صلوات خاصۀ امام حسن عسکری علیه السلام بر فاطمۀ زهرا علیها السلام

مشخصات کتاب

نام کتاب : صلوات خاصۀ امام حسن عسکری علیه السلام بر فاطمۀ زهرا علیها السلام

به قلم : نویسندۀ ولائی شیخ محمد رضایی

ناشر : محب العترة الطاهره :

صفحه آرائی : مهدی آقابابائی

نوبت چاپ : اول

تاریخ انتشار : در آستانۀ فاطمیّه دوم 1447قمری / آبان ماه 1404 شمسی

بهاء : سلام و صلوات بر حضرت فاطمۀ زهرا علیها السلام

اشاره

پیشگفتار

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم

الحَمدُ لله رَبِّ العالَمین

وصلَّی اللهُ عَلی سَیِّدِنا و نَبِیِّنا و حَبیبِنا و طَبیبِنا

الَّذی بُعِثَ رحمةً لِلعالَمين ، و بَشيراً للمُذنِبين

مُحَمَّدٍ خاتَمِ النَّبِيّين

وعَلى آلِهِ الطَّيِّبينَ الطّاهِرينَ الاَنجَبين ، لا سِيّما

الإمامِ المُنتَظَر ، و الوَليِّ المُنتَقِم

الحُجَّةِبن الحَسَنِ المَهدِيِّ 

ولَعنَةُ اللهِ عَلى أعدائِهِم اجمَعين مِنَ الآنَ إلى يَومِ الدّين

آمينَ آمينَ آمين

در ایام فاطمیۀ اول سال 1447 قمری با همّت جمعی از جوانان ولائی و فعّال در ترویج مکتب اهل البیت:( اعم از روحانی و دانشگاهی و دیگر اقشار اجتماعی ) مجلس پر فیضی تشکیل گردید و از عدهای از علماء و خطباء و مداحان و خیّرین و ... دعوت به عمل آوردند برای جلب توجه عموم مردم و بالاخص جوانان و نوجوانان نسبت به صلوات بر حضرت زهرا علیها السلام و بالاخص صلواتی که از حضرت عسکری علیه السلام نقل شده در مورد حضرت فاطمۀ زهرا علیها السلام و زمینه سازی برای بهرهمندی از فیوضات بی نظیر این وسیلۀ نورانی و ولائی ، و مقرر گردید که این کمترین ( سیّد حجت موحّد ابطحی ) در این باره سخنرانی کنم و از تجربیات گستردهای که در سالهای نهضت فاطمیّه نصیبم گشته برای آگاه سازیِ مخاطبین برای اقدامات مناسب بهرهبرداری نمایم .

حضور جمعی از فرهیختگان روحانی و فعالان برنامههای مذهبی و تلاشگران در ترویج مکتب علوی و فاطمی و حسینی و مهدوی که ویژگی بارزِ آنها دلدادگی و دلسوختگیِ آنها نسبت خاندان رسالت و امامت: وبالاخص حضرت صدیقۀ کبری

فاطمۀ زهرا علیها السلام

می باشد ، زمینه را برای یک تحوّل چشمگیر روحی و انقلاب درونی در جمع حاضر ، نسبت به امر مقدّس و معنوی و پر اثر صلوات عموماً و

صلوات بر حضرت زهرا علیها السلام خصوصاً و صلوات امام حسن عسکری علیه السلام بالاخص ، فراهم نمود به نحوی که تصمیمات بسیار جالبی گرفته شد و مقرّر گردید که چندین پوستر با خوشنویسی خطاطان ولائی و طراحی هنرمندان با ولایت تهیّه و در سطحی وسیع منتشر گردد و نیز صاحبان قلم و اندیشه با تهیّۀ مقالات و جزوههای آموزنده و معرفت افزا گامهای ارزشمندی بردارند ، و فعّالان اجتماعی با تشکیل جلسات آموزنده و متنوع و اعطاء جوائز به کسانی که صلوات امام عسکری علیه السلام بر حضرت زهرا علیها السلام را حفظ نمایند ، اقدامات مؤثری انجام دهند .

