؛ بی کا، تا: جمادی الثاني 1306ق [نشریه: 7 - 322]
فرمان جلال الدوله برای میرزا فتح الله در ذیقعده 1317؛ بی کا، تا: محرم 1318ق [فیلمها ف: 1- 709]
آغاز: اعتضاد خلافت و فرمان روائی، اعتماد سلطنت و کشورستانی ...
فرمان جلال الدين اکبر پادشاه به خان خانان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (103پ-105پ)، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7 - 98]
فرمان جهانشاه به شرفاء مکه در باب تعیین امیر الحاج، تاریخ صدور فرمان 25 ذیحجه ٬870 بی کا، بی تا؛ 1گ (497) [مختصرف: - 455]
فرمان برای آقا عبدالله بیکای دامغانی پسر محمد حسین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 رجب 1232 ق [ف: 5 - 338]
فرمان حکومت بحرین و بندرعباس به نام سعید خان سرتیپ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق، [ف: 7 - 341]
فرمان حمزه میرزا صاحب اختیار مملکت آذربایجان مورخ جمادی الاول 1268 با مهر ناصرالدین شاه درباره مخارج فراش خانه و خیام خانه خود او از ابواب جمع حاجی علی خان حاجب الدوله فراش باشی و از مالیات سال آینده و اینکه هزار تومان مالیات آذربایجان از آن اوست، با نشانه ها دیوانی در پشت؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1268ق [نشریه: 7 - 331]
فرمان خوشنویسی و در زمره کتاب قرار گرفتن میرزا محمد علی؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
آغاز: حکم جهان مطاع شد آن که چون قافله سالار قضا رشته امکان را به ید امتاع (؟) کامیابی ما نموده و ابواب مخازن حرام بر روی ما گشوده
فرمان درباره امور تجاری حسین خان ملک التجار، به تاریخ ربیع الاول 1058ق؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ 1گ (305ر-305پ)[ف: 29/1 -143]
فرمان درباره رفتن به قلعه تبرک؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 رجب 1112ق [ف: 7 - 81]
فرمان درباره محمد قلی میرزا و مقرری وی؛ بی کا، بی خاتم شاهی ز قدرت ازلی ** قرار در کف شاه زمانه فتحعلی؛ 8 سطر (19×24) [ف: 19 - 458]
فرمان درباره معیر الممالك جهت آبیاری باغ وی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1251ق؛ مهر: «محمد شاه غازی ... باوج نگین آمد شکوه رونق دین آمده»؛ 6 سطر (45/5×75) [ف:19 - 458]
فرمان در خصوص جزیره قشم و احضار نیروهای انگلیسی که به اعیان انگلیس صادر شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان رفیع الدين محمد الحسيني الذهبي به آقا عبد الله بیکانی دامغانی، فارسی در 25 رجب 1232؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج، 5ص، 16 و 17 سطر (8×14)، اندازه: 8×22/5سم [ف: 1- 470]
فرمان رکن الدوله مورخ محرم 1301 در اینکه کلانتری خفر با حاجی محمد حسن خان کهدانی بوده و او در گذشته و اینک با مشهدی عابد پسر او است؛ بی کا، تا: محرم [نشریه: 7 - 332]
فرمان سرحد داری عراق عرب برای امیر زاده محمد حسین میرزا پسر محمد علی میرزا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان شاه در پاسخ نامه حاکم بمبئی هندوستان در باب بحر العجم؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
آغاز: فرمان همیون شرف نفاذ یافت آن که ایالت و شو کت پناه ابهت و ... دستگاه زبدة الأمراء العظام
فرمان شاهنشاه به علی پاشا؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، اص (204پ) [ف: 29/1 - 140]
آغاز: متصدیان مال و استقبال و کارفرمایان جز و کل ممالک محروسه بدانند که درین هنگام انجام: کمال اهتمام لازم دارند و دقیقه از دقایق امر لازم التباع فرو نگذارند.
فرمان شاهنشاه در منع زکات؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ (33-35)، 17 سطر (10×17)، اندازه: 12×19 سم [ف: 19 - 236]
فرمان صدارت و اعطای اقطاعات یزد به نام میرزا محمد نواب یزدی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان طبابت شاهزاده محمد میرزا طبیب باشی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان فتحنامه که در یکی از غزوات روسیه صادر شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمانفرمای هند در اوقات سفر شاه مرحوم به هرات نوشته است؛ خط شکسته نستعلیق، کا: محمد علی منشی کوچک تفرشی، تا: 1297 ق [ف: 7 - 38]
فرمان قلم نشان همایون از سلطان عبد المجيد عثمانی برای میرزا محمودخان مفتاح الملك کاتب وزارت خارج مورخ روز 20 جمادی الثاني 1310؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 337]
آغاز: از آنگاه که تاثیر اشعه تجلی اول و اشراق انوار صبح ازل آشوب ایجاد در ذرات هیاکل کاینات انداخته؛ انجام: و حرمت او را در هر مرتبه از مراتب سلوک علی حسبها منظور دارند بدم و قدم با او همراهی و بقلب و لسان از او هوا خواهی نمایند و در عهده شناسد.
فرمان کوچک ابدالی میرزا اسماعیل؛ خط: تحریری، کا: وحید اشراقی، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 6ص (340-345)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 26 - 438]
فرمان لقب نوید السلطنه میرزا حسین خان سرتیپ، که اتابک داده مورخ شعبان 1320؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 26/5×44سم [ف: 16 - 636]
نسخه اصل: از سازمان اسناد ملی. مبصر الملك برای میرزا هادی خان سرتیب تلگراف خانه به تصویب مخبر الدوله وزیر تلگراف خانه در ربیع الاول 1327؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 – 75]
فرمان میرزا خانلر نایب استیفا، به تاریخ 1223؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
فرمان نشان به دکتر کمیل حکیم انگلیسی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق [ف: 7 - 341]
فرمان نشان مجیدی قلم نشان همایون از سلطان عبدالمجید عثمانی برای میرزا محمود منشی وزارت خارجه ایران در 9 جمادی الثاني 1295؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 337]
فرمان نشان همایونی که به علاء الملك حاجی میرزا عبدالله رئیس لشکر آذربایجان در ذیحجه 1292 داده شده؛ بی کا، بی تا؛ [ف: 17 - 301]
فرمان تقابت؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 342]
فرمان ها و اسناد و تلگراف درباری قاجار که به فرح خان امین الدوله بری تاریخ 1273 و 1282 دارد؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 147]
فرمان های میرزا علی اصغر نایب الوزارة دیوان بیکی کردستان، دارای تاریخها 1275 و 1278 و 1280 و 1285 و 1286 و 1287 و 1291 و 1292 و 1297 و 1298 که با سرگذشت او از رضا علی دیوان بیکی نوه او در فرهنگ ایران زمین (14483:20) چاپ شده ؛ بی کا، بی تا؛ هفده طغرا با آرایش های آن [ف: 17 - 189]
farmān-e soltān hoseyn
بیانی کرمانی، عبدالله بن محمد، 865 - 922 قمری
bayānī kermānī, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1461 - 1517)
حکمی که سلطان حسین میرزای بایقرا در منع تراشیدن ریش باهل خراسان نوشته، از منشآت خواجه عبدالله مروارید.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4493/42
کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ کاغذ: الوان، جلد:چرمی ضربی معرق، 3ص (748-750)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 7- 593]
farmān-e soltān 'abdulmajīdxān
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه:219
فرمان سلطان عبدالمجید خان عثمانی مورخ ربیع الثاني 1317 برای مفتاح الدوله میرزا مسعود خان؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 337]
farmān-e šāh esmāʻīl
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 918ق؛ قریب دو متر، نستعلیق یک در میان؛ [نشریه: 6 - 599]
سواد فرمان شجره خلافت خلفاء عظام سلمان خلیفه دنبلی را شاه اسمعیل ماضی اذن ارشاد و فرمان داده و خليفة الخلفاء فرموده است در اول جلوس ؛بی کا، تا:قرن 13 و 14؛ مجدول؛ 2گ (40پ۔ 41پ)، ابعاد متن: 8/5×14 ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 20 - 547]
farmān-e sedārat-e mīrzā šafi'
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ -1298 قمری
e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6151/35
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9 - 196]
farmān-e ‘abd-ol-majīd xān soltān-e 'osmānī
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:217
فرمان عبدالمجید خان سطان عثمانی مورخ روز 3 صفر 1310؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 337]
farmān-e gereftan-e xarāj
اورنگ زیب بابری، امپراتور هند، 1027 - 1118 قمری
owrang zīb-e bāberī, emperātūr-e hend (1618 - 1707)
فرمان محیی الدين محمد اورنگ زیب در سال 1079ق در باب گرفتن خراج در 17 باب.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10193/5
آغاز: فرمان یحیی الدين محمد اورنگ زیب عالمگیر في سند 1079 در باب گرفتن خراج؛ انجام: بریدن غله آفت برسد یا پیش از بریدن هر قدر که بماند خراج نگردد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، برگ (35 -41)، 17 سطر (10×17)، اندازه: 12×19 سم [ف: 19 - 236]
farmān-e golxāne az soltān-e ‘osmānī
عارف خان آفندی عثمانی، ق14 قمری
‘āref xān-e afandī-ye ‘osmānī (- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9452/11
ظاهرا ترجمه از ترکی است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 6ص (1490-1495) [مختصر ف: - 583]
farmān-e man'-e rīš terāšī
حسین بایقرا، 842 - 911 قمری
hoseyn-e bayqara (1439 - 1506)
از سلطان حسین میرزای بایقرا انشاء عبدالواسع.
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 - 136]
از خاقان مغفور سلطان میرزای بایقره؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 3ص (258- 260) [ف: 14 -35-31]
farmān-e valī‘ahdī aʻlā hazrat-e šahrīyārī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:2931/3
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1250ق؛ اص (10ر) [ف6 -168]
farmān-e valī“ahdī nāser-od-dīn šāh
قائم مقام، ابوالقاسم بن عیسی، 1193 - 1251 قمری
qā'em-maqām, ab-ol-qāsem ebn-e ‘īsā (1779 - 1836)
فرمان ولیعهدی ناصرالدین شاه که از طرف ذیحجه 1250ق نوشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13817/3
آغاز: از آنجا که تخلق به اخلاق الهي از مستحبات دین مبین و تأسي به مسلک پیغمبران پاک
خط: نستعلیق، کان علی الحسيني (پسر قائم مقام)، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (59پ-60ر)، 15سطر [ف: 37 - 368]
-فرمان ها- منشآت
farmāyes-e mohammadīye fi fann-et tajvīd
زنجانی، محمد حسن بن قنبرعلی، 1256- قرن 14 قمری
zanjānī, mohammad hasan ebn-e qanbar ‘alī (1840-20c)
تاریخ تأليف: یک شنبه 3 ذیقعده 1288ق
رساله ای است در تجوید در یک «مقدمه» و هشت «فرمایش» و یک «خاتمه».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9735/2
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اضاء عیوننا بتلاوة القرآن و نزه قلوبنا بقرائة القرآن؛ انجام: و من طلب تفصیل ذلك المطالب و غیرها مما یتعلق و یناسب علی القرآن وجد في التبيان البيان في قواعد القرآن ...
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملاقنبر علی زنجانی، تا: یک شنبه 3 ذیقعده 1288ق؛ جلد: تیماج، 23گ (23پ -45ر)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 31 - 71]
-فرنگ نامه- تحفة العالم (منتخب)
-فرنودسا- فرهنگ نفیسی
forūsīye
در چهل «باب» کوتاه در آداب جنگ: 1. سواری و فرود آمدن؛ 2. کارهای جنگی؛ 3. سواری و حرب .... با فصل های دیگر با شماره و بی عنوان.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3466/23
آغاز: رساله فروسیه باب اول در سواری و فرود آمدن به نیزه طریق آن باشد که بگیری عنان را به دست چپ تا قرپوس زین؛ انجام: و نیزه او کوتاه و این بهترین عملها است که در نیزه بازی بکار آید
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 22ص (683-704)، 17 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 6 - 441]
al-furūsīyya wa-l bayțara
ابن اخی حزام، محمد بن یعقوب، - 250؟ قمری
ebn-e axī hezām, mohammad ebn-e ya'qūb (- 865)
کتابی است با عناوین «باب، باب» درباره فروسیه و احوال خیل از حیث سلامت و مرض و درمان بیماری این گونه حیوانات که در قدیم نقش مهمی در زندگی انسان ها داشته، که اصطلاحاً آن را علم بیطره می گویند.
[بروکلمان 1/ (244) 282]
آغاز: قال الصدر الكبير ... ابو عبدالله محمد بن یعقوب عرف بابن اخی حزام ... الحمدلله ولی الحمد و اهله؛ انجام: و لا ورام الجوف تسقی الدابظ منه بشراب ان شاء الله تعالی، تم الصفات في البيطرة نسخه اصل: چستربیتی، ش 4161 (اربری، فهرست خطی عربی 53/5)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 8 شعبان 654ق؛ مصحح؛ 160گ، 17سطر [عکسی ف: 2 - 268]
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3220؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ ناقص است و بعضی از برگهای آن جابجا شده. از این کتاب به «کتاب الخيل و البيطرة» نیز نام برده اند؛ 92 ص (13-104) [عکسی ف: 2 - 362]
al-furūsīyya wa-l bayțara
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:462/81(آ) - 463/81(ب)ف
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 756ق؛ در هامش، 30گ (213ر -242پ) [فیلمها ف: 1- 484]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:462/114(آ) - 463/114(ب)-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا. دنباله شماره بالا، 2گ (432ر - 433پ) [فیلمها ف: 1- 487]
furū“ (r.-un fi-1)
موسوی، نورالدین محمد بن علی، - 1301 ؟ قمری
mūsavī, nūr-od-dīn mohammad ebn-e ‘alī (- 1884)
بعضی از مسائل فقهی از باب های مختلف را تحت عناوین «قاعدة - قاعدة» در این رساله گرد آوردی نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1119/7
آغاز: قاعدة کل ماء بأصل خلقته طاهر مطهر من الحدث و الخبث سواء کان نازلا من السماء او خارجاً من الارض عذباً کان او مالحاً کماء البحر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1739؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1302ق، 35ص (221-255) [عکسی ف: 3 - 403]
forū‘āt-e 'erāq va darjazīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:927
در سال 1307. اعداد به سیاق است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: محمد رضا حسینی؛ جلد: گالینگور، 8گ، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 18×23سم [سنا: ف: 2 - 94]
forūʻ-olīmān va-l eslām
مرتضی آبادی، محمد معظم علی بن محمد خان، ق 12 قمری
mortazā ābādī, mohammad mo‘azzam qolī ebn-e mohammad xān (- 18c)
تاریخ تأليف:1144ق
مؤلف از موطن خود مرتضی آباد به کو کن رفت و به مجلس سعد خان غازی حاکم کو کن حاضر گشت و به گفتگویی که در آن محفل میان شخصی حنفی مذهب با شخصی شافعی مذهب درباره ایمان و مراتب آن، در گرفته بود گوش داد، و برای قطع خصومت این کتاب را به نام حاکم مذکور نگاشت. مؤلف در این کتاب 79 فرع از ایمان را گذارش داده و به آیات کریمه و احادیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از طریق اهل سنت استشهاد کرده و به مناسبت هر موضوع قطعه ای سروده که با لفظ «معظم» (لقب مؤلف کتاب) بدان شروع شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3366
آغاز: گلهای تازه بهار سپاس بوقلمون و میوه شیرین مزه ستایش گوناگون هدیه حضرت واجب الوجودي؛ انجام: معظم را بحق نیک مردان ** کریما خاتمه محمود گردان / که سال اختتام این رساله ** بگفتا خاتمه محمود برخوان
خط: نستعلیق، کان محمد بن کمال محمد ساکن سورت، تا: 11 رجب 1154ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 40گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 9 - 141]
-فروع دین > ایمان و اسلام
forū‘-e dīn
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمری
kāšef-ol-qetā’, ja'far ebn-e xezr (1742 - 1813)
تاریخ تأليف: محتملا 1214ق
شامل قسمتی از رساله فقه شیخ جعفر نجفی است، حاوی مباحثی از صلات و مقدمات آن می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:687/2
آغاز: بسمله، المطلب الثاني - في فروع الدين و اصولها خمسة الصلوة و الصوم و الزكوة و یتبعها الخمس و الحج و یتبعه العمرة و الجهاد؛ انجام: سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر ثلاثین مرة قبل التسبيح او بعده و الله ولی التوفيق.
خط شکسته نستعلیق ریز، کا: محمد باقر، تا: 1214ق، جان اصفهان مدرسه جدید سلطانی؛ جلد: تیماج، مقوایی، 58ص، 18 سطر (6×10/5)، اندازه: 9/5×15/5 سم [ف: 2 - 190]
forū‘-e dīn
شاه نوری، محمد رضا، ق13 قمری
šāh nūrī, mohammad rezā (- 19c)
منظومه شامل مختصری از اصول دین و طهارت تا زکات.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23642/3
آغاز: بسمله، اینگار مه وش محجوب من ** وی بملک زندگی محبوب من؛ انجام: خالقا پروین در ین دیر کهن ** از تفقر می کند قطع سخن. ساز مستغنیش در دنیا و دین تا شود مداح ختم المرسلين
خط: نستعلیق تحریری چلیپایی، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: شکر الله فقیه نیا، آذر 1375، 11گ، 10 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 23 - 49]
forū‘-e dīn
فایده ای است در بیان فروع دین از زکات تا امر به معروف و نهی از منکر، به خصوص در بیان واجبات حج.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15993/3
آغاز: بسمله. و منها الزكوة و هی تجب في تسعة اشیاء الابل و البقر و الغنم و الذهب و الفضة و الحنطة؛ انجام: و هی العلم بکون المعروف معروفاً و المنكر منكراً و تجویز التأثير و الأمن من الضر و هما واجبان علی کل مستطیع.
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 ربیع الثاني 1032ق؛ جلد: تیماج، 3گ (24پ -26)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 44 - 183]
forū'-e dīn
با عنوان «اگر پرسند بگو» با نظم.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7937/4
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20 سطر (7/5×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 744]
forū‘-e dīn-e eslām
نائینی، محمد حسین بن عبدالمحمد، ق13 قمری
nā'īnī, mohammad hoseyn ebn-e 'abd-ol-mohammad ( 19c)
رساله ای کوتاه در فروع و احکام شرعی مبتلا به مکلفین که برای تدریس در مدرسه مبارکه فاتحیه نائین» به صورت سؤال و جواب در ضمن 36 درس نگاشته شده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه:3073/2
انجام: ... زكوة آن یک گوساله است که داخل سال دویم شده باشد و هرگاه بچهل رسید زكوة آن یک گوساله است که ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 38 گ، 11 سطر، اندازه: 11×9 سم [ف مخ: 4 - 1446]
forū‘-e dīn-e barāye mobtadī
ترجمه فارسی رساله ای است به عربی از امام محمد غزالی (به طوری که از آغاز رساله معلوم می شود) و کسی که ترجمه کرده نام خود را نیاورده است. در مراجع و فهرست مؤلفات غزالی درباره این رساله مطلبی به دست نیامد. رساله دارای پنج «باب»: باب الايات، باب الاحسان، باب الاسلام، باب دعای وضو و باب غسل. هر باب خود دارای چند مسأله است و مجموعاً دارای 16 مسأله است و مسأله آخر رساله، در حد مسح است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1825/14
آغاز: بسمله، الحمدلله خالق الخلق و رازق الرزق ... اما بعد بدانکه این رساله ایست از امام محمد بن محمد بن محمد الغزالي ساخته است از جهة مبتدیان تا ... سؤال از دانشمندان و بدین قدر قانع باشند و هر مبتدی که اینقدر بداند از مسلمانی او را بس باشد؛ انجام: مسئله، و اگر گوشت ناشسته یا دنبه یا آنچه بدین مانند درد یک کنند این طعام جمله نجس گردد و بباید ریختن پس چنان باید بدو سه آب بشویند تا پاک گردد. مسئله مسح، بدانکه روا باشد مسح بر موزه که درست باشد باز از کعب تا زیر قدم و اگر زیر کعب دریده باشد درست نباشد و اگر بالای کعب دریده باشد.
بی کا، بی تا، ناقص است؛ 8ص (133-140) [ف: 9 - 454]
forūʻ-ul ‘ibādāt (mną. fî)
بخش فقهی الدرة البهية است. از احکام طهارت آغاز، و به احکام بیع ختم می شود و ناقص است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:28/5
آغاز: فهی عبادة تسمی و حصر ** في خمسة و أربعين ما شهر/ منها الطهارات من الاحداث ** و مثل ما منها من الاخباث؛ انجام: کذا بیع الخشب للصنم ** ولا تبع ما عیب ما لم تعلم / أو تتبرأ و الثياب النجسة ** عدت معيبة فلا تدنسه
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 24گ (84پ -107پ)، اندازه: 11×15سم [ف: 1 - 40]
forū'-ul ‘ilm-il ijmālī
خاقانی، حسن بن علی، - 1381 قمری
xāqānī, hasan ebn-e ‘alī (- 1962)
مؤلف 65 مسأله از مسائل فروع علم اجمالی را از رساله عملیه اش به نام «نجاة العاملين» استخراج و در رساله حاضر جداگانه گرد آورده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2568
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فان الفروع المهمة التي تشتمل علی فروع العلم الاجمالي احببت أن أفردها من کتابنا المسمى بنجاة العالمين
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ 52ص [عکسی ف: 7 - 161]
forūʻ-un fī ādāb-i qirā’a-til qur'ān w k.-atuh
با عنوان های «فرع» گویا در گزارش متنی و در آن «تبیان» بسیار آورده است.
تهران؛ ملک، شماره نسخه:1504/5
خط: نسخ، کا: عبد المؤمن حسینی پسر سید نظامی سر کنی، تا: 1242ق؛ 19گ (1391 - 409پ) [ف: 5 - 279]
forūʻ-un fi-š šukūk
بحرانی، یوسف بن احمد، 1107 - 1186 قمری
bahrānī, yūsef ebn-e ahmad (1696 - 1773)
کتابی است در فقه (شکوک).
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:703/5
آغاز: بسمله الحمد الله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه اجمعین محمد و آله؛ انجام: و ان لم یعرف صدقه من حاله حتی انه قال یجوز أن یقول الحاكم تب اقبل شهادتك و غراه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 59گ، 27 سطر (9×14)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 294]
forūʻ-ol mo‘āmelāt
موحدی قمی، محمد بن عبد الله، ق14 قمری
movahhedī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
فروع فتوایی است در احکام بیع و شفعه و جعاله و رهن و آداب ذبح و وصیت و احکام متعلقه به عقد خرید و ازدواج و طلاق و جز اینها، با عناوین «مسئله - مسئله».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9110
آغاز: در کسبهای حرام ...... مسئله 1- بدانکه خرید و فروش جمیع چیزهاییکه عین آنها نجس می باشد جایز نیست
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 342گ، 20 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 23 - 255]
forū‘-e nāserī
soltān-ol-hokamā’, ab-ol-qāsem ebn-e ja'far (1830 - 1904)
نسخه جلد دوم فروع ناصری مشتمل است بر دو «لمعه» و یک «خاتمه»: لمعه 1. ذکر ادویه مفرده مشهوره فرنگی و ایرانی که در این زمان کثیر الاستعمال است و بیان منافع و مضار هر یک به نحو ایجاز به ترتیب حروف تهجی با رعایت حرف ثانی؛ لمعه 2. بیان فوائد ادویه مرکبه ایرانی و فرنگی به ترتیب مذکور؛ خاتمه در اوزان کبار وصغار طبیه و بعضی مسائل متعلقه به طب
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه:10257/1
آغاز: آب که به عربی ماء و به فرانسه نامند بهترین اقسام آن آب باران؛ انجام: اطفال چون بواسطه تلخی نتوانند او را بخورند عصاره او را حب نموده به ورق طلا یا نقره پوشانیده استعمال دارند و قدر سرشت ...
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ با یادداشتی مبنی بر اینکه مؤلف ملقب به سلطان الحكماء در زمان حیات خویش جزوات (نسخه حاضر را) در اختیار نویسنده یادداشت گذارده تا مطالعه و معانی عبارات آن را توضیح دهد و پس از مرگ او چون وارث صحیح نداشت این کاری بی نتیجه باقی مانده است؛ 18 سطر (12×24)، اندازه: 22×35سم [ف:342 - 19]
الفروع و الاصول بالدلائل - جوامع الرسائل في تحقیق المسائل
forūdestān
فروغ اصفهانی، محمد مهدی بن باقر، 1223ق 13 قمری
forūq-e esfahānī, mohammad mahdī ebn-e bāqer (1808 - 19c)
اهدا به: محمد شاه و حاجی میرزا آقاسی
تاریخ تأليف:1258ق
در حساب و سیاق در چهار «دفتر، و دارای ده «فرد» و هر فردی چند «دفعه» و هر دفعه ای چند «باب» است: فرد 1. بیان موضوع علم سیاق و هندسه و مساحت و واضع و سبب وضع آن؛ 2. بیان علم خط و املاء؛ 3. بیان رقومات ابجدی و هندسه و سیاق؛ 4. بیان اوزان نقود و اجناس و مقادیر مکانی و زمانی و غیره؛ 5. بیان علم حساب و ما یتعلق به ؛ 6. بیان اعمال چهارگانه جبر و مقابله و اربعه متناسبه و عمل به عکس؛ 7. بیان علم مساحت و غیره؛ 8 بیان صورت برات و تعلیق و مفاصا و غیره؛ 9. بیان ترتیب دفاتر و تفاصیل؛ 10. بیان ممیزی و برآورد و بازدید و غیره. بخش های آن در نسخه ها یکسان نیست، جامع ترین بخش بندی در فهرست سپهسالار (363/5-368) آورده شده است.
آغاز: بسمله. الحمد علی حاکم دیوان القدر و القضاء و مختار دفاتر الارزاق و الاجال ... اما بعد، چون آفتاب عالمتاب سلطنت عظمی ... که مشتمل به سه دفتر باشد. دفتر اول در بیان علم سیاق و ... دفتر دویم در بیان ولایات محروسه که ... دفتر سیم در بیان خالصجات و ... آن را به فروغستان مسمی گردانید
چاپ: تهران، به کوشش استاد ایرج افشار، ضمن انتشارات میراث مکتوب، 1378ش، 406ص
[نسخه های منزوی 185؛ الذريعه 185/16؛ مكتبة امیر المؤمنين 510/2؛ فهرستواره منزوی 2715/4؛ دنا 1011/7-1012 (10 نسخه)]
خط نستعلیق، بی کا، تا قرن 12؛ جلد:میشن سیاه، 17 سطر[ف:5 - 300]
آغاز: برابر؛ انجام: و صادریات و عوارض و امثال آنها (در انواع مالیاتها و پایان جلد دوم در علم حساب از دفتر نخستین که دو جلد این دفتر در نسخه ما هست و با نسخه آقای افشار یکی نیست).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1270؛ تاریخ وقف: 1297؛ جلد: تیماج مذهب، 125 گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 5 - 363]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دو مجلد است و نانوشته مانده؛ جلد: میشن، 127گ، 13 سطر، اندازه: 14/8×22سم [ف: 3 – 576]
آغاز: برابر، انجام: و در مقادیر زمانیه با ساعت فرنگی و امثال آن مشخص نماید مجلد است از دفتر اول کتاب در چهار دفتر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ بر یک صفحه اضافی یادداشتی است از شعاع درباره فروغ الدين مؤلف این کتاب که پدر میرزا محمد حسین ذکاء الملك است (شعاع در پایان یادداشت خود می نویسد در حینی که این شرح مختصر نگارش یافت خبر عزل فروغی از رئیس الوزرائي از تهران به شیراز رسید 1354)، مجدول؛ جلد: تیماج، 175 گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×22سم [نشریه: 13 - 75]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 ربیع الثاني 1259ق؛ مجدول؛ 135 گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: حسب الحكم افزوده اند در حسابها بیفزاید مگر کسی را که در موقوفی آن حکم و سندی از اولیای دیوان اعلا در دست باشد و السلام نسئل الله تعالی بحق انبیائه المرسلين و اولیائه الطاهرين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ دارای یک سرلوح مذهب، دارای نقاشی با گل و بوته، مجدول؛ جلد: روغنی مذهب، 244ص، اندازه: 16×24سم [ف: 19 - 169]
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 203]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3453؛ بی کا، تا: رمضان 1259ق؛ 122گ [فیلمها ف: 1- 147]
آغاز: برابر؛ انجام: یوم الحساب حساباً «یسیرا» انه کان علی کل شیء قديراً.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 صفر 1259ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 95گ، 17 سطر (9×18/5)، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 2 - 551]
آغاز: ابن اسحاق شاه مظفر خدیو معدلت گستر داور دین پناه الغازي في سبیل الله؛ انجام: نسخه: مگر کسی را که در موقوفی آن حکمی و سندی از اولیای دیوان اعلی در دست باشد ...
خط شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، تا: رجب 1269ق؛ افتادگی: آغاز؛ 93گ (2-94پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 103]
آغاز: ... او کشته شد بهر حال دفتر او را بعد از او ترتیب کرده؛ انجام: آنچه حسب الحكم افزوده اند در حسابها بیفزاید مگر کسی را بر موقوفی آن حکمی آن رسیدی از ادلهای دیوان اعلی در دست باشد و السلام سبیل الله تعالی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 39گ، 12 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 10×16/5سم [رایانه]
furūg-ul luga
تهران؛ شهشهانی، حسین، شماره نسخه:بدون شماره
بی کا، تا: 1078ق [میراث اسلامی: 5- 603]
forūq-e fardīsnī
ارباب کیخسرو بن شاهرخ، 1253 - 1319 قمری
arbāb keyxosro ebn-e šāhrox (1838 - 1902)
اهداء به: محمد علی شاه قاجار
تاریخ تأليف: ربیع الأول 1327ق؛ محل تأليف: تهران
درباره زردشتیان و نژاد و یکتاپرستی آنان و تاریخ زردشت و اصول اعتقادی و آداب دینی زردشتی، دارای هفت «قسمت»: مقدمه: در دوازده فقره؛ ترجمه رساله دستور جیوانجی جمشیدجی مدی؛ خلاصه ترجمه رساله مستر نصروانجی مانکجی؛ ترجمه فصلی از کتاب چهار مذهب عظیم عالم؛ ترجمه بعضی از صحایف رساله مزدیسنان؛ خلاصه بیانات دکتر لارنس راج میلز، ترجمه بعضی از صحایف کتاب جدید الزردشتي.
چاپ: 1389
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2105
آغاز: پس از پیمایش راه و روش بندگی آهو را مزدا که نام بزرگش گواه نادانی ما بر پایان توانائی اوست؛ انجام: از قضا و قدر وفوق آن هراسان و در سپاسگذاری تو پشیمان نیستم.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح شاید از خود مؤلف، واژه ها و اصطلاحات به لاتینی زیر سطرها ترجمه شده؛ مهر: مؤلف «کیخسرو شاه رخ» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 174گ، 13 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 6 - 119]
لفروق - الفرق بین الاخبار و المجتهد
الفروق - شرایع الاحكام
الفروق - التدقيق في الجمع و التفريق
al-furūq
حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی، 1063 - 1127؟ قمری
haqqī borsavī, esmāʻīl ebn-e mostafā (1653 - 1715)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الاول 1095 ق
فرق هایی که بین کلمات یا جمله ها از حیث املاء یا معنی و موارد استعمال است، گرد آوری شده همراه با گفته های مفسرین و علماء ادب؛ در چهار «باب»: 1. فیما یتعلق بالرسوم؛ 2. فیما یتعلق بالکلمات المفردة؛ 3. الفوائد؛ 4. الفروق من فنون شتی.
آغاز: آن أحسن بيضة صبغها بنان البراعة و أبين حاشية سردها انملة اليراعة و أزين غاشية نسجها المسجل کل ساعة
چاپ: ترکیه، سنگی، 1271، رقعی، 160ص
آغاز: برابر؛ انجام: قد وقع الفراغ من جمع هذا الأثر و ترتیبه و عقد ما انحل من ترکیبه و انتهی قدم الى منتهی المضمار ...
خط: رقعی، کا: احمد الحمد الريزوي معروف به شیخزاده، تا: دهه اول شوال 1294ق؛ جلد: مقوایی، 131گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10 - 287]
آغاز: برابر؛ انجام: حقی چون این رساله کردم برای طلاب ** امید من از ایشان با خیر یک دعاست
بی کا، بی تا، تملک: احمد افندی خادمی زاده و فرزندش محمد راسخ؛ مهر: «السيد محمد راسخ» (دایره)؛ جلد: تیماج، 81گ (1پ-181)، اندازه: 17×23سم [ف: 7- 227]
furūq-ul uṣūl
در فرق بین قواعد و کلیات اصول فقه که در فقه به کار بندند، در عباراتی مختصر و به جهت مبتدئین نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله المحمود ذی القدم الموجود لاعن العدم المنزه عن البد و الند الذي جعل نبیه خاتم النبيين
آغاز: برابر؛ انجام: و لایجوز مع وجود القدرة علی الاصل عمله.
خط: نستعلیق، کا: عباس، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 7گ (185پ -191ر)، 23سطر (6×15)، اندازه: 12×20سم [ف: 17 - 314]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الخلف فلیس بمشروع مع القدرة علی الأصل کالتیمم فانه خلف من التوضى و لا یجوز مع القدرة علی أصل عمله.
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (124ر-127ر)، اندازه: 17×23سم [ف: 7- 229]
al-furūq bayn-al a’xbārīyīn wa-l u'şūlīyīn = radd-ul u'şūlīyīn
اخباری، علی بن محمد، - 1273 قمری
axbārī, ‘alī ebn-e mohammad (-1857)
به درخواست: شیخ علی بحرانی
ردی است بر نظریات اصولیین، اثر فرزند میرزا محمد اخباری نیشابوری که در این رساله کوشیده تا نظریات اصولی ها را آورده و آنها را رد کند. در نسخه موجود که به پایان نرسیده، چهار فرق مطرح شده و مؤلف تمامی را با دلایلی نقض نموده است: 1. ان المكلف به منحصر في الالفاظ و الالفاظ قوالیب المعاني و هی .... 2. ان الأصوليين یجوزون التعبدي من الكتاب و السنة في بعض الأحكام التي یحتاج اليها الأنام ... 3. أن الأصوليين یقولون ان الاحكام قسمان باطنی و ظاهری .... 4. أن الأصوليين یقولون أن الأدلة أربعة الكتاب و السنة و دلیل العقل و الإجماع ... .
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15421/1
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي جعل للحق ميزاناً فارقاً و نصب علی ما أراد في العباد دليلاً ناطقاً ... أما بعد، سألني ... للشیخ علی - لازال کاسمه علياً - أن أحرر له جملة من الفروق من المعنوية الواضحة و الخفية بین الأخبارية و الأصولية؛ انجام: و شأنها الثبوت لما کان عقیل التغيير و الإنقلاب في فتواهم المفتون و قولهم المغير المثبوت أي إن قال و منه قولهم دلیلنا الثالث العقل ...
ناتمام؛ خط: نسخ، کا: علی بن عباس بحرانی، تا قرن 13؛ افزودگی هایی مشتمل بر مناظره بین میرزا محمد علی و میرزا علی در خصوص صدور اخبار و مباحثی اعتقادی؛ کاغذ: شرقی، 21گ (1ر-21ر)، 19 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 39 - 198]
الفروق بین المتقارب- فروق اللغات في التمييز بین مفاد الكلمات
furūq-ul lugāt fi-t tamyīz bayn-a mufād-il kalamāt = al furūq bayn-al mutaqārib
جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله، 1088 - 1158 قمری
jazā’erī, nūr-od-dīn mohammad ebn-e ne'mat-ol-lāh (1678 - 1745)
تاریخ تأليف: 20 جمادی الثاني 1142ق
کتابی است در بیان فروق لغات و عموم و خصوص الفاظ مترادف مرتب بر اولاً اوایل حروف دون اواخر و دون ملاحظه و اعتبار مجردات مصادر، ثانیا در معتلات و صحاح مبتنی بر ماده مشهور آنها مشتمل بر ابواب و خاتمه مفیدی ایضا شامل چند «باب» و «فصل». نویسنده می گوید تا کنون رسم بر آن بوده که به وقت نوشتن کتب لغت مراعاة بین الفاظ را نمی کردند و آنچه می نوشتند بر سبیل ترادف می نوشتند یعنی تمییزی بین عموم و خصوص قائل نمی شدند و سرانجام این عمل موجب اشتباه استفاده کنندگان از لغات می شد پس من بر آن شدم که در این کتاب این رسم کهن را به دور افکنم و فرق بین لغات را از این جهت بگذارم و از لغات کتاب و سنت نیز چون شاهدی یافتم بیاورم و مبنای من در تلفیق نیز به همان نهج معروف در تعریف و ترتیب لغات بر حسب حروف تهجی بود و این ترتیب را به خلاف گذشتگان مراعات در حروف اول کلمات نمودم و در مستعملات نیز بنا بر ماده کلمه گذاشتم گرچه در بعضی از موارد مخالفت با کتاب قاموس و صحاح اللغه می کرد.
آغاز: الحمدلله الذي من علی ذوی الألباب بملاحة البيان و شرفهم بفصاحة اللسان و فرق ... و خاتم الانبياء و علی آله الحاملين للوائه ...
انجام: فإنك قلت و یضرب الله الأمثال للناس و الله بکل شیء علیم و حان الآن أن نختم الكلام حامدین لله علی التوفيق للمرام و مصلین علی سید الأنام و آله مصابیح الظلام و مفاتیح دارالسلام
چاپ: این کتاب در تهران ضمن کتاب السامي في الاسامي چاپ شده است؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، 45ص، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبد الجبار اصفهانی سمیرمی (صص 116-161)
[الذريعة 196/16و 186/16 ؛ معجم المطبوعات 696، ريحانة الأدب 115/3؛ دنا 112/7-1013( 30 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تعلیقات علی فروق اللغات؛ آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی (1350-1289)
2- فروق اللغات في التمييز بین مفاد الكلمات (منتخب)
3- التمييز بین مفاد الكلمات
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 جمادی الاول 1129ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 74گ (51-124)، 21 سطر (13/5×9)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 29 - 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: نعمت الله بن محمد محسن، تا: 20 جمادی الثاني 1142ق؛ قطعه ای فارسی از مؤلف بخط سبط او احمد بن محمد بن عبدالکریم مورخ 1243؛ تملک: نعمت الله بن عبدالله بن نورالدین بن نعمت الله (نوه مؤلف)، شاهزاده میرزا احتشام الدوله؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 98گ، 16 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 13 - 169]
آغاز و انجام: برابر
مؤلف، برخی از رساله ها و منشآت کوتاه خود را در فصل پایانی این کتاب آورده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: رضی الدين بن نور الدين حسینی، تا: 25 محرم 1143ق؛ از روی نسخه اصل خط مؤلف کتابت شده، مصحح، محشی با نشان «منه زید بقائه، منه زید عمره، منه دام ظله، 12» و جز آن؛ جلد: تیماج قهوه ای، 92گ، 18 سطر (6×15)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 40 - 159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: علیرضا بن محمد سمیع، تا: 20 جمادی الثاني 1163ق؛ از خط مؤلف؛ جلد: تیماج خرمایی، 74گ، 22 سطر، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: - 194]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 63گ (2پ -64ر)، 17 سطر (5×11)، اندازه: 11×15سم [ف: 13 - 3206]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله الملك المنان تحریر شد
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: محتملا قرن 12؛ 49گ، 26 سطر (16×26)، اندازه: 20×32/5سم [ف: 8- 422]
آغاز: برابر انجام: الجنون بالفتح دخول اليل و بالکسر صوت النخل و بالضم ذهاب العقل
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 56گ، 18-19 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 6 - 3048]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 122گ، 13 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: - 194]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح: 55گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل: في تقسیم النسج، نسج الثوب رمل الحصير، سف الخوص، صفد الشعر سرد الدرغ ... ناتمام.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ 32گ (142پ-173 پ)، 21 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 37 - 684]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [نشریه: 3- 229]
آغاز: برابر؛ انجام: السابع، الارشاد نحو لاتسئلوا عن اشیاء وزاد صاحب النقود ثامنا و هو التسلية نحو لا تحزن تم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 65گ، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 – 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 92گ، 15-16 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 6 - 3048]
آغاز: اللفظين فیبا و یقول هنا بمعنی واحد من غیر دلیل ...... الابتداع و الاختراع قال الجوهري ابدعت الشيء اخترعته و قال الزمخشري في الأساس؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 57گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 3048]
آغاز: برابر؛ انجام: و طاعة الملك العلام و أوصيك یا أختاه خيراً بالأطفال و الأيتام فقالت یابن خیر الوصيين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح وقف نامه ای با مهر و امضای «محمدرضا بن علی بن محمد جعفر» در سال 1316ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه، 75گ، 15 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 30 - 106]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 48گ، 20 سطر، اندازه: 11/2×18/6سم [ف: 1 - 400]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13، 85گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 -66]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 113]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه:376
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 434]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2092/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 17ش 3و4 - 328]
آغاز: برابر انجام: مما یرید من احداث الفعل وهی اربعة اشیاء ارادته الفعل ...
تا واژه «استطاعت و قدرت» یعنی تا بخشی از باب الف را دار است؛ خط: نسخ، کا: سید زین العابدين بن ابی القاسم موسوی خوانساری، تا قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ به خط پدر صاحب روضات الجنات؛ 7گ (1-7)، 24 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 38 - 447]
آغاز: برابر انجام: الكريم من اذا وهب ** فض الفضة و اذهب الذهب / من اتسع صدره ** ارتفع قدره
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن محمد محسن بن مرحوم ابوالحسن بن عبدالله بن نورالدین محمد بن نعمت الله موسوی حسینی جزائری (نوه مؤلف)، تا: رجب 1220ق؛ دارای بلاغ مقابله، مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه» و «ابو الحسن عفی عنه» ؛ جلد: تیماج مذهب، 150گ، 12 سطر (7×14)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف:51- 29]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد صادق بن عبدالله، تا: 1230ق؛ 58گ (44پ - 101ر)، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 132]
خط: نسخ، کا: لطف الله بن بهاء الدين بن عبدالله بن نور الدين موسوی جزایری، تا: شنبه 24 ذیحجه 1233ق؛ مقابله شده با اصل نوشته شده برای میرزا عبدالمطلب حسینی ندیم با چند خطبه مؤلف در پایان؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 697]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم موسوی، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج، 94گ (94-1)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 1052]
آغاز: فوائد منقولة من کتاب فروق اللغات في التميز بین مفاد الكلمات. فصل في اشیاء مختلفة اسمائها باختلاف احوالها. قال ابو عبیده لا یقال کاس الا اذا کان فیها شراب؛ انجام: و قصیدتی تبقی وانی اکستی ** ثوب الفناء و کل شیء فان هذا ما اردنا نقله من الكتاب المذكور.
بخش کوتاهی از کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود 1238ق؛ تملک: آقا محمد باقر کتابفروش در 1331 ق، عباسقلی مشیر افخم وزیر تأليفات سپهر کاشانی که از آقا محمد باقر کتابفروش مشهور به اقبال در سال 1332ق خریده با مهر «مشیر افخم وزیر تأليفات 1330» (بیضی) و «مشیر افخم عباسقلی سپهر عضد الدولة الشريف ابن محمد تقی لسان الملك بن محمدعلی ابن رفیع الدولة ابن محمد علی ابن محمد رضا» (بیضی) و «عباسقلی ابن محمد تقی الشريف 1337» (بیضی)؛ خریداری از کتابهای ملک الشعراي بهار در اسفند 1345ش؛ 7گ (1پ - 7پ)، 21 سطر (8×15)، اندازه: 13/3×20/4سم [ف: 29/1- 355]
خط: نسخ زیبا، کا: حسین بن علی نقی، تا: ربیع الأول 1243ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 15×21سم [ف: 1- 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد موسوی لاریجانی مازندرانی، تا: 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 21 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 32 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن آقا کپ تستری، تا: شوال 1247ق؛ مصحح؛ 4گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد شیرازی، تا: 1253ق، واقف: رضا نایینی؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 68گ، 18 سطر (8/7×14/5)، اندازه: 14/5×20/7سم [ف: 13 - 60]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 7 رجب 1258ق؛ 63گ (19-81)، 19 سطر (14×8)، اندازه: 16×22 سم [ف: 3- 769]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان الفراغ منه یوم العشرين من شهر جمادی الثاني من السنة الثانيه و الاربعين بعد المائة و الالف من الهجرة النبوية علی هاجرها الف آلاف التحية.
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسین کرجی، تا: 1266ق؛ دارای سرلوح؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1349؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: چرمی مذهب، 112گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/9سم [ف:13 - 60]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 24 جمادی الاول 1267ق، جا: اصفهان؛ 46گ، 23 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 12 - 352]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد المعروض لدی المولى الجليل و الفاضل الذي عزله مثیل ...
تنها مقدمه و برگ اول باب الف است؛ بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ تملک مورخ 1268ق؛ جلد: گالینگور، 38گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 13/8×21/8سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد بن سید زین العابدين، تا: 1270ق؛ اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر علی بن ملا ابوالقاسم، تا: 1279ق؛ 97گ (3-99)، 16 سطر (8×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 39 - 102]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان الفراغ منه یوم العشرين من شهر جمادی الثاني و الاربعين بعد المانه و الالف
خط: نسخ، کا: اسمعیل بن حسنی کاتب دزفولی، تا: پنج شنبه 27 صفر 1288ق؛ 275 گ، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 13 - 170]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالله بن غلام علی بن شرف الدين دزفولی، تا: دوشنبه 26 ذیقعده 1289ق [نشریه: 7 – 248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسنی بن عبدالله بن غلامعلی بن شرف الدين دزفولی، تا: دوشنبه 26 ذیقعده 1289ق؛ 111گ (1پ- 111پ)، 14 سطر (9×16)، اندازه: 14/9×21/6سم [ف: 29/1 - 110]
خط: نستعلیق، کا: عبد الغفار، بی تا، جلد: تیماج، 57گ (45-101)، 20 سطر (11×16)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 10 - 1965]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی زاهدی نائینی، بی تا، 107گ (1-107)، اندازه: 11×18سم [نشریه: 13 - 397]
آغاز: برابر؛ انجام: أن الله لا یرید ظلما للعباد و اما قرشت یعنی فرشهم مخشرهم و نشرهم یوم القيمه فقضی ... بینهم بالحق ... و هم لا یظلمون
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (100پ-101)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 11 - 472]
آغاز: برابر؛ انجام: کلها مؤنثات سماعية فصل في المؤمنثات سماعية وقد نظمها ابن الحاجب في قصيدة نفسی الغداد السائل وافانی بسمائل فاحت کغصن البيان ... ثوب الفناء و کل شیء فان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 51گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 6- 3048]
آغاز: برابر؛ انجام: فعلیك باستخراجه من معدنه.
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 97ص، 19 سطر (10×16)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم جعلت فداك اسمی عبد ربه ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، [رایانه]
furūq-ul lugāt (t.)
شیرازی، نصرالله بن محمد باقر، - 1290 قمری
Šīrāzī, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (- 1873)
وابسته به: فروق اللغات في التمييز بین مفاد الكلمات = الفروق بین المتقاربات؛ جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله (1088-1158)
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه:122
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 27 جمادی الثاني 1274ق؛ جلد: تیماج، 10 سطر (6/5×12)، اندازه: 10×12سم [نشریه: 3 - 201]
furūq-ul lugāt fi-t tamyīz bayn-a mufād-il kalamāt (mn.)
وابسته به: فروق اللغات في التمييز بین مفاد الكلمات = الفروق بین المتقارب؛ جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله (1158-1088)
منتخبی از کتاب فروق اللغات.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3156/2
آغاز: بسمله فصل في اشیاء مختلفه اسماؤها باختلاف احوالها قال ابوعبیده لایقال الكاس الا اذا کان فیها شراب و الا قدح و لایقال مائده الا اذا کان علیها طعام و الا خوان؛ انجام: وجه تسمیه مهمان من کشکول شیخ الاسلام و المسلمين محمد علی عاملی بهاء الدين قدس سره ماسمیت العجم المهمان مهمانا الا الا کرم ضیف کان من کانا فالمه سیدهم و المان منزلهم فالضیف سید هم ما لازم المانا
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: احتمالا 1026ق؛ 11گ (14پ -24پ)، 15سطر (10×16)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 14 - 273]
-الفروق اللغوية > بهجة الخاطر و نزهة الناظر
al-furūq wa man“-it tarādūf
حکیم ترمذی، محمد بن علی، - 320 ؟ قمری
hakīm-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī (- 933)
[درباره کتاب الفروق مراجعه شود به سزگین 655/1]
بندهایی است از ترمذی و ظاهراً منقول است از کتاب «الفروق و معنی التردف» حکیم محمد بن علی ترمذی (م 255) با عنوان هایی مانند: الفرق بین المداراة و المداهنه الفرق بین الفراسة و الظن، الفراق بین التالف و التبصيص ... و الفرق بین الندي و النجوي؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماج، 6گ ( 92-87)، اندازه: 14/5×24سم [ف: 22 - 64]
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1479ق؛ بی کا، تا: 1119ق؛ 72گ (1ر-72پ) [ف: - 62]
فرهاد و شیرین- خسرو و شیرین
فرهاد و شیرین- شیرین و فرهاد کوثری
farhād va šīrīn
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr 'alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīr ebn-e kīčakne (1441 - 1501)
یکی از پنج مثنوی خمسة المتحيرين نوایی است که شاعر به تقلید از خمسه نظامی سروده است.
آغاز: بحمد کی فتح ابواب المعاني ** نصیب ایت کونك لومه فتح اولمق آنی / کوز و مکا اول ایشك قفلین بدمدانت ** انلنك فتحی کلیکنمی کلید ایت
آغاز: برابر؛ انجام: کیشتی اوز جرمید بن نی عذر قولفای کیم اول دریا آرا پر قطره بولفای / اگر چه قطره بولدی ایرسانا پاک ** بور اولدم که توشتی بحرارا پاک ... تم ا لکتاب بعون الوهاب منکا تو تفیل که سوزنی کوته ایستم ** مینای پر لحظه چون منز افایتیم
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن درویش رضا کلاله، تا: 19 جمادی الاول 1040ق؛ 183 گ، 17 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 6- 3034]
بی کا، تا: 19 جمادی الاول 1040ق [نشریه: 4 - 326]
آغاز: برابر؛ انجام: برایش دور یکم تکلیم سورب بولماس ** بنتای کیم همه آنی یاشوب بولماس
خط: تحریری، کا: سلیمان ... (من قرایا سراب)، تا: 1128ق؛ افتادگی: انجام؛ 83گ، 15 سطر [ف: - 161]
آغاز: برابر؛ انجام: متکا تو تقیل که سوزنی کوته اتیم ** تینای بر لحظه چون منزلغه یتتیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرمی منقش، 62گ، اندازه: 23/5×34سم [ف: 3 - 1108]
farhād va šīrīn = šīrīn va farhād
وحشی بافقی، کمال الدين، 939؟ - 991 قمری
vahšī-ye bāfqī, kamāl-od-dīn (1533 - 1583)
یکی از بهترین مثنوی های عاشقانه فارسی است در داستان فرهاد و شیرین که به پیروی از نظامی در 966 در هشتصد یا هزار بیت آن را سروده و به پایان نرسانده در گذشت، سپس وصال شیرازی در 1265 ق نزدیک به 800 بیت بر آن افزوده و به انجام رسانده است. عناوین بدین شرح است: سر آغاز، به نام خدای تعالی، در مناجات، در نعت رسول اکرم، در تعریف معراج، در منقبت شاه ولایت علی (علیه السلام)، در تعریف سخن، قطعه در تمثیل، تعریف خموشی، در جذبه محبت، حکایت در تمثیل، در تعریف عشق، تمثل: دل به عشق بستن به امید وصال، آغاز داستان شیرین و فرهاد. گذشته از وصال دست کم دو تن دیگر از شیراز به اتمام این داستان پرداخته اند: 1. آقا محمد مهدی صابر شیرازی (-ح 1280 ق) که 304 بیت بر آن افزوده است؛ 2. سید ابوالقاسم حبیب شیرازی (- 1246 ق) که گویا 2000 بیت در به پایان رساندن این داستان سروده است.
آغاز: الهي سینه ای ده آتش افروز ** در آن سینه دلی وان دل همه سوز / هر آن دل را که سوزی نیست دل نیست * دل افسرده غیر از آب و گل نیست ...
انجام: نوای عشق بازان خوش نوائیست ** که هر آهنگ او را رها بجائیست / اگر چه صد نوا خیزد از این چنگ ** چه نیکو بنگری باشد یک آهنگ
چاپ: بمبئی، سنگی، 1312، رقعی، 38ص؛ بمبئی، سنگی، 1303، جیبی، 61ص (صص1-61)؛ تهران، 1303 ق، با تکمله وصال
[دنا 968/7 - 973 (153 نسخه)؛ نسخه های منزوی 3023/4؛ مشترک پاکستان 718/7 ؛ الذريعة 189/16 و 179/16 و 1264/9 و 240/7 و 9/4: 1264: دیوان وحشی و 874/6 ؛ مشار فارسی 3689/3: نشانی و چ و 2462؛ ريحانة الادب 307/6 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 631/2]
شرح و حواشی:
1- فرهاد و شیرین (منتخب)
خط: نستعلیق، کا: محمد محسن قاینی، تا: 912ق؛ مجدول، با سرلوح و سه مجلس تصویر؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مذهبی 41گ، 8 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×20سم [ف: 15- 4125]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 993ق، کاغذ و خط و تصویر کار کشمیر؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرمی، قطع: رقعی [نشریه: 6- 65]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 صفر 997ق؛ تاریخ و محل تحصیل: 1314/4/14 آستانه شیخ صفی؛ یک مجلس مینیاتور؛ واقف: شاه عباس صفوی، 1022؛ جلد: مشکی مذهب، 87ص، اندازه: 12/4×19/8 سم [نشریه: 2 - 211]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ 66گ، اندازه: 10×14/5سم [ف: 1 – 61]
5.تهران، ملک؛ شماره نسخه:4997/1
خط: نستعلیق خوش، کا: قوام شیرازی، تا: قرن 10؛ با دو سرلوح مذهب، مجدول کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن، 12 سطر، اندازه: 13/7×21/6سم [ف: 8 - 159]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 62ص (151-212) [ف: 3- 434]
بی کا، تا: قرن 11؛ چلیپا نوشته شده؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 258]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 310 گ، سطور چلیپایی (13/5×23/5)، اندازه: 17×28سم [ف: 14 - 3889]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 103ص (539-641 حاشیه یکم)، سطور چلیپایی (17/5×33)، اندازه: 18/5×34 سم [ف: 9 - 1205]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 107]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ نسخه را سید کاظم در ذیقعده 1310 به معتمد السلطان میرزا کاظم خان سرتیپ دیوان اعلی و مدیر و رئیس اداره ایطالیایی بخشیده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: پارچه ای، 55گ، 9 سطر (11×6)، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 2457]
خط: نستعلیق، کا: امام قلی ایمانی غلام، تا: نیمه دوم قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 22گ (378ر -399پ)، 20سطر (14×24)، اندازه: 18×32سم [ف: 8- 101]
فقط یک صفحه از آغاز این مثنوی است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1ص (12پ) [ف: 37 - 519]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ دارای پنج مینیاتور «نگاره» نفیس به سبک هرات، با سرلوح زیبای مرصع، مجدول؛ 48گ (197پ -244ر)، 12 سطر، اندازه: 6×12/5سم [ف: 37 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 44گ (119پ- 162ر)، 15 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×24/5سم [ف: 8 - 616]
کا: محمد معصوم، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، 31گ (105-135)، ابعاد متن: 11×22، اندازه: 16×26/5سم [ف: 8 - 418]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا:قرن 63111ص (121-183)[ف: 1- 185]
آغاز: برابر؛ انجام: کنون سختی چنان از کارش افکند ** که کاهش می نماید کوه الوند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح، مذهب، مجدول، دارای کمند؛ مهر: نصرالله تقوی (بیضی)؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 88گ، 12 سطر (5/5×11)، اندازه: 10×16سم [ف: 14 - 258]
آغاز: برابر؛ انجام: و گرنه پای استغفار دراز است
حدود 622 بیت از آن هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 9گ (58پ- 66پ)، اندازه: 15/2×24/4سم [ف: 8 -1]
آغاز و انجام: برابر
نسخه حدود 1060 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: مغزی، 32گ (57ر -88ر)، 18-19 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 8 - 144]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با کمند زر، با سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 35 گ، 15 سطر (5×12)، اندازه: 13×20سم [سنا: ف: 1 - 396]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: عبدالغفار؛ جلد: تیماج، 35ص (26-60)، 22 سطر (7×14)، اندازه: 10×15سم [سنا: ف: 1- 23]
آغاز و انجام: برابر
حدود هزار بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 11گ (164پ-174ر)، اندازه: 13/3×23/5سم [ف: 7 - 91]
آغاز: ندارد راه فکرم روشنایی ** زلطفت پرتوی دارم گدایی ... في توحید: به نام چاشنی بخش زبان ها ** حلاوت سنج معنی در بیانها؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1010ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه ابریشمی، 44گ (110ر - 153پ)، 12 و 15 سطر (7×14)، اندازه: 11/9×18سم [ف: 29/2 - 700]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد یوسف مصور، تا: 1066ق؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ جلد: پارچه ای، 40گ، 14 سطر (6/3×13/2)، اندازه: 10×19سم [ف: 7 - 654]
آغاز: برابر؛ انجام: از تو خواهد جذبه بی قیل و قال ** تا که گشاید در فضای قدس بال
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1070ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 17گ (194ر-210پ)، اندازه: 14×25سم [ف: 9- 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1074ق؛ 27گ، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 4 - 1446]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1071-1077؛ دارای دو مجلس تصویر؛ جلد: تیماج، 24ص (148-171)، اندازه: 15×27/6سم [ف: 17 - 409]
خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «محمد بتاریخ 1174»؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: میشن زرد، 66ص، 16 سطر (7×15)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 8- 235]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 29گ، 14 سطر (6×13)، اندازه: 10×17سم [ف: 12 - 2876]
آغاز: برو لطف تو گر نبود بصد رنج ** پشیزی کس نیابد ز آنهمه گنج؛ انجام: برابر
خط: شکسته خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 63گ (132-194)، 17 سطر (6×17/5)، اندازه: 12×23/5سم [ف: 8 - 429]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، 66گ، اندازه: 8/5×13سم [ف: 5 - 369]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 11 سطر (7/5×12)، اندازه: 9×14سم [ف: 17 - 505]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نیلی، جلد: میشن مذهب، 27ص (154-180 حاشیه)، سطور چلیپایی، اندازه: 16/4×28/3 سم [ف: 29/1 - 408]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 136ص (329-464)، 14-22 سطر، اندازه: 16×26سم [ف:45-84]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 14×21سم [ف: 3- 1289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «الراجي ابوطالب» (بیضی)؛ 40گ (1پ-40پ)، اندازه: 6×11/5سم [ف: 39 - 469]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12 سطر (6×10/5)، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 171]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 26 گ (26 پ - 51 ر متن)، 20 سطر (9×7) [ف: 17 - 152]
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ با دو سر لوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 84 گ، 14 سطر (9/5×4/5)، اندازه: 15/5×9 سم [ف: 9 - 909]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چه ظاهرا صورت ... بود ** ولی پنهان نوای بیشتر بود/ نوای عشقبازان خویش نواییست ** که هم آهنگ او را ره بجاییست
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: ساغری، 28 گ (139 - 166 ر)، 19 سطر، اندازه: 11/9×21 سم [ف: 8 - 345]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 14 سطر [ف: 9 - 295]
آغاز: برابر؛ انجام: چه می گویم چه جای این بیانست ** بپای این صد داستانست
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ جلد: روغنی، مذهب، 40 گ، 12 سطر (5×9/5)، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 6 - 51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 24 ص (113-136)، 24 سطر (14×22/5)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 1 - 92]
آغاز و انجام: برابر
نسخه حدود 845 بیت است؛ خط: شکسته، بی کا، تا: 1014 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی، 18 گ (174 پ - 191 پ)، اندازه: 22/8×15/6 سم [ف: 8 - 135]
نسخه اصل: بادلیان ش 70 فرازر (1029 و 1246 و 1048 و 1042 و 1071)؛ بی کا، تا: ربیع الاول 1108 ق [فیلم ها ف: 1 - 555]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالمجید، تا: اواخر ذیحجه 1159 ق؛ با سر لوح، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 199]
خط: شکسته خوش، کا: فضل الله، تا: 1171 ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 54 گ (127-180)، سطور چلیپا چهار ستونی (16×9)، اندازه: 22×14 سم [ف: 8 - 426]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: 1193 ق؛ جلد: تیماج، 14 گ (109-96)، 19 سطر، اندازه: 21×11 سم [نشریه: 13 - 83]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سر لوح؛ کاغذ: ترمه، 43 گ، 11 سطر، اندازه: 12/7×7/8 سم [ف: 3 - 576]
منتخب شیرین و فرهاد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 8 ش 4 - 61]
آغاز: جهان از علت غائی وجودش ** وجود جمله موج بحر جودش؛ انجام: برابر
با تکمله وصال شیرازی؛ خط: نستعلیق عالی، کا: میرعلی شیرازی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ [نشریه: 1 - 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معین بن عبدالرزاق کاشانی، تا: قرن 13؛ یادداشت عبدالباقی بن صدر الدين محمد فیضی، در سال 1228 ق با مهر «عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفيضي» (بیضی) و یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی، مشهور به علامه فیضی در سال 1327 ش؛ مهر: «الواثق بالله الصمد عبدالباقی بن صدرالدین محمد الفيضي» (مستطیل)؛ 38 گ (1-38)، 14 سطر، اندازه: 5×10 سم [ف: 34 - 43]
آغاز: جهان از علت غائی وجودش ** وجود جمله موج بحر جودش؛ انجام: برابر
شامل 946 بیت؛ خط: شکسته خفی خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 86 ص، 11 سطر (5/5×10)، اندازه: 18/5×9 سم [ف: 8 - 234]
آغاز: برابر، انجام: اگر چه ظاهرا صورت دگر بود ** ولی پنهان نوایی بیشتر بود
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ دارای سر لوح، مذهب، مجدول، دارای 11 مجلس تصویر؛ جلد: روغنی مذهب، 100 ص (2-101)، 9 سطر، اندازه: 10/7×8/6 سم [ف: 17 - 461]
آغاز: برابر؛ انجام: بکوشید و رضای من بپوئید.
