تأویل آیات امامت و ولایت در قرآن جلد 2
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
سرشناسه : شبنمزاده، زهرا، 1378-، گردآورنده
عنوان و نام پديدآور : تاویل آیات امامت و ولایت در قرآن/ تهيه و گردآوری زهرا شبنمزاده، زهرا عظيمی.
مشخصات نشر : قم: طوبای محبت، 1404 -
مشخصات ظاهری : ج.
شابک : دوره : 978-600-366-387-9 ؛ ج.1 : 978-600-366-383-1 ؛ ج.2 : 978-600-366-384-8 ؛ ج.3 : 978-600-366-385-5 ؛ ج.4 : 978-600-366-386-2
وضعیت فهرست نویسی : فیپا
يادداشت : زبان: فارسی - عربی.
يادداشت : ج.2 - 4 (چاپ اول: 1404) (فیپا).
یادداشت : کتابنامه.
موضوع : قرآن -- تأویل
Qur'an -- Hermeneutics
موضوع : امامت -- جنبههای قرآنی
Imamate -- Qur'anic teaching
ولایت -- جنبههای قرآنی
*Sainthood -- Qur'anic teaching
ولایت -- احادیث
*Sainthood -- Hadiths
شناسه افزوده : عظیمی، زهرا، 1361-
شناسه افزوده : Azimi، Zahra، 1982_
رده بندی کنگره : BP91/2
رده بندی دیویی : 297/171
شماره کتابشناسی ملی : 10122392
اطلاعات رکورد کتابشناسی : فیپا
تأویل آیات امامت و ولایت
در قرآن
(جلد دوم)
تهیه و گردآوری:
زهرا شبنم زاده، زهرا عظیمی
شناسنامه کتاب
نام کتاب:
نوبت چاپ:
نویسنده:
صفحه آرا:
ویراستار:
طراح جلد:
چاپ:
قیمت:
تیراژ:
کلیه حقوف برای این کتاب محفوظ است.
شابک:.................................
سوره
انفال، آیه 1: 16
سوره
انفال، آیات 2 تا 4: 17
سوره
انفال، آیه 7: 18
سوره
انفال، آیه 8: 19
سوره
انفال، آیه 9: 20
سوره
انفال، آیه 11: 21
سوره
انفال، آیه 24: 21
سوره
انفال، آیه 25: 22
سوره
انفال، آیه 29: 23
سوره
انفال، آیه 30: 24
سوره
انفال، آیه 32: 25
سوره
انفال، آیه 33: 26
سوره
انفال، آیه 34: 27
سوره
انفال، آیه 39: 27
سوره
انفال، آیه 41: 28
سوره
انفال، آیه 55: 29
سوره
انفال، آیه 58: 30
سوره
انفال، آیه 61: 30
سوره
انفال، آیه 62: 31
سوره
انفال، آیه 64: 32
سوره
انفال، آیه 65: 32
سوره
انفال، آیه 75: 35
سوره
توبه، آیه 1: 37
سوره
توبه، آیه 3: 38
سوره
توبه، آیه 12: 39
سوره
توبه، آیه 14: 40
سوره
توبه، آیه 16: 41
سوره
توبه، آیه 19: 42
سوره
توبه، آیات 20 تا 22: 43
سوره
توبه، آیه 23: 45
سوره
توبه، آیه 26: 46
سوره
توبه، آیه 32: 46
سوره
توبه، آیه 33: 47
سوره
توبه، آیه 34: 48
سوره
توبه، آیه 36: 49
سوره
توبه، آیه 40: 51
سوره
توبه، آیه 52: 53
سوره
توبه، آیه 54: 54
سوره
توبه، آیه 64: 54
سوره
توبه، آیه 71: 57
سوره
توبه، آیه 72: 58
سوره
توبه، آیه 73: 59
سوره
توبه، آیه 74: 59
سوره
توبه، آیه 79: 61
سوره
توبه، آیات 84 و 85: 61
سوره
توبه، آیه 97: 63
سوره
توبه، آیه 100: 63
سوره
توبه، آیه 105: 64
سوره
توبه، آیات 111 و 112: 65
سوره
توبه، آیه 119: 67
سوره
توبه، آیه 122: 68
سوره
توبه، آیه 128: 69
*سوره یونس: 72
سوره
یونس، آیه 2: 72
سوره
یونس، آیه 5: 73
سوره
یونس، آیه 7: 74
سوره
یونس، آیه 9: 74
سوره
یونس، آیه 15: 75
سوره
یونس، آیه 20: 76
سوره
یونس، آیه 25: 77
سوره
یونس، آیه 32: 78
سوره
یونس، آیه 35: 79
سوره
یونس، آیه 40: 80
سوره
یونس، آیه 46: 81
سوره
یونس، آیه 47: 82
سوره
یونس، آیه 51: 82
سوره
یونس، آیه 53: 83
سوره
یونس، آیه 57: 84
سوره
یونس، آیه 58: 84
سوره
یونس، آیه 62: 85
سوره
یونس، آیات 63 و 64: 86
سوره
یونس، آیه 74: 88
سوره
یونس، آیه 94: 89
سوره
یونس، آیه 97: 90
سوره
یونس، آیه 101: 90
سوره
یونس، آیه 102: 91
سوره
یونس، آیه 103: 91
*سوره هود: 94
سوره
هود، آیه 3: 94
سوره
هود، آیه 5: 95
سوره
هود، آیه 7: 96
سوره
هود، آیه 8: 97
سوره
هود، آیه 12: 98
سوره
هود، آیه 13: 99
سوره
هود، آیه 14: 100
سوره
هود، آیه 17: 101
سوره
هود، آیه 18: 102
سوره
هود، آیه 19: 103
سوره
هود، آیات 20 تا 22: 104
سوره
هود، آیه 44: 105
سوره
هود، آیه 86: 106
سوره
هود، آیه 93: 107
سوره
هود، آیه 110: 108
سوره
هود، آیه 119: 108
*سوره یوسف: 110
سوره
یوسف، آیه 15: 110
سوره
یوسف، آیه 85: 111
سوره
یوسف، آیه 91: 112
سوره
یوسف، آیه 93: 112
سوره
یوسف، آیه 108: 113
*سوره رعد: 115
سوره
رعد، آیه 4: 115
سوره
رعد، آیه 7: 116
سوره
رعد، آیه 19: 117
سوره
رعد، آیه 20: 118
سوره
رعد، آیه 21: 118
سوره
رعد، آیه 23: 119
سوره
رعد، آیه 25: 120
سوره
رعد، آیه 28: 121
سوره
رعد، آیه 29: 122
سوره
رعد، آیه 38: 123
سوره
رعد، آیه 43: 124
*سوره ابراهیم: 126
سوره
ابراهیم، آیه 1: 126
سوره
ابراهیم، آیه 5: 127
سوره
ابراهیم، آیه 18: 127
سوره
ابراهیم، آیه 22: 128
سوره
ابراهیم، آیات 24 و 25: 131
سوره
ابراهیم، آیه 26: 132
سوره
ابراهیم، آیه 27: 133
سوره
ابراهیم، آیات 28 و 29: 134
سوره
ابراهیم، آیه 35: 135
سوره
ابراهیم، آیه 36: 135
سوره
ابراهیم، آیه 37: 136
سوره
ابراهیم، آیه 44: 137
سوره
ابراهیم، آیه 45: 138
سوره
ابراهیم، آیه 46: 139
*سوره حجر: 141
سوره
حجر، آیه 2: 141
سوره
حجر، آیه 9: 142
سوره
حجر، آیه 29: 143
سوره
حجر، آیه 37: 144
سوره
حجر، آیه 38: 145
سوره
حجر، آیه 41: 146
سوره
حجر، آیه 42: 147
سوره
حجر، آیه 44: 148
سوره
حجر، آیات 45 تا 47: 149
سوره
حجر، آیه 46: 150
سوره
حجر، آیه 47: 151
سوره
حجر، آیه 75: 151
سوره
حجر، آیات 75 و 76: 152
سوره
حجر، آیه 87: 153
سوره
حجر، آیات 91 تا 93: 154
سوره
حجر، آیه 97: 155
*سوره نحل: 156
سوره
نحل، آیه 1: 156
سوره
نحل، آیه 2: 157
سوره
نحل، آیه 16: 158
سوره
نحل، آیه 22: 159
سوره
نحل، آیه 25: 160
سوره
نحل، آیه 26: 161
سوره
نحل، آیه 27: 162
سوره
نحل، آیه 33: 162
سوره
نحل، آیه 36: 163
سوره
نحل، آیه 38: 164
سوره
نحل، آیه 43: 165
سوره
نحل، آیه 47: 166
سوره
نحل، آیه 64: 167
سوره
نحل، آیه 68: 168
سوره
نحل، آیه 69: 168
سوره
نحل، آیه 76: 169
سوره
نحل، آیه 83: 170
سوره
نحل، آیه 84: 171
سوره
نحل، آیه 88: 172
سوره
نحل، آیه 89: 173
سوره
نحل، آیه 90: 174
سوره
نحل، آیه 91: 175
سوره
نحل، آیه 92: 176
سوره
نحل، آیه 93: 178
سوره
نحل، آیه 94: 179
سوره
نحل، آیه 95: 180
سوره
نحل، آیات 98 تا 100: 180
سوره
نحل، آیه 102: 181
سوره
نحل، آیه 123: 182
سوره
نحل، آیه 125: 182
*سوره اسراء: 184
سوره
اسراء، آیه 1: 184
سوره
اسراء، آیه 5: 185
سوره
اسراء، آیه 6: 186
سوره
اسراء، آیه 7: 188
سوره
اسراء، آیه 9: 189
سوره
اسراء، آیه 12: 190
سوره
اسراء، آیه 13: 191
سوره
اسراء، آیه 26: 191
سوره
اسراء، آیه 33: 192
سوره
اسراء، آیه 36: 193
سوره
اسراء، آیه 41: 194
سوره
اسراء، آیه 55: 195
سوره
اسراء، آیه 60: 196
سوره
اسراء، آیه 64: 197
سوره
اسراء، آیه 65: 198
سوره
اسراء، آیه 71: 199
سوره
اسراء، آیه 72: 200
سوره
اسراء، آیه 73: 201
سوره
اسراء، آیات 73 و 74: 202
سوره
اسراء، آیه 77: 203
سوره
اسراء، آیه 79: 204
سوره
اسراء، آیه 80: 205
سوره
اسراء، آیه 81: 206
سوره
اسراء، آیه 82: 206
سوره
اسراء، آیه 85: 207
سوره
اسراء، آیه 89: 208
سوره
اسراء، آیه 110: 209
*سوره کهف: 210
سوره
کهف، آیه 2: 210
سوره
کهف، آیه 7: 211
سوره
کهف، آیه 9: 212
سوره
کهف، آیه 29: 214
سوره
کهف، آیه 30: 215
سوره
کهف، آیه 31: 215
سوره
کهف، آیات 32 تا 44: 216
سوره
کهف، آیه 35: 221
سوره
کهف، آیه 37: 221
سوره
کهف، آیه 39: 222
سوره
کهف، آیه 40: 223
سوره
کهف، آیه 44: 224
سوره
کهف، آیه 46: 225
سوره
کهف، آیه 66: 226
سوره
کهف، آیه 70: 227
سوره
کهف، آیه 72: 227
سوره
کهف، آیه 79: 228
سوره
کهف، آیه 82: 229
سوره
کهف، آیه 83: 230
سوره
کهف، آیه 88: 231
سوره
کهف، آیه 97: 232
سوره
کهف، آیه 101: 233
سوره
کهف، آیه 105: 233
سوره
کهف، آیه 107: 234
سوره
کهف، آیه 109: 235
سوره
کهف، آیه 110: 236
*سوره مریم: 238
سوره
مریم، آیه 1: 238
سوره
مریم، آیه 5: 240
سوره
مریم، آیه 6: 241
سوره
مریم، آیه 7: 242
سوره
مریم، آیه 12: 242
سوره
مریم، آیه 24: 243
سوره
مریم، آیه 25: 244
سوره
مریم، آیه 36: 244
سوره
مریم، آیه 37: 245
سوره
مریم، آیه 50: 246
سوره
مریم، آیه 52: 247
سوره
مریم، آیه 54: 247
سوره
مریم، آیه 58: 248
سوره
مریم، آیه 73: 249
سوره
مریم، آیه 75: 250
سوره
مریم، آیه 76: 251
سوره
مریم، آیه 85: 252
سوره
مریم، آیه 87: 253
سوره
مریم، آیه 96: 253
سوره
مریم، آیه 97: 254
*سوره طه: 256
سوره
طه، آیات 1 و 2: 256
سوره
طه، آیه 8: 257
سوره
طه، آیه 18: 258
سوره
طه، آیات 29 و 30: 259
سوره
طه، آیه 32: 260
سوره
طه، آیه 54: 261
سوره
طه، آیه 68: 262
سوره
طه، آیه 82: 263
سوره
طه، آیه 108: 264
سوره
طه، آیه 109: 264
سوره
طه، آیه 111: 265
سوره
طه، آیه 112: 265
سوره
طه، آیه 114: 266
سوره
طه، آیه 115: 267
سوره
طه، آیه 123: 268
سوره
طه، آیه 124: 269
سوره
طه، آیه 126: 269
سوره
طه، آیه 127: 270
سوره
طه، آیه 128: 271
سوره
طه، آیه 130: 272
سوره
طه، آیه 132: 273
سوره
طه، آیه 135: 273
*سوره انبیا: 276
سوره
انبیا، آیه 3: 276
سوره
انبیا، آیه 7: 277
سوره
انبیا، آیه 10: 278
سوره
انبیا، آیات 13 تا 15: 278
سوره
انبیا، آیه 20: 279
سوره
انبیا، آیه 24: 280
سوره
انبیا، آیه 27: 281
سوره
انبیا، آیه 47: 282
سوره
انبیا، آیه 51: 283
سوره
انبیا، آیه 73: 284
سوره
انبیا، آیه 96: 285
سوره
انبیا، آیه 101: 285
سوره
انبیا، آیه 103: 286
سوره
انبیا، آیات 105 و 106: 287
سوره
انبیا، آیه 107: 288
سوره
انبیا، آیه 111: 288
*سوره حج: 291
سوره
حج، آیات 8 و 9: 291
سوره
حج، آیه 11: 292
سوره
حج، آیه 19: 293
سوره
حج، آیه 22: 294
سوره
حج، آیه 23: 295
سوره
حج، آیه 24: 296
سوره
حج، آیه 25: 296
سوره
حج، آیه 26: 297
سوره
حج، آیه 29: 298
سوره
حج، آیه 30: 299
سوره
حج، آیه 34: 300
سوره
حج، آیه 38: 301
سوره
حج، آیه 39: 301
سوره
حج، آیه 40: 302
سوره
حج، آیه 41: 303
سوره
حج، آیه 45: 304
سوره
حج، آیات 50 و 51: 305
سوره
حج، آیه 52: 306
سوره
حج، آیه 55: 307
سوره
حج، آیه 57: 308
سوره
حج، آیات 58 و 59: 308
سوره
حج، آیه 60: 309
سوره
حج، آیه 65: 310
سوره
حج، آیه 67: 311
سوره
حج، آیه 72: 313
سوره
حج، آیه 77: 314
سوره
حج، آیه 78: 314
*سوره مومنون: 317
سوره
مومنون، آیه 1: 317
سوره
مومنون، آیه 2: 318
سوره
مومنون، آیات 10و 11: 319
سوره
مومنون، آیه 20: 319
سوره
مومنون، آیه 28: 320
سوره
مومنون، آیه 52: 320
سوره
مومنون، آیه 53: 321
سوره
مومنون، آیات 57 تا 61: 322
سوره
مومنون، آیه 61: 324
سوره
مومنون، آیه 71: 325
سوره
مومنون، آیه 73: 325
سوره
مومنون، آیه 74: 326
سوره
مومنون، آیه 77: 327
سوره
مومنون، آیه 95: 327
سوره
مومنون، آیه 101: 328
سوره
مومنون، آیه 102: 329
سوره
مومنون، آیه 104: 329
سوره
مومنون، آیه 111: 330
سوره
مومنون، آیه 115: 331
*سوره نور: 334
سوره
نور، آیه 10: 334
سوره
نور، آیه 22: 335
سوره
نور، آیه 26: 336
سوره
نور، آیه 35: 336
سوره
نور، آیه 36: 338
سوره
نور، آیه 37: 339
سوره
نور، آیه 39: 340
سوره
نور، آیه 40: 341
سوره
نور، آیه 47: 341
سوره
نور، آیه 51: 342
سوره
نور، آیه 52: 343
سوره
نور، آیه 54: 344
سوره
نور، آیه 55: 346
سوره
نور، آیه 63: 348
*سوره فرقان: 350
سوره
فرقان، آیه 7: 350
سوره
فرقان، آیه 11: 351
سوره
فرقان، آیه 15: 352
سوره
فرقان، آیه 20: 352
سوره
فرقان، آیه 23: 353
سوره
فرقان، آیه 25: 354
سوره
فرقان، آیه 27: 355
سوره
فرقان، آیه 28: 356
سوره
فرقان، آیه 29: 356
سوره
فرقان، آیه 30: 357
سوره
فرقان، آیه 35: 357
سوره
فرقان، آیه 53: 358
سوره
فرقان، آیه 54: 359
سوره
فرقان، آیه 55: 360
سوره
فرقان، آیه 63: 361
سوره
فرقان، آیه 70: 362
سوره
فرقان، آیه 74: 363
سوره
فرقان، آیه 75: 364
*سوره شعراء: 366
سوره
شعراء، آیه 3: 366
سوره
شعراء، آیه 4: 367
سوره
شعراء، آیه 21: 368
سوره
شعراء، آیه 84: 369
سوره
شعراء، آیات 100 تا 103: 370
سوره
شعراء، آیات 192 تا 196: 371
سوره
شعراء، آیه 205: 373
سوره
شعراء، آیه 206: 375
سوره
شعراء، آیه 214: 375
سوره
شعراء، آیه 216: 377
سوره
شعراء، آیات 221 و 222: 377
سوره
شعراء، آیات 224 و 225: 378
سوره
شعراء، آیه 226: 379
سوره
شعراء، آیه 227: 380
سوره توبه، آیه 3: 38
سوره توبه، آیه 12: 39
سوره توبه، آیه 14: 40
سوره توبه، آیه 16: 41
سوره توبه، آیه 19: 42
سوره توبه، آیات 20 تا 22: 43
سوره توبه، آیه 23: 45
سوره توبه، آیه 26: 46
سوره توبه، آیه 32: 46
سوره توبه، آیه 33: 47
سوره توبه، آیه 34: 48
سوره توبه، آیه 36: 49
سوره توبه، آیه 40: 51
سوره توبه، آیه 52: 53
سوره توبه، آیه 54: 54
سوره توبه، آیه 64: 54
سوره توبه، آیه 71: 57
سوره توبه، آیه 72: 58
سوره توبه، آیه 73: 59
سوره توبه، آیه 74: 59
سوره توبه، آیه 79: 61
سوره توبه، آیات 84 و 85: 61
سوره توبه، آیه 97: 63
سوره توبه، آیه 100: 63
سوره توبه، آیه 105: 64
سوره توبه، آیات 111 و 112: 65
سوره توبه، آیه 119: 67
سوره توبه، آیه 122: 68
سوره توبه، آیه 128: 69
*سوره یونس: 72
سوره یونس، آیه 2: 72
سوره یونس، آیه 5: 73
سوره یونس، آیه 7: 74
سوره یونس، آیه 9: 74
سوره یونس، آیه 15: 75
سوره یونس، آیه 20: 76
سوره یونس، آیه 25: 77
سوره یونس، آیه 32: 78
سوره یونس، آیه 35: 79
سوره یونس، آیه 40: 80
سوره یونس، آیه 46: 81
سوره یونس، آیه 47: 82
سوره یونس، آیه 51: 82
سوره یونس، آیه 53: 83
سوره یونس، آیه 57: 84
سوره یونس، آیه 58: 84
سوره یونس، آیه 62: 85
سوره یونس، آیات 63 و 64: 86
سوره یونس، آیه 74: 88
سوره یونس، آیه 94: 89
سوره یونس، آیه 97: 90
سوره یونس، آیه 101: 90
سوره یونس، آیه 102: 91
سوره یونس، آیه 103: 91
*سوره هود: 94
سوره هود، آیه 3: 94
سوره هود، آیه 5: 95
سوره هود، آیه 7: 96
سوره هود، آیه 8: 97
سوره هود، آیه 12: 98
سوره هود، آیه 13: 99
سوره هود، آیه 14: 100
سوره هود، آیه 17: 101
سوره هود، آیه 18: 102
سوره هود، آیه 19: 103
سوره هود، آیات 20 تا 22: 104
سوره هود، آیه 44: 105
سوره هود، آیه 86: 106
سوره هود، آیه 93: 107
سوره هود، آیه 110: 108
سوره هود، آیه 119: 108
*سوره یوسف: 110
سوره یوسف، آیه 15: 110
سوره یوسف، آیه 85: 111
سوره یوسف، آیه 91: 112
سوره یوسف، آیه 93: 112
سوره یوسف، آیه 108: 113
*سوره رعد: 115
سوره رعد، آیه 4: 115
سوره رعد، آیه 7: 116
سوره رعد، آیه 19: 117
سوره رعد، آیه 20: 118
سوره رعد، آیه 21: 118
سوره رعد، آیه 23: 119
سوره رعد، آیه 25: 120
سوره رعد، آیه 28: 121
سوره رعد، آیه 29: 122
سوره رعد، آیه 38: 123
سوره رعد، آیه 43: 124
*سوره ابراهیم: 126
سوره ابراهیم، آیه 1: 126
سوره ابراهیم، آیه 5: 127
سوره ابراهیم، آیه 18: 127
سوره ابراهیم، آیه 22: 128
سوره ابراهیم، آیات 24 و 25: 131
سوره ابراهیم، آیه 26: 132
سوره ابراهیم، آیه 27: 133
سوره ابراهیم، آیات 28 و 29: 134
سوره ابراهیم، آیه 35: 135
سوره ابراهیم، آیه 36: 135
سوره ابراهیم، آیه 37: 136
سوره ابراهیم، آیه 44: 137
سوره ابراهیم، آیه 45: 138
سوره ابراهیم، آیه 46: 139
*سوره حجر: 141
سوره حجر، آیه 2: 141
سوره حجر، آیه 9: 142
سوره حجر، آیه 29: 143
سوره حجر، آیه 37: 144
سوره حجر، آیه 38: 145
سوره حجر، آیه 41: 146
سوره حجر، آیه 42: 147
سوره حجر، آیه 44: 148
سوره حجر، آیات 45 تا 47: 149
سوره حجر، آیه 46: 150
سوره حجر، آیه 47: 151
سوره حجر، آیه 75: 151
سوره حجر، آیات 75 و 76: 152
سوره حجر، آیه 87: 153
سوره حجر، آیات 91 تا 93: 154
سوره حجر، آیه 97: 155
*سوره نحل: 156
سوره نحل، آیه 1: 156
سوره نحل، آیه 2: 157
سوره نحل، آیه 16: 158
سوره نحل، آیه 22: 159
سوره نحل، آیه 25: 160
سوره نحل، آیه 26: 161
سوره نحل، آیه 27: 162
سوره نحل، آیه 33: 162
سوره نحل، آیه 36: 163
سوره نحل، آیه 38: 164
سوره نحل، آیه 43: 165
سوره نحل، آیه 47: 166
سوره نحل، آیه 64: 167
سوره نحل، آیه 68: 168
سوره نحل، آیه 69: 168
سوره نحل، آیه 76: 169
سوره نحل، آیه 83: 170
سوره نحل، آیه 84: 171
سوره نحل، آیه 88: 172
سوره نحل، آیه 89: 173
سوره نحل، آیه 90: 174
سوره نحل، آیه 91: 175
سوره نحل، آیه 92: 176
سوره نحل، آیه 93: 178
سوره نحل، آیه 94: 179
سوره نحل، آیه 95: 180
سوره نحل، آیات 98 تا 100: 180
سوره نحل، آیه 102: 181
سوره نحل، آیه 123: 182
سوره نحل، آیه 125: 182
*سوره اسراء: 184
سوره اسراء، آیه 1: 184
سوره اسراء، آیه 5: 185
سوره اسراء، آیه 6: 186
سوره اسراء، آیه 7: 188
سوره اسراء، آیه 9: 189
سوره اسراء، آیه 12: 190
سوره اسراء، آیه 13: 191
سوره اسراء، آیه 26: 191
سوره اسراء، آیه 33: 192
سوره اسراء، آیه 36: 193
سوره اسراء، آیه 41: 194
سوره اسراء، آیه 55: 195
سوره اسراء، آیه 60: 196
سوره اسراء، آیه 64: 197
سوره اسراء، آیه 65: 198
سوره اسراء، آیه 71: 199
سوره اسراء، آیه 72: 200
سوره اسراء، آیه 73: 201
سوره اسراء، آیات 73 و 74: 202
سوره اسراء، آیه 77: 203
سوره اسراء، آیه 79: 204
سوره اسراء، آیه 80: 205
سوره اسراء، آیه 81: 206
سوره اسراء، آیه 82: 206
سوره اسراء، آیه 85: 207
سوره اسراء، آیه 89: 208
سوره اسراء، آیه 110: 209
*سوره کهف: 210
سوره کهف، آیه 2: 210
سوره کهف، آیه 7: 211
سوره کهف، آیه 9: 212
سوره کهف، آیه 29: 214
سوره کهف، آیه 30: 215
سوره کهف، آیه 31: 215
سوره کهف، آیات 32 تا 44: 216
سوره کهف، آیه 35: 221
سوره کهف، آیه 37: 221
سوره کهف، آیه 39: 222
سوره کهف، آیه 40: 223
سوره کهف، آیه 44: 224
سوره کهف، آیه 46: 225
سوره کهف، آیه 66: 226
سوره کهف، آیه 70: 227
سوره کهف، آیه 72: 227
سوره کهف، آیه 79: 228
سوره کهف، آیه 82: 229
سوره کهف، آیه 83: 230
سوره کهف، آیه 88: 231
سوره کهف، آیه 97: 232
سوره کهف، آیه 101: 233
سوره کهف، آیه 105: 233
سوره کهف، آیه 107: 234
سوره کهف، آیه 109: 235
سوره کهف، آیه 110: 236
*سوره مریم: 238
سوره مریم، آیه 1: 238
سوره مریم، آیه 5: 240
سوره مریم، آیه 6: 241
سوره مریم، آیه 7: 242
سوره مریم، آیه 12: 242
سوره مریم، آیه 24: 243
سوره مریم، آیه 25: 244
سوره مریم، آیه 36: 244
سوره مریم، آیه 37: 245
سوره مریم، آیه 50: 246
سوره مریم، آیه 52: 247
سوره مریم، آیه 54: 247
سوره مریم، آیه 58: 248
سوره مریم، آیه 73: 249
سوره مریم، آیه 75: 250
سوره مریم، آیه 76: 251
سوره مریم، آیه 85: 252
سوره مریم، آیه 87: 253
سوره مریم، آیه 96: 253
سوره مریم، آیه 97: 254
*سوره طه: 256
سوره طه، آیات 1 و 2: 256
سوره طه، آیه 8: 257
سوره طه، آیه 18: 258
سوره طه، آیات 29 و 30: 259
سوره طه، آیه 32: 260
سوره طه، آیه 54: 261
سوره طه، آیه 68: 262
سوره طه، آیه 82: 263
سوره طه، آیه 108: 264
سوره طه، آیه 109: 264
سوره طه، آیه 111: 265
سوره طه، آیه 112: 265
سوره طه، آیه 114: 266
سوره طه، آیه 115: 267
سوره طه، آیه 123: 268
سوره طه، آیه 124: 269
سوره طه، آیه 126: 269
سوره طه، آیه 127: 270
سوره طه، آیه 128: 271
سوره طه، آیه 130: 272
سوره طه، آیه 132: 273
سوره طه، آیه 135: 273
*سوره انبیا: 276
سوره انبیا، آیه 3: 276
سوره انبیا، آیه 7: 277
سوره انبیا، آیه 10: 278
سوره انبیا، آیات 13 تا 15: 278
سوره انبیا، آیه 20: 279
سوره انبیا، آیه 24: 280
سوره انبیا، آیه 27: 281
سوره انبیا، آیه 47: 282
سوره انبیا، آیه 51: 283
سوره انبیا، آیه 73: 284
سوره انبیا، آیه 96: 285
سوره انبیا، آیه 101: 285
سوره انبیا، آیه 103: 286
سوره انبیا، آیات 105 و 106: 287
سوره انبیا، آیه 107: 288
سوره انبیا، آیه 111: 288
*سوره حج: 291
سوره حج، آیات 8 و 9: 291
سوره حج، آیه 11: 292
سوره حج، آیه 19: 293
سوره حج، آیه 22: 294
سوره حج، آیه 23: 295
سوره حج، آیه 24: 296
سوره حج، آیه 25: 296
سوره حج، آیه 26: 297
سوره حج، آیه 29: 298
سوره حج، آیه 30: 299
سوره حج، آیه 34: 300
سوره حج، آیه 38: 301
سوره حج، آیه 39: 301
سوره حج، آیه 40: 302
سوره حج، آیه 41: 303
سوره حج، آیه 45: 304
سوره حج، آیات 50 و 51: 305
سوره حج، آیه 52: 306
سوره حج، آیه 55: 307
سوره حج، آیه 57: 308
سوره حج، آیات 58 و 59: 308
سوره حج، آیه 60: 309
سوره حج، آیه 65: 310
سوره حج، آیه 67: 311
سوره حج، آیه 72: 313
سوره حج، آیه 77: 314
سوره حج، آیه 78: 314
*سوره مومنون: 317
سوره مومنون، آیه 1: 317
سوره مومنون، آیه 2: 318
سوره مومنون، آیات 10و 11: 319
سوره مومنون، آیه 20: 319
سوره مومنون، آیه 28: 320
سوره مومنون، آیه 52: 320
سوره مومنون، آیه 53: 321
سوره مومنون، آیات 57 تا 61: 322
سوره مومنون، آیه 61: 324
سوره مومنون، آیه 71: 325
سوره مومنون، آیه 73: 325
سوره مومنون، آیه 74: 326
سوره مومنون، آیه 77: 327
سوره مومنون، آیه 95: 327
سوره مومنون، آیه 101: 328
سوره مومنون، آیه 102: 329
سوره مومنون، آیه 104: 329
سوره مومنون، آیه 111: 330
سوره مومنون، آیه 115: 331
*سوره نور: 334
سوره نور، آیه 10: 334
سوره نور، آیه 22: 335
سوره نور، آیه 26: 336
سوره نور، آیه 35: 336
سوره نور، آیه 36: 338
سوره نور، آیه 37: 339
سوره نور، آیه 39: 340
سوره نور، آیه 40: 341
سوره نور، آیه 47: 341
سوره نور، آیه 51: 342
سوره نور، آیه 52: 343
سوره نور، آیه 54: 344
سوره نور، آیه 55: 346
سوره نور، آیه 63: 348
*سوره فرقان: 350
سوره فرقان، آیه 7: 350
سوره فرقان، آیه 11: 351
سوره فرقان، آیه 15: 352
سوره فرقان، آیه 20: 352
سوره فرقان، آیه 23: 353
سوره فرقان، آیه 25: 354
سوره فرقان، آیه 27: 355
سوره فرقان، آیه 28: 356
سوره فرقان، آیه 29: 356
سوره فرقان، آیه 30: 357
سوره فرقان، آیه 35: 357
سوره فرقان، آیه 53: 358
سوره فرقان، آیه 54: 359
سوره فرقان، آیه 55: 360
سوره فرقان، آیه 63: 361
سوره فرقان، آیه 70: 362
سوره فرقان، آیه 74: 363
سوره فرقان، آیه 75: 364
*سوره شعراء: 366
سوره شعراء، آیه 3: 366
سوره شعراء، آیه 4: 367
سوره شعراء، آیه 21: 368
سوره شعراء، آیه 84: 369
سوره شعراء، آیات 100 تا 103: 370
سوره شعراء، آیات 192 تا 196: 371
سوره شعراء، آیه 205: 373
سوره شعراء، آیه 206: 375
سوره شعراء، آیه 214: 375
سوره شعراء، آیه 216: 377
سوره شعراء، آیات 221 و 222: 377
سوره شعراء، آیات 224 و 225: 378
سوره
انفال، آیه 1: 16
سوره
انفال، آیات 2 تا 4: 17
سوره
انفال، آیه 7: 18
سوره
انفال، آیه 8: 19
سوره
انفال، آیه 9: 20
سوره
انفال، آیه 11: 21
سوره
انفال، آیه 24: 21
سوره
انفال، آیه 25: 22
سوره
انفال، آیه 29: 23
سوره
انفال، آیه 30: 24
سوره
انفال، آیه 32: 25
سوره
انفال، آیه 33: 26
سوره
انفال، آیه 34: 27
سوره
انفال، آیه 39: 27
سوره
انفال، آیه 41: 28
سوره
انفال، آیه 55: 29
سوره
انفال، آیه 58: 30
سوره
انفال، آیه 61: 30
سوره
انفال، آیه 62: 31
سوره
انفال، آیه 64: 32
سوره
انفال، آیه 65: 32
سوره
انفال، آیه 75: 35
سوره
توبه، آیه 1: 37
سوره
توبه، آیه 3: 38
سوره
توبه، آیه 12: 39
سوره
توبه، آیه 14: 40
سوره
توبه، آیه 16: 41
سوره
توبه، آیه 19: 42
سوره
توبه، آیات 20 تا 22: 43
سوره
توبه، آیه 23: 45
سوره
توبه، آیه 26: 46
سوره
توبه، آیه 32: 46
سوره
توبه، آیه 33: 47
سوره
توبه، آیه 34: 48
سوره
توبه، آیه 36: 49
سوره
توبه، آیه 40: 51
سوره
توبه، آیه 52: 53
سوره
توبه، آیه 54: 54
سوره
توبه، آیه 64: 54
سوره
توبه، آیه 71: 57
سوره
توبه، آیه 72: 58
سوره
توبه، آیه 73: 59
سوره
توبه، آیه 74: 59
سوره
توبه، آیه 79: 61
سوره
توبه، آیات 84 و 85: 61
سوره
توبه، آیه 97: 63
سوره
توبه، آیه 100: 63
سوره
توبه، آیه 105: 64
سوره
توبه، آیات 111 و 112: 65
سوره
توبه، آیه 119: 67
سوره
توبه، آیه 122: 68
سوره
توبه، آیه 128: 69
*سوره یونس: 72
سوره
یونس، آیه 2: 72
سوره
یونس، آیه 5: 73
سوره
یونس، آیه 7: 74
سوره
یونس، آیه 9: 74
سوره
یونس، آیه 15: 75
سوره
یونس، آیه 20: 76
سوره
یونس، آیه 25: 77
سوره
یونس، آیه 32: 78
سوره
یونس، آیه 35: 79
سوره
یونس، آیه 40: 80
سوره
یونس، آیه 46: 81
سوره
یونس، آیه 47: 82
سوره
یونس، آیه 51: 82
سوره
یونس، آیه 53: 83
سوره
یونس، آیه 57: 84
سوره
یونس، آیه 58: 84
سوره
یونس، آیه 62: 85
سوره
یونس، آیات 63 و 64: 86
سوره
یونس، آیه 74: 88
سوره
یونس، آیه 94: 89
سوره
یونس، آیه 97: 90
سوره
یونس، آیه 101: 90
سوره
یونس، آیه 102: 91
سوره
یونس، آیه 103: 91
*سوره هود: 94
سوره
هود، آیه 3: 94
سوره
هود، آیه 5: 95
سوره
هود، آیه 7: 96
سوره
هود، آیه 8: 97
سوره
هود، آیه 12: 98
سوره
هود، آیه 13: 99
سوره
هود، آیه 14: 100
سوره
هود، آیه 17: 101
سوره
هود، آیه 18: 102
سوره
هود، آیه 19: 103
سوره
هود، آیات 20 تا 22: 104
سوره
هود، آیه 44: 105
سوره
هود، آیه 86: 106
سوره
هود، آیه 93: 107
سوره
هود، آیه 110: 108
سوره
هود، آیه 119: 108
*سوره یوسف: 110
سوره
یوسف، آیه 15: 110
سوره
یوسف، آیه 85: 111
سوره
یوسف، آیه 91: 112
سوره
یوسف، آیه 93: 112
سوره
یوسف، آیه 108: 113
*سوره رعد: 115
سوره
رعد، آیه 4: 115
سوره
رعد، آیه 7: 116
سوره
رعد، آیه 19: 117
سوره
رعد، آیه 20: 118
سوره
رعد، آیه 21: 118
سوره
رعد، آیه 23: 119
سوره
رعد، آیه 25: 120
سوره
رعد، آیه 28: 121
سوره
رعد، آیه 29: 122
سوره
رعد، آیه 38: 123
سوره
رعد، آیه 43: 124
*سوره ابراهیم: 126
سوره
ابراهیم، آیه 1: 126
سوره
ابراهیم، آیه 5: 127
سوره
ابراهیم، آیه 18: 127
سوره
ابراهیم، آیه 22: 128
سوره
ابراهیم، آیات 24 و 25: 131
سوره
ابراهیم، آیه 26: 132
سوره
ابراهیم، آیه 27: 133
سوره
ابراهیم، آیات 28 و 29: 134
سوره
ابراهیم، آیه 35: 135
سوره
ابراهیم، آیه 36: 135
سوره
ابراهیم، آیه 37: 136
سوره
ابراهیم، آیه 44: 137
سوره
ابراهیم، آیه 45: 138
سوره
ابراهیم، آیه 46: 139
*سوره حجر: 141
سوره
حجر، آیه 2: 141
سوره
حجر، آیه 9: 142
سوره
حجر، آیه 29: 143
سوره
حجر، آیه 37: 144
سوره
حجر، آیه 38: 145
سوره
حجر، آیه 41: 146
سوره
حجر، آیه 42: 147
سوره
حجر، آیه 44: 148
سوره
حجر، آیات 45 تا 47: 149
سوره
حجر، آیه 46: 150
سوره
حجر، آیه 47: 151
سوره
حجر، آیه 75: 151
سوره
حجر، آیات 75 و 76: 152
سوره
حجر، آیه 87: 153
سوره
حجر، آیات 91 تا 93: 154
سوره
حجر، آیه 97: 155
*سوره نحل: 156
سوره
نحل، آیه 1: 156
سوره
نحل، آیه 2: 157
سوره
نحل، آیه 16: 158
سوره
نحل، آیه 22: 159
سوره
نحل، آیه 25: 160
سوره
نحل، آیه 26: 161
سوره
نحل، آیه 27: 162
سوره
نحل، آیه 33: 162
سوره
نحل، آیه 36: 163
سوره
نحل، آیه 38: 164
سوره
نحل، آیه 43: 165
سوره
نحل، آیه 47: 166
سوره
نحل، آیه 64: 167
سوره
نحل، آیه 68: 168
سوره
نحل، آیه 69: 168
سوره
نحل، آیه 76: 169
سوره
نحل، آیه 83: 170
سوره
نحل، آیه 84: 171
سوره
نحل، آیه 88: 172
سوره
نحل، آیه 89: 173
سوره
نحل، آیه 90: 174
سوره
نحل، آیه 91: 175
سوره
نحل، آیه 92: 176
سوره
نحل، آیه 93: 178
سوره
نحل، آیه 94: 179
سوره
نحل، آیه 95: 180
سوره
نحل، آیات 98 تا 100: 180
سوره
نحل، آیه 102: 181
سوره
نحل، آیه 123: 182
سوره
نحل، آیه 125: 182
*سوره اسراء: 184
سوره
اسراء، آیه 1: 184
سوره
اسراء، آیه 5: 185
سوره
اسراء، آیه 6: 186
سوره
اسراء، آیه 7: 188
سوره
اسراء، آیه 9: 189
سوره
اسراء، آیه 12: 190
سوره
اسراء، آیه 13: 191
سوره
اسراء، آیه 26: 191
سوره
اسراء، آیه 33: 192
سوره
اسراء، آیه 36: 193
سوره
اسراء، آیه 41: 194
سوره
اسراء، آیه 55: 195
سوره
اسراء، آیه 60: 196
سوره
اسراء، آیه 64: 197
سوره
اسراء، آیه 65: 198
سوره
اسراء، آیه 71: 199
سوره
اسراء، آیه 72: 200
سوره
اسراء، آیه 73: 201
سوره
اسراء، آیات 73 و 74: 202
سوره
اسراء، آیه 77: 203
سوره
اسراء، آیه 79: 204
سوره
اسراء، آیه 80: 205
سوره
اسراء، آیه 81: 206
سوره
اسراء، آیه 82: 206
سوره
اسراء، آیه 85: 207
سوره
اسراء، آیه 89: 208
سوره
اسراء، آیه 110: 209
*سوره کهف: 210
سوره
کهف، آیه 2: 210
سوره
کهف، آیه 7: 211
سوره
کهف، آیه 9: 212
سوره
کهف، آیه 29: 214
سوره
کهف، آیه 30: 215
سوره
کهف، آیه 31: 215
سوره
کهف، آیات 32 تا 44: 216
سوره
کهف، آیه 35: 221
سوره
کهف، آیه 37: 221
سوره
کهف، آیه 39: 222
سوره
کهف، آیه 40: 223
سوره
کهف، آیه 44: 224
سوره
کهف، آیه 46: 225
سوره
کهف، آیه 66: 226
سوره
کهف، آیه 70: 227
سوره
کهف، آیه 72: 227
سوره
کهف، آیه 79: 228
سوره
کهف، آیه 82: 229
سوره
کهف، آیه 83: 230
سوره
کهف، آیه 88: 231
سوره
کهف، آیه 97: 232
سوره
کهف، آیه 101: 233
سوره
کهف، آیه 105: 233
سوره
کهف، آیه 107: 234
سوره
کهف، آیه 109: 235
سوره
کهف، آیه 110: 236
*سوره مریم: 238
سوره
مریم، آیه 1: 238
سوره
مریم، آیه 5: 240
سوره
مریم، آیه 6: 241
سوره
مریم، آیه 7: 242
سوره
مریم، آیه 12: 242
سوره
مریم، آیه 24: 243
سوره
مریم، آیه 25: 244
سوره
مریم، آیه 36: 244
سوره
مریم، آیه 37: 245
سوره
مریم، آیه 50: 246
سوره
مریم، آیه 52: 247
سوره
مریم، آیه 54: 247
سوره
مریم، آیه 58: 248
سوره
مریم، آیه 73: 249
سوره
مریم، آیه 75: 250
سوره
مریم، آیه 76: 251
سوره
مریم، آیه 85: 252
سوره
مریم، آیه 87: 253
سوره
مریم، آیه 96: 253
سوره
مریم، آیه 97: 254
*سوره طه: 256
سوره
طه، آیات 1 و 2: 256
سوره
طه، آیه 8: 257
سوره
طه، آیه 18: 258
سوره
طه، آیات 29 و 30: 259
سوره
طه، آیه 32: 260
سوره
طه، آیه 54: 261
سوره
طه، آیه 68: 262
سوره
طه، آیه 82: 263
سوره
طه، آیه 108: 264
سوره
طه، آیه 109: 264
سوره
طه، آیه 111: 265
سوره
طه، آیه 112: 265
سوره
طه، آیه 114: 266
سوره
طه، آیه 115: 267
سوره
طه، آیه 123: 268
سوره
طه، آیه 124: 269
سوره
طه، آیه 126: 269
سوره
طه، آیه 127: 270
سوره
طه، آیه 128: 271
سوره
طه، آیه 130: 272
سوره
طه، آیه 132: 273
سوره
طه، آیه 135: 273
*سوره انبیا: 276
سوره
انبیا، آیه 3: 276
سوره
انبیا، آیه 7: 277
سوره
انبیا، آیه 10: 278
سوره
انبیا، آیات 13 تا 15: 278
سوره
انبیا، آیه 20: 279
سوره
انبیا، آیه 24: 280
سوره
انبیا، آیه 27: 281
سوره
انبیا، آیه 47: 282
سوره
انبیا، آیه 51: 283
سوره
انبیا، آیه 73: 284
سوره
انبیا، آیه 96: 285
سوره
انبیا، آیه 101: 285
سوره
انبیا، آیه 103: 286
سوره
انبیا، آیات 105 و 106: 287
سوره
انبیا، آیه 107: 288
سوره
انبیا، آیه 111: 288
*سوره حج: 291
سوره
حج، آیات 8 و 9: 291
سوره
حج، آیه 11: 292
سوره
حج، آیه 19: 293
سوره
حج، آیه 22: 294
سوره
حج، آیه 23: 295
سوره
حج، آیه 24: 296
سوره
حج، آیه 25: 296
سوره
حج، آیه 26: 297
سوره
حج، آیه 29: 298
سوره
حج، آیه 30: 299
سوره
حج، آیه 34: 300
سوره
حج، آیه 38: 301
سوره
حج، آیه 39: 301
سوره
حج، آیه 40: 302
سوره
حج، آیه 41: 303
سوره
حج، آیه 45: 304
سوره
حج، آیات 50 و 51: 305
سوره
حج، آیه 52: 306
سوره
حج، آیه 55: 307
سوره
حج، آیه 57: 308
سوره
حج، آیات 58 و 59: 308
سوره
حج، آیه 60: 309
سوره
حج، آیه 65: 310
سوره
حج، آیه 67: 311
سوره
حج، آیه 72: 313
سوره
حج، آیه 77: 314
سوره
حج، آیه 78: 314
*سوره مومنون: 317
سوره
مومنون، آیه 1: 317
سوره
مومنون، آیه 2: 318
سوره
مومنون، آیات 10و 11: 319
سوره
مومنون، آیه 20: 319
سوره
مومنون، آیه 28: 320
سوره
مومنون، آیه 52: 320
سوره
مومنون، آیه 53: 321
سوره
مومنون، آیات 57 تا 61: 322
سوره
مومنون، آیه 61: 324
سوره
مومنون، آیه 71: 325
سوره
مومنون، آیه 73: 325
سوره
مومنون، آیه 74: 326
سوره
مومنون، آیه 77: 327
سوره
مومنون، آیه 95: 327
سوره
مومنون، آیه 101: 328
سوره
مومنون، آیه 102: 329
سوره
مومنون، آیه 104: 329
سوره
مومنون، آیه 111: 330
سوره
مومنون، آیه 115: 331
*سوره نور: 334
سوره
نور، آیه 10: 334
سوره
نور، آیه 22: 335
سوره
نور، آیه 26: 336
سوره
نور، آیه 35: 336
سوره
نور، آیه 36: 338
سوره
نور، آیه 37: 339
سوره
نور، آیه 39: 340
سوره
نور، آیه 40: 341
سوره
نور، آیه 47: 341
سوره
نور، آیه 51: 342
سوره
نور، آیه 52: 343
سوره
نور، آیه 54: 344
سوره
نور، آیه 55: 346
سوره
نور، آیه 63: 348
*سوره فرقان: 350
سوره
فرقان، آیه 7: 350
سوره
فرقان، آیه 11: 351
سوره
فرقان، آیه 15: 352
سوره
فرقان، آیه 20: 352
سوره
فرقان، آیه 23: 353
سوره
فرقان، آیه 25: 354
سوره
فرقان، آیه 27: 355
سوره
فرقان، آیه 28: 356
سوره
فرقان، آیه 29: 356
سوره
فرقان، آیه 30: 357
سوره
فرقان، آیه 35: 357
سوره
فرقان، آیه 53: 358
سوره
فرقان، آیه 54: 359
سوره
فرقان، آیه 55: 360
سوره
فرقان، آیه 63: 361
سوره
فرقان، آیه 70: 362
سوره
فرقان، آیه 74: 363
سوره
فرقان، آیه 75: 364
*سوره شعراء: 366
سوره
شعراء، آیه 3: 366
سوره
شعراء، آیه 4: 367
سوره
شعراء، آیه 21: 368
سوره
شعراء، آیه 84: 369
سوره
شعراء، آیات 100 تا 103: 370
سوره
شعراء، آیات 192 تا 196: 371
سوره
شعراء، آیه 205: 373
سوره
شعراء، آیه 206: 375
سوره
شعراء، آیه 214: 375
سوره
شعراء، آیه 216: 377
سوره
شعراء، آیات 221 و 222: 377
سوره
شعراء، آیات 224 و 225: 378
سوره
شعراء، آیه 226: 379
سوره
شعراء، آیه 227: 380
سوره انفال، آیه 1:
"يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطيعُوا اللهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ "
"از تو دربارهي انفال (غنايم، و اموال بدون مالك) سؤال مىكنند؛ بگو: «انفال مخصوص خدا و پيامبر است؛ پس، از [مخالفت فرمان] خدا بپرهيزيد؛ و خصومتهايى را كه در ميان شماست، اصلاح كنيد؛ و اگر ايمان داريد، از خدا و پيامبرش اطاعت كنيد»."
احادیث:
دشتها از آنِ رسول خدا (ص) و از آنِ امام پس از اوست که هرجایی که بخواهد، آن را قرار میدهد.(1)
سوره انفال، آیات 2 تا 4:
"إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ إِذا ذُكِرَ اللهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ "(2)
"مؤمنان، تنها كسانى هستند كه هرگاه نام خدا برده شود، دلهاشان ترسان مىگردد و هنگامىكه آيات او بر آنها خوانده مىشود، ايمانشان فزونتر مىگردد؛ و تنها بر پروردگارشان توكّل دارند."
"أَلَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ " (3)
"همان كسانى كه نماز را برپا مىدارند و از آنچه به آنها روزى دادهايم، انفاق مىكنند."
"أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريمٌ " (4)
"[آرى] مؤمنان حقيقى آنها هستند، براى آنان درجاتى [والا] نزد پروردگارشان است و براى آنها، آمرزش و روزىِ پرارزشى است."
احادیث:
سوره انفال، آیه 7:
"وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُريدُ اللهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرينَ"
"و [به ياد آريد] هنگامى را كه خداوند به شما وعده داد كه يكى از دو گروه (كاروان تجارى، يا لشكر مسلّح قريش) نصيب شما خواهد بود و شما دوست مىداشتيد كه كاروان [غير مسلّح] براى شما باشد؛ ولى خداوند مىخواهد حق را با دستورات خود تقويت، و ريشه كافران را قطع كند [ازاينرو شما را برخلاف ميلتان، با لشكر قريش درگير ساخت]."
احادیث:
سوره انفال، آیه 8:
"لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ"
"تا حق را تثبيت كند، و باطل را از ميان بردارد، هرچند مجرمان كراهت داشته باشند."
احادیث:
امام باقر ( این کلام خدای عزّوجلّ): "لِیُحِقَّ الحَقَّ" یعنی حقّ آل محمّد (ص) را در هنگام قیام قائم (عج) احقاق میکند و این سخن خدای تبارکوتعالی: "وَ یُبْطِلَ الْبَاطِلَ"؛ یعنی حضرت قائم (عج) هنگامیکه قیام میکند، باطل بنیامیّه را ابطال خواهد کرد و این همان سخن اوست که فرمود: "لِیُحِقَّ الحَقَّ وَ یُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَ لَوْ کَرِهَ المُجْرِمُونَ".(2)
سوره انفال، آیه 9:
"إِذْ تَسْتَغيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفينَ "
"[به خاطر بياوريد] زمانى را [كه از شدّت ناراحتى در ميدان بدر] از پروردگارتان كمك مىخواستيد و او خواستهی شما را پذيرفت [و گفت]: من شما را با هزار فرشته، كه پياپى فرود مىآيند، يارى مىكنم."
احادیث:
از عبدالرزاق از معمر بن الزهري روایت شده: وقتی رسول خدا صلی الله علیه و آله با خبر شد که «نوفل بن خویلد» در جنگ با مس-لمین حاض-ر ش-ده (نوفل یکی از دش-من ترین مش-رکین نس-بت به رسول الله ص-لی الله علیه و آله بود. وي در قریش س-مت پیشوائی داشت) از خ-دا خواست که تا خودش ش-ر اورا کفایت نمای-د و عرض کرد: بارالها! مرا از ش-ر نوفل بن خویل-د کفایت کن. امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه الس-لام به نوفل حمله ور شد یک شمش-یر بر فرق و شمشیر دیگر به ساقش کوبید و با یک یورش اورا از پاي در آورد. وقتی حضرت مولاي متقیان علی علیه السلام به خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله رسید، رسول الله صلی الله علیه و آله فرمود: کیست که ازنوفل براي من خبر بیاورد؟ امیرالمؤمنین علیه الس-لام عرض کرد: یا رسول الله! من او را کشتم. پیامبر صلی الله علیه و آله تکبیر گفت و سپس حمد نمود و فرمود: خدا را شکر که دعایم را مستجاب کرد.(1)
1) . بحار الانوار: ج 19ص281؛ ارشاد شیخ مفید: ج 1ص.76 .
سوره انفال، آیه 11:
"إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ "
"و [يادآوريد] هنگامى را كه خواب سبكى كه مايه آرامش بود از سوى خدا، شما را فرا گرفت؛ و آبى از آسمان برايتان فرستاد، تا شما را با آن پاك كند؛ و پليدى شيطان را از شما برطرف سازد و دلهايتان را محكم، و گامها را با آن استوار دارد."
احادیث:
امام صادق (ع): جابر گوید: «از امام صادق (ع) مفهوم باطنی این آیه: "وَ یُنَزِّلُ عَلَیْکُم مِّن السَّمَاء مَاء لِّیُطَهِّرَکُم بِهِ وَ یُذْهِبَ عَنکُمْ رِجْزَ الشَّیْطَانِ وَ لِیَرْبِطَ عَلَی قُلُوبِکُمْ وَ یُثَبِّتَ بِهِ الأَقْدَامَ" را پرسیدم». امام (ع) فرمود: «منظور از آسمان در باطن آیه، رسول خدا (ص) و منظور از آب، علی (ع) است، و [منظور از] این سخن خدای تبارکوتعالی:" مَاء لِّیُطَهِّرَکُم بِهِ"، یعنی هرکه از علی (ع) پیروی کند، خدا ناپاکی را از او دور میسازد و قلبش را تقویت میکند. امّا مراد از این سخن خداوند: "وَ یُذْهِبَ عَنکُمْ رِجْزَ الشَّیْطَانِ" علی (ع) است؛ هرکه از علی (ع) تبعیّت کند، خداوند قلبش را بهوسیلهی علی (ع) استوار میسازد؛ و بر ولایتش ثابتقدم میماند».(1)
سوره انفال، آیه 24:
"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَجيبُوا لِلهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْييكُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج5، ص494/ العیاشی، ج2، ص50/ نور الثقلین/ البرهان/ بحار الأنوار، ج36، ص176.
"اى كسانى كه ايمان آوردهايد! دعوت خدا و پيامبر را اجابت كنيد هنگامىكه شما را بهسوى چيزى مىخواند كه شما را حيات مىبخشد؛ و بدانيد خداوند [بهاندازهاى به شما نزديك است كه] ميان انسان و قلب او حايل مىشود، و [همهی شما] بهسوى او محشور مىشويد."
احادیث:
امام صادق (ع): این آیه دربارهی ولایت علی (ع) نازل شد.(1)
امام باقر (ع): "یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاکُمْ لِما یُحْیِیکُمْ"؛ یعنی ولایت علیّبنابیطالب (ع) زیرا پیروی از ولایتش موجب بقای عدالت و نظام اجتماع شما خواهد بود.(2)
سوره انفال، آیه 25:
"وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصيبَنَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللهَ شَديدُ الْعِقابِ "
" و از فتنه و مجازاتى بپرهيزيد كه تنها به ستمكاران شما نمىرسد [بلكه همه را فرا مىگيرد، چراكه ديگران سكوت اختيار كردند] و بدانيد خداوند سخت كيفر است!"
احادیث:
امام صادق (ع): عبدالرّحمنبنسالم از امام صادق (ع) دربارهی این سخن خدای تبارکوتعالی: وَ اتَّقُواْ فِتْنَةً لاَّ تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مِنکُمْ خَآصَّةً روایت میکند که فرمود: «پس از اینکه خدا پیامبرش (ص) را بهسوی خود فراخواند، مردم دچار فتنه شدند و علی (ع) را رها کردند و با یکدیگر بیعت کردند و آن همان فتنهای بود که به آن مبتلا شدند، درحالیکه پیامبر خدا (ص) آنان را به پیروی از علی (ع) و اوصیای آل محمّد (علیهم السلام) دستور داده بود».(1)
پیامبر(ص): ای ابنمسعود! این آیه: وَ اتَّقُواْ فِتْنَةً لاَّ تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مِنکُمْ خَآصَّةً، نازل شده است و من آن را بهعنوان امانت پیش تو میسپارم و ظالمان مخصوص را برای تو بر میشمارم. پس آنچه را به تو میگویم خوب درک کن و آن را از جانب من ادا کن. هرکه به علی (ع) ظلم کند و جایگاهم را از او سلب کند، مانند کسی است که نبوّت من و نبوّت پیامبران قبل از من را انکار کرده باشد(2).(3)
سوره انفال، آیه 29:
"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظيمِ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج5، ص520 العیاشی، ج2، ص53.
2) . رجوع کنید به توضیح کفر مندرج در زیرنویس مرتبط با سوره نحل، آیه 88.
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج5، ص 520 / بحار الأنوار، ج36، ص123/ بحار الأنوار، ج38، ص156؛ «و مسم لک خاصهًْ الظلمه» محذوف/ تأویل الآیات الظاهرة، ص198/ الطرایف، ج1، ص36.
"اى كسانى كه ايمان آوردهايد! اگر از [مخالفت فرمان] خدا بپرهيزيد، براى شما [نورانيّت درون و] وسيلهی تشخيص حق از باطل قرار مىدهد و گناهانتان را مىپوشاند و شما را مىآمرزد و خداوند داراى فضل عظيم است."
احادیث:
امام زمان (عج) [قسمتی از زیارت امام زمان (در سرداب مقدّس سامرّاء]: و خداوند دارای فضل عظیم است؛ نسبت به کسی که او را به راه مستقیم هدایت نماید. ای آلیاسین! خداوند به شما خلافت و دانش مجاری امورش را در آنچه حتمی و تدبیر و مرتّب ساخته عنایت فرموده و در ملکوتش اراده نموده و پرده را [از روی حقایق عالَم] برای شما کنار زده است.(1)
سوره انفال، آیه 30:
"وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللهُ وَ اللهُ خَيْرُ الْماكِرينَ "
"[به خاطر بياور] هنگامى را كه كافران براى تو نقشه مىكشيدند كه تو را به زندان بيفكنند، يا به قتل برسانند، و يا [از مكّه] بيرون كنند، آنها توطئه مىكردند، و خداوند هم تدبير ميكرد و خدا بهترين تدبيركنندگان است."
احادیث:
ابن عباس: علی (علیه السلام) جانش را به خاطر پیامبرص-لی الله علیه و آله ف-داکرد و در بستر آن حض-رت خوابید. مش-رکین گمان بردندکه او پیامبر است، تص-میم به قتل رسول الّله صلی
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج5، ص526/ بحار الأنوار، ج99، ص92.
الله علیه و آله گرفتند اما همین که کنار بستر آمدند دیدند علی بن ابیطالب علیه السلام در بستر اوخوابیده است.(1)
سوره انفال، آیه 32:
"وَ إِذْ قالُوا اللهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَليمٍ "
"و [به خاطر بياور] زمانى را كه گفتند: «خداوندا! اگر اين حقيقتى از سوى توست، بارانى از سنگ از آسمان بر ما فرو ريز، يا عذاب دردناكى براى ما بفرست»!"
