موسوعة الامام الخمینی قدس سرة الشریف المجلد 32 إلى 41 استفتائات امام خمینی س جلد 1

ghaemiyeh.com

مشخصات کتاب

سرشناسه : خمینی، روح‌ اللّه، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368.

عنوان و نام پديدآور : موسوعة الامام الخمیني قدس سره الشریف المجلد 32 استفتائات امام خمینی (س) جلد 1/ تحقیق موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).

مشخصات نشر : تهران : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، 1396.

مشخصات ظاهری : 10 ج.

فروست : موسوعة الامام الخمینی (س).

شابک :978-964-212-368-1

وضعیت فهرست نویسی : فاپا(چاپ دوم)

يادداشت : ج.2 - 10 (چاپ اول: 1392)(فیپا).

يادداشت : چاپ دوم.

مندرجات : ج.1. احکام تقلید، طهارت.- ج.2. نماز (از ابتدا تا شرایط شکسته شدن نماز).- ج.3. نماز (از قواطع سفر تا انتها)، روزه، زکات.- ج.4. خمس.- ج.5. حج، امر به معروف و نهی از منکر، مکاسب محرمه.- ج.6. بیع (خرید و فروش) ....- ج.7. وقف و نظایر آن، وصیت، یمین و نذر، کفارات.- ج.8. صید و ذباحه، خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها ....- ج.9. نکاح (از اولیای عقد تا انتها)....- ج.10. قضا، شهادات، حدود، قصاص ... .

موضوع : فقه جعفری -- رساله عملیه -- پرسش‌ها و پاسخ‌ها

*Islamic law, Ja'fari -- Handbooks, manuals, etc. -- Questions and answers

فتوا‌های شیعه -- قرن 14

Fatwas, Shiites -- 20th century

شناسه افزوده : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

شناسه افزوده : Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works

رده بندی کنگره : BP183/9/خ8الف47 1396

رده بندی دیویی : 297/3422

شماره کتابشناسی ملی : 3421059

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فاپا

آدرس سایت : https://www.icpikw.ir

خیراندیش دیجیتالی : مرکز خدمات حوزه علمیه اصفهان

ویراستار: محمد حسین دادخواه

اشاره

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

فهرست اجمالى

جلد اول ... احكام تقليد، طهارت

جلد دوم ... نماز (از ابتدا تا شرايط شكسته شدن نماز)

جلد سوم ... نماز (از قواطع سفر تا انتها)، روزه، زكات

جلد چهارم ... خمس

جلد پنجم ... حجّ، امر به معروف و نهى از منكر، مكاسب محرمه

جلد ششم ... بيع (خريد و فروش)، شفعه، صلح، اجاره، جعاله، عاريه، وديعه، مضاربه، شركت، مزارعه، مساقات، دين و قرض، رهن، حجر، ضمان، حواله و كفالت، وكالت، اقرار، هبه

جلد هفتم ... وقف و نظائر آن، وصيت، يمين و نذر، كفارات

جلد هشتم ... صيد و ذباحه، خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها، غصب، احياى موات و مشتركات، لقطه، نكاح (از ابتدا تا احكام عقد ازدواج)

جلد نهم ... نكاح (از اولياى عقد تا انتها)، طلاق، خلع و مبارات، ظهار، مواريث

جلد دهم ... قضا، شهادات، حدود، قصاص، ديات، مسائل مستحدثه (بيمه، سفته، سرقفلى، بانک‌ها، بليط‌هاى بخت‌آزمايى، تلقيح مصنوعى، تشريح و ترقيع، راديو و تلويزيون، مقررات دولتى، راهنمايى و رانندگى، خريد و فروش و تقسيم اجناس سهميه‌اى، خريد و فروش اجناس قاچاق، ماليات و عوارض، عزادارى، رضايت والدين، مسائل اجتماعى بانوان، مسابقات ورزشى، معارف و مسائل

اسلامى، مسائل امنيتى و كشورهاى بيگانه، ولايت فقيه)

فهرست مطالب / ج 1

مقدمۀ ناشر ... چهل و نه

احكام تقليد

وجوب تقليد يا عمل به احتياط در غير مجتهد ... 3

جايز نبودن تقليد در اصول دين ... 6

تشخيص موضوعات ... 8

لزوم تبعيت عموم از حكم مجتهد ... 9

لزوم يادگيرى احكام شرعى ... 10

شرايط مرجع تقليد ... 10

تقليد اعلم و موارد رجوع و عدول به مجتهد ديگر ... 11

طريق تشخيص اعلم ... 57

تبعيت در انتخاب مرجع تقليد ... 57

تقليد ميت ... 59

حكم مغايرت اعمال سابقه با رأى مجتهد فعلى ... 66

كيفيت به دست آوردن فتواى مجتهد ... 78

طريق احراز عدالت ... 85

اشتباه در نقل فتوا ... 86

بيان احكام شرعى زنان توسط مرد ... 86

اختلاف نايب و وصى با موجر و موصى در تقليد ... 87

احتياط واجب و مستحب ... 87

كتاب طهارت

احكام آب‌ها ... 93

احكام تخلى (بول و غائط كردن) ... 102

احكام استنجاء ... 104

احكام استبراء ... 107

احكام وضو

واجبات وضو ... 111

مقدار و كيفيت شستن اعضاى وضو ... 111

رفع مانع از رسيدن آب به اعضاى وضو ... 127

كيفيت مسح سر و پاها ... 131

شرايط وضو ... 140

مباح بودن آب وضو ... 141

طهارت موضع غسل و مسح در وضو ... 143

مباح بودن مكان انجام وضو ... 144

وضو گرفتن از ظرف طلا و نقره ... 145

مباشرت در اعمال وضو ... 146

نيت در وضو ... 149

نواقض و موجبات وضو ... 153

غايات وضو ... 166

مسّ قرآن، اسماء مقدّسه، آرم جمهورى اسلامى و... ... 166

احكام خلل وضو ... 176

احكام وضوى جبيره ... 177

احكام غسل

غسل جنابت ... 183

سبب جنابت:

اوّل: خروج منى ... 183

دوم: جماع ... 200

جنابت در بانوان ... 201

احكام جنب ... 214

واجبات غسل:

اوّل: نيت ... 217

دوم: شستن ظاهر بدن ... 219

سوم: ترتيب ... 223

چهارم: مطلق بودن، طاهر بودن، مباح بودن آب و... ... 226

حكم رطوبت مشتبه ... 234

كفايت غسل جنابت از وضو ... 235

عدم كفايت غسل جمعه از وضو ... 237

كفايت غسل جنابت از بقيه اغسال در صورت نيت كردن آن‌ها ... 240

غسل حيض ... 242

احكام حيض ... 242

سن يائسگى و حكم آن ... 247

احكام حائض ... 250

غسل استحاضه ... 255

احكام استحاضه ... 255

غسل نفاس ... 258

احكام نفاس ... 258

غسل مسّ ميت ... 261

مسّ بدن شهيد ... 264

احكام اموات

غسل ميت ... 266

ساقط شدن غسل ميت از شهيد در معركه ... 269

حكم غسل ميتى كه بدنش متلاشى شده ... 288

لزوم مماثلت بين غسل دهنده و ميت ... 288

كيفيت غسل ميت ... 289

كفن كردن ميت ... 292

مستحبات و آداب كفن ... 293

نماز ميت ... 294

شرايط نماز ميت ... 295

دفن ميت ... 296

تعمير قبور ... 303

ورود زنان به قبرستان ... 303

برگزارى مراسم دعا در قبرستان ... 303

راه رفتن روى قبور ... 303

برگزارى مراسم و گريه كردن براى شهيد و ميت ... 304

برگزارى مراسم عزا براى مجرمين ... 304

نماز ليلة الدفن ... 305

خيرات براى اموات ... 305

نبش قبر ... 307

غسل‌هاى مستحب ... 317

تيمّم

مجوّزات تيمم ... 319

چيزهايى كه تيمم به آن‌ها صحيح است ... 326

كيفيت تيمم ... 329

كيفيت تيمم مقطوع اليد و عاجز ... 331

احكام تيمم ... 334

نجاسات

بول و غائط ... 340

ميته ... 341

خون ... 349

سگ و خوک ... 349

مسكر مايع بالاصاله ... 355

فقاع ... 364

كافر ... 366

نجاست بهايى ... 399

حكم عرق جنب از حرام و ساير موارد ... 401

احكام نجاسات ... 405

هتك حرمت قرآن، لفظ جلاله، اسماء معصومين و اماكن مقدّسه ... 405

وجوب تطهير بدن و لباس از نجاسات براى نماز ... 414

حكم اعلام نجس بودن اشيا ... 419

كيفيت نجس شدن اشيا به سبب نجاسات ... 420

شرطيت سرايت رطوبت در نجس شدن اشيا ... 420

اجتناب از وسوسه در طهارت و نجاست ... 428

لزوم يقين به نجاست ... 437

حكم تعدّد واسطه در نجس شدن اشيا ... 446

آنچه از نجاسات كه در نماز عفو شده است ... 449

مطهرات (پاك كننده‌ها)

آب ... 452

زمين ... 463

آفتاب ... 464

استحاله ... 464

كم شدن دو سوم آب انگور ... 468

اسلام ... 469

تبعيت ... 470

احكام ظرف‌ها ... 471

فهرست مطالب / ج 2

كتاب نماز

شرط وجوب نماز ... 3

مقدمات نماز ... 4

مقدمه اول: اوقات نمازهاى يوميه و نوافل آن‌ها ... 4

نماز شب ... 5

افضليت خواندن هر يك از نمازهاى يوميه در وقت فضيلت خودش ... 6

وقت نماز صبح در شب‌هاى مهتابى ... 10

حكم وقت اختصاصى نماز ... 12

حكم كسى كه نماز عشايش قضا شود ... 15

حكم تزاحم وقت نماز با غير آن ... 16

شرط يقين به دخول وقت براى شروع نماز ... 18

مقدمۀ دوم: قبله ... 19

مقدمۀ سوم: ستر و ساتر (پوشش و لباس نمازگزار) ... 24

شرط اول: پاک بودن لباس نمازگزار ... 26

شرط دوم: غصبى نبودن لباس نمازگزار ... 27

شرط سوم: از اجزاء مردار و حيوان حرام گوشت نبودن لباس نمازگزار ... 31

شرط چهارم: از طلا نبودن لباس نمازگزار در مردان ... 32

پوشيدن زنان لباس مخصوص مردان را و بالعكس ... 45

لباس شهرت ... 48

مقدمۀ چهارم: مكان نمازگزار ... 50

غصبى نبودن مكان نمازگزار ... 50

تقدم و تأخر زن و مرد و وجود حائل بين آن‌ها در نماز ... 91

طهارت مكان و امور معتبره در محل سجده ... 94

اعتبار استقرار در محل نمازگزار ... 100

استحباب نماز در مسجد و آداب و احترام آن ... 102

معناى كراهت در نماز و مكان‌هاى مكروه براى نماز ... 105

مقدمۀ پنجم: اذان و اقامه ... 109

مقدمۀ ششم: حضور قلب در نماز ... 110

افعال نماز ... 112

نيت ... 112

تكبيرة الاحرام ... 117

قيام (ايستادن) ... 120

قرائت و ذكر ... 126

ركوع ... 150

سجده ... 152

سجده واجب در تلاوت قرآن و سجدۀ شكر ... 156

تَشَهُّدْ ... 158

سلام نماز ... 159

قنوت ... 160

تعقيب نماز ... 162

مبطلات نماز ... 164

نماز آيات ... 175

احكام خلل در نماز ... 177

احكام شک ... 181

حكم شک در افعال نماز ... 183

حكم شک در عدد ركعت‌هاى نماز واجب ... 188

حكم شک‌هايى كه اعتبار ندارد ... 190

حكم ظن (گمان) در كارها و ركعت‌هاى نماز ... 197

نماز احتياط ... 198

حكم اجزاى فراموش شدۀ نماز ... 199

حكم سجدۀ سهو ... 199

نماز قضا ... 202

وجوب قضاى نمازهاى فوت شده ... 202

مطابقت نماز قضا با نماز فوت شده ... 223

معتبر نبودن ترتيب در غير نمازهايى كه در اداى آن‌ها ترتيب معتبر است ... 229

وجوب قضاى قدر متيقن از نمازهاى فوت شده ... 236

موسع بودن وجوب قضاء نماز ... 244

وجوب نماز قضاى پدر بر پسر بزرگ‌تر ... 245

نماز استيجارى ... 258

نماز جمعه ... 265

شرايط نماز جمعه ... 277

كسى كه نماز جمعه بر او واجب است ... 286

وقت نماز جمعه ... 292

چند فرع دربارۀ نماز جمعه ... 295

نماز عيد فطر و عيد قربان ... 303

نمازهاى مستحبى ... 306

نماز مسافر ... 307

شرايط شكسته شدن نماز:

اول: پيمودن مسافت شرعى ... 307

حد مسافت شرعى ... 323

بلاد كبيره ... 336

دوم: قصد پيمودن مسافت شرعى از اول سفر ... 536

سوم: حرام نبودن سفر ... 544

چهارم: شغل نبودن سفر ... 545

حكم نماز و روزه افراد راننده ... 545

حكم نماز و روزه كسانى كه شغلشان در سفر است ... 588

حكم نماز و روزه افراد دوره‌گرد ... 692

پنجم: عبور از حد ترخص ... 712

فهرست مطالب / ج 3

نماز (بقيۀ مسائل نماز مسافر)

قواطع سفر ... 3

اول: عبور از وطن ... 3

مراد از وطن، احكام و اقسام آن ... 3

امكان وطن‌هاى متعدد براى هر شخص ... 85

اعراض از وطن ... 92

حكم ترديد در اعراض از وطن ... 108

تبعيت در وطن ... 141

دوم: قصد ماندن ده روز در يك محل ... 151

سوم: باقيماندن سى روز مردداً در يك مكان ... 239

احكام مسافر ... 245

حدود اماكن تخيير ... 269

نماز جماعت ... 271

معناى كراهت داشتن اقتداى غير مسافر به مسافر ... 283

نماز معاده ... 286

نماز خوف . .. 289

شرايط نماز جماعت ... 289

حكم اتصال صفوف در نماز جماعت با وجود حائل ... 289

احكام نماز جماعت ... 303

شرايط امام جماعت ... 308

شرطيت عدالت در امام جماعت ... 310

طريقه احراز عدالت در امام جماعت ... 325

شرط صحيح بودن قرائت در امام جماعت ... 330

حكم اقتدا به صاحبان عذر و نقص عضو ... 332

اختلاف مأموم و امام جماعت تقليداً و اجتهاداً ... 336

اشتباه كردن امام جماعت و كشف بطلان نماز او ... 337

امام جماعت شدن بانوان ... 341

تقيه و شركت در نماز جماعت اهل سنت ... 344

امام جماعت شدن غير روحانى ...353

كتاب روزه

نيت ... 381

چيزهايى كه بايد روزه‌دار از انجام آن خوددارى كند ... 383

آنچه براى روزه‌دار مكروه است ... 401

آنچه بر روزه‌خوارى مترتب مى‌شود (قضا، كفاره و تعزير) ... 403

نحوۀ اداى كفارۀ روزه ... 437

شرطيت يقين به دخول وقت براى روزه بودن يا نبودن ... 463

شرايط صحّت و وجوب روزه ... 469

راه ثابت شدن اول ماه ... 523

قضاى روزۀ ماه رمضان ... 529

روزه‌هاى مستحبى ... 571

كتاب زكات

زكات مال ... 575

كسى كه زكات بر او واجب است ... 576

چيزهايى كه زكات در آن واجب و يا مستحب است ... 578

زكات چهارپايان ... 578

زكات طلا و نقره ... 580

زكات غلاّت ... 584

اقسام مستحقين زكات و مصارف آن ... 588

زكات بدن ... 594

كسى كه زكات فطره بر او واجب است ... 594

جنس فطريه ... 595

وقت وجوب زكات فطره ... 595

مصرف زكات فطره ... 601

فهرست مطالب / ج 4

كتاب خمس

قصد قربت در خمس ... 3

آنچه كه خمس در آن واجب است:

1.

غنيمت ... 5

2.

معدن ... 15

3.

گنج ... 17

4.

منفعت كسب ... 19

عدم وجوب خمس در منافعى مثل: هبه، ارث، قرض، مهريه و... ... 122

خمس ترقى قيمت ... 171

مال مخمّس ... 200

خمس ديونى كه وصول نشده ... 203

مبدأ سال در پرداخت خمس ... 213

مؤونه و موارد آن ... 223

خمس سرمايه ... 286

نحوۀ محاسبۀ خمس اموال كسانى كه چند رشته كسب دارند ... 324

خمس آذوقۀ مازاد، فروش خانه و آنچه از مؤونه بودن خارج شده ... 324

خمس پس‌انداز جهت تهيۀ مؤونه مثل خانه و جهيزيه و... ... 377

كسر نشدن مالى كه خمس ندارد - ولى در مؤونه صرف شده - از درآمد سال ... 398

خمس اموال افراد بدهكار ... 404

دستگردان بدهى خمس و پرداخت آن از ربح سال جديد ... 430

وديعه ثبت نام حج و خمس آن ... 432

تعلق خمس به عين اموال ... 451

پرداخت خمس بيش از مقدار واجب ... 467

شک در اداى خمس ... 470

جواز تأخير پرداخت خمس تا آخر سال خمسى ... 470

5.

زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان خريده ... 471

6.

مال حلال مخلوط به حرام ... 472

پرداخت ردّ مظالم ... 475

تقسيم خمس و مستحقّين آن:

شرايط مستحقّين خمس ... 482

شهريه گرفتن طلاّب ... 490

واجب نبودن خمس در شهريه ... 506

نحوۀ پرداخت خمس و مصرف آن ... 508

تلف شدن خمس بدون افراط و تفريط ... 679

جواز اداى خمس از غير مال مورد خمس ... 683

احتساب دين، ماليات و... به جاى خمس ... 685

قبول خمس از طرف مستحق و برگرداندن آن ... 700

حكم تصرفات در اموال كسانى كه خمس نمى‌دهند ... 701

خمس اموال افراد مرتد ... 733

انفال ... 735

فهرست مطالب / ج 5

كتاب حجّ

وجوب حج بر مستطيع و عدم كفايت خيرات ديگر از آن ... 3

تصدى امور حج ... 35

احكام كسى كه حج بر او مستقر شده ... 35

حج نيابى ... 55

وصيت به حج ... 68

حج مستحبى ... 70

اقسام عمره ... 71

فاصله بين دو عمره ... 73

شرط تحقق مجاورت ... 75

اركان و شرايط حج تمتّع ... 75

ميقات‌ها و احكام آن ... 83

واجبات احرام ... 98

نيت و كيفيت آن ... 98

پوشيدن دو جامه احرام و شرايط آن ... 101

محرمات احرام و كفاره آن‌ها ... 103

طواف ... 114

واجبات طواف ... 116

شكيات طواف ... 135

نماز طواف ... 137

سعى بين صفا و مروه ... 141

تقصير ... 144

وقوف در عرفات ... 146

وقوف در مشعرالحرام ... 149

واجبات منى ... 153

اوّل: رمى جمره ... 153

دوم: ذبح (قربانى) ... 164

سوم: تقصير ... 181

واجبات بعد از اعمال منى ... 187

ماندن شب در منى (بيتوته) ... 193

رمى جمره‌هاى سه‌گانه ... 196

صدّ و حصر ... 199

كتاب امر به معروف و نهى از منكر

اقسام امر به معروف و نهى از منكر و موارد آن ... 203

شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر ... 233

اول: شناخت معروف و منکر ... 233

دوم: احتمال تأثير دادن ... 235

سوم: اصرار بر استمرار گناه داشتن و توبه نكردن ... 238

چهارم: مفسده نداشتن ... 244

مراتب امر به معروف و نهى از منكر ... 244

احكام دفاع

دفاع از اسلام، حضور در جبهه و امور مربوط به آن ... 248

فرار از جنگ و ترک دفاع و عقب نشينى ... 335

آموزش نظامى بانوان، و حضور ايشان در جبهه‌ها ... 336

رضايت والدين براى حضور در جبهه ... 342

غنائم جنگى ... 454

مثله كردن جنازه‌هاى دشمن ... 476

نحوۀ برخورد و رفتار با اسراى جنگى ... 477

دفاع از نفس و مال به قدر استطاعت ... 479

نظام وظيفه ... 484

مكاسب محرمه

خريد و فروش و استعمال اعيان نجس و متنجس ... 495

خريد و فروش كوپن ... 503

خريد و فروش ارز ... 507

خريد و فروش مواد مخدر ... 526

خريد و فروش حيوانات ... 529

خريد و فروش آلات و وسايلى كه از آن‌ها استفاده حرام مى‌شود ... 531

كسب كردن به وسيله اعمال حرام:

قمار، مسابقات و شرط‌بندى ... 541

شطرنج و تخته نرد ... 545

مجسمه‌سازى و تصوير ... 548

ريش تراشى ... 559

غنا و موسيقى ... 577

غيبت ... 590

دروغ ... 597

فحش و ناسزا گفتن ... 601

كمك به ظلمه و همراهى با آن‌ها ... 602

نگهدارى و مطالعه كتب ضلال و استماع راديوهاى بيگانه ... 607

سحر، شعبده، احضار ارواح، هيپنوتيزم ... 611

غش در معامله ... 616

گران‌فروشى و احتكار ... 618

اخذ اجرت براى انجام واجبات ... 640

آداب تجارت ... 643

تحصيل ثروت و راه‌هاى مشروع آن ... 644

تعدد كسب و شغل ... 646

خريد و فروش چيزهايى كه اسماء جلاله دارد ...647

حق العمل و دلالى در معاملات ... 648

خريد و فروش تمبر ... 650

فهرست مطالب / ج 6

كتاب بيع (خريد و فروش)

بيع معاطات ... 3

لزوم بيع و شرط در ضمن عقد ... 5

شرط ابتدايى ... 75

وكالت در بيع ... 81

بيع تعليقى ... 81

شرايط خريدار و فروشنده:

اول: عقل ... 82

دوم: قصد ... 82

سوم: اختيار ... 83

چهارم: مالك تصرف بودن و حكم بيع فضولى ... 88

اولياى تصرف در مال صغير ... 120

معامله با فرقۀ ضاله بهاييت و كفار ... 126

شروط عوض و معوّض:

اول: ماليت داشتن ... 134

دوم: تعيين مقدار عوض و معوّض ... 137

سوم: مشخص بودن جنس عوض و معوض و اوصاف آن‌ها ... 143

چهارم: ملك طلق بودن عوض و معوّض ... 144

خيارات ... 149

خيار شرط ... 149

خيار غبن ... 152

خيار تأخير ... 167

خيار رؤيت ... 168

خيار عيب ... 169

خيار تخلّف شرط ... 173

احكام خيار ... 179

چيزهايى كه عرفاً جزء مبيع محسوب مى‌شود ... 180

قبض و تسليم (گرفتن و واگذار كردن) ... 182

نقد و نسيه ... 189

ربا ... 195

بيع صرف ... 211

بيع سلف ... 217

مرابحه و مواضعه و توليه ... 219

حق المارّة ... 220

اقاله (توافق بر فسخ) ... 221

كتاب شفعه

احكام شفعه ... 225

كتاب صلح

احكام صلح ... 233

ذكر بعضى از مسائلى كه معمولاً در كتاب صلح آورده مى‌شود:

عبور اهالى يك منزل از حياط منزل ديگر ... 250

باز كردن پنجره به طرف منزل همسايه ... 251

احداث بناى جديد و ضرر به همسايه ... 252

تقسيم زمين مشترك و درخت ... 253

عبور آب باران و ناودان ... 254

ديوار مشترك و استفاده از آن ... 256

ورود شاخه‌هاى درخت به ملك همسايه ... 257

كتاب اجاره

لزوم تخليه مورد اجاره پس از انقضاى مدت اجاره ... 263

اجير شدن براى كارهاى حرام ... 281

اجاره دادن محل براى كارهاى حرام ... 284

مشروط بودن صحت اجاره به تعيين اجرت و عين مورد اجاره ... 285

اجير شدن براى غير مسلمان ... 285

تغيير و تبديل عين مورد اجاره ... 286

مجهول بودن مدت اجاره ... 288

مجهول بودن مال الاجاره ... 289

اجير شدن براى عملى كه مضر به حال مسلمين است ... 289

مباح بودن عمل مورد اجاره ... 290

حكم كسر بيست درصد اجاره‌بها توسط شوراى انقلاب ... 294

مجهول بودن مالک عين مورد اجاره ... 298

اختيار و رضايت در طرفين اجاره ... 298

حكم گرفتن مال الاجاره از صغير ... 301

لزوم عقد اجاره و وجوب عمل به شرط در ضمن آن ... 301

عدم بطلان اجاره به سبب موت موجر و مستأجر ... 324

غير قابل استفاده شدن مورد اجاره ... 325

عدم استفاده مستأجر از عين مورد اجاره ... 328

لزوم مباشرت اجير در انجام كار ... 328

اجير شدن براى كارى و انجام كارهاى ديگر در خلال آن ... 330

حكم ارتكاب خلاف قانون در استخدام شدن ... 332

تخلف اجير از كارى كه براى آن اجير شده ... 333

اجير شدن براى حفظ بعض اشيا و حفاظت از آن ... 335

ثبوت اجرت المثل براى اجير در صورت دستور آمر ... 335

حكم كارهاى زن در منزل شوهر ... 341

ضامن بودن مستأجر و اجير در صورت تعدى و تفريط ... 344

اجاره زمين براى زراعت و كشاورزى ... 348

اختلاف در ثبوت اجاره ... 349

استخدام در مراكز دولتى و حقوق و مزاياى دريافتى ...350

لزوم پرداخت مال‌الاجاره به مالک ... 359

دريافت حق سنوات و مزاياى ديگر براى اجير ... 361

هزينه وصول اجاره توسط مالک ... 362

كتاب جعاله ... 363

احكام جعاله ... 365

كتاب عاريه ... 367

احكام عاريه ... 369

كتاب وديعه ... 373

احكام وديعه ... 375

كتاب مضاربه ... 389

احكام مضاربه ... 391

كتاب شركت ... 401

احكام شركت ... 403

گفتارى در مورد قسمت كردن ... 451

كتاب مزارعه ... 459

احكام مزارعه ... 461

كتاب مساقات ... 467

احكام مساقات ... 469

كتاب دين و قرض ... 473

احكام دين ... 475

عدم توجه به افزايش يا كاهش ارزش دين و مهريه به هنگام پرداخت ... 502

احكام قرض (وام دادن) ... 503

حكم زياده در قرض ... 513

ربا و مسأله رهن و اجاره ... 514

صحيح بودن اصل قرض در قرض ربوى و عدم ضمان بهره ... 525

كتاب رهن ... 551

احكام رهن ... 553

كتاب حجر ... 559

احكام حجر ... 561

احكام صغر ... 562

علامت‌هاى بلوغ ... 563

ولايت بر صغير، مجنون و سفيه ... 568

احكام سفاهت ... 584

احكام افلاس ... 585

تصرفات مريض در مرض منتهى به موت ... 590

كتاب ضمان ... 593

احكام ضمان ... 595

كتاب حواله و كفالت ... 599

احكام حواله و كفالت ... 601

كتاب وكالت ... 603

احكام وكالت ... 605

كتاب اقرار ... 611

احكام اقرار ... 613

كتاب هبه ... 617

احكام هبه ... 619

صله رحم ... 661

فهرست مطالب / ج 7

كتاب وقف و نظائر آن

وقف مسجد و احكام آن ... 3

جريان فضولى در وقف ... 41

شرايط صحت وقف ... 43

وقف عام و خاص ... 59

موارد مصرف وقف ... 60

بقاء احكام مسجديت بعد از تخريب مسجد مگر در بعض صور ... 105

تغيير و تبديل وقف ... 108

تلف كردن و از بين بردن وقف ... 177

تعمير و توسعه وقف ... 178

فروش و تبديل وقف و وسائل آن ... 182

اجاره وقف ... 228

تفكيك وقف مشاعى ... 264

توليت وقف ... 266

مخارج وقف ... 308

ثبوت و عدم ثبوت وقف ... 312

كيفيت عمل به وقف ... 342

حبس و نظاير آن ... 345

صدقه ... 347

كتاب وصيت

لزوم وصيت كردن ... 365

ثبوت وصيت ... 370

وصيت كردن نسبت به اموال ديگران ... 376

جايز بودن متعلق وصيت ... 377

وصيت در امور مالى و غيره و شرط نفوذ آن و محاسبۀ ثلث ... 389

احكام وصى ... 466

لزوم عمل بر طبق وصيت ... 472

احكام ناظر بر وصيت ... 489

احكام قيّم بر صغار ... 491

رجوع از وصيت ... 494

كتاب يمين و نذر

احكام يمين (قسم) ... 497

احكام نذر ... 499

كيفيت صيغه نذر ... 499

لزوم صيغه معتبره شرعيه براى وجوب وفاى به نذر ... 499

نذر مادر نسبت به فرزند ... 530

نذر زن بدون اذن شوهر ... 530

نذر غير مسلمان ... 533

نذر فرزند بدون اذن پدر ... 534

احكام متعلّق نذر ... 535

جواز مسافرت در زمان روزه نذرى ... 540

نذر متعذّر المصرف ... 541

تلف نذر ... 542

مصرف نذر ... 543

مخارج نذر ... 553

تعذّر وفاى به نذر ... 555

مخالفت با نذر و كفارۀ آن ... 560

احكام عهد ... 563

كتاب كفارات

احكام كفارات ... 573

فهرست مطالب / ج 8

كتاب صيد و ذباحه

شكار حيوانات ... 3

تذكيه ماهى ... 4

ذبح حيوانات ... 9

شرايط تذكيه ... 9

تذكيه جنين حيوان ... 18

صيد و ذبيحۀ بلاد اسلامى و كفر ... 19

حكم ذبيحۀ اهل تسنن ... 39

قوانين و مقررات شيلات ... 39

شكار حيوانات وحشى ... 43

كتاب خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها

بيان حلال و حرام از حيوانات ... 47

ماهى‌هاى فلس‌دار و خوردن خاويار ... 47

ميگو ... 52

خرگوش ... 53

خوک ... 54

حشرات ... 54

تهيه خوراک حيوانات از ميتۀ حيوانات ديگر ... 55

حيوان نجاست‌خوار ... 58

حيوان موطوء ... 59

تغذيه از شير انسان ... 62

سؤر (نيم خورده) حيوانات ... 62

توليد جوجه با دستگاه ... 63

بيان حلال و حرام از غير حيوانات ... 63

خوردن چيزهاى نجس ... 63

استعمال دخانيات و سيگار ... 66

استعمال موادّ مخدر ... 74

خوردن چيزهاى مضر ... 77

حرام بودن شراب و مشروبات الكلى ... 78

خوردن مال ديگران ... 79

خوردن چيزهاى مباح و مكروه ... 86

كتاب غصب

حرمت تصرف در ملک غير و اموال عمومى و ضمان به سبب غصب ... 91

مصادره يا استرداد اموال غصبى و ضمان آن‌ها ... 172

ضمان در ملحقات به غصب ... 184

وجوب برگرداندن چيزى كه غصب شده ... 186

وجوب ردّ بدل منافع عين مغصوب ... 208

ميزان در گرفتن غرامت ... 211

نحوه ضمان در غصب به شكل سلسله‌وار ... 215

ضمان ما به التفاوت قيمت در صورت نقصان ... 216

زراعت و اشجار در زمين غصبى ... 217

ملكيت فوائد و نمائات مغصوب ... 226

سبب ضمان بودن اتلاف مال غير ... 230

اصلاحات ارضى ... 240

كتاب احياى موات و مشتركات

احكام احياى موات ... 251

زمين‌هاى موات اصلى ... 251

زمين‌هاى موات عرضى ... 279

حريم املاک و خانه‌ها ... 289

حريم قنات ... 291

حريم نهر و رودخانه ... 299

حريم قريه ... 300

احكام تحجير ... 314

اُمورى كه در احياء معتبر است ... 320

حقوق همسايه‌ها ... 323

احكام مشتركات ... 328

معابر و راه‌ها ... 328

قنوات، چاه‌ها و انهار ... 334

معادن ... 352

كتاب لقطه

لقطۀ حيوان ... 359

لقطۀ غير حيوان ... 359

احكام اموال پيدا شده و مجهول المالک ... 359

كتاب نكاح (ازدواج)

احكام ازدواج ... 405

لزوم ازدواج و ترغيب به آن و احكام آن ... 406

انتخاب همسر و خصوصيات آن ... 418

اختلاف سن در ازدواج ... 419

ازدواج دو قلوهاى به هم چسبيده ... 419

ازدواج نابينايان با يكديگر ... 419

رقص ... 420

مراسم عروسى و سفره عقد ... 421

احكام و آداب خلوت با همسر ... 422

كراهت شديده وطى در دبر ... 424

ترك وطى زوجه بيش از چهار ماه ... 425

جلوگيرى از باردار شدن ... 426

احكام نگاه، لمس و شنيدن:

نگاه كردن مماثل به يكديگر ... 450

نگاه كردن محارم به يكديگر ... 450

نگاه كردن مرد به بدن زن ... 452

نگاه كردن به وجه و كفين زنان ... 458

نگاه كردن به عكس زن نامحرم ... 468

نگاه كردن زن به بدن مرد ... 482

نگاه كردن به زنان اهل ذمه و كفار ... 489

صحبت كردن و نگاه كردن به زن نامحرم به قصد ازدواج ... 491

شنيدن صداى زن نامحرم ... 494

لمس بدن نامحرم ... 508

جواز نظر و لمس بدن نامحرم در صورت ضرورت و اضطرار ... 512

بودن زن و مرد نامحرم در يک مكان ... 533

خياطى و دوخت لباس زنانه توسط مردان ... 534

حجاب و پوشش ... 535

جايز نبودن ظاهر كردن زينت مثل انگشتر براى زنان ... 573

حد پوشش مردان ... 575

عقد ازدواج و احكام آن ... 580

اجراى صيغه عقد ازدواج به غير عربى ... 582

عدم ثبت ازدواج در دفاتر رسمى ... 584

اعتبار قصد انشا در صيغه عقد ازدواج ... 584

اعتبار تعيين زوجين ... 586

وكالت در اجراى صيغه ازدواج ... 587

اختلاف و نزاع در عقد زوجيت ... 591

ادعاى شوهر نداشتن زن ... 592

اعتبار اختيار و رضايت در صحت عقد ازدواج ... 593

عقد هم زمان دو زن براى يك مرد ... 602

اختلاف در دائمى بودن و منقطع بودن عقد ازدواج ... 602

فهرست مطالب / ج 9

ادامه مبحث نكاح

اولياى عقد

ولايت پدر و جد پدرى به شرط عدم وجود مفسده ... 3

اعتبار اذن ولىّ در ازدواج باكره ... 9

معتبر نبودن اجازه و اذن ولىّ در ازدواج پسر بالغ رشيد ... 71

حكم ازدواج صغير و محرم شدنش در صورت فقدان ولى ... 77

عقد فضولى ... 81

اسباب تحريم

1- نسب ... 88

2- رضاع ... 98

نمونه‌هايى از راه‌هاى حصول محرميت ... 116

شير دادن مادر زن به نوه دخترى خود ... 117

فرزند خوانده ... 119

3- قرابت زناشويى و آنچه كه به آن ملحق است ... 125

محرم شدن معقوده پدر بر پسر و بالعكس ... 125

محرم شدن مادر دختر معقوده ... 134

محرم شدن دختر زن معقوده ... 136

زنا، آثار و توابع آن ... 138

ازدواج با دو خواهر و نامحرم بودن خواهر زن ... 152

لواط، آثار و توابع آن ... 156

4- ازدواج در عدّه و تكميل عدد ... 168

ملحقات به ازدواج در عده ... 171

ازدواج مجدد ... 174

5- كفر ... 175

ازدواج با بهايى ... 175

ازدواج با اهل كتاب ... 176

ازدواج با غير اهل كتاب ... 179

ازدواج و ارتداد يكى از زوجين ... 180

ازدواج با ناصبی ... 193

ازدواج با اهل تسنن ... 193

ازدواج غير هاشمى با هاشميه ... 194

ازدواج با شرابخوار ... 194

ازدواج انقطاعى (ازدواج موقت) ... 195

عيب‌هاى موجب خيار فسخ و تدليس ... 201

مهر

مقدار مهريه و مهر السنّه ... 220

شرط نبودن ذكر مهر در عقد دائم ... 227

شيربها و بعض وجوه دريافتى ... 228

حق مطالبه مهريه و تمكين زوجه ... 237

استحقاق تمام يا نصف مهريه در صورت طلاق يا فوت ... 240

اختلاف در تحقق دخول نسبت به استحقاق مهر ... 252

نقش پدر نسبت به مهريه همسر فرزند ... 252

تفاوت ارزش مهريه تعيين شده با نرخ فعلى ... 253

اجاره مهريه ... 265

تقبّل مهريه از طرف پدر داماد ... 265

حكم مهريه در صورت بطلان عقد ... 266

جريان احكام فضولى در صداق و مهر ... 267

بخشش مهريه توسط زن ... 268

حكم مهريه در صورت ظهور عيب و نقص در زوجه ... 268

هداياى ازدواج ... 268

جهيزيه ... 271

شرط‌هاى مذكور در عقد ازدواج ... 275

قسم و نشوز و شقاق ... 293

حقوق زن و شوهر نسبت به يكديگر ... 293

نشوز ... 335

احكام اولاد، ولادت و ملحقات آن ... 345

نام گذارى فرزند ... 352

خواندن اذان و اقامه در گوش بچه ... 353

ختنه كردن ... 353

عقيقه كردن ... 355

شير دادن به فرزند ... 355

حق حضانت فرزند در زمان حيات پدر ... 356

حق حضانت فرزند بعد از فوت پدر ... 367

اتمام دوران حضانت و مختار بودن فرزند بعد از بلوغ ... 376

تربيت فرزند ... 377

نفقات ... 379

نفقه زن ... 379

نفقه اقارب (نزديكان) ... 389

كتاب طلاق

شرايط طلاق ... 405

اعتبار قصد و اختيار در طلاق دهنده ... 405

لازم نبودن اطلاع و رضايت زوجه از طلاق ... 415

اعتبار حائض نبودن زن به هنگام طلاق ... 416

وقوع طلاق توسط حاكم شرع در صورت حرجى بودن زندگى ... 422

در اختيار شوهر بودن طلاق ... 424

وكالت زن در طلاق ... 444

اعتبار تنجيز در صيغه طلاق ... 451

طلاق و ازدواج به شيوه اهل سنت ... 451

حضور دو شاهد عادل هنگام اجراى صيغه طلاق ... 453

شرط در ضمن طلاق ... 456

حكم شک در صحت وقوع طلاق ... 456

اقسام طلاق ... 459

شرايط محلل ... 460

احكام عدّه ... 461

عدّۀ فراق ... 461

عدّۀ وفات ... 463

حكم زوجه شخص مفقود الأثر و غايب ... 463

رجوع در عدّه ... 480

كتاب خلع و مبارات

احكام خلع و مبارات ... 487

كتاب ظهار

احكام ظهار ... 495

كتاب مواريث (ارث)

احكام مواريث ... 499

موانع ارث:

اول: كفر به اقسامش ... 501

دوم از موانع ارث: قتل ... 507

سوم از موانع ارث: متولد شدن از زنا ... 511

مواردى كه به موانع ارث ملحق شده:

اوّل: مانع بودن حمل از ارث بردن مرتبه يا طبقه متأخر ... 515

دوم: مانع بودن طبقه متقدم از ارث بردن طبقۀ متأخر ... 518

سوم: مانع بودن درجه متقدم از ارث بردن درجه متأخر ... 521

ميراث انساب:

طبقه اوّل: پدر و مادر و اولاد ... 529

حَبوه (اموال مخصوص به پسر بزرگ‌تر از ارث پدر) ... 564

طبقۀ دوم: برادران و خواهران و اجداد ... 565

طبقۀ سوم: عمو، عمه، دايى و خاله ... 569

ميراث به سبب زوجيت ... 570

ارث افراد بدون وارث ... 595

ارث افراد مفقود الاثر ... 598

ميراث خنثى ... 602

ميراث افراد غرق شده، زير آوار مانده، و ملحق به آن‌ها ... 603

ارث نبردن فرزند خوانده ... 611

پرداخت ديون ميت از اصل تركه ... 615

ارث و حقوق پرداختى به بازماندگان ... 617

اختلافات وراث و مسائل مربوط به آن ... 624

فهرست مطالب / ج 10

كتاب قضا

شرطيت عدالت در قاضى ... 3

شرطيت اجتهاد در قاضى ... 4

جواز تعدد در خصوص قاضى مأذون ... 6

ممانعت از اجراى حكم قاضی ... 7

عمل قاضى به علم خودش ... 7

اختيار قاضى در قبول شهادت شهود ... 8

عدم حجيت اسناد كتبى براى قاضى ... 10

انصراف از دعوا و استرداد مدارک ... 11

وحدت رويه در احكام قضات ... 11

لزوم مطابقت حكم قاضى با شرع و مقررات ... 12

تشخيص اهميت قضاوت ... 12

دادن هديه و رشوه به قاضى ... 13

اعتراض به حكم قاضى و رسيدگى مجدد ... 13

صلاحديد قاضى براى رفع اختلاف ... 14

شرايط شنيدن دعوا ... 14

جواب مدعى عليه به انكار ... 19

احكام قسم ... 21

احكام يد ... 21

احكام تقاص ... 33

كتاب شهادات

احكام شهادات ... 49

اقسام حقوق ... 50

كتاب حدود

جنس وسيله اجراى حد ... 53

حد زنا ... 54

حرمت زنا ... 54

اكراه به زنا ... 56

تحقق احصان در زنا ... 56

راه‌هاى ثبوت و سقوط حد زنا ... 57

اقسام حد زنا (قتل، رجم، جلد) ... 60

تأخير در اجراى حد ... 63

كيفيت واقع ساختن حد زنا ... 64

مطالبه حد يا تعزير ... 65

حد لواط ... 69

حد قذف ... 71

سب و ناسزا گفتن به ائمۀ معصومين ... 72

احكام تعزيرات ... 73

حبس تعزيرى و اشتغال زندانيان ... 77

حد سرقت (دزدى) ... 78

حد محارب ... 79

حد ارتداد ... 81

حرمت استمناء ... 88

احكام اهل ذمه ... 92

ورود كفار به مساجد ... 93

كتاب قصاص

قصاص نفس ... 97

خودكشى و اعتصاب غذا ... 99

علم اجمالى به قاتل بودن يكى از دو نفر ... 100

احكام قسامه ... 101

كيفيت استيفاء قصاص ... 101

قصاص كمتر از نفس ... 109

كتاب ديات

اقسام قتل ... 113

مقدار ديات ... 119

تغليظ ديه ... 125

موجبات ضمان ديه در قتل شبه عمد و خطئى:

1- ضمان ديه بر مباشر در قتل ... 126

ضمان ديه بيمار بر طبيب ... 129

ضمان ديه در تنبيه بدنى ... 130

2- ضمان ديه بر سبب در قتل ... 134

3- حكم ديه در صورت اجتماع سبب و مباشر ... 141

ديه اعضا و جوارح ... 141

ديه افضاء ... 141

ديه شكستگى استخوان ... 142

جراحت سر و ساير جراحت‌ها ... 144

سقط جنين و ديه آن ... 151

ديه قطع اعضاى ميت مسلمان ... 162

پرداخت ديه توسط عاقله ... 163

جنايت بر حيوان ... 168

كفارۀ قتل ... 169

مسائل مستحدثه

بيمه ... 173

سفته ... 179

فروش سفته و چک ... 180

احكام چک ... 186

سرقفلى ... 188

بانک‌ها ... 228

اشتغال در بانک‌ها و حقوق و مزاياى دريافتى ... 228

معامله با بانک‌ها ... 240

ربا و بهرۀ پول از طرف بانک و غير آن ... 243

جريمه و بهرۀ ديركرد ... 337

اعطاى جوايز از طرف بانک‌ها ... 345

احكام عين مرهونه نزد بانک ... 347

كارمزد دريافتى از سوى بانک و غير آن ... 349

هزينه وصول وام و بهرۀ آن ... 372

تعيين شرايط، مبلغ و محل مصرف وام ... 374

صندوق‌دارى و حكم كسورات و اضافات در آن ... 376

بليط‌هاى بخت‌آزمايى ... 380

تلقيح و توليد مصنوعى ... 381

تشريح و ترقيع.... 384

تشريح (كالبد شكافى) ... 384

ترقيع (پيوند اعضا) ... 388

جراحى زيبايى ... 396

انتقال خون ... 398

ذبح حيوانات با دستگاه ... 399

مالكيت معنوى ... 400

حق تأليف ... 400

حق اختراع ... 404

راديو و تلويزيون و مانند آن‌ها ... 406

خريد و فروش و تعمير راديو و تلويزيون ... 406

جواب سلام گويندگان راديو و تلويزيون ... 408

حكم آهنگ‌ها و سرودهاى پخش شده از صدا و سيما ... 408

غيبت كردن از مجرى برنامه تلويزيون ... 436

تماشاى تصاوير و فيلم‌هاى تلويزيونى ... 437

قوانين و مقررات دولتى ... 444

انجام فريضه نماز در ادارات ... 444

رعايت مقررات در ادارات، مراكز آموزشى و درمانى ... 449

استفاده از اموال و امكانات عمومى و دولتى ... 463

جمع‌آورى دست‌فروش‌ها در خيابان ... 500

مصرف آب و برق ... 501

اطاعت از مسئولين و ولايت ادارى ... 504

انعام دادن براى تسريع در امور ... 506

حقوق و مزاياى دريافتى از دولت ... 507

استخدام و فعاليت افراد غير مسلمان در ادارات دولتى ... 524

قانون واگذارى اراضى موات شهرى و مقررات دولتى در باب زمين ... 524

تعيين شروط الزامى از طرف دولت ... 534

تعريض جاده و خسارات وارده به افراد ... 537

تحصّن و اعتصاب در ادارات ... 538

تصرف اموال گروه‌هاى معاند و فرارى ... 538

تقلّب در امتحانات و گرفتن مدرک ... 539

قانون كار و دستمزد كارگران ... 541

كاهش ارزش پول كشور ... 542

مالكيت ارز حاصل از فروش نفت براى دولت ... 543

قوانين و مقررات گمرک ... 544

شركت در احزاب و گروه‌هاى سياسى ... 546

اخذ اجرت براى انجام كارهاى خلاف مقررات ... 546

هيأت‌هاى تحقيق در ادارات و ارگان‌ها ... 547

تخلف از مقررات دولتى ... 552

جريمه‌هاى دولتى ... 556

راهنمايى و رانندگى ... 562

مقررات نيروهاى مسلح ... 566

استفاده از لباس و وسائل شخصى اهدايى از طرف نيروهاى مسلح ... 572

خريد و فروش اسلحه ... 580

خريد و فروش و تقسيم اجناس سهميه‌اى ... 583

خريد و فروش اجناس قاچاق ... 618

ماليات و عوارض ... 625

عزادارى ... 634

تعزيه و شبيه‌خوانی ... 640

قمه زدن ... 654

رضايت والدين ... 656

مسائل اجتماعى بانوان ... 694

شركت بانوان در اجتماعات و فعاليت در ارگان‌هاى اسلامى ... 694

شركت بانوان در جبهه ... 697

كار كردن بانوان در مراكز و ادارات ... 698

تحصيل و تدريس بانوان ... 702

رانندگى بانوان ... 709

شركت بانوان در مسابقات ورزشى ... 715

مشورت با بانوان ... 715

آرايش بانوان ... 716

مسابقات ورزشى ... 721

حل كردن جدول ... 724

معارف و مسائل اسلامى ... 726

قرآن مجيد و مسائل مربوط به آن ... 736

دعا خواندن ... 741

تمثال‌هاى منتسب به معصومين ... 743

استخاره ... 745

حجيت خواب و تعبير آن ... 748

معناى زهد و پارسايى ... 751

اختيار عزلت و گوشه‌گيرى ... 751

رعايت نوبت ... 752

سطح زندگى خانواده مسلمان ... 752

پرهيز از اختلاف ... 753

اعتقادات باطل و خرافات ... 753

گدايى كردن ... 754

خواندن زيارتنامه در حرم امامزادگان ... 754

مدرک استنباط احكام شرعی ... 755

ترك درس طلبگى ... 755

تشخيص و تعيين اهم ... 756

تنظيم عريضه و شكايت‌نامه براى ديگران ... 761

تقليد صداى ديگران ... 761

شكل لباس و كلاه ... 761

مراجعه به پزشک ضد انقلاب ... 762

حجيت اطمينان ... 762

خطاب كردن افراد به برادر و خواهر ... 763

نحوه تدوين توضيح المسائل ... 763

مسائل امنيتى و كشورهاى بيگانه ... 765

رعايت قوانين كشورهاى بيگانه ... 766

معاملات با ساير ملل ... 770

ولايت فقيه ... 771

تصرف در اموال حكومت‌هاى ظالم ... 775

مقدمۀ ناشر

بسم اللّه الرحمن الرحيم

الحمد للّه ربّ العالمين و الصلاة و السلام على محمّد و آله الطاهرين

«استفتاء» به معناى درخواست فتوا از فقيه و عالم به احكام شرعى، تاريخى طولانى دارد و از همان عصر ائمه اطهار عليهم السلام آغاز گرديده است. «مسائل على بن جعفر عليه السلام»، «توقيعات على بن مهزيار» و «مكاتبات حميرى» از جمله مجموعه‌هاى اوليه استفتائات و پرسش‌هاى شرعى است، كه از محضر ائمه هدى عليهم السلام پرسيده شده، سپس به صورت يك كتاب مستقل درآمده است.

فقهاى اماميه كه به فرموده ائمه معصومين عليهم السلام داراى «منصب افتاء» مى‌باشند، همواره مورد چنين پرسش‌ها و استفتائاتى بوده‌اند و در ميراث مكتوب فقه اماميه بخشى از مكتوبات فقهى فقها، پاسخ به استفتائات بوده است.

«جوابات المسائل النيسابورية» از شيخ مفيد، «جوابات المسائل الموصليات» از سيد مرتضى، «المسائل الحائريات» از شيخ طوسى، «جواهر الفقه» از ابن برّاج، «المسائل العزّية» از محقق حلّى و «أجوبة المسائل الفقهية» از علامه حلّى نمونه‌هايى از كتاب استفتائات در ميان گذشتگان است.

سنّت «استفتاء» از سوى مقلدين و «افتاء» توسط فقها و مجتهدين گرچه در طول

تاريخ فقاهت و اجتهاد جارى بوده، اما در عصر حاضر از رونق بيش‌ترى برخوردار شده است؛ به گونه‌اى كه از مراجع تقليد، كتاب‌هاى متعددى حاوى تعداد زيادى از استفتائات منتشر شده است.