خط: شکسته نستعلیق و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 30 ص (170-200)، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 17 - 440]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سر لوح؛
واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ جلد: میشن، 132 گ، 9 سطر، اندازه: 20/6×12/6 سم [ف: 17 - 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 38 گ، 11 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف مخ: 4 - 1446]
آغاز: برابر؛ انجام: اسیر عشق شیرین گشت فرهاد ** ترا معلوم که آخر جان چه سان باد
خط: نستعلیق، کا: علی بابان تبریزی، تا: قرن 13، 46 گ، 12 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف مخ: 4 - 1446]
آغاز: یقین او ز گرد شک و ظن پاک ** گمانش برتر از اوهام و ادراک/ رکاب دلدل او طوقی از نور ** ... زیور دهد حور؛ انجام: سخن کوتاه خسرو سرو نو خیز ** روان شد در رکاب شاه پرویز/ در آوردش بحزم خانه خویش ** نمودش زینت کاشانه خویش
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 82 گ، 14 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 6 - 3033]
آغاز: برابر؛ انجام: بگوییدم که رخش بی نیازی ** کجا شد رو کجا آرد به بازی/ بگفتندش که آری بی غرور است ** ولی جایی که استغنا ضرور است
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 28 گ، اندازه: 11×19 سم [ف: 6 - 3033]
آغاز: بگفت آن گه بدین شغلم فتدرای ** که افتد چشم من بر کار فرمایا
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ جلد: تیماج، 44 گ، 10 سطر در دو ستون (13/7×6/6)، اندازه: 19/3×11/5 سم [ف: 7 - 654]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، واقف: غلامرضا ریاضی، خرداد 1338؛ جلد: پارچه ای، 37 گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 20×14/5 سم [ف: 7 - 655]
بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول [نشریه: 7 - 135]
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ جلد: مقوا، قطع: بغلی [نشریه: 7 - 548]
آغاز: برابر؛ انجام: بگو گرچه ز گیتی رنج داری ** بیفشان تا گهر در گنج داری
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 273 ص، اندازه: 13/4×9 سم [ف: 45 - 15]
آغاز: برابر؛ انجام: من و فرهاد دو صد همچون من او ** ز شر با حال خوش یا فال نیکو
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ در ص 1 شعری است به عربی با تاریخ 2 شعبان 1350 ق از سلطانعلی شیخ الاسلامي؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 105 گ، 12 سطر (5×9/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 19 - 680]
آغاز: برابر؛ انجام: حریص گنج یابی گهر سنج گفت این کار ممکن نیست بی گنج ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
منتخب؛ کا: محمد علی شیرازی، تا: قرن 13، 25 ص (678-702) [ف: 8 - 441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سر لوح، مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 90 ص (1-90)، 10 سطر (8×4)، اندازه: 12×17 سم [ف: 6 - 875]
خط: نستعلیق خوش، کا: میرزا علی محمد، تا: قرن 12 و 13؛ مجدول، با سر لوح؛ جلد: روغنی مذهب، 115 گ، سطور چلیپایی (10×4)، اندازه: 15×9 سم [ف: 14 - 3665]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سر لوح مذهب، مجدول 53 گ، 11 سطر (5/5×11)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 6 - 194]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 34 گ، 11 سطر (6×10/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: - 90]
آغاز: برابر؛ انجام: من و فرهاد و صد همچو من و او ** نوشت با حال خوش با حال نیکو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ هر بیت در یک سطر؛ 93 گ، 13 سطر (10×5)، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 5 - 559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، جلد: میشن، 4 گ (25 پ - 28 پ، متن و سپس هامش)، 16 سطر، اندازه: 28/6×17/3 سم [ف: 196 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 1 ص (299 پ، متن)، 23 سطر، اندازه: 32/2×19/3 سم [ف: 8 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: گفتا چه پیام یار داری ** گو نامه که از نگار داری
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 123 گ، 15 سطر (15×8/5)، اندازه: 23×16/5 سم [ف: 2 - 630]
آغاز: همه دشوار ها آسان کند عشق ** غم و شادی بهم یکسان کند عشق؛ انجام: اگر چه ظاهر صورت دگر بود ** ولی پنهان نوای بیشتر بود
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1201 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 12 سطر، اندازه: 13/8×21/5 سم [ف: 8 - 154]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته خفی خوش، بی کا، تا: 1201 ق؛ مجدول، مذهب، با سر لوح کار شیراز؛ جلد: روغنی، مذهب، 78 ص (1-78)، 13 سطر (12×6/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 8 - 233]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1201 ق [مختصر ف: - 524]
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: حدود 1216 ق؛ 19 ص (550-568) [مختصر ف: - 584]
کا: محمد ابراهیم، تا: 1216 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13/6×8/2 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: شعبان 1222 ق؛ با سه سر لوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی مذهب، 17 سطر (7/8×15/5)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 7 - 742]
1 ج؛ کا: محمد حسین شیرازی، تا: 1228 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/5×9/3 سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1228 ق؛ دارای سر لوح، مجدول؛ 61 گ، 9 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 2 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق عالی، کا: محمد صادق انجو، تا: 1230 ق، جهت شخصی به نام مقرب الخاقان حسین خان؛ مجدول، مذهب، با سر لوح؛ مهر: «حسین بن هدایت الله محمدرضا الحسيني»، «مشیر السلطنه 1322»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 92 گ، 11 سطر، قطع: نیم ربعی، اندازه: 15/4×9/9 سم [ف: 4 - 1338]
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: سید محمد صادق، تا: 1233 ق؛ در حاشیه جلد: ساغری مذهب، 14 سطر، اندازه: 31/6×19/9 سم [ف: 8 - 99]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: رجب 1234 ق؛ حدود 950 بیت دارد؛ 20 گ (1 ر - 20 پ) [ف: 2 - 184]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237 ق؛ جلد: روغنی مذهب، 88 ص حاشیه (224-311)، 16 سطر [ف: 37 - 349]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه ربیع الثاني 1241 ق؛ در دو ستون چلیپا، مجدول، با دو پیشانی و سر لوح؛ جلد: تیماج مذهب، 132 گ، 6 سطر (8×5)، اندازه: 14×8 سم [سنا: في: 1 - 180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 27 جمادی الثاني 1250 ق؛ افزودگی هایی از کاتب، در خصوص پایان کتابت نسخه، هنگام درگذشت فتحعلی شاه قاجار و حیرانی و وحشتی که به علت فقدان شاه در بین مردم ایران پدیدار گشته بود؛ 8 گ (86 پ - 93 پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 23×15 سم [ف: 37 - 500]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: فتحعلی حجاب، تا: شوال 1251 ق؛ دارای سر لوح مزدوج مذهب، دارای کمند، مجدول؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهر 1340؛ جلد: تیماج، 50 گ، 11 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 17 - 323]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 29 محرم 1252 ق؛ مجدول؛ 253 ص، 6 سطر، اندازه: 13×10 سم [ف: 10 - 343]
آغاز: برابر؛ انجام: اسیر عشق شیرین گشت فرهاد ** ترا معلوم کاخر جان چه سال داد
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 10ذیقعده 1254 ق؛ دارای کمند، مجدول؛ واقف: سردار کل یار محمد خان افشار، 25 خرداد 1332؛ 68 گ، 15 سطر، اندازه: 18/1×10/6 سم [ف: 17 - 324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 28 ذیقعده 1255 ق؛ جلد: تیماج، 65 ص (120-184)، 16 سطر، اندازه: 31×15 سم [ف: 2 - 111]
خط: نستعلیق ریز و خوش، کا: محمد ربیع، تا: 1256 ق، برای یعقوب میرزا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 101 ص (1-101)، 11 سطر (7×4)، اندازه: 10×7 سم [ف: 14 - 3574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسن حسینی، تا: 1257 ق، با تاریخ جعلی 957، 45 گ (1 ر - 45 ر)، 11 سطر، اندازه: 10/8×14/5 سم [ف: 8 - 218]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی حسینی، تا: جمادی الاول 1257 ق، به خواهش حاج محمد شفیع؛ سپس کار وصال؛ با سر لوح، مجدول؛ 40 گ (1 پ - 40 ر)، 14 سطر (5/5×10/5) [ف: 186 - 1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 جمادی الثاني 1258 ق؛ با سر لوح و حاشیه سازی، مجدول؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 199]
فرهاد و شیرین فقط بخش وصال را دارد؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد ابن وصال، تا: 1260 ق، به دستور فرهاد میرزا؛ مجدول، با یک سر لوح بسیار زیبا؛ جلد: تیماج مذهب، 58 گ، 12 سطر (15×8)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 2 - 166]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن حاج محمدعلی اصفهانی، تا: ذیقعده 1260 و 26 صفر 1270 ق؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 33 گ (1-33)، 17 سطر (12×6)، اندازه: 20×12/5 سم [ف: 3 - 1209]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته ممتاز، کا: میرزا محمد حسین بن محمدرضا شیرازی، تا: جمادی الاول 1260 ق؛ مذیل است به رساله ای موجز در 6 برگ به نام «تحفة الوزراء» یا «تحفة الملوك» در چهل باب و در هر باب پندی در چهار نصیحت، دارای سر لوح مزدوج، مذهب و منقش، مجدول، دارای کمند؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: روغنی مذهب، کار استاد ظریف، 46 گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/7 سم [ف: 17 - 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260 ق؛ جلد: پارچه ای، 49 گ، 11 سطر (13/5×8)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 7 - 655]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمد حسینی شیرازی، تا: 1261 ق، جا: تهران، به خواهش محمدرضا بیک؛ مجدول، مذهب، با سر لوح خوب؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ جلد: چرم مذهب، 94 ص، 11 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 4 - 1336]
خط: نستعلیق زیبا، کا: فتحعلی (حجاب)، تا: 1263 ق؛ مجدول، دارای سر لوح دقیق، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی مذهب، 51 گ، 9 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 24 - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمدرضا بن ضیاء الدين، تا: شعبان 1266 ق؛ مجدول، دارای سر لوح دقیق، مذهب؛ جلد: روغنی مذهب، 55 گ (1 پ - 55 ر)، 10 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 5 - 5]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاج حسنعلی بن حاج زین العابدين، تا: رجب 1268 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 129 گ، 10 سطر (11×7)، اندازه: 15×10 سم [ف: 5 - 1719]
کا: حسن بن غلام علی بن رضا علی بن علی رضا بن نظر علی خدابنده لو، تا: سه شنبه 5 شوال 1269 ق [ف: - 35]
خط: شکسته نستعلیق، کا: رضا قلی محلاتی، تا: 1271 ق، به دستور آقا محمد علی خان در تهران؛ جلد: تیماج حنایی، 81 گ، 15 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 9 - 974]
خط: نسخ، کا: غلام رضای حیران یزدی، تا: 9 جمادی الثاني 1281 ق [نشریه: 7 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محسن بن اسدالله خان بن نجفقلی خان ایروانی، تا: 1281 ق؛ کاتب به غلط نامش را خسرو شیرین نوشته؛ جلد: روغنی مذهب، 11 سطر (10×8/5)، اندازه: 14/2×9/3 سم [ف: 7 - 793]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1282 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: الا تا نام خرد هست و فریاد ** بروی خرد این فریاد و خوش باد/ من و قرهام صد همچون من داد ** ز شد با حال خوش ما فال نیکو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1284 ق، جلد: تیماج مذهب، 86 گ (79 پ - 164)، 14 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف مخ]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1286 ق؛ با این یادداشت: «خط مرحوم میرزا سید علی کرمانی 1286»، با سر لوح، مجدول؛ [چند نسخه ف: - 362]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق عالی، کا: محمد حسین حسینی فراهانی، تا: ربیع الاول 1291 ق؛ مجدول، با سر لوح؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 199 ص، 12 سطر، اندازه: 19/7×11/1 سم [ف: 4 - 1340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1291 ق؛ جلد: میشن، 22 گ (105 ر - 126 پ، متن و هامش)، 14 سطر، اندازه: 28/3×18/2 سم [ف: 8 - 193]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین انور علی شاہ کرمانی، تا: 1291 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 21 گ (80 پ - 100 پ)، 17 سطر (10×5)، اندازه: 16×10 سم [ف: 16 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1292 ق؛ جلد: میشن، 50 گ (1 پ - 50 ر)، 15 سطر، اندازه: 15×10/2 سم [ف: 8 - 150]
آغاز: برابر؛ انجام: و گرنه من نه آن صید زبونم ** که هر کس دست آلاید بخونم
خط: نستعلیق ریز متوسط، کا: فرج الله، تا: 1292 ق؛ جلد: روغنی مذهب، 12 سطر، اندازه: 12×8 سم [ف: 9 - 257]
آغاز: برابر؛ انجام: و گرنه من نه آن صید زبونم ** که هر کس دست آلاید بخونم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1292 ق؛ افتادگی: انجام؛ با یک سر لوح مذهب، دارای کتیبه بازو بندی، مجدول؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: روغنی مذهب، 42 گ، 12 سطر، اندازه: 12×8 سم [ف: 9 - 206]
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا نوری، تا: 1292 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 64 گ (1-64 حاشیه)، ابعاد متن: 18×9، اندازه: 26/5×16 سم [ف: 8 - 47]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1294 ق؛ جلد: تیماج، 92 گ، 10 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 24 - 228]
بی کا، تا: 1295 ق [نشریه: 7 - 567]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مخمل، 89 ص (1-89)، 12 سطر (12×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 12 - 2515]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، با فرهاد و شیرین وصال شیرازی؛ جلد: تیماج، 80 گ (2 ر - 81 ر)، 14 سطر (14×6)، اندازه: 18×12 سم [ف: 12 - 2759]
آغاز: برابر، انجام: غرض زین گفتگو بودش همین کام ** که شیرینی تقریبی برد نام
خط: نستعلیق خوش، کا: علیرضا بن ابوالحسن خراسانی، تا: 25 ذیقعده 1302 ق؛ دارای سر لوح پر کار، مذهب، مجدول، دارای کمند؛ جلد: تیماج مذهب، 123 گ، 10 سطر، اندازه: 13/8×8/7 سم [ف: 17 - 326]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر چه ظاهرا صورت دگر بود ** ولی پنهان نوایی بیشتر بود
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا ابوالقاسم حسینی، تا: 1303 ق؛ دارای سر لوح، مجدول مذهب؛ جلد: میشن، 56 گ، 10 سطر چلیپایی دو ستونی، اندازه: 14×8/5 سم [ف: 9 - 207]
پیرامون 1066 بیت دارد؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: ملک احمد علی اشرف، تا: 1303 ق، جا: قریه آهنگر کلارستان؛ اهدایی: عنایت الله مجیدی؛ 34 گ (49 ر - 82 پ) [ف: 3 - 238]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله خان بن علی ایروانی، تا: 1 ذیحجه 1305 ق؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 199]
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا آقای شیرازی، تا: ربیع الثاني 1312 ق؛ با سر لوح زیبا، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 81 گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 20×13 سم [ف: 16 - 196]
خط: شکسته، کا: میرزا آقای شیرازی، تا: 7 ربیع الثاني 1312 ق [نشریه: 2 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی آشتیانی، تا: 1312 ق؛ جلد: گالینگور، 42 گ، 13 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف مخ: 4 - 1446]
آغاز: یکی فرهاد را در بیستون دید ** ز وضع بیستونش باز
پرسید؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1313 ق؛ افتادگی: آغاز؛ بدون تحریر مقدمه و تقریبا از آغاز داستان نوشته؛ جلد: مقوا، 21 گ، 14 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 3 - 993]
آغاز: برابر؛ انجام: نظامی گفت کان جام است و برداشت ** بگفتا وحشی آغاز است و بگذاشت
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: میرزا آقای شیرازی مشهور به رادبیگلو، تا: رجب 1316 ق؛ با دنباله آن از وصال شیرازی، دارای سر لوح منقش، مذهب، دارای کمند، مجدول؛ واقف: اسدالله علم، آبان 1362؛ جلد: روغنی مذهب، 89 گ، 13 سطر، اندازه: 20×12/8 سم [ف: 17 - 326]
آغاز: برابر؛ انجام: به نسبت باشد این انجام و آغاز ** یکی بندد نماید دیگری باز/ نظامی گفت کان جام است و برداشت ** بگفتا وحشی آغاز است و بگذاشت
خط: شکسته نستعلیق عالی، کا: میرزا آقای شیرازی، تا: صفر 1316 ق، جهت تقدیم به مظفر الدين شاه قاجار؛ مجدول، با کمند کشی زرین، با یک سر لوح و سه کتیبه مذهب؛ جلد: مقوای روغنی منقش و مذهب، 180 ص، 13 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 1342 - 4]
آغاز: برابر انجام: از آن نامش که جنبش بر زبان بود ** اثر در حل و عقد آسمان بود/ وزان جنبش که درار کان فتادش ** تزلزل بر بنای جان فتادش
خط: نستعلیق، کا: أمان الله بن علی حمصی، تا: 1317 ق؛ جلد: مقوا، 30 گ، 15 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 6 - 3033]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد حسن بروجردی، تا: 1318 ق، جلد: تیماج، 118 گ، 10 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 21×13 سم [ف: 3 - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1323 ق؛ جلد: مقوا، 85 گ، 13 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 6 - 3033]
تذکر: در فهرست با عنوان خسرو و شیرین آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا اسد فسائی، تا: 1327 ق، برای پسر تقی دانش ضیاء لشکر؛ مجدول، در متن و هامش؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا دو ستونی، کا: حاج بنان الشريعه مدنی کرمانی، تا: 3 شوال 1370 ق، به جهت آقای حسین کوهی کرمانی مدیر روزنامه نسیم صبا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45 گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 16 - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: رفتن اولی است ز کوی دوستان غلط است ** جان شیرین به تمنای تو درمان غلط است/ تو نه آنی که غم عاشق زارت باشد ** چون شود خاک بر آن خاک گذارت باشد
خط: نستعلیق، کا: سید جواد بنان، تا: 1374 ق؛ فائده در یک ترجیع بند؛ جلد: گالینگور سبز، 40 گ، 14 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف مخ: 4 - 1447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، پس از رساله اشعاری از میرزا محمد حسینی مشهور به میرزا صادق؛ 17 گ، 13 سطر [ف:6 - 3033]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای یک سر لوح، مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی، 12 سطر (2/8×6/5)، قطع: نیم خشتی باریک [ف: - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، از آثار قرن دهم به بعد نیست؛ کاغذ: هندی، 31 گ، 19 سطر، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 3 - 993]
آغاز: بنام چاشنی بخش زبان ها ** حلاوت سنج معنی در بیان ها؛ انجام: برابر
بخشی از مثنوی فرهاد و شیرین؛ بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 55 ص (364-418)، اندازه: 19×10 سم [ف: 1474 - 10]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4956 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا، [فیلم ها ف: 3 - 117]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 71 گ (117 ر - 187 پ)، 16 سطر [ف: 37 - 421]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 54 ص (3-56)، اندازه: 16×27/5 سم [ف: 36 - 409]
آغاز: برابر؛ انجام: بسوی مسجد اقصی عنان داد ** تک و پویا و رخش آسمان داد ...
تنها 8 برگ آغاز این اثر؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا،
بی تا؛ افتادگی: انجام؛ خریداری از عاطفی؛ 8 گ، 15 سطر (6/5×15/5)، اندازه: 21×11/8 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 33×21 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14×9/3 سم [رایانه]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: وزیری [نشریه: 7 - 273]
آغاز: برابر؛ انجام: چگونه عشق بپذیرد تمامی ** که گوید یا وصالش یا نظامی/ نباشد عشق را آغاز و انجام ** هر آن کس کو چنین داند بود خام.
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، با پنج مجلس مینیاتور آبرنگ بسیار زیبا کار صنیع الملك، با سر لوح؛ مجدول مذهب؛ جلد: مقوای روغنی مذهب، 187 ص، 12 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 4 - 1334]
آغاز: برابر؛ انجام: به تلخی پاسخ آن نامه بنوشت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ دارای سر لوح زیبا، مجدول، مذهب؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج، 162 گ، 12 سطر، اندازه: 15/3×9/5 سم [ف: 2 - 7]
بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 89]
آغاز: برابر؛ انجام: که معشوقه بجز وحدت نباشد ** بجز وحدت که معشوقی نباشد.
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محتملا از اولاد وصال، بی تا، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 49 ص (1-49)، 22 سطر (5×14/5)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 3 - 279]
کا: علی اصغر بن حاجی محمد سعید، بی تا، جا: میانه؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، ابعاد متن: 17×6، اندازه: 21×10 سم [سنا: ف: 2 - 74]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26 ص (141-166)، ابعاد متن: 12×7، اندازه: 18×11 سم [سنا: ف: 1 - 63]
آغاز و انجام: برابر
حدود 750 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 4 گ (118 پ - 115 پ)، اندازه: 25/9×15/9 سم [ف: 7 - 218]
آغاز و انجام: برابر
حدود 1050 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 11 گ (86 پ - 96 پ)، 26 سطر، اندازه: 15×23/9 سم [ف: 7 - 203]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1340، مطابق هفدهم بهمن ماه جلالی تخاتوی ئیل هزار و سیصد و چهل؛ اهدایی: غلامعلی فودازیان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 30 گ، 19 سطر (16×8/5)، اندازه: 14×22 سم [ف: 5 - 1538]
šīrīn va farhād (mn.)
وابسته به: فرهاد و شیرین - شیرین و فرهاد؛ وحشی بافقی، کمال الدين (939-991)
گزیده ای از مثنوی شیرین و فرهاد کمال الدين وحشی بافقی است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15387/7
آغاز: یکی میل است با هر ذره رقاص ** کشان آن ذره را تا مقصد خاص/ رساند گلشنی را تا به گلشن ** دواند گلخنی را تا به گلخن؛ انجام: همیشه ساحت او جای من باد ** بساط او نشاط افزای من باد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در حاشیه و به صورت چلیپا نگاشته شده؛ 15 گ (30 ر - 44 ر) [ف: 39 - 118]
farhād va šīrīn
فوقی یزدی، احمد، - 1050 قمری
fawqi yazdī, ahmad (- 1641)
با دیباچه ای به نثر در عذرخواهی از این که در این مثنوی لغات لهجه محلی یزد و کلمات عربی و هندی و ترکی مناسب به کار برده شده و مثنوی مهملی گشته است. در شعری از «حسن وهمی» یاد شده است و سراسر هزل است.
آغاز: بسمله. بعد از حمد خداوند جهان و نعت پیغمبر آخر الزمان ... بر مدارک آینه سان ارباب حقیقت و عرفان پوشیده و مستور نماناد ... بسلکی نظم در آمده و اتفاقا تمت بعون الملك الوهاب (421 ر)؛ بسمله. گفتار در وصف محیط سخن ... (421 پ)؛ سخن ترتیزک بستان فکر است ** سخن طوطی هندستان فکر است؛ انجام: فلک همچون خودش هر کو نشد خم ** بجانش می زند صد نشر غم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الاول 1140 ق، جا: دولت خانه میرزا عیسی خان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 44 گ (418 پ - 461 پ)، 20 سطر (17×7)، اندازه: 24×13 سم [ف: 9 - 1488]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 110 گ (1-110)، 10 سطر (11×6)، اندازه: 11×17 سم [ف: 13 - 3276]
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم توپچی، تا: 1216 ق؛ جلد: میشن، 52 گ (59 پ - 110 ر)، 12 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 4 - 664]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242 ق؛ 88 ص (65-152) [ف: 3 - 284]
آغاز: در وصف شیرین ... کبوتر باز بام خوش بیانی ** چنین زد چکله بر مرغ معانی/ چو گوز کون همراهی رها شد ** بدرد رشک جانش مبتلا شد؛ انجام: همان بهتر که در دشت ندامت ** کنی فریاد تا روز قیامت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، مجدول؛ 85 ص (95-179)، 15 سطر (16×8)، اندازه: 22×14 سم [ف: 12 - 2840]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 5]
آغاز: در وصف شیرین ... کبوتر باز بام خوش بیانی ** چنین زد چکله بر مرغ معانی/ چو گوز کون همراهی رها شد ** بدرد رشک جانش مبتلا شد
بی کا، بی تا؛ 15 ص (495-509) [ف: 5 - 369]
farhād va šīrīn
عقیل همدانی، ق 11 قمری
‘aqīl-e hamedānī (- 17c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1232/42
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 5 - 249]
farhād va šīrīn
دستغیب شیرازی، ابوالقاسم
dastqeyb-e šīrāzī, ab-ol-qāsem
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1573/3
آغاز: در مکالمه شیرین با فرهاد و امر فرمودن او را. کنون ما را به دل سودای کارنیست ** کز آن سودا دل ما را عناد نیست/ سالی نغز خواهم گر دل سنگ ** برون آری به استادی و نیرنگ؛ انجام: از آن صورت حدارا خواند ** ز صورت آفرین خود عجب ماند/ ز سرش کاری اش چون غنچه بشکفت ** [...] نفس هزاران آفرین گفت.
قسمتی از مثنوی فرهاد و شیرین شاعر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242 ق؛ جلد: تیماج، 6 گ، اندازه: 20×11 سم [ف مخ: 4 - 1448]
farhād va šīrīn= takmele farhād va šīrīn
وصال شیرازی، محمد شفیع بن محمد اسماعیل، 1197-1262 قمری
vesāl-e šīrāzī, mohammad šafi' ebn-e mohammad esma'il (1783 - 1846)
به دستور: فرهاد میرزا فرزند عباس میرزا
تاریخ تأليف: 1258 ق
دنباله داستان «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی است که در نزدیک به هشتصد بیت سروده است. با این عناوین: امر نمودن شیرین فرهاد را به کندن کوه بیستون؛ رفتن شیرین و فرهاد به کوه بیستون با پاسخ آوردن فرهاد و رفتن شیرین از بیستون؛ رفتن در صحن بستان؛ بی تابی نمودن شیرین از عشق خسرو؛ در بیان کوه کندن فرهاد؛ رفتن شیرین به کوه بیستون بار دیگر؛ حکایت؛ در مکالمه شیرین و فرهاد؛ آگاهی یافتن خسرو از عشق فرهاد؛ رسیدن نامه خسرو به شیرین؛ جواب نامه شیرین به خسرو؛ رفتن شیرین بار دیگر به کوه بیستون؛ تمثیل از گفته وحشی. در این نسخه ها افراد در کتابت و یا معرفی شده و در بسیاری از نسخه ها همراه با کار وحشی است.
آغاز: هزاران پرده برقانون عشق است **ز هر یک نغمه ها افسون عشق است/ که هر دم عشق بر افسون نیرنگ ** به هر پرده نوایی سازد آهنگ
انجام: من و فرهاد، صد همچون من و او ** ز شه با حال خوش با فال نیکو
چاپ: بندر بمبئی، سنگی، 1305، جیبی، 76 ص (صص 62-138)
[الذريعة 190/16؛ نسخه های منزوی 3027/4؛ مشار فارسی 3690/3]
آغاز: برابر؛ انجام: در ین معنی کسی را کو نه دعویست ** یقین داند که صورت عین معنی است
خط: شکسته، بی کا، تا: 1201 ق؛ 97 ص (70-166) [ف: 8 - 233]
آغاز: زمین بوسند فرهاد هنرمند ** سحر را با نیاز افکند پیوند/ شکر را ما پسری بود نام ** بباشد قاتلت خون میرزا/ قبول خاطر [...] به شبی پرتو خورشید رخشان ** کزو سنگی بود لعل بدخشان؛ انجام: که دروس از چه عبرت مند باشد ** به عجز خویشتن در بند باشد/ ولی عبرت چو ما قدرت کند رود **
حریف از چرخ باشد نیست موزور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242 ق؛ جلد: تیماج، 3 گ، اندازه: 20×11 سم [ف مخ: 4 - 1447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی حسینی، تا: 5 جمادی الاول 1257 ق، به خواهش حاج محمد شفیع (وصال شیرازی)؛ به دنبال کار وحشی، با سر لوح، مجدول؛ 50 گ (41 پ - 90 پ)، 14 سطر (5/5×10/5) [ف: 1 - 186]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 جمادی الثاني 1258 ق؛ با سر لوح، مجدول؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1260 ق، حسب فرمایش نواب کامکار شاهزاده فرهاد میرزا؛ از نسخه خطی محمد بن وصال شیرازی کپیه شده، حدود 1340 بیت دارد؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 104 ص، 13-14 سطر (12×15/5)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 2 - 184]
خط: نسخ، کا: غلام رضای حیران یزدی، تا: 9 جمادی الثاني 1281 ق [نشریه: 7 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محسن بن اسدالله خان بن نجفقلی خان ایروانی، تا: 1281 ق؛ نسخه ما صد و یازده بیت از آخر کم دارد و به جای آن هفت بیت دیگر آمده است که در نسخه های خطی و چاپی نیست و مختوم است به تمثیلی از فرهاد و شیرین وحشی؛ جلد: روغنی مذهب، 11 سطر (10×8/5)، اندازه: 14/2×9/3 سم [ف: 7 - 794]
آغاز: برابر؛ انجام: در این معنی کسی را گونه دعویست ** یقین داند که صورت عین معنی است
با دیباچه ای کوتاه به نثر از کاتب درباره این دو مثنوی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1292 ق، حسب فرمایش ... مقرب السلطان فخر الحاج میرزا محمد خان مستوفی؛ جلد: میشن، 65 گ (50 ر - 114 ر)، 15 سطر، اندازه: 15×10/2 سم [ف: 8 - 151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 8 رمضان 1297 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 114 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 10 - 97]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با فرهاد و شیرین وحشی بافقی یک شماره؛ جلد: تیماج، 80 گ (2 ر - 81 ر)، 14 سطر (14×6)، اندازه: 18×12 سم [ف: 12 - 2759]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مخمل آبی، 110 ص (90-199)، 12 سطر (12×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 12 - 2515]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله خان بن علی ایروانی، تا: 1 ذیحجه 1305 ق؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 199]
آغاز: برابر؛ انجام: چه بحر معنی آید در تلاطم ** شود این صورت معنی در او گم/ درین معنی کسی کورانه دعویست ** یقین داند که صورت عین معنی است
خط: نستعلیق جلی، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی آشتیانی، تا: 29 رمضان 1312 ق؛ جلد: گالینگور سرمه ای، 50 گ، 13 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف مخ: 4 - 1447]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد حسن بروجردی، تا: 1318 ق، جلد: تیماج، 118 گ، 10 سطر (14/5×6/5)، اندازه: 21×13 سم [ف: 3 - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 50 گ، 13 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 6 - 3034]
farhād va šīrīn
صابر شیرازی، مهدی بن محمد، - 1280؟ قمری
sāber-e šīrāzī, mahdī ebn-e mohammad (- 1864)
صابر تخلص آقا مهدی (محمد مهدی) شیرازی است که از شعرای نیمه دوم قرن سیزدهم هجری بوده است. در پایان این مثنوی این عبارت نگارش یافته است: «حرره في شهر محرم الحرام سنة سبعه (کذا) و سبعین و ماتین بعد الف (کذا) راقمه قائله صابر غفر له». بنابراین جای شک نمی ماند که این داستان و مثنوی از صابر تخلصی است که در نیمه دوم قرن سیزدهم زندگانی می نموده و در تذکره ها جز آقا مهدی یا محمد مهدی شیرازی بدین تخلص شاعری را نیافتم. در آغاز و انجام این کتاب تذکر داده که وحشی این داستان را ناتمام گذارده و به سرای دیگر شتافت، وصال به اتمام آن پرداخت، وی نیز موفق به اتمام داستان نشد، من بر آن شدم که آن را به پایان آورم. چند بیت که داستان بدان آغاز و انجام یافته و در این معنی سروده شده برای نشان دادن نمونه ای از زادگان طبع این شاعر می آوریم: «بنام خالق پیدا و پنهان ** که پیدا و نهان داند بی کسان/ در گنج سخن را می کنم باز ** جهان پر سازم از در های ممتاز
/ حدیثی را که وحشی کرده عنوان ** وصالش نیز ناورده به پایان/ به توفیق خداوند یگانه ** بپایان آرم آن شیرین فسانه/ که کس انجام آن نشنید از کس ** که در ضمن سخن گفتند شان بس/ خمش کن صابرا زین گفت پر پیچ ** که دنیا نیست غیر از هیچ در هیچ/ زبان زین گفتگو بر بند یک چند ** که طوطی از زبان ماند است در بند/ وصال و وحشی این افسانه گفتی ** که اندر خواب دیدی یا شنفتی/ جهان گوئی همه خواب و خیال است ** خیال و خواب اگر نبود چه حال است/ دلم از معنی این قال خونست ** که در آخر ندانم حال چونست/ بود خواب و خیال این خواری ما ** پس از مردن بود بیداری ما».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1126
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1277 ق؛ بر ورقی که پیش از برگ نخستین نسخه می باشد نویسنده ای گوینده این داستان را صابر بن وصال معرفی کرده و مسلما غلط است و بدین نام و تخلص وصال پسری ندارد، با نقاشی بسیار ظریف، و در ذیل آن نوشته: «این مرغ ز دست داوری پریده است 1281» و داوری پسر وصال است و به سال 1284 جهان را بدرود گفته و در آثار عجم (ص 359) است که از نقاشی نصیبی داشته. به قرینه ای تصور می کنم که خود شاعر صفحه نخستین نسخه را تجدید نموده و سه بیت بر آن چه در آغاز بوده افزوده است؛ جلد: مقوایی، 18 گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 3 - 377]
farhād va šīrīn
ناشناخته:
آغاز: در این خرم اساس دیر بنیاد ** بچیزی خاطر هر کس بود شاد/ بود هر دل بذوق خاص خورسند ** ز مشغولی بشغل خاص دربند، انجام: نوای عشق بازی خوش نوایی است ** که هر آهنگ او را ره بجایی است/ اگر چه هر نوا خیزد ازین چنگ ** چه نیکو بنگری باشد یک آهنگ
منظومه ای کوتاه در بیان داستان عشق ورزی فرهاد و شیرین که در حدود 520 بیت سروده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 22 گ، 13 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف مخ: 4 - 1448]
آغاز: زبان دان روز کیمیا کیست ** که گویم حل و عقد کیمیا چیست/ نه بحث ما در آن امر محالست ** که در ابیات نقش قیل و قالست؛ انجام: من اول کامدم بودم وفادار ** در آوردم در آن جا سر بدیوار/ من اول کامدم بودم وفا کیش ** دگرگون کردم این جا عادت خویش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 7 گ (171 ر - 177 پ)، ابعاد متن: 20×9/5، اندازه: 23/1×13/2 سم [ف: 600 - 29/2]
آغاز: خوشا هنگامه عشق مجازی ** خوشا هنگام عشق و عشق بازی/ مرا زین پیشتر یک فتنه جو بود ** کزو در سینه ام صد آرزو بود
نسخه ای به شماره 5067/10 در کتابخانه ملک با همین سر آغاز هست که در نسخه های منزوی (4: 2816) به احتمال گزیده ای از دول رائی و خضر خانی امیر خسرو دهلوی دانسته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 9 گ (157 پ - 165 پ)، اندازه: 24×15 سم [ف: 3 - 1298]
فرهشت (فرش) الإدغام الكبير في مجموع القرآن - الإدغام الكبير
farhang = davāzdah āyīn
خاقانی، بدیل بن علی، 520 - 595؟ قمری
xāqānī, badīl ebn-e ‘alī (1127 - 1199)
کتابی است در باب نام و حدود پارس و زبان پارسی.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 66 - ت /677/2
آغاز: بسمله و به نستعین - مقدمه مشتمل بر دوازده آئین - آئین اول در بیان اطلاق اسم پارس بر ملک ایران؛ انجام: بنام ایزد بخشایشگر - این نسخه در یوم پنج شنبه پانزدهم شهر ربیع الأول من شهور سنه هزار و دویست و نود و دو بید اقل عباد الله میرزا احمد معجلا شرف اتمام پذیرفت.
خط: نستعلیق، کا: میرزا احمد، تا: 1292 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 42 گ، 14 سطر (14×7)، اندازه: 22×15 سم [ف: 2 - 265]
farhang = š.-e moškelāt-e golestan
مولوی، جنید بن عبدالله
Mowlavī, jonayd ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: گلستان سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (- 691)
گزارشی است در بیان لغات مشکله «گلستان» در سه بخش: 1. حل و گزارش سروده های دشوار عربی و فارسی؛ 2. معانی برخی از مرکبات الفاظ بزرگان و احادیث؛ 3. لغات مفرده به ترتیب حروف تهجی.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين علی نعمائه قال المفتقر الى الله القوى جنید بن عبدالله المولوي ... چون دیدم که طبایع بعضی مردم اسرار اشعار معضلات کتاب گلستان ... سعدی شیرازی را
در نمی یابند بنابراین مشکلات عربية و غیر ها کتاب مستطاب گلستان را بیان کردم بسه قسم ... قسم اول در اشعار عربی و بعضی فارسی مشکل قسم دوم در مرکبات معانی و احادیث نبوی و کلام ربانی و بعضی از اقوال ابکار قسم سیوم در لغات مفردات بر ترتیب حروف تهجی ...
[دنا 974/7؛ نسخه های منزوی 1929/3؛ مشترک پاکستان 86/14-91؛ نشریه 675/11]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 4720؛ خط: نستعلیق، کا: ملا برخوردار بن خیر الدين عرف جنجوعه، تا: 12 جمادی الاول 1077 ق؛ 62 ص [عکسی ف: 6 - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: في سایه، نی نام سرودی، حی زنده، صحیح راست سخن گفتن، می شراب.
خط: نستعلیق، کا: غلام محی الدين ولد ملا داد، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 85 ص (178-262)، اندازه: 22×16 سم [ف: 50 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: مرتضی نسبت بلند فرزندان شاه مراد.
خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: 14 شوال سال 19 جلوس همایون؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 30 گ (78 پ - 107 ر)، اندازه: 21×12 سم [ف: 15 - 4180]
farhang = davāzdah āyīn
کتاب در آئین کاتب و کتابت است و شامل دوازده «آئین» می باشد: 1. بیان اطلاق اسم پارسی بهر ملک ایران و آن که در زمان قدیم و عهد باستان از کی تا کی را پارسی می نامند؛ 2. بیان چگونگی زبان پارسی؛ 3. تعداد حروف تهجی؛ 4. مذکور نشده؛ 5. ذکر تفرقه میان حروف؛ 6. بیان تجویز تبدیل هر یک از حروف؛ 7. بیان ضمائر؛ 8. ذکر کلمات که به جهت حسن کلام بیاورند؛ 9. بیان کلماتی که در آخر اسماء و افعال به جهت حصول معانی گوناگون در آرند؛ 10. بیان حروف مفرده؛ 11. بیان توصیف آن چه کاتب را از دانستن آن گریزی نیست و تعریف املا؛ 12. بیان عقد انامل. در شواهد گفتار های خود مؤلف از مولانا عبدالعلی بیرجندی و خواجه نصیر طوسی، خاقانی، فردوسی، نظامی، سعدی، انوری، شیخ روزبهان الدين استاد فرخی، استاد عنصری، امیر خسرو، حکیم قطران، غزالی مشهدی، حکیم نزاری، قهستانی، هاتفی.
مشهد: الهيات، شماره نسخه: 694/70
آغاز: دیباچه فرهنگ بسمله آئین اول در بیان اطلاق اسم پارسی؛ انجام: با سر ناخن ابهام برابر باشد و طرفش بطرف والسلام
بی کا، تا: 1059 ق؛ جلد: تیماج، 25 ص، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 1 - 548]
farhang
آغاز: عید نصاری ... روز روزه ... عبدالهیکل ... عمران پدر مریم مرد دانشمندی بود؛ انجام: قرع: کوفتن. کوس دکه زدن. حمزه تیره نیزک و به معنی شوربا نیز آمده. قعده نشستن. تمت شرح.
ظاهرا فرهنگ اصطلاحات و شرح چند قصیده است. به دلیل پارگی آغاز آن نمی توان به درستی تشخیص داد موضوع اصلی اش چیست اما کلمات آغازین متن مربوط به قصیده ترسائیه خاقانی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن مذهب، 5 ص (10-14 حاشیه)، اندازه: 23/6×12/3 سم [ف: 29/1 - 317]
بی کا، بی تا؛ ناقص [نشریه: 7 - 795]
farhang-e ābādīhāy-e kešvar
[فهرستواره منزوی 239/1]
جلد 15 استان گیلان چاپ 1 در بهمن 1348؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 146]
جلد 14 استان مرکزی چاپ 1 در آبان 1348؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 146]
جلد 12 چاپ 1 در شهریور 1348؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 146]
farhang-e āčārīyān
تهران؛ مطالعات و تحقیقات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 64-69
ج 1-6؛ بی کا، بی تا [فهرستواره مینوی: - 175]
تهران: بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ف 64-69
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 998]
فرهنگ ابراهیمی - شرفنامه منیری
فرهنگ ابراهیمی - فرهنگ میرزا ابراهیم
farhang-e axtarī
اختری، مصطفی بن احمد، - 968 قمری
Axtarī, mostafā ebn-e ahmad (- 1561)
تاریخ تأليف: نیمه ربیع الاول 952 ق؛ محل تأليف: کوتاهیه
اختری دارای دو فرهنگی است در کلمات عربی به ترکی که به ترتیب حروف اول کلمه در بیست و هشت باب و هر باب دارای فصولی تنظیم شده است و این کتاب فرهنگ دوم می باشد که در برخی از نسخه ها به «فرهنگی متوسط» نامگذاری شده است. به قول خود مؤلف از صحاح اللغه و دستور و تکمله و سایر کتب لغات عربی جمع آوری نموده است. این کتاب به ترتیب حروف تهجی با در نظر گرفتن حرف اول و دوم و فقط ذکر معانی لغات به ترکی بدون ذکر شواهد تنظیم گردیده است.
آغاز: الحمدلله الذي شرفنا بالنطق و البيان. و فضلنا بالفصاحة و التبيان و رزقنا الاهتداء الى تمیز اللغات و اللسان الذي یمتاز بها الانسان عن سائر الحيوان. و الصلوة و السلام علی سیدنا المبعوث بالمعجزات و البرهان و علی آله و أصحابه الذين اضاء بهم سنن الحق و البطلان. قال الفقير عبد الضعيف و الحقير المذنب المحتاج الى رحمة ربه اللطيف مصطفی بن ...
انجام: اليهمور الرجل الكثير الكد ویری کوترن بالق. «قد وقع الفراغ من تسویده في بلدة کوتاهیه حمیت عن البأساء و البلية في ليلة الخميس في وقت النوم في أواسط اول الربيعين من شهور سنة اثنی و خمسین و تسع مائة من هجرة من لا نبی بعده علی ید جامعة الفقير الضعيف النحيف الى رحمة الله الغني اللطيف مصطفی بن شمس الدين الشهير بالاختری عفی عنهما الباري و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المأب قد تم بعون الله و توفیقه
چاپ: استانبول، 1309 ق، قسطنطنیه، 1242 ق
[چلبی در اختری؛ معجم المؤلفين 340/2؛ دنا 975/7 (10 نسخه)؛ فهرس المطبوعات التركية العثمانية في دارالکتب القومية بالقاهرة: 282/1؛ قاموس الأعلام: 803/2؛ فهرس المخطوطات العربية و التركية و الفارسية و البوسنوية في مكتبة الغازي خسرو بک بسرا ییفو في البوسنة و الهرسك: 307/7-317 کشف الظنون: 31/1؛ هدية العارفين: 434/2-435؛ الأوقاف العامة موصل 218/2 و 153/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 959 ق، جا: کوتاهیه در ترکیه؛ محشی؛ 338 گ، 21 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 33 - 654]
آغاز: برابر؛ انجام: اليهر بتشدید الراء قات برکه طاش و سراب معنا سنده کلور و یقال اليهتر طمع الظلم و حجارة أمثال الكف ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 رمضان 972 ق؛ جلد: مقوایی، 314 گ، 25 سطر، اندازه: 30×19 سم [ف: 4 - 130]
آغاز: بسمله، رب یسر و لا تعسر و یسر لنا آخر اعمارنا ایمانا گاملا؛ انجام: اليهية الصلب و اليهية ابضا التراب. تمت (کذا)
خط: نسخ، کا: عبدالله بن قرطای حافظ، تا: 979 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: افتاده: ... البرقوع مثله البركة بالفتح کو کس صدر کبی ... البراكة بالضم صوجمع اولجق
خط: نسخ، بی کا، تا: 983 ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد جعفر با مهر «عبده محمد جعفر» (مربع)؛ جلد: تیماج، 163 ص، 25 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: - 214]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 439
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 34]
خط: نسخ، بی کا، تا: 996 ق؛ مجدول، محشی از مؤلف، دارای سر لوح؛ 385 گ، 27 سطر، اندازه: 17/5×26/5 سم [ف: 5 - 28]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1000 ق؛ مجدول؛ کاغذ: استانبولی، جلد: میشن، 263 گ، 27 سطر، اندازه: 31/3×20/5 سم [ف: 1 - 620]
انجام: و عند البعض طائر مثل الحمامة تالف البيوت ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 480 گ، 29 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف: 23 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد تبریزی، تا: 1002 ق؛ مجدول دارای سر لوح مذهب؛ تملک: محمد هاشم بن محمد مقیم؛ جلد: چرمی، 316 گ، 31 سطر، اندازه: 33×22 سم [ف: 1 - 28]
خط: نسخ، کا: مصلح الدين بن علی، تا: 1005 ق، جا: قوسووه؛ مجدول؛ مهر: «عبدالله» (شلجمی)؛ جلد: تیماج مذهب، 27 سطر، اندازه: 28×19 سم [ف: - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن بن سبحان ویردین، تا: رمضان 1062 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 322 گ، 25 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 6 - 3035]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حاج قرط، تا: 1124 ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 398 ص، 31 سطر، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 2 - 264]
بی کا، تا: 1125 ق [د. ث. مجلس]
فرهنگ اختیارات بدیعی - اصحاح الادويه
فرهنگی ادویه - آتشکده
farhang-e advīye
در 28 باب هر یک چند فصل و فرهنگ دارو ها است به ترتیب تهجی با رعایت حرف دوم و سوم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1201
آغاز: باب الالف در دمشق و مصر عود الريح و آن قشر
خط: نستعلیق هندی، کا: سیدرضا حسین ذاکر، تا: قرن 12 و 13؛ 123 گ، 17 سطر (14×8)، اندازه: 19×12 سم [سنا: ف: 2 - 166]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 322
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 199]
farhang ast yā neyrang
کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/58-4754 - ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 101]
فرهنگ اسدی - لغت فرس
فرهنگ اسکندری - تحفة السعادة
farhang-e estelāhāt
در این بخش کاتب بعضی از لغات و اصطلاحات را به دلخواه انتخاب کرده و طبق حروف الفبا آن ها را تنظیم کرده است.
خوانسار؛ فاضل خوانساری؛ شماره نسخه: 393/8
آغاز: الانفعال عبارة عن تأثر الشيء مادام متأثرا الاسلام هو مجرد الاقرار و الاعتراف؛ انجام: اليقين ما لا یزول بتشکیك المشك اليد ما یطلق من الكتف الى رأس الأصابع
کا: علی قلی بن همت علی سرابی، تا: 1297 ق؛ جلد: مقوایی، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 75]
farhang-e estelāhāt
واژه ها و اصطلاحات عربی که مترسلان و نامه نگاران برای تعظیم و تجلیل یا مقاصد دیگر در نوشته های خود به کار می بردند، در این رساله بدون تنظیم و ترتیب مخصوصی گزارش شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8610/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. بدان که الفاظ نکته چند است که مترسلان را بکار آید در وقت کتابت پرورده؛ انجام: ابتدا و انتها اول و آخر.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن آدم بیک، تا: 1100 ق، جا: مرو شاهجان؛ جلد: تیماج، 10 گ (77 ر - 86 ر)، اندازه: 25×20 سم [ف: 22 - 185]
farhang-e estelāhāt-e adabī
رساله کوتاهی است در بیان اصطلاحات به عربی و معنی هر کدام به فارسی. این رساله از آغاز افتادگی دارد و ابواب زیر در آن موجودند: فصل في قدر دانك، باب المضمرات، فصل في الظرف، فصل في اسماء الإشارة، فصل في الموصولات، فصل في المعرفة کمال الحسن.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 819/2
آغاز: فصل في قدر دانک: شعیره (یک جو) شعیران (دو جو) حبه (دو پول) طسوج (بعین چهار پول) طسوجان (نیم دانگ)؛ انجام: چهار چیز سفید باید دندان و فرق و پوست و بیاض العين و چار چیز سیاه باید العين، شعر، حاجب، مژه هر آدمی که مجموع این صفات در وی یافته شود نادر و بی نظیر باشد و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 3 گ (40 ر - 42 ر)، اندازه: 25×19 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 83]
farhang-e estelāhāt-e sāzmān-e melal-e motahed
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7132 - عکس
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 278]
farhang-e estelāhāt va kenāyāt
خاتمه فرهنگی است در واژه هایی که دارای کنایات و استعارات باشند و در شعر و نثر قدیم فارسی به کار می آمد با عناوین «خلوت» برای حرف اول و «در» برای حرف دوم واژه و مشتمل بر شواهد شعری از شعرای معروف در بعضی از واژه ها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10799/1
آغاز: خاتمه مشتمل است بر پنج وجه ... آب آتش و آب آتش زای ... این لغات کنایت است از دو معنی؛ انجام: خلوت یای تحتانی پیمل به عبری نام حق تعالی است
بی کا، تا: پنج شنبه 25 شوال 1074 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 51 گ (1 پ - 51 ر)، اندازه: 31×18/5 سم [ف: 27 - 213]
farhang-e azfarī = ma‘rūf-ol loqāt
میرزا کلان، علی بخت بن محمد ولی، - 1234 قمری
mīrzākalān, “alī baxt ebn-e mohammad valī (- 1819)
دستور زبان ترکی و فرهنگ لغات و واژه های آن زبان. در سر آغاز مؤلف نسب نامه خود را که از طرف پدر به امیر تیمور کورکان مادر به ابوالخیر نقشبندی می رسد نگاشته است. در یک «مقدمه» و دو «قسم» با اختصار: مقدمه: در دستور زبان ترکی؛ قسم: 1. فرهنگ الفاظ فارسی - ترکی؛ قسم 2. فرهنگ الفاظ ترکی - فارسی.
آغاز: حمد بیعد مر متکلم نطق آفرینی را و ثنای بیحد مر خالق الخلقي را که از حکم کن همه موجودات را بوجود رسانید
آغاز: لولاك لما اضرك الربوبية اليق دید نه نام نامی سامی او احمد مجتبی و محمد مصطفی صلوات الله و سلامه علیه و علی آله؛ انجام: پیر تیجی فوقانیه زده و جیم فارسی مکسور ددای درنده، یورچی دله و دلال، یازچی دبیر.
خط: نستعلیق، کا: علیرضا، تا: 1203 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: «عنایت جنگی 1343» (مربع)، «قادر الدولة» (مربع)، «هو الغني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 308 گ، 15 سطر (14×8/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2 - 100]
آغاز: برابر؛ انجام: اسم آلت چون فیما رسا اور مامی چیزای آلت وزن.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: محیی الدين احمد؛ جلد: گالینگور، 50 گ، 13 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 16 - 170]
farhang-e aqzīye
بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج، - 830؟ قمری
boshāq-e at'ame, ahmad ebn-e hallāj (- 1427)
در نه «باب» به نثر آمیخته به نظم، در توصیف خوراکی ها: 1. کدك و سیخك؛ ... 9. در نمک و سیو قتبه و ... .
چاپ: این گفتار در ص 156-167 چاپ «دیوان» او، قسطنطنیه، 1303 ق آمده است. و در این چاپ با عنوان «فرهنگ دیوان اطعمه» آمده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 430/2 - عکسی
آغاز: شرح اسامی بعضی از این اغذیه که به اصطلاح قوم گفته ایم به نه باب بیان خواهیم کرد، تا روزی خوران خوان جهان بدانند و بیاموزند که هر یک چیست و چگونه باید ساخت. باب اولی کدک و سیخک؛ انجام: که آن بهشت باقی ست. بحق محمد المصطفي و آله اجمعین الطيبين الطاهرين آمین.
اصل نسخه: ملک، ش 4925/6 (ملک، ش 122/8) با عنوان [دیوان اطعمه]؛ خط نستعلیق پخته، کا: احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی، تا: 842 ق؛ 19 ص (136-154) [عکسی ف: 2 - 204]
farhang-e alfāz-e pahlavī dar šāhnāme
یزد؛ علومی یزدی؛ شماره نسخه: بدون شماره/ 10
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 713]
farhang-e alfāz-e qor'ān
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 312/2
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، 310 ص، 22 سطر [تراثنا، س 6 ش 4 - 93]
farhang-e alfāz-e nāder = šāhnāme
فرهنگ کوتاهی است در بیان الفاظ غیر معروف و اصطلاحات غریبه ای که در متن شاهنامه آمده و برای عموم ناشناست. نام مؤلف را در منابع موجود نیافتیم.
چاپ: تهران، سنگی، 1310 ق، رحلی، 9 ص (صص 14- 22)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14588/1
آغاز: باب الألف، آب، آبرو و روشن، آسائیدن، آرام گرفتن دست از کار، آبان، نام ماه هشتم از سال شمسی، آستی؛ مخفف برداشتن آستین؛ انجام: سیاوش و سیاوخش نام پسر کاوس، سیاوش کرد نام شهریست آباد کرده سیاوش سیما بزرین نام یکی از سرداران نوشیروان، سیمین دخت نام زن مهراب مادر رودابه، باب السين ...
از آغاز کتاب شین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با افزودگی هایی در بیان حروفی که به حرف دیگر تبدیل می شوند، پس از پایان کتاب؛ کاغذ: شرقی، 17 گ (1 پ - 17 پ)، 15 سطر، اندازه: 14×7/5 سم [ف: 36 - 654]
farhang-e alfāz-e nādere
قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 357/4
فرهنگ الفاظ نادره و اصطلاحات عربی شاهنامه فردوسی. در این رساله کوتاه، لغات دشوار و عربی شاهنامه ذکر و معنای فارسی آن در زیر هر یک تحریر شده، که تا حرف سین ادامه دارد؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 8 گ (42 ر - 49 ر)، اندازه: 11×7 سم [ف: - 162]
farhang-e alfāz-e nādere va estelāhāt-e qarībe-ye šāhnāme
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 125/2
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 21 صفر 1307 ق، جا: مراغه؛ جلد: تیماج، 16 گ (335 پ - 350 ر)، 27 سطر (13×25/5)، اندازه: 34×20/5 سم [ف: - 134]
farhang-e alfāz-e va estelāhāt-e šāhnāme
فرهنگی مختصر الفاظ و اصطلاحات شاهنامه است به ترتیب حروف تهجی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38574
آغاز: آب: آبرو و روش. آشنا: شناوری کردن. اردشیر دراز دست: لقب بهمن بن اسفندیار و معنی ترکیبی آن شیر خشمناک چه ارد به معنی خشم است و مطلق پهلوان را نیز گویند؛ انجام: پله: رها و کج و رها کرده شده. یکایک: ناگاه. یلی: زن خواننده و سازنده. یمک: شهر ولایتی است. تمت اللغات.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 13 گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 55]
farhang-e engelīsī be-fārsī
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2659
آغاز: قابل نوشتن نیست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 154 گ، اندازه: 17×11 سم [ف مخ: 4 - 1448]
farhang-e engelīsī va farānse va namse va fārsī
گرجی، کنیاز طهماسب، ق 14 قمری
gorjī, kenīyāz tahmāsb (- 20c)
تاریخ تأليف: 21 جمادی الاول 1312 ق
نویسنده، که از شاگردان دارالفنون بوده و در حدود دوازده سال در اداره اطریشی ها علم جنگ آموخته، به امر نایب السلطنه دست به تحریر این کتاب می زند و به خطی خوش در چهار لغت آن را تدوین می کند و لغات را بدون رعایت حروف تهجی در پی هم می آورد. مؤلف در مقدمه خود چگونگی و علت پرداختن به این کتاب را ذکر می کند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 452
آغاز: بعد البسمله، حمد و شکر و سپاس خداوندی را سزا است که از بین کافه حقایق مخلوقات حقیقت انسانی را؛ انجام: تمت نمسه (آلمانی) انگلیسی فرانسه Fin End Ende
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (شاید)، تا: 21 جمادی الاول 1312 ق، جا: تهران (احتمالا)؛ مجدول؛ 205 گ، 13 سطر (17×13)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1 - 438]
فرهنگ اوبهی - تحفة الأحباب
فرهنگ بدیع لغات جهانگیری - تاریخ جهانگیر شاهی
فرهنگ بشیر خانی - زبدة الفوايد
farhang-e būstān
تهران، دانشگاه، شماره نسخه: 8537/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5 گ (61 پ - 65 ر)، 19 سطر (14×8)، قطع: وزیری [ف: 17 - 156]
farhang-e pārsī
این فرهنگ کتابی است که به شماره حروف مستعمله در زبان فارسی دارای فصل می باشد و در هر فصلی لغاتی چند با ذکر معانی آن ها به ترتیب حروف تهجی با مراعات حرف اول و دوم ذکر گردیده و گاهی معادل عربی و هندی لغات نیز ذکر شده و در پاره ای از لغات می گوید به زبان گیلان فلان معنی را دارد و در حدود 2000 بیت کتابت آن است و گاهی معانی متعدد یک واژه را هم معین می نماید. در ذیل یکی از واژه ها از اختیارات بدیعی بیشتر لغات این کتاب را در فرهنگ سروری نیافتم و یا لغاتی که از مآخذ نام برده خود (با تصریح به نقل از هر کدام) آورده بود نیز عرضه داشتم، مطابقه کامل ننمود، به هر حال
کتابی سودمند و مفید می باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 857/2
آغاز: برای نمونه از آغاز بخشی را در این جا می آورم: ار سه معنی دارد اول اکثر، دوم را هرا گویند، سیم سفل دانه را گویند که روغن از آن کشیده باشند اران نام بلو کیست از آذربایجان اربیان ملخ آبی بود. ابخک برق باشد ارتدشداد دو معنی دارد اول سپاهی و لشکر، دوم رودیست بس بزرگ. ارج پنج معنی دارد اول قدر و مرتبه باشد، دوم بمعنی کندنست، سوم کرگدن را نامند، چهارم نام مرغی است که بر آن در غایت نرم می باشد و بالش را بدان پر کنند، پنجم به معنی قیمت آمده
خط: نستعلیق، کا: یاسین بن عمر بن محمد، تا: 1201 ق؛ این کتاب در حاشیه زواهر اللغة آمده؛ جلد: مقوایی، 35 سطر، اندازه: 23× سم [ف: 3 - 94]
farhang-e pezeškī
ناشناخته:
بی کا، تا: قرن 13 [د. ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی امامی [رایانه]
آغاز: در بیان ادویه مفرده و خوصا آن ها و بعضی اصطلاحات طبیه بر سبیل اجمال، بدان که ادویه را افعالی چند کلیه و جزئیه، و افعالی چندش بیه بکلیه است؛ انجام: و اگر در مردم صغار بهم رسد درد پنج نامند، چنان که گذشت و الله اعلم بالصواب.
در خواص ادویه بترتیب حروف تهجی. سپس فصل در بیان اصطلاحات طبية، نیز به ترتیب تهجی. آن گاه فصل در علل و اعراض و تحدید آن ها بر سبیل اجمال نیز به ترتیب تهجی. بخش یکم. این بخش سه چهارم کتاب را در بردارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 38 گ (83 ر - 120 ر)، 21 سطر، اندازه: 15/2×25/1 سم [ف: 7 - 409]
آغاز: چنین گوید مؤلف این کتاب که درین دیار زبان فارسی ... باب الالف. اطربلال آب. آب. که آب نمک؛ انجام: ینبوت با قیثا.
به ترتیب حرف های آغاز کلمات است، ترجمه عربی لغت ها زیر کلمات؛ بی کا، بی تا؛ 15 گ (177 پ - 191) [ف: 5 - 370]
farhang-e panj baxšī
جز فرهنگ نامه پنج بخشی قواس کمانگر است که در فهرست ایوانف (2: 368 ش 516) یاد شده است.
[فرهنگ نویسی فارسی ص 56]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 527
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11، با تاریخ روز چهارشنبه ذیقعده 998 ق؛ مهر: ابوالبرکات بن مبارک؛ جلد: تیماج، 127 گ، 17 سطر (13×8)، اندازه: 22×14 سم [سنا: في: 1 - 325]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3471 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 149]
farhang-e pahlavī
به ترتیب تهجی حرف آخر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4190/2
آغاز: بسمله و به نستعین. فصل در معانی الفاظ پهلوی بدان که این فصلی لطیف است و در همه دفتر های پارسی این لفظ ها بیاید و بدین حاجت ما یاد کنیم آن را و معانی آن را با قبال ... امیر اسفهسالار کبیر مقبل بهاء الدولة و الدين ... سی الامرا زین الحاج و الحرمين محمد بن روزبهان ترتیب بحروف التهجي نهاده آمد و ابتدا کردیم بچند نام خدای ... بیرون از حروف التهجي. اسم الله عزوجل: خدای، یزدان، ایزد، خدیو، دادار؛ انجام: کاستی و کاستی هر دو نقصان است.
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن همایون و انشانی، تا: ربیع الأول 1071 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12 گ (219-230)، 15 سطر (14×8)، اندازه: 23×14 سم [ف: 13 - 3159]
farhang-e pahlavī zand-e pārsī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1300 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23379 .Add؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 43 گ، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 147]
فرهنگی تحفة الاحباب - تحفة الاحباب
farhang-e t.-ye loqāt-e axlāq-e nāserī
وابسته به: اخلاق ناصری؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (672-597)
بدین گونه است: باب الف: آرا فکر، ابتاد (؟) سختی و حادثه بزرگ، استقصاد دور شدن در مساله یا غیر آن، ابداء آشکار کردن، ادا نمودن و شناسانیدن، بر آنگیختن ... یمین سوگند
درست، یربوع به وزن یحموم. یاس و ناامیدی.
تهران؛ مهدوی، اصغر (دکتر)، شماره نسخه: 274/3
بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی [نشریه: 2 - 101]
farhang-e torki
تاریخ تأليف: 1029 ق
فرهنگی است در الفاظ ترکی و قواعد صرف لغت ترکی به فارسی.
یزد؛ علومی یزدی، محمود؛ شماره نسخه: بدون شماره/ 2
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 712]
farhang-e torkī be-torkī
ناشناخته. به ترتیب الفبايي از آغاز واژه ها، و هر حرف در 3 بخش: مفتوح، مکسور و مضموم با گواه از سروده های نوایی. مؤلف در واژه «آغا» از محاكمة اللغتين میر علیشیر نوایی (844-906 ق/ 1440-1500 م) بهره برده است. وی می گوید صاحب دولتی کلیات نوایی را که 29 کتاب بود، به من داد و من این واژه ها را از آن ها و چند منبع دیگر بیرون کشیدم: مناجات نامه، چهل حدیث، نظم الجواهر، سراج المسلمين، نسائم المحبة، لسان الطير، محبوب القلوب، تواریخ الانبياء، تواریخ الملوك، خمسه متحیره، مجالس النفائس، حیرت الابرار، فرهاد و شیرین، مجنون و لیلی، سبعه سیاره، سد سکندری، میزان الاوزان، محاكمة اللغتين، مناقب میر سید حسین، مناقب پهلوان محمد، ساقی نامه.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 531
آغاز: گنج عزلت ارایوق ایردی کشیم/ سرنوشتیم نی یازماق ایردی ایشیم ... حرف الألف المفتوحه. ابو شقه. عودت در ورنه دیر لر شوی معناسنه که مجنون و لیلی؛ انجام: یوغای، صوایله یواین دمکدر که بدایع الوسطده کاور که ... یوالی ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 28 ذیقعده 1222 ق؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه شاید یک برگ) و انجام (در آخر حرف یا افتاده)؛ تملک: ابن ابوالقاسم اسماعیل المتخلص [...؟]، با مهر بیضی «اسمعیل» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 180 گ، 15 سطر (14-1377)، اندازه: 21×14 سم [ف: 1 - 186]
farhang-e torkī be-fārsī
حسینی، فضل الله بن عضدالملک، - 1299 قمری
hoseynī, fazl-ol-lāh ebn-e ‘azod-ol-molk (- 1882)
به نام یک شاهزاده با مقدمه ای در دستور زبان ترکی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 379/1
آغاز: بسمله سبحانه الله، هر گاه افصح عرب و عجم گل لا احصی ثناء علیك بشکفته و آفریدگار عالم لولاك لما خلقت الافلاك سفته؛ انجام: قورغان و اراک قلعه
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 18 سطر، اندازه: 22/8×16/2 سم [ف: 5 - 19]
farhang-e torkī be-fārsī
خوئی، میرزا محمد
xū’ī, mīrzā mohammad
وابسته به: سنگلاخ؛ استرآبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر (1180-1100)
به دستور: عباس میرزا نایب السلطنه گزیده ای است از سنگلاخ میرزا مهدی خان.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 215/2 - ج
آغاز: اباق و آباق بمعنی عم است؛ انجام: الچی پسق یعنی هزار ساله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 9 گ (35 پ 43 پ در متن و هامش)، 16 سطر (13/5×8) [ف: 1 - 367]
farhang-e torkī be-fārsī
نصیری طوسی، عبدالجمیل بن محمدرضا
nasīrī tūsī, 'abd-oj-jamīl ebn-e mohammad rezā
مؤلف می نویسد که پدران و نیاکان من منشی بوده اند و پدرم بیست مجلد لغات ترکی و رومی (ترکی ترکی مکاتیب ... پادشاهان روم) و جغتایی و روسی (ترکی مردم روسیه) و قزلباش و خطایی گرد می کرد و می خواست آن ها را در کتابی بگنجاند و به نام پادشاه دفتری سازد مگر این که در گذشت و آن را به سرانجام نرسانید، نام آن منشات سلیمانی می بایست باشد. من از آن، این دفتر را بیرون کشیدم و یک مقدمه و چهار کتاب و یک خاتمه دارد و در هر یک چند باب است: مقدمه در متعلقات زبان ترکی در دو «باب»: 1) املاء، 2) قواعد سخنوری؛ کتاب 1. اللغات الجغتائية؛ 2. اللغات الرومي؛ 3. اللغات القزلباشي؛ 4. اللغات الروسي. در این دفتر در هر کتابی حرف نخستین عنوان باب و حرف دوم عنوان فصل دارد، این کتاب از روی منشآت سلیمانی پدر او مورخ 1079 ق ساخته شده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8336
آغاز: بسمله، الحمدلله وحده لا شریك له ... و بعد چنین گوید ... عبدالجمیل بن محمدرضاء النصيري الطوسي؛ انجام: یا ایوموجی چه می ستانی، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمود لاری زاده محصل کلاس پنجم در 16 صفر 1356، سید محمد باقر آقا میر ... خلفان آقا میرزا سلیمان ... در جمادی الاول 1256، اسدالله خان ابن ... آقا محسن بیک ایب چاپار خانه های یزد»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 195 گ، 11 سطر (14×9)، اندازه: 24×16 سم [ف: 17 - 111]
farhang-e torkī be-fārsī
غیر همانند:
آغاز: آغاز حرف ج: جزء ثالث ... کتاب الجيم. باب المفتوحات. حرف الجيم مع الألف. جاوجه به چند معنی می آید اول به معنی غایب و نهایت باشد و دوم بمعنی وزن و مقدار می آید ...
در برخی واژه ها به شواهدی منظوم از کتاب هایی چون خسرو شیرین و حیرت الأبرار استناد می شود، از «ت» تا «س»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 11؛ 72 گ، 30 سطر، اندازه: 38×24 سم [ف: 3 - 1]
آغاز: الفصل الأول من اسماء في الفن المتحركة الحركة بترتیب الحروف؛ انجام: سو ... و مكسورة الحركة من الف بترتیب الحروف اسرار حی طوسی، تا می رسد به: و الياء المكسورة في الحركة: یک: بیر، یکان: بیولر، یکان یکان: بیرین بیرین، یگانه
خط: نستعلیق، کا: زکی، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 51 گ، 17 سطر (7×)، اندازه: 20×18/5 سم [ف: 17 - 252]
آغاز: اوتوماتپور او قوماس او قوماییدی نخوانده است نخواهد خواند نخوانده بود؛ انجام: کیسمکان نابریده آمده است چنان که هندو گویند باصطلاح ترکان، کیسنور نامه تصنیف میرزا محمد ضیا بیگ قار کو چی که در مقام بونه کرده بود.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: ترمه کشمیری، جلد: چرمی، 121 ص (62-182)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 13 - 114]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 74 گ (84 ر - 157 پ) [ف: 5 - 272]
فرهنگ لغت فارسی - آذری؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی؛ اندازه: 19/8×14/3 سم [رایانه]
بدین گونه: مقدمه در نحو ترکی، باب 1. ترجمه مصادر به ترتیب تهجی، باب 2. ترجمه لغاتی که اکثر اسماء آن اشیاء اند، فصل الاف (تا یاء)، باب 3. (عنوان افتاده) به ترتیب تهجی، خاتمه در اشعار صاحب طبعان (در عکس نیست)، در دیباچه آمده است: نموده می آید که کلمه ای چند در توضیح برخی از زبان ترکی و ترجمه قدری از لغات آن ازین هیچ مدان با اشاره بعضی از عزیزان بر صفحه بیان تسوید یافت بر یک مقدمه و خاتمه. مقدمه بدان که ترکان را در خط ترکی رسم است که ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با افتادگی در خطبه، با یادداشت 1299 که در آن از بهرام آقا و با مهری که در آن از حجة الاسلام محمد باقر یاد شده [فیلم ها ف: 3 - 264]
farhang-e torkī ba-farānse
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8373/3
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 34 گ (93 پ - 126 پ)، قطع: رحلی [ف: 124 - 17]
farhang-e torkī joqatāyī
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr ‘alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīrebn-e kīčakne (1441 1501)
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 488/1
خط: نسخ، بی کا، تا: 916 ق [ف: - 111]
farhang-e torkī ‘arabī
لغت های ترکی را به ترتیب حروف الفبا ابتداءاً آورده و سپس معنای عربی آن را ذکر کرده است و هر گاه خواسته معنای فارسی بیاورد با حرف «ف» آورده است.
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4116/2
آغاز: فصل الهمزة المفتوحة مع التاء: آتا، ا ب ج آباء (ابی یغزو و امی تحدث) و والد (زین في عین والد ولده) و جد پدر پدر و مادر؛ انجام: یونمق اغتسال و غسل ف شستن یو فلمك [صمد] و قصد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 117 گ (11 ر - 127 پ)، اندازه: 19×11 سم [ف مخ: 4 - 1448]
farhang-e torkī “arabī fārsī
در این فرهنگ مفردات ترکی مغولی با ردیف عربی آن ها پس از
آن واژه های فارسی آن لفظ با رمز «ف» آمده است. لغات ترکی به ترتیب حروف آغاز الفاظ تنظیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9319
آغاز: ابه قابله قوابل و قبیل و ولده، في باراج؛ انجام: و کابك و کابوک و کادرک و کروه و نشیم.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه بسیار جدید؛ جلد: تیماج، 143 گ، 18 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 24 - 111]
farhang-e ja farī
تویسرکانی، محمد مقیم، ق 11 قمری
toyserkānī, mohammad moqīm (- 170)
اهدا به: جعفر خان
تاریخ تأليف: 1040 ق
فرهنگ فارسی به فارسی است و در هشت ماه به انجام رسانده است. نام مؤلف و کتاب و جعفر خان در دیباچه آمده است. تمام این فرهنگ در حدود 6500 بیت کتابت دارد و تقریبا شامل 7000 لغت پارسی می باشد.
آغاز: درخشنده اختر اوج آسمان سعادت و یگانه گوهر دریای امامت اما بعد ... فقیر ... محمد مقیم تویسرکانی معروض ارباب دانش ... می گرداند؛ انجام: هشنگ بوزن دبنگ مرد بی بنیاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: شاهزاده رکن الممالك در 1220؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی مذهب، 177 گ، 21 سطر (7×16/5)، اندازه: 13/5×22/5 سم [ف: 9 - 1025] و [فیلم ها ف: 3 - 97]
آغاز: أنا جعلناک عنقای بلند مرتبه اوج قاف قبول شاه باز بلند پرواز هوای عالم و ما محمد الارسول و آل بی مثال او باد که هر یک اختر اوج سعادت و یگانه گوهر دریای امامت و هدایت اند بیت: بتخصیص آن که نفس مصفی بود ** که نزد بعضی از یاران خدا بود الخ
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1 شعبان 1049 ق؛ دارای سر لوح، مجدول، مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 238 گ، 14 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 3 - 95]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4777 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 106]
farhang-e joqatāyī
ندر علی، ق 11 قمری
nadar ‘alī (- 17c)
اهداء به: شاه صفی صفوی (1038-1052 ق)
واژه نامه جغتایی به فارسی است که مؤلف برای تفسیر لغات اشعار امیرعلی شیر نوایی و آیین چنگیزی نگاشته است. با وجود آن که در مقدمه هدف تأليف کتاب بیشتر ذکر واژگان دیوان امیر علیشیر نوایی (844-906 ق) دانسته شده اما از دیگر شعرا هم شواهد زیادی نقل شده است. در «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در بیان املاء ترکی و تبدیل حروف تهجی؛ فصل 1. بیان الفاظي که معانی مشترک داشته باشد؛ فصل 2. الفاظي که به جهت آشنایی در لغات الوس جغتایی تا طالب را فایده بخشد به دستور نصاب در سلک تحریر کشید؛ فصل 3. لغاتی که به ترتیب تهجی در ابواب آورده (هر حرف در یک باب، بر اساس حروف آغاز کلمات)؛ خاتمه: در توره و آیین جغتای که لابد است متبعین را استماع آن ها در بعضی ابیات. (حکیم)
آغاز: بسمه سبحانه، قادر و متکلمی در خور ستایش و نیایش تواند بود که لغات مختلفه و السنه متعدده را بی میانجی مشیر و دبیر از بیداری ناپیدای مکون (؟) به پیشگاه ظهور رسانید ... پس از حمد قادر بیچون ... آن چه بر جمهور ... فرض باشد دعای خدیو زمان و پادشاه شیعیان است ... پادشاه جهان ... شاه صفی ... و بعد بخاطر این ذره بی مقدار ندر علی رسید که خاطر اصناف انسان ... در زمان خدیو بحر و بر همواره بلغت ترکی و حل الفاظ جغتایی مایل است آن چه مقدور ... باشد رساله ای در باب کشف لغت نوایی و توره و آیین چنگیزی و آداب آن فرقه باشد بعبارت فارسی نویسد از اشعار میرعلی شیر نوایی و شعرای آن طایفه که سند آن مطلب و مستند کمترین باشد بیارد و اختلاف املای جغتایی و روم و ترکی که در مرز و بوم ایران متداول است بیان نماید و تبدیل حروف تهجی را در حیز تحریر آورد ... رساله مذکور مشتمل است بر مقدمه (در بیان املای ترکی) و [سه] فصل (الفاظ مشترک - الفاظي که برای آشنایی بلغات اولوس جغتای باید دانست بدستور نصاب ولی به نثر - لغات بترتیب تهجی، هر یکی در یک باب) و خاتمه (در توره و آیین جیغتای)
انجام: این وضع را در توره جیغتای اولجامش می گویند این اختصار یافت امید که ارباب ذهن و ذکا اگر سهوی یابند باصلاح کوشند.