احادیث:
امام صادق (ع): امام صادق (ع) از پدرانش نقل میکند: زمانیکه رسول خدا (ص) در غدیرخم بود مسلمانان را فراخوانده و آنها گردهم آمدند، حضرت (ص) دستان علی (ع) را گرفته و فرمود: «هرکس من مولای او هستم علی (ع) مولای اوست». این خبر در همهجا منتشر شده و به گوش حارثبننعمانفهری رسید؛ او سوار بر شتری که داشت آهنگ پیامبر (ص) کرد تا به سرزمین ابطح رسید و از شترش پایین آمد و آن را خوابانیده و دستانش را بست. آنگاه نزد پیامبر (ص) که در میان گروهی از اصحابش بود آمده و عرض کرد: «ای محمّد (ص) ! از جانب خدا به ما دستور دادی شهادت دهیم معبودی جز خدای یگانه نیست و تو فرستادهی خدایی، ما نیز پذیرفتیم؛ دستور دادی پنج نوبت نماز بجا آوریم، ما نیز پذیرفتیم؛ دستور انجام حجّ دادی، ما
1) . شواهدالتنزیل: ج1ص277.
نیز پذیرفتیم؛ ولی به این دستورات راضی نشدی تا اینکه بازوی پسر عمویت را بالابرده و او را بر ما برتری دادی و گفتی هرکس من مولای او هستم علی مولای اوست، آیا این سخنی از پیش خودت میباشد یا دستوری از طرف خداست»؟ پیامبر (ص) فرمود: «قسم به خدایی که معبودی جز او نیست دستوری از ناحیهی خداوند است». نعمان [با شنیدن این سخن] برگشت و بهطرف شترش حرکت کرد درحالیکه میگفت: «خداوندا! اگر آنچه محمّد (ص) میگوید حقیقت دارد [و از ناحیهی توست]، بارانی از سنگ از آسمان بر ما فرو ریز، یا عذاب دردناکی برای ما بفرست»؛ هنوز به شترش نرسیده بود که خداوند سنگی بهسویش فرو فرستاد و بر مغزش فرود آمد و از پشتش خارج شد و او را به هلاکت رساند.(1)
سوره انفال، آیه 33:
"وَ ما كانَ اللهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فيهِمْ وَ ما كانَ اللهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ "
"ولى [اى پيامبر]! تا تو در ميان آنها هستى، خداوند آنها را مجازات نخواهد كرد و [نيز] تا [گروهى از آنها] استغفار مىكنند، خدا عذابشان نمىكند."
احادیث:
امام باقر (ع): جابر گوید: از امام باقر (ع) پرسیدم: «به چه جهت مردم احتیاج به پیامبر و امام دارند». فرمود: «برای برقراری عالم به مصلحتش. از این روست که خداوند عذاب را از اهل زمینی که نبی یا امامی میان آنها باشد بر میدارد خداوند در قرآن کریم میفرماید: "ما کانَ اللهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ"؛ پیغمبر اکرم (ص) نیز فرمود: «ستارگان سبب آرامش و آسایش اهل آسمان هستند و اهلبیت من سبب آسایش اهل زمینند، وقتی ستارگان از میان بروند اهل آسمان دچار
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج5، ص538 / بحار الأنوار، ج37، ص136/ بحار الأنوار، ج37، ص162.
ناراحتی میشوند وقتی اهل بیت من نیز از میان بروند اهل زمین دچار ناراحتی خواهند شد». منظور پیامبر (ص) از اهل بیت؛ ائمّه (ع) هستند که اطاعت از آنها را قرین و همراه اطاعت خود قرار داده است».(1)
سوره انفال، آیه 34:
"وَ ما لَهُمْ أَلاَّ يُعَذِّبَهُمُ اللهُ وَ هُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ ما كانُوا أَوْلِياءَهُ إِنْ أَوْلِياؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ"
"چرا خدا آنها را مجازات نكند، با اينكه آنان از [عبادت موحّدان در كنار] مسجد الحرام جلوگيرى مىكنند درحالىكه سرپرست [و متولّى] آن نيستند؟! سرپرست آن، فقط پرهيزگارانند؛ ولى بيشتر آنها نمىدانند."
احادیث:
ابنعبّاس: "وَ ما کانُوا" یعنی کفّار مکّه. "أَوْلِیاءَهُ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ" یعنی دوستان او (مکه) نیستند "إِلَّا الْمتَّقُونَ" مگر پرهیزگاران، یعنی آنان که از شرک و گناهان کبیره پرهیز کردهاند، مراد [از آن] علیّبنابیطالب (ع) و حمزه و جعفر و عقیل هستند که اینان دوستان او بودند؛ "وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ".(2)
سوره انفال، آیه 39:
"وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصيرٌ "
"و با آنها پيكار كنيد، تا فتنه [و بتپرستى و سلب آزادى] برچيده شود، و دين [و پرستش] همه مخصوص خدا گردد. و اگر آنها [از اعمال نادرست خود] دست بردارند، [خداوند آنها را مىپذيرد] خدا به آنچه انجام مىدهند بيناست."
احادیث:
حض-رت امام جعفر صادق علیه السلام: تأویل این آیه هنوز نیامده همینکه حضرت حجت (بن الحسن)
ظهور و قیام کند کسانی که ظهور آن حضرت را درك بنمایند تأویل را می فهمند و دین محمد صلی الله علیه و آله (شیعه) جهان را فرا خواهد گرفت و مشرکی بر روي زمین باقی نخواهد ماند.(1)
سوره انفال، آیه 41:
"وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ "
"بدانيد هرگونه غنيمتى به دست آوريد، خمس آن براى خدا، و براى پيامبر، و براى خويشاوندان [او] و يتيمان و مستمندان و واماندگان در سفر [از آنها] است، اگر به خدا و آنچه بر بندهی
1) . الکافی: ج 8ص201؛ البرهان: ج 2ص686؛ نور الثقلین: ج 2ص.155 .
خود در روز جدايى حق از باطل، روز درگيرى دو گروه [باايمان و بىايمان در جنگ بدر] نازل كرديم، ايمان آوردهايد و خداوند بر هر چيزى تواناست."
احادیث:
امام باقر (ع): محمّدبنمسلم گوید: امام باقر (ع) در مورد آیه: وَ اعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَیْءٍ فَأَنَّ لِلهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبَی، فرمود: «آنان خویشاوندان رسول خدا (ص) هستند و خُمس از آنِ خدا و از آنِ پیامبر خدا (ص) و از آنِ ماست»(1)
امام علی(ع): به خدا قسم! منظور از ذیالقربی ما هستیم، چراکه خدا ما را به خویش و به پیامبرش (ص) مرتبط دانسته است. خدای عزّوجلّ فرمود: فَأَنَّ لِلهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبَی وَ الْیَتَامَی وَ المَسَاکِینِ وَ ابْنِ السَّبِیلِ و این آیه فقط دربارهی ما نازل شده است.(2)
سوره انفال، آیه 55:
"إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللهِ الَّذينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ "
"به يقين، بدترين جنبندگان نزد خدا، كسانى هستند كه كافر شدند و [به هيچ وجه] ايمان نمىآورند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): ابوحمزه گوید: امام باقر (ع) دربارهی این سخن خداوند تبارکوتعالی: "إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِندَ اللهِ الَّذِینَ کَفَرُواْ فَهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ"؛ فرمود: [این آیه] دربارهی بنیامیّه نازل شده است. آنان شرورترین خلق خدا هستند و آنانند که در باطن قرآن کافر محسوب میشوند، و ایمان نمیآورند.(1)
سوره انفال، آیه 58:
"وَ إِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلى سَواءٍ إِنَّ اللهَ لا يُحِبُّ الْخائِنينَ "
"و هرگاه [با ظهور نشانه هايى]، از خيانت گروهى بيم داشته باشى بهطور عادلانه پيمان با آنها را لغو كن؛ زيرا خداوند، خائنان را دوست نمى دارد."
احادیث:
سوره انفال، آیه 61:
"وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللهِ إِنَّهُ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ "
"و اگر تمايل به صلح نشان دهند، تو نيز از در صلح درآى؛ و بر خدا توكّلكن، كه او شنوا و داناست."
احادیث:
امام صادق (ع): حلبی گوید: از امام (پرسیدم: «سَلْمِ چیست»؟ فرمود: «داخلشدن در ولایت ماست».(1)
امام صادق (ع): حَلبی گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم: «منظور از سَلْم در آیه: "وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها" چیست»؟ امام (ع) فرمود: «مراد داخلشدن در امر ماست؛ و مراد از امر ایشان، همان ولایت است».(2)
سوره انفال، آیه 62:
"وَ إِنْ يُريدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللهُ هُوَ الَّذي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنينَ "
"و اگر بخواهند تو را فريب دهند، خدا براى [حمايت] تو كافى است؛ او همان كسى است كه تو را، با يارى خود و مؤمنان، تأييد كرد."
احادیث:
پیامبر (ص): روی عرش چنین نوشته شده است: «همانا من خدا هستم و خدایی جز من نیست، یگانهام و شریکی برای من نیست و محمّد (ص) بنده و پیامبر من است. او را بهوسیلهی علی (ع) تأیید کردم. سپس خدای عزّوجلّ این آیه را نازل فرمود: "هُوَ الَّذِیَ أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ
بِالْمؤْمِنِینَ"؛ منظور از نصر، علی (ع) بود و در مفهوم مؤمنان نیز وارد شده است. پس در هر دو وجه وارد شده است».(1)
سوره انفال، آیه 64:
"يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ "
"اى پيامبر! خداوند و مؤمنانى كه از تو پيروى مىكنند، براى [حمايت] تو کافیست [فقط بر آنها تكيه كن]."
احادیث:
امام باقر (ع): در مورد علیّبنابیطالب (ع) نازل شده است.(2)
سوره انفال، آیه 65:
"يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ "
"اى پيامبر! مؤمنان را به جنگ [با دشمنان خطرناك] برانگيز. هرگاه از شما بيست نفر با استقامت باشند، بر دويست نفر غلبه مىكنند و اگر صد نفر باشند، بر هزار نفر از كسانىكه كافر شدند، پيروز مىگردند، چراكه آنها گروهى هستند كه نمىفهمند."
احادیث:
عیاش-ی درخصوص آیه «یا ایها النبی حرض المؤمنین علی القتال...» از عمرو بن ابی المق-دام روایت کرده گفت: جدم به پدرم میگفت: در تمام عمر روزي بدتر از دو روز بر من نگذشت؛ یکی روز وفات و رحلت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و دوم روزي بودکه به خ-دا قسم درس-قیفه بنی ساع-ده طرف راست ابوبکر نشس-ته بودم و مردم با او بیعت می کردن-د. عمرگفت تا وقتی که علی علیه الس-لام را براي بیعت حاض-ر نکنی بیعت این مردم هی-چ ارزش-ی ندارد. ابوبکر، قنفذ را نزد علی علیه الس-لام فرس-تاد و او را براي بیعت به مسجد دعوت نمود، قنفذ به حضور آن حضرت آمد. حضرت به قنفذ فرمود: به ابوبکر بگو پیغمبر خداصلی الله علیه و آله جانشینی جز من ندارد. قنفذ پیام آن حض-رت را رسانید. براي مرتبه دوم او را روانه نمودندکه بگوید: باید حتما به مسجد آمده و مانند سایر مسلمانان بیعت نماید. حضرت فرمود: به آنها بگو به موجب وصیت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله باید پس از دفن رسول خدا صلی الله علیه و آله از خانه خارج نشوم تا کتاب خ-دا و قرآن را که درجری-ده هاي(غلاف خوشه)خرما و روي کتف هاي شتر نوش-ته ش-ده جمع آوري نمایم. قنف-ذ مراجعت کرده و فرموده هاي آن حض-رت را ابلاغ نمود و ابوبکر را وادار نمود تا به اتفاق او و عثمان وخال-دبن ولی-د و مغیره بن ش-عبه و ابوعبی-ده بن جراح و سالم مولاي ابی حذیفه و قنفذ و من(راوي) وجمعی دیگر از اطرافیان و رجال و اوباش به درخانه فاطمه علیهاالسلام رفتیم. در بسته بود و فاطمه علیهاالسلام گمان نمی کرد کسی بدون اجازه داخل خانه شود. فلانی آتش خواست و درب خانه را آتش زد همینکه نیم سوخته شد با لگد محکم به درکوبید. درشکس-ته شد و فاطمه علیهاالسلام که عقب در بود بین در و دیوار مصدوم گردید و جمعیت بی محابا وارد خانه شده، علی علیه السلام را بدون عبا ازخانه بیرون کشیدند. چون زهرا علیهاالس-لام چنان دی-د کمربن-د شوهرگرامی خود را گرفت وگفت: نمی گ-ذارم شوهرم را با این حالت به مس-جد ببرید و فلانی به قنفذ دس-تور داد تا به ض-رب تازیانه فاطمه علیهاالسلام را از علی علیه السلام جداساخت و بر اثر لطمات وارده بیهوش ش-د. چون به هوش آم-د حس-نین علیهماالس-لام را برداش-ته و روانه مس-جد ش-د تا درکنار
قبر پ-در بزرگوارش رفته و شکایت نموده و ازخداوند طلب عذاب نماید. امیرالمؤمنین علیه الس-لام آثار نزول بلا را مشاهده نمود به س-لمان فرمود: خود را به فاطمه علیهاالسلام برسان، به خدا قسم! اگر نزد قبر پدرش برسد و موي خود را پریشان نموده و نفرین کند احدي در مدینه زنده نخواهد ماند. سلمان خود را به آن مجلله رسانی-ده عرض کرد: اي دختر رسول خدا ص-لی الله علیه و آله! پدرت رحمه للعالمین بود مبادا لب به نفرین بگشایی. فرمود: اي سلمان! چگونه صبر و تحمل نمایم که میخواهند علی علیه السلام را به قتل برسانند . سلمان عرض کرد: من بفرموده امیرالمؤمنین علیه الس-لام خ-دمت رس-یده و ایشان به من امر نموده اندکه ازش-ما تقاضاکنم به منزل برگردید وکسی را نفرین نکنید. فاطمه علیهاالس-لام فرمود: چون شوهرم علی علیه الس-لام امر می نمای-د به خانه برمی گردم وچون فاطمه علیهاالس-لام برگش-ت امیرالمؤمنین علیه السلام به قبر پیغمرصلی االله علیه و آله توجهی نموده و این آیه (خطاب هارون به موسی) را تلاوت فرمود: «یا ابن ام ان القوم استضعفونی وکادوا یقتلوننی»(سوره اعراف آیه 150) اي برادر این قوم مرا تنها یافتند و نزدیک بود مرا بکشند. ابوبکر بالا منبر نشس-ته بود فلانی تکلیف بیعت علی علیه الس-لام نمود. حضرت علی علیه السلام فرمود: اگر بیعت نکنم چه کار خواهیدکرد؟ جواب داد: با شمشیرگردنت را می زنم! فرمود: در این صورت بنده خدا و برادر پیغمبر خود را خواهید کشت؟ خبر به عباس عموي پیغمبر رس-ید ش-تابان خود را به مس-جدرسانید و گفت: دست از علی علیه الس-لام بردارید به عهده من که علی علیه الس-لام بیعت نمای-د. عب-اس دست علی علیه الس-لام و ابوبکر را مس-ح نموده و همین عمل را بیعت تلقی نموده و علی علیه السلام را با حالتی خشمناك رها کردند. علی علیه الس-لام فرمود: خداون-دا! فرموده بودي«ان یکن منکم عش-رون صابرون یغلبوا مأئتین» خداون-دا! توشاه-د باش که من بیست نفر یاور نداشتم که اقدام به جهادکنم و پیغمبرت هم به من فرمود: اگر بیست نفر یاور داشته باشی با دشمنان خودجهاد کن و سپس به خانه خود مراجعت فرمود.(1)
1) . تفسیر عیاشی:ج2ص66؛ الاختصاص شیخ مفید:ص185؛ بحار الانوار:ج28ص227؛ مجمع النورین:ص 76.
سوره انفال، آیه 75:
"وَ الَّذينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ في كِتابِ اللهِ إِنَّ اللهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ "
"و كسانى كه بعداً ايمان آوردند و هجرت كردند و همراه شما جهاد نمودند، از شما هستند و خويشاوندان نسبت به يكديگر، در احكامى كه خدا مقرّر داشته، [از ديگران] سزاوارترند، خداوند به هر چيزى داناست."
احادیث:
امام صادق (ع): امامت بعد از حسن و حسین (ع) هرگز از برادر به برادر نرسید، از دوران علیّبنالحسین (ع) منحصراً طبق گفتار خداوند متعال: "وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فِی کِتابِ اللهِ"، جاری شده و بعد از علیّبنالحسین (ع) امامتی وجود ندارد جز پشت به پشت، یعنی از پدر به پسر.(1)
امام باقر (ع): محمّدبنزید گوید: «از امام باقر (ع) دربارهی این سخن خداوند متعال: "وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فی کِتابِ اللهِ" پرسیدم». امام فرمود: «منظور امام علی (ع) است».(2)
سوره توبه، آیه 1:
"بَراءَةٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ "
"اين، [اعلام] بيزارى از سوى خدا و پيامبر او به كسانى از مشركان است كه با آنها پيمان بستهايد!"
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): انسبنمالک نقل میکند؛ نبیّاکرم (صلی الله علیه و آله) سورهی برائت را برای اهل مکّه همراه ابوبکر فرستاد و سپس علی (علیه السلام) را بهدنبالش گسیل داشت و فرمود: «آن را احدی نمیتواند برساند مگر مردی از اهل بیت من».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص18 / علل الشرایع، ج1، ص190.
سوره توبه، آیه 3:
"وَ أَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللهَ بَريءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ "
"و اين، اعلامى ست از ناحيهی خدا و پيامبرش به [عموم] مردم در روز حجّ اكبر (روز عيد قربان) كه خداوند و پيامبرش از مشركان بيزارند! بااينحال، اگر توبه كنيد براى شما بهتر است! و اگر سرپيچى نماييد، بدانيد كه شما نمىتوانيد از قلمرو قدرت خداوند خارج شويد. و كافران را به مجازات دردناكى بشارت ده!"
احادیث:
امام علی (علیه السلام): مؤذّن در دنیا و آخرت منم. خدای عزّوجلّ فرمود: دراینهنگام، ندادهندهای در میان آنها ندا میدهد که: «لعنت خدا بر ستمگران باد)اعراف/44( و آن مؤذّن من هستم». و فرمود: وَ أَذَان مِّنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ؛ آن اذان من هستم.(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله ) ]در خطاب به امام علی (علیه السلام)[: خداوند عزّوجلّ میفرماید: وَ أَذَان مِّنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ إِلَی النَّاسِ یَوْمَ الحَجِّ الأَکْبَرِ و تو همان کسی هستی که [آیات برائت را] از جانب خداوند عزّوجلّ و رسولش )صلی الله علیه و آله( ابلاغ کردی.(2)
سوره توبه، آیه 12:
"وَ إِنْ نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُوا في دينِكُمْ فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لا أَيْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ "
"و اگر پيمانهاى خود را پس از عهد خويش بشكنند، و آيين شما را مورد طعن [و تمسخر] قرار دهند، با پيشوايان كفر پيكار كنيد، چراكه پيمان آنها اعتبارى ندارد، شايد [با شدّت عمل] دست بردارند."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): ابوعثمان اذانگوی قبیلهی بنیافصی گوید؛ از علیّابنابیطالب (علیه السلام) هنگام خروج طلحه و زبیر برای جنگ با او شنیدم که فرمود: «گلهی من از طلحه و زبیر است. آنان به میل خود با من بیعت کردند و سپس بیآنکه اتّفاقی از جانب من بیفتد، بیعتم را شکستند». سپس این آیه را تلاوت فرمود: "وَ ان نَّکَثُواْ ایمانهُم مِّن بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُواْ فِی دِینِکُمْ فَقَاتِلُواْ أَئِمَّةَ الْکُفْرِ انهُمْ لاَ ایمان لَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَنتَهُون."(2)
سوره توبه، آیه 14:
"قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللهُ بِأَيْديكُمْ وَ يُخْزِهِمْ وَ يَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنينَ "
"با آنها پيكار كنيد، كه خداوند آنان را به دست شما مجازات كرده و رسوا مىسازد و شما را بر آنها يارى مىدهد. و سينهی گروه مؤمنين را شفا مىبخشد [و بر قلب آنها مرهم مىنهد]."
احادیث:
1.امام صادق (علیه السلام): عقبه گوید: با معلیّبنخنیس خدمت حضرت صادق (علیه السلام) رفتیم. فرمود: «بر شما مژده باد. به یکی از دو فرجام نیک از جانب خدا! یا شما باقی میمانید تا ببینید آنچه را که مایهی سرافرازی شما باشد، خدا دلهای شما را شفا بخشد و خشم دلتان را ببرد و شما را بر دشمن چیره سازد، چنانکه در قرآن میفرماید: "وَ یَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِینَ* وَ یُذْهِبْ غَیْظَ قُلُوبِهِم"؛ و اگر قبل از دیدن آن روز از دنیا برود، به دینی که خدا برای پیغمبر (صلی الله علیه و آله) و خاندان او و علی (علیه السلام) رضایت داده است از دنیا رفتهاید».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص52 / بحار الأنوار، ج65، ص85/ العیاشی، ج2، ص79.
عذاب بر کافرین است». عرض کردم: «آن چه ندایی است»؟ فرمود: «سه بانگ در ماه رجب است که نخستین آن این است: ای لعنت خدا بر ظالمان باد!. (هود/18)». و بانگ دوم این است: آنچه باید نزدیک شود، نزدیک شده است [و قیامت فرامیرسد]. (نجم/57). پس دراینهنگام هیکلی آشکار را همراه با سپیده خورشید ببینند که فریاد میزند: بدانید و آگاه باشید خداوند فلانبنفلان و نسب او را تا علی (علیه السلام) بر میشمارد، برانگیخت که در برانگیختنش نابودی ستمگران است، پس دراینهنگام فرج حاصل گردد و یَشْفِی اللهُ صُدُورَهُمْ وَ یُذْهِبْ غَیْظَ قُلُوبِهِمْ». عرض کردم: «ای رسول خدا! پس از من چند امام خواهد بود»؟ فرمود: «امامان پس از حسین (علیه السلام)، نُه امام هستند و نهمین ایشان قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) آنهاست».(1)
سوره توبه، آیه 16:
"أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لاَ الْمُؤْمِنينَ وَليجَةً وَ اللهُ خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ "
"آيا چنين پنداشتيد كه [به حال خود] رها مىشويد درحالىكه خداوند هنوز كسانى را كه از شما جهاد كردند و غير از خدا و پيامبرش و مؤمنان را محرم اسرار خويش انتخاب ننمودند، [از ديگران] مشخّص نساخته است؟! [بايد آزمايش شويد تا مؤمنان واقعى شناخته شوند] و خداوند به آنچه عمل مىكنيد، آگاه است."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص56 بحار الأنوار، ج36، ص337/ بحار الأنوار، ج51، ص108.
امام باقر (علیه السلام): یعنی مؤمنان آل محمّد (ص).(1)
امام باقر (علیه السلام): عبداللهبنعجلان گوید: امام باقر (علیه السلام) دربارهی این سخن خدای تبارکوتعالی: "أَمْ حَسِبْتُمْ ان تُتْرَکُواْ وَ لَمَا یَعْلَمِ اللهُ الَّذِینَ جَاهَدُواْ مِنکُمْ وَ لَمْ یَتَّخِذُواْ مِن دُونِ اللهِ وَلاَ رَسُولِهِ وَ لاَ الْمؤْمِنِینَ وَلِیجَةً"، فرمود: «منظور او از مؤمنان، ائمّه (ع)هستند که جز از غیر خدا و رسول و امامان (ع) محرم رازی نگرفتند».(2)
سوره توبه، آیه 19:
" أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ في سَبيلِ اللهِ لايَسْتَوُونَ عِنْدَ اللهِ وَ اللهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمينَ"
"آيا آبدادن به حاجيان، و آباد ساختن مسجد الحرام را، همانند [عمل] كسى قرار داديد كه به خدا و روز بازپسين ايمان آورده، و در راه او جهاد كرده است؟]اين دو] نزد خدا يكسان نيستند و خداوند گروه ستمكاران را هدايت نمىكند."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص60 / بحار الأنوار، ج24، ص247/ القمی، ج1، ص283.
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص60 / الکافی، ج1، ص415/ بحار الأنوار، ج24، ص244/ تأویل الآیات الظاهرة، ص204/ المناقب، ج4، ص421.
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص76/ بحار الأنوار، ج41، ص62/ بحار الأنوار، ج36، ص35.
امام علی (علیه السلام: ( ابوذر (رحمة الله علیه) گوید: علی (علیه السلام) در روز برگزاری شورای انتخاب خلیفهی سوّم این آیه را بر حاضران قرائت کرد و جملگی حاضران در آن شورا تأیید کردند که این آیه دربارهی وی نازل شده است.(1)
امام باقر (علیه السلام): امام صادق (علیه السلام) از پدر بزرگوارش روایت میکند که فرمود: «چون خداوند مکّه را به دست رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فتح نمود، منصب سقایت را به عبّاس داد و پردهداری را عثمانبنطلحه و چیزی به علی (علیه السلام) نداد. پس به علی (علیه السلام) گفتند: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سقایت را به عباس و پردهداری را به عثمانبنطلحه داد و تو را بیبهره گذاشت»! فرمود: «از کاری که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) انجام داد، بسیار خرسند و خوشنودم». آنگاه خداوند متعال این آیه را نازل فرمود: أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمسجدالحرام کَمَنْ أمن بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ فِی سَبِیلِ اللهِ لا یَسْتَوُونَ عِنْدَ اللهِ ... أَجْرٌ عَظیمٌ (توبه/2219)، این آیه در شأن علیّبنابیطالب (علیه السلام) نازل شد».(2)
سوره توبه، آیات 20 تا 22:
"الَّذينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا في سَبيلِ اللهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ "(20)
"كسانى كه ايمان آوردند، و هجرت كردند، و با مال و جانشان در راه خدا جهاد نمودند، مقامشان نزد خدا برتر است؛ و آنها رستگارانند."
" يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَ رِضْوانٍ وَ جَنَّاتٍ لَهُمْ فيها نَعيمٌ مُقيمٌ " (21)
"پروردگارشان آنها را به رحمتى از ناحيهی خود، و خشنودى [خويش] و باغهاى بهشتى بشارت مىدهد كه در آن، نعمتهاى پايدار دارند."
"خَلِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيم" (22)
"جاودانه و تا ابد در اين باغها [و در ميان اين نعمتها] خواهند بود، زيرا پاداش عظيم نزد خداوند است."
احادیث:
2.رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: "علی وش-یعته ه-م الف-ائزون"، علی و ش-یعیان او رس-تگار و ظفر یافتگ-ان می باش-ند.(2)
سوره توبه، آیه 23:
"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ وَ إِخْوانَكُمْ أَوْلِياءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإيمانِ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ "
"اى كسانى كه ايمان آوردهايد! اگر پدران و برادران شما كفر را بر ايمان ترجيح دهند، آنها را ولىّ [و يار و ياور و تكيهگاه] خود قرار ندهيد و كسانى از شما كه آنان را ولىّ خود قرار دهند، آنان ستمكارانند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): ابوحمزه نقل میکند: امام باقر (علیه السلام) دربارهی این فرمودهی خدای عزّوجلّ؛ "یَا ایها الَّذِینَ أمنواْ لاَ تَتَّخِذُواْ آباءکُمْ وَ إِخْوَانکُمْ اولیاء ان اسْتَحَبُّواْ الْکُفْرَ عَلَی الایمان"، فرمود: ایمان همان ولایت علیّبنابیطالب (علیه السلام) است.(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): در کتاب بحارالانوار آمده است، هنگامیکه این آیه: "وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْکُمْ خَاصَّةً"؛ و از فتنهای بپرهیزید که تنها به ستمکاران شما نمیرسد [بلکه همه را فرا خواهد گرفت چرا که دیگران سکوت اختیار کردند]. (انفال/25) نازل شد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «هرکس علی (علیه السلام) را که جانشین من بعد از مرگم است، مورد ستم قرار دهد، مثل کسی است که منکر پیامبری من و پیامبران قبل از من است. هرکه دوست بدارد ظالمی را، او خود ظالم است. خداوند میفرماید: "یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص80 / بحار الأنوار، ج35، ص340/ المناقب، ج3، ص94.
لا تَتَّخِذُوا آباءَکُمْ وَ إِخْوانَکُمْ أَوْلِیاءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْکُفْرَ عَلَی الْإِیمانِ وَ مَنْیَتَوَلَّهمْ مِنْکُمْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُون."(1)
سوره توبه، آیه 26:
"ثُمَّ أَنْزَلَ اللهُ سَكينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ وَ أَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ عَذَّبَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ذلِكَ جَزاءُ الْكافِرينَ "
"سپس خداوند آرامش خود را بر پيامبرش و بر مؤمنان نازل كرد و لشكرهايى فرستاد كه شما آنها را نمىديديد و كافران را مجازات كرد و اينست جزاى كافران!"
احادیث:
امام علی (علیه السلام): ضحاکبنمزاحم گوید: «این آیه دربارهی کسانیکه در جنگ حنین در کنار پامبر (ص) ثابت قدم ماندند و متواری نشدند، مثل علی (ع) و عبّاس و ابوسفیانبنحارث بنعبدالمطلّب و عدّهی قلیلی از بنیهاشم نازل شد»(2)
سوره توبه، آیه 32:
"يُريدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللهُ إِلاَّ أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ "
"آنها مىخواهند نورِ خدا را با دهان خود خاموش كنند ولى خدا جز اين نمىخواهد كه نور خود را كامل كند، هرچندكافران ناخشنود باشند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): منظور از نور [در آیه]، ولایت علی (علیه السلام) است. اینان مردم را از نور که همانا ولایت علی (علیه السلام) است بیرون آورده و به تاریکی روی آوردند که همان پذیرش ولایت دشمنان ایشان است؛ پس کسانی که به او ایمان آوردند، و حمایت و یاریش کردند، و از نوری که با او نازل شده پیروی نمودند. (اعراف/157)، و این کلام خداوند: "یُرِیدُونَ أَنْ یُطْفِؤُا نُورَ اللهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ یَأْبَی اللهُ إِلَّا أَنْ یُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُون" نیز دربارهی آنان نازل شده است.(1)
امام رضا (علیه السلام): "یُرِیدُونَ أَنْ یُطْفِؤُا"؛ یعنی میخواهند نور ولایت امیر المؤمنین (علیه السلام) را با زبانهای خود خاموش کنند و خداوند نورش را کامل میکند یعنی خداوند امامت را تکمیل میکند، به دلیل این آیه: حال که چنین است، به خدا و رسول او و نوری که نازل کردهایم ایمان بیاورید. (تغابن/8)، که نور همان امام است.(2)
سوره توبه، آیه 33:
"هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ "
"او كسى است كه پيامبرش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همهی آيينها پيروز گرداند، هرچند مشركان ناخشنود باشند."
احادیث:
امام رضا (علیه السلام): او خدایی است که به پیامبرش (صلی الله علیه و آله) دستور داده که در مورد ولایت علیّّابنابیطالب (علیه السلام) وصیّت کند، و ولایت همان دین حق است.(1)
امام صادق (علیه السلام): به خدا قسم! هنوز تأویل این آیه بروز پیدا نکرده و تا خروج قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تأویلش آشکار نمیشود. وقتی قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) خروج کند، کافری نسبت به خدای بزرگ باقی نمیماند و مشرکی نسبت به مقام امام نمیماند، مگر اینکه از قیام او کراهت دارد، تا جایی که اگر کافر یا مشرکی در دل صخرهای باشد، صخره میگوید: «ای مؤمن! در دل من کافری است، پس مرا بشکن و او را بکش!».(2)
سوره توبه، آیه 34:
"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنَّ كَثيراً مِنَ الْأَحْبارِ وَ الرُّهْبانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللهِ وَ الَّذينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها في سَبيلِ اللهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَليمٍ "
"اى كسانى كه ايمان آوردهايد! بسيارى از احبار [يهود] و راهبان [نصرانى]، اموال مردم را به باطل [و ناروا] مىخورند و [آنان را] از راه خدا باز مىدارند و كسانى كه طلا و نقره را گنجينه [و ذخيره و پنهان] مىسازند و در راه خدا انفاق نمىكنند، به مجازات دردناكى بشارت ده!"
احادیث:
امام صادق (ع): دست شیعیان ما در انفاق آنچه در دست آنان است، بهگونهی شایسته باز است. پس هرگاه قائم ما ظهور کند، گنجهایی را که ثروتمندان اندوختهاند بر آنان تحریم میکند تا اینکه آن گنجها را بیاورند و از آنها برعلیه دشمن خود کمک گیرد و این همان کلام خدای عزّوجلّ: "وَ الَّذِینَ یَکْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لاَ یُنفِقُونَهَا فِی سَبِیلِ اللهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِیمٍ" است.(1)
سوره توبه، آیه 36:
"إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في كِتابِ اللهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ مِنْها أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلا تَظْلِمُوا فيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللهَ مَعَ الْمُتَّقينَ "
"تعداد ماهها نزد خداوند در كتاب [آفرينش] الهى، از آن روز كه آسمانها و زمين را آفريده، دوازده ماه است، كه چهار ماه از آن، ماه حرام است [و جنگ در آن ممنوع مىباشد]. اين، آيين هميشگى و استوار [الهى] است. بنابراين در اين ماهها به خود ستم نكنيد [و از هرگونه خونريزى بپرهيزيد]. و با همهی مشركان پيكار كنيد، همانگونه كه آنها با همهی شما پيكار مىكنند و بدانيد خداوند با پرهيزگاران است."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص140 / الکافی، ج4، ص61/ بحار الأنوار، ج70، ص143/ العیاشی، ج2، ص87.
امام صادق (علیه السلام):در مناقب آمده است؛.. أربعة حُرُم (چهارماه حرام) علی و حسن و حسین (ع) و قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هستند به خاطر دلالت این آیه بر این موضوع: ذلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ است.(1)
ابوحمزه ثمالی گوید: روزی نزد امام باقر (علیه السلام) بودم. هنگامیکه حاضران از نزد او رفتند، به من فرمود: «ای ابوحمزه! قیام قائم ما از جمله امور حتمی است که نزد خدا تغییرپذیر نیست. هرکه در آنچه میگویم شک کند، با خدا درحالی دیدار خواهد کرد که به او کافر و منکر است». سپس فرمود: «پدر و مادرم فدایت شوند! ای کسی که نام و کنیهام را داری و هفتمین [پیشوای (علیه السلام)] پس از منی، پدرم فدای کسی شود که زمین را با عدل و قسط پر میکند، چنانکه از ظلم پرشده است». سپس فرمود: «ای ابوحمزه! هرکه او را درک کند و به او تسلیم نشود، بر محمّد و علی تسلیم نشده است و همانا خدا بهشت را بر او تحریم میکند و جایگاه آنها، آتش است و چه بد جایگاهی است جایگاه ستمکاران!. (آل عمران/151)». و [به حمد خدا] از این واضحتر و روشنتر و آشکارتر و نورانیتر برای کسی که خدا او را هدایت کند و به او نیکی کند، کلام خدای عزّوجلّ در کتاب محکم اوست: إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتَابِ اللهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَات وَ الأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ فَلاَ تَظْلِمُواْ فِیهِنَّ أَنفُسَکُمْ، و شناخت ماهها دین قیِّم (ارزشمند) نمیباشند. زیرا که یهودیان و مسیحیان و مجوس و سایر آیینها و همهی مردم از موافق و مخالف، این ماهها را میدانند و آنها با نام میشمارند. درحقیقت، آنان ائمّه (علیهم السلام) هستند. ایشان بر پادارندهی دین خدایند و ماههای حرام از آنِ اینهاست؛ امیرمؤمنان علی (علیه السلام) که خدا نامی را از نامهایش [یعنی علی (علیه السلام)] اشتقاق کرده است، چنانکه برای رسولش نامی را از نام محمودش اشتقاق کرده است و نام سه نفر از فرزندانش؛ علیّبنحسین و علیّبنموسی و علیبنمحمّد (علیهم
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص152/ بحار الأنوار، ج24، ص241.
السلام) است. پس این نام گرفته شده از نام خدای عزّوجلّ است و بهوسیلهی او دارای حرمت شد».(1)
سوره توبه، آیه 40:
"إِلاَّ تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذينَ كَفَرُوا ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللهَ مَعَنا فَأَنْزَلَ اللهُ سَكينَتَهُ عَلَيْهِ وَ أَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها وَ جَعَلَ كَلِمَةَ الَّذينَ كَفَرُوا السُّفْلى وَ كَلِمَةُ اللهِ هِيَ الْعُلْيا وَ اللهُ عَزيزٌ حَكيمٌ "
"اگر او (پيامبر) را يارى نكنيد، خداوند او را [در سختترين لحظات] يارى كرد آنهنگام كه كافران او را [از مكّه] بيرون كردند، درحالىكه يكى از دو نفر بود [و يكنفر بيشتر همراه نداشت] درآنهنگام كه آن دو در غار بودند و او به همسفر خود مىگفت: «غم مخور، خدا با ماست». آنگاه، خداوند آرامش خود را بر او فرستاد و با لشكرهايى كه مشاهده نمىكرديد، او را تأييد نمود
و گفتار [و خواستهی] كافران را پايينتر قرار داد [و آنها را با شكست مواجه ساخت] و تنها سخن خدا [و آيين او] برتر [و پيروز] است و خداوند توانا و حكيم است."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): رسول خدا (صلی الله علیه و آله) چون به غار ثور رفت مرا در جای خود خواباند و با پتوی خود پوشاند چون مشرکان به خانهی او آمدند گمان بردند من محمّد (صلی الله علیه و آله) هستم. مرا از خواب بیدار کردند و گفتند: «رفیقت چه شد»؟ گفتم: «دنبال کاری رفت». گفتند: «اگر گریخته بود این علی هم با او گریخته بود».(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): امام باقر (علیه السلام) از پدران بزرگوارش روایت کرده است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «خداوند از من پیمانی گرفت». عرض کردم: «پروردگارا، آن را برای من روشن فرما». فرمود: «بشنو»! عرض کردم: «گوشم میدهم»! فرمود: «ای محمّد! پس از تو، پرچم هدایت و امام اولیای من و نور هرکس که مرا اطاعت کند علی (علیه السلام) است. او همان کلمهای است که خداوند پارسایان را به آن ملزم گردانیده، پس هرکه او را دوست بدارد، مرا دوست داشته است و هرکه با وی دشمنی کند با من دشمنی کرده است. پس او را به این معنا بشارت ده».(2)
سوره توبه، آیه 52:
"قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصيبَكُمُ اللهُ بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدينا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ "
"بگو: «آيا درباره ما، جز يكى از دو نيكى را انتظار داريد؟! [يا پيروزى يا شهادت] ولى ما انتظار داريم كه خداوند، عذابى از سوى خود [در آن جهان] به شما برساند، يا [در اين جهان] به دست ما [مجازات شويد] اكنون شما انتظار بكشيد، ما هم با شما انتظار مىكشيم»!"
احادیث:
امام علی (علیه السلام): محمّدبنحنفیه گوید: حضرت (علیه السلام) پیش یاران خود آمد که انتظار خارجشدنش را از منزل داشتند گفت: «این بشارت را از خدا دریافت کنید، به خدا قسم! هیچکس جز شما چنین بشارتی دریافت نکرده است». آنگاه این آیه را خواند: «بگو: «من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمیکنم جز دوستداشتن نزدیکانم [اهل بیتم]. (شوری/23) فرمود: «ما اهل بیت و خویشاوند پیامبریم خدا ما را از آنها قرار داده و شما را نیز از ما محسوب نموده است». سپس این آیه را خواند: آیا انتظاری برای ما جز یکی از دو نیکی دارید؟ مرگ و داخلشدن به بهشت و ظاهر شدن امر ما که خداوند چشم شما را روشن کند». آنگاه فرمود: «راضی نیستید که نماز شما قبول شود و نماز آنها قبول نشود، حج شما قبول شود و از آنها قبول نشود»؟ گفتند: «به چه جهت»؟! در جواب آنها فرمود: «جریان همینطور است که گفتم».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص186/ بحار الأنوار، ج23، ص248/ فرات الکوفی، ص399.
سوره توبه، آیه 54:
"وَ مَا مَنَعَهُمْ أَن تُقْبَلَ مِنهْمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ لَا يَأْتُونَ الصَّلَوةَ إِلَّا وَ هُمْ كُسَالىَ وَ لَا يُنفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كَرِهُون "
"هيچچيز مانع قبول انفاقهاى آنها نشد، جز اينكه آنها به خدا و پيامبرش كافر شدهاند و نماز بهجا نمىآورند جز با كسالت و انفاق نمىكنند مگر با كراهت."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): به خدا قسم اگر مردی، روز را روزه گیرد و شب را شب زندهداری کند، سپس بدون ولایت ما اهل بیت، در برابر خدای عزّوجلّ قرار بگیرد، درحالی در برابر خداوند تبارکوتعالی قرار خواهد گرفت و با او دیدار خواهد کرد که از او راضی نیست و یا بر او خشمگین است. سپس فرمود: «و این همان کلام خدای عزّوجلّ است که میفرماید: "وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلاَّ أَنَّهُمْ کَفَرُوا بِاللهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ لا یَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلاَّ وَ هُمْ کُسالی وَ لا یُنْفِقُونَ إِلاَّ وَ هُمْ کارِهُون"». سپس فرمود: «و ایمان چنین است، عمل همراه با ایمان به ایمان زیان نمیرساند و کفر نیز چنین است، یعنی عمل همراه با کفر فایدهای ندارد».(1)
سوره توبه، آیه 64:
"يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما في قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِؤُا إِنَّ اللهَ مُخْرِجٌ ما تَحْذَرُونَ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص188 / العیاشی، ج2، ص89.
"منافقان از آن بيم دارند كه سورهاى برضدّ آنان نازل گردد و به آنها از [اسرار] درون قلبشان خبر دهد. بگو: «استهزاء كنيد! خداوند آنچه را از آن بيم داريد، آشكار مىسازد»."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): پیامبر (صلی الله علیه و آله) مرا آگاه کرد که امّت ایشان به هفتادوسه فرقه متفرّق میشوند، سیزده فرقه از آنها ادّعای دوستی و محبّت ما را دارند ولی همهی آنها جز یک فرقه، هلاک خواهند شد. من همانا از جانب پروردگارم، بر برهان و دلیل هستم و به سرنوشتی که این مردم خواهند داشت، آگاهم. این مردم مدّت زمان معدودی دارند؛ زیرا خداوند بلند مرتبه میفرماید: و من نمیدانم شاید این آزمایشی برای شماست و مایهی بهرهگیری تا مدّتی [معیّن]!. (انبیاء/111). من اندک را بر آنها صبر کردم؛ به خاطر آنچه که امر خداوند رسا و تقدیر او در میان آنها حتمی است. خداوند، دورویی و حسادت آنها را متذکّر شد و اینکه بعد از فراق پیامبرشان، کینههایشان را آشکار خواهد کرد و بیماری دلهایشان را نشان خواهد داد. خداوند عزّوجلّ منافقین را برحذر میدارد از اینکه سورهای دربارهی آنها نازل شود که آنان را از آنچه در دلهایشان هست، خبر دهد و میفرماید: "یحْذَرُ المُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَیْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما فِی قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِؤُا إِنَّ اللهَ مُخْرِجٌ ما تَحْذَرُونَ"؛ یعنی خواهید دانست.(1)
امام عسکری (علیه السلام): رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بعد از رسیدن به گردنه کوهی که رسوایان منافقین و کفّار در برابر آن قرار داشتند، در پایین گردنه فرود آمد. سپس آنان را جمع کرد و فرمود: «جبرئیل روحالأمین مرا آگاه ساخته است که بر ضدّ علی (علیه السلام) چنین و چنان توطئهای طرحریزی گشته است، ولی خداوند عزّوجلّ با الطاف و معجزات عجیب خویش به کذا و کذا از او پاسداری کرد و زمین را در زیر سم ستور و گامهای یاران او محکم و استوار ساخت، سپس علی (علیه السلام) به آن مکان بازگشت و از آن سرپوش برگرفت و در
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص234/ بحار الأنوار، ج30، ص75/ إرشادالقلوب، ج2، ص311 .
نتیجه گودال آشکار گردید. سپس خداوند عزّوجلّ آن را از کرامت خویش بر او به هم آورد و به او (علی (علیه السلام)) گفته شد: «در این باره نامهای بنویس و با پیکی به سوی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بفرست». ولی او در پاسخ گفت: «پیک و فرستاده خداوند به سوی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سریعتر و پیامش به او زودتر میرسد». با این حال رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آنان را از سخن علی (علیه السلام) در دروازه مدینه آگاه نساخت که فرمود: «منافقانی همراه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند که به زودی بر ضدّ او توطئه میکنند، ولی خداوند متعال از او دفاع و پاسداری میکند». هنگامی که آن بیستوچهار منافق عقبه سخن پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره علی (علیه السلام) را شنیدند، به یکدیگر گفتند: «محمّد در دروغپردازی چه استادانه مهارت دارد! پیکی بادپا نزد او آمد یا آنکه پرندهای از مدینه از میان اهل و خانوادهاش بر او فرو آمد؟ بیتردید علی به حیله و مکر کذا کشته شده است که یارانمان را بر قتل او گماشتیم. و او (محمّد) اکنون که خبر به او رسیده است، آن را مخفی ساخته و به ضدّ آن مبدّل کرده است. او میخواهد افراد همراهش در آرامش باشند تا بر ضدّ او طغیان نکنند. ولی چه خیال باطلی! به خدا سوگند که مرگ علی او را در مدینه مقیم ساخت و محمّد را به اینجا تنها هلاکت خارج ساخت. و علی هلاک گردیده است و محّمد نیز بیهیچ شکی و تردیدی در اینجا هلاک خواهد گشت. ولی بیایید تا به سوی او رویم و درباره کار علی اظهار شور و شعف کنیم تا قلبش به ما متمایل و مطمئن گردد، تا آن دم موعود فرا رسد و نقشه خویش را درباره او عملی سازیم». آنان به نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) آمدند و به خاطر جان به در بردن علی (علیه السلام) از دامی که دشمنان برای او تدارک دیده بودند، به او شادباش گفتند. سپس به او گفتند: «ما را آگاه ساز که آیا علی افضل و برتر است یا فرشتگان مقرّب الهی»؟ رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «آیا فرشتگان جز به محبّت محمّد و علی و پذیرش ولایت آن دو، بزرگی و شرافت مییابند؟ هیچ کسی از محبّان و دوستداران علی نیست
که قلبش را از پلیدی و ناپاکی فریب و دغل و خیانت، کینه و نجاست گناهان پاک سازد، مگر آنکه پاکتر و برتر از ملائکه باشد ....(1)
سوره توبه، آیه 71:
"وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ يُطيعُونَ اللهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللهُ إِنَّ اللهَ عَزيزٌ حَكيمٌ "
"مردان و زنان باايمان، ولىّ [و يار و ياور] يكديگرند، امربهمعروف و نهىازمنكر مىكنند، نماز را برپا مىدارند و زكات را مىپردازند و خدا و پيامبرش را اطاعت مىكنند، بهزودى خدا آنان را مورد رحمت [خويش] قرار مىدهد، خداوند توانا و حكيم است."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): وقتی حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) قیام کند آنها را امربهمعروف مینماید، و از کار زشت بازمیدارد و منکر، این است که مقام امام (علیه السلام) را انکار کند و از پیروی او امتناع ورزد.(2)
سوره توبه، آیه 72:
"وَعَدَ اللهُ الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ مَساكِنَ طَيِّبَةً في جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللهِ أَكْبَرُ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ "(72)
"خداوند به مردان و زنان باايمان، باغهاى بهشتى وعده داده كه نهرها از پاى درختانش جارى است، جاودانه در آن خواهند ماند و [همچنين] خانهها [و قصرهاى] پاكيزه در باغهاى جاودان بهشتى [به آنها وعده داده] و خشنودى خدا، [از همهی اينها] برتر است و اين، همان رستگارى و پيروزى بزرگ است."
احادیث:
از رسول خدا ص-لی الله علیه و آله چنین نقل شده است: «من سره ان یحیا حیاتی ویموت مماتی ویسکن جنتی التی واعدنی الله ربی، جنات عدن... فلیوال علی بن ابی طالب علیه السلام وذریته علیهم السلام من بعده»: کسی که دوست دارد حیاتش همچون من، و مرگش نیز همانند من بوده باشد، و در بهشتی که خداوند به من وعده داده در جنات عدن ساکن شود، باید علی بن ابیطالب علیه السلام و فرزندان بعد از او را دوست بدارد.(1)
ام-ام صادق علیه الس-لام به ابی بص-یر فرمود:اي ابا محم-د آیه اي نازل نش-ده که در خصوص بهشت باش-د و اهل آن را به خیر مژده ده-د مگر اینکه درب-اره ما و ش-یعیان ما می باش-د و آیه اي نازل نش-ده که اهل آن را به ش-ر و جهنم خبر ده-د مگر آنکه درباره دشمنان ما می باشد.(2)
سوره توبه، آیه 73:
"يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ "
"اى پيامبر! با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنها سخت بگير! جايگاهشان جهنّم است و بد فرجامى است!"
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ابنعبّاس (رحمة الله علیه) گوید: هنگامیکه آیهی مبارکه: "یا أَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الْکفّار وَ الْمنافِقِینَ"، نازل شد، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «حتماً با کفّار مجاهده خواهم کرد»! درپی این کلام جبرئیل نازل شده و گفت: «این مجاهده و جنگ را تو یا علی (علیه السلام) خواهی کرد».(1)
سوره توبه، آیه 74:
"يَحْلِفُونَ بِاللهِ ما قالُوا وَ لَقَدْ قالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ يَنالُوا وَ ما نَقَمُوا إِلاَّ أَنْ أَغْناهُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً لَهُمْ وَ إِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللهُ عَذاباً أَليماً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ ما لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصيرٍ"
"به خدا سوگند ياد مىكنند كه [در غياب پيامبر، سخنان كفرآميز] نگفتهاند، درحالىكه به يقين سخنان كفرآميز گفتهاند و پس از اسلام آوردنشان، كافر شدهاند و تصميم به امرى
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص246 / الأمالی للطوسی، ص502/ بحار الأنوار، ج29، ص423/ الاحتجاج، ج1، ص196.
[خطرناك] گرفتند، كه به آن نرسيدند. آنها فقط از اين ايراد مىگيرند كه خداوند و پيامبرش، آنان را به فضل [و كَرَم] خود، بىنياز ساختند. [بااينحال] اگر توبه كنند، براى آنها بهتر است و اگر روىگردانند، خداوند آنها را در دنيا و آخرت، به مجازات دردناكى كيفر خواهد داد و در سراسر زمين، نه ولىّ و سرپرستى دارند و نه ياورى."
احادیث:
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه): "یَوْمَ یَبْعَثُهُمُ اللهُ جَمِیعاً (مجادله/6)"، وقتی روز قیامت فرا میرسد خدا کسانی را که حقّ آل محمّد (صلی الله علیه و آله) را غصب کردند جمع میکند و آنچه با خود آوردهاند را بر آنان عرضه میکند؛ پس آنان قسم میخورند که چیزی از این کارها را انجام ندادهاند چنانکه در دنیا برای رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سوگند خوردند هنگامیکه قسم یاد کردند که ولایت را به بنیهاشم برنگردانند و هنگامیکه در عقبه تصمیم به قتل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) گرفتند؛ وقتی خدا پیامبرش را مطّلع ساخت و حضرت به آنان خبر داد، قسم خوردند که آنان چنین نکردهاند و چنین تصمیمی نداشتهاند، خدا بر پیامبرش چنین نازل فرمود: "یَحْلِفُونَ بِاللهِ ما قالُوا وَ لَقَدْ قالُوا کَلِمَةَ الْکُفْرِ وَ کَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ یَنالُوا وَ ما نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْناهُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ یَتُوبُوا یَکُ خَیْراً لَهُمْ". وقتی خدا آن را روز قیامت بر ایشان عرضه میکند منکر میشوند و برای آن قسم یاد میکنند چنانچه برای رسول خدا (صلی الله علیه و آله) قسم خوردند و آن این آیه است: خداوند همهی آنها را برمیانگیزد، آنها برای خدا نیز سوگند [دروغ] یاد میکنند. (مجادله/18)».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص250 / القمی، ج2، ص357/ نور الثقلین/ بحار الأنوار، ج7، ص209.
سوره توبه، آیه 79:
"الَّذينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعينَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذينَ لا يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ "
"كسانى كه از مؤمنان فرمانبردار، در صدقاتشان عيبجويى مىكنند وكسانى را كه [براى انفاق در راه خدا] جز به مقدارِ [ناچيزِ] توانايى خود دسترسى ندارند، مسخره مىنمايند، خدا آنها را استهزا مىكند [و كيفر مىدهد] و براى آنها عذاب دردناكى است!"
احادیث:
حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام باغی را آب داد و خود را به اجاره داد که هر دلو آبی که بکشد یک دانه خرما بگیرد. حضرت چون بدین وسیله خرمایی چند جمع کرده و خواست آن را خدمت پیامبر اکرم ص-لی الله علیه و آله ببرد تا آن خرماها را در راه خدا صدقه بدهد، عبدالرحمن بن عوف که بیرون درب خانه پیغمبر صلی الله علیه و آله ایس-تاده بود از حض-رت علی علیه الس-لام (و این رفت-ارش) عیبجوي کرد، و گفت: خداون-د از این خرم-ا بی نی-از است! فورا آیه فوق در مدح آن حضرت نازل گردید.(1)
سوره توبه، آیات 84 و 85:
"وَ لا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللهِ وَ رَسُولِهِ وَ ماتُوا وَ هُمْ فاسِقُونَ "(84)
1) . تفسیر عیاشی: ج 2ص101؛ البرهان: ج 2ص822؛ نورالثقلین: ج 2ص.247 .
"هرگز بر مردهی هيچيك از آنان، نماز نخوان و بر كنار قبرش، [براى دعا و طلب آمرزش] نايست، چرا كه آنها به خدا و پيامبرش كافر شدند و درحالىكه فاسق بودند از دنيا رفتند."
"وَ لا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُريدُ اللهُ أَنْ يُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ" (85)
"[فزونى] اموال و فرزندانشان، تو را در شگفتى فرو نبرد! [اين براى آنها نعمت نيست، بلكه] خدا مىخواهد آنان را بهوسيلهی آن، در زندگى دنيا عذاب كند و درحال كفر بميرند."
احادیث:
امام صادق علیه الس-لام: از ابی امیه یوسف بن ثابت بن ابی س-عیده روایت شده که قومی بر امام صادق علیه الس-لام وارد شده عرض کردند: ما به خاطر خویشاوندي شما با حضرت رسول صلی الله علیه و آله و به عنوان اداي واجب و وظیفه و ثوابی که خداوند در دنیا و آخرت براي محبت و دوستی شما قائل است و نیز براي اصلاح دین خود به دیدار و زیارت شما آمده ایم. حض-رت فرمود: راست می گوئید، هرکس ما را دوست بدارد با ما است و روز قیامت با ما محشور می شود س-پس دو انگش-ت سبابه مبارك خود را به هم چس-باند و فرمود: اگر شخصی روزها روزه دار و شبها زنده دار باشد ولی بدون ولایت ما اهل بیت خدا را ملاقات نماید خداوند نه تنها از او راض-ی نخواهد بود بلکه گرفتار غضب الهی می شود سپس این آیه را تلاوت فرمود: "ولا تصل علی احد منهم مات ابدا".(1)
امام صادق (علیه السلام): ابوامیّه یوسفبنثابت بنابیسعیدة از امام صادق (علیه السلام) روایت میکند:... فرمود: «به خدا قسم! اگر مردی روز را روزه بدارد و شب را به عبادت به سر برده سپس خدای عزّوجلّ را بدون ولایت و دوستی ما خاندان دیدار کند درحالی او را دیدار
1) . الکافی: ج 8ص106؛ تأویل الآیات الظاهره: ص214؛ البرهان: ج 2ص.792 .
کرده که از او خشنود نیست و بلکه بر او خشمناک است». سپس فرمود: «و این است گفتار خدای عزّوجلّ: هرگز بر مرده هیچ یک از آنان، نماز نخوان! و بر کنار قبرش، [برای دعا و طلب آمرزش،] نایست! چرا که آنها به خدا و رسولش کافر شدند و درحالیکه فاسق بودند از دنیا رفتند! مبادا اموال و فرزندانشان، مایه شگفتی تو گردد! [این برای آنها نعمت نیست بلکه] خدا میخواهد آنها را به این وسیله در دنیا عذاب کند، و جانشان برآید درحالیکه کافرند!. (توبه/85 و84)».(1)
سوره توبه، آیه 97:
"الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلاَّ يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللهُ عَلى رَسُولِهِ وَ اللهُ عَليمٌ حَكيمٌ "
"باديهنشينان عرب، كفر و نفاقشان شديدتر است و به ناآگاهى از حدود احكامى كه خدا بر پيامبرش نازل كرده، سزاوارترند و خداوند دانا و حكيم است."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): ما بنی هاشم هستیم، و شیعه ما عرب هستند، و دیگر مردم اعراب بیابانگرد میباشند.(2)
سوره توبه، آیه 100:
"وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري تَحْتَهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ "
"پيشگامان نخستين از مهاجرين و انصار و كسانىكه به نيكى از آنها پيروى كردند، خداوند از آنها خشنود گشت و آنها [نيز] از او خشنود شدند و باغهاى بهشتى براى آنان آماده ساخته، كه نهرها از پاى درختانش جارى است، جاودانه در آن خواهند ماند و اينست رستگارى و پيروزى بزرگ!"
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): خداوند از این کلامش: اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِیَ اللهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ، علی (علیه السلام) را قصد کرده است.(1)
امام حسن (علیه السلام): همانطوری که سبقتگیرندگان در ایمان بر دیگران برتری دارند؛ همینطور علیّبنابیطالب (علیه السلام) به نسبت سبقتی که بر دیگران داشته بر آنها فضیلت دارد.(2)
سوره توبه، آیه 105:
"وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ "
"بگو: «عمل كنيد! خداوند و فرستادهی او و مؤمنان، اعمال شما را مىبينند! و بهزودى، بهسوى داناى نهان و آشكار، بازگردانده مىشويد و شما را به آنچه عمل مىكرديد، خبر مىدهد»!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): ابوبصیر گوید: به امام (علیه السلام) گفتم: «در این کلام خداوند عزّوجلّ "وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ المُؤْمِنُون"، مراد از مؤمنان چه کسانی است»؟ حضرت (علیه السلام) فرمود: «امید آن میرود که مقصود از مؤمنون چه کسی جز همین همنشین تو باشد»؟ [یعنی مراد از مؤمنون ما اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) هستیم].(1)
امام صادق (علیه السلام): به خدا او علیّّ بنابوطالب (علیه السلام) است.(2)
سوره توبه، آیات 111 و 112:
"إِنَّ اللهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ "(111)
"خداوند از مؤمنان، جان و مالشان را خريدارى كرده، كه [در برابرش] بهشت براى آنان باشد [به اينگونه كه] در راه خدا پيكار مىكنند، مىكشند و كشته مىشوند اين وعدهی حقّى است بر او كه در تورات و انجيل و قرآن ذكر فرموده و چه كسى از خدا به عهدش وفادارتر است؟! اكنون به داد و ستدى كه با خدا كردهايد، شادمان باشيد و اينست همان رستگارى و پيروزى بزرگ!"
"التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنينَ" (112)
"توبهكنندگان، عبادتكنندگان، سپاسگويان، جهادگران، ركوعكنندگان، سجدهگزاران، امركنندگان به معروف، نهى كنندگان از منكر، و حافظان حدود [و مرزهاى] الهى [مؤمنان حقيقىاند] و بشارت ده به [اينچنين] مؤمنان!"
احادیث:
1) . تفسیر قمی: ج 1ص.306 .
و نیز فرمود: آمرون به معروف کسانی هستند که تمام انواع معروف را از کوچک و بزرگ و دقیق و جلیل می دانند و ناهون از منکر نیز آن هایی هس-تند که کلیه امور منکر را بشناسند و حافظین حدود خداوند باید تمام احکام و حدود خدا را بدانند و در میان تمام مردم فقط ائمه طاهرین علیهم السلام هستند که عالم بر این امور می باشند.(1)
امام هادی (علیه السلام): از امام حسن عسکری (علیه السلام) نقل شده که فرمود: پدرش (علیه السلام) در روز عید غدیر با این عبارتها [امام علی (علیه السلام) را] زیارت کرد؛.. گواهی میدهم که تو امیرمؤمنان هستی؛ همان حقّی که قرآن به ولایتت سخن گشود و رسول بر آن برای تو از امّت عهد گرفت. و گواهی میدهم که تو عمویت و برادرت کسانی هستید که با جان خویش با خدا معامله کردید و خداوند دربارهی شما نازل فرمود؛ إِنَّ اللهَ اشْتَری مِنَ الْمؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللهِ فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفی بِعَهْدِهِ مِنَ اللهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بایَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ* التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاکِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهُونَ عَنِ المُنْکَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللهِ وَ بَشِّرِ المُؤْمِنِینَ.(2)
سوره توبه، آیه 119:
"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقينَ"
"اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از [مخالفت فرمان] خدا بپرهيزيد و باصادقان و راستگويان باشيد."
احادیث:
امام رضا (علیه السلام): صادقان همان امامان (ع) هستند که در طاعتشان صدّیق هستند.(1)
امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام): همانا الصَّادِقِینَ در اینجا، همان ائمّهی پاک از آل محمّد (ص) میباشند.(2)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): امّا صادقان، مخصوص برادرم علی (علیه السلام) و اوصیای پس از او تا روز قیامت است.(3)
سوره توبه، آیه 122:
"وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ "
"و شايسته نيست مؤمنان همگى [بهسوى ميدان جهاد] كوچ كنند. چرا از هر گروهى از آنان، طايفهاى كوچ نمىكند [تا طايفهاى در مدينه بماند]، كه در دين [و معارف و احكام اسلام]
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص374/ الکافی، ج1، ص208/ بحار الأنوار، ج24، ص31/ بصایرالدرجات، ص31/ تأویل الآیات الظاهرة، ص218.
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص374.
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص376/ بحار الأنوار، ج33، ص149/ نور الثقلین/ کتاب سلیم بن قیس، ص646/ التحصین لابن طاوس، ص635/ الاحتجاج، ج1، ص148.
آگاهى يابند و بههنگام بازگشت بهسوى قوم خود، آنها را بيم دهند؟! شايد [از مخالفت فرمان پروردگار] بترسند و خوددارى كنند!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): محمّدبنمسلم گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «خدا خیرتان دهد، شکایت شما به ما رسید و ناراحت شدیم، بهتر است که به اطّلاع ما برسانی یا او [عالم] را برای ما تعیین کنی»؟ فرمود: «همانا علی (علیه السلام) عالم بود و علم به ارث میرسد. هیچ عالمی نمیمیرد، مگر اینکه پس از او کسی باقی بماند که علم او را دارد یا هرچه که خدا میخواهد». عرض کردم: «آیا مردم حق دارند که هرگاه عالمی مُرد، عالم پس از او را نشناسند»؟ فرمود: «امّا اهل این شهر [مدینه] خیر و امّا شهرهای دیگر، پس [عذرشان] بهاندازهی فاصلهی ایشان با اینجاست. همانا خدا میفرماید: "وَ مَا کَان المُؤْمِنُونَ لِیَنفِرُواْ کَآفَّةً فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَ لِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ"».(1)
امام صادق (علیه السلام): یعقوببنشعیب گوید: به ایشان گفتم: «اگر امام درگذرد و خبر مرگ او به قومی برسد که در شهر او زندگی نمیکنند، حکم چیست»؟ فرمود: «باید به جستجو بپردازند و مادامی که درحالت جستجو هستند، معذورند». عرضکردم: «همهشان باید جستجو کنند، یا کافیست برخی از آنان جستجو کنند»؟ فرمود: «همانا خدای عزّوجلّ میفرماید: فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَ لِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ آنان معذورند تا اصحابشان [که برای جستجو رفته بودند] برگردند.(2)
سوره توبه، آیه 128:
"لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَريصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنينَ رَؤُفٌ رَحيمٌ "
"به يقين، پيامبرى از ميان شما بهسويتان آمد كه رنجهاى شما بر او سخت است و اصرار بر هدايت شما دارد و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): ثعلبه از امام صادق (علیه السلام) نقل میکند: «خدای تبارکوتعالی فرمود:”لَقَدْ جَاءکُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِکُمْ"؛ خطاب به ماست، عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ؛ این هم دربارهی ماست؛ "حَرِیصٌ عَلَیْکُم" دربارهی ماست، "بِالْمؤْمِنِینَ رَؤُوفٌ رَّحِیمٌ"، در این قسمت چهارم، مؤمنین با ما شریک شدهاند. آن سه قسمت اوّل اختصاص به ما دارد».(1)
امام باقر (علیه السلام): عبداللهبنسلیمان از امام باقر (علیه السلام) نقل میکند که فرمود: "لَقَدْ جَاءکُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِکُمْ" از ما است، عَزِیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ؛ آنچه ما را میرنجاند. "حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ"؛ یعنی بر ما، "بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُفٌ رَحِیمٌ"؛ به شیعیان ما رئوف و مهربان است. سه قسمت برای ما است و یک چهارم برای شیعیان ماست.(2)
*سوره یونس:
سوره یونس، آیه 2:
"أَ كانَ لِلنَّاسِ عَجَباً أَنْ أَوْحَيْنا إِلى رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قالَ الْكافِرُونَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ مُبينٌ "
"آيا براى مردم، موجب شگفتى بود كه به مردى از آنها وحى فرستاديم [و گفتيم]: «مردم را [از عواقب كفر و گناه] بيم ده، و به كسانى كه ايمان آوردهاند بشارت ده كه براى آنها، سابقهي نيك (نيكنامى و پاداش) نزد پروردگارشان است»؟! [امّا] كافران گفتند: «اين مرد، ساحر آشكارى است»!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): [در مورد سخن خداوند متعال]: "بَشِّر الَّذینَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ"؛ فرمود: «[مقصود]، ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) است».(1)
امام صادق (علیه السلام): [منظور] پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمّه (ع) هستند.(2)
سوره یونس، آیه 5:
"هُوَ الَّذي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنينَ وَ الْحِسابَ ما خَلَقَ اللهُ ذلِكَ إِلاَّ بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ "
"او كسى است كه خورشيد را روشنايىبخش و ماه را نورافشان قرار داد؛ و براى آن منزلگاههايى مقدّر كرد، تا عدد سالها و حساب [زمان] را بدانيد؛ خداوند اين را جز به حق نيافريده است؛ او آيات [خود را] براى گروهى كه آماده درك حقايقند، شرح مىدهد."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): از جابربنعبدالله نقل است: پیامبر (صلی الله علیه و آله) در خطاب به اصحاب فرمود: «از خورشید پیروی کنید. پس آنگاه که خورشید غروب کرد، از ماه پیروی کنید. آنگاه که ماه غروب کرد از زهره پیروی کنید. آنگاه که زهره غروب کرد از فَرقَدان (نام دو ستاره قطبی) پیروی کنید». اصحاب عرض کردند: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! منظور
از خورشید، ماه، زهره و فرقدان چیست»؟ فرمود: «خورشید منم؛ علی (علیه السلام) ماه است؛ فاطمه (سلام الله علیها) زهره و فرقدان، حسن و حسین (علیها السلام) هستند».(1)
سوره یونس، آیه 7:
"إِنَّ الَّذينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا وَ رَضُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ اطْمَأَنُّوا بِها وَ الَّذينَ هُمْ عَنْ آياتِنا غافِلُونَ "
"كسانى كه اميد و ايمان به لقاى ما [و روز رستاخيز] ندارند، و [تنها] به زندگى دنيا راضى شدند و بر آن تكيه كردند، و كسانى كه از آيات ما غافلند."
احادیث:
امیرالمؤمنین (علیه الس-لام): براي خداي تعالی آیتی بزرگتر از من نیست.(2)
سوره یونس، آیه 9:
"إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ يَهْديهِمْ رَبُّهُمْ بِإيمانِهِمْ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ في جَنَّاتِ النَّعيمِ "
"[ولى] كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، پروردگارشان آنها را در پرتو ايمانشان هدايت مىكند؛ از زير [قصرهاى] آنها در باغهاى پر نعمت بهشتى، نهرها جارى است."
احادیث:
پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله): پیغمبر صلی الله علیه و آله از جبرئیل سؤال فرمود: چگونه امت من بر صراط می گذرند؟ جبرئیل متوجه آسمان شد و باز آمد و گفت: حق تعالی تو را س-لام می رساند و می فرماید: تو بر ص-راط به نور من می گذري، و علی علیه السلام به ن-ور تو، و امت تو به نور علی علیه الس-لام می گذرن-د و نور امت تو از نور علی علیه الس-لام ]است[، و نور علی علیه الس-لام از نور تو، و نور تو از نور خداي تعالی است.(1)
سوره یونس، آیه 15:
"وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هذا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ ما يَكُونُ لي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقاءِ نَفْسي إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ ما يُوحى إِلَيَّ إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْمٍ عَظيمٍ "
"و هنگامىكه آياتِ روشنِ ما بر آنها خوانده مىشود، كسانى كه اميد و ايمان به لقاى ما [و روز رستاخيز] ندارند مىگويند: «قرآنى غير از اين بياور، يا آن را تغيير ده. [و آيات نكوهش بتها را بردار]» بگو: «براى من روا نيست كه از پيش خود آن را تغيير دهم؛ فقط از چيزى كه بر من وحى مىشود، پيروى مىكنم. من اگر پروردگارم را نافرمانى كنم، از مجازاتِ روزِ بزرگ [قيامت] مىترسم!"
احادیث:
1) . مناقب ابن شهر آشوب: ج 2ص.7 .
(علیه السلام) است. [که مخالفان درخواست تغییر منصب جانشینی او را داشتند] و "قُلْ مَا یَکُونُ لِی أَنْ أُبَدِّلَهُ مِن تِلْقَاءِ نَفْسِی إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ مَا یُوحَی إِلَیَّ" یعنی دربارهی علیّبنابیطالب امیرمؤمنان (علیه السلام) [انتصاب او به جانشینی از جانب من (پیامبر (صلی الله علیه و آله)) نبوده است].(1)
سوره یونس، آیه 20:
"وَ يَقُولُونَ لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرينَ "
"مىگويند: «چرا معجزهاى از پروردگارش بر او نازل نمىشود»؟! بگو: «غيب [و ظهور معجزات] تنها براى خدا [و به فرمان او] است. شما در انتظار باشيد، من هم با شما در انتظارم! (شما در انتظار معجزات بهانهجويانه باشيد، و من هم در انتظار مجازات شما)»!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): یحیی بن ابی ق-اسم روایت کرده گفت: از حض-رت ص-ادق علیه الس-لام معن-اي غیب را سؤال کردم فرمود: غیب وجود مق-دس امام عصر علیه السلام است و شاهد بر آن قول خداوند است که می فرماید: "انما الغیب لله فانتظروا" .(1)
امام رضا (علیه السلام): محم-د بن فض-ل روایت کرده گفت: سؤال کردم از حض-رت رضا علیه الس-لام فرج چیست؟ حض-رت آیه فوق را قرائت کرد و فرمود: فرج ظهور امام زمان علیه السلام است.(2)
سوره یونس، آیه 25:
“وَ اللهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ وَ يَهْدي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقيمٍ”
“و خداوند به سراى صلح و آرامش دعوت مىكند؛ و هركس را بخواهد [و شايسته ببيند]، به راه راست هدايت مىنمايد.”
احادیث:
امام سجّاد (علیه السلام ): وَ یَهْدِی مَن یَشَاء إِلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ؛ مقصود از صراط مستقیم، ولایت علیّبنابیطالب (علیه السلام) است.(1)
سوره یونس، آیه 32:
"فَذلِكُمُ اللهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلاَّ الضَّلالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ "
"اينگونه است خداوند، پروردگارِ حقّ شما [داراى همه اين صفات]! با اين حال، بعد از حق، چه چيزى جز گمراهى وجود دارد؟! پس چرا [از پرستش او] روى گردان مىشويد؟!"
احادیث:
امام صادق ( علیه الس-لام ): امام صادق علیه الس-لام از پ-در بزرگوارش از جدش علیه الس-لام فرمود: امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه الس-لام طی خطبه اي بر بالاي منبر کوفه فرمود: خداون-د ما اهل بیت را پاك نمود از اینکه از فتنه انگیزان یا دروغگویان یا سامریان (جادوگران) یا شبهه انگیزان باشیم. هرکس بخشی از این صفات را داشته باشد آن فرد از ما نیست و ما از او نیستیم. خداون-د م-ا اه-ل بیت را از آلودگیه-ا پاك نمود، اگر س-خن بگوئیم راس-تگو هستیم و اگر سؤال شویم دانا هستیم، خداون-د ده صفت (پس-ندیده) بما عطا بخش-ید که قبل و بعد از ما به هیچکس عطا نداده است: حلم، علم، عقل (هوش)، نبوت، جوانمردي، شجاعت، سخاوت، صبر، صدق، عفت و طهارت. م-ا کلمه تقوي و سبی-ل اله-دي (راه ه-دایت) و "مث-ل اعلا و
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص450/ بحار الأنوار، ج35، ص365/ المناقب، ج3، ص74/ تأویل الآیات الظاهرة، ص220/ فرات الکوفی، ص177/ شواهد التنزیل، ج1، ص346/ الصراط المستقیم، ج1، ص284 .
حجت عظمی و العروه الوثقی" (دس-تگیره محکم) هستیم و حقی که خداوند وضع و قرار داده است "فماذا بعد الحق الا الضلال فانی تصرفون".(1)
سوره یونس، آیه 35:
"قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللهُ يَهْدي لِلْحَقِّ أَ فَمَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلاَّ أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ "
"بگو: «آيا هيچيك از معبودهاى شما، بهسوى حق هدايت مىكند»؟! بگو: «تنها خدا به حق هدايت مىكند. آيا كسى كه هدايت بهسوى حق مىكند براى پيروى شايستهتر است، يا آن كس كه هدايت نمىشود مگر هدايتش كنند؟! شما را چه مىشود، چگونه داورى مىكنيد»؟!"
احادیث:
امام رضا (علیه السلام): خداوند متعال به پیامبران و ائمّه (ع) توفیق داده و از خزانهی دانش و حکمت خویش چنان به ایشان ارزانی میدارد که در حقّ هیچکس چنین نمیکند و در نتیجه، دانش آنان، فوق علم مردم زمانهی ایشان است. این معنا در این آیه وارد شده است: أَفَمَن یَهْدِی إِلَی الحَقِّ أَحَقُّ أَن یُتَّبَعَ أَمَّن لاَّ یَهِدِّیَ إِلاَّ أَن یُهْدَی فَمَا لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ.(2)
امام علی (علیه السلام): خدا شما را هدایت نماید! کلام مرا بشنوید و چون شما را امر نمایم، امر مرا اطاعت کنید. که به خدا قسم! اگر امر مرا اطاعت کنید، گمراه نمیشوید و اگر عصیان
ورزید و با من مخالفت نمایید، رستگار نخواهید شد. خداوند متعال فرموده است: «أَ فَمَنْ یَهْدِی إِلَی الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلَّا أَنْ یُهْدی فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُون».(1)
امام باقر (علیه السلام): أَفَمَن یَهْدِی إِلَی الحَقِّ أَحَقُّ أَن یُتَّبَعَ أَمَّن لاَّ یَهِدِّیَ إِلاَّ أَن یُهْدَی فَمَا لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ مصداق مَن یَهْدِی إِلَی الحَقِّ، محمّد (صلی الله علیه و آله) و پس از او، آل محمّد(صلی الله علیه و آله) هستند. امّا [منظور از] مَنْ لاَّ یَهِدِّیَ إِلاَّ أَن یُهْدَی، مخالفانِ اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) اعم از قریش و دیگران هستند.(2)
امام باقر (علیه الس-لام): از ابی جارود روایت شده گفت: حض-رت باقر علیه الس-لام فرمود: آل محمد علیهم السلام کسانی هستند که مردم را به راه حق رهبري می کنند و غیر آن ها خلایق را به گمراهی سوق می دهند و در این زمینه فرمود: «من یهدي الی الحق» محمد ص-لی الله علیه و آله است و بعد از او آل او علیهم السلام هستند « ومن لا یهدي» کسانی هستند از قریش و غیر ایشان که بعد از پیغمبر صلی الله علیه و آله مخالفت با اهل بیت او علیهم السلام کردند.(3)
سوره یونس، آیه 40:
"وَ مِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لا يُؤْمِنُ بِهِ وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدينَ"
"بعضى از آنها، به آن ايمان مىآورند؛ و بعضى ايمان نمىآورند؛ و پروردگارت مفسدان را بهتر مىشناسد."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): " وَ مِنْهُمْ مَنْ یُؤْمِنُ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لا یُؤْمِنُ بِهِ وَ رَبُّکَ أَعْلَمُ بِالمُفْسِدِینَ" [یعنی] آنان دشمنان محمّد (صلی الله علیه و آله) و بعد از ایشان، دشمنان اهل بیت (او) هستند.(1)
سوره یونس، آیه 46:
"وَ إِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللهُ شَهيدٌ عَلى ما يَفْعَلُونَ "
"اگر ما، پارهاى از مجازاتهايى را كه به آنها وعده مىدهيم، به تو نشان دهيم، و يا [پيش از آنكه گرفتار عذاب شوند]، تو را از دنيا ببريم، در هر حال، بازگشتشان بهسوى ماست؛ و خداوند بر آنچه آنها انجام مىدادند گواه است."
احادیث:
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه): [در تو ضیح آیه، روایت کرده است که]: ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! "وَ إِمَّا نُرِیَنَّکَ بَعْضَ الَّذِی نَعِدُهُمْ" اگر ما بخشی از آنچه را که به آنها وعده میدهیم، یعنی رجعت و قیام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را به تو بنمایانیم "أَوْ نَتَوَفَّیَنَّکَ" یا قبل از نشاندادن آنها تو را بمیرانیم، در هر صورت "فَإِلَیْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللهُ شَهِیدٌ عَلی ما یَفْعَلُونَ".(2)
سوره یونس، آیه 47:
"وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ"
"براى هر امّتى، پيامبرى است؛ هنگامىكه پيامبرشان بهسوى آنان بيايد، به عدالت در ميان آنها داورى مىشود؛ و ستمى به آنها نخواهد شد."
احادیث:
سوره یونس، آیه 51:
"أَ ثُمَّ إِذا ما وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ آلْآنَ وَ قَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ "
"آيا پس از آنكه [عذاب] واقع شد، آنگاه به آن ايمان مىآوريد؟! [به شما گفته مىشود]:حالا [چه سودى دارد]؟! درحالىكه قبلاً براى آن عجله مىكرديد!"
احادیث:
1) . تفسیر عیاشی: ج 2ص123 .
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه): "أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ آمَنْتُم بِهِ" یعنی آن وقت رجعت را باور میکنید و به آنان گفته میشود: آلْآنَ به امیرمؤمنان (علیه السلام) ایمان میآورید! "وَ قَدْ کُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُون".(1)
سوره یونس، آیه 53:
"وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزينَ "
"از تو مىپرسند: «آيا آن [وعدهي مجازات الهى] حقّ است»؟ بگو: «آرى، به پروردگارم سوگند، قطعاً حق است؛ و شما نمىتوانيد [از مجازات الهى] فرار كنيد»."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): وَ یَسْتَنْبِئُونَکَ أَ حَقٌّ هُوَ یعنی از تو (پیامبر (صلی الله علیه و آله)) میپرسند آیا آنچه دربارهی علی (علیه السلام) میگویی حق است؟ قُلْ إِی وَ رَبِّی إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِینَ.(2)
امام باقر (علیه السلام) ]در تفسیر این آیه فرمود]: [ای محمّد (صلی الله علیه و آله)] از تو سؤال میکنند آیا علی (علیه السلام) وصیّ تو است؟ قُلْ إِی وَ رَبِّی بگو: آری! به خدا قسم او وصیّ من است.(3)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص482 / القمی، ج1، ص312 .
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص482/ الکافی، ج1، ص430/ بحار الأنوار، ج24، ص351/ تأویل الآیات الظاهرة، ص221/ المناقب، ج3، ص39 .
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص482/ بحار الأنوار، ج24، ص351/ بحار الأنوار، ج38، ص27/ تأویل الآیات الظاهرة، ص221/ المناقب، ج3، ص61 .
سوره یونس، آیه 57:
"يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنينَ "
"اى مردم! اندرزى از سوى پروردگارتان براى شما آمده است؛ و درمانى براى آنچه در سينههاست؛ و هدايت و رحمتى است براى مؤمنان."
احادیث:
امام کاظم (علیه السلام): از محمّدبنفضَیل نقل شده: از امام کاظم (علیه السلام) دربارهی این سخن خدا؛ در آن، شفا برای مردم است. (نحل/69) پرسیدم. حضرت فرمود: «مراد علمی است که از امیرالمؤمنین علیّبنابیطالب (علیه السلام) صادر میشود که آن، شفاء (درمان) است. چنانکه خدا فرمودهاست: "شِفاءٌ لِما فِی الصُّدُورِ"».(1)
سوره یونس، آیه 58:
"قُلْ بِفَضْلِ اللهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ "
"بگو: «تنها به فضل خدا و رحمت او بايد خوشحال شوند؛ كه اين، از تمام آنچه گردآورى مىكنند، بهتر است.»"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص486 / بحار الأنوار، ج24، ص113/ فرات الکوفی، ص235 .
امام باقر (علیه السلام): منظور از بِفَضْلِ الله، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و مقصود از رَحْمَتُهُ امیرمؤمنان (علیه السلام) است.(1)
امام علی (علیه السلام): از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل شده که در تفسیر آیهی قُلْ بِفَضْلِ اللهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِکَ فَلْیَفْرَحُواْ. فرمود: «شیعیان ما باید به ما [و تبعیت از ولایت ما] خوشحال باشند؛ زیرا این از طلاها و نقرههایی که به دشمنان ما عطا شده است، بهتر است».(2)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): قُلْ بِفَضْلِ اللهِ وَ بِرَحْمَتِهِ کسی که خداوند، محبّت ما اهل بیت (ع) را روزی او کند، این محبّت برای او بهتر از پادشاهی دشمنان ماست؛ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُونَ.(3)
سوره یونس، آیه 62:
"أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ "
"آگاه باشيد! [دوستان و] اولياى خدا، نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مىشوند."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص486/ بحار الأنوار، ج35، ص425/ فرات الکوفی، ص179/ بحار الأنوار، ج35، ص423/ القمی، ج1، ص313 .
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص488/ بحار الأنوار، ج24، ص61/ تأویل الآیات الظاهرة، ص222؛ «فلیفرحوا» بدلٌ «فلیَفرَح بنا»/ العیاشی، ج2، ص124 .
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص490/ فرات الکوفی، ص180 .
هستند»؟ فرمود: «آنان، ما هستیم و کسانی که پس از ما از ما تبعیّت و پیروی کند. خوشا به حال ما و خوشا به سعادت آنان؛ البتّه بیشتر برای آنان مایهی خشنودی و سعادت است»....(1)
ص:124 .
سوره یونس، آیات 63 و 64:
"الَّذينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ "
"همان كسانى كه ايمان آوردند، و [از مخالفت فرمان خدا، پيوسته] پرهيز مىكردند."
"لَهُمُ الْبُشْرى فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْديلَ لِكَلِماتِ اللهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ "
"شادمانى [حقيقى] در زندگى دنيا و در آخرت تنها براى آنهاست؛ وعدههاى الهى تخلّفناپذير است! اين است آن رستگارى و پيروزى بزرگ!"
احادیث:
علیّبنابیطالب (علیه السلام) را میبیند که میفرماید: «من کسی هستم که دوستش میداشتی و امروز به سودِ تو خواهم بود». [جابر گوید]: عرض کردم: «مولای من! کسی که این صحنه را ببیند به دنیا برمیگردد»؟ فرمود: «هنگامیکه این صحنه را ببیند خواهد مُرد». و فرمود: «این مطلب در این آیه از قرآن آمده که میفرماید: "الَّذِینَ آمَنُوا وَ کانُوا یَتَّقُونَ، لَهُمُ الْبُشْری فِی الحَیاةِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَةِ لا تَبْدِیلَ لِکَلِماتِ اللهِ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ"؛ امام (علیه السلام) فرمود: «خداوند [در این آیه] آنها را در دنیا و آخرت به دوستداشتن ایشان و به بهشت بشارت دهد؛ و این بشارتی است که وقتی مؤمن آن را ببیند از ترس، ایمنی یابد».(1)
امام صادق (علیه السلام): [این آیه] معنایش این است که هنگام مرگ، حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) مژدهی ورود به بهشت را به او میدهند.(2)
امام باقر (علیه السلام): "لَهُمُ الْبُشْری فِی الحَیاةِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَةِ" [یعنی] امام، آنها را بشارت میدهد به قیام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و ظهور آن جناب و کشتن دشمنان و نجات در آخرت و رسیدن به خدمت حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) و ائمّه (ع) در حوض کوثر.(3)
سوره یونس، آیه 74:
"ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِ رُسُلاً إِلى قَوْمِهِمْ فَجاءُوهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ كَذلِكَ نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِ الْمُعْتَدينَ "
"سپس بعد از او ( نوح)، پيامبرانى بهسوى قومشان فرستاديم؛ آنان دلايل روشن برايشان آوردند؛ امّا آنها، [بر اثر لجاجت] به چيزى كه پيش از آن تكذيب كرده بودند، ايمان نياوردند. اينچنين بر دلهاى تجاوزكاران مهر مىنهيم [تا چيزى را درك نكنند]."
احادیث:
امام باقر ( علیه السلام): ذیل آیه "فما کانوا بما ک-ذبوا به من قبل" از حض-رت باقر علیه الس-لام روایت ش-ده که فرمود: خداون-د در هنگام خلق موجودات و آفرینش آن ه-ا موجوداتی را که دوست می داشت از طینت بهشتی خلق فرمود و آنچه را که مبغوض (دش-من) او بود از طینت آتش بیافرید آنگاه آن ها را در ظلال جاي داد. راوي می گوی-د حضورش عرض کردم: ظلال چیست؟ فرمودن-د: مگر سایه خود را در برابر آفتاب نمی بینی سایه ش-ما چیزي هست در صورتی که چیزي نیست به هر حال پس از خلقت خلق، خداوند براي آن ها رسولانی فرستاد و آن رسولان خلایق را دعوت به پرس-تش خداي یکتا و اقرار به پیغمبران نموده گروهی اعتراف و اقرار نمودند و بعضی انکار و تکذیب کردند بعد از آن ولایت م-ا آل محم-د علیهم الس-لام را بر آن ه-ا عرضه نمودن-د. به خ-دا قسم! اقرار به ولایت ما نکردن-د مگر آن هایی که محبوب خدا بودند و انکار نکردند ما را جز آن هایی که خداوند ایشان را مبغوض (دشمن) می داشت. این است معناي آیه که می فرماید: ایمان نیاورند کسانی که در آن عالم تکذیب کرده بودند و آیه شریفه "ما کانوا لیومنوا بما کذبوا به من قبل" به همین دو عالم (ذر و دنیا) اشاره دارد.(1)
1) . الکافی: ج 1ص436؛ البرهان: ج 3ص43.
سوره یونس، آیه 94:
"فَإِنْ كُنْتَ في شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ فَسْئَلِ الَّذينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكَ لَقَدْ جاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ مِنَ المُمْتَرينَ "
"و اگر در آنچه بر تو نازل كردهايم ترديدى دارى، از كسانى كه پيش از تو كتاب آسمانى را مىخواندند بپرس؛ به يقين، حق از طرف پروردگارت به تو رسيده است؛ بنابراين، هرگز از ترديدكنندگان مباش! [مسلّماً او ترديدى نداشت و اين درسى براى مردم بود]!"
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ابنمسعود از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل کرده است: وقتی مرا به معراج بردند، با جبرئیل به آسمان چهارم رسیدم. پس خانهای از یاقوت قرمز دیدم. جبرئیل فرمود: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله) این بیتالمعمور است که خداوند آن را پنجاههزار سال قبل از آفرینش آسمانها و زمینها آفرید. اینک بایست و بهسوی آن نماز بخوان». پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «خداوند انبیاء (را جمع نمود. جبرئیل همه را پشت سر من به صف قرار داد و من با آنها نماز خواندم. پس از پایان نماز، فرستادهای از جانب خدای تعالی آمده و گفت: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! خدایت سلام میرساند و میگوید از پیامبران (بپرس با چه خصوصیّتی آنها را قبل از تو، به رسالت مبعوث نمودهام»؟ به آنها گفتم: «ای پیامبران (! خداوند شما را با چه خصوصیّتی ارسال نموده است»؟ همگی جواب دادند: «با شرط ولایت تو و ولایت علیّبنابیطالب (علیه السلام)». این سخن خدا اشاره به آن مطلب است: از رسولانی که پیش از تو فرستادیم بپرس. (زخرف/45).(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص546 / بحار الأنوار، ج26، ص307 .
سوره یونس، آیه 97:
"وَ لَوْ جاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَليمَ"
"هر چند تمام آيات (و نشانههاى الهى) به آنان برسد، تا زمانى كه عذاب دردناك را ببينند! (زيرا تاريكى گناه، قلبهايشان را فرا گرفته، و راهى به روشنايى ندارند!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): مراد کسانی می باشد که پس از عرضه ولایت حقه به ایشان باز ولایت امیرالمؤمنین علیه الس-لام را انکار می کنن-د و حال آنکه خداون-د ولایت آن حض-رت را واجب فرموده که نس-بت به او ایمان آورده و او را تصدیق نمایند اما ایمان نیاورند تا اینکه عذاب خدا را مشاهده کنند.(1)
سوره یونس، آیه 101:
"قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما تُغْنِي الْآياتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ "
"بگو: «نگاه كنيد چه چيز [از آيات عظمت خدا] در آسمانها و زمين است»؟ امّا اين آيات و انذارها براى كسانى كه [به خاطر لجاجت] ايمان نمىآورند مفيد نخواهد بود."
احادیث:
1) . تفسیر قمی: ج 1ص317؛ بحار الانوار: ج 24ص182؛ البرهان: ج 3ص.56 .
امام صادق (علیه السلام): از داوود رِقّی نقل است: «از امام صادق (علیه السلام) تفسیر این آیه را پرسیدم:" وَ مَا تُغْنِی الآیَاتُ وَ النُّذُرُ عَن قَوْمٍ لاَّ یُؤْمِنُونَ"». حضرت فرمود: «"الآیَاتُ"، آل محمّد (صلی الله علیه و آله) هستند و "النُّذُر"، پیامبران (ع) هستند».(1)
سوره یونس، آیه 102:
"فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلاَّ مِثْلَ أَيَّامِ الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرينَ "
"آيا آنها [چيزى] جز همانند روزهاى [مجازات] پيشينيان را انتظار مىكشند؟! بگو: «شما انتظار بكشيد، من نيز با شما انتظار مىكشم»!"
احادیث:
امام رضا (علیه السلام): از محمّدبنفضیل نقل است که گفته است: از امام رضا (علیه السلام) دربارهی موضوع فَرَج پرسیدم. فرمود: «مگر نمیدانی که انتظار فَرَج، بخشی از فَرَج است؟ و خداوند نیز فرموده است: "فَانتَظِرُواْ إِنِّی مَعَکُم مِّنَ الْمنتَظِرِینَ"».(2)
سوره یونس، آیه 103:
"ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنا وَ الَّذينَ آمَنُوا كَذلِكَ حَقًّا عَلَيْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنينَ "
"سپس [هنگام نزول بلا و مجازات]، پيامبران خود و كسانى را كه [به آنان] ايمان مىآوردند، نجات مىداديم و همينگونه، بر ما لازم است كه مؤمنان [به تو] را [نيز] نجات بخشيم."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): حض-رت امام جعفر صادق علیه الس-لام در تفس-یر این آیه فرمودند: چه چیزي ش-ما را منع می کند که شهادت دهید بر کسی از شم-ا که بر ولایت و خلافت ائمه معصومین علیهم الس-لام مرده باش-د از اینکه از اهل بهشت باش-د زیرا که حق تعالی فرموده: "کذلک حقا علینا ننجی المؤمنین".(1)
1) . تفسیر عیاشی: ج 2ص138 .
*سوره هود:
سوره هود، آیه 3:
"وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتاعاً حَسَناً إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى وَ يُؤْتِ كُلَّ ذي فَضْلٍ فَضْلَهُ وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ كَبيرٍ "
" و از پروردگار خویش آمرزش بطلبید؛ سپس بهسوى او بازگردید؛ تا شما را تا مدّت معیّنى، از مواهب خوب [زندگى این جهان]، بهرهمند سازد؛ و به هر صاحب فضیلتى، به مقدار فضیلتش عطا کند؛ و اگر[از این دعوت] روىگردان شوید، من بر شما از عذاب روز بزرگى بیمناکم!"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص586/ کشف الیقین، ص373 .
.
سوره هود، آیه 5:
"أَلا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ أَلا حينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيابَهُمْ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ "
"آگاه باشید، آنها [براى نجوا]، سینههاشان را در کنار هم قرار مىدهند، تا خود [و سخنان خویش] را از او (پیامبر) پنهان دارند. آگاه باشید، آنگاه که آنها لباسهایشان را به خود مىپیچند و خویش را در آن پنهان مىکنند، [خداوند] آنچه را پنهان مىکنند و آنچه را آشکار مىسازند مىداند؛ چراکه او، از اسرار درون سینهها، آگاه است."
احادیث:
1) .
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص586/ بحار الأنوار، ج9، ص213/ القمی، ج1، ص321/ شواهد التنزیل، ج1، ص355/ کشف الغمهًْ، ج1، ص317/ المناقب، ج3، ص98/ بحار الأنوار، ج35، ص424
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص590 / بحار الأنوار، ج36، ص109/ المناقب، ج3، ص214 .
سوره هود، آیه 7:
"وَ هُوَ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ في سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَ لَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُولَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلاَّ سِحْرٌ مُبينٌ "
"او کسى است که آسمانها و زمین را در شش روز (شش دوران) آفرید؛ و عرش (قدرت) او، بر آب قرار داشت؛ [و جهان در آغاز توده مذابى بود، او آن را آفرید] تا شما را بیازماید که کدامیک عملتان بهتر است. و اگر [به آنها] بگویى: «شما بعد از مرگ، برانگیخته مىشوید». به یقین کافران مىگویند:«این سحرى آشکار است»!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): داود رَقّی گوید: از امام صادق (علیه السلام) دربارهی تفسیر آیه: "کَانَ عَرْشُهُ عَلَی الْماءِ" سؤال کردم. فرمود: «نظر دیگران در این زمینه چیست»؟ عرض کردم: «میگویند: عرش بر رویآب بود و پروردگار بالای عرش»! امام (علیه السلام) فرمود: «هرکسی که چنین پنداری داشته باشد، دروغ گفته است! او [با این توصیف] خداوند را بر روی چیزی قرار داده و او را به صفت مخلوقات (مکان داشتن)، توصیف نمودهاست و لازمهی چنین پنداری آن است که چیزی که خدا را حمل میکند، قویتر از او باشد». عرض کردم: «فدایتان شوم! [این موضوع را] برایم توضیح دهید». فرمود: «خداوند پیش از آنکه آسمان یا زمین، جنّ یا انس،
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص590 / بحار الأنوار، ج36، ص109/ المناقب، ج3، ص214 .
خورشید یا ماه را بیافریند، دین و علم خود را بر روی آب قرار داد و زمانی که خواست مخلوقات را بیافریند، آنان را در مقابل و حضور خویش پراکنده ساخت و پرسید: «خدای شما کیست»؟ اوّلین کسانیکه سخن آغاز کردند رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) و ائمّه اطهار (ع) بودند که عرض کردند: «خداوندا! تو پروردگار مایی». پس خداوند علم و دین را به آنان تحویل داد. سپس به فرشتگان فرمود: «اینان حاملان دین و علم من و جانشینان و مسئولان من در میان مخلوقات من هستند». آنگاه به فرزندان آدم (علیه السلام) گفت: «به ربوبیّت خداوند اعتراف کنید و ولایت و طاعت این افراد را بپذیرید»».(1)
سوره هود، آیه 8:
"وَ لَئِنْ أَخَّرْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِلى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَّ ما يَحْبِسُهُ أَلا يَوْمَ يَأْتيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ "
"و اگر مجازات را تا زمان محدودى از آنها به تأخیر اندازیم، [از روى استهزا] مىگویند: «چه چیز مانع آن شده است»؟! آگاه باشید! آن روز که [عذاب] به سراغشان آید، از آنها بازگردانده نخواهد شد و آنچه را مسخره مىکردند، دامانشان را مىگیرد."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): إِلَی أُمَّةٍ مَّعْدُودَةٍ [یعنی] عدّهای که به تعداد افراد حاضر در جنگ بدر [سیصدوسیزده نفر] هستند. و آنان (یاران امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)) چونان تکّههای ابر پاییزی در یک لحظه نزد امام (عجل الله تعالی فرجه الشریف) حضور مییابند.(1)
امام صادق (علیه السلام): منظور، قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و یارانش است.(2)
سوره هود، آیه 12:
"فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى إِلَيْكَ وَ ضائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّما أَنْتَ نَذيرٌ وَ اللهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكيلٌ "
"شاید [ابلاغ] بعض آیاتى را که به تو وحى مىشود، [به خاطر عدم پذیرش آنها] ترک کنى [و به تأخیر اندازى] و سینهات از این جهت تنگ [و ناراحت] شود که مىگویند: «چرا گنجى بر او نازل نشده و یا چرا فرشتهاى همراه او نیامده است»؟! [نگران مباش! چراکه] تو فقط بیمدهندهاى؛ و خداوند، نگاهبان و ناظر بر همهچیز است [و به حساب آنان مىرسد.["
احادیث:
شهر فسطاط مصر آمدهام تا در مورد حدیثی که از تو به نقل از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به من رسیده سؤال کنم». زید گفت: «چه حدیثی»؟ گفت: «حدیث غدیر خم در مورد ولایت علیّبنابیطالب (علیه السلام)». زید گفت: «ای برادرزادهی من! آیا برای تو داستانی که قبل از غدیر خم اتّفاق افتاده را حکایت نکنم»؟ جبرئیل روح الأمین (علیه السلام) خبر ولایت علیّبنابیطالب (علیه السلام)را به رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) داد. پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به این خاطر، جماعتی را که من نیز در میان آنان بودم، به حضور خود فرا خواند تا با آنان در آن مورد به رایزنی و مشورت بپردازد و تصمیم بگیرند که آیا آن را در مراسم حج اعلام کند [یا نه]؟ ما نمیدانستیم چه بگوییم و حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) گریه کرد و جبرئیل به ایشان عرض کرد: «آیا به خاطر فرمان الهی بیتابی میکنی و ناراحت هستی»»؟ رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «نه! هرگز ای جبرئیل! امّا خداوند خودش خوب میداند که من از دست قریش چه رنجها کشیدهام. آن زمانکه رسالت مرا نپذیرفتند، پروردگار به من فرمان مبارزه و جهاد با آنان را صادر فرمود و لشکریانی از آسمان به کمک من فرستاد تا یاریم کنند. پس این جماعت، با این اوصاف چطور ممکن است به ولایت علی (علیه السلام) پس از من اقرار کرده و آن را بپذیرند»؟! پس جبرئیل از نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رفت و این آیهی نازل شد: فَلَعَلَّکَ تَارِکٌ بَعْضَ مَا یُوحَی إِلَیْکَ وَ ضَآئِقٌ بِهِ صَدْرُکَ.(1)
سوره هود، آیه 13:
"أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَياتٍ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص616/ بحار الأنوار، ج37، ص151/ العیاشی، ج2، ص97/ العیاشی، ج2، ص141/ شواهد التنزیل، ج1، ص356 .
"آیا مىگویند: «او به دروغ قرآن را [به خدا] نسبت داده [و ساختگى است]»! بگو: «اگر راست مىگویید، شما هم ده سوره ساختگى همانند این قرآن بیاورید؛ و هرکس را که مىتوانید غیر از خدا [براى این کار] دعوت کنید»!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): "أَمْ یَقُولُونَ افْتَراهُ" یعنی میگویند: «ولایت علی (علیه السلام) را خود بافته است [و دروغ میگوید]»." قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَیاتٍ ... فَإِلَّمْ یَسْتَجِیبُوا لَکُمْ"؛ [یعنی] اگر در مورد ولایت علی (علیه السلام) شما را پاسخ ندهند.(1)
سوره هود، آیه 14:
"فَإِلَّمْ يَسْتَجيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللهِ وَ أَنْ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ "
"و اگر کافران دعوت شما را نپذیرفتند [به آنها بگویید]: بدانید [قرآن] تنها با علم الهى نازل شده؛ و هیچ معبودى جز او نیست. آیا [با این حال]، تسلیم [حق] مىشوید؟!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): "فَإِلَّمْ یَسْتَجِیبُوا لَکُمْ"؛ اگر در مورد ولایت علی (علیه السلام) به شما پاسخ ندهند، "فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللهِ وَ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ" پس آیا شما در برابر ولایت علی (علیه السلام) تسلیم میشوید؟!(2)
سوره هود، آیه 17:
"أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلا تَكُ في مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ "
"آیا آنکس که دلیل آشکارى از پروردگار خویش دارد و بهدنبال آن شاهدى از سوى [خدا] آمده، و پیش از آن، کتاب موسى که پیشوا و رحمت بوده [گواهى بر آن مىدهد، همچون کسى است که چنین نباشد]؟! آنها (حقطلبان) به او ایمان مىآورند. و هرکس از گروههاى مخالف به او کافر شود، آتش وعدهگاه اوست. پس تردیدى در آن نداشتهباش که آن حقّ است از پروردگارت؛ ولى بیشتر مردم ایمان نمىآورند."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): منظور از أَ فَمَنْ کانَ عَلی بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّه؛ رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و منظور از یَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ؛ امیرالمؤمنین (علیه السلام) است.(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): من دلیل آشکاری از پروردگار خویش دارم و علی (علیه السلام) شاهد و گواه من از جانب خدا است.(2)
امام صادق (علیه السلام): کسی که اینجا دلیل آشکاری از پروردگار خویش است، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) است و شاهد و گواهی از وی که بهدنبال اوست، علی (علیه السلام) است که بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله) امام و حجّت بر امّت اوست.(1)
امام صادق (علیه السلام): فَلا تَکُ فِی مِرْیَةٍ مِنْهُ؛ [یعنی] در ولایت علی (علیه السلام) تردیدی نداشته باش؛ إِنَّهُ الحَقُّ مِنْ رَبِّکَ.(2)
سوره هود، آیه 18:
"وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللهِ كَذِباً أُولئِكَ يُعْرَضُونَ عَلى رَبِّهِمْ وَ يَقُولُ الْأَشْهادُ هؤُلاءِ الَّذينَ كَذَبُوا عَلى رَبِّهِمْ أَلا لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمينَ "
"چه کسى ستمکارتر است از آن کس که بر خدا دروغ بسته؟! آنان [روز رستاخیز] بر پروردگارشان عرضه مىشوند درحالىکه شاهدان (پیامبران و فرشتگان) مىگویند: «اینها همان کسانى هستند که به پروردگارشان دروغ بستند. اینک لعنت خدا بر ستمکاران باد»!"
احادیث:
«آیا این مسئله را خداوند واجب گردانیده است»؟ فرمود: «بله! خداوند میفرماید: "وَ یَقُولُ الْأَشْهادُ هؤُلاءِ الَّذِینَ کَذَبُوا عَلی رَبِّهِمْ ... أُولئِکَ الَّذِینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما کانُوا یَفْتَرُونَ".(1)
سوره هود، آیه 19:
"الَّذينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ "
"همانها که [مردم را] از راه خدا باز مىدارند؛ و [با القاى شبهات] آن را کج و معوج نشان مىدهند؛ و به سراى آخرت کافرند."
احادیث:
ابنعبّاس (رحمة الله علیه): "سَبِیلَ اللهِ" در این موضع [از قرآن] علیّبنابیطالب (علیه السلام) است.(3)
سوره هود، آیات 20 تا 22:
"أُولئِكَ لَمْ يَكُونُوا مُعْجِزينَ فِي الْأَرْضِ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللهِ مِنْ أَوْلِياءَ يُضاعَفُ لَهُمُ الْعَذابُ ما كانُوا يَسْتَطيعُونَ السَّمْعَ وَ ما كانُوا يُبْصِرُونَ "(20)
"آنها هیچگاه توانایى فرار از کیفر خدا را در زمین نداشتند و جز خدا، پشتیبانهایى نمىیافتند. عذاب خدا براى آنها مضاعف خواهد بود؛ [چراکه هم خودشان گمراه بودند و هم دیگران را گمراه ساختند]؛ آنها هرگز توانایى شنیدن [حق را] نداشتند و [حقیقت را] نمىدیدند."
"أُولئِكَ الَّذينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ "(21)
"آنان کسانى هستند که سرمایهی وجود خود را از دست دادهاند و آنچه را به دروغ همتاى خدا مى پنداشتند از نظرشان گم شد."
"لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ "(22)
"(به ناچار) آنها در سراى آخرت، قطعاً از همه زيانكارترند!"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج6، ص638/ القمی، ج1، ص324 .
سوره هود، آیه 44:
"وَ قيلَ يا أَرْضُ ابْلَعي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعي وَ غيضَ الْماءُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَ قيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمينَ "
"و گفته شد: «اى زمین، آبت را فروبر! و اى آسمان، [از بارش] خوددارى کن»! و آب فرو نشست و کار پایان یافت و [کشتى] بر [دامنهی کوه] جودى، پهلو گرفت؛ و [در اینهنگام]، گفته شد: «دور باد گروه ستمکاران [از رحمت خد]!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): از حض-رت صادق علیه السلام از پیغمبر ص-لی الله علیه و آله روایت شده: وقتی نوح علیه الس-لام سوار کشتی و از غرق شدن ترس-ید گفت: "اللهم انی اسئلک بحق محمد وآل محمد لما انجیتنی من الغرق" بار خدایا! تو را به حق محمد صلی الله علیه و آله و آل محمد علیهم السلام ما را از غرق شدن نجات بده پس خداي تعالی او را نجات داد.(2)
سوره هود، آیه 86:
"بَقِيَّةُ اللهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفيظٍ "
"آنچه [از سرمایههاى حلال]، خداوند براى شما باقى گذارده، برایتان بهتر است اگر ایمان داشته باشید. و من، نگهبان شما [و مأمور بر اجبارتان به ایمان] نیستم»."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): وقتی قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ما ظهور کند به کعبه تکیه میکند و سیصدوسیزده نفر نیز، دور او جمع میشوند و اوّلین سخنی که میگوید این آیه است: "بَقِیَّةُ الله خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ" سپس میگوید: «من، «بقیّة الله» در روی زمینش هستم».(1)
امام صادق (علیه السلام): عمربنزاهر گوید: مردی از امام صادق (علیه السلام) پرسید: «[آیا] به امام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با عنوان امیرمؤمنان سلام میکنند»؟ فرمود: «نه! خداوند آن نام را مخصوص امیرالمؤمنین (علیّابنابیطالب (علیه السلام)) نهاده است، پیش از او کسی به این نام، نامیده نشده و بعد از او هم جز کافر آن نام را برخود نبندد». عرض کردم: «قربانت شوم! پس چگونه بر او سلام کنند»؟ فرمود: میگویند: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا بَقِیَّةَ الله»! سپس این آیه را قرائت فرمود: بَقِیَّةُ الله خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِین.(2)
امام باقر (علیه السلام): امام صادق (علیه السلام) میفرماید: پدرم با صدای بلند فریاد زد: وَ إِلیَ مَدْیَنَ أَخَاهُمْ شُعَیْبًا قَالَ یَاقَوْمِ اعْبُدُواْ اللهَ مَا لَکُم مِّنْ إِلَاهٍ غَیرُهُ وَ لَا تَنقُصُواْ الْمِکْیَالَ وَ الْمِیزَانَ
إِنیِّ أَرَئکُم بخِیرٍ وَ إِنیِّ أَخَافُ عَلَیْکُمْ عَذَابَ یَوْمٍ محُّیط. وَ یَاقَوْمِ أَوْفُواْ الْمِکْیَالَ وَ الْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ وَ لَا تَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ وَ لَا تَعْثَوْاْ فیِ الْأَرْضِ مُفْسِدِین. بَقِیَّتُ اللهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ؛ و فرمود: «به خدا ما در روی زمین، باقی گذاردهی خداییم.»(1)
سوره هود، آیه 93:
"وَ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتيهِ عَذابٌ يُخْزيهِ وَ مَنْ هُوَ كاذِبٌ وَ ارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقيبٌ "
"اى قوم من! هرچه در توان دارید، انجام دهید؛ من هم کار خود را انجام مىدهم؛ و بهزودى خواهید دانست چه کسى عذاب رسواکننده به سراغش مى آید، وچه کسى دروغگوست! شما انتظار بکشید، من هم با شما در انتظارم."
احادیث:
امام رضا (علیه السلام): از محمد بن فض-یل روایت شده گفت از حض-رت رضا علیه السلام انتظار فرج را سؤال کردم، حضرت با تعجب فرمود: "اولیس تعلم ان انتظ-ار الفرج من الفرج" مگر نمی دانی که انتظار فرج خود مرحله اي از فرج است؟ فرج یکی از گشایش-ها می باش-د و فرم-ود چه نیکو است ص-بر کردن و انتظ-ار کش-یدن فرج. آی-ا نش-نیده اي قول خداون-د را در قرآن که می فرمای-د «وارتقبوا انی معکم رقیب» بر ش-ما ب-اد به صبر و بردباري کردن، همانا بع-د از یأس و ش-دت فرج است و مردم پیش از ش-ما بردبارتر از ش-ما بودند.(2)
سوره هود، آیه 110:
"وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فيهِ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَفي شَكٍّ مِنْهُ مُريبٍ "
"ما به موسى کتاب آسمانى دادیم؛ سپس در آن اختلاف شد؛ و اگر فرمان پیشین خدا [در زمینه آزمایش و اتمام حجّت بر آنها] نبود، در میان آنان داورى مىشد. و آنها [هنوز] در شکّى آمیخته با بدگمانىاند."
احادیث:
حض-رت امام محمد باقر (علیه السلام): همانگونه که امت موسی در خصوص کتاب موسی اختلاف نمودند این امت نیز در خصوص کتابی که همراه امام زمان (ع-ج) است اختلاف می کنند بطوریکه مردم منکر آن می شوند تا اینکه با شمش-یر آن حض-رت به قتل می رس-ند و اگر از سوي خداوند وعده اي پیش-ی نگرفته بود قطعا آن حضرت یکی از آن ها را زنده باقی نمی گذاشت.(1)
سوره هود، آیه 119:
"إِلاَّ مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعينَ "
1) . الکافی: ج 8ص287؛ الصافی: ج 2ص474؛ نور الثقلین: ج 2ص400.
"مگر کسى را که پروردگارت رحم کند؛ و براى همین [پذیرش رحمت] آنها را آفرید. و وعدهی پروردگارت قطعى شده که: دوزخ را از همه [سرکشان و طاغیان] جنّ و انس پُر خواهم کرد."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): آنان شیعیان ما هستند و خداوند از روی رحمت خویش آنان را آفریدهاست. زیرا میفرماید: "وَ لِذَلِکَ خَلَقَهُمْ"؛ [یعنی] به خاطر اطاعت از امام خلق شدهاند».(1)
امام سجاد (علیه السلام): "وَ لاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ، إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَ لِذَلِکَ خَلَقَهُمْ"؛ منظور از ایشان، شیعیان مؤمن ما هستند. به همین دلیل خداوند آنها را از گل پاک آفرید.(2)
"فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَ أَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ في غَيابَتِ الْجُبِّ وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هذا وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ "
"هنگامىكه او را با خود بردند، و به اتّفاق تصميم گرفتند وى را در مخفىگاه چاه قرار دهند، و [مقصد خود را عملى ساختند]؛ به او وحى فرستاديم كه آنها را در آينده از اين كارشان باخبرخواهى ساخت؛ درحالىكه آنها نمىدانند."
احادیث:
ام-ام ص-ادق (علیه الس-لام): وقتی یوسف از سوي برادرانش در چاه ان-داخته ش-د، جبرئیل نزد او آم-د و فرمود خداوند متعال می فرماید: چنانچه خواس-تار خلاصی از چاه می باشی باید این دعا را بخوانی "یا صانع کل مصنوع ویا جابر کل کس-یر ویا حاضر کل ملاء ویا شاهد کل نجوي
ویا قریبا غیر بعید ویا مونس کل وحید ویا غالبا غیر مغلوب ویا حیا لا یموت ویا محیی الموتی ویا لا اله الا انت اللهم انی اس-ئلک بان لک الحم-د لا اله الا انت بدیع الس-ماوات والارض ذو الجلال والاکرام ان تص-لی علی محم-د وآل محمد وان تجعل لی من امري فرجا ومخرجا وارزقنی من حیث لا احتسب" خدایا! گواهی می دهم که حم-د و س-تایش مخصوص تو است و خ-دایی جز تو نیست. تو بخش-نده اي، آفرینن-ده زمین و آس-مانی، قدرتمن-د و کریمی. بر محمد و آل محمد علیهم السلام درود بفرست و مرا به حق آن ها از این گرفتاري نجات بده. یوسف چون این دعا را خوان-د خ-داي تعالی او را فرج و خلاص-ی عنایت فرمود و کاروانی را به آنجا رسانید که در آنجا فرود آمده و بار انداخته منزل کردند و کسی را براي تهیه آب فرستادند. همینکه دلو به چاه انداخت یوسف به ریسمان چسبیده و از چاه خارج شد.(1)
"قالُوا تَاللهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتَّى تَكُونَ حَرَضاً أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهالِكينَ "
"گفتند: «به خدا سوگند كه تو آن قدر ياد يوسف مىكنى تا مشرف به مرگ شوى، يا بميرى»!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): افرادی که زیاد گریه میکردند پنجنفر بودند: آدم، یعقوب، یوسف، فاطمه دختر حضرت محمّد و علیّبنالحسین (حضرت یعقوب (علیه السلام) بهقدری از فراق
1) . الکافی: ج 2ص 549با اندك اختلاف .
یوسف (علیه السلام) گریه نمود که چشمان خود را از دست داد و به او گفتند: "تَالله تَفْتَؤُا تَذْکُرُ یُوسُفَ حَتَّی تَکُونَ حَرَضاً أَوْ تَکُونَ مِنَ الْهالِکِینَ".(1)
"قالُوا تَاللهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللهُ عَلَيْنا وَ إِنْ كُنَّا لَخاطِئينَ "
"گفتند: «به خدا سوگند، خداوند تو را بر ما برترى بخشيد؛ و ما خطاكار بوديم»."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): هریک از فرزندان و نسل فاطمه (سلام الله علیها) که دعوت حق را لبّیک گوید و از دنیا برود، بیگمان به امامت امام زمان خود، اعتراف میکند، همانطور که فرزندان یعقوب (علیه السلام) به امامّت و بزرگی یوسف (علیه السلام) اقرار کردند، وقتیکه گفتند: "تَالله لَقَدْ آثَرَکَ الله عَلَیْنَا".(2)
"اذْهَبُوا بِقَميصي هذا فَأَلْقُوهُ عَلى وَجْهِ أَبي يَأْتِ بَصيراً وَ أْتُوني بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعينَ "
"اين پيراهن مرا ببريد، و بر صورت پدرم بيندازيد تا بينا شود؛ و همهی خانوادهی خود را نزد من بياوريد»."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): ... و هنگامیکه کاروان از سرزمین مصر به راه افتاد یعقوب (علیه السلام) در فلسطین بود که بوی یوسف (علیه السلام) را احساس کرد و آن بوی همان پیراهنی بود که از بهشت آورده شده بود؛ و ما (اهل بیت) آن را به ارث بردهایم.(1)
"قُلْ هذِهِ سَبيلي أَدْعُوا إِلَى اللهِ عَلى بَصيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَني وَ سُبْحانَ اللهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكينَ"
"بگو: «اين راه من است! من و پيروانم، با بصيرت كامل، بهسوى خدا دعوت مىكنيم. منزّه است خدا! و من از مشركان نيستم»."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): مقصود، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امیرمؤمنان (علیه السلام) و جانشینان ایشان میباشند.(1)
امام صادق (علیه السلام): قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی الله عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی ولایت ما اهل بیت است که هرکس منکر شود گمراه است و بر علی (علیه السلام) خورده نمیگیرد مگر شخص گمراه.(2)
"وَ فِی الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجَاوِرَاتٌ وَ جَنَّاتٌ مِنْ أَعْنَابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِیلٌ صِنْوَانٌ وَ غَیْرُ صِنْوَانٍ یُسْقَي بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ فِي الْأُکُلِ إِنَّ فِي ذالِکَ لَأَیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ "
"و در روى زمین، قطعات متفاوتى در کنار هم وجود دارد؛ و باغهایى از انگور و زراعت و نخلها، [و درختان میوهی گوناگون] که گاه بر یک پایه مىرویند و گاه بر دو پایه؛ [و عجب آنکه] همهی آنها از یک آب سیراب مىشوند! و با این حال، بعضى از آنها را از جهت میوه بر دیگرى برترى مىدهیم؛ در اینها نشانههایى است براى گروهى که مىاندیشند."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): در کتاب کشفالغمه آمده است:" وَ جَنَّاتٌ مِنْ أَعْنابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِیلٌ صِنْوانٌ وَ غَیْرُ صِنْوانٍ یُسْقی بِماءٍ واحِدٍ"، از جابربنعبداللَّه (رحمة الله علیه) روایت شده که
از پیامبر (صلی الله علیه و آله) شنیده است که فرمود: «مردم از درختان گوناگونند و من و تو ای علی! از یک درختیم». و سپس این آیه را تلاوت فرمود.(1)
"وَ یَقُولُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْلا أُنزِلَ عَلَیْهِ آیَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّمَا أَنْتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ"
"و کسانى که کافر شدند مىگویند: «چرا آیه [و معجزهاى] از پروردگارش بر او نازل نشده»؟! تو فقط بیمدهندهاى؛ و براى هرگروهى هدایتکنندهاى است؛ [و اینها همه بهانه است]."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): امام، همان هادی و راهنمای مردم در زمان خودشان است.(2)
امام باقر (علیه السلام): رسول خدا (صلی الله علیه و آله)، انذاردهنده است و در هر زمانی، هدایتگری از ما هست که به آنچه پیامبر (صلی الله علیه و آله) آورده است، هدایت میکند. بعد از حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله)، علی (علیه السلام) هدایتگر امّت است و بعد از علی (علیه السلام) جانشینان او یکی پس از دیگری، این مسئولیّت را بر عهده خواهند گرفت.(3)
"أَفَمَنْ یَعْلَمُ أَنَّمَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ الْحَقُّ کَمَنْ هُوَ أَعْمَى إِنَّمَا یَتَذَکَّرُ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ "
"آیا کسى که مى داند آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده حق است، همانند کسى است که نابیناست؟! تنها خردمندان متذکّر مىشوند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): "أَفَمَنْ یَعْلَمُ أَنَّما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ الحَقُّ"؛ یعنی امیرالمؤمنین علیّبنابیطالب (علیه السلام) و اعمی و کور در آیه دشمن اوست. و الوالألباب شیعیان علی (علیه السلام) هستند....(2)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ابیامامه باهلی گوید: روزی محضر رسولخدا (صلی الله علیه و آله) نشسته بودیم که امیرالمؤمنین علیّبنابیطالب (علیه السلام) آمد و رسولخدا (صلی الله علیه و آله) برخاست [تا برود] و وقتی علی (علیه السلام) را دید، نشست و فرمود: «ای فرزند ابیطالب! خدا از من و تو و دوستدارانت و شیعیانت تا روز قیامت پیمانگرفته [که جز راه او راه
دیگری را نپیماییم]. شفاعت من در مورد شما است». سپس این آیه را خواند: "إِنَّما یَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ" [و فرمود]: «ای علی (علیه السلام)! آنان شیعیان تو هستند».(1)
"أَلَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَ لا یَنقُضُونَ الْمِیثَاقَ "
"همان کسانى که به عهد الهى وفا مىکنند، و پیمان را نمىشکنند."