و هم چنین مقرّر شد که برگزار کنندگان مجالس عزای فاطمی با تهیّۀ پرچمهای پارچهای و بنرهای مزیّن به متن صلوات بر حضرت زهرا علیها السلام توجه عموم عزاداران و شرکت کنندگان در مجالس سوگواری فاطمیه را به مسئله اهمیّت و آثار و برکات این صلوات ، جلب نمایند .

حال و هوای مجلس یاد شده چند نفر از فضلاء و نویسندگان حاضر در انجمن را به اندیشه فرو برد که در مورد صلوات عموماً و صلوات بر حضرت زهرا علیها السلام خصوصاً تحقیقاتی را شروع نموده و در اختیار علاقهمندان قرار دهند و از جمله ، نویسنده و پژوهشگر ولائی ، آقای شیخ مهدی آقابابائی دام عزه و توفیقه دست به کار شدند و با توجه به تنگی وقت تا فاطمیۀ دوم با جستجوی علاقهمندانه و مخلصانه به مقالهای دست یافتند که بسیار شیوا ومستدل و راهگشا بود ، از نویسنده و پژوهشگر روحانی و ولائی و فاطمی ، جناب حجت الاسلام و المسلمین آقای شیخ محمد رضائی دام عزه و توفیقه

که به راستی در این میدانِ عرض ادب به ساحت قدسی فاطمۀ زهرا علیها السلام تحفه ای معنوی و دستمایهای راهگشا برای دیگر نویسندگان فاطمی به شمار میآید .

امید است هم چنانکه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بالاترین بشارتها را برای صلوات بر حضرت زهرا علیها السلام ذکر نموده و در جملهای نورانی فرمودهاند :

يَا فَاطِمَةُ! مَنْ صَلَّى عَلَيْكِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ أَلْحَقَهُ بِي حَيْثُ كُنْتَ مِنَ الْجَنَّةِ.⁽¹⁾

ای فاطمه ! کسی که بر تو صلوات بفرستد ، خداوند گناهان او را خواهد بخشید و او را در هر جایی از بهشت که باشم به من ملحق میسازد .

برکات و آثار این حرکت گستردۀ اجتماعی و این مقاله و نوشتار فاطمی نصیب همۀ دست اندرکاران این حرکت بزرگ معنوی و اقدامات مخلصانه دلسوختگان فاطمی بگردد و سبب نزول رحمت الهی و غفران شیعیان آن حضرت و سعادتمندی عموم پیروان مکتب اهل البیت:بگردد .

اصفهان - حوزۀ علمیّه - میر سیّد حجت موحّد ابطحی موسوی اصفهانی

در آستانۀ فاطمیه دوم 1447 قمری - آبان‌ماه 1404 شمسی

سیری در صلوات خاصه حضرت زهرا علیها السلام

مقدمه

1 . برای شناخت کامل و صحیح هر چیز ؛ تسلط و اشراف کامل بر آن چیز لازم است ، و محدودۀ معرفت هر کسی نسبت به هر چیزی ، به اندازۀ اشراف اوست .

2 . موجود کوچکتر هرگز نمیتواند به موجود بزرگتر احاطه و اشراف کامل پیدا کند و به همین جهت معرفت موجود ناقص ، نسبت به موجود برتر از خود ، معرفتی محدود خواهد بود . چرا که عقلاً محال است دائرهای را که شعاعش 50 متر است را زیرپوشش خود بگیرد و قطعاً تنها گوشهای از آن را پوشش میدهد : هر کسی از ظن خود شد یار من .

علیها السلام . با توجّه به نکته بالا معرفت و شناخت کامل انسانها از انبیاء و ائمه: امریست غیرممکن ولی :

آب دریا را اگر نتوان کشید هم بقدر تشنگی باید چشید

و به مصداق « مَا لَا يُدْرَكُ كُلُّهُ لَا يُتْرَكُ كُلُّهُ » حال که دست انسان از رسیدن به عمق شناخت ایشان کوتاه است باید نهایت سعی خود را بنماید تا بیشترین بهره را ببرد .