استفتاء از امام خمينى(س) در قم و نجف، به ويژه پس از ارتحال مرجع بزرگ آيت الله العظمى سيد محسن حكيم قدس سره (متوفاى 1390 ق) روبه فزونى نهاد، به گونه‌اى

كه ايشان در نجف اشرف تعدادى از فضلا و شاگردان برجسته خود را به عنوان هيأت استفتاء انتخاب كرده و آنها زير نظر ايشان عهده‌دار پاسخ‌گويى به استفتائات بر اساس مبانى و آراء امام بوده‌اند. اين روندِ رو به تزايد ادامه داشت و در طول بيش از ربع قرن، به هزاران سؤال شرعى پاسخ داده شد.

از استفتائات و پاسخ آن‌ها در سال‌هاى اقامت امام در نجف اشرف چيزى در اختيار نمى‌باشد، مگر پيش‌نويس پاسخ‌هايى كه آيت اللّه سيد جعفر كريمى يكى از اعضاى هيأت استفتاء امام آن‌ها را حفظ كرده و نسخه‌اى از مجموعه آن‌ها در آرشيو مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى(س) موجود مى‌باشد.

پس از پيروزى انقلاب اسلامى به رهبرى امام خمينى(س) و استقرار نظام جمهورى اسلامى، سيل استفتائات از داخل و خارج به بيت ايشان سرازير شده و هيأت استفتاء بر اساس مبانى و نظرات امام به آن‌ها پاسخ مى‌داده، سپس على رغم مسائل فراوان و مشكلات زياد و دغدغه‌ها و اشتغالات امام، مورد ملاحظه ايشان قرار گرفته و ارسال مى‌گرديده است و تصويرى از اكثر آن‌ها در دفتر امام نگهدارى مى‌گرديد.

به اين ترتيب آرشيو گسترده و پر تعدادى از سؤالات شرعى مقلدين امام فراهم آمده است كه در اين كتاب 10 جلدى ضمن «موسوعه امام خمينى(س)» در اختيار علاقه‌مندان قرار مى‌گيرد. طبيعى است تعداد بسيار زيادى از استفتائات امام در دست مردم مى‌باشد كه هنوز در اختيار اين مؤسسه قرار نگرفته و اميد است با تكميل آرشيو مؤسسه، اين كتاب در چاپ‌هاى بعد، از غناى بيشترى برخوردار گردد.

پيرامون كتاب «استفتائات»

لازم است درباره استفتائاتى كه در اين ده جلد كتاب «استفتائات» وجود دارد، توضيحاتى بيان گردد:

1- قريب به اتفاق اين استفتائات به مقطع پس از پيروزى انقلاب اسلامى ايران مربوط مى‌باشد.

2- در مجموع، در اين ده جلد تعداد 7424 سند كه حاوى 12837 سؤال مى‌باشد عرضه شده است. اين در حالى است كه على رغم اين كه بنايمان بر جمع‌آورى تمامى استفتائات امام خمينى بوده، ولى خواسته ما به صورت صددرصد و كامل محقق نشده است.

3- منبع اصلى استفتائات، اسنادى است كه كپى يا اصل آن در آرشيو مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى(س) موجود بوده است.

4- تعدادى از استفتائات در مجموعه 22 جلدى صحيفه امام قبلاً منتشر شده كه ما نيز در اين مجموعه آورده‌ايم.

5- پيشتر دفتر انتشارات اسلامى (وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم) سه جلد استفتائات امام را منتشر كرده است (يك جلد در زمان حيات حضرت امام و دو جلد ديگر پس از ارتحال ايشان). 138 مورد از مجموعه حاضر مربوط به اسنادى است كه در اين سه جلد آمده و در آرشيو مؤسسه وجود نداشته است.

6- در مجله ماهنامه پاسدار اسلام نيز استفتائاتى منتشر شده كه از آن‌ها نيز استفاده كرده‌ايم.

7- مواردى از استفتائات را از افراد حقيقى گرفته‌ايم كه همين‌جا از لطف و همكارى صميمانه همگى آن‌ها تشكر مى‌كنيم.

8- جواب استفتائات اكثراً توسط هيأت استفتاء نگارش يافته و حضرت امام پس از بررسى آن و انجام اصلاحات لازم، پاسخ‌ها را مهر كرده‌اند و گاهى با امضاى ايشان

است. اين مجموعه، تنها شامل اسنادى است كه مستند به حضرت امام باشد و مستقيماً به نظر ايشان رسيده است و از استفتائاتى كه با مهر دفتر استفتائات ارسال گرديده گرچه با اذن كلّى امام بوده، استفاده نشده است.

9- از آن‌جايى كه بنايمان بر جمع‌آورى تمامى استفتائات مربوط به امام خمينى و عرضه آن‌ها بوده، ممكن است اختلافاتى در آن‌ها مشاهده شود. اين اختلافات گاهى مستند به تغيير فتوا و گاهى مستند به شرايط و قيود سؤالات بوده است.

10- همان‌گونه كه ارجاع حضرت امام به قوانين دولتى مى‌تواند به دليل احكام حكومتى باشد، ممكن است پاسخ برخى از استفتائات نيز بر اساس حكم حكومتى و ولايت فقيه باشد، چنانچه ممكن است برخى از پاسخ‌ها حاوى اجازات شخصى بوده و حاكى از فتوا نباشد.

11- تدوين كنندگان در كمال امانت‌دارى، پرسش‌هاى شرعى مؤمنين و پاسخ‌هاى حضرت امام را در اختيار شما گذاشته‌اند. غير از مواردى كه اصلاح ويرايشى محسوب مى‌شود و اسامى سؤال كنندگان كه موجب انتشار اطلاعات شخصى آن‌ها مى‌گردد، مطلبى حذف نشده است. البته اسامى بعضى از معاريف يا مسئولين يا سؤالات مربوط به نهادهاى حكومتى به طور كامل آمده است.

12- در برخى از استفتائات كه در گذشته منتشر شده است، ناشرين جهت اصلاح عبارت يا تبيين فتوا، در متن پاسخ امام دست برده و به‌گونه‌اى نشر داده‌اند كه براى

خواننده تشخيص تصرفات صورت گرفته ممكن نيست و مهر امام در ذيل متن جديد قرار گرفته است. اين مؤسسه بنابر وظيفه خود همه اين موارد را به حالت اوليه خود بازگردانده است.

13- در برخى موارد، سؤالات مستقيماً از امام يا دفتر پرسيده نشده، بلكه خطاب به يكى از افراد مرتبط با امام نوشته شده است و استفتاء به واسطه آن‌ها به دست حضرت امام رسيده و پاسخ آن دريافت شده است.

ترتيب كتاب

1- چينش استفتائات در اين مجموعه، بر اساس كتب، ابواب و مسائل «تحرير الوسيله» مى‌باشد اگرچه درباره برخى از فصول «تحرير الوسيله»، هيچ استفتائى وجود ندارد.

2- ما علاوه بر عناوين موجود در «تحرير الوسيله» عناوين ديگرى براى گويايى بيشتر اضافه كرده‌ايم. استفتائاتى كه ذيل مسائل «تحرير» نبوده و مسأله جديدى محسوب مى‌گرديده، با عنوان گذارى جديد در ذيل همان فصل «تحرير» آورده‌ايم. اما استفتائاتى كه ذيل كتب و فصول «تحرير» جاى نمى‌گيرند در بخش پايانى جلد 10 تحت عناوينى مستقل، آمده است.

3- گاهى يك استفتاء به دو مسأله «تحرير» مربوط بوده است؛ غالباً استفتائات موجود را ميان آن مسائل تقسيم كرده و به ندرت يك استفتاء را ذيل هر دو مسأله آورده‌ايم.

4- براى اين‌كه تقدم و تأخر فتاوا از حيث زمان معلوم باشد، تاريخ اسناد، در صورتى كه موجود بوده، حفظ گرديده است.

5- هر سند مشتمل بر يك يا چند استفتاء است. براى هر سند به ترتيب، شماره‌اى مستقل در نظر گرفته شده كه در ابتداى سند، به صورت چپ‌چين قرار داده شده است.

6- هر سند، يك‌بار به طور كامل آمده و در جايى قرار داده شده كه به اولين سؤال آن مربوط بوده است. در اين صورت، سؤال اول و سؤالات ديگرى كه به آن فصل مربوط مى‌گرديده، با حروف درشت، و باقى سؤالاتى كه در هر سند مربوط به آن فصل نبوده، به صورت ريز ثبت شده است.

7- سؤالاتى كه در ضمن اصل سند با حروف ريز آمده، در جاى مناسب ديگرى با حروف درشت ذكر شده و در ابتداى آن به صورت چپ‌چين به شماره سند ارجاع

داده شده است. در اين صورت، خوانندگان مى‌توانند سؤالات قبل و بعد آن را از اصل سند مطالعه كنند.

8- هر سؤال داراى شمارنده جداگانه‌اى است كه به ترتيب تا انتهاى مجلدات و در ابتداى آن درج گرديده است.

در پايان لازم است از تمام كسانى كه در مراحل مختلف در تنظيم و نشر اين اثر تلاش فراوان كرده‌اند، تشكر و قدردانى كرده، از خداوند متعال توفيق ايشان را در كسب رضايت حق تعالى مسئلت داريم.

مؤسسۀ تنظيم و نشر آثار امام خمينى(س)

دفتر قم

تقلید

احکام تقليد

وجوب تقليد يا عمل به احتياط در غير مجتهد

[سؤال 1] 1

بسمه تعالى 8 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران امام خمينى

با درود فراوان به ارواح پاک شهيدان گلگون كفن انقلاب اسلامى خصوصاً شهداى اخير فتح المبين و بيت المقدس و با آرزوى پيروزى نهايى رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى حق عليه باطل و شكست صدام و صداميان و حاميان مرتجع او در منطقه، غرض از مزاحمت سؤالى است در مورد نماز شكسته، خواستم از آن‌جناب استفتا شود كه اصلاً چرا بايد مسافر نماز شكسته به‌جا بياورد؟ چون نماز شكسته، در زمان‌هاى دور به اين دليل به‌جا مى‌آوردند كه به علت بعد مسافت و خسته شدن مسافر بوده است و امروزه كه صنعت و تكنولوژى آن‌قدر پيشرفت نموده است كه در فاصلۀ خيلى كم زمانى، انسان مى‌تواند به دورترين نقطۀ دنيا مسافرت نمايد، بنابراين چه لزومى دارد كه نماز شكسته به‌جا آورده شود؟ لطفاً در اين مورد بنده را راهنمايى نماييد. ضمناً بنده مقلد امام مى‌باشم.

بسمه تعالى، غير مجتهد بايد تقليد كند و به فتواى مرجع تقليدش عمل كند و دليل بر شكسته شدن نماز مسافر در فقه واضح و روشن است.

[سؤال 2] 2

بسمه تعالى

خدمت زعيم عالى‌قدر، امام خمينى، دامت بركاته، پس از تقديم عرض سلام و اميد سلامتى براى آن رهبر عزيز و به اميد پياده شدن احكام مقدس و رهايى‌بخش اسلام در سراسر جهان و به اميد ظهور مظهر عدل، امام مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف).

عرض مى‌شود: اين‌جانب از نظر اين‌كه برخوردهايى با يكى از سلاسل صوفيه در ايران - به نام سلسلۀ شاه نعمت اللهى سلطان‌على شاهى- داشته و دفعات بسيارى در مجالس آن‌ها شركت كرده و حتى در بعضى از مجالس، در حضور قطب و يا مشايخ آن‌ها نيز بوده‌ام و شايد هم از كودكى با اين سلسله آشنايى داشته‌ام و حال دلبستگى عجيبى به اين سلسله دارم، چون از نظر مطالعاتى نيز ضعيف هستم، حال به عنوان يك مقلد، خواسته‌ام از جناب‌عالى اين است كه مرا راهنمايى كرده و شخصاً جواب اين نامه را بنويسيد. البته اين سومين نامه‌اى است كه براى جناب‌عالى نوشته‌ام.

والسلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، مقلد بايد طبق فتواى مرجع تقليد خود عمل كند و به راه‌هاى ديگر نرود.

[سؤال 3] ‘ 2339

2. مستحبات و مكروهاتى كه در رسالۀ عمليه ذكر نشده، مى‌شود از كتاب وسايل الشيعه و يا كتب فقهى ديگر اخذ كرد يا خير، و اگر نمى‌شود چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، كسى كه مجتهد نيست بايد تقليد كند و فتواى مجتهد را ولو با استفتا از او تحصيل كند.

[سؤال 4] 3

بسمه تعالى

آيا كسى كه تمام شرايط اجتهاد به جز اعلميت را واجد است، مى‌تواند در احكام

دين، از استنباط خود پيروى كند؟

بسمه تعالى، اگر مجتهد است بايد به نظر خود عمل كند.

[سؤال 5] ‘ 7338

2. اگر انسان در انجام دادن يک كار يا يک مسأله دينى، شک كند كه آيا اگر اين طور انجام دهم صحيح است، يا اگر آن طور كنم درست است و در عين حال مدتى طول بكشد، چه كار بايد بكند؟

بسمه تعالى، در مدت مزبور احتياط نمايند.

[سؤال 6] 4

بسمه تعالى 6 / 6 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. جاهل قاصر و مقصر در احكام معاملات چه فرقى دارند و شخص سهل انگار و بى توجه يا كسى كه نسبت به خود، خوش گمان است كه بر طبق وظيفۀ شرعى عمل مى‌كند و به حرف ديگران وقعى نمى‌گذارد و حال آن‌كه برخلاف وظيفۀ شرعى رفتار مى‌كند، قاصر است يا مقصر؟

بسمه تعالى، جاهل قاصر كسى است كه غافل باشد و ملتفت به سؤال نباشد و در احكام هر يک، با ملاحظۀ موارد، به كتاب تحرير الوسيله مراجعه كنيد.

2. كسى كه در سال‌هاى گذشته به قصد نيابت از شخص مرده ثبت نام كرده و در سال جارى كه بايد به مكۀ معظمه مشرف شود خود نيز مستطيع است، بايد حج نيابتى را به‌جا آورد يا حجى كه بر خودش واجب گشته است؟

بسمه تعالى، اگر اجير نبوده، بايد حج خود را مقدم بدارد.

3. در جلد چهارم رسالۀ نوين، صفحه 280 در مقدار ديۀ قتل خطايى آمده است: 1. (30 شتر واردِ در 4 سال و 20 ماده و 20 نر واردِ در سومين سال و 20 عدد داخلِ در دومين سال) و به نظر مى‌رسد از آن‌جا

كه تعداد شترها، 90 شتر مى‌شود و حال آن‌كه بايد 100 شتر باشد، اشتباهى رخ داده است!

بسمه تعالى، در به دست آوردن مسائل، تحرير الوسيله را ميزان قرار دهيد.

در پايان، مزيد توفيقات و دوام عمر حضرت امام و تمام افرادى كه پشتوانۀ انقلاب اسلامى هستند را از خداى تبارک و تعالى مسألت دارم.

جايز نبودن تقليد در اصول دين

[سؤال 7] 5

بسمه تعالى 5 / 2 / 1361

سلام عليكم، خواهشمند است به سؤالات زير پاسخ كامل و مستدل دهيد:

1. اولين مسأله‌اى كه در اكثر رساله‌ها در مورد احكام آمده، اين است كه مسلمان بايد به اصول دين يقين داشته باشد.

منظور از اصول دين در اين مسأله چيست؟ آيا منظور اصول پنجگانه «توحيد، نبوت، معاد، عدل و امامت» است يا اين‌كه منظور هرگونه اصول اعتقادى مثل نفس نماز خواندن و نفس روزه گرفتن است؟

در صورتى كه منظور فقط اصول پنجگانه است، چرا در رساله‌ها وجوب خواندن نماز و روزه گرفتن به صورت يک مسأله مطرح نشده است؟ به عبارت ديگر آيا نماز خواندن و روزه گرفتن خود جزو احكام است و يا چگونگى نماز خواندن و روزه گرفتن مثل تعداد ركعات نماز و يا مسائل مربوط به روزه مسافر جزو احكام است؟

بسمه تعالى، منظور از اصول دين، اصول پنجگانه است.

2. شخصى در نظام گذشته ايران از كليه اعتقادات مذهبى به دور بوده است و در صورتى كه اعتقادى نيز وجود داشته صرفاً از روى مسائل خانوادگى بوده است و در آن موقع با منطق خود قادر به پذيرش آن‌ها نبوده و در حال حاضر به اسلام ايمان آورده است؛ آيا لازم است نماز و روزه قضاى خود را ادا كند؟ و در صورتى كه لازم است؛ آيا براى مثال در مورد روزه مى‌بايست به ازاى هر روز روزۀ قضا شصت روز روزه بگيرد؟

بسمه تعالى، اگر مسلمان بوده، قضا دارد و چنانچه جاهل قاصر بوده، روزه‌ها كفاره ندارد.

[سؤال 8] 6

بسمه تعالى

سلامٌ عليكم، با آرزوى سلامتى و دوام عمر امام امت تا ظهور مصلح بزرگ جهانى، حضرت ولى عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و با آرزوى توفيق براى همۀ كسانى كه براى تحقق حكومت عدل اسلامى تلاش مى‌كنند. تقاضا مى‌شود به سؤالات شرعى زير پاسخ فرماييد:

1. آيا واجب است كه اعتقاد انسان به اصول دين، از روى تحقيق باشد يا اين‌كه تقليد از اهل فن كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، در اصول اعتقاديه، ميزان علم و يقين است و اگر از قول ديگرى حاصل شود كفايت مى‌كند.

2. اگر انسان ببيند كسى نماز خود را غلط مى‌خواند آيا واجب است تذكر دهد؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

3. آيا مرغ و خروسى كه به طور معمول، از زمين، كِرْم مى‌خورند، نجاست‌خوار محسوب مى‌شوند؟

بسمه تعالى، حكم نجاست‌خوار ندارد.

4. عده‌اى كه هيچ روحانى در ميانشان نيست به طورى كه اگر بخواهند نماز بخوانند، فرادا خواهند خواند، آيا حق دارند نماز جماعت را به امامت فردى غير روحانى برپا كنند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، اقتداى به غير روحانى، با وجود ساير شرايط، مانع ندارد.

5. چند نفر كه هيچ‌كدام واجد تمامى شرايط امامت نيستند، مى‌خواهند نماز بخوانند. آيا جايز است كه شايسته‌ترين آن‌ها، امامت كند يا اين‌كه واجب است نماز را فرادا بخوانند؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد.

6. در بعضى از ادارات دولتى مرسوم است كه هركس از تلفن دولتى استفادۀ شخصى مى‌كند، 5 ريال در صندوق مخصوصى واريز مى‌كند. آيا اين كار اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، با اجازه مسئولين مربوطه اشكال ندارد.

7. بعضى تصرفات جزئى در اموال دولتى، كه عرفاً متداول است و مسئولان ادارات دولتى هم از آن نهى نمى‌كنند (مانند يادداشت كردن امور شخصى به وسيلۀ خودكار و كاغذ دولتى، يا درست كردن چاى و مانند آن) چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، تصرفات جزئى متعارف مانع ندارد.

8. آيا كسى كه از اموال شخصى خود (مثلاً از تلفن يا بنزين) براى مصارف دولتى استفاده مى‌نمايد، حق دارد عين آن يا بهاى آن را از اموال دولتى براى خود استفاده نمايد؟

بسمه تعالى، بدون اجازۀ مسئولين مربوطه حق ندارد.

تشخيص موضوعات

[سؤال 9] 7

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با عرض معذرت، نظر مبارک را در مورد دو مسأله زير بيان فرماييد:

1. تشخيص موضوعات كه در رابطه با مستنبطات روايات و ادله شرعيه نيست، با كيست؟ اگر با عرف است، آيا مجتهد مى‌تواند تعيين مصاديق عرفيه كند و يا بايد به عرف واگذارد؟ و اگر در موردى نظر مقلد با مجتهد متفاوت بود، كدام‌يک از انظار لازم الاتباع است؟

بسمه تعالى، ميزان عرف است و اگر بين مجتهد و مقلد اختلاف باشد، بايد از عرف نظرخواهى كنند و اگر هر يک مدعى است كه عرف چنين است، هر يک به نظر خود عمل كنند.

[سؤال 10]

2. اگر مرجع تقليد مى‌گويد اقامت در بلد كبير، مثل تهران در دو محل ناقض قصد اقامت است و لذا نماز شكسته است، ولى مقلد دو محل را ناقض قصد اقامت نمى‌داند، تكليف مقلد چيست؟ ادام اللّه ظلّكم على رؤوس المسلمين

بسمه تعالى، اگر دو محل بودن مفروض است، لكن اختلاف دارند كه دو محل ناقض است يا نه، بايد از مجتهد تبعيت نمايد.

[سؤال 11] ‘ 5589

5. اجرا كردن بعضى از مسائل شرعى، بستگى به ضرورت دارد. آيا تشخيص اين ضرورت به عهدۀ خود شخص است؟

بسمه تعالى، تشخيص با خود مكلف است.

لزوم تبعيت عموم از حكم مجتهد

[سؤال 12] ‘ 3369

3. آيا مقلد موظف است كه به جز دستورهاى مذهبى كه در رسالۀ مجتهدش مى‌باشد از ساير دستورات مجتهد كه در مواقع خاص داده مى‌شود - مانند شركت در فلان اجتماع يا حزب و يا كمک به فلان صندوق - عمل كند و اين دستورات هم در حكم فتوا است يا خير؟

بسمه تعالى، موارد مختلف است و اگر حكم باشد بايد به آن عمل كنند.

[سؤال 13] 8

بسمه تعالى 3 / 4 / 1361

هو أنشاكم من الارض و استعمركم فيها

محضر مبارک حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته و زيد توفيقه، ضمن عرض سلام و تحيات و آرزوى بقاى جمهورى اسلامى تا ظهور حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف.

استدعا دارد نظر صائب آن ذات پاک و گرامى را در جهت تفسير معناى اين اصطلاح كه اين امر «وظيفه شرعى» است اعلام فرمايند كه آيا انجام وظيفه شرعى، شأن نزولى داشته و ضمن صدور از سوى مرجع (گوينده)، نسبت به مسلمين، وظيفه، لازم‌الاجرا خواهد بود و يا هر دو طرف معنا، واجب الرعايه مى‌باشند؟ والله خيرٌ حافظاً

ميرزا طاهرى، معاون نخست‌وزير

بسمه تعالى، حكم شرعى وظيفۀ لازم الاجرا براى عموم است.

لزوم يادگيرى احكام شرعى

[سؤال 14] 9

بسمه تعالى 3 / 11 / 1361

حوزۀ استفتاى امام خمينى، دام ظله العالى

ضمن سلام و سلامتى امام خمينى، به اطلاع مى‌رساند كه اين‌جانب خواهرى دارم كه متولد 1345 است و حدود 16 سال دارد و از تاريخ تولد تا به حال، از نعمت راه رفتن محروم است؛ ولى داراى تكلم و هوش نسبتاً خوبى است و متأسفانه با وجود اين‌كه 7 سال از بلوغ اين معلول مى‌گذرد، هنوز نتوانسته است فرائض دينى خود را ياد بگيرد، و در موقعى كه كسى مى‌خواهد به او ياد بدهد فقط مى‌خندد و نمى‌تواند بگويد و تكرار كند. خواهشمند است نظر حضرت امام خمينى را در مورد 1. غسل زنانگى 2. توحيد 3. نمازهاى يوميه و ديگر فرائض يک زن مسلمان در رابطه با معلول فوق را ارسال نماييد:

بسمه تعالى، اگر مى‌تواند و عقل دارد، بايد وظايفش را ياد بگيرد و به هر طور مى‌تواند عمل كند.

شرايط مرجع تقليد

[سؤال 15] ‘ 3344

11. اگر كسى در زمان طاغوت مقلد مجتهدى به ظاهر مجتهد، بدون داشتن رساله بوده است، آيا مى‌تواند از وى برگردد يا خير؟ جواب واضح مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، بايد از مجتهدى كه تمام شرايط را واجد است، تقليد نمايد.

[سؤال 16] ‘ 2851

2. آيا عام مى‌تواند مرجع باشد؟

بسمه تعالى، با اجتماع ساير شرايط مانع ندارد.

[سؤال 17] ‘ 2496

5. معنى فقيه را شرح دهيد؟

بسمه تعالى، كسى است كه مجتهد جامع الشرايط باشد و شرح آن در رساله مذكور است.

[سؤال 18] ‘ 2447

5. آيا رهبريت با مرجعيت فرق دارد يا مجبور است هر مكلفى مقلد رهبر باشد؟

بسمه تعالى، شرايط و احكام تقليد در رسالۀ عمليه ذكر شده است.

[سؤال 19] ‘ 4054

3. آيا شجاعت جزو شرايط مجتهد اعلم است يا خير؟ و آيا مى‌شود مرجع تقليد را عوض كرد يا خير؟

بسمه تعالى، شرايط مرجع تقليد در رساله مذكور است و بنابر احتياط، عدول به مجتهد اعلم يا محتمل‌الاعلميه لازم است.

[سؤال 20] ‘ 6942

3. آيا زن مى‌تواند به مقام اجتهاد برسد يا خير، لطفاً توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، امكان رسيدن به رتبۀ اجتهاد براى زن هم هست ولى نمى‌تواند مرجع تقليد براى ديگران باشد.