احادیث:
امام کاظم (علیه السلام): این آیه در مورد آلمحمّد (ص) و آنچه در عالم ذر بر آن از آنها عهد و پیمان گرفته است، میباشد و آن عهد و پیمان عبارت است از ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) و ائمّه (ع) بعد از او. و این مطلب اشاره به همین سخن خدا است:" الَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَ لا یَنْقُضُونَ الْمِیثاقَ".(2)
"وَ الَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ "
"و کسانى که پیوندهایى را که خدا دستور به برقرارى آن داده، برقرارمىدارند؛ و از پروردگارشان مىترسند؛ و از بدى حساب [روز قیامت] بیم دارند."
احادیث:
امام کاظم (علیه السلام): "وَ الَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَن یُوصَلَ"؛ همانا رحم آلمحمّد (ص) است.(1)
امام صادق (علیه السلام): رَحم آویخته به عرش است و میگوید: «خدایا! پیوند نما با کسی که با من پیوند نموده و قطع کن از کسی که مرا قطع نموده». این رَحِم اهلبیت محمّد (ص)است و خداوند نیز در این زمینه فرموده است: "وَ الَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَن یُوصَلَ"؛ رحم هر آنکه دارای رحم است.(2)
"جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَهَا وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَ أَزْوَاجِهِمْ وَ ذُرِّیَّاتِهِمْ وَ الْمَلاَئِکَةُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِمْ مِنْ کُلِّ بَابٍ "
"[همان] باغهاى جاویدان بهشتى که همراه پدران و همسران و فرزندان صالحشان، وارد آن مىشوند؛ و فرشتگان از هر درى بر آنان وارد مىگردند."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): در استدلال علی (علیه السلام) بر مردم در روز شوری آمده که فرمود: «شما را به خدا سوگند میدهم، آیا در بین شما غیر از من کسی هست که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به او گفته باشد: هرکس دوست دارد مثل من زندگی کند و مثل من از دنیا رود و در بهشت من که خدای پرورشدهندهام به من وعدهداده، ساکن شود، پس از علیّبنابیطالب (علیه السلام) و فرزندانش (بعد از او پیروی میکند. امامان (علیه السلام) آنها هستند و جانشینان آنها هستند. خداوند علم و فهم مرا به آنها عطا فرموده است. شما را از در گمراهی وارد نمیکنند و شما را از در هدایت بیرون نمیبرند. به آنها چیزی نیاموزید که آنها از شما داناترند. حق به همراه آنان به هرجا که بروند میرود». گفتند: «خدایا نه. [رسول خدا (صلی الله علیه و آله) غیر از شما به کسی چنین چیزی نگفته است[.»(1)
"وَ الَّذِینَ یَنقُضُونَ عَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ أُوْلَئِکَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ "
"آنها که عهد الهى را پس از محکمکردن مىشکنند، و پیوندهایى را که خدا دستور به برقرارى آن داده قطع مىکنند، و در روى زمین فساد مىنمایند، براى آنهاست لعنت [و دورى از رحمت الهى]؛ و مجازات سراى آخرت."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص268/ الخصال، ج2، ص558 .
احادیث:
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه): "الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ مِیثاقِهِ"؛ منظور از عَهْدَ اللهِ امیرالمؤمنین (علیه السلام) است. و او کسی است که خدا در عالم ذر و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در غدیرخم از مردم [برای یاری او] پیمان گرفته است.(1)
"الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللهِ أَلا بِذِكْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ "
"آنها كسانى هستند كه ايمان آوردهاند، و دلهايشان به ياد خدا مطمئن (و آرام) است؛ آگاه باشيد، تنها با ياد خدا دلها آرامش مىيابد!"
احادیث:
پیامبر اسلام (صل الله علیه و آله): از ابن عباس روایت ش-ده گفت: نزد رسول اکرم ص-لی الله علیه و آله آیه «ال-ذین آمنوا وتطمئن قلوبهم ب-ذکر الله الا ب-ذکر الله تطمئن القلوب» را خوان-دم رسول گرامی ص-لی الله علیه و آله فرمود: اي پس-ر ام س-لیم! آیا می دانی این ها چه کسانی هس-تند؟ عرض کردم: یا رسول الله! چه اشخاصی هستند؟ فرمود: ما اهل بیت و شیعیان ما هستند.(2)
"أَلَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ "
"کسانى که ایمان آوردند و کارهاى شایسته انجام دادند، براى آنها پاکیزهترین [زندگى] و سرانجام نیک است."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): از امام باقر (علیه السلام) روایت است: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: خوش به حال کسی که قائم اهلبیت مرا ببیند و در غیبت و پیش از قیامش از وی پیروی کند و دوستان او را دوست و دشمنانش را دشمن بدارد، اینان دوستان و رفقای من هستند، و روز قیامت نزد من بسیار گرامی میباشند!.(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): امام باقر (علیه السلام) فرمود: از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در مورد طُوبی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ؛ سؤال شد. فرمود: «درختی است در بهشت که ریشهاش در خانهی من و شاخهاش بالای سر اهل بهشت است». بار دیگر سؤال شد. فرمود: «درختی است در بهشت که ریشهاش در خانهی علی (علیه السلام) و شاخهاش بالای سر اهل بهشت است». گفته شد: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! در مورد آن از شما پرسیدم، فرمودید:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص284 / بحارالأنوار؛ ج51، ص72 .
«ریشهاش در خانهی من و شاخهاش بالای سر اهل بهشت است»!. فرمود: «خانهی من و خانهی علی (علیه السلام) یکی است».(1)
"وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مِنْ قَبْلِکَ وَ جَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجاً وَ ذُرِّیَّةً وَ مَا کَانَ لِرَسُولٍ أَنْ یَأْتِىَ بِآیَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللهِ لِکُلِّ أَجَلٍ کِتَاب"
"و ما پیش از تو [نیز] پیامبرانى فرستادیم؛ و براى آنها همسران و فرزندانى قراردادیم؛ و هیچ پیامبرى نمىتوانست معجزهاى بیاورد، مگر به اذن خدا و براى هر سرنوشتى موعد مقرّرى است."
احادیث:
"وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ "
"آنها كه كافر شدند مىگويند: «تو پيامبر نيستى»! بگو: «كافى است كه خداوند، و كسى كه علم كتاب [و آگاهى بر قرآن] نزد اوست، ميان من و شما گواه باشند»."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): این آیه در مورد علی (علیه السلام) نازل شده که او عالم امّت بعد از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) است.(1)
امام باقر (علیه السلام): عبداللهبنعطا گوید: من نزد امام باقر (علیه السلام) نشسته بودم که گذر عبداللَّه سلام به آنجا افتاد. به او گفتم: «فدای تو شوم، این است پسر کسیکه نزد او است علم الکتاب»؟! فرمود: «نه ولکن آن شخص، صاحب شما علیّبنابیطالب (علیه السلام) است که آیاتی از قرآن دربارهی او نازل شده است مثل آیه: وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ».(2)
"الركِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى صِراطِ الْعَزيزِ الْحَميدِ "
"الر، [این] کتابی است که بر تو نازل کردیم تا مردم را از تاریکیها [ى شرک و ظلم و جهل] بهسوى روشنایى [ایمان و عدل و آگاهى] به خواست پروردگارشان بیرون آورى و بهسوى راه خداوند توانا و ستوده [هدایت کنى]."
احادیث:
علی بن ابراهیم: مراد از «صراط» امامت ائمه هدي علیهم السلام می باشد.(1)
1) . لاهیجی: ج 2ص 616س7؛ القمی: ج 1ص 367س15؛ البرهان: ج 3ص 305س.10 .
"وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللهِ إِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ "
"ما موسى را با آیات [و معجزات] خود فرستادیم [و دستور دادیم]؛ قومت را از تاریکىها بهسوى نور خارج ساز و ایّام اللهِ [روزهاى خاصّ الهى] را به آنان یادآورى کن. در این، نشانههایى است براى هر شکیباى شکرگزار."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): صَبَّارٌ کسی است که بسیار صبر میکند بر سختیها و ناملایماتی که بر او وارد میشود و آزار و اذیّتی که در راه ما اهل بیت میبیند تحمّل میکند و خدا را بهخاطر ولایت ما اهل بیت (ع) بسیار شکر میکند.(1)
"مَثَلُ الَّذينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ في يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى شَيْءٍ ذلِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعيدُ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص340 / بحارالأنوار، ج24، ص220 .
"کسانى که به پروردگارشان کافر شدند، اعمالشان همچون خاکسترى است در برابر وزش تندباد در یک روز طوفانى؛ آنها توانایى ندارند کمترین چیزى از آنچه را انجام دادهاند، به دست آورند و این همان گمراهى دور و دراز است."
احادیث:
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه): آن که به ولایت امیرمؤمنان (علیه السلام) اقرار نکند، عملش باطل گردد؛ مانند خاکستری که چون بادی بر آن گذر کند، آن را با خود ببرد.(1)
"وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلاَّ أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لي فَلا تَلُومُوني وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمينَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ "
"و هنگامىکه کار تمام مىشود، شیطان مىگوید: «خداوند به شما وعدهی حق داد و من به شما وعدهی [باطل] دادم و تخلّف کردم. من بر شما تسلّطى نداشتم، جز اینکه دعوتتان کردم و شما دعوت مرا پذیرفتید؛ بنابراین، مرا سرزنش نکنید و خود را سرزنش کنید. نه من فریادرس شما هستم و نه شما فریادرس من. من نسبت به شرک شما دربارهی خود، که از قبل داشتید، [و اطاعت مرا همردیف اطاعت خدا قرار دادید] بیزار و کافرم»! به یقین ستمکاران عذاب دردناکى دارند."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص364 / بحارالأنوار، ج9، ص217/ القمی، ج1، ص368 .
احادیث:
خود را ملامت کن که از امر راست و حقیقت پروردگار با بودن دلی-ل و حجت آش-کار تج-اوز کرده و ع-دول نمودي و اطاعت و فرمانبرداري از او را ترك و رها نموده و به دنبال گفتار پوچ و دروغ بی م-درك من آم-دي و پیرو من شدي. امروز نمی توانم به فریاد تو برسم تو نیز به فریاد من نمی رس-ی. چون هر یک به جرم معص-یت خود گرفتاریم و به آنچه درباره من اعتقاد داشتی و خیال می نمودي که من ش-ریک خدا هس-تم و به من ایمان آورده بودي منکر و کافرم. بدانکه امروز براي ستمکاران جز کیفر و عذاب شدید و دردناك چیزي نخواهد بود.(1)
1) . تفسیر عیاشی: ج 2ص223؛ بحار الانوار: ج 30ص233؛ البرهان: ج 3ص296؛ تفسیر کنز الدقائق: ج 7ص.49 .
خود کینه داشته باشد باید در مشروعیت ولادت خود تردی-د کن-د و مرا در کار پدر او ش-ریک بش-مارد. علی علیه الس-لام می فرمایند: من از حرف او خنده ام گرفت و رهایش ساختم.(1)
"أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ [24]"
"آیا ندیدى چگونه خداوند «کلمهی طیّبه» [و گفتار پاکیزه] را به درخت پاکیزهاى تشبیه کرده که ریشهی آن [در زمین] ثابت و شاخهی آن در آسمان است؟!"
"تُؤْتي أُكُلَها كُلَّ حينٍ بِإِذْنِ رَبِّها وَ يَضْرِبُ اللهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ [25]"
"هرزمان میوهی خود را به اذن پروردگارش مىدهد و خداوند براى مردم مَثَلها مىزند، شاید متذکّر شوند [و پند گیرند]."
احادیث:
1) . ناقب ابن شهرآشوب: ج 2ص86؛ بحار الانوار: ج 39ص179.
(سلام الله علیها) است و شاخههایش امامان (میباشند و برگهای آن شیعیان هستند و هرگاه فردی از آنان بمیرد، برگی از این درخت بیفتد و چون پای به جهان گذارد، برگی بر آن برویَد.(1)
"وَ مَثَلُ كَلِمَةٍ خَبيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ "
"و «کلمهی خبیثه» [و سخن ناپاک] را به درخت ناپاکى تشبیه کرده که از زمین ریشهکن شده و قرار و ثباتى ندارد."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): خداوند برای دشمنان آل محمّد (ص) مَثَلی زد و فرمود: "وَ مَثَلُ کَلِمَةٍ خَبِیثَةٍ کَشَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ".(1)
امام صادق (علیه السلام): این مثالی است که پروردگار متعال دربارهی اهل بیت (ع) زده است و دربارهی آنان که با پیامبر (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت (ع) دشمنی ورزیدند، فرموده است: "وَ مَثلُ کَلِمَةٍ خَبِیثَةٍ کَشَجَرَةٍ خَبِیثَةٍ اجْتُثَّتْ مِن فَوْقِ الأَرْضِ مَا لَهَا مِن قَرَار".(2)
"يُثَبِّتُ اللهُ الَّذينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ وَ يُضِلُّ اللهُ الظَّالِمينَ وَ يَفْعَلُ اللهُ ما يَشاءُ"
" خداوند کسانى را که ایمان آوردند، به سبب گفتار و اعتقاد استوار در این جهان و در سراى دیگر، ثابت قدم مىدارد و ستمکاران را گمراه مىسازد، [و لطف خود را از آنها به سبب اعمالشان برمىگیرد] و خداوند هرچه را اراده کند [و مصلحت باشد] انجام مىدهد."
احادیث:
عزّوجلّ از آن جلوگیری میکند و نمیگذارد و این همان فرمایش خداوند متعال است یُثَبِّتُ اللهُ الَّذِینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الحَیاةِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَةِ.(1)
"أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ "(28)
"آیا ندیدى کسانى را که [شکر] نعمت خدا را به کفران تبدیل کردند و قوم خود را به سراى نیستى و نابودى کشاندند؟!"
"جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَ بِئْسَ الْقَرَارُ "(29)
"[سراى نيستى و نابودى، همان] دوزخ است كه آنها در آتش آن وارد مىشوند و چه بد قرارگاهى است!"
احادیث:
حضرت صادق (علیه السلام): این آیه درباره دو طایفه نازل شده؛ یکی بنی امیه و دیگري بنی مغیره که ف-اجرترین طایفه از قریش-ند. بنی مغیره را خداون-د در جنگ ب-در نابود نموده و نسل آن ها قطع ش-ده ولی بنی امیه را خداون-د تا روز قیامت مهلت داده س-پس فرمود: به خ-دا قسم
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص378 / من لایحضره الفقیه، ج1، ص134/ العیاشی، ج2، ص225 .
نعمت هایی که خداون-د به مردم عطا فرموده ما (ائمه هدي علیهم السلام ) هستیم که به واسطه ما رستگار خواهند شد کسانی که باید رستگار شوند.(1)
"وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً وَ اجْنُبْني وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ "
"[به یاد آورید] زمانى را که ابراهیم گفت: «پروردگارا! این شهر [مکّه] را شهر امنى قرار ده و من و فرزندانم را از پرستش بتها دور نگاه دار»."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): ابراهیم خلیل الله (علیه السلام) به درگاه پروردگارش دعا کرد و گفت: رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ؛ دعایش پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) را شامل شد و خداوند او را با نبوّت گرامی داشت و دعایش امیرالمؤمنین علیّبنابیطالب (علیه السلام) را شامل شد، و خداوند او را به امامت و جانشینی اختصاص داد.(2)
"رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثيراً مِنَ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَني فَإِنَّهُ مِنِّي وَ مَنْ عَصاني فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحيمٌ "
"پروردگارا! آنها (بتها) بسیارى از مردم را گمراه ساختند. هرکس از من پیروى کند از منست و هرکس نافرمانى من کند، تو آمرزنده و مهربانى."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): ابیعبیده از امام باقر (علیه السلام) روایت میکند که فرمود: «هرکس که ما را دوست داشته باشد، از زمرهی ما اهل بیت (خواهد بود». من عرض کردم: «فدایت شوم! واقعاً از شما هستند»؟ فرمود: «به خدا قسم! که از ما هستند. مگر تو این سخن ابراهیم (علیه السلام) را نشنیدهای: "فَمَن تَبِعَنِی فَإِنَّهُ مِنِّی"»؟!(1)
امام علی (علیه السلام): ما سزاوارترین مردم به حضرت ابراهیم (علیه السلام) هستیم و از او ارث میبریم و ما همان خویشاوندان]رسول خدا (صلی الله علیه و آله) [هستیم که وارث کعبهایم و ما آل ابراهیم (علیه السلام) هستیم. آیا از دین ابراهیم (علیه السلام) برمیگردید درحالیکه خدای متعال فرمود: "فَمَنْ تَبِعَنِی فَإِنَّهُ مِنِّی".(2)
"رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتي بِوادٍ غَيْرِ ذي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِيُقيمُوا الصَّلاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ "
"پروردگارا! من بعضى از فرزندانم را در سرزمین بىآب و علفى، در کنار خانهاى که حرم توست، ساکن ساختم تا نماز را برپا دارند، تو دلهاى گروهى از مردم را متوجّه آنها ساز و از ثمرات به آنها روزى ده، شاید آنان شکر تو را بهجاى آورند."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): ما اهل بیتی هستیم که پدرمان ابراهیم (علیه السلام) برایمان دعا کرده و فرموده است: "فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ". مقصود خداوند از این آیه فقط ما هستیم».(1)
امام صادق (علیه السلام): ای کسی که ما را به وصایت امتیاز بخشیده و به ما علم گذشته و آینده را داده و دلهای مردم را متوجّه ما نموده و ما را وارث انبیاء (ع) قرار دادهای.(2)
"وَ أَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتيهِمُ الْعَذابُ فَيَقُولُ الَّذينَ ظَلَمُوا رَبَّنا أَخِّرْنا إِلى أَجَلٍ قَريبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَ نَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَ وَ لَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ ما لَكُمْ مِنْ زَوالٍ "
"و مردم را از روزى که عذاب الهى به سراغشان مىآید، بترسان! آنروز که ستمکاران مىگویند: «پروردگارا! مدّت کوتاهى ما را مهلت ده، تا دعوت تو را بپذیریم و از پیامبران پیروى کنیم».
[امّا پاسخ مىشنوند که]: مگر شما نبودید که پیش از این سوگند یاد کردید که زوال و فنایى براى شما نیست؟!"
احادیث:
امام باقر (علیه الس-لام ): "الم تر الی الذین قیل لهم کفوا ایدیکم واقیموا الص-لاه وآتوا الزکاه" مراد این آیه اط-اعت ام-ام است، و درخواست آن-ان جهت جنگی-دن (در رک-اب ام-ام) است اما زمانی که جنگ در رک-اب امام حس-ین علیه الس-لام بر آن ها نوش-ته ش-د، گفتن-د: "قالوا ربنا لولا اخرتنا الی اجل قریب نجب دعوتک ونتبع الرسل" خ-دایا! اگر آنرا به وقت نزدی-ک دیگري موک-ول نم-ائی دع-وت تو را اط-اعت می کنیم و پیغم-برانت را پیروي می کنیم. یعنی تأخیر آنرا تا ظهور امام زمان علیه السلام می خواستند.(1)
"وَ سَكَنْتُمْ في مَساكِنِ الَّذينَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنا بِهِمْ وَ ضَرَبْنا لَكُمُ الْأَمْثالَ "
"[آرى شما بودید که] در منازل [و کاخهاى] کسانى که به خویشتن ستم کردند، ساکن شدید و براى شما آشکار شد چگونه با آنان رفتار کردیم و براى شما، مثالها [از سرگذشت پیشینیان] زدیم [باز هم بیدار نشدید]."
احادیث:
1) . عیاشی: ج 2ص235؛ البرهان: ج 3ص321؛ نورالثقلین: ج 2ص553؛ اثبات الهدي: ج 7ص.10 .
امام صادق (علیه السلام): سعدبنعمر از تعدادی از کسانی که در زمان امام صادق (علیه السلام) حضور داشتند، نقل میکند: یادی از خانههای عبّاسیان کردند، مردی گفت: «خداوند، ویرانههای آن را به ما نمایاند و یا این خانهها را به دست ما ویران کرد». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «چنین مگو! چرا که این منازل، خانه و مسکن حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و اصحاب او خواهد شد. مگر این آیه را نشنیدهای که خداوند متعال میفرماید: "وَ سَکَنتُمْ فِی مَسَاکِنِ الَّذِینَ ظَلَمُواْ أَنفُسَهُمْ"»؟!(1)
"وَ قَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَ عِنْدَ اللهِ مَكْرُهُمْ وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ "
"آنها نهایت مکر [و نیرنگ] خود را به کار زدند وهمهی مکرها [و توطئههایشان] نزد خدا [آشکار و بىاثر] است، هرچند مکرشان چنان باشد که کوهها از جا برکنده شود."
احادیث:
حض-رت صادق (علیه الس-لام ): اي مردم! از خ-دا بپرهیزی-د و ائمه خود را اطاعت نموده و آنچه که می گویند بگویید و مواردي را که ائمه شما سکوت می نمایند شما هم ساکت شوید زیرا شما در زمان سلطنت کسی هستید که خداوند درباره آن ها می فرماید "وان کان مکرهم لتزول منه الجبال" و از این عبارت بنی عباس را اراده فرموده و در تعقیب بیانات خود فرمودن-د پس ش-ما پرهیز کار باش-ید و امانات را به صاحبانش مسترد نمایی-د و حج خانه کعبه را ادامه دهید
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص424/ بحارالأنوار، ج52، ص347/ العیاشی، ج2، ص235 .
زیرا زیارت خانه کعبه مکروهات دنیا را از شما دفع می نماید و هول هاي روز قیامت را از شما دور خواهد کرد.(1)
1) . الامالی الطوسی: ص667؛ بحارالانوار: ج 31ص566؛ البرهان: ج 3ص.318 .
"رُبَما يَوَدُّ الَّذينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمينَ "
"كافران [هنگامىكه آثار شوم اعمال خود را ببينند،] چه بسا آرزو مىكنند كه اى كاش مسلمان بودند!"
احادیث:
امام علی (علیه السلام): از امام باقر (علیه السلام) روایت است: امیرالمؤمنین (علیه السلام) در مورد آیه: "رُّبَمَا یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُواْ لَوْ کَانُواْ مُسْلِمِینَ" فرمود: «منظور من هستم. آن هنگامی که
من با پیروانم و عثمان با یارانش، خارج شویم، ما بنیامیه را میکشیم و در این زمان: چه بسا آرزو میکنند که ای کاش مسلمان بودند».(1)
"إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ "
"ما قرآن را نازل كرديم؛ و ما بهطور قطع آن را حفظ مىكنيم."
احادیث:
امام باقر و امام صادق (علیها السلام): خداوند پیامبرش (صلی الله علیه و آله) را ذکر نامیده است. در کلام خداوند متعال: خداوند چیزی که مایه تذکّر است بر شما نازل کرده* رسولی به سوی شما فرستاده (طلاق/1110) ذکر؛ رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و ائمّه (ع) اهل آن هستند.(2)
امام علی (علیه السلام): حارث گوید: از امیرالمؤمنین (علیه السلام) در مورد این آیه پرسیدم. حضرت فرمود: «بهخدا سوگند! ما اهل ذکر هستیم؛ ماییم اهل علم و ماییم کانون تأویل و تنزیل قرآن».(3)
" فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي فَقَعُوا لَهُ ساجِدينَ"
"هنگامىكه آن را نظام بخشيدم، و در او از روح خود (روحى شايسته و بزرگ ) دميدم، همگى براى او سجده كنيد!"
احادیث:
و وصفهای برتر و نشانههای بزرگ او و منم صاحب بهشت و دوزخ. و بازگشت همهی مخلوقات بهسوی من خواهد بود(2)و من همان بازگشتگاهی هستم که هر چیزی بعد از مرگ بهسوی آن بازمیگردد و حساب تمامی مخلوقات با من است.(3)
1) . البته این عبارت به این معنی است که ائمه علیهم السلام مظهر صفات خداوندی اند ونه شریک در این صفات. یعنی صفات خداوند در وجود آنها تجلی کرده و آنها با عبودیت خود، مظهر آن صفات شده اند و می توانند با اذن و خواست الهی کارهای خارق العاده انجام دهند.
2) . برای شرح بیشتر رجوع کنید به تفسیر " و ایاب الخلق الیکم" که از عبارات زیارت جامعه کبیره است.
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص488/ بحارالأنوار، ج53، ص46 .
به آنها واگذار کرد و بهشتخویش را برایشان ارزانی داشت. خداوند هرکس از جنّ و انس را بخواهد دل پاک دهد او را آشنا به ولایت ما سازد و هرکه را بخواهد کوردل نماید او را از معرفت ما بازدارد». سپس فرمود: «ایمفضّل! به خدا سوگند! آدم (علیه السلام) سزاوار آفریدهشدن به دست خدا و دمیدن روح خویش در او نشد مگر بهواسطهی [پذیرش] ولایت علی (علیه السلام) و خدا با موسی (علیه السلام) بیواسطه سخن نگفت مگر به ولایت علی (علیه السلام) و خدا عیسیبنمریم (علیه السلام) را نشانهای برای جهانیان قرار نداد مگر بهواسطهی فروتنیاو نسبت به علی (علیه السلام)». سپس فرمود: «سخن را کوتاه کنم، هیچکس سزاوار این نشد که خدا به او نظر [لطف و رحمت] افکند مگر بهواسطهی اطاعتکردن از ما [اهل بیت ) ]».(1)
"قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرينَ "
"فرمود: تو از مهلت يافتگانى!"
احادیث:
امام علی (علیه السلام): من در کنار کعبه نشسته بودم که ناگهان پیر مردی پشت خمیده که از شدّت پیری ابروانش بر روی چشمانش ریخته و در دستش عصایی داشت و کلاه بلند سُرخی بر سر نهاده و لباسی پشمینه در برداشت وارد شد و به پیامبر (صلی الله علیه و آله) که پشتش را به کعبه تکیه داده بود نزدیک شده و عرض کرد: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! برای آمرزش من دعا کن»! پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای پیر مرد! تلاش تو بیثمر و عملت،
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص488/ بحارالأنوار، ج26، ص294 .
گرفتار گمراهی شده است». چون آن پیر مرد رویگردان شد پیامبر (صلی الله علیه و آله) به من فرمود: «ای اباالحسن (علیه السلام)! آیا او را میشناسی»؟ عرض کردم: «نه»! فرمود: «او همان ابلیس ملعون بود». امام علی (علیه السلام) میفرماید: «بهدنبال او دویدم تا به وی رسیده و او را به زمین انداختم و روی سینهاش نشستم و دستم را روی حلقش گذاشتم تا خفهاش کنم. به من گفت: «ای ابالحسن (علیه السلام)! این کار را نکن! چراکه من [از مهلت یافتگان تا روز و وقت معیّن] هستم؛ ایعلی (علیه السلام)! به خدا سوگند من تو را بسیار دوست میدارم و هرکس که با تو دشمنی کند من با پدرش در [هنگام زناشویی] با مادرش، شریک شوم و فرزندیکه متولّد گردد زنازاده باشد». من [با شنیدن این سخن] خندیدم و رهایش کردم.(1)
"إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ "(38)
"[امّا نه تا روز رستاخيز، بلكه] تا روز و وقت معيّنى."
احادیث:
حضرت صادق (علیه السلام): اسحق بن عمار روایت کرده گفت: از حضرت صادق علیه السلام پرسیدم: روز معلوم که پایان مهلت شیطان است چه وقت می باش-د؟ فرمود: ش-ما خیال می نمایی-د که آن روز قیامت است که خداوند خلایق را مبعوث می فرماید. خیر آن روز نیست بلکه مراد روز قیام (ظهور) قائم ما آل محمد علیه الس-لام است که چون قیام می نماید ش-یطان در
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص496 / بحارالأنوار، ج27، ص148/ بحارالأنوار، ج60، ص244 .
مس-جد کوفه حضور او می رسد و می گوید: واي از امروز و آنروز. آن حضرت، شیطان را می گیرد و گردن می زند و آن روز وقت معلوم است.(1)
"قَالَ هَذَا صِرَاطٌ عَلىَّ مُسْتَقِيمٌ "
"فرمود: «اين راه مستقيمى است كه بر عهدهی من است [و سنّت هميشگىام]."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ابوبرزه گفت: در خدمت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نشسته بودیم. آن جناب بهسوی علی (علیه السلام) اشاره نموده، این آیه را خواند: این راه مستقیم من است، از آن پیروی کنید! و از راههای پراکنده [و انحرافی] پیروی نکنید، که شما را از طریق حق، دور میسازد! این چیزی است که خداوند شما را به آن سفارش میکند، شاید پرهیزگاری پیشه کنید»! (انعام/153) ....(2)
امام صادق (علیه السلام): هشامبنحکم از امام صادق (علیه السلام) نقل میکند که امام (علیه السلام) آیه "قَالَ هَذَا صِرَاطٌ عَلیََّّ مُسْتَقِیمٌ" را تلاوت نموده و فرمود: منظورش علیّبنابیطالب (علیه السلام) بود یعنی هیچ انحرافی در مسلک و آئینش نیست.(3)
"إِنَّ عِبادي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلاَّ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوينَ "
"كه بربندگانم هيچ تسلّطى نخواهى يافت؛ مگر گمراهانى كه از تو پيروى مىكنند."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): از ابوبصیر گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ای ابامحمّد! مسلمانان گروهگروه شدند و شما شیعیان بهسوی اهلبیت پیامبرتان بازگشتید؛ اراده کردهاید آنچه را خدا اراده کرده و دوست دارید آنکه را خدا دوست دارد و برگزیدید آنکه را خدا برگزیده است؛ پس [یکدیگر را] بشارت دهید و شادمان باشید که بهخدا سوگند شما آمرزیدگانی هستید که نیکیهایتان از شما پذیرفته شده و از گناهانتان چشمپوشی گشته است. آیا تو را شاد کردم»؟ عرض کردم: «آری، بر شادیام بیفزا»! فرمود: «خداوند متعال شما را [از فریب شیطان] استثناء
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص506 / فرات الکوفی، ص225/ بصایرالدرجات، ص512 .
کرده و فرموده: "إِنَّ عِبادی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ"؛ به خدا سوگند! منظور او از بندگان [در این آیه] غیر از شما کسیدیگر نیست».(1)
"لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ "
"هفت در دارد؛ و براى هر درى، بخشى از آنها تعيين و تقسيم شدهاند."
احادیث:
امام صادق (علیه الس-لام): امام صادق علیه الس-لام از پدر بزرگوار خود امام محمد باقر علیه الس-لام و آن حضرت از جد او امام زین العابدین علیه السلام روایت کرده که آتش دوزخ را هفت درب است سه درب براي دخول فرعون و هام-ان و ق-ارون است، و دو درب براي دخول مش-رکین و کفاري که به مقدار چشم بر هم زدنی ایمان به خداي متعال نیاورده باشند و درب ششم براي دخول بنی امیه خاصه و درب هفتم براي دخول جمعی که با ما دشمنی کرده باشند و با ما جنگ نموده باشند. محمد بن فض-یل می گوید: بعد از این حدیث از حضرت صادق علیه السلام پرسیدم: که آنچه از خود روایت کردید که درب ششم براي دخول بنی امیه است آی-ا در این درب مش-رکین این گروه داخل می شون-د یا مس-لمین ایشان؟ حض-رت فرمود: لا ام ل-ک آیا تو نش-نیدي که براي مطلق مش-رکین و کفار خواه بنی امیه باش-ند و خواه غیر ایشان دربی
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص510 / بحارالأنوار، ج27، ص123/ أعلام الدین، ص452/ العیاشی، ج2، ص243 .
علیح-ده است پس این درب براي دخول جمعی از ایشان است که اسلام را درك کرده باشند مانند ابوسفیان و معاویه و آل مروان.(1)
"إِنَّ الْمُتَّقينَ في جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ "(45)
"بهيقين، پرهيزگاران در باغهاى [سرسبز] بهشتى و در كنار چشمهها هستند."
"ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنينَ "(46)
"[فرشتگان به آنها مىگويند]: داخل اين باغها شويد با [نهايت] سلامت و امنيّت!"
"وَ نَزَعْنا ما في صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلينَ "(47)
"و ما هرگونه حسد و كينه را از سينه آنها بر مىكنيم؛ درحالىكه همه برادرند، و بر تختها رو به روى يكديگر قراردارند."
احادیث:
امام علی (علیه الس-لام ):از ابی هریره روای-ت ش-ده ک-ه علی علیه الس-لام می فرم-ود: از رس-ول اکرم ص-لی الله علیه و آله س-ؤال نم-ودم: آی-ا ک-دام یک محبوبتریم نزد شما؛ من یا فاطمه علیهاالسلام ؟ حض-رت فرمود: نزد من ف-اطمه علیهاالس-لام محبوب-تر است و تو عزیزتر هس-تی، مانن-د اینکه می ب-بینم تو را که نزد حوض کوثر ایس-تاده اي و ظرفه-ایی به ش-ماره س-تارگان آس-مان نزد ح-وض است و ت-و و حسن و حس-ین علیهماالس-لام و حمزه و جعفر در بهشت
1) . الخصال صدوق: ص361؛ بحارالانوار: ج 8ص285 .
هس-تند در حالی که بر س-ریرها برابر هم نشس-ته اند و تو و ش-یعیانت با من خواهید بود. و سپس رسول اکرم صلی الله علیه و آله این آیه را قرائت فرمود: "اخوانا علی سرر متقابلین" و نیز فرمود: هیچ یک از شما به عقب دیگري نظاره نخواهید نمود.(1)
"ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنينَ "
"[فرشتگان به آنها مىگويند]: داخل اين باغها شويد با [نهايت] سلامت و امنيّت!"
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): در کتاب احتجاج در حدیثی طولانی از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل است که از امیرالمؤمنین (علیه السلام) و فرزندان ایشان یاد کرد ... آگاه باشید که دوستداران علی و فرزندانش (علیهم السلام) کسانی هستند که خداوند عزّوجلّ آنان را توصیف نموده و فرموده: «کسانی که با سلامت و امنیّت داخل بهشت میشوند و فرشتگان با سلام به استقبالشان میآیند [و میگویند]: گوارایتان باد این نعمتها! داخل بهشت شوید و جاودانه بمانید! (زمر/73).(2)
"وَ نَزَعْنا ما في صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلينَ "
"و ما هرگونه حسد و كينه را از سينه آنها بر مىكنيم؛ درحالىكه همه برادرند، و بر تختها رو به روى يكديگر قراردارند."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): عمروبنابیالمقدام گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که میفرمود: «به خدا سوگند! شما (شیعیان) کسانی هستید که خدا [دربارهی ایشان] فرموده: "وَ نَزَعْنَا مَا فِی صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَی سُرُرٍ مُّتَقَابِلِینَ"؛ بیگمان شیعیان ما دارای چهار چشم هستند، دو چشم در سر و دو چشم در دل؛ آگاه باشید که همهی مردمان اینگونهاند، ولی خداوند چشمان [دلِ] شما را گشوده و چشمهای [دلِ] دیگران را کور کرده است».(1)
"إِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمينَ "
"در اين [سرگذشت عبرت انگيز]، نشانههايى است براى هوشياران."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص524/ بحارالأنوار، ج65، ص36/ العیاشی، ج2، ص244 .
امام صادق (علیه السلام): اسباط بیّاع زطّی گوید: نزد امام صادق (علیه السلام) بودم، مردی از او دربارهی آیه: إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ* وَ إِنَّها لَبِسَبیلٍ مُقیمٍ؛ پرسید. ایشان فرمود: «متوسّمان ما هستیم و راه درست، راه ماست».(1)
امام صادق (علیه السلام): ابوبصیر از امام صادق (علیه السلام) نقل میکند که فرمود: «در امام علاماتی است لِلْمُتَوَسِّمِینَ و اوست راه استوار که به نور خدا میبیند و از جانب خدا سخن میگوید؛ چیزی که بخواهد از او مخفی نیست».(2)
امام صادق (علیه السلام): عبداللهبنبنان گفت: از جعفربنمحمّد (علیه السلام) دربارهی سخن خداوند متعال: إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ پرسیدم، فرمود: «اوّل آنها پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) بود و پس از او امیرالمؤمنین (علیه السلام) سپس حسن سپس حسین سپس علیّبنالحسین سپس محمّدبنعلی (بودند و سپس خدا داناتر است». گفتم: «ای پسر پیامبر (صلی الله علیه و آله) تو خودت چطور»؟ گفت: «ای بسا انسان از خودش با کنایه یاد میکند».(3)
"إِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمينَ "(75)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص550 / الکافی، ج1، ص218/ بحارالأنوار، ج24، ص128/ القمی، ج1، ص376/ تأویل الآیات الظاهرة، ص254/ العیاشی، ج2، ص247/ المناقب، ج4، ص215 .
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص554 / بحارالأنوار، ج24، ص126 .
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص556 / شواهدالتنزیل، ج1، ص419 .
"در اين [سرگذشت عبرت انگيز]، نشانههايى است براى هوشياران."
"وَ إِنَّها لَبِسَبيلٍ مُقيمٍ "(76)
"و آن [سرزمين ويران] همواره، بر سر راه [كاروانها] است."
احادیث:
حض-رت باقر (علیه الس-لام ):و از حض-رت باقر علیه الس-لام روایت ش-ده که به ابی بکر حض-رمی فرمود: نیست مخلوقی مگر آنکه میان دوچشم (پیشانی) او نوش-ته شده: مؤمن یا کافر، لکن آن از نظر ش-ما و مردم پنهان است و آن نوش-ته از ائمه و آل محمد علیهم الس-لام پوشیده نمی باشد و کسی وارد بر ما نمی شود جز آنکه اورا می شناسیم که مؤمن است یا کافر سپس آیه مزبور را تلاوت فرمودند.(1)
"وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثاني وَ الْقُرْآنَ الْعَظيمَ "
"ما به تو سورهی حمد و قرآن عظيم داديم!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): سماعهبنمهران گوید: از حضرت صادق (علیه السلام) تفسیر این آیه را پرسیدم:" وَ لَقَدْ آتَیْناکَ سَبْعاً مِنَ المَثانِی وَ الْقُرْآنَ الْعَظِیمَ" فرمود: «به خدا قسم ما سبع
1) . بصائر الدرجات: ص374؛ الاختصاص شیخ مفید: ص302 .
مثانی هستیم و وجه اللَّه که میان شما قرار داریم هرکه ما را بشناسد و نشناسد در پیش او مرگ خواهد بود».(1)
"الَّذينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضينَ "(91)
"همان كسانىكه قرآن را تقسيم كردند [؛ و فقط آنچه را به سودشان بود پذيرفتند]!"
"فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعينَ "(92)
"به پروردگارت سوگند، [در قيامت] از همهی آنها سؤال خواهيم كرد."
"عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ "(93)
"از آنچه عمل مىكردند!"
احادیث:
حض-رت امام محمد باقر (علیه الس-لام): روز قیامت از چند چیز سؤال می کنند: یکی از عمر شخص که در چه فانی کرده، دیگر از جوانی که در چه به س-ر برده، سوم از م-الش که چگونه
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص562 / بحارالأنوار، ج24، ص115/ فرات الکوفی، ص231 .
جمع نموده و در کجا مص-رف کرده، چهارم از ولایت ما اهل بیت پیغمبر صلی الله علیه و آله که در قرآن نازل شده و آن را رد کردند و کافر به آیات ولایت شدند(1).(2)
"وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ "
"ما مىدانيم سينهات از آنچه آنها مىگويند تنگ مىشود [و تو را سخت ناراحت مىكنند]."
احادیث:
ام-ام ص-ادق (علیه الس-لام): خداون-د به رس-ول الله ص-لی الله علیه و آله فرم-ود: درست است که من-افقین مش-رك تو را تکذیب می کنند "ولکن الظالمین بایات الله یجحدون" ولی از اینکه ولایت و فض-یلت وص-ی تو علی بن ابی طالب علیه الس-لام را انکار می کنند دلتنگ شده اي.(3)
"أَتى أَمْرُاللهِ فَلاتَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَتَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ "
"فرمان خدا [براى مجازات مشرکان]، فرا رسیده است؛ براى آن عجله نکنید! او منزّه و برتر است از آنچه همتاى او قرار میدهند!"
احادیث:
چنان از بیخش برکنیم که گویی دیروز در آن مکان هیچ چیز نبوده است. (یونس/24)». عرضکردم: «سرور من! مقصود از أَمْرُ اللهِ در این آیه چیست»؟ فرمود: «امر خداوند عزّوجلّ و لشکر او، ما هستیم».(1)
"يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاتَّقُونِ "
"فرشتگان را با روح [و وحى الهى] به فرمانش بر هرکس از بندگانش بخواهد نازل میکند [و به آنها دستور میدهد] که [مردم را] انذار کنید [و بگویید:] معبودى جز من نیست؛ از [مخالفت دستور] من، بپرهیزید!"
احادیث:
1.امام رضا (علیه السلام): خداوند ما را با روحی از جانب خود تأیید کرده؛ روحی مقدّس و پاک که از ملائکه نیست و با هیچیک از پیامبران گذشته جز پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) نبوده است. آن روح با امامانِ از ما اهلبیت است که آنها را تقویت و توفیق میدهد. او استوانهای از نور بین ما و خداست.(1)
"وَ عَلاماتٍ وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ "
"و [نیز] علاماتى قرار داد؛ و [شب هنگام] بهوسیلهي ستارگان راه [خود را] مییابند.""
احادیث:
امامرضا (علیه السلام): وشّاء گوید: از امامرضا (علیه السلام) دربارهی آیه: وَعَلامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ یَهْتَدُونَ پرسیدم، فرمود: «ما همان عَلامات هستیم و رسولخدا (صلی الله علیه و آله) نَجْم است».(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): خداوند ستارگان را مایهی امنیّت و پناه اهل آسمان و اهل بیت (علیهم السلام) را مایهی امنیّت و حفاظت و پناه اهل زمین قرار داده است.(2)
امام علی (علیه السلام): مثَل اهلبیت (علیهم السلام) من مانند ستارگان است؛ چنانکه آنهنگام که ستارهای زایل میشود، ستارهای دیگر طلوع میکند.(3)
"إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَالَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ "
"معبود شما معبودى یگانه است؛ امّا کسانى که به آخرت ایمان نمىآورند، درحالىکه مستکبرند دلهایشان [حق را] انکار مىکند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): جابِر (رحمة الله علیه) گوید: امام باقر (علیه السلام) دربارهی این آیه فرمود: [برطبق] "إِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ"، حکم [دربارهی وحدانیّت خدا]، همان است که خداوند فرموده است و سخن خداوند که "فَالَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ بالْآخِرَةِ" است، یعنی آنها ایمان ندارند که رجعت و بازگشت، حقیقت است و این قسمت از آیه: "قُلُوبُهُم مُّنکِرَةٌ" یعنی اینکه قلبهای آنها کافر (پوشانندهی حق) است. وَهُم مُّسْتَکْبِرُونَ یعنی آنها ولایت علی (علیه السلام) را نمیپذیرند [و از آن روی میگردانند] و لذا خداوند در تهدید آنها فرموده است: به راستی که خدا میداند که چه در دل پنهان میدارند و چه چیز را آشکار میسازند و او متکبران را دوست ندارد (نحل/23).(1)
"لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ "
"آنها باید روز قیامت، بار گناهان خود را به طورکامل بر دوشکشند؛ و همچنین سهمى از گناهان کسانى که به خاطر جهل، گمراهشان مىسازند. بدانید آنها بار سنگین بدى بر دوش مىکشند!"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص616 / القمی، ج1، ص383/ بحارالأنوار، ج36، ص103/ العیاشی، ج2، ص256 .
علی بن ابراهیم قمی (ق-دس الله س-ره): آنان که حق امیرالمؤمنین علیه الس-لام را غصب کردن-د، گناهان خود و گناهان هر که اقتدا به آن ها نموده را حمل می کنند.(1)
"قَدْ مَكَرَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ أَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ "
"بودند [نيز] مكر و توطئه كردند؛ ولى خداوند شالودهي [زندگى] آنها را از اساس ويران كرد؛ و سقف از بالاى سرشان بر آنها فرو ريخت و عذاب [الهى] از جايى كه نمىدانستند [و انتظار نداشتند] به سراغشان آمد."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): در خانهی مکر و فریبشان مُردند و خدا آنها را در آتش انداخت و این نمونهای [از عذاب] برای دشمنان اهلبیت محمّد (علیهم السلام) است.(2)
"ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُخْزيهِمْ وَ يَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذينَ كُنْتُمْ تُشَاقُّونَ فيهِمْ قالَ الَّذينَ أُوتُوا الْعِلْمَ إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَ السُّوءَ عَلَى الْكافِرينَ "
"سپس روز قیامت خدا آنها را رسوا مىسازد؛ و مىگوید: «کجایند همتایان من [به پندار شما] که به خاطر آنها [با مؤمنان] دشمنى مىکردید؟»! [در این هنگام]، کسانى که از علم بهره دارند مىگویند: «رسوایى و بدبختى، امروز بر کافران است»!"
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): "الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ"، ائمّهی معصومین (علیهم السلام) هستند که به دشمنان خود میگویند: «شریکان شما و آنها که در دنیا از آنها اطاعت کردید، کجا هستند»؟!(1)
"هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ كَذلِكَ فَعَلَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ ما ظَلَمَهُمُ اللهُ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ "
"آیا آنها [کافران] انتظارى جز این دارند که فرشتگان [قبض روح] به سراغشان بیایند، یا فرمان پروردگارت [براى مجازاتشان] فرا رسد [آنگاه توبه کنند؟! ولى توبهاى بىاثر! آرى]،
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص622 / القمی، ج1، ص384/ بحارالأنوار، ج23، ص191.
کسانىکه پیش از ایشان بودند نیز چنینکردند. خداوند به آنها ستم نکرد؛ ولى آنان به خویشتن ستم مىنمودند."
احادیث:
علیبنابراهیم (رحمة الله علیه): منظور از "هَلْ یَنظُرُونَ إِلاَّ أَن تَأْتِیَهُمُ الْمَلائِکَةُ أَوْ یَأْتِیَ أَمْرُ رَبِّکَ" یعنی عذاب، مرگ و ظهور قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف).(1)
"وَ لَقَدْ بَعَثْنا في كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبينَ "
"ما در هر امّتى رسولى برانگيختيم كه: «خداى يكتا را بپرستيد و از طاغوت اجتناب كنيد»! خداوند گروهى را هدايت كرد و گروهى ضلالت و گمراهى دامانشان را گرفت پس در روى زمين بگرديد و ببينيد عاقبت تكذيبكنندگان چگونه بود."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص628 / القمی، ج1، ص384 .
امام باقر (علیه السلام): خطاببنسلمه گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: خداوند هر پیامبری را که مبعوث کرد، بر اساس ولایت ما و برائت از دشمنان ما بود و این معنی کلام خداوند است که میفرماید: "وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُواْ اللهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ فَمِنْهُم مَّنْ هَدَی اللهُ وَمِنْهُم مَّنْ حَقَّتْ عَلَیْهِ الضَّلالَةُ" [عدّهای گمراه شدند] به خاطر اینکه آلمحمد (علیهم السلام) را تکذیب کردند، سپس فرمود:: "فَسِیرُواْ فِی الأَرْضِ فَانظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُکَذِّبِینَ".(1)
"وَ أَقْسَمُوا بِاللهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللهُ مَنْ يَمُوتُ بَلى وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ "
"آنها سوگندهاى شدید به خدا یاد کردند که: «هرگز خداوند کسى را که ميمیرد، برنمىانگیزد»! آرى، [آنها در اشتباهند] این وعدهي قطعى خداست [که همهي مردگان را براى جزا باز مىگرداند]؛ ولى بیشتر مردم نمىدانند."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): ابوبصیرٍ گوید: به امام صادق (علیه السلام) دربارهی آیه: وَ أَقْسَمُواْ بِاللهِ جَهْدَ أَیْمَانِهِمْ لاَ یَبْعَثُ اللهُ مَن یَمُوتُ بَلَی وَعْدًا عَلَیْهِ حَقًّا وَلکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لاَ یَعْلَمُونَ؛ فرمود: «ای ابابصیر! دربارهی این آیه چه میگویی»؟ گفتم: «مشرکان چنین ادّعا میکردند و برای پیامبر
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص630 / بحارالأنوار، ج24، ص330/ العیاشی، ج2، ص258.
(صلی الله علیه و آله) سوگند میخوردند که خدا مردگان را دوباره زنده نمیکند». فرمود: «وای بر هرکس که چنین تفسیری را گفته است! آیا مشرکان به خدا سوگند میخوردند یا به [بتهای] لات و عُزّی»؟! عرض کردم: «فدایت شوم! پس آن را برایم معلوم و روشن کنید». فرمود: «ای ابابصیر! هرگاه که قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ما ظهور کند، خداوند گروهی از شیعیان ما را زنده میکند، کسانی که قبضهی شمشیرهایشان پیوسته بر دوششان (آمادهی نبرد) است. خبر این امر به تعدادی از شیعیان ما که هنوز زندهاند، میرسد و میگویند: «فلانی و فلانی و فلانی از قبر خود برخاستهاند و همراه قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هستند و همچنین این خبر به گروهی از دشمنان ما میرسد و میگویند: «ای شیعیان! چقدر شما دروغگو هستید که این دولت شماست و شما دربارهی آن هر دروغی بخواهید میگویید». به خدا هرگز چنین کسانی نه زنده بودهاند و نه تا قیامت، زندگی خواهند کرد و لذا خداوند در اینجا سخن آنها را حکایت کرده است: وَأَقْسَمُواْ بِاللهِ جَهْدَ أَیْمَانِهِمْ لاَ یَبْعَثُ اللهُ مَن یَمُوتُ.»(1)
"وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلاَّ رِجالاً نُوحي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ "
"و پیش از تو، جز مردانى که به آنها وحى مىکردیم، نفرستادیم. اگر نميدانید، از آگاهان بپرسید."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص632/ الکافی، ج8، ص50/ بحارالأنوار، ج53، ص92/ تأویل الآیات الظاهرة، ص258 .
"أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ "
"یا پس از هشدارهاى خوفانگیز آنان را گرفتار سازد؟! چراکه پروردگار شما، رؤوف و مهربان است"
احادیث:
حض-رت امام جعفر صادق (علیه الس-لام): ابن س-نان روایت کرده گفت: شخص-ی آیه فوق را از حض-رت امام جعفر صادق علیه الس-لام سؤال نمود فرمود: این آیه درباره دشمنان خدا و ما ائمه نازل شده که زمین آن ها را بگیرد، ایشان داد و فریاد کنند کسی به یاري آن ها برنمی خیزد.(3)
"وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلاَّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ "
"ما این کتاب را بر تو نازل نکردیم مگر براى اینکه آنچه را در آن اختلاف کردهاند، براى آنها روشن کنى؛ و [این قرآن] مایهي هدایت و رحمت است براى قومى که ایمان مىآورند."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): [در کتاب ولایت طبری آمده است:] پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای انس! برای من در ظرف، آب بریز تا وضو بگیرم». سپس دو رکعت نماز بهجا آورد و فرمود: «ای انس! اولین کسی که از این در وارد شود، امیرمؤمنان (علیه السلام)، مولای مسلمانان، پیشوای سپیدرویان عالم و خاتم اوصیا است». با خود گفتم: «خدایا! کاش آن شخص یکی از انصار باشد». در آن حال، علی (علیه السلام) وارد شد. پیامبر (صلی الله علیه و آله) پرسید: «انس! این کیست که وارد شد»؟ عرضکردم: «علی (علیه السلام) است»؛ پیامبر (صلی الله علیه و آله) خوشحال و مسرور برخاست و علی (علیه السلام) را در آغوش کشید. پس عرق روی خود را به صورت علی (علیه السلام) مالید علی (علیه السلام) عرض کرد: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله) قبلاً هرگز چنین رفتاری را نسبت به خودم، از شما ندیده بودم»! فرمود: «چرا چنین نکنم؛ تو جانشین من هستی و صدای مرا به گوش آنها (مردم) خواهی رساند و بعد از من در هر چیز اختلاف داشته باشند، تو آن را حل میکنی و این معنای گفتار خداست که میفرماید: "وَ ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ إِلاَّ لِتُبَیِّنَ لَهُمُ الَّذِی اخْتَلَفُوا فیهِ"» و علی (علیه السلام) نیز برای تبیین همین امور، قیام نمود.(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص666 / بحارالأنوار، ج38، ص2/ المناقب، ج3، ص48؛ فیه: «اسکب لی ... رکعتین» محذوف و «مرسلین» بدل «مسلمین» .
"وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ "
"و پروردگار تو، به زنبور عسل «وحى» (الهام غریزى) نمود که: «از کوهها و درختان و داربستهایى که [مردم] مىسازند، خانههایى برگزین."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): زنبور عسل را با وحی چه کار؟! این آیه دربارهی ما نازل شده است. زنبورعسل، ما هستیم و ما به امر خدا در زمین او ساکن و مُقیم هستیم، کوهها، شیعیان ما و درخت، زنان مؤمن هستند.(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): علی (علیه السلام) امیر بنیهاشم است و لذا به نام «اَمِیرُ النَّحل» نامیده شد.(2)
"ثُمَّ كُلي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ في ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ "
"سپس از تمام ثمرات [و شیرهي گلها] بخور و راههایى را که پروردگارت براى تو تعیین کرده است، به راحتى بپیما». از درون [چینه دان] آنها، نوشیدنى با رنگهاى مختلف خارج مىشود که در آن، شفا و درمانى براى مردم است؛ به یقین در این امر، نشانهي روشنى است براى گروهى که فکر مىکنند."
احادیث:
امام کاظم (علیه السلام): محمّدبنفضیل گوید: از امام کاظم (علیه السلام) دربارهی این آیه: ... "فَاسْلُکی سُبُلَ رَبِّکِ ذُلُلاً" پرسیدم. فرمود: «منظور آن مذهب و راهی از دین است که ما در آن هستیم». گفتم: «فِیهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ چیست»؟ فرمود: «یعنی آن علومی که از ناحیهی امیرالمؤمنین علیبنابیطالب (علیه السلام) صادر شده که شفا و درمان است، همانطورکه خداوند فرموده است: و درمانی برای آنچه در سینه هاست. (یونس/57)(1)
امام صادق (علیه السلام): "یَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ"؛ منظور علم ماست که از ما به شما میرسد.(2)
"وَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلاً رَجُلَيْنِ أَحَدُهُما أَبْكَمُ لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَ هُوَ كَلٌّ عَلى مَوْلاهُ أَيْنَما يُوَجِّهْهُ لا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوي هُوَ وَ مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ هُوَ عَلى صِراطٍ مُسْتَقيمٍ "
"خداوند مثالى [دیگر] زده است: دو نفر را، که یکى از آن دو، گنگ مادرزاد است و قادر بر هیچ کارى نیست و سربار صاحبش مىباشد؛ او را در پى هر چیز مىفرستد، کارى از پیش نمىبرد؛ آیا او، با کسى که امر به عدل و داد مىکند و بر راهى راست قرار دارد، برابر است؟!"
احادیث:
"يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ "
"آنها نعمت خدا را میشناسند؛ سپس آن را انکار مىکنند و اکثرشان کافرند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): پیامبر (صلی الله علیه و آله) ولایت علی (علیه السلام) را به آنها شناساند و آنها را به پذیرفتن آن امر کرد، امّا بعد از وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) آن را انکار کردند.(2)
"وَ يَوْمَ نَبْعَثُ في كُلِّ أُمَّةٍ شَهيداً عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِكَ شَهيداً عَلى هؤُلاءِ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمينَ "
[به یاد آور] روزى را که از هر امّتى، گواهى از خودشان بر آنها برمىانگیزیم؛ و تو را گواه بر آنان قرار مىدهیم؛ و این کتاب را که بیانگر همه چیز و مایهي هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است، بر تو نازل کردیم.
احادیث:
(صلی الله علیه و آله) فرمود:" وَ جِئْنا بِکَ شَهِیداً عَلی هؤُلاءِ وَ نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْءٍ".(1)
"الَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ اللّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِما كانُوا يُفْسِدُونَ "
"كسانى كه كافر شدند و [مردم را] از راه خدا باز داشتند، بهخاطر فسادى كه مىكردند، عذابى بر عذابشان مىافزاييم."
احادیث:
علیبنابراهیم (رحمة الله علیه): "الَّذِینَ کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِیلِ اللهِ زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ"؛ یعنی بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله) کافر شدند و از امیرالمؤمنین (علیه السلام) روی برگرداندند(1).(2)
"وَ يَوْمَ نَبْعَثُ في كُلِّ أُمَّةٍ شَهيداً عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِكَ شَهيداً عَلى هؤُلاءِ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمينَ "
"[به یاد آور] روزى را که از هر امّتى، گواهى از خودشان بر آنها برمىانگیزیم؛ و تو را گواه بر آنان قرار مىدهیم؛ و این کتاب را که بیانگر همه چیز و مایهي هدایت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است، بر تو نازل کردیم."
احادیث:
1) . توضیح: همان طور که اسلام و ایمان دارای مراتب است، کفر و شرک نیز مراتبی دارد. به کار بردن لفظ کافر بر کسانی که خدا و پیامبر(ص) را قبول دارند اما منکر امامت حضرت علی (علیه السلام) هستند و یا بکارگیری لفظ مشرک برای کسانی که افراد دیگری را به همراه ایشان شریک در خلافت و وصایت حضرت رسول(ص) می دانند به معنای خروج ایشان از دین نیست. بلکه انکار امامت به معنای انکار و کفران بزرگترین آیات الهی یعنی حضرت علی (علیه السلام) و دیگر ائمه معصومین (علیهم السلام) است و این کفر باعث خروج از مذهب است نه خروج از دین. لذا اجماع علمای شیعه، اهل سنت را که مودت و دوستی اهل بیت علیهم السلام را طبق نص قرآن کریم قبول دارند مسلمان می شمرند.
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص702 / بحارالأنوار، ج31، ص578/ القمی، ج1، ص388 .