باشد ، بنابراین عالیترین راه برای شناخت اولیاء الهی که از آن جمله صدیقۀ کبری علیها السلام است ، استفاده از پنج مسیر است :

اول : بررسی کلمات خدا در مورد حضرت زهرا علیها السلام که در آیات و احادیث قدسی آمده .

دوّم : بررسی کلمات رسول خدا صلی الله علیه و آله در مورد آن حضرت .

سوّم : بررسی کلمات حضرت امیر علیه السلام در مورد ایشان .

چهارم : بررسی کلمات خود حضرت زهرا علیها السلام در مورد خودشان .

پنجم : بررسی کلمات ائمه هدی:که ثمرات وجودی و تجلیّات تامّۀ علم الهی هستند .

نکته

نکتۀ اوّل : بهرۀ هر کسی از این کلمات به اندازۀ سعۀ وجودی خودش می-باشد .

نکتۀ دوّم : با استخراج همۀ آنچه در محورهای پنج گانه فوق آمده و تنظیم و طبقهبندی آنها نمیتوان ادعا کرد که به همۀ ابعاد وجودی حضرت زهرا علیها السلام شناخت و معرفت کامل پیدا کردهایم ؛ زیرا :

اوّلاً : کلمات به خاطر بار مادّی که دارند از رساندن عمق معارف ماوراء مادّه عاجزند .

ثانیاً : اندازه و ظرفیت مخاطبین همیشه در بیان معارف تأثیر داشته و به همین جهت ، گوشههائی از معارف ، که در حد ظرفیت مخاطب بوده ، بیان شده است و هرگز همۀ سخن مطرح نگشته ، همانگونه که رسول خدا صلی الله علیه و آله

راجع به حضرت امیر علیه السلام در خطابی به ایشان فرمودند : « همۀ فضائلت را نمیگویم ، بدان جهت که در مورد تو برخی مسلمانان به همان عقیده غلطی که راجع به مسیح پیدا کردند و او را پسر خدا دانستند، معتقد نشوند . »

متن صلوات خاصّه

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الصِّدِّيقَةِ ، فَاطِمَةَ الزَّكِيَّةِ ، حَبِيبَةِ حَبِيبِكَ وَ نَبِيِّكَ ، وَ أُمِّ أَحِبَّائِكَ وَ أَصْفِيَائِكَ ، الَّتِي انْتَجَبْتَهَا وَ فَضَّلْتَهَا وَ اخْتَرْتَهَا عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ . اللَّهُمَّ كُنِ الطَّالِبَ لَهَا مِمَّنْ ظَلَمَهَا وَ اسْتَخَفَّ بِحَقِّهَا ، وَ كُنِ الثَّائِرَ اللَّهُمَّ بِدَمِ أَوْلَادِهَا . اللَّهُمَّ وَ كَمَا جَعَلْتَهَا أُمَّ أَئِمَّةِ الْهُدَى ، وَ حَلِيلَةَ صَاحِبِ اللِّوَاءِ وَ الْكَرِيمَةَ عِنْدَ الْمَلَإِ الْأَعْلَى ، فَصَلِّ عَلَيْهَا وَ عَلَى أُمِّهَا ، صَلَاةً تُكْرِمُ بِهَا وَجْهَ أَبِيهَا مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ تُقِرُّ بِهَا أَعْيُنَ ذُرِّيَّتِهَا وَ أَبْلِغْهُمْ عَنِّي فِي هَذِهِ السَّاعَةِ ، أَفْضَلَ التَّحِيَّةِ وَ السَّلَام .

سند و مآخذ

محدّث قمی رضوان اللّه تعالی علیه در « مفاتیح الجنان » در فصل آخر باب سوّم از شیخ الطائفه ، جناب شیخ طوسی اعلی اللّه مقامه الشریف از کتاب ارزشمند « مصباح المتهجّد » در اعمال روز جمعه مستنداً از ابوالمفضل شیبانی نقل میکند از ابومحمّد بن عبدالله محمّد عابد بدالیه که گفت : محضر امام عسکری صلوات الله علیه و علی آبائه الطاهرین و امام الحجة ارواح العالمین له الفداء رسیدیم در منزل آن حضرت در سال 255 به این نیّت که حضرت بر من املاء کنند یعنی کلمه کلمه بفرمایند کیفیت

صلوات بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و اوصیاء آن حضرت:را و حاضر کرده بودم با خود کاغذ بزرگی ، پس حضرت املاء فرمود بر من از لفظ خود بدون آنکه از کتابی ببیند .