تقليد اعلم و موارد رجوع و عدول به مجتهد ديگر

[سؤال 21] 10

بسمه تعالى

حضرة نائب الإمام آية اللّه العظمى السيّد روح اللّه الخمينى، دام ظله الشريف، بعد، السلام عليكم ورحمة اللّه و بركاته

هل يعتبر حجّة شرعية أن يقول ذو خبرة: «قلّدوا فلاناً» إذا لم يكن يعتقد بوجوب

تقليد الأعلم، مع العلم أنّ الذي قيل فيه أنّه الأعلم، يوجب تقليد الأعلم؟ و هل يعتدّ بالعبارة الآتية من قول أحدهم فتُعتبر حجّة: «فلان هو المتعيّن للتقليد» بدون ذكر الأعلمية؟ نرجو الإجابة دام ظلّكم و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، يجب تقليد الأعلم على الأحوط الوجوبي و لا بدّ لمعرفة الأعلم - كمعرفة أصل الاجتهاد - من الرجوع إلى الطرق المذكورة في الرسالة العملية.

[سؤال 22] ‘ 2068

7. تقليد اغلب مؤمنين بدون تحقيق و تشخيص اعلم است مثلاً در ماه مبارک يک مبلّغى وارد دهى مى‌شود و به مردم فتواى مرجعى را مى‌گويد و يا رسماً او را بين جامعه معرفى مى‌كند مردم هم به واسطه حسن نيّت از او قبول نموده از آن مرجع تقليد مى‌كنند، آيا اين‌گونه تقليدها ثمرى دارد يا خير؟ و آيا لازم است بيدار نمودن آن‌ها كه وظيفه چيست يا چون تقليد از غير اعلم مى‌كند و معلوم نيست مخالف با فتواى اعلم باشد اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، حكم شرعى بايد بيان شود ليكن آگاه كردن اشخاص بالخصوص لازم نيست و تقليد اگر از روى موازين شرعيه نباشد صحيح نيست.

[سؤال 23] ‘ 727

9. زيد مدتى مرجع خود را آن مرجعى قرار داده بود كه بر حسب اعلميت وى را انتخاب نكرده بود بلكه به عللى ديگر همچون در دسترس بودن رساله وى او را انتخاب كرده بود آيا دستوراتى را كه مطابق با فتواى آن حضرت انجام داده صحيح است. مثلاً نمازهاى خود را طورى خوانده كه به فتواى مرجع قبل صحيح و بر فتواى مرجع فعلى لازم است قضا كند آيا قضا كردن لازم است؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال تقليد باطل است.

[سؤال 24] 11

بسمه تعالى 5 /10 / 1358

حضور محترم رهبر انقلاب امام خمينى، پس از عرض سلام موفقيت و سلامتى شما را از خداوند تبارک و تعالى خواستارم.

امام عزيز! ما مى‌خواستيم سؤالاتى از شما بكنيم و چون مى‌دانيم وقت شما كم است به همين دليل سؤالات خود را مختصر مى‌گوييم.

1. در موردى كه ما خودمان مرجع تقليدى انتخاب نكرديم و چون پدر و مادرمان شخصى را انتخاب كرده و او را مرجع تقليد خود قرار داده بودند، ما نيز آن را قبول كرديم، ولى امروزه مى‌خواهيم مرجع خود را عوض كنيم و با شناخت كافى شخصى را بپذيريم؛ آيا مى‌شود اين كار را انجام داد يا نه؟

بسمه تعالى، بايد تحقيق كنيد و از مجتهد اعلم تقليد كنيد احتياطاً.

2. آيا امروزه ما در اين محيط مى‌توانيم از حجاب اسلامى، البته حجابى كه كامل باشد و تمام برجستگى‌هاى بدن را بپوشاند، استفاده نماييم يا نه؟ و شما كه هميشه مهر و محبتتان براى خلق‌هاى مستضعف بوده از حضور محترمتان تقاضا مى‌كنيم كه جواب اين نامه را نيز بدهيد. اميدواريم كه سايۀ شما از سر ما خلق مسلمان و مستضعف كم نشود.

و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، مانع ندارد و از لباس‌هايى كه جلب توجه كند، احتراز نماييد.

[سؤال 25] 12

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن انقلاب، مرجع عالى‌قدر، امام خمينى، پس از عرض سلام و درخواست طول عمر آن مرجع از خداوند قادر متعال؛ دو مسأله را سؤال و خواستار پاسخ از آن بزرگ مرجع مى‌باشم:

1. اگر شخصى ده سال از يك مرجع تقليد كرده باشد و الآن يک مرجع ديگر را عالم‌تر (اعلم) بداند و مرجع قبلى، هم اكنون در حيات باشد و خلع مرجعيت هم نشده

باشد، آيا مى‌تواند مرجع قبلى را ترک و به مرجعى كه اعلم مى‌داند رجوع كند؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب بايد از مجتهدى كه اعلم مى‌داند تقليد كند.

2. پولى كه انسان در بانک مى‌گذارد آيا خمس به آن تعلق مى‌گيرد يا نه؟ در بانک قرض الحسنه چطور؟

بسمه تعالى، اگر از درآمد كسب و حقوق پس‌انداز كرده، بايد خمس آن را بدهد.

[سؤال 26] 13

بسمه تعالى

دفتر محترم امام خمينى، احتراماً؛ ضمن قدردانى از زحمات شبانه روزى كاركنان آن دفتر محترم اميدوارم به سؤالات زير پاسخ مقتضى داده شود:

1. با توجه به خط آخر مسأله 2 رساله امام، آيا مى‌توان از مرجع ديگرى تقليد كرد؟ زيرا مدتى است در مورد مرجع تقليدى كه از وى پيروى مى‌كردم دچار شک و ترديدم؛ لطفاً راه حل آن را نيز بازگو فرماييد.

بسمه تعالى، بايد تحقيق كنيد و از مجتهد جامع الشرايط تقليد نماييد.

2. با توجه به مسأله 1390 رساله امام، اگر پدر يا مادرى در تمام عمر نماز نخوانده و دليلش بر فرزندانش معلوم نباشد، باز هم قضاى نماز و روزه والدين به عهده فرزند پسر بزرگ است يا نه و پسر مى‌تواند اجرا نكند يا خير؟ با تشكر فراوان

بسمه تعالى، در فرض مذكور قضاى نماز و روزه پدر بر عهدۀ پسر بزرگ‌تر است و قضاى نماز و روزه مادر بر عهدۀ او نيست؛ اگرچه احوط است.

[سؤال 27] 14

بسمه تعالى

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى حق عليه باطل

لطفاً جواب اين سؤال شرعى را مرقوم فرماييد.

به فرض اين‌كه اين‌جانب مقلد يک مجتهدى هستم و بعد از يک يا دو سال طبق مسأله صفحه اول توضيح المسائل اعلميت يک مجتهد ديگر براى من محرز شده

است، آيا با توجه به ثابت شدن اعلميت يک مجتهد ديگر مى‌توانم عدول از مجتهد كنم و از مجتهد ديگر كه اعلم است تقليد كنم يا نه؟ و اگر مى‌توان به مجتهد اعلم‌تر عدول كرد، پس آن افرادى كه مى‌گويند نمى‌شود عدول كرد چه فرقه مسلمانى هستند؟ لطفاً با تشريح كامل مسأله فوق جواب نامه را ارسال فرماييد.

بسمه تعالى، عدول به مجتهدى كه اعلميت او را احراز كرده‌ايد لازم است على الاحوط.

[سؤال 28] ‘ 2524

4. فردى حدود پنجاه سال بدون تحقيقات كافى از مجتهدى تقليد نموده است. اكنون اگر از ميان مجتهدين يكى را اعلم از ديگران بيابد مى‌تواند از مجتهدى كه قبلاً

تقليد مى‌كرده به مجتهد اعلم رجوع نمايد؟

بسمه تعالى، بايد رجوع كند على الاحوط.

[سؤال 29] 15

بسمه تعالى 27 / 10 / 1361

محضر مبارک رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام، سلامتى آن جناب و ساير خدمتگزاران به اسلام و مسلمين را از خداوند بزرگ خواستارم.

1. شخصى از مجتهدى زنده تقليد مى‌كرده، در صورتى كه شخص به اين نتيجه رسيده كه يک مجتهد زنده ديگر از مجتهد قبلى اعلم است آيا مى‌تواند از مجتهد اول به مجتهد دوم كه اعلم است و هر دو زنده هستند عدول نمايد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم عدول به اعلم لازم است على الاحوط.

2. اين‌جانب در ذوب آهن اصفهان كار مى‌كنم و قبل از شما از آيت اللّه العظمى بروجردى رحمه اللّه تقليد مى‌كرده‌ام. مدت كمى هم از آيت اللّه شيرازى رحمه اللّه كه در نجف بوده تقليد مى‌كردم، سپس از آن موقع تا حال از جناب‌عالى تقليد مى‌نمايم و در مدت پنج سال كه ذوب آهن كار مى‌كنم - از خمينى شهر

فاصله‌اش 95 كيلومتر مى‌باشد - نمازم را تمام خوانده و روزه را گرفته‌ام و اول هم كه ذوب آهن رفتم از يک روحانى پرسيدم ايشان گفتند مى‌توانى نماز و روزه را از مجتهد ديگرى تقليد نمايى. از آن‌جناب تقاضامندم اين حقير را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، در ذوب آهن حكم مسافر داريد.

[سؤال 30] ‘ 670

2. درباره تقليد مى‌گويند كه نمى‌شود كسى كه از مجتهدى تقليد مى‌كند او را رها كند و از مجتهد ديگر تقليد كند، لطفاً تكليف را روشن كنيد.

بسمه تعالى، بايد از مجتهد اعلم تقليد كنند و به او عدول نمايند على الاحوط.

[سؤال 31] 16

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن، مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

محترماً به شرف عرض عالى مى‌رساند: اخيراً شايع شده كه حضرت‌عالى فرموده‌ايد مقلدين آقايان ديگر حق ندارند به جناب‌عالى عدول كنند و عدول از تقليد خودتان را اجازه فرموده‌ايد. آيا اين مطلب صحت دارد يا خير؟

بسمه تعالى، مطلب مذكور صحت ندارد و من چنين چيزى نگفته‌ام و اين شايعات از منافقين و مغرضين است.

[سؤال 32] ‘ 1647

6. افرادى كه تقليد ساير آقايان مراجع تا حال نموده‌اند، اجازه مى‌فرماييد رجوع به سركار عالى نموده و تقليد كنند؟

بسمه تعالى، با احراز يا احتمال اعلميت مجتهد دوم، عدول لازم است على الاحوط.

[سؤال 33] 17

بسمه تعالى 2 / 11 / 1358

حضور محترم رهبر بزرگوار حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با نهايت احترام؛ به استحضار آن رهبر عالى‌قدر مى‌رساند. استدعا مى‌شود جواب عرايض ذيل را مرحمت فرماييد:

1. تغيير مرجع تقليد به مرجع تقليد ديگر ميسّر است يا خير؟

بسمه تعالى، با احراز يا احتمال اعلميت مجتهد دوم عدول لازم است احتياطاً.

2. از سال‌هاى قبل تعداد 15 رأس گوسفند نذر حضرت ابوالفضل عليه السلام داشتم كه تا كنون به علت عدم وضع مالى قادر به اداى دين خود نبوده‌ام؛ اجازه مى‌فرمايند پول آن‌ها را به حساب شماره 100 تقديم نمايم؟

بسمه تعالى، اگر با صيغه شرعيه نذر كرده‌ايد بايد بر طبق نذر عمل كنيد و در غير اين صورت، اختيار با خود شما است.

3. مبالغى به عنوان رد مظالم و زكات فطره بر ذمه‌ام مى‌باشد؛ اجازه بفرمايند تدريجاً به حساب 100 تقديم نمايم.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

4. چنانچه زيدى به علت استيصال و عدم تكافوى مخارج زندگى و عدم اطلاع، مبلغى از بيت المال استفاده كرده كه در بين آن مبلغ مقدارى هم متعلق به اشخاص مختلف بوده و در نتيجه حلال به حرام مخلوط شده است و اكنون مى‌خواهد طورى عمل نمايد كه خسارات را جبران كند و در آخرت گناهى متوجه وى نگردد و حقى از حق الناس به گردن نداشته باشد. ضمناً از اشخاصى كه به آن‌ها مديون است هيچ‌گونه نشانه و اطلاعى ندارد.

بسمه تعالى، اگر مبلغى كه به غير وجه شرعى گرفته خرج شده و مديون آن است، بايد دين خود را ادا كند و مورد تحليل به خمس نيست، و اگر مأيوس از پيدا شدن صاحبان آن‌ها است از طرف ايشان صدقه بدهد. و اگر عين مال مخلوط به حرام دارد، تفصيل آن در رساله ذكر شده

است.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، از عمر ما بكاه و بر عمر او بيفزا

[سؤال 34] 18

بسمه تعالى 16 / 9 / 1358

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، رهبر انقلاب اسلامى ايران، پس از عرض سلام مسائلى داشتم كه مى‌خواهم به عرض آن وجود گرامى رسيده و جواب دريافت دارم.

1. اين‌جانب ساكن مشهد هستم و تا سال گذشته مقلد يكى از مراجع بودم؛ ولى در زمان انقلاب با دلايلى كه برايم روشن گرديد، تصميم گرفتم از رهبر عالى‌قدر حضرت آيت اللّه خمينى تقليد نمايم. آيا از نظر شرعى اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

2. مبلغ 14000 تومان از سهم مبارک امام عليه السلام از سال قبل كه مقلد مرجع ديگرى بودم و مبلغ 25000 تومان از تاريخ 20 / 4 / 1358 كه به حضرت‌عالى رجوع نمودم بدهكار مى‌باشم كه تا كنون پرداخت آن مقدور نبوده است. لذا خواهشمند است اولاً: طريقه پرداخت وجوهات فوق را روشن فرماييد.

ثانياً: نمايندۀ آن حضرت را در مشهد معرفى كنيد تا در صورت موافقت آن زعيم عالى‌قدر وجوهات را به طور اقساط بپردازم.

بسمه تعالى، مى‌توانيد به حساب شمارۀ هزار بانک تعاون اسلامى قم حواله كنيد.

3. اين‌جانب خانواده‌اى را در مشهد مى‌شناسم كه سال قبل سرپرست خود را از دست داده و هم اكنون خانمى است با هفت بچه صغير كه نان‌آور آن‌ها تنها پسرى 16 ساله مى‌باشد كه در كارخانه نان رضوى ارفاقاً به جاى پدرش با حقوق 1700 تومان به كار گمارده شده و از اين مبلغ، 600 تومان بابت اجاره چهارديوارى در بدترين و دور افتاده‌ترين جاى شهر مشهد مى‌پردازند. با توجه به اين‌كه اين خانواده با هفت بچه صغير و دختر دم بخت و بدون هيچ‌گونه درآمد ديگرى، از هر جهت مستضعف محسوب مى‌شوند و نمى‌توانند مسكنى براى خود تهيه نمايند و با آبرودارى زندگى دشوارى را سپرى مى‌نمايند و از هر جهت در مضيقه مى‌باشند، تقاضا دارم دستور فرماييد تا در صورت امكان از سهم مبارک امام عليه السلام با كمك ساير اشخاص خيّر براى تأمين مسكن آن‌ها اقدام نمايم.

بسمه تعالى، مجازيد؛ موفق باشيد.

4. اين‌جانب شغلم زرگرى مى‌باشد. هم اكنون مدت يک سال است كه كسب ما به كلى راكد بوده و از سرمايه مصرف شده و نسبت به سال قبل وزن طلاى موجود كمتر شده، ولى ارزش آن بيشتر گرديده و

مرتباً هم در حال نوسان مى‌باشد و قيمت ثابتى ندارد. من باب مثال، هفته قبل قيمت طلا مثقالى 120 تومان تنزل كرده است. لذا تقاضا دارم كه روشن فرماييد از نظر وجوهات در موقع حساب سال، وزن طلا يا ارزش طلا را نسبت به سال قبل مبنا قرار دهيم. و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، در فرض مذكور ميزان ارزش طلا است.

[سؤال 35] 19

بسمه تعالى 16 / 8 / 1358

دفتر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

احتراماً؛ با آرزوى توفيق براى تمام پويندگان راه خدا به استحضار مى‌رساند:

در روزنامۀ شمارۀ 1426 دنيا، مورخۀ 16 آبان ماه 1358 تحت عنوان: «فتواى جديد امام خمينى دربارۀ كسانى كه مى‌خواهند مقلد ايشان بشوند» مى‌نويسد كه امام در پاسخ به استفتاى حاج آقا مجتبى صادقى فرموده‌اند: «هر كس از مرجع ديگرى تقليد مى‌كند و بخواهد از تقليد آن مرجع دست بكشد و از من تقليد كند، من مقلد بودن آن شخص را قبول ندارم و از نظر من حرام است و اما اگر كسى مقلد من باشد و بخواهد ديگر از من تقليد نكند و مقلد مرجع جديدى براى خود شود، از نظر من خالى از هرگونه اشكال بوده و رضايت كامل در اين‌باره داشته و دارم».

نظر به اين‌كه نسبت به مندرجات روزنامۀ فوق الذكر اعتمادى نيست، استدعا دارد در اسرع وقت صريحاً در مورد سه سؤال زير نظر امام را جويا شويد و كتباً ابلاغ فرماييد تا رفع هرگونه شبهه‌اى به عمل آيد؛ ان شاء الله تعالى.

1.

آيا مطلب فوق صحت دارد يا خير؟ اگر صحت دارد آيا اين فتوا عطف به سابق هم مى‌شود. يعنى كسى كه 4 يا 5 يا... ماه قبل مرجع تقليد خودش را تغيير داده و از امام تقليد مى‌كند؛ آيا از نظر امام مقلد بودن اين شخص از ايشان نيز اشكال دارد يا اين‌كه اين فتوا از اين به بعد (آينده) مى‌باشد؟

2.

آيا شخصى كه قبلاً (پس از ورود امام) از تقليد مرجع ديگرى دست كشيده و مقلد امام شده است، بايد مجدداً از مرجع قبلى خود تقليد نمايد؟

3. آيا تغيير مرجع تقليد نياز به اطلاع يا اجازۀ كتبى يا شفاهى از آن مرجع قبلى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب، مرجع تقليد بايد اعلم باشد و اگر بر مقلد اعلميت غير مجتهدى كه از او تقليد مى‌كند ثابت شود، بنابر احتياط واجب بايد به او عدول كند و نيازى به اجازۀ مجتهد نيست و مطلبى كه به اين‌جانب نسبت داده شده صحت ندارد و چنين چيزى نگفته‌ام.

[سؤال 36] 20

بسمه تعالى

محضر مبارک زعيم عالى‌قدر، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته پس از عرض سلام و آرزوى سلامتى و طول عمر براى آن حضرت، استدعا مى‌نمايم به چند مسأله شرعى اين‌جانب - در صورت امكان - پاسخ فرماييد.

1. در مورد مسأله تقليد، مخالفين شما عنوان مى‌كنند كه حضرت‌عالى برگرداندن تقليد را از مجتهدى به مجتهد ديگر (از جمله خودتان) جايز نمى‌دانيد و در روزنامۀ دنيا اعلام فرموده‌ايد كه نبايد كسى كه از مجتهدى تقليد مى‌كند، تقليدش را به شما برگرداند. آيا اين صحت دارد يا خير؟ و عدّه‌اى هم مى‌گويند طبق فتواى خود شما كسانى كه تقليدشان از مجتهدهاى ديگر به شما انتقال پيدا كرده، تقليدشان باطل است و حق چنين كارى را ندارند و ظرف سه سالى كه آن‌ها از شما تقليد مى‌كنند، نمازها و اعمالشان باطل بوده و بايد دوباره از مجتهد اوليه تقليد كنند. آيا اين موضوع از نظر جناب‌عالى درست است يا خير؟

بسمه تعالى، آنچه نقل شده دروغ و افترا است و از شايعات منحرفين و مغرضين است.

2. در مورد عادل بودن امام جماعت كه گفته مى‌شود حضرت‌عالى در فتواى جديدى صادر فرموده‌ايد و تأكيد فراوانى روى اين موضوع كرده‌ايد، حال اگر انسان امام جماعت مسجد محلش را نشناسد و فقط به صرف اين‌كه عدّه‌اى از افراد مسلمان محل، پشت سر وى نماز مى‌خوانند، در نمازها به او اقتدا

كند؛ آيا نمازش صحيح است يا خير؟ (با توجه به اين‌كه شما فرموده‌ايد مسجد سنگر است، سنگرها را حفظ كنيد)

و در صورتى كه جواب شما منفى است، آيا در جايى كه نماز جماعت برپا مى‌شود مى‌توان به صورت فرادا و ليكن هماهنگ با صف جماعت نماز گزارد؟

و اگر كسى تا به حال به عادل بودن امام جماعت يقين نداشته و نمازهايى را با وى خوانده، آيا آن نمازها صحيح است يا اين‌كه بايد قضاى آن‌ها را به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، از هر طريق اطمينان به عدالت پيدا شود، اقتدا مانع ندارد و بدون احراز عدالت اگر بى‌توجه اقتدا كرده و ركن نماز، كم يا زياد نشده قضا لازم نيست.

3. مسأله مهم ديگرى كه از حضرت‌عالى انتظار پاسخ آن را دارم اين است كه اگر پدرى معتقد به اين انقلاب نباشد و با آن انقلاب و چهره‌هاى سرشناس روحانى آن، مخالفت صريح نمايد و آنان را توهين و مسخره كند و هنوز هم مرجعيت كسى را كه جامعۀ مدرسين حوزه علميۀ قم، آن را از او سلب كرده‌اند قبول داشته باشد و همسر و دخترانش را از رفتن به نماز جمعه باز دارد و بگويد راضى نيستم؛ با توجه به اين‌كه اين مسأله، از روى عناد است و جنبۀ به اصطلاح سياسى دارد نه مذهبى و اين شخص با رفتن همسر و دخترانش به هيچ‌جا مخالفت نمى‌كند و فقط با نماز جمعه بد است، آيا رفتن به نماز جمعه - آن هم در اين شرايط انقلاب كه لازم است زنان و مردان مسلمان و مؤمن طبق آيۀ شريفۀ قرآن در اين نماز عبادى سياسى شركت فعالانه نمايند - براى همسر اين مرد يا دخترانش گناه دارد؟

بسمه تعالى، اذن و رضايت پدر لازم نيست ولى از كارى كه موجب اذيت او مى‌شود بايد اجتناب نمود.

4. آيا طبق فتواى جديد شما اين موضوع درست است كه كسى كه شغل او غير مسافرت است، مثل سپاهى، بازارى و ... اگر جهت مراجعه به محل كار خود از منزل حركت كند، و مسير رفت و برگشت او بيشتر از 22/5 كيلومتر باشد، اگر چه اين حركت داخل شهر باشد مى‌تواند روزۀ خود را بشكند و نمازهايش را شكسته بخواند؟ و در صورت انتخاب محل كار به عنوان موطن موقت جهت روزه گرفتن و تمام خواندن نمازهاى يوميه، حق ندارد محل موطن خود را ترك كند، حتى محله به محله؟ و اگر كسى به شهرى مثلاً مشهد مسافرت نمايد و در آن‌جا قصد اقامت ده روز يا بيشتر را نمايد، آيا با رفتن او به حرم، به صرف اين‌كه از محله‌اى به محلۀ ديگر مى‌رود، روزه و نمازش مى‌شكند و قصد اقامت او به‌هم مى‌خورد يا نه؟

بسمه تعالى، حكم مذكور مربوط به شهر بزرگ خارق‌العاده، مثل تهران است و مشهد حكم ساير شهرها را دارد.

[سؤال 37] 21

بسمه تعالى 27 / 9 / 1358

پيشگاه مبارك رهبر عالى‌قدر و زعيم عظيم الشأن، حضرت آيت اللّه امام خمينى دام ظله العالى، با عرض سلام و تقديم ارادت خالصانه، با نهايت تأسف از اين‌كه در چنين موقع حساس و بحرانى مملكت بار ديگر مزاحم وقت مباركتان مى‌شوم. جوانى هستم 24 ساله كه تا سال 1353 از يكى از مراجع محترم تقليد مى‌نمودم و چون خودم در اين‌باره كاملاً تحقيق نموده‌ام شما را انتخاب نموده و از رسالۀ شريفه شما تقليد و از دستورات شما پيروى مى‌كنم. چون در محافل دوستانه اين مسأله مورد بحث قرار گرفت و در رساله شريفه كاملاً بيان نشده، مرا مورد تحقير قرار داده و گفته‌اند كه اگر خواسته باشيد مرجع خود را عوض نماييد، بايد به هر جهتى از خود ايشان موافقت نامه دريافت داريد. خواهشمند است در اين باره راهنمايى نماييد.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار؛ از عمر ما بكاه و بر عمر او بيفزاى

بسمه تعالى، تحصيل موافقت‌نامه لازم نيست و بايد از مجتهدى كه جامع شرايط تشخيص داده‌ايد تقليد كنيد.

[سؤال 38] 22

بسمه تعالى 25 / 10 / 1358

سماحة الحجّة الخميني الموقر، بعد السلام عليكم يرجى أفتاءنا مأجورين: هل يمكن العدول إلى تقليد أحد المجتهدين في إيران بدلاً من المجتهد المقلد سلفاً والكائن في العراق؟ دمتم مؤيّدين بنصر اللّه تعالى و السلام عليكم.