امام علی (علیه السلام): از امام صادق (علیه السلام) روایت است: امام علی (علیه السلام) فرمود: ای مردم! خداوند تبارکوتعالی پیامبر (صلی الله علیه و آله) را بهسوی شما فرستاد ... پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای آنها (مردم) نسخهای از کتابی که در صحف اولی است را آورد و کتابهایی را که همراه داشتند (تورات و انجیل) تأیید میکرد، در آن به طور مفصّل حلالها ذکر شده و از شکّ بین آنها و بین حرامها سخن آمده؛ این قرآن است! از آن بخواهید تا با شما حرف بزند، امّا هرگز با شما حرف نخواهد زد [ولی] من شما را از آن باخبر میکنم؛ در قرآن علم گذشتگان، خبر آیندگان تا قیامت و راه ساماندادن کارتان موجود است و هر چیزی که در آن اختلاف میکنید را تبیین میکند؛ [شما اینها را از قرآن نمیفهمید] امّا اگر از من [در این موارد] سؤال کنید به شما خواهم آموخت.(1)
"إِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ"
"خداوند به عدل و احسان فرمان مىدهد و [همچنین] به بخشش به نزدیکان و از فحشا و منکر و ستم، نهى مىکند؛ خداوند به شما اندرز مىدهد، شاید متذکّر شوید."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص708/ الکافی، ج1، ص60 .
از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام)، و إِیتاءِ ذِی الْقُرْبی یعنی حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) و امامان از نسل او. وَ یَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنکَرِ وَالْبَغْیِ یعنی هرکس که به آنها ظلم کند و آنان را بکشد و حقّ آنها را غصب کند.(1)
امامباقر (علیه السلام): عدل رسولخدا (صلی الله علیه و آله)، احسان امیرالمؤمنین، علیبنابیطالب (علیه السلام) و إِیتاءِ ذِی الْقُرْبی فاطمه (سلام الله علیها) است.(2)
امامباقر (علیه السلام): سعد گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: ای سعد! إِنَّ اللهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ و منظور از آن محمّد (صلی الله علیه و آله) است وَ الْإِحْسَانِ که منظور از آن علی (علیه السلام) است و ایتاء ذیالقُربَی [یعنی] نسبت خویشاوندی ما [با رسول خدا (صلی الله علیه و آله)] است. خداوند بندگان را به دوستی و بخشش نسبت به ما امر میکند و از فحشا و منکر باز میدارد، که فحشا و منکر آن کسانی هستند که بر اهل بیت (علیهم السلام) ظلم و ستم کردند و مردم را به تبعیّت افرادی غیر از آنان فرا خواندند. (3)
"وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللهِ إِذا عاهَدْتُمْ وَ لا تَنْقُضُوا الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكيدِها وَ قَدْ جَعَلْتُمُ اللهَ عَلَيْكُمْ كَفيلاً إِنَّ اللهَ يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ "
"و هنگامى که با خدا عهد بستید، به عهد او وفا¬کنید؛ و سوگندها را بعد از محکم ساختن نشکنید، درحالىکه خدا را ضامن بر [سوگند] خود قرار¬ داده¬اید. به یقین خداوند از آنچه انجام ¬مى¬دهید، آگاه است."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): "وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللهِ" تا چهار آیهی بعد در شأن علی (علیه السلام) نازل شده و فرمایش پیامبر (صلی الله علیه و آله) که فرمود: «بر علی (علیه السلام) به عنوان امیرالمؤمنین، سلام کنید»، از جانب خودش نبود.(1)
امام حسین (علیه السلام): مصعببنعبداللّه گوید: هنگامیکه لشکر کفر امام حسین (علیه السلام) را محاصره نمودند آن بزرگوار بر اسب خود سوار شد و پس از اینکه مردم را ساکت نمود و حمد و ثنای خدای را بهجای آورد، فرمود: «ای گروه نابکار! مرده و نابود شوید! ... هان، لعنت خدا بر ستمکاران باد!( هود/18) همان پیمانشکنانی که عهد و قسم خود را پس از تأکید میشکنند درصورتیکه شما خدا را برای خود کفیل قرار دادید. آگاه باشید! زنازاده ای که پسر زنازاده است مرا بین انتخاب شمشیرکشیدن و پذیرفتن ذلّت قرار داده است. محال است که مرا به ذلّت بکشد! محال است که من ذلّت را بپذیرم»!(2)
"وَ لا تَكُونُوا كَالَّتي نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكاثاً تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّةٍ إِنَّما يَبْلُوكُمُ اللهُ بِهِ وَ لَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ "
"همانند آن زن [سبک مغز] نباشید که پشمهاى تابیده خود را، پس از استحکام، وا مىتابید! درحالیکه سوگندها [و پیمان] خود را وسیلهي خیانت و فساد در میان خود قرار مىدهید؛ به خاطر اینکه گروهى، جمعیّتشان از گروه دیگر بیشتر است [و کثرت دشمن را بهانهاى براى شکستن بیعت با پیامبر ميشمرید]. خدا شما را با این وسیله مىآزماید و به یقین روز قیامت، آنچه را در آن اختلاف داشتید، براى شما روشن مىسازد."
احادیث:
حض-رت ام-ام جعفر ص-ادق (علیه الس-لام): زنی از ط-ایفه بنی تیم بن مره موسوم به «ریطه» دختر کعب بن س-عد بن تیم بن کعب بن لوي بن غ-الب بود که عق-ل س-لیم ن-داشت و مبتلا- به حم-اقت بود، پیوس-ته از مو ریس-مانی می ب-افت و چون از بافتن خارج می ش-د بافته خود را باز می نمود و مج-ددا ش-روع به بافتن می کرد به طوري که کارش ض-رب المثل کارهاي لغو و بی نتیجه ش-ده و آیه «ولا تکونوا کالتی نقضت غزلها من بع-د قوه انکاثا» اشاره به آن مثل معروف است و می فرمای-د: چون درباره ولایت و خلافت علی علیه السلام تعهد کرده و پیمان بستید به عهد خود وفا کنید و مانند آن زن که رشته خود را پنبه می کرد قول و قرار خود را از بین نبری-د خداون-د بواس-طه وجود مق-دس امیرالمؤمنین علیه الس-لام ش-ما را مورد امتح-ان و آزمایش قرار خواهد داد.(1)
امام صادق (علیه الس-لام): خداون-د ش-ما را با ولایت امیرالمؤمنین علیه الس-لام امتحان می کند تا "لیبینن لکم یوم القیامه ما کنتم فیه تختلفون" روشن شود که ک-دام ی-ک از ش-ما ب-ا
1) . تفسیر قمی: ج 1ص389 .
قبول ی-ا انک-ار ولایت آن حض-رت س-عادت و نیکبختی یا ش-قاوت و بدبختی در دنیا و آخرت براي خود انتخاب نموده است.(1)
" وَ لَوْ شاءَ اللهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدي مَنْ يَشاءُ وَ لَتُسْئَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ"
" و اگر خدا مىخواست، شما را [به اجبار] امّت واحدى قرار مىداد؛ ولى خدا هرکس را بخواهد [و شایسته باشد] گمراه و هرکس را بخواهد [و لایق باشد] هدایت مىکند؛ و به یقین شما از آنچه انجام مىدادید، بازپرسى خواهید شد."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): وَ لَوْ شَاءَ اللهُ لَجَعَلَکُمْ أُمَّةً وَاحِدَة؛ یعنی امّتی با یک مذهب واحد و بر یک امر و یک عقیده واحد. وَلکِن یُضِلُّ مَن یَشَاءُ؛ و بهخاطر پیمانشکنی، آنها را شکنجه میدهد. وَیَهْدِی مَن یَشَاءُ یعنی به هرکه بخواهد پاداش میدهد. وَلَتُسْئَلُنَّ عَمَّا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ.(2)
"وَ لا تَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها وَ تَذُوقُوا السُّوءَ بِما صَدَدْتُمْ عَنْ سَبيلِ اللهِ وَ لَكُمْ عَذابٌ عَظيمٌ "
"سوگندهایتان را وسیله فساد و خیانت در میان خود قرارندهید، مبادا گامى بعد از ثابت گشتن [بر ایمان] متزلزلشود؛ و بخاطر بازداشتن [مردم] از راه خدا، آثار سوء آن را بچشید! و براى شما، عذاب عظیمى خواهدبود!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): زیدبنجهم هلالی گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: "وَ لا تَتَّخِذُوا أَیْمانَکُمْ دَخَلًا بَیْنَکُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها"؛ یعنی [متزلزل شدن مردم] بعد از وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد پذیرش ولایت علی (علیه السلام) و اینکه [شما پیمانشکنان] طعم بدیها را به خاطر جلوگیری از راه خدا، میچشید که راه خدا، علی (علیه السلام) است. "وَ لَکُمْ عَذابٌ عَظِیمٌ"؛ وقتی پیامبر (صلی الله علیه و آله) دست علی (علیه السلام) را گرفت و ولایت او را آشکارا اعلام کرد، هر دو نفر آنها گفتند: «به خدا قسم این امر از جانب خدا نیست، محمّد (صلی الله علیه و آله) تنها میخواهد پسر عموی خودش را بر ما مسلّط کند».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص726 / الکافی، ج1، ص292/ العیاشی، ج2، ص268؛ «بعد ما سلمتم ... المؤمنین» محذوف و فی موضعه: «یعنی بعد مقاله ... علی (» و «ثم قال لی لما اخذ ... عمّه» محذوف/ تأویل الآیات الظاهرة، ص265؛ «ثم قال لی لمّا ... عمّه» محذوف .
"وَ لا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللهِ ثَمَناً قَليلاً إِنَّما عِنْدَ اللهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ "
"و [هرگز] پیمان الهى را با بهاى کمى مبادله نکنید [که هر بهایى در برابر آن ناچیز است.] آنچه نزد خداست، براى شما بهتر است اگر مى دانستید."
احادیث:
امام جعفر (صادق علیه السلام ): از امام جعفر صادق علیه السلام مروي است که این آیات ) 90تا 95نحل( در خصوص ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و بیعت او ن-ازل ش-ده است. چون رسول اکرم ص-لی الله علیه و آله مردمان را امر فرموده که به حض-رت علی علیه الس-لام به عنوان امیر مؤمنان سلام کنید یعنی بگویید: که "السلام علیک یا امیرالمؤمنین".(1)
"فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ "(98)
"هنگامى که قرآن مىخوانى، از شرّ شیطان راندهشده (از درگاه خدا)، به خدا پناه بر (و بر او توکلکن)."
"إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ"(99)
"زیرا او، برکسانى که ایماندارند و بر پروردگارشان توکّل مىکنند، سلطهاى ندارد."
1) . تفسیر منهج الصادقین: ج 5ص220 .
"إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذينَ هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ"(100)
"سلطه او تنها بر کسانى است که او را سرپرست خود قراردادهاند و کسانى که او را شریک [خدا در اطاعت و بندگى] قرارمىدهند [و به فرمان شیطان گردن مىنهند]."
احادیث:
حضرت صادق (علیه السلام): حماد بن عیسی روایت کرده گفت: معنی آیه را از حضرت صادق علیه السلام سؤال نمودم فرمود: شیطان نمی تواند مؤمنین را از ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام خارج کند ولی در اثر وسوسه آن ها را به گناه وادار می نماید مانند غیر مؤمنین.(1)
"قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذينَ آمَنُوا وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمينَ "
"بگو: «روحالقدس آن را از جانب پروردگارت بحق نازلکرده، تا افراد با ایمان را ثابتقدم گرداند؛ و هدایت و بشارتى باشد براى عموم مسلمانان.»"
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): ابوالجارود گوید: امام باقر (علیه السلام) دربارهی این سخن خداوند: "رُوحُ الْقُدُسِ"؛ فرمود: «روح یعنی جبرئیل (علیه السلام)، قدس یعنی پاک و طاهر و "لِیُثَبِّتَ الَّذِینَ آمَنُواْ"؛ منظور آل محمّد (علیهم السلام) است؛ "وَهُدًی وَبُشْرَی لِلْمُسْلِمِینَ".(2)
"ثُمَّ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ "
"سپس به تو وحى فرستادیم که از آیین ابراهیم که ایمانى خالص داشت و از مشرکان نبود پیروى¬کن."
احادیث:
حض-رت س-ید الشهداء (علیه السلام): "ما احد علی مله ابراهیم الا نحن وشیعتنا وسایر الناس منها برآء" تنها ما و شیعیان ما جزء ملت ابراهیم هستیم و دیگران از آن به دورند.(1)
"ادْعُ إِلى سَبيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدينَ "
"با حکمت و اندرزِ نیکو، به راه پروردگارت دعوت نما؛ و با آنها به روشى که نیکوتر است، استدلال و مناظره کن. پروردگارت، از هرکسى بهتر مىداند چه کسى از راه او گمراهشدهاست؛ و او هدایتیافتگان را بهتر مىشناسد."
1) . تفسیر عیاشی: ج 2ص.185 .
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): قرآن، پیشوایی هدایتگر است که راهنما و رهبری دارد که با حکمت و پندهای نیکو، [مردم را] بهسوی قرآن هدایت و دعوت می کند، [آن رهبر من هستم و] پس از من ولی امر بعدی (علی (علیه السلام)) رهبر و ولیّ این امر است؛ او وارث علم و حکمت من است.(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج7، ص768 / بحارالأنوار، ج22، ص486 .
"سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ "
"پاك و منزّه است آنكسكه بندهاش را در يك شب، از مسجدالحرام به مسجدالأقصى كه گرداگردش را پُربركت ساختهايم برد، تا برخى از نشانههاى خود را به او ارائه دهيم، چراكه او شنوا و بيناست."
احادیث:
گفتم: «این چیست»؟ گفت: «این آئین توست که سفید و آشکار و درخشان است»، پرسیدم: «در میانهاش چیست»؟ گفت: «جهاد». سؤال کردم: «پس این طلای سرخ چه میباشد»؟ پاسخ داد: «هجرت و چون علی (علیه السلام) واجد همهی اینها بود درجهی ایمان او بر ایمان همهی مؤمنین برتری دارد».(1)
"فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ وَ كانَ وَعْداً مَفْعُولاً "
"هنگامىكه نخستين وعده فرا رسد، گروهى از بندگان پيكارجوىِ خود را بر ضدّ شما بر مىانگيزيم تا [شما را سخت درهم كوبند حتّى براى بهدست آوردن مجرمان]، درون خانهها را جستجو كنند و اين وعدهایست قطعى."
احادیث:
"ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَ أَمْدَدْناكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ جَعَلْناكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً "
"سپس شما را بار ديگر بر آنها چيره مىكنيم و شما را بهوسيلهی اموال و فرزندان كمك خواهيم كرد؛ و نفرات شما را بيشتر [از دشمن] قرار مىدهيم."
احادیث:
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله): ذیل آیه فوق س-لمان فارس-ی روایت کرده که رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: پروردگار هیچ پیغمبري را مبعوث نکرده مگر آنکه براي او دوازده نفر وص-ی و جانش-ین قرار داده. س-پس فرمود: اي سلمان! اوصیاء مرا می شناسی که خداوند آن ها را بع-د از م-ن براي امت بر گزی-ده است؟ عرض کردم: خ-دا و رس-ول او دان-اتر است. فرم-ود: اي س-لمان! ب-دان که خداون-د مرا از خالص نور خود آفریده پس از آن مرا خواند اطاعت و پیروي نمودم و از نور من علی و فاطمه علیهاالس-لام را خلق نمود سپس از نور من و علی و فاطمه علیهاالسلام حسن و حسین را علیهماالسلام بیافرید و ما را به اسماء پنجگانه خود نام گذاشت. یکی از اس-ماء پروردگار، محمود است و من محم-د. دیگر اعلی و نام علی مش-تق از اوست. سوم فاطر و فاطمه علیهاالس-لام از او گرفته شده و دو اسم دیگر پروردگار محسن و قدیم
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص90 / بحارالأنوار، ج51، ص57/ العیاشی، ج2، ص281 .
الاحسان می باشد که نام حسن و حسین علیهماالسلام از آن ها مشتق شده است. پس از آن از نور ما و حس-ین علیه الس-لام نه نفر از فرزندان حس-ین علیه السلام را بیافرید پیش از آنکه آسمان و زمین و فرشته بیافریند. ما به تسبیح و تقدیس پروردگار مشغول بودیم. سلمان می گوی-د: حضورش عرض کردم: پ-در و مادرم به فدایت اي رسول خدا! مزد و پاداش کس-ی که اوص-یاء و ائمه علیهم الس-لام را بش-ناسد چیست؟ فرمود: اي س-لمان! هر آنکه بش-ناسد و به آن ها اقتدا کند و ایشان را دوست بدارد و از دش-منانشان بیزاري جوی-د به خدا قسم! از ماست، در مکانی که ما وارد می شویم وارد می شود و جایی ساکن می شود که ما س-کونت می نماییم. مجددا عرض کردم: آیا ایمان به این ها بدون معرفت و شناسایی کفایت می کند؟ فرمود: کافی نیست. حضورش عرض کردم: اي رسول خدا! من آن ها را تا حض-رت حسین علیه السلام شناختم، اسامی دیگران را نمی دانم. فرمود: پس از حس-ین علیه السلام فرزندش زین العابدین علیه السلام است ویک به یک آن ها را اسم برد تا حضرت حجه علیه السلام سپس فرمود: اي س-لمان! ش-ما و امث-ال ش-ما از کس-انی که معرفت و محبت نس-بت به حق ائمه علیهم الس-لام دارن-د زمان ظهور حض-رت ق-ائم علیه الس-لام را درك می کنن-د. س-لمان گفت: من ش-کر و س-پاس پروردگ-ار را به جا آوردم به خاطر این فیض عظمی. عرض کردم: اي رسول خدا! آیا من تا آن زمان حیات دارم؟ آن حضرت آیه فوق را تلاوت فرمود. حضورش عرض کردم: اي رسول خدا! شما هم به دنیا برمی گردید؟ فرمود: به آن خدایی که مرا به رسالت فرستاده من و علی علیه الس-لام و فرزن-دانش و هر آنکه ب-ا م-است اي س-لمان و ش-یطان و ت-ابعین او را حاض-ر می کنن-د و هر مؤمن محض و کافر محض به دنیا بر می گردد و خداوند به دست مؤمنین انتقام از کافرین و ستمکاران می کشد. سلمان گفت: عرض کردم: اي رسول خدا! من باکی ندارم که مرگ را ملاقات کنم.(1)
1) . دلائل الامامه طبري: ص447؛ البرهان: ج 3ص503.
"إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً "
"[و به آنها گفتيم]: اگر نيكى كنيد، به خودتان نيكى مىكنيد و اگر بدى كنيد باز هم به خود مىكنيد و هنگامى كه وعدهی آخر فرا رسد، [آنچنان دشمن بر شما سخت خواهد گرفت كه] آثار غم و اندوه در چهرهی شما ظاهر مىشود و آنها داخل مسجد [الاقصى] مىشوند همانگونه كه بار اوّل وارد شدند و آنچه را زير سلطهی [خود] مىگيرند، درهم كوبيده و نابود مىكنند."
احادیث:
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه): "فَإِذَا جَاء وَعْدُ الآخِرَة"؛ یعنی قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و یارانش. "لِیَسُوؤُواْ وُجُوهَکُمْ"؛ یعنی تا چهرههایشان را سیاه کنند. "وَ لِیَدْخُلُواْ الْمسْجِدَ کَمَا دَخَلُوهُ اوّل مَرَّة"؛ منظور، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و یارانش و امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) همراه با یارانش است.(1)
حض-رت ام-ام رضا (علیه الس-لام): حض-رت ام-ام رضا علیه الس-لام ذیل آیه «ان احس-نتم احس-نتم لانفس-کم وان اس-ئتم فلها» فرمود: هر کس مت-ذکر مصائب ما آل محمد علیهم السلام شده و بگرید یا مردم را بگریاند روزي که دیده هاي مردم گریان می شود خداوند چشم او را گریان نمی فرماید و هر کس-ی در مجلسی که نشر فضائل ما می شود و امر ما احیاء می گردد
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص96 / بحارالأنوار، ج53، ص89/ القمی، ج2، ص14؛ «یسودون» بدل «تسود» .
بنشیند هرگز دل او نمیرد خصوصا روزي که دله-اي اکثر مردم مرده است و س-پس حض-رت آیه فوق را تلاوت نموده و فرمود: "فله-ا رب یغفر لها" یعنی براي چنین مردمی پروردگاري است که ایشان را بیامرزد.(1)
"إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَ يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِيراً "
"اين قرآن، به راهىكه استوارترين راههاست، هدايت مىكند و به مؤمنانى كه كارهاى شايسته انجام مىدهند بشارت مىدهد كه براى آنها پاداش بزرگیست."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): فضیل گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: "إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یِهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ"؛ یعنی بهسوی ولایت هدایت میکند.(2)
امام سجّاد (علیه السلام): از امام سجّاد (علیه السلام) روایت است که فرمود: «امامان (ع) از خاندان ما همه معصوم هستند و عصمت در چهره و ظاهر نیست تا شخص بهواسطهی آن شناخته شود و معصوم فقط از جانب خدا معیّن و مشخّص میشود». سؤال شد: «ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! معصوم یعنی چه»؟ فرمود: «معصوم کسی است که به ریسمان
الهی چنگ زده و ریسمان خدا همان قرآن است. و آن دو، تا روز قیامت از هم جدا نمیشوند و امام بهسوی قرآن هدایت میکند و قرآن بهسوی امام هدایت میکند و این معنی کلام خداست که میفرماید: "إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یِهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ"».(1)
"وَ جَعَلْنَا الَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ الَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ وَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ وَ كُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْناهُ تَفْصِيلاً "
"ما شب و روز را دو نشانه [عظمت و رحمت خود] قرار داديم، سپس نشانهی شب را محو كرده و نشانهی روز را روشنىبخش ساختيم تا [در پرتو آن] فضل پروردگارتان را بطلبيد [و به تلاش براى زندگى برخيزيد] و عدد سالها و حساب را بدانيد و هرچيزى را بهطور مشخّص [و آشكار] بيان كرديم."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): چون خدا ماه را آفرید بر آن نوشت:لا اله الا اللَّه، محمّد رسولاللَّه (صلی الله علیه و آله)، علی امیرالمؤمنین (علیه السلام)) و آن سیاهی که در چهرهی ماه مینگرید، همان است.(2)
"وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً "
"و هر انسانى، اعمالش را بر گردنش آويختهايم و روز قيامت، نامهی [اعمالش را] براى او بيرون مىآوريم كه آن را در برابر خود، گشوده مىبيند."
احادیث:
حض-رت ام-ام جعفر ص-ادق (علی-ه الس-لام): مراد از «الزام ط-ائر» در گردن آدمی الزام ولایت ائمه معص-ومین علیهم السلام است بر اعناق مؤمنین است.(1)
"وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً "
"و حقّ خويشاوندان را بپرداز و [همچنين حقّ] مستمند و واماندهی در راه را و هرگز اسراف و تبذير مكن."
احادیث:
1) . کمال الدین صدوق: ص.354 .
امام صادق (علیه السلام): وَ آتِ ذَا الْقُرْبی حَقَّهُ؛ مقصود از خویشاوندان؛ علی (علیه السلام) است و حقّ او وصیّتی است که برای او قرار داده و اسم اکبر و میراث علم و آثار علم نبوّت است.(1)
امام صادق (علیه السلام): وَ لاَ تُبَذِّرْ تَبْذِیرًا، یعنی در ولایت علی (علیه السلام) اسراف و زیادهروی نکنید.(2)
"وَ لاتَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللهُ إِلّا بِالْحَقِّ وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كانَ مَنْصُوراً "
"و كسى را كه خداوند خونش را حرام شمرده، جز بهحقّ به قتل نرسانيد و آن كس كه مظلوم كشتهشده، براى وليّش سلطه [و حقّ قصاص] قرار داديم، امّا در قتل زيادهروى نكند، چرا كه او مورد حمايت است."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): جابر گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «این آیه: "وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیِّهِ سُلْطاناً فَلا یُسْرِفْ فِی الْقَتْلِ إِنَّهُ کانَ مَنْصُوراً" در شأن امام حسین (علیه السلام) نازل شده است».(1)
امام باقر (علیه السلام): وَ مَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا، ما اولیاء و ولیّ دم حسینبنعلی (علیه السلام) هستیم و بر دین او هستیم.(2)
امام باقر (علیه السلام): جابر گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: این آیه در مورد کشتن امام حسین (علیه السلام) نازل شده است؛ یعنی ولیّ حسین (علیه السلام) حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یاری شده [از طرف خدا] است.(3)
"وَ لاتَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْئُولاً "
"از آنچه به آن آگاهى ندارى، پيروى مكن؛ چراكه گوش و چشم و دل، همه مسؤولند."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): عبدالعظیم حسنی از امام هادی (علیه السلام) از پدرانش از امام حسین (علیه السلام) روایت نمود که پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ابوبکر برای من همچون گوش و عمر همچون چشم و عثمان همچون قلب است». فردای آن روز نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) رفتم. امیرالمؤمنین (علیه السلام) و ابوبکر، عمر و عثمان نزد او بودند». گفتم: «پدر جان! شنیدهام دربارهی این یارانت سخنی گفتهای، آنچه سخنی است»؟ فرمود: «آری! سپس با دست به آنها اشاره کرد». و گفت: «اینها گوش و چشم و قلب من هستند و از آنها دربارهی ولایت این جانشین و وصیّ من خواهند پرسید و به علیّبنابیطالب (علیه السلام) اشاره کرد و سپس فرمود: خداوند عزّوجلّ خود فرموده است:" إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤَادَ کُلُّ اولئِکَ کَانَ عَنْهُ مَسْؤُولًا"». سپس فرمود: «قسم به عزّت پروردگارم! که همهی امّت من روز قیامت ایستانده میشوند و دربارهی ولایت او مورد سؤال و بازخواست واقع میشوند و این معنی کلام خداوند است که میفرماید: آنها را نگهدارید که باید بازپرسی شوند!. (صافات/24)».(1)
"وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا وَ ما يَزِيدُهُمْ إِلّا نُفُوراً "
"ما در اين قرآن، حقايق را به صورتهاى گوناگون بيان كرديم تا متذكّرشوند، ولى [كوردلان] جز بر نفرتشان نمىافزايد."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص176/ بحارالأنوار، ج36، ص77/ بحارالأنوار، ج30، ص180/ عیون أخبارالرضا (ج1، ص313 .
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): "وَ لَقَدْصَرَّفْنا فِی هذَا الْقُرْآنِ لِیَذَّکَّرُوا"؛ یعنی ما در هر آیه [از قرآن] علی (علیه السلام) را یاد کردیم و [گروهی] از ولایت او سر باز زدند، ولی [کوردلان] جز بر نفرتشان نمیافزاید.(1)
"وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْضٍ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً "
"پروردگار تو از [حال همهی] كسانىكه در آسمانها و زمين هستند، آگاهتر است و [اگر تو را بر ديگران برترى داديم، بهخاطر شايستگى توست]، ما بعضى از پيامبران را بر بعضى ديگر برترى داديم و به داود، «زبور» بخشيديم."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): عبدالسلامبنصالح هروی گوید: امام رضا (علیه السلام) از پدرانش از امام علی (علیه السلام) روایت نمود: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «خداوند مخلوقی بهتر از من و گرامیتر از من نزد خود نیافرید»، علی (علیه السلام)گوید: عرض کردم: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شما بهترید یا جبرئیل»؟ فرمود: «خدای تعالی پیغمبران (مرسل خود را بر فرشتگان مقرّبش برتری داده و مرا بر تمام پیغمبران (و مرسلین برتری داد و پس از من،
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص182 / بحارالأنوار، ج36، ص142/ فرات الکوفی، ص240/ شواهدالتنزیل، .ج1، ص457 .
ای علی (علیه السلام)! برتری مخصوص تو و امامان بعد از توست، زیرا فرشتگان خدمتگزاران ما و خدمتگزار دوستان ما هستند».(1)
"وَ إِذْ قُلْنا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحاطَ بِالنّاسِ وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلّا فِتْنَةً لِلنّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُ هُمْ إِلّا طُغْياناً كَبِيراً "
"[به يادآور] زمانى را كه به تو گفتيم: «پروردگارت احاطه [و آگاهى كامل] به مردم دارد و رؤيايى را كه به تو نشان داديم و درخت نفرين شده را كه در قرآن ذكر كردهايم، فقط براى آزمايش مردم بود. و ما آنها را بيم مىدهيم؛ امّا جز طغيان شديد، چيزى بر آنها نمىافزايد!"
احادیث:
"وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ وَ شارِكْهُمْ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ وَ عِدْهُمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلّا غُرُوراً "
"هركدام از آنها را مىتوانى با صدايت تحريك كن و لشكر سواره و پيادهات را بر آنها گسيلدار و در ثروت و فرزندانشان شركت جوى و آنان را با وعدهها سرگرم ساز! ولى شيطان، جز فريب و دروغ، وعدهاى به آنها نمىدهد."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): جابربنعبدالله انصاری گوید: ما در منی همراه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بودیم مردی را دیدیم که سجود و رکوع میکند و تضرّع دارد، عرض کردیم: «ای رسول خدا! چقدر نیکو نماز میخواند»! حضرت فرمود: «این مرد همان است که پدر شما را از بهشت اخراج نمود»، علی (علیه السلام) بدون پروا به طرفش رفته پس او را تکان داد به طوری که دندههای راستش در چپ و دندههای چپش در راست او فرو رفت، سپس حضرت به او فرمود: «اگر خدا بخواهد تو را خواهم کُشت». شیطان گفت: «تا زمان معهود که پروردگارم معیّن نموده تو بر این کار قادر نیستی، چرا مرا میخواهی بکشی به خدا سوگند احدی تو را دشمن ندارد مگر آن که نطفه من زودتر از نطفه پدرش در رحم مادرش قرار گرفته است و من در اموال و
اولاد دشمنان تو شرکت دارم چنانچه خداوند عزّوجلّ در کتاب محکمش میفرماید: وَ شارِکْهُمْ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلاد».(1)
"إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ وَ كَفى بِرَبِّكَ وَكِيلاً "
"امّا [بدان] تو هرگز سلطهاى بربندگان من نخواهى يافت [و آنها به دام تو گرفتار نمىشوند]! همين بس كه پروردگارت حافظ آنهاست»."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص238 / بحارالأنوار، ج18، ص88/ شواهدالتنزیل، ج1، ص447/ علل الشرایع، ج1، ص142 .
سایر مردم ملحق می سازم. و وقتی آیه "ان عبادي لیس لک علیهم سلطان" نازل شد باز فریادش بلند شد. شیاطین جمع شدند گفتند: چه خبر است؟ ش-یطان گفت: فریادم از دست ش-یعیان علی علیه الس-لام است اما به عزت و جلال پروردگار قسم! معاصی و گناهان را بر آن ها زینت می دهم تا مبغوض پروردگار بشوند. سپس حض-رت صادق علیه الس-لام فرمود: به خدایی که محمد ص-لی الله علیه و آله را به حق و حقیقت مبعوث فرمود عفریتها و شیاطین در اطراف مؤمنین بیشتر از زنبورهایی هستند که بر روي گوشتهاي کشته می نشینند و مؤمن سخت تر است از کوههاي بلند در جلوي طوفان بلا.(1)
"يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لايُظْلَمُونَ فَتِيلاً "
"[بهيادآور] روزى را كه هرگروهى را با پيشوايشان مىخوانيم. كسانى كه نامهی عملشان به دست راستشان داده شود، آن را [با شادى و سرور] مىخوانند و كمترين ستمى به آنها نخواهد شد."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): عبداللهبنسنان گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «"یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ"؛ یعنی چه»؟ فرمود: «منظور امامی است که در میان آنهاست و او قائمِ اهل زمان خود است».(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): از امام رضا (علیه السلام) روایت است: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: هر قومی را بهوسیلهی امام زمانش میخوانند و از کتاب خداوند و سنّت پیغمبرش سؤال میکنند. فرمود: «ای علی (علیه السلام)! تو آقای مسلمانان و امام متّقیان و پیشوای روسفیدان و بزرگ پرهیزگاران هستی».(2)
"وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلاً "
"امّا كسى كه در اين جهان [از ديدن چهرهی حق] نابينا بوده است، در آخرت نيز نابينا و گمراهتر است."
احادیث:
حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام): بدترین و سخت ترین کوري، چشم پوشیدن است از ولایت و افضیلت ما و جا دادن ع-داوت و بغض م-ا در دلهاي خود ب-دون آنکه از ما گناهی س-ر زده باش-د مگر (نه این است) که ما مردم را دعوت به حق می کنی-م و غیر م-ا آن ه-ا را ب-ه فتنه و
فس-اد و زرق و برق دنی-ا می خوانن-د و آن ه-ا را به ورطه فس-اد و ش-هوات می اندازن-د و در وجودشان برائت از ما و دشمنی ما را جا می دهند.(1)
"وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَّاتَّخَذُوكَ خَلِيلاً "
"نزديك بود آنها تو را [با وسوسههاى خود] از آنچه بر تو وحىكردهايم بفريبند، تا غير آن را به ما نسبت دهى و آنگاه تو را به دوستى خود برمىگزينند."
احادیث:
"وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَّاتَّخَذُوكَ خَلِيلاً "
"نزديك بود آنها تو را [با وسوسههاى خود] از آنچه بر تو وحىكردهايم بفريبند، تا غير آن را به ما نسبت دهى و آنگاه تو را به دوستى خود برمىگزينند."
"وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلاً"
"و اگر ما تو را ثابت قدم نمىساختيم [و در پرتو مقام عصمت، مصون از انحراف نبودى]، نزديك بود اندكى به آنان تمايل پيدا كنى."
احادیث:
حض-رت موس-ی بن جعفر (علیه الس-لام): من-افقین اص-رار داش-تند که پیغمبر ص-لی الله علیه و آله را از ولایت و خلافت علی علیه الس-لام منص-رف بسازند حتی موفق شده بودند بعض-ی از همسران آن حضرت را وادار کنند که این موضوع را از پیغمبر صلی الله علیه و آله درخواست نمایند که آیه فوق بر پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله نازل شد.(2)
"سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلاً "
"اين سنّت [ما در مورد] پيامبرانى است كه پيش از تو فرستاديم و هرگز براى سنّت ما تغيير و دگرگونى نخواهى يافت."
احادیث:
حض-رت امام جعفر صادق (علیه الس-لام): س-نت و طریقه پروردگار در این امت مانند امتهاي گذش-ته است و هر چه در آن ه-ا واقع ش-ده در این امت نیز واقع خواه-د ش-د. خ-داي تع-الی به موس-ی امر فرمود: که آی-ات و معجزاتی را به بنی اس-رائیل ارائه دهد، پس از آنکه آن همه آیات و علامات را مشاهده کردند هنگام خروج از دریا نظرشان به طایفه اي افتاد که به پرستش بتها مشغول بودند، گفتند: اي موسی! براي ما خدایی مانند خدایان بت پرستان قرار بده. موسی گفت: شما مردم نادانی هستید. موسی برادرش هارون را خلیفه و جانشین خود قرار داده و به میقاتگاه رفت. بنی اسرائیل بر علیه هارون قیام کرده «سامري» گوساله زرین ساخت و مستض-عفین بنی اسرائیل را وسوسه نموده و به شبهه انداخت و گفت: این است پروردگار شما و آن ها به پرستش گوساله مشغول شدند و آن را سجده نمودند. هارون هر چه ایشان را از این عمل منع کرد نپذیرفته و قبول ننمودند او را رها کرده و گفتند: ما این گوساله را پرستش خواهیم کرد تا موسی باز آید. هارون بیچاره شد و سکوت اختیار نمود. پروردگار داس-تان و ش-رح حال امت موس-ی و بنی اسرائیل را براي مسلمانان مثل آورده و آنچه واقع شده بر آن ها بیان فرموده است. سپس حضرت صادق علیه السلام فرمود: خداوند پیغمبر خاتم صلی الله علیه و آله را قبض روح نفرمود و از دنیا نبرد مگر آنکه آن حض-رت، علی امیرالمؤمنین علیه السلام را به ولایت و خلافت خود اعلام نمود و شناسانید و فرمود: هر کس که من ولی او می باشم این
علی علیه الس-لام ولی و مولاي او است و فرمود: منزلت علی نس-بت به من مانند منزلت هارون است به موس-ی جز آنکه پیغمبري بعد از من نمی باشد و در تمام غزوات امیرالمؤمنین علیه الس-لام پرچمدار بود و همیشه با پیغمبر ص-لی الله علیه و آله بود و اول کس-ی است که به آن حض-رت ایم-ان آورده )ام-ا( پس از رحلت پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله میان این امت اختلاف افتاد. عمر از مردم براي ابوبکر بیعت گرفت، هنوز جسد مطهر پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله را دفن نکرده بودند که مردم با ابوبکر بیعت کردن-د. امیرالمؤمنین علیه الس-لام چون این موضوع را مشاهده نمود ترس-ید چنانکه قیام کند فتنه و فساد و خونریزي واقع شود، لذا به گوشه اي خلوت نشست و مشغول جمع آوري قرآن شد. ابوبکر حضور آن حضرت فرستاد که بیاید و بیعت کن-د. امیرالم-ؤمنین علیه الس-لام فرم-ود: ت-ا قرآن را جمع آوري نکنم از منزل خ-ارج نمی شوم. عمر قنف-ذ )پس-ر عموي خود( را فرستاد تا آن حضرت را به مسجد ببرد. حضرت فاطمه علیهاالسلام مانع شد. قنفذ با تازیانه دختر پیغمبر صلی الله علیه و آله را زد. عمر دس-تور داد آتش-ی بیاورند و خانه را با امیرالمؤمنین علیه الس-لام و حض-رت فاطمه و حس-نین علیهم السلام آتش بزنند.(1)
"وَ مِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً "
"و پاسى از شب را از خواب برخيز و قرآن [و نماز] بخوان. اين يك وظيفهی اضافى براى توست، اميد است پروردگارت تو را به مقامى در خورِ ستايش برساند."
1) . عیاشی: ج 2ص306 .
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): انس گوید: روزی دیدم پیامبر (صلی الله علیه و آله) درحالیکه این آیه: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً را میخواند، نزد علیّبنابیطالب (علیه السلام) آمد و فرمود: «یا علی (علیه السلام)! خداوند برای شفاعت از یکتاپرستان امّت مسلمان، به من اختیار کامل داده است، امّا این نعمت را در حقّ منکران تو و فرزندان تو منع کرده است».(1)
"وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً "
"و بگو: «پروردگارا! مرا [در هر كار] با صداقت وارد كن و با صداقت خارج ساز و از سوى خود، حجّتى يارىكننده برايم قرارده»."
احادیث:
ابنعبّاس (رحمة الله علیه): "وَ قُل رَّبِّ أَدْخِلْنِی مُدْخَلَ صِدْقٍ، یعنی مکّه. وَ اجْعَل لِّی مِن لَّدُنکَ سُلْطَانًا نَّصِیرًا"، خداوند دعای پیامبرش را اجابت نمود و علیّبنابیطالب (علیه السلام) را بهعنوان یاور او قرار داد تا او را علیه دشمنانش یاری دهد.(2)
"وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً "
"و بگو: «حق آمد و باطل نابود شد؛ زيرا باطل نابودشدنى است»."
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): خطبهی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در روز عید غدیر: ای مردم! از علی (علیه السلام) غافل نشوید و از او دور نگردید و از پذیرش ولایتش سر باز نزنید، زیرا او کسی است که به حق راهنمایی کرده و خود عامل به آن است و باطل را نابود ساخته و از آن نهی میکند.(1)
"وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لايَزِيدُ الظّالِمِينَ إِلّا خَساراً "
"و از قرآن، آنچه شفا و رحمت براى مؤمنان است، نازل مىكنيم، ولى ستمكاران را جز خسران [و زيان] نمىافزايد."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص328 / بحارالأنوار، ج38، ص208 .
حض-رت امام جعفر صادق (علیه السلام): "شفاء" در علم قرآن است و آن علم نزد اهل آن که ما ائمه علیهم السلام می باشیم است.(1)
"وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلّا قَلِيلاً "
"و از تو دربارهی روح سؤال مىكنند، بگو: «روح از فرمان پروردگار من است و از علم و دانش، جز اندكى به شما داده نشده است»."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): از امام باقر (علیه السلام) روایت است: امام علی (علیه السلام) فرمود: «خداوند سبحان در وحدانیّت خویش یکتا بود، به کلمهای تکلّم کرد و آن کلمه تبدیل به نور شد و از آن نور محمّد و علی و عترتش (ع) را آفرید. بعد تکلّم به کلمه دیگری کرد که به روحی تبدیل شد و آن روح را در آن نور قرار داد و آن را ساکن بدنهای ما گردانید. از این روست که ما روح اللَّه و کلمه خدا هستیم که در قالب ما از خلق خود در حجاب قرار گرفته است. آن زمان که نه خورشیدی، نه ماهی و نه چشمی بر هم زنی وجود داشت، ما پیوسته در سایه عرش سبز در حالتسبیح و تقدیس بودیم، سپس خداوند شیعیان ما را آفرید. و شیعه را به این نام نامیدهاند، چون آنها از شعاع نور ما آفریده شدهاند».(2)
"وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ فَأَبى أَكْثَرُ النّاسِ إِلّا كُفُوراً "
" ما در اين قرآن، به صورتهاى گوناگون براى مردم از هرچيز نمونهاى آورديم [و همهی معارف در آن جمع است]، امّا بيشتر مردم جز كفر و انكار را ابا داشتند."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): فَأَبَی أَکْثَرُ النَّاسِ إِلاَّ کُفُورًا، دربارهی ولایت علی (علیه السلام) نازل شده است.(1)
امام باقر (علیه السلام): فَأَبی أَکْثَرُ النَّاسِ إِلَّا کُفُوراً، یعنی به ولایت علی (علیه السلام) در آن روزی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) [دست] او را بلند کرد.(2)
امام باقر (علیه السلام): ابوحمزه ثمالی گوید: از امام باقر (علیه السلام) دربارهی سخن خداوند: وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِی هذَا الْقُرْآنِ پرسیدم، فرمود: «یعنی علی (علیه السلام) را در کلّ قرآن ذکر کردیم و آن همان ذکر است».(3)
"قُلِ ادْعُوا اللهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمانَ أَيّاً ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى وَ لاتَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لاتُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذالِكَ سَبِيلاً "
"صلی الله علیه و آله) بگو: الله را بخوانيد يا رحمان را، هركدام را بخوانيد، [ذات پاكش يكى است و] بهترين نامها براى اوست». و نمازت را زياد بلند، يا زياد آهسته نخوان و در ميان آن دو، راهى [معتدل] انتخاب كن."
احادیث:
حض-رت امام محم-د باقر (علیه الس-لام): ج-ابر بن یزی-د الجعفی روایت کرده که من از حض-رت امام محم-د باقر علیه الس-لام از تفس-یر باطنی این آیه ش-ریفه: "ولا تجهر بص-لاتک ولا تخافت بها وابتغ بین ذلک سبیلا" سؤال کردم حض-رت فرمود: تفس-یر باطنی این است که: (یا رسول الله صلی الله علیه و آله فعلا) ولایت و خلافت مرتضی علی علیه السلام را آشکارا نکن (تا موقعی که به تو امر شود).(1)
1) . البرهان: ج 3ص601؛ تفسیر عیاشی: ج 2ص319؛ بحار الانوار: ج 36ص.105 .
"قَيِّماً لِيُنْذِرَ بَأْساً شَديداً مِنْ لَدُنْهُ وَ يُبَشِّرَ الْمُؤْمِنينَ الَّذينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً "
"درحالىكه پايدار و بر پا دارندهی [ديگر كتب آسمانى] است؛ تا از جانب او [بدكاران را] از عذاب شديدى بترساند؛ و مؤمنانى را كه كارهاى شايسته انجام مىدهند، بشارت دهد كه پاداش نيكويى براى آنهاست."
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): "لِیُنذِرَ بَأْسًا شَدِیدًا مِن لَّدُنْهُ"؛ قدرت سخت، علی (علیه السلام) است همان که از جانب رسول خدا (صلی الله علیه و آله) است و در رکاب او با دشمنانش پیکار کرد. و مراد آیه:" لِیُنذِرَ بَأْسًا شَدِیدًا مِن لَّدُنْهُ" همان علی (علیه السلام) است».(1)
"إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً "
"ما آنچه را روى زمين است زينت آن قرارداديم، تا آنها را بيازماييم كه كداميك داراى بهترين عمل هستند."
احادیث:
رسول الله (ص-لی الله علیه و آله): از عمار بن یاس-ر روایت شده که ش-نیدم رسول الله ص-لی الله علیه و آله به علی علیه الس-لام می فرمود: یا علی! خداوند تو را به زینتی آراسته نمود که بندگان را به بهتر از آن مزین ننمود، دنیا را مورد نفرت تو قرار داد و زهد را مورد پسند تو نمود، فقیران را دوستدار تو قرار داد و تو راضی شدي که آن ها به عنوان پیروان (شیعیان) تو باشند و آنان نیز راضی شدند که تو امام آن ها باشی.(2)
"أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً "
"آيا گمان كردى اصحاب كهف و رقيم از آيات شگفتانگيز ما بودند؟!"
احادیث:
رسول اکرم ص-لی الله علیه و آله : در کتب عامه آمده است که رسول اکرم ص-لی الله علیه و آله با خداي تعالی مناجات کرد و فرمود: خدایا! من اص-حاب کهف را می توانم ببینم؟ خطاب آمد: تو در دنیا آن ها را نمی بینی ولی وصی خود را با جمعی از اصحاب بفرست تا ایشان را به دین خود دعوت کنند. فرمود: خداوندا! آنان چگونه بروند؟ خطاب شد: ایشان را بر فرش-ی بنشان و باد را امر کن تا آن ها را بردارد و به آنجا برد. رسول اکرم صلی الله علیه و آله امر نمود تا فرشی بگستردند. به ابوبکر فرمود: بر یک گوشه بنشین، و به عمر فرمود: بر گوشه دیگر بنشین، و به سلمان و ابوذر را فرمود: بر دو گوشه دیگر بنشینند و به امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمود: بر وسط فرش بنشین. اص-حاب گفتن-د: یا رسول الله! خداوند به تو فرمود: وص-ی خود را با جمعی از اص-حاب آنجا بفرست، وص-ی تو از میان ایشان کیست؟ فرمود: آن کس که چون بر اصحاب کهف سلام کند جوابش دهند، و چون با آنان سخن گوید با وي مناظره کنند، و آنانکه وصی من نیستند ایشان را دستوري نیست که با آنان سخن گویند و جواب سلام آنان دهند. آنگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله به باد امر نمود تا فرش را برداشت و به آنجا برد و این جریان هنگامی بود که از نماز بام-داد فارغ ش-ده بودند. چون به آنجا رس-یدند امیرالمؤمنین علی علیه الس-لام به باد امر نمود و فرش فرود آمد. امیرالمؤمنین علیه الس-لام اول به ابوبکر فرمود: برخیز و بر آنان س-لام کن. برخاست و س-لام کرد، جواب ندادند. عمر نیز س-لام کرد جوابش ندادند. س-لمان و ابوذر نیز سلام کردند جواب نیامد. امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه الس-لام برخاست و از در غار س-لام کرد و فرمود: السلام علیکم ایها الفتیه سلام اي جوانان
مؤمن! همه جواب دادند و گفتند: علیک الس-لام ورحمه الله وبرکاته. فرمود: من فرس-تاده رسول خدا محمد مص-طفی صلی الله علیه و آله هستم، مرا به سوي شما فرستاده تا شما را به دین او دعوت کنم. گفتند: "مرحبا به وبک آمنا وصدقنا" به او و به شما سلام عرض می کنیم، دین اسلام را قبول کردیم و به آن ایمان آوردیم. امیرالمؤمنین علیه الس-لام فرمود: رسول خدا ص-لی الله علیه و آله نیز س-لام می رساند. گفتند: «وعلی محمد رسول الله السلام ما دامت السماوات والارض وعلیک بما بلغت» یعنی به عظمت و گستردگی و پایداري زمین و آسمان به رسول الله صلی الله علیه و آله و به ش-ما که ابلاغ کردي س-لام می رسانیم. آنگاه گفتن-د: رسول خ-دا ص-لی الله علیه و آله را از طرف ما درود و س-لام برسان. که ما به خوابگاه خود رفتیم تا آنگاه که مه-دي از اهل البیت محم-د علیهم الس-لام خروج کن-د و ما در زمره او باش-یم. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: چرا جواب آن ها را ندادید؟ گفتند: براي آنکه ما را گفته اند که جواب ندهیم مگر پیغمبري را یا وص-ی پیغمبر و تو وصی پیغمبري، ما تو را وداع می کنیم و به خوابگ-اه خ-ود می رویم. امیرالمؤمنین علیه الس-لام به ب-اد امر نمود: فرش را بردار. ب-اد فرش را برداشت و به مس-جد رسول صلی الله علیه و آله آورد. جبرئی-ل علیه الس-لام ن-ازل ش-د و رسول اکرم ص-لی الله علیه و آله را از آنچه می-ان آن ها و اص-حاب کهف گ-ذشت، خبر داد. رسول الله ص-لی الله علیه و آله فرمود: یا علی تو می گویی، یا من ماجرا را تعریف نمایم؟ فرمود: یا رسول الله! نیکوتر آن است که شما گویی. رسول اکرم صلی الله علیه و آله ایشان را از آنچه گذشته بود خبر داد.(1)
1) . الطرائف: ص83؛ بحار الانوار: ج 39ص145؛ مدینه المعاجز: ج 3ص160؛ من-اقب ابن مغازلی: ص193؛ ینابیع الموده: ج1ص 427و غایه المرام: ج 6ص 220و... .
"وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنا لِلظَّالِمينَ ناراً أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها وَ إِنْ يَسْتَغيثُوا يُغاثُوا بِماءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرابُ وَ ساءَتْ مُرْتَفَقاً "
"بگو: «حق از سوى پروردگارتان براى شما آمده است! هركس مىخواهد ايمان بياورد [و اين حقيقت را پذيرا شود]، و هركس مىخواهد كافر گردد». ما براى ستمكاران آتشى آماده كردهايم كه سرا پردهاش آنان را از هرسو احاطه كرده است. و اگر تقاضاى آب كنند، آبى براى آنان مىآورند كه همچون فلز گداخته صورتها را بريان مىكند. چه نوشيدنى بدى، و چه اجتماع ناپسندى!"
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ای علی (علیه السلام)! به خدایی که مرا به پیامبری برانگیخت و از بین همهی آفریدگان مرا برگزید سوگند! اگر بندهای هزار سال خدا را عبادت کند از او پذیرفته نمیشود مگر با دوستی تو و دوستی امامان از فرزندان تو، این را جبرئیل برای من خبر داد: "فَمَنْ شاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْیَکْفُرْ."(1)
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ... بشنوید و گوش فرا دهید؛ من به شما دستور دادم تا به علی (علیه السلام) با نام امیرالمؤمنین سلام گویید و برخی از من پرسیدند که آیا آن فرمان خدا و رسولش است؟ محمّد حق ندارد که امری از جانب خود بیاورد، بلکه هر چه میکند به وحی و امر پروردگارش عمل مینماید. سوگند به خدایی که جانم در دست اوست! اگر این امر را نپذیرید
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص466 / بحارالأنوار، ج38، ص134/ بحارالأنوار، ج27، ص199/ میهًْ منقبهًْ، ص28/ مستدرک الوسایل، ج1، ص171 .
و آن را نقض کنید، کافر میشوید و از آنچه که من به آن مبعوث شدهام، فاصله میگیرید. "فَمَنْ شاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْیَکْفُرْ. (1)"(2)
"إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ إِنَّا لا نُضيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلاً "
"بهطور مسلّم كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، [به آنها پاداش نيك مىدهيم] به يقين ما پاداش نيكوكاران را ضايع نخواهيم كرد."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ إِنَّا لا نُضِیعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا، منظور آل محمّد (ع) هستند.(3)
"أُولئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ يَلْبَسُونَ ثِياباً خِضْراً مِنْ سُنْدُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئينَ فيها عَلَى الْأَرائِكِ نِعْمَ الثَّوابُ وَ حَسُنَتْ مُرْتَفَقاً "
"آنها كسانى هستند كه براى آنان باغهاى جاويدان بهشتى است؛ كه نهرها از پاى درختان و قصرهايش جارى است؛ در آنجا با دستبندهايى از طلا آراسته مىشوند؛ و لباسهايى [فاخر] به رنگ سبز، از حرير نازك و ضخيم، در بر مىكنند؛ درحالىكه در آنجا بر تختها تكيه كردهاند. چه پاداش خوبى، و چه جمع نيكويى!"
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): وقتی داخل بهشت شدم درخت طوبی را دیدم، اصل آن درخت در منزل علیّبنابیطالب (علیه السلام) بود، هیچ قصر و منزلی در بهشت نیست مگر اینکه یک شاخه از آن درخت در آن وجود دارد؛ بالای آن درخت سبدهایی پر از سندس و استبرق وجود دارد که در هر سبدی هزارهزار سبد وجود دارد و در هر سبدی صد هزار حله است، هیچ حلّهای در آن نیست که بدیگری شباهت داشته باشد، با اینکه دارای الوان مختلف هستند، آنها لباسهای اهل بهشت میباشند.(1)
"وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَيْنِ جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنابٍ وَ حَفَفْناهُما بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَيْنَهُما زَرْعاً "(32)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص472 .
"[اى پيامبر]! براى آنان مثلى بزن؛ دو مردى، كه براى يكى از آنها دو باغ از انواع انگورها قرار داديم؛ و گرداگرد آن دو [باغ] را با درختان نخل پوشانديم؛ و در ميان آن دو، كشتزارى [پر بركت] قرار داديم."
"كِلْتَا الْجَنَّتَيْنِ آتَتْ أُكُلَها وَ لَمْ تَظْلِمْ مِنْهُ شَيْئاً وَ فَجَّرْنا خِلالَهُما نَهَراً"(33)
"هر دو باغ، به ثمر نشسته بود، و چيزى از آن فروگذار نكرده بود؛ و ميان آندو، نهر بزرگى جارى ساخته بوديم."
"وَ كانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقالَ لِصاحِبِهِ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مالاً وَ أَعَزُّ نَفَراً"(34)
"و براى او، درآمد فراوانى داشت؛ پس به دوستش درحالىكه با او گفتگو مىكرد گفت: «من از نظر ثروت از تو برتر، و از نظر نفرات نيرومندترم»."
"وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَ هُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ قَالَ مَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَذِهِ أَبَدًا"(35)
"و در حالى كه نسبت به خود ستمكار بود، در باغ خويش گام نهاد، و گفت: «من گمان نمىكنم هرگز اين باغ نابود شود!"
"وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلى رَبِّي لَأَجِدَنَّ خَيْراً مِنْها مُنْقَلَباً"(36)
"و باور نمىكنم قيامت برپا گردد؛ و اگر بهسوى پروردگارم بازگردانده شوم [و قيامتى در كار باشد]، جايگاهى بهتر از اينجا خواهم يافت»."
"قالَ لَهُ صاحِبُهُ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَ كَفَرْتَ بِالَّذي خَلَقَكَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلاً"(37)
"دوست [با ايمان] وى درحالىكه با او گفتگو مىكرد گفت: «آيا به كسى كه تو را از خاك، سپس از نطفه آفريد، و پس از آن تو را مرد كاملى قرار داد، كافر شدى»؟!"
"لكِنَّا هُوَ اللهُ رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَداً"(38)
"ولى من كسى هستم كه خداى يگانه، پروردگار من است؛ و هيچكس را همتاى پروردگارم قرار نمىدهم."
"وَ لَوْ لا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ ما شاءَ اللهُ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْكَ مالاً وَ وَلَداً"(39)
"چرا هنگامىكه وارد باغت شدى، نگفتى اين نعمتى است كه خدا خواسته است؟! قوّت [و نيرويى] جز از ناحيهی خدا نيست. و اگر مىبينى من از نظر مال و فرزند از تو كمترم!"
"فَعَسى رَبِّي أَنْ يُؤْتِيَنِ خَيْراً مِنْ جَنَّتِكَ وَ يُرْسِلَ عَلَيْها حُسْباناً مِنَ السَّماءِ فَتُصْبِحَ صَعيداً زَلَقاً"(40)
"اميد است پروردگارم بهتر از باغ تو، به من بدهد؛ و مجازات حساب شدهاى از آسمان بر باغ تو فرو فرستد، بهگونهاى كه آن را به زمين بىگياهى مبدّل كند."
"أَوْ يُصْبِحَ ماؤُها غَوْراً فَلَنْ تَسْتَطيعَ لَهُ طَلَباً"(41)
"و يا آب آن [در زمين] فرو رود، آنگونه كه هرگز نتوانى به آن دست يابى."
"وَ أُحيطَ بِثَمَرِهِ فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلى ما أَنْفَقَ فيها وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها وَ يَقُولُ يا لَيْتَني لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّي أَحَداً"(42)
["سرانجام عذاب الهى فرا رسيد] و ميوههاى آن نابود شد؛ و او به خاطر هزينههايى كه در آن صرف كرده بود، پيوسته دستهايش را به هم مىماليد درحالىكه تمام باغ بر داربستهايش فروريخته بود. و مىگفت: «اى كاش هيچكس را همتاى پروردگارم قرار نداده بودم»!"
"وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ فِئَةٌ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللهِ وَ ما كانَ مُنْتَصِراً"(43)
"و گروهى نداشت كه او را در برابر [عذاب] خداوند يارى دهند؛ و كارى هم از دستش ساخته نبود."
هُنالِكَ الْوَلايَةُ للهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَواباً وَ خَيْرٌ عُقْباً"(44)
"در آنجا ثابت شد كه ولايت [و قدرت] از آن خداوند بر حق است. اوست كه برترين ثواب، و بهترين فرجام را [براى مطيعان] دارد."