آنگاه محدّث قمی1یک به یک صلواتها را ذکر میکند که هر کدام حاوی نکات قابل توجّهی است در شخصیّت شناسی هر یک از حضرات معصومین:که درسهای فراوان تربیتی را هم در بر دارد و در واقع این حدیث شریف باب عظیمی در شناخت پیامبر و ائمه:به شمار میرود .

بررسی محتوا

قبل از طرح فرازهای این صلوات نورانی به این نکته باید توجّه داشت که گرچه راوی ، صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان:را طلب میکند ، ولی حضرت اوّلاً : به این نکته اکتفاء نمیکنند که همان ذکر  اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد  کافی است . بلکه برای هر یک از ایشان صلوات خاصهای را بیان میکنند .

ثانیاً : در میان ایشان پس از صلوات بر رسول خدا صلی الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه السلام صلوات مخصوصی را برای فاطمه زهراء علیها السلام مطرح میکنند که محورهای قابل توجّهی دارد و ما فقط در حد اشارهای گذرا بدان خواهیم پرداخت .

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الصِّدِّيقَةِ فَاطِمَةَ الزَّكِيَّةِ

با توجّه به اینکه هدف اصلی انبیاء:تزکیّۀ انسان است و تعلیم کتاب هم مثل تلاوت آیات الهی مقدّمۀ تحقق این هدف عالیه است ، پس بالاترین مقام کمال انسان ، تزکیّه شدن و رسیدن به حرم امن الهی است :  «يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَة ⁽¹⁾» و قطعاً ارزش هر انسان به قدرت تزکیّۀ اوست که البته کار آسانی هم نیست و محصول پیروزی در جنگ بین عقل و هوا و فجور و تقوا که دائماً در انسان در جریان میباشد ؛  « فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها * قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها * وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها ⁽²⁾». همان جنگی که رسول خدا صلی الله علیه و آله آن را جهاد اکبر معرفی کردند .

نکتۀ اساسی آن است که انسان در تزکیّۀ نفس خود تا چه اندازه موفق باشد و به چه درجهای برسد و این درجه را چه کسی تأیید کند ، در بیان نورانی امام عسکری علیه السلام که امام معصوم است و جز حق بر زبانش جاری نیست ، صدیقه کبری علیها السلام با وصف عالی « الزکیّه » تعریف میشوند که قابل توجه و دقّت است .

حَبِيبَةِ حَبِيبِكَ وَ نَبِيِّكَ

یکی از مهمترین معیارهای شناخت شخصیت هر کسی توجّه به مدار جاذبه و دافعه اوست و همچنین توجّه به مدار جاذبهای که در آن قرار دارد . و

این حقیقتی است عالی که در امتداد زیارتگران سنگ « امین اللّه » از زبان امام سجاد علیه السلام در قالب دعا ، متضرّعانه از حق تعالی مسألت میکنیم که ما را چنین قرار دهد : مُحِبَّةً لِصَفْوَةِ أَوْلِيَائِكَ ، مَحْبُوبَةً فِي أَرْضِكَ وَ سَمَائِكَ (= دوستدار برگزیدگان از اولیائت باشم و محبوب همه نظام هستی از ملک تا ملکوت .)

اگر کسی محبوب انسانی شد که محبَّتش مبنای صحیح الهی ندارد ، محبوبیتش هم معیاری برای فضیلت نیست ؛ زیرا که حبّ و بغضهائی که مبنای نفسی و شخصی دارند ، به اندازه شخصیّتِ شخصی ، ارزیابی میشوند ، ولی حبّ و بغض انسانهای الهی ، تابلوی حبّ و بغض خداست .