[الذريعه، ج 6، ص 196]
آغاز: فایده ترتیب و ادله ... نوال معنی ... نمودند و معنی های روشن مانند آتش که در سنگ نهان باشد در عبارت مغلقه این طایفه ودیعت نهاد تا عاشقان مراتب دانش و فهمیدگی؛ انجام: برابر
کامل (به جز چند سطر از آغاز سخن)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:
قرن 12؛ یادداشت کوتاه در صفحه آخر نسخه آمده که نویسنده آن معتقد بوده این کتاب نوشته لغوی است: «در حقیقت مصنف این کتاب خیلی زحمت بی جا کشیده و عمر خود را عبث طلف (کذا) کرده که این الفاظ بی معنی را جمع نموده است. باری خدا او را رحمت کند»؛ تملک: لطف الله خان و محمد باقر، شکرالله بن حیدر قلی بن مرتضی قلی بن محمدرضا بن حاجی علی قلی خان کنگرلو در 12 رجب 1191 ق با مهر «عبده شکر الله ...» (بیضی)؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ جلد: میشن، 51 گ، 16 سطر (14/5×5)، اندازه: 10/4×19/7 سم [ف: 29/2 - 838]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جدول شنگرف؛ جلد: تیماج، 33 گ (110-142)، 22 سطر (17×9)، اندازه: 21×11 سم [ف: 13 - 3309]
آغاز: یوز حمد انکاکیم و صفی دادورایل تیلی لال ** گرچه ارا اندین ایرور سوز که مجال
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 654؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 رمضان 952 ق؛ تملک: محمد حافظ، محمود بن محمد بن رمضان چلبی، محمد بن سنان، محمد بن مصطفی»؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 1230؛ 390 ص [عکسی ف: 3 - 361]
آغاز: یوز حمد انکا کیم وصفی داد ورایل تیلی لال ** گرچه تیل اراائدین ایرور سور که مجال/ گر السنه مختلفه جمع اولسه ** حمدینی ادا قیلماق ایرورامه محال؛ انجام: یویای پویاین دیمکدورو دخی قبای این معناسنه کلور یلمق کرته دیمکدور قبا معناسنه.
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی حسینی، تا: 1122 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 34 گ (1 پ - 34 ر)، 17 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 26 - 467]
آغاز: با آن که مصر جامع وجودش بندر مطالع یوسف دامانی است بضاعت استعداد هر کس ... مقدمه در بیان املاء ترکی و تبدیل حروف تهجی بدان که؛ انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 8 شوال 1220 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 30 گ، 17 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 6 - 3035]
farhang-e joqrāfīya-ye ‘ālam
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 522
به ترتیب الفبايي و تازه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 11 - 908]
farhang-e joqrāfīyāyī īrān
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
در 1276 ق آغاز کرده است.
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 113
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 27 سطر (33×20)، اندازه: 22×36 سم [نشریه: 3 - 202]
farhang-e joqrāfīyāyī jahān
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhad mirza qajar (1818 - 1888)
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 112
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با تصحیح مؤلف؛ جلد: تیماج، 17 سطر (10×25)، اندازه: 23×36/5 سم [نشریه: 3 - 202]
فرهنگ جوک - کشف اللغات جوک باشست
farhang-e jok bāšast
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18551/1
آغاز: بسمله باب الالف اتمان هستی مطلق و اصل آفرینش و آن چه همه را فرا رسیده ...
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مرحوم ملا محمد کاظم عرب شهره، تا: 10 شعبان 1265 ق؛ مجدول، دارای کمند؛ مهر: «صراط علی حق تمسکه 1269» (بیضی)، «علی مع الحق و الحق مع علی» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 310 گ، 20 سطر (21×11/5)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 51 - 28]
فرهنگ جهانگشا - فرهنگ میرزا ابراهیم
farhang-e jahāngīrī
جمال الدين انجو، حسین بن حسن، - 1035 قمری
jamāl-od-dīn anjū, hoseyn ebn-e hasan (- 1626)
اهدا به: جهانگیر پادشاه بابری هند (1014-1037 ق)
تاریخ تأليف: زهی فرهنگی نورالدین جهانگیر = 1017 ق
این کتاب در زمان جلال الدين محمد اکبر پادشاه غازی آغاز و در عهد سلطنت نور الدين جهانگیر پادشاه به پایان رسیده،
مؤلف دعوی می کند که سی سال بترتیب و تنظیم آن مشغول بوده و چهل و چهار فرهنگ را تتبع کرده و از بسیاری تفحص و مراجعه چندان لغات و مصطلاحات به دست آورده که هیچ صاحب فرهنگی را ممکن نبوده است؛ این کتاب را در بیست و چهار «باب» به ترتیب حروف تهجی که نزد فارسی زبانان معمول می باشد مرتب نموده و مقدمه ای مشتمل بر مطالب مفیده در دوازده «آئین» بر آن افزوده و خاتمه ای به آخرش ملحق ساخته و کنایات و اصطلاحات و استعارات و لغات مرکبه از فارسی و عربی و لغات عربیه که دانستن آن ها ضروری بود را آورده است. تنظیم فرهنگ جهانگیری بدین گونه است که حرف دوم هر لغت را باب و حرف اول را فصل قرار داده، مثلا لغت دغل را در فصل دال از باب غین گذارده و عموما برای معانی لغات به اشعار فصحا و بلغای فارسی زبان استشهاد کرده است.
آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر آن که بر لوح زبان ها حرف اول نام اوست ** این همی گوید اله آن ایزد و آن تنگری/ دیباچه فرهنگی خود از نام تو سازم ** تا هر ورقی گیرد از آن قیمت دیباج. حمد بی حد و سپاس بی قیاس مر صانعی را سزا هست که کاخ دماغ صدر نشینان محفل سخندانی را به نقوش خیالات رنگارنگ رشک ارتنگ مانی ساخت ...
انجام: این نسخه کز او فرش کهن شد تازه ** افتاده به هر دیارا زاو آوازه/ جلوش بادا آدیم فیروزه چرخ ** وز تافته رشته های خور شیرازه
چاپ: (ج 1-2): لکهنو، سنکی، 1876/1293 م، وزیری، 329+521+1 ص؛ مشهد مقدس، 1351ش، در 3 جلد
[الذريعة 197/16؛ نسخه های منزوی 1933/3: نشانی 63 نسخه؛ مشترک پاکستان، 2459/13: دیباچه آن، نشانی 11 نسخه؛ مشار فارسی 3707/3: نشانی 2 چ؛ فرهنگ نویسی در هند ص 81؛ دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره 1975/4؛ دنا 978/7-982 (134 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- فرهنگ جهانگیری (مختصر) (2 عنوان)
2- فرهنگ جهانگیری (منتخب)
3- فرهنگ رشیدی = منتخب اللغات؛ رشیدی، عبدالرشید بن عبدالغفور (- 1077)
4- فرهنگ جهانگیری (مختصر)؛ اردلان کردستانی، عباس (- 11)
5- فرهنگ جهانگیری (منتخب)؛ محمد بن احمد (- 12)
آغاز: برابر؛ انجام: چه جستم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1021 ق؛ مصحح؛ خریداری از مشیری؛ جلد: تیماج مذهب، 276 گ، 25 سطر (13/5×23/5)، اندازه: 31+21 سم [رایانه]
مقابله شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اشرف بن نورالدین محمد حسنی حسینی انجوی، تا: چهارشنبه 19 رمضان 1024 ق؛ جلد: تیماج، 982 ص، قطع: وزیری [ف: 2 - 27]
خط: نستعلیق هندی، کا: دوست محمد هروی، تا: 4 شوال 1031 ق، جا: پتنه هند، به فرموده رکن الدوله آقا کریما؛ مهر: سعد السلطنه، محمد رفیع حسینی؛ جلد: مقوایی، 474 گ، 21 سطر (22×10)، اندازه: 30×17 سم [سنا: ف: 1 - 1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: ذیحجه 1032 ق؛ دارای سر لوح، مجدول؛ تملک: فرهاد میرزا ولیعهد به تاریخ 15 ذیحجه 1258، محمد تقی به تاریخ 1184؛ مهر: «حاج سید نصرالله تقوی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 596 گ، 19 سطر (16/5×9)، اندازه: 24×14 سم [ف: 13 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل های با اول مفتوح دو معنی دارد اول بلغت دری و هندی هر دو بمعنی هست آمده ... شعر. مرکب شعر و هیون علم و ادب را ** طبع سخن سنج من عنان و مهار است. لمؤلفه:مرتب گشت این فرهنگ نامی ** باسم شاه جمجاه جهانگیر/ چو جستم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق بسیار خوب، کا: محمد مومن، تا: ربیع الاول 1032 ق؛ مجدول، با یک سر لوح مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن مذهب، 1162 ص، 19 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 7 - 537]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد مؤمن قزوینی، تا: 1033 ق؛ مجدول مذهب، با سر لوح مزدوج؛ جلد: تیماج قهوه ای، 454 گ، 24 سطر، اندازه: 26×15 سم [ف: 6 - 3037]
آغاز: برابر؛ انجام چو جستم سال تاریخش، خرد گفت ** زهی فرهنگی نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمدبن حسن طبیب لاهیجی، تا: 22 محرم 1034 ق؛ واقف: خانبابا مشار، خرداد 1345؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 425 گ، 23 سطر (20/3×9/7)، اندازه: 18/4×31/5 سم [ف: 13 - 61]
خط: نستعلیق، کا: محمد راجی محمد، تا: 1035 ق؛ مجدول، با سر لوح، با افزوده هایی از شواهد و اشعار؛ قطع: رحلی [نشریه: 6 - 656]
خط: نستعلیق، کا: محمد یحیی بن رستم کیا، تا: 1 جمادی الثاني 1035 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج،
562 گ، 19 سطر (19×10)، اندازه: 255×15 سم [ف: 8 - 61]
آغاز: برابر؛ انجام: چو جستم سال تاریخش، خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق هندی، کا: عبدالرحیم بن عبدالباقی، تا: 11 ذیحجه 1037 ق؛ واقف: حاجی میرزا موسی خان، جمادی الاول 1261؛ جلد: چرمی، 595 گ، 19 سطر (18/8×8/5)، اندازه: 15/5×28/6 سم [ف: 13 - 63]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1041 ق؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری بزرگ یا رحلی کوچک [نشریه: 3 - 24]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 شعبان 1044 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده احمد الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 346 گ، 21 سطر، اندازه: 31×18 سم [ف: 10 - 190]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: با مدیریت محمد صالح و با خطوط مختلف، تا: 21 رمضان 1045 ق؛ نسخه از روی نسخه شاه صفی بهادر خان نوشته شده که ابراهیم سلطان جهت نوشتن داده بود و چون پیغام داده که به این زودی خواهند برد محمد صالح درخواست کرده که هر کدام یک جزو کتابت جهت کمترین نمائید (لذا هر جزء کتاب به خطی است) سپس این شعر را تمثیل آورده: هر آن کاری ز همت بسته گردد ** اگر جاری بود گلدسته گردد؛ تملک: لطفعلی (صدرالافاضل) در سال 1298؛ جلد: تیماج مذهب، 402 گ، 24 سطر، اندازه: 26×17/7 سم [ف: 43 - 43]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد امین منوچهری، تا: صفر 1049 ق؛ مهر: «انی لکم رسول امین 1179» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 290 گ، 27 سطر، اندازه: 27×16 سم [ف مخ: 4 - 1449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ظاهر بیک بدخشی، تا: 4 ربیع الاول 1050 ق؛ مهر: «غلام محمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 268 گ، 19 سطر، اندازه: 22×12/5 سم [مؤيد: 3 - 199]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 8 ذیحجه 1050 ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 257 گ، 23 سطر (21×9/5)، اندازه: 30×17 سم [ف: 17 - 149]
آغاز و انجام: برابر
این نسخه مقدمه و خطبه مؤلف را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: طاهر بیگ بدخشی، تا: 4 ربیع الاول 1050 ق؛ مهر: «غلام محمد (؟)» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 268 گ، 19 سطر، اندازه: 22×12/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1054 ق؛ مهر: «ادر کنی باللطف خفی، بلطفك حمدا عبدالحقی 1057» (بیضی)، «الراجي الى الله عبدالله الحسنى الحسيني 1271» (چهار گوش)، «الراجي الى الله عبده الحسنى الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 319 گ، 25 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 17×28/5 سم [ف: 1 - 186]
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: 1057 ق؛ تملک: ابوتراب طبیب به تاریخ 1289؛ جلد: تیماج، 628 گ، 17 سطر، اندازه: 28×16 سم [ف: - 101]
خط: نستعلیق، کا: محمدرضای بوره بوسه ای، تا: 1057 ق [نشریه: 89 - 2]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد ملک همدانی، تا: 12 رمضان 1061 ق؛ دارای رکابه، مصحح، به همراه ابیاتی از قرن سیزدهم که شخصی از اشعار خود نگاشته بدین شرح: «المحرره: فلک آواره نمودی تو مرا در ره عشق ** خوب کردی که مرا بی س و سامان کردی» و یادداشت تملک همو: «چند روزی بعاریت با ماست، اگر باشد. من متملکات کمترین خلق الله کریم بن رجبعلی سمسار [کذا] الهمداني سنه 1211»؛ جلد: تیماج، 286 گ (1 پ - 286 ر)، 26 سطر، اندازه: 29×17/8 سم [ف: 27/1 - 282]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 صفر 1068 ق؛ مجدول، با سر لوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 439 گ، 25 سطر (20×11)، اندازه: 29×17 سم [ف: 1 - 368]
خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: 1068 ق؛ با این عبارت: «بتاریخ ربیع الثاني هفده السنه 1269 این جلد کتاب را بعاریت گرفتم از آقای میرزا محمود که بعد از انتفاع از او در تأليف اسرار الشهادة برگردانم بایشان» محتمل است که خط آقای ملا آقای دربندی مشهور به فاضل در بندی و مؤلف اسرار الشهادة باشد [ف: - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل های با اول مفتوح دو معنی دارد اول بلغت دری و هندی هر دو بمعنی هست آمده ... شعر: مرکب شعر و هیون علم و ادب را ** طبع سخن سنج من عنان و مهار است لمؤلفه: مرتب گشت این فرهنگ نامی ** باسم شاه جمجاه
جهانگیر/ چو جستم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق و ثلث، کا: محمد کاظم نصیری طوسی، تا: 1072-1075 ق، جا: اصفهان؛ مجدول، با یک سر لوح و دو کتیبه مذهب؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: چرم مذهب، 1067 ص، 21 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 7 - 540]
کا: محمدرضا، تا: 1084 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 29/2×18/1 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن حسن خیام دامغانی، تا: سه شنبه 17 صفر 1088 ق، جا: استرآباد؛ در پایان اشعاری به خط سراینده آن علی اکبر بن قایم مقام حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 378 گ، 25 سطر (12×22/5)، اندازه: 20×33/5 سم [ف: 8 - 657]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا 1089 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 420 گ، 19 سطر (25×14)، اندازه: 25×38 سم [ف: 6 - 242]
آغاز: برابر انجام: خاتمه: نیز آتش بود، نیشمن زن باشد نیوشد یعنی آموزد، خلوت ها سبب عافیت باشد تم الوجه الرابع من الخاتمه
از آغاز تا ابتداء خاتمه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1096 ق؛ جلد: تیماج، 415 گ، 24 سطر (20×11/5)، اندازه: 20×29 سم [ف: - 99]
آغاز: برابر؛ انجام: چو جستم سال تاریخش، خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن ساروخان ترکمان، تا: جمعه 20 جمادی الثاني 1096 ق؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج مشکی، 299 گ، 22 سطر (21×11/4)، اندازه: 28/4×18/5 سم [ف:13 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: «جلوه «ها»، هیلاج با اول ... این لغت یونانست و معنی آن چشم زندگانی است ... ز مهر و ماهر که تاثیر بخش هیلاج اند ** دوام عمر تو وارد عطیه کبری
در نسخه 9 آئین از مقدمه افتاده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 شوال 1097 ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 235 گ، 23سطر (24×15)، اندازه: 31×22 سم [ف: 35 - 481]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سر لوح مزدوج مذهب؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده ابوالقاسم» (مستطیل)، «عبده محمد علی الحسيني 1249» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 399 گ، 21 سطر (19×9)، اندازه: 27/5×15/5 سم [ف: 20 - 484]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11، جا: اله آباد هند؛ مصحح، محشی «حسن علی» و «م. بهار»؛ تملک: محمد تقی بهار به سال 1306 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 434 گ، 21 سطر، اندازه: 16×28/5 سم [ف: 28 - 191]
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 16 گ (2 پ - 117 پ) [ف: - 165]
آغاز: برابر؛ انجام: کیل با اول مفتوح و ثانی مکسور میوه ایست جنگلی هم زرد دارد و هم سرخ ... الى آخر.
خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ مجدول، با یک سر لوح مذهب؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، 1366 ص، 23 سطر در متن و 59 سطر در حواشی، اندازه: 36/2×23/5 سم [ف: 7 - 601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11، جا: قره باغ (شاید نواحی)؛ مهر: ناصر الدين؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 475 گ، 19 سطر (10/5×19/5)، اندازه: 30×16/5 سم [ف: 4 - 219]
آغاز: برابر؛ انجام: چو جستم سال اتمامش خرد گفت ** زهی فرهنگی نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: بخارایی، جلد: میشن مذهب، 325 گ، 25 سطر (21×11)، اندازه: 29×17 سم [ف: 748 - 6]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 530 گ، اندازه: 28×17 سم [نسخه پژوهی: 2 - 200]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: فرهاد بن ولیعهد در 11 ذیحجه 1301؛ اندازه: 24/5×16 سم [نسخه پژوهی: 2 - 201]
آغاز: برابر؛ انجام: بربا اول مفتوح دو معنی دارد، اول بالا و زیر بود، کمال اسمعیل گفته: هر که منظور تو شد همچو ستاره ز شرف (ناقص).
ثلث اول این کتابست تا باب راء فصل باء (= بر)؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: ملامحمد کاظم اردبیلی؛ جلد: چرمی، 98 گ، 29 سطر (10/1×22)، اندازه: 32/4×18/5 سم [ف: 63 - 13]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ مهر: عناية الله، اسماعیل مورخ 1204؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 433 گ، 21
سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 3 - 578]
آغاز: اکمل حاصل آید دعا گوی دولت ابد پیوند انگشت قبول بر دیده نهاد بنده وار ... بدین تفصیل: 1- فرهنگ ابوالحفص سعدی 2- فرهنگ ابوالمنصور؛ انجام: فصل هاهی با اول مفتوح دو معنا دارد اول به لغت دری همت باشد ... هیدخ با اول مفتوح اسب تندر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 466 گ، 15 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 6 - 3038]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ بخشی از میانه کتاب؛ جلد: گالینگور؛ قطع: خشتی [نشریه: 3 - 24]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رحلی [نشریه: 3 - 24]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 29 سطر (22×13)، اندازه: 21×35 سم [نشریه: 3 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ با یک سر لوح، مجدول؛ تملک: محمد صفی بن محمد علی متخلص به ثاقب با مهر «صفی الله» (بیضی)؛ یادداشت محمد ناصر خلف محمد صفی خان با مهر «محمد ناصر 1291» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 448 گ (442+6)، 25 سطر (12×24/5)، اندازه: 34×18 سم [ف: 2 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: زینهار ... یکی را به دل بازیابی هزار، پنجم ترس را گویند. ششم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد اشرف الزمان در صوبه الله آباد در 1151 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: تیماج مذهب، 333 گ، 22-24 سطر، اندازه: 27/5×15 سم [اهدائی رهبر: 10 - 59]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 414]
حواشی به نظم و نثر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج ضربی، قطع: نیم خشتی [نشریه: 13 - 435]
آغاز: آبی آت و آن حیوانی بود آبی بر مثال مشک پر باد که خرطومی دراز داشته باشد. سوسپند؛ انجام: جلوه هاء. هلاج، با اول مفتوح به ثاتی زده. این لغت یونانی ست و معنی آن چشمه زندگانی و آن را منجمان فارس کدبانو گویند از آن که در.
از فصل سین باب باء تا پایان کتاب و بخش خاتمه از ابتدا تا اواخر در پنجم (در لغات غریبه) را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 142 گ، 19 سطر، اندازه: 20×30 سم [اهدائی رهبر: 10 - 59]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 418 گ، 25 سطر (15×15/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1 - 367]
آغاز: برابر؛ انجام: چو دیوان بسی چاره ها ساختیم ** کران در گلویی نپرداختیم پردال با اول مفتوح و ثانی زده پرگار باشد.
این نسخه و دو نسخه بعدی بر روی هم یک دوره کامل از فرهنگ جهانگیری را تشکیل می دهند. از ابتدا تا فصل بای عجمی از باب راء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج سرمه ای، 180 گ، 25 سطر، اندازه: 15×30/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 58]
آغاز: پردک. با اول مفتوح به ثانی زده و دال مفتوح و به کاف زده چیستان باشد و آن را به تازی لغز؛ انجام: فصل لام ... لمس ... و در عربی دو معنی دارد اول سودن باشد دوم جماع کردن است.
ادامه نسخه 27759 است. تا فصل لازم باب میم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج مذهب، 170 گ، 25 سطر، اندازه: 30/5×15 سم [اهدائی رهبر: 10 - 59]
آغاز: لمغان با اول مفتوح به ثانی زده نام تاخی است از نواحی غزنین، مولانا شهابی نظم نموده؛ انجام: انجام: هیون: با اول مفتوح و ثانی مضموم و واو معروف، شتر را گویند ... مرتب گشت این فرهنگ نامی ** به اسم شاخ جم جاه جهانگیر/ چو جستم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگی نورالدین جهانگیر.
ادامه نسخه پیشین تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 145 گ، 25 سطر، اندازه: 15×30/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 59]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی از قزوینی ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 406 گ، 24 سطر (20×9/5)، اندازه: 27×18 سم [ف: 1 - 368]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 636 ص، 27 سطر، اندازه: 29×20/5 سم [ف: 21 - 145]
آغاز: صمدیت مقبول لارگاه احدیت قدوه انبیا و اولیاء ... اما بعد نگارنده این کتاب و گزارنده این ابواب؛ انجام: کشکاب و کشکاء با اول مفتوح ... آتش جو را گویند مولانا
از ابتدا تا فصل کاف باب شین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج قهوه ای، 288 گ، 21 سطر، اندازه: 24×29/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 60]
آغاز: برابر؛ انجام: هیلاج با اول مفتوح ... این لغت یونانیست و معنی آن چشمه زندگانیست و آن را منجمان فارس کدبانو گویند بسبب آن که در برابر کدخدا واقع شده و شرح این اجمال در ذیل لغت مرقوم گشت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 308 گ، 27 سطر (22×12/5)، اندازه: 30/5×20 سم [ف: 14 - 281]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ بخشیده فتح الله خان کاشانی فرزند محمد کاظم در 8 جمادی الاول 1273 به کسی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4162 گ، 19 سطر، اندازه: 20/3×13/8 سم [ف: 3 - 577]
آغاز: مرا سخت از آنست کان باب من ** بگیتی نیمخواست پایاب من؛ انجام: خنک با اول مضموم بثانی زده و کاف عجمی دو معنی دارد اول گوشه.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: تیماج مشکی، 329 گ، 16 سطر، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 13 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: و او مجهول کودکان بازی را گویند و آن را چار مغز بازی
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 757 ص، 20 سطر (16/5×9)، اندازه: 15×27 سم [ف: 6 - 474]
آغاز: برابر؛ انجام: هیش با اول مکسور و یای مجهول سه معنی دارد به معنی هیچ آمده زنده فیل احمد جامی نور مرقده نظم نموده: هر که آمد هر که آمد بگذرد ** این جهان محنت سرایی بیش نیست.
از ابتدا تا فصل هی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 503 گ، 21 سطر، اندازه: 31×19 سم [ف: 1 - 408]
آغاز: گنجور جواهر زواهر معانی و دستور آئن یخندانی؛ انجام: بمهر و ماه که تاثیر بخش هیلاجند ** دوام عمر تو دارد عطیه کبری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 333 گ، 5 سطر (12×21/5)، اندازه: 30×20 سم [ف: 6 - 204]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 391 گ، 27 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 22 - 1909]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 295 گ، 25 سطر (20×9/5 )، اندازه: 17/5×28/5 سم [ف: 15 - 4187]
از خاتمه است در پنج در سپس دستور زبان در یک مقدمه و دوازده آیین باز هم فرهنگ فارسی به فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 230 گ، 19 سطر (21×11)، اندازه: 30×19 سم [ف: 16 - 241]
آغاز: برابر
بخش نخست کتاب است تا «کرته» ... خنک کسی که از این بوی کرته یوسف دلش ...؛ خط: نستعلیق تحریری ریز، بی کا، تا: قرن 12، با یادداشتی: «گویا به خط مؤلف است و در زمان مؤلف نوشته شده»؛ جلد: مقوا، 63 گ، 27 سطر (16×10)، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 2 - 185]
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 365 گ، 35 سطر (21×13)، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 17 - 502]
بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 5 - 111]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: رحلی [نشریه: 6 - 656]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: هندی [نشریه: 11 - 909]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 690 گ، 19 سطر، اندازه: 29×17 سم [ف: 3 - 578]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 301 گ، 27 سطر، اندازه: 27×16/5 سم [ف: 2 - 216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، مذهب، 251 گ، 27 سطر (24/5×13)، اندازه: 38×22/5 سم [ف: 176 - 4]
آغاز: برابر؛ انجام: چو جستم سال تاریخش، خرد گفت ** زهی
فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن حاجی یوسف گرجی تبریزی، تا: 23 محرم 1103 ق، جا: تبریز؛ دارای یک سر لوح، مجدول؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 325 گ، 25 سطر، اندازه: 28/8×20 سم [ف: 13 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: زان باد کزو بشادی آرد خبرم ** چون نشینم و چو کشتی به برم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 رجب 1104 ق؛ مهر: «ظل سبحانی احمد شاہ درانی ...»؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 467 گ، 25 سطر (24×12)، اندازه: 32×19 سم [ف: 2 - 473]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن شیخ رسول بن شیخ میکائیل، تا: 1105 ق؛ اهدایی: سید مصطفی بن سید محمد طباطبائی نیریزی شیرازی، 1367 ش؛ جلد: تیماج سیاه، 318 گ، 17 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 33/2 - 140]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رجب 1121 ق؛ جلد: میشن، 767 گ، 18 سطر، اندازه: 29/4×18 سم [ف: 3 - 577]
آغاز: گویند شمس الدين قواس گفته بیت: ای نزد تونان خوردن در خواب دریغ ** در شب ز عیال کرده کشات دریغ؛ انجام: جلوه ای تحتانی. بیل به زبان عبری نام حق تعالی عز اسمه است.
از ابتدای فصل کاف عجمی از باب شین تا پایان و بخش هایی از خاتمه شامل در دوم تا در پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ربیع الثاني 1127 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 276 گ، 21 سطر، اندازه: 17×28/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: چو جستم سال تاریخش، خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق خوش، کا: حاجت قلی حکاک بن استاد ملک محمد دلاک مراغی، تا: 12 ربیع الثاني 1130 ق؛ دارای سر لوح گنبدی و شرفه دار، مجدول؛ جلد: تیماج، 355 گ، 21 سطر، اندازه: 20×30/4 سم [ف: 13 - 63]
بی کا، تا: 1141 ق؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 20/6×30/4 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: چو جستم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان 1149 ق؛ محشی؛ یادداشتی درباره استقراض مظفرالدین شاه قاجار از بانک روس مورخه 1317 ق؛ تملک: معتضدالدوله در سنه «غثما»؛ جلد: تیماج، 263 گ، 19 سطر، اندازه: 19×5/30 سم [ف: 30 - 78]
آغاز: استعارات و لغات مرکبه از پارسی و عربی و لغاتی که ... مقدمه مشتمل است بر دوازده آیین آیین اول در بیان اطلاق اسم پارس بر ملک ایران؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن مرحوم الياس تبریزی نخجوانی، تا: ربیع الاول 1156 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 215 گ، 26-28 سطر، اندازه: 21/5×31/5 سم [ف: 6- 3037]
آغاز: برابر؛ انجام: بزبان عبری نام حق سبحانه تعالی است جل جلاله و عم نواله و افضاله
خط نستعلیق، کا: حیدر علی، تا: 1161 ق، کاغذ:اصفهانی، جلد: تیماج، 426 گ، 23 سطر (25×13)، اندازه: 33×21 سم [ف: 4 - 357]
خط: نستعلیق، کا: تاری ویردی مظلوم، تا: سه شنبه 16 شعبان 1171 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 488 گ، 17 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: 3 - 351]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی بن فضل الله بورنجی، تا: چهارشنبه 15 جمادی الاول 1171 ق، جا: کشت زار بورنج مؤمن آباد قاین؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 281 گ، 29 سطر، اندازه: 41×23/5 سم [ف: 3 - 578]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، [نشریه: 2 - 89]
مقدمه و دیباچه؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، 18 گ (7 پ - 24 پ)، 14 سطر (17×9)، اندازه: 26×17 سم [ف: 16 - 704]
آغاز: برابر انجام: رنجم همیشه هست دلاله
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ جلد: تیماج، 181 گ، 21 سطر (11×22)، اندازه: 21×30 سم [ف: 6 - 206]
آغاز: پسر نوح ... که فارسیان از پسران ... بن سام بن نوح اند؛ انجام: و بعضی شتر بزرگ را گویند.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 298 گ، 21 سطر (25×11)، اندازه: 21/5×35 سم [ف: 3 - 381]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 231 گ، 21 سطر، اندازه: 22/3×16/5 سم [ف: 3 - 578]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 337 گ، 27 سطر (10×22)، اندازه: 29×17 سم [ف: 16 - 83]
آغاز: موجود: دماغ صدرنشینان محفل سخندانی را بنقوش خیالات رنگارنگ؛ انجام: کنارنگ: والی و حاکم ولایت و خداوند زمین را گویند.
ناقص الاول تا لغت «کنارنگ»؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود نیمه اول قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: ترمه، 55 گ، 12 سطر (15/1×6/9)، اندازه: 19/7×10 سم [ف: 13 - 62]
آغاز: برابر؛ انجام: دوام عمر تو دارد عطیه کبری تمت الكتاب خ 19 شهر محرم الحرام سنه 1255 هجری النبوي ص ع و آله (کذا)
کامل؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 19 محرم 1200 ق؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: میشن، 371 گ، 27 سطر (11/5×25)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: 13 - 172]
آغاز: ز مرد اندر تاکم عقیقم اندر غژب ** سهیلم اندر خم آفتابک اندر جام غرغا و غژها و غژکا غژکاو؛ انجام: سوس ... و به فارسی آن درخت رامهک گویند و به زبان هندی خوک آبی است و آن
از باب ژ تا باب واو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 140 گ، 19 سطر، اندازه: 34/8×22/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 60]
آغاز: چون علم گشتیم باری سوی آن داخل رویم ... داخم با خای مکسور؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 250 گ، 24 سطر، اندازه: 28×18 سم [ف: 24/2 - 143]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205 ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 199]
بی کا، تا: 1216 ق [نشریه: 3 - 122]
مشتمل بر خاتمه است؛ خط: نسخ زیبا، کا: عبدالکریم بن عباس، تا: دهه اول ربیع الثاني 1217 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: علی شاه؛ مهر: «عبده جهانگیر بن خاقان» (مربع)؛ جلد: تیماج، 343 گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×30/5 سم [ف: 2 - 28]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، کا: کربلایی میرزا بابا بن حاجی میرزا محمد تبریزی، تا: 17 رمضان 1220 ق؛ در پایان بخشی ست با سر بند «استعارات منتخب پروری» (شاید سروری) «آستین برزد» یعنی مستعد کار شدن «ابرو زند» یعنی رضا دهد و اشاره کند. «اسب فرزین نهد»، یعنی به طرح اسب و فرزین شطرنج ببازد و بازی ببرد.
شیخ سعدی فرماید: گدایی که بر شیر نر زمین نهد؛ جلد: تیماج، 203 گ، 23 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 30×20 سم [ف: 3 - 239]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1221 ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 21 سطر (20×13)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 4 - 1875]
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ساروی، تا: 16 ربیع الثاني 1222 ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 5 - 633]
خلاصه؛ بی کا، تا: 1223 ق [میراث اسلامی: 5 - 604]
خط: نستعلیق، کا: هادی بن حمید نهاوندی، تا: جمعه 28 ذیقعده 1224 ق، به امر میرزا مرتضی حسینی؛ تملک: مهدی خان غفاری در 1288 با مهر «الراجي محمد بن مهدی 1288» (بیضی)؛ مهر: «الراجي محمد مهدی بن افرخ الغفاري» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 404 گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×29/5 سم [ مؤيد: 3 - 334]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: هادی بن حمید نهاوندی حسب فرموده سلالة السادات العظام میرزا مرتضی حسینی، تا: جمعه 28 ذیقعده 1224 ق؛ یادداشت واگذاری نسخه به آقا مهدی خان غفاری در جمعه 13 رجب 1288 ق با مهر «الراجي محمد مهدی ... 1258» (بیضی)؛ مهر: «الراجي محمد مهدی بن فرج الغفاري» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 404 گ، 23 سطر، اندازه: 30×20 سم [اهدائی رهبر: 10 - 60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1224 ق؛ جلد: میشن [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 25 ذیقعده 1225 ق؛ با مهر عبدالحسین که در 1 ذیحجه 1246 آن را از حاج عبدالله کتاب فروش به دو تومان خریده؛ تملک: مهدی قلی بن محمد رفیع قندهاری در 28 جمادی الاول 1329؛ مهر: محمد مهدی، محمد رفیع؛ جلد: میشن سرخ، 161 گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×30/2 سم [ف: 3 - 578]
آغاز: برابر؛ انجام: بمهر و ماه که تأثير بخش هیلاج اند دوام عمر تو دارد عطیه کبری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 ذیقعده 1225 ق؛ جلد: مذهب،
437 گ، 21 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 21×30 سم [ف: 1 - 82]
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: چهارشنبه 25 ذیقعده 1226 ق؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 3 - 24]
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ساروی، تا: 5 جمادی الثاني 1226 ق؛ جلد: تیماج، 418 گ، 20 سطر، اندازه: 21/5×35/5 سم [ف: 2 - 135]
آغاز: ... مقدمه مشتمل است بر دوازده آیین؛ آیین اول: در بیان اطلاق اسم پارس بر ملک ایران و این که در زمان قدیم و عهد باستان، از کجا تا کجا را پارس می نامیده اند؛ انجام می پیراید و پیرای آراستن و آراست و آراست می آراید و بیارای و الحمدلله رب العالمين
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مهدی بن عبد الوهاب، تا: 1228 ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ 19 گ (192-210)، 17 سطر، اندازه: 8/5×15 سم [ف: 28 - 455]
خاتمه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن نور محمد، تا: جمعه 21 جمادی الثاني 1237 ق؛ جلد: میشن، 187 گ، 15 سطر، اندازه: 14/3×20/5 سم [ف: 3 - 577]
آغاز: برابر؛ انجام: در برابر کدخدا واقع شده و شرح این در ذیل لغت مرقوم گشت و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الثاني 1238 ق؛ محشی؛ اهدایی: واعظ تهرانی؛ جلد: تیماج مذهب، 326 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [اوراق عتیق: 2 - 488]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 شعبان 1239 ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج مشکی؛ قطع: رحلی [نشریه: 3 - 24]
دارای خاتمه فرهنگی است که در نسخ دیگر خطی این کتابخانه و نسخه چاپی نیست؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا کاظم ولد میرزا صادق، تا: 1239 ق؛ یادداشتی به قلم فخری قاجار که در آن یادداشت ورود ناصرالدین شاه در تاریخ 25 رجب 1267 به قریه آوه است؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 290 ص، 26 و 27 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 2 - 216]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی رازی، تا: 20 ذیحجه 1240 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 40]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1241 ق، قطع: رحلی [نشریه: 5 - 633]
آغاز: برابر؛ انجام: و شرح آن در ذیل لغت مرقوم گشت و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1241 ق؛ جلد: تیماج، 281 گ، 21 سطر (22×13)، اندازه: 20×30 سم [ف: 2 - 497]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244 ق، به قلم جمعی برای میرزا فضل الله مستوفی نوشته شده؛ مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 494 ص، 19 سطر، اندازه: 36×22 سم [ف: 2 - 217]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 8 شعبان 1244 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 333 گ، 23 سطر (22×14)، اندازه: 30×21 سم [ف: 15 - 4139]
آغاز: برابر؛ انجام: جلوه ها هیلاج: با اول مفتوح بثانی زده این لغت یونانی است و معنی آن آب زندگانی است ...
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد نائینی، تا: 1248 ق؛ مجدول و مذهب؛ 307 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3 - 994]
خط: نستعلیق، کا: حسین علی بن حاجی مهدی، تا: 18 صفر 1249 ق؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [نشریه: 7 - 548]
آغاز و انجام: برابر
از حرف الف تا یاء کامل است؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن علی حاجی الحرمين الشريفين حاجی مهی، تا: 20 صفر 1249 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 271 گ (1 ر - 271 ر)، 31 سطر (20×11/5)، اندازه: 29×20/5 سم [ف: 19 - 751]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی خیر خلقه محمد و علی آله و اصحابه اجمعین الى یوم الدين برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن، تا: 1252 ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، 77 ص، 14 سطر (12×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 5 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: هیون با اول مفتوح ... طبع سخن من عنان و مهار است المؤلفه ... سنه 0001253 که داخلی
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد اسماعیل، تا: 1253 ق [رایانه]
گزیده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد صادق، تا: ربیع الثاني 1255 ق؛ با سر لوح؛ قطع: وزیری [نشریه: 7 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حافظ محمود بن نورالله، تا: 7 رجب 1304 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: روغنی، 367 گ، 27 سطر، اندازه: 31×19/5 سم [ف: 1 - 422]
آغاز: برابر؛ انجام: نهفت با اول مکسور و ثانی مضموم دو معنی دارد اول پنهان و پنهان کردن بود، دوم شعبه ایست از موسیقی نهل با اول مفتوح نام یکی از مبارزان.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 261 گ، 21 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 1 - 208]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: صدر الدين بن عبد الباقي فیضی بتاریخ 1233، محمد علم الهدي فرزند فیض کاشانی؛ مهر: «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بیضی)، «ابوتراب الفيضي» (بیضی)، «صدرالدین محمد بن عبدالباقی الفيضي» (بیضی)، «اليس الله بکاف عبده عبد الباقي» (مربع)؛ 316 گ، 27 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 27 - 404]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ با دو سر لوح ممتاز، مجدول و مذهب؛ جلد: ساغری مذهب، 430 گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×28/5 سم [ف: 2 - 275]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سر لوح؛ 251 گ، 27 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2 - 276]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: «اسدالله حسینی»؛ جلد: تیماج، 314 گ، 24 سطر (20×11)، اندازه: 30×19/5 سم [ف: - 128]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 333 گ، 23 سطر (10×20/5)، اندازه: 29×17 سم [ف: - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: و بأول مفتوح در عربی چهار معنی دارد اول بمعنی وای باشد و این کلمه تحسر است دوم افسوس باشد سوم نام وادیست.
خاتمه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، با سر لوح؛ جلد: تیماج، 367 گ، 20 سطر، اندازه: 12×23/5 سم [ف: 3 - 180]
آغاز: در الف، جلوه الف، آب آتش رنگ، و آب آتش زای
فقط دارای خاتمه می باشد که در پنج در است، و هر در دارای چند جلوه می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سر لوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 168 گ، 15 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 3 - 181]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ابعاد متن: 13×27، اندازه: 33×20/5 سم [نشریه: 3 - 202]
نسخه اصل: گنج بخش، 104؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 205]
نسخه اصل: گنج بخش ش 92؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 206]
مقدمه آنست در دوازده آئین؛ کا: محمد، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 18 گ (18-35)، 22 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 21×16 سم [ف: 11 - 2340]
آغاز و به مرور ایام و تغییرات از منه هر ولایتی موسوم باسمی شده؛ انجام: و از برای عشرین طرف عقد زیرین سبابه را که ... وسطی است بر پشت ناخن ابهام باید نهاد چنان چه پنداری ...
از اوایل آئین اول تا تا اوایل آئین دوازدهم که مربوط به دستور زبان فارسی می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: ساغری، 11 گ (11 - 21 پ)، 20 سطر (18×11)، اندازه: 20/4×14/8 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 435 ص، اندازه: 21/7×31/6 سم [رایانه]
آغاز: خاتمه: مشتمل بر پنج در، در اول مشتمل است بر کنایات و اصطلاحات؛ انجام: و ترحیب تعظیم باشد. شعبان را از برای آن شعبان خوانند که ...
فقط شامل خاتمه کتاب در استعارات و کنایات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد صادق بن محمد باقر الحسني الحسيني 1275» (مربع)؛ تملک: علی اصغر در 310؛ جلد: تیماج، 87 گ، 21 سطر، اندازه: 28×21 سم [مؤيد: 3 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: و نیلک بایای معروف گرفتن پوست و گوشت بر دو ناخن باشد چنان که بدرد آید و آن را نشکنج نیز خوانند نیم اشکنی و نیمشکری نام حلوائیست که نیمشکری اشتهار دارد
خط: شکسته نستعلیق و نسخ خوب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم مذهب، 32 ص، 27 سطر، اندازه: 26×16 سم [ف: 7 - 542]
خاتمه را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: یوسف بن شیخ اویس چشتی، بی تا، کاتب ساکن کول جلالی که از نقاط هندوستان می باشد نوشته؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 460 ص، 21 سطر، اندازه: 33×19/5 سم [ف: 2 - 216]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: علی محمد بن ابی الحسن کنی تهرانی،
تا: 169/1204؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 379 گ، 23 سطر، اندازه: 33/7×22 سم [ف: 3 - 578]
آغاز: و اختلال بسیار داشت چه صیرفیان رشته دانش و فرهنگ در تحقیق و تنقیح لغات ... و از کتب لغات ... فرهنگ ابوالحفص سفدی فرهنگ ابوالمنصور علی بن احمد بن منصور اسدی الطوسي ... زهی فرهنگی نورالدین جهانگیری ... مقدمه امین اول؛ انجام: اندوختن ... اول به مغنی بود که وباشد که آمده رشید وطوط فرماید: هر چند که بودیم ز هجران تو غمگین - اندریک ز هجران
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 282 گ، 20-22 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 6 - 3037]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نصرالله بن مرحوم الله ویردی بیک قدیم یوزباشی، بی تا؛ جلد: تیماج، 211 گ، 21 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف مخ: 4 - 1449]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
کا: محمد طاهر، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 12/5×20/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
آغاز: خاتمه مشتمل است بر پنج در. در اول مشتمل است بر کنایات و اصطلاحات و استعارات. در الف. جلوه الف. آب آتش رنگ؛ انجام: برابر
شامل بخش خاتمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مهر: «محمد صادق بن محمد باقر الحسنى الحسيني 1275» (مستطیل)؛ تملک: علی اصغر؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 89 گ، 21 سطر، اندازه: 21×27 سم [اهدائی رهبر: 10 - 60]
آغاز: اندر خم آفتابم اندر جام ... با اول مفتوح بثانی ... گویند در کوه ها؛ انجام آن پنج را اصل السوس خوانند ... آن درخت را مهلک گویند و بزبان هندی خوک
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: موجود: مرا سخت از آن است کان باب من؛ انجام: جنگ با اول مضموم ... عجمی دو معنی دارد اول گوشه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: محمد ایرانی؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: سرایی نام نوعی از انگور باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
نسخه اصل: نسخه دکتر حافظ فرمانفرمائیان؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 147]
farhang-e jahāngīrī (mx.)
اردلان کردستانی، عباس، ق 11 قمری
ardalān kordestānī, 'abbās (- 17c)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
تاریخ تأليف: 1072 ق
این فرهنگ همان فرهنگ جهانگیری است با حذف استشهاد های شعری که مؤلف برای اغلب لغات آورده بوده است.
آغاز: الحمدلله ... مقدمه در بیان چیز هایی مشتمل بر آیین بسیار (کذا)؛ انجام: چو ختم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی بن گدا علی چاپلقی، تا: 1085 ق؛ با یک مثنوی در رثای آقا فصیح نام، یادداشتی از محمد علی آتشی شیرازی مورخ 1203 در حاشیه؛ جلد: تیماج سبز، 151 گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×19/5 سم [ف: 24 - 94]
آغاز: آب سه معنی دارد اول معروف است دویم بمعنی رواج و رونق و جاه و عزت و آب رو آمده سیم طرز و روش را گویند آب تاختن بمعنی پیشاب کردن باشد؛ انجام: هین اول به معنی این باشد دوم کلمه ای است که در محل تأكيد گفته شود و آن به معنی زود باش بود و در عربی سیلاب را گویند هیون شتر را گویند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208 ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 52 گ، اندازه: 23×15 سم [ف مخ: 5 - 1957]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... مقدمه رد بیان چیز های (سودمند) بر آیین بسیار آیین اول در بیان اطلاق اسم پارس بر ملک ایران؛ انجام: هیون بفتح اول و واو معروف شتر بود. مرتب گشت این فرهنگ نامی ** باسم شاه جمجاه جهانگیر/ چو ختم سال تاریخش خرد گفت ** زهی فرهنگ نورالدین جهانگیر
به دستور مولانا عباس اردلان سنندجی در 1072 تأليف شده؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حاجی مهدی قلی خان جاپلقی، تا: 18 ربیع الاول 1085 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ،
178 گ، 18 سطر (18×12)، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 1 - 417]
farhang-e jahāngīrī (mn.)
محمد بن احمد، ق 12 قمری
mohammad ebn-e ahmad (- 18c)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
تاریخ تأليف: 1259 ق؛ محل تأليف: کهریزه
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 411
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی [نشریه: 11 - 918]
farhang-e jahāngīrī (mx.)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3798
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدان که این ملخص است از کتاب فرهنگ جهانگیری؛ انجام: هیون با اول مفتوح و واو معروف شتر را گویند
«فرهنگ جهانگیری» تلخیص شده و اشعار و شواهد آن افتاده است. این تلخیص مانند اصل دارای مقدمه ای مشتمل بر دوازده آئین می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1136 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 242 گ، 19 سطر، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 10 - 181]
farhang-e jahāngīrī (mx.)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9049/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بر ضمایر مخفی و پوشیده نماند که این مختصری است محتوی بر بیان و توضیح برخی از لغات فارسی لغات مانوسه را از «فرهنگ جهانگیری» انتخاب کرده و لغات غیر مانوس و آنچه معنی آن واضح بود انداخته است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد محسن کاشانی، تا: 15 شعبان 1222 ق، جا: لکهنو؛ جلد: تیماج، 160 گ (113 پ - 272 ر)، 14 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 206 - 23]
farhang-e jahāngīrī (mn.)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
رساله کوتاهی است در حساب عقود انامل که از فرهنگ جهانگیری گرفته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15506/16
آغاز: در نظر ارباب دانش جلوه گر می گردد که نوزده صورت از هيأت و اوضاع أصابع پر بدایع انسانی باز عقود اعداد وضع کرده شد چنان که از یکی تا ده هزار به آن ضبط توان نمود؛ انجام: بر سر تسعین جنگ کنند شبانروز ** در که عشرین ز جنگ هر دو معافست/ شکر که این مایه به عنوان رسید ** پیشتر از عمر به پایان رسید
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ 1 گ (180)، سطور چلیپایی، اندازه: 17×8 سم [ف: 39 - 362]
farhang-e jahāngīrī (mn.)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 202
آغاز: واو یا حرف های مجهول در آن باشد یک جیم بدین صورت ج در تحت آن نوشته شود؛ انجام: و ظاهرا هیچ کدام در این روز مستعمل نیستند از آن جهت حقیر در تحریر آن اهمال ورزید.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن احمد، تا: جمعه 11 محرم 1259 ق، جا: کهریزه؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: تیماج، 104 گ، اندازه: 11×17 سم [ف: 1 - 151]
farhang-e jahāngīrī (mn.)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1639/2
آغاز: چون حقیر احتیاج و اشتیاق کلی به دانستن لغات پارسی و پهلوی و دری داشت ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بیک بن ایوب بیک بن میرال بیک، تا: 1263 ق؛ 80 گ (8 پ - 87 ر) [نسخه پژوهی: 3 - 159]
farhang čīst
کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی
kasravi, ahmad (1890 - 1945)
در 1322 ش.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/59 - 4754 - ف
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 101]
farhang-e hakīmī
تاریخ تأليف: 1325 ق
لغت نامه فارسی با آوردن مشابهات فرانسه و فارسی و شواهد از شعرا.
تهران؛ حکیمی، ابراهیم؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 620]
farhang-e xodā-parasti
محرم یزدی، عبدالوهاب بن محمد علی، - 1277؟ قمری
moharram-e yazdī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad ‘alī (- 1861)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313 ق)
تاریخ تأليف: 1277 ق
در مصائب امامان شیعه و یاران امام حسین و مدح سران قاجار.
آغاز: در موسم عاشورا در تکیه دولت ** بگرفته عزا بهر دعای شه ملت/ شد ناصر دین خسرو با حشمت و صولت ** کز صولت او دین شده پاینده چو دولت
انجام: فرهنگ خدا پرستی از حق ** آمد به حقیقت و درستی/ اینک به گواه قول محرم ** تاریخ شدش خدا پرستی
چاپ: مشار فارسی، ج 3، ص 3710؛ تهران، سنگی، 1281 ق، رقعی کوچک، 305+1 صص
[دنا 983/7 (16 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 1730/3؛ الذريعة 199/16 و 199/16؛ نسخه های منزوی 2516/3؛ مكتبة امیر المؤمنين 514/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در آغاز کتاب خطبه بی نقطه ای است از میرزا محمد ساوجی و ستایشی از ناظم سروده میرزا محمد حسن تسلیم به عربی، در آغاز و انجام نیز ستایشی چند سروده میرزا بیدل و میرزا صفای کاتب و حکیم ذوقی و میرزا سعید خان وزیر خارجه و در پایان تاریخ نظم کتاب است از ناظم با ماده تاریخ «خدا پرستی» (1277)؛ جلد: تیماج، 155 گ، 7 سطر (5×10)، اندازه: 18×10 سم [ف: 8 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: چون عمر شاه ناصر دنیا خسرو عجم ** جاوید ماند از قلمش داستان عشق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 145 گ، 7 سطر (12×6)، اندازه: 22×13 سم [ف: 5 - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: چون عمر شاه ناصر دنیا خسرو عجم ** جاوید ماند از قلمش داستان عشق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 148 گ، 7 سطر (12×6)، اندازه: 14×22 سم [ف: 5 - 371]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در آغاز هشت برگ اضافی شامل قطعه ای از میرزا سعید خان در مدح کتاب فرهنگ خدا پرستی و قطعه ای از میرزا محمد ساوه در مدح ناظم کتاب فرهنگ خدا پرستی و قطعه ای از میرزا محمد حسن تسلیم در مدح ناظم کتاب فوق. قطعه ای از شیخ عبدالصمد تبریزی خامنه ای نجفی در مدح لسان الحق، در آخر نسخه نیز قطعه ای از میرزا هما در مدح لسان الحق و قطعه ای از میرزا بیدل ملقب به حسان الائمه در تاریخ فرهنگ خدا پرستی، قطعه ای از میرزا صفای کاتب در مدح لسان الحق و قطعه ای از حکیم ذوقی بسطامی در مدح فرهنگ خدا پرستی؛ مهر: «لسان الحق بحق گویا بحق گویا لسان الحق» بیضی که از ناظم این کتاب است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 138 گ، 7 سطر (9×4/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 3 - 1370]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 141 گ، 7 سطر (5×12/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 16 - 546]
آغاز: برابر؛ انجام: چون عمر شاه ناصر دین خسرو عجم ** جاوید ماند از قلمش داستان عشق
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با یک قصیده عربی از میرزا محمد حسن تسلیم؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 140 گ، 6 سطر (12×6)، اندازه: 34/3×14/1 سم [ف: 1 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج عسلی، 152 گ، 8 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 20×11 سم [ف: 39 - 634]
آغاز: تحریر فاضل میرزا محمد حسن المتخلص به تسلیم در مدح کتاب مستطاب؛ انجام: آمرزش یزدان به یقین شد صله آن 1277
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1277 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 16 ذیقعده 1278 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 ربیع الاول 1279 ق؛ با تقریض منثور و
منظوم میرزا محمد ساوه ای و میرزا محمد حسن متخلص به تسلیم و شیخ عبدالصمد تبریزی و میرزا همای شیرازی و میرزا بیدل و میرزا صفای کاتب و حکیم ذوقی و رضا قلی خان هدایت؛ جلد: تیماج، 159 گ، 7 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 17 - 164]
آغاز: هذا کتاب حوی من افصح الكلم؛ انجام: یک قطره بود در بر آن قلزم و عمان.
خط: نسخ خفی، کا: میرزا صفا، تا: 1279 ق؛ مهر: «لسان الحق»، «محرم»؛ جلد: تیماج سیاه، 318 گ، 7 سطر (10×4/5)، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 8 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1279 ق؛ با اشعاری به عربی از شیخ جابر عرب کاظمینی و میرزا سعید خان وزیر دول خارجه، میرزا محمد ساوه و اشعاری به فارسی از میرزا هما و حکیم ذوقی و رضا قلیخان هدایت در مدح ناظم؛ جلد: تیماج، 154 گ، 7 سطر، اندازه: 18/8×10/7 سم [ف: 17 - 327]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 199]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: جیبی [نشریه: 5 - 588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، با اشعاری در مدح ناظم کتاب از میرزا هما؛ 142 گ، 7 سطر، اندازه: 23×14 سم [ف: 6 - 3038]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 37 گ (1 ر - 37 پ)، 16 سطر، اندازه: 21/5×34/5 سم [ف: 27 - 41]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ با تقریظ از میرزا محمد ساوجی و اشعار میرزا محمد سلیم در ستایش لسان الحق، اشعاری از املح الشعراء درباره ناظم و اشعاری از میرزا بیدل صاحب دستان ماتم و میرزا صفای کاتب در مدح ناظم؛ مهر: «لسان الحق گویا بحق»، وثوق السلطنه؛ جلد: تیماج، 160 گ، 7 سطر (10×5)، اندازه: 19×11 سم [ف: - 99]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با تقریظ هایی از میرزا محمد ساوجی، میرزا محمد حسن تسلیم، شیخ عبدالصمد تبریزی، میرزا همام، میرزا بیدل، میرزا صفای کاتب و حکیم ذوقی؛ 162 گ، 7 سطر، اندازه: 20×11 سم [ف: 2 - 83]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با تقریظ هایی؛ جلد: تیماج، 152 گ، 7 سطر، اندازه: 10/5×19/5 سم [ف: 23 - 169]
آغاز: برابر؛ انجام: یحیی النفوس بسلسال المقال ** کما عیسی بانفاسه الأرواح یحییها/ لا زال في الأرض منثور مدایحه ** ما غرد الورق و جدا في رواییها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با تقریظی به عربی از میرزا محمد ساوجی در مورد کتاب و شعری از محمد حسن تسلیم در مدح مؤلف؛ مهر: «عبده غلامرضا» (بیضی)؛ جلد: گالینگور، 156 گ، 7 سطر ، اندازه: 10/5×18/5 سم [ف: 37 - 195]
فرهنگی دارو های رساله سوم - الفهرست
farhang-e dārū-hā-ye gīyāhī va šīmīyāīy= qerābādīn
کتابی است در بیان صفات و مشخصات برخی از دارو های گیاهی و شیمیایی آموسیلن و غیره که مؤلف به خواص و طریقه ساختن آن ها نیز اشاره کرده و احیانا معادل فرانسوی برخی ادویه را نیز بیان داشته است. مؤلف احتمالا از اعلام قرن 13 و از شاگردان مدرسه دارالفنون تهران باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36626
آغاز: بسمله. کرفس هندی ها نباتی است که از ... می آورند طعم تازی آن اشبه است بفلفل؛ انجام: ترجیح می دهند در صورت امکان است نباتات تازه را
خط: نستعلیق تحریری، کا: احتمالا به خط مؤلف، تا: قرن 13 یا 14؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 126 گ، 18 سطر، اندازه: 17/5×21/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 344]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1035
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 46]
farhang-e dārāyī
فرهنگ فارسی به عربی است با ترتیب الفبايي. در زیر هر واژه فارسی، مرادف عربی آن واژه نوشته و یا حرف «م» - شاید به نشان معروف بودن - گذارده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6387/1
آغاز: برگ توت ... برگ سپیدار ورق التوت ... ورق شجر البق؛ انجام: یربوع، پشت، یقطین، ینو، ینتون، م، حجر النساء، م، حریر ... یمام، یرنا وقع الفراغ من کتبته. سنه 996.
خط: نسخ، بی کا، تا: 996 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 3 ص (4-2)، 20 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 19 - 490]
farhang-e dasātīr
فیروز بن کاووس، ق 10 قمری
fīrūz ebn-e kāvūs (- 160)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 210/2 - طباطبائی
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 30 گ (147-118)، 13 سطر، اندازه: 14/5×21/8 سم [ف: 22 - 79]
farhang-e dasātīr
به جز فرهنگی است که در دنباله دساتیر چاپ شده و مختصر تر از آن است شامل لغات دساتیری فراوان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 33/3 خوئی
آغاز: باب الالف آفتاب ف مشهور آدپرب اول کتاب مهارت بها. آسن جلسه را گویند آتمان دل و نفس؛ انجام: هزن پناجهه نام راهزن گشت نام راجهی هرینان تی.
بی کا، بی تا، شماره بازیابی با توجه به صفحه 287 و ص 443 اصلاح شد؛ ناقص است [ف: 7 - 201]
farhang-e dasātīr
به تعداد حروف تهجی باب هایی ترتیب داده و در هرباب لغاتی چند شرح و تفسیر نموده است.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2796/2
آغاز: بنام ایزد بخشایشگر مهربان. فرهنگ لغات کتاب مستطاب دساتیر. باب الف ممدوده. آب: بسکون بای ابجد یکی از عناصر اربعه؛ انجام: یوژه: بر وزن موزه بمعنی تفتیش و بفحص و جست و جو باشد یوز بمعنی بفحص است ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه ای، 34 گ، 17 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 3 - 995]
farhang-e d.-e hāfez
وابسته به: دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدين محمد (- 792)
ناشناخته:
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). به ترتیب الفبايي حرف نخستین؛ بی کا، تا: آغاز ذیحجه 1202 ق [فیلم ها ف: 1 - 587]
آغاز: الا یا ایها الساقي أدر كأسا و ناولها یعنی آگاه باش ای ساقی؛ انجام: یل بالفتح محکم، بال موی گردن اسب و موی گردن
فرهنگی الفبائي که لغات مشکل دیوان حافظ را بیان کرده است؛ خط: نسخ، کا: گوهر دین کاکری، تا: 7 شوال 1282 ق، جا: پشنگ؛ محشی؛ تملک: ملا باز محمد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50 گ، 13 سطر، اندازه: 16×22/5 سم [مؤيد: 3 - 83]
آغاز: صاحب کمال شوق فراوان بخواندن آن دیوان دارند و جمعی داعی را پاره لغت فهم و سخن شناس؛ انجام: گفت یابنده از زبان از زبان غزل این چنین کردی از ... بی رخ دوستان بیان غزل تمام شد فرهنگی نسخه دیوان حافظ ... سنه 1203
خط: نستعلیق، کا: غلام غوت مالک، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
فرهنگ دیوان نوایی/ لغت/ ترکی
farhang-e d.-e navāyī
وابسته به: دیوان علیشیر نوائی؛ امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه (844-906)
ابو شقه یا اللغات النوائية و الاستشهادات الجغتائية (ریو 263، پاریس 563) ساخته پنجاه سالی پس از 906 و انجام یافته در 959 از ترکی عثمانی، جز فرهنگ جغتایی ندرعلی (دانشگاه 4354/3) و جز خلاصه عباسی خویی (ادبیات 266)؛ خط: نستعلیق، کا: صادق بن مصطفی، تا: قرن 11؛ تملک: اسمعیل بن ابراهیم بغدادی در 1070؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 198 گ، 15 سطر، اندازه: 12/8×20 سم [ف: 1 - 617]
آغاز: یوز حمد انکا کیم وصفی داد و رایل تیلی لال ** گرچه تیل ارا ابذین ایرور سوز کامجال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1077 ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 1304؛ کاغذ: ترمه، 204 گ، 14 سطر، اندازه: 20/8×12/3 سم [ف: 1 - 617]
خط: نستعلیق، کا: علی عسکر، تا: پنج شنبه اواخر ذیحجه 1242 ق؛ جلد: میشن مشکی، 49 گ، 16 سطر، اندازه: 12/8×20/6 سم [ف: 1 - 617]
farhang-e d.-e navāyī
در دیباچه از نوایی یاد شده و آثار او برشمرده شده است؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در دیباچه و انجام در یاء افتاده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 232 گ، 19 سطر (16×6)، اندازه: 23×13 سم [ف: 16 - 162]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 519-3068؛ کا: سلطان خواجه، بی تا؛ 184 گ [فیلم ها ف: 1 - 147]
farhang-e rashidi = montaxab-ol loqāt
رشیدی، عبدالرشید بن عبد الغفور، - 1077 قمری
rashidi, “abd-or-rašīd ebn-e ‘abd-ol-qafūr (- 1667)
وابسته به: فرهنگ جهانگیری؛ جمال الدين انجو، حسین بن حسن (- 1035)
تاریخ تأليف: 1064 ق
در عصر شاه جهان (1068 ق)، هنگامی که در زندان پسرش اورنگ زیب (1118) بوده، نگاشته است. این فرهنگ برگرفته است از فرهنگ جهانگیری و مجمع الفرس سروری است و در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه» می باشد. مقدمه را در بیان جمیع حروف تهجی و بیان بعضی کلمات مرکبه و دیگر فوائد و ضوابط صرفی و غیره چون عقد انامل و وجه تسمیه کتاب لغت به فرهنگ و معنی و مراد از کلمه پارس و اقسام زبان فارسی قرار داده و اگر بگوییم که این مقدمه مختصری از مقدمات فرهنگ جهانگیری می باشد که در دوازده آئین گذارده، به خطا نرفته و مراجعه به هر دو کتاب ما را بهترین مؤيد است. ابواب این کتاب به شماره حروف تهجی 24 «باب» می باشد و در آخر هر فصل از هر باب استعاراتی که در آن فصل موجود است نیز درج گردیده است. در دیباچه می گوید: بر یک مقدمه و چند باب و خاتمه. ولی در 8 نسخه ای که پایه چاپ 1292 ق بوده، خاتمه ای نداشته است. در پایان چاپ عباسی (تهران 1337 ش) رساله ای مستقل به نام «معربات رشیدی» چاپ شده است که گمان نمی رود همان خاتمه گمشده باشد.
آغاز: بسمله. ستایشی که آرایش سرنامه هر سخن و پیرایش دیباچه هر نو و کهن ... چنین می گوید معترف به عجز و قصور ... عبدالرشید بن عبدالغفور ...
انجام: ییلاق جای سرسبز که در آن تابستان بگذرانند و خلاف قشلاق و این هر دو ترکی است و الله اعلم بالصواب.
چاپ: هند، کلکته، 1292 قمری
[الذريعة 20/16 و 200/16 و 428/22؛ مشار، فارسی 2427/2؛ مشترک پاکستان 208/14؛ نسخه های منزوی 1936/3؛ فرهنگ نویسی در هند ص 102؛ دنا 985/7 (25 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ سپس «معربات رشیدی» (برگ 407 ر - 422 ر)؛ جلد: تیماج، 19 سطر (19×10/5)، اندازه: 27×18/5 سم [ف: 1 - 187]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد بن محمد صالح ناتلی در 6 جمادی الثاني 1315، محمد حسن بیرجندی در 1331؛ جلد: تیماج، 427 گ، 17 سطر (10×19/5)، اندازه: 26×15 سم [ف: 10 - 1881]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1067 ق؛ 309 گ، 22 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 2 - 276]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 391 گ، 17 سطر (18/5×9/5)، اندازه: 27×16 سم [ف: 17 - 489]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گنگا رام کاینه، تا: قرن 12؛ از روی نسخه مورخ پنج شنبه 9 محرم 1073 ق در خیر البلاد شاه جهان آباد؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 436 گ، 20 سطر، اندازه: 28/3×17 سم [اهدائی رهبر: 10 - 61]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل قرن 12، کاغذ: هندی، جلد: تیماج عنابی، 1190 ص، 15 سطر، اندازه: 32×23 سم [ف: 17 - 274]
از آغاز دیباچه افتاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، قطع: وزیری [نشریه: 13 - 437]
آغاز: بسمله. اما بعد چنین گوید بنده احقر و ذره افقر عبدالرشید الحسيني المدني اصلا و التتوي مولدا که این کتابیست در تحقیق بیان لغات ضروریه کثیر الاستعمال منتخب از کتب معتبره چون قاموس و صحاح و صراح بعبارت فارسی عام فهم خاص پسند ... باب الالف مع الالف ... ابتدا - آغاز کردن - ابتخا خواستن - ابتلاء آزمودن و در بلا ورنج افکندن؛ انجام: یون بفتحین دهی است به یمن - یوان دهی است بدر اصفهان - یونان دهی است به بعلبک و دهی است میان بردعه و بیلقان و ملکیست معروف که حکماء یونان آن جا بودند - مع الهاء یاه یاه کلمه ایست که برای راندن شتران گویند - مع الياء یوی بضم یا و فتح واو و تشدید یاء
آخر نام مردیست.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد طاهر جاجرمی ابن ابو سعید، تا: 1128 ق؛ مهر: کاتب «العبد محمد طاهر 1124»؛ در سال 1297 ق از ورثه طهماسب میرزا موید الدوله خریداری و داخل کتابخانه مبارکه موزه سر کاری شده؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم، 647 ص، 20 سطر، اندازه: 17/5×39/5 سم [ف: 7 - 718]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن ملا محمد یوسف خواجه گوهری، تا: پنج شنبه 29 جمادی الاول 1129 ق؛ تملک: رضا قلی هدایت در 1284؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 345 گ، 21 سطر (10×16/5)، اندازه: 28×17 سم [ف: 1 - 368]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: حاجی امامقلی، تا: 1133 ق، جا: لاهور؛ محشی از هدایت بر بسیاری از صفحات این فرهنگ حاشیه های سودمندی نگاشته اند؛ تملک: رضا قلیخان هدایت مؤلف مجمع الفصحاء به سال 1256 ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 286 ص، 21 سطر، اندازه: 29×18/5 سم [ف: 2 - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نور محمد بن حاجی ابراهیم افغان، تا: 14 محرم 1144 ق، جا: قصور لاهور؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 438 گ، 17 سطر، اندازه: 25×16 سم [ف مخ: 4 - 1449]
آغاز: در کاری افکندن ... اغارة غارت کردن و بغور یعنی بزمین نشیب رفتن
از اواسط باب الالف مع التاء را تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1156 ق، جا: حیدر آباد؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351، جلد: تیماج، 232 گ، 19 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 13 - 209]
اوایل حرف «لام» تا آخر کتاب از نسخه ساقط شده و از آغاز تا حرف «را» افتاده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [نشریه: 13 - 443]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، قطع: رحلی [نشریه: 445 - 13]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 11 ذیحجه 1222 ق؛ کتاب به محمود ساعدی تقدیم شده؛ جلد: تیماج قرمز، 349 گ، 19 سطر، اندازه: 24×16 سم [ف: 2 - 157]
آغاز: اما بعد چنین گوید بنده افقر و ذره احقر؛ انجام: تشدید یاء آخر نام مردی است ...... و اللع اعلم بالصواب
کامل؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی بن عبدالکریم مروزی، تا: پنج شنبه 20 ربیع الثاني 1233 ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 295 گ، 35 سطر، اندازه: 26×14/5 سم [ف: 13 - 209]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 جمادی الاول 1240 ق، جا: زنجان؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده ابراهیم بن محمد علی» (بیضی)؛ یادداشتی از «میرزا محمد» به تاریخ 1240؛ جلد: تیماج مذهب، 216 گ، 23 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 2 - 21]
آغاز: بسمله چنین گوید بنده افقر و ذره احقر عبدالرشید الحسيني اصلا و التتوي مولدا؛ انجام: بتاریخ 1352 شمسی برابر با بیست یکم شهر صفر المظفر 1393 قمری
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: رمضان رمضانی فرزند یوسف، تا: فروردین 1352 = 21 صفر 1393 ق، جا: نارمک تهران؛ واقف: رمضان رمضانی فرزند یوسف، شهریور 1365؛ جلد: مقوا، 278 گ، 35 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 13 - 209]
آغاز: از فرهنگ میر عبدالرشید نقل نموده شد آب آتش شد یعنی آشوب بعد از امنیت؛ انجام: آب دندان مفت و زبون و نوعی از امرود و نوعی از انار و قسمی از حلوا (تمت)
گزیده ای از آن است و لغت و مثل سائر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 10 گ (33 پ - 42 پ)، 16 سطر (17/5×7/5)، اندازه: 25×14 سم [ف: 11 - 2254]
آغاز: اما بعد چنین گوید بنده افقر و ذره احقر؛ انجام: مع الياء یوی به ضم یا و فتح ... مردی است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 400 ص، 27 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 1 - 213]
آغاز: ستایشی که آرایش سر نامه هر سخن و پیرایش هر دیباچه؛ انجام: قشلاق و این هر دو ترکی است.
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی مذهب، 656 ص، 25 سطر، اندازه: 31×30 سم [ف: 6 - 154]
farhang-e razavī
حسینی قزوینی، محمدرضا بن محمد قاسم، - 1147 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad rezā ebn-e mohammad qasem (-1735)
در هشت جلوه و به گفته خود او به شیوه فرهنگ جهانگیری
نوشته و در دیباچه آن را بدین نام خوانده است
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 124 - ج
آغاز: بسمله. حمد و ثنای حضرت صانعی و قادری ر رواست و کریمی و رحیمی را بجاست که زبان هیچ مدان انسان را بانواع لغات گویا ... و بعد چنین گوید ... این میر محمد قاسم محمدرضا الحسيني الساكن بقزوین؛ انجام: بلاق بلام بوزن فراق نام پادشاهی است لله الحمد که این نسخه موسوم بفرهنگ رضوی زیور انجام پوشید ... تاریخ آن قطعه ای بخاطر خلید ... تاریخ: از بهر زیب دانش مشاطه خیالم ** این نسخه را مزین کرد از لغات چون در/ آمد رضا بانجام چون این بدیع فرهنگی ** گفتم برای تاریخ بحریست از گھر پر
الله التوفيق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 155 گ، 14 سطر (15×11)، اندازه: 21×17 سم [ف: 1 - 369]
farhang-e revāyat-e dīnī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1032/3 - ف
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 125 (1960)؛ خط: نستعلیق، کا: هیربد منوچهر پسر دستور برزو پسر قوام الدين پسر کیقباد پسر هر موزیار سنجانا، تا: 1023 ق، جا: یزدگردی [فیلم ها ف: 1 - 559]
farhang-e zabān-e fārsī va fahlavīyyāt va darī
به تعداد حروف تهجی ابوابی ترتیب داده و در هر باب لغاتی را با ذکر شاهد شعری آورده است.