احادیث:
نابود شود! (کهف/35) یعنی باغش و دنیایش. سپس از اعتقادش پرده برداشت و گفت: و باور نمیکنم قیامت برپا گردد! و اگر بهسوی پروردگارم بازگردانده شوم [و قیامتی در کار باشد]، جایگاهی بهتر از اینجا خواهم یافت»! (کهف/36) همنشینش و او علی (علیه السلام) است به او فرمود: آیا به خدایی که تو را از خاک، و سپس از نطفه آفرید، و پس از آن تو را مرد کاملی قرار داد، کافر شدی؟! ولی من کسی هستم که «الله» پروردگار من است. (کهف/3837) معنای آن این است که تو به پروردگارت کافر شدی و من میگویم که خدای یگانه پروردگار من، آفریننده من و روزی رسان من است وَ لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً. سپس او را راهنمایی کرد بر چیزی که اگر آن را میگفت سزاوار بود؛ پس فرمود: در همهی کارهایم [هرچه خدا خواسته همان] بوده و من قدرتی جز بهوسیلهی خدا بر آن ندارم. سپس علی (علیه السلام) سخن را به خودش برگرداند و به او فرمود: و اگر میبینی من از نظر مال و فرزند از تو کمترم [مطلب مهمّی نیست]! (کهف/39) یعنی فقیر و نیازمند به خدای تعالی، با این وجود شاید پروردگارم بهتر از باغ تو به من بدهد و مجازات حساب شدهای. (کهف/40) و دنیای تو در این دنیا، با قیام فرزندم قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از نظر دولت، حکومت و فرمانروایی، و در آخرت از نظر حکمکردن، شفاعت، بهشت و خشنودی خداوند، وَ یُرْسِلَ عَلَیْها؛ (کهف/40) یعنی بر باغ تو، حُسْباناً مِنَ السَّماءِ (کهف/40) یعنی عذابی و آتشی و آن را بسوزاند یا شمشیری از شمشیرهای قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و آن را نابود کند، فَتُصْبِحَ صَعِیداً (کهف/40) یعنی زمینی که در آن گیاهی نیست. زَلَقاً یعنی راه رونده بر روی آن میلغزد، أُحِیطَ بِثَمَرِهِ که باغش آن را میوه داد؛ یعنی دنیایش و حکومتش از بین رفت. فَأَصْبَحَ یُقَلِّبُ کَفَّیْهِ عَلی ما أَنْفَقَ فِیها (کهف/42) از دینش و دنیایش و آخرتش. درحالیکه تمام باغ بر داربستهایش فرو ریخته بود. (کهف/42) و میگوید: ای کاش کسی را همتای پروردگارم قرار نداده بودم! و گروهی نداشت که او را در برابر [عذاب] خداوند یاری دهند و از خودش [نیز] نمیتوانست یاری گیرد (کهف/4342)».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص474/ بحارالأنوار، ج36، ص124/ تأویل الآیات الظاهرة، ص287 و البرهان؛ فیهما: «معنا هذا التأویل ... الی آخر» محذوف
"وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَ هُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ قَالَ مَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَذِهِ أَبَدًا "
"و در حالى كه نسبت به خود ستمكار بود، در باغ خويش گام نهاد، و گفت: «من گمان نمىكنم هرگز اين باغ نابود شود!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): از امام صادق (علیه السلام) [روایت است] که فرمود: «کلام خداوند: "فَقالَ" یعنی صاحب باغ، "لِصاحِبِهِ "و او علی (علیه السلام) است. "أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالًا" یعنی از نظر دنیا و فرمانروایی."وَ أَعَزُّ نَفَراً" یعنی از نظر خویشاوند و یاور».(1)
"قالَ لَهُ صاحِبُهُ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَ كَفَرْتَ بِالَّذي خَلَقَكَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلاً "
"دوست [با ايمان] وى درحالىكه با او گفتگو مىكرد گفت: «آيا به كسى كه تو را از خاك، سپس از نطفه آفريد، و پس از آن تو را مرد كاملى قرار داد، كافر شدى»؟!"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص478/ بحارالأنوار، ج36، ص124 .
ابن عب-اس: در اثناء گردش حض-رت امیرالمؤمنین علیه الس-لام در زراعتهاي م-دینه، مصادف ش-د با ابوبکر، و دست او را گرفت و فرمود: اي ابابکر! بپرهیز خداوندي را که تو را از خاك آفرید، بعد از آن از نطفه، سپس تو را به استقامت ق-امت مردي خلق نمود، و ی-اد کن مع-اد خود را اي پس-ر ابی قح-افه! و ی-اد آور فرمایش رسول خ-دا ص-لی الله علیه و آله را در ح-الیکه ش-ما آن را می دانی-د که در غ-دیر خم (مرا) مق-دم داشت بر ش-ما. پس اگر از این کار برگردي، دعا می کنم آنچه را نمودي خدا بیامرزد. و اگر نمی کنی، پس نزد رسول الله صلی الله علیه و آله چه جواب می دهی؟ ابوبکر گفت: خواب دیدم پیغمبر صلی الله علیه و آله را که مرا برگردانید از آنچه در آن بودم، و من اطاعت او نمودم. حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: چگونه می شود این، و حال آنکه من (می توانم) آن حضرت را در بیداري به تو نشان دهم. پس دست ابوبکر را گرفته به مس-جد قبا آمد. او پیغمبر صلی الله علیه و آله را دید در محراب نشسته و کفن بر بدنش می باشد، فرم-ود: اي اب-ابکر! آی-ا این را چن-دین دفعه به تو نگفتم که علی بن ابی ط-الب علیه الس-لام خلیفه من و وص-ی من و اط-اعت او اطاعت من و نافرمانی او نافرمانی من، و اطاعت او اطاعت خداست، و معصیت او معصیت خدا می باشد؟ ابوبکر بیرون آمد در حالی که وحشتناك و ترسناك بود، و تصمیم گرفت که خلافت را به امیرالمؤمنین علیه السلام برگرداند. ناگاه مصادف شد با عمر، واقعه را به او خبر داد، او گفت: این سحري است از بنی هاشم! ثابت باش بر آنچه هستی، و نگاه دار مکان خود را، و آنقدر به او گفت تا او را از تصمیم خود منصرف نمود.(1)
"وَ لَوْ لا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ ما شاءَ اللهُ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْكَ مالاً وَ وَلَداً "
1) . بحار الانوار: ج 29ص22 .
"چرا هنگامىكه وارد باغت شدى، نگفتى اين نعمتى است كه خدا خواسته است؟! قوّت [و نيرويى] جز از ناحيهی خدا نيست. و اگر مىبينى من از نظر مال و فرزند از تو كمترم!"
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): از امام صادق (علیه السلام) روایت است: ... سپس او را راهنمایی کرد بر چیزی که اگر آن را میگفت سزاوار بود؛ پس فرمود: «در همهی کارهایم [هرچه خدا خواسته همان] بوده و من قدرتی جز بهوسیلهی خدا بر آن ندارم». سپس علی (علیه السلام) سخن را به خودش برگرداند و به او فرمود: «"إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْکَ مالًا وَ وَلَداً"یعنی فقیر و نیازمند به خدای تعالی هستم».(1)
"فَعَسى رَبِّي أَنْ يُؤْتِيَنِ خَيْراً مِنْ جَنَّتِكَ وَ يُرْسِلَ عَلَيْها حُسْباناً مِنَ السَّماءِ فَتُصْبِحَ صَعيداً زَلَقاً "
"اميد است پروردگارم بهتر از باغ تو، به من بدهد؛ و مجازات حساب شدهاى از آسمان بر باغ تو فرو فرستد، بهگونهاى كه آن را به زمين بىگياهى مبدّل كند."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): از امام صادق (علیه السلام) روایت است: "فَعَسی رَبِّی أَنْ یُؤْتِیَنِ خَیْراً مِنْ جَنَّتِکَ"؛ و دنیای تو در این دنیا، با قیام فرزندم قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از نظر دولت، حکومت و فرمانروایی، و در آخرت از نظر حکمکردن، شفاعت، بهشت و خشنودی خداوند
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص480 / بحارالأنوار، ج36، ص124 .
"وَ یُرْسِلَ عَلَیْها" یعنی بر باغ تو "حُسْباناً مِنَ السَّماءِ" یعنی عذابی و آتشی و آن را بسوزاند یا شمشیری از شمشیرهای قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و آن را نابود کند؛ "فَتُصْبِحَ صَعِیداً" یعنی زمینی که در آن گیاهی نیست. "زَلَقاً" یعنی راهرونده بر روی آن میلغزد.(1)
"هُنالِكَ الْوَلايَةُ للهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَواباً وَ خَيْرٌ عُقْباً "
"در آنجا ثابت شد كه ولايت [و قدرت] از آن خداوند بر حق است. اوست كه برترين ثواب، و بهترين فرجام را [براى مطيعان] دارد.”
احادیث:
پیامبر (صلی الله علیه و آله): ابوسعید خدری گوید: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را دیدم و شنیدم که میفرمود: «ای علی خداوند هیچ نبی را مبعوث نکرد مگر اینکه او را به ولایت تو دعوت کرد، خواه از روی میل یا از روی اجبار».(1)
امام صادق (علیه الس-لام): منظور از آیه "هنالک الولایه لله الحق" ولایت امیرالمؤمنین علیه الس-لام می باشد چونکه ولایت حضرت علیه السلام ولایت خدا است.(2)
"الْمالُ وَ الْبَنُونَ زينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلاً "
"اموال و فرزندان، زينت زندگى دنياست؛ و باقيات صالحات (آثار ماندگار شايسته) ثوابش نزد پروردگارت بهتر و اميدبخشتر است."
احادیث:
حض-رت صادق (علیه الس-لام): محم-د بن اس-ماعیل روایت کرده گفت: به اتفاق عمویم عبدالرحمن حضور حض-رت صادق علیه الس-لام ش-رفیاب شدم، از من سؤال نمودند: فرزند اس-ماعیل می باش-ی؟ عرض کردم: بله. حضرت طلب مغفرت نمود سپس فرمود: شما مودت و محبت ما را کوچک و سبک نشمارید چرا که محبت ما ازجمله باقیات صالحات است. عرض کردیم اي فرزند رسول! خدا را سپاس می کنیم که خداوند نعمت دوستی شما اهل بیت علیهم
السلام را به ما عطا نموده است. آن حضرت فرمود: بگویید «الحمد لله علی اول النعم» عرض کردیم: اولین نعمت کدام است؟ فرمود: ولایت ما آل محمد علیهم السلام.(1)
"قالَ لَهُ مُوسَى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً "
"موسى به او گفت: «آيا [اجازه مىدهى] از تو پيروى كنم تا از آنچه به تو تعليم داده شده و مايهی رشد و صلاح است، به من بياموزى»؟"
احادیث:
امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام): ابو بصیر از یکی از دو امام (علیها السلام) روایت میکند که فرمودند: چون آن ماجراها بر موسی گذشت ... خضر گفت: «برای چه اینجا آمدی»؟ گفت: «آمدم تا به من علم بیاموزی». خضر گفت: «من به چیزی مأمور شدم که تو طاقت آن را نداری» و خضر در مورد آل محمّد (و در مورد بلا و مصیبتهایی که بر سر آنها میآید با او سخن گفت تا اینکه هر دو با صدای بلند گریه کردند و فضل و برتری پیامبر (صلی الله علیه و آله) و علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) را بیان کرد و در مورد آنچه که به آنها داده شده است و آنچه که با آن گرفتار شدند، صحبت کرد. و موسی (علیه السلام) شروع به گفتن این جمله کرد که: «ای کاش از امّت محمد (صلی الله علیه و آله) بودم».(2)
"قالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَني فَلا تَسْئَلْني عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْراً "
"[خضر] گفت: «پس اگر مىخواهى بهدنبال من بيايى، از من چيزى مپرس تا خودم [بهموقع، راز] آن را براى تو بازگو كنم»."
احادیث:
حض-رت ام-ام جعفر ص-ادق (علیه الس-لام): "لو کنت بین موس-ی والخض-ر لاخبرتهما انی اعلم منهما ولا نبئتهما بما لیس فی ای-دیهما لان موس-ی والخض-ر اعطیا علم ما کان ولم یعطیا علم ما یکون وما هو کان حتی تقوم الساعه وق-د ورثناه من رسول الله صلی الله علیه و آله" اگر من میان موس-ی و خضر علیه السلام بودم، به آن ها خبر می دادم که من داناتر ازایشان هستم، و به آن ها خبر می دادم به آنچه که در دست آن ها نبود، زیرا به موس-ی و خضر علم آنچه هست، داده شده بود، و علم آنچه می باشد و آنچه خواهد بود تا روز قیامت داده نشده است و ما (اهل بیت علیهم الس-لام ) آن علم را از رسول خدا ص-لی الله علیه و آله ، به ارث بردیم.(1)
"قالَ أَ لَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطيعَ مَعِيَ صَبْراً "
"گفت: «آيا نگفتم تو هرگز نمىتوانى با من شكيبايى كنى»؟!"
1) . دلائ-ل الام-امه ط-بري: ص280؛ ین-ابیع المع-اجز: ص38؛ بح-ار الا-نوار: ج 13ص 301و: ج 26ص111؛ مرآه العق--ول: ج3 ص 129 .
احادیث:
امام صادق (علیه الس-لام): زراره از امام صادق علیه الس-لام نقل می کند که امیرالمؤمنین علیه الس-لام به ابن عباس فرمودند: خداوند س-خن پرندگان را به ما آموخته است، همچنانکه آن را به نبی س-لیمان علیه الس-لام آموخت. او سخن هر جنبنده اي را در خشکی باشد یا در دریا به ما تعلیم داده است.(1)
"أَمَّا السَّفينَةُ فَكانَتْ لِمَساكينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعيبَها وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفينَةٍ غَصْباً "
"امّا آن كشتى براى گروهى از مستمندان بود كه با آن در دريا كار مىكردند؛ و من خواستم آن را معيوب كنم؛ [چرا كه] پشتسرشان پادشاهى [ستمگر] بود كه هر كشتى [سالمى] را به زور مىگرفت."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): مَثَل آن کشتی در میان ما و شما این است که امام حسین (علیه السلام) از بیعت با معاویه خودداری کرد. و مَثَل آن کودک در میان شما، مثل سخن امام حسن مجتبی (علیه السلام) است که به عبداللهبنعلی فرمود: «خداوند تو را لعنت کند که بد کافری
1) . مناقب ابن شهرآشوب: ج 2ص134؛ اثبات الهداه: ج 4ص.572 .
هستی»، به آن حضرت عرض شد: «ای ابامحمّد (علیه السلام)! او را کشتی». و مثَل آن دیوار در میان شما، علی و حسن و حسین (ع) است.(1)
"وَ أَمَّا الْجِدارُ فَكانَ لِغُلامَيْنِ يَتيمَيْنِ فِي الْمَدينَةِ وَ كانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُما وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ يَسْتَخْرِجا كَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَ ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْري ذلِكَ تَأْويلُ ما لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً "
"و امّا آن ديوار، از آنِ دو نوجوان يتيم در آن شهر بود؛ و زير آن، گنجى متعلّق به آن دو وجود داشت؛ و پدرشان مرد صالحى بود؛ و پروردگار تو مىخواست آنها به حدّ بلوغ برسند و گنجشان را بيرون آوردند؛ اين رحمتى از پروردگارت بود؛ و من آن [كارها] را خودسرانه انجام ندادم؛ اين بود راز آنچه نتوانستى در برابر آن شكيبايى كنى."
احادیث:
امام حسین (علیه السلام): یزیدبنرومان گوید: نافع بن ازرق وارد مسجد الحرام شد و حسینبنعلی (علیه السلام) به همراه عبداللهبنعباس در حجر بود پس او نزد آن دو نشست ... امام حسین (علیه السلام) فرمود: ای نافع! سؤالی از تو دربارهی این آیه میپرسم، به من بگو: "وَ امّا الْجِدارُ فَکانَ لِغُلامَیْنِ یَتیمَیْنِ فِی الْمدینَةِ وَ کانَ تَحْتَهُ کَنْزٌ لَهُما وَ کانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص572 / بحارالأنوار، ج13، ص306/ العیاشی، ج2، ص332 .
رَبُّکَ أَنْ یَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ یَسْتَخْرِجا کَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّکَ وَ ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْری ذلِکَ تَأْویلُ ما لَمْ تَسْطِعْ عَلَیْهِ صَبْراً"؛ بهواسطهی چه کسانی آن دو کودک حفظ شدند»؟ او گفت: «پدر و مادر آنها». حضرت فرمود: «پس کدامیک برتر است؟ پدر آنها و یا رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و فاطمه (سلام الله علیها)»؟ گفت: «البتّه که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و دختر او فاطمه (سلام الله علیها) برتر هستند». حضرت فرمود: «پس آیا خداوند ما را حفظ نکرده که ما از کفر به دور بمانیم»؟(1)
"وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُوا عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْراً "
"و از تو دربارهی «ذوالقرنين» مىپرسند؛ بگو: «بهزودى بخشى از سرگذشت او را براى شما بازگو خواهم كرد»."
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): خداوند تبارکوتعالی ذوالقرنین را بین دو ابر مخیّر گردانید و او ابر رام را یعنی ابری که رعد و برقی ندارد، انتخاب کرد و اگر ابر دیگر را انتخاب میکرد، صاحب آن نمیشد؛ زیرا خداوند آن را برای قائم آل محمّد (عج) نگه داشته است.(2)
"وَ أَمَّا مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى وَ سَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنا يُسْراً "
"و امّا كسى كه ايمان آورد و عمل صالحى انجام دهد، پاداشى نيكوتر خواهد داشت؛ و ما دستور آسانى به او خواهيم داد."
احادیث:
حض-رت امام محم-د باقر (علیه الس-لام): خض-ر از آب حیات خورده و تا روز قیامت که همه زندگان می میرند او زنده خواه-د بود. او نزد ما می آید و برما س-لام می کند. ما صداي او را می ش-نویم و او را می بینیم، و هر جا که نام او ذکر شود او در آنجا حاض-ر می شود. پس هر که او را یاد کن-د بر او س-لام می کند و در هر موسم حج در مکه حاض-ر می شود و حج می کند و در عرفات وقوف می نماید و براي دعاي مؤمنین «آمین» می گوید. وقتی که آن حضرت از مردم غایب گردد حق تعالی خضر را مؤنس قائم آل محمد (عج) می گرداند و در تنهایی رفیق آن حضرت می باشد.(1)
حض-رت امیرالمؤمنین (علیه الس-لام): رسول اکرم ص-لی الله علیه و آله فرمودن-د: جبرئیل از جانب پروردگار عز و جل آمد و گفت: پروردگار به تو سلام می رساند و می فرماید: اي محمد! به مؤمنین بشارت ده، کسانی که اعمال پس-ندیده به جاي آورند و به تو و به اهل بیت تو ایمان
1) . بحار الانوار: ج 13ص299 .
آورند، نزد من جزاي نیکو دارند و داخل بهشت می شوند "وس-نقول له من امرنا یس-را": و تکلیفی که به هریک از آن ها می دهم فراخور طاقت آن ها (آسان) می باشد.(1)
"فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً "
[سرانجام چنان سدّى ساخت] كه آنها (طايفه يأجوج و مأجوج) قادر نبودند از آن بالا روند؛ و نمىتوانستند سوراخى در آن ايجاد كنند.
امام صادق (علیه السلام): مفضّل گوید: از امام صادق (علیه السلام) معنای این آیه: أَجْعَلْ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَهُمْ رَدْماً را پرسیدم. فرمود: «منظور، تقیّه است». دربارهی این آیه: فَمَا اسْطاعُوا أَنْ یَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً پرسیدم. فرمود: «وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً؛ یعنی اگر به تقیّه عمل شود، دیگر کسی قادر نخواهد بود بر آنها سیطره پیدا کند. تقیّه، دژی محکم است که بین تو و دشمنان خدا سدّی میسازد که توانایی عبور از آن را ندارند». معنای این آیه: فَإِذا جاءَ وَعْدُ رَبِّی جَعَلَهُ دَکَّاءَ را از امام (علیه السلام) پرسیدم. امام (علیه السلام) فرمود: »برداشتن تقیّه در هنگام ظاهرشدن امر خداوند(قیام حضرت قائم(عج)) است که آن زمان، خدا از دشمنان خویش انتقام میگیرد«. (2)
"الَّذينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ في غِطاءٍ عَنْ ذِكْري وَ كانُوا لا يَسْتَطيعُونَ سَمْعاً "
"همان كسانى كه پردهاى چشمانشان را از ياد من پوشانده بود، و قدرت شنوايى نداشتند."
احادیث:
امام رضا (علیه السلام): اباصلت هروی گوید: مأمون از امام رضا (علیه السلام) دربارهی این آیه:" الَّذینَ کانَتْ أَعْیُنُهُمْ فی غِطاءٍ عَنْ ذِکْری وَ کانُوا لا یَسْتَطیعُونَ سَمْعاً" پرسید. حضرت فرمود: «پرده چشم مانع از یاد [خداوند] نمیشود و به یاد خداوند بودن چیزی نیست که با چشم دیده شود، خداوند [در این آیه] کافرین به ولایت علیبنابیطالب (علیه السلام) را به کورها تشبیه کرده، از آن روی که سخن [و وصیّت] پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مورد ایشان بر آنان سنگین آمد و نتوانستند آن را اطاعت کنند». مأمون گفت: «خداوند [گره] از [مشکلات] شما گشوده کند که [گره] از [مشکلات] من گشودید».(1)
"أُولئِكَ الَّذينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً "
"آنها كسانى هستند كه به آيات پروردگارشان و لقاى او كافر شدند؛ بههمينجهت، اعمالشان حبط و نابود شد؛ ازاينرو روز قيامت، ميزانى براى [سنجش اعمال] آنها برپا نخواهيم كرد."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص632 / بحارالأنوار، ج5، ص40/ الاحتجاج، ج2، ص412/ التوحید، ص353/ عیون أخبارالرضا (ج1، ص134.
احادیث:
امام علی (علیه السلام): بعضی دیگر پیشوایان کفر و فرماندهان گمراهیاند. خداوند متعال برای اینان هیچ میزانی بر پا نمیدارد و به اینان هیچ اعتنایی نمیکند؛ چرا که اینان به امر و نهی او اعتنایی نکردهاند.(1)
"إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً "
"امّا كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، باغهاى بهشت برين محلّ پذيرايى آنان خواهد بود."
احادیث:
امام علی (علیه السلام): هرچیزی دارای محلّ بهتر و عالی است عالیترین محل بهشت فردوس است که متعلّق به محمّد و آل محمّد (ع) است.(1)
حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام): براي هر چیزي خلاصه اي است و درون بهشت، فردوس است و از آن محمد و آل محمد علیهم السلام است.(2)
سوره کهف، آیه 109:
"قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً "
"بگو: «اگر دريا براى [نوشتن] كلمات پروردگارم مركّب شود، دريا پايان مىگيرد. پيش از آنكه كلمات پروردگارم پايان يابد؛ هرچند همانند آن [دريا] را كمك آن قرار دهيم»."
احادیث:
امام سجاد (علیه السلام): جابر جعفی گوید: به امام سجّاد (علیه السلام) گفتم: «حمد خدا را که بر ما به معرفت شما منّت نهاد و فضل و مقام شما را به ما فهماند و توفیق اطاعت و دوستی با دوستان شما و دشمنی با دشمنانتان را به ما عنایت کرد». فرمود: «جابر میدانی معرفت چیست؟ معرفت اثبات توحید و یکتایی خدا در درجهی اوّل است؛ بعد در مرحلهی دوّم معرفت معانی؛ سپس معرفت ابواب و آنگاه معرفت و در درجهی چهارم شناسایی مردم است و بعد شناختن ارکان و در مرتبهی ششم شناختن نقباء و پاکان است و در مرحلهی هفتم شناختن نجباء و این
تفسیر آیهی شریفه است: و اگر همهی درختان روی زمین قلم شود، و دریا برای آن مرکّب گردد، و هفت دریاچه به آن افزوده شود، اینها همه تمام میشود ولی کلمات خدا پایان نمیگیرد خداوند عزیز و حکیم است. (لقمان/27) جابر! اثبات توحید و معرفت معانی را [اینک برایت توضیح میدهیم] امّا اثبات توحید عبارت است: چشمها او را نمیبینند ولی او همهی چشمها را میبیند و او بخشنده [انواع نعمتها، و باخبر از دقایق موجودات]، و آگاه [از همه] چیز است. (انعام/103) و او غیب است و پنهان به آن طوری که خود را ستوده او را در مییابی. امّا معانی ما معانی خدا و مظاهر او در میان شماییم ما را از نور ذات خویش آفرید و به ما امور بندگان خود را واگذارد. ما به اجازهی او هرچه بخواهیم انجام میدهیم ما وقتی بخواهیم خدا میخواهد و اراده کنیم خدا اراده میکند ما را خداوند به این مقام رسانیده و از بین بندگان خود برگزیده و ما را حجّت خویش در زمین قرار داده. هرکسی یکی از اینها را منکر شود و رد کند ردّ بر خدا کرده و کافر به آیات و انبیاء و پیامبران (او شده است».(1)
"قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً "
"بگو: «من فقط بشرى هستم مثل شما؛ [ولى] به من وحى مىشود كه معبودتان، تنها معبودِ يگانه است؛ پس هركه به لقاى پروردگارش اميد دارد، بايد كارى شايسته انجام دهد، و هيچكس را در عبادت پروردگارش شريك نكند»."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص648 / بحارالأنوار، ج26، ص12 .
احادیث:
امام صادق (علیه السلام): سماعهْ بنمهران گوید: از امام صادق (علیه السلام) در مورد این آیه: "فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً" پرسیدم. فرمود: «مقصود از عمل صالح، شناخت ائمّه (ع) است" وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَد" یعنی تسلیمشدن به ولایت علی (علیه السلام) و اینکه در خلافت، شخصی را که شایستهی خلافت نیست، با او شریک نگرداند»(1).(2)
امام صادق (علیه السلام): ابوبصیر نقل میکند: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «با ولایت خاندان رسول خدا (ص) ولایت غیر ایشان را شریک نکنید. عمل صالح همان ولایت خاندان رسول خدا (صلی الله علیه و آله) است. هرکس در عبادت خداوند، کسی را شریک قرار دهد، به ولایت ما شرک ورزیده و به ولایت ما کافر شده و به امیرالمؤمنین (علیه السلام) جفا نموده و به ولایتش کافر گشته است»(3).(4)
1) . رجوع کنید به توضیح کفر و شرک مندرج در زیرنویس مرتبط با سوره نحل، آیه 88.
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص656 / بحارالأنوار، ج36، ص106/ بحارالأنوار، ج81، ص349/ العیاشی، ج2، ص353 .
3) . رجوع کنید به توضیح کفر و شرک مندرج در زیرنویس مرتبط با سوره نحل، آیه 88.
4) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج8، ص656 / بحارالأنوار، ج24، ص377/ بحارالأنوار، ج81، ص349/ القمی، ج2، ص47 .
"كهيعص "
"كهيعص"
احادیث:
او در وعدههایش نسبت به آنان صادق است تا اینکه آنان را به جایگاهی برساند که در بطن قرآن به آنان وعده داده است.(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص12 / بحار الأنوار، ج89، ص377/ معانی الأخبار؛ ص28/ تأویل الآیات الظاهرة؛ ص292؛ «بتفاوت» .
حض-رت و فرزندان و یارانش و یاء اشاره به یزید لعنه الله علیه و "عین" حکایت از عطش آن حض-رت در کربلاء و "صاد" به معنی صبر و پایداري آن بزرگوار می باشد...(روایت ادامه دارد)
"وَ إِنِّي خِفْتُ الْمَوالِيَ مِنْ وَرائي وَ كانَتِ امْرَأَتي عاقِراً فَهَبْ لي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا "
"و من از بستگانم بعد از خودم بيمناكم [كه حقّ پاسدارى از آيين تو را نگاه ندارند]؛ و درحالىكه همسرم نازا و عقيم است؛ تو ازنزد خود جانشينى به من ببخش."
احادیث:
حض-رت موس-ی بن جعفر علیه الس-لام: شخص-ی از پ-درم معناي آیه «وانی خفت الموالی من ورائي» را سؤال کرد فرمود: مراد از «موالی» عمو زاده ها می باش-د و چون زکریا فرزن-دي نداشت خدا را به ش-رافت و بزرگی محمد ص-لی الله علیه و آله و آل او علیهم الس-لام قسم داد که به او پس-ري کرامت بفرمای-د که نبوت و پیغمبري در ص-لب و نسل او باش-د. خداون-د به زکریا گف-ت: اي زکری-ا! آن درخواس-تی که کردي به حض-رت محم-د ص-لی الله علیه و آله دادیم. او خ-اتم الن-بیین است و بع-د از او پیغمبري نخواهد بود اما بعد از او امامت از ص-لب (نسل) پسر عمویش علی بن ابی طالب علیه السلام و رحم فاطمه علیهاالسلام دختر حض-رت محم-د ص-لی الله علیه و آله خارج خواه-د شد و ذریه ائمه علیهم الس-لام یکی پس از دیگري به عنوان حجتهاي من در روي زمین منتقل خواه-د ش-د. خداوند دعاي زکریا را مورد اجابت قرار داد و در سن پیري یحیی را به او عطا فرمود که وارث آل یعقوب باشد.(1)
1) . تأویل الآیات: ج 1ص301؛ بحارالانوار: ج 24ص373؛ البرهان: ج 3ص699.
"يَرِثُني وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا "
"كه وارث من و وارث دودمان يعقوب باشد؛ و او را اى پروردگار من مورد رضايت خود قرار ده."
احادیث:
امام رضا (ع): ابن قیاما گفت: «به دیدار امام رضا (ع) آمدم درحالیکه فرزندش امام جواد (ع) متولّد شده بود»؛ پس فرمود: «خداوند کسی را به من بخشیده که از من ارث میبرد و از خاندان داود ارث میبرد».(1)
امام کاظم (ع): چون زکریّا (ع) از مقام و منزلت حضرت محمّد (ص) اطّلاع داشت گفت: «خدایا با این مقام و شرافتی که به محمّد (ص) عنایت کردهای و نام او را قرین و ردیف نام خود قرار دادهای چه شد که به او فرزندی از نهاد و صلب خودش ندادی که نبوّت به او برسد». فرمود: «یا زکریّا (ع)! چنین کاری نیز دربارهی محمّد (ص) انجام دادهام پس از او پیامبری نیست، او آخرین پیامبر است ولی امامت متعلّق به پسر عمو و برادرش علیّبنابیطالب (ع) است بعد از او نژاد از صلب علی (ع) به رحم فاطمه (س) دختر محمّد (ص) قرار دادم و آنها را به یکدیگر پیوستم و از همین نژاد امامها و حجّتهای خود را برگزیدم میخواهم از صلب تو نیز فرزندی خارج کنم که وارث تو و آل یعقوب باشد». خداوند به او یحیی (ع) را عنایت فرمود.(2)
"يا زَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلامٍ اسْمُهُ يَحْيى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا گ
"اى زكريّا! ما تو را به پسرى بشارت مىدهيم كه نامش «يحيى» است؛ و پيش از اين، همنامى براى او قرار ندادهايم."
احادیث:
پیامبر (ص): از رسول خدا (ص) در مورد آیهی "لَمْ نَجْعَل لَّهُ مِن قَبْلُ سَمِیًّا" روایت میکند که ایشان فرمود: «منظور از آن یحیی (ع) و نور چشمم حسین (ع) است».(1)
"يا يَحْيى خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّةٍ وَ آتَيْناهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا "
"اى يحيى! كتاب الهى را باقوّت بگير. و ما در كودكى فرمان [نبوّت] به او داديم!"
احادیث:
امام جواد (ع): علیبناسباط گوید: امام جواد (را دیدم که به من فرمود: «ای علی (ع) خدا حجّت دربارهی امامت را بهمانند حجّت دربارهی نبوّت آورده است. و فرموده: "وَ آتَیْناهُ الْحُکْمَ صَبِیًّا؛ وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ "(قصص/14). "وَ بَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَةً" (احقاف/15) پس رواست که به شخصی در کودکی حکمت داده شود [چنانچه به یحیی (ع) داده شد] و رواست که در چهلسالگی داده شود [چنانچه به یوسف (ع) داده شد].(1)
امام باقر (ع): به خدا قسم، در کودکی به علی (ع) حکمت و دانش عنایت شد، چنانکه به یحییبنزکریّا (ع) از کودکی حکمت و دانش عطا شد.(2)
"فَناداها مِنْ تَحْتِها أَلاَّ تَحْزَني قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا "
"ناگهان از طرف پايين پايش او را صدا زد كه: «غمگين مباش! پروردگارت زير پاى تو چشمهی آبى [گوارا] قرار داده است."
احادیث:
امام صادق (ع): ابوعبیده گوید: امام صادق (ع) فرمود: «فاطمه (س) بر پدرش هفتاد و پنج روز گریه کرد و جبرئیل نزد او میآمد و او را از حال پدرش آگاه میساخت و به او تسلیت میگفت و از حوادث بعد از او خبر میداد و علی (ع) آن را مینوشت و این مانند سخن خدای تعالی است: "فَناداها مِنْ تَحْتِها أَلَّا تَحْزَنِی"».(1)
"وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا "
"و اين تنهی نخل را بهطرف خود تكان ده، تا رطب تازهاى بر تو فرو ريزد."
احادیث:
امام صادق (ع): امام صادق (ع) فرمود: «فاطمه (س) هم پنجمین نفر اهل کساء بود و جبرئیل به وجود ایشان افتخار کرد. و گفت: «کیست مثل من، درصورتیکه ششمین نفر آنان میباشم. و به حضرت مریم (س) میفرماید: " تُساقِطْ عَلَیْکِ رُطَباً جَنِیًّا * فَکُلِی وَ اشْرَبِی".(2)
"وَ إِنَّ اللهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقيمٌ "
"و [عيسى گفت]: خداوند، پروردگار من و پروردگار شماست؛ او را پرستش كنيد؛ اين است راه راست."
احادیث:
حض-رت باقر علیه الس-لام: مائیم برگزی-دگان خ-دا و مائیم راه روشن و ص-راط مس-تقیم به سوي خداي تعالی.(1)
حض-رت باقر علیه الس-لام: یزید کناس-ی روایت کرده گفت: از حض-رت باقر علیه الس-لام در مورد این آیه سؤال نمودم، فرمود: خداوند از زمانیکه آدم را خلق نمود و به زمین فرود آورد هی-چ گاه زمین خالی از حجت نبوده است. عرض کردم: آیا امیرالمؤمنین علیه الس-لام در زمان پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله حجت بر این امت بود؟ فرمود: بله حجت صامت (ساکت) بود، از آن روزي که آن حضرت را نصب فرمود و مردم را به اطاعت او امر کرد. گفتم: پس اطاعت امیرالمؤمنین علیه السلام در حال حیات و ممات رسول اکرم صلی الله علیه و آله بر تمام مردم واجب بود؟ فرمود: بله، اما در زمان حضور پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله آن حضرت حجت صامت بود و بعد از وفات آن حضرت حجت ناطق شد.(2)
"فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظيمٍ "
"ولى [بعد از او] گروههايى از ميان آنها اختلاف كردند؛ پس واى به حال كسانى كه كافر شدند از حضور روز بزرگ [رستاخيز]!"
احادیث:
امام باقر (ع): داود دَجاجی از امام باقر (ع) روایت میکند: از حضرت امیرالمؤمنین (ع) از این آیه "فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَیْنِهِمْ"؛ سؤال شد فرمود: «با دیدن سه علامت منتظر آمدن مهدی (باشید». راوی عرض کرد: «یا امیرالمؤمنین آنها چیستند»؟ فرمود: «اوّل اختلافی که در بین اهل شام پدید میآید، و آمدن پرچمهای سیاه از خراسان و وحشتی در ماه رمضان».(1)
"وَ وَهَبْنا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنا وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِيًّا "
"و از رحمت خود به آنان عطا كرديم؛ و براى آنها نام نيك و مقام برجستهاى [در ميان همهی امّتها] قرار داديم."
احادیث:
"وَ نادَيْناهُ مِنْ جانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا "
"ما او را از جانب راست [كوه] طور فرا خوانديم؛ و [همچون] نجواكننده او را [به خود] نزديك ساختيم."
احادیث:
پیامبر (ص): جابربنعبدالله گوید: در روز طائف رسول خدا (ص) با علی (ع) خصوصی سخن گفت؛ پس ابوبکر و عمر گفتند: «بدون ما با او خصوصی سخن [و راز] گفتی». فرمود: «من با او راز نگفتم؛ بلکه خداوند با او نجوا کرد».(2)
"وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولاً نَبِيًّا "
"و در اين كتاب از اسماعيل [نيز] ياد كن، كه او در وعدهاش صادق، و رسول و پيامبرى [بزرگ] بود."
احادیث:
امام صادق (ع): آن اسماعیلی که خدای سبحان دربارهاش فرموده: "وَ اذْکُرْ فِی الْکِتابِ إِسْماعیلَ إِنَّهُ کانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ کانَ رَسُولاً نَبِیًّا" این اسماعیلبنابراهیم (نبود. بلکه یکی از پیامبران بود که خدا او را بر قوم خود مبعوث نمود. آن قوم وی را گرفتند و پوست سروصورت آن حضرت را کندند!! آنگاه ملکی نزد آن بزرگوار آمد و گفت: «هر دستوری داری به من بده تا از ایشان انتقام بگیریم»، فرمود: «من هم به مظلومیّت امام حسین (ع) اقتدا مینمایم».(1)
"أُولئِكَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهيمَ وَ إِسْرائيلَ وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُكِيًّا "
"آنها پيامبرانى بودند از فرزندان آدم، و از كسانى كه با نوح [بركشتى] سوار كرديم، و از دودمان ابراهيم و يعقوب، و از كسانى كه هدايت كرديم و برگزيديم، كسانىكه خداوند مشمول نعمتشان قرار داده بود، هنگامىكه آيات خداوند رحمان بر آنان خوانده مىشد به خاك مىافتادند، درحالىكه سجده مىكردند و گريان بودند."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص86/ بحار الأنوار، ج13، ص388/ علل الشرایع؛ ج1، ص77/ قصص الأنبیاءللجزایری؛ ص316 .
احادیث:
امام سجاد (ع): از امام باقر (ع) روایت است: حضرت زینالعابدین (ع) وقتی به این آیه از سورهی مریم میرسید:" وَ مِمَّنْ هَدَیْنا وَ اجْتَبَیْنا إِذا تُتْلی عَلَیْهِمْ آیاتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُکِیًّا "سجده میکرد و میفرمود: «منظور ما هستیم که برگزیده و منتخب میباشیم».(1)
"وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذينَ كَفَرُوا لِلَّذينَ آمَنُوا أَيُّ الْفَريقَيْنِ خَيْرٌ مَقاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيًّا "
"و هنگامىكه آيات روشنگر ما بر آنان خوانده مىشود، كافران به مؤمنان مىگويند: «كدام يك از [ما] دو گروه جايگاهش بهتر، و محفل انسش زيباتر است»؟!"
احادیث:
"لِلَّذِینَ آمَنُوا" یعنی به کسانی که به ولایت امیرالمؤمنین (ع) و ما اهل بیت اعتراف کردند، گفتند: "أَیُّ
الْفَرِیقَیْنِ خَیْرٌ مَّقَامًا وَ أَحْسَنُ نَدِیًّا"؛ و این بیان حال ایشان است. و خداوند هم در جواب ایشان فرمود: "وَ کَمْ أَهْلَکْنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْن"؛ یعنی نسلهایی از امّتهای گذشته.(1)
"قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً "
"بگو: «آنها كه در گمراهى بودهاند، بايد خداوند به آنها مهلت دهد تا زمانىكه وعدهی الهى را با چشم خود ببينند: يا مجازات [اين دنيا]، يا [عذاب] قيامت را! [و بهزودى] خواهند دانست چه كسى جايگاهش بدتر، و لشكرش ناتوانتر است»!"
احادیث:
امام صادق (ع): ابوبصیر گوید: ... به امام (ع) عرض کردم: «سخن خداوند عزّوجلّ: "مَنْ کانَ فِی الضَّلالَةِ فَلْیَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا" یعنی چه»؟ فرمود: «همه آنها در ضلالت بودند و به ولایت امیر المؤمنین و ما ایمان نداشتند، گمراه و گمراهکننده بودند. خداوند گمراهی و سرکشی آنها را گسترش داد تا بمیرند و بدون یار و یاور به بدترین جایگاه منتقل شوند». گفتم: «این آیه: "حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَیَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَکاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً"». فرمود: «امّا این قسمت آیه: "حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ"؛ منظور خروج قائم (عج) است و همین معنی ساعت است، آن روز خواهند فهمید که از جانب خدا به وسیله حضرت مهدی (عج) چه بر سر آنها نازل شده، این است معنی آیه: "مَنْ هُوَ شَرٌّ مَکانا"؛ یعنی نزد قائم (عج)».(1)
"وَ يَزيدُ اللهُ الَّذينَ اهْتَدَوْا هُدىً وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ مَرَدًّا "
"و كسانى كه پذيراى هدايت شوند، خداوند بر هدايتشان مىافزايد؛ و آثار ماندگار شايستهاى كه [از انسان] باقى مىماند، ثوابش در پيشگاه پروردگارت بهتر، و عاقبتش نيكوتر است."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص132/ الکافی؛ ج1، ص431/ بحار الأنوار، ج24، ص332 .
احادیث:
امام صادق (ع): ابوبصیر گوید: از امام صادق (ع) در مورد این آیه:" وَ یَزِیدُ اللهُ الَّذِینَ اهْتَدَوْا هُدیً" پرسیدم. فرمود: «یعنی خداوند در آن روز بر هدایتیافتگان بهواسطهی پیروی از قائم (عج) که منکر او نشدهاند، میافزاید».(1)
"يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقينَ إِلَى الرَّحْمنِ وَفْداً "
"در آن روز كه پرهيزگاران را بهصورت گروهى بهسوى خداوند رحمان [و پاداشهاى او] محشور مىكنيم."
احادیث:
پیامبر (ص): رسول خدا (ص) فرمود: «من نخستین کسی هستم که روز قیامت بر خدای عزیز جبّار با کتابش و اهل بیتم وارد خواهم شد، سپس امّتم [وارد میشوند]؛ و از آنها خواهم پرسید: چه کردید با کتاب خدا و اهل بیت من»؟(2)
"لا يَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلاَّ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً "
"آنان هرگز مالك شفاعت نيستند؛ مگر كسى كه نزد خداوند رحمان، عهد و پيمانى گرفته است."
احادیث:
امام صادق (ع): ابوبصیر گوید: به امام باقر (ع) عرض کردم: «عبارت: "لَا یَمْلِکُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِندَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا" چه معنایی را میرساند»؟ ایشان فرمود: «خداوند در اینجا کسانی را که با ولایت امیرالمؤمنین (ع) و دیگر ائمّه (ع) عزّتمند نموده، استثنا کرده است و این پیمان نزد خداوند است».(1)
"إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا "
"بهيقين كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادهاند، بهزودى خداوند رحمان محبّتى براى آنان [در دلها] قرار مىدهد!"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص146 / الکافی؛ ج1، ص431/ بحار الأنوار، ج8، ص 36 .
امام باقر (ع): هیچ مؤمنی را نمییابی که در قلبش محبّت نسبت به علیّبنابیطالب (ع) و اهل بیتش (ع) نباشد.(1)
پیامبر (ص): ابوسعید خدری گوید: پیامبر (ص) به امام علی (ع) فرمود: «ای علی (ع) ! بگو: «خداوندا دوستی مرا در قلب مؤمنان قرار ده»! پس خداوند این آیه را نازل کرد: "إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا". هیچ مؤمنی را نمییابی که در قلبش محبّت نسبت به علیّبنابیطالب (ع) و اهل بیتش (ع) نباشد».(2)
پیامبر (ص): امیرالمؤمنین علی (ع) فرمود: «نزد رسول خدا (آمدم، فرمود: «... جبرئیل فرود آمد و گفت:" إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمانُ وُدّاً..."». پیامبر (ص) فرمود: «منظور از پرهیزگاران، علیّبنابیطالب (ع) و شیعهاش میباشد».(3)
"فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقينَ وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا "
"در حقیقت، ما این [قرآن] را بر زبان تو آسان ساختیم تا پرهیزگاران را بدان نوید، و مردم ستیزه جو را بدان بیم دهی."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص158/ الکافی؛ ج1، ص431/ بحار الأنوار، ج24، ص332/ تأویل الآیات الظاهرة؛ ص300/ القمی؛ ج2، ص57 .
"طه "(1)
"ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى" (2)
"طه" (1)
"ما قرآن را بر تو نازل نکردیم که خود را سخت به زحمت بیفکنى!" (2)
احادیث:
امام علی (ع): ای سلمان و ابوذر! ... من و پیامبر یک نور بودیم؛ او محمّد مصطفی گردید و من وصی او علیّ مرتضی شدم؛.. محمّد (ص) "طه* ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی" است؛ محمّد (ص) صاحب دلالات است و من صاحب معجزات و آیات هستم.(1)
امام صادق (ع): ثعلبی در مورد آیهی طه از امام صادق (ع) روایت میکند که ایشان فرمود: «طه، طهارت اهل بیت (ع) است». سپس آیه: خدا فقط میخواهد آلودگی را از شما خاندان [پیامبر] بزداید و شما را پاک و پاکیزه گرداند. (احزاب/33). را تلاوت نمود.(2)
"اللهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى "
"او خداوندى یگانه است که معبودى جز او نیست؛ و نیکوترین نامها از آنِ اوست."
احادیث:
او را پذیرفت. (بقره/37). بهواسطهی ما درختان میوه میدهد و میوهها میرسد و نهرها جاری میگردد و باران از آسمان میبارد و گیاه در زمین میروید.(1)
"قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها وَ أَهُشُّ بِها عَلى غَنَمي وَ لِيَ فيها مَآرِبُ أُخْرى "
"گفت: «این عصاى من است؛ بر آن تکیه مىکنم، برگ درختان را با آن براى گوسفندانم فرو مىریزم؛ و من در آن منافع دیگرى نیز دارم»."
احادیث:
"وَ اجْعَلْ لي وَزيراً مِنْ أَهْلي "(29)
"و وزیرى از خاندانم براى من قرار ده."
"هارُونَ أَخي"(30)
"برادرم هارون را."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص198/ تأویل الآیات، ص 574 .
هارون را وزیر موسی (گردانیدی». خداوند به من وحی کرد: «علی (ع) وزیر و ناصر و جانشین بعد از تو است». یا علی (ع) ! تو از پیشوایان هدایت و اولاد من از تو خواهند بود.(1)
"وَ أَشْرِكْهُ في أَمْري "
"و او را در کارم شریک ساز."
احادیث:
پیامبر (ص): ابوذر غفاری گوید: من با رسول خدا (ص) نماز ظهر را خواندم مستمندی در مسجد از مردم چیزی خواست هیچکس چیزی به او نداد... درهمینحال علی (ع) که درحال رکوع بود، با انگشت کوچک دست راست خود اشاره کرد، سائل نزدیک آمد و انگشتر را از دست آن حضرت بیرون آورد؛ پیامبر (ص) که درحال نماز بود این جریان را مشاهده کرد، هنگامیکه از نماز فارغ شد سر بهسوی آسمان بلند کرد و چنین گفت: رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی وَ اجْعَلْ لِی وَزِیراً مِنْ أَهْلِی هارُونَ أَخِی اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی [و دعای او را مستجاب نمودی و بر او آیه قرآن نازل کردی: بهزودی بازوان تو را بهوسیلهی برادرت محکم
[و نیرومند] میکنیم، و برای شما سلطه و برتری قرار میدهیم و به برکت آیات ما، بر شما دست نمییابند شما و پیروانتان پیروزید!. (قصص/35). خدایا! من محمّد، پیامبر و برگزیدهی تو هستم پس رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی وَ اجْعَلْ لِی وَزِیراً مِنْ أَهْلِی هارُونَ أَخِی اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی؛ ابوذر (ره) گفت: «هنوز دعای پیامبر (ص) پایان نیافته بود که جبرئیل نازل شد و به پیامبر (ص) گفت: «بخوان». پیامبر (ص) فرمود: «چه بخوانم»؟ گفت: «بخوان: سرپرست و رهبر شما تنها خدا است و پیامبر او، و آنها که ایمان آوردهاند و نماز را برپا میدارند و درحال رکوع زکات میپردازند. (مائده/55)».(1)
"كُلُوا وَ ارْعَوْا أَنْعامَكُمْ إِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى "
"[از آن ] بخورید و چهارپایانتان را در آن به چرا برید. بهیقین در اینها نشانههاى روشنى براى خردمندان است."
احادیث:
"قُلْنا لاتَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلى "
"گفتيم: «نترس! به يقين تو [پيروز و] برترى»."
احادیث:
امام صادق (ع): معمربنراشد گوید: از امام صادق (ع) شنیدم: «فردی یهودی نزد پیامبر (ص) آمد؛ درحالیکه در مقابل ایشان ایستاده بود با چشمانی تیز به پیامبر (ص) مینگریست. پیامبر (ص) فرمود: «ای یهودی حاجتت چیست»؟! پاسخ داد: «تو برتری یا موسیبنعمران که خداوند با او گفتگو کرد و بر او تورات نازل کرد و دریا را برای او شکافت و با ابر بر او سایه گستراند»؟ پیامبر اکرم (ص) به یهودی فرمود: «برای بندهی خدا پسندیده نیست که خویش را بستاید، ولی به تو میگویم: «در آنهنگام که از آدم خطایی سر زد و چون خواست توبه کند»، گفت: «پروردگارا! از تو میخواهم تا به حقّ محمّد و آل محمّد (ص) مرا ببخشایی». پس خداوند او را بخشود... موسی وقتی عصایش را افکند، ترس خفیفی در دل احساس کرد و گفت: «خداوندا! از تو میخواهم تا به حقّ محمّد و آل محمّد (ص) مرا ایمن بداری؛ پس خدای متعال به او فرمود: نترس! تو مسلّماً [پیروز و] برتری».(2)
"وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى "
"و من هرکه را توبه کند، و ایمان آورد، و عمل صالح انجام دهد، سپس هدایت شود، مىآمرزم."
احادیث:
امام علی (ع): مراد از اهْتَدَی یعنی بهسوی ولایت ما هدایت شوند.(1)
امام سجاد (ع): ثُمَّ اهْتَدی؛ یعنی بهسوی ما اهل بیت (ع) هدایت یافت.(2)
امام باقر (ع): وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدی؛ به خدا قسم اگر توبه کند و ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد ولی راه به ولایت و محبّت ما نداشته باشد و فضل و مقام ما را نشناسد توبه و ایمان و عمل صالح او برایش سودی نخواهد داشت.(3)
"يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلاَّ هَمْساً "
"آن روز، همه از دعوتکنندهی الهی پیروی نموده، و قدرت بر مخالفت او نخواهند داشت [و همگی از قبرها برمیخیزند]؛ و همهی صداها در برابر [عظمت ] خداوند رحمان، خاضع میشود؛ و جز صدای آهسته چیزی نمیشنوی."
احادیث:
امام صادق (ع): "الدَّاعِی"، امیرالمؤمنین (ع) است.(1)
"يَوْمَئِذٍ لاتَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلاً "
"در آن روز، شفاعت [هيچكس] سودى نمىبخشد، جز كسىكه خداوند رحمان به او اجازه داده، و از گفتار او راضى است."
احادیث:
حض-رت موس-ی بن جعفر علیه الس-لام: عیس-ی بن داود از حض-رت موس-ی بن جعفر علیه الس-لام روایت کرده فرمود: روز قیامت ش-فاعت ما آل محمد علیهم السلام به کس-ی نمی رس-د
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص284 / تأویل الآیات الظاهرة؛ ص311/ بحار الأنوار، ج36، ص127 .
مگر آن هایی که در دنیا مطیع و پیرو آل محمد علیهم الس-لام بوده اند قولا و عملا، و با دوستی و محبت آن بزرگواران فوت کرده و از دنیا رفته اند.(1)
"وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَ قَدْ خابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْماً "
"و [در آن روز] همهی چهرهها در برابر خداوند زنده پاینده، خاضع مىشود؛ و آنکه بار ستمى بر دوش دارد، مأیوس [و زیان کار] است."
احادیث:
پیامبر (ص): خدای متعال به زبان حضرت محمّد (ص) در مورد علیّبنابیطالب (ع) این قضا را جاری کرده که هیچ مؤمنی با تو دشمنی نمیکند و هیچ کافری یا منافقی تو را دوست ندارد، "وَ قَدْ خابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْماً".(2)
"وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا يَخافُ ظُلْماً وَ لا هَضْماً "
"[امّا] آن کسکه کارهاى شایسته انجام دهد، درحالىکه مؤمن باشد، نه از ستمى مىترسد، و نه از کمبود [حقّش]."
احادیث:
امام صادق (ع): "وَ مَنْ یَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا یَخافُ ظُلْماً وَ لا هَضْماً"؛ یعنی هرکس مؤمن به محبّت آل محمّد (ص) و دشمن دشمن ایشان باشد.(1)
"فَتَعالَى اللهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْني عِلْماً "
"پس بلند مرتبه است خداوندى که فرمانرواى حقیقى است! و [اى پیامبر]! نسبت به [تلاوت] قرآن، پیش از آنکه وحى آن بر تو تمام شود، شتاب مکن؛ و بگو: «پروردگارا! علم مرا افزون کن»."
احادیث:
امام سجاد (ع): خداوند هیچ پیامبری را بر نیانگیخت مگر اینکه مقداری از علم به او داد به جز پیامبر ما (که به او تمام علم را داد و در قرآن فرموده: بیانگر همه چیز. (نحل/89). و در آیهی دیگر: و برای او در الواح اندرزی از هر موضوعی نوشتیم. (اعراف/145). و فرموده است: [امّا] کسی که دانشی از کتاب (آسمانی) داشت. (نمل/40). نفرمود: «کسی که دارای علم کتاب است
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص286 / بحار الأنوار، ج23، ص360/ تأویل الآیات الظاهرة؛ ص312 .
بلکه فرموده است کسی که در نزد او مقداری از علم کتاب است. ولی دربارهی حضرت محمّد (فرموده است. این کتاب [آسمانی] را به گروهی از بندگان برگزیده خود به میراث دادیم. (فاطر/32). این بیان مربوط به تمام علم است و ما آن خانوادهی برگزیده هستیم که در این آیه میفرماید: «پیامبر اکرم (ص) در تقاضای خود از خدا میگفت: رَبِّ زِدْنِی عِلْماً؛ این همان افزایشی است که در نزد ما است که در اختیار هیچیک از اوصیای انبیاء (و نه بازماندگان آنها جز ما نبوده است با همین علم ما از بلاها و مرگ و میرها و حق و باطلها اطّلاع داریم.(1)
"وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً "
"و پیش از این، از آدم پیمان [اطاعت] گرفته بودیم؛ امّا او فراموش کرد؛ و عزم استوارى براى او نیافتیم."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص288/ بحار الأنوار، ج26، ص64 .
مورد محمّد (ص)و اوصیاء بعد از او و مهدی (عج)و سیرت او پیمان بست و آنان یقین حاصل کردند که این افراد، این چنیناند و بدان اذعان داشتند.(1)
"قالَ اهْبِطا مِنْها جَميعاً بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلا يَضِلُّ وَ لا يَشْقى "
"[خداوند] فرمود: «همگى شما از بهشت خارج شوید، درحالىکه دشمن یکدیگر خواهید بود؛ ولى هرگاه هدایتى از سوى من به سراغ شما آید، هرکس از هدایت من پیروى کند، نه گمراه مىشود، و نه در رنج خواهد بود»."
احادیث:
امام باقر (ع) و امام صادق (ع): پیروی از قرآن موجب سعادت؛ "فَمَنِ اتَّبَعَ هُدایَ فَلا یَضِلُّ وَ لا یَشْقی". پیروی از ائمّه (ع) سبب بهشت میشود.(2)
"وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْري فَإِنَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى "
"و هرکس از یاد من روىگردان شود، زندگى [سخت و] تنگى خواهد داشت؛ و روز قیامت، او را نابینا محشور مىکنیم."
احادیث:
امام باقر ( ع): جابر گوید: از امام باقر (ع) در مورد آیه: و هرکس از یاد پروردگارش روی گرداند، او را به عذاب شدید و فزایندهای گرفتار میسازد. (جن/17) سؤال کردم. امام باقر (فرمود: «کسی که از علی (ع) روی گرداند خدا او را به عذاب فراینده گرفتار میکند و آن شدیدترین عذاب است».(1)
امام کاظم (ع): وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَةً ضَنْکاً وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ أَعْمی ... وَ کَذلِکَ نَجْزِی مَنْ أَسْرَفَ؛ هرکه در عداوت آل محمّد (ص) اسراف ورزد. و به آیات پروردگارش ایمان نیاورد! و عذاب آخرت، شدیدتر و پایدارتر است!(2)
"قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسيتَها وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى "
"مىفرماید: «همانگونه که آیات ما براى تو آمد، و تو آنها را فراموش کردى؛ همانطور امروز تو فراموش خواهى شد»."
احادیث:
امام صادق (ع): ابوبصیر نقل میکند: امام صادق (ع) دربارهی کلام خدای عزّوجلّ: "قالَ کَذلِکَ أَتَتْکَ آیاتُنا فَنَسِیتَها" فرمود: «آیات ائمّه (ع) هستند. "فَنَسِیتَها وَ کَذلِکَ الْیَوْمَ تُنْسی"؛ یعنی همچنانکه آنها را رها کردی، امروز در آتش رها میشوی، چنانکه ائمّه (ع) را رها کردی و امرشان را اطاعت نکردی و گفتارشان را نشنیدی.(1)
"وَ كَذلِكَ نَجْزي مَنْ أَسْرَفَ وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآياتِ رَبِّهِ وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَ أَبْقى "
"و اینگونه کسى را که اسراف کند، و به آیات پروردگارش ایمان نیاورد، جزا مىدهیم! و عذاب آخرت، شدیدتر و ماندگارتر است."
احادیث:
امام صادق (ع): ابوبصیر نقل میکند: امام صادق (ع) دربارهی آیه: "وَ کَذلِکَ نَجْزی مَنْ أَسْرَفَ وَ لَمْ یُؤْمِنْ بِآیاتِ رَبِّهِ وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَ أَبْقی" فرمود: «یعنی کسی که در ولایت امیرالمؤمنین
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص308/ الکافی؛ ج1، ص435/ بحار الأنوار، ج24، ص348/ تأویل الآیات الظاهرة؛ ص315/ المناقب؛ ج3، ص97 .
(ع) دیگری را شریک کند و به آیات پروردگارش ایمان نیاورد و ائمّه (ع) را از روی دشمنی رها کند و از آثارشان پیروی نکند و دوستشان ندارد».(1)
"أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ في مَساكِنِهِمْ إِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى "
"آیا براى هدایت آنان کافى نیست که بسیارى از اقوام پیشین را [که طغیان و فساد کردند] هلاک نمودیم، درحالیکه اینها در مسکنهای [ویرانشده] آنان راه مىروند؟! بهیقین در این امر، نشانههاى روشنى براى خردمندان است."
احادیث:
پیامبر (ص): سپس خداوند فرموده "أَ فَلَمْ یَهْدِ لَهُمْ کَمْ أَهْلَکْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ یَمْشُونَ فِی مَساکِنِهِمْ إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِأُولِی النُّهی" ائمه (ع) هستند و هرچه مانند آن از قرآن وجود دارد از قبیل اولیالالباب و امثال اینها است اشاره به ائمه (ع) است].(2)
امام صادق (ع): "اِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّأُوْلِی النُّهَی"؛ ما خردمندان هستیم.(3)
فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى [130]
پس در برابر آنچه میگویند، صبر کن؛ و پیش از طلوع آفتاب، و قبل از غروب آن، تسبیح و حمد پروردگارت را بجا آور؛ و همچنین [برخی] از ساعات شب و اطراف روز [پروردگارت را] تسبیح گوی؛ باشد که [از الطاف الهی] خشنود شوی.
احادیث:
امام باقر (علیه السلام): هلقام نقل میکند: امام باقر (علیه السلام) در مورد فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ فرمود: یعنی بر ردّ ولایت امیرالمؤمنین (توسط آنها [صبرکن].(1)
امام صادق (علیه السلام): "اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ"؛ یعنی یا محمّد (! بر تکذیب نمودن آنها نسبت به تو صبر کن، من به وسیله مردی از نسل تو انتقام خواهم گرفت و او همان قائم (من است که او را بر خون ستمگران مسلّط نمودهام.(2)
"وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها لا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى "
"خانوادهی خود را به نماز دستور ده؛ و بر انجام آن شکیبا باش؛ ما از تو روزى نمىخواهیم؛ [بلکه] ما به تو روزى مىدهیم؛ و عاقبت نیک در [سایهی] تقواست."