و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، مع الإحراز أو احتمال اعلمية المجتهد المعدول إليه يجب العدول على الأحوط و لا خصوصية للمكان.

[سؤال 39] 23

بسمه تعالى

1. من مقلد يكى از مراجع هستم. آيا مى‌شود كه برگردم و از امام خمينى تقليد نمايم؟

بسمه تعالى، با احراز يا احتمال اعلميت مجتهد دوم، عدول لازم است احتياطاً.

[سؤال 40]

2. منظور از احراز اعلميت چيست؟ آيا اگر يک مجتهد فقط اعلم باشد، بايد از او تقليد نمود و هيچ دليل ديگرى برتر از اين وجود ندارد؟

بسمه تعالى، در مرجع تقليد غير از اعلميت شرايط ديگرى هست كه در رساله ذكر شده است.

3. براى ما خانم‌ها ديدن مردان در تلويزيون يا جاهاى ديگر اگر با قصد سوء همراه نباشد، آيا اشكال دارد يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور مانع ندارد.

[سؤال 41] ‘ 1161

2. آيا كسانى كه قبلاً از مرجع ديگرى تقليد مى‌كرده‌اند مى‌توانند در اين مسأله به فتواى آن مرجع گذشتۀ حى يا ميت عمل كنند؟

بسمه تعالى، چنانچه تا حال، عدول از مرجع تقليد سابق نكرده باشند، با مراعات شرايط مقرّره مى‌توانند باقى بمانند.

[سؤال 42] ‘ 160

3. مسلمانى كه از يك مجتهد واجد الشرايط تقليد مى‌كند، آيا مى‌تواند در صورت امكان و تشخيص و يا بر طبق ميل و خواستۀ خود، از مجتهد ديگرى تقليد نمايد؟

بسمه تعالى، اگر اعلميت مجتهد دوم بر او ثابت شود، بنابر احتياط بايد عدول كند.

[سؤال 43] ‘ 1518

5. اگر كسى مجتهد اعلم را طبق رساله عمليه شناخت، فوراً مى‌تواند مرجعش را تغيير دهد و از مسائل توضيح المسائل مجتهد اعلم تقليد نمايد؟ روش انتقال از مجتهدى به مجتهد اعلم را كاملاً توضيح دهيد. زيرا اين مسأله زياد مورد ابتلا است.

بسمه تعالى، بايد از مجتهد اعلم تقليد نمايد على‌الاحوط.

[سؤال 44] ‘ 2095

8. در تقليد اعلم كه شرط شده «در صورت تعدّد اعلم، اورع و اتقى را مقدم بدارد» آيا اين شرط براى اولين بار است يا چنانچه پس از تعيين مقلَّد و تقليد از او براى چندى، تشخيص داد كه اعلم ديگرى از او اتقى و اورع است، آيا واجب است به دومى عدول كند؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، عدول لازم است على الاحوط.

[سؤال 45] 24

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

محضر شريف رهبر انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى سلام عرض مى‌كنم.

1. اگر شخصى با فتواى عالمى مثل آيت اللّه خويى كه در عراق مى‌باشد عمل نمايد ولى تقليد كننده نداند كه آن عالم زنده است يا مرده فعلاً مى‌تواند به فتواى عالم ديگرى

عمل نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، مكلف اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است واجب است - على‌الاحوط - به مجتهد دوم عدول كند و نسبت به مرده يا زنده بودن مرجع تقليد بايد به وجه شرعى احراز كند.

2. اگر امام جماعتى بگويد من عادلم و انسان نداند كه عادل است يا خير و بعضى از مردم او را عادل و بعضى ديگر عادل ندانند، مى‌شود در نماز به او اقتدا كرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر موجب اطمينان نشود و دو شاهد عادل عدالت او را گواهى نكنند اعتبار ندارد.

3. عادل بودن امام جماعت را چگونه مى‌توان شناخت؟ جواب را مرقوم فرماييد كه محل حاجت است.

بسمه تعالى، راه احراز عدالت امام جماعت در رساله مذكور است.

[سؤال 46] ‘ 1338

5. كسانى كه از مراجع ديگر تقليد مى‌كنند مى‌توانند تقليد خود را عوض نمايند؟

بسمه تعالى، اگر مجتهد دوم، اعلم يا محتمل‌الاعلميه باشد، عدول به او واجب است على الاحوط.

[سؤال 47] ‘ 2871

2. آيا احراز تساوى علم دو مرجع براى عدول كافى است؟

بسمه تعالى، كافى نيست.

[سؤال 48] 25

بسمه تعالى

به خدمت دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از سلام و درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى و پيروزى رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى حق عليه باطل.

محترماً معروض مى‌دارد كه اين‌جانب از آيت اللّه ... تقليد مى‌كرده‌ام. پس از تحقيق پى بردم كه ديگر نمى‌توانم مقلد او باشم (پس از روشن شدن مواضع ايشان نسبت به انقلاب). از يک روحانى عالم نيز پرسيدم، جواب مثبت دادند و گفتند مانعى ندارد و مدت يک سال است كه مقلد حضرت امام خمينى شده‌ام. اولاً تقاضامندم برايم روشن بفرماييد كه آيا برگشتن اين‌جانب و تغييردادن تقليدم شرعى است يا خير؟ لطفاً توضيح دهيد.

و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، تقليد فعلى شما صحيح است.

[سؤال 49] 26

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

1. در مسأله 4 تحرير فرموده‌ايد: «يجوز العدول بعد تحقّق التقليد (أي بعد العمل) من الحيّ إلى الحيّ المساوي»؛ و در مسأله 13 در همين كتاب مى‌فرماييد: «و لا إلى حيّ

آخر كذلك». اين دو مسأله در ظاهر، منافى به نظر مى‌رسند. مقصود را بيان فرماييد.

و در مسأله 4 رسالۀ قديمى فارسى هم مرقوم فرموده‌ايد: «عدول به مساوى جايز نيست مگر در مسأله‌اى كه عمل نكرده باشد». آيا مراد در اين‌جا كه فرموده‌ايد جايز است عدول - در مسأله 4 تحرير - مسائلى است كه عمل نكرده است و در 13 تحرير كه فرموده‌ايد جايز نيست، مراد آن است كه عمل كرده باشد يا مقصود چيز ديگر است؟ بيان فرماييد.

خلاصۀ كلام: از مسأله 4 در تحرير استفاده مى‌شود: در مسأله‌اى كه عمل هم كرده باشد مى‌تواند به مساوى حى عدول كند، چون كه مطلق است؛ اما از مسأله 13 تحرير استفاده مى‌شود كه بعد از تحقّق تقليد مطلقاً به مساوى حى جايز نيست إلاّ أن يكون الثانى أعلم.

بسمه تعالى، عدول به مساوى جايز نيست على الاحوط.

[سؤال 50]

2. در مسأله 8 تحرير كه تبعيض در تقليد را جايز دانسته‌ايد، او را هم نمى‌فهميم؛ آيا مراد در ابتداى تقليد است كه بدواً بگويد الآن در صلاة به اين مقلد مى‌شوم و در زكات به آن يا اين است كه بعد از تحقّق تقليد (يعنى عمل) در بعض مسائل، باز مسائل ديگر را كه عمل نكرده است مى‌تواند به فتواى ديگرى عمل نمايد؟ با اين‌كه اگر مراد، اين هم باشد، عدول خواهد بود نه تبعيض؛ براى اين‌كه به محض عمل كردن به يك مسأله، يتحقّق التقليد؛ پس اين عدول خواهد بود نه تبعيض؛ إلاّ أن يقال: در هر فرعى

كه عمل كرده است، يتحقّق فيه التقليد، و در مسأله ديگر كه عمل نكرده است فعلاً مقلد نيست؛ اين‌هم بنظرم بعيد مى‌رسد. مستدعى است مقصود را بيان فرماييد. أدام اللّه ظلّكم على رؤوس المستضعفين و العلماء و المتعلّمين، بيّن لنا اقبِّل أناملكم الشريفه.

بسمه تعالى، مقصود، ابتداى تقليد است؛ و اگر به مجتهدى كه جامع شرايط است عدول كرده، مورد تبعيض نيست.

[سؤال 51] 27

بسمه تعالى

خدمت وجود نازنين امام خمينى سلام

1. آيا با بودن وجود مبارک شما، جايز است از مرجع ديگر تقليد نمود يا خير؟ آيا در صورتى كه قبلاً از مرجع ديگر تقليد مى‌نموديم، حالا مى‌توان از شما تقليد كرد؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط بايد از مجتهدى تقليد كرد كه اعلم باشد و اگر از ديگرى تقليد مى‌كند بايد به اعلم عدول كند.

2. آيا هديه‌اى كه براى انسان مى‌آورند، اگر سال از آن بگذرد، خمس دارد يا نه؟

بسمه تعالى، خمس ندارد.

3. پولى كه براى جهيزيۀ دختر كم‌كم كنار مى‌گذارند، بايد خمس آن را داد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از ارباح مكاسب است، خمس دارد.

[سؤال 52] 28

بسمه تعالى 2 / 9 / 1358

حضور محترم جناب مستطاب حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام توفيقه

1. عدول نمودن از مرجعى به مرجع ديگر چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، با احراز يا احتمال اعلميت مجتهد دوم، بنابر احتياط بايد از او تقليد كنيد.

2. در كشورهاى خارج يعنى اروپا اگر احتياج به معانقه جنسى باشد، چنانچه طرفين هيچ‌كدام نتوانند زبان يكديگر را بفهمند، ليكن با علم و اشاره و دادن پول، طرف مؤنث حاضر شود به درخواست مذكر،

لطفاً بفرماييد چه صورت دارد؟ خداوند متعال وجود شريف را از جميع بلاهاى ارضى و سمايى مصون و محفوظ بدارد و وجود حضرت‌عالى را در اين انقلاب كبير موفق و پيروز بدارد، ان شاء اللّه.

بسمه تعالى، مجرد دادن پول و علم و اشاره كافى نيست و بايد عقد خوانده شود و در صورت عذر مى‌توانند به غير عربى بخوانند.

[سؤال 53] ‘ 494

8. آيا اعلميت كه در انتخاب مرجع بايد رعايت شود فقط مربوط به احكام مى‌باشد و يا در تمام شئونات و مسائل دينى؟

بسمه تعالى، مرجع تقليد بايد در مسائلى كه از او مى‌خواهند تقليد كنند اعلم از ديگران باشد.

[سؤال 54] ‘ 1890

14. در ابتداى تقليد از مرجع جامع الشرايط مظنون الاعلميه يا محتمل الاعلميه مقدم است به جهت فتوا، اگر پس از تقليد از زيدى ديگرى مظنون يا محتمل الاعلميه شد آيا مى‌تواند عدول كند يا نه؟

بسمه تعالى، لازم است عدول كند بنابر احتياط.

[سؤال 55] 29

بسمه تعالى 5 / 12 / 1361

محضر مقدس رهبر عظيم الشأن انقلاب مرجع تقليد شيعيان جهان، خار چشم دشمنان اسلام دامت بركاته

در رسالۀ عمليه فرموده‌ايد كه انسان بايد از روى دليل و برهان به اصول دين عقيده داشته باشد و نمى‌تواند از گفتۀ كسى - به جز افرادى كه شايسته و صلاحيت معرفى مرجع تقليد را دارا باشند - مرجع تقليد انتخاب نمايد. اين‌جانب متولد 1342 ساكن اراک، بدون دليل از يكى از مراجع، تقليد مى‌كنم و علت تقليدم به شرح زير است:

شبى قبل از به حد تكليف رسيدن، پدرم كه سواد ندارد و صلاحيت معرفى مرجع

تقليد را ندارد، فلان مرجع را به من معرفى كرد تا اكنون من از اين مرجع تقليد مى‌كنم. حال از شما رهبر عزيز تقاضا مى‌كنم كه مرا راهنمايى فرماييد كه آيا مى‌توانم مرجع تقليدم را عوض كنم يا نه؟ جواب را لطفاً مرقوم فرماييد.

به اميد سرافرازى اسلام و مسلمين و پيروزى نهايى رزمندگان اسلام و طول عمر آن رهبر عزيز و ظهور مهدى موعود (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

بسمه تعالى، اگر احتمال اعلميت مجتهد دوم را بدهيد، بايد به او عدول كنيد على الاحوط.

[سؤال 56] ‘ 3553

2. اول كه من مقلد شدم تحقيقى نبود. مدت دو سال است كه از شما تقليد مى‌كنم؛ آيا درست است؟

بسمه تعالى، احكام تقليد در رساله مذكور است.

[سؤال 57] ‘ 3369

2. آيا يک فرد مسلمان مى‌تواند از مجتهد خاصى تقليد نكند و جواب مشكلات مذهبى خود را از رساله‌ها و مجتهدهاى مختلف جويا شود.

بسمه تعالى، بايد از مجتهد اعلم تقليد كند.

[سؤال 58] 30

بسمه تعالى يازدهم رجب 1402 ق

محضر مبارک رهبر عالى‌قدر و پيشواى ارجمند، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از سلام خدمت آن بزرگوار، سلامتى و عزّت شما را از پيشگاه ربوبى مسألت و دست نياز به درگاه بى‌نياز دراز نموده و دوام عمر و بقاى آن وجود را خواستارم. استدعا دارم دستور فرماييد سؤالات زير را پاسخ فرمايند.

1. در گذشته، حقير از يكى از مراجع نجف تقليد مى‌نمودم، حال از آن بزرگوار تقليد مى‌نمايم. آيا مى‌توانستم يا خير؟

بسمه تعالى، در تقليد اجازه معتبر نيست و بايد از مجتهد اعلم تقليد كرد على الاحوط.

2. همه ساله دهه آخر ماه رجب، مجلس تذكرى در يكى از مساجد بر پا مى‌نمايم كه نذر مى‌باشد و شب بيست و پنجم كه مصادف با شهادت حضرت موسى بن جعفر عليه‌السلام مى‌باشد، اطعام مى‌نمايم. آيا مى‌توانم هزينۀ اطعام را به جنگ و جبهه كمک كنم يا همان برنامه همه ساله را تعقيب نمايم؟

بسمه تعالى، اگر نذر با صيغۀ شرعيه بوده، بايد بر طبق آن عمل شود. و در غير اين صورت، اختيار با خود شما است.

3. از بابت سهم مبارک امام عليه السلام اجازه مى‌فرماييد به جبهۀ جنگ و يا جنگ زده‌ها كمک شود يا خير؟

بسمه تعالى، عجالتاً، اجازه نمى‌دهم.

4. همچنين از سهم سادات اجازه فوق را مى‌فرماييد يا خير؟

بسمه تعالى، مجازيد سهم سادات خودتان را به سادات فقير و متدين بدهيد.

[سؤال 59] ‘ 474

8. آيا از كسى كه از نظر علم برترى ندارد ولى از نظر تقوا برترى دارد مى‌تواند تقليد كند؟

بسمه تعالى، تقليد اعلم لازم است على‌الاحوط.

[سؤال 60] 31

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى نايب الامام، امام خمينى، پس از عرض سلام و ارادت و آرزوى قلبى سلامتى و طول عمر حضرت‌عالى، اين‌جانب كارمند ادارۀ پست مشهد به استحضار مى‌رسانم: بنده به جهت اين‌كه دسترسى به توضيح المسائل شما و امكان رساندن خمس و وجوهات به حضرت‌عالى را نداشتم سابقاً از يكى از مراجع محترم، تقليد مى‌نمودم حال كه اين دو ناممكن ممكن شد، و با توجه به اين‌كه با استدلال شخصى خودم، جناب عالى را فقيه‌تر از آن آقا مى‌دانم، خواهشمندم به سؤالات فقهى زير پاسخ فرماييد:

1. آيا استدلال شخصى خودم را براى تغيير تقليد كافى مى‌دانيد؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط بايد از مجتهدى كه او را اعلم مى‌دانيد تقليد كنيد.

2. در صورت پذيرفته شدن سؤال يک، آيا ممكن است به علت مستأجر بودن اين‌جانب، تا زمانى كه واجد مسكن شوم، خمس و وجوهات را به بنده ببخشيد و به عبارت ديگر، از پرداخت معاف نماييد؟

بسمه تعالى، بخشيده نمى‌شود و هر وقت تمكن داريد بپردازيد.

3. سال گذشته شش هزار تومان (بابت سى هزار تومان مازاد) خمس و وجوهات پرداخت نموده بودم؛ آيا مازاد موجودى فعلى بنده بايد نسبت به سى هزار تومان حساب شود يا نسبت به 24000 تومان؟

بسمه تعالى، هر مقدار كه بعد از تخميس باقى مانده و سر سال موجود است، استثنا مى‌شود و مازاد بر آن خمس دارد.

4. مبلغ ششصد تومان به حساب 100 مسكن مستضعفان و سيصد تومان به حساب دويست جبران خسارات دوران انقلاب و دويست تومان براى زلزله زدگان قائن هزار تومان به بانک اسلامى در شرف تأسيس (كه ديگر هيچ معلوم نشد چه شد) پرداخت نموده‌ام و براى زلزله‌زدگان منطقۀ گناباد پرداخت خواهد شد. آيا بابت خمس و وجوهات حساب مى‌فرماييد؟

بسمه تعالى، قبول است و بعد از اين سهمين را به حساب صد و دويست ندهيد.

[سؤال 61] 32

بسمه تعالى

محضر مبارک نايب الامام، حضرت آيت اللّه امام خمينى، متّع اللّه المسلمين بطول بقائه، مستدعى است نظر مبارک خويش را دربارۀ سؤالات ذيل مرقوم بفرماييد:

1. در آغاز انقلاب حدود سه سال بود كه مكلف شده بودم و در آن زمان 16 سال داشتم و به تبعيت از پدرم، از شخصى تقليد مى‌كردم كه پدرم تقليد مى‌كرد، و مسائل تقليد را درست نمى‌دانستم. با شروع تظاهرات و راهپيمايى‌ها، با رهبرى آن نايب الامام عزيز بدون در نظر گرفتن دو عادل و مسائلى كه در مورد عدول است، رسالۀ شريف را تهيه كرده و از شما تقليد نمودم و اكنون كه تا حدى با مسائل فقاهت و عدول آشنا گرديده‌ام، دچار اين مشكل شده‌ام كه وضع تقليدم چگونه است؟ و نماز و

روزه‌هايم در دوران قبل از انقلاب و بعد از آن چگونه بوده است؟ البته حدود يک سال است كه تحقيق مى‌كنم، بعضى از علما نظرشان به حضرت‌عالى است و بعضى از علما نظرشان به بعضى ديگر از مراجع عظام - حفظهم اللّه تعالى - مى‌باشد. خواهشمندم مشخص بفرماييد، تا ان شاء اللّه تكليفم روشن گردد.

بسمه تعالى، بايد از مجتهدى كه اعلميت او را احراز كرده‌ايد يا احتمال اعلميت او را مى‌دهيد، تقليد كنيد و اعمال سابقه، اگر مطابق فتواى مجتهدى است كه تقليد از او لازم است، صحيح است.

2. اشيايى از قبيل لباس و كتاب و كاغذ و دفترچه كه مقدارى از آن‌ها استفاده شده، اگر يک سال بدون استفاده بماند، آيا خمس به آن‌ها تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، اگر چيزهايى است كه مورد حاجت و جزو شؤون شخص است، خمس ندارد وگرنه بايد خمس آن داده شود.

3. در جمعى كه روحانى در ميانشان وجود ندارد، مثلاً در مسافرت يا ميهمانى، آيا شخصى را كه واجد شرايط باشد، مى‌توان به عنوان امام جماعت انتخاب كرد و به ايشان اقتدا نمود؟

بسمه تعالى، با دسترسى نداشتن به روحانى و عدالت امام جماعت، مانع ندارد.

4. اگر فردى را بشناسيم كه قبلاً گناه كبيره‌اى مرتكب شده و اكنون واقعاً نادم و متديّن و به مسائل شرعى پايبند است، و گناه كبيره و... انجام نمى‌دهد، آيا به چنين شخصى مى‌توان براى نماز اقتدا نمود؟

بسمه تعالى، اگر احراز كنيد كه عادل شده است، اشكال ندارد.

خداوند ان شاء اللّه حضرت‌عالى را تا قيام موفور السرور حضرت بقية اللّه الاعظم امام زمان عليه السلام - روحى و ارواح العالمين لتراب مقدمه الفداء - زنده و سلامت باقى بدارد.

[سؤال 62] 33

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر عالى‌قدر اسلام، حضرت امام خمينى، دام ظله العالى، سپاس خداوند جهان را كه به ما توفيق داد كه در عصرى كه ظلّ جناب‌عالى بر سر ما گسترده است زندگى مى‌كنيم و از خداوند منان طول عمر و صحت و عافيت كامل شما را

خواهان و خواستارم و اميد است كه ان شاء اللّه جناب‌عالى تا ظهور حضرت مهدى ارواحنا له الفداء بمانيد و از توجّهات آن حضرت بهره‌مند گرديد. و بعد، اين‌جانب سؤالى شرعى دارم و آن اين است كه بنده مقلد يكى از آقايان علماى دينى هستم و الآن مى‌خواهم از ايشان تقليد نكنم. خواهشمند است از آن مرجع عالى‌قدر اسلام، كه اين‌جانب را ارشاد كنيد. با آرزوى موفقيت براى تمام برادران دينى در سراسر جهان، و السلام عليكم و على عباد اللّه الصالحين

بسمه تعالى، مقلد اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است واجب است - على‌الاحوط - به مجتهد دوم عدول نمايد.

[سؤال 63] 34

بسمه تعالى

1. محترماً عرض مى‌شود شخصى، بلكه اشخاص زيادى از مجتهدى تقليد مى‌كردند و اكنون بدون رجوع به خبره يا عدلين از مشاهدات خود، احتمال برايش پيدا مى‌شود كه مجتهدى ديگر اعلم است؛ مى‌تواند با همين احتمال رجوع كند؟

بسمه تعالى، در صورت اعلميت مجتهد دوم يا احتمال اعلميت، عدول واجب است على‌الاحوط.

[سؤال 64]

2. شخصى از مرجعى تقليد مى‌كند و آنچه كه از اوضاع زمان و سخنان مبلغين مى‌شنود يا فرمايش آيت اللّه منتظرى كه در مجله پيام انقلاب چاپ شده كه بر مردم لازم است به امام بپيوندند، يقين يا احتمال برايش حاصل مى‌شود اعلم بودن امام؛ آيا مى‌تواند از مرجع قبلى رجوع كند؟

بسمه تعالى، حكم در مسأله قبل ذكر شد.

3. بعضى از طلاب و ائمه جماعت از مرحمتى امام و شهريه، سر سالشان زياد مى‌آيد؛ آيا خمس زيادى لازم است؟

بسمه تعالى، خمس ندارد.

4. جبيره تمام يک دست مصلى را گرفته جز سر انگشتان، وظيفۀ او را بيان فرماييد؟

بسمه تعالى، واجب است وضوى جبيره بگيرد.

5. اگر چند غسل واجب به گردن انسان باشد يا يک غسل واجب، بقيۀ غسل‌ها ساقط مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر غسل جنابت كرده و قصد همۀ غسل‌ها را نموده كفايت مى‌كند.

6. ماشين‌هاى لباسشويى كه لباس‌هاى متنجس را با پودر رخت‌شويى مى‌ريزند از آب لوله به ماشين وصل مى‌شود. بعد از اين‌كه آب گرفت آب لوله قطع و ماشين مشغول به گردش مى‌شود بعد از اندک زمانى آب‌ها را خالى مى‌كند و سه مرتبۀ ديگر آب وصل و قطع و سپس لباس‌ها را خشک بيرون مى‌دهد. حكم لباس و خود ماشين را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، چنانچه بعد از زوال عين نجاست يک مرتبه با آب لوله يا دو مرتبه با آب قليل بشويد پاک مى‌كند.

7. قالى يا موكت كه چسبيده به زمين است، بچه بر روى آن بول مى‌كند و خشک مى‌شود؛ آب لوله به وسيلۀ شلنگ مى‌گيرند و با دست يا پا مى‌مالند؛ كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، اگر آب به تمام موضع نجس جارى شود و آب داخل آن از او جدا شود پاک مى‌شود.

8. بهره‌هايى كه به حساب‌هاى پس‌انداز اضافه مى‌كنند را چگونه مصرف كنيم؟

بسمه تعالى، بهره را نبايد بگيريد و اگر گرفته‌ايد با يأس از پيدا شدن صاحبش، بايد از طرف او به فقير صدقه دهيد.

[سؤال 65] ‘ 7014

2. من شنيده‌ام مى‌گويند آن‌ها كه از فلان شخص، تقليد مى‌كنند، هم تلويزيون براى آن‌ها حرام است و هم نماز جمعه كه مى‌خوانند جاى نماز ظهر را نمى‌گيرد و بايد نماز ظهر را هم بخوانند. ولى پدرم مى‌گويد مى‌شود اين دو مسأله را به امام خمينى رجوع كرد، آيا مى‌شود يا خير؟ و آيا اگر به امام خمينى رجوع كردم نماز ظهر را هم بايد بخوانم يا خير؟

بسمه تعالى، رجوع جايز است و نماز جمعه كفايت از ظهر مى‌كند.

[سؤال 66] 35

بسمه تعالى 13 / 10 / 1358

حضور محترم مديريت دفتر آيت اللّه العظمى حضرت امام خمينى، تقاضا دارم جواب مسائل زير را طبق فرمودۀ امام مرقوم فرماييد:

1. هرگاه دو نفر مجتهد با هم برابر باشند و انسان تا به حال از يكى از آن‌ها تقليد مى‌كرده، آيا مى‌تواند مسائل آينده خود را از ديگرى تقليد كند.