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2676/7
آغاز: الحمدلله الواحد القديم و الصلاة علی رسوله الكريم اما بعد بباید دانست که این زبان را بپارسی دری و فهلوی خوانند؛ انجام: یال. بازو و بن گردن باشد فردوسی راست. سپهبد برو یال جنگ گرفت ** بر آورد بر زمین ای شگفت ... یوبه: آرزومندی [صحیح این لغت «بویه» می باشد]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه ای، جلد: چرمی، 39 ص (3+36)، 15 سطر، اندازه: 20×15 سم [ف: 3 - 996]
farhang-e zefre
رجایی زفره ای، محمد حسن، 1310 شمسی
rajāyī zefre-ī, mohammad hasan (1931 -)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9477
آغاز: زفره از دهات کوهپایه اصفهان است. تا شهر اصفهان 72 کیلومتر فاصله دارد؛ انجام: این کار بدان جهت بود که خواندن یک جمله به لهجه محلی مشکل به نظر می رسید ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1388 ق؛ اهدایی: رجایی زفره ای، محمد حسن، 1347/11/13؛ 71 گ، 15 سطر، اندازه: 18×21/5 سم [ف: 30 - 160]
farhang-e zand va pāzand
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1291/2 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 24413 .Add؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 590]
farhang-e zand va pahlavī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1033/2 - ف
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 132 (1957)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12 سطر [فیلم ها ف: 1 - 559]
farhang-e zand va sāneskerīt va fārsī
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 1279/3 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 22378 .Add (ریو 51)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16 سطر [فیلم ها ف: 1 - 589]
farhang-e sorūrī = majmaʻ-ol fors
سروری، محمد قاسم بن محمد، ق 11 قمری
sorūrī, mohammad qāsem ebn-e mohammad (- 17c)
اهداء به: شاه عباس صفوی
تاریخ تأليف: 1008 ق؛ محل تأليف: سپاهان
فرهنگ لغات فارسی به فارسی است به ترتیب آغاز واژه ها در باب با در نظر گرفتن پایان آن ها در فصل، و در پایان کتاب فصلی است مشتمل بر اصطلاحات با عنوان «استعارات» که مؤلف آن را مکرر تنقیح کرده است. مؤلف در مقدمه می گوید شانزده کتاب و رساله را که در لغت پارسی بوده مطالعه و تتبع کرده و به تدوین این فرهنگ مبادرت نموده است؛ که عبارتند از: 1. شرف نامه احمد منیری تأليف ابراهیم قوام فاروقی (قرن 9)؛ 2. «معیار جمالی» شمس فخری (قرن 8)؛ 3. تحفة الأحباب
حافظ اوبهی (قرن 10)؛ 4. «فرهنگ وفائی»، حسین وفائی (قرن 10)؛ 5. فرهنگ اسدی علی بن احمد طوسی (465 ق)؛ 6. فرهنگ میرزا ابراهیم بن میرزا شاه حسین اصفهانی (- 989 ق)؛ 7. رساله محمد هندوشاه؛ 8 مؤيد الفضلاء تأليف محمد لاد (قرن 9)؛ 9. شرح سامی في الاسامي میدانی؛ 10. رساله ابوحفص سوزی (کذا)؛ 11. «اداة الفضلا» تأليف قاضیخان بدر محمد دهلوی؛ 12. جامع اللغات منظوم نیازی حجازی؛ 13. لسان الشعرا؛ 14. ترجمه صیدنه ابوریحان بیرونی؛ 15. نسخه لطف الله بن یوسف حلیمی که معنی لغات را به ترکی نوشته؛ 16. رساله ابوحفص سغدی. مؤلف در این فرهنگ لغات عربی را نیاورده و نیز لغات ساده فارسی را انداخته و از اشعار قدما، بر معنی بیشتر از لغات شاهد آورده و به طرز تلفظ لغات توجه کرده است. او سه بار نگارش خود را ویراسته، یک بار در سال 1018 ق آن را گزینش کرد و «خلاصة المجمع» نامید، بار دیگر پس از «فرهنگ جهانگیری» در 1028 و بار سوم در لاهور به سال 1036 ق در آن دست برده است. آقای دکتر دبیرسیاقی تحریر دوم این فرهنگ را «اوسط» و تحریر سوم را «کامل» نامیده و در پیشگفتار خود بر جلد اول چاپی (ص 4) نوشته اند که نسخه های این تحریر کامل بسیار کم است و کمتر نیز شناخته آمده و شاید تعداد آن از عدد انگشتان دست نگذرد.
آغاز: بسمله. ابتدای کلام هر دانشمند سخنور و انتهای سخن هر خردمند هنر پرور ... اما بعد، بر رأي معنی آرای ارباب ...
چاپ: 1338 ش، در سه جلد به کوشش دبیر سیاقی
[نسخه های خطی فارسی، منزوی 1953/1 و 1953/3؛ الذريعة 443/9 و 201/16 و 37/20؛ مشار فارسی 4537/4؛ مكتبة امیر المؤمنين 614/2؛ فرهنگ های فارسی 135-137؛ دنا 986/7-990 (148 نسخه)؛ مشترک پاکستان 246/14]
شرح و حواشی:
1- ابیات مشکله از فرهنگ سروری
آغاز: اما بعد، بر رأي معنی آرای ارباب فطرت؛ انجام: تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج، 700 ص، 19 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [ف: 2 - 134]
آغاز: لمؤلفه: کتاب مجمع الفرس سروری ** بود اهل تتبع را ضروری بر ضمیر اکسیر تأثير مطالعه کنندگان که چشمه زلال طبعشان از غبار ملال مصون باد ... الخ [از دیباچه دوم است و دیباچه نخستین (= ابتدای کلام هر دانشمندی ... الخ) به دنبال آنست]. انجام: من آنچه شرط بلاغتست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال. بعون الله تعالی و حسن توفیقه باتمام رسید تسوید این نسخه بردست مؤلفش مخلص سالکان طریق معانی و خادم شاربان رحیق سخندانی محمد قاسم بن حاجی محمد بن محمد کاشانی المتخلص به سروری بتاریخ عصر یوم الاثنين 19 شهر ربیع الاول سنه 1039 در دارالخلافة اکبرآباد حرسها الله تعالی من جمیع الآفات و العاهات و البليات بالنون و الصاد در منزل صاحبی و صاحب اخلاق حمیده و صفات پسندیده، مخدوم باستحقاق خدام علی الاطلاق نواب فضایل و کمالات مآب، حشمت و ابهت انتساب، فرید الأواني وحید الدوراني قطبا للسماء السعادة و الافاضة و الافادة و الفضيلة و الفصاحة و البلاغة و الاقبال و الاجلال و الدنيا و الدين قبلگاهی مسیح الزماني مدظله السامي علی رؤس المخلصين الى یوم الدين. زان پیش که باروح فتد کار دلم ** سودای تو گرم کرد بازار دلم/ بر کهنه بنای چرخ سبقت دارد ** تاریخ غمت بر در و دیوار دلم
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با افزودگی هایی به خط مصنف دارد که قسمت اعظم آن در چاپ دبیر سیاقی نیست و نباید هم باشد، چه این نسخه چنان که گفته شده چهارمین تحریر است و پیش از این نسخه دیگری از آن دیده نشده است، در فهرست به برخی از تفاوت ها و افزودگی ها اشاره شده؛ جلد: چرمی عنابی، 413 گ، 25 سطر (16/8×9/5)، اندازه: 23/5×15 سم [ف: 13 - 97]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: سپاهانی، 278 گ، 13 سطر (15×7)، اندازه: 21×14 سم [ف: 16 - 97]
خط نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 افتادگی:انجام ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 388 گ، 20 سطر (19×9)، اندازه: 29×14 سم [ف: 16 - 47]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ با تاریخ 1008 برای آغاز آن و 1028 برای الحاق و تکمیل آن و تاریخ پسین روز شنبه 29 ربیع الاول 1039 در اکبرآباد بر دست مؤلف در منزل مسیح الزماني در پایان که صورت خط مؤلف باید باشد نه خط خود او [نشریه: 7 - 559]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام در باب «زامع النون» افتاده: «روزن» نام پادشاهی و نیز ولایتی در نسخه
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 149 گ، 25 سطر (17×7)، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 3 - 294]
(در حاشیه) تا حرف کاف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 15 سطر، اندازه: 18/8×12/8 سم [ف: 8 - 111]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، قطع: وزیری [نشریه: 13 - 437]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، قطع: وزیری [نشریه: 13 - 440]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 27 سطر (18×6/5)، اندازه: 25×18 سم [ف: 9 - 871]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 281 گ، 21 سطر (18×7/5)، اندازه: 12×25/5 سم [ف: 14 - 3883]
آغاز: ... و سید اوصیا و برهان اتقیا، لمؤلفه آن سر رب العالمين و آن شمع بزم افروز دین؛ انجام: و مطلق العنان نیز آمده و حسین وفایی بمعنی چیزی که از چیزی نو ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 285 گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×22/5 سم [ف: 41 - 50]
آغاز و انجام افتاده از اسپیجاب تا مهنوز؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 3 - 31]
آغاز: برابر ؛ انجام: شعر: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ از موقوفات «شیخ محمدرضا خدایی»؛ جلد: تیماج، 349 گ، 15 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف مخ: - 173]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود نیمه اول قرن 11؛ جلد: تیماج، 204 گ، 19 سطر (18/2×10)، اندازه: 26/6×18 سم [ف: 13 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 432 گ، 25 سطر، اندازه: 25/2×12/5 سم [ف: 4 - 732]
آغاز: برابر؛ انجام: نهی در نورد: یعنی بی نام و نشان کن، کذا في اصطلاح الشعراء، و نیز بمعنی در سوراخ نهی باشد. تمت الاستعارات بعون الملك الوهاب و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. تم
کامل و پاکیزه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در پایان به خط همان کاتب توصیه ای است از سروری که نسخه نویسان هنگام استنساخ دیباچه را از قلم نیندازند، محشی با نشانه «شرح دیوان خاقانی» و «منتخب اللغة» و «معیار جمالی» و «سامی الاسامي»؛ مهر: «عبده الواثق محمد کاظم بن ابوالقاسم 1219»؛ کاغذ: سپاهانی، 182 گ، 20 سطر (18×8)، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 11 - 282]
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 11؛ اندازه: 24/5×13 سم [نسخه پژوهی: 2 - 217]
آغاز: ... و سید اوصیاء و برهان اتقیا لمؤلفة آن سر رب العالمين آن شمع بزم افروز دین خورشید عصمت بر فلک باران رحمت بر زمین؛ انجام: زان که کرده بدیش از فیضیش لعل دستی به چهره اش سرشک ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مشمع، 231 گ، 15 سطر (12×5)، اندازه: 19/5×10 سم [ف: 28 - 438]
آغاز: بخطاق: بالضم کنف - براق: اسب بهشتی الخ؛ انجام: نومة: بالضم و الفتح ... آن که بسیار خسبد و بسکون واو: آن که از او باک داشته نشود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 112 گ، 17 سطر (17×10)، اندازه: 19/5×23/5 سم [ف: 2 - 609]
بی کا، تا: 1009 ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 238 گ، اندازه: 21/6×12/7 سم [رایانه]
اندکی از آخر باب یاء و اوایل استعارات افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1011 ق؛ تملک: شیخ اسماعیل بن شیخ عبدالعالی مورخ 1060 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: وزیری [نشریه: 13 - 437]
آغاز: برابر، انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، کا: سهیل ابن علی شهاب سنجابی، تا: دوشنبه 26 رمضان 1011 ق؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 400 گ، 15 سطر (5×11/5)، اندازه: 17×9 سم [ف: 2 - 205]
آغاز: بان شویند و آن را بختکاو نیز گویند و به عربی نطول گویند بنون و طای حطی بوزن ملول ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن نورالدین علی کاشانی، تا: 15 رمضان 1015 ق؛ 150 گ، 19 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 327]
بی کا، تا: 1016 ق، کم غلط نوشته شده؛ واقف: امیر عبدالفتاح [ف: - 121]
کا: محمد علی بن جلال الدين محمد استرابادی، تا: غره جمادی الثاني 1020 ق، جا: لار [تراثنا، س 18 ش 1 و 2 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: خورد مخالفان تو خون دل و جگر ** قوت موافقان تو یزدادی و عسل
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن جلال الدين محمد استرابادی، تا: غره جمادی الثاني 1020 ق، جا: لار؛ مهر: کاتب «محمد و علی من نور واحد» (بیضی)؛ تملک: عبدالباقی بن علینقی به تاریخ 1148 و عبدالحسین بن حاجی ابوالحسن به تاریخ 1199؛ جلد: مقوایی، 343 گ، 19 سطر، اندازه: 20×11 سم [ف: 5 - 81]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد، تا: شنبه 25 جمادی الاول 1020 ق، اندازه: 12/5×20 سم [نسخه پژوهی: 2 - 217]
آغاز: رام کند مثال این معنی شاعر گوید تو گویی که طورست و موسی مهابت بجای عصا انکر مار پیکر مهات. بهندی فیل بان را گویند افراز بوزن اندار بمعنی بالا باشد؛ انجام: مصلح الدين سعدی شیرازی فرماید شعر: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 11 ربیع الثاني 1022 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 209 گ، 23 سطر، اندازه: 22×12 سم [ف: 6 - 3568]
آغاز: برابر؛ انجام: از لطف عمیم و کرم جسیم جمعی که کتابت این نسخه کنند آن است که ...
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد صالح پسر ابوالقاسم بیوانی، تا: 26 شوال 1023 ق، جا: گلپایگان (جرپادقان)؛ با یک سر نامه، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 322 گ، 23 سطر (7/2×15/3)، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 2 - 443]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال .. آمین یا رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: گل محمد بن پیر محمد، تا اوایل جمادی الثاني 1025 ق؛ کاغذ: حسمرقندی، جلد: چرمی، 237 گ، 19 سطر (18/4×10/3)، اندازه: 25/8×16 سم [ف: 13 - 112]
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمود خراسانی تا حرف کاف سپس نوشته طهماسب قلی بیک، تا: سه شنبه 20 ربیع الاول تا 18 ذیقعده 1026 ق، جا: پنته؛ تملک: محمد حسینی نفس زاده، سید برهان الدين نقیب مصر، محمد سلیمان آغا، محمد علی موسوی؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 274 گ، 21 سطر، اندازه: 25/7×13/8 سم [ف: 4 - 732]
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالباقی بن خواجه محب الله، تا: دوشنبه غره رمضان 1026 ق، جا: اصفهان؛ مهر: «یا کریم اصفح 1103» (بیضی)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی تیماج، 279 گ، 28 سطر (17×7/5)، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 2 - 224]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 شوال 1028 ق، با تصحیحات و افزوده های مؤلف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 333 گ، 25 سطر (17×7)، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 9 - 989]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، کا: ملک محمد بن زین الدين سمنانی، تا: ذیقعده 1030 ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ تملک: ابوالفتح بن ملک محمد بن زین الدين بن احمد بن قطب الدين ایئب مشتهر به معلم سمنانی با مهر «اقل العباد العاصى الخاطى الراجي ابوالفتح 1120» (مربع)؛ 290 گ، 22 سطر، اندازه: 25×13 سم [ف: 33/2 - 175]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، کا: حیدر، تا: 1031 ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 384 گ، 25 سطر (6/5×17/5)، اندازه: 26×13 سم [ف: 5 - 34]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 23 جمادی الثاني 1031 ق؛ جلد: تیماج، 352 گ، 25 سطر (16×7)، اندازه: 25×13 سم [سنا:
ف: 1 - 39]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1786 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 184]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن علی بن یحیی خطیب لواسانی، تا: رمضان 1033 ق؛ جلد: تیماج؛ قطع: وزیری [نشریه: 3 - 31]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1034 ق [نشریه: 6 - 659]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 9 رجب 1035 ق؛ رکابه دار؛ اهدایی: دکتر محمد حسن گنجی؛ 407 گ، ابعاد متن: 18×10، اندازه: 10×25/5 سم [ف: 3 - 295]
انجام: با تو می گویم تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال ...
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 9 رجب 1035؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه افتاده)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، چرم پوشیده زیتونی، 19 سطر (10×17/5)، اندازه: 25×14/95 سم [ف: 3 - 295]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم تو
خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال تمت.
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمد اشرف، تا: 1036 ق؛ در حاشیه نسخه 15947 نوشته و به آن ضمیمه شده [رایانه]
خط: نسخ، کا: عرب حسین بن مولانا میران کوبنانی، تا: اواخر ربیع الثاني 1038 ق، به فرموده محمد علی بیکای شیرازی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 405 گ، 20 سطر (16×7)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 17 - 156]
آغاز: برابر انجام: و نیز به معنی در سوراخ نمی باشد و الله اعلم بالصواب. بر رای معنی آرای ارباب فطرت مخفی نماند که فقیر ... سروری کاشانی مدتی مدید عمر شریف ... از کتابت توحید و نعت و منقبت در مرتبه انصاف و شفقت و مرحمت. شعر: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر حسینی خوانساری، تا: غره شوال 1042 ق؛ تملک: جعفر حسینی خوانساری (کاتب نسخه) با مهر «عبده محمد جعفر» (گلابی شکل)؛ مهر: «ابن محمد تقی علینقی 1129» (بیضی)؛ یادداشت خریداری محمد علی ناصح در 4 محرم 1343؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج تریاکی، 298 گ، 19 سطر، اندازه: 26×13 سم [اهدائی رهبر: 10 - 80]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1106
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 102]
آغاز: برابر؛ انجام: از لطف عمیم و کرم جسیم جمعی که کتابت این نسخه کنند آن است که تقصیر و تهاون در نوشتن دیباچه این نسخه نکنند که در نوشتن آن نه همین بر این ضعیف ستم می کنند بلکه بر خود نیز جور کرده چه خود را محروم ساخته از کتاب توحید و نعت و منقبت و از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت. من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عبدالوهاب جوشقانی، تا: 1047 ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: چرمی، 175 ص، 23 سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 2 - 223]
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد زکی بن محمد باقر کایکانی، تا: شنبه جمادی الاول 1050 ق؛ تملک: عبدالباقی بن سید حسین حسینی در ذیحجه 1107؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 185 گ، 18 سطر، اندازه: 25/2×20/3 سم [ف: 4 - 731]
آغاز: ... ترتیب زما هر ذره خاک افتاده جائی؛ انجام: بی نام و نشان کنی که این اصطلاح ... محمد شفیع الخراساني.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد شفیع خراسانی، تا: 1051 ق؛ افتادگی: آغاز (یکی دو ورق)؛ واقف: محمد وجدانی؛ جلد: میشن، 234 گ، 19 سطر، اندازه: 12×24/5 سم [ف: 13 - 195]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمدرضای استرابادی، تا: 11 جمادی الثاني 1052 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 300 گ، 19 سطر (15×7)، اندازه: 23×13 سم [ف: 15 - 4098]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالحلیم ابوالخیر احمد بن شیخ عبدالرحمن قادری لاهوری، تا: 4 ذیحجه 1054 ق؛ با سر لوح و کتیبه مذهب، مجدول مذهب؛ با دستخط محمد علی نوری 1244؛ جلد: تیماج مذهب با نام مجلد محمد علی اصفهانی 1246 ق، 406 گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×27/5 سم [ف: 26 - 307]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن حاجی سلطان حسین گیلانی، تا: پنج شنبه 25 جمادی الثاني 1055 ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2 - 34]
کا: ابراهیم بن رستم، تا: 1061 ق [نشریه: 5 - 345]
خط: نسخ، بی کا، تا: 28 صفر 1063 ق؛ 311 گ، اندازه: 22×17 سم [ف: 1 - 43]
آغاز: برابر؛ انجام: بلکه بر خود نیز جور کرده اند چه خود را محروم ساخته اند از کتاب توحید و نعت و منقبت و از مرتبه انصاف و شفقت و مرحمت چنان چه شیخ سعدی می فرماید من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065 ق؛ اهدایی: آقای خاقانی مرحوم محمد علی خاقانی؛ جلد: مقوایی، 130 گ، 21 سطر (17×9)، اندازه: 11/5×25/5 سم [ف: 34 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت هذه الرسالة بعون الملك المنان ... محرره العبد الفقير الحقير عد الرزاق بن ملا قاسم
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق ملا قاسم، تا: دوشنبه 18 ربیع الثاني 1066 ق؛ 235 گ، اندازه: 12×25 سم [ف: 13 - 196]
خط: نستعلیق، کا: صفی قلی بن فرهاد غلام خاصه، تا: 25 ربیع الاول 1067 ق [مختصر ف: - 723]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.
خط نستعلیق، بی کا، تا: 2 صفر 1069 ق؛ جلد: چرمی مذهب، 245 گ،
18 سطر (15/5×8/3)، اندازه: 23/3×14/5 سم [ف: 13 - 111]
آغاز: برابر؛ انجام: و تیر بمعنی در سوراخ نمی باشد تمت ... بالخیر و الظفر موافق سنه 172.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 صفر 1072 ق؛ واقف: سردار کل یار محمد خان افشار، خرداد 1332؛ کاغذ: سمرقندی، 413 گ، 20 سطر (15/7×8)، اندازه: 22/2×15/2 سم [ف: 13 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال.
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: بابا الله قلی ابن بابا حسین، تا: 20 رجب 1073 ق؛ واقف: حاج آقا محمد ایرانی فرد، بهمن 1350؛ جلد: تیماج، 398 گ، 23 سطر (12×20/5)، اندازه: 20×28/5 سم [ف: 195 - 13]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان که کاشف اسرار حقیقی و مجازی شیخ مصلح الدين سعدی شیرازی فرموده است. شعر: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.
تمت الكتاب کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن نورالله بن ابوالقاسم بن حاجی محمد بن ابوالقاسم بن مولانا دشت بیاضی، تا: ربیع الثاني 1075 ق؛ 327 گ، 21 سطر، اندازه: 25/5×15 سم [ف: 6 - 3568]
آغاز: برابر؛ انجام: الأوراق في یوم الاثنين من ربیع الاول سنه سبع و سبعین بعد الالف سنه 1077.
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد عالم شبستری، تا: 1077 ق؛ جلد: ساغری، 279 گ، 17 سطر (18/5×9/3)، اندازه: 28×18 سم [ف: 6 - 343]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077 ق؛ با سر لوح مذهب؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج مذهب، 419 گ، 19 سطر (10×17)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 4 - 492]
آغاز: برابر؛ انجام: یزدازی قیمه و تخم مرغ که پزند تمام شد کتاب مجمع الفرس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 1079 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 281 گ، 17 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 6 - 3569]
آغاز: برابر؛ انجام: خورد مخالفان تو خون دل و جگر ** قوت موافقان تو یزدادی و عمل
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن رضا، تا: 20 شوال 1079 ق؛ تملک: عبدالحسین خوانساری؛ جلد: تیماج قهوه ای، 275 گ، اندازه: 29×17 سم [ف: 26 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: یک نشست. کنایه همنشین باشد. تمت الاستعارات.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 9 رجب 1081 ق؛ تملک: حسین خان؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده عبدالله» (مستطیل)، «یا علی ادرکنی» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 337 گ، 19-20 سطر، اندازه: 20×28/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 82]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1369
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 307]
خط: نسخ تعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد اردوبادی گنجه ای، تا: 4 صفر 1082 ق؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 2 - 94]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1084 ق؛ با حک و اصلاح و مقدمه و خاتمه سروری و با حواشی نوشته رافع بن خلیفه غازی رشتی که در 1084 این نسخه را به دست آورده (ص ع) و در 1093 این اصلاحات و اضافات و حواشی را از روی نسخه میر منصور که «آخوندی مولانا حمزه کاتب هرندی» در 1009 برای «آخوندی خواجه محمد سروقد خواجگی گیلانی» نوشته بود و آن در 1013 به نظر خود سروری رسیده و او آن را مقابله و اصلاح کرده و چیز هایی بر آن افزوده بود نقل کرده و در این نسخه ما نوشته؛ کاغذ: هندی [نشریه: 2 - 94]
آغاز: برابر؛ انجام: و از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت. تمام شد نسخه فرهنگ سروری کاشی در بیشتم شهر صفر 1085 در قلعه باب الابواب در بند علی یداقل العباد کیا گودرز و پلک و الدالمرحوم و شتاسب اللهم اغفر لجیمع المومنين و اغفر لوالدیه یا ارحم الراحمين
خط: نستعلیق، کا: کیا گودرزویک، تا: 1085 ق؛ جلد: میشن زرد، 412 گ، 12 سطر (13/5×9)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 6 - 695]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال. تمت.
خط: نستعلیق خوش، کا: ابن مجدالدین محمد شریف الشريف، تا: 1092 ق، کاغذ: ترمه نخودی، جلد: تیماج، 125 گ، 20 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 24×16 سم [ف: 3 - 294]
آغاز: برابر؛ انجام: عارف اسرار حقیقی و مجازی شیخ مصلح الدين شیرازی علیه الرحمة فرماید بیت: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال
خط: نسخ، بی کا، تا: 1099 ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 255 گ، 21 سطر، اندازه: 14×26/5 سم [ف: 37 - 165]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099 ق؛ 253 گ، 17 سطر، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 2 - 281]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: اسمعیل حسینی، میرزا عبدالله الحسني؛ جلد: تیماج، 310 گ، 20 سطر (19×11)، اندازه: 29×18 سم [سنا: ف: 1 - 147]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11-12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، قطع: وزیری [نشریه: 13 - 438]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 23×13/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 217]
آغاز: در میان فرس در آورده اند و فرس را بعربی مخلوط ساخته اند، و ظاهر است که کتب منسوب در لغت عرب بسیار نوشته اند؛ انجام: نام ایشان در دیباچه این کتاب مرقوم شده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 448 گ، 17 سطر (16×7/5)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 2 - 716]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال. تمام شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 331 گ، 22 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 2 - 553]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 435 گ، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 1 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: شیخ مصلح الدين سعدی شیرازی فرماید: من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، کا: طاهر بن ملا عاشق بن ملاعارف بن ملا عاشق بن ملا سلطان علی خیوقی، متولی آستانه قطب الدين، تا: قرن 12؛ تملک: معتضد الدولة در 1326؛ جلد: تیماج، 421 گ، 22 سطر، اندازه: 26×13 سم [ف: 6 - 3568]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: 1260؛ 279 گ، 23 سطر، اندازه: 25×12 سم [ف: 6 - 3568]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جهت میرزا اسماعیل خان بازنویسی شده؛ 294 گ، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 28 - 207]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 5 - 377]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [نشریه: 13 - 444]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 94]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 - 699]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 4 - 394]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 3 ذیحجه 1101 ق؛ تملک: میرزا محمد علی حسینی مورخ ربیع الثاني 1246؛ جلد: تیماج، 158 گ، 33 سطر (11/5×19/5)، اندازه: 29×19 سم [ف: 1 - 212]
مشهد؛ مولوی، عبدالمجید؛ شماره نسخه: 354
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 46]
خط: نستعلیق، کا: حبیب الله بن عبدالله، تا: پنج شنبه 6 ذیحجه 1107 ق؛ نسخه در ترکیه بوده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 249 گ، 18 سطر (18×11/5)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 1 - 415]
آغاز: حمد و ثنا فراوان و شکر و سپاس بی پایان؛ انجام: تمت الاستعارات ... جمادی الاول 1108 ق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1108 ق [رایانه]
آغاز: از عدلش که برجاست/ از گیتی فتنه درد و بلاده، بلا به بلام؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1111 ق؛ افتادگی: آغاز؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 275 گ، 15 سطر، اندازه: 23/5×13 سم [ف: 44 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت من آن چه شرط بلاغت است با تو می گویم تو خواه از سخنم پند گیر و خواه مگیر.
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن عبدالغنی حسینی، تا: 1115 ق؛ تملک: میرزا محمد بن مرحوم محمد رضی تویسرکانی به تاریخ 1222، محمد رضی بن میرزا ابوالحسن یوزکانی 25 محرم 1209؛ مهر: «محمد صادق بن رضی النظاري 1199» (بیضی)؛ جلد:
تیماج، 257 گ، 20 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [ف: 26 - 97]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن حافظ خضر، تا: دوشنبه 1 محرم 1115 ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ در پایان شعر های حاجی کاظم طبیب تبریزی یا شیرازی متخلص به مسیح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 150 گ، 25 سطر (19×8/5)، اندازه: 25×14 سم [ف: 126 - 17]
آغاز: برابر؛ انجام: و نیز به معنی دو سوراخ تھی باشد تمت الاستعارات ... چه خود را محروم ساخته اند از کتاب توحید و نعت و منقبت و از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن ملا اسماعیل تترستاقی، تا: شنبه 8 ربیع الثاني 1115 ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 174 گ، 25 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: 6 - 3568]
خط: نسخ، کا: مهدی بن علی نقی، تا: 1170 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 602 ص، 21 سطر، اندازه: 33×21/5 سم [ف: 21 - 177]
آغاز: برابر، انجام: یک بسی به فتح یا وبای و سکون کاف و کسر سین مهمله باشد ابوشکور گوید ... تمام شد در وقتی که تفرقگی حواس خالی از وهم و قیاس ... مغشوش بالطبع خوش قلمی گردید امید که مقبول طبایع افتد.
از حرف «شین» تا حرف «میم» افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 13 ربیع الثاني 1184 ق؛ افتادگی: وسط؛ مصحح؛ 46 گ، 18-19 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 6 - 3568]
آغاز: بحر حسرت و سرگشته بیدای دهشت اند ... اما بعد بر رأي معنی آرای ارباب فطرت و دها؛ انجام: یاوندان بفتح واو و سکون نون با دال مهمله بمعنی پادشاهان جهان باشد که کذا في التحفه بازیدن آهنگ کردن.
فاقد خطبه و دیباچه است و از آخر نیز تا اواسط باب الياء مع النون را بیشتر ندارد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ 156 گ، 17 سطر (13/3×6/3)، اندازه: 18×12 سم [ف: 13 - 194]
آغاز: ختلیست و در ادات الفضلا اسبیست که از جانبی عربی بود و از جانبی ترکی؛ انجام: زیرا که خشین چیزی کبود رنگ باشد و بازخشین بازی را گویند که رنگ او بکبودی.
خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ بسیار ناقص مشتمل بر سی و یک ورق از مواضع مختلفه کتاب که همین اوراق باز در صحافی جا به جا و مقدم و مؤخر شده؛ جلد: مقوا، 31 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×25/5 سم [ف: 13 - 194]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 2308 گ، 18 سطر، اندازه: 26/5×17/4 سم [ف: 4 - 731]
آغاز: که سپاهیان در آن چوی نهند و تبرزین را نیز چخماخ گویند. چرخ فلک و کمان سخت؛ انجام: چخماخ کیسه پوست که از جهت شانه غیره دوزند ... و در تحفه آمده که کیسه پوستی دو طبقه باشد که سپاهیان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 155 گ (1 ر - 155 پ)، 17 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 2 - 494]
بخش آخری (استعارات و اصطلاحات) را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 58 گ، 17 سطر (16/5×9/5)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: - 165]
آغاز: ... و مطلوب کل طالب علی بن ابی طالب علیه التحية و السلام را در فصاحت و بلاغت بمرتبه رسانیده که فصحای عالم و بلغای عرب و عجم در کلام معجز نظام آن حضرت که فوق کلام مخلوق ... (چاپ دبیر سیاقی ج 1، ص 1، س آخر)؛ انجام بنابراین مقدمات مأمول و مطموع از لطف عمیم و کرم جسیم جمعی که کتابت این نسخه کنند آنست که تقصیر و تهاون در نوشتن دیباچه این نسخه نکنند که در نوشتن آن نه برین ضعیف ستم می کنند بلکه بر خود نیز جور کرده اند چه خود را محروم ساخته اند از کتاب توحید و نعت و منقبت. من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال این دست نویس تحریر نخست کتاب باید باشد زیرا از مقدمه دوم (که در آن از فرهنگ جهانگیری یاد شده) در این نسخه خبری نیست. ضبط های نسخه نیز چندان دقیق و درست نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز، دارای رکابه؛ جلد: تیماج، 297 گ، 14 سطر، اندازه: 20/6×14/3 سم [ف: 27/1 - 279]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 207 گ، 21 سطر، اندازه: 28×16 سم [ف: 1 - 100]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 478]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج حنایی، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 31]
خط: نستعلیق، بی کا، تا روز پنج شنبه 29 ربیع الثاني 1200 ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 7 - 550]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه سخنم پند گیر خواه ملال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1200 ق [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی آبی [نشریه: 11 - 914]
کا: محمدرضا بن علی اصغر تبریزی، تا: 1208 ق [ف: - 124]
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن محمد صالح، تا: پنج شنبه 12 رجب 1208 ق؛ جلد: میشن، 36 گ، 17 سطر، اندازه: 21/3×15 سم [ف: 4 - 732]
آغاز: برابر، انجام: من آن چه شرط بلاغت با تو می گویم تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال ... 1210
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ذیحجه 1210 ق؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: زرشکی، 391 گ، 19 سطر (16/3×9/7)، اندازه: 17×27 سم [ف: 13 - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: پنج شنبه 29 ربیع الثاني 1210 ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج مذهب، 200 گ، 24 سطر (24×13)، اندازه: 19×30/5 سم [ف: 19 - 729]
آغاز: برابر؛ انجام: و حشر هم الله تعالی مع انبیائه المرسلين و الائمه المعصومين الارفعين الأقدسين و الشافعين المخلوقين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1212 ق؛ جلد: تیماج، 225 گ، 17 سطر (19×13)، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 4 - 4]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن ملک جان تنبویی کوه گیلویی زکریایی شبانکاره یی دشتستانی، تا: جمعه پایان ذیحجه 1217 ق، به فرمایش اسماعیل خان پسر قاید امیر رستم شبانکار های برای فرزندش محمد امین؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 221]
آغاز: برابر؛ انجام: کذا في اصطلاح الشعرا ... نمی باشد.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220 ق؛ افتادگی: انجام؛ اهداء به میرزا محمد صادق میانجی؛ جلد: تیماج مذهب، 261 گ، 18 سطر (20×12)، اندازه: 20×30 سم [ف: 3 - 340]
آغاز: اما چون در تتبع اشعار به لغات فرس بیشتر احتیاج واقع می شد؛ انجام: چون گوشت ناقه بوی کریه دارد. و چیزی را گویند که سخن پراکنده کند. «نهی در نورد» یعنی بی نام و نشان و نیز به معنی در سوراخ باشد. تمت الكتاب ...
خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: 26 ربیع الثاني 1222 ق؛ افتادگی: آغاز؛ در دیباچه می گوید در 1008 ق شانزده نسخه از فرهنگ نامه ها به دست آمد (نام آن ها را برده)، پس از مقابله دریافتم که بایستی این کتاب را بنگارم. پس از نام شاه نام کتاب را «مجمع الفرس سروری» خوانده؛ 604 ص، 15 سطر (20×11/5)، اندازه: 30×21 سم [عکسی ف: 1 - 343]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 3 جمادی الاول 1225 ق؛ جلد: گالینگور، قطع: رحلی [نشریه: 3 - 31]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1226 ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 82 گ، 23 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 30 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: شیخ سعدی شیرازی می فرماید: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1232 ق؛ مصحح؛ مهر: «اليس الله بکاف عبده محمد باقر الحسيني 1220» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 192 گ، 21 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 6 - 3567]
آغاز: برابر؛ انجام: نافه بوی یعنی او که بوی او مثل بوی نافه مشک دارد و سخن چین را یز گویند. نهی درنورد یعنی پی نام و نشان کن. تمت الاستعارات.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 8 ذیحجه 1238 ق؛ جلد: تیماج، 96 گ، 18 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف مخ: 4 - 1709]
آغاز: برابر؛ انجام: نهی درنورد به معنی بی نام و نشان کنی. کذا في اصطلاح الشعراء و نیز به معنی در وراخ نمی باشد. تمت الاستعارات.
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالله حسینی کازرونی، تا: یک شنبه 27 ذیقعده 1239 ق؛ کاتب یک صفحه از انجام کتاب را ننوشته و باب واو و یاء استعارات در آن نیست؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 131 گ (1 پ - 131 پ)، 27 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [اهدائی رهبر: 10 - 83]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1241/1
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 204]
خط: نسخ، کا: عماد بن میر محمد حسینی مازندرانی، تا: 1240 ق، برای آقا محمد کاظم پسر محمد نصیر خان شیر کویی؛ مجدول؛ جلد: میشن، 333 گ، 18 سطر، اندازه: 22×33/7 سم [ف: 4 - 732]
آغاز: برابر؛ انجام: تا حلم زمانه احمق شد ** دل او عشق باز پرمق شد برنداق برگ های نو نویس: ... پردازی: قیمت و تخم مرغ
که بپزند ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ به دستور مرحوم واقف (حاج محمد نخجوانی) آقای حسن افتخار هشترودی اوراق ناقص نسخه در روی کاغذ های شبیه اوراق اصلی به تاریخ 1243 نونویس گرداند؛ واقف: حاج محمد نخجوانی؛ کاغذ: ترمه ای، جلد: چرمی نرم، 316 گ، 15-19 سطر، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 997 - 3]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال. تمت
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محمد رسول، تا: چهارشنبه 28 شوال 1247 ق، برای عمدة الأعاظم صفرخان؛ کاغذ: حنایی، جلد: گالینگور، 19 سطر (13/5×21/5)، اندازه: 19/5×28/5 سم [ف: 1 - 221]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه از سخن پند گیر و خواه ملال.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی مروزی، تا: 1247 ق، جا: خبوشان؛ جلد: تیماج مذهب، 157 گ، 25 سطر (18×10)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 6 - 220]
آغاز: برابر؛ انجام: تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.
خط: تحریری، بی کا، تا: 1251 ق؛ افتادگی: وسط؛ جلد: میشن، 704 ص، 15 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 6 - 155]
آغاز: برابر انجام: یزدادی به فتح و سکون زا معجمه و کسر دال دوم قیمه و تخمه مرغ که با هم پزند.
باب استعارات را ندارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن سعید محمد، تا: 1252 ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «عبده الراجي حنعلی 1227» (بیضی)؛ تملک: صفایی خوانساری در جمادی الثاني 1402 ق با مهر «مصطفی الحسيني 1342» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 166 گ، 18 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [اهدائی رهبر: 10 - 83]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 293
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: از جمیع بلا ها محفوظ باشی ... سنه 1256
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1256 ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و نیز بمعنی در سوراخ باشد
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256 ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 236 گ، 22 سطر (12/5×20/5)، اندازه: 29/9×20 سم [ف: 13 - 112]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله، تا: 1282 ق، جا: سوربن، برای مولا سید علی؛ اندازه: 21×15/5 سم [نسخه پژوهی: 2 - 217]
جلد نخستین از باب الالف تا پایان باب الراء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 259 گ، 29 سطر (25×13)، اندازه: 33×20 سم [ف: - 124]
از باب الزاء تا چند لغت از باب الهاء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 295 گ، 29 سطر (13×25)، اندازه: 20×32/5 سم [ف: - 124]
کا: حسن انصاری، تا: 1309 ق [نشریه: 6 - 597]
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: حسن انصر (انصاری) منشی ظل السلطان، تا: 19 ربیع الاول 1309 ق، جا: اصفهان؛ از روی نسخه اصل 7 صفر 1012 ق نوشته شده، رکابه دار؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ جلد: مقوا میشی، 390 گ، 14 سطر (15×8)، اندازه: 20/7×15 سم [ف: 3 - 295]
آغاز: برابر؛ انجام: و از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت چنان چه عارف اسرار حقیقی و مجازی شیخ مصلح الدين سعدی شیرازی فرموده که من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه مگیر
کامل از آغاز تا پایان به همراه باب الاستعارات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی اشوری، تا: 22 شوال 1311 ق؛ با دست خط احمد گلچین معانی که نسخه را دیده؛ اهدایی: محسن امینی مجدی، آذر 1318 ش؛ 649 ص (1-649)، 18 سطر (12/5×23/5)، اندازه: 32/3×20/3 سم [ف: 29/1 - 579]
آغاز: آبراهه یعنی گذر آب هر جا باشد - اوره بفتح همزه را روی قبا که ابره نیز گویند - ارزه بوزن هرزه کاه کل و نیز نام ختیست و بضی گویند سرو است؛ انجام: سرز - بفتح سین و سکون رای مهمله ماله را گویند کذا في المؤيد - سرانداز - مندیلی که بر بالای معجر اندازند و نیز نام اصولی از مقامات موسیقی در مؤيد بمعنی چالاک و بی باک نیز آمده مثالش شیخ سعدی گوید: سرانداز در عاشقی صادق است ** که بد زهره بر خویشتن عاشق است
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یکی از تحریر های نخستین مجمع الفرس و از نسخه چاپ شده کوتاه تر است؛ 94 گ، 15 سطر، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 37 - 505]
انجام: یلمه قبا باشد و تعریب او یلقمست مثالش شاه ناصر خسرو فرماید شعر: آزاده و کریم بیالاید از لئیم ** چون آستین پلمه بیفشانی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج،
360 گ، 25 سطر، اندازه: 28×16/5 سم [ف: 37 - 323]
آغاز: بسمله، آغاز برای هر داستان ا... ستای ایزد بی دیارست که انجمن کیهان را بکرده پر شکوه دانایان دانش پژوه چنین بزم سپهر بر چنین و تیر آراست
آغاز و انجام این نسخه با دیگر نسخه ها تفاوت دارد؛ خط: نستعلیق، کا: قابض بغدادی، بی تا، جلد: تیماج، 168 گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×8 سم [ف: 2 - 130]
آغاز: نقش ملک الموت شود هر ورق خاک؛ انجام: همه شب کرد پای حوض می گشت ... در زندان سرای.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی، 400 ص، 21 سطر، اندازه: 13×24/5 سم [ف: 1 - 95]
بی کا، بی تا؛ سه نسخه که یکی گزیده است [نشریه: 7 - 567]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 345]
تا کلمه «کدیور» را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 19 سطر، اندازه: 24×17 سم [ف: 6 - 380]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 272 گ (1 پ - 272 پ)، 21 سطر، اندازه: 41×29 سم [ف: 30 - 134]
آغاز: ب س م ل ه، وب ه ن س ت ع ی ن. و بعد چند کلمه ایست از لغة فرس از کتاب مجمع الفرس سروری ... افدستا بفتح همزه و دال و سکون فاء و سین مهمله، حمد خدای عزوجل؛ انجام: یوز معروف و دیگر بمعنی جوینده پ طلب کننده باشد مثالش فردوسی گوید: ز بهر طلا به یکی کینه توز/ فرستاد با لشگر رزم یوز.
بخشی از این کتاب به صورت انتخابی می باشد؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 8 گ (68 پ - 75 پ)، 24-30 سطر (17×13/5)، اندازه: 21×17/5 سم [رایانه]
آغاز: چنان چه بمعنی دفتر بمد الف معزی گویند بس دیر نماند است که ملک ملکان را آرند بدیوان تو آواره و دفتر و در رساله حسین وفایی به معنی اهن پاره باشد که از سوراخ نعل بیرون آرند آبزه؛ انجام: کستیمه بیسن مهمله و تای قرشت و میم بوزن پشمینه خاری که اشتر آن را خورد اشتر خار نیز گویند
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی، 236 گ، 14 سطر (12×17/5)، اندازه: 19/2×24/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و از آن جا که اخلاق زکیه هنرمندانست که بر بی هنران خورده نگیرند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سر لوح و کتیبه مذهب، مجدول، محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: ساغری، 234 گ، 22 سطر (16×6/3)، اندازه: 23×13 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از سید مرتضی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 19/1×29 سم [رایانه]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 600]
انجام: کنک بهار خانه ایست در ترکستان زمین که کوشکی است کاوس ساخته است.
از باب الالف مع الالف تا باب النون را دارد. در صحفه 283 الفاظ متشابه که مشتمل بر سه معنی اند نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 185 گ، اندازه: 21×16 سم [ف: 1 - 89]
آغاز: برابر؛ انجام: فلک چهام باشد بانگ عنقا بام پرده است از موسیقی قمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: پاداش به فتح شین جزای نیک است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: محمد بروجردی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: من آن چه شرط بلاغست با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال.
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن نور الدين علی کاشانی، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 195 گ، 27 سطر (18×7/5)، اندازه: 24/5×13 سم [ف: 3 - 525]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 471 گ، 20 سطر، اندازه: 20×9 سم [ف: 2 - 280]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ دارای سر لوح ممتاز، صفحات مذهب و مجدول، قریب نصف صفحه از خاتمه افتاده؛ 364 گ، 17 سطر، اندازه: 18/5×30/5 سم [ف: 2 - 281]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: - 157]
آغاز: باب الالف مع الالف افدستا بفتح الهمزة و دال له ثلث معان؛ خط: نسخ، کا: رضا خان وزوائی، بی تا، مهر: «شاه سلطان احمد» (کروی)، «و جعلنا لهم لسان صدق علیا» (مربع)؛ واقف: حاج امین پناهنده، 1368؛ جلد: تیماج مذهب، 200 گ، 19 سطر، اندازه: 29×19 سم [ف: - 56]
آغاز: برابر؛ انجام: از لطف عمیم و کرم جسیم جمعی که کتابت این نسخه کنند آن است که تقصیر و تهاون در نوشتن دیباچه این نسخه نکنند که در نوشتن آن نه همین بر این ضعیف ستم می کنند بلکه بر خود نیز جور کرده چه خود را محروم ساخته از کتاب توحید و نعت و منقبت و از مرتبه انصاف و مرحمت و شفقت. من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (در حدود 29 ورق از ابتداء کتاب که شامل 288 لغت و دیباچه بوده افتاده)؛ با یادداشتی از اعتضاد السلطنه که به سال 1283 داخل کتابخانه ایشان شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 407 ص، 17 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 2 - 224]
آغاز: برابر؛ انجام: و از مرتبه انصاف و شفقت و مرحمت چنان چه عارف اسرار حقیقی و مجازی ... سعدی شیرازی فرماید بیت: من آن چه شرط بلاغت است با تو می گویم ** تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال ...
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن حاجی حسینی فراهانی، بی تا: مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 234 گ، 22 سطر، اندازه: 30×18 سم [ف مخ: 4 - 1709]
آغاز: برابر؛ انجام: تیهو چو لیمو مرغ معروف و معرب آن تیهوج است. شیشاک و شیشک چو بی باک و بی شک گوسفند یک ساله. کیمیا چو بی ریا م. هیش هیل چو فیل م.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 122 گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف مخ: 4 - 1709]
آغاز: کلی زرد دارد ... مع الهاء آ کشته بوزن آغشته محکم بسته با شد شمس فخر می گوید شعر؛ انجام: و شنک بفتح واو و شین معجم و سکون.
از باب الالف (مع الهاء «آکشته») تا باب الواو مع الكاف التازي «و شنک»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 204 گ، 21 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: - 3568]
farhang-e sayf-ol omma
نراقی، عبدالصاحب محمد بن احمد، 1215؟ - 1297 قمری
narāqī, “abd-os-sāheb mohammad ebn-e ahmad (1801 - 1880)
وابسته به: سیف الامة و برهان الملة؛ نراقی، احمد بن محمد مهدی (1185-1245 ق)
مشتمل است بر شرح لغات عبری مندرج در سیف الامه با تلفظ آن ها که به وسیله فرزند نویسنده تحریر یافته است. در چهل و یک دلیل.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد سید الانبياء و خاتم المرسلين و علی آله و عترته معالم الهدي و آمناء الدين و بعد چون عبارات عبری کتاب مستطاب هدایت انتساب سیف الامه
انجام: مخفی نماند که چند پا سوق دیگر در اواخر کتاب در طی اجوبه کلمات ناصواب پادری نصرانی مذکور است و ترجمه آن ها از آن چه ذکر کردیم معلوم می شود و الله الهادي إلى طریق الصواب و اليه المرجع و الماب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1231 ق؛ جلد: تیماج، 29 گ (201 پ - 229 ر)، 20 سطر (19×10/5)، اندازه: 17×27 سم [ف: 14 - 321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا:شوال 1241 ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 43 ص (43-1)، 15 سطر (11×19/5)، اندازه: 20×29/7 سم [ف: 1 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کوچک غلامحسین بن حاج عبدالرحیم ... کاشانی، تا: 1244 ق؛ تملک: محمد مهدی بن حسین موسوی، حسن بن حسین موسوی، حاج سید نصرالله تقوی؛ جلد: تیماج مذهب، 156 گ، 17 سطر (22×13)، اندازه: 31×21 سم [ف: 14 - 274]
farhang-e šāhnāme
ناشناخته:
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 24413 .Add؛ بی کا، تا: تیر 1176 ق [فیلم ها ف: 1 - 590 و 598]
آغاز: بسمله. باب الالف الممدوه. آب: ابرو و روش؛ آبان: ماه
هشتم سال شمسی؛ آبتین: نام پدر فریدن [چنین] که به دست ضحاک کشته شد؛ آبچین: جامه ای که بعد از غسل، مرده از آن پاک می سازند؛ آبدستان: آفتابه، آبدندان: تابش دندان و کنایه از خوشی؛ آبزن: ظرفی که بیماران را در آن به آب گرم نشانند؛ آبشخور ... آب گرم ... آخور ... آذر آباد کان (نام آتشکده ای در تبریز و نام شهر تبریز) آذرگشست ... آذرنگ ... آذین ... آرزو؛ انجام: (باب الياء التحتاني): «یا» در آخر کلمه گاهی زاید می آید؛ بار ... یاره ... یاز ... یازیدن ... یافه (بیهوده)؛ یال ... یزدان ... یزدگرد، یلان سینه ... یشک، یغلغ ... یله ... یکایک ...... یلی زن ... یمك. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 13-14؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 47 گ (76 ر - 122 ر)، 15 سطر، اندازه: 15×7 سم [ف: 3 - 239]
آغاز: فرهنگ الفاظ نادره و اصطلاحات غریبه باب الالف: آب آبرو، روشن؛ انجام: یمکن نام شهری و ولایتی می باشد (پس ازین تا پایان حدیث است بفارسی).
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 45 ص (134-178)، 11 سطر (14×8)، اندازه: 18×11 سم [ف: 12 - 2955]
farhang-e šaraf-nāme
منیر لاهوری، منیر بن عبد المجيد، 1019 - 1054 قمری
monīr-e lāhūrī, monīr ebn-e ‘abd-ol-majīd (1611 - 1645)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15655/3
این فرهنگی در حاشیه دیوان دهلوی کتابت شده؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم ولد یخشی یخشی، تا: محرم 1018 ق، جا: اگره هندوستان؛ چون نسخه مغشوش بوده و ترتیب نگارش لغات آن خوب روشن نبوده مالک نسخه مرحوم لطفعلی به محمد کاظم صدر الافاضل در سال 1293 هجری در اوراق پیوستی آغازین این توضیح را افزوده: «ترتیب کتاب شرفنامه در ذکر لغات چنین است که حرف اول کلمه را باب قرار داده است و حرف اخیر را فصل، مثلا جم را در باب جیم و فصل میم ذکر نموده است، مفردات و مرکبات و مجازات و استعارات آن با هم مخلوط است. بعد از ذکر لغات پارسی غالبا فصلی برای ترجمه لغات ترکیه عقد ساخته است. اما کاتب در این نسخه از اول کتاب تا آخر مقدمات را که متضمن قواعد کلیه و بمنزله دیباچه کتاب است در صفحه پنجم شروع نموده، در ورق پنجم به پایان رسانیده است و این جمله را پیوسته نوشته است. به ترجمه لغات که رسیده است گذاشته در حاشیه غزلیات بعد از اتمام اسکندر نامه در صفحه اولی از ورق یک صد و هشتاد و دو تدارک نموده از باب الف شروع کرده تا آخر دیوان امیر خسرو چندان که ممکن بوده است جا داده، چون از فرهنگ باقی بوده است برگشته در بین غزلیات هر جا که بیاض بوده است لغات را نگاشته و شواهد را به تکلف در اطراف گنجانیده است تا به باب های هوز رسیده از آن چه به تخمین فهمیده است که هر گاه همان طور بنویسد، به مقدمات کتاب که اولا نوشته بود بر می خورد و مشوش و پر درهم و برهم خواهد شد لهذا از همان جا باز برگشت تتمه را در بین سطور و حواشی جا داده است تا به ورق چهل و یکم رسیده است ما بین غزل «یار شب آمد و خواب از سر من بیرون رفت» فرهنگ شرفنامه را تمام کرده و بدین عبارت ختم نموده است: تم دوم ماه محرم سنه 1018 موافق یوم چهارشنبه در بلد دارالخلافه اکره (= آگره) به اتمام رسید، حرره ابراهیم ولد یخشی بخشی از کتاب فضیلت مآب شیخ الله داد کالبی؟ ... معلوم می شود کاتب آن و نویسنده اسکندر نامه یکی بوده است و به دلالت لغت سازی و توضیحاتی که برای مشکلات اسکندر نامه نوشته است می توان دانست که خالی از فضل نبوده است». سپس مرحوم صدر الافاضل نوشته: «تنبیه: کاتب شرفنامه را از حرف میم یعنی باب میم و فصل کاف یک جزو مقدم و مؤخر نوشه و در ورق 33 در بین صفحه بدان اشاره کرده است»، مالک در پایان نسخه نیز یادداشت های خوبی درباره دهلوی و غیره دارد، نیز یادداشتی درباره تعداد ابیات مجموعه (18016 بیت) و این که هر هزاری سه هزار دینار قیمت دارد؛ جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 22/8×14 سم [ف:43 - 218]
فرهنگ شیر خانی - زبدة الفوايد
farhang-e tebb
قوام ناگوری، شهاب الدين بن عبدالکریم، ق 8 قمری
qavām-e nagūrī, šahāb-od-dīn ebn-e ‘abd-ol-karīm ( 14c)
فرهنگ کوتاه طبی است به ترتیب حروف تهجی، مؤلف در آن الفاظ و اصطلاحات طبی را به فارسی معنی نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14404/2
آغاز: بسمله (اپسی) تخم کتان (اخلاط هندوی) لون (مویز) دانک (انگبین) عسل شهد نیز گویند (رضاص) قاقیا هندوی دانك؛ انجام: (هر شکل) برگ هاست بالای درخت می رود و دفع باد نیکو کار آید (لاون) عنبر سیاه و الله اعلم بحقائق الأمور.
خط: نستعلیق، کا: یحیی قرشی، تا: غره ربیع الأول 1227 ق؛ جلد: گالینگور، 4 گ (96 پ - 99 پ)، 19 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 542 - 38]
farhang-e tūtī nāme
نخشبی، ضیاء الدين، - 751 قمری
naxšabī, zīyā’-od-dīn (- 1351)
وابسته به: طوطی نامه = چهل طوطی؛ نخشبی، ضیاء الدين (- 751)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8537/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 11 گ (46 ر - 56 ر)، 19 سطر (14×8)، قطع: وزیری [ف: 17 - 156]
farhang-e ‘ālam gīrī
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
تاریخ تأليف: 1122 ق
به تعداد حروف 28 باب دارد و هر باب از نظر حرف آخر کلمه دارای فصل است و در آخر هر بابی فصلی دارد به نام: «فصل في الفارسية».
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 1460
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلاة علی رسوله و آله اجمعین. باب الألف. فصل الألف. ابلاء بالکسر: آزمودن و نیکوئی کردن و پدید کردن ...
خط: نستعلیق، کا لطف الله، تا: 21 شعبان 1160 ق، جا: پیشاور مسجد عبدالرحمان؛ 119 گ، اندازه: 30×17 سم [نسخه پژوهی: 2 - 201]
farhang-e 'āmīyāne
در این فرهنگ یک سلسله لغات عامیانه و اصطلاحات مردم بازار بر حسب ترتیب الفبائي حروف اول کلمات از «الف» تا «یاء» آمده است. در این کلمات و لغات سعی بر این رفته تا لغاتی آورده شود که بیان خصیصه ای از خصایص آدمیان کند و در ضمن بیان آن خصیصه علت آن را تشریح نماید و بگوید منشاء آن چیست.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2222/2
آغاز: آشنا سیکن کسی را گویند که به جهت زیارت حضرت عبدالعظیم و غیره است؛ انجام: هر چه در بساط باشد باشتهای تمام بخورد این خلق مرکب از طمع و حرص است
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13 گ، 15 سطر (14×6/5)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 5 - 323]
farhang-e ‘abbāsī
صدرالدین تبریزی، محمد بن رضا، ق 13 قمری
sadr-od-dīn tabrīzī, mohammad ebn-e rezā (- 19c)
اهداء به: عباس میرزا
تاریخ تأليف: 1205 ق
فرهنگ فارسی به فارسی است مشتمل بر لغات فارسی و موافق حروف آخر کلمات مرتب شده و لغات مترادفه را در ذیل یکی از مشاهیر آن ها ذکر نموده و در ترتیب کتاب می گوید: «ترتیب کتاب من چنین است ** ای عدل تو در زمانه ظاهر/ از فصل بگیر حرف اول ** وز باب بگیر حرف آخر»؛ در یک «مقدمه» و چند «باب» و «خاتمه»: مقدمه در کلیات و قواعد حروف و زبان پارسی در شش «نمایش»: 1) رجحان زبان فارسی پس از عربی بر تمام لغات، 2) چگونگی زبان فارسی و شماره حروف، 3) بیان ضمائر لغت فارسی، 4) حروف زائده ای که در اوایل و اواخر کلمات آورند، 5) الفاظ و حروفی که برای زینت کلام آورند، 6) بیان جواز تبدیل حروف به یکدیگر؛ ابواب فرهنگ به شماره حروف تهجی است؛ خاتمه در کنایات و لغاتی که مشتمل بر حروف هشت گانه یعنی ث، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ق، که در اصل زبان فارسی نیامده است الا به ندرت، می باشد.
آغاز: آرایش گفتار دانشوران و پیرایش کردار سخن گستران ستایش خداوند جهان آفرین و نیایش دارنده زمین و آسمان است.
آغاز: برابر؛ انجام: یک روئی بر وزن بد گوئی به معنی بی ریائی و یک جهتی باشد تمت الكتاب الخ.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1130 ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 321 ص، 23 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 2 - 226]
آغاز: برابر؛ انجام: یک روئی بر وزن بد گوئی به معنی بی ریائی و یک جهتی باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 310 گ، 23 سطر (21×12)، اندازه: 30×10 سم [ف: 1 - 369]
آغاز: رشک چنان گشته دیده اهالی دارالسلطنه تبریز به خاکپای سمند آسمان فرسا روشن و بینا گردید؛ انجام: و آن را حلوای مغزی هم گویند ...
به یک مقدمه و چند باب و یک خاتمه، مقدمه شامل چند نمایش؛ بی کا، تا: احتمالا قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 42 گ (16 ر - 57 پ)، اندازه: 30×20 سم [ف: 1 - 128]
farhang-e 'arabī be-torkī
ناشناخته:
آغاز: نحت (یوغق) نحاتة (یونقه) نحاسة (داراولمق) نحافه (ارق انجداولمق) نحاله (کپک) نحامه (اغزدن چقن تکر)؛ انجام: ع عارضان (صقه لوک ایکی یانی) عالمون (عالملر) عبدان (قوللر) عبدان، عبران (دوش تعبیر ایلمک) عبان (اوچ ایق او زرینه طورن)فرهنگ لغات عربی به ترکی است به ترتیب حرفی تهجی آخر واژه ها و در هر واژه به ترتیب حرف اول واژه؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: تیماج روغنی، 137 گ، 4 سطر، اندازه: 22×17 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 78]
آغاز: احتراز: نعیلنمق، احدار: یاس د تمت؛ انجام: یهود یوح: ج، یهمود: پوکتورن بالق (تمت بعون الله ... کتبه ... علی بن لطف الله ... في اواخر شعبان ... سنة 953)
به ترتیب تهجی آغاز کلمه و حرف دوم آن با رعایت حرکت آن؛ خط: نسخ، کا: علی بن لطف الله حقیر، تا: نزدیک بپایان شعبان 952 ق؛ افتادگی: آغاز؛ ترجمه ریز تر زیر نظم ها، در پایان در یک صفحه نام حروف هجاء است و زیر آن عباراتی به ترکی، و یک صفحه در الفاظ موافق در حساب ابجد از امیر حیدر یغمائی؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج مذهب، 217 گ، 7 سطر (12×9)، اندازه: 22×16 سم [ف: 11 - 2489]
آغاز: بسمله، قال رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم) یحشر امتی یوم القيامة علی عشرة أصناف، اما الصنف الأول، فیحشرون من قبورهم و في بطونهم حیات و عقارب و ینادی المنادي؛ انجام: عاش کل آدم عشر آلاف عاما حتی عشرة آلاف آدم ثم خلقت اباك آدم یا موسی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی، 7 گ (172 پ - 178 پ)، 17 سطر (14×9)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 37 - 96]
نسخه اصل: بادلیان مجموعه 454 Marsh؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 138 - 3]
نسخه اصل: آغاز و انجام چند نسخه از کتابخانه های یوگسلاوی؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 638]
آغاز: الحمد لولیه ... باب الألف و الهمزة، أنا ظرف، ارجاصوك قمق
لغات در این فرهنگی بسیار مختصر به ترتیب حروف آخر آن ها تنظیم شده و ردیف ترکی آن ها بین سطر ها نوشته شده؛ خط: نستعلیق معرب، بی کا، بی تا؛ تملک: محمد الباقي بن درویشعلی؛ جلد: تیماج، 38 گ، 7 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 22 - 62]
farhang-e ‘arabī be-“arabī
کتابی است در لغت در بیست و هشت باب بر اساس حروف پایانی کلمه که هر کلمه ای به ترتیب حروف اولش با عناوین «فصل - فصل» از هم جدا می شود. هر آیه مبارکه ای را که یکی از کلمات مطرح شده در آن به کار رفته آورده و از صحاح جوهری یاد کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4014
آغاز: و في الحديث حریم البئر البدي خمس و عشرون ذراعا بذا ندأت الرجل و الموضع کرهته برا بری منه و من الدين و العيب من باب سلم و بری من المرض؛ انجام: الدعوة الى الطعام و الدعوة بالکسر في النسب و الدعوى ایضا هذا اکثر کلام العرب ... و منه قوله تعالی و ما جعل ادعیائکم ابنائکم و ادعی علیه کذا ... و دعاه صاح به و استدعاه ایضا و احدته و علیه نقول للمرأة انت تدعین و تدعوین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 226 گ، اندازه: 20×13 سم [ف مخ: 4 - 1450]
farhang-e 'arabī - fārsī
مولوی، جنید بن عبدالله
mowlavī, jonayd ebn-e 'abd-ol-lāh
لغات و واژه های عربی به ترتیب حروف آغاز آن ها با اختصار گزارش داده شده و الفاظي که در قرآن آمده نام سوره را با شنگرف بر فراز آن آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9541
آغاز: الحمدالله علی نعمائه ... چون دیدم که طبایع بعضی مردمان اسرار؟ و مفصلات لغات مشکلات بود تفسیر کردیم؛ انجام: مبتلا کرده شده ام بکذب که حمله می کند از روی غضب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 41 گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 24 - 287]
farhang-e ‘arabī be-fārsī = javāher-ol ‘oqūd
اردبیلی، عبدالرحیم بن ملابابا، ق 13 قمری
ardabīlī, ‘abd-or-rahīm ebn-e mollā-bābā (- 19c)
معنی لغات عربی و لغات قرآن و غیره به فارسی.
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 1406/2
آغاز: بسمله، ابتداء و افتتاح و مفاتحت و انشاء: آغاز کردن
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن ملابابا، تا: 1258 ق؛ اندازه:
21×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3 - 146]
farhang-e ‘arabī be-fārsī
برزی، محمد حسین بن محمد جعفر، ق 13 قمری
barzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ja‘far ( 19c)
تاریخ تأليف: یکشنبه 9 جمادی الاول 1247 ق
به ترتیب تهجی از الف تا یاء ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4983/2
آغاز: بسمله. نحمد اللهم و نقدسك علی ما الهمتنا بالمناجات و نشکر اللهم و نسبحك علی ما اکرمتنا بالبینات و الآيات. حمد و سپاس بی قیاس خالقی را سزاست که موجد مصنوعات است و ثنای بیرون از تحدید حواس معبودی را رواست که بیمن الطافش ملهم لغاتست ... چون ادراک معانی بعضی از الفاظ کلام معجز نظام بر برخی از خواص و عوام مشکل بود نظر بکثرت فواید آن ها مستحسن نمود که بیان آن الفاظ در این اوراق ایراد گردد ... باب الالف. الابد همیشه و روزگار، انجام: الينع بار درخت و میوه پختن و منه ینعه. قد تم الكتاب علی ید مؤلفه محمد حسن بن محمد جعفر النطنزي في یوم الاحد التاسع من شهر جمادی الأولى من شهور 1247. بماند سال ها این نظم و ترتیب ** زمن هر ذره خاک افتاده جابی/ سیبقی الخط في القرطاس دهرا ** و کاتبه رمیم في التراب/ دستم بزیر خاک چو خواهد شدن تباه ** باری بیاد گار بماند خط سیاه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 9 جمادی 1247 ق؛ جلد: روغنی مذهب، 42 گ (30 پ - 71 ر)، 14 سطر (10/5×6/5)، اندازه: 15×10/4 سم [ف: 15 - 4076]
farhang-e ‘arabī be-fārsī
حسینی، محمد شفیع، ق 13 قمری
hoseynī, mohammad šafī‘ (- 19c)
فرهنگی است به ترتیب حروف تهجی، واژه ها با مرکب مشکی و در زیر آن با جوهر سرخ ترجمه فارسی آن نوشته شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5119/2
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 17 جمادی الثاني 1287 ق؛ جلد: میشن، 9 گ (11 ر - 19 ر)، 10 سطر، اندازه: 13/7×9/6 سم [ف: 8 - 218]
farhang-e 'arabī be-fārsī
عراقی، محمد شریف بن قدیم،
‘erāqī, mohammad šarīf ebn-e qadīm
ترجمه لغت های عربی به فارسی از باب «الف مفتوحه» تا باب «یا» است.
[الذريعة 205/16]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11602/2
آغاز: ستایش و سپاس بی حد و قیاس مر خدای را سزد که عقول عقلا در ادراك ذات و فهوم فهما در احاطت کند؛ انجام: یهودی (جهود)، یرغان (زمرد چشم)، یمن (خجستگی)، یم (دریا)، یدیم (پیوسته دارد)، الله (خدا).
بی کا، تا: قرن 13؛ 10 گ (51-60)، 20 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 29 - 328]
farhang-e 'arabī be-fārsī
اصفهانی، علی اصغر بن عبدالجبار، ق 14
esfahānī, ‘alī asar ebn-e ‘abd-ol-jabbār (- 14c)
تاریخ تأليف: 1308 ق
فرهنگ بسیار مختصری است به ترتیب حروف آغاز کلمه ها در 28 باب به ترتیب حروف الفبا.
آغاز: شکر و سپاس مر خدای را که آفریننده جهان و دارنده زمین و آسمان است ... بعد بر ارباب فضل و کمال واضح است که بهترین الفاظ لفظ عرب است ... اله و الله هر دو بمعنی خداست الهه خدابان ...
انجام: یوح آفتاب، یاوه سخن بیهوده، یاس ناامیدی.
آغاز و انجام: برابر
کا: سید ابراهیم بن محمد بن میرزا عبدالله جندقی ساکن یزد، تا سه شنبه 29 رجب 1263 ق؛ جلد: تیماج، 8 گ (1 پ - 8 پ)، 17 سطر، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 20 - 296]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن کربلائی تقی کمرانی، تا: جمعه 18 جمادی الثاني 1308 ق، جا: شکو زایل؛ 6 گ (1-6)، اندازه: 22×17 سم [ف: 6 - 3041]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء مع لایاء، پلی نزدیک می شود.
تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 61 گ (3 پ - 63 پ)، 12 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 20 - 227]
farhang-e 'arabī be-fārsī
کشمیری، شمس الدين محمد
kešmīrī, šams-od-dīn mohammad
شاید از شمس الدين محمد کشمیری باشد.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 133/2 - ج
آغاز: آخشیخ بمدالف و سکون خای معجمه ضد و مخالف باشد؛ انجام: نورد ... پیچی که در چیزی افتد
بی کا، بی تا؛ 29 گ (14 پ - 42 پ هامش) [ف: 1 - 370]
farhang-e ‘arabī be-fārsī = alfāz
فرهنگ فارسی به فارسی کوتاهی است بر الفاظي که نویسندگان را چاره ای نیست مر دانستن آن را، به ترتیب حروف آغاز کلمه ها در چند باب.