احادیث:
امام باقر (ع): وَ أْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا؛ همانا خداوند تبارکوتعالی به پیامبر (ص) امر کرده که آن را مخصوص اهل بیت خود و سوای دیگر مردم قرار دهد تا اینکه مردم بدانند که خاندان محمّد (ص) در نزد خداوند از جایگاهی برخوردارند که دیگر مردم از آن بیبهرهاند. چرا که خداوند ابتدا آنان را به همراه دیگر مردم مورد خطاب قرار داد و سپس بهصورت خصوصی به آنان امر نمود.(1)
"قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحابُ الصِّراطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدى "
"بگو: «همه (ما و شما) در انتظاریم؛ [ما در انتظار وعده پیروزى، و شما در انتظار شکست ما] پس انتظار بکشید! امّا بهزودى خواهید دانست چه کسى از اصحاب صراط مستقیم، و چه کسى هدایت یافته است»."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص318 / بحار الأنوار، ج35، ص237/ عوالی اللآلی؛ ج2، ص22 .
احادیث:
امام باقر (ع): جابر گوید: از امام باقر (ع) در مورد آیه: فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِیِّ وَمَنِ اهْتَدَی سؤال کردم. ایشان پاسخ داد: «منظور از آن این است: کسی که به ولایت ما راه یافته است».(1)
امام باقر (ع): فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِیِّ وَمَنِ اهْتَدَی؛ علی (ع) صاحب راه راست است و منظور از مَنِ اهْتَدَی این است که هرکس به ولایت ائمّه (ع) راه یابد.(2)
امام صادق (ع): ابنرئاب گوید: امام صادق (ع) به من فرمود: به خدا قسم، ما راهی هستیم که خداوند به پیروی از آن امر کرده است. به خدا سوگند، ما راه راست هستیم و به خدا قسم ما کسانی هستیم که خداوند بندگان را به فرمانبرداری از ایشان امر کرده است. هرکس میخواهد از اینجا برگیرد و هرکس میخواهد از آن جا برگیرد؛ به خدا قسم از ما هیچ گریزی نمییابید (اطاعت از ما اجتناب ناپذیر است).(3)
"لاهِيَةً قُلُوبُهُمْ وَ أَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذينَ ظَلَمُوا هَلْ هذا إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَ فَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَ أَنْتُمْ تُبْصِرُونَ "
"و دلهايشان در بىخبرى فرو رفته است. و ستمكاران پنهانى نجوا كردند [و گفتند]: «آيا جز اين است كه او بشرى همانند شماست؟! آيا به سراغ سحر مىرويد، درحالىكه [چشم داريد و] مىبينيد»؟"
احادیث:
امام صادق (ع): "وَ أَسَرُّواْ النَّجْوَی الَّذِینَ ظَلَمُواْ"، منظور کسانی هستند که در حقّ خاندان محمّد (ع) ظلم کردند.(1)
"وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ إِلاَّ رِجالاً نُوحي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ "
"ما پيش از تو، جز مردانى كه به آنان وحى مىكرديم، نفرستاديم [همه انسان بودند] اگر نمىدانيد، از آگاهان بپرسيد."
احادیث:
"لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ كِتاباً فيهِ ذِكْرُكُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ "
"ما بر شما كتابى نازل كرديم كه تذكّر [و بيدارى] شما در آن است، آيا نمىانديشيد؟!"
احادیث:
امام کاظم (ع): "لَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَیْکُمْ کِتَابًا فِیهِ ذِکْرُکُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ"؛ منظور از آن، فرمانبرداری از امام بعد از پیامبر (ص) است.(1)
"لاتَرْكُضُوا وَ ارْجِعُوا إِلى ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَ مَساكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ "(13)
"[گفتيم]: فرار نكنيد و به زندگى پر ناز و نعمت، و به مسكنهاى [پر زرق و برق] خود بازگرديد! شايد [سائلان بيايند و] از شما تقاضا كنند [شما هم آنان را محروم بازگردانيد]!"
"قالُوا يا وَيْلَنا إِنّا كُنّا ظالِمِينَ "(14)
"گفتند: «اى واى بر ما! به يقين ما ستمكار بوديم»."
"فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصيداً خامِدينَ "(15)
"و همچنان اين سخن را تكرار مىكردند، تا آنها را درو كرده و خاموش ساختيم."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص340 / بحارا لأنوار، ج23، ص186/ تأویل الآیات الظاهرة، ص319 .
احادیث:
حضرت باقر علیه السلام: ذیل آیه فوق از بدربن خلیل اسدي روایت شده گفت: شنیدم حضرت باقر علیه السلام فرمود: زمانیکه حضرت قائم علیه السلام ظهور می کن-د جمعی را می فرس-تد ت-ا بنی امیه را از شام، حضورش بیاورن-د. بنی امیه چون این خبر را می ش-نوند به سوي روم فرار می کنن-د. اهل روم به آنها می گوین-د: ما نمی گذاریم داخل مملکت ما بشوید تا آنکه پیرو دین ما شده و مس-یحی شوید آنها ص-لیب به گردن هایشان انداخته داخل می شوند. هنگامیکه اص-حاب حضرت قائم علیه السلام وارد روم می شوند رومیان از آنان امان و ص-لح می طلبند. آنها می گویند ما امان به ش-ما نمی دهیم تا بنی امیه را تس-لیم ما بنمایید. لذا تمام بنی امیه را به اص-حاب آن حضرت تحویل می دهند. در آن وقت به آنها خطاب می کنند: فرار نکنید به سوي شام برگردید باید باز خواست شوید و از آنها سؤال می کنند گنجها را کجا پنهان کرده اید و به چه علت حض-رت سیدالش-هداء علیه الس-لام و یارانش و ائمه علیهم الس-لام و پیروان آنها را به قتل رسانیدید؟! در آن هنگام با کمال حسرت و ندامت می گویند: واي بر ما که مردمی ظالم و ستمکار بودیم، اصحاب آن حضرت را با شمشیر قهر خویش کشتیم. پس آنها را هلاك و نابود می کنند.(1)
"يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ "
"شب و روز، او را تسبيح مىگويند و هرگز سست نمىشوند."
1) . الکافی: ج 8ص51؛ بحار الانوار: ج 52ص377؛ البرهان: ج 3ص804.
احادیث:
حض-رت ص-ادق علیه الس-لام: علی بن ابراهیم قمی در تفس-یر خود روایت نموده که از حض-رت ص-ادق علیه الس-لام سؤال ش-د: ملائکه بیشترن-د یا بنی آدم؟ فرمود: قسم به ذاتی که جان من در قبضه قدرت او است، هرآینه ملائکه خدا در آسمانها بیشترند از عدد خاك در زمین، و در آس-مان محل ق-دمی نیست مگر آنکه در آن ملکی است که ذات س-بحانی را تسبی-ح و تقدیس می نماید. و در زمین درخت و کلوخی نیست مگر آنکه در آن ملکی است موکل به آن، که عمل آن را به درگاه الهی برد و خ-داي تعالی دانا است به آن. و از ملائکه هیچی-ک نیست مگر آنکه هر روز به وس-یله ولایت م-ا اه-ل بیت به خ-داي تع-الی تقرب جوی-د، و براي دوس-تان ما استغفار می نماید، و دشمنان ما را لعن کند، و از خدا فرستادن عذاب بر آنها را درخواست می کند.(1)
"أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ هذا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ وَ ذِكْرُ مَنْ قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُون "
"آيا آنها معبودانى جز او برگزيدند؟! بگو: «دليلتان را بياوريد. اين سخن كسانى است كه با من همراهى دارند، و سخن كسانى [پيامبرانى] است كه پيش از من بودند». امّا بيشتر آنها حق را نمىدانند و به همين دليل [از آن] روى گردانند."
1) . تفسیر قمی: ج 2ص255 .
احادیث:
امام کاظم (ع): "هَذَا ذِکْرُ مَن مَّعِیَ وَذِکْرُ مَن قَبْلِی"، منظور از ذکر کسی که همراه من است، علیّبنابیطالب (ع) میباشد و ذکر افراد قبل از من نیز پیامبران و اوصیای پیشین میباشند.(1)
"لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ "
"هيچگاه در سخن بر او پيشى نمىگيرند و [پيوسته] به فرمان او عمل مىكنند."
احادیث:
امام باقر (ع): محمّدبنسنان گوید: خدمت امام باقر (ع) بودم صحبت از اختلاف شد فرمود: «خداوند پیوسته در یکتایی خود یکتا و بیهمتا بود سپس محمّد (ص) و علی (ع) و فاطمه (س) را آفرید آنها بیش از هزاران سال ماندند آنگاه اشیاء را آفرید و آنان را گواه بر آفرینش اشیاء قرار داد و فرمانبرداری از ائمه (ع) را بر آنها الزام نمود و آنچه خواست در اشیاء نهاد و به ایشان واگذار کرد کار اشیاء را از نظر حکم و تصرّف و ارشاد و امر و نهی در خلق چون آنها فرمانروایان بودند بههمین جهت ولایت و امر و هدایت در اختیار آنهاست و ایشان ابواب رحمان و نواب خدا و نگهبانان آستانهی او هستند آنچه را بخواهند حلال میکنند و هرچه بخواهند حرام! جز آنچه خدا اراده کرده انجام نمیدهند. "عِبادٌ مُکْرَمُونَ لا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ یَعْمَلُونَ". این آن دیانتی است که هرکس جلوتر از این گام بردارد در دریای افراط و زیادهروی
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص374 بحارا لأنوار، ج23، ص197/ تأویل الآیات الظاهرة، ص321 .
غرق شده و هرکس از این مرتبه پایینتر که خدا به آنها عنایت کرده معتقد گردد در بیابان تفریط گمراه شده و حقّ آل محمّد (ص) را که عبارت از معرفت آنهاست و بر هر مؤمنی واجب است ادا نکرده است». آنگاه فرمود: «این مطلب را داشته باش محمّد! که از اسرار و دانش مکتوم است».(1)
"وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبينَ "
"ما ترازوهاى عدل را در روز قيامت برپا مىكنيم، پس به هيچكس كمترين ستمى نمىشود و اگر به مقدار سنگينى دانهی خردلى [كار نيك و بدى] باشد، ما آن را حاضر مىكنيم و كافیست كه ما حسابكننده باشيم."
احادیث:
"وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْرَاهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا بِهِ عالِمينَ "
"ما وسيلهی رشد ابراهيم را از قبل به او داديم؛ و از [شايستگى] او آگاه بوديم."
احادیث:
حض-رت ص-ادق علیه الس-لام: از حض-رت ص-ادق علیه الس-لام سؤال کردن-د: چرا حض-رت موس-ی وقتی س-حر جادوگران را مشاه-ده کرد: "اوجس فی نفس-ه خیفه" ترسید ولی حضرت ابراهیم وقتی آتش نمرودیان را دید نترسید؟ حض-رت فرمود: ابراهیم چون در ص-لب او انوار مقدسه محمد و آل محمد علیهم الس-لام بود نترس-ید ولی چون در موس-ی نبود احساس ترس نمود.(2)
"وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدينَ "
"و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما، [مردم را] هدايت مىكردند و انجام كارهاى نيك و برپاداشتن نماز و اداى زكات را به آنها وحى كرديم و تنها ما را عبادت مىكردند."
احادیث:
امام صادق (ع): چون خداوند دستور به پیروی از ائمّه (ع) داده که در این آیه به آنها تصریح مینماید: "وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا"، اینهایند که ولایت و اطاعت آنها لازم است. کسانی که اطاعت و ولایت آنها نهی شده پیشوایان ضلالت و گمراهی هستند؛ آنهایی که مقدّر شده در دنیا مدّتی فرمانروایی بر اولیای خدا، ائمّهی طاهرین (ع) از آل محمّد (ص) داشته باشند که درحال فرمانروایی خود به معصیت خدا و پیامبر (ص) مشغول میشوند و عذاب بر آنها لازم میشود.(1)
امام باقر (ع): "و َجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا"؛ منظور از آن امامانی است که از نسل فاطمه (س) میباشند و خداوند با دمیدن روح در سینههایشان به آنان وحی میکند.(2)
"حَتَّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ "
"تا آن زمانكه [راه بر] «يأجوج» و «مأجوج» گشوده شود و آنها از هر محلّ مرتفعى بهسرعت عبور كنند."
احادیث:
پیامبر اکرم ص-لی الله علیه و آله: حذیفه از پیامبر اکرم ص-لی الله علیه و آله روایت کرده که حضرت فرمود: اول علامتی که در آخر الزمان واقع می شود، خروج دج-ال و دابه الارض و خروج ی-أجوج و م-أجوج می باش-د و بع-د از آن عیس-ی از آس-مان فرود می آی-د. این حوادث نزدیک خروج مهدي علیه الس-لام اتفاق می افتد. پس از آنکه مهدي علیه الس-لام به درجه ش-هادت می رسد آتش-ی از قعر عدن بیرون آید و همه مردم را به محشر می راند.(1)
"إِنَّ الَّذينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ "
"[امّا] كسانىكه [صالح بودند و] از قبل، وعدهی نيك از سوى ما به آنها داده شده از آن دور نگاهداشته مىشوند."
احادیث:
1) . الخرائج والجرائح: ج 3ص1148؛ بحار الانوار: ج 6ص 303با اندك تفاوت.
امام علی (ع): نعمانبنبشیر روایت میکند که شبی نزد امام علیّبنابیطالب (ع) نشسته بودیم و صحبت میکردیم که این آیه را خواند: "إِنَّ الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُم مِّنَّا الحُسْنَی أُوْلَئِکَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ". سپس فرمود: «من از جملهی ایشان هستم». نماز اقامه شد و بلند شد و درحالیکه با خود آیه:" لا یَسْمَعُونَ حَسِیسَهَا وَ هُمْ فِی مَا اشْتَهَتْ أَنفُسُهُمْ خَالِدُونَ"؛ را زمزمه میکرد وارد مسجد شد و سپس تکبیر نماز را گفت.(1)
"لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الملائكة هذا يَوْمُكُمُ الَّذي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ "
"وحشتِ بزرگ، آنها را اندوهگين نمىكند و فرشتگان به استقبالشان مىآيند، [و مىگويند] اين همان روزى است كه به شما وعده داده مىشد."
احادیث:
پیامبر (ص): یا علی (ع) ! آیه: "لا یَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَکْبَرُ"، دربارهی شما نازل شده است، تو و شیعیان تو در موقف قیامت قرار میگیرید و شما در بهشت از نعمتهای فراوان برخوردار میشوید.(2)
"وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ"(105)
"در «زبور» بعد از ذكر [تورات] نوشتيم: «بندگان شايستهام وارث [حكومت] زمين خواهند شد»."(105)
"إِنَّ في هذا لَبَلاغاً لِقَوْمٍ عابِدينَ "(106)
"در اين پيام روشنى است براى گروه عبادتكنندگان [پروردگار]."(106)
احادیث:
امام باقر (ع): "أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ"؛ منظور از آن خاندان محمّد (ص) هستند.(1)
امام کاظم (ع): "وَ لَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ"؛ منظور از آن خاندان محمّد (ص) و کسانی که از سیرهی آنان پیروی نمودهاند، میباشند و منظور از زمین نیز زمین بهشت است.(2)
امام باقر (ع): منظور از عبارت: أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ، یاران مهدی (عج) در آخرالزّمان میباشند.(3)
"وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمينَ "
"ما تو را جز براى رحمت جهانيان نفرستاديم."
احادیث:
امام صادق (ع): هرگاه کسی از شما آرزوی دیدار حضرت قائم (عج) را کند باید آرزو کند که این دیدار در تندرستی و عافیت باشد، زیرا خداوند، محمّد (ص) را به مهر و مهربانی مبعوث فرمود و حضرت قائم (عج) را برای انتقامگرفتن برخواهد انگیخت.(2)
"وَ إِنْ أَدْري لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ وَ مَتاعٌ إِلى حينٍ "
"و من نمىدانم شايد اين آزمايشى براى شماست و مايهی بهرهگيرى تا مدّتى [معيّن]»."
احادیث:
امام علی (ع): و پیامبر (ص) مرا آگاه کرد که امّت ایشان به هفتاد و سه فرقه متفرّق میشوند، سیزده فرقه از آنها ادّعای دوستی و محبّت ما را دارند ولی همهی آنها جز یک فرقه، هلاک خواهند شد. من همانا از جانب پروردگارم، بر برهان و دلیل هستم و به سرنوشتی که این مردم خواهند داشت، آگاهم. این مردم مدّت زمان معدودی دارند؛ زیرا خداوند بلند مرتبه میفرماید: "وَ إِنْ أَدْرِی لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَّکُمْ وَ مَتَاعٌ إِلَی حِینٍ"؛ من اندکی را بر آنها صبر کردم؛ به خاطر آنچه که امر خداوند رسا و تقدیر او در میان آنها حتمی است.(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص558 / بحارا لأنوار، ج30، ص75/ إرشادالقلوب، ج2، ص311 .
"وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنيرٍ "(8)
"و بعضى از مردم، بدون هيچ دانش و هدايت و كتاب روشنگرى، دربارهی خدا مجادله مىكنند."
"ثانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبيلِ اللهِ لَهُ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ نُذيقُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَذابَ الْحَريقِ "(9)
"آنها با تكبّر و بىاعتنايى [نسبت به سخنان الهى]، مىخواهند [مردم را] از راه خدا گمراه سازند. براى آنان در دنيا رسوايى است و روز قيامت، عذاب سوزان به آنها مىچشانيم!"
احادیث:
پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله: علی علیه السلام براي مسلمین امام و علم (پرچم) است ولی به خدا قسم که این مقام را براي علی علیه السلام نمی گذارند.(1)
"وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللهَ عَلى حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبين "
"و بعضى از مردم خدا را تنها با زبان مىپرستند، اگر [دنيا به آنها رو كند و] خيرى به آنان برسد، حالت اطمينان پيدا مىكنند امّا اگر مصيبتى براى امتحان به آنها برسد، دگرگون مىشوند [و به كفر رو مىآورند]. [به اين ترتيب] هم دنيا را از دست دادهاند و هم آخرت را و اين همان خسران و زيانِ آشكار است."
احادیث:
حضرت امام جعفر صادق علیه السلام: آیه فوق در حق (غاصب) دوم و پیروانش و کسانی که به غیر ما آل محمد علیهم السلام امامی براي خود اختیار نموده نازل شده است.(2)
حضرت صادق علیه السلام : همچنین در آیه "و من الناس من یعبد الله علی حرف" از ضریس روایت شده گفت: حضرت صادق علیه السلام فرمود: این آیه در حق دو شخص معلوم (الحال) نازل شده و درباره تابعین و پیروان آنها نیز صدق می کند. راوي می گوید: حضورش
عرض کردم: هر کس غیر از ش-ما ائمه علیهم السلام را به پیشوایی و امامت نصب کند مشمول مفاد این آیه بوده و از کسانی است که خداوند را بر یک حرف پرستش نموده است؟ فرمود: بله. حقیقتا این شخص همان است.(1)
"هذانِ خَصْمانِ اخْتَصَمُوا في رَبِّهِمْ فَالَّذينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَميمُ "
"اين دو گروه، دشمن يكديگرند كه دربارهی پروردگارشان به مخاصمه و جدال پرداختند.كسانى كه كافر شدند، لباسهايى از آتش براى آنها بريدهشده و مايع سوزان بر سرشان ريخته مىشود."
احادیث:
قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِیابٌ مِنْ نارٍ.(3)
پرداختیم؛ ما گفتیم خداوند راست گفته است و بنیامیّه گفتند خداوند دروغ گفته است؛ پس ما و آنها در روز قیامت دشمنان یکدیگر هستیم».(1)
"كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعيدُوا فيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَريقِ "
"هرگاه بخواهند از غم و اندوههاى دوزخ خارج شوند، به آن بازگردانده مىشوند و [به آنان گفته مىشود:] بچشيد عذاب سوزان را!"
احادیث:
امام صادق (ع): از مفضّلبنعمر روایت است: امام صادق (ع) فرمود: خداوند روح انسانها را دوهزار سال قبل از بدنهایشان آفرید و ارواح محمّد (ص) علی (ع) فاطمه (س) حسن (ع) حسین (ع) و امامان بعد از ایشان (ع) را برترین و شریفترین آنها قرار داد. [در ادامهی روایت] امام صادق (ع) صحبت را به داستان آدم و حوّا کشاند تا آنجا که فرمود: آدم (و حوّا عرض کردند: «پروردگارا! همچنانکه جایگاه محمّد و اهل بیتش (ع) در بهشت را دیدیم، کسانیکه به آنها ستم میکنند را در دوزخت به ما نشان بده تا آنها را [نیز] ببینیم». در آن هنگام خداوند به دوزخ فرمان داد و دوزخ، انواع عقوبتها و عذابهایی که در آن وجود دارد را آشکار نمود و خداوند عزّوجلّ فرمود: «جایگاه کسانی که به محمّد و اهل بیتش (ص) ستم روا میدارند و مقام و منزلت آنان را برای خود ادّعا میکنند در پایینترین طبقهی دوزخ است که هرگاه بخواهند از
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص606 / بحارا لأنوار، ج31، ص517/ الخصال، ج1، ص42/ القمی، ج2، ص80 .
غم و اندوههای دوزخ خارج شوند، به آن بازگردانده میشوند و [به آنها گفته میشود:] بچشید عذاب سوزان را.(1)
"إِنَّ اللهَ يُدْخِلُ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فيها حَريرٌ "
"خداوند كسانى را كه ايمانآورده و كارهاى شايسته انجام دادهاند، در باغهاى بهشتى وارد مىكند كه از پاى درختانش نهرها جارى است؛ در آنجا با دستبندهايى از طلا و مرواريد زينت مىشوند و لباسهايشان از حرير است."
احادیث:
ابنعبّاس (رح): آیات "إِنَّ اللهَ یُدْخِلُ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ... صِراطِ الْحَمِیدِ." (حج/24 23) دربارهی امیرالمؤمنین (ع) حمزه و عبیده نازل شده است.(2)
"وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى صِراطِ الْحَميدِ "
"و بهسوى سخنان پاكيزه هدايت مىشوند و به راهِ خداوند شايستهی ستايش، راهنمايى مىگردند."
احادیث:
امامصادق (ع): از امامصادق (ع) روایت شده که دربارهی آیهی: وَهُدُوا إِلَی الطَّیِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَهُدُوا إِلَی صِرَاطِ الْحَمِیدِ؛ فرمود: «مقصود آیه حمزه، جعفر، عبیده، سلمان، ابوذر، مقدادبناسود و عمّار هستند که بهسوی امیرالمؤمنین (ع) هدایت یافتند.(1)
امام باقر (ع): ضریس کناسی گوید: «از امام باقر (ع) دربارهی این سخن خداوند [که فرموده است:] وَهُدُوا إِلَی الطَّیِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَهُدُوا إِلَی صِرَاطِ الْحَمِیدِ؛ پرسیدم». حضرت فرمود: «به خدا قسم! مقصود، همین امر ولایت است که شما (شیعیان) به آن اعتقاد دارید.»(2)
"إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذي جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فيهِ وَ الْبادِ وَ مَنْ يُرِدْ فيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَليمٍ "
"كسانى كه كافر شدند، و [مردم را] از راه خدا بازداشتند، و [همچنين] از مسجدالحرام، كه آن را براى همه مردم، برابر قرار داديم، چه كسانى كه در آنجا زندگى مىكنند يا از نقاط دور وارد مىشوند و [نيز] هركس بخواهد در اين سرزمين به انحراف و ستم روى آورد، ما از عذابى دردناك به او مىچشانيم!"
احادیث:
امامصادق (ع): از امام صادق (ع) نقل شده است که دربارهی این سخن خداوند عزّوجلّ [که فرموده:] "وَمَنْ یُرِدْ فِیهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ"؛ فرمود: «این آیه دربارهی کسانی نازل شده که وارد کعبه شدند و بر کفر و انکار خود نسبت به آنچه دربارهی امیرالمؤمنین (ع) نازل شده، با یکدیگر عهد و پیمان بستند. پس ایشان در خانهی خدا بهواسطهی ستمی که نسبت به پیغمبر (ص) و جانشین او روا داشتند، دچار الحاد و کجروی شدند؛ قوم ستمکار [از رحمت خدا] دور باد (مؤمنون/41).(1)
"وَ إِذْ بَوَّأْنا لِإِبْراهيمَ مَكانَ الْبَيْتِ أَنْ لا تُشْرِكْ بي شَيْئاً وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفينَ وَ الْقائِمينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص622 / الکافی، ج1، ص421/ بحارا لأنوار، ج30، ص264/ تأویل الآیات الظاهرة، ص330 .
"[بهخاطر بياور] زمانى را كه محّل خانهی كعبه را براى ابراهيم آماده ساختيم [تا آن را بنا كند و به او گفتيم:] چيزى را همتاى من قرار مده و خانهام را براى طوافكنندگان و قيامكنندگان و ركوع كنندگان سجدهگزار [از آلودگى بتها و از هرگونه آلودگى] پاك ساز."
احادیث:
امام کاظم (ع): "وَ طَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَ الْقائِمِینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُود"؛ منظور خداوند از ایشان (طوافکنندگان و...) آلمحمد (ص) میباشد.(1)
"ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَ لْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتيقِ "
"سپس، بايد آلودگیهايشان را برطرف سازند و به نذرهاى خود وفا كنند و بر گردِ خانهی گرامى كعبه، طواف كنند."
احادیث:
امام صادق (ع): روایت شده است که امام صادق (به کسانیکه در حال طوافِ کعبه بودند نگاهی کرده و فرمود: «این طوافی است همچون طوافِ دوران جاهلیّت؛ به خدا سوگند که اینها مأمور به انجام چنین کاری نشدهاند، بلکه دستور یافتهاند گرداگرد سنگهای کعبه طواف کنند، آنگاه نزد ما آیند و مودّت خود نسبت به ما را اظهار نموده و برای یاری ما اعلام آمادگی کنند». سپس
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص628 .
حضرت آیهی "ثُمَّ لْیَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْیُوفُوا نُذُورَهُمْ"؛ را تلاوت نموده و فرمود: «منظور از «تفَث» آشفتگی و ژولیدگی موهای سر، و منظور از «نذر» دیدار امام معصوم ([در مراسم حج] است».(1)
"ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ أُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعامُ إِلاَّ ما يُتْلى عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ "
"[مناسك حج] اين است و هركس آنچه را خدا حرمت بخشيده بزرگ دارد، نزد پروردگارش براى او بهتر است و چهارپايان براى شما حلال شده؛ مگر آنچه [ممنوع بودنش] بر شما خوانده مىشود. از پليدى بتها اجتنابكنيد، و از سخن باطل بپرهيزيِد."
احادیث:
"وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللهِ عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهيمَةِ الْأَنْعامِ فَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتينَ "
"براى هر امّتى قربانگاهى قرار داديم، تا نام خدا را [بههنگام قربانى] بر چهارپايانى كه به آنان روزى دادهايم ببرند و خداى شما معبود واحدى است. تنها در برابر [فرمان] او تسليم باشيد و افراد مطيع و متواضع را بشارت ده."
احادیث:
امام صادق (ع): امام کاظم (ع) میفرماید: «از پدر بزرگوارم دربارهی این سخن خداوند عزّوجلّ [که فرموده:] "وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتینَ"؛ پرسیدم». پدرم فرمود: «این آیه در خصوص ما اهل بیت (ع) نازل شده است».(2)
"إِنَّ اللهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذينَ آمَنُوا إِنَّ اللهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ "
"خداوند از كسانى كه ايمان آوردهاند دفاع مىكند؛ خداوند هيچ خيانتكار ناسپاسى را دوست ندارد."
احادیث:
امام صادق (ع): اسحاقبنعمّار گوید: «از امامصادق (ع) درباره این سخن خداوند عزّوجلّ [که میفرماید:] "إِنَّ اللهَ یُدافِعُ عَنِ الَّذینَ آمَنُوا" پرسیدم». حضرت فرمود: «منظور از ایمانآورندگان، ما هستیم و هرچه را که شیعیان ما [از اسرار ما] بر ملا و آشکار کنند، خداوند از ما دفاع میکند.(1)
"أُذِنَ لِلَّذينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَديرٌ"
"به كسانى كه جنگ بر آنان تحميلگرديده، اجازهي جهاد داده شده است؛ چراكه مورد ستم قرارگرفتهاند و به يقين خدا بر يارى آنها تواناست."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص668 / بحارا لأنوار، ج23، ص382/ تأویل الآیات الظاهرة، ص333 .
امام باقر (ع): ابوخالد کابلی گوید: از امام باقر (ع) شنیدم که در مورد این سخن خداوند عزّوجلّ [که فرموده:] أُذِنَ لِلَّذینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللهَ عَلی نَصْرِهِمْ لَقَدیرٌ؛ میفرمود: «منظور، امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) میباشد».(1)
امام باقر (ع): این آیه فقط دربارهی آلمحمّد (ص) نازل شده است: أُذِنَ لِلَّذینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللهَ عَلی نَصْرِهِمْ لَقَدیرٌ * الَّذینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ یَقُولُوا رَبُّنَا الله؛ سپس امام باقر (ع) ادامه این آیات را تا وَ لِلهِ عاقِبَةُ الْأُمُور تلاوت فرمود.(2)
"الَّذينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فيهَا اسْمُ اللهِ كَثيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللهَ لَقَوِيٌّ عَزيزٌ "
"همانها كه از خانهها [و شهر] خود، به ناحق رانده شدند، [و گناهى نداشتند] جز اينكه مىگفتند: «پروردگار ما، خداى يكتاست»! و اگر خداوند بعضى از مردم را بهوسيله بعضى ديگر دفع نكند، ديرها، و معابد يهود و نصارى و مساجدى كه نام خدا در آن بسيار برده مىشود، ويران مىگردد و خداوند كسانى را كه يارىِ او كنند [و از آيينش دفاع نمايند] يارى مىكند؛ خداوند توانا و شكستناپذير است."
احادیث:
امام صادق (ع): این آیه در شأن امامعلی (ع)،جعفر و حمزه نازل شد و در مورد امامحسین (ع) نیز جریان پیدا کرد؛ سلام و درود و بر آنان باد.(1)
امام باقر (ع): آیه: الَّذینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ؛ در مورد ما اهلبیت (ع) نازل شده است.(2)
امام صادق (ع): در مورد این سخن خداوند عزّوجلّ [که میفرماید:] الَّذینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ؛ امام صادق (ع) فرمود: «این آیه فقط در مورد ما یعنی امیرالمؤمنین (ع) و فرزندان او و در مورد جنایاتیکه دربارهی حضرت فاطمه (س) انجام پذیرفت، نازل شده است».(3)
"الَّذينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ للهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ "
"همان كسانى كه هرگاه در زمين به آنها قدرت ببخشيم، نماز را برپا مىدارند، و زكات مىدهند و امربهمعروف و نهىازمنكر مىكنند، و پايان همهی كارها از آنِ خداست!"
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص682 / بحارا لأنوار، ج44، ص219/ بحارا لأنوار، ج22، ص282 و فرات الکوفی، ص273؛ «بتفاوت».
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص682 / بحارا لأنوار، ج24، ص221/ المناقب، ج4، ص179 / شواهدالتنزیل، ج1، ص521 .
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص684 / بحارا لأنوار، ج24، ص226/ تأویل الآیات الظاهرة، ص335 .
احادیث:
پیامبر (ص): از حضرت زهرا (س) روایت است که پیامبر (ص) فرمود: آیهی الَّذینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ...؛ در مورد ما اهلبیت (ع) نازل شده است.(1)
امام باقر (ع): از امامباقر (ع) نقلشده که در مورد آیهی: الَّذینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ؛ فرمود: «این آیه اختصاص به آلمحمّد (ص) تا آخرین امام، و حضرتمهدی (عج) و یارانش دارد، همان کسانیکه خداوند آنها را مالک شرق و غرب زمین خواهد نمود و دین را بهوسیلهی او آشکار کند و بدعتها و ناحقّ را بهوسیلهی او و یارانش از میان بردارد؛ آنچنانکه بیخِردان، حقّ را نابود کردهاند؛ و [عدالت آنگونه گسترش یابد که] اثری از ظلم باقی نمیماند؛ و آنها امر به معروف و نهی از منکر میکنند».(2)
"فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها وَ هِيَ ظالِمَةٌ فَهِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشيدٍ "
"چه بسيار اهل شهرها و آباديهايى كه آنها را نابود و هلاك كرديم درحالىكه ستمكار بودند و ديوارهاى آن بر روى سقفهايش فروريخت! و چه بسيار چاه پرآب و قصرهاى محكم و مرتفع كه بىصاحب ماند!"
احادیث:
امام صادق (ع): در تفسیر آیهی "وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشِیدٍ"؛ امام صادق (ع) فرمود: رسولخدا (ص) فرموده: «من «قصر مشید» هستم و علی (ع) «بئر معطّله» است».(1)
امام صادق (ع): صالحبنسعد گوید: از امامصادق (شنیدم که دربارهی آیهی "وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشیدٍ"؛ میفرمود: «منظور از «قصر مشید» امیرالمؤمنین (ع)و منظور از «بئر معطّله» فاطمه (س) و دو فرزند او هستند که از زمامداری [بر مسلمانان] بازداشته شدهاند».(2)
"فَالَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريمٌ "(50)
"آنها كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، آمرزش و روزىِ پرارزشى براى آنهاست."
"وَ الَّذينَ سَعَوْا في آياتِنا مُعاجِزينَ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحيمِ "(51)
"و آنها كه در [محوِ] آيات ما تلاش كردند [و چنين مىپنداشتند كه مىتوانند از عذاب ما بگريزند]، اصحاب دوزخند."
احادیث:
امام صادق (ع): امام کاظم (ع) از پدرش نقل کرده است: دربارهی این سخن خداوند عزّوجلّ [که میفرماید]: "فَالَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ"؛ فرمود: «ایشان، آلمحمد (ع) هستند».(1)
حضرت موسی بن جعفر علیه السلام: "الذین آمنوا و عملوا الصالحات لهم مغفره و رزق کریم" آل محمد صلی الله علیه و آله می باشند و آنان که سعی و کوشش در قطع دوستی و ولایت آل محمد علیهم السلام می نمودند 4نفر بودند (غاصبان حق امیرالمؤمنین علیه الس-لام ) و مع-اویه که تم-ام آنها اهل دوزخ هس-تند.(2)
"وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلاَّ إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ في أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللهُ آياتِهِ وَ اللهُ عَليمٌ حَكيمٌ "
"هيچ رسول و پيامبرى را پيش از تو نفرستاديم مگر اينكه هرگاه آرزو[ى پيشبرد اهداف الهىِ خود مىكرد]، شيطان [وسوسهها و] القائاتى در آن مىافكند؛ امّا خداوند القائات شيطان را ازميان مىبرد، سپس آيات خود را استحكام مىبخشد و خداوند دانا و حكيم است."
احادیث:
پیامبر (ص): خداوند عزّوجلّ صدوبیستوچهارهزار پیامبر آفریده که من در پیشگاه خدا گرامیترین آنها هستم و بر این امر مباهات نمیکنم؛ و خداوند عزّوجلّ صدوبیستوچهارهزار وصیّ آفرید که علی (ع) در پیشگاه خدا از همهی آنان گرامیتر و برتر است.(1)
امام صادق (ع): أبوبصیر از امام صادق (ع) نقلکرده که حضرتفرمود: «هیچ پیامبر و رسولی نبوده مگر اینکه مأموریت داشته است ولایت و برتری ما (اهلبیت (ع)) بر دیگران را به مردم ابلاغ کند».(2)
امام صادق (ع): محمّدبنعمران گوید: از امامصادق (ع) شنیدم که میفرمود: «ما دوازده امام هستیم که فرشته با ایشان سخن میگوید».(3)
"وَ لا يَزالُ الَّذينَ كَفَرُوا في مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَقيمٍ "
"پيوسته كافران دربارهی قرآن در شك هستند، تا آنكه قيامت ناگهان فرا رسد، يا عذاب روز عقيم (روزى كه قادر بر جبران گذشته نيستند) به سراغشان آيد!"
احادیث:
علیّبنابراهیم (رح): "وَ لا یَزالُ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی مِرْیَةٍ مِنْهُ"؛ یعنی [پیوسته کافران] در مورد امیرالمؤمنین (ع) تردید دارند، ...(1)
"وَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ "
"و كسانى كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند، عذاب خواركنندهاى براى آنهاست!"
احادیث:
علیّبنابراهیم (رح): "وَ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا" [کسانی که کافر شدند و آیات ما را تکذیب کردند] و به ولایت امیرالمؤمنین (ع) و دیگر امامان (ع) ایمان نیاوردند "فَأُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ."(2)
"وَ الَّذينَ هاجَرُوا في سَبيلِ اللهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقينَ" (58)
"و كسانى كه در راه خدا هجرت كردند، سپس كشته شدند يا به مرگ طبيعى از دنيا رفتند، خداوند به آنها روزىِ نيكويى مىدهد و بهيقين خداوند، بهترين روزىدهندگان است." (58)
" لَيُدْخِلَنَّهُم مُّدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ وَ إِنَّ اللهَ لَعَلِيمٌ حَلِيم" (59)
" مسلّماً آنان را به جايگاهى كه آن را مىپسندند وارد مىكند و بىترديد خدا دانا و بردبار است." (59)
احادیث:
امام صادق (ع): امامکاظم (ع) از پدر بزرگوارش امامصادق (ع) نقل کرده که در مورد این سخن خداوند عزّوجلّ [که میفرماید]: "وَ الَّذینَ هاجَرُوا فی سَبیلِ اللهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا... إِنَّ اللهَ لَعَلیمٌ حَلیمٌ"؛ فرمود: «این دو آیه فقط در شأن امیرالمؤمنین (ع) نازل شده است».(1)
"ذلِكَ وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللهُ إِنَّ اللهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ "
"اينگونه خواهد بود! و هركس بههمان اندازه كه به او ستمشده مجازات كند، سپس مورد تعدّى قرار گيرد، خدا او را يارى خواهد كرد؛ بهيقين خداوند بخشنده و آمرزنده است."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص712 / بحارا لأنوار، ج24، ص361/ تأویل الآیات الظاهرة، ص344 .
امام باقر (ع): امامکاظم (ع) از پدر بزرگوارش امام باقر (ع) نقل کرده که فرمود: از پدرم امام باقر (ع) میشنیدم که پیوسته آیهی "وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِیَ عَلَیْهِ لَیَنْصُرَنَّهُ اللهُ"؛ را تکرار مینمود. عرضکردم: «پدر جان فدایت شوم! گمان میکنم این آیه فقط در شأن امیرالمؤمنین (ع) نازل شده است»؟! پدرم فرمود: «آری».(1)
پیامبر (ص): رسولخدا (ص) علی (ع) را بهسوی یمن فرستاد و او را چنین سفارش فرمود: «ای علی (ع)!... تو را از ستمکردن باز میدارم، چراکه هرکس مورد ستم قرار گیرد، خدا او را یاری خواهد کرد».(2)
"أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْري فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ إِنَّ اللهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ "
"آيا نديدى كه خداوند آنچه را در زمين است و نيز كشتیهايى راكه به فرمان او بر صفحهی اقيانوسها حركت مىكنند، مسخّر شما كرد و آسمان (كرات و سنگهاى آسمانى) را نگه مىدارد تا جز به اجازهی او، بر زمين فرو نيفتند؟! خداوند نسبت به مردم رئوف و مهربان است."
احادیث:
پیامبر (ص): رسولخدا (ص)[خطاب به اصحابش] فرمود: «از اینکه خداوند آسمان را از فروافتادن بر زمین نگهداشته تعجّب نکنید، چراکه خداوند عزّوجلّ چیزی بزرگتر از آسمان را نگه میدارد»! اصحاب عرضکردند: «بزرگتر از آسمان چیست»؟ حضرتفرمود: «پاداش عبادتهای دوستداران محمد و آلمحمد (ص)».(1)
امام سجّاد (ع): ما امام مسلمانان، حجّتهای خدا بر عالمیان، سَرور مؤمنان، پیشوای سفیدرویان و مولای اهلایمانیم؛ ما باعث ایمنی اهلزمین هستیم، چنانکه ستارگان باعث ایمنی اهلآسمانند؛ مائیم کسانیکه خداوند بهواسطهی آنها آسمان را نگه میدارد تا جز به اجازهی او، بر زمین فرو نیفتد؛ و مائیم کسانیکه خداوند بهواسطهی آنها زمین را نگه میدارد که اهلش را به لرزه درنیاورد... .(2)
"لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقيمٍ"
"براى هر امّتى عبادتى قرار داديم، تا آن عبادت را [در پيشگاه خدا] انجام دهند پس نبايد در اين امر با تو به نزاع برخيزند! بهسوى پروردگارت دعوت كن، كه تو بر هدايت مستقيم قرار دارى [و راه راست همين است]."
احادیث:
حض-رت موس-ی بن جعفر علیه الس-لام: محم-د بن عب-اس ذی-ل آیه "لک-ل امه جعلن-ا منس-کاهم ناس-کوه" از حض-رت موس-ی بن جعفر علیه الس-لام روایت کرده فرم-ود: هنگ-امی که این آیه ن-ازل ش-د پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله مهاجرین و انصار را جمع نموده فرمود: خداون-د می فرمای-د ما براي هر امتی مناس-کی مقرر داش-ته و آنه-ا را ملزم به پیروي نمودیم و مراد از «منس-ک» ام-ام است و هر زم-انی براي راهنم-ائی خلق، پیغمبري مبعوث ش-ده است و من که پیغمبر خ-اتم می باشم به موجب امر پروردگار به ش-ما اعلام می کنم که پس از من ام-ام و پیشواي ش-ما علی بن ابی طالب علیه الس-لام است. دعوت من به راه راست و ه-دایت است و علی علیه الس-لام همان راه راست و دین خداست. او را اطاعت نموده، رهبر و راهنما و مولاي خود بدانید. ع-ده اي از منافقین از ش-نیدن فرمایش آن حض-رت غض-بناك ش-ده و از جاي خود بر خاس-تند و گفتن-د: ما راض-ی به اطاعت و فرم-انبرداري از علی علیه الس-لام نیستیم. پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله مت-أثر و ن-اراحت ش-د. به دنب-ال آن، این آی-ات ن-ازل گردید: "ادع الی سبیل ربک انک لعلی هدي مس-تقیم و ان جادلوك فقل الله اعلم بما تعملون الله یحکم بینکم یوم القیامه فیما کنتم فیه تختلفون الم تعلم ان الله یعلم ما فی السموات و ما فی الارض ان ذلک علی الله یسیر" خداوند سپس بیان حال آنها را می کند و می فرماید: این منافقین و کافرین(1)به جاي خدا چیزي را می پرستند و به جاي علی علیه السلام دیگري را امام قرار داده اند که هیچگونه دلیل و مدرکی براي کار خود نداش-ته و خداي تعالی بر آن حجتی نفرس-تاده و ایشان را به آن علم و دانشی نیست. و ادعائی که بر آن حجتی نباشد استفاده علمی نمی رساند و براي ستمکاران یار و یاوري نخواهد بود.(2)
"وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ تَعْرِفُ في وُجُوهِ الَّذينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آياتِنا قُلْ أَ فَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكُمُ النَّارُ وَعَدَهَا اللهُ الَّذينَ كَفَرُوا وَ بِئْسَ الْمَصيرُ "
"و هنگامىكه آيات روشنِ ما بر آنان خوانده مىشود، در چهرههاى كافران آثار انكار مشاهده مىكنى، آنچنان كه نزديك است [برخيزند و] به كسانى كه آيات ما را بر آنها مىخوانند حمله كنند! بگو: «آيا شما را به بدتر از اين خبردهم؟ كه همان آتش سوزنده است كه خدا به كافران وعدهداده و بد سرانجامى است!»"
احادیث:
حض--رت ام-ام محم-د ب-اقر علی-ه الس-لام: هر وق-ت آی-ه اي در ش-أن و منزلت امیرالمؤمنین علیه الس-لام ن-ازل می ش-د و اط-اعت و پیروي آن حض-رت را مقرر و واجب می کرد، ع-ده اي از من-افقین از نزول آیات دلتنگ و ناراحت ش-ده و قصد هلاك و نابودي و قتل پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه الس-لام را می نمودن-د به طوري که در واقعه لیله العقبه ع-ده اي از ایشان به ح-دي عص-بانی و دلتنگ شدند که در پشت عقبه و تپه اي پنهان شدند تا پیغمبر صلی الله علیه و آله را به قتل رسانند که جبرئیل نازل شد و آیه فوق را آورد.(1)
1) . تأویل الآیات: ج 1ص350؛ بحار الانوار: ج 24ص362؛ البرهان: ج 3ص907.
"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ "
"اى كسانى كه ايمان آوردهايد! ركوع كنيد و سجود بهجا آوريد و پروردگارتان را عبادت كنيد و كار نيك انجام دهيد، تا رستگار شويد."
احادیث:
امام صادق (ع): عیسیبنداود گوید: امام کاظم (ع) از پدر بزرگوارش برایمان نقل کرد که فرمود: «منظور از انجام کار نیک، پیروی از امیرالمؤمنینعلی (ع) بعد از رسولخدا (ص) میباشد».(1)
"وَ جاهِدُوا فِي اللهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبيكُمْ إِبْراهيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمينَ مِنْ قَبْلُ وَ في هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصيرُ "
"و در راه خدا آنگونه كه سزاوار اوست جهاد كنيد، او شما را برگزيد و در دين [اسلام] كارِ سنگين و سختى بر شما قرار نداد، از آيين پدرتان ابراهيم پيروىكنيد. خداوند شما را در كتابهاى پيشين و در اين كتاب آسمانى، مسلمان ناميد، تا پيامبر گواه بر شما باشد و شما
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج9، ص730 / بحارا لأنوار، ج24، ص362/ تأویل الآیات الظاهرة، ص348 .
گواهان بر مردم. پس نماز را برپا داريد و زكات را ادا كنيد و به خدا تمسّك جوييد كه او سرپرست [و ياور] شماست، چه سرپرست خوبى و چه ياور شايستهاى!"
احادیث:
امام رضا (ع): ما حجّتهای خداوند در میان آفریدگان، جانشیناناو در میان بندگان و امیناناو بر اسرارش هستیم و مائیم حقیقتِ تقوا و دستگیرهی محکم الهی و مائیم گواهان خداوند و نشانههای او در میان آفریدگانش.(1)
امام صادق (ع): ما گواه بر شیعیان خود هستیم و شیعیانما گواه بر دیگران؛ و بهگواهی شیعیانما آنها [در روز قیامت] پاداش و عذاب خواهند دید.(2)
امام سجّاد (ع): عبداللهبنحسین از امامسجّاد (ع) نقلکرده که در مورد اینسخن خداوند متعال [که میفرماید]: تا بر مردم گواه باشید. (بقره/143) فرمود: «ما امامان (ع) این گواهان هستیم».(3)
"قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ "
"بهيقين مؤمنان رستگار شدند."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص14 / بحارالأنوار، ج23، ص382/ تأویل الآیات الظاهرة، ص349 .
"الَّذينَ هُمْ في صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ "
"آنها كه در نمازشان خشوع دارند."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص14 / فرات الکوفی، ص49 .
2) . در توضیح این حدیث می توان گفت نماز و زکات و دیگر اعمال انسان، یک ظاهر و یک باطن دارد و همان طور که جسم بدون روح کامل نیست، ظاهر بدون باطن هم کامل نیست. در اصل، کامل شدن اعمال انسان به پذیرش ولایت امام علی(ع) و امامان معصوم (علیهم السلام) از نسل ایشان است همان طور که در قرآن، خداوند در عید غدیر که امامت و ولایت حضرت علی (ع) ابلاغ رسمی شد فرمود الیوم اکملت لکم دینکم. پس اعمال ما بدون پذیرش ولایت ناقص است و صرفا ظاهر دارد. همان طور که نماز بت پرستان در اطراف کعبه صرفا ظاهر داشت و خداوند نماز ایشان را در قرآن، چیزی جز کف و سوت نمی داند. پس حقیقت نماز، اقامه ولایتی است که در تنها دعای موجود در سوره حمد در هر بار نماز باید آن را از خدا بخواهیم و آن اهدناالصراط المستقیم است، صراط مستقیم همان پذیرش امامت امام علی(ع) و امامان از نسل ایشان و فرمانبرداری از اهل بیت (علیهم السلام) است. همچنین امام کاظم (علیه السلام) می فرمایند: ارزش ثواب نماز به اندازه ارزش بزرگداشت نمازگزار نسبت به دو پدر برتر خود محمّد (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) است. (تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج11، ص328 / بحار الأنوار، ج23، ص260).
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص18 / تأویل الآیات الظاهره، ص801 .
"أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ "(10)
"[آرى] آنها وارثانند."
"أَلَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ "(11)
"[وارثانى] كه بهشت برين را ارث مىبرند، و جاودانه در آن خواهند ماند!"
احادیث:
امام علی (ع): آیهی "أُولئِکَ هُمُ الْوارِثُونَ* الَّذِینَ یَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِیها خالِدُونَ" در مورد من نازل شده است.(1)
"وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآكِلينَ "
"و [نيز] درختى را كه از طور سينا مىرويد (درخت زيتون) و از آن روغن و «نان خورش» براى خورندگان فراهم مىگردد [آفريديم]."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص24 / بحارالأنوار، ج35، ص335/ عیون أخبارالرضا (ج2، ص65 .
علیّبنابراهیم (رح): "وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَیْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآکِلِینَ"؛ منظور درخت زیتون است و نمادی است از پیامبراکرم (ص) و امام علی (ع).(1)
"فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَ مَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ للهِ الَّذي نَجَّانا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمينَ "
"و هنگامىكه تو و همهی كسانى كه با تو هستند در كشتى مستقر شديد، بگو: «ستايش مخصوص خدايى است كه ما را از قوم ستمكار نجات بخشيد»."
احادیث:
امام صادق (ع): وقتی نوح سوار کشتی شد و از غرقشدن ترسید گفت: «خدایا! از تو میخواهم به حقّ محمّد و آل محمّد (ع) مرا از غرقشدن نجات دهی»! و خدا او را نجات داد.(2)
"وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ "
"و اين است امّت شما كه همگى امّت واحدى هستيد و من پروردگارشما هستم پس از [مخالفت فرمان] من بپرهيزيد!"
احادیث:
امام باقر (ع): "وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً واحِدَةً"؛ منظور اهل بیت پیامبر (ص) هستند.(1)
"فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ "
"[گروهى از پيروان ناآگاه پيامبران] كار خود را در ميان خويش به پراكندگى كشاندند و هر گروهى به راهى رفتند هر گروه به آنچه نزد خود دارند شادمانند!"
احادیث:
پیامبر (ص): شدّادبناوس گوید: بر امّسلمه وارد شدم، [او] گفت: ... «به خدا سوگند! از رسول خدا (ص) شنیدم که میفرمود: «برای امّت من جدایی و پشتکردن است، هر زمانکه اجتماع کردند با آنان اجتماع کنید و هرگاه که جدا جدا شدند با طایفه وسط (اهل بیت من) باشید و اطراف آنان باشید اگر با کسی جهاد کردند شما نیز جهاد کنید و اگر با کسی سازش کردند با او سازش کنید، اگر از چیزی دوری کردند، شما هم دوری کنید؛ زیرا هرکجا باشند حق با آنهاست». گفتم: «اهل بیت او چه کسانی هستند»؟ گفت: «اهل بیت او کسانی هستند که به ما
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص76 / بحارالأنوار، ج24، ص155/ تأویل الآیات الظاهرة، ص350/ المناقب، ج4، ص130.
دستور داده شده به آنان متمسّک شویم و ایشان امامان پس از او هستند همانطور که رسولخدا (ص) فرمود. علی (ع) دو فرزندش (ع) و نه نفر از صلب حسین (ع) به تعداد نقیبان بنیاسراییل اهل بیت او هستند و آنها پاکانند». گفتم: «ما از خدائیم (ع) و آیه استرجاع را خواندم و گفتم مردم هلاک شدند» آنگاه [امّسلمه] گفت: "کُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَیْهِمْ فَرِحُونَ"».(1)
"إِنَّ الَّذينَ هُمْ مِنْ خَشْيَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ "(57)
"بهيقين كسانى كه از خوف پروردگارشان بيمناكند."
"وَ الَّذِينَ هُمْ بِآياتِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ "(58)
"و آنان كه به آيات پروردگارشان ايمان مىآورند."
"وَ الَّذينَ هُمْ بِرَبِّهِمْ لا يُشْرِكُونَ "(59)
"و آنها كه به پروردگارشان شرك نمىورزند."
"وَ الَّذينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلى رَبِّهِمْ راجِعُونَ "(60)
"و آنها كه نهايت كوشش را در انجام طاعات به خرج مىدهند و بااينحال، از اينكه سرانجام بهسوى پروردگارشان باز مىگردند، دلهايشان ترسان است."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص76 / کفایهًْ الأثر، ص180 .
"أُولئِكَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ "(61)
"چنين كسانى درخيرات شتاب مىكنند و از ديگران پيشى مىگيرند."
احادیث:
امام صادق (ع): آیات: "إِنَّ الَّذِینَ هُمْ مِنْ خَشْیَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ* وَ الَّذِینَ هُمْ بِآیاتِ رَبِّهِمْ یُؤْمِنُونَ؛ وَ الَّذِینَ هُمْ بِرَبِّهِمْ لا یُشْرِکُونَ* وَ الَّذِینَ یُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ تا رَبِّهِمْ راجِعُونَ* أُولئِکَ یُسارِعُونَ فِی الخَیْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ"، در شأن امامعلی (ع) و فرزندان آن حضرت نازل شده است.(1)
امام باقر (ع): آیه: "و الَّذِینَ هُمْ مِنْ خَشْیَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ ... راجِعُونَ"، دربارهی حضرت علی (ع) نازل شده است، سپس در مورد مؤمنین و شیعیانش که همان مؤمنان واقعی هستند، جاری میشود.(2)
امام علی (ع): حفصبنغیاث گوید: شنیدم امام صادق (ع) میفرمود: ... امام علی (ع) فرمود: دو کس از خیر دنیا بهرهمند میشوند: اوّل، کسی که کارهای نیک او روزبهروز در دنیا افزون میگردد و دوّم، کسی که عمل زشت خود را با توبه جبران میکند و کی توبه او پذیرفته میشود؟! به خدا سوگند! اگر آنقدر در سجده بماند که گردنش قطع شود، خداوند توبه او را نمیپذیرد؛ مگر اینکه به ولایت ما قائل باشد. همآنان که حقّ ما را شناخته و بهواسطهی ما امید ثواب و پاداش دارند، به اندک غذای روزانه، به لباسی که ستر عورت کند و سقفی که سایبانش
باشد، اکتفا کرده و با اینحال خائف و ترسان هستند و دوست دارند که بهرهی آنها از دنیا همین باشد. خداوند عزّوجلّ نیز ایشان را چنین توصیف میکند: "وَ الَّذِینَ یُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلی رَبِّهِمْ راجِعُونَ" منظور از آنچه که آوردهاند در این آیه چیست؟ اطاعتکردن از خداوند به همراه محبّت و ولایت اهل بیت (ع) بااینحال آنها از این میترسند که طاعتشان پذیرفته نشود. به خدا سوگند! که ترس آنها ناشی از تردیدشان در دین نیست؛ بلکه از آن میترسند که در دوستی ما و پیروی از ما کوتاهی کرده باشند.(1)
"أُولئِكَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ "
"چنين كسانى درخيرات شتاب مىكنند و از ديگران پيشى مىگيرند."
احادیث:
امام باقر (ع): منظور علیّبنابیطالب (ع) است که هیچکس [در خیرات] بر او پیشی نگرفت.(2)
"وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فيهِنَّ بَلْ أَتَيْناهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ "
"و اگر حق از هوسهاى آنها پيروى مىكرد، آسمانها و زمين و همهی كسانى كه در آنها هستند تباه مىشدند و ما به آنها چيزى داديم كه مايهی يادآورى [و عزّت و شرف] آنهاست، امّا آنان از آنچه مايهی يادآورى [و عزّت] آنهاست رويگردانند."
احادیث:
امام علی (ع): [در وصیّت ایشان به کمیل آمده است:] ای کمیل! به خدا سوگند! ما حقّی هستیم که خدای عزّوجلّ فرموده است: "وَ لَوِ اتَّبَعَ الحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِیهِن".(1)
"وَ إِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقيمٍ "
"بهيقين، تو آنان را به راه راست دعوت مىكنى."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص92 / بحارالأنوار، ج74، ص278/ بشارهًْ المصطفی، ص30 .
پیامبر (ص): ای علی (ع)! هرکس از نظر امور دینی تو را دوست بدارد و راه و مسیر تو را برود، به راه راست و مستقیم هدایت شده و هرکس از طریق هدایت تو منحرف شود و با تو دشمن باشد و تو را رها کند، در روز قیامت که خدا را ملاقات مینماید بهطور کلّی بیبهره است.(1)
"وَ إِنَّ الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ "
"و امّا كسانى كه به آخرت ايمان ندارند از اين راه منحرف مىشوند."
احادیث:
امام کاظم (ع): وَ إِنَّ الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناکِبُونَ یعنی از ولایت ما اهل بیت رویگردان هستند.(2)
امام صادق (ع): مفضلبنعمر گفت از امام صادق (ع) در مورد صراط پرسیدم، فرمود «راهی بهسوی شناختن خدای بزرگ است؛ صراط دوگونه است: صراط در این سرا و صراط در آن سرا امّا صراط دنیا؛ امام میباشد که فرمانبرداری از او واجب است؛ هرکس که در دنیا او را شناخت و رهنمودهای او را بهکار بست، در آخرت از صراط که پلی است بهروی جهنّم، خواهد گذشت و
هرکس در اینجا امام خود را نشناخت، هنگام گذشتن از صراط آخرت گامش خواهد لغزید و در آتش دوزخ خواهد افتاد».(1)
"حَتَّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذابٍ شَديدٍ إِذا هُمْ فيهِ مُبْلِسُونَ "
"[اين وضع ادامه مىيابد] تا زمانىكه درى از عذاب شديد به روى آنان بگشاييم [و چنان گرفتار مىشوند كه] ناگهان كاملاً مأيوس گردند."
احادیث:
حض-رت باقر علیه السلام: ذیل آیه "حتی اذا فتحنا علیهم بابا ذا عذاب شدید" از حض-رت باقر علیه السلام روایت شده فرمود: منظور از این باب و دري که گشوده خواهد شد، علی بن ابی طالب علیه السلام است که در زمان رجعت به دنیا بازمی گردد.(2)
"وَ إِنَّا عَلى أَنْ نُرِيَكَ ما نَعِدُهُمْ لَقادِرُونَ "
"و ما تواناييم كه آنچه را به آنها وعده مىدهيم به تو نشان دهيم."
احادیث:
پیامبر (ص): جابر گوید: «پیامبرخدا (ص) درحالیکه من در حجّهالوداع نزدیکترین فرد [از لحاظ فاصله] با او در سرزمین منی بودم، فرمود: «مبادا پس از مرگم شما را بیابم که برگشته و کافر شدید و بعضی از شما گردنهای بعض دیگر را میزنید، به خدا قسم! اگر این کار را انجام دهید؛ مرا در میان آن لشکری مییابید که با شما میجنگد». سپس به پشت نگاه کرد، بعد فرمود: «یا علی (ع)! یا علی (ع)! یا علی (ع)! و ما دیدیم که جبرئیل به او اشاره کرد و خدای متعال این آیه را نازل فرمود: و هرگاه تو را از میان آنها ببریم، حتماً از آنان انتقام خواهیم گرفت. (زخرف/41) یعنی با علیابنابیطالب (ع) از آنان انتقام میکشیم. و یا اگر [زنده بمانی] آنچه را [از کیفر اعمالشان] به آنان وعده دادهایم به تو نشان خواهیم داد، زیرا ما بر آنها مسلّط هستیم. (زخرف/42) و بعد این آیه: قُلْ رَبِّ إِمَّا تُرِیَنِّی ما یُوعَدُونَ * رَبِّ فَلا تَجْعَلْنِی فِی الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ وَ إِنَّا عَلی أَنْ نُرِیَکَ ما نَعِدُهُمْ لَقادِرُونَ ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَن نازل شد».(1)
"فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَ لا يَتَساءَلُونَ "
"و هنگامىكه در «صور» دميده شود، هيچيك از پيوندهاى خويشاوندى در آن روز ميان آنها نخواهد بود و از يكديگر تقاضاى كمك نمىكنند [چون كارى از كسى ساخته نيست]."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص106 / بحارالأنوار، ج32، ص293 .