بسمه تعالى، خلاف احتياط است.

[سؤال 67]

2. هرگاه مجتهدى اعلم شناخته شد، آيا واجب است كه از او تقليد كرد يا خير؟

بسمه تعالى، تقليد اعلم واجب است على الاحوط.

3. كسانى كه در جماعت نماز جمعه شركت مى‌كنند، آيا نماز ظهر را كفايت مى‌كند يا بايد بعداً نماز ظهر را خودشان بخوانند؟

بسمه تعالى، كفايت مى‌كند.

[سؤال 68] ‘ 6521

2. آيا تبعيض در تقليد را جايز مى‌دانيد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر اعلميت ثابت يا محتمل نباشد، جايز است.

[سؤال 69] ‘ 3387

7. آيا اين مسأله صحت دارد كه فقط در يک مسألۀ شرعى مى‌توان از مجتهد ديگرى، غير از مرجع تقليد اصلى خود شخص، تقليد كرد؟

بسمه تعالى، صحت ندارد.

[سؤال 70] ‘ 2311

4. آيا مى‌تواند انسان در نماز و روزه مقلد دو نفر بوده باشد؛ به اين معنا كه نمازش را در محل كار شكسته بخواند و روزه‌اش را به فتواى مرجع ديگر بگيرد؟

بسمه تعالى، با علم به اين‌كه يكى از دو فتوا صحيح نيست نمى‌تواند به اين دو فتوا عمل كند و بايد تقليد از اعلم يا محتمل الاعلميه نمايد و اگر ممكن نيست، به فتواى يكى عمل كند.

[سؤال 71] 36

بسمه تعالى 11 / 5 / 1361

آيا مى‌شود در تمام مسائل از يک مرجع تقليد، و در يک يا دو مسأله از مرجع ديگر تقليد كرد يا خير؟ خواهشمند است جواب را بنويسيد و براى ما ارسال كنيد.

بسمه تعالى، اگر از اول از مرجعى كه واجد تمام شرايط بوده تقليد كرده، نمى‌تواند در بعض مسائل از مجتهد ديگر تقليد كند.

[سؤال 72] ‘ 1080

3. آيا مسائل بالا را مى‌توانند از مرجع ديگر تقليد نمايند؟

بسمه تعالى، در مسائل مورد فتوا عدول جايز نيست.

[سؤال 73] 37

بسمه تعالى 16 / 3 / 1361

دفتر امام خمينى، سلام عليكم

ضمن تقديم عرض سلام به استحضارتان مى‌رسانم كه بنده يكى از كاركنان دولت در تهران مى‌باشم و در كرج مسكن دارم و در سال هم 24 روز مرخصى دارم و آن را هم يک بار مى‌توانم بروم و يک سوم آن را صرف كشاورزى در روستا مى‌نمايم و بقيه را صرف كارهاى ضرورى در عرض سال مى‌نمايم و با توجه به فرمودۀ امام خمينى در توضيح المسائل كه روزه از كرج به تهران باطل محسوب مى‌شود.

1. آيا مى‌توانم در اين موضوع به ساير مراجع عظام تقليد رجوع كنم و روزه‌ام را بگيرم و نماز را تمام بخوانم و يا يک دوم ماه رمضان را در تهران و بقيه را در كرج بگذرانم طورى كه يک روز در تهران و روز ديگر در كرج باشم و روزه‌ام را بگيرم در

خاتمه بنده مدت ده سال است كه مسير را طى مى‌نمايم.

بسمه تعالى، مورد رجوع به غير نيست و در غير وطن نمى‌توانيد روزه بگيريد.

2. مبلغى كه به عنوان كمک به جبهه‌ها (جنگ‌زده‌ها) تقديم مى‌شود آيا مى‌توانم مال خمس حساب نمود يا نه؟

بسمه تعالى، عجالتاً اجازه نمى‌دهم.

[سؤال 74] 38

بسمه تعالى 13 / 3 / 1361

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

بنا به سؤالاتى كه جديداً در مورد حد ترخص ازحضرت‌عالى به عمل آمده است و پاسخ آن‌ها نيز به روشنى داده شده است. در همين رابطه به دليل تقليد قسمت اعظم قشر كارگر از فتاواى آن حضرت و باز به دليل اين‌كه تعداد زيادى از اين برادران و خواهران، براى حاضر شدن در محلّ كار خود مجبور به طى مسافتى بيش از مقدار شرعى ذكر شده مى‌باشند و حكم مسافر پيدا مى‌كنند. لذا تقاضا مى‌شود بفرماييد عدول در يک مسأله (مسألۀ روزه فقط در ماه مبارک رمضان) از فتاواى معظم له به فتواى يكى از مراجع تقليد كه در قيد حيات هستند، اشكال دارد يا خير؟

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، مورد رجوع به غير نيست.

[سؤال 75] ‘ 1307

2. مسأله ديگر اين‌كه چون در اين رابطه اخبار ضد و نقيض مى‌رسد و در صورت حكم مسافرداشتن مشكلاتى به وجود مى‌آيد، آيا مقلدين امام مى‌توانند فقط در اين مسأله از مراجع ديگر - كه فتواى مغاير با امام را دارند - تقليد نمايند؟

بسمه تعالى، از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 76] 39

بسمه تعالى 25 / 2 / 1361

دفتر استفتاى امام خمينى

كارمندى هستم كه براى انجام كارم هر روز بيش از مسافت شرعى رفت و برگشت مى‌كنم و حدود دو سال است كه مرجع تقليد خود را تغيير داده و از امام خمينى تقليد مى‌نمايم، ولى براى اين‌كه بتوانم روزه بگيرم در اين مسأله به تقليد مقلد اول (كه در حيات است) باقى مانده‌ام. خواهشمندم بفرماييد آيا مى‌توانسته‌ام يا خير؟ اگر نه حالا

وظيفه‌ام چيست؟

بسمه تعالى، مورد بقاى بر تقليد و رجوع به غير نيست.

[سؤال 77] 40

بسمه تعالى 25 / 2 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

اين‌جانب از جناب‌عالى تقليد مى‌كنم. ساكن كرج هستم و در تهران كار مى‌كنم. مى‌توانم در مسأله بلاد كبيره از مراجع ديگر تقليد كنم؟

بسمه تعالى، مورد رجوع به غير نيست.

[سؤال 78] 41

بسمه تعالى 13 / 3 / 1361

دفتر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رسانم اين‌جانب كارمند ذوب آهن كه طبق فتواى آن جناب نماز و روزه شكسته است و من هم چندين سال روزه‌هاى شكسته را بعداً مى‌گرفتم اما حالا به عللى نمى‌توانم روزه‌هاى شكسته را بگيرم آيا مى‌توانم حالا روزه‌ها را كامل و نماز را هم كامل بخوانم يا بايد از مرجع ديگرى تقليد كنم تكليف من چيست؟ خواهشمندم اين‌جانب را راهنمايى كنيد. قبلاً تشكر مى‌كنم.

بسمه تعالى، مورد رجوع به غير نيست و با فرض اين‌كه مسافر هستيد نمى‌توانيد روزه بگيريد و نماز شما قصر است و قضاى روزه‌ها را از سال بعد نبايد تأخير بيندازيد.

[سؤال 79] 42

بسمه تعالى 24 / 12 / 1360

محضر مبارک حضرت مستطاب، حجت الاسلام و المسلمين، آيت اللّه العظمى خمينى، مدّ ظله العالى، تقاضا دارد كه نظر خود را در خصوص مسائل ذيل بيان فرماييد.

1. اين‌جانب مقلد آن جناب بوده و ساكن شهر كرج مى‌باشم، شغلم در تهران بوده و هر روز بايد بروم و برگردم. در خصوص نماز و روزه‌ام حضرت‌عالى فرموده‌ايد كه بايد نماز را شكسته و روزه را افطار كنيد؛ در صورتى كه در رسالۀ توضيح المسائل نوشته است كه هرگاه چند مجتهد باشند و اعلميت هيچ يک از آن‌ها ثابت نشده باشد، شخص مكلف بعد از جست‌وجو و عدم ثبوت اعلميت، مخير است در مسائل، بعضى را از يک مجتهد و بعضى را از مجتهد ديگر تقليد نمايد. حال راجع به اين‌جانب اجازه مى‌فرماييد كه در اين مسأله از مجتهد ديگرى تقليد نمايم يا خير؟

بسمه تعالى، از موارد رجوع به غير نيست.

2. زنى اهل شهر كرج مى‌باشد، و شوهرش اهل قم؛ هر زمان كه زن بدون قصد ده روز به منزل پدر خود بيايد، آيا مى‌تواند نماز خود را شكسته بخواند يا خير؟

بسمه تعالى، تا از وطن اصلى اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است.

3. بنده منزل مسكونى خود را فروختم كه منزل ديگرى بخرم و در صدد خريدن منزل بودم كه اول سالم شد و منزل خريده نشد. آيا اين وجه منزل خمس دارد يا خير؟ در صورتى كه وجوه منزل اولم را داده بودم.

بسمه تعالى، خمس ندارد.

[سؤال 80] ‘ 2068

26. افرادى كه كارشان در سفر واقع شده مانند معلمين كه مرتباً مثلاً از تهران به كرج مى‌روند تدريس مى‌كنند و شب به تهران بر مى‌گردند مى‌فرماييد هر روز مسافرند چون در تمام خواندن نماز و گرفتن روزه شغل سفرى مناط است نه كثيرالسفر بودن استدعا دارند اگر مى‌شود اجازه بفرماييد در اين مسأله رجوع به غير كنند كه كثيرالسفر را كافى مى‌دانند براى اتمام.

بسمه تعالى، مورد سؤال از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 81] ‘ 1203

6. در بعضى جاها شايع است كه امام اجازه داده در نماز و روزه در ماه مبارک رمضان يا بعد، هر كس بخواهد مى‌تواند از ديگر مراجع پيروى كند، آيا اين حرف صحت دارد؟ و آيا در مسائلى كه احتياط شده است، مى‌شود از ديگر مراجع پيروى كرد؟

بسمه تعالى، اين شايعه، اصل ندارد.

[سؤال 82] ‘ 1161

3. پرسنلى كه از ابتدا مقلد حضرت امام - مدّ ظله العالى - بوده‌اند و در اين مسأله به فتواى ايشان يا عمل كرده و يا هنوز عمل نكرده‌اند، آيا مى‌توانند براى گرفتن روزه در

اين مسأله به طور خاص از مجتهد ديگرى تقليد نمايند؟

بسمه تعالى، مسأله از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 83] 43

بسمه تعالى 17 / 1 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم

احتراماً؛ اشخاصى هستند كه به لحاظ شغل كارمندى - ادارى مسافت بين وطنشان و آن اداره از حد شرعى كه چهار فرسخ است، بيشتر مى‌باشد و هر روز اين مسافت را

طى مى‌نمايند و به فتواى حضرت مستطاب‌عالى مسافر شناخته مى‌شوند و نماز و روزه آن‌ها شكسته است، تقاضا مى‌شود: اجازه فرموده در اين مسأله بتوانند از فتواى علماى ديگر كه در اين مسأله شخص را مسافر نمى‌دانند، تقليد نمايند.

بسمه تعالى، مسأله از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 84] 44

بسمه تعالى 5 / 3 / 1361

پيشگاه مقدس امام خمينى، رهبر كبير انقلاب، متّع اللّه المسلمين بطول بقاء وجوده الشريف، پس از عرض سلام و تهنيت به مناسبت پيروزى‌هاى اخير برادران جان بر كف و رزمندگان اسلام عليه كافران صدامى، از محضر مبارک استدعاى پاسخ و ارشاد نسبت به سؤالات ذيل داريم:

1. مراجعه به مراجع تقليد ديگر در بعضى از مسائل احكام تقليد، جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، در مسائلى كه مرجع تقليد فتوا دارد، رجوع به غير صحيح نيست.

2. آيا پدر خانواده مى‌تواند همسر و بچه‌هايش را كه مرتكب خلاف‌هاى جزيى و كلّى دينى و اجتماعى و خانوادگى مى‌شوند، تنبيه نمايد؟ در غير اين‌صورت اگر به هيچ‌وجه نتواند آن‌ها را متنبه نمايد، ترک و يا طرد آن‌ها جايز است يا خير؟ از نظر شرع و قانون چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، قطع رحم جايز نيست و تنبيه اولاد به مقدارى كه موجب ديه نشود و متعارف باشد، مانع ندارد، ولى زدن زن جايز نيست.

3. آيا شخصى در روستا و يا شهرى به شرط اين‌كه: تا زمانى كه شغل دولتى و يا غير اختيارى دارد؛ و يا در صورتى كه خانه‌اى جهت سكونت خريدارى كند؛ آيا مى‌تواند آن‌جا را وطن خود اختيار نمايد، تا نماز و روزه‌هايش را كامل به‌جا بياورد؟ و در مواقع مراجعه به محل سكونت قبلى، نماز و روزه‌هايش چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، با قصد توطّن مشروط، وطن نمى‌شود و محل سكونت قبلى اگر وطن بوده، بدون اعراض به حكم وطن باقى است.

4. در صورت تشخيص اعلميت مرجع تقليدى نسبت به مرجع تقليد ديگر، آيا ترک فتاواى اولى و تبعيت از فتاواى دومى ممكن است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، عدول به مجتهد دوم لازم است على الاحوط.

[سؤال 85] 45

بسمه تعالى 28 / 1 / 1361

پيشگاه محترم رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى، سلام عليكم.

محترماً؛ اين‌جانب كارگر ذوب آهن منطقه شاهرود طزره هستم، با معيّت ديگر كارگران بالغ بر سيصد نفر مى‌باشيم در اين مسير - كه از چهار فرسخ بيشتر است - همه روزه جهت كسب معاش به محل كار رفته و بر مى‌گرديم و قبلاً از مرجع ديگر تقليد مى‌كرديم و اينک به دستورات حضرت‌عالى عمل مى‌كنيم. چون مسأله مسافر براى ما بسيار مشكل است و با نگرفتن روزه در ماه مبارک هيچ وقت سال فرصت قضاى آن را نداريم، فقط مسأله مسافر و احكام آن را به رساله مرجع قبلى كه در حال حيات است، باقى هستم. استدعا دارم چنانچه اشكالاتى در مورد رجوع اين‌جانب در احكام مسافر به رساله مرجع قبلى پيش مى‌آيد، دستورات لازم را مبذول فرماييد.

بسمه تعالى، اين مسأله از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 86] 46

بسمه تعالى 27 / 8 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

خاطر شريف را مستحضر مى‌دارد: اين‌جانب يكى از مقلدين حضرت‌عالى هستم و محل كارم در بيست و هشت كيلومترى محل سكونت و وطنم قرار دارد و بر اساس تقليد از جناب‌عالى بايد نمازم را قصر و روزه‌ام را هم افطار كنم. البتّه وظيفه است و بايد به فتوا عمل نمايم و چون مستخدم دولت هستم ناچارم دائم و هر روز مسافرت

نمايم و براى روزه و قضاى آن در مضيقه و تكلّف هستم و فرصت‌هاى مناسبى پيدا نمى‌شود. آيا اجازه مى‌فرماييد در اين مسأله خاص از حضرت آيت اللّه العظمى گلپايگانى تقليد نمايم يا خير؟ و آيا به طور كلّى اجازه مى‌فرماييد كسانى كه چنين وضعى دارند، در اين مورد خاصّ از ايشان تقليد نمايند؟

بسمه تعالى، مسأله از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 87] ‘ 3051

2. إذا كان الإمام الخميني - أعزّه اللّه سبحانه - يفتي بعدم الجواز [أي: جواز الذهاب إلى الجبهة] بدون رضى الوالدين في الوقت الحاضر، فهل يجوز العدول إلى مجتهد آخر - أقلّ علميةً - يقول بالجواز في هذه الحالة؟ و هل يجوز الرجوع إليه في مسألة اُخرى؟

بسمه تعالى، ليست المسألة من موارد الرجوع إلى الغير.

[سؤال 88] 47

بسمه تعالى

به اميد توجّهات ولى عصر، امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و با هزاران سلام و درود بر شما، براى اين‌جانب اشكالى پيش آمده كه اميدوارم در حل آن مرا يارى دهيد.

1. فتواى جديد امام دربارۀ اين‌كه هر كس، از منزلش بايد حد ترخص را حساب كند يعنى اگر از محل سكونت به مقدار چهار فرسخ بيشتر دور شود، بايد نماز را شكسته بخواند و روزه هم نمى‌تواند بگيرد. بنده منزلمان در شميران - دربند است و محل كارم در جاده آرامگاه مى‌باشد و با اين حساب، نمازهاى ظهر من كه در آن محل هستم شكسته مى‌شود و در ماه رمضان موفق به گرفتن روزه نمى‌باشم.

از چند پيشنماز پرسيدم؛ گفتند كه در اين موضوعِ به خصوص، مى‌توان از شخص ديگرى تقليد كرد. مى‌خواهم ببينم مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، مورد رجوع به غير نيست.

2. منزل مادر بزرگم در نزديكى بازار در سه راه سيروس است. آيا مى‌توانم در آن‌جا بمانم و قصد ده روز بكنم يا نه؟ اگر مى‌توانم اين كار را بكنم، آيا مى‌شود مسافتى تا قبل از آن‌كه از حد ترخص خارج شوم را بپيمايم؟ و اگر اين طور باشد، پس مى‌توانم فقط قصد كنم و از آن‌جا تا منزل خودمان كه كمتر از حد ترخص است بيايم و بروم؟ خواهشمندم هرچه زودتر مرا يارى كنيد تا از اين امر مهم سر باز نزنم و كوتاهى نكنم. به اميد حكومت اسلامى به رهبرى امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف).

بسمه تعالى، اگر محلى كه مى‌خواهيد قصد كنيد با محلى كه مى‌خواهيد برويد، در دو محله است و قصد داريد هر روز به آن‌جا برويد نمى‌توانيد قصد كنيد و حكم مسافر داريد.

[سؤال 89] 48

بسمه تعالى 15 / 4 / 1361

دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

محترماً به استحضار مى‌رساند: اين‌جانب رانندۀ جرثقيل هستم، منزل ما در حصارک كرج است و فاصله تا شركت - محل كار - مسافت شرعى است و طبق فتواى امام، من بايد نماز را شكسته بخوانم و روزه‌ام را افطار نمايم و چون قضاى روزه نبايد از رمضان سال بعد باقى بماند و اين‌جانب نيز چندان مرخصى ندارم كه در منزل بمانم و روزه بگيرم و فقط مى‌ماند جمعه‌ها كه بايد در منزل بمانم و روزه بگيرم و اين كار نيز براى من و خانواده‌ام خيلى مشكل است، زيرا روزهاى جمعه مى‌خواهيم جايى برويم و يا ميهمانى به منزل مى‌آيد كه از اين لحاظ خيلى رنج مى‌كشم. حال از شما تقاضا دارم از امام استفسار فرماييد كه آيا من مى‌توانم مرجع تقليدم را عوض نمايم و يا در اين يک مسأله - روزه - از مرجع ديگر، تقليد نمايم؟ و يا كفارۀ يک مد طعام براى هر روز قضا به فقير بدهم؟ و يا هر راهى كه شماها صلاح مى‌دانيد و مى‌تواند به من كمک نمايد مرقوم فرماييد. خواهشمندم جواب را كتباً در ذيل همين نامه مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، مسأله، از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 90] ‘ 180

2. كسانى كه هر روز براى انجام كارشان بيش از مسافت شرعى مى‌روند و بر

مى‌گردند و به فتواى جناب‌عالى نمازشان شكسته است و نبايد روزه بگيرند، مى‌توانند در اين مسأله از مرجع ديگرى تقليد نمايند؟

بسمه تعالى، اين مسأله و نظير آن‌كه در آن فتوا هست، مورد رجوع به غير نيست.

[سؤال 91] ‘ 494

7. آيا انسان مى‌تواند مرجع تقليد خود را تغيير دهد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است واجب است على الاحوط به مجتهد دوم عدول نمايد.

[سؤال 92] 49

بسمه تعالى دوازدهم محرم 1402 ق

آيا اكنون كه به اعلميت امام به عنوان مرجع تقليدى ميان تمام مراجع تقليد و آگاه بودن ايشان نسبت به زمان پى برده‌ام با توجه به اين‌كه قبلاً از مرجع ديگرى تقليد مى‌نمودم مى‌توانم تغيير مرجع داده و از ايشان تقليد نمايم؟ و آيا وظيفۀ اسلاميم را انجام داده‌ام؟ همچنين آيا براى تغيير مرجع احتياج به اصول خاصى است يا خير؟

بسمه تعالى، با يقين به اعلميت مرجع ديگر واجب است عدول كنيد و عدول نياز به اصول ديگرى ندارد.

[سؤال 93] 50

بسمه تعالى 16 / 10 / 1358

حضور محترم حجت الاسلام و المسلمين و رهبر عظيم الشأن جمهورى اسلامى، زيد عمره، با تقديم سلام معروض مى‌داريم: اين‌جانبان اهل و ساكن لار مقلد حضرت حجت الاسلام آقاى حاجى سيد عبد المحمد فرزند مرحوم حاجى سيد عبد الحسين لارى بوديم و بدون كسب تكليف از مرجع، به تقليد باقى مانديم. ايشان مدتى است دار فانى را بدرود گفته‌اند و در زمان خود نماز جمعه را واجب مى‌دانستند كه در

حيات ايشان به ايشان اقتدا كرديم. حال اجازه مى‌فرماييد كه به تقليد ايشان كه ميت مى‌باشند باقى بمانيم يا اين‌كه عدول به حى اعلم كنيم؟ در پايان سلامتى و عزت و شرف شما را از خداوند متعال خواستاريم و از درگاه حضرت آفريدگار و از حضور حجة بن الحسن عجل اللّه تعالى خواهانيم كه اين انقلاب اسلامى به ثمر برسد.

بسمه تعالى، اگر در زمان حيات كسى كه از او تقليد شده اعلميت غير او ثابت بوده، يا بدون تحقيق لازم تقليد شده، تقليد مذكور باطل است و بايد از مجتهد حىّ اعلم تقليد نماييد على الاحوط.

[سؤال 94] ‘ 1295

2. آيا مى‌شود مرجع تقليد را كه در قيد حيات است عوض نمود؟ در صورتى كه جايز است در چه شرايطى جايز است؟ و در صورت جايز بودن وضع نماز و روزه و ديگر مسائل شرعى، در طول تقليد نمودن از مرجع قبلى چه صورتى پيدا خواهد كرد؟

بسمه تعالى، اگر مجتهد دوم اعلم يا محتمل الاعلميه باشد واجب است عدول به او، على‌الاحوط و چنانچه اعمال گذشته از روى تقليد صحيح بوده، اعاده لازم ندارد.

[سؤال 95] ‘ 44

4. در صورت تشخيص اعلميت مرجع تقليدى نسبت به مرجع تقليد ديگر، آيا ترک فتاواى اولى و تبعيت از فتاواى دومى ممكن است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، عدول به مجتهد دوم لازم است على الاحوط.

[سؤال 96] 51

بسمه تعالى 18 / 8 / 1360

1. دو سال پيش، روز قدس در دانشگاه در سر نماز، خانمى به من گفت كه شما مى‌توانى تقليد خود را از مرجع تقليدت برگردانى و من كه از سكوت مرجع تقليدم در

بعض قضايا ناراحت بودم، تقليد خود را برگرداندم؛ ولى پس از آمدن به منزل، بعضى از آقايان روضه‌خوان كه به منزل فاميل مى‌آمدند، گفتند كه صحيح نيست. من دو دل بودم، تا اين‌كه در اين اواخر تصميم گرفتم كه تقليد خود را برگردانم و فعلاً هم تقليد خود را به رهبر كبير انقلاب، امام خمينى بسته‌ام؛ ولى مردم مى‌گويند كه گناه كرده‌ام. حالا از شما مى‌خواهم كه مرا راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، تقليد فعلى شما صحيح است.

2. دامادهاى شوهرم آيا به من محرم هستند يا نه؟

بسمه تعالى، محرم نيستند.

[سؤال 97] ‘ 4028

7. در چه شرايطى مقلِّد مى‌تواند از مقلَّد خود به مقلَّد ديگر رجوع كند؟

بسمه تعالى، در صورت احتمال يا احراز اعلميت مجتهد دوم، عدول لازم است على الاحوط و همچنين در صورت سلب بعض شرايط تقليد لازم است عدول.

[سؤال 98] ‘ 5519

2. عدول از مجتهد را در چه صورت اجازه مى‌فرماييد؟

بسمه تعالى، در رساله ذكر شده است.