آغاز: کتاب الفاظ. بسمله و به نستعین. الحمدلله رب العالمين ... اجمعین. اما بعد بدان که اسعدك الله في الدارين این کتابی است در الفاظ و چاره ای نیست مر نویسندگان را از دانستن این قدر زیرا که هر که این قدر نداند از حساب نویسنده گان در نمی آید. پس دانستن این قدر واجب بود تا آن چه خوانند و نویسند بر او عیب نگیرند ان شاء الله تعالی. باب الالف. امن ایمنی. امان زنهار خواستن. امانت نگاه داشتن حق کسی. امین استوار
آغاز: برابر؛ انجام: یوم الخميس پنج شنبه، یوم الجمعه روز آدینه.
نام کتاب از فهرست دانشگاه تهران 408/20 ذکر شد. در فهرست به نام الفاظ آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 18 جمادی الثاني 1092 ق، جلد: تیماج، 10 گ (72 ر - 81 ر)، اندازه: 20×13 سم [ف: 19 - 328]
آغاز: برابر
فقط مقداری از حرف الف آمده؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن ملا صالح مازندرانی، تا: 1227 ق؛ 8 گ (41 - 48 پ)، اندازه: 17×11 سم [ف: - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء ... یاغی: ستمکار. یغما: تاراج. یم: تک دریا.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 19 گ، 13 سطر، اندازه: 16/8×10/6 سم [ف: 7 - 389]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء، یمن خجستگی، يأس نومیدی ... بل لهم الله و نعمائه همیشه دارد خدای نعمت او را تمت
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4 گ (21 ر - 24 ر)، اندازه: 21×16 سم [ف: 1 - 386]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الياء. یمن خستگی. یسیر آستان. یمین دست راست. یسار دست چپ ... یوم الخميس روز پنج شنبه یوم الجمعه روز جمعه
خط: نستعلیق، کا: حسین خان بن محمد گرائلی ملقب به فقیره، تا: جمعه 4 ذیقعده 1244 ق؛ حاشیه برگ های 74 پ - 76 ر دو یادداشت مفصل از قنبر علی احمدنیا مباشر املاک ورثه امیر اکرم چراغعلی خان پهلو نژاد در قریه میکلا (گردوباز) در 7 اسفند 1321 و 1324/2/26 درباره جنگ جهانی و وضعیت ایران و جهان در آن دوره؛ جلد: تیماج مذهب، 11 گ (70 ر - 80 پ)، 14 سطر (8×5)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 20 - 408]
farhang-e 'arabī be-fārsī
آغاز: الحصون انك یک کده ستایش از دیگر ... «فصل» شاه اقطاء کوسبندی سیاه سبید و تن سیاه و مطرفه کناره کوش سیاه و خصوصا یک چشم سفید و دیگر سیاه؛ انجام: فصل الصهيل. بانک اسب، الضبح بانک نفس اسب ... الخوار، بانک کا و الثعاء بانگ گوسفند.
واژه نامه ای است. با سربند های «باب» و هر باب در یک و یا چند «فصل». بسیار نزدیک است به «البلغه» که با آن سنجیده شد آن نبود. گویا هیچ یک از واژه نامه های عربی به فارسی که در «فرهنگ نامه» های خود شناسانده اند نیست. بخش بندی نسخه، چنین است: فصل، شاه رقطاء، فصل، القرن ... فصل، القبيله: گروه مردم از یک پدر؛ فصل، جیل و کبه و زجلة: گروهی از مردم؛ فصل، في القطع: قطعه باره از هر چه باشد. الباب العاشر: في الاطعمه و الاشربه، القوت و الزاد و البتات، توشه؛ فصل، الباجات و اها الواحد باجة ...؛ فصل، في الحلاوي، الحلواء: شیرینی.؛ فصل الصبغ و ادام: نان خورش ... الباب الحادي عشر: في الامتعة (فصلی ندارد). الباب الثاني عشر: في الدواء و الأمراض، الداء و الوصب و الوجع و الالم: درد ...؛ فصل، الصداع: درد سر؛ فصل الحمى وام ملدم، تب الرس و الرسيس.؛ فصل، السلعة: شکستگی سر. الباب الثالث عشر في ذکر الخيل و الاسلحة ... فصل، الجحفلة: لب اسب؛ فصل في نعونتها اليعبوب و الجموم؛ فصل، في شیاتها الشية؛ فصل، في الوان، اللون: رنگ، فصل، في تأكيد هذه الألوان؛ فصل، في السرج، و اللجام.؛ فصل، الحلبة: اسبانی که برای مسابقه فراهم آرند؛ فصل، في الاسلحة.؛ فصل، المشرقي و القسياسي.؛ فصل، في الرمح.؛ فصل، في القوس و.؛ فصل، في السهم؛ فصل، في الترس و.؛ الباب الرابع عشر: في ذکر الابل، الابل، نامی است جمله
اشتران را، فصل، الفالج و الدهامج ... فصل، المشفر لفج؛ فصل، الملقوحة: بچه اندر شکم؛ فصل، ناقة؛ فصل ... ناقة جرون بسیار خوب ...؛ فصل ... في الوانها؛ فصل؛ الباب الخامس عشر: في ذکر البقر الوحشية و الاهليلة ... فصل، المهاة و النعجة و العينا ماده گاو دشتی.؛ فصل، الظبي: آهو. الباب السادس عشر. الحماد الوحشي ... 7 «فصل»؛ الباب (باب 18 جابجا است). الباب الثامن عشر: في ذکر السباع، السبع، ده «فصل»، الذئب و.؛ الباب التاسع عشر: في ذکر الحشرات و الهوائم. فصل الحية ...؛ فصل، الفار و.؛ فصل النمل: مور. الباب العشرون: في ذکر الطير. الطير: پرنده؛ فصل، الغرنيق: مرغی است از مرغان آبی؛ فصل، النعام: اشتر مرغ، الباب الحادي و العشرون: في ذکر الاصوات؛ فصل، الصهيل بانگ اسب. برای نشانی: الباب العاشر في الأطعمة و الأشربة. القوت و الزاد و البتات: توشه. المزود و المزادة: توشه دان. القوتة و القيتة: قوت یک شبه. الرزق و النزل و النزل: روزی، الفيرة و الميرة خواربار و الطعام و الطعم خورش. الفداء انج پرورش بذان بود (گ 3 پ)؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با املایی به شیوه فارسی کهن، از آن میان (کی: که؛ ک: گ؛ ب: پ؟ ج: چ ...)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 40 گ، 16 سطر (12/5×9)، اندازه: 16/5×13 سم [ف: 3 - 242]
این نسخه، از بخشی از باب الف آغاز و تا بخشی از باب هاء به انجام رسیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 32 گ (1-32)، 14 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 38 - 134]
آغاز: و فهوم مکونات و مخلوقات احاطت کند ... چون بعضی از برادران دینی، و اجلاء؛ انجام: انجام در حرف «ه» افتاده: «هوا» باد ... «هادیه» دوزخ «هوان» و «هون» جاری ...
از ناشناسی که نام خود را در دیباچه نیاورده، نام کتاب نیز خوانا نیست. فرهنگ واژه های عربی به فارسی است، بسیار کوتاه، و خود می گوید واژه هایی که در محاورات و مراسلات به کار می رود، به ترتیب الفبايي از آغاز واژه ها، حرف دوم و یا پایان نیز به حساب نیامده است. این چنین: الف. «احد» یکی «احاد» جمع «آخر» پسین؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: دکتر روشن ضمیر، 35 گ (56 ر - 90 پ) [ف: 3 - 240]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدان ایدك الله في الدارين که این کتابی است مختصر در الفاظ؛ انجام: یوم الأربعاء روز چهارشنبه یوم الخميس روز پنج شنبه یوم الجمعه روز آدینه
لغت بسیار مختصری است که نویسندگان را لازم آید، به ترتیب حروف الفبا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1040 ق؛ 19 گ (235 پ - 253 پ)، 15 سطر، اندازه: 19×12 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1184]
تأليف تازه و از قرن 13 به نظر می رسد. به ترتیب حروف الفباء؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: محمود بن یوسف خان یکانی الاصل مرندی المسكن، تا: 1302 ق؛ جلد: تیماج ، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 412]
آغاز: اصرار بمعنی مؤكد اثرار بمعنی سر اثیر بمعنی کهنه افکار بمعنی فکر ها فر بمعنی زینت گره بمعنی جهانبان تکلف به معنی زحمت؛ انجام: تفوی بمعنی جوشیده و هی یعنی آن تمیز به معنی پاره پاره سحیق
فرهنگ لغاتی است نامرتب، مؤلف در آن لغات عربی و فارسی را به فارسی ترجمه نموده و شرح داده است، این فرهنگ از جهت ادبی و لغوی در سطح بسیار پایینی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 205 گ، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 37 - 53]
آغاز: بسمله. تقولی: گو؛ اذهب: برو؛ ذهبت: رفتم؛ ذهبت: رفت؛ یذهب: می رود؛ ارجع: باز آی؛ رجعت: باز آمدم؛ انجام: تحبی کی (چنین). اذا اراد الله تعالی، ارجعی بعد ثلاثة ایام انشاء الله تعالی الله معك، خدای با تو اگر خدای تعالی بخواهد بعد از سه روز: ببایم، و علیك السلام تم، تمت. باد شما را سلام.
واژه نامه ای است برای آموختن عربی از راه زبان فارسی، با زیرنویس به ترکی، بخش بندی نشده. از تک واژه ها آغاز می شود و به عبارت ها می انجامد، محاوره ای؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 19 با سروده شناخته شده ولی با انحراف در پایانه: «این نوشتم تا بماند روزگارانه ** من نمانم خط بماند یادگارانه. بر هر که خواند دعا طمع دارم [...] که خط را من بنده گنه کارم»؛ 1 ص (13 پ - 19 ر)، اندازه: 16×12 سم [ف: 3 - 240]
آغاز: فصل الضاد المعجمة الضير بر وزن صبر و الضيران بروزن رمضان بمعنای آدمی پای در بند؛ انجام: بعین عنایت نظر کرده قلم عفو بزلل و خطای داعی حقیر بکشند که بتعجیل تمام ترجمه و نوشته شد.
در این فرهنگ لغات و اشتقاقات آن ها گزارش شده و گویا ترجمه «القاموس المحيط» فیروز آبادی باشد با اندکی اضافاتی از مترجم این نسخه از حرف ضاد معجمه تا پایان حروف را دارد و روز پنج شنبه 24 ماه رمضان 1262 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ تملک: خادم الاحباء فخرالاطباء در تبریز به تاریخ 1286؛ جلد: تیماج، 729 گ، اندازه: 21×31/5 سم [ف: 13 - 60]
آغاز: ... هر جای که کنند، الاضحى و الاضاحي ... ظ: الظفار، نوعیست از بوی خوش و اظفار: نام شهریست الاظفر و الانثى ظفراء: دراز ناخن؛ انجام: ص الوصاية: وصیت، الوصايك ثباب يمانية، الوصب: درد ... الوصايل ج الوصيلة: زمین فراخ و آن
کو سبند که هفتم شکم بزاد ...
فرهنگ لغات عربی به فارسی است که به ترتیب الفبائي، لغات عربی را آورده، سپس به ترجمه فارسی آن پرداخته است، به علت افتادگی برگ های آغاز و انجام، مؤلف آن ناشناخته ماند. نسخه موجود از باب الف مفتوحه، آغاز و تا اوایل کتاب الواو، باب واو المفتوحة به انجام می رسد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: محمد حلیم این ... میرزا، 1056؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع، 114 گ، 18 سطر، اندازه: 25×18 سم [ف: 37 - 564]
خط: نسخ، بی کا، تا: 797 ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: ترکی، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 406]
با ذکر واژه های ترکی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 797 ق؛ کاغذ: ترکی، قطع: رقعی [نشریه: 13 - 406]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این کتاب نسخه و مجموعه ایست از لغات عرب ... آیه نشان و کبری، آی قصد ایدیجی؛ انجام: قدوس پاک، قرثعه شجار، قرده کثره ...
لغات عربی در این فرهنگ به ترتیب حروف اول در تلفظ آن ها (مفتوح، مکسور، مضموم) تنظیم شده و ردیف فارسی و گاهی ترکی آن ها زیرنویس شده است. گویا دیباچه ای که در برگی نونویس آمده، ساخته مؤلف نباشد؛ خط: لغات نسخ و نستعلیق، بی کا، تا قرن 9، افتادگی: انجام؛ مهر: بیضوی «فخر الاطبا» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 388 گ، 13 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 22 - 28]
این کتاب به عدد حروف هجاء بیست و هشت کتاب دارد و مفردات به ترتیب حرکات و سپس افعال به ترتیب وزن و پس از آن مزید ها در آن آمده است، ثلاثی مجرد پنج باب و ششمین باب مجهولات است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن رسول، تا: شنبه 1 جمادی الثاني 833 ق؛ جلد: مقوا، 262 گ، 17 سطر (18×11)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 5 - 372]
آغاز: باب الالف ابتدا و افتتاح و انشا آغاز کردن کار، انتها پایان بردن کار، التجا پناه گرفتن
نسخه اصلی: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 260. فرهنگ مختصری است عربی به فارسی در چند باب به ترتیب حروف الفبا؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن جمال الدين، تا: با تاریخ 885 ق؛ این رساله در بین سطور و ابیات به ترکی ترجمه شده، مصحح 29 ص (46-74) [عکسی ف: 1 - 293]
آغاز: باب الالف مع الراء ... اربعین چل، ارز برنج، ارزاق روزی ها، اراجیف آن چه اصل ندارد، ارنب خرگوش، ارواح جان ها؛ انجام: باب النون مع الالف نائم خسبیده، نام بخفت، ناظر نظر کننده، ناصر یاری کننده
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام چند نسخه - ف: - 362]
مانند ترجمان اللغه در 84 باب ولی کوتاه، خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 18 ص (1-18)، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 37]
آغاز: ... و رهایی خواستن، استنباط: بیرون آوردن. استحفاظ: نگاه داشتن خواستن. استرضاع: دایه گرفتن فرزند را انجام: کف. کف: پنجه و بازداشتن ...
فرهنگ لغاتی است عربی فارسی و به ترتیب الفبائي. این نسخه، از بخشی از حرف الف آغاز و تا بخشی از حرف کاف به انجام رسیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «هی» و غیر آن؛ جلد: تیماج مذهب، 31 گ (33-63)، 17 سطر (16×8)، اندازه: 12×20 سم [ف: 38 - 135]
آغاز: ضرابا و ضرب الجرح ضربانا (بطیبد جراحت) عتبت علیه یعتب عتبا (خشم کرد بوی)؛ انجام: اللهم لاهم (ای خدای سزای پرستش).
لغات عربی به ترتیب اشتقاق آن ها بر مبنای ابواب صرفی، با ترجمه تحت اللفظي آن ها زیر سطر ها، گزارش شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تاریخ تولدی در اول رمضان 933؛ جلد: تیماج، 162 گ، 9 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 15 - 295]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 6949 (گنج، 1036/3). به ترتیب حروف تهجی در حرف یکم و دوم واژه ها. برای نشانی: حرف السين «سا» بدست «سائیه» آن شتر که بند او رها کردندی تا خود چرا کند. چنانک بحیره ساحت میان سرای یا درگاه. «ساحل» کرانه دریا. «سامری» نام مردی است از ... خط: نسخ کهن، بی کا، تا: یک شنبه 15 رجب 950 ق؛ 61 گ (1-61) [عکسی ف: 2 - 204]
آغاز: الحمدلله الذي زین الفاظ الأنام بذکره و الحاظ نور الاجسام بشکره، و الصلاة سپاس و ستایش مرخدای را، آن خدایی که بیاراست سخن های خلقان را به یاد خود و روشن کرده چشم ها بدن ها را، به شکر خود، و درود بر بهترین خلق او، که محمد است و فرزندانی که سخن گوینده ایشانند، بخشایش عطای او. باب الالف. افتتاح و ابتدا، آغاز کار؛ انجام: باب اليا. یمین: دست راست؛ یسار: دست چپ؛ پسر: آسان؛ یابس: خشک؛ یقین: برخواستن [چنین]: یمن: افزونی؛ یمکن: تواند بود؛ ینبوع: چشمه؛
ینابیع: چشم ها (چنین)؛ یالیت: کاشکی؛ یتیم: بی پدر؛ یدیم الله دولته: همیشه بداد خدای او را دولت؛ یرحم الله عبدالله قال امینا: رحمت خدای بر بنده مرا که گفت امین.
از ناشناسی پیش از 972 ق که تاریخ مجموعه ای است که این نسخه را در بردارد. به ترتیب حروف الفبايي از آغاز واژه ها هر حرف در یک «باب» تنها حرف آغاز را پایه کار خود نهاده است، و از بخش های سفیدی که میان «باب» گذارده است چنان بر می آید که می خواسته کار نگارش را دنبال کند. برای نشانی: باب الالف افتتاح و ابتدا: آغاز کار، انتها و اختتام: آخر کار، انبساط، گشادگی، انقباض: گرفتگی، اضطراب: شوریده شدن کار، انقلاب: برگردانیدن، انحراف: کج شدن، انصراف: باز گردیدن، انقیاد: فرمان برداری، اعتضاد: قوت گرفتن، انحطاط: فرو گردیدن، اطاعت: فرمانبرداری کردن، اعتراف: اقرار کردن، اصطناع: نیکویی کردن ... این باب می انجامد با: اوراد: ورد ها، احزان: اندوه ها، اختلال: نقصان یافتن، اصحاب: یاران، اعمی: نابینا، اسقاط: انداختن، استهزاء: مسخرگی کردن و افسوس داشتن؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 972 ق؛ شیوه فارسی نویسی کهن (: ک = گ در همه موارد به کار گرفته شده)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 44 گ (77 پ - 120 پ) [ف: 3 - 241]
آغاز: حمد له. عاقبة، صلاة فقل در امر هایی که در سخن مستعمل است، تعال: بیا، مر: بگذر، تقدم: فرا پیش آی، تأخر: پس رو، ادخل: درای، اخرج: بیرون شو، اجلس: بنشین، قم: برخیز، امش: برو؛ انجام: رزق الله علما نافعا و وقفك عملا، همان جا، و هو الموفق و المعين. تم بالخیر. تحریرا في ثلث من شهر ربیع الثاني سنة أربع و سبعین و تسع مأته (3 ربیع الثاني 974) تم
از ناشناسی پیش از 3 ربیع الثاني 974 ق، که تاریخ نسخه و یا تاریخ نگارش است؛ گویا جز فرهنگ نامه هایی است که در «فرهنگ نامه های عربی به فارسی» نشان داده اند. نسخه دیباچه ای را ندارد. نام کتاب به خامه نویسنده در ص. ع «مصادر اللغه» آمده است، ولی متن چنین نیست. گفتاری است که بر محاوره ساخته شده. با سربند های «فصل»: 1. در امر هایی که در سخن مستعمل است، 2. در نهایتی که در سخن مستعمل است، 3. «ما» اسمك، یا غلام، چیست نام تو ای پسر؟ نام من مقبل، اسمی مقبل، 4. ایها السيدي من این حنت ای مهتر از کجا آمدی؟ من مکه از مکه آمده ام. الى این تجی تا کجا می روی؟ الى مشهد خراسان تا مشهد خراسان، 5. من انت یا صبی؟ کیستی تو ای کودک من. أنا مربی نغمتك، پرورده نعمت توأم ...، 6. این کنت یا صبی؟ کجا بودی ای کودک؟ الآن کنت في البيت، تا اکنون بودم در خانه ...، 7. یا غلام اذهب الى القصر الملك. ای غلام برو به سوی کوشک پادشاه ...، 8. یا غلام اذهب الى المعسكر، ای غلام برو تا لشگرگاه ...، 9. در دعای بیماران، وجهك الله اليك العافيه به تو فرستاد خدای عزوجل تندرستی، 10. در پرسیدن اهل مصیبت. اعظم الله اجرکم، بزرگ گرداند خدای مزد شما را، 11. زودك الله التقوى، توشه کند خدای را تقوا، 12. در دعا وداع که مسافر گویند. استودع الله دینکم. می سپارم به خدای تو دین شما را، 13. کیف اصبحت یا زید، چگونه شبانگاه کردی این برادر؟، 14. کیفیت امشیت یا زید، چگونه شبانگاه کردی آی زید، 15. واپسین فصل مرحبا بالغایب، خوش فراخی باد به آمدن غایب؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 3 ربیع الثاني 974 ق؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 9 گ (68 ر - 76 ر) [ف: 3 - 241]
آغاز: بسمله. تمم یا کریم. «الف» «الله» عن اسمه انباء ** الروح الحمده ابواء/ خدای را از نام او خبر می دهم ** و دل را از برای جای می سازم/ یا مصلح بال کل عبد ** اصلح لك بالنا و هینا/ الله علم بود خدا را ** اندر لغت عرب ز اسما؛ انجام: جرش شد در آی، و هم آدخل درای/ بکن دور از آخر با دل بگو/ که واجب خدای است و الله خدا. تم الكتاب ...
پیش از 874 ق که تاریخ نسخه است. چنان می نماید که جز واژه نامه هایی است که در «فرهنگ نامه های عربی به فارسی» (تهران 1337 خ) نشان داده است. در ص. ع. یادداشتی است: «در للمولی المحقق المدقق مولانا احمد الدين البردعي (؟)» نسخه در دست: بی دیباچه، نظم است و نثر، سربندهای «فصل» (فصل بی شماره) نیز دارد. واژه نامه است به ترتیب الفبايي از پایان واژه ها: نخست چند بیت به تغزل آورده سپس در پیوند به آن نثر آورده شده است. نخستین عنوان «الالف» است و واژه «الله»، دومین عنوان «الباء» است و واژه «کتاب». انبیا: پیغمبران، مفرد نبی، نامه کتاب/ نسخه آن چه از وی نویسند و نبشتن الكتاب (ص 11)، «التاء» واژه «کاینات» عالم و کون، تکو، محدث و هم کاینات (ص 14) ... «السين»: ورد: گل، صد برگ گل باشد مضاعف رند آس/ یاسمن پیدا جو تاریخ و ترنج سناس (ص 156)، فصل [1]: چنان که در فلک شمسی در فلک بروج دوازده بخش ... فصل [2]: اسبوع، هفته آسابیع ... «فصل» [3]: شهر ماه عدد در روزهای هر ماه سی روز باشد، اسماء الشهور، الاثني عشر بالعربية، اسماء الايام المشهور عند العرب في السنة، اسماء الليالي، اسماء الشهور الاثني عشر بالرومیه، اسماء الشهور الاثني عشر بالفارسیه (: فروردین، اردیبهشت ...) «فصل» حروف ابجد: ا یکی، ب دو، ج سه ... «فصل» [4] طایفه از علماء علم طبیعی و علم حساب از برای عدد تعاریف چند آورد (28-48)، چاپی دیگر: فصل في الضمائر (: ضمیر منفصل مرفوع ... منفصل منصوب)، فصل في الموصولات، فصل في اسماء الاشاره. فصل في اسماء الأفعال، فصل في الضروف (ص 222-228). برای نشانی: منزلات ماه و اسبوع و شهور 88 کز ز نظم دلکشم یابد ظهور/ با حساب جهل و نقش عدد ** یاد کن در پنج فصل ای معتمد. برای نشانی: «فصل» چنانک دور فلک شمسی را در فلك البروج، دوازده بخش متساوی کرده اند، و هر بخش را برج نام کرده اند، و هر بخش را
منزل ماه گفتند، زیرا که ماه هر روز در یکی از این منازل نزول کند (ص 28)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 10 شوال 974 ق؛ با شیوه کهن فارسی نویسی (: ب = پ، ج = چ، ک = گ، بدانک = بدان که ...)، محشی؛ یادداشت «کنز اللغه» به گونه نام کتاب و محقق مولانا احمد الدين بردعی به گونه نگارنده؛ تملک: عبدالعزیز؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا چرم، 282 ص، 7 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 3 - 241]
آغاز: الفجيع بانگ مار، النعيق مرغ، الصرير بانگ قلم الحسيس بانگ آتش الحفيف بانگ درخت و پر مرغ، الصرير چرخ و دندان شتر، الطنين بانگ مگس، الرنين بانگ کمان، الغطيط آواز خفته ... فصل احد واحدی یکی اثنان دو تا، ثلاث سه، اربع چهار، خمس پنج، ست شش، سبعه هفت، ... فصل الجوهوا، الريح باد ها، الصباح آن باد که از مشرق آید؛ انجام: الامانة راستی، الخيانة ناراستی النصيحة و النصح نیک خواهی النجح و الظفر پیروزی، الحميه ننگ و نام، العمارة آبادانی الخراب ویران، الشفع جفت، الوتر طاق، الحب المحبة و الود و المودة و الهوى دوستی، العشق دوستی بغایت، الغاية و المنتهي پایان کار، البداية آغاز کار، الأول نخستین، الاخر و الاخير واپسین، العقبي و العاقبة و الخاتمة سرانجام کار ... محمد المداح في سنه 978
بخشی از یک فرهنگنامه (فقه اللغه) عربی به فارسی است که با عنوان های «فصل فصل» ترتیب یافته است. این فرهنگی ترتیب الفبايي ندارد بلکه در هر فصل، لغات نزدیک به یکدیگر و مربوط به یک نوع از معانی، یاد شده و به جز السامي في الاسلامي و گزیده آن است، فهرست فصل های موجود: فصل - [لغات مربوط به اوزان و مقادیر و آلات تقدیر] آغاز آن: «الميزان ترازو الكفه پله ترازو»، فصل در اعداد احد واحدی ...، فصل - [حوادث جوی] الجو: هوا، الريح: باد ...، فصل آواژه های مربوط به روز رستاخیز جنة و فردوس: بهشت ...، فصل - [واژه های زمانی و مقادیر زمانی]، الوفق و میقات و حین و اوان: هنگام، فصل - [تقسیمات اقلیمی] - دنیا و آخرت نیز در این فصل یاد شده، فصل - [اصطلاحات زمینی] الطور و الطور و الجبل: کوه ... فصل - واژه های آب الماء آب، فصل - [واژه های گیاهان] النبت و النبات: هر چه بروید ..، فصل - [واژه بنا ها] الجدار و الحائط: دیوار ...، فصل - [دنباله فصل گذشته و نیز واژه ها و اصطلاحات جای ها] الباب: در ...، فصل - [این فصلا نیز دنبال گذشته است] المحفل: انجمن ...، فصل - [این فصل نیز درباره واژه های نوعی دیگر از بنا هاست: المقبره: گورستان، فصل - [صفات ظاهری و باطنی انسان] الطويل: دراز ...، سه فصل بعد نیز هر یک درباره انواع صفات انسان است. و مصادر نیز بسیار در آن یاد شده است؛ بی کا، تا: با تاریخ 978 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 9 ص (301-309)، اندازه: 22×16 سم [ف: 10 - 402]
آغاز: اجاج: آب تلخ، غور: آب نهانی، طرق: آب ستو در رفته، قراح: آب خالص، جمد: یخ؛ انجام: ذره: ... مورچه، علی حده: تنها کار.
به ترتیب معانی است و گویا در آن از مقدمة الادب زمخشری بهره برده شده است؛ کا: احمد بن حسن، تا: رجب 983 ق؛ جلد: تیماج، 64 گ (14 ر - 77 پ)، 9 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 21×15 سم [ف: 5 - 372]
نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم. به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلم ها ف: 2 - 162]
بی سر و ته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا؛ قطع: ربعی [نشریه: 3 - 38]
آغاز: بسمله. حمد له ... اجمعین. باب الال في اسماء الله تعالی. الله و الاله: خدای سزاوار پرستش، الرحمن بخشاینده، الرحيم: مهربان، الملك: پادشاه؛ انجام: الكوثر: جویی است در بهشت در 55 ر و پ دعاست.
در سی و یک باب که برخی از آن ها در چند فصل است، دستگاهی است و به ترتیب موضوع؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 19 گ (36 ر - 54 پ)، 17 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 15 - 4068]
آغاز: استفاخت فاش شدن مستفیض و شایع فاش؛ انجام: ابتدا و انتها، اول و آخر، تمت هذه الألفاظ. ناشناخته، در هشت برگ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 8 گ، 25 سطر (10×17/5)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 4 - 2120]
آغاز: بسمله فعل و فعلة فعل و فعلة فعل و فعلة ... ثم يأتي في الخماسية فعللل ... و ما سویها منشعبة منها و ما جاء من الاصلية و المنشعبة في القرآن فصلتها و اوردتها علی ترتیب الأبواب و قد مر في خطبة الكتاب باب فعل و فعله بفتح اولیهما و سکون ثانی هما علی الحروف المعجم یقال: اثر لرواية الحديث، اثل شوره کز من اجل ذلك از بهر آن ارش دیت؛ انجام: سیما، مگر آن چه. سین سوف نحو سنریکم آیتاتنا.
اوزان ثلاثی و رباعی و خماسی به ترتیب حروف اول و دوم و سوم ... اسم و مصدر. دو صفحه اول شامل فهرست ابواب کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 15 سطر (14×8)، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 4 - 2120]
آغاز: باب الألف. اراء: فکرها. اللتيا: سختی و حادثه بزرگ. ابناء:
پسران. استقصاء: دورشدن در مسئله یا بجز آن؛ انجام: یعمور: بزغاله و سنگ خرد. یعامر جمع. یاسر: ظرف و قمارباز و اسم برجی است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 27 گ (128 پ - 154 پ)، 14 سطر (5/5×12/5) [ف: 5 - 371]
آغاز: باب الالف: اعتصام چنگ در زدن. اشتباه: پوشیده شدن. امتحان: آزمودن؛ انجام: باب السين: سماحت: جوانمردی. سفاحت (؟): بی خردی. سفیه: بی خرد. سلوت: بی غمی و خورسندی (نسخه ما تا باب الميم است).
فهرست مطالب آن: گیاه ها، مواضع، ظروف، اعضای بدن، اسماء انسان و حالات عمر، اسماء الفاظ، اعداد و اوزان، حیوانات، ضمایر؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 168 گ (94 ر - 261 پ) [ف: 5 - 372]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... باب الالف انبساط کست ... کردن، انقباض تن با خود گرفتن؛ انجام: یتیم بی پدر، یم دریا، ینبوع چشمه
این فرهنگ بسیار مختصر به ترتیب حروف آغاز کلمه ها در چند باب تنظیم شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی، 12 گ (33 ر - 44 پ)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 21 - 35]
آغاز: بسمله و به نستعین، حرف الألف از فتنه قیامت؛ انجام: ایا ما حسوما، روز های نحس، حسد بد خواستن
حاوی فرهنگ لغت عربی و ترجمه آن ها بفارسی است این لغات از حرف الف شروع می شوند و تا حاء حطی بر حسب ترتیب الفبائي حرف اول هر کلمه می آیند و برای لغات آورده شده نیز سعی بر این رفته که یک معنی آورده شود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 22 ص، 17 سطر (12×6)، اندازه: 10×17 سم [ف: 5 - 131]
آغاز: شتابیدن. مصدر الأفعنلال اکلندی و اغلندی سخت و سطبر شدن؛ انجام: خاموش گردانیدن هزو و هرع افس...
بترتیب تهجی مرتب است و حرف نخستین کلمه با عنوان کتاب و حرف باز پسین آن با عنوان باب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 25]
آغاز: بخت شور. ارج عم از باب علم العليم الارج و الأريج خوشبوی؛ انجام: ید اليدي مصدر ... و عیدید.
فرهنگی است عربی و ترجمه شده به فارسی و مصادر است و ریشه کلمات و مشتقات و افعال و مصد های ثلاثی و رباعی آن ها و در آن یاد شده از صحاح و مستخلص و تاج المصادر و مفتاح جعفری و نکات و از ابن فارس و ابن جنی و زجاج و ابو هریره و ابوبکر و قسینی و ازهری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ قطع: وزیری [نشریه: 3 - 25]
آغاز: بالکسر دست جب و سمت شمال شمام نام گوهی است؛ انجام: یهود یه جهودی و زن جهود تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی [رایانه]
آغاز: بسمله. الف مع الباء ابد همیشه آباد جمع ابواب ابواب در ها ابریق کوزه اباریق جمع ابنیه بنا ها آب پدر اباء جمع ... ابیت نخواستم، ابینا نخواستم، ابین نخواستند؛ انجام: یم دریا، یمین سوگند، درست راست، ممحض موقوف، ابجد آغاز کرد ... ضظغ تمام شد
واژه های عربی با ترتیب الفبايي در حرف اول و دوم و مرادف فارسی آن ها در زیر هر یک آورده شده و مؤلف در پایان هر باب چند واژه فارسی را با ترتیب الفبايي در حرف اول و با ذکر مرادف هر یک در زیر آن با عنوان «لغت الفرس» می افزاید. اینک نمونه ای از واژه های فارسی که در پایان حرف الف یاد شده است با مرادفات فارسی که در زیر آن هاست: اونگ: آمیخته اندر: آن جا. آهیخته: کشیده. اوخ: اوه گفتن. ایرسان: پیشمان. ایرو: خدا. ازید: دراز کرده (؟)؛ کا: خدای ویردی، تا: 1002 ق؛ جلد: مقوا، 112 گ (49-161)، 14 و 22 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [نشریه: 105 - 13]
آغاز: بسمله. مبتدی چون این قدر بخواند و یاد گیرد و در استعمال آورد . خواندن نام ها و کتاب ها بر وی آسان گردد. فصل ابتدا و افتتاح و مفاتحات آغاز کردن کار ختم و اختتام به پایان بردن کار ... کنه و قصاری و قصوری و نهایت و غایت پایان کار؛ انجام: ابتداء اول و آخر تفسیر واژه هایی که غالبا از نظر لفظ و یا معنی نزدیک و شبیه یکدیگر و یا متضادند. دارای سه فصل است در فصل نخست مفردات و در دو فصل دیگر کلمات مرکب (تام یا ناقص) یاد شده مانند «حیص حیص تنگی و فراخی هیات و میاط آمدن و شدن، حسن العقيده نیکو اعتقادی ...» و در ص 9 (فصل اول نسخه حاضر) چنین آمده: «معافات و مقاسات و مکابده رنج چیزی بکشیدن ... محاکمات به حاکم شدن. حکومت دادرسی ... حسن نیکوی. قبح زشتی» نسخه شماره 133/3 - ج دانشکده ادبیات تهران ظاهرا همین فرهنگ است و دیباچه نسخه حاضر را ندارد. و پایان آن نیز متفاوت است؛ کا: خدای ویردی، تا: 1002 ق؛ جلد: مقوا، 7 گ (1-7)، 14 و 22 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [نشریه: 104 - 13]
آغاز: بسمله. باب الالف المفتوحه اللله خدای سزای پرستش احدیکی آحاد جمع اول نخستین اوائل جمع؛ انجام: المضمومه:
یبوست خشکی پسر اسانی. یمن خجستگی یوسف حسرت زده (؟ ...) یموم دریا ها
واژه ها به ترتیب حروف الفبا در حرف اول و حرف در سه باب است (1- اول مفتوح. 2- اول مکسور. 3- اول مضموم)؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: خدای ویردی، تا: 1002 ق؛ در ذیل این فرهنگ (ص 91-92) نمونه هایی از جناس لفظی عربی با ترجمه فارسی؛ جلد: مقوا، 37 گ (9-45)، 14 و 22 سطر، اندازه: 14/5×19/5 سم [نشریه: 13 - 104]
آغاز: لغات العرب. بسمله. الله، خدای. اولیا، دوستان. اصفیا، برگزیدگان. اتقیا، پرهیزگاران. اوصیا؛ انجام: یدعون، آرزو می کنند و دعوا می کنند. یحلون، زیور کرده می شوند، یسطون، به ستم می گیرند و حمله می برند
ناشناخته. به ترتیب الفبايي از سر آغاز واژه ها، هر حرف در یک باب. حرف دوم و حروف بعدی واژه ها به حساب نیامده است. برای نشانی: باب السين، سقیم، بیمار. سمک، ماهی. سکین، کارد سعادت، نیک بختی. سیاح، رونده. سباح، شناور؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1011 ق؛ 12 گ (80 پ - 91 پ) [ف: 1 - 187]
آغاز: ایاك ترا، اهدنا راهنمای مرا، آمین و أمين چنین باد؛ انجام: اليقطين درخت کدو، الياقوت معروف
فرهنگ بسیار مختصری است برای ترجمه لغات و واژه های عربی بترتیب حروف اوائل کلمه ها در مصدر، و اشتقاق آن ها را کمتر ذکر می کنند. بیشتر به الفاظ قرآن کریم نظر دارد و فقط به ترجمه آن ها اکتفا می نماید؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: غره ذیحجه 1019 ق؛ تملک: محمد حسین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 87 گ، 12 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: 9 - 98]
آغاز: بسمله، اعضان و افنان؛ شاخ های درخت، آمل؛ امید داشتن و امید، انفعال؛ شرمنده شدن و اثر پذیرفتن از چیزی؛ انجام: یعر؛ بزغاله که در صیدگاه شیر بندند برای صید کردن شیر، یعمور؛ بزغاله و سنگ خورد، یغامیر، جمع یاسر ظرف. خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شوال 1030 ق، جا: در راه تبریز به استانبول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 11 گ (224 پ - 234 ر)، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 18×11 سم [ف: 19 - 71]
آغاز: اعتصام چنگ در زدن اشتباه پوشیده شدن امتحان آزمودن؛ انجام: یا ذالجلال و الاكرام ای صاحب بزرگی و کرامت.
به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 شوال 1062 ق؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 45]
آغاز: آجر خشت پخته آجله آن جهان آجن آب متغیر آخذ فرا گیرنده؛ انجام: ی هیاط سختی هینت خواری. کتاب (یاء؟)
نسخه ای است از اول و آخر آن ناقص و نام اصلی آن دست نداد. در بالای صفحه اول با خط مغایر آمده «تاج اللغه» که نباید آن باشد، چیزی شبیه مهذب الاسماء است، که این هم نیست و باید کتاب دیگری باشد، موجودی نسخه 27 کتاب است به ترتیب حروف تهجی از الف تا هاء و در هر کتاب سه باب است مفتوح و مضموم و مکسور. مثلا کتاب الثاء. باب الثاء المفتوحه. ثابت ایستاده ثاقب تا بنده ثواقب ج ثالث سیم ثامن هشتم ثانی دوم. ب ثبات پایداری ثبت پایدار شدن خ ثخیر ... باب الثناء المضمومه ب ثبور هلاکت ... باب الثناء المكسوره ق ثقل، گران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (12/5×8)، اندازه: 18×12 سم [ف: 3 - 1372]
دستگاهی است از مطلب یکم در معنی اسماء الله تا مطلب سی و دوم در عبارات مستعار و مفسر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 83 گ، 12 سطر (4×10)، اندازه: 13×17 سم [ف: 16 - 93]
آغاز: و مشافهه سخن در روی گفتن؛ انجام: صالح و طالح نیک مرد و بد مرد ابتدا و انتها اول و آخر (تمت الخ)
گویا تحفة الألفاظ همان که در فهرست ادبیات (370) یاد شده. دو فصل دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 29 ص (88-116)، 12 سطر (10×6)، اندازه: 14×10 سم [ف: 12 - 2589]
چند کلمه ای پیش از «الاسب به کسر دال موی زهار است و پا موی فرج است» تا «فصل العين المقطفطة به صیفه اسم مفعول و اسم فاعل از باب دحوج ... وا غلط افعال یعنی از باب»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد تقی بن محمد جعفر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 441 گ، 23 سطر (24×22)، اندازه: 19×24 سم [ف: 17 - 145]
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12، 3 گ (162 ر - 164 ر) [ف: 7 - 213]
آغاز: بسمله - باب الالف [المفتوحة]: اصل، بیخ، امین، استوار، آمین، هم چنان باد. البته، اصلا، هر آینه، اثنا، میان سخن، امر، فرمان، اوامر، جمع امر، فرماینده انجام: باب اللام الف: لایق، در خور، لابس، پوشنده، لاطم، طپاچه زن، لاعب، بازی، لایح، تابنده، لامع، درخشنده، لازب دوشنده، لانه لاشی نیت (؟) هیچ چیز، لابل، نه چنین است. باب الياء المفتوحة: یاس و حرمان، نومیدی.
فرهنگ لغتی است به ترتیب حروف اول کلمه (و نه ریشه کلمات
که سه حرفی است) و در ابوابی به ترتیب حروف الفبا. دسته بندی دیگری نیز ذیل هر باب دیده می شود و آن اعراب آغاز هر کلمه است. به این معنی که مثلا کلماتی که با «شین» شروع می شوند خود سه باب دارند: باب الشين المفتوحة (شمس، شفقت، ...)، باب الشين المكسورة (شقا، شهاب، شتا، ...) الشين المضمومة (شجاع، شبهت، ...)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای رکابه، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 25 ص (101-125)، 19 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 27/1 - 238]
آغاز: بسمله - قسم اول از حروف مقطعات در بیان لغات که حروف آخر را از باب [کذا] گرفتم. انبیاء، پیغمبران، الابدان، و آگاه باش. اتقیا، پرهیزکاران، اعداء، دشمنان، انشا، اظهار کردن، اعضا، دست و پای، همه اندام؛ انجام: بحر او جوی بر جوی جمع شود دریای کردند. شکر مران ولی را که بدایه او را به ... به الا باو. و ثنا مر آن خدای را که نهاية او را نهایت هویدا مکر ... پادشاهی که ملک تکلم در نهاد انسان نهاد و قفل تنعم از نام خانه گشاد باد (؟) بی که سخن تقریر که نسخ تحریر نشان زبان دانی و آبادانی و امان جاویدانی ... (؟) فاضل را بخشیده بمن. الكتاب تمت. تمام هذه النسخة شد. و الله اعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای رکابه، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 66 ص (34-99)، 19 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف: 237 - 27/1]
آغاز: آبا: پدران، اخ: برادر، اخوت: خواهران، اولاد: فرزندان، ... (5 ب) الباب الباء المفتوحه، بیاض سپیدی، بیضاء: سپید ... (12 پ) الباب السين المفتوحة، سامی: بلند، سابغ: تمام، سوابغ جمع، سنة: سال، سقا: آب کش؛ انجام: باب الياء المفتوحة، یوم: روز، ایام جمع، یوم یوم: روز روز، یوم السبت: روز شنبه ... یحیی یابس، یتیم، یوح، يأكل، یقبض في جعفرا. تمت.
دانشنامه ای عربی به فارسی است از نویسنده ای ناشناس که بنابر نظر استاد علینقی منزوی (فرهنگ نامه های عربی به فارسی) گویا پیش از قرن 10 هجری نگاشته شده است. نسخه ای از آن در کتابخانه دانشکده ادبیات تهران موجود می باشد که با اندکی ناهمخوانی با نسخه موجود منطبق است در برخی موارد ترجمه فارسی واژه ها که به صورت زیر نویس آمده نانوشته باقی مانده است به نظر می رسد از آغاز و پایان تعدادی از برگ ها افتاده است هر چند از آغاز افتادگی مشهود نیست لیکن از انجام نسبت به نسخه دانشکده فاقد بخش های باب الياء المضمومة و المكسورة می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 25 گ (1 ر - 25 پ)، 10 سطر، اندازه: 10×8 سم [ف: 35 - 89]
نخست واژه ها درسی مطلب به ترتیب الفبايي (تنها در حرف اول کلمات) و پس از آن سه بخش دیگر است (که عنوان ندارد)، یکی در مفردات متفرقه دیگری در جمله های پراکنده عربی (مانند: اطال الله بقائك و اعظم الله اجرك و ...) و دیگر در تحقیق در ریشه معانی برخی از واژه ها و تناسب بین آن ها (فقه اللغه) اینک نمونه ای از بخش 3: «و اصل مشاورت از شورت الدايه اشورها شورا یعنی وقتی که او را آزموده باشی و فاعل آن مشور بود. نکاح لازم شدن است و تزویج را نکاح برای آن می گویند که دو شخص با همدگر لازم است و گویند نکاح ملاقات دو شخص است برای ...»، از اول نسخه تا بخضی از مطلب 12 (حرف ر) افتاده است. آغاز موجود: (سطر اول برگ 2): «ربانیون گروه هزار هزار ربی واحد. رفرفه شادروان. مروق صاف و نازک. راحیه استخوان بند انگشت. روح القدس جبرئیل ... رفل خرامیدن. رکع پشت خم کردن ... مطلب سیزدهم زجر مکافات کردن و فال زدن زواجرج»، پایان: «و سکون تمکن به چیزی کردن است و قس علی هذا بماتدرك و تفهم. تمت به تاریخ 17 شهر ربیع الثاني سنه 1101 سمت تحریر یافت حسب الفرموده رفعت و معالی پناه خواجه محمد بقاء ابن ... حامی - نظام الدين علی ... کاتب العبد. ابن شروان طالب ...»؛ خط: نستعلیق، کا: طالب پسر شروان، تا: 1101 ق، پس از پایان این فرهنگی، فرهنگ لغات عربی به فارسی دیگری است که بر سه صفحه با همین خط نوشته و ظاهرا بخشی است از کتابی دیگر در لغت بدون رعایت هیچ گونه ترتیب موضوعی و یا الفبايي، با آوردن مرادف فارسی در زیر واژه عربی. آغاز (ص 100): «کتاب لغت، بسمله. بسم: به نام الله: خدا ... فلک: آسمان شمس: آفتاب. هلال: ماه نو. قمر و بدر: ماه چهارده»؛ جلد: تیماج، 51 گ، 16 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [نشریه: 13 - 121]
آغاز: حمد حامد بر خدای عالم و انس و جان ** پس درود مصطفی و هم بر اهل خاندان، انجام: گر کسی پرسد ز نام قائل این بیت چند ** پس الف را مقلوب سازد نام او گردد عیان
منظوم فارسی؛ خط: نسخ، کا: محمد علیمانی دامغانی پسر حاجی علم، تا: 1108 ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (6 ر - 9 ر) [ف: 16 - 663]
آغاز: بسمله، حمد له. اما بعد این رساله ایست در دانستن الفاظ عربی ... باب الالف امن ایمن؛ انجام: طمع امید.
خط: نسخ، کا: محمد علیمانی دامغانی پسر حاجی علم، تا: 1108 ق؛ افتادگی: انجام؛ 7 گ (9 ر - 15 پ) [ف: 16 - 663]
آغاز: باب هفدهم در ذکر استر و حمار باب هجدهم در ذکر اشتر و ما یتعلق به باب نانزدهم در ذکر گاو و باب بیستم در ذکر گوسفند؛ انجام: فرس اسب فارس سوار راکب و مرکب بر نشسته بعیر و جمل و ابحل و ماقب شتر
واژه نامه مختصری است از عربی به فارسی که در آن لغات در بیست و نه باب طبقه بندی موضوعی شده و در هر باب باب نیز
بدون ترتیب الفبايي به صورت زیر نویس معنی شده اند. باب اول در نام های خدا و انبیاء و اولیا می باشد و باب بیست و نهم در ذکر الفاظي که در استیفا مستعمل بود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1127ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 15گ (27 -41پ)، 20 سطر (11×15/5)، اندازه:20×15سم [رایانه]
آغاز: ارتقا بلند کردن امضا روان کننده اهدا هدیه کردن اجرا جزء ها احترا نویسنده اسا مانند اصفیا پاکان؛ انجام: میامن برکتها مکنون پوشیده معصومین پاکون متلون رنگارنگ مهین بزرگان ... واژه نامه ای است از عربی به فارسی که در آن لغات به ترتیب حروف الفبا به بیست و نه باب تقسیم شده ولی در هر باب دون ترتیب الفبايي حروف دوم به صورت زیرنویس به فارسی برگردان شده اند؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1127ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 43گ (42-84پ)، 20 سطر (11×15/5)، اندازه: 20×15سم [رایانه]
آغاز: ... آذان الأرنب، گیاهیست که شکوفه دارد و او را توتیا گویند، آذان الجدي، اسبفول آذریون، گلیست زرد، آذی، آرزو؛ انجام: مفاجة: میان پای از هم باز کردن، مفاجاة: کسی را ناگاه گرفتن، مفاخته، زن بزرگ شکم و دست.
لغت نامه ای است عربی به فارسی که ابتدا کلمه عربی را با اعراب آورده، سپس بر فراز یا زیر آن معنی فارسی آن را آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1127ق، جا: آمد؛ افتادگی: آغاز کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قرمز، 223گ، 11 سطر (20×15)، اندازه: 19×26سم [ف: 37 - 510]
خط: نستعلیق، کا: هارون، تا: 29 شعبان 1130ق، جا: لکهی پر کنه جتویی سرکار پهکر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7ص (237 -243)، 23 سطر (16×10)، اندازه: 25×16سم [ف:1151-9]
آغاز: بسمله انا دریافتن و هنگام شدن و به نهایت رسیدن گرما ... ادا رسانیدن خبر و گذاردن قرض؛ انجام: حروف ت با ض تقریض مدح تحویض حوض را گویند ... تریض با اندک بخش روزگار (؟).
از سید سیاح عندلیب (کذا) لغات عربی به ترتیب حرف اول و آخر (حرف اول باب و حرف آخر فصل) است و غالبا مصادر عنوان شده. لغات نادرست در آن بسیار به چشم می خورد؛ بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ از این فرهنگی در این مجموعه 2 نسخه با دو قلم نوشته شده: نسخه اول از آغاز تا حرف تا با ضاء (تقریض - تریض) است. نسخه دوم که با قلم دیگر است کامل است؛ جلد: تیماج، 11ص(1-11)،اندازه:12×18/5سم [ف:23- 248]
ساخته پس از قاموس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 21 سطر (7×11/5)، قطع: ربعی [ف: 17 - 167]
با امثال عربی با ترجمه فارسی با عنوان های «فصل الذال ذیب فصل الميم مادبه»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 60گ، 20 سطر (14×7)، اندازه: 12×17سم [ف: 16 - 498]
آغاز: احباب دوستان؛ انجام: توغل فرو رفتن
با عنوان های باب بنام هر حرفی از حروف تهجی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 36]
به ترتیب تهجی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 57گ (175-231)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 16 – 618]
آغاز: و از منه م اثقال گرانها و احبا دوستان اخلام و اصداق م و اولیام واخدان م واعادی دشمنان؛ انجام: وکیل گماشته واسع فراخ والی امیر والیان.
فرهنگی است به ترتیب حروف تهجی و هر حروف شامل سه بخش (مفتوحه، مکسوره، مضمومه) در بیان معانی اسامی و مصادر، گویا همان تاج المصادر است، این کتاب غیر از مهذب الاسماء نگارش محمود بن عمر قاضی سجزی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 28گ، 22 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 6- 3038]
آغاز: که جهت ایستادن خر بگویند شطا خوشه و برگ کشت شقؤ بر آمدن دندان شتر و شانه کردن مو شنأ دشمنی العين عباء آمیختن و ساختن ... باب الباء الموحدة التحتانية فصل الألف اب چراگاه؛ انجام: دهدهان شتران بسیار في ردهه مغاکی در سنگ که آب در وی گرد آید ردهه شبه اکمه کثیر الحجارة رفه رفوه سیر علف و آب شدن شتر وتن آسائی ربه
فرهنگی متوسطی است به ترتیب حروف تهجی آخر واژه ها و سپس در هر حرف ترتیب اول واژه ها؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 68گ، 18 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 6 - 3039]
آغاز: هذا کتاب لغت عربی و به نستعلین، بسمله بالمن بمعنی امان آمده است اما دارنده امین استوار (برگ 60پ) ... انس، انسی، اناس، مردم (برگ 61ر)؛ انجام: تلطف عدائه تمت تمام شد در یوم یک شنبه
فرهنگی عربی به فارسی که ظاهرا دانشجویی برای خود آموزی نوشته است و نام مؤلف معلوم نیست؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم، 20گ (60پ -79پ)، 5-9 سطر (7-7/5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف:
332 - 17]
آغاز: بسمله، أبا باز ایستادن، اوی ماوا گرفتن، اذی آزرده و رنجه شدن؛ انجام: یوخی لاف زدن و هرزه گو و شوخی کننده
فرهنگ عربی به فارسی گزیده و کوچک به ترتیب آغاز کلمات؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 32گ (1پ-33پ)، 17سطر [ف: 5 - 457]
کوچک و کوتاه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 11 - 948]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... باب الهمزة المفتوحة، آبق گریزنده، آجله آنجهان، آدم مردم گندم گون؛ انجام: ناتمام مستوی فرا گیرنده، منطور نوردیده
به ترتیب حروف آغاز کلمه با رعایت حرکات آنها؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 24گ (81پ -104ر)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 22 - 75]
واژه های عربی بر حسب حرف اول کلمه مرتب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، قطع: خشتی [نشریه: 13 - 428]
آغاز: بسمله. باب الالف. «احصا» بالکسر شمردن و ضبط کردن «احیاء» بالکسر زنده کردن، بالفتح قبیلها، جمع حی «احقا»، بالکسر در سئوال مبالغه کردن، و ریش اصلاح کردن، و پابرهنه کردن، «اصلا» شیرین کردن «احتظا» بهره مند شدن، «احتوا» گرو گرفتن و جمع کردن؛ انجام: «یونان» دهی است به بعلبک، و مملکتی معروف، «باء تاء» کلمه ای است که برای راندن شتر گویند. و السلام علی من اتبع الهدي ..
از ناشناس، گویا از کارهای تازه تر باشد. شاید قرن 13 ق به ترتیب الفبايي از آغاز و انجام واژه ها، هر حرف در 1 «باب» بی شماره: ف: (احصاء، احیاء، اخفا ...، ایماء، ایوا، ایلیا) باب الف مع الباء: (آب، اتعاب، اجتناب ..... اهدب، اهاب) باب الالف مع التاء: (احادیث، احداث، ارث ... اناث و انث) ...... تا «باب الالف مع الياء» (اجنبی، اذابی ...)، همین گونه: باب الباء مع الألف، باب الباء مع التاء، باب الباء مع الثاء، باب الباء مع الخير و می انجامد به «باب الياء مع الياء». برای نشانی: باب السين مع الالف: «سبا» بفتح؛ شراب خریدن برای فروختن، «سخا» جوان مردی، «سبی و سیا» به کسر، اسیر گرفتن و دل بردن معشوق از عاشق، «سجایا» به فتح، خوبی ها، «سدی» گذشته، و سهل کرده شده: «سدرة المنتهي» درخت کنار است، در آسمان که منتهای اعمال مردم و نهایت رسیدن علم خلق تا آن حد است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 360ص، 15 سطر (6/5×15)، اندازه: 12/7×19/5سم [ف: 3 - 243]
آغاز: بیرون که به هم پیوسته باشد عیقر بسکون باء و فتح قاف نام موضعی است عبقر بفتح و یاء و به ضم؛ انجام: عجر احوال بردن و عیبها و حاشیه ها که در میان کتاب نویسنده و گره چوب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی، 8گ (14ر-21پ)، 18-23 سطر (20×13)، اندازه: 12×16/5سم [ف: 19 - 536]
آغاز: اساءة بدی کردن. فصل الشين سطء بالفتح کرانته شاطیء مثله: شناءة بالفتح ككراهة دشمنی و دشمن داشتن؛ انجام: و یقال ذهبوا ایادی سبا به سکون الياء للتخفیف مع کونه منصوب المجل یعنی رفتند و پراکنده شدند مثل نعمتهای شهر سبا که سیل بر ایشان مستولی شده همه را متفرق و پراکنده ساخت و چیزی نگذاشت.
فرهنگ عربی به فارسی در چند باب و هر باب چند فصل. کلمات تنظیم شده بر اساس حرف آخر (باب) و پس از آن حرف اول (فصل)، از فصل الشين باب الف تا پایان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج مذهب، 147گ، 19 سطر، اندازه: 23×15سم [اهدائی رهبر: 10 - 63]
آغاز: احراز پناه گرفتن و قید کردن و کرد کردن، اعمار عمرها و عمارتها، ادیان دینها، ادعان فروتنی، اوباش لوند صحرانشین، اصغا شنیدن ...؛ انجام: یونان ملک در زمین روم، یارای طاقت، یسین سوره است در قرآن، یتاقی چوکیدار.
فرهنگ لغات عربی و فارسی به فارسی است به ترتیب حروف الفبا از باب الف تا یا. در این نسخه در ذیل هر واژه معنای آن تحریر شده است. کاتب آن را برای فرزند خود که نامش را در نسخه پاک کرده اند نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1204ق؛ 38ص(1-38)، اندازه: 22×16سم [ف: 50 - 15]
آغاز: بسمله. حمدله. قوله اللفظ أن استعمل في ماوضع له فحقيقة فجعل المستقيم مطلق اللفظ المتناول للمفرد و المركب؛ انجام کما في الفرق بینها
در بیست و نه باب به ترتیب تهجی؛ کا: ابراهیم بن محمد قاسم جبوند مراغه ای، تا: 2 ذیحجه 1207ق، جا: مراغه؛ جلد: گالینگور، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 36]
آغاز: انی و انی در یافتن و هنگام شدن و بینهایت رسیدن گرما؛ انجام: تمشیت در رفتن در کاری و در آوردن در کاری کسی ار و کارگذاری کردن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج، 51گ (69پ -119)، 19 سطر (21×24)، اندازه: 30×19سم [ف: 10 - 1771]
آغاز: خوف، رکاب، سواران، رت = برهنه، منتسخ = نسخه ...؛ انجام: یوم = روز، ایام جمع یومئذ، آنروز، قد وقع الفراغ من تحریر في یوم الاحد عن شهر ذی القعده الحرام من شهور 1231 در قریه گوار في حین اغتشاش الأحوال ... ابن علی مراد علی گواری
فرهنگ عربی به فارسی، بر اساس حروف الفبا، است و در آن، کلمات متضاد و واحد شمارش درج گردیده؛ خط: تحریری، کا: ابن علی مراد علی گواری، تا: 1 ذیقعده 1231ق، جا: گوار؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 67گ (905ر -971پ)، اندازه: 22×15سم [ف: 1 - 164]
آغاز: الف مع ب: ابد، همیشه؛ انجام: ضظغ تمام شد
این فرهنگی گویا در قرن 11 تأليف شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 صفر 1238ق، جا: اصفهان؛ 79گ (44ر-122پ)، 30 سطر (1579/5 ) [ف: 1- 371]
آغاز: بسمله و به نستعین انا دریافتن و هنگام شدن و به نهایت رسیدن گرما ... اهباء گرد برانگیختن اشتا در زمستان شدن. از یاء سود دادن و افزون شدن و افزون کردن؛ انجام پایان: بدی به دست کسی رسیده و خوشیدن و دست به دست در دام افتادن (؟) ... و او مفرد و جمع آمد است. و الله اعلم بالصواب.
کامل؛ بی کا، تا: شنبه 27 ربیع الثاني 1238ق، حسب فرموده عالی جناب ... سید ابوالقاسم طهرانی؛ 60ص (17-76)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 23 - 249]
آغاز: اضعاف دو چندان املاک ملکها امثال و اشباه و اشکال هم ماننگان؛ انجام: راتق و فاتق آنکه گشادن بدست او باشد - عامر و غامر آباد و ویران الله اعلم بالصوال تمت اللغات بعون الملك الوهاب رد هنگامی که ... بدعای خیر باد نماید
لغت نامه مختصری عربی به فارسی است به ترتیب حروف تهجی و هر حرف در سه بخش (مفتوحه، مکسوره، مضمومه) گویا مؤلف همان کاتب نسخه، عبدالحمید بن کربلائی فتح الله است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن کربلائی الوالفتح، تا: جمادی الاول 1240ق؛ جلد: مقوایی، 51گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 37 - 306]
آغاز: استفتاح طب فتح نمودن انجاح بر آوردن حاجت ارتضا رضا دادن؛ انجام: متر ز ظاهر کردن و بیرون آرودن و از هم سران بفضل و هنر پیشی گرفتن ...
فرهنگ لغات مشکل عربی کتاب المعجم في تاریخ ملوک عجم به صورتی مختصر به زبان فارسی است. ابواب آن بر اساس تربیت حروف الفبا نامگذاری شده است. کلمات هر باب بدون ترتیب است. نسخه حاضر تا اواسط باب سیم را دارا است در فهرست دانشکده الهيات نسخه ای با عنوان ترجمه لغات یا فرهنگ المهجم في تاریخ الملوك العجم، بدون آغاز و انجام وجود دارد که شاید همین نسخه باشد در کتابخانه آستان قدس این نسخه با همین آغاز به نام لغتنامه فهرست شده است. نسخه آستان قدس انجام «نکال بر وزن فعل عقاب و عذاب» دارد و در قرن 14ق نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «؟سلطان مراد» (بیضی)، «محمد جواد سیدان» (بیضی)، «عبده الراجي؟» (خشتی)، «عباسقلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 16گ (1پ -16 پ)، 16 سطر (14×7/3 )، اندازه: 19×11 سم [رایانه]
آغاز: بسمله الكلام سخن الصمت خاموش العدو دویدن الشتا زمستان الربيع بهار الصيف تابستان ... باب الالف ابتدا اول، انتها آخر، انسان آدم، اخ برادر
فرهنگی مختصر عربی به فارسی است به ترتیب حروف تهجی اول واژه ها که مؤلف آنها را از نصاب الصبيان ابونصر فراهی انتخاب کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: حسینقلی بن کربلایی شهریار خویی الاصل، تا: 1257ق، جا: تفلیس (یکی از قرای)؛ 31ص (36-66)، 12 و 13 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 6 - 3040]
آغاز: رشیده راه راست یافتن؛ انجام: فلرز چیز خوردنی باشد که در اندرون دستمال کنند و بیاورند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 7 شعبان 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ 20گ (1ر-20پ)، 22 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: - 130]
آغاز: این فرهنگی است ... باب الالف مع الالف ابداء ابتدا کردن؛ انجام: صالح و طالح نیک مرد و بد مرد ابتدا و انتها اول و آخر جور و عدل ستم و داد
مختصر و گرفته شده از قاموس و صحاح و کنز اللغة و برهان قاطع، به ترتیب حروف آغاز با رعایت حروف انجام واژه ها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1259ق، جا: تهران مدرسه آقا محمد خواجه؛ جلد: گالینگور، 67گ (121-87پ)، 22 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: - 130]
آغاز: اطرا ستودن امرزا پناه کسی بردن اشذا آزردن اقذا خاشاک در چشم انداختن ... باب الالف مع البا اتراب توانگر شدن و در خاک غلطیدن، اتراب همسران؛ انجام: باب اليامع الجيم یرندج پوست سیاه یلننج و پلنجوج چوب عود خوشبو یهیج مرد بسیار گوشت و فربه تمت النسخة
فرهنگ متوسط عربی به فارسی است به ترتیب حروف تهجی اول واژه ها و در هر حرف به ترتیب حروف آخر واژه های آن حرف؛ خط: تحریری، کا: جعفر بن محمد نصیر جیلانی، تا: 24 محرم 1266ق، حسب حکم ملاعلی تنکابنی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 102گ، 14 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 6 - 3041]
آغاز: اخوات برادران، اخت خواهر، اخوت خواهران، این پسر، ابنان پسران، اعرج لنگیدن
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی، تا: 19 جمادی الاول 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ 11گ (51-61)، 11 سطر، اندازه: 14×10سم [ف: 3039-6]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین باب الأول في اسماء الله تعالی الله و الا له خدای سزاوار پرستش الرحمن بخشاینده الرحيم مهربان؛ انجام: تسنیم و سلسبیل چشمه هاست در بهشت طوبی درختی است در بهشت الكوثر جوی است در بهشت. تمت
فرهنگی موضوعی است عربی به فارسی در بیست و نه باب کوتاه و هر باب در یک موضوع، عنوان برخی ابواب چنین است: 1. في اسماء الله تعالی، 2. في اسماء النبي (صلی الله علیه و اله)، 3. في الكتب، 4. في الايمان و الاسلام، 5. في الأديان، 6. في الأسماء، 7. الحيوان ...، 28. في المتفرقات، 29. السماء والفلك؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد جعفر کاشانی، تا: 9 جمادی الثاني 1270ق؛ جلد: گالینگور،31 گ،12 سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6 - 3041]
آغاز: بسمه و منه الاعانة، الحمد لله رب العالمين و الصلوات و السلام علی محمد سید المرسلين و آله الطيبين و عترته اجمعین؛ انجام: الموثق الدوله دولت و آنچه دست بدست مردم رسد البركة پایندگی و میمونی و افزونی و خجستگی و الله اعلم بالصواب.
تأليف: قرن سیزدهم (= 1272ق)، این فرهنگ که لغات عربی به فارسی را جمع کرده مبتنی بر چهار قسم است: 1. شرعیات، 2. حیوانات، 3. علویات، 4. آثار السفليه. این اقسام اربعه خود به فصول چندی تقسیم می گردند و در این فصول لغات و معانی فارسی آن لغات می آید. به آخر نیز فصلی دارد به نام «فصل فیما یلیق بالکتاب» و در آن لغات پراکنده ذکر گردیده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا باقر تفرشی، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 40 ص (357-398)، 15 سطر (14×8)، اندازه: 17/5× 21/5 سم [ف: 3-26]
آغاز: مقالید ابواب کلام به اسم شریف حی توانا است و مفاتیح کنوز ... اما بعد آنکه لغت کلید سخن ها است سیما اشعار از نظم و نثر ... الباب الف (چنین): ساقیا برخیز و در ده جام را ** خاک بر سر کن غم ایام را الله واله با خبر از چیزها که پوشیده باشد انبیاء پیغمبران اولیاء دوستان؛ انجام: ضظع تمام کرد.
به ترتیب تهجی و در آغاز هر باب یک یا دو بیت شعر حافظ که در قافیه همان باب باشد آورده شده است و گویا در قرن 13 به نگارش در آمده؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 15 جمادی الثاني 1277ق؛ تملک: محمد مصطفی؛ جلد: میشن، 2گ، 22 سطر، اندازه: 14/3×19سم [ف: 3- 579]
آغاز: اعتنا: تیمار داشتن و اهتمام کف. اقتدا: پیروی کردن. اعتلاء: بلند شدن و غالب شدن
فرهنگ مفصل عربی به فارسی است، ابتدا به ترتیب حروف تهجی اول واژه ها، سپس در هر حرف به ترتیب حروف آخر واژه ها از «باب الالف مع الالف» تا «باب الهاء مع الالف و غیره»؛ بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 111گ، 14 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 6 - 3042]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، جلد: گالینگور، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 24]
آغاز: الله و اله خدا، آلهه خدایان، انس آدم، انسان آدمیان؛ انجام: یوح آفتاب، یاوه سخن بیهوده.
بسیار مختصر به ترتیب حروف آغاز کلمه ها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 7گ (88ر-94پ)، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 24 - 94]
آغاز: درس اجزاء الصدق پاداش راستی، قدرت اندازه نمودن، العوض بدل دادن؛ انجام: 48 سراویل شلوار زیر جامه رضاح روسپید رنگ وجمیل، شاربان سبیل آب خور، لحیه ریش
رساله کوتاهی است در ترجمه لغات عربی به فارسی در قالب (درس - درس) که در نسخه حاضر 48 درس موجود است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، جلد: مقوای زرد، 29گ، 16 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف مخ: 1- 352]
آغاز: کتاب الهمزة باب الهمزة المفتوحة. ابق. گریزنده. آثم، بزه کار. آجن: آب متغیر. آخذ فراگیرنده. آدم: مردم گندم گون؛ انجام: غیدا: زن نازک اندام. غیضه: پیشه. عناص: باد. غیلم: کنیز کی نیکو. غین: شتر مست و میغ
مختصر کلماتی است که در معیار جمالی ذکر شده اند با این تفاوت که لغات به ترتیب حروف آغازین تنظیم شده اند؛ خط: نستعلیق خوب، کا: محمد بن حاجی محمد قلی قزوینی اشوری، تا با تاریخ 1311ق؛ 35ص (684 - 718)، 18 سطر (12/5× 23/5 )، اندازه: 32/3×20/3 سم [ف: 29/1 - 579]
آغاز: انگاره: جریده، آغشته: فرغاز کرده. آخته: بیرون کشیده. آدرنگ: رنج و محبت؛ انجام: بازان: آهنگ یا کند: یاقوت، ینقاد: روان شد. نکبا: باد بی اعتدال
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد بن حاجی محمد قلی اشوری، تا: با تاریخ 1311ق؛ 9ص (853-861)، 18 سطر (12/5×23/5)،
اندازه: 32/3×20/3 سم [ف: 29/1 - 580]
آغاز: کتاب الالف باب الالف مع الالف من المصدر و غیره، ابتدا آغاز کردن، ابتغاء خواستن، ابتلا آزمودن و در بلا و رنج افکندن؛ انجام: یونان دهی است به بعلبک و مملکتی است معروف، یاه با کلمه ای است که برای راندن شتر گویند.
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن نورالله ساوجی (جهت حاج میرزا مهدی حافظ الصحة)، تا: اواخر رمضان 1312ق، جلد: تیماج، 8گ (121ر-288پ)، اندازه: 21/5×13سم [ف: 1 - 233]
آغاز: اروض آراض ارضی ارضه ارضع ارطی ارطاة ادیم ارطة ارغن؛ انجام: یو: یوح یوم ایام یومئذ یوم یوم یوما فیوما یوم الجمل یوم الصباح اليوم. یه: پهر بهنوف.