امام عسکری علیه السلام در این فراز از صلوات ، حضرت را حبیب رسول خدا معرفی میکنند که الحق شاخصهای فوق العاده است ؛ زیرا که پیامبر صلی الله علیه و آله تجلّی اسماء و صفات الهی است و از او جز حق سر نمیزند . نمونههای محبّت قولی و عملی رسول خدا صلی الله علیه و آله نسبت به زهرای مرضیه علیها السلام در کتب فریقین فراوان ، و توجّه به آنها راه گشاست .

أُمِّ أَحِبَّائِكَ وَ أَصْفِيَائِكَ

تأثیر مادر در شخصیّت انسانها به لحاظ ظاهری و باطنی ، غیرقابل انکار است و به همین جهت در قضیۀ ازدواج ، بر آیندهنگری نسبت به داشتن فرزندانی ممتاز ، از مادری عالی مقام تأکید شده و دستور دادهاند : اِنْتَخِبُو لنطقکم ( = برای ساختار فرزندانتان قرارگاهی عالی را انتخاب کنید .)

از آن سو هم وقتی به شخصیّتهای ممتاز نگاه میکنیم ، میتوان به عظمت مادرانشان پی برد که چه نفس مقدّسی داشتهاند و چه زحمات فراوانی متحمّل شدهاند .

قابلیّت پرورش اولیای الهی در رحم و دامان پاک خود ، مطلبی است که با مطالعه در زندگی انبیاء و اهل بیت:بیشتر بدان پی میبریم . رحم پاک بانوئی گمنام قابلیّت پرورش پیامبر بزرگ خدا ، حضرت اسماعیل علیه السلام و مادریِ سلسلۀ انبیاء:را دارد . خداوند با دست تقدیر خود ، مادرش هاجر را با حوادث شگفت انگیزی در کنار ابراهیم خلیل علیه السلام قرار میدهد . و از همین منظر است که میبینیم علیرغم وجود هاشمیان جلیل القدر در خاندان ائمه:، زنانی از گوشه و کنار عالم در قالب اسیر به بیت وحی راه پیدا می-کنند تا مادر امامی بزرگوار باشند . جالب است بدانیم مادر هفت نفر از امامان:از سراسر عالم به مدار زندگی اهل بیت:کشیده شدهاند که خود بحثی است شیرین و قابل تعقیب با بررسیهای فراوان .

با توجّه به آنچه گذشت بیان نورانی امام عسکری علیه السلام در تبین شخصیّتِ الهیِ مادرشان حضرت زهرا علیها السلام اندکی روشن میشود . اگر شخصیّت ائمه: سرآمد همگان است باید ریشهای از آن را در وجود نازنین این مادر ملکوتی جست و جو کرد . و اگر توجّه کنیم که رسول خدا صلی الله علیه و آله ، حضرت زهرا علیها السلام را مادر خود خطاب میکردند و ایشان را « أمّ ابیها » مینامیدند؛ این بیان امام عسکری علیه السلام در باب معرفی مادرِ هستی، عظمتی دیگر می دهد .

الَّتِي انْتَجَبْتَهَا وَ فَضَّلْتَهَا وَ اخْتَرْتَهَا عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ

با توجّه به این مطلب مهم که در افعال الهی لغو و لهو راه ندارد و سراسر حکمت است و لبریز از اسرار الهیّه ، و اینکه انتخابهای الهی مستند به امتحانها و قابلیّتهاست که در مورد انبیاء:به طور کلی و مصداقی و به صورت اثباتی و نفیای بیان شده است ، جملات بالا خود را به خوبی نشان میدهند .