[سؤال 99] 52

بسمه تعالى 25 / 7 / 1361

دفتر حضرت امام، محترماً به اطلاع مى‌رساند نظر به اين‌كه مسأله تقليد بر هر فرد - زن و مرد مسلمان - واجب است، خواهشمند است به سؤال ذيل كه مربوط به تقليد مى‌باشد كتباً - كه ممهور به مهر امام امت باشد - پاسخ دهيد:

زمانى كه تقليد كردن احكام دين بر اين حقير واجب گرديد، طبق يكى از روش‌هاى شناخت مجتهد (آن‌كه دو نفر عادل كه مى‌توانند مجتهد و اعلم را تشخيص

دهند، مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند، به شرط آن‌كه دو نفر عالم عادل ديگر با گفتۀ آنان مخالفت ننمايند) عمل كرده؛ لذا پس از پيروزى انقلاب اسلامى با يكى از دو نفر عادل برخورد نموده و پس از كمى گفت‌وگو متوجه گرديدم كه ايشان از آن مجتهدى كه معرفى نموده بودند تقليد نكرده و موقعى كه علت را از ايشان پرسيدم، فرمودند: در آن زمان با جوّى كه موجود بود تقيّه نمودم و شما مى‌توانيد از همين الساعة، از مجتهدى كه اين‌جانب تقليد مى‌نمايم تقليد كنيد. لطفاً راهنمايى بفرماييد تكليف اين حقير چيست؟

بسمه تعالى، اگر اعلميت مجتهد دوم را احراز يا احتمال مى‌دهيد، عدول به او لازم است على الاحوط.

[سؤال 100] 53

بسمه تعالى

اگر كسى تقليد از مرجعى بكند و تصميم بگيرد كه مرجع را تغيير دهد - يعنى تشخيص بدهد كه مرجع فعلى اعلم از قبلى است - جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، عدول لازم است على‌الاحوط.

[سؤال 101] 54

بسمه تعالى 23 / 10 / 1361

حضور مبارک رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عرض مى‌نمايم. پس از تقديم عرض سلام، اين‌جانب مقلد يكى از مراجع تقليد زنده كه فسقش ظاهر نشده است مى‌باشم، در صورتى كه مرجع تقليد ديگرى را از هر حيث اعلم به مقَلَّدِ خود مى‌دانم، آيا مى‌توانم از مجتهد اوّلى به مجتهد بعدى كه آن را اعلم مى‌دانم عدول نمايم؟

در خاتمه، طول عمر با صحت آن جناب را و پيروزى نهايى رزمندگان اسلام را از خداوند بزرگ خواستارم و السلام على عباد اللّه الصالحين.

بسمه تعالى، با فرض اعلميت مجتهد دوم، عدول به او لازم است على الاحوط.

[سؤال 102] 55

بسمه تعالى 30 / 8 / 1361

محضر مبارک امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران؛ سلامٌ عليكم

اگر كسى از مجتهدى تقليد مى‌كند و بفهمد كه مجتهد ديگرى اعلم است:

1.

آيا لازم است از مجتهد اول به دوم رجوع كند؟

2.

آيا مى‌تواند از مجتهد زنده به مجتهد اعلم زندۀ ثانى رجوع كند؟ چگونه؟

با آرزوى پيروزى اسلام و طولانى شدن عمر امام امت، من اللّه التوفيق.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، لازم است به مجتهد دوم عدول كند، على الاحوط.

[سؤال 103] 56

بسمه تعالى

دفتر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

عده‌اى مدت بيست سال است كه از مرجعى تقليد كرده و امروز برايشان روشن گرديده كه مرجع ديگرى از او اعلم است، آيا عدول جايز است يا خير؟

اميد است كه اين مسأله را جواب و عده‌اى را از سرگردانى نجات دهيد.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، عدول واجب است، على الاحوط.

[سؤال 104] ‘ 187

3. من ابتدا، از نُه سالگى به گفتۀ پدر و مادرم - كه البته آن‌ها نيز بر اساس گفتۀ جمعى - از يكى از مراجع عظام تقليد را شروع كردم؛ اما سه سال پيش به خاطر روشن شدن مسائلى در اين زمينه براى خودم و تحقيق دوباره‌اى كه كردم و با اجازۀ آقايى كه نزدشان درس مى‌خواندم تقليدم را به شما برگردانده‌ام؛ حال آيا عمل من

صحيح است يا خير؟ تكليفم چيست؟

مادر بنده نيز ابتدا از آقاى حكيم تقليد مى‌كرده‌اند، بعد از فوت ايشان با سؤال از چند عالم خبره، از آقاى ديگرى تقليد كرده‌اند، منتها ايشان نيز حدود يک سال است كه تقليدشان را به شما برگردانده‌اند، آيا حكمشان چيست و اعمالشان چگونه است؟

بسمه تعالى، مكلف اگر احراز كند يا احتمال دهد مجتهد دوم اعلم است، به احتياط واجب بايد عدول كند.

[سؤال 105] 57

بسمه تعالى

اين‌جانب سرباز وظيفه احتياط، ساكن شهر مقدس مشهد كه در بيرجند مشغول خدمت مقدس سربازى مى‌باشم خدمت امام امت و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران سلام عرض مى‌كنم و بعد از عرض سلام، دست آن بزرگ‌مرد تاريخ اسلام را از راه دور مى‌بوسم. اى امام، اى بزرگ‌ترين افتخار ايران، اين‌جانب سرباز ياد شده مدت نوزده سال كه در خانه پدرم زندگى مى‌كرده‌ام، پدرم از يكى از مراجع محترم، تقليد مى‌نمودند و من هم خواستۀ ايشان را تأييد مى‌كردم ولى حال خودم زندگى تشكيل داده‌ام و پدر دو بچۀ خردسال مى‌باشم. آيا مى‌توانم از اين به بعد از رسالۀ شما تقليد كنم يا خير؟ ناگفته نماند كه من از بعضى از روحانيون اين سؤال را كرده‌ام و هر كدام يک جور جواب داده‌اند و لذا بهتر دانستم كه از محضر خود شما بهره‌مند گردم.

خدا نگهدارتان باد. ديگر عرضى ندارم به جز سلامتى شما امام عزيز امت ايران

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، از عمر ما بكاه و بر عمر او بيفزا

جواب فورى؛ چون امكان دارد ما را به همين زودى‌ها حركت بدهند.

بسمه تعالى، مكلف، در انتخاب مرجع تقليد تابع كسى نيست و اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است - به احتياط واجب - بايد به مجتهد دوم عدول كند.

[سؤال 106] 58

بسمه تعالى 6 / 3 / 1361

سلام و دعاى خير براى امام امت، خمينى كبير و رزمندگان اسلام و سلام بر شهداى حق و حقيقت و درود فراوان به امت حزب اللّه، از برادران راهنما، مستقر در دفتر امام خمينى خواهشمند است مرا در اين امر مهم - كه مدتى است فكر مرا مشغول خود ساخته - ارشاد و راهنمايى بفرماييد. باشد تا با راهنمايى شبانه روز، شما مردم مسلمان ايران را از جهل و نادانى بيرون بياوريد.

سؤال من در رابطه با انصراف از مرجع تقليد مى‌باشد، لازم به تذكر است: موقعى كه امام چه در عراق تشريف داشتند و چه در پاريس، هرگونه فتوايى را به ايران صادر مى‌نمودند، با دل و جان انجام مى‌داديم؛ تا اين‌كه امام وارد ايران شدند و پس از گذشت چند ماهى از انقلاب متوجه شديم كه بايد از امام تقليد كنيم (با دليل) و مقلد امام شديم؛ تا اين‌كه چند وقت پيش، امام جماعت ما بعد از نماز ظهر و عصر رسالۀ مرجع قبلى را باز كرد و مسأله گفت. بعد از اتمام صحبت با او حرف زديم كه چگونه شما رسالۀ فلان شخصى را تدريس مى‌كنيد قبل از اين‌كه براى شما مشخص شود ما برادران، مقلد چه شخصى هستيم؟ فقط در جواب گفت: شما نمى‌توانيد مقلد شخصى ديگر باشيد؛ چرا كه قبلاً مقلد فلان آقا بوده‌ايد و هنوز زنده است و از مرجعيت نيفتاده است. لازم به توضيح است كه امام جماعت ما روحانى مى‌باشد و دلايلى غير قابل قبول عنوان مى‌كرد كه از گفتن آن اجتناب مى‌نمايم و بيش از اين وقت گرانبهايتان را نمى‌گيرم و همگى شما را به خدا مى‌سپارم.

به اميد پيروزى اسلام عليه كفر جهانى درود بر رهبر مكتبى و سياسى جهان امام خمينى با تقديم احترام و سپاسگزارى از آن برادران.

بسمه تعالى، مكلف اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است، واجب است على‌الاحوط عدول نمايد.

[سؤال 107] 59

بسمه تعالى

سلام به امام عزيز و سلام به شهيدان اسلام و سلام به همۀ شما كه خدمتگزار انقلاب اسلامى هستيد، با عرض پوزش كه وقت گراميتان را مى‌گيرم، چند سؤالى داشتم كه خدمتتان عرض مى‌كنم:

1. راجع به مقلَّد خواستم سؤال كنم كه ما مقلد مرجعى هستيم. آيا مى‌توانيم به امام برگرديم يا نه؟ البته ما اين سؤال را از امام جمعۀ خود كرديم؛ به ما گفتند: نمى‌شود بدون دليل از اين مجتهد برگشت به مجتهد ديگر؛ ما هم قبول كرديم، ولى الآن در حال جنگ هستيم و مى‌بينيم اسمى از آيت الله ... نيست، كه آيا ايشان را زندانى كرده باشند

يا چيز ديگر - كه هركس، يک چيزى دربارۀ او مى‌گويد - و من در شک قرار گرفتم كه ما كه الآن مقلد ايشان هستيم، اشكال دارد يا نه، يا اين‌كه مى‌شود از او برگرديم و مقلد امام خمينى بشويم يا نه، وظيفه چيست؟

بسمه تعالى، احكام تقليد و موارد عدول، در رساله مذكور است؛ و مكلف اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است، واجب است على‌الاحوط به مجتهد دوم عدول كند.

2. اگر كسى برايش مشكلى پيشامد و يا كسالتى پيدا كرد كه نتوانست در نماز جمعه شركت كند و خواست در منزل نماز بخواند، آيا بايد تا ساعت 1 يا 1/5 بعد از ظهر صبر كند تا امام، نماز جمعه را شروع كند و بعد ما نماز بخوانيم و يا مى‌شود در اول وقت، نماز خود را بخوانيم؟

بسمه تعالى، نماز جمعه، واجب تخييرى است و خواندن نماز ظهر در وقت نماز جمعه - در منزل يا جاى ديگر - مانع ندارد.

[سؤال 108] 60

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران امام خمينى، مدّ ظله العالى، اميد از خالق سبحان دارم كه وجود امام عزيزمان را از جميع حوادث و

بليات محفوظ و مصون بدارد.

1. كسى كه ده سال است از مجتهدى تقليد مى‌كند، عملى كه سلب عدالت از آن مجتهد كند سرنزده است؛ آيا مى‌تواند از آن مجتهد دست بردارد و به مجتهد اعلم مراجعه كند؟ جواب مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، با فرض اعلميت مجتهد دوم، عدول به او لازم است، على‌الاحوط.

2. شما در (مسأله 76) رساله فرموديد: «اگر انسان بعد از بول استبراء كند و وضو بگيرد، چنانچه بعد از وضو رطوبتى ببيند كه بداند يا بول است يا منى، واجب است احتياطاً غسل كند، وضو هم بگيرد. ولى اگر وضو نگرفته باشد فقط گرفتن وضو كافى است». اگر منى شد وضو كفايت مى‌كند. آيا اگر علم به منى بودن دارد غسل لازم ندارد يا دارد؟ مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر مى‌داند منى است بايد غسل كند و مسأله مربوط به موردى است كه نمى‌داند بول است يا منى.

[سؤال 109] 61

بسمه تعالى

حضور محترم و با سعادت مسئول دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى، اين‌جانب اهل بندر انزلى پرسشى در رابطه با عدول از مرجع تقليدى به مرجع تقليد ديگرى كه به اعلميت آن پى برده‌ام دارم، حالا شرايط عدول به چه صورت بايد باشد؟ آيا همين كه به اعلميت مرجع جديد پى بردم، مى‌توانم تقليدم را عوض كنم يا اين‌كه بايد از مرجع قديمى خودم در رابطه با اين موضوع سؤال نمايم؟

بسمه تعالى، اگر اعلم را تشخيص داده‌ايد، عدول به او لازم است على‌الاحوط و سؤال از مرجع قديمى لازم نيست.

[سؤال 110] ‘ 801

2. اگر شخصى قبلاً در مورد انتخاب مرجع تقليد اعلم تحقيق كرده و بنا به شرايط زمانى اعلميت شخصى بر او ثابت گرديده است و بعداً متوجه شود كه آن شخص اعلم

نيست و اعلم از او نيز وجود دارد، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، بايد از مجتهدى كه فعلاً او را اعلم مى‌داند تقليد كند، على‌الاحوط.

[سؤال 111] 62

بسمه تعالى 18 / 9 / 1361

محضر رهبر انقلاب، حضرت امام خمينى، بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، سلامٌ عليكم محترماً به عرض مى‌رساند كه اين‌جانب تا قبل از انقلاب، بناى تقليد خود

را بر مرجعى گذاشتم كه خانواده‌ام از او تقليد مى‌كرد؛ من هم بدون هيچ تحقيق و آگاهى از وى تقليد مى‌كردم تا اين‌كه بعد از انقلاب بناى تقليد خودم را عوض كرده و از روى آگاهى و شناخت از مرجعى ديگر تقليد مى‌كردم؛ حال سؤالى كه برايم پيش آمده اين است كه آيا مى‌شود مرجع تقليد را در صورتى كه زنده باشد عوض كرد؟ و آيا تا كنون اعمالم صحيح بوده است؟ از راهنمايى‌هاى شما سپاس‌گزارم؛ همسنگرى‌هايم سلام مى‌رسانند. و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار؛ از عمر ما بكاه و بر عمر او بيفزاى

بسمه تعالى، مقلد اگر احراز كند يا احتمال دهد كه مجتهد دوم اعلم است، واجب است على‌الاحوط به مجتهد دوم عدول نمايد.

[سؤال 112] 63

بسمه تعالى

نسبت داده شده است كه حضرت‌عالى عدول از مجتهد حى را به مجتهد ديگر جايز نمى‌دانيد. آيا اين مطلب صحت دارد؟ و حكم شرعى آن چيست؟

بسمه تعالى، نسبت مذكور اصل ندارد و در صورت احراز يا احتمال اعلميتِ مجتهد دوم عدول لازم است، احتياطاً.

[سؤال 113] ‘ 3165

9. اگر كسى از مجتهدى تقليد مى‌كرده و بعد بفهمد كه ديگرى اعلم است، آيا مى‌تواند از آن شخصى كه تازه متوجه اعلميت آن شده تقليد كند يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، واجب است على‌الاحوط عدول كند.

[سؤال 114] 64

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى، دامت بركاته، اين‌جانب طلبه‌اى هستم كه قبلاً مقلد مرجعى بوده‌ام؛ حال با توجه به شرايط و مسائل ديگر تصميم دارم كه از آن مرجع عالى‌قدر تقليد نمايم. اين‌جانب بر خود لازم مى‌دانم نظر جناب عالى را در مورد تغيير تقليد از مرجع بدانم؛ زيرا در آن موقع من با پرسش از چند نفر از علما از ديگرى تقليد مى‌كردم. منتظر جواب شما هستم.

بسمه تعالى، با احراز يا احتمال اعلميت مجتهد دوم، عدول لازم است على‌الاحوط.

[سؤال 115] ‘ 3012

2. تقليد بعضى از مردم و دوستان من قبلاً كوركورانه بود و مرجع اعلم را نشناختند، آيا مى‌توانند تقليد خود را برگردانند يا نمى‌توانند؟

بسمه تعالى، بايد تحقيق كنند و از مجتهد اعلم تقليد نمايند على‌الاحوط.

[سؤال 116] 65

بسمه تعالى 12 /10 / 1358

قم، دفتر امام خمينى

محترماً؛ بدين وسيله به اطلاع مى‌رساند: اين‌جانب قبلاً مقلد يكى از مراجع بوده و اكنون كه اعلميت امام بر من روشن شده، مى‌خواهم از ايشان تقليد كنم. با چند نفر از علماى مشهد تماس گرفته‌ام و آقايان اظهار مى‌دارند: «در اعلميت امام شكى

نيست،

ولى رجوع به ايشان بايد با اجازه مجتهد باشد». لذا بدين وسيله تقاضا مى‌شود:

اولاً: اين مسأله را براى بنده روشن فرماييد كه آيا رجوع به غير بايستى با اجازه مجتهد باشد يا خير؟ چنانچه احتياج به اجازه دارد، با كسب اجازه از مقام محترم امام نسبت به پاسخ اقدام فرماييد.

بسمه تعالى، اجازه مجتهد لازم نيست و عدول به مجتهد اعلم لازم است على‌الاحوط.

[سؤال 117] ‘ 3387

8. آيا اجازه مى‌فرماييد چنانچه قبلاً مسأله‌اى را از مجتهد ديگرى تقليد كرده‌ايم، با توجه به اين‌كه الآن از جناب‌عالى تقليد مى‌كنيم، بر آن تقليد باقى باشيم؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 118] 66

بسمه تعالى

محضر محترم حجت الاسلام و المسلمين آيت اللّه العظمى نايب الامام حاج سيد روح اللّه الموسوى الخمينى مدّ ظله العالى. بعد التحية و السلام معروض مى‌دارد عده‌اى از مؤمنين دامغان از جناب‌عالى تقليد مى‌نمايند مسائل و مشكلاتى براى ايشان پيش آمده نظر شما را از ما خواسته‌اند هرچه زودتر نظر خود را در مسائل ذيل بيان فرماييد اميد است مشكلات آن‌ها رفع گردد.

بعضى از مؤمنين كار آن‌ها طورى است كه هر روز يا يک روز در ميان يا هفته‌اى دوبار براى شغل و كارشان مسافرت مى‌كنند. در ماه رمضان گذشته چون مقلد يكى از مراجع بودند روزه را مى‌گرفتند. بعد در مسائلشان رجوع به جناب عالى نمودند و ماه رمضان امسال هم طبق نظر همان مرجع روزه‌ها را گرفتند. آيا شما عمل آن‌ها را مجزى مى‌دانيد يا خير؟ بعد هم مى‌توانند به اين رويّه عمل نمايند يا خير؟

بسمه تعالى، حكم مسافر را داريد و بايد به فتواى مجتهدى كه به او عدول كرده‌ايد عمل كنيد.

[سؤال 119] ‘ 2222

8. همسرم مقدارى طلا دارد كه مربوط به خودش است. تا 7 ماه پيش از يكى از مراجع، تقليد مى‌كرده است و در رساله، ايشان نظراتى را مرقوم فرموده‌اند كه با فتواى

حضرت‌عالى فرق دارد. آيا اكنون كه به شما رجوع كرده‌اند بايد طبق رسالۀ شما در اين موضوع عمل كنند يا اين‌كه به دستور مجتهد قبلى؟ (با توجه به اين‌كه از رسالۀ ايشان اطلاع داشته‌اند قبل از مراجعه به شما)

بسمه تعالى، بر طبق رساله عمل نمايند.

طريق تشخيص اعلم

[سؤال 120] ‘ 2351

2. من هو الأعلم في وقتنا الحاضر؟ و من هم حسب التسلسل العلمي يلونه؟

بسم اللّه الرحمن الرحيم، راجعوا في تعيين فالأعلم إلى أهل الخبرة.

تبعيت در انتخاب مرجع تقليد

[سؤال 121] 67

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان، امام امت، خمينى كبير، متع اللّه المسلمين بطول عمره الشريف، پس از اهداى سلام و تحيّات وافره استدعا دارم به چند سؤال ذيل شرح و پاسخ فرماييد:

1. آيا در مسأله تقليد، افراد خانواده (مادر، برادر، همسر و فرزند) تابع سرپرست

خانواده مى‌باشند؟

بسمه تعالى، در تقليد تبعيت نيست.

2. نظر حضرت‌عالى درباره اقتدا كردن به شخصى كه نماز وى شكسته است چيست؟ آيا صحيح است كه مى‌گويند: «زياد بودن ثواب نماز جماعت كراهت آن را از بين مى‌برد»؟

بسمه تعالى، صحيح است به نحوى كه در رسالۀ عمليه ذكر شده است.

[سؤال 122] ‘ 3839

5. شخصى از يك مجتهد تقليد مى‌كند زنش از مجتهد ديگر تقليد مى‌كند مرد مى‌تواند زنش را مجبور كند از مجتهدى كه شوهرش تقليد مى‌كند از آن تقليد كند يا نه زن مخير است؟ شما بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، حق اجبار ندارد.

[سؤال 123] 68

بسمه تعالى

سلام اللّه عليكم، حضور محترم امام امت و مؤسس جمهورى اسلامى، با آرزوى اين‌كه سلام من از راه دور به شما برسد و شما در كمال صحت و عافيت به سر ببريد، از خداوند منّان خواهان سربلندى و سرافرازى شما هستم.

بارى رهبر عزيز و بت شكن: مى‌خواهم براى شما بگويم كه وضع جبهه چطور است. من در جبهۀ آبادان مستقر هستم، روحيۀ رزمندگان اسلام خيلى عاليه؛ ما مستقر در لب شط هستيم و عراقى‌ها را مى‌بينيم و من با عراقى‌ها با بلندگو صحبت مى‌كنم يعنى آن‌ها را نصيحت مى‌كنم و ارشاد مى‌كنم؛ ولى وقتى كه با آن‌ها صحبت مى‌كنم، آن‌ها حرف‌هاى غلط مى‌زنند؛ اين‌ها ايمان ندارند؛ خدا را فراموش كرده‌اند؛ اين‌ها خدايشان امريكا و اسرائيل و شوروى است؛ اين‌ها جهنمى هستند.

رهبر عزيزم: وضع رزمندگان خيلى عاليه. از تهران و اصفهان و شيراز و از همۀ ايران دارند به ما كمک مى‌كنند و دارند با صدام امريكايى مى‌جنگند و ان شاء اللّه خداوند پيروزمان كند.

امام عزيز و رهبر انقلاب اسلامى، مى‌خواهم از شما دو سؤال كنم:

1.

پدرم مقلد يكى از مراجع است و روزه مى‌گيرد و نماز هم مى‌خواند ولى رساله و خبرى يا فتوايى از مقلَّدش ندارد. تكليفش چيست؟

2.

من وقتى كه شما به ايران آمدى مقلد شما شدم؛ ولى بعضى از مردم به من مى‌گفتند كه تو نبايد مقلد امام خمينى شوى؛ چون آقايت، مقلد مرجع ديگرى است تكليفم چيست؟

من جواب اين دو سؤال را از شما رهبر عزيز مى‌خواهم.

بسمه تعالى، در انتخاب مرجع تقليد، فرزند تابع پدر نيست و هر فرد مكلف است بر اساس ضوابط شرعى مرجع تقليد خود را انتخاب نمايد و تقليد فعلى شما صحيح است. ان شاء اللّه موفق باشيد.

تقليد ميت

[سؤال 124] 69

بسمه تعالى 6 / 3 / 1361

دفتر امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رساند: اين‌جانب مدت 15 سال است كه از تجريش به محل كار خود كه در نزديكى بهشت زهرا مى‌باشد در تردّدم. فرائض دينى خود را (نماز و روزه) به طور كامل انجام داده‌ام. با علم به اين‌كه هيچ‌گاه مستقيماً به توضيح المسائل

هيچ يک از مراجع مراجعه نكرده‌ام و مسائل دينى خود را از پدرم سؤال مى‌كردم و ايشان طبق فتواى آيت اللّه بروجردى اين‌جانب را دائم السفر مى‌دانسته و با وجودى كه در سال 42 رسالۀ حضرت امام را خريدارى نموده‌ام ولى در مورد مسائل دينى از فتواى حضرت آيت اللّه بروجردى استفاده مى‌نمودم اما از زمان انقلاب به بعد به رسالۀ امام مراجعه نموده‌ام؛ حال مسائل زير براى اين‌جانب پيش آمده كه محتاج به

توضيح مطابق با فتواى امام هستم.

1. آيا مى‌توانم فرائض دينى (نماز و روزه) خود را مانند سابق به طور كامل انجام دهم؟

بسمه تعالى، بقاى بر تقليد ميت مانع ندارد ولى اگر به مجتهد حى عدول كرده، دو مرتبه نمى‌تواند به فتواى ميت برگردد.

2. در حدود 4 ماه از سال احتمال اين‌كه بعد از غروب آفتاب به منزل برسم وجود دارد؛ در اين مدت مى‌توانم نماز مسافر در محيط كار به‌جا آورم؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

3. در صورت شركت در نماز جماعت (در محل كار) آيا احتياجى است كه مجدداً در منزل نماز به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، احتياج به اعاده نيست.

4. در صورت مسافر بودن من فقط مى‌توانم روزهاى تعطيل قضاى روزه‌ها را به‌جا آورم. با در نظر گرفتن ماه مبارک رمضان كه در حال حاضر در تابستان است چنانچه مجبور باشم روزه قضا بگيرم، اگر به زمستان برخورد كند، اشكالى نخواهد داشت؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

5. تكليف نماز و روزه چند سال گذشته‌ام چه مى‌شود؟

الف. پانزده سال گذشته؛

ب. از زمان مراجعه به توضيح المسائل.

بسمه تعالى، اگر خلاف وظيفه عمل كرده‌ايد بايد قضا نماييد.

[سؤال 125] 70

بسمه تعالى

محل كارم سعيد آباد جاده شهريار مى‌باشد و حدوداً از امامزاده قاسم فاصله‌اش چهل كيلومتر مى‌باشد. در زمان آيت اللّه بروجردى از ايشان تقليد مى‌كردم و بعد از فوت آن مرحوم از امام خمينى، الآن سؤالاتى دارم:

1. در زمان آقاى بروجردى نماز را يقين دارم خوانده‌ام، ولى روزه را يقين ندارم،

تكليف نماز و روزه من چيست آيا مى‌توانم رجوع كنم.