فرهنگ کهنی است مانند مقدمة الأدب زمخشری ولی غیر از آن، این فرهنگ به ترتیب اول واژه ها مرتب گردیده و واژه های هر حرف به ترتیب حرف آخر واژه مجددا مرتب شده است. در نسخه حاضر واژه ها به صورت متنی و معانی در لابه لای سطور تحریر شده؟
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: گالینگور، 111گ، 9 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 6 - 3039]
آغاز: رسیدن، «تو» توبه از گناه باز گشتن «توبه نصوح» باز گشتن راست و خالص، تورته کتاب موسی (علیه السلام) توقیت وقت نهادن ... الثنا مع الالف ثانی دویم، اثنین دو؛ انجام: «نخ» نخیل و نخل خرما بن، نخله یک خرما، نخ خوابیدن، نخر پوسیده شدن استخوان، «ند» ندهمتا، انداد ج، ندی انجمن، ندا خواندن، ندم
کتابی است در لغت عربی به فارسی با رعایت ترتیب حروف تهجی اول کلمات از حرف «تاء» تا «حرف نون»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ، 12 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف مخ: 1 - 352]
آغاز: اوی (ماوا گرفتن) افتا (فتوی دادن)؛ انجام: نسخه: عسر(دشواری) عسیر عذار ... جمادی الثاني شهور 1287
فرهنگ لغت است که از حرف الف شروع شده و تا حرف یاء (ی) را در بردارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 11گ (191پ-201پ)، اندازه: 21×34سم [ف: - 177]
آغاز: بسمله باب الهمزة مع الشين اشتقاق شکافتن؛ انجام: باب الياء ... یلدا اول شب زمستان ... یماته گویند کنیز کی بوده است کبود چشم ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 98گ، اندازه: 21×15سم [ف: 3 - 68]
آغاز کردن و نرسیدن، تسبیب سبب ساختن، تشحیب ناز کردن، تشبیب صفت محبوب کردن و غزل گفتن در بیان عشق خود، تصلب سخت و محکم شدن، تصلیب بردار کردن و صلیب ساختن و سخت گردانیدن، تصویب درست دانستن چیزی را و راست گوی گفتن کسی را و فرود آوردن سر، تصویب فرود آمدن از بالا به نشیب؛ انجام: فصل الهاء مع النون هن بالضم و هنون بالضم چکیدن اشک و باریدن ... هامن ابر بارنده و همچنین هنون بالفتح و بالکسر ... بریدن و جدای کردن ... فصل الهاء مع الواو هو بضمتین عزم بر خاستن کردن ... هزو بالضم افسوس داشتن ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1263]
آغاز: اذهاب بشدن، از لاف نزدیک آمدن، اکفار کافر کردن، انبات رویانیدن، اماته بمیرانیدن، استحیا زنده کردن و شرم داشتن، امرأ مرد، اخوه؛ انجام: باب النون المفتوحة - نعبد می پرستیم، نستعین یاری می خواهیم، ناس مردم، ... نلویه سر پیچانیدن، نوص گریختن، نعجة میش ماده، نفاز سپری شدن و روان.
مؤلف در این فرهنگ اغلب واژه ها و کلمات قرآنی را به ترتیب حروف تهجی اول کلمات و هر حرف را در سه بخش (مفتوحه، مسکوره، مضمومه) با معانی لغوی هر کدام بیان نموده است. این فرهنگ غیر از مهذب الاسماء و ترجمان القرآن جرجانی و عادل خراسانی است و گویا ترتیب و تلخیصی از ترجمان القرآن جرجانی است. نسخه نیمه الف مکسوره تا اول نون مفتوحه را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «محمد طاهر الحسيني 1279» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 89گ، 19 سطر، اندازه: 12×25/5سم [ف: 38-360]
آغاز: باب حروف الف. افتتاح: آغاز کردن کار، اختتام بپایان بردن کار؛ انجام: جهنم: دوزخ، هاویه: جهنم، جریده: نامه نوشتن (؟)
به ترتیب تهجی سپس دو باب و پنج فصل و یک باب است در اسماء؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 45گ (78-34 )، 14 سطر (16×9)، اندازه: 22×12سم [ف: 13 - 3011]
آغاز: ابتداء و افتتاح و مفاتحت و انشاء آغاز کردن مبتدی آغاز کننده کاری انجام: مستقر و مقر قرارگاه مستقر و مقر قرار کننده.
بی کا، بی تا، چلیپا؛ کاغذ: هندی، 3گ (14پ -16ر)، 17 سطر (18×8)، اندازه: 23×15سم [ف: 16 - 88]
به ترتیب تهجی با عنوان کتاب در هر بابی مانند کتاب الباء باء المفتوحه الباء منزل؛ بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 286]
آغاز: حمد و ثنای مبدع بی آلت و مخترع بی غرض و علت را و درود فراوان برسید انبیا؛ انجام: فصل الياء یذوقو: چشیدن. یسار: طرف چپ و فراخ دستی پسر: آسان - یبوست: خشک - یغضو:
نگاه دارید چشم - یمین: طرف راست تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب
به تعداد حروف تهجی فصولی ترتیب داده و در هر فصل لغاتی بتربیب حرف اول ضبط کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در هر سطر قریب هفت لغت آمده؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 10گ، 10 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 3 - 994]
آغاز: ... در کرانه دو جوبکه هر دو جانب بالان باشند که محمل را بر وی نهند، صلف بالتحریك لاف زدن ... فصل الضاد: ضعف بالفتح و الضم سستی و ناتوانی؛ انجام: فصل الهاء: هبا بالمدگرد هوا که از روز پیدا آید در آفتاب، همی هیان روان شدن آب، پراکندن ستور بچراگاه هوای ...
فرهنگ لغات عربی به فارسی، با نثر فارسی قدیم، به ترتیب الفبايي حروف آخر کلمات است که با عناوین «باب الألف، باب ... » آغاز شده. و هر باب دارای 28 فصل فصل به ترتیب حروف اول کلمات می باشد؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 250گ، 23 سطر (10×16/5)، اندازه: 24×15/5 سم [رایانه]
آغاز: بسمله. افتتاح و مفاتحت آغاز کردن کارها ختم و اختتام به پایان بردن کارها؛ انجام: دولت الارذال آفت الرجال دولت فرومایگان آفت مردان است.
فرهنگ لغات عربی به فارسی است که بدون هیچ ترتیب خاصی گردآوری شده و در آن لغات را همراه با مترادف های آنها به فارسی ترجمه کرده است، بعد از آن الفاظ عربی، فارسی الاستعمال و مفرد آنها و بعضی از عبارات عربی که در تحریر و تقریر استعمال می شود همراه با ترجمه فارسی آنها را نیز آورده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: تیماج، 12گ (129پ- 140)، 19-20 سطر (18×8/7 )، اندازه: 10/5×22سم [رایانه]
با ترتیب حروف تهجی در آغاز کلمات و تا پایان حرف هاء است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 30گ (145پ -174ر)، اندازه: 17×11سم [ف: 9- 371]
فرهنگ عربی به فارسی یا مختصری از قسم کلام عرب و فارسی و ترتیب حروف تهجی (29 حرف) موسوم به الفاظ؛ بی کا، بی تا؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 266]
آغاز: اعتصام اشتباه امتحان انتظام چنگ در زد پوشیده شدن آزمودن بهم پیوستن؛ انجام: با قاضی الحاجات یدیم الله دولته یرحم الله ای بر آوردنده حاجتها دایم داراد خدای دولت او را رحم کناد خدای عبده یا حبیب الفقراء بر بنده خود ای دوست درویشان
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1434]
آغاز: باب الالف المهموزة، قال صاحب الصحاح ابونصر اسماعیل ... فصل الالف: اجاء کوهی است ... فصل الباء الوحدة التحتانية: بوء بوء و بأبأت یعنی گفتن و گفتم؛ انجام: سقطت الالف بالبقاء التاليين، تمت الكتاب تحريرة في بلدة نسا علی ید حق نظر مشهور به مفتخر
به ترتیب تهجی حرف آخر واژه ها و هر حرف در یک باب و حرف آغاز واژه ها در فصل آورده می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 51گ (288پ -338ر)، اندازه: 15/9×29/5سم [ف: 7 - 221]
آغاز: ماههای نو اوسط الناس مردمان میانه القاب لقب های اقدام قدم های اقدام پیش شدن اجنحه بالها امن ایمنی از مام مهارها از اواسط «باب الالف» تا اول «باب الواو»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6 - 3040].
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5 ص (181پ-185ر)، 15 سطر (12×7/5)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 17 - 83]
آغاز: حمدله ... اما بعد چند کلمه ای است از لغت از الفاظ مشکله که به تفصیل ذکر خواهد شد انشاء الله باب الف الله خدا ایادی کارهای نیکو
در آن واژه های عربی به ترتیب حروف اول آنها از الف تا یاء تنظیم شده است و معنای هر واژه در زیر آن تحریر گردیده است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 38گ (1پ -38پ)، اندازه: 11×7سم [ف: – 162]
آغاز: بسمله، حمد و سپاس و ثنای بی قیاس حضرت مبدعی را که بی ماونت ادوات و معونت آلات چندین هزار بدایع ممکنات از بسایط و مرکبات به امر قدرت کاف کن در عین عالم تمکن ظهور داد ... این الفاظيست مرتب مستوفا بر نهج حروف تهجی ایراد کرده آمد تا هر مبتدی که به ارادت تمام بر حفظ آن قیام نماید امید است که بغور صناعت عبارت حدقه تقریر قریر یابد و بنور شهامت حذاقت حدیقه تثمیر مثمر بیند انشاء الله باب الالف الله و الاه و ایل خدای سزای پرستش، افتتاح و ابتدا آغاز کارها، اختتام و انتهاء پایان هر کاری
انجام: لات آن که بتو ثقیف می پرستیدند باب الياء.
به ترتیب حرف نخستین کلمات تنها با عنوان باب در هر حرفی؟
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 70ص (287-356)، 17 سطر (15×10)، اندازه:
22×15سم [ف: 16 - 154]
به ترتیب تهجی و در هر حرفی به شماره حرفهای لغتها از سه حرفی تا پنج حرفی مرتب شده است نمونه: باب الباء مع الالف ب مکسوره عربی است که یکی از حروف سالم است برای معنی می آید اول برای تعدیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 472گ، 19 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 3 – 579]
آغاز کردن. ثنا ستایش. ثواب پاداش. ثاقب پاینده. نقب سوراخ کردن؛ انجام: یشم گوهر سفید. پرحم الله بیامرزاد خدای تعالی او را. یبوست خشک، یسیر آسان. یمن خجستگی، یوسف حرف زده. یموم دریاها. تمت بالخیر و السعاده.
نسخه در آغاز تا حرف «ث» افتادگی دارد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 16ص (1-16)، 13 سطر (11×6)، اندازه: 10/2 × 16/5 سم [رایانه]
آغاز: ابوالضحصاح، کر وابو حیشل، سوسمار. ابوهاشم، سرگین گردان؛ انجام: الهيصر سرشکننده صید را الهيصم شیر و مرد قوی و هیصم
فرهنگ نامه ای است عربی به فارسی به ترتیب حروف تهجی که هر باب مخصوص یکی از حروف است که اول کلماتی را که با حرکه فتحه شروع می شود آورده سپس حروف ضمه دارد و مکسور را ذکر کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 112گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×13/5 سم [ف مخ: 4 - 1450]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. باب الالف. استفتاح: طلب فتح نمودن، انجاح: برآوردن حاجت ارتضا: رضا دادن، استنباط: چیزی از خود بیرون آوردن، استیلا: مستولی شدن؛ انجام: یربو: افزون شود و بالا گیرد [...] یسخوان بخشش کنند، یبلوا: می آزمایند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، مذهب، 22 ، 12 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 4 - 1451]
آغاز: انزا بنون و برای بر جهانیدن، اغتراب بغین معجمه و برای مهمله غریب شدن و با بیگانگان خویشی کردن؛ انجام: و بال ببای موحده سختی و مصیبت و دشخواری
بی کا، بی تا؛ 11گ (4ر -14پ هامش) [ف: 1 - 370]
آغاز: بدایت و فاتحت و ابتدا و افتتاح و مفاتت آغاز کردن کار؛ انجام: صالح و طالح نیکمرد و بدمرد
برخی گفته اند که شاید بخشی از تحفة الألفاظ باشد که در فهرست فرهنگ های منزوی (ص 260) شناخته شده است؛ بی کا، بیتا؛ 23گ (42ر -64پ هامش) [ف: 1- 371]
آغاز: الله خدای سزای پرستش؛ انجام: یموم دریاها
این فرهنگی گویا پیش از سده دهم تأليف شده باشد؛ بی کا، بی تا؛ 29گ (15ر-43پ)؛ [ف: 1- 371]
آغاز: اباریق: ابریق - ارائک: تخته آراسته - ارائک: ج - اناء: کاسه - آینه: ج - اوانی: ج - ارب: اندام - آرام: ج - ادمه: اندرون پوست؛ انجام: باب الياء - یوم: روز - ایام: ج - یوم یوم: هر روز ... یوم الأربعاء: روز چهارشنبه - یوم الخميس: روز پنج شنبه - یقطین: کدو.
فرهنگی مختصری است به ترتیب حروف تهجی اول واژه ها . مؤلف بعد از هر واژه معنی فارسی و سپس جمع آن واژه را ذکر کرده و پس از آن واژه بعدی را یاد می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: میرزا تقی خان معز دیوان بن مرحوم نیر السلطان پیشخدمت همایونی بن نوروز بیک پیشخدمت در ذیقعده 1319؛ جلد: تیماج مشکی، 58گ، 18 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 38 - 350]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 18ص (204پ - 221)، 15 سطر (12×7/5 )، اندازه: 19/5×14 سم [ف: 17 - 83]
آغاز: کسیرا که ظلم کند در او چنانکه ... صحاب فیل شد؛ انجام: خدا او را هلاک کند که مادرش فقدان و نیستی او را ببیند فرهنگ لغت عربی به فارسی است که معنی لغات عربی را به فارسی ذکر نموده؛ بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: - 48]
شامل: 1. فرهنگ عربی به فارسی، 2. لغت حروف هجاء، 3. اسامی صنایع، 4. فرهنگ الفاظ نادره و اصطلاحات عربی شاهنامه فردوسی، 5. فرهنگ مصادر، 6. حساب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 107گ، اندازه: 11×7سم [ف: - 162]
آغاز: بسمله و به نستعین، ا آنف رام بودن، ا انوف جمع؛ انجام: ملازمت، مقبول قبول یافته، موهوم ... برده، مقرون پیوسته ...
کتابی است مختصر در لغت شامل غالبا لغات عربی با معانی فارسی و نیز لغات فارسی که کمتر مورد استفاده روزمره قرار می گیرند. به نظر می رسد نویسنده برای تهیه اثر حاضر به منابع زیادی مراجعه ننموده و به معلومات خود اکتفا کرده است. کمیاب بودن نسخه. نسخه حاضر تا باب الميم را دارد. نظم و ترتیب الفبايي در درون مدخلها وجود ندارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 57گ، 14-20 سطر، اندازه:
21/1×15 سم [رایانه]
آغاز: کتاب الالف من الاسماء الالف المفتوحه اش مورده اسان للجدال الاينكح ال خویشان و بالا و کوراب أحدة خویشاوندی و للعاطفه هو؛ انجام: س یسر آسانی پسری دست چپ یسروع و اسروع درخت م یمنی دست راست یمن خجستگی و يؤسف و يؤنس بهمران ولایهمران الياء المكسورة س یسار لغة في اليسار
کتاب متوسطی است در معنی لغات عربی که بر اساس حروف اول و دوم مرتب شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 110گ، 17 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 4 - 1492]
آغاز: «باب الف آراء فکرها، التيا سختی حادثه بزرگ، ابناء پسران، اغراء برانگیختن و مردم را در هم انداختن»؛ انجام: «یعایرج یاسر ظرف و قمار باز و اسم رجل است».
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8گ (133پ- 140ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1- 192]
آغاز: و شکیم گزیدن. «شم» و «شمیم» بوئیدن. «شتم» دشنام دادن. «شیم» شمشیر از نیام بر کشیدن و شمشیر در نیام کردن، و این از لغات اضداد است؛ انجام: یدع الداع در اصل یدعو بوده است ...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 662. به ترتیب حروف تهجی در حرف یکم و حرف واپسین. هر حرف در یک «باب». نخست مصدرها را (بی تفکیک ثلاثی و رباعی) آورده سپس نامهای نامشتق. برای نشانی: باب العين من المصادر «عفا» ناپدید شدن و نا پیدا کردن و هلاک شدن. «عبا» باک و فکر داشتن از چیزی و بوی خوش برانگیختن و مهیا ساختن. «عوا» بانگی کردن گرگ و سگ و شغال. «عثی» به ثاء سه نقطه فساد کردن. «عربی» برهنه شدن، «عزی» صبر کردن، جلد 2، از ش تا ی؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 444 ص (485-928) [عکسی ف: 2 - 204]
آغاز: بسمله. الها: ای پرورنده، نام خداست؛ انبیا: پیغمبران و نبی ها؛ اصفیا: پاکان؛ اولیا: صاحیان؛ ... فصل الف بابا: اصحاب: صاحبان و یاران؛ اذهب: برو؛ آب: پدر؛ انجام: فصل الها با یا: هذیا: دروغ. تمت، کتاب لغت تمام شد.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 48 (ردیف 30). فرهنگ لغات عربی به فارسی است به ترتیب حرف اول با رعایت حرف آخر، از فصل الألف با الف شرع می شود و تا فصل الها با یا موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 135ص، 15 سطر [عکسی ف: 5 - 214]
آغاز: بسمله، الله، خذای، تگری؛ احد، یک، بیر؛ آحاد، جمع، ف؛ اول، نخستین، اولکه؛ اوایل، جمع، ف؛ انجام: باب الباء المضمومة، یبوست، خشکی، قوریلق؛ یسر، آسانی، آسانلق، یمن، خجستگی، مبارک لك؛ یوسف، حسرت زده، حسرت لنمش؛ یموم، دریاها، دکیز لر؛ تمت
فرهنگ الفبايي عربی، فارسی است که بر اساس مفتوح و مکسور و مضموم بودن لغت عربی آنها، مانند «باب العين المفتوحة» باب بندی شده است و ترجمه ترکی عثمانی آن نیز در زیر کلمات آن بعدا نوشته شده است. استاد علی نقی منزوی در فرهنگنامه های عربی به فارسی (ص 277) نگارنده آن را دانشمندی گمنام پیش از قرن 10 دانسته و نسخه ای از آن را در کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به اختصار گزارش نموده است و گفته که آن در ضمن مجموعه ای آمده که بر پشت جلد آن اثر به نام بحرالالفاظ نامیده شده است و همو در همانجا (ص 280) فرهنگی دیگری را معرفی می نماید که افزون بر انطباق با نسخه مورد بحث، حاوی یکی دیباچه نیز هست: «سپاس و ستایش بیحد و قیاس مر خدای که عقل و عقلاء در ادراک ذات او ... مختصریست مشتمل بر الفاظ پارسی و تازی با هم و این قسم بر ترتیب حروف هجا نهاده شد و بیست و نه با بست که در هر بابی الفاظ تازی را در محاورات و مراسلات پارسی ... و هر باب قسمت مفتوح و مضموم و مکسور نموده شد. الله خدا احد یکی اول نخستین اوایل جمع ...» که بایستی با نسخه حاضر یکی باشند، نسخه مذکور در کتابخانه لغت نامه دهخدا - تهران به شماره «94»موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 40گ (31پ - 70پ)، 10 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 2/ 40 - 33]
فرهنگ عربی به فارسی - نصاب
farhang-e ‘arabī - torkī
آغاز: باب الف، التاء ع: عشقدن بندی، اختری: کندی آج دندی، ایتیب: کری دندی؛ انجام: یتحلل: بغشلری، یختلج: من الخلجان ی، ینحل: نهایت بولری.
فرهنگ عربی ترکی مختصری است که نخست الفاظ عربی را به ترتیب الفبايي آورده، سپس در زیر آن به ترجمه ترکی آن پرداخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ 25گ (1پ -25)، 9 سطر، اندازه: 12×7 سم [ف: 33 - 238]
آغاز کلمات با عناوین «باب» و انجام کلمات با عناوین «فصل»، کلمات عربی را آورده و زیر هر کلمه ردیف ترکی آن را ذکر می کند. و در چند صفحه اول و آخر ترجمه نوشته نشده است؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 185گ،
9 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 12 - 47]
فرهنگ عربی -فارسی - مثلثه
فرهنگ عربی -فارسی - لغت الفاظ
farhang-e ‘arabī «fārsī va torkī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13121/2
آغاز: باب الالف المفتوحة الله: خدای سزای پرستش (دیمقلقه لایق تنگری)، احد: یکی (بر)؛ انجام: تشیید ارکان: افراشتن گوش ها، تمهید قواعد: گسترانیدن (گوشه لری یجلتمک)»
فرهنگ لغات سه زبانهای به ترتیب الفبائي و حروف مفتوح، مضموم و مکسور است که نخست لغت عربی را آورده سپس معنی فارسی آن را نگاشته و در زیر آنها معنی ترکی آن را آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 10؛ مصحح، محشی؛ 44گ (26-69پ)، 9 سطر، اندازه: 14×9سم [ف: 33 - 238]
farhang-e ‘arabī va fārsī be-fārsī
خادم، ابراهیم، ق 11 قمری
xādem, ebrāhīm (- 17c)
تاریخ تأليف: از ابتدای رمضان 1087 ق تا 7 محرم 1088ق
این کتاب شرح لغات عربی و فارسی است و حرف آخر باب و حرف اول فصل و به ترتیب حرف آخر است. برای خزانه کتب دستور اعظم احمد پاشا ابن محمد پاشا تأليف شده است.
تهران؛ الهيات، شماره نسخه:193
آغاز: بسمله. الا کلمه ایست از تنبیه و اسب الا گویند و از لفظ اولو صیغه امر است و بالمد بمعنی نعمت و پیرو نیز گویند، ابا بمعنی آفرین و تحسین
خط: نستعلیق، کا: سید احمد بن سید عبد الجليل، تا: 1134ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 230 گ، 23 سطر (16/5×8)، اندازه: 22×12/5سم [ف: - 99]
farhang-e 'arabī va fārsī va hendī
نسخه اصل: بادلیان اوزلی 120 (1943 و 2338 و 1622 و 1302 و 1621 و 1295). به نظم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی شیرازی، تا: 1009ق، 15 سطر [فیلمها ف: 1- 559]
نسخه اصل: پاریس 125 . S. P (بلوشه 151)؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052ق [فیلمها ف: 1 - 533]
فرهنگ فارسی- فرهنگ میرزا ابراهیم
farhang-e fārsī
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nāʻīnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( 1888)
فرهنگ لغت فارسی به فارسی است که از حرف «الف» آغاز تا ها برخی از لغات فارسی را آورده و معنی کرده و در پایان گروهی از کلمات فارسی را سطر به سطر ذکر کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:519/3
آغاز: سپاس خداوند را و درود پیمبران و جانشینان او ویژه محمد عربی و وصی و آل پاکانش را و بعد این نوشته مختصری است از زبان پارسی؛ انجام: طوطی صحرا سبزه نو عروسان نوروز نهالان نهنگ سنت سرطان سیمین صولجان ماه نو طرف صدای شکستن و ترقیدن ...
الف را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نائینی، بی تا، جلد: گالینگور، 27گ، اندازه: 23×18سم [ف مخ: 4 - 1451]
farhang-e fārsī be-torkī
ناشناخته:
آغاز: خدا، ایزد، یزدان، داد، دادفرمان، دادگر، بردبار، مهربان، بخشاینده، بخشایشگر، کردگار (در زیرنویس این واژه ها، واژه یکم به ترکی در آمده و دیگر واژه های مترادف با نشانی «م» برابری را نشان داده است)؛ انجام: سیصد نیار، چهارصد نیار، پانصد نیار، ششصد نیار، هشتصد نیار، هزار سپس شماره ها گویا به سیاق قدیم.
ناشناسی از قرن 8ق به آن سو، که شیوه نگارش: واژه (ج = چ، کی = گی) چنین می نمایاند. بی ترتیب ویژه ای، بخش بندی نشده، در یک سطر واژه های مترادف فارسی و یا نزدیک به هم را آورده، و در زیر نویس آن واژه برابر آن به زبان ترکی را، در پایان شماره ها از یک تا صد را آورده است. برای نمونه: خدا: تنکری (بی نقطه)؛ روز: کون (گون): ما (5)، ای (آی) ماه ها: ابلر (آملر)، ستاره: یولدوز، اخترگان: یولدوزلر؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 68 با شیوه فارسی نویسی کهن (ج = چ، ک =گ) که این شیوه را در واژه های ترکی نیز به کار برده است، یادداشت هایی از
کسوف آفتاب 1063، 1011ق و تاریخ زمین لرزه ایروان در چاشت چهارشنبه 5 جمادی الثاني 189 (1089؟) قوائیل (گ5ر-؟ پ)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا [ف: 3 - 244]
آغاز: سپاس بی حد، و ستایش بی عد، مر خدای را که آفریدگار جهان است، و پروردگار جهانیان است، و درود نامعدود به روضه مقدس وجود پاکیزه و پاک به خلعت لولاک، و بر اهل و آل و اتباع او باد. اما بعد، بدانکه این نسخه ای است و انشا (؟) باب القاب مشتمل بر فنون عبارات و صفوف اشارات، از مفرداة و مرکبات (؟) که چون مبتدیان و مجتهدان بر صفایح منیر ضبط نمایند، امید به قو [...] معانی به قواعد سواد خوانی به قدر الحال شروع نماید، و نامش قواعد زبان. و من الله التوفيق؛ انجام: فرج ... بی غایت، بی نهایت، بی شمار، بی قرار، فروان، الوف ... مستحق: غایت سر، نهایت سر، حساب سر، فرار سر ...
ناشناسی از قرن 8 ق به آن سو. چنان می نماید که یکی از ترک زبانان، عبارت های کوتاه فارسی را گرد آورده، و در زیر هر یک واژه، برابر ترکی آن را آورده و چنان می نماید که کار خود را قواعد زبان» نامیده است. برای نمونه: خدا، تنگر: خداوند، ایله لر، صفات ازل ذات صفت لر کند و کنک، اوزی، لم یزل ابد سرمد ذوالجود، زایل اولمز، فموده، صنکره، جوانمرد، واجب الوجود، وارلیق لازم ایله؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی به ترکی؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 7گ (6ر -13ر) [ف: 3 - 244]
در چند باب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با تاریخ 937 در پایان؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 95گ، 16 سطر (19×15)، اندازه: 25×17سم [ف: 17 - 150]
آغاز: شلوار: اج طون، شمر: کججک کلجک، شمار: صغش ... فصل الصاد، صاغر: صاغرق؛ انجام: کوز بالراء الفارسي: چنته یعنی اضما، کواژ: طعنه».
بخشی از فرهنگ فارسی - ترکی است که کلمات فارسی را به ترتیب الفبائي از آخر کلمه آوره و در زیر به ترجمه آن پرداخته است؛ خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: اوایل قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 2گ (79پ-80پ)، 11 سطر، اندازه: 10×13/5 سم [ف: 33 - 240]
آغاز: بسمله. باب النون فصل الالف آبادان کردن عمارت ایلمک، آختن قلق جکمک و چلمق، آراستن بزمک آراییدن بزمک؛ انجام: فصل الياء یاری یارلق، یگانگی فریدلگی، یکچیدی پرینجه لیک.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 948ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 67گ، 8 سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 17 - 334]
آغاز: بسمله، بوصحایف بر لطایفك تسو یدینه داعی و باعث و مضمون مکنوننده مدمج و مندرج اولان عوارف معارفك تمهیدینه سبب حادث اول اولدیکه ارباب فضل و اصحاب معرفتدن بر جماعتله که میدان فرسک فارسادی ایدی لغت فارسیده آخر کلمیه لاحق اولان؛ انجام: بو رساله خیریلی احتشام بولدی ** حرف آخر تمامی بیانیلی تمام اولدی
مصادر و پسوندهای فارسیست با ترجمه و شرح ترکی و استشهاد به اشعار فارسی و مجهول المؤلف است؛ بی کا، تا: 986ق؛ جلد: چرمی، 33ص (261-229)، 17 سطر (6/7× 13/5) ، اندازه: 21/9×13/5سم [ف: 13 - 118]
آغاز: القسم الأول في المصادر. الباب الأول في الألف المفتوحة آب آوردن (صوکیورمک بر مرض در که آت وفاتر طونا عنه) آب گشادن م آبادان کردن (شنلتمک و معهودا ینمک ...)؛ انجام: یون (ایر کیجه سی) پوهه (دولجه طغان) ه یهه م.
به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: ربیع الأول 1107ق، کاغذ: استامبولی، جلد: گالینگور، 18 سطر (15×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 16 - 261]
آغاز: بسمله، نام: آد، نامها: آدلر، خدا: تنگری، ایزد: م، خدیو: م، الريو: م دادر: م، دادور: م ... فصل: سما: گوک، آسمان: م، سپهر: م، چرخ: م؛ انجام: زادیم: دوغدوق، ساسیدیم: زدوک، مکیدیم: امدوک، مزیدیم: م، ورزیدیم: پیشه قلدوق، یافتیم. بدولدوق؛ تمت
فرهنگ لغت دوزبانه فارسی به ترکی عثمانی است که در چند «فصل» و «باب» نگارش یافته است. برخی عناوین فصول و بابها چنین است: فصل در انواع رنج ها، فصل در الفاظ مشترک، فصل در اسماء بروج، فصل در اسماء سالها، فصل در بیان شمار [ش]، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی المصدر، باب في بیان الألفاظ التي تدل علی معنی المصدر، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی الماضي، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی المضارع، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی الأمر، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی النهى، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی النفي، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی الفاعل، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی المفعول، باب في بیان الالفاظ التي تدل علی معنی المتكلم وحدة، باب في بیان الفاظ التي تدل علی معنی المتكلم مع الغير، باید افزود با اینکه در سرچشمه ها (منابع) و فهرست های موجود (در دسترس) تفحص نسبتا زیادی از سوی راقم صورت گرفت، لیکن با این حالت شوربختانه به نسخه دیگر یا آگاهی های بیشتری از این اثر دسترسی نیافتیم؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن ملاقاسم، تا: 1123ق؛ مصحح؛ تملک: نور محمد مدرس در مدرسه ملاحلی با مهر «الفقير نور محمد 1150» (بیضی)، محمد عزت خمیره جی
باشی زاده با تاریخ 1224ق، ابن الوزير علی پاشا کار ... با مهر «اسمعیل» (بیضی)، خلیل الشوقي این اسمعیل القاضي بقضاء آقسرای در رمضان 1230ق؛ جلد: مقوایی، 30گ (1پ - 30پ)، 14سطر (16×10)، اندازه: 15×21سم [ف: 2/ 40 - 32]
آغاز: مقدمه. درت مقصد اوره مرتبه در مقصد اول ادوات فارسیه حقنده، در مقصد ثانی مضمرات و موصولات حقنده، در مقصد ثالث قواعد و اشتقاق حقنده، در مقصد رابع بر از فوائد نفسیه ؛ انجام: همزه مکسوره انبار. این بار مخففید بو کره بویول و بودفعه.
خط: نستعلیق، کا: محمد بابای خوقندی، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: ساغری، 56گ (155-210ر)، 17 سطر، اندازه: 20/6×13سم [ف: 8- 224]
آغاز: بسمله، دانستن: تلملک، شناختن: اکلمت، آموختن: او کرغک، خواندن: او قومك؛ انجام: شش صد هزار و قس علی هذا.
نخست مصادر که نوادر در آن فراوان است سپس جمع مصدر و افعال و الفصل الأول في ذکر السماوي و الارضي؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا، کاغذ: استامبولی، جلد: گالینگور، 22ص، 18 سطر (15×8)، اندازه: 20×13سم [ف: 16 - 261]
آغاز: لابیدن: یا لوارمق، لاویدن: میلی؛ انجام: مستقیم و صایب دستور زبان و فرهنگ فارسی است به ترکی و شعر ترکی هم دارد. در پایان زیر برخی از کلمات معادل لاتینی هم آمده. در نسخه دو عنوان «باب دوم در ترتیب امثله من المختلفة و المطردة و تغییرات و ابدالات آنها که مشتمل است به نه قسم و پنجاه و دو انواع - باب سوم در ترتیب اسماء موجودات من الأصول و المخترعات که مشتمل است بر بیست فصل و هر فصل بترتیب حروف بر سه حرکات» دیده می شود. در باب نخستین هم باید 19 فصلی باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 112گ، 17 سطر (13×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 11 - 2080]
آغاز: دانستن بلمک ندانستن بل مک دانست بلدی ندانست المدي می داند بلور نمی داند بلمز دانستم بلدم ندانستم بلمدم؛ انجام: و تعجب معناسنه دخی کلور محلنده غفلت اولنمیه، تم ای روح باغ لطافتده گل فندانم ** طوتدی دنیا بوزین بلبلیر کبی افغانم / ای قلدی چفیدی بورج بدندن جانم ** شربتی وصلکه ایله بنم درمانم / اولو رسم هچر له شاهم ** یازیله بوینکه قانم
مصادر و افعال ماضی و مضارع هم خانواده در زبان فارسی را به صورت نفی و اثبات می آورد و در زیر کلمات فارسی ترجمه ترکی آنها را به خط شنگرف آورده مانند: دانستن، ندانستن، دانست، ندانست، می داند، نمی داند، ... و در پایان دستور زبان فارسی را، به زبان ترکی آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 63گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 6 - 3042]
farhang-e fārsī be rūsī
مجموعه تعدادی لغات فارسی که معادل روسی آنها در مقابل آنها ذکر شده و ظاهرة دفتر درسی یکی از دانشجویان بوده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2353
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 200گ، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 4 - 1452]
farhang-e fārsī be-'arabī
ناشناخته
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 27]
آغاز: باب الالف، الفارسي: آدم پرا و آدم پیرا، نامی از نامهای بازی، آذرفرا و آذرافزا، ظرفی بود میان تهی به هيأت کله آدمی که سوراخ تنگ داشته باشد؛ انجام: (نا تمام) روح قدس حامله چون مریم بایست ...
به ترتیب تهجی پایان واژه ها و هر حرف در یک باب. در هر باب اول واژه های فارسی را آورده سپس واژه های عربی را. نسخه در حرف تاء ناتمام می ماند (1پ -35پ)؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، بی تا 35گ (1پ- 35پ)، 22 سطر، اندازه: 20/1×15/5سم [ف: 7- 39]
فرهنگ فارسی بفارسی - لغات فرس (نموذجی در)
farhang-e fārsī be-fārsī
شمس فخری اصفهانی، شمس الدين محمد بن فخر الدين، ق 8 قمری
šams faxrī esfahānī, šams-od-dīn mohammad ebn-e faxr-od-dīn (- 14c)
مختصر و به ترتیب پایان کلمه ها در چند باب بدون ذکر شواهد شعری. احتمالا از «معیار جمالی» گرفته شده باشد با دگرگونی هایی.
[نسخه های منزوی، ص 1956]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8589/8
آغاز: باب حرف الألف، آسا دهان دره باشد و آن از ملالت یا غلبه خواب باشد؛ انجام: وشیان جزا و مکافات باشد.
خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1014ق، جا: جزیره دروست؛ 16گ (129پ -144پ)، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 22 - 169]
farhang-e fārsī be-fārsī
بسطامی، علی بن طیفور، ق 11 قمری
bastāmī, ‘alī ebn-e tayfor (- 17c)
پس از «گنجنامه در حل لغات شاهنامه» ساخته و لغات ضروری فارسی را در آن آورده است.
تهران، ادبیات، شماره نسخه: 161/2 حکمت
آغاز: بسمله. چون زبان پویندگان در حمد حضرت منتن الكن است؛ انجام: بلی زن مطرب را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: روغنی مذهب، قطع: وزیری [ف: 2 - 47]
farhang-e fārsī be-fārsī
کشمیری، شمس الدين محمد
kešmīrī, šams-od-dīn mohammad
شاید از مولانا شمس الدين محمد کشمیری باشد.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه:133/4- ج
آغاز: ناورد بمعنی نبرد و در شرفنامه بمعنی رفتار نیز آمده؛ انجام یتاقی یعنی پاسبانان مثالش خسروانی: بخواب ناز شد با برگ نوشاده ** زهندوی یتاقی کی کند باده
بی کا، بی تا، پس از این شرح چند لغت مرکب اس تا «نان کور یعنی بخیل» آنگاه نام آهنگ های سی گانه باربد خنیاگر خسرو است: «آرایش خورشید ... نخجیرگانی»؛ 5گ (67ر - 71رهامش)؛ [ف: 1- 371]
farhang-e fārsī be-fārsī
لاری، محمد شریف بن صفی قلی
lārī, mohammad šarīf ebn-e safī qolī
نگارنده پس از ذکر نام خود در دیباچه می نویسد اگر چه این فرهنگ در برابر فرهنگ های مطولهای مانند فرهنگ سروری قطره و دریاست ولی از جهت اختصار فراهم شد. فرهنگی است به ترتیب آغاز واژه ها و هر یک حرف در یک باب از الف تا باء.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4671/62
آغاز: لمحرره ... بسمله. ای در تک و پوی تو ز آغاز ... جواهر زواهر حمد و سپاس نثار بارگاه صمدیت قدیمی که بقدرت کامله بنی نوع انسان را ... اما بعد چون آدمیزاد را بعد از اداء فرایض انیس و رفیقی بهتر از مطالعه و محاوره اشعار نیست؛ انجام: یاره: میل طلائی که زنان در دست کنند. باز شقه: علم را گویند. ختم بالخیر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 3گ (222ر - 224پ)، اندازه: 24/4×15/2 سم [ف: 8-9]
farhang-e fārsī
ناشناخته :
آغاز: (حرف الالف): بسمله «ایزد» خدای بود. «آذین» آرایش بود، «ارجمند» پرمایه و عزیز و مکرم باشد، «اونگ» معلق بود «آزر» آتش بود و دیگر آتش پرست، «آوره» کوشیدن بود «آغاز» اخگر» اذر .. ارم (گ 14ر-18ر) بسمله «آرسنگ» کارخانه مانی (نقاشی) «اهر من» «آژنگ» چین روی «آسا» شکل و مانند، «آرمان» پشیمانی «اختر» ستاره. «ارغون» گل آذر گون «ایجو» خورنده «آغالش» بر یکی دیگر انداختن. «انبویید» پوسیدن؛ انجام: «بختی» دختر بود، «یال» دست باشد. «یتر، تیر باشد ... «یکسو» و «یکسون» و «یکون» به معنای یکسان، «یلنجوج» چوب عود، «پنجیدن» خشم کردن. (گ 14ر-18ر). گفتار دوم: این یکی نیز همان ترتیب الفبايي دارد: ارسنگ، اهرمن، روی آسا، آرمان، اختر، ارغون، ایجو، آغالش، انبویید، افراخته، اندوخته، ارغده ... «پل» مبارز، «یاور» یاری دهنده، «یارا» زهره. «بله» کر، «یلدا» شب اول زمستان یغما» غارت.
دو گفتار کوتاه است، به دنبال «لغت فرس، بخش چهارم معیار جمالی»، هر دو به ترتیب الفبايي است از «الف» تا «یاء» و شیوه هر دو یکی است. گویا یک تن بوده، در تدارک «فرهنگ فارسی به فارسی دیگر». گفتار یکم با سربندهای «حرف الألف، حرف الباء ... » «حرف الياء» ایزد، آذین، ارجهند، آونگ، آزر، آور، آغاز، اخگر، آزرم، ارم، انوشه، افسانه، آسمانه (سقف خانه بود)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ با شیوه فارسی نویسی کهن (: ک= گ، ج = چ، کد= گ)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا [ف: 3 - 244]
آغاز: ادی آوی آهی آبیند آن آ انه انه؛ انجام: باب اللام لو نمرح نهاد نیستم نماند
تمام لغت است و به ترتیب از حروف الف شروع کرده، حروف ب، باب جیم، دال، هاء، واو، زاء، یاء، کاف، میم، نون، لام؛ کان درویش خلیلی ولی درویش پیر حسین رودباری، تا: ؟954ق؛
جلد: تیماج، 5گ (114پ-118پ)، ابعاد متن: 77×11/5، اندازه: 14×10سم [ف: - 5]
آغاز: باب الالف افسر تاج اورنگ تخت و عز و زیبا باشد؛ انجام: یا شین بارها بود که از میان درخت ببرند
فرهنگی بسیار مختصری است بترتیب حروف اوایل کلمات؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن قطب الدين وزیری ابوالفتح مشهور به هبة الله، تا: 984ق؛ جلد: تیماج، 14گ (374پ -387پ)، 24 سطر، اندازه: 24/5×9 سم [ف: 14 - 12]
آغاز: بای موحده و سکون الف و نون و ضم با شهری است که کسری بنا کرده و طاق کسری در انجاست؛ انجام: و نیز بمعنی در سوراخ نهی باشد
فرهنگ نامه مختصری است برای لغات فارسی به ترتیب حروف از آغاز آنها، با شواهدی از شعر فارسی برای بیشتر لغات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 395گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 21 - 62]
آغاز: بسمله بدانکه عرب به جیم وپاو کاف وژای مثل چه و پاو کردن و کژ تنطق ننماید الا نادرة وفارسیان به صادو ضاد وطاؤ ظاء وثاء وحاء وعین وقاف تکلم نکنند مگر به طریق ندرت؛ انجام: فصل في الها یاره دست بر نجن که به عربی سوارش گویند ... یویه بضم ارزو یوزه بضم تنه درخت یزداره قیمه و تخم مرغ که درهم پزند.
فرهنگ فارسی به فارسی است به ترتیب حروف تهجی، اول و در هر واژه به ترتیب حروف آخر واژه در آن اعلام جغرافیایی و برخی اعلام تاریخی نیز توضیح داده شده است. در حاشیه نسخه واژه های زیادی اضافه گردیده که مطالب حاشیه تقریبا به اندازه مطالب متن رساله می باشد. این فرهنگی مانند مجمع الفرس سروری ولی غیر از آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: محمد آقا ولد محمد حسین بیک، 1108؛ جلد: تیماج قهوه ای، 97گ، 21 سطر، اندازه: 28×16سم [ف: 6 - 3044]
آغاز: به اتفاق بنای شهری کردند چون به اتمام رسید میان برادران در تسمیه آن مناقشه شد چه هر کدام می خواستند که شهر را مسما بنام خود گردانند بزرگان و عقلای زمان رفع منازعه بدین وجه اند یشدند که شهر را بنام برادری و اهل شهر را به اسم برادر دیگر موسوم سازند لهذا شهر را ری و اهل شهر را رازی گفتند؛ انجام: رنگ بوی ترش چهارم لب بود پور فریدون را
ترتیب نسخه: را، زا تا ... یا. فصل الألف از باب با: ابا، اباش ... ابر کوه در آخر: ثو، غو، فو، کو. در آن یاد می شود از امیر خسرو، نزاری، سعدی، اسدی، شمس فخری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 46گ، 17 سطر، اندازه: 34×22سم [ف: 15 - 213]
آغاز: بسمله. حمد له ... و بعد فاقول هذا کتاب في بیان معانی الألفاظ کما وجدته في کتاب اللغات و الله تبارك و تعالی اعلم بالصواب. باب الألف فصل في الالف آرا امر آرایندن و آراینده و بمعنی ثانی استعمالش مرکب آید چون سخن آرا و عروس آرا ای سخن آراینده و عروس آراینده؛ انجام: فصل الواو یاو گوشه یویو تعجب
فرهنگ فارسی به فارسی است در چند باب به ترتیب تهجی آغاز کلمه هر یکی در چند فصل به ترتیب تهجی پایان آن درست مانند مجمع الفرس سروری، نام کتاب در صفحه عنوان به خط کهنی آمده: «فرهنگ» و به خط تازه تری: «دستور اللغه» گویا همان فرهنگی با نسخه میرزا ابراهیم است. در این کتاب ما از سعدی یاد شده است (442 در کلمه ایلخان)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد محسن حسینی می نویسد که من نسخه را در جفغ (1083) بیکتومان خریدم؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 246گ، 17 سطر (16×8)، اندازه: 23×13/5سم [ف: 11 - 2189]
نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم. به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلمها ف: 2 - 162]
آغاز: به فا وقاف به وزن پروردن. الفنجيدن به فتح همزه و فا و دال و سکون نون هر دو به معنی کسب کردن باشد، ابیون به بای باشد. اخککند و به فتح همزه و کافین و سکون خا و نون آنچه از مس و چوب و غیرهما سازند و دسته و سری دارد و سنگریزه بسیار در آن تعبیه کنند چون جنبانند صدا دهد و اطفال را بدان مشغول کنند؛ انجام: «رهی درنورد» یعنی بی نام و نشان کن» کذا في اصطلاح الشعراء. و نیز به معنی «در سوارخ نهی باشد» تمت الاستعارات [تمت الكتاب بعون الملك الوهاب]
به ترتیب حرف نخستین و سپس حرف آخر است و حرفهای میانین بی ترتیب. شواهد شعری هم دارد. در آن یاد شده است از «نسخه میرزا ابراهیم، نسخه حسین وفائی» شرف نامه، الاختيارات، التحفة، سامی، ادات الفضلاء، نسخه نیازی حجازی، موید الفضلاء، شرح سامی في الاسامي، نسخه شمس فخری، زفاگویا، لسان الشعراء، نسخه میرزا عینی، اصطلاح الشعراء، نسخه حکیم اسدی، معجم البلدان، در «سی لحن» سری مقامی که باربد پیش پرویز می نواخته است بر می شمرد از آرایش خورشید تا نخجیرگان (از موید) آنگاه از سی و یک لحن که شیخ نظامی در خسرو و شیرین بر شمرده است یاد می کند (مانند فرهنگ میرزا ابراهیم در اینجا). چنین است فهرست آن: [باب الالف] مع الواو، مع الهاء، مع الباء باب الباء التازي مع الألف، مع الباء ... مع الياء باب الياء الفارسي مع الألف، مع الباء ... مع الياء باب التاء مع
الألف، مع الباء، مع الياء باب الجيم التازي مع الالف ... مع الياء باب الجيم مع الألف ... مع الياء پس از حرف ج شعری می آورد که در آن هشت حرف عربی که در فارسی نمی آید به ندرت می آید یاد شده است سپس چند کلمه مرکبی که حرف حاء در آن هست می آورد و می رسد به باب الخاء مع الألف. باب الياء مع الالف ... مع الياء باب الاستعارات باب الالف آب شناسان کار یعنی قاعده و قانون و زمان، انگشت نیل کنایه از نشان فقر باشد ... (تا می رسد به) باب النون نافه مشک یافت یعنی: آوازه بلند شد و مشهور شد، نان گرد یعنی بخیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 139گ، 17 سطر [فیلمها ف:211 - 2]
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله الواحد القديم ... اما بعد بباید دانست که این زبان را بپارسی دری و فهلوی خوانند؛ انجام: شیر گیر نیم مست. وله: ز مستی گر تو با شیران دلیری ** که نامش مستی آمد شیر گیری. تمام شد بعون الله و حسن توفیقه.
به روش تهجی در حروف نخستین و نزدیک 600 لغت دارد و بابی در استعارات. فهرست نام های شاعرانی گمنام که شعر آنها در این فرهنگی گواه آمده است: ابوطاهر و ابوالمثل، ابوالمعانی، ابو منصور، ابویوسف هروی، ابوشعیب، احمد غزالی، اغام، اغاجی، او رمزدی، امینی، بدرالدین فراهی بدرالدین قوامی، بدر فراهنده، بهاء الدين کریمی، جمال عریزی، حمیدالدین، خالد ولید، خوارزمی، خفاف، رفیعی، روح الكلام، رشید اعور، رشید الدين، شهاب الدين، شمس خلد، شمس الدين، صدر بعیر، ظهیر الدين برسیوی، علی ملک، فخر زرکوب، فخر الدين غدیری، فرید سجزی، فخر گرگانی، کریم سپاهانی، کریم الدين، لبیدی؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 23 ص (1-23)، سطور چلیپا (23×9)، اندازه: 26×13سم [ف: 14 - 3692]
آغاز: بسمله. الحمدلله المعبود والشکر للموجود ... اما بعد باید دانست که این زبان را پارسی خوانند و دری و پهلوی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 81گ (1پ -81پ هامش)، 27 سطر (18×6/5)، اندازه: 18×25سم [ف: 871 – 9]
در آن یاد شده از: لسان الشعرا، تحفه، تاج الاسامي، نسخه میرزا، شرفنامه، مؤيد [العضلاء] جامع اللغات، سامی، ادات الفضلاء، صیدنه، و از شمس فخری، ابو حفص سغدی، حسین وفایی، ملا محمد کشمیری ملا شمس گشمیری، میرزا ابراهیم، میرزا شاه حسین؛ [پس محتملا فرهنگ سروری باید باشد] ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3 – 25]
(القيا، و املا - یام) عنوانها «فصل» است با اعتبار حرف نخستین و سپس حرف آخر؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، قطع: وزیری [ف: 2 - 27]
آغاز: اللهم خلد بلطفك العميم و فضلك العظيم مآثر رفعته و معالم معدلته، و الله مفتح الأبواب. مقدمه بدانکه حروف لغت عرب هشت و بیست است و هشت حرف از آن جمله در لغت فرس نیامده الا نادرا و در لغت فرس چهار حرفست که درکلام عرب ... باب الالف مع حرف الالف اسا: بدو معنی است یکی دهان دره ... افدستا مرکب است از افدوستا که آن شگفت باشد به زبان پهلوی؛ انجام: باب الياء مع حرف الهاء یکسوه بمعنی یکسان باشد. یوسنه، اره درود گران ... باب الياء مع حرف الياء. یاری: چون دو برادر باشند. و به معنی باریک شدن نیز آمده ... باب المستعارات خشک ریش: بهانه بود. خس پوش نفاق بود. دو چهار زدن: یکدیگر را پیش آمدن ... می گشاید یعنی بوی مینازد و از وی لاف می زند. قد تمت تسوید هذه النسخة علی ید ... ضعیف ...
در این فرهنگی حرف آغاز ریشه «باب» و حرف پایان ریشه «فصل» قرار داده شده است. نسخه ای از روی این کتاب به وسیله مرتضوی برازجانی نوشته شده و اکنون در کتابخانه دهخدا موجود است. آقای عسکر حقوقی در مجله دانشکده ادبیات تهران در شهریور 1338 آن را به عنوان «فرهنگ قطران» شناسانده ولی دلیلی بر آن ندارد و خلاف آن به واقع نزدیک تر است. تربیت در دانشمندان آذربایجان ص 308 گوید فرهنگ قطران تبریزی «تفاسیر» نام داشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، گویا در هند نوشته شده؛ 103گ، 17 سطر [ف: 5- 373]
آغاز: آبستنگه: بمعنی جای نهفتن و طهارتخانه باشد. آلبشخور: به معنی آبخور است که مرقوم شد. آلبک: با بای مضموم به اصطلاح کیمیا گران زیبق را گویند و آبله را و هر چیزی پر آب را
انجام: هیرمند. لقب گشتاسب معنی آن ... و کیش نیز مانند و گاو آهن. هیکر: اسب کمیت ... گویند .. تم علی ... [نصف برگ آخر نسخه پاره شده است]
تنظیم شده به ترتیب حروف الفبا هر حرف در یک باب جای گرفته و بر اساس حرف دوم کلمات هر باب چندین فصل دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: حنایی، جلد: ساغری، 39گ (63ر - 101ر)، 31 سطر (10×19/5)، اندازه: 20/7×12/3 سم [ف: 29]
آغاز: «التماس»کرواله «ایناس» ایضا کرواله «املتاس» نیز کرواله؛ انجام: «غصه» بالضم طعام در گلو مانده و در زنان گویا اندوه «غلبه» به وزن کلبه جانوریست پرنده، که آن را سبز کم و کاسکینه و کلازه، نیز گویند ...
ناشناخته. از کارهای ساخته هند، قرن 11ق به این سو. به ترتیب الفبايي، آغاز واژه ها را پایه قرار داده، سپس حرف پایانی را، نخست واژه های عربی را با نشان «ع» آورده، سپس فارسی ها را با نشان «ف» در آن گاهی از سروده ها نیز گواه آورده است و از «فرهنگ شمسی» «ادات» [الفضلا، دهاروال، 832ق]، «شرف نامه» [منیری، سال های 862-879ق]، «مؤيد» [الفضلاء، محمدلاد، پیرامون 925 ق]، «ریاض الادويه» [یوسفی، 946ق]، «مدار الافاضل» [فیض دکنی، 1001ق] بهره گرفته است. برای نشانی: باب السين مع الالف «سنا» به فتح روشنی فزونتر از نور، و نام گیاهی در موید است. و نام چوبی که از آن مسواک سازند: «سما» آسمان و باران و پشت اسب، «سقمونیا» به فتح، صمغ درختی است که آن را زقوم گویند و به ضم سین [...] چپال کوته و گیاه ترش ... «سلوا»، «سویدا» ... «سیما» ... «سنا» ... «سروا»؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 485گ، 23 سطر (10×21/5)، اندازه: 26/2×17سم [ف: 3 - 243]
آغاز: ارسنک کارخانه مانی، اهرمن دیو؛ انجام: بله کرد، یلدا شب اول.
به ترتیب حروف آغاز کلمه ها در چند باب و بسیار مختصر؛ خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 14 10ق، جا: جزیره دروست؛ جلد: مقوایی، 1گ( 148ر-148پ)، اندازه: 20/5×13/5سم [ف:22 - 170]
آغاز: باب الألف، ایزد خدای بود، آذین آرایش بود؛ انجام: یال دست باشد، یتر تیر باشد.
بسیار مختصر به ترتیب حروف آغاز کلمه ها؛ خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: 1014ق، جا: جزیره دروست؛ جلد: مقوایی، 4گ (144پ -147پ)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 22 - 169]
آغاز: بفتح سین و باء فارسی باشد امیر معزی گوید بیت: چنان شد سوخته در لف چنان شد کوفته در صف ** که خفتانش همه خون گشت و سندانش سپندانا. سپردن بفتح سین ... پایمال کردن باشد؛ انجام: ما یبون بضم یا خیر باشد شمس فخری گوید بلفظ همواره تا بود یکسان هماره.
فرهنگ فارسی به فارسی است به ترتیب تهجی حرف آغاز و انجام کلمه با گواه آوردن شعرهای فارسی شمس فخری و ازرقی و فردوسی و اسحاق اطعمه و کمال اسمعیل و عسجدی و خلاق المعاني و در آن نسخه وفائی و تحفه یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 97گ، 10 سطر (12×5)، اندازه: 20×11سم [ف: 383814]
بی کا، تا: قرن 10 و 11 [د.ث. مجلس]
آغاز: باب الف، آسا دهان دره باشد و آن از ملامت و یا باشد از غلبه خواب آید؛ انجام: و شبان جزا و مکافات باشد.
فرهنگ بسیار مختصری است به ترتیب حروف تهجی دارای واژه های فارسی که گاهی به ابیاتی نیز استشهاد می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 رمضان 1031ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ، 13 سطر، اندازه: 23×17سم [ف: 3 – 245]
آغاز: خاک چشم الاصيص لرزه و الاصيص آب جامعه شک و نیم ...... تاریک ابرو و الاوقص؛ انجام: از فلان فقاع می گشاید یعنی بوی مینازد و از وی میلاند پهلو کردن احتراز کردن آهو عیب کردن خاتمه موذون و تاریخ شکر این نامه نامی سواد مومن از امداد حق اتمام بامداد ... تا باید باقی و مشهود باد زنظر بی بصران دور باد
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بیخودی گنابادی، تا: 1035ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، [رایانه]
آغاز: فصل در بعضی عبارات متعارفه. تفأل: فال زدن. شمایل: خوی های نیک. ممکن: بودنی مستحیل. و محال: نابودنی ... فصل في المركبات. حیص و بیص: تنگی و سختی. هیاط و میاط: آمد شد؛ انجام: سوام: حشرات زهردار. جابلقا: مشرق ارواح می نامند بخش کوتاهی از یک لغت نامه است؛ خط: نستعلیق شکسته، کان خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (270پ -271پ)، اندازه: 26/4×14/4 سم [ف: 29/1 - 442]
آغاز: ایلیا سه معنی دارد، انجام: ستاغ در نسخه وفایی عقیم باشد خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 محرم 1062ق، جلد: گالینگور، قطع: وزیری [نشریه: 3 – 45]
آغاز: اما اگر صفت مقدم باشد آن صفت ساکن باشد همجو اسب کبود و کبود اسب و اگر ... که با ابجد مشهور است اینطور است ... فصل الف فارسی بمعنی قرب؛ انجام: فصل مع النون. یاختن قصد کردن و بیرون کشیدن تیغ و غیره. تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب در یوم السبت (3ع 177/2) تویت ئیل
فرهنگ فارسی به فارسی است با عنوان های «باب» و «فصل» به ترتیب حرف آغاز واژه ها در باب و حرف انجام در فصل ها. گویا پیش از فرهنگ دستور زبان فارسی بوده که در نسخه ما کمی از آن بجا مانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 ربیع الثاني 177 (= 1077)؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «یا امام زین العابدين»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 88ص (1-88)، 15 سطر (15×7/5)، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 13 - 53]
آغاز: بباید دانست که این زبان پارسی خوانند و دری و پهلوی ...
باب الالف، افسر تاج، اورنگ تخت و عز؛ انجام: پاره کار شوخ. در این فرهنگ که به ترتیب حروف آغاز کلمات در چند باب تنظیم شده، الفاظ فارسی به فارسی گزارش می شود؛ کا: محمد یوسف بن آدم بیک، تا: 1100ق، جا: مرو شاهجان؛ جلد: تیماج، 4گ (86-189)، اندازه: 20×25سم [ف: 22 - 186]
آغاز: ایلیا سه معنی دارد اول نام حضرت امیر المؤمنين دوم نام بیت المقدس سوم نام یکی از پیغمبران بنی اسرائیل؛ انجام: ستاغ در نسخه وفائی عقیم باشد.
به ترتیب آغاز کلمات و واژه ها؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن آدم بیک، تا: 1100ق، جا: مرو شاهجان؛ جلد: تیماج، 12گ (96ر -107ر)، اندازه: 20×25سم [ف: 22 - 186]
آغاز: بس افکندن و نزدیک آمدن و راه تاریک شدن و امیدوار گردانیدن؛ انجام: فصل الواو مینلو بفتحین بنون ...
فرهنگی است مختصر برای الفاظ و واژه های عربی و فارسی در چند باب به ترتیب آغاز کلمات مشتمل بر فصول برای حروف پایان آنها، و الفاظ فارسی با حرف «ف» و عربی با حرف «ع» به شنگرف روی کلمه مشخص شده؛ خط: نستعلیق و لغات نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: مقوایی،114گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 22 - 176]
آغاز: اولین فصل موجود: فصل سیوم در حرف - تا - چهار لغتست. تاراج غارت باشد؛ انجام: یک بسی یعنی یکبار کی. بوشکور گفته: بیت: بجنگ مکن جاودان یک بسی + بدین آرزو چون منم خود رسی. تمت الرساله بتوفیق الله تعالی.
(تأليف قرن دهم هجری به بعد) نسخه ای است بی آغاز که نام اصلی آن به دست نیامد، پایان ریشه را «باب» و حرف نخست را فصل قرار داده و در هر فصل و باب، کل عدد لغات را نشان داده است، و اغلب برای شاهد، یک بیت شعر از نظامی، سعدی، انوری، لبیبی، دقیقی، شمس فخری، خسروانی، ادیب صابر، عسجدی، ابوشکور، منجیک، فردوسی، رودکی، خاقانی، جامی، مولانا محمد کشمیری، محمد بن هندوشاه، خواجه غیاث الدين محمد رشید، حافظ، ابو نصر فراهی، ظهیر فاریابی، فرخی، بهرامی، فرید الدين احول، امیر حسن دهلوی، ناصر خسرو، غواص ... و ابیاتی از خود نیز آورده است. برای نمونه: باب بیست و پنجم در حرف یا - بیست و چهار فصل است فصل اول در حرف همزه په لغت است آی به معنی بیای کمال اسماعیل گفته بیت: اساس مصلحت روزگار باشد و آی ... موجودی نسخه از فصل دوم از باب چهارم را تا آخر که باب 25 می باشد دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 15 سطر (7/5× 14/5)، اندازه: 22×12سم [ف: 4 - 1978]
آغاز: اعانت یاری کردن استجابت مستجاب شدن؛ انجام: معاشر هم مشرب مقلد تقلید کننده
چند برگ از یک واژه نامه فارسی به فارسی بر حسب حروف الفباء از حروف «الف» شروع شده تا حرف «م» لغات و معانی آنها در داخل خانه هایی به صورت جدول نوشته شده است ادامه فرهنگ و معانی لغات در حاشیه آمده است؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: بخارایی، 17گ، 15 سطر شش ستونی، اندازه: 34×16سم [رایانه]
آغاز: ... کوه ... غوغا، با اول مفتوح دو معنی دارد، اول معروف است، دوم جمعیت باشد؛ انجام: در آب خیسانیدن چیزی و نرم کردن ...
ناشناخته. به ترتیب الفبايي. حرف آغاز واژه ها در باب و حرف انجام در فصل جای داده شده است. دارنده نسخه آن را لسان الشعراء شناسایی کرده است، ولی این درست نیست. از نام مؤلف و سال تأليف و چگونگی تنظیم لسان الشعراء آگاهیی در دست نیست، جز آنکه در ادات الفضلاء (نوشته در 822ق) و فرهنگ جهانگیری (نوشته در 1005-1017 ق) از آن نام برده شده است. پس آن کتاب پیش از 822ق نوشته شده و تا آغاز قرن 11 ق در دسترس بوده است، ولی در واژه «سومنات» از نسخه در دست ما از اکبر شاه (963-1014 ق) به گونه در گذشته یاد می کند. به دستور زبان نپرداخته، گواه از سروده های متقدمانی چون امیر خسرو، نظامی، اوحدی و انوری آورده است. فرهنگ نامه ای کهن است، ولی ویژگیهایی که بتوان آن را لسان الشعراء نامید، ندارد. برای نشانی: باب السين، فصل الألف، سیمیا، علمی و طلسمی که از آن انتقال روح در بدن دیگری شود و به معنی مطلق طلسم نیز آمده، امیر خسرو راست: آن چه نیرنگ و سیمیا کاری است / یا رب، این خواب یا به بیداری است. سقا، بالکسر مشک و بالفتح آب دادن، سودا، میانه دل و به معنی سیاه و پارسیان او را در محل تجارت و خیال مایه خلل دماغ استعمال کرده اند و به معنی اندیشه و حرارت و شورندگی و خلط سیاه از اخلاط اربعه ... (برگ 79پ)؛ خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن های 11-12ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم ، 201گ، 17-11سطر (11/5×15/5)، اندازه: 21×17/5 سم [ف: 1- 187]
از یکی نواده های سید نعمة الله جزایری مؤلف زهر الربيع که بهند رفته و انگلیسی هم می دانسته است. این رساله پس از نادر ساخته شده و در کلمه «سنگ آهن ربا» از «کلمبس» فرنگی که چهارصد سال پیش از مؤلف بوده است یاد گردید همچنین از شرح نخبه محسنیه عموی خود او سید عبدالله، نسخه از «ثور» است تا «کافح»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3- 25]
آغاز: طسأ: ناگواره شدن طعام و تخمه پیدا کردن. طوا: گرسنه. طغیا: گاو وحشی. طلا: گردنها یعنی اعناق؛ انجام: انجاز: راست کردن وعده. اعواز: درویش محتاج. احتفاز: بر سر پای نشستن.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 9ص (41-49)، اندازه: 29/1×18/2 سم [ف: 29/1-431]
آغاز: رساله لغت. بسمله و به نستعین. الحمد الله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمئ سید المرسلين و آله و اولاده اجمعین. اما بعد بدان که این رساله ای است در بیان لغت و مشهور به الفاظ که طالبان را به کار آید ... باب الاف. امن: ایمنی امان؛ انجام: پسر: آسان و اندک. یقین: دانستن ... یبوست: خشکی. یوم: روز. یوم السبت: شنبه.
حروف حاء و خاء و دال و ذال و راء در جای خود نوشته نشده ولی در پایان رساله استدراک شده اند؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (303ر-305ر) [ف: 29/1- 143]
آغاز: آخشیج بدو الف و آخشیج چون تدریج؛ انجام: یاده چون ساده قوه حافظه را گویند.
فرهنگی مختصر است به ترتیب حروف الفباي فارسی که نویسنده آن را برای لغات به کار رفته در کتاب فیض نامه ساخته. واژه های دساتیری و بر ساخته آذر کیوان و مریدانش مانند سمراد و ستاد و غیره در آن دیده می شود؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 5ص (90-94)، 13 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 10 - 40]
آغاز: کسی و آن گه به جهانی کسی رود به طفیلی، بلخم با فتح یکم و سیوم فلاخن که بدان سنگ اندازند و نوعی از منجنیق. آغاز باب السين: فصل السين في الالف. سابه معنی ... و جراح که آن را گزند تیر گویند. ساسا: کلمه ای است که عرب چون خر را برای آب طلبند بدین لفظ طلبند. سایباء: آن پوست که بچه در آن جا بود و افزونی مال و گوسفندان؛ انجام: نشاندن ماکیان برای بچه کشاندن و بیضه دادن. ماکیان در چه انداختن کنایت از متفرقه حین جمعیت است.
فرهنگی کوتاه فارسی به فارسی که لغات نخست بر اساس حرف اول و پس از آن حرف آخر کلمات مرتب شده اند، موجودی نسخه از فصل میم باب باء تا فصل نون از باب میم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 71گ، 18 سطر، اندازه: 24×17سم [اهدائی رهبر: 10 - 63]
آغاز: نم نم باشد سنج و شنج نقبی باشد که در زمین کنده باشد چون خانه نرفنج راه باریک و دشوار باشد؛ انجام: سها ستاره ای است سکینه آهستگی سنق لاق سلاله برگزیده سلیم القلب صحیح دل سمت نام یافت سورة زوال. تم
فرهنگ مختصر فارسی به فارسی که در نسخه بخشی از آن موجود است این فرهنگ به ترتیب حروف آخر واژه ها تنظیم گردیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 26گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6 - 3044]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد بدان اسعدك الله في الدارين که این کتاب در الفاظ مختصر و چاره نیست؛ انجام: باب ها: هادی راه نماینده هدایت راه نمودن هوب مژه چشم
فرهنگ فارسی به فارسی است به ترتیب حروف معجم، که برای یادگیری منشیان و نویسندگان مکاتبات فراهم شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 15گ، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 6 - 3043]
آغاز: آستین برزد یعنی مستعد کاری شد. ابرو برزند وابر وزند یعنی رضا داد و اشارت کرد. اسب و فرزین نهد یعنی به طرح اسب و فرزین به بازی نیاورد؛ انجام: هولك به لام وزن کوچک آبله باشد که به عربی جدری گویند و هلاکت را نیز گویند و هلاکت نیز گویند و به معنی مؤيد نیز آمده. هنجمک به کسرها و سکون نون و فتح جیم همان برغ است که در باب گذشت
فرهنگی است متوسط در ترجمه و توضیح واژه های فارسی به ترتیب حروف الفباي فارسی است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 81گ، 17 سطر، اندازه: 19×15سم [ف: 6 - 3043]
آغاز: طمع سوی به سوی دوم کف شیر و کف شیره و کف آب و امثال آن بود و آنرا کفک نیز گویند؛ انجام: دوم شهر را گویند حکیم فردوسی فرموده: یکی لشکر آمد ز پهلو به دشت ** که از گرد ایشان هوا تیره گشت
مشتمل بر فصولی و به ترتیب حروف آغاز کلمات با آوردن اشعاری مناسب در بسیاری از کلمات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 109گ، 16 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 - 41]
در چند جلوه و از استعارات و کنایات آغاز می شود با عنوان جلوه؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 154گ (28ر -181پ)، 14سطر (17×9)، اندازه: 17×26سم [ف: 16- 704]
آغاز: بعضی لغت غیر متعارفه، پلی زدن کنایه از فریاد زدن وقت خوش حالی، یکسون و یکسونه به معنی یک سال و برابر و به معنی همیشه و بر دوام نیز آمده؛ انجام: نوای خسروانه و نوای
خسروانی نوعی از نوا که باربد سر بسر مدح خسرو را می خواند ... و این قسم نوا و اغانی را خسروانی گویند.
ترتیبی ندارد، دستور زبان هم در میانه هست با عنوان های «فائده»؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 20گ (376ر-395پ)، 14 سطر (17×9)، اندازه: 26×17سم [ف:705 - 16]
آغاز: بدانکه عرب بجیم و پا و کاف و ژامثل و پا و گردن و کژ تنطق ننمایند الا نادرا؛ انجام: فصل الياء یزد ارج قیمه و تخم مرغ که در هم پزند و خورند و الله اعلم
در این فرهنگ حرف اول باب و حرف آخر فصل قرار داده شده است. از حرف تاء است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: اعتضادالسلطنه؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: روغنی مذهب، 132گ [ف: 5 - 373]
آغاز: رضا خوشنودی، جزا پاداش، استسقا سوخته تشنگی وطالب آب، استقضا نهایت، مهیا طیار؛ انجام: مشتری خونبار کروبی فرشهای نزدیک بختی شتر مست مستولی غالب منقضی شکسته شدن سپری آخر فتوی والله اعلم بالصواب
فرهنگ کوتاهی است به ترتیب حرف آخر واژه ها از الف تا یاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، سوخت مذهب، 9گ، 18سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 6 - 3043]
آغاز: خویها و هم بیم، اوهام: و همها ... ضیاء: روشنی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1210ق؛ 26گ (1ر-26ر)، 14 سطر (15×10)، اندازه: 14×20سم [ف: 5 - 374]
آغاز: در بیان لغات فارسی و عربی و کنایات سنگلاخ الاف: آب آتش رنگ کنایه است از شراب؛ انجام: مسموم زهر ناک و زهر داده شده
که برای سنگلاخ میرزا مهدی خان استر آبادی (مجلس99/3) ساخته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1231ق؛ جلد: تیماج مشکی، 14گ (9ر - 22پ)، 19 سطر (24×21)، اندازه: 30×19سم [ف: 10 - 1770]
آغاز: آفند بوزن آکند جنگ و خصومت باشد؛ انجام: و نیز بمعنی در سوراخ نهی باشد.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن سید صابر موسوی، تا یک شنبه 15 جمادی الاول 1267ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب؛ قطع: ربعی [نشریه: 3 - 25]
آغاز: حمدله. صلات. اما بعد، بر ارباب اللباب مقرر است که بعد از لغت عرب هیچ زبانی با عذوبت تر و لطیف تر از فارسی نیست و سبب تسمیه به فارسی و دری و پهلوی آن است که چون سلطنت؛ انجام: پهلو کردن، یعنی احتراز کردن.