در مورد گزینش انبیاء:و طی مراحل مقدماتی ملکوتی آنها در دعای ندبه میخوانیم :

« بَعْدَ أَنْ شَرَطْتَ عَلَيْهِمُ الزُّهْدَ فِي دَرَجَاتِ هَذِهِ الدُّنْيَا الدَّنِيَّةِ وَ زُخْرُفِهَا وَ زِبْرِجِهَا ، فَشَرَطُوا لَكَ ذَلِكَ وَ عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفَاءَ بِهِ ، فَقَبِلْتَهُمْ وَ قَرَّبْتَهُمْ وَ قَدَّمْتَ لَهُمُ الذِّكْرَ الْعَلِيَّ وَ الثَّنَاءَ الْجَلِيَّ ، وَ أَهْبَطْتَ عَلَيْهِمْ مَلَائِكَتَكَ وَ أَكْرَمْتَهُمْ بِوَحْيِكَ وَ رَفَدْتَهُمْ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُمُ الذَّرِيعَةَ إِلَيْكَ وَ الْوَسِيلَةَ إِلَى رِضْوَانِكَ ، فَبَعْضٌ أَسْكَنْتَهُ جَنَّتَكَ ... وَ بَعْضٌ حَمَلْتَهُ فِي فُلْكِكَ ... »

زهرای مرضیه علیها السلام هم برگزیدۀ الهی است که بر زنان عالم فضیلت و برتری یافته که قطعاً گُتره و بی حساب نیست و هم محصول طی طریق و گذر از امتحانهای عظیم الهی است که در زیارت آن حضرت ، امام صادق علیه السلام اشاره فرمودهاند :

«السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ الَّذِي خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَكِ ، فَوَجَدَكِ لِمَا امْتَحَنَكِ بِهِ صَابِرَةً ... »

اللَّهُمَّ كُنِ الطَّالِبَ لَهَا مِمَّنْ ظَلَمَهَا وَ اسْتَخَفَّ بِحَقِّهَا

در این فراز سوزناک ، امام عسکری علیه السلام اشارهای گذرا دارند بر زندگی سیاسی خونبار حضرت زهرا علیها السلام که پس از رسول خدا صلی الله علیه و آله در مقام دفاع از ولایت و جلوگیری از غصب خلافت و درگیری با خلفای غاصب و قسم خورده ، علیرغم همه تلاشهایی که با استفاده از اهرمهای مختلف ، همچون سخنرانیهای گوناگون ، محاجّهها ، دیدارهای رسمی با زنان ، دیدارها و گفتگوهای سرّی در معیّت حضرت امیر و حسنین:با سران مهاجر و انصار و … انجام دادند ، با خشونتِ تمام عیارِ دنیاطلبان و زیاده خواهان روبه رو شدند و به اذیّت و آزار فیزیکی آن حضرت و شهادت حضرت محسن علیه السلام انجامید ، که البته به خاموشی و عقب نشینیِ حضرتش منتهی نشد و با سخنرانیِ طوفانی و تاریخی و سرنوشت ساز ایشان که به نام « خطبۀ فدکیّه » ثبت گشت ، تداوم یافت و راه فاطمیون تاریخ را روشن کرد و با شهادت خویش ، تثبیت فرمود .

در این فراز امام عسکری علیه السلام در ضمن صلوات بر حضرت ، به پروردگار عرضه میدارد : خداوندا ! تو خود حامی صدّیقۀ کبری علیها السلام و یاور وی باش و دادش را از ظالمانی که حقّش را سبک شمردند بستان .

وَ كُنِ الثَّائِرَ اللَّهُمَّ بِدَمِ أَوْلَادِهَا

ائمه:در برخورد با حادثۀ غصب خلافت ، جنگ خونین بی ثمری که جز نابودی تمام اسلام و توحید و نبوت را در پی نداشت به راه نیانداخته و آتش جنگ داخلی و خانگی را برنیافروختند و البته با غاصبان خلافت هم از

راه مداهنه و تسلیم و سازشکاری در نیامدند ، و همچنین به کنج عزلت فرونرفتند و دین و امّت را در دست گرگان دنیا طلب و از خدا بی خبر رها نکردند ، بلکه با تبدیل جنگ گرم نظامی ، به جنگ سردِ تبلیغی و سیاسی ، با سلاح منطق و بیان ، به تثبیت جریان غدیر از یک سو ، و افشای ناکارآمدی جریان سقیفه و باطل بودن مسیر غاصبان خلافت از سوی دیگر پرداختند ، که چون دشمن دانش چگونگی مبارزه در این میدان را یاد نداشت و مرتباً شکست میخورد ، با توسل به زور و قوّۀ قهریّه به قلع و قمع یاران خدا و انهدام جریان امامت کمر بست و در این راه از انواع سختیها ، از زندان و تبعید و تحقیر گرفته تا شهادت و ترور آنان و خاندان و یارانشان دریغ نکرد و جنایتهای فراوانی نمود ، به گونهای که تمامی آل رسول:در این میدان به شهادت رسیدند .