پیامبر (ص): هر حسب و نسبی در روز قیامت قطع میشود بهجز حسب و نسب من، اگر خواستید بخوانید: فَإِذا نُفِخَ فِی الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَ لا یَتَساءَلُونَ.(1)
امام صادق (ع): روز رستاخیز مردم زادهی مادرشان خوانده میشوند، جز ما و شیعه و دوستانمان که به نام خود و زادهی پدرشان خوانده میشوند.(2)
" فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ "
"كسانى كه كفهی ترازوهاى [عمل] آنها سنگين است، همان رستگارانند."
احادیث:
امام باقر (ع): این آیه در شأن ما اهل بیت (ع) نازل شده است.(3)
"تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النَّارُ وَ هُمْ فيها كالِحُونَ "
"شعلههاى سوزان آتش [همچون شمشير] به صورتهايشان نواخته مىشود و در دوزخ چهرهاى زشت و عبوس دارند."
احادیث:
امام هادی (ع): از امام عسکری (ع) روایت است: امام هادی (در روز غدیر، قبر امام علی (ع) را چنین زیارت کرد و فرمود: سلام بر تو ای امیرالمؤمنین (ع) ! ... خداوند در دنیا جایگاهت را رفیع و بلند کرد و در آخرت درجهات را بالا میبرد و تو را بر آنچه که بر کسانی که با تو مخالفت کردند و میان تو و آنچه خدا به تو عطا کرده، مانع ایجاد کردند پنهان است، بینا میکند. خدا لعنت کند کسانی را که حرمت تو را حلال شمرده و حق را از تو گرفتند. گواهی میدهم که آنها همان زیانکارانند که خدا فرموده: "تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النَّارُ وَ هُمْ فِیها کالِحُونَ". گواهی میدهم تو هیچ اقدامی نکرده، دست از چیزی نکشیده، سخن نگفته و امساک ننمودی جز به فرمان خدا و رسولش! (هر کاری کردی به دستور خدا و رسولش بود).(1)
"إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِما صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفائِزُونَ "
"ولى من امروز آنها را به خاطر صبر و استقامتشان پاداش دادم؛ آنها پيروز و رستگارند."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص126/ بحارالأنوار، ج97، ص361 .
احادیث:
پیامبر (ص): هُمُ الْفائِزُونَ؛ علی (ع) و شیعیان او پیروزند.(1)
پیامبر (ص): امام رضا (ع) از پدرانش روایت نمود: پیامبر (ص) خطاب به علی (ع) فرمود: ای علی (ع)! من برای تو پنج چیز از خدا درخواست کردم، تمام آنها را به من عطا فرمود. ... از خدا درخواست کردم که تو را بردارندهی پرچم حق در روز قیامت قرار دهد، که آن پرچم اللَّه اکبر است و بر آن نوشته شده است: رستگاران آنهایی هستند که به بهشت رسیدند.(2)
"أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ "
"آيا گمان كرديد شما را بيهوده آفريدهايم و بهسوى ما بازگردانده نمىشويد؟!"
احادیث:
امام حسین (ع): از امام صادق (ع) روایت است: امام حسین (ع) به سوی یارانش رفت و خطاب به آنها فرمود: «ای مردم! خداوند مخلوقات را خلق کرده تا او را بشناسند و چون او را شناختند عبادتش کنند و چون او را عبادت نمودند از عبادت غیر بینیاز شوند». مردی عرض کرد: «ای پسر رسول خدا (ص) پدر و مادرم فدای تو باد! معرفت خدا [و حق و حقیقت خداشناسی]
چگونه است»؟ فرمود: «[اینکه] اهل هر زمان، امام زمان خودشان را که اطاعت فرمایشات و أوامر و نواهی او بر آنها واجب است، بشناسند».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص142 / علل الشرایع، ج1، ص9 .
"وَ لَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ أَنَّ اللهَ تَوَّابٌ حَكيمٌ "
"و اگر فضل و رحمت خدا شامل حال شما نبود و اينكه او توبهپذير و حكيم است [بسيارى از شما گرفتار مجازات سخت الهى مىشديد]!"
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص186 /القمی، ج1، ص313 .
"وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى وَ الْمَساكينَ وَ الْمُهاجِرينَ في سَبيلِ اللهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللهُ لَكُمْ وَ اللهُ غَفُورٌ رَحيمٌ "
"آنها كه از ميان شما داراى برترى [مالى] و وسعت زندگى هستند نبايد سوگند ياد كنند كه از انفاق نسبت به نزديكان و مستمندان و مهاجران در راه خدا دريغ نمايند؛ آنها بايد عفو كنند و چشم بپوشند؛ آيا دوست نمىداريد خداوند شما را بيامرزد؟! و خداوند آمرزنده و مهربان است."
احادیث:
حض-رت ام-ام محم-د ب-اقر علیه الس-لام: مراد از «اولی القربی» خویشاون-دان پیغم-بر (ائمه ه-دي) علیهم الس-لام می باشند.(2)
"الْخَبيثاتُ لِلْخَبيثينَ وَ الْخَبيثُونَ لِلْخَبيثاتِ وَ الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبينَ وَ الطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ أُولئِكَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريمٌ "
"زنان ناپاك از آنِ مردان ناپاكند، و مردان ناپاك از آنِ زنان ناپاك؛ و زنان پاك از آن مردان پاكند، و مردان پاك از آن زنان پاك! اينان از آنچه كه [ناپاكان] به آنان نسبت مىدهند مبرّا هستند؛ و براى آنان آمرزش [الهى] و روزى پرارزشى است."
احادیث:
امام حسن (ع): امام حسن (ع) به معاویه فرمود: "الخَبِیثاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَ الخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثاتِ"؛ و تو و اصحاب تو ای معاویه داخل این جماعت خواهی بود. "وَ الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ وَ الطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّباتِ أُولئِکَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا یَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ"؛ منظور از اینگونه افراد علیّبنابیطالب (ع) و یاران و شیعیان آن بزرگوار هستند.(1)
" اللهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ في زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى نُورٍ يَهْدِي اللهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَضْرِبُ اللهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص208 /بحارالأنوار، ج44، ص84/ الاحتجاج، ج1، ص278 .
"خداوند نور آسمانها و زمين است؛ و مَثَل نورش همانند چراغدانى است كه در آن چراغى [پرفروغ] باشد، آن چراغ در حبابى قرار گيرد، حبابى [شفاف و درخشنده] همچون ستارهاى فروزان، چراغى كه افروخته مىشود از [روغن] درخت پربركت زيتونى كه نه شرقى است و نه غربى؛ روغنش [آنچنان صاف و خالص است كه] نزديك است بدون تماس با آتش شعلهور شود؛ نورى است بر فراز نورى؛ و خدا هركس را بخواهد با نور خود هدايت مىكند، و خدا براى مردم مثلها مىزند و خداوند به هر چيزى داناست."
احادیث:
پیامبر (ص): ای علی (ع)! نُورٌ؛ نام من است. و مِشْکاةٍ ای علی! تو هستی. مِصْباحٌ الْمِصْباحُ حسن و حسین (ع) الزُّجاجَةُ؛ علیّبنحسین (ع)کَأَنَّها کَوْکَبٌ دُرِّیٌّ؛ محمّدبنعلی (ع) یُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ؛ جعفربنمحمّد (ع) مُبارَکَةٍ؛ موسیبنجعفر (ع)زیْتُونَةٍ؛ علیّبنموسی (ع) لا شَرْقِیَّةٍ؛ محمّدبنعلی (ع) وَ لا غَرْبِیَّةٍ؛ علیّبنمحمد (ع) یَکادُ زَیْتُها؛ حسنبنعلی (ع)یُضِیءُ؛ مهدی (عج) هستند.(1)
امام صادق (ع): من شاخهای از شاخههای زیتونم و چراغی از چراغهای خاندان نبوّت و عترت پیامبر و تربیتشدهی سفیران خدا و دستپروردهی رادمردان پاک، و چراغی از چراغهای مشکات نورم که در آن نور، نور است، و برگزیده پایدار در نهاد رهبران برجستهی پروردگارم».(2)
"في بُيُوتٍ أَذِنَ اللهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فيها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ "
"[اين چراغ پرفروغ] در خانههايى قرار دارد كه خداوند اذن فرموده [ديوارههاى] آن را بالا برند [تا از دستبرد شياطين در امان باشد]؛ و در آنها نام خدا برده شود، و صبح و شام در آنها تسبيح او گويند."
احادیث:
امام کاظم (ع): محمّدبنفضیل گوید: از امام کاظم (ع) دربارهی آیه: فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللهُ أَن تُرْفَعَ وَیُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ سؤال کردم. آن حضرت (ع) فرمود: «منظور خانههای پیامبر خدا (ص) است و سپس خانههای علی (ع) از آنهاست».(1)
امام باقر (ع): فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللهُ أَن تُرْفَعَ وَ یُذْکَرَ فِیهَا؛ این خانهها، خانههای انبیاء است که خانهی علی (ع) نیز یکی از آن است.(2)
امام هادی (ع): شهادت میدهم که ارواح شما و نور شما و خمیر مایهی شما یکی است، هریک از شما پاکیزگی و پاکی را از آن دیگر گرفته است. خدا شما را بهصورت انواری بیافرید، و آنگاه پیرامون عرش خود قرار داد، تا آنگاه که بهوسیلهی وجود شما بر ما منّت نهاد، و شما را در خانههایی قرار دارد که خداوند اذن فرموده [دیوارههای] آن را بالا برند [تا از دستبرد شیاطین
در امان باشد]. و درودهایی را که ما بر شما میفرستیم، و ولایت شما را که به ما اختصاص داده است، موجب حسن خلق ما و پاکی نفوس ماست.(1)
"رِجالٌ لا تُلْهيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ "
"مردانى كه هيچ تجارت و داد و ستدى آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و اداى زكات غافل نمىكند؛ آنها از روزى مىترسند كه در آن، دلها و چشمها دگرگون مىشود."
احادیث:
امام سجاد (ع): عقل راهنمای خیرات است و هوا و هوسهای نفسانی مرکب گناهان است. فهم ظرف عمل، دنیا بازار آخرت است. و نفس تاجر این بازار است. و شب و روز سرمایه است. و سود این تجارت بهشت است. و ضرر آن آتش است. این است به خدا تجارت آن چنانی که فانی نخواهد شد و بضاعت و جنسی که در معاملهی آن ضرر نیست. و مثل این فرمایش از رسول خدا (ص) رسیده است. و در آن ذکر شده که دنیا بازار رستگاران از شیعیان است که پیرو ائمّه خود میباشند. و به تحقیق که جامع همه این فرمایشات این آیه کریمه است: ای کسانی که
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص266 / بحارالأنوار، ج99، ص129 .
ایمان آوردهاید مالها و اولادتان شما را از ذکر خدا باز ندارد و کسانی که چنین کنند پس اینان از زیانکارانند. (منافقون/9) "و رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللهِ".(1)
"وَ الَّذينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ وَ اللهُ سَريعُ الْحِسابِ "
"كسانى كه كافر شدند، اعمالشان همچون سرابى است در يك كوير كه انسان تشنه [از دور] آن را آب مىپندارد؛ امّا هنگامىكه بهسراغ آن مىآيد چيزى نمىيابد، و خدا را نزد آن مىيابد كه حساب او را بهطور كامل مىدهد؛ و خداوند سريعالحساب است."
احادیث:
علیّبنابراهیم (رح): خداوند برای اعمال کسانی که با علی (ع) و فرزندانش یعنی ائمّه اطهار (ع) سر نزاع داشتند، مَثلی زد و فرمود: "وَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ کَسَرَابٍ بِقِیعَةٍ" ؛ سراب آن چیزی است که در بیابان از دور میدرخشد و گویی آب است و در حقیقت چیزی نیست و هنگامیکه تشنه بهسراغ آن میآید، چیزی نمییابد و البَقِیعَة به بیابان صاف و هموار گفته میشود».(2)
"أَوْ كَظُلُماتٍ في بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ "
"يا همچون ظلماتى در يك درياى عميق و پهناور كه موجى آن را پوشانده، و بر فراز آن موج ديگرى، و بر فراز آن ابرى تاريك است؛ ظلمتهايى است يكى بر فراز ديگرى، [آنگونه كه] هرگاه دست خود را خارج كند ممكن نيست آن را ببيند! و كسى كه خدا نورى براى او قرار نداده، هيچ نورى براى او نيست."
احادیث:
پیامبر (ص): ابوهریره نقل میکند: رسول خدا (ص) فرمود: «[روزی] جبرئیل نزد من آمد و گفت: «ای محمّد (ص)! آیا به تو بشارت دهم که [روز قیامت] بهوسیلهی چه چیزی از پل صراط عبور میکنی»؟ گفتم: «آری»! گفت: «تو با نور خداوند عبور میکنی و علی (ع) با نور تو؛ و نور تو برگرفته از نور خداوند است؛ و امّتت با نور علی (ع) عبور خواهند کرد و نور علی (ع) برگرفته از نور توست؛ "وَ مَنْ لَمْ یَجْعَلِ اللهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ"».(1)
"وَ يَقُولُونَ آمَنَّا بِاللهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَريقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنينَ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص282 / بحارالأنوار، ج7، ص332/ فرات الکوفی، ص287 .
"آنها مىگويند: «به خدا و پيامبر ايمان آورده ايم و اطاعت كردهايم». ولى بعد از اين [ادّعا]، گروهى از آنان رويگردان مىشوند؛ آنها [درحقيقت] مؤمن نيستند."
احادیث:
امام صادق (ع): این آیه دربارهی امیرمؤمنان (ع) و عثمان نازل شده است و ماجرا از این قرار است که بین امیرمؤمنان (ع)و عثمان بر سر باغی اختلاف افتاد. امیرمؤمنان (ع) فرمود: «آیا راضی میشوی رسول خدا (ص) را به داوری بگیریم»؟ عبدالرّحمنبنعوف به عثمان گفت: «داوری را نزد رسول خدا (ص) نبرید؛ چرا که او به نفع علی (ع) داوری میکند؛ ابنشیبه یهودی را به داوری بگیرید». عثمان به امیرمؤمنان (ع) گفت: «من فقط به داوری ابنشیبه راضی میشوم». ابن شیبه گفت: «آیا شما رسول خدا (ص) را امانتدار وحی میدانید درحالیکه او را در داوریکردن متّهم میکنید»! پس خدا به پیامبر (ص) چنین وحی کرد: "وَ إِذَا دُعُوا إِلَی اللهِ وَرَسُولِهِ لِیَحْکُمَ بَیْنَهُمْ إِذَا فَرِیقٌ مِّنْهُم مُّعْرِضُونَ، وَإِن یَکُن لهُمُ الحَقُّ یَأْتُوا إِلَیْهِ مُذْعِنِینَ، أَفِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَمِ ارْتَابُوا أَمْ یَخَافُونَ أَن یَحِیفَ اللهُ عَلَیْهِمْ وَ رَسُولُهُ بَلْ أُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ".(1)
"إِنَّما كانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنينَ إِذا دُعُوا إِلَى اللهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ "
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص294 /بحارالأنوار، ج22، ص98/ بحارالأنوار، ج9، ص227/ القمی، ج2، ص107.
"سخن مؤمنان، هنگامىكه بهسوى خدا و پيامبرش دعوت شوند تا ميان آنان داورى كند، تنها [و درهرحال] اين است كه مىگويند: «شنيديم و اطاعت كرديم». و اينها همان رستگاران [واقعى] هستند."
احادیث:
امام باقر (ع): "إِنَّما کانَ قَوْلَ المُؤْمِنِینَ إِذا دُعُوا إِلَی اللهِ"؛ منظور آیه امیرالمؤمنین (ع)است.(1)
امام صادق (ع): از امام صادق (ع) روایت است که فرموده: این آیه: "إِنَّما کانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِینَ إِذا دُعُوا إِلَی اللهِ "دربارهی امیرالمؤمنین (ع) و عثمان نازل شده است .... سپس خداوند به امیرمؤمنان (ع) اشاره کرده و فرموده است: "إِنَّمَا کَانَ قَوْلَ المُؤْمِنِینَ إِذَا دُعُوا إِلَی اللهِ وَ رَسُولِهِ لِیَحْکُمَ بَیْنَهُمْ أَن یَقُولُوا سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا وَ أُوْلَئِکَ هُمُ المُفْلِحُونَ، وَ مَن یُطِعِ اللهَ وَ رَسُولَهُ وَ یَخْشَ اللهَ وَ یَتَّقْهِ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ."(2)
"وَ مَنْ يُطِعِ اللهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَخْشَ اللهَ وَ يَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ "
"و هركس خدا و پيامبرش را اطاعت كند، و از خدا بترسد و از [مخالفت فرمان] او بپرهيزد، چنين كسانى همان پيروزمندان [واقعى] هستند."
احادیث:
ابنعبّاس: این آیه دربارهی علیّبنابیطالب (ع) نازل شده است.(1)
امام باقر (ع): ما را به ورع کمک کنید، هرکس با ورع خدا را ملاقات کند برای او فرج و گشایشی هست، خداوند متعال میفرماید: و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند، [در روز رستاخیز]، همنشین کسانی خواهد بود که خدا، نعمت خود را بر آنان تمام کرده از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان و آنها رفیقهای خوبی هستند!.(نساء/69) پیامبر (ص) از ما میباشد، و صدیق از ما هست و شهیدان و صالحان هم از ما میباشند.(2)
"قُلْ أَطيعُوا اللهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَيْكُمْ ما حُمِّلْتُمْ وَ إِنْ تُطيعُوهُ تَهْتَدُوا وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبينُ "
"بگو: «اطاعت كنيد خدا را، و اطاعت كنيد پيامبر [خدا] را؛ و اگر سرپيچى نماييد، پيامبر مسؤول تكاليف خويش است و شما مسؤول تكاليف خود؛ و اگر از او اطاعت كنيد، هدايت خواهيد شد؛ و بر پيامبر چيزى جز ابلاغ آشكار نيست»."
احادیث:
امام صادق ( وقتی خداوند عزّوجلّ این فقره از آیه را نازل فرمود: عَلَیْکُمْ أَنْفُسَکُم پیامبر اکرم (فرمود: «ای مردم مراقب نفس خود باشید، وقتی هدایت شدید گمراهشدن دیگران ضرری به شما نمیرساند و علی (نفس و برادر من است؛ او را اطاعت کنید زیرا مطهّر و معصوم بوده؛ نه ضلالت به او رسد و نه شقاوت، سپس این آیه را قرائت فرمود: قُلْ أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَیْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَیْکُمْ ما حُمِّلْتُمْ وَ إِنْ تُطِیعُوهُ تَهْتَدُوا وَ ما عَلَی الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ المُبِینُ.(1)
امام صادق (ع): امام کاظم (ع) از پدرش (ع) نقل کرده که دربارهی آیه: قُلْ أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ فَإِن تَوَلَّوا فَإِنَّمَا عَلَیْهِ مَا حُمِّلَ فرموده است: «آنچه پیامبر (ص) به آن تکلیف شده، شنیدن، طاعت، امانتداری و صبر است». و دربارهی: وَ عَلَیْکُم مَّا حُمِّلْتُمْ فرموده است: «آنچه بر عهدهی شماست، پیمانهایی است که خداوند متعال در مورد امام علی (ع) از شما گرفته و آنچه در قرآن برایتان تبیین نموده، لزوم فرمانبرداری از اوست. و منظور از وَ إِن تُطِیعُوهُ تَهْتَدُوا این است که اگر از علی (ع) پیروی کنید، راه خواهید یافت و وَ مَا عَلَی الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ المُبِینُ.(2)
پیامبر (ص): از امام باقر (ع) نقل شده که پیامبر (ص) در روز عید غدیر این خطبه را ایراد کرد: «ای مردم! همانا ابلیس آدم (را با حسد و رشک از بهشت بیرون کرد، شما بر او حسادت نکنید که اعمال شما تباه و قدمهای شما لغزان شود. همانا آدم (با اینکه برگزیدهی خداوند بود با یک ترک اولی به زمین فرستاده شد و این موضوع دربارهی شما چگونه خواهد بود؟ و حال آنکه شما نه تنها معصوم نیستید، بلکه برخی از شما دشمنان خدا هستند. همانا کسی جز بدبخت و شقیّ علی (را دشمن نمیدارد و کسی جز پرهیزگار او را دوست نمیدارد و کسی جز
مؤمن مخلص به او ایمان نمیآورد. به خدا سوگند سورهی و العصر دربارهی علی (نازل شده است بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَ الْعَصْرِ (عصر/1) ای مردم! من خدا را گواه گرفتم و پیام و رسالت او را به شما تبلیغ کردم بر پیامبر چیزی جز رساندن آشکار نیست.(1)
"وَعَدَ اللهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَني لا يُشْرِكُونَ بي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ "
"خداوند به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادهاند وعده داده است كه بهيقين، خلافت روى زمين را به آنان خواهد داد، همانگونه كه به پيشينيان آنها خلافت
بخشيد؛ و دين و آيينى را كه براى آنان پسنديده، بر ايشان پابرجا و ريشهدار خواهد ساخت؛ و ترسشان را به امنيّت و آرامش مبدّل مىكند، [بهگونهاى] كه فقط مرا مىپرستند و چيزى را همتاى من قرار نخواهند داد. و كسانى كه پس از آن كافر شوند، آنها همان فاسقانند."
احادیث:
امام صادق (ع): از عبداللهبنسنان گوید: از امام صادق (ع) در مورد آیه: وَعَدَ اللهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنکُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُم فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ پرسیدم. فرمود: «مراد از آیه، ائمّه (ع) هستند».(1)
امام سجاد (ع): در روایت است: امام سجّاد (ع) این آیه را خواند و فرمود: «به خدا سوگند که آنان شیعیان ما اهل بیت (ع) هستند و خداوند [مؤمنان و صالحان را از زمین] به دست مردی از خانوادهی ما که او مهدی (عج) است به حکومت میرساند و او همان است که پیامبر دربارهی او فرمود: «اگر از دنیا فقط یک روز باقیمانده باشد، خداوند آن را آنقدر طولانی میکند تا مردی از اهل بیت (ع) من که همنام من است بیاید و زمین را همانطور که پر از ظلم و ستم شده است، پر از عدل و داد کند».(2)
"لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً قَدْ يَعْلَمُ اللهُ الَّذينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِواذاً فَلْيَحْذَرِ الَّذينَ يُخالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصيبَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ "
"دعوت پيامبر [از شما] را در ميان خود، مانند دعوت از يكديگر قرار ندهيد؛ [و از دعوت پيامبر هيچگاه تخلّف نكنيد] خداوند كسانى از شما را كه پشتسر ديگران پنهان مىشوند، و يكى پس از ديگرى فرار مىكنند مىداند. پس كسانى كه فرمان او را مخالفت مىكنند، بايد بترسند از اين كه فتنهاى دامنشان را بگيرد، يا عذابى دردناك به آنها برسد!"
احادیث:
امام صادق (ع): ابوعلی گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که میفرماید: «نام ما را در نهان به کار نبرید برخلاف آنچه در حضور ما به کار میبرید و نام ما را در حضور ما آنگونه به کار نبرید که در نهان به کار میبرید. کافی است آنچه را ما میگوییم، بگویید و دربارهی آنچه سکوت میکنیم، سکوت کنید و شما دیدهاید که خدای متعال برای کسانی که با ما مخالفت ورزیدند خیری قرار نداده است. همانا خدای متعال میفرماید:" فَلْیَحْذَرِ الَّذِینَ یُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَن تُصِیبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ یُصِیبَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ"».(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص346 /الکافی، ج8، ص87 .
"وَ قالُوا ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشي فِي الْأَسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذيراً "
"و گفتند: «چرا اين پيامبر غذا مىخورد و در بازارها راه مىرود؟! [نه سنّت فرشتگان را دارد و نه روش شاهان را]! چرا [لااقل] فرشتهاى بر او نازل نشده كه همراه وى مردم را انذار كند [و گواه صدق دعوى او باشد]؟!"
احادیث:
پیامبر (ص): ربیعه سعدی گوید: «پیش حذیفهْ بنیمان آمدم، گفتم: برایم حدیثی از احادیث که از پیامبر اکرم (ص) شنیدهای و دیدهای به آن عمل میکند، نقل کن»! گفت: «قرآن را رها نکن». گفتم: «من قرآن را خواندهام آمدهام از تو حدیثی بشنوم که از پیامبر اکرم (ص) ندیده و
نشنیدهام خدایا تو را گواه میگیرم که پیش حذیفه آمدم و از او درخواست حدیث کردم او شنید ولی کتمان کرد». گفت: «عجب بر من دشوار و سخت گرفتی! حالا گوش کن جملهی کوتاهی از سخنی طولانی که جامع تمام امور توست». گفت: «نشانهی بهشت در میان همین مردم غذا میخورد و راه میرود». گفتم: «توضیح بده نشانهی بهشت را بشناسم و پیرو او شوم و نشانهی آتش را تشخیص دهم و از آن پرهیز نمایم». گفت: «قسم به آنکس که جان حذیفه در اختیار اوست نشانهی بهشت و راهنمای بهسوی بهشت تا روز قیامت ائمّه (ع) از آل محمّدند (ع) و نشانهی جهنّم و راهنمای بهسوی جهنّم تا روز قیامت دشمنان اینها هستند».(1)
"بَلْ كَذَّبُوا بِالسَّاعَةِ وَ أَعْتَدْنا لِمَنْ كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعيراً "
"بلكه [اينها همه بهانه است و] آنان قيامت را تكذيب كردهاند و ما براى كسى كه قيامت را تكذيب كند، آتشى شعلهور و سوزان فراهم كرده ايم!"
احادیث:
"قُلْ أَ ذلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كانَتْ لَهُمْ جَزاءً وَ مَصيراً "
"[اى پيامبر]! بگو: «آيا اين بهتر است يا بهشت جاويدانى كه به پرهيزگاران وعده داده شده؟! بهشتى كه پاداش اعمال آنها، و سرانجامشان است»."
احادیث:
پیامبر (ص): یا علی (ع) فقط تو و اصحابت در بهشت هستید. یا علی (ع)! تو و پیروانت (شیعیانت) در بهشت خواهید بود.(1)
"وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلينَ إِلاَّ إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَ يَمْشُونَ فِي الْأَسْواقِ وَ جَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَ تَصْبِرُونَ وَ كانَ رَبُّكَ بَصيراً "
"ما هيچيك از پيامبران را پيش از تو نفرستاديم مگر اينكه آنها نيز غذا مىخوردند و در بازارها [براى تهيّهی نيازشان] راه مىرفتند؛ و بعضى از شما را وسيلهی امتحان بعضى ديگر قرار داديم، آيا صبر و شكيبايى مىكنيد [و از عهدهی امتحان بر مىآييد]؟! و پروردگار تو همواره بصير و بينا بوده است."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص376 /الأمالی للطوسی، ص139 .
احادیث:
پیامبر (ص): پیامبر اکرم (ص)علیّبنابیطالب و فاطمه و حسن و حسین (ع) را جمع کرد و در را بر روی آنها بست. فرمود: «ای اهلبیت من که پیوستگان خدایید پروردگارم به شما سلام میرساند اینک جبرئیل با شما در خانه است میگوید: من دشمنان شما را موجب آزمایش شما قرار دادهام، چه میگویید». عرض کردند: «ما برای فرمان خدا و قضای پروردگار صبر میکنیم تا به پیشگاه مقدّسش برویم و جز او پاداش کامل او را دریابیم. شنیدهایم که شکیبایان را وعدهی بسیار خوبی داده است». پیامبر اکرم (ص) شروع به گریه کرد بهطوریکه صدای گریهاش از خارج خانه شنیده میشد، آنگاه این آیه نازل گردید: "وَ جَعَلْنا بَعْضَکُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَ تَصْبِرُونَ وَ کانَ رَبُّکَ بَصِیراً". فرمود: آنها صبر خواهند کرد همانطورکه وعده دادند.(1)
"وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً "
"و ما به سراغ اعمالى كه انجام دادهاند مىرويم، و همه را همچون غبارى پراكنده [در هوا] قرار مىدهيم."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص380/ بحارالأنوار، ج24، ص219/ تأویل الآیات الظاهرة، ص368 .
امام رضا (ع): خداوند عمل افراد را تنها با ولایت ما اهل بیت میپذیرد و هرکس ولایت ما اهل بیت را نداشته باشد مشمول این آیه خواهد بود: "وَ قَدِمْنا إِلی ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً".(1)
پیامبر (ص): این افراد را چه شده است که هرگاه از خاندان ابراهیم سخن به میان میآید خوشحال میشوند و چهرههایشان گشاده میگردد، و اگر از خاندان محمّد (ص) صحبت شود، در دل، آن را ناپسند میدارند»؟ قسم به خدایی که جان محمّد (ص) در کف اوست، اگر بندهای در روز قیامت اعمالی بهاندازهی اعمال هفتاد پیامبر را عرضه کند، خداوند آن را از او قبول نمیکند تا اینکه او را طرفدار ولایت من و ولایت خاندانم ببیند.(2)
"وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الملائكة تَنْزيلاً "
"و [همان] روزى كه آسمان با ابرها شكافته مىشود، و فرشتگان پىدرپى نازل مىگردند."
احادیث:
امام صادق (ع): ابنظبیان گوید: از امام صادق (ع) در مورد آیه: "وَ یَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاء بِالْغَمَامِ وَ نُزِّلَ المَلَائِکَةُ تَنزِیلًا" پرسیدم، ایشان فرمود: «منظور از الْغَمَامُ امیرالمؤمنین (ع) است».(1)
"وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبيلاً "
"روزى كه ستمكار دستان خود را [از شدّت حسرت] به دندان مىگزد و مىگويد: «اى كاش با رسول [خدا] راهى برگزيده بودم»!"
احادیث:
امام صادق (ع): حمادبنحریز از امام صادق (ع) روایت کرده که ایشان در مورد آیه: "یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلا" فرمود: «منظور از این آیه، امام علیّبنابیطالب (است».(2)
امام باقر (ع): "یَقُولُ یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ"؛ یعنی [ای کاش] در کنار پیامبر (ص) علی (ع) را نیز قبول میکردم.(3)
"يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلاً "
"اى واى بر من، كاش فلان [شخص گمراه] را به دوستى انتخاب نكرده بودم!"
احادیث:
ام-ام ب-اقر و ام-ام ص-ادق علیهماالس-لام: «آیه ی-ا ویل-تی لیتنی لم اتخ-د فلان-ا خلیلا» در مورد دو غ-اصب حق امیرالمؤمنین علیه الس-لام که از بزرگان قریش بوده نازل ش-ده که به زبان اس-لام آوردند ولی با رسول الله ص-لی الله علیه و آله منافقانه برخورد کردند.(1)
" لَقَدْ أَضَلَّني عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَني وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولاً "
"او مرا از يادآورى [حق] گمراه ساخت بعد از آنكه [ياد حق] بهسراغ من آمده بود». و شيطان هميشه انسان را تنها و بىياور مىگذارد."
احادیث:
امام باقر (ع): منظور از سبیل در اینجا علی (ع) است؛" یَا وَیْلَتَی لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا، لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْر"؛ و منظور از ذکر در اینجا امام علی (ع) است.(2)
"وَ قالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً "
"و پيامبر عرضه داشت: «پروردگارا! قوم من قرآن را متروك ساختند»."
احادیث:
پیامبر (ص): من نخستین کسی هستم که روز قیامت بر خدای عزیز جبّار با کتابش و اهل بیتم وارد شوم، سپس امّتم [وارد شوند] پس از آنها بپرسم با کتاب خدا و اهل بیت من چه کردید؟(1)
"وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ جَعَلْنا مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزِيراً "
"و ما به موسى كتاب آسمانى داديم؛ و برادرش هارون را ياورِ او قرار داديم."
احادیث:
پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله : پیغمبر اکرم ص-لی الله علیه و آله خطاب به امام علی(ع): تو نسبت به من بهمنزله هارون نسبت به موسی هستی، جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود.(1)
"وَ هُوَ الَّذي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً"
"او كسى است كه دو دريا را در كنار هم قرارداد؛ اين گوارا و شيرين، و آن شور و تلخ؛ و در ميان آنها برزخى قرار داد [تا با هم مخلوط نشوند گويى هريك به ديگرى مىگويد]: دور باش و نزديك نيا!"
احادیث:
1) . قمی، تفسیر القمی، 1404ق، ج2، ص109؛ برقی، المحاسن، 1371ق، ج1، ص159؛ بخاری، صحیح البخاری، 1401ق، ج5، ص129؛ مسلم نیشابوری، صحیح مسلم، دار احیاءالتراث العربی، ج4، ص1870 و 1871.
در این کشتی درآید نیز نجات یابد، و من به آنچه میگویم با سوگند در گرو این گفتار هستم، و سخن زور نمیگویم، و وای بر آنکس که [از آن] روی برتابد، سپس وای بر آنکس که روی برتابد، آیا آنچه پیامبر شما دربارهی ایشان فرموده به شما نرسیده و نشنیدهاید که در سفر حجهالوداع فرمود: «[مردم] همانا من در میان شما دو چیز سنگین و گران میگذارم. چیزی که اگر بدان چنگ زنید، هرگز پس از من گمراه نشوید: [یکی] کتاب خدا [قرآن] و [دیگر] عترت من اهل بیتم، و [همانا] این دو از یکدیگر جدا نشوند تا در کنار حوض کوثر بر من درآیند، پس بنگرید چگونه پس از من دربارهی آن دو رفتار کنید. آگاه باشید که این (تمسک به عترت)، آب خوشگوار و شیرین است، پس بیاشامید و آن دیگر (یعنی روی برتافتن از ایشان) آب شور و تلخ است، از آن بپرهیزید.»(1)
"وَ هُوَ الَّذي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَديراً "
"او كسى است كه از آب، انسانى را آفريد؛ سپس او را [داراى] نسب و سبب قرار داد [و نسل او را از اين دو طريق گسترش داد]؛ و پروردگار تو همواره توانا بوده است."
احادیث:
پیامبر (ص): خداوند نطفهی سفید و درخشانی را آفرید و آن را از پشتی به پشت دیگر منتقل ساخت تا اینکه به صلب عبدالمطلّب رسید، آنگاه آن را به دو نیم کرد، نیمی در صلب عبدالله و نیمی دیگر در صلب ابوطالب قرار گرفت. من پیامبر (ص) از عبدالله و علی (ع) از ابیطالب آفریده شد. سخن خداوند متعال که میفرماید: وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً اشاره به خلقت ماست.(1)
امام باقر (ع): ابنشهرآشوب از گروهی از اهل تسنّن و امام محمّد باقر (ع) روایت میکند که دربارهی آیهی وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ مِنَ المَاء بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَصِهْرًا فرمود: «منظور از این افراد: حضرت محمّد (ص) و علی و حسن و حسین (ع) وَ کانَ رَبُّکَ قَدِیراً حضرت قائم (عج) در آخرالزمان است، زیرا از میان صحابه تنها کسی که با رسول خدا (ص) هم نسبت هم پیوند سببی و هم خویشاوندی داشت، حضرت علی (ع) بود به همین دلیل است که به خاطر سبب و نسب ارث میبرد.(2)
"وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللهِ ما لا يَنْفَعُهُمْ وَ لا يَضُرُّهُمْ وَ كانَ الْكافِرُ عَلى رَبِّهِ ظَهيراً "
"و آنان جز خدا چيزهايى را مىپرستند كه نه به آنان سودى مىرساند و نه زيانى؛ و كافران هميشه در برابر پروردگارشان [در طريق كفر] پشتيبان يكديگرند."
احادیث:
امام باقر (ع): ابوحمزه گوید: از امام باقر (ع) در مورد آیهی "وَ کَانَ الْکَافِرُ عَلَی رَبِّهِ ظَهِیرًا" پرسیدم که ایشان فرمود: «تفسیرش در بطن قرآن است: علی (ع) در ولایت و فرمانبرداری، ربّ او بود، و آن کلمهی الرَّبُّ [که با الف و لام] است، بهمعنای خالقِ فراتر از وصف میباشد». امام باقر (فرمود: «همانا علی (ع) نشانهای برای محمّد (ص) است، و پیامبر (ص) را به ولایت علی (ع) فرامیخواند».(1)
"وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً "
"بندگان [خاص خداوند] رحمان، كسانى هستند كه با آرامش و بىتكبّر بر زمين راه مىروند و هنگامىكه جاهلان آنها را مخاطب سازند [و سخنان نابخردانه گويند]، به آنها سلام مىگويند [و با بىاعتنايى و بزرگوارى مىگذرند]."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص454 / بحارالأنوار، ج35، ص369/ بصایرالدرجات، ص77 .
امام علی (ع): این آیه دربارهی ما نازل شده است.(1)
امام صادق (ع): از آیات" الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْناً" تا [آیه] "حَسُنَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً" که حدود سیزده آیه است دربارهی اوصیای الهی نازل شده که با آرامش و بیتکبّر بر روی زمین راه میروند. وقتی که حجّت حق ظهور کند، هر دشمن کینهورز بر او عرضه شود، که اگر اعتراف به اسلام که همان قبول ولایت است بنماید، آزاد میگردد و درصورت خودداری از پذیرش ولایت گردنش زده شود، مگر قبول کند که مثل اهل کتاب جزیه پرداخت کند.(2)
"إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللهُ غَفُوراً رَحيماً "
"مگر كسانى كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند، كه خداوند گناهان آنان را به حسنات مبدّل مىكند و خداوند همواره آمرزنده و مهربان بوده است!"
احادیث:
کردهاند، تحمّل میکند، مگر آن دسته از ظلمهایی که در آن اصرار و ظلم نسبت به مؤمنان باشد، و به بدیها دستور میدهد که تبدیل به حسنات شوند.(1)
"وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنا لِلْمُتَّقينَ إِماماً “
"و كسانى كه مىگويند: «پروردگارا! همسران و فرزندانمان را مايهی روشنى چشم ما قرار ده، و ما را پيشوايى براى پرهيزگاران گردان»."
احادیث:
از قُرَّةَ أَعْیُنٍ»؟ گفت: «حسن و حسین (ع)». فرمود: «وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِینَ إِماماً؛ علیّبنابیطالب (ع)».(1)
امام صادق (ع): ابانبنتغلب گوید: از امام صادق (ع) دربارهی این آیه وَ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیَّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِینَ إِماماً پرسیدم. فرمود: «ما اهل بیت (ع) هستیم».(2)
امام باقر (ع): ابوالجارود از امام باقر (ع) دربارهی آیه: وَ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیَّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِینَ إِماماً نقل میکند که فرمود: «هدایتشدگانی هستند که بهواسطهی ما هدایت میشوند و این هدایت فقط برای آل محمّد (ص) است».(3)
"أُوْلئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا وَ يُلَقَّوْنَ فيها تَحِيَّةً وَ سَلاماً "
"[آرى]، آنها هستند كه در برابر شكيباييشان درجات عالى بهشت به آنان پاداش داده مىشود؛ و در آن، با تحيّت و سلام روبهرو مىشوند."
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص502 / بحارالأنوار، ج24، ص135/ تأویل الآیات الظاهرة، ص381/ فرات الکوفی، ص294/ شواهدالتنزیل، ج1، ص539/ القمی، ج2، ص117 .
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص502 / بحارالأنوار، ج24، ص134/ القمی، ج2، ص117/ شواهدالتنزیل، ج1، ص539 .
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص502 / بحارالأنوار، ج24، ص135/ تأویل الآیات الظاهرة، ص381 .
احادیث:
پیامبر (ص): ای پسر مسعود! همانا غرفههای بالایی بهشت برای علیّبنابیطالب (ع) و شیعیانی است که ولایت او را قبول دارند و از دشمنانش بیزاری میجویند. و منظور از آیهی "أُوْلَئِکَ یُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا وَ یُلَقَّوْنَ فِیهَا تَحِیَّةً وَ سَلَامًا" همین است؛ چراکه آنان در برابر آزارهای دنیوی صبر پیشه کردند.(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص508 .
"لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ "
"گويى مىخواهى جان خود را از شدّت اندوه از دست دهى به خاطر اينكه آنها ايمان نمىآورند!"
احادیث:
حض-رت ام-ام جعفر ص-ادق علی-ه الس-لام: س-بب نزول ای-ن آی-ه آن است که روزي پیغم-بر اکرم ص-لی الله علیه و آله به امیرالم-ؤمنین علیه الس-لام فرمود: ی-ا علی! از خ-داون-د در خواست نمودم که تو را وص-ی و برادر و ولی من کن-د و پروردگ-ار درخواست مرا اجابت نمود و تو را برادر و وص-ی و ولی من قرار داد. مرد منافقی این سخن را شنید گفت: چرا محمد صلی الله علیه و آله از خ-داي خود درخواست م-ال و ثروت نمی کن-د تا به او عطا شود و س-بب ق-درت و شوکت او گردد و بر دش-منان پیروز و مس-لط ش-ود. ب-ه خ-دا سوگن-د! ی-ک مش-ت خرم-ا
در نظر م-ن به-تر اس-ت از آنچه محم-د ص-لی الله علیه و آله از خ-دا درخواست کرده است. رسول خدا ص-لی الله علیه و آله از گفته آن مرد منافق ملول و دلتنگ شد و اثر رنج و اندوه بر چهره مبارکش ظاهر گردید و بر اثر آن، آیه بالا نازل شد.(1)
" إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ "
"اگر ما اراده كنيم، از آسمان بر آنان آيهاى نازل مىكنيم كه گردنهايشان در برابر آن [بىاختيار] خاضع گردد."
احادیث:
حضرت صادق علیه السلام: عب-دالله بن س-نان روایت کرده گفت: حضور حضرت صادق علیه السلام بودم شنیدم مردي از اهل هم-دان می گوی-د جماعت عامه ما را مس-خره نموده و می گوین-د: ش-ما خیال می کنید که واقعا در هنگام ظهور منادي از آسمان صدا می زند و فرج امام زمان علیه السلام را اعلام می کند؟ حض-رت صادق علیه السلام که ایستاده و به جایی تکیه داده بودند چنان متغیر و غضبناك شدند که نشسته و فرمودند: شما می توانی-د این روایت را از من و پدرم روایت کنید، از پدرم ش-نیدم که فرمود: به خدا قسم! صداي آس-مانی که صاحب امر و ولی عص-ر علیه الس-لام را به اسم ن-دا نموده و معرفی می کن-د در قرآن آم-ده است، آنجائی که می فرمای-د: "ان نشا ننزل علیهم من الس-ماء آیه فظلت اعناقهم لها خاض-عین". هیچکس در روي زمین باقی نمی مان-د مگر آنکه خاضع ش-ده و گردن ک-ج نمای-د و ایمان آورن-د و تمام اهل زمین ص-داي منادي آس-مانی را می ش-نوند که صدا می زند: اي مردم آگاه باش-ید حق با
1) . الامالی شیخ مفید: ص279؛ البرهان: ج 4ص165.
علی بن ابی طالب علیه الس-لام و ش-یعیان او می باش-د. روز بع-د (ظهر) ش-یطان در بین زمین و آس-مان ص-دا می زند: حق با عثمان است که مظلوم کش-ته ش-ده و باید خونخواهی او را بنمائید. مؤمنین در اثر نداي اولی در ایمان خود اس-توار و ثابت مانده ولی کسانی که دله-اي بیم-ار و مض-طرب دارن-د به دش-منی و خصومت ب-ا خان-دان رس-الت و بیزاري از ما (اهل بیت عص-مت و طهارت علیهم الس-لام) پرداخته و می گویند: صداي اولی س-حر و جادویی بوده از س-حرهاي اهل بیت علیهم الس-لام و در تائید فرمایش خود این آیه را تلاوت فرمود. "و ان یروا آیه یعرضوا و یقولوا سحر مستمر".(1)
"فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْماً وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ "
"و چون از شما ترسيدم از ميان شما فرار كردم؛ و پروردگارم به من حكمت و دانش بخشيد، و مرا از پيامبران قرار داد."
احادیث:
"وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ "
"و براى من در ميان امّتهاى آينده، نام نيكى قرار ده."
احادیث:
امام صادق (ع): او علیّبنابیطالب (ع) است که ولایتش بر ابراهیم عرضه شد و او گفت: «خداوندا او را از میان نسل من قرار بده و خداوند نیز دعایش را مستجاب نمود».(2)
امام رضا (ع): یونسبنعبدالرّحمن گوید: به امام رضا (ع) عرض کردم: «عدّهای از من، نام امیرالمؤمنان علی (ع) در قرآن را خواستند، من به آنها گفتم: نام ایشان از این آیه استفاده میشود: «وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیًّا ». امام رضا (ع) فرمود: «درست گفتی، همینطور است».(3)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص532 / بحارالأنوار، ج52، ص281/ تأویل الآیات الظاهرة، ص384/ الغیبهًْ للنعمانی، ص174.
2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص566/ بحارالانوار، ج57، ص36/ الصراط المستقیم، ج1، ص256/ کشف الغمه، ج1، ص320/ کشف الیقین، ص378 .
3) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص566/ تأویل الآیات الظاهره، ص297 .
"فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ "(100)
"[افسوس كه امروز] شفاعتكنندگانى براى ما وجود ندارد."
"وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ "(101)
"و نه دوست گرم و پر محبّتى."
"فَلَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ "(102)
"اى كاش بار ديگر باز مىگشتيم تا از مؤمنان باشيم!"
"إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ "(103)
"به يقين در اين ماجرا، نشانهی [و عبرتى] است؛ ولى بيشتر آنان مؤمن نبودند."
احادیث:
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص580 / تأویل الآیات الظاهرة، ص387/ المناقب، ج2، ص164/ تأویل الآیات الظاهرة، ص386 .
امام صادق (ع): این آیه در مورد ما و شیعیان ما نازل شده است و خداوند ما و شیعیان ما را برتری مینهد؛ چرا که ما و آنها اجازهی شفاعت خواهیم داشت، و هرگاه که یکی غیر از شیعیان ما آن را ببیند، میگوید:" فَمَا لَنَا مِن شَافِعِینَ * وَ لَا صَدِیقٍ حَمِیمٍ".(1)
حضرت صادق علیه السلام: سلیمان بن خالد روایت کرده گفت: روزي حضور حضرت صادق علیه السلام شرفیاب بودم آن حض-رت فرمود: به خدا قسم ما آنقدر از ش-یعیان خود ش-فاعت می کنیم که دشمنان ما آرزو می کنند اي کاش ما هم دوست آل محمد علیهم السلام و دوست شیعیان آنها بودیم تا امروز از شفاعت آنها بهره مند می شدیم.(2)
"وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ"(192)
"به يقين اين [قرآن] از سوى پروردگار جهانيان نازل شده است."
"نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ "(193)
"روح الأمين آن را نازل كرده است."
"عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ "(194)
"بر قلب [پاك] تو، تا از بيمدهندگان باشى."
"بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ "(195)
"[آن را] به زبان عربى [و گويا، و] آشكار [نازل كرد]."
"وَ إِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ "(196)
"و توصيف آن در كتابهاى [آسمانى] پيشينيان نيز آمده است."
احادیث:
امام صادق (ع): " وَ إِنَّهُ لَتَنزِیلُ رَبِّ الْعَالَمِینَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ* عَلَی قَلْبِکَ لِتَکُونَ مِنَ الْمنذِرِینَ"؛ منظور از آن ولایتی است که در روز غدیر دربارهی امیرالمؤمنین (ع) نازل شده است.(1)
امام صادق علیه الس-لام: علی بن ابراهیم از امام صادق علیه الس-لام نقل کرده که مراد از "تنزیل" در اینجا ولایت و امامت امیر مؤمنان علیه الس-لام اس-ت که در غدیر خم به وس-یله جبرئیل روح الامین علیه السلام نازل شد، به جهت آنکه او امین خدا بر وحی او و آنکه منزل برکات از جانب حق تعالی بر قلوب (مؤمنین) است.(2)
حض-رت باقر علیه الس-لام: ابی محم-د روایت کرده گفت: حضور حض-رت باقر علیه الس-لام عرض کردم: مرا از ولایتی که جبرئیل در روز غ-دیر از طرف خداون-د ن-ازل کرد آگ-اه سازی-د؟
در جوابم «نزل به الروح الامین» را تلاوت نموده و فرمود: آنچه جبرئیل بر دل مبارك پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله نازل کرد ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام بود.(1)
"أَ فَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِينَ "
"آيا مىدانى كه، اگر [باز هم] ساليانى آنها را از اين زندگى بهرهمند سازيم."
احادیث:
اسلام (ص) است؛ جدّ من پیغمبر رحمت است؛ من پسر بشیر و نذیرم؛ من پسر چراغ نورانیام؛ من پسر کسی هستم که برای اهل عالم رحمت است؛ من پسر آن کسی هستم که به سوی تمامی جن و انس مبعوث شده است». معاویه گفت: «یا ابا محمّد! درباره اوصاف رطب برای ما سخنرانی کن»! امام حسن (ع) فرمود: «باد به آن می دمد، هوای گرم آن را میپزد و هوای شب آن را خنک و نیکو میکند.» آنگاه آن بزرگوار سخنان قبلیاش را ادامه داد و فرمود: «من پسر آن کسی هستم که مستجاب الدّعوه بود؛ من پسر آن کسی هستم که شفیع و مطاع بود؛ من پسر اوّل کسی هستم که خاک را از سر میتکاند؛ من پسر آن کسی هستم که درب بهشت را خواهد کوبید تا برایش باز شود؛ من پسر آن کسی هستم که ملائکه و او در راه خدا قتال میکردند و غنیمت برایش حلال بود و تا مسافت یک ماه راه، ترس وی در دل دشمن جای میگرفت.» آن بزرگوار همچنان از این گونه سخنان میفرمود، به گونهای که دنیا در نظر معاویه تیره و تار شد و آن عده از اهل شام و غیر شام که امام حسن را نمیشناختند نیز آن بزرگوار را شناختند. عاقبت وقتی امام (ع) از فراز منبر فرمود آمد، معاویه به آن حضرت گفت: «تو امیدواری که خلیفه شوی، ولی نخواهی شد». امام حسن (ع) به او فرمود: «خلیفه کسی است که منطبق با کردار و رفتار رسول خدا و طاعت پروردگار عمل کند. خلیفه آن کسی نیست که با جور رفتار کند، احکام خدا را تعطیل کند و دنیا را پدر و مادر خود قرار دهد. اینکه تو میگویی مقام پادشاهی است که نصیب شخصی شود و او اندکی بهرهمند گردد، آنگاه از آن مقام جدا و لذّت بری او ناگوار شود و رنج و تعب آن برایش باقی بماند و نظیر این مطلب شود که خدا میفرماید: و من نمیدانم شاید این آزمایشی برای شماست و مایهی بهرهگیری تا مدّتی [معیّن]. (انبیاء/111) ثُمَّ جَاءهُم مَّا کَانُوا یُوعَدُونَ * مَا أَغْنَی عَنْهُم مَّا کَانُوا یُمَتَّعُونَ؛ این را فرمود و با دست خود به معاویه اشاره کرد و برخاست و رفت.(1)
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص626/ الاحتجاج، ج1، ص281 .
"ثُمَّ جاءَهُمْ ما كانُوا يُوعَدُونَ "
"سپس عذابى كه به آنها وعده داده شده بهسراغشان بيايد."
احادیث:
امام صادق (ع): "أَفَرَأَیْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِینَ، ثُمَّ جاءَهُمْ ما کانُوا یُوعَدُونَ"؛ منظور خروج قائم (عج) است.(2)
"وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ"
"و [نخست] خويشاوندان نزديكت را انذار كن."
احادیث:
امام علی (ع): عبّادبنعبدالله اسدی نقل میکند: امام علی (ع) فرمود: هنگامیکه آیه: وَ أَنذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ نازل شد، پیامبر (ص) تمامی افراد خاندانش را جمع کرد و سینفر نزد آن حضرت آمدند و آن حضرت سه بار از آنان پذیرایی نمود. سپس به آنها گفت: «چه کسی به جای من دین و وعدههایم را ضامن میگردد و همراه من در بهشت قرار میگیرد و جانشینم در بین اهلم میگردد»؟ سپس فردی که شریک نامی از او نبرده به پا خاست و گفت: «ای رسولخدا (ص)! تو فردی را که میخواستی پیدا کردی». و دیگری گفت: «این امر را بر اهل بیتش عرضه کرده است». و سپس علی (ع) فرمود: «ای رسولخدا (ص) ! من قبول میکنم».(1)
پیامبر (ص): پس از اینکه غذا صرف شد حضرت آنان را مخاطب ساخته و فرمود: «ای فرزندان عبدالمطلّب خداوند مرا برای ارشاد مردم مبعوث کرده، و به من امر نموده که مخصوصاً شما را به اسلام و قرآن دعوت کنم، و دراینباره فرموده است: وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ؛ اکنون من شما را به دو کلمه دعوت میکنم که در زبان بسیار سبک و در میزان خیلی سنگین میباشند. اگر شما فرزندان عبدالمطلّب این دو کلمه را بر زبان جاری سازید و به آن معتقد شوید، بر عرب و عجم سلطنت و فرمانروایی خواهید کرد، و همهی ملّتها در نزد شما خاضع و سرافکنده خواهند شد، و در نتیجه گفتن این دو کلمه از آتش رهایی پیدا میکنید و به بهشت داخل میشوید. اکنون این دو کلمه را که أشهد أن لا اله الّا اللهُ، و أنّ محمّدا رسول اللهِ است بگویید، و هرکس از شما در این امر از من پشتیبانی کند و پاسخ مرا بگوید، وی برادر و جانشین و وارث من بعد از وفاتم خواهد بود، تمام مجلسیان سکوت کردند و چیزی نگفتند. در این هنگام امیرالمؤمنین (از جای خود برخاستند و عرض کردند: «ای رسول خدا (ص) من در این امر از شما پشتیبانی خواهم کرد». پیغمبر (ص) فرمود: «اکنون بنشین شما وصی و خلیفه و وارث من خواهی بود».
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص634 / بحارالأنوار، ج38، ص146/ بحارالأنوار، ج38، ص252/ العمدهًْ، ص86 .
پس از این جریان فرزندان عبدالمطلّب از منزل بیرون شدند، و به ابوطالب گفتند: «اگر در دین برادرزادهات داخل شوی خود را حقیر و ذلیل میکنی، زیرا وی فرزندت را بر تو امیر قرار داد».(1)
"فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمّا تَعْمَلُونَ "
"و اگر تو را نافرمانىكنند بگو: «من از آنچه شما انجام مىدهيد بيزارم»!"
احادیث:
علیّبنابراهیم (رح): " فَإِنْ عَصَوْکَ"؛ یعنی اگر بعد از تو، در مورد ولایت علی (ع) و امامان (ع) از نسل ایشان، تو را نافرمانی کنند، بگو: «من از آنچه شما انجام میدهید بیزارم»! و نافرمانیِ پیامبر کردن در زمانیکه از دنیا رفته است همانند نافرمانیکردن او در زمان زنده بودنش میباشد.(2)
"هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ "(221)
"آيا به شما خبر دهم كه شياطين بر چه كسى نازل مىشوند؟!"
"تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفّاكٍ أَثِيمٍ" (222)
آنها بر هر دروغگوى گنهكار نازل مىگردند.
احادیث:
حض-رت امام جعفر صادق علیه الس-لام: مراد از «شیاطین» و «افاك اثیم» در این آیه هفت نفر از مشرکین می باشند: یکی مغیره دیگري بنان سوم صاید چهارم حمزه بن عماره بربري پنجم حارث شامی ش-شم عبدالله بن حارث و آخرین آنها (غاصب دوم ح-ق امیرالم-ؤمنین علیه الس-لام ) است اینه-ا به ط-ور پنه-انی گ-وش فرا می دادن-د و گفته ه-اي مؤمنین را به اتب-اع خود می رساندند و بیشتر هم دروغ می گفتند.(1)
"وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ " (224)
"[پيامبر اسلام شاعر نيست]؛ شاعران كسانى هستند كه گمراهان از آنان پيروى مىكنند." (224)
"أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ " (225)
"آيا نديدى آنها در هر وادى سرگردانند؟"(225)
احادیث:
1) . الخصال صدوق: ص402؛ بحارالانوار: ج 25ص270؛ البرهان: ج 4ص194.
علیّبنابراهیم (رح): "وَالشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ"؛ همانا منظور از آن کسانی هستند که با آراء خود دین جدیدی وضع نمودند و مردم هم از آنان پیروی نمودند. و عبارت:" أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِی کُلِّ وَادٍ یَهِیمُونَ"؛ تأکیدکنندهی این تفسیر است؛ یعنی کسانی که با سخنان باطل و حجّتهای واهی و گمراهکننده به مناظره و مجادله بر میخیزند و در هر طریقی وارد میشوند، "وَ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ مَا لَا یَفْعَلُونَ" یعنی اینکه مردم را پند میدهند، امّا خود پند نمیگیرند و از کارهای بد نهی میکنند، امّا خود از آن کنارهگیری نمیکنند، و به کار نیک فرا میخوانند، امّا خود آن را انجام نمیدهند. ایشان کسانی هستند که خداوند متعال در مورد آنها فرموده است: "وَ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ مَا لَا یَفْعَلُونَ"؛ ایشان کسانی هستند که حقّ آل محمّد (ع) را غصب نمودهاند.(1)
"وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ "
"و سخنانى مىگويند كه [به آنها] عمل نمىكنند؟!"
احادیث:
علیّبنابراهیم (رح): "وَ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ ما لا یَفْعَلُونَ"؛ کسانیکه مردم را پند و اندرز میدهند و خود، پند و اندرز نمیپذیرند؛ از کار ناپسند بازمیدارند و خود، خودداری نمیکنند؛ به کار
1) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج10، ص650/ بحارالأنوار، ج31، ص578/ القمی، ج2، ص125/ وسایل الشیعهًْ، ج27، ص132.
پسندیده فرمان میدهند و خود به آن عمل نمیکنند و همینها هستند که حقّ آل محمّد (ع) را به ستم گرفتند».(1)
"إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ "
"مگر كسانى [از آنها] كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادند و خدا را بسيار ياد كردند، و به هنگامىكه مورد ستم واقع شدند به دفاع از خويشتن [و مؤمنان] بر مىخاستند؛ [و از اشعارشان در اين راه كمك گرفتند] و كسانى كه ستم كردند بهزودى خواهند دانست كه به كدامين جايگاه باز مىگردند!"
احادیث:
امام باقر (ع): "الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ"؛ کسانی که به خداوند و رسولش و صاحبان امر؛ امامان معصوم (ع) ایمان آورده و در آنچه ایشان به آن فرمان میدهند، از آنها پیروی میکنند؛ این همان ایمان و عمل صالح است.(2)
امام صادق (ع): "وَ ذَکَرُوا اللهَ کَثیراً"؛ سؤال شد: «مراد از این ذکر کثیر چیست»؟ فرمود: «کسی که تسبیحات فاطمه زهرا (س) را بگوید خداوند را بسیار یاد کرده است».(3)