ناشناخته، که نام خود را در دیباچه نیاورده است. و آغاز می کند به افسانه جمشید چهارمین پادشاه از بشر، که مجلسی بر پا ساخته، که شاهان جهان و از انس و جن در آن کمر به خدمت بسته بودند، و هر صنف زبان یکدیگر نمی دانستند، و در آنجا این زبان شیرین را برگزیده نام آن پهلوی و فارسی و دری نهادند. سپس واژه نامه ای کوتاه به ترتیب الفبايي. هر حرف در یک «باب». و در پایان یک «باب» در استعارات است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1284ق؛ 6گ (37ر -42ر) [ف: 2 - 185]
آغاز: و اذبچ. جایی باشد که انگور رسته باشد. و رسح. اسمانه (؟) خانه باشد. بسج. ساز کارها باشد؛ انجام: شاه مرصع دهدا همیشر به مردم ** صد کمر خسروی و تاج کیانی تمام شد کتاب منتخب الدرج ... الى یوم کونهم شفیعا للعصات في صفحة العرصات.
به ترتیب الفبايي از پایان واژه ها هر حرف در یک «باب». نسخه از حرف چ (اذبچ) را دارد تا حرف یا (شبانی). در پایان آمده: »تمام شد کتاب منتخب الدرج به حذف الأمثال الواقعة ضمن الاشعار»؛ خط: تحریری، بی کا، تا: 2 محرم 1290ق؛ در ص. ع. به خامه دیگر «فرهنگ شمس فرخی» آمده. شاید منظورش «معیار جمالی» شمس فخری، بخش واژه نامه اش باشد؛ 26گ (80پ-105پ) [ف: 2 - 185]
تازه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 11 - 909]
آغاز: حرف الف ابتدا آغاز و فلخ؛ انجام: یاقوت سرخ بهرمان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، قطع: خشتی [نشریه: 3-44]
کتاب تازه نویس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 3 - 26]
آغاز: الف - حرف اول حروف تهجی و بحساب ابجد یک؛ انجام: سیاه نامه ف مثل سیاه کار
جدید التأليف و مجهول المؤلف، تا حرف سین؛ بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 122]
آغاز: از برای دوام این اقبال ** بار کن از سرم بلای عظیم / سراگر بر من گران باشد ز سرو می کنم ** درد دندان هر که نتواند کشد دندان کشد؛ انجام: گسسته مهار: مطلق العنان و خودسر:غضب ستیزه گر وعقل مهربان در خواب ** شتر گسسته مهاراست وساربان در خواب
معنای کنایی واژه ها و جملاتی را که در اشعار فارسی به کار رفته
است نوشته است الف تا کاف را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 112گ، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 4 - 1451]
آغاز: بوده هر چه در علم حکمت است مهارتی وجه تمام تر داشته و اسطرلاب را به حسن تدبیر راستکرده فاما روایت یکم در غایت صحت است؛ انجام: هم عنان یعنی همراه و برابر و به معنی هم سرنیز گفته اند همکنان بالفتح با کاف فارسی همه کسان همنشین یعنی با کسی که یک جانشسته باشند همیدون بایا فارسی هم اکنون
فرهنگ فارسی به فارسی است بر اساس حرف آخر کلمات که آمیخته به اشعاری می باشد و از «لسان الشعراء» و «تبیان اللغات» و شیخ سعدی و امیر شهاب الدين حکیم کرمانی و شیخ واحدی نقل می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 261گ، 19 سطر، اندازه: 27×16سم [ف مخ: 4 - 1452]
آغاز: آبزن ظرفی صولانی از مس و آهن مثال آن به مقدار قامت آدمی که اطبا آن را گاهی به آب گرم پر کنند
فرهنگ مختصر فارسی به فارسی است به ترتیب الفبايي حروف اول واژه ها در روی جلد نسخه (که مقوایی است) نام کتاب «حل اللغات» نوشته شده است. از حرف «آ» تا حرف «فاء»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 63گ، 12-13 سطر، اندازه: 14×6 سم [ف: 6 - 3044]
آغاز: یاب به معنی نابود است اینجا؛ انجام: یح مخفف لایح که آشکار است
فرهنگ لغت است که واژه ها را به ترتیب حروف الفبا و به صورت مبوب آورده و در زیر معنی آنها را بیان نموده است؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ 184گ، ابعاد متن: 9×16/5 [ف: - 82]
آغاز: جمره بنابر مشهود بخاریست که در ... زمستان از زمین بر آید و به اصطلاح تازیان حدوث آن؛ انجام: در پاکشان شرابخواران منهیان اعلام کنندگان بابل چه هاروت
واژه نامه فارسی به فارسی است؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مذهب، 36گ (1پ - 36ر)، 16سطر (15×9)، اندازه: 22×15سم [ف: 116]
آغاز: اول نخستین اوایل جمع احوال لوچ آخر پسین آخر دیگه البته، انجام: برج آفتاب یکره کراهیت داشته یحمل کرم کرده یوسف حسرت زده تمت الكتاب بعون الملك الوهاب
لغت و واژه نامه فارسی به فارسی است؛ خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 48گ (36پ- 83ر)، 16 سطر (15×9)، اندازه: 22×15سم [ف: - 116]
آغاز: فراید - (در یکتا)، مصباح (روشنی چراغ)؛ انجام: جسمان (تن)، ارتقا (بلندی)، حرافی (سرمها)، قوادم (قدمها)
پاره ای از لغات منشیانه که منشیان به کار می برند (و بیشتر تازی است) گردآوری و ترجمه شده است. نام نویسنده در نسخه یاد نشده؛ بی کا، بی تا؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: فرنگی سمرقندی، جلد: تیماج، 4ص (68-71)، اندازه: 18×11 سم [ف: 10 - 909]
آغاز: (اغسار) زمین نمناک (اغبر) خاک (اغفر) پوشانیده (افتقار) جمع فقر است ... فصل الباء مع الف (با حورا) چند روز است که آفتاب به غایت گرم می شود (بادپیما) بی فایده؛ انجام: (نسل ادهم شرابی که از انگور سیاه گیرند(نعمت تو جذر اصم) یعنی ای خداوند
فرهنگ لغت فارسی به فارسی است به ترتیب الفبايي و هر حرف در یک فصل و هرت فصل مرتب شده بر حروف آخر کلمات از حرف الف آخره را تا نون آخره میم را شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 152گ، 11سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 37 - 59]
با عنوان تفاسیر قطران؛ بی کا، بی تا، 103گ [فیلمها ف: 1- 649]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 262گ، اندازه: 26/4×14/2 سم [رایانه]
آغاز: الحمدلله الواحد القديم و الصلوة علی رسوله الكريم اما بعد بباید دانست که این زبان را بیا بپارسی دری و فهلوی خوانند اما عرض آنست که چون نوبت جهانداری بجمشید؛ انجام: از عبار الشكر و آواز کوس او مقیم چشم جوزا کور باشد گوش کیوان کر بود کنشت کلییا خاقانی راست.
فرهنگ مختصر فارسی به فارسی به ترتیب تهجی حرف اول کلمه (و حرف آخر تنها در الف) با شواهد شعری از شعرای مشهور و گمنام است. مؤلف در مقدمه، شکل گیری زبان فارسی را چنین تصویر می کند: «چون نوبت جهانداری بجمشید طهمورث بن هوشنگ بن کیومرث رسید ... هر بامداد پهلوانان الشكر و امرای آفاق از اقالیم مختلف بر در بار کاه او جمع می شدند و هر صنف زبان صنف دیگر نمی دانستند و بحکم کثرت ملاقات بمجاورت حاجت می افتاد لاجرم باتفاق اصناف این زبان ملیح ... وضع افتاد پس بحکم آنکه پهلوانان در فارس بر در جمشید این زبان تبرک کردند او را فهلوی و فارسی و دری خواندند و از حروف مقطعات نه حرفست که در این زبان نیست ... ثا و حا و صاد و ضاد و طا و ظا و عین و قاف «در این کتاب بیشتر از شعرای قرون چهارم تا هفتم شواهدی گرد آمده. نسخه
در حاشیه و بین سطور تصحیح شده و نسخه بدل و حواشی پراکنده از «مجمع الفرس» دارد. در کتاب ابواب ث، ج، چ، ح، خ، ذ، ص، ض، ط، ظ، ع» نیامده است. نسخه در انجام ناقص و تا اواخر باب کاف است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 24گ (17پ-40پ)، 14 سطر (7×12/5)، اندازه: 10/2× 5/16سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 281گ، اندازه: 20/2×14/2 سم [رایانه]
کشف الآيات قرآن؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 22/6×17/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 26]
آغاز: اللهم خلد بلطفك ... مقدمه بدانکه حروف لغت عرب بست و هشت است؛ انجام: از فلان فقاع می گشاید یعنی بوی می نازد و از وی لاف میزند.
کتاب در نسخه به نام قطران ارموی دانسته شده و گویا چنین نباشد چه در دنبال کلمه «رغل» (ص 92) در هامش آمده: لمحرره؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن مرتضی مرتضوی برازجانی، تا: 2 شهریور تا 4 مهر 1317؛ از روی نسخه ش 12/2 مدرسه سپهسالار در 288ص؛ جلد: تیماج سبز، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 26]
آغاز: جلوه الف: آب آتش رنگ آتش زای؛ انجام: مارنه سر کنایه از فلک باشد( تمت)
در نسخه ما از جلوه الف تا جلوه میم و مرکبات فارسی در آن شرح داده می شود؛ بی کا، بی تا؛ 15گ (37پ - 52پ) [ف: 1- 372]
بی کا، بی تا، 6گ (195-200) [ف: 5 - 374]
farhang-e fārsī be kordī
فرهنگی کوتاه فارسی به کردی است که برای یادگیری مکالمه زبان کردی، جملاتی از زبان فارسی تحریر و مقابل آن معنای کردی آن ذکر شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8956/1 - 59/176
آغاز: شما از کدام ولایت هستید ت نه کم وطن لر، از چه راه آمده اید کم لیار باند رأغلى، برای چه آمده اید لفار چراغلی
بی کا، بی تا؛ 15گ (15-1)، اندازه:15×10 سم [ف: 6 – 3045]
farhang-e fārsī - ‘arabī
برخی از لغات فارسی و عربی را گرد آورده و آنها را به فارسی برگردانده است و در برخی از لغات کلمات مترادف آن را نیز آورده و یکجا معنی نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6495/1
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم بنام خدای بخشاینده مهربان الحمدلله الذي زین الفاظ الأنام بذکره شکر و سپاس مر خدای را که بیاراست لفظهای خلقان را به یاد خود، انجام: ینابیع چشمه ها، یقظه بیداری، یتیم بی پدر، یمکن یدیم الله دولته همیشه دارد خدای دولت او را یرحم الله عبدا قال آمینا رحمت کند خدای بر بنده ای که گوید آمین.
خط: نستعلیق، کا: اصلان بن اسماعیل قلی افشار، تا: 20 محرم 1040ق؛ تملک: محمد موسوی جزائری؛ جلد: تیماج، 24گ (1پ -24ر)، اندازه: 19×11 سم [ف: 20 - 74]
فرهنگ فاروقی - شرفنامه منیری
farhang-e farānse
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1496
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ همراه با حروف ایتالیائی.
نسخه اصل؛ جلد: مقوایی، 672گ، 33 سطر دوستونی [سنا: ف: 2 - 301]
farhang-e farānse be-fārsī
اعتماد السلطنه، محمدحسن بن علی، 1259-1313 قمری
e'temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
فرهنگ لغات فرانسوی به فارسی است. این نسخه چاپ سنگی است که در پنجم جمادی الثاني 1300 ق برابر با پانزدهم مارس 1883 میلادی در تهران، دار الطباعه خاصه همایونی به قیمت هر جلد پنج هزار دینار، به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمه تبارك و تعالی - چون تحصیل زبان فرانسه که امروز به زبان عمومی؛ انجام: دزدیدن Voler پریدن Voler دزدیده شده Vole مرتبه - رتبه Volee
بی کا، بی تا، کلمات با حروف فرانسوی و ترجمه با حروف فارسی؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 29گ، 19 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 38 - 174]
farhang-e farānse be-fārsī
ناشناخته
آغاز: Francais-Dictionnaire-persan اینجا آنجا «la» این کتاب را آنجا بگذار Mettez La ce livre؛ انجام: بربط lyre در این فرهنگ لغات و اصطلاحات فرانسه به فارسی، ولی خیلی مختصر و بدون رعایت حروف الفبائي، آمده که مطالعه آن برای مبتدیان زبان فرانسه بسیار سودمند است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح؛ جلد: مخمل قرمز، 30گ، 12 سطر (9×16)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1- 369]
خط: نستعلیق و ایتالیایی، بی کا، تا: قرن 14؛ 425 ، 22 سطر (10×17)، اندازه: 10×17سم [ف: 16 – 162]
خط: شکسته نستعلیق و با حرف های ایتالیایی، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 27]
در این مجموعه لغات فرانسوی به ترتیب حروف الفبا با ترجمه فارسی گرد آمده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، دو ستونی؛ مجدول، مصحح؛ جلد: مقوایی، 110گ، 23 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 121]
دفتری است که بیشتر به جزوه مدرسه می ماند و باید از یکی شاگردان مدرسه های جدید روزگار قاجار باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ هدیه آقای ایرج افشار است؛ جلد: تیماج، 590گ، 22سطر (9/5×17/5)، اندازه: 13×20سم [ف: - 166]
مجموعه لغات فرانسوی به فارسی است که توسط دانشجویی برای استفاده درسی کتابت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 80گ، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 4 - 1452]
دفترچه درسی است که گویا از یک پزشک روز گار درالفنون بوده است، جدولبندی شده. واژه های فرانسوی با املای فارسی و فارس آن آوانویسی به فرانسوی؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، بی تا؛ تملک: «محمد اسماعیل» در غره محرم 1277ق؛ مهر: «کتابخانه رهنمون کرمانشاه» (بیضی)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ جلد: چرم زیتونی، 70گ، 16 سطر (8×15)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3 - 245]
farhang-e farhang
فرهنگ شیرازی، ابوالقاسم بن محمد شفیع، 1242 - 1309 قمری
farhang-e šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad šafi' (1827 - 1892)
تاریخ تأليف:1276ق
نویسنده که از بزرگان ادب فارس بوده بر آن می شود که فرهنگی در لغت عربی و فارسی بپردازد و «برای آسان یافتن ... که عنوان هر لغت به الفاظ متداوله مشهوره شود مطلقا خواه آن لفظ عربی باشد یا فارسی یا ترکی و الفاظ فارسی که با آن مرادفند در ذیل آن لغت ذکر شود». دارای دو «انجمن» و یک انجام: انجمن 1. مشتمل بر مطلق لغات از هر گونه، دارای سی و یک باب و هر باب دارای چند فصل؛ انجمن 2. انواع مخصوصه از لغات، دارای بیست و نه «باب» و پاره ای از آن باب ها دارای چند فصل: باب 1) در یاد کردن اسامی و نام ها، 2) اسلحه حرب، 3) اشجار و درختان، 4) اصوات و صداها، 5) اعداد، 6) القاب، 7) الوان و رنگ ها، 8) امراض و رنج ها، 9) اوزان، 10) ایام و روزها، 11) بقولات و دانه ها، 12) جواهر و سنگ ها، 13) حلویات، 14) حیوانات و جانواران، 15) ریاحین و گل ها، 16) شهور و ماه ها، 17) طعوم و مزه ها، 18) طوایف، 19) طیور و مرغان، 20) ظروف و اوانی، 21) فصول، 22) فلزات، 23) فواکه و میوه ها، 24) کواکب و ستارگان، 25) ماکولات و خوردنی ها، 26) ملائکه و فرشتگان، 27) نباتات و رستنی ها؛ 28) ولایات و شهرها؛ 29) یراق و ستام اسب.
1ج؛ بی کا، تا: 1276ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21× 34/5 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، خداوندا سپاس تو گوئیم به آنچه بخشیدی ما را؛ انجام: همه و همیشه در فصل سیم از بابهای هنوز از نخستین انجمن ذکر کرده آمد. خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1276ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 246گ، 21 سطر (6×15/5)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 3 - 246]
farhang-e favā'ed-os sebyān
تاریخ تأليف: 1009ق
فرهنگی است در کنایات فارسی.
یزد؛ علومی یزدی، محمود؛ شماره نسخه:بدون شماره 6
بی کا، بی تا [ نشریه: 7- 713]
farhang-e qor'ān
شریعت سنگلجی، محمد اقر بن رضاقلی، - 141 قمری
šarī‘at sangelajī, mohammad bāqer ebn-e rezā qolī ( 1991)
لغات، اعلام تاریخی و جغرافیایی و اصطلاحات خاص قرآن کریم را در یک جا گرد آورده، و تا حد مقدور، معانی لغات و برداشت و توجیهات مذاهب و فرقه های اسلامی را بدان افزوده، و کتاب را به ترتیب الفبائي در چند جلد نگاشته است. مؤلف به جهت مشکلات چاپی، کتاب را در چهار جلد خلاصه نموده، جلد اول را در سال 1353ش به چاپ رسانده، ولی گویا موفق به چاپ بقیه آن نشده، و لذا بعضی از مجلداتی که در دست است تنظیم نهایی نشده است.
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، صفحه 18 نامه کتابفروشی کتابخانه شمس به مؤلف، و در صفحه 21 نامه بهمن شکوری اهل طوالش گیلان به تاریخ 36/1/30 مکتوب است، در صفحه 36 متن اجاره اجتهاد از طرف محمد بن حسن سنگلجی به مؤلف به خط مجیز و در صفحه 38 متن درخواست رئیس اداره انتشارات آذرابادگان که از مؤلف خواسته دیگر مجلدات این فرهنگ را - همانند جلد اول - جهت چاپ در اختیار آنان قرار دهد به تاریخ 37/2/16 ؛ 179ص [عکسی ف: 4 - 318]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز. جلد دوم کتاب مشتمل بر حرف باء می باشد و در آغاز و انجام مطالبی از حروف دیگر مندرج است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافات؛ 266ص [عکسی ف: 4 - 316]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز؛ خط: تایپی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 283ص [عکسی ف: 4 - 216]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز. یادداشت هایی است از حرف «آ» تا «تاء» و گاهی دیگر حروف الفبا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 138ص [عکسی ف: 4 - 317]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 338ص [عکسی ف: 4 - 317]
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 120ص [عکسی ف: 4 - 317]
آغاز: الحمد لله الذي أنزل علی عبده الكتاب و لم یجعل له عوجا ... خواننده گرامی، نخستین خواهش آن است که برقصورم تعنت روا نداشته
نسخه اصل: کتابخانه خانوادگی مؤلف - تبریز؛ خط: چاپی، بی کا، بی تا؛ مؤلف کتاب را به آقای مجید علی محمدیان اهداء کرده به تاریخ 1359/7/22 ق؛ 311ص [عکسی ف: 4 - 315]
farhang-e qavāfi
جابری انصاری، حسن بن علی، 1287 - 1376 قمری
jāberī ansārī, hasan ebn-e ‘alī (1870 - 1957)
مؤلف در این رساله کلمات هم وزن را جهت استفاده شاعران در انتخاب قافیه اشعارشان، به ترتیب حروف تهجی آخر کلمه ها جمع آوری نموده است.
آغاز: مجملی در ذکر قوافی که در نظم و نثر ضرور می شود برای یادداشت حرف الألف خدا جدا مصطفی مرتضی مجتبی علا غلا استعلا استیلا؛ انجام: فاطمه فرخ فردوس قمر قطام کلثوم کبری کوکب گلین گلچهر گلشن گلستان
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مسوده مؤلف است؛ جلد: تیماج، 48گ (72پ -119پ) [ف: 37 - 486]
آغاز: قسم آخر معذرت مکرمت مرحمت مشورت میمنت موهبت مصلحت منزلت مرتبت؛ انجام: قسم آخر معصوم مظلوم محروم
مر کوم معدوم موسوم مهموم ... میشوم مرقوم ماموم مرحوم در فهرست ناشناس ولی توضیح کتابشناسی می رساند که همان رساله ای است که در فهرست مجلس به جابری انصاری نسبت داده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1384ق، جلد: مقوا، 30گ، اندازه: 11×22سم [ف: 6- 3045]
farhang-e gorgānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:253/3
به همین خط با پراکنده های دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1107ق، جلد: تیماج مذهب، 12ص (283-294)، 17 سطر (6×10)، اندازه: 10×14سم [سنا: في: 1- 125]
فرهنگی گلستان - مفتاح گلستان
farhang-e golestan
موسی، جنید بن عبدالله
mūsā, jonayd ebn-e 'abd-ol-lāh
لغات گلستان سعدی را در سه قسم آورده و به فارسی ترجمه کرده است: 1. اشعار عربی؛ 2. آیات قرآن و احادیث؛ 3. مفردات به ترتیب حروف تهجی.
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: با تاریخ 1204ق [فیلمها ف: 1- 588]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين والصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله و أصحابه اجمعین؛ انجام: منتخب: چیده، انتخاب کرده شده، زاویه: گوشه.
در اواخر نسخه قطعاتی از نصاب الصبيان ابونصر فراهی نوشته شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد عظیم بن محمد صابر کماهن ناجکی، تا: 1145ق، کاغذ: هندی، جلد: پارچه ای، 25گ، 9 سطر (8/5×15/2)، اندازه: 14/3×21/3 سم [ف: 13 - 64]
farhang-e golestān
وابسته به: گلستان سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (-691)
ناشناخته:
آغاز: عشا: نماز خفتن، سزا: لایق، قفا: پس گردن، شتا: زمستان؛ انجام: می: شراب، نبی: پیغمبر، نواحی: جانب، کناره (کذا).
لغات کتاب گلستان سعدی شیرازی است به ترتیب حرف آخر از الف تا یاء با معنی آنها که در هندوستان ترتیب داده شده و هر حرفی عنوان بابی دارد، مؤلف و کاتب در غلطکاری افراط کرده اند؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: محمدعلی فراش؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 38گ، 6 سطر ( 9/5×14/3)، اندازه: 14/5×20/6سم [ف: 13 - 64]
در هفت باب؛ بی کا، تا: 1070ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (26ر -28پ)، 14 سطر (14/566)، قطع: ربعی [ف: 17- 273]
آغاز نمودند دوستانی که حسن ظن شان در شأن این بی نشان بکمال بود و گاه گاهی برای استفسار بعضی مسایل عربیه و فارسیه؛ انجام: نزاع با یکدیگر کشیدن و جنگ کردن، نزول بالضم فرود آمدن، نعوذبالله پناه می خواهم بخدا ، باب الواو: واثق استوار، باب الهاء: هراس بالکسر ترس تمت.
فرهنگی است بر گلستان سعدی مشتمل بر دیباچه ای و پنج قسم با این عنوانها (قسم اول در آیات الهي، دوم در احادیث نبوی و اقوال مشایخ و امثال عرب سوم: در اشعار عربیه چهارم: در ابیات فارسیه پنجم: در لغات عربی و فارسیه به ترتیب حروف تهجی) مؤلف فقط بر شرح و توضیح لغوی واژه های مشکل در هر بخش اکتفا نموده است؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت علی، تا: 10 جمادی الثاني 1204ق، جا: فیض آباد هند؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 37گ، 17 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 6- 3045]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امان الله [رایانه]
farhang-e lātīnī be 'arabī va fārsī
تهران، دانشگاه شماره نسخه:2958-ف
نسخه اصل: بادلیان 2773، 201 Mill؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 147-1]
farhang-e lātīnī va fārsī va torkī va ‘arabī va soryānī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 941-ف
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لندن ش222؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 148]
farhang-e loqāt
ناشناخته:
آغاز: آل م، اهل م، اهلون ج، اهالی ج، إل سراب مانند آب، ال تن بدن، آل عهد
نسخه اصلی: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 260. فرهنگی است عربی فارسی در چند باب و هر بابی در چند فصل، در باب آخر کتاب به ذکر ضمائر و اسماء اشاره و موصولات و معانی آنها پرداخته است؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن جمال الدين، تا: جمادی الاول 885ق؛ 8 (121-228) [عکسی ف: 1- 294]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد الله رب العالمين و العاقبت (= العاقبة) للمتقین و الصلوة و السلام؛ انجام: ای برازنده حاجتها یدوم الله دولته دایم دارد خدای تعالی دولت او را یرحم اله عبده رحمت کند خدای تعالی بر بنده خود.
این رساله حاوی لغات كثيرة الوقوعي است که دانستن آنها از ضروریات می باشد و بر حسب حروف تهجی ترتیب یافته اند. در این فرهنگ لغات متعدد عربی به فارسی ترجمه و نشان داده شده است که معانی ساده آنها چیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ذیقعده 1107ق، جا: شیراز (احتمالا)؛ جلد: تیماج، 105گ، 15
سطر (7/5×13)، اندازه: 12/5× 18/5سم [ف: 3 - 122]
آغاز: في الاسامي المختلفة کل ثوب من قطن ابیض فهو سهل ... في موضوع ادوات الاستفهام هل سؤال من الوجود ... در کلمات چند که معنی هر یک مختلفه است ابتداع و اختراع الابتداع بالایجاد لالعة و الاختراع بالایجاد لا من شیء؛ انجام: اسامی اسافل زیرین مرد و زن که خارج از حروف تهجی است ... الرحم زه دان مهبل جای بچه رحم و مشیمه و سایباء آن پوست که بچه اندر آنست ...
فواید پراکنده ای است در ترجمه لغات از عربی به فارسی از جمله در اسامی مختلفه، موضوع ادوات استفهام، کلمات چند که معنی هر یک مختلف است ... برخی کلمات عربی را به عربی شرح می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 13/5×21سم [ف: 6 - 3046]
انجام: یمنه: خجسته، یمنی: دست راست، یوح: نام آفتاب. باب الياء المكسورة – یسار: لعنت. والله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: سه شنبه 11 ربیع الثاني 1068ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 35 گ، 20 سطر، اندازه: 12/3×18/2سم [ف: 43 - 210]
farhang-e loqāt
آغاز: بسملة، أما بعد، این مختصریست در بیان برخی لغت که به سبب آن فهم سایر را توانند فهمید این است مرقوم گردید، درمنه به معنی توبه است، اصابت راستی؛ انجام: هیاکل مقامی که در او عمارت باشد کنایه از قالب انسان است، یارا قدرت و قوت مذاب گداخته شده برید، قاصد ... قیوم، پاینده و دایم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 9گ (18پ -26ر)، 22-16 سطر (8/5×15)، اندازه: 11/5× 18/5 سم [ف: 36 - 655]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش 2 - 28]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21/2×33/9 سم [رایانه]
آغاز: جماد: بی نشو و نما. جراد: ملخ و نام کوه. جاهد: کوشنده. حفل: جماعت؛ انجام: د لیس: مانند و شبیه. دبوس: گرز و تازیانه و عمود و چماق. دستخوش: مسخره و زبون و دست آموز. درخشش:برق و آتشکده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 2ص (3-2)،اندازه: 14/3×23/5سم [ف: 29/1 - 536]
farhang-e loqāt-e eskandarnāme
نور محمد
nūr mohammad
وابسته به: اسکندرنامه = شرف نامه = اقبال نامه؛ نظامی، الياس بن یوسف (530-614)
فرهنگ مختصری است به ترتیب آغاز کلمات، و برای هر حرفی بابی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5486/2
آغاز: ستایش بیقیاس مر حضرت قادری را که طغرای غرای و لقد کرمنا بنی آدم در دفتر موجودات ثبت نموده؛ انجام: یا قوت رمانی، یاقوت سرخ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 10گ (158ر-167ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5× 24/5سم [ف: 14 - 269]
farhang-e loqāt-e ašʻār-e navā’ī
لغات ترکی و گاهی فارسی و عربی که میر علی شیر نوائی در اشعار ترکی خود به کار برده و احتیاج به توضیح داشته، در این فرهنگی گزارش داده شده است. در بعضی از واژه ها ابیاتی که آن واژه ها به کار رفته نیز آورده است. این فرهنگ به ترتیب حروف آغاز کلمات می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4799
آغاز: عشق و محبت میخانه سنک رند قد پیمائی و شعر بلاغت کاشانه سنک طوطی شکر خائی؛ انجام: یومای بر آچق نسنه قپایاین دمکدر و بر نسنه صویله یوما پاین رمکدر.
خط: نسخ، کا: حسن بن حسین، تا: دوشنبه غره رجب 960 ق، جا: قسطنطنیه؛ جلد: تیماج، 146گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 362-12]
farhang-e loqāt-e būstān-e sa'dī
وابسته به: بوستان سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (-691)
در این فرهنگ بسیار مختصر لغات به ترتیب حروف آغاز کلمات تنظیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5486/3
آغاز: ابدر بالفتح و بالکسر اکنون و اینک و اینجا؛ انجام: یکران
سرکش و اسب تیز یمانی درخشنده
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (167ر - 170پ)، 19 سطر، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 14 - 269]
farhang-e loqāt-e tohfe-ye hakīm mo’men
وابسته به: تحفه حکیم مؤمن = تحفة المؤمنين = تحفه سلیمانی = تحفه در طب؛ حکیم مؤمن، محمد مؤمن بن محمد زمان (110) قریب 600 واژه در کتاب تحفه حکیم مومن، به عربی و بعضی به سریانی و یونانی نوشته بود، آن لغات با معنی در متن و حاشیه توسط جامع آن استخراج و نگارش گردیده است.
اراک؛ دهگان، ابراهیم؛ شماره نسخه: 181/1
آغاز: بسمله، در لغات کتاب تحفه حکیم مومن بعضی به عربی و بعضی به سریانی و یونانی نوشته بود ... ارغسن = پوست درخت زرشک؛ انجام: یاسمین = یاس سفید ... قیوح = گیاهی که شیردار است، و السلام علی اتبع الهدي حرره العاصي محمد حسین ابن علیمراد في ماه رجب 1291
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد حسین ابن علیمراد کرهرودی سلطان آبادی، تا: رجب 1291ق؛ 11گ (1ر-11ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 1- 241]
farhang-e loqāt-e torkī joqatāyī jahāngošā-ye joveynī
وابسته به تاریخ جهان گشا = تاریخ جهانگشای = جهانگشای جوینی جوینی، عطا ملک بن محمد (623-681)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9311/2
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین تبریزی، تا: قرن 14؛ 13گ(249ر - 261ر) [مختصر ف: - 585]
farhang-e loqāt-e jok bāšast
مختصری است در ذکر علمی سنسکریتی کتاب جوگ باششته به ترتیب حروف هجا و بیان معانی آنها به زبان فارسی. [جوگ با ششته = یوگا واسشته، این کتاب اصلا به زبان سنسکریت و از جمله کتب مهم برهمنان هند در باب موضوعات حکمی و فلسفی و عرفانی است که در آن دو نفر به اسامی رشی واشسته و رامه چندرا این قبیل مطالب را به صورت گفتگو مورد بحث و تحقیق قرار داده اند، و شامل شش قسمت (Prakrana = پر کرن) است: 1) بیراک پر کرن، 2) ممچهه پر کرن، 3) اتپت پر کرن، 4) استهرت پر کرن، 5) آپشم پر کرن، 6) نربان پر کرن (Nirvana) (برای مزید اطلاع مراجعه شود به فهرست موزه بریتانیا تأليف ریو). نام مؤلف در متن کتاب مذکور نیست ولی جامع و منتخب آن پندیت کشمیری انندن و مترجم آن نیز به موجب آنچه در اوایل نسخه ذکر شده نظام پاذبیتی است که آن را در زمانی که نورالدین محمد 12جهانگیر پادشاه غازی (977-1037ق) از سلاطین مشهور هندوستان هنوز عنوان ولیعهدی و سلطان سلیم نام داشت (یعنی تا سال 1014 ق) به دستور وی از زبان سنسکریت به زبان فارسی ساده و خالی از تعقید ترجمه کرده است] .
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:374
آغاز: بسمله، باب الالف اتمان هستی مطلق و اصل آفرینش و آنچه همه را فرا رسیده؛ انجام: هرد تا بذوق دریافت حق رسیدن. خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 8 ربیع الثاني 1224ق؛ مجدول دارای کمند؛ واقف: نایینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج خرمایی، 13گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 173]
farhang-e loqāt-e ad-dorrat
فرهنگ لغات منظومه دره سید بحرالعلوم و گزارش ابیات به ترتیب واژه های ابیات آن منظومه. تأليف به انجام نرسیده و تنها تا بیت 260 گزارش شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5860/28
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین. و بعد فهذه اشارة اجمالیه الى تفسیر لغات تلك المنظومة الشريفة و حل بعض مشکلاتها و الاشارة الى اشاراتها مبالغا في الاختصار؛ انجام: بعد الشك اما بالنسبة الى فعله قبل حدوث الشك لاعادة لقاعدة عدم العبرة بالشك بعد الفراغ
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 20 سطر [ف: 9 - 83]
farhang-e loqāt-e dasātīrī
فرهنگی است به ترتیب حروف الفبا که در آن واژه های کتاب دساتیر گرد آورده شده است. این اثر به ضمیمه خود کتاب دساتیر و نیز به ضمیمه برهان قاطع مکرر به چاپ رسیده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6908
آغاز: هذا کتاب فرهنگ لغات مستطاب دساتیر بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر مهربان باب اف ممدود ااب بسکون بی ابجد نام یکی از عناصر اربعه؛ انجام: همرس بفتح اول و ثالث درم و دینار ..
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15گ،
18 سطر (10×17)، اندازه: 16/8×21سم [رایانه]
farhang-e loqāt-e d.-e hāfez-e šīrāzī
وابسته به: دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدين محمد (-792)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 376/1
آغاز: نقل من فرهنگ لغات حضرت خواجه حافظ، باب الالف، آشوب: شور و غوغا، ام الخبائث، شراب زیرا چه همه بدیها از و زاید؛ انجام: یاقوت: مدار می سرخ و خون و اشک خونین
بندی از آن، به ترتیب حروف تهجی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1157ق؛ کاغذ: ترمه بخارائی، جلد: میشن مذهب، 13-21 سطر، اندازه: 13/3×21/1سم [ف: 5 - 18]
farhang-e loqat-ed.-e qa'ani
وابسته به: دیوان قاآنی شیرازی؛ قاآنی، حبیب الله بن محمد علی (1223- 1270ق)
فرهنگی مختصری است گویا به ترتیب خود دیوان نه به ترتیب حروف.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3677/2
آغاز: شرحه پاره، هدر باطل؛ انجام: مغترف مشت آب بر گرفته از جو و دریا
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حاج آقا بزرگ، تا: جمعه 9 شوال 1280ق؛ جلد: تیماج، 39گ (66ر -104پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 10 - 70]
farhang-e loqāt-e zabān-e bīrjandī
صبوحی، علی اشرف، ق13 قمری
sabūhī, “alī ašraf (- 19c)
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه:199
آغاز: فرهنگ ملا علی اشرف صبوحی بلغت اهل بیرجند. بسمله. ای لب دندان تو بهتر ز یاقوت و گهر رشک دارد از دهان تنگ تو تنگ شکر فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات بحر فرهنگ مرامیدن و بر خاطر سپر آنکه یزدان واله و تنکلی نامش بود میشناس او را خدای منطق ای فرخ سیر؛ انجام: روز میدان میکنندش همنبرد پورزال پیرزالی در کمان آرد اگر تیری سه
بی کا، تا: یک شنبه 12 جمادی الثاني 1273 ق [نشریه: 3- 9]
farhang-e loqāt-e šāhnāme
وابسته به: شاهنامه فردوسی، ابوالقاسم (329-416ق)
ناشناخته:
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی رسوله محمد مصطفی خاتم النبيين و علی وصیه و ولیه المرتضي هادی ائمة الدين ... اما بباید دانست که این زبان را پارسی خوانند و دری و پهلوی و سبب آن است که ... باب الألف. ایرمان: چاکر. اب شمال گلستان. آذر: آتش؛ انجام: یال: دست و گردن اسپ را نیز گویند. یافه: بیهوده. یله: رها کردن. یل: مبارز باشد. یغما: تاراج باشد.
به ترتیب حروف تهجی. در آغاز نوشته شده: «این نسخه ذکر لغات که در شاهنامه فردوسی مذکور است»؛ بی کا، تا: با تاریخ 1060ق؛ جلد: تیماج مذهب، 11ص (133-143)، 17 سطر (5×13)، اندازه: 10/8× 18/7 سم [ف: 29/1 - 322]
آغاز: الحمد لله رب العالمين و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین. ترجمه الفاظ پارسی که ملك الكلام فردوسی شاهنامه بدان منتظم ساخته. باب الالف. ایزد: خدای عزوجل. افسر: تاج. اورنگ: تخت وعز. ارژنگ: نگارخانه مانی؛ انجام: یلدا: شب دراز ترین زمستان. یازیدن. بلند شدن. یسار: توانگری. یاس: نومیدی. یازان: آهنگ یا کند: یاقوت. تم بالخیر و السلام.
بی کا، تا: با تاریخ 1060ق؛ جلد: تیماج مذهب، 18ص (143 - 160)، 17 سطر (5×13)، اندازه: 10/8× 18/7 سم [ف: 29/1 - 322]
آغاز: آب آبرو و روشن، آبان نام ماه هشتم از سال شمسی؛ انجام: هور بمعنی بخت و مطلق ستاره و آفتاب، هارب گریزنده فرهنگ مختصری است به ترتیب حروف از الف تا یاء؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حاج آقا بزرگ، تا: جمعه 9 شوال 1280ق؛ 65گ (1پ-65پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 10 - 70]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این منحصریست از جوامد و مشتقات که بین الناس کثیر الشيوع است و کثیر الوقوع بعدد حروف تهجی؛ انجام: باب الياء المظمومه یبوست خشکی یمنی دست راست یوح نام ایست آفتاب، را المكسورة، یسار لغت رویست و الله اعلم بالصواب.
از: ناشناخته؛ رساله ای است در ترجمه لغت های عربی رایج در بین مردم مشتمل بر 28 کتاب و هر کتاب دارای سه باب (مفتوحه، مضمومه، مسكورة) که به غیر از حرف اول و دوم هر کلمه ترتیب الفبايي بقیه حروف چندان رعایت نشده و بعد از ترجمه هر کلمه معمولا به صیغه جمع آن نیز اشاره رفته است؛ خط: نسخ زیبا، کان
محمد حسن بن عبدالرحیم بن عبدالرحیم آرانی، تا: 3 رمضان 1324ق، کاغذ: فرنگی، 99گ (2پ -100ر)، 13 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 35 - 709]
farhang-e loqāt-e tebbī = farhang-e advīye-ye mofrade va morakkabe
؟ پانی پتی، عبدالله صاحب
pānī patī, “abd-ol-lāh sāheb
مؤلف احتمالا حکیم عبدالله صاحب پانی پتی صاحب «مجربات» است. فرهنگ ادویه است به زبان اردو (یا هندی) شامل یک «مقدمه» (در سبب تأليف و بیان دو مطلب و چهار شرط) و چهار «باب»: ... باب (باب اول) نباتات کی بیان مین یعنی جنتی بوتیان هین الكي خاصیت کی ذکر مین (کذا)؛ دو سرا باب (باب دوم) نمک اورنتیز آب کی بیان مین؛ تیرسنی باب (باب سوم) دهاتون کی بیان مین؛ چوتھی باب (باب چهارم) جنت کی نهایت هی (کذا). در پایان فهرست اسامی ادویه و مقادیر آنها در سه ستون با عناوین «دوا-ماترا پتر» و مطالب دیگر آمده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:40024
آغاز: بسمله. اس کتاب کی پرهنی و الون پر پوشیده نرهی که مؤلف نی اسکی تأليف مین دو مطلب رکھی مین ریک به هی که اس ملک کسی باشند و نکو حقیقت آن نباتات کی اور کیفیت اول چیزون جو ولایت مغرب کی طبیب؛ انجام: کاپر یعنی نیلا تھوتها +رسکپور باقی هین گلایا هوا+سلفت ... پاری کاملهم تمت
خط: نستعلیق، کا: سید غلام رضا بن سید غالب علی، تا: 1253ق؛ اردو و هندی؛ مذیل است به یک صفحه در تصحیح اغلاط نسخه؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن مذهب، 31گ، 23 سطر، اندازه: 19/5 × 28/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 349]
farhang-e advīye-ye tebbī = farhang-e loqāt-e morakkabe
فرهنگی ادویه مرکبه است به پنج زبان لاتین، انگلیسی (هر دو با رسم الخط فارسی، عربی، فارسی)، هندی در شش ستون عمودی که در پنج ستون آن اسامی ادویه به زبان های مذکور و در ستون ششم آن تحت عنوان «پرمان» به مقدار و اندازه آن در درمان ها اشاره شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:40025
آغاز: بسمله. پرنن کنی او شد هول کاجو انگریزی طبیب سب دیا کرتی هین اور اونگی حوبان لاتن اورانکه ... لاتن: أتيسيتس - رزنا، انگریزی: فررزن، عربی: دهن الصنوبر الكبار، فارسی: روغن درخت چلغوزه، هندی: چلغوره کی درخت کا تیل، پرمان: دس گرین سی ادسی گرین تک، انجام: اور طبیب کامل مناسب وقت کی دوا پرمان هین کمی اور زیادتی کرسکر تاسی (کذا) فقط تمت ... سنه 1253 هجری
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید غلامرضا بن سید غالب علی بن مهدی قلی بن هادی قلی بن مرتضی بن علی اکبر، تا: 1253ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 10گ، اندازه: 19/5× 28/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 348]
farhang-e loqāt-e tebbī
فرهنگ مختصر طبی است به پنج زبان انگلیسی (با رسم الخط فارسی، عربی، فارسی)، هندی و سانسکریت که در نوع خود کم نظیر می باشد. این فرهنگ فاقد ترتیب الفبايي و متشکل از دوازده «بخش» است: نام های اندام از سر تا قدم، واردات جسمانی امراض عامه، امراض خاصه، خواص ادویه، طرق معالجه و درمان، ابزارهای درمان و غیره، مصطلحات پراکنده، عناصر اربعه، موجودات سه گانه، حواس پنج گانه، مزه های شش گانه. معادل هر لغت طبی (ادویه، امراض، اندام و ...) به صورت ستونی در مقابل آن آمده است. در خاتمه، فهرست بخش های رساله و کتاب های مورد استفاده مؤلف در شش زبان تک تک نام برده شده، از جمله کتب لغات عربی شامل منتخب اللغات، صراح، قاموس، طب الأكبر، مفرح القلوب، حدود الأمراض، مخزن الادويه، تحفة المؤمنين، بحر الجواهر، قانون و العات سامی و کتب فارسی شامل برهان قاطع، سراج اللغة، فرهنگ رشیدی، فرهنگ جهانگیری و لغت گلددین صاحب و لغت رچردسن صاحب؛ پس می توان گفت مؤلف باید از اعلام قرن 13ق باشد.
آغاز: بسمله. امراض خاصه، اگیود انگریزی: هید إگی، عربی: صداع، فارسی: دردسر، هندی: سرداه، سرکادرد، سنسکریت: شرورج؛ انجام: انگریزی: کریسس، عربی: بحران
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید غلامرضا بن سید غالب علی بن مهدی قلی بن هادی قلی بن مرتضی بن علی اکبر، تا: 1253ق؛ نسخه کامل اما بخش اول تا سوم (نام های اندام، واردات جسمانی و امراض عامه) در پایان نسخه کتابت (صحافی) شده؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی مذهب، 20 گ، اندازه: 19/5 × 28/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 346]
آغاز: بسمله. نامهای اندام از سر تا قدم نام سب بدن کا سرسی پانون تک فقط انگریزی: بادی، عربی: بدن، جسد، جسم، فارسی: تن، هندی پندا، سنسکریت: گاتر، دیه؛ انجام: مزه ششگانه ... عربی: حرف، فارسی: تیزی، هندی: چرپرائت، سنسکریت: کستا. اس کتاب کی الفاظ جن ... سدیدی، نفیسی، حل المشكلات تمت تمام شد ... سنه 1281 ... فهرست مقامات رساله هذا اعداد صفحاء اندام های اندام ... ذائقه سته 45
خط: نستعلیق، کا: محمد الهي بخش، تا: 13 ربیع الثاني 1281ق؛ مهر: کاتب «محمد الهي بخش»؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1386؛ 24گ، 17 سطر، اندازه: 19/5× 29/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 345]
farhang-e loqāt-e tebbī= farhang-e advīye
فرهنگی ادویه جامعی است به ترتیب حروف تهجی که از صاحب منهاج [احتمالا «منهاج المبتدين» محمد ابراهیم حسینی (قرن 11 ق.) یا «منهاج الصناعة» ابوطالب شریف اصفهانی ( -1226ق.)، صاحب تقویم، صاحب جامع احتمالا «جامع الفوائد» یوسف یوسفی هروی (-950ق.)]، صاحب کامل، نقل قول کرده و در برخی موارد آن عبارات «شریف گوید»، «مؤلف گوید»، «اسحاق گوید» نیز آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:32056
آغاز: در دست گیرد ایمن باشد از بانگ کردن سگ ... درد آب است و گفته شود و به لغت اهل شام شمام کچری خوانند؛ انجام: فلفل السودان ... مانند حلبان ... بلاد سودان ...
از حرف ثاء (ثغاریر) تا حرف فاء (فلفل السوداء) می باشد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 342گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [اهدائی رهبر: 9 - 347]
farhang-e loqāt-e tebbī = farhang-e loqāt-ul advīye
مؤلف حکیم عبدالله. رساله ای است مختصر در بیان برخی از لغات ادویه با چهار زبان سانسکریت، هندی، فارسی و یونانی، به ترتیب حروف معجم. رساله، بنا بر آنچه کاتب در سربرگ صفحه اول نگاشته بر گرفته شده از افادات شخصی به نام حکیم عبدالله است. این رساله غیر از «الفاظ الأدوية» نورالدین محمد عبدالله حکیم عین الملك قرشی است و برگزیده آن هم نیست.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:40021
آغاز: بسمله. امرت لغت سهنسکریست است و این اسم بر چند جا استعمال و معنی این آبحیات است؛ انجام: هدی استخوان است هاتهی قبل است هتها جوری اراوق و کف المرين است هیر الماس است
از حرف الف تا حرف الهاء (هیر) است؛ خط: نستعلیق، کا: سید غلامرضا بن سید غالب علی بن مهدی قلی، تا: 1254ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن فرنگی قهوه ای، 5گ، 23 سطر، اندازه: 19/5× 28/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 348]
farhang-e loqāt-e tebbī
آغاز: ... اذا البعيد عربیست و آن نوعی از عصر الراعي است بفارسی کسته خوانند اعراب اذان گفته نشد مکرر و عید معلوم؛ انجام: ینمه بفارسی سنبل دارو گویند یا مفتوح و نون و میم مفتحو و بهای ده و الله اعلم بالصواب.
فرهنگ اصطلاحات و لغات طبی است به ترتیب حروف تهجی و هر حرف در یک «باب»؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: احتمالا قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 42ص، 17 سطر، اندازه: 15/2×23 سم [ف: 45 - 145]
آغاز: ... ع ف کبک، آبنوس م بمد اول و سکون ثانی و ضم نون و واو و سین مهمله؛ انجام: ینق اندیلسی بفتح اول و ثانی و سکون قاف م انفجه یون بضم اول و واو و نون بنفشه و الله اعلم بالصواب فرهنگ لغات پزشکی است به ترتیب الفباء و برای هر حرف یک باب قرار داده شده است؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بیک، تا: 1014ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 59گ (103-161)، 19سطر (15×23)، اندازه: 23×32/5سم [ف: 34 - 583]
farhang-e loqāt-e tebbī
فرهنگی ادویه و امراض و کلیات پزشکی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24492
آغاز: الحمدالله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله و أصحابه و اتباعه اجمعین. اما بعد بدان که این کتاب فرهنگ لغات طب که حکیم فیلسوف برای اسانی طالبان این غن جمع کرده است. باب الالف. افکا: کھجکی چرمی. اصلامود: بهنکره. اطرایفعلیون: عار خسک هندی گو گهرو. امو سیطا: که سبزه است هندویی یونیا آبی گویند؛ انجام: یوم نام نوعی از تب است. یوم روز. یاراء قوت. به این جا فرهنگ ختم قبول شد.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 34 گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×27/6سم [اهدائی رهبر: 10 - 62]
farhang-e loqāt-e tebbī
غیر همانند:
عنوان «باب کیفیت اسامی ادویه که در طب شفاء المريض» دارد؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 8گ (105ر-112پ)، 15 سطر، اندازه: 13×21/5سم [نشریه: 3 - 326]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 611]
farhang-e loqāt-e tebbī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24460
آغاز: فکار، اسلامود، اطریفعلیون، امو سیطا، اوفردوس ... آغاز باب السين: سلق، سلحفاظ، سماق، سقودرات، سرجین، سرقین، سید، سنتوری؛ انجام: باب الهاء، هدهد، هلنقد، هوهیر
کامل؛ یادداشتهای توضیحی درباره لغات در این نسخه، بین سطور و زیر هر کلمه و هامش صفحات به فارسی و هندی نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 11گ، 14 سطر، اندازه: 18×28/5سم [اهدائی رهبر: 10 - 62]
farhang-e loqāt-e ‘āmīyāne
حکیم خراسانی، رضا، ق14 قمری
hakīm xorāsānī, rezā (- 20c)
فرهنگ لغات عامیانه است و بدون در نظر گرفتن ترتیب حروف الفبا نوشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5156/11
آغاز: بسمله: نیکوترین ما خلق بحکم خلق الاخر فتبارك الله احسن الخالقين ... لهذا در مقام تعریض بعضی از هنجارهای سخیفه و رفتارهای رکیکه را این بنده رضای حکیم خراسانی الأصل بطرز در وریقه دقیقه شرح داده؛ انجام: و یا سلطان که خودش حکم را بی اعتبار کرد است و این ناشی از قوه طالعه حرص است پی پی بنفشه کنایه از اشخاص لوس و پخمه و بیکاره است که غالبا خود را بالبسه بنفش یا اطلس یا غیر اطلس ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: تحریر قسمتی از این فرهنگ به تاریخ چهارشنبه 1 شوال 1307 و تاریخ دوشنبه 6 شوال 1307 16گ (63پ-78)، 14سطر (8×15) [ف: 15 - 238]
farhang-e loqāt-e ‘āmīyāne
از نگارنده «مقویم» به ترتیب تهجی که ممکن است از حبیب الله نظام افشار باشد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3116/12
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: میشن، 7گ (126ر - 132ر)، 18 سطر، اندازه: 16×21/7سم [ف: 6- 228]
farhang-e loqāt-e ‘arabī
فرهنگ لغت عربی به عربی است که لغات را به ترتیب الفبا از پایان کلمه آورده و سپس به توضیح آنها پرداخته است، به علت افتادگی از آغاز کتاب، به نام آن و مؤلفش دست نیافتیم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15459
آغاز: ... فحول منسوء الى نسی کما حول مقتول الى قتیل ... فصل الواو و باء: الوباء بالقصر و المد مرض عام جمع المقصور أوباء بالمد و جمع الممدود؛ انجام: و لم و بم و عم یتسائلون قال ابو عبید: تنسب القصيدة التي قوافیها علی ما ماویه و قول الشاعر، عرا ما تری یعنی أن تری و تدخل ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 255گ، 17-20 سطر (8/5×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 273-39]
فرهنگ لغات غریبه تاریخ وصاف - تتمة اللغات
farhang-e loqāt-e qor’ān
ناشناخته:
ناقص، و بسیار نادر؛ بی کا، تا: قرن 10 و 11 [د.ث. مجلس]
آغاز: افتعال من زری علیه اذا عاب علیه فعله المعني استرز لتموهم الفقر هم زکا تذکی تطهر من الذنوب بالعمل الصالح ... النوع الثاني عشر ما اوله سین سبا ابو عرب اليمن کلها و هو سباء؛ انجام: النوع العاشر ما اوله کاف کاین اصله ای دخلت الكاف علیها فصارت بمعنی کم ... و اما کلا فهی كلمة ردع و زجر و معناها انته لا تفعل قال تعالی.
فرهنگی مفصلی است در لغات قرآن و تفسیر و شرح آنها به عربی، مؤلف واژه ها را به ترتیب حرف اول آنها ابتدا در بیست و هشت باب تنظیم و پس از آن واژه های هر باب را به ترتیب حروف آخر آنها در چند نوع ترتیب نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 105گ، 21
سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 3046]
farhang-e loqat-e qor'an
ناشناخته 1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4507
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... العود و العياذ پناه گرفتن بکسی یا چیزی یا بجائی؛ انجام: فانه کافی من توکل علیه و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمد لله رب العالمين و الصلاة علی رسوله محمد و آله اجمعین.
لغات و واژه هایی که احتیاج به توضیح دارند، به ترتیب سوره ها از سوره فاتحه تا سوره الناس با اختصار گزارش و ترجمه شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن عبد الرحمن، تا: اواخر ربیع الثاني 126ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 74گ، 15 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 12 - 82]
آغاز: الف مفرده در قرآن یک کلمه آ یعنی آیا الف مفرده که به غیر از آن به همزه نمایند در قرآن مجید دو نوع وارد شده ... الفيكه بعد از او الف باشد در قرآن پنج کلمه است، آدم یعنی پدر آدمیان؛ انجام: الفيكه بعد از آن یاء باشد یازده ماده ... 11- ایوب نام پیغمبری از پیغمبران و آن معرب است اصله آن ایووب بر وزن فیعول ... و از باب تفعل آن به معنی باز گشتن و به شب در آمدن و ذکر ایوب را در چهار موضع فرمود
فرهنگ لغات قرآن است در 28 قسمت به تعداد حروف تهجی که در هر یک از حروف تهجی به 28 بخش تقسیم می شود مانند: «الفي که بعد از آن الف باشد» تا «الفي که بعد از آن یاء» باشد و در هر بخش می گوید که از آن مورد چند کلمه در قرآن وجود دارد و سپس کلمات را یک به یک معنی نموده و در هر کلمه بحث صرفی و لغوی می نماید. در نسخه فقط قسمت اول (حروف الف) موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ جلد: مقوا، 31گ، 19 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 3047]
آغاز: اصناف ستایش بحضرت صانع صناعات ... خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ ناتمام؛ 8گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 50]
آغاز: الحمدلله رب العالمين حق حمده و الصلوة و السلام علی محمد المصطفي رسوله و عبده و علی جمیع الموقنين لمیثاقه و عهده و علی سائر المصدقين بوعده و وعده باب الالف (ا) ساکنه اسم مضمر مرفوع متصل بود برای تثنیه غائب در ماضی و مضارع و امر معناها آن دو مرد یا آن دو زن چون کانا یا کلان و کانتا و برای تثنیه حاضر در مضارع و امر معناها شما دو مرد چون تستفتیان وکلا و منصوب در مثل اهدنا و اننا و نون درینها نون عمادست و متحرکه مفتوحه حرف استفهام بود چون انذرتهم و در استفهام از حق تعالی مراد غیر حقیقت باشد و حرف ندا باشد چون أزيد ای یا زید (اذا) چون و آن ظرف زمان است برای مستقبل اگر چه بر ماضی در آید؛ انجام: ع (یسع) اليشع و اليسع نام پیغامبری است علیه السلام (ییع) البيع بجای رسیدن میوه یعنی پخته شدن باب فتح في (یوسف) نام پیغامبری است معروف علیه السلام ق ( یعوق) نام بتی است.
ترجمه فارسی لغات قرآن است. این فرهنگ به ترتیب الفبايي و در هر حرف به ترتیب حروف آخر کلمات تنظیم شده است. این کتاب غیر از ترجمان القرآن سید شریف جرجانی است، در آخر نسخه نام این کتاب «جواهر القرآن» احتمال داده شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، بی کا، بی تا؛ مهر: احمد دیوان بیگی صاحب حديقة الشعراء «احمد بن ابو الحسن الشريف 1291» (مربع)، شعاع شیرازی «شعاع»؛ جلد: تیماج، 98گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 38 - 17]
آغاز: باب الالف مع الالف. آنیه آبی بغایت گرم، آمنوا بگرویدند؛ انجام: بهیج اول معروف دوم خشک یعنی محرک به فارسی به ترتیب تهجی حرف نخستین کلمات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 54ص (129-182)، 13 سطر(10×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 12 - 2916]
farhang-e loqāt-e golestān
وابسته به: گلستان سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (-691)
در این فرهنگی نیز لغات بسیار مختصر به ترتیب آغاز کلمات گزارش شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5486/4
آغاز: آفرین دعاء نیک مدح و ستایش ایادی نعمت؛ انجام: یمین سوگند و بباز دادن و برکت و بخشش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 10گ (170ر -179ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5× 24/5سم [ف: 14 - 269]
فرهنگ لغات مثنوی - لطائف اللغات
farhang-e loqāt-e nādere
ادیب کرمانی، قاسم بن زین العابدين، 1275 - 1347 قمری
adīb-e kermānī, qāsem ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1859 1929)
لغات نادره مثنوی ها و متن های ادبی خود مؤلف (خارستان و
نیستان و سفره سبزی و مثنوی عوام) را به ترتیب حروف آغاز کلمه ها و واژه ها تنظیم کرده و در بعضی از لغات شاهدی از نظم های خود آورده است.
آغاز: یکتای بی همتائی را بنده و پرستنده ایم که یکه الدنگان بچه محله و غول دنگان بی کله پیش قرجماقیش از لاف غرتشنی ناکند؛ انجام: به لرگان در گان بی دست و پا **بمحشر بیا قاسمی را بپا
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسن چترودی، تا: 9 ربیع الثاني 1323ق؛ جلد: تیماج، 16گ (1پ-16پ)، 20 سطر، اندازه: 18/5×19 سم [ف: 15 - 138]
کا:سید روح الله کشفی، بی تا[دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1- 50]
farhang-e loqāt va tarkībāt va estelāhāt-e šāhnāme
سری، ابوالقاسم، ق15 قمری
sarī, ab-ol-qāsem (-21c)
مؤلف از دانشجوی دانشگاه تهران است. از آغاز داستان سیاوش تا جنگ هماون از حرف الف تا گاف فارسی به دستور فروزانفر.
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 8858
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 34، 19سطر، اندازه: 2/5×23 سم [ف: 17 - 237]
فرهنگ لغت - اللغة التحفة
فرهنگ لغت- فرهنگ عربی بفارسی
فرهنگ لغت -فرهنگ فارسی بفارسی
فرهنگ لغت -فرهنگ فارسی بعربی
farhang-e loqat
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28304
آغاز: بسمله، باری سبحانه تعالی کی حمد و شکر کون ادا کرسکتاتی حسی نی انسان البيان ک جوهر عقل؛ انجام: خانی هین تصحیح کی گی اصلی نام گلهر یاهی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
farhang-e loqat
ناشناخته:
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، آءا علی وزن عاع. ااة «اباه» الاباء بالکسر مصدر قولك ابی یا بی. بالفتح فیهما مع خلوة من حروف الحلق، و هو شانه ای امتنع، و الاب معروف، اصله ابو. و التثنية ابوان، و بعض العرب یقول ابان. و الجمع؛ انجام: هيهة. قوله هیهات هیهات لما توعدون. ای بعد و السلام للبیان و هیهات بفتح التاء بمعنی بعد، الحمدلله رب العالمين ...
به ترتیب الفبايي از پایان واژه ها، هر حرف در یک «کتاب» و هر کتاب در چند «باب» بر حسب آغاز واژه ها. برای نشانی: (کتاب سین): «اسس» الأساس علی فعال بکسر الفاء جمع اس بالضم و الاس اصل البناء «امس» قوله کان لم تغن بالامس. ای فیما قبله. امس اسم حرکت آخره لالتقاء الساكنين، و اختلفوا في اعرابه و بنانه «انس» ... خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 5 ربیع الاول 1255ق، که می تواند تاریخ نگارش نیز باشد؛ جلد: تیماج مذهب، 130گ، 15 سطر (6/5×11)، اندازه: 10×15 سم [ف: 3 - 240]
این فرهنگ لغت کهنه و مندرس است؛ بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدين [رایانه]
farhang-e loqat (manzūm)
شامل سیزده قصیده: القصيدة الأولى في بحر المضارع الاحزب قصیده سیزدهم: امان ایمنی دان و امنیه کام **اساطیر افسانها اسم نام.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 953/1
خط: نسخ، بی کا، بی تاب 46 گ(1-46)، اندازه:14×19 سم [ف: 3 - 42]
فرهنگ لغت-الالفاظ
farhang-e loqat-e torkī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12055/1
آغاز: بسمله، نور حمدانکاکیم وصفیدادو رایل تیلی لال کر چه تیل آرا آندین ایرور سوز که مجال؛ انجام: پویاین و قاپا یاین دیمکدور، تمت الكتاب الوهاب بتاریخ اواخر شهر صفر المظفر سنه 1122
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1122ق؛ جلد: گالینگور[رایانه]
فرهنگ لغت طبی- فرهنگ لغات طبی
فرهنگ متوسط - فرهنگ اختری
فرهنگ مثنوی - تفسیر آیات خمر
farhang-e masnavī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672)
ناشناخته:
به ترتیب تهجی است؛ خط:نسخ؛ بی کا، تا:جمادی الاول 1266ق،برای امان الله خان اردلان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛[نشریه: 27-3]
آغاز: بسمله. رب أنعمت فزد ... مکاشفه در لغت آشکارا کردن چیزی پوشیده است؛ انجام: یسار فراخ دستی و توانگری از همه چیز. و الله الموفق و المعين.
نخست لغات دیباچه مثنوی مولوی است سپس فرهنگی برای آن به ترتیب تهجی از الف تا یاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 74گ، 14 سطر (6×11)، اندازه: 10/5/×16 سم [ف: 2080-11]
آغاز: رب انعمت فزدانت حبیبی اللهم اجعلنی في الحقائق موجوداَ در ترجمه و تفسیر لغات مثنوی بپارسی، مؤلف شناخته نشد؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا، دارای یک سر لوح، مجدول؛ 46گ، 19 سطر در متن و 28 سطر در حاشیه، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 277-2]
farhang-e mojadval
لغات و واژه هایی که بیشتر آنها عربی است به ترتیب حروف آخر آنها تنظیم شده است با ضبط کلمات و معنی آنها به فارسی.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:224
آغاز: ابتدا آغاز هر کاری که شخص خواهد بکند، بها دو معنی دارد اول روشنی دوم قیمت چیزی؛ انجام: دری بفتح لغتی از فارسی و کبک یعنی دره گویا خوش خرام و خوش قوال.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا غلامحسین موذن باشی ملقب به ناظم الشعرا متخلص به طوسی خراسانی، تا: 1332ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 98گ، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1- 315]
فرهنگ محمد شاهی - برهان جامع اللسان
farhang-e moxtasar
کلمات عربی وارد شده در زبان فارسی به فارسی که بر حسب حروف تهجی و حرکت آن حرف به نسبت مفتوح و مکسور و مضموم مرتب شده است و 29 باب است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2668/5
آغاز: ستایش و سپاس بیحد و قیاس خدایرا ... اما بعد این رساله ایست مختصر مشتملست بر الفاظ فارس و این قسم بر ترتیب حروف هجی نهاده شده؛ انجام: یمن خجستگی، یوسف حرف زده، یموم دریاها ...
خط: شکسته خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 46 گ (257-302)، 17 سطر (6×17/5)، اندازه: 12×23/5سم [ف: 8 - 429]
farhang-e mardom-e zefre
رجایی زفره ای، محمد حسن، 1310 شمسی
rajāyī zefre-ī, mohammad hasan (1931 -)
تاریخ تأليف: رجب تا 16 رمضان 1388ق
اطلاعات گوناگون درباره فرهنگ عمومی مردم زفره است اعم از چگونگی تغذیه و خوراک، پوشش و لباس، استحمام، مجالس عزا و سوگواری و جشن و عروسی، لهجه و گویش، مراسم عبادی، شغل ها، ضرب المثل ها و تعارفات و ....
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9479
آغاز: زفره (=زف ره) چون از خیابان جی اصفهان خارج شویم به ترتیب به خوراسگان؛ انجام: هفتاد من علف می خورد، پایان. تمام فولکور زفره نیست بلکه از هر کدام نمونه است و بسیار باختصار نوشته شد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ اهدایی: رجایی زفره ای، محمد حسن؛ جلد: مقوا، 42گ، 14 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 30 - 161]
farhang-e mardūx
مردوخی، محمد بن عبد المؤمن، ق14 قمری
mardūxī, mohammad ebn-e 'abd-ol-mo’men (- 20c)
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه:14814
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، پیش نویس مؤلف است؛ جلد: مقوا، قطع: پستی [ف: 2 - 116]
farhang-e masāder
در آن مصادر عربی (ثلاثی مجرد و مزید) به ترتیب حروف ذکر شده و معنای آنها تحریر شده است.
قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه:357/5
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 48گ (49ر - 96ر)، اندازه: 7×11سم [ف: - 162]
farhang-e mozaffarī
زند، عبدالحسین، ق 14 قمری
zand, 'abd-ol-hoseyn (- 20c)
اهداء به: مظفرالدین شاه
حاوی بیش از 22 هزار لغت فارسی به فرانسه است و در آن ابتداء لغات فارسی بر حسب ترتیب الفبايي می آید و سپس معادل فرانسوی آنها ذکر می شود. نویسنده برای بیشتر لغات فارسی دو یا چند معادل فرانسه ذکر می کند.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:249
آغاز: مهین داور یکتا را در این عاریت سرا بتوانائی خرد محدود چگونه توان ستود که خود ستایش و درود از بخششهای نامعدود او به شمار هزاران هزار مثابه این سپنجی سرای ناپایدار از پاینده طلعت وی آشکار است؛ انجام: پیلاقی و معنی فرانسه آن
خط: نستعلیق، کان عبدالحسین، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 456گ، 24 سطر (12×27/5)، اندازه: 20/5× 27/5سم [ف: 1 - 250]
farhang-e mozaffarī
مستوفی، حسین بن ابوالقاسم، ق14 قمری
mostawfī, hoseyn ebn-e ab-ol-qāsem (- 20c)
از میرزا حسین خان مستوفی معین دفتر فرزند میرزا ابوالقاسم مستوفی آشتیانی، برای حسین علی خان سالار لشکر در تبریز از 1288 تا 1303، در سه مجلد باید باشد: نخستین به ترتیب تهجی با شواهد، دومی هم به ترتیب تهجی بی شواهد، سومی کنایات بی شاهد و با شاهد چنانکه در دیباچه آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 52
جلد یکم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1303ق، گویا نسخه اصل؛ جلد: تیماج، 475گ، 15 سطر (12×18)، اندازه: 20×31سم [ سنا: ف: 1- 27]
لغات) / لغت / فارسی
farhang-e al-mo‘jam fī tārīx-e molūk-el ‘ajam (t. loqāt)
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 1 شعبان 1246ق؛ جلد: تیماج، 11گ (61پ -71پ)، 16 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: - 289]
farhang-e mofīd
مجموعه ای است کوتاه بر اساس حرف اول و آخر لغات که از لغات عربی و فارسی که به فارسی توضیح داده شده و از کتاب های لغت استخراج شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38310
آغاز: الحمدالله رب العالمين و صلی الله علی محمد واله الطيبين الطاهرين و بعد این مجموعه ای است فارسی و عربی و غیره که مدت مدیدی از کتاب های لغت او را استخراج نمودم و نامیدم او را به فرهنگ مفید. صائب: به هدف رسیدن. صاحب: یار. صادر: باز گشت. صادم: کوبنده؛ انجام: یسل: دسته بندی. یسیر: کم، آسان: یشب: سنگ یشم. و در این جا ختم نمودیم این کتاب شریف را که حاوی اکثر لغات فرهنگ فارسی است. الحمدالله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 80 گ، 15 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [زاهدائی رهبر: 10 - 64]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1299
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 249]
farhang-e maqsad-ot tālebīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:27156
بی کا، بی تا، خریداری از رضا میدانی [رایانه]
farhang-e molūk va asrār-e ‘ajam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16429/6
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد صد هزار شکر و سپاس آفریدگایرا که رقاب مکونات ... اما بعد خاستند (کذا) تا چند هزار مرد بر
نشینند؛ انجام: توشه آن جهان بردار تا از ثواب آخرت بازنمایی، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 53ص (257-205)، 15 و 21 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 45 - 230]
farhang-e manzūm
عمادزاده، ولی بن یوسف
‘emād-zāde, valī ebn-e yūsof
هفتاد و یک قطعه است در نظم لغات به ترکی به روش «نصاب الصبيان» فراهانی، به ترتیب حروف، با نظم اسماء حسنی و اسماء پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در آغاز به جهت تبرک.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2048/2
آغاز: اول الله حضر تنه اوله حمد بر دوام ** هم رسولینه اولا نیچه صلو تیله سلام / داخی آلینه اوله اصحابنه نیچه درود ** داخی شونلا ره که آنلاری ایدنمشدر امام؛ انجام: هم خیر اوله ختمی دخی ** آمین یا رب العالمين / مستفعلن مستفعلن ** بحر رجز در بوحنین
خط: نسخ، کا: احمد بن ولدان اقچه شهری، تا: ربیع الثاني 968ق؛ جلد: مقوایی، 25گ (29پ -53ر)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 57-6]
farhang-e manzūm
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 40گ، 17 سطر (7×10)، اندازه: 11×17سم [ف: 17 - 143]
آغاز: از پس حمد خداوند زمین و آسمان ** در لغت انشا کنم نظمی جو لؤلؤ در جهان / گیر از یک لفظ معنی سه تو ای صاحب کمال ** اولش را فتح و کسر و ضم به دین ترتیب دان؛ انجام: بسط گستراندن دگر بسط است ناقه با ولد ** بسط شد رستگشا و آن بقید و ریسمان.