در این فراز نورانی از صلوات خاصّۀ حضرت زهرا علیها السلام امام عسکری علیه السلام به این حقیقت تلخ اشاره میکند و خداوند را به انتقام و خونخواهی آنان میخواند .

اللَّهُمَّ وَ كَمَا جَعَلْتَهَا أُمَّ أَئِمَّةِ الْهُدَى

امام عسکری علیه السلام در پایان این صلوات نورانی بار دیگر به طلب صلوات و رحمت خاصۀ الهی برای حضرت زهرا علیها السلام میپردازند و در مدخل این طلب ، امتیازاتی را که آن حضرت دارا هستند و ایشان را برای دریافت افضل صلوات الهی لایق میسازد متذکّر میشوند :

اوّلین امتیاز ، مادری امامان هدایت است ؛ و عجب امتیازی است ! اگر تمام کارهای خیر فرزند ، برای پدر و مادر هم اجری را به دنبال دارد ، حضرت زهرا علیها السلام که مادر امامت هستند ، به طور طبیعی از تمام برکات وجود فرزندان امام خود بهره دارند ، کربلای حسینی جلوهای از برکات وجود فاطمۀ زهرا علیها السلام است ، دانشگاه عظیم تربیتی امام باقر و صادق علیه السلام گوشهای از برکات وجودی آن حضرت است و همینطور بقیۀ ائمه:؛ پس تمامی صلواتی که بر امامان:نثار میشود ، سهمی برای مادر در بر دارد .

وَ حَلِيلَةَ صَاحِبِ اللِّوَاءِ

دوّمین امتیازی را که امام عسکری علیه السلام در مدخل صلوات بر حضرت ذکر میکنند کفویّت و زوجیت آن حضرت ، با امام الموحّدین ، یعسوب الدین و امیرالمؤمنین علیه و علی اولاده افضل صلوات المصلّین است .

سخن از یک زندگی سادۀ زن و شوهری نیست ، سخن از کفویّت است که همطرازی را میرساند و با توجه به حدیث شریف نبوی که به امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودهاند : « علی جان ! کسی خدا را نمی شناسد به حق معرفتش ، جز من و تو . و کسی مرا نمیشناسد به حق معرفت ، جز خدا و تو ، و کسی تو را نمیشناسد به حق معرفت ، جز خدا و من » ، جایگاه والای صدیقۀ کبری علیها السلام در این کفویّت معلوم می شود .

وَ الْكَرِيمَةَ عِنْدَ الْمَلَإِ الْأَعْلَى

سوّمین امتیاز را که امام عسکری علیه السلام در پیش زمینۀ طلب صلوات الهی برای مادرشان حضرت زهرا علیها السلام مطرح میکنند ، مقام والای کرامت مدار حضرت در ملاء اعلی است که جایگاه رفیع قدّوسیان و کرّوبیان میباشد .

هر کسی را میتوان با شخصیّتی که در مجامع مختلف دارد ارزیابی نمود . حضرت زهرا علیها السلام نه در جمع زمینیان و اسیران عالَم طبع که اظلم العوالم است ، بلکه در نزد ملکوتیان ، آن هم اوجِ نظام ملکوتی که از آن به ملاء اعلی تعبیر میشود و جایگاه ارفع و اعظم ملائکة اللّه و قدوسیان است به عنوان « کریمه » مطرح میباشند .