در یک لفظ و سه معنی فرهنگی است منظوم شامل قصیده ای نونیه با درج کلماتی که تغییر حرکت در حرف آغازین آنها معنی را تغییر می دهد و به این ترتیب برای هر واژه سه معنی (به ترتیب فتح و کسر و ضم) ارائه می کند. مؤلف این فرهنگ را نیافتم اما درباره کاتب آن باید بگویم در آغاز و پایان نوشته اش بیت و عبارتی آورده که نشان می دهد سخت دچار درد فراق بوده است: به هر دیار که رفتم به هر چمن که رسیدم ** به آب دیده نوشتم که یار جای تو خالی»، «آه از درد فراق»؛ کا: محمد بن عبدالله، محمد بن عبدالرحیم، تا: 1329ق، جا: ژان درود لرستان، به سفارش ملا احمد؛ اندازه: 11×18سم [ف: 47/1- 173]
آغاز: زنامهای رسول خدای در قرآن ** درین دو بیت ز من بیستو یک نام یاد گیر انبی وامی و غیث و مزمل و نعمت ** رسول و صدق و رؤف و رحیم و نور و نذیر؛ انجام: رحم بخشودن و رحم است خویش ** رجم راندن رجیم نفریده / رند عوذ است و عطر رایح و بوی ** آسن آبی ز طعم گندیده
منظومه ای است در بیان لغات عربی به فارسی، مؤلف در ابتدای آن اول نام حضرت پیامبر علیه اسلام در قرآن و حدیث و پس از آن اسماء قرآن و اسماء اماء نبی و پس از آن بیان کلمات ابراهیم (علیه السلام) را به نظم ذکر نموده و پس از آن بیست و نه قطعه در معانی لغات عربی به فارسی ذکر کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: مقوایی، 15گ (45ر - 59پ)، اندازه: 19×25سم [میراث اسلامی: دفتر نهم – 83]
farhang-e mīrzā ebrāhīm = farhang-e ebrāhīmī = farhang-e fārsī= farhang-e jahāngošā
اصفهانی، ابراهیم بن حسین، - 989؟ قمری
esfahānī, ebrāhīm ebn-e hoseyn
تاریخ تأليف: 989ق
در آغاز آن یازده فصل» است در دستور زبان فارسی. سپس باب هاست بر حسب نخستین حرف هر کلمه ای هر یک در چند فصل» به ترتیب تهجی حرف باز پسین کلمات. در پایان کتاب تفسیر لغات مرکب و مجازات و استعارات فارسی است به ترتیب تهجی. برخی آن را انتحال شرفنامه منیری می دانند که اندکی در آن تصرف شده است.
آغاز: بسمله بدانکه عرب بجیم و پا و کاف و ژا مثل چه و پا و کردن و کژ نطق ننماید الا نادرا و عجم به صاد و ضا و طا و ظا و ثا و عین و قاف تکلم نکنند مگر بطریق ندرت
[دنا 1008/7 (9 نسخه)]
آغاز: رفتند و گفتیم و شنیدیم فصل کاف به معنی استفهام آمد و از برای تصغیر نیز بود مثال اول «جانا ترا که گفت که احوال ما مپرس»؛ انجام: مرسله: گلوبند مژده ده به کسر بشارت ... مزیده باری که آن را خیز و بگیر گویند و خاک نمک (خاکیمک) و گزیده.
چند فصل آن در آغاز در دستور است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 100گ، 16 سطر (6/5×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 16 - 94]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ عکس [مختصر ف: - 586]
نسخه از «آستین» است تا «نشد» و افتاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 27]
آغاز: برابر؛ انجام: در نسخه تا کلمه «یاسج» از فصل جیم باب باء است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 26]
آغاز: برابر؛ انجام: یزدادی: قیمه و تخم مرغ که درهم پزند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا اوایل قرن 11، جا: هند؛ در اوایل قرن یازدهم هجری در هندوستان به دست قوسی شاعر افتاده و پاره ای از اشتباهات را در حاشیه به قلم آورده، در ذیل لغت «چرخ» که: «چرخ پرنده ایست شکاری» و قوسی نوشته است: «مصنف درینجا اشتباه فرموده اند بلکه: «چرغ» بعین عبارت از آن جانورست که بعربی «صقر» گویند و به خاغلطست چنانچه بر متتبعان مخفی نیست. اسدی گوید: زمیغ روان چرخ چون پر چرغ ** پر آواز رامشگر از مرغ مرغ. از شرفنامه منیری: «راهبند: باهاء موقوف راهزن که بتازیش قاطع الطريق نامند، و راهدار و راهزن و سالوک و سنگ (کذا) بمثله، هفت پیکر: سگ من گرگ راه بند منست ** بلکه قصاب گوسپند منست. فرهنگ میرزا ابراهیم: «راه بند: راه زن و راه دار و شنگول و شنگ مرادف اول است، در هفت پیکر آورده: شنگ من گرگ راه بند منست ** بلکه قصاب گوسفند منست. قوسی: این بیت که جهت استشهاد آورده اصلا مناسب مقام نیست و مصنف تغییر در الفاظ آن کرده و مع هذا خوب نیست و اصل بیت چنین است که: سگ من گرگ راه بند منست نه شنگ من، چه این بیت از زبان شبانیست که از خیانت سگ خود با بهرام گور سخن می گفته، چنانکه در موقع خود مبین است» ...؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: سمرقندی، 158گ، 15سطر (7×12)، اندازه: 12/7 × 18/7 سم [ف: 13 - 65]
آغاز: برابر؛ انجام: یویه آرزو و تنه درخت یوداری قیمه و تخم مرغ که در هم بزند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: رضا موسوی به تاریخ 12 جمادی الاول 1325، امیر عبدالله حسینی هاشمی به تاریخ ذیحجه 1145؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد کاظم» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108گ، 21 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 11 - 398]
آغاز: برابر؛ انجام: یویه بضم آرزو پوزه بضم تنه درخت. فصل في الياء یزداری قیمه و تخم مرغ که در هم پزند و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ظاهرة اوایل قرن 11؛ مصحح، کاغذ: کشمیری، 127 گ، 20 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 3- 99]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل الهاء: یاوه و یافه بیهوده و هذیان، یوسه اره درود گران (مورخ روز دوشنبه 5 شعبان 1042) در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 5 شعبان 1042ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 176گ، 15 سطر (6/5×13)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 1- 367]
آغاز: برابر؛ انجام: و بشومی و عصیان انقوم آنزمین را باز گردانیدند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج مشکی، 92گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 13 - 173]
آغاز: برابر؛ انجام: پوسه اره درود گران
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 17 ربیع الثاني 1228ق، به فرموده محمد ولی خانا؛ با یادداشتی از محمد کریم آقا حسین کرهرودی؛ جلد: میشن قهوه ای، 168گ، 14 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 3 - 577]
آغاز: برابر؛ انجام: برداری قیمه و تخم مرغ که درهم پزند و خورند و الله اعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 19 رجب 1255ق؛ جلد: تیماج، 112گ، 20 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 24/2 - 180]
آغاز: برابر؛ انجام: «یویه» بضم آرزو، «یوزه» بفتح تنه درخت، یزدادی» قیمه و تخم مرغ که درهم پزند.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1277ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 94ص، 19 سطر، اندازه: 21×33/5 سم [ف: 2 - 232]
آغاز: برابر؛ انجام: «یویه» بضم آرزو، «یوزه» بفتح تنه درخت، «یزدادی» قیمه و تخم مرغ که درهم پزند.
خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ با یادداشت: «هو الله تعالی شأنه در دارالخلافه طهران داخل دار الكتب گردید به تاریخ ربیع المولود 1272»؛ مهر: «عبدالله بن غلامعلی آل محسن»؛ به سال 1296 داخل کتابخانه اعتضاد السلطنه گردید و به سال 1297 وقفیت آن بر این کتابخانه به همان نام مذکور نگاشته شد؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: روغنی مذهب، 122ص، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 231]
آغاز: کلکی مشکبار کاکلکی و کاف فارسی و عربی هر دو در
فارسی استعمال کنند و بمعنی آن مفتوح هم آید ... فصل میم متحرک و ساکن ضمیر ست چنان که گذشت؛ انجام: فصل في الميم یشم بفتح سنگی است سبز رنگ از برای دفع مضرت برق و صاعقه نیکست و چون بر گردن آویزند نافع بود از برای امراض
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 118گ (1ر-118پ)، 17 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 31 - 82]
fīrhangnāmče
ندیم، حیدر علی
nadīm, heydar ‘alī
فرهنگنامچه ای است به ترتیب حروف القباء و برای برخی از واژه ها شواهد شعری آورده است.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:11
آغاز : آفتاب پرست، گل نیلوفر را گویند؛ انجام: عاشق از مفتی نترسد می بیار** بلکه از پرغوی سلطان نیز هم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا، جلد: مقوایی، 64ص، 12 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1- 14]
فرهنگنامه - دیوان رستم الحكما
فرهنگنامه - فرهنگ بعربی فارسی
فرهنگنامه - حمد و ثنا
farhang name
حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری
hazīn, mohammad “alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)
چاپ: هند، کانبور، مطبع نامی منشی نول کشور، 1311ق، سنگی، وزیری، با تقریظ منشی شیو پرشاد صاحب (مدیر مطبع اود اخبار) و نیز قطعه تاریخ طبع از ابوناظم محمد حامد علی حامد بن حافظ غلام علی خان شاه آبادی (مصحح مطبع) بدون کاتب، 1893/1311م، (کلیات حزین: 871-888صص).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 971/7
بی کا، بی تا؛ [ف: 3 - 218]
farhang-nāme
ملا دوپیازه، ق12 قمری
mollā dopīyāze (- 180)
مقالات ملا دو پیازه.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1236/18-ف و 1338/18 -ف
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241)؛ بی کا، تا: 1200ق، [فیلمها ف: 1- 583]
farhang nāme = tazkere-ye šo‘arā’
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1255-1344 شمسی
amīr-xīzī, esmāʻīl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
تذکره شعرای فارسی سراست همراه با نمونه ای از اشعار آنها به ترتیب الفبايي تخلص یا اسامی شاعران. برگرفته از تذکره های معروف. این اثر به صورت فیش های پیش نویس مولف بوده و به تنظیم نهایی نرسیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9901
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 28 پاکت است که هر یک به حرفی از حروف الفبا اختصاص دارد و درون هر کدام تعدادی فیش نهاده شده [ف: 31 - 125]
farhang-nāme
در آن لغت و معنی در دو ستون بدین نحو نوشته شده است: قعید / گد. همنشین / هاون. مدة / تمهید. هنگام معین / هموار کردن کار.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7045
آغاز: تقلیح، زنگ پاک کردن؛ انجام: وحد، حدة، یگانه شدن، وحد، حدة، یکی شدن.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: درة السلطنه ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: چرمی، 128گ، اندازه: 10×15سم [ف: 13 - 69]
farhang nāme
غیر همانند:
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکرشکن شیرین گفتار و بلبلان بوستان فصاحت و سخن سنجان انجمن بلاغت به زبان فصیح و کلک ملیح چنین آورده اند که چون شاهزاده رستم و سعد سبزه قدم در بارگاه نوشیروان نهادند شاه و ساینان (کذا) را نزدیک بود که زهره آب شود؛ انجام: ولیکن در آخر او اگر نباید از مسلمانان اثری بماند امیر به غایت شادمان شد.
مجموعه داستان های عامیانه و پراکنده ای است که در آن از شخصیت های متفاوتی از اسلام و پیش از اسلام از رستم تا حمزه
یاد می شود. بیشتر آنها روایتی تکه تکه دارند و از منابع مختلف عامیانه جمع شده اند. در پایان بعضی از بخشها نوشته اند: «باقی فردا شب» که نشان می دهد نسخه مرتبط با نقالی و داستان گویی بوده است. نامی که برای آن انتخاب کردیم در انجامه کاتب نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، به موجب فرمایش محمد قاسم چیو؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، کاغذ: کشمیری، 239گ، 19 سطر، اندازه: 19/5×33سم [اهدائی رهبر: 8 - 496]
آغاز: ... جالی یعنی پاک کننده، جاذب یعنی کشنده، جامد یعنی بسته کننده، حالق و حلاق یعنی سترنده موی، حکاکی یعنی به خارش آورنده؛ انجام: هاضم آنچه اعانت طبیعت بر طبخ و گذرانیدن غذا کند هتک پاره شدن، هش آنچه جرم آن سست و ریزنده باشد، یافوخ پیش سر است.
واژه نامه کوتاهی است در ترجمه برخی از لغات مشکل که در زبان فارسی رایج است. بیشتر واژه های تفسیر شده در این فرهنگ اسم فاعل و اسم مفعول می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 8گ (56پ-63پ)، 12 سطر (7/5×13)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 35 - 588]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18×16/3 سم [رایانه]
farhang nāme-ye pezeški
؟ صحت، سید محمد، ق13 قمری
sehhat, seyyed mohammad (- 19c)
قم: فیضیه؛ شماره نسخه: 1065/2
آغاز: آب ماء است، آب پنیر ماأ الجبن است؛ انجام: یورک سکی توله است، یون بنفشه است خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 33گ، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 51]
farhang-nāme-ye tohfat-os sa‘ādāt
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26207
بی کا، بی تا، مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدين [رایانه]
farhang-nāme-ye golšan Šegeft
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18664
1ج؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 33×30سم [رایانه]
farhang-e nezām
داعی الاسلام، محمد علی، 1256 - 1330 شمسی
dāʻī al-eslām, mohammad ‘alī (1877 - 1951)
مؤلف که از پارسیان مقیم هند است این فرهنگ را به امر نظام حیدر آباد دکن تأليف کرده است. او در بیشتر موارد ریشه کلمه را از پهلوی و سانسکریت همراه معنی آن بیان می کند. فرهنگ نظام فرهنگی کامل است و از حرف الف تا یاء را شامل است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1065
آغاز: بسمله (باب الف) حرف الف در فارسی به دو قسم است (1) همزه مثل الف در لفظ این (2) الف ساکن مثل الف در لفظ ماه؛ انجام: مرکب مغز بادام و پسته و فندق و نخود چی و کشمش (عا) مثال امروزه ده سیر آجیل از بازار خریدم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 8گ، 24 سطر (13×26)، اندازه: 20/5×33سم [ف: 3 - 84]
فرهنگ نعمة الله - لغت نعمة الله رومی
farhang-e nafīsī= farnūdsā
نفیسی، علی اکبر بن محمد حسن، 1263 - 1343 قمری
nafīsī, 'alī akbar ebn-e mohammad hasan (1847 - 1925)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8480
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، 412گ، 3 سطر (20×32)، اندازه: 22×36سم [ف: 17 - 145]
farhang-e navāder-oš šabāb
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7021-عکس
نسخه اصل: سپهسالار 367 ضمیمه نوادر الشباب؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر تبریزی مسکین، تا: 1112ق [فیلمها ف: 3 - 272]
فرهنگ واژگان دیوان حافظ - لغات دیوان حافظ
farhang-e vāžegān-e mašāqel
فرهنگ نامه ای است که در آن واژگان عربی که معرف مشاغل مختلف است بدون رعایت ترتیب الفبايي آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17035/6
آغاز: صانع: پیشه ور؛ الماهر و الحاذق: استاد کار خویش؛ المتخذلق دعوی استادی؛ المتخرف: پیشه ور؛ المهندس: تقدیر کننده؛ البناء: بنا کننده؛ انجام: المذهب: معروف؛ السافر: نویسنده؛ الكرام: زربان؛ السفان: صانع السفينه .
کامل؛ کا: محمد بن عبدالله، محمد بن عبدالرحیم، تا: 1332ق، جا: ژان درود لرستان، ، به سفارش ملا احمد؛ تملک: ملا احمد ژانی؛ جلد: مقوایی، 8ص (228-235)، اندازه: 11×18سم [ف: 173-47/1]
farhang-e vāžehāye dasātīr
ناشناخته:
فرهنگی است به ترتیب حروف که واژه های کتاب «دساتیر» را گرد آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 5 - 230]
آغاز: باب الف ممدوده، آب بسکون بای ابجد نام یکی از عناصر اربعه و بمعنی آبرو و عزت و دولت و قدرت؛ انجام: و الحاقهاي هوز در آخر بجهت حرکت حرف آخر است چه پیوسته آخر کلمات پارسی ساکن میباشد.
خط: نستعلیق، کان علی اکبر متولی مضجع فتحعلی شاه، تا: 1288ق، جا: تهران هنگام ورود ناصر الدين شاه از عتبات؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 23گ (61پ -83پ)، 14 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 1 – 181]
farhang-e vāže hā va kenāyāt-e navā’ī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 53/2
سرود خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1224 ق [نشریه: 13 - 422]
farhang-e vāže-hā-ye pahlavī
فرهنگی کوتاه فارسی به فارسی است که در آن لغت های پهلوی به گونه ای بسیار موجز نگارش یافته است. در فهرست نسخه های خطی فارسی (منزوی) چند فرهنگ نامه به این عنوان آمده که جهت نقصان برخی اطلاعات کتاب شناسی دقیقا مشخص نیست نسخه حاضر کدام یک از آنهاست. این رساله با توجه به زمان کتابت، احتمالاَ پیش از قرن 10 نگارش یافته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12549/2
آغاز: تیمنا بذکره الأعلى، اما بعد این لغت چند است پهلوی که بر ترتیب حروف تهجی ادا خواهد یافت و من الله العون و التأييد إنه حمید مجید، اساو سان مانند، آذر آتش، آوا آواز؛ انجام: هور آفتاب، هوش عقل، هذه حق، ... اشتر جمازه یماره همواره تم الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ چند تاریخ زادروز مربوط به سال 904؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (428-429ر)، 20 سطر (12×16)، اندازه: 18×25سم [ف: 31 - 616]
farhang-e vāže hā-ye tohfat-ol mojarrabāt
فرهنگ داروهای نامبرده شده در «تحفة المجربات» به ترتیب حروف تهجی آغاز واژه ها.
[فهرستواره منزوی 5/ 3600]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4497/5
آغاز: بسمله. اطریفل: تربهلا. انبج. نغزک (؟) انبه؛ انجام: باب الياء. یاسمین ... درخت خشخاش. تمام شد فرهنگ تحفة المجربات .
بی کا، بی تا، کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 17گ (186پ۔ 202ر)، 15 سطر، اندازه: 17/3×26/9سم [ف: 7- 413]
farhang-e vāže hā-ye masnavī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672)
به ترتیب حروف آخر کلمات، لغات مثنوی مولوی را آورده است و در 28 باب تنظیم شده است.
[نسخه های منزوی 1947/3آغاز آن برابر نمونه «دار الكتب قاهره»]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 24/1
آغاز: این کلمه ای چند است که از لغت های مثنوی و تبینات معنوی که مصباح ظلام و شبهت و خیالات شک و ریبت است جمع کرده آمد در وقتی که درویشی چند به مطالعه انجام: غلیواج: مرغ گوشت ربای، به ترکی بعضی دو لنکج می گویند. خروفرماید و بعضی چیلق که به فارسی زغن است اما غالب دولنکج است چون غلیواجی که شش ماه ماده و شش مه نراست خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1084ق؛ مهر: «علی اصغر بن محمد ابراهیم» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ، 27 سطر، اندازه: 18×28سم آف مخ: 4 - 1453]
farhang-e vāže-hāye masnavī-ye = moškelāt-e masnavī
واژه های عربی به ترتیب حروف آخر و در آخر هر باب، فصلی در تفسیرواژه های فارسی. برای کسایی(درویشانی چند) مثنوی را بیان میکرده است:«در وقتی که درویشی چند به مطالعه مذاکره آن اشتغال می نمودند... کلمه ای که درو خفای می بود از عربی فارسی و پهلوی از کتابهای معتمد علیه استخراج آن کرده، جمع میکردند... باب الالف: اجتباء برگزیدن، انتها: باز ایستادن و به غایت رسیدن...».
[یک نسخه دیگر از این فرهنگ در قاهره است ودر فهرست طرازی معرفی شده است؛ فهرست منزوی 1947/3]
تهران؛مجلس؛شماره نسخه:24سرود
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن13؛ قطع: رقعی [نشریه: 412-13]
farhang-e vāže hā-ye monāzerāt-e xoms = š.-e loqāt-emoškele-ye monāzerāt-e xams
وابسته به: مناظرات خمس = مناظره عقل و عشق = گلشن؛ ترکه اصفهانی، علی بن محمد(-836)
این رساله حاوی لغات مشکله «مناظرات خمس» ابن ترکه است. آغاز: بسمله الحمدلله الذي رتب نظام تربیت العالم بخلافة آدم وکملها بحضرت الخاتم محمد علیه وآله من الصلوة افضلها و من التحيات اتمها واکملها، مبشر، فالق، فقطع دابر القوم الذين ظلموا، صروف، کاویانی
انجام: نمط، منحرط، منتظم، نفایس، دقایق، و الصلوة علی من انتظم باقتضاء آثاره سلسلة الاستكمال و المستكمل کل النظام محمد علیه آله الصلوة و السلام علی اولاد
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 20 شوال 1011ق؛ 19گ (107پ-125ر)[ف:178-1]
آغاز و انجام: برابر
معنای لغات به فارسی در زیر آنها نگاشته شده و به اول کتاب ملحق گردید؛ بی کا؛ تا:1133ق؛ بیشتر عبارات بین سطور ترجمه شده؛ 15گ،15-13 سطر [2660-5]
farhang-e vāže hā-ye mavāheb-e ‘ellīyye
امام داد بن محمد
emām dād ebn-e mohammad
وابسته به: مواهب علیه = تفسیر حسینی = تفسیر کاشفی = المواهب العلية؛ کاشفی، حسین بن علی (-910)
واژه های مشکل تفسیر «مواهب علیه» کاشفی را به ترتیب اصل کتاب از آغاز خطبه تا پایان کتاب ترجمه نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2086
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد اراده دارد امام داد بن محمد مسکین پر تقصیر آنکه جمع سازد
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 7470؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ 196ص [عکسی ف: 6 - 112]
farhang-e vatvāt
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 476/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 15 سطر [ف: 5 - 32]
farhang-e vafāyī
وفائی، حسین، ق10 قمری
vafā'ī, hoseyn (- 16c)
تاریخ تأليف: 933ق
آن را به روزگار شاه تهماسب صفوی در بیست و پنج «باب» و چهارصد و پنجاه و یک «فصل» به ترتیب حروف آخر واژه ها تنظیم نموده و از «صحاح الفرس» محمد بن هندو شاه و «معیار جمالی» شمس فخری و «فرهنگ» محمد کشمیری بهره برده و شعرهایی از خود در آن آورده است. در دیباچه آمده است: «چون محمد بن هندوشاه در رساله خود باب فصل هاء را بر باب فصل و او مقدم داشته بود فقیر تغییر آن نکرد». چند واژه ای به لهجه شیرازی در آن هست و این می رساند که او از مردم شیراز است.
آغاز: بسمله. حمد و ثنای و شکر و سپاس بی پایان مر آفریدگار بیچون و مبدع صانع کن فیکون ... اما بعد این رساله ایست در تصحیح لغات فرس که در زمان دولت ... شاه طهماسب ... که تاریخ ... نهصد و سی و سه بود فقیر حقیر حسین الوفايي از رساله ای که محمد بن هندوشاه منشی بنام نامی خواجه غیاث الدين رشید انشا کرده و مختصر که شمس فخری باسم امیر شیخ ابو اسحق بن امیر محمود شاه انجو درین فن نوشته بیرون نوشت و اندک تصرفی که این فقیر کرده آنست که اختلافات آن دو رساله را و نسخه دیگر که مولانا شمس الدين بن محمد
کشمیری تسوید کرده بود باز نمود ...
انجام: یک بسی بمعنی یکبارگی ابو شکور گفته بیت: بجنگی مکن جاودان یک بسی ** بدین آرزو چون منم خور بسی
[دنا 1010/7 (12 نسخه)؛ الذريعة 220/16 و 1275/9؛ نسخه های منزوی 1938/3 ؛ فرهنگ سخنوران 651]
آغاز: ... و از محل چند متفرقه نقل کرده و آنچه در نسخه شمس فخری بود ...
خط: نستعلیق، کا: هدایت الله، تا: 27 رمضان 1001ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ مهر: «بنده شاه دین محمد بن کمال الدين حسین» (هشت گوش)، «خاک ره آل محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: چرم مذهب، 126 گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×23 سم [ف: 43 - 31]
نسخه اصل: کتابخانه دولتی برلین 313 . Or. Oct ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1046ق؛ یادگار محمد کریم حسینی در 27 شعبان 1198، در آن آمده «کتاب [لغت] فرس و فائی قطع وسط. از بابت اموال ... لرستان که به تاریخ شهر جمادی الاول 1100 تخافوی ئیل به صفت مذکور داخل عرض شده» با دو مهر نجف قلی و سلیمان، نیز «به تاریخ 28 شهر ذی قعدة الحرام سنه 1127 داخل عرض شد» با مهر رجب علی؛ تملک: شاه ویردی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج [فیلمها ف: 2 - 143]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوات علی رسوله محمد و آله اجمعین رب یسر وتمم بالخیر فاتحه مر فتاحی را که افتتاح کلام خود به فاتحة الكتاب مخصوص گردانید؛ انجام: عرب وارث باشد پرتابو رابطه بو ... یکیدون آسیب یولد به زبان عرب زاده شود یکن له و اوست خدایی. تمت ...
خط: نستعلیق، کا: مجتبی حسینی، تا: شنبه 22 ذیقعده 1054ق؛ مجدول؛ 147گ، 17 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 6 - 3047]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد یوسف عقیلی، تا: 6 ربیع الأول 1070ق؛ جلد: میشن، 15 سطر، اندازه: 12/4× 19/8 سم [ف: 5- 27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن همایون وانشانی، تا: ربیع الأول 1071ق، برای محمدرضا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 218گ (218-1)، 15 سطر (8×12)، اندازه: 14×23سم [ف: 13 - 3158]
آغاز: افتاده، نهصد و سی بود فقیر الحقير الحسيني الوفائي؛ انجام: تمت الرساله الفاظ فرس المسمي بفرهنگی
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان، تا: 1077ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 16 سطر، اندازه: 13/3×22/4سم [ف: 5 - 21]
آغاز: کشمیری تسوید کرده بود باز نمود و اکثر این لغات از صحاح اللغة محمد بن فخر الدين هند و شاه است؛ انجام: فصل سیم حرف پی سی و هشت لغت است پا تله و پاتیله دیک حلوایی را گویند ... دلکانه درم سنگ باشد که شیر ازیان آن را پاسنگ ترازو گویند «ازباب 23»
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 100گ، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 10 – 1661]
آغاز: و نو دو سه لغت الباء شانزده فصل است و نود و سه لغت؛ انجام: منی تکبر بود شمس فخری گفته خاک دست چرخ با قدرت - گر چه کردی همیشه کبر و منی سفالیست.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 184گ، اندازه: 6×13/5سم [ف: 16 - 549]
نسخه اصل: پنجاب لغت 18088؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 18 ذیحجه 1110ق [فیلمها ف: 2 - 184]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 94گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 25 - 378]
آغاز: خلد الله تعالی ملکه و سلطانه و افاض علی العالمين بره و احسانه که تاریخ از سال هجرت 933 بود فقیر حقیر حسین وفائی از رساله که محمد هندوشاه منشی؛ انجام: کلیک بفتح کاف اول و کسر لام و سکون یا و کاف آخر هم احوال بود گفته بیت: چون به بینم ترا ز بیم حسود ** خویشتن صد کلیک ساز ز رود خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1435]
farhang-e hendī be-fārsī
یوسفی هروی، یوسف بن محمد، - 966 قمری
yūsofi heravī, yūsof ebn-e mohammad (- 1559)
تاریخ تأليف: 917ق
در این فرهنگ نام فارسی و هندی داروها را یاد نمود. او دو منظومه در این باب دارد و این منظومه به قافیه «راء» است.
آغاز: نام هر چیزی بهندی بشنو از من ای پسر ** خاصه نام هر دوایی نفع برداری مگر
آغاز قصیده: گر کنی گوش سویم از دل و جان ** مشکلات ترا کنم آسمان
آغاز مثنوی: ای گشادی نه در کفت چون مشت ** کرده آئین مردمی پس پشت
[فهرستواره منزوی 3605/5؛ دنا 1009/7 (8 نسخه)؛ الذريعة 255/15 و 200/20؛ الكرام البررة 758/2؛ نسخه های منزوی 2173/3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 3 گ (22 پ - 24 ر)، 13 سطر (9/5 × 13)، اندازه: 14 × 19/5 سم [ف: 9 - 1361]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 6 گ (21 پ - 26 ر)، اندازه: 10/5 × 17 سم [نسخه پژوهی: 3 - 160]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1045 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2 گ (135 ر - 136 پ)، 15 سطر، قطع: ربعی [ف: 17 - 241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 5 ص (102 - 106)، 14 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [نشریه: 3 - 327]
آغاز: برابر؛ انجام: تانه نان می دان... **.. اسفره... را میگو سفر.
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2 گ (145 پ - 146 ر)، 21 سطر (8/5 × 15)، اندازه: 11 × 18/5 سم [ف: 35 - 547]
خط: نسخ، کا: خدا بخش بن آقا رجب، تا: 25 شعبان 1249 ق؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 45]
آغاز: برابر؛ انجام: از ضرر دارد مدامت در پناه خویشتن ** آن که در عالم بتقدیرش بود نفع و ضرر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ملک علی بن خیر الله، تا: رجب 1255 ق؛ مصدر است به 13 بیت از آخر قصیده «حفظ الصحة» یوسفی هروی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 2 گ، 15 سطر، اندازه: 14/5 × 21 سم [اهدائی رهبر: 9 - 350]
آغاز: برابر؛ انجام: آن که در عالم بتقدیرش بود نفع و ضرر
بی کا، بی تا؛ 3 ص (216 - 218)، 16 - 19 سطر، اندازه: 16/5 × 21 سم [نشریه: 3 - 339]
آغاز: برابر؛ انجام: آن که در عالم بتقدیرش بود نفع و ضرر
خط: نستعلیق، کا: ملک علی بن خیر الله، تا: 1075/1079؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم بلغار، مذهب، 6 ص (131 - 136)، 17 سطر (8 × 16)، اندازه: 13 × 22 سم [ف: 6 - 404]
آغاز: برابر؛ انجام: یوسفی بهرت درین ابیات کرد است آن چه ذکر ** گر کنی از بر ترا هر دم رسد نفع دیگر / از ضرر دارد مدامت در پناه خویشتن ** آن که در عالم بتقدیرش بود نفع و ضرر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4 گ (76 ر - 79 ر) [ف: 4 - 793]
farhang-e hendī be-fārsī
فرهنگ مفردات ادویه هندی به فارسی مرتب به حروف هجا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5521/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 15 سطر (10 × 15)، اندازه: 17 × 23 سم [ف: 16 - 414]
farhang-e yūsofi = asmā -e advīye = asmā -e ajnās
یوسفی هروی، یوسف بن محمد، - 966 قمری
yūsofi heravī, yūsof ebn-e mohammad (- 1559)
تاریخ تأليف: 917 ق
فرهنگی است منظوم در چهل بیت (در 47 بیت) است. در نام ها و اصطلاح های پزشکی. دو منظومه در گزارش واژه ها دارد: 1. لغات یوسفی: فرهنگ هندی به فارسی؛ 2. فرهنگ یوسفی: اسمای اجناس ادویه: لغات یوسفی، واژه های پزشکی است در قافیه «نون» این دو منظومه در فهرست ها و مآخذ در هم آمیخته شده است.
آغاز: گر کنی گوش سویم از دل و جان ** مشکلات ترا کنم آسان / کنم از بهر خدمت تو رقم ** نام هر داروی بکلک بیان
انجام: یوسفی این قصیده از بهرت ** زد رقم بر صحیفه دوران / که چه خوانی و خط بر این گویی ** که برو باد از خدا غفران / دارد امید مغفرت گرچه ** نامه او سیه شد از عصیان
چاپ: [تهران]، سنگی، 1285، جیبی
[دنا 1010/7 (10 نسخه)؛ نسخه های منزوی 573؛ فهرستواره منزوی 3606/5]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1045 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3 گ (136 پ - 138 ر)، 15 سطر، قطع: ربعی [ف: 17 - 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله، تا: 16 رمضان 1086 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4 ص (377 - 380)، 15 سطر (8 × 17)، اندازه: 12/5 × 24 سم [ف: 9 - 1441]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4 ص (106 - 109)، 14 سطر،
اندازه: 15/5 × 21/5 سم [نشریه: 3- 327]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مقابله کرده علی نقی بن حاجی؛ جلد: مقوا، 26 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: - 190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235 ق؛ 2 گ (3 پ - 4 ر)، اندازه: 15/1 × 20/8 سم [ف: 7 - 391]
خط: نسخ، کا: خدا بخش بن آقا رجب، تا: جمعه 25 شعبان 1249 ق؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 45]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد کاظم بن محمد حسین، تا: 1251 ق؛ جلد: تیماج، 1 گ (45 ر - 45 پ)، اندازه: 16 × 25 سم [ف: 5 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: داود، تا: جمادی الاول 1258 ق؛ جلد: تیماج، 3 گ (3 - 5)، 13 سطر، اندازه: 10 × 15/5 سم [ف: 19 - 252]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی بن احمد لاکانی، تا: 1294 ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1225]
بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 5]
faryād ras
این کتاب سفینه مانندی است از نظم و نثر فارسی که گویا گرد آورنده آن یوسف نامی باشد. شعر های عربی فریادرس: قصایدی از کعب بن زهیر، لامیه اعشی، قیس بن الحظيم، حماسه ابو تمام، دیوان علقمة، عبد الرحمن، خالد، نابغه زیبایی، سبعه معلقه، لامية العرب، قصایدی از امرؤ القيس حاتم طایی، دیوان خنساء، بائیه ذو الرمة، سینیه حارث بن عباد، بائیه مالک تمیمی، بائیه غسانیه، عينية ابو نواس، عینیه کلیب وائل، قصائد تائیه ابی بکر، جواب ابن الزبعري، رسائل و مکاتیب قابوس و صاحب و پراکنده های دیگر.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 649
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: سید عباس نبویان یزدی؛ جلد: تیماج، 618 گ، اندازه: 16 × 25 سم [ف: 2 - 560]
فرید - طب فریدی
farīd
عصام الدين اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951 ه قمری
esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)
وجیزه ای است در نحو مشتمل بر سه فصل»: 1. عامل؛ 2. معمول؛ 3. در بیان آن چه نه عامل است و نه معمول. بر این وجیزه خود عصام شرحی نوشته که در آستانه به طبع رسیده است.
شرح و حواشی:
1- شرح فرید؛ عصام الدين اسفراینی، ابراهیم بن محمد (873 - 951)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3969
آغاز: بسم الرحمن (کذا) الرحيم، نحمدك یا من صرف نحوه وجوهنا بمقتضی الجود و کشف عن کمال قدرته بافاضة الوجود؛ انجام: فاللایق بحال هذا المختصر الحوالة فعلیك بالتسهیل ان کنت تشتهی مزید التفصيل و الله الموفق و علیه التعويل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای یک سرلوح کم کار ظریف، مجدول؛ واقف: نائینی؛ جلد: پارچه، 17 گ، 17 سطر، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 12 - 262]
الفريدة - الاستعارة
al-farīda = alfīyya
سیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
تاریخ تأليف: آخر ذیحجه 885 ق
منظومه ای در هزار بیت در صرف و نحو عربی و غیر از الفيه ابن مالک است که سیوطی آن را شرح کرده و به نام «بهجة المرضيه» در بین طلاب مشهور است. سراینده، الفيه خود را برتر از الفية ابن مالک می داند و مطالب آن در یک «مقدمه» و هفت «کتاب» منظم نموده: مقدمه: در تعریف کلام و اقسام آن؛ کتاب 1. مرفوعات؛ 2. منصوبات؛ 3. مجرورات؛ 4. عوامل؛ 5. توابع؛ 6. ابنیه؛ 7. «تغییرات الكلام الأفراديه». سپس خود او، این منظومه را به نام «المطالع السعيدة في شرح الفريدة» گزارش کرده است.
آغاز: اقول بعد الحمد و السلام ** علی النبي افصح الانام / النحو خیر ما به المراء عنی ** اذ لیس علم عنه حقایغتنی
انجام: نظمتها نظما بدیع النهجة ** بلاو وافی الختم في ذی الحجة / من عام خمس و ثمانین التي ** بعد ثمانی مائة للهجرة... / ثم علی نبیه اصلی ** و الآل و الأصحاب اهل الفضل
شرح و حواشی:
1- المطالع السعيدة في شرح الفريدة؛ سیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر
2- (849 - 911)
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز و انجام تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: ملا عبد الله، تا: قرن 13، جا: ساوجبلاغ مکری؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 170 ص (155 - 325)، 14 سطر (11 × 14/5)، اندازه: 17/5 × 21 سم [ف: - 231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و ثلث، کا: محمد، تا: دهه اول رمضان 1226 ق؛ محشی؛ مهر: «یا محمد 1228» (بیضی)؛ در پایان آن آمده: «وافق الفراغ من املاء الشرح یوم السبت (11 جمادی الثاني 895 ق)» که این تاریخ انجام «مطالع السعيد» اوست، ولی شرح می تواند گزیده کار او باشد نه همه آن، به دنبال «مطالع السعيده» او؛ 90 گ (114 پ - 203 پ) [ف: 3 - 245]
آغاز: برابر؛ انجام: من عام خمس و ثمانین التي ** عد ثمانی ماته للهجرة
تذکر: در فهرست این کتاب به نام «البهجة المرضية...» معرفی شده است که با توجه به آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 104 گ، اندازه: 12 × 21 سم [نشریه: 13 - 392]
آغاز: برابر انجام: و ان تصل فلفظ من لایختلف ** واحك بها لاعلام ان لم تنعطف / و الوصف منسوبا مع ال والیاء ** اوقل بغیر عاقل کالمائی
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز معرفی شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 گ، 5 سطر، اندازه: 18 × 22 سم [ف مخ: 1 - 201]
آغاز: برابر؛ انجام: بنصب مفعولا له المصدر قد ** علل فعلا في زمان اتحد
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج عنابی، 32 ص (98 - 129)، اندازه: 11 × 15/5 سم [ف: - 249]
al-farīda
فاروقی، احمد بن عبد الأحد، 971 - 1034 قمری
fărūgī, ahmad ebn-e abd-ol-ahad (1564 - 1625)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15145
خط: نسخ، کا: احمد بن ملا محمود بن ملا عیسی بن اسماعیل غدیری، تا: 1304 ق [مختصر ف: - 586]
al-farīda
یزدی، محمد سمیع بن محمد علی، ق 13 قمری
yazdī, mohammad samīó ebn-e mohammad ali (- 19 c)
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب؛ ابن هشام، عبد الله بن یوسف (708 - 761 ق)
شرح شواهد مغنی اللبيب است که شارح آن را در سنوات مختلف که آخرین آن ها ربیع الأول 1245 ق بوده تأليف نموده و اکثر مطالب آن منقول و مأخوذ است از شرح سیوطی بر مغنی اللبيب.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي فتق السن العرب العاربه بالفصاحة... و رفع له منارا صلی الله علیه و آله اقرباء و اطهارا و اصحابه القريشيين الهاشميين المسلمين مهاجرة و انصارا (مقدمه کتاب عيناً مطابقت دارد با مقدمه سیوطی)
آغاز: برابر؛ انجام: تقدیره علی سمعان الحاصل من الجيران حاملا من الجيران.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 5 شوال 1247 ق، مسوده و بخط مؤلف است؛ محشی به لفظ «منه رحمه الله و منه عفی عنه»؛ پس از آن خبر دیك الجن شاعر معروف است منقول از کشکول شیخ بهائی در سه صفحه ايضاً از نظام الدين محمد؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: میشن، 120 گ، 19 سطر، اندازه: 15 × 21 سم [ف: 12 - 263]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 5 شعبان 1258؛ اندازه: 15 × 21 سم [نسخه پژوهی: 2 - 182]
farīdat-ul ahkām
نراقی، مهدی بن محمد منظوم و در پاکی و نماز.
narāqī, mahdī ebn-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4900
آغاز: بسمله. حمد المن بالحمد اجری مقولی ** الواحد الفرد القديم الأول / احمده و الحمد من آلائه ** فکیف استولی علی ثنائه / یقول راجی ربه المبين ** مهدی المدعو فخر الدين / هذا جنای و خیاره فیه ** اذ کل جان یده الي فیه / ارجوزة في الفقه في خیر نسق ** تبین الأحكام من غیر غلق / سمیتها فريدة الأحكام ** اودعت فیها غرر الكلام؛ انجام: في الأحكام. اربعة تخیر المسافر ** الحرمان شرفا و الحائر / و الباقيات اقرء ثلثین اذا ** قصرتها ندبا معوضا بذا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حسام الدين بن جلال الدين مورخ 1320؛ تملک: آقای ضیاء الدين نراقی در 1338/4/29 ش؛ جلد: گالینگور، 55 گ، 13 سطر (8/5 × 15/5)، اندازه: 16 × 23 سم [ف: 14 - 3965]
farīdat-ul aşqā fī t.-ti sulwān-ul mutā
موسوی شوشتری، نعمة الله، ق 13 قمری
mūsavī šoštarī, ne mat-ol-lāh (- 19 c)
وابسته به: سلوان المطاع في عدوان الاتباع؛ ابن ظفر، محمد بن عبد الله (497 - 565)
به نام: محمد علی میرزا حاکم شوشتر
تاریخ تأليف: جمعه 8 ربیع الاول 1233 ق
کتاب در پنج «سلوانه» است: تفویض، تاسی، صبر، رضا و زهد. مشتمل بر حکایات و اخبار سلاطین توسط محمد بن محمد قرشی اندلسی معروف به ابن ظفر مکی تدوین شده که ترجمه آن به نام محمد علی میرزا دولت شاه متخلص به دولت (1203 - 1237 ق) فرزند ارشد فتح علی شاه قاجار حاکم خوزستان لرستان و کرمانشاه صورت گرفته است.ترجمه ترکی سلوان المطاع به سال 1285 ق در استانبول ترکیه به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمله، آغاز ترجمه کلام و افتتاح نگارش اقلام حمد و شکر اعلی حضرت ملک علام و درود و صلوات...
انجام: از فواید آن مستفید و متمتع بشوند انشاء الله تعالی و اکمال ترجمه در عصر یوم جمعه هشتم ماه ربیع الاول یک هزار و دویست و سی و سه هجری اتفاق افتاده و الحمد لله رب العالمين و الصوة و السلام علی افضل الانبياء و المرسلين و اله الطيبين الطاهرين المعصومين.
[الذريعه 222/16 و 91/16؛ فهرستواره منزوی 543/6 که آن را به خطا از سید نعمة الله شوشتری (- 1112 ق) دانسته با این که این کتاب در 1233 ق پایان یافته و سید نعمة الله حدود 120 سال قبل فوت شده است؛ کشف الظنون 998/2؛ الكرام البررة 601/3؛ فهرست المطبوعات التركية العثمانية 12/2؛ شرح حال رجال ایران 430/3؛ دنا 1014/7 (7 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و گفته اند هر گاه عبودیت متحقق از خدمت معبود... پادشاه را خدمت می فرمایند در تدبیر و تادیب و محافظت...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده الراجي حسین الموسوي 1252» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 111 گ، 16 سطر (9 × 15)، اندازه: 13/5 × 20 سم [ف: 35 - 630]
آغاز: برابر؛ انجام: و خندق را مشاهده کردند گفتند این از تدبیری است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
خط نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 8 ش 4 - 72]
آغاز: برابر؛ انجام: المعصومين الى یوم الدين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 1 ربیع الثاني 1233 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 112 گ، 21 سطر (7 × 13)، اندازه: 13 × 19 سم [ف:16 - 40]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249 ق؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 7 - 244]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1298 ق؛ جلد: تیماج، 102 گ، 18 سطر (9 × 16)، اندازه: 14/5 × 22 سم [ف: 3 - 423]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسن مستوفی، تا: 1308 ق؛ جلد: تیماج، 129 گ، 17 سطر (7 × 14)، اندازه: 13 × 21 سم [ف: 6 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فتح الله بن افسر جلالی، تا: ربیع الاول 1310 ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: مخمل، 52 گ، 16 سطر (9 × 16)، اندازه: 14 × 22 سم [ف: 12 - 2581]
خط: نستعلیق، کا: علی دولایی، تا: پنج شنبه 20 شوال 1327 ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1264]
al-faridat-ut tamina fi hall-i mugalat-i ahadit-it tina
رساله در شرح احادیث طینت و پاسخ به مسائل مختلف از جمله جبر و قدر است که در هفت «فریده» مرتب شده. برخی از فریده ها به شرح ذیل است: 1. معنی و مفهوم طینت؛ 2. سرشت انبیاء و مؤمنان از علیین و کفار از سجین است؛ 3. کردار مؤمن و کافر بر اساس سرشت اوست؛... 7. توضیح حدیث مذکور در «علل الشرايع» شیخ صدوق. طبق ضبط الذريعه مؤلف در 1118 ق و طبق ترقیمه نسخه 24620 رضوی در 1112 ق از تأليف فراغت یافته است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي خلق الانسان من طین فجعله نطفة ثم علقة ثم مضغة ثم عظما و لحما في قرار مکین
انجام: هذا ما تیسرلی من اقتباس الأنوار من مقابیس الاخيار و الأحاديث الأئمة المعصومين بتوفیق الله و حسن تأييده
آغاز: برابر؛ انجام: فاخاف ان اکون قد تجاوزت ذالک
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1118 ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کشمیری، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، 1376؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 13 گ، 17 سطر، اندازه: 17 × 28 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 539]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهراً قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج دارچینی، 20 گ، 15 سطر، اندازه: 19 × 26 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 538]
خط: نستعلیق پست، بی کا، تا: قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 15 گ، اندازه: 17 × 18 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 539]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: سلخ شوال 1247 ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: فرنگی، 9 گ، 13 سطر، اندازه: 17 × 25 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 539]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1257 ق؛ 20 سطر، اندازه: 14/5 × 25 سم [ف: 2 - 403]
al-farīda-tul azīza
مراغی، محمد تقی بن محمد علی، ق 13 قمری
marāqī, mohammad taqī ebn-e mohammad alī (- 19 c)
تاریخ تأليف: یک شنبه دهه سوم رمضان 1234 ق؛ محل تأليف: تبریز (مدرسه طالبیه)
در ترکیب و تفسیر سوره فاتحه که در آن بعضی اختلافات مفسران نیز ذکر می شود.
آغاز: الحمد لله الذي انعم علینا سوابغ النعماء و بوالغ الآلاء و اکملها بارسال الأنبياء و نصب الخلفاء
انجام: و اعطیته ما امل و آمنته مما منه و جل الحمد لله الذي وفق و اعان مؤلفه الحقير کثیر التقصير لاتمام هذه الوجيزة و الفريدة العزيزة
[الكرام البررة 224/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، به فرموده نور العيوني عزیز گرامی آقا محمد تقی؛ مصحح، محشی؛ تملک: جعفر قلی ابن امین الوزراء با مهر «جعفر قلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 73 گ، 16 سطر، اندازه: 12 × 19/5 سم [ف: 41 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن فتح علی، تا: 1242 ق؛ 48 گ، 16 سطر، اندازه: 10 × 14/5 سم [ف: - 60]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2302
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 347]
al-farīd fī i rāb-il qur ān-il majīd
همدانی، منتجب بن یعقوب، - 643 ه قمری
hamadānī, montajab ebn-e ya qūb (- 1246)
مؤلف، قبلا کتاب «الدرة الفريدة في شرح القصيدة» یعنی «حرز الاماني» شاطبی را در قراءات تأليف نموده، و چون مورد استقبال قرار گرفته بر آن شده تا این کتاب را نیز در اعراب قرآن مجید بنویسد. بغدادی نام کتاب را «المفيد في اعراب القرآن المجيد» ثبت کرده است (هدية العارفين 472/2). حاجی خلیفه، می نویسد: این کتاب، در چهار جلد تأليف شده است.
[بروکلمان 1/ (414) 528؛ کشف الظنون 1258/2]
آغاز: الحمد لله الذي بنعمته حمد... و انی لما فرغت من کتابی الموسوم بالدرة الفريده في شرح القصيدة... احببت ان اشفعه بکتاب آخر في اعراب القرآن؛ انجام: قوله تعالی: و ما امر الساعة الا کلمح البصر او هو اقرب. و الله اعلم و الحمد لله وحده و صلی الله علی محمد و اله.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3395 (اربری، فهرست خطی عربی 63/2). جزء اول کتاب، و مشتمل است بر اعراب قرآن مجید تا پایان سوره انعام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح؛ تملک: عبد الحسن بن مصطفی بن سلطان؛ 259 گ، 27 سطر [عکسی ف: 2 - 186]
آغاز: سورة الأعراف قد تقدم القول في معنی حروف الهجا التي في اوائل السور، في أول سورة البقرة، فاغنی ذلك عن الاعادة هنا؛ انجام: اخر سورة الأنبياء علیهم الصلاة و السلام، و الحمد لله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و اله...
نسخه اصل: از نسخه چستر بیتی - دبلین ش 3775 (اربری فهرست خطی عربی همان جا 8/4). جزء دوم کتاب و مشتمل است بر اعراب کلمات سوره اعراف تا آخر سوره انبیاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8، برای نور الدين محمد بن شمس الدين محمد
حنفی انصاری؛ تملک: عبد الغني نجدی حنبلی به تاریخ 1228، سید محمد رضا عامری شافعی و فرزند او محمد اسماعیل؛ 234 گ، 27 سطر [عکسی ف: 1 - 408]
al-farīda fi-l amtāl wa-l ādāb
قابوس بن وشمگیر، - 403 قمری
qābūs ebn-e vošmgīr (- 1013)
چاپ: به کوشش علی محدث، یاد نامه ادیب نیشابوری، تهران، 1365، ص 337 - 354.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 74 - عکسی و 168 - عکسی
نسخه اصل: ترکیه، کتاب خانه جار الله شماره 3994؛ بی کا، بی تا؛ واقف: سلطان محمود خان [نشریه: 2 - 277]
al-farīd fi-t tajwīd
نویسنده در مقدمه می گوید: مفهوم احادیث طینت از سوی دانشمندان و علمای برجسته تا کنون به خوبی تفسیر و تبیین نشده و هم چنان در پرده ابهام لاینحل مانده است و حتی حدیثی را که شیخ صدوق در «علل الشرايع» آورده نیز معلوم نساخته اند بدین جهت مؤلف به حل معضلات و توضیح آن ها پرداخته و در هفت «فریده» تنظیم نموده است که به برخی از آن ها اشاره می شود: 1. معنی و مفهوم طینت؛ 2. سرشت انبیا و مؤمنان از علیین از سجین است؛ 3. کردار مومن و کافر بر اساس سرشت اوست؛ 4. اگر انگیزه عمل سرشت باشد پس ثواب و عقاب بر مبنای عدالت نخواهد بود؛ 5. از انبیا و اوصیا فرزندان کافر و هم چنین از کفار فرزندان مومن متولد می شوند. پس احادیث آمیخته به دو سرشت شامل انبیا و اوصیا علیهم السلام نیز می شود هدف اصلی مؤلف در هفتمین فریده توضیح حدیث مذکور در علل الشرايع است که با استناد به آیات و روایات و اقوال علما به بیان آن پرداخته است.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف 279/1
آغاز: الفريد في التجويد - لاجل موافقته باسم العالي گفته شد و بالله العصمه و التوفيق؛ انجام: و لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم - قد تم هذه الرساله بالخیر و السعاده
بی کا، بی تا؛ 113 گ، 15 سطر [ف: 1 - 261]
farīdat-ul islām
نایینی، ابو البقاء بن محمد حسین
nāyīnī, abo-l-baqā ebn-e mohammad hoseyn
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3338/2
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي لا یبلغ الاوهام بکنه عظمته؛ انجام: موجود: قال في الرجل یصلی الركعتين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 53 ص (83 - 135)، اندازه: 16 × 21 سم [ف: 5 - 1619]
al-faridat-ul adila (rafi-ul ga ila)
یک دوره فقه بسیار مختصر از کتاب صلواة و طهارت تا پایان قصاص و دیات و در پایان صیغ عقود و ایقاعات را فتوی گونه آورده است. در هر کتاب نخست آیات احکام و سپس مطالب فقهی را تحت عناوین: «مسئلة، مسئلة» بیان می کند. احتمالاً شرح مزجی بسیار کوتاهی باشد بر یک کتاب فقهی مختصر. کم تر به استدلال می پردازد.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 149
آغاز: الحمد لله رب العالمين... کتاب الصلواة التي هی عمود الدين، و النظر فیه یقع في المقدمات و المقاصد و المقدمات سبع؛ انجام: و علی ای الحال فلا یشرط فیه العربية و یصح بکل لسان، اللهم اغفر لنا و لآبائنا و...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 349 گ، اندازه: 15/5 × 21 سم [ف: 1 - 170]
farīze-ye aynīye va zarī e-ye hoseynīye
اهداء به: شاه سلطان حسین
تاریخ تأليف: 1114 ق
در امامت در هفت «اساس»؛ اساس نخستین در بیان معنی امامت است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2766
آغاز: و توسلا بالعروج إلى معارج حضرة السنية العلية الحسينية اعنی خدمة السلطان الاعظم و حضرة خاقان المعظم مرکز دایره دولت... شاه سلیمان بارگاه... شاه سلطان حسین؛ انجام: تمت الخاتمة و ختم بها الرسالة.. و کان الفراغ ارتفاع النهار یوم الخسيس السة من شهر ربیع الاول اربع عشر من المائة من الالف بید مؤلفها... متبرئا من اعدائه الاولين و الاخرين.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 617 گ، 22 سطر، اندازه: 20/4 × 28/8 سم [ف: 3 - 579]
fesād-e nasab-e omar
محمد علی بن ملک حسن، ق 13 قمری
(mohammad alī ebn-e mal ek hasan (- 19 c
وابسته به: ذخيرة یوم المحشر في نسب عمر؛ بحرانی، سلیمان بن عبد الله (1075 - 1121)
به خواهش: حاجی علی قلی بیگ
ترجمه کتابی از شیخ سلیمان بحرانی است که برای انتفاع فارسی زبانان به فارسی ترجمه و در یک «مقدمه» و پنج «فصل»تنظیم شده است.
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 153/8
آغاز: بسمله الحمد لله الذي جعل حب علی بن ابی طالب عنوان صحيفة المؤمنين و صیرنا من المتمسكين بالعروة الوثقى التي لاانفصام لها و المعتصمين بحبل الله المتين؛ انجام: و این که آن مردود رأى خود را از فرموده خدا بهتر می دانست مجملی نمی داده و به هیچ قایل...
تا اواسط فصل پنجم را در بر دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مترجم گاهی با جمله (مترجم گوید) مطالبی را در لا به لای متن اضافه کرده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20 گ، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23 سم [ف مخ]
fasād-hā-ye ejtemā ī az nazar-e eslām
سالم هوسی، محمد، قرن 14 شمسی
sālem hūsī, mohammad (20 c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11968
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين؛ انجام: فرموده است و لاتقف ما لیس لك به علم.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: مؤلف، خرداد 1361 ش؛ 75 گ، 15 سطر [الفبائي: - 429]
fasāne-ye eša
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6113/2
از فائق؛ خط: نستعلیق هندی، کا: سید محمد عسکری، تا: 1257 ق، جا: محله وزیر؛ جلد: پارچه مقوایی، 9 سطر (7 × 12)، اندازه: 11 × 18 سم [ف: 16 - 199]
fsx-ul bay
میسی، لطف الله بن عبد الكريم، - 1032 قمری
mīsī, lotf-ol-lāh ebn-e abd-ol-karīm (- 1623)
بحث درباره اختلاف بین میر داماد و ملا عبد الله شوشتری در مسأله فروش جنسی که پس از گرفتن قیمت آن و قبل از تحویل آن به خریدار، آیا فروشنده می تواند فسخ کند یا اگر پیش از تحویل تلف شود حکم چیست و آیا این فروش لازم یا متزلزل می باشد. در این رساله نظر میرداماد تأييد شده است.
قم؛ مؤسسه آية الله بروجردی؛ شماره نسخه: 355/2
آغاز: الحمد الله رب العالمين... مسالة اذا باع زید لعمرو عینا معينة و قبض الثمن و لم یسلم المبيع فهل ترید فسخ البيع؛ انجام: وفقنا الله لسلوك معارج اليقين و حفظنا عن القول في الدين بالحدس و التخمين، و الحمد الله رب العالمين...
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خوردگی؛ جلد: پارچه ای، 7 گ (79 پ - 85 ر)، اندازه: 13 × 22 سم [ف: 1 - 208]
fasx-u rasax-in nasx
شیرازی، احمد، ق 14 قمری
Šīrāzī, ahmad (- 20 c)
تاریخ تأليف: 7 شوال 1310 ق
رساله مختصری است در موضوع نسخ که به سه «قسم» تقسیم نموده: 1. انتقال نفس از بدنی به بدن دیگر؛ 2. نسخ انسان به حیوان؛ 3. نسخ عرفانی. این رساله با نثر مسجع و با رعایت محسنات لفظی و با استفاده از آیات و اشعار فارسی نگاشته شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1610 - 9/160
آغاز: بسمله بعد حمد الله تعالی جده علی انعامه و افضاله و مدحه علی جماله و جلاله و صلاة الصلوة علی محمد و آله الى یوم لقائه و وصاله یقول فاقرأ؛ انجام: و لقد رای ليلة المعراج ما رای و اوحی الله إلى عبده و قال في صفة قوم من امته اخوان العلانية اعداد السريرة السنتهم احلی من العسل... اللهم افعل بنا ما انت اهله و لا تفعل بنا ما نحن اهله و قد فرغ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 شعبان 1359 ق؛ جلد: مقوا، 14 گ، 11 سطر، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 6 - 3049]
fasx-e nekāh
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
پاسخ پرسش هایی است درباره حکم نکاح دختری که به سن بلوغ نرسیده و موارد جواز فسخ نکاح، ضمن بیان سه مقدمه و ده مسئله کوتاه.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1013/6 و 2236/6 عکسی
آغاز: سؤال مزبور از صعاب مسائل و مصب اصول و قواعد و دلایل است گر چه بالفعل این خادم شرع با ابتلاء به اسفار؛ انجام: و هم چنین گاهی به حر قوص می شود که آن کرمی است که در رحم آید و ازاله بکارت کند کما صرح به الفقهاء في کتبهم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1283 ق؛ گویا آغاز رساله در این نسخه نیامده؛ جلد: تیماج، 5 گ (28 ر - 32 ر)، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [ف: 3 - 239]و [عکسی ف: 7 - 130]
fostāt-ul edālat fi qavā ed-es saltane
خطیب، محمد بن محمود، ق 7 قمری
xatīb, mohammad ebn-e mahmūd (- 13 c)
اهدا به: امیر مسعود بن مسعود بن کیقباد بن کیخسرو بن کیقباد (682 - 696 ق)
تاریخ تأليف: 683 ق؛ محل تأليف: آق سرای
در شش «باب»: 1. امور دولت؛ 2. اقوال علماء و حکماء؛ 3. تواریخ انبیاء؛ 4. مزدک و مربک، زنادقه؛ 5. مذمت جهل؛ سرگذشت زندیقان را دارد و از سیاست نامه در آن بهره برده شده است.
[دنا 1016/7؛ فهرستواره منزوی 543/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5641 - ف
نسخه اصل: پاریس SPturc 120؛ بی کا، تا: 990 ق [فیلمها ف: 3 - 173]
تهران؛ مینوی، مجتبی؛ شماره نسخه: 66 بخش 3
همان نسخه بالا [ف: - 98]
fasvat-ol fasīl = al-alfiya = manzūme-to fasvat-ul fasīl = alfīye-ye eynakī
نیر ممقانی، محمد تقی بن محمد، 1247 - 1312 قمری
nayyer-e mamaqānī, mohammad taqī ebn-e mohammad (1832 - 1895)
مرحوم صدر الاسلام محمد امین خوئی کاتب نسخه شماره 12275 مرعشی در دیباچه این کتاب می نویسد: منظومه ای است فکاهی و ادبی و فوق العاده مضحک و شیرین، با بعد اجتماعی و سیاسی، زیرا این منظومه برای نشان دادن وضعیت و اخلاق و افکار و اعمال و افعال و رسوم و عادات، بالاخره جریان امور سیاست و تمدن جامعه و عصر معهود بطبقاتهم، بهترین نمونه تاریخی است که هیچ گونه شرح و بیان، یک موضوعی را هرگز نمی تواند به این درجه روشن و مجسم و آشکار بنمایاند. در عین مشتمل است بر بدایع نکات و محاسن شعری و ادبی امثال جاریه ترکی و کنایات و مجازات رقیقه و تشبیهات و استعارات دقیقه و رموز و اشارات و امثال و قضایای فوق العاده لطیف و مناسب و کلمات و جملات و وقایع و نوادر حکایات بسیار نغز و شیرین که تأمل و تدبر در حواشی و اطراف آن ها هر آینه مزایا و خبایایی را در نظر محسوس و مجسم می نماید که بسی نکات و رموز سیاسی و اجتماعی و روحی و تاریخی و ادبی را می توان از آن ها استفاده نمود. مرحوم صدر الاسلام خوئی در بخش دیگری از دیباچه یاد شده می افزاید: «پس از ختم کلام، لازم دیدم که یک جمله را تذکر... به طور افواهی و غیر مستقیم گفته می شود که این منظومه گرچه به اسم مرحوم حجة الاسلام معروف شده است ولی اصل آن، به طور کمپانی و اجتماعی ساخته شده؛ چهار نفر از ادبای وقت، این منظومه را به نام «الفيه»، هر یک از آن ها دویست و پنجاه بیت متعهد شده که بسازد، یکی از این چهار نفر مرحوم حجة الاسلام بوده و دیگر مرحوم نقیب الاشراف و آقای سید... و مرحوم سید التجار آقای... و مرحوم شمس المعالي... و شما می دانید که این روایت را عجالة نمی توان به هیچ وجه قابل قبول و اعتماد دانست، و گذشته از این روایت هم گفته معتبری ندارد». این منظومه حدوداً 500 بیت می باشد، ولی در برخی منابع «الفيه» نامیده شده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: قال التقى الهاشمي نسبا ** بقية الماضين من طباطبا / ابن أبي القاسم ذی النجاد ** و شیخ الاسلام باذرباد / هذا کتاب قسوة الفصيل ** الفه في عام سچقان ئیل
انجام: و لیك هذا آخر الكلام ** لانه من احسن الختام
چاپ: ارمغان، 8 (1306)
[الذريعة 224/16؛ دانشمندان آذربایجان 389؛ المآثر و الاثار 175؛ اعلام الشيعة 266/1؛ دنا 1016/7 (16 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 223/10]
شرح و حواشی:
1- شرح الفيه عینکی
آغاز: برابر؛ انجام: ان بنی تحمك ذورماح
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [الفبائي: - 622]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1308 ق؛ جلد: تیماج، 45 گ، 15 سطر، اندازه: 16 × 21 سم [ف: 33/2 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الحميد تبریزی، تا: 1312 ق؛ از روی نسخه امیر الشعراء نوشته؛ جلد: چرمی تریاکی، 17 گ، 14 - 15 سطر، اندازه: 13/5 × 21 سم [ف: 1 - 90]
در هزلیات. ارجوزة علی نمط الخلاصة الألفية؛ خط: نستعلیق، کا: حاج سید احمد لاهیجانی، تا: سه شنبه 27 صفر 1312 ق، جا: همدان؛ در برگ 62 پ و 63 ر اشعار فارسی از حکیم فیاض و لطف علی سامی و مایل استر آبادی و بدر لاهیجانی و عذری شاملو و طوفان هزار جریبی و عباس شاطر طهرانی و ملا محمد علی و شاعری گمنام؛ جلد: تیماج، 15 گ (47 پ - 61 پ)، 17 سطر (6/5 × 13)، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: - 322]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن زین العابدين حسینی، تا: 4 جمادی الاول 1314 ق؛ محشی؛ مهر هدیه دکتر مهدی آذر به کتاب خانه مرکزی؛ جلد: مقوا رویه کاغذ، 24 ص (1 - 24)، 20 سطر (7 × 14)، اندازه: 11 × 17/5 سم [ف: 19 - 681]
آغاز: برابر؛ انجام: ففر فر الجن من حدید ** مسلنقعاً کالجمل الشريد و خط تلك القصة المستعربه ** في دفتر الثبت امین الكتبه
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1315 ق؛ 21 گ، 13 سطر، اندازه: 11/5 × 18 سم [ف: 1 - 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: سید ابو الحسن میر سپاسی، تا: 1322 ق، جا: تبریز؛ جلد: گالینگور، 48 ص (1 - 48)، 12 سطر (8/5 × 15)، اندازه: 17 × 21 سم [ف: 10 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن أبي القاسم حسینی، تا: جمعه 9 محرم 1325 ق؛ در پایان دیوان میرزا حبیب الله سه غزل به خط جدیدتر از حاج میرزا نصر الله فانی نوشته شده و وی جد مادری ابو القاسم حبیب اللهي متخلص به نوید است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28 ص (1 - 28)، 18 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 25 - 283]
خط: نسخ معرب، کا: محمد باقر معین الاسلام تبریزی، تا: 24 جمادی الثاني 1369 ق، برای سید حسن تقی زاده؛ جلد: مقوایی، 29 گ، 13 سطر (11 × 17)، اندازه: 15 × 22 سم [سنا: ف: 2 - 311]
خط: نسخ، کا: حاجی آقا بن حاج فرج الله اردبیلی تبریزی، تا: 1346 ق، به فرموده میرزا طاهر خوش نویس؛ از روی نسخه نوشته شب سوم صفر 1320، مجدول، با سرلوح؛ جلد: مقوایی، 22 گ، 12 سطر (9 × 15)، اندازه: 13 × 21 سم [سنا: ف: 1 - 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1354 ق؛ 13 گ، 19 سطر (8 × 16)، اندازه: 13 × 19 سم [ف: 15 - 4152] و [فیلمها ف: 1 - 359]
آغاز: برابر؛ انجام: یحرم لعب الديك في الميدان ** لاسیما بالشرط للتاوان.
حدود 420 بیت؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1355 ق؛ 23 ص (2 - 24) [عکسی ف: 1 - 285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صدر الاسلام محمد امین بن میرزا یحیی امامی نجفی خوئی، تا: چهار شنبه 18 ربیع الثاني 1358 ق؛ به گفته مرحوم صدر الاسلام محمد امین خوئی در مقدمه کتاب، این منظومه چهار صد و اندی بیت بیش نبوده و نسخه کامل آن همین نسخه است. در حاشیه از سوی آن مرحوم تصحیح گردیده و برخی نسخه بدل ها با علامت «خ ل» آورده شده، مجدول، دارای سرلوح؛ 15 گ (6 - 20)، 19 سطر، اندازه: 7/5 × 17/5 سم [ف: 31 - 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد سعادت حسینی، تا: 1359 ق؛ سپس مثنوی در 29 بیت، نیز هزلی، شاید از همو؛ 21 گ (1 پ - 21 ر) [ف: 3 - 245]
خط: نستعلیق عالی، کا: سید ابو الحسن میر سپاسی جهت دوست عزیزش سید مهدی نبوی، تا: 10 شوال 1363 ق؛ جلد: چرم، 48 ص (1 - 48)، 12 سطر، اندازه: 19 × 23 سم [ف: 45 - 93]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر سبحانی، تا: 1364 ق؛ مصحح؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ در پایان داستان منظوم ناتمامی با عنوان «المقامة الحمامية» افزوده شده؛ جلد: مقوایی، 23 گ، 10 سطر، اندازه: 14/5 × 21 سم [ف: 1 - 355]و [عکسی ف: 6 - 342]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ به دو خط؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20 گ، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: - 68]
Union Catalogue of Iran Manuscripts
Volume 23
Anasur - Fasvat
By
Mostafa Derayati
derayatimostafa@yahoo.com
Al-Javad Cultural & Ressaren Insite
Phone: ++ 98-511-2211106 Fax: ++ 98-511-2211108
Address: no.24/Nazer 7/Shahid Hasheminezad St. / Mashhad. Iran
Email: info@aljavad.com