پس از بیان این سه محور است که حضرت امام عسکری علیه السلام از حق تعالی برای مادرشان طلب صلوات و رحمت الهی میکنند که قطعاً رحمتی است در اوج ، لذا میفرماید :

فَصَلِّ عَلَيْهَا وَ عَلَى أُمِّهَا

و چه زیبا حضرت در این مرحله نام مادر والا مقام صدیقۀ کبری ، حضرت خدیجه علیها السلام را مطرح میکنند که از زنان برتر و کامل هستی است . بنابر روایتی که فریقین نقل کردهاند که پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله زنان کامل را چهار زن معرفی فرمودند : آسیه علیها السلام همسر فرعون، مریم علیها السلام مادر عیسی، خدیجه علیها السلام و فاطمه زهرا علیها السلام . آری مقام مادر در کنار دختر مطرح میشود تا سهم مادرانۀ او در دریافت این صلوات الهیّه منظور شود و چقدر این

حرکت امام عسکری علیه السلام در قدرشناسی از مادران ، ارزشمند و درس آموز است .

صَلَاةً تُكْرِمُ بِهَا وَجْهَ أَبِيهَا مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله

این هم از ظرافت کاریهای امام عسکری علیه السلام و لطافت بیان جامع آن حضرت است که هم در مدخل طلب صلوات برای حضرت زهرا علیها السلام مزایای ایشان را ذکر میکنند که طبعاً صلوات الهی بر اساس آن مزایا نازل میشود ، و هم از این سو صلوات الهی خاصی را میطلبند که در حدّ و اندازه اکرام پدر بزرگوار حضرت زهرا علیها السلام ، یعنی رسول رحمت و هادی امّت حضرت محمّد بن عبدالله صلی الله علیه و آله باشد ؛ چه بیان لطیف و جامع و زیبایی .

طبیعی است که خداوند به گُل روی رسول خدا صلی الله علیه و آله که اکرم خلق است و در شأنش « لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاك » فرموده ، صلواتی بر زهرای مرضیه علیها السلام نثار میکند برتر از وزان افلاک !

وَ تُقِرُّ بِهَا أَعْيُنَ ذُرِّيَّتِهَا

این هم تکمیل آن صلوات الهیّه ، چه آنکه ذریّه زهرای مطهّر علیها السلام ، ائمۀ هدی:هستند و روشنی چشم ایشان به برترین صلواتهای خاصۀ حق تعالی است ، امام عسکری علیه السلام از محضر حق تعالی صلوات و درودی و رحمتی عالی برای صدیقه کبری علیها السلام میطلبد که در اوج باشد و روشنی بخش چشمان ذریّۀ پاکش .

وَ أَبْلِغْهُمْ عَنِّي فِي هَذِهِ السَّاعَةِ ، أَفْضَلَ التَّحِيَّةِ وَ السَّلَام

و این هم سهم ما از این خوان گسترده . خداوندا ! از سوی ما در همین ساعت برترین تحیّت و سلام خود را بر صدیقۀ طاهره علیها السلام ابلاغ فرما .

این جمله آخر ، پس از آن همه تعبیرها بیعتی است با « مادر هستی » همو که پیامبر صلی الله علیه و آله او را مادر خود خواند ، و به راستی با توجّه به « لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاك » تعبیر «اُمّ أبیها» از ناحیۀ رسول مکرّم اسلام صلی الله علیه و آله به فاطمۀ زهرا علیها السلام جایگاه مادر هستی را برایشان تثبیت میکند .

و چون پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله طبق نقل فریقین . خود و حضرت علی علیه السلام را پدر امّت معرفی فرمودند و از این سو به حضرت زهرا « أمّ ابیها » میگویند و ایشان را « مادر » خطاب میکنند ، پس ایشان مادر همۀ امّت هستند .

و چه زیباست این حقیقت : اگر برای دیگران « ام المؤمنین » بودن افتخار است ، پس برای صدیقه کبری علیها السلام « أم ابیها » بودن ، بیانگر اوج افتخار است ، و برتری « أم ابیها » بر « أم المؤمنین » به اندازۀ برتری « رسول خدا » بر « مؤمنان » است که از برتری آسمان بر زمین و زمین بر ذره هم بیشتر است .

والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته

شیخ محمد رضایی ⁽¹⁾