بسمه تعالى، اگر عدول نكرده‌ايد مى‌توانيد بر تقليد ميت باقى بمانيد.

2. نماز را كه وقت دارم بيايم به شهر آيا براى اين‌كه اول وقت نماز بخوانم بايد نماز را شكسته بخوانم يا بيايم به شهر تمام بخوانم؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد نماز را اول وقت در سفر شكسته بخوانيد.

3. آيا موقعى كه كار ادارى است و لطمه‌اى به كار دولت نمى‌خورد مى‌توان نماز خواند يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

4. مدت سه سال است نماز و روزه را در محل كار انجام وظيفه كرده‌ام، تكليف آن‌ها چيست؟ در ضمن شغل من كارمند است.

بسمه تعالى، چنانچه بر خلاف وظيفه انجام گرفته باشد قضا دارد.

[سؤال 126] 71

بسمه تعالى

1. آيا مقلد مى‌تواند در بعضى مسائل باقى بماند و در بعضى مسائل به فتواى مجتهد سابق عمل نمايد؟

بسمه تعالى، اگر عدول به مجتهد حى نكرده مى‌تواند باقى بماند.

2. در شهرهايى كه افقشان با افق ايران متساوى نيست و تفاوت دارد مثل افغانستان، در اول ماه رمضان با اعلام راديو ايران روزه گرفته و در آخر ماه هم با اعلام راديو ايران روزه را افطار كرده خلاصه با حكم حاكم شرع از مملكت ايران راديو اعلام كرده آيا در افغانستان روزه خود را مى‌تواند افطار كند يا نه؟

بسمه تعالى، ثبوت هلال در بلاد غربى نسبت به بلاد شرقى اثر ندارد.

3. آيا شخصى مى‌تواند زكاتى كه در ذمه پدرش بوده در جبهه جنگ بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 127] ‘ 4997

4. ما حكم من كان يقلّد مرجعاً ثمّ توفّى هذا المرجع هل يستمر على تقليده أم يقلّد من يعتقد أنّه الأعلم الآن؟

بسمه تعالى، يجوز البقاء و يجوز العدول.

[سؤال 128] 72

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته، با كمال احترام تقاضا دارد در ذيل اين ورقه، اظهار نظر فرماييد كه آيا از جميع الجهات فتواى علماى اسلام، و من جمله فتواى فوق،(1)

پس از ابلاغ سلام بر مندرجات نامه اطلاع حاصل شد. اگر مدعيان وقف زمين، مدركى ندارند يا شهرت، موجب وثوق نباشد، به مجرد گفتن وقف، زمين وقف نمى‌شود و اگر ثابت شود كه وقف بوده و لكن فروش آن بر موازين شرعى بوده، باز مالک مى‌شويد و الاّ بيع، باطل و شما مستحق ثمنى كه در مقابل زمين داده‌ايد مى‌باشيد. و اما چاه بر ملكيت شما مى‌باشد و بايد اجرت زمين را بدهيد.

و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته، طباطبايى

پس از فوت فتوا دهنده باطل مى‌شود و قابل اجرا و

عمل مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، بقا بر فتواى مرقوم فوق صحيح است و با فوت فتوا دهنده، فتوا باطل نمى‌شود.

[سؤال 129] ‘ 2313

8. فرموده‌ايد: سهم سادات هم، با اذن حاكم شرع بايد به سادات داده شود، آيا كسى كه در اين مسأله از مرحوم آيت اللّه بروجردى تقليد نكرده بوده ولى در مسائل ديگر مقلد بوده ولو فرضاً يک مسأله تقليد كرده باشد اجازه مى‌فرماييد در اين مسأله از فتواى ايشان استفاده كند يا خير؟ چون مكرر سهم سادات به سادات فقير مثلاً داده به خيال اين‌كه در سهم سادات اجازه لازم نيست.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 130] 73

بسمه تعالى

اين‌جانب در محلى كار مى‌كنم كه فاصلۀ آن تا محل سكونتم حدود 36 كيلومتر

1) بسمه تعالى

مى‌باشد يعنى روزانه مجبورم حدود 72 كيلومتر راه را طى نمايم. قبلاً اين‌جانب مقلد آيت اللّه حكيم بودم البته براى مدتى بعد از درگذشت ايشان نيز مقلد ايشان باقى مانده بودم در سال 1357 مقلد امام گرديدم.

1. آيا من مى‌توانم در مورد مسأله نماز و روزه كه امام براى فردى تحت شرايط من فتوا داده‌اند كه نماز شكسته و روزه را بايد افطار كرد از آقاى حكيم (مقلد قبلى) تقليد كرده و نماز را كامل و روزه بگيرم؟ توضيح اين‌كه تا به امروز هم چنين عمل كرده‌ام يعنى نماز را كامل و روزه را هم گرفته‌ام.

بسمه تعالى، اگر از تقليد آن مرحوم عدول كرده‌ايد دو مرتبه نمى‌توانيد به ايشان برگرديد.

2. در صورت جواب منفى به سؤال بالا، آيا مى‌شود صبح كه سركار مى‌روم (رفت و آمد حدود 70

كيلومتر) مدتى به ظهر مانده آن‌قدر به محل اقامت نزديك شوم كه فاصله كمتر از 24 كيلومتر شود در آن‌جا نماز را كامل بخوانم و روزه را هم بگيرم يعنى افطار ننمايم پس از خواندن نماز باز به محل كار مراجعت نمايم و آخر وقت به محل سكونتم برگردم.

بسمه تعالى، رسيدن به 24 كيلومترى كافى نيست اگر قبل از ظهر به وطن خود برسيد و افطار نكرده باشيد مى‌توانيد روزه بگيريد ولى اگر محل سكونت وطن شما نباشد در هر صورت حكم مسافر داريد.

[سؤال 131] 74

بسمه تعالى 25 / 9 / 1358

محضر مبارک حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، به شرف عرض مبارک مى‌رساند: آن امام بقاى بر تقليد ميت را جايز مى‌دانند يا خير؟

بسمه تعالى، بقا جايز است؛ ولى اگر به مجتهد حىّ عدول كرده باشيد، دو مرتبه نمى‌توانيد به تقليد ميت برگرديد.

[سؤال 132] 75

بسمه تعالى 22 / 9 / 1361

سلام و درود بر امام عزيزمان و سلام و درود بر رزمندگان سلحشورمان و سلام بر

شما اداره‌كنندگان دفتر امام امت. الحمد للّه از بركت انقلاب اسلامى اشتياق به يادگرفتن دقيق احكام اسلام در طبقه جوان مملكت خيلى زياد شده است و سؤال اين نامه هم مربوط به كنجكاوى عده‌اى از جوانان بهجت‌آباد مى‌باشد البته در اين‌باره سؤالاتى شده و جواب‌هايى هم عده‌اى از بزرگان داده‌اند اما به خواستۀ اين جوانان عزيز، هم براى برطرف شدن ابهام در مسائل و هم ارتباط كتبى با آن دفتر تصميم گرفته شد اين نامه به خدمتتان فرستاده شود اما سؤال: مسأله شماره 9: (اگر مجتهدى كه انسان از او تقليد مى‌كند از دنيا برود بايد از مجتهد زنده تقليد كرد ولى كسى كه در بعضى از مسائل به فتواى مجتهدى عمل كرده بعد از مردن آن مجتهد مى‌تواند در همۀ مسائل از او تقليد كند). اما نقطه ابهام آيا كسى كه در تمام مسائل از مجتهدى تقليد كرده مى‌تواند بعد از مردن آن مجتهد به فتواى او باقى بماند يا نه؟ خواهشمنديم جواب مسأله را براى ما روشن نماييد.

بسمه تعالى، بقا بر تقليد ميت اشكال ندارد.

[سؤال 133] ‘ 816

3. اگر مجتهد مقلِّد از دنيا برود، تا زمانى كه مقلَّد جديد مشخص شود، انسان چه كند؟

بسمه تعالى، مى‌تواند باقى بماند يا احتياط كند.

[سؤال 134] ‘ 2020

2. در چه صورت نبايد از مرجعى كه فوت كرده تقليد كرد و در چه صورت از مرجع مرده بايد تقليد نمود؟

بسمه تعالى، مسائل تقليد در رساله مذكور است.

[سؤال 135] 76

بسمه تعالى 19 / 1 / 1361

محضر مبارک رهبر انقلاب اسلامى أعزّ اللّه نصره، السلام عليكم و رحمة اللّه

آيا بقا بر تقليد ميت اعلم جايز است؟ در صورت جواز، نسبت به مسائل مستجدّه

كه نمى‌توان نظر مقلَّد را نسبت به آن به دست آورد، چگونه بايد عمل كرد؟

ادام اللّه ظلّكم الوارف على رؤوس المسلمين

بسمه تعالى، اشكال ندارد و نسبت به مسائلى كه فتواى ميت معلوم نيست، بايد از حىّ اعلم تقليد كند.

[سؤال 136] 77

بسمه تعالى

1. شخصى به فتواى مجتهد حى باقى بر تقليد ميت است و مى‌خواهد مطلقاً رجوع كند به مجتهد حى غير از آن مجتهدى كه به فتواى او باقى بوده است. آيا جايز است يا نه؟ بر فرض جواز يا عدم جواز، فرقى بين مسائلى كه عمل نموده و غير آن هست يا نه؟ آيا فرقى بين رجوع به مجتهدى كه به فتواى او باقى مانده و مجتهد ديگر هست يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مجتهدى را كه به فتواى او به تقليد ميت باقى مانده، اعلم مى‌داند يا احتمال مى‌دهد كه اعلم باشد و اين احتمال را در مجتهد حى ديگر نمى‌دهد، نمى‌تواند به مجتهدى كه به فتواى او مى‌خواهد برگردد رجوع كند و اگر مجتهد مذكور را اعلم مى‌داند يا احتمال اعلميت مى‌دهد و در مجتهد اول اين احتمال نيست، بايد رجوع كند به مجتهدى كه تقليد او را نكرده است و اگر اين دو نفر مساوى هستند يا اعلميت هيچ يک محرز نيست و در هر يک احتمال است، در اين صورت اگر مجتهدى كه به فتواى او به تقليد ميت باقى است بقا را جايز مى‌داند نه واجب، مى‌تواند از ميت رجوع كند به مجتهد حى كه تقليد او را نكرده است.

2. صلاة جمعه مسقط ظهر است يا خير؟

بسمه تعالى، مسقط ظهر است؛ لكن احتياط در خواندن ظهر است، اگر جمعه را به‌جا آورد.

3. وضو استحباب نفسى دارد يا نه؟

بسمه تعالى، استحباب نفسى ثابت نيست.

حكم مغايرت اعمال سابقه با رأى مجتهد فعلى

[سؤال 137] 78

بسمه تعالى

با درود به روان پاک شهيدان راه حق، و با درود بيكران به رهبر كبير انقلاب، امام خمينى روحى له الفداء، با آرزوى سلامتى براى رهبر عزيزمان و براى همۀ رزمندگان اسلام، تقاضا دارم به سؤال زير جواب دهيد:

من از سن 9 سالگى تا سن هفده سالگى بدون تحقيق از مجتهدى تقليد مى‌كردم. بعداً مجتهد خويش را عوض كردم، البته اين بار هم بدون تحقيق. و بعد از مدتى شهيد آيت اللّه صدوقى و شهيد آيت اللّه دستغيب اعلميت مجتهد دوم را تصديق كردند. با اين صورت آيا تقليد من در حال حاضر صحيح است يا نه؟ تكليف من در گذشته و حال چيست؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، صحيح است، و اعمال گذشته و فعلى در صورتى كه مطابق فتواى مجتهدى باشد كه بايد از او تقليد كرد، صحيح است.

[سؤال 138] ‘ 90

2. كسى كه از راه‌هاى مذكور در رسالۀ عمليه در مورد تعيين مجتهد اعلم عمل ننموده و به طريق ديگر براى او يقين حاصل شده بود كه فلان مجتهد اعلم است و حال به غلط بودن آن راه تحقيق پى برده و متوجه موضوع شده است، تكليف اين شخص چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر اعمالى كه انجام داده مطابق فتواى كسى كه عمل به فتواى او لازم است بوده، كافى است.

[سؤال 139] 79

بسمه تعالى 1 / 2 / 1361

محضر مبارک رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران حضرت امام

خمينى، دامت افاضاته، سلام و درود بى‌پايان خداوند و بندگان صالح خدا به محضر حضرت امام خمينى، پس از عرض سلام بقاى عمر و سلامتى شما را از خداوند بزرگ تا ظهور حضرت مهدى عليه السلام خواستارم. امام عزيز اين‌جانب يكى از مستضعف‌ترين مردم ايران هستم و داراى هشت سر عائله بوده و هيچ مالى و يا كسبى و يا كشاورزى ندارم فقط يک كارگر بيكار مى‌باشم، و هيچ آگاهى دربارۀ معناى تقليد نداشتم و مدت عمرم كوركورانه پيروى مى‌كردم حالا به لطف خداوند و پيروزى حكومت جمهورى اسلامى ايران به رهبرى پيامبرگونه نايب حضرت مهدى عليه السلام تا اندازه‌اى از وظيفۀ دينى و انسانى و اخلاقى آگاه شدم. و دو سال است با خانواده از شما تقليد مى‌كنم لذا خواهشمندم نسبت به اعمال گذشته اين‌جانب نظر مبارک را مرقوم فرماييد. از خداوند بزرگ سلامتى و طول عمر امام عزيز و سلامتى تمام خدمتگزاران صالح خدا مخصوصاً رزمندگان اسلام را خواستارم. اين‌جانب دعاگوى شما هستم

بسمه تعالى، اگر اعمال گذشته شما مطابق فتواى مرجع تقليد فعلى شما است صحيح است.

[سؤال 140] ‘ 69

5. تكليف نماز و روزه چند سال گذشته‌ام چه مى‌شود؟

الف. پانزده سال گذشته؛

ب. از زمان مراجعه به توضيح المسائل.

بسمه تعالى، اگر خلاف وظيفه عمل كرده‌ايد بايد قضا نماييد.

[سؤال 141] 80

بسمه تعالى

كسى كه تقليد مى‌كند از يک مجتهدى و بعد از چند سال عمل به احتياط مى‌كند يا مجتهد مى‌شود و در زمان تقليدش طبق فتواى مجتهدش يک چيز برايش حلال بوده و مجزى و در زمان احتياط يا اجتهاد، آن چيز از باب احتياط يا اجتهادش حرام مى‌شود.

در صورت باقى ماندن عين آن چيز آيا آن چيز كه در زمان تقليدش مجزى و حلال بوده و حالا كه از باب احتياط يا اجتهاد حرام شده، باز هم براى اين شخص اين چيز از باب گذشته كه مجزى بوده حالا هم مجزى هست يا نه؟

بسمه تعالى، وظيفه رعايت تكليفى است كه فعلاً حجت شرعى بر او تمام شده.

[سؤال 142] 81

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله

1. شخصى در گذشته مقلد مرجعى بود كه مى‌گفت سرمايه و ابزار خمس ندارد و طبق اين فتوا خمس نداد. حالا آن مرجع فوت كرده و مقلد حضرت‌عالى شده است. مى‌خواهد بداند از همان سرمايه و ابزار كه باقى است، بايد خمس بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، بايد خمس بدهد.

2. اگر ابزار كسب و كار - كه به فتواى شما خمس دارد - خمسش را داده، حالا قيمت آن‌ها زياد شده است؛ آيا سر سال كه حساب مى‌كند، بايد آن زيادۀ قيمت ابزار و دكان را هم حساب كند يا نه؟

بسمه تعالى، ترقى قيمت آن، خمس ندارد.

[سؤال 143] ‘ 1850

2. عده‌اى در مورد عدول از بعضى مراجع، واهمه از باطل بودن اعمال گذشتۀ خود دارند، نظريۀ حضرت عالى در اين مورد چه بوده؟ به طور واضح بيان فرماييد موجب تشكر است.

بسمه تعالى، اعمال گذشته اگر مطابق واقع يا مطابق با فتواى كسى كه لازم بود از او تقليد نمايند انجام گرفته، محكوم به صحت است.

[سؤال 144] ‘ 1504

4. توضيحاً اين‌كه ما قبل از آمدن امام به وطن، از شخص ديگرى تقليد مى‌كرديم

كه شش ماه ماندن در محل يا بيشتر از آن را در حكم وطن مى‌دانست. قبل از وقتى كه به امام رجوع شود - شايد حدود كمتر از يک سال - در اين مسأله كه امام مى‌گويند: در غير وطن ماندن براى هر چند سال كه باشد، حكم مسافر بر ما بار است، ما نماز و روزه را مانند وطن به‌جا آورده‌ايم. تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اگر مطابق تقليد صحيحى عمل كرده‌ايد قضا ندارد.

[سؤال 145] ‘ 3242

3. كيف هي أعمالي السابقة التي كنت أعمل بها على فتاوى المرجع الذي كنت اُقلّده، هل اُعيدها أم هي مجزية مبرئة للذمة؟ أرجو التفصيل بالجواب.

بسمه تعالى، إذا وقعت مطابقة للتقليد الصحيح تجزئ و إلاّ فهي محكومة بالبطلان إلاّ إذا كانت موافقة لفتوى من يجوز تقليده فعلاً.

[سؤال 146] 82

بسمه تعالى 24 / 11 / 1361

محضر مقدس حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مرجع عالى‌قدر و رهبر عالى مقام انقلاب اسلامى ايران

محترماً در مورد مدت و زمان‌هايى كه يک فرد مسلمان نماز و عبادات خود را از بدو بلوغ انجام داده مطابق رسوم و روش معموله والدين در منزل و يا پيشنماز در مسجد، ولى مُقلّد نبوده يا از لزوم و وجوب تقليد بى‌اطلاع بوده و اهميت تقليد را نمى‌دانسته است ولى بعداً با رساله‌هاى مراجع معظم آشنا شده و وجوب تقليد را دريافته است و به آن عمل مى‌كند. آيا براى مدت و زمان‌هايى كه نماز بدون تقليد خوانده بايد همۀ آن‌ها را قضا نمايد يا خير؟ و آيا براى زن و مرد اين حكم يكسان است؟

بسمه تعالى، اعمال گذشته صحيح است در صورتى كه مطابق واقع يا مطابق فتواى مجتهدى كه تقليد او جايز است باشد.

[سؤال 147] 83

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

كسى كه به هيچ مجتهدى اعتقاد نداشته باشد كه از او تقليد كند مى‌تواند به رأى خود تكاليف شرعى‌اش را انجام بدهد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، رأى كسى كه مجتهد نيست اعتبار ندارد و عمل غير مجتهد اگر به اميد رسيدن به واقع از او صادر شود و مطابق با واقع يا با فتواى مجتهدى كه لازم بود از او تقليد كند باشد صحيح و مجزى است و گرنه باطل است.

[سؤال 148] ‘ 1574

2. شخصى مقلد مرجعى بوده، به دستور همان مرجع با غسل جمعه نماز مى‌خواند. در حال حاضر آن شخص به مرجع ديگرى عدول كرده است. آيا نمازهايى كه با غسل جمعه خوانده بايد دوباره بخواند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر تقليد صحيح بوده نماز صحيح و اعادۀ آن لازم نيست.

[سؤال 149] ‘ 5022

2. اگر مدتى از بلوغ بگذرد (مثلاً 1 يا 2 سال) و در اين مدت از روى نادانى، عمل به تقليد نكرده باشد و اصولاً به مسائل واجب آگاهى نداشته باشد، آيا بعد از مقيد شدن

و آگاه شدن بايد واجبات آن مدت، مانند نماز و روزه را قضا بكند؟

بسمه تعالى، عملى كه بدون تقليد انجام گرفته، اگر مطابق فتواى مجتهد اعلم باشد محكوم به صحت است.

[سؤال 150] 84

بسمه تعالى 14 / 9 / 1361

اى پدر بزرگوارم و اى پير جماران و اى رهبر مسلمانان جهان؛ حضرت آيت اللّه

العظمى امام روح اللّه موسوى الخمينى، با كمال احترام، توجه جناب‌عالى را به عرايض ذيل معطوف مى‌دارم:

اين‌جانب تا كنون نمى‌دانستم كه بايستى از مرجعى تقليد نمايم، حال كه فهميدم، دست التماس و توبه و استغفار به شما دراز مى‌كنم، و از قرارگاه كربلا و از فرسنگ‌ها

راه از شهر جنگ، اهواز دست شما را مى‌بوسم و با كمال شرمندگى از خداى بزرگ طلب توبه و مغفرت مى‌نمايم و خواهشمندم مرا مورد عفو و بخشش قرار دهيد. حال به جز جناب‌عالى كسى را شايسته چنين امرى نمى‌دانم. اميدوارم مرا به مقلدى قبول بفرماييد. ضمناً اين‌كه تا كنون از مرجعى تقليد ننموده‌ام، اگر كفاره و جرايم شرعى دارد، استدعا دارم مشخص فرماييد. و نمازهاى يوميه‌اى كه تا كنون انجام داده‌ام، چه مى‌شود؟

در خاتمه بنده از بدو استقرار جمهورى اسلامى تا كنون به نام از شما تقليد مى‌كردم، ولى حال براى احتياط از اين تاريخ كه اين مرقومه را نوشته‌ام، از شخص جناب‌عالى تقليد مى‌كنم. اميدوارم هميشه در ظل توجهات خداى تبارك و تعالى و امام زمان سلامت و سعادت بوده باشيد و سايۀ پرمهر و محبت شما بر سر من و خانواده‌ام و تمام مسلمين جهان برقرار باشد. با كمال احترام

بسمه تعالى، مى‌توانيد فعلاً تقليد نماييد و نسبت به اعمال گذشته، اگر مطابق فتواى فعلى باشد، تكليفى نداريد.

[سؤال 151] 85

بسمه تعالى 14 / 12 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مرجع عالى‌قدر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، مدّ ظله العالى

هر گاه شخصى كه مقلد حضرت‌عالى بوده و هست، لكن در جو خفقان رژيم منحوس پهلوى معدوم، به علت عدم دسترسى به رساله عمليه و فتاواى حضرت‌عالى

به يک يا چند مسأله به نحوى كه مذكور شد، عمل نشده، و بعد از پيروزى جمهورى اسلامى متوجه اين معنا مى‌شود. آيا عمل گذشته او مجزى است يا خير؟ لطفاً بيان فرماييد. و السلام عليكم و على عباد اللّه الصالحين

بسمه تعالى، اگر مطابق فتوا نبوده، مجزى نيست.

[سؤال 152] 86

بسمه تعالى 10 / 9 / 1361

با سلام و درود خدمت رهبر كبير انقلاب و اميد محرومان جهان و با آرزوى موفقيت براى شما برادران خدمتگزار اسلام چند سؤالى داشتم كه مى‌خواستم جواب روشنى مرقوم داريد.

1. من تا اوايل سال 60 (تقريباً اواخر سال 59) هنوز درست مسأله مسافر در مورد بلاد كبيره را درک نكرده بودم؛ بنابراين طبق روال سابق كه از مجتهد ديگر تقليد مى‌كردم عمل مى‌نمودم. حال تكليف وظايف و فرائضى كه قبلاً انجام داده‌ام چيست؟

بسمه تعالى، اگر مطابق تقليد صحيح بوده يا طبق فتواى مجتهد فعلى كه تقليد او لازم است باشد، صحيح است.

2. وطن اصلى من در سرشک نايين است كه سالى يكى دو بار به آن‌جا مى‌روم. چون از اهالى خانواده كسى در آن‌جا نداريم و در جاى ديگر هم وطن دومى انتخاب نكرده‌ام، بنابراين همه‌جا نماز من شكسته است و اين مرا به شک انداخته است كه آيا تكليفم درست است يا نه؟

بسمه تعالى، در غير وطن، حكم مسافر داريد و در وطن، نماز شما تمام است؛ مگر از آن اعراض كرده باشيد.

3. چون مى‌دانم كه در حدود يک سال ديگر در تهران نيستم، آيا مى‌توانم تهران را به عنوان وطن دوم انتخاب كنم؟

بسمه تعالى، نمى‌توانيد.

4. از ارتش ماهانه يا سالانه چيزهايى از جمله لباس، پارچه، حوله، ملافه، پوتين و غيره مى‌دهند، آيا اگر از سر سال خودم گذشت و مورد مصرف واقع نشد خمس دارد يا نه؟ و اگر خمس دارد به قيمت روز يا به قيمت خريدارى شده؟

بسمه تعالى، اگر در مقابل كار نمى‌دهند خمس ندارد.

5. آيا پول خمس را مى‌شود به حساب جنگ‌زدگان يا حساب 100 و يا حساب‌هاى ديگرى كه براى ارگان‌ها است واريز كرد و اگر نمى‌شود چطورى به صاحب آن برسانيم؟ با تشكر

بسمه تعالى، عجالتاً اجازه نمى‌دهم.

[سؤال 153] 87

بسمه تعالى 20 / 2 / 1361

دفتر امام خمينى، سلام عليكم، اميدوارم كه همواره در پناه ذات پاک حضرت احديت و در ظلّ توجهات ولى عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در تمام مراحل زندگى موفق و مؤيد و منصور باشيد. و خواهشمندم فتاواى حضرت امام - مدّ ظله العالى - را در پاسخ سؤالات اين‌جانب مرقوم فرماييد. قلباً و قبلاً متشكرم. خداوند بر توفيقاتتان بيفزايد.

1. اگر مسلمانى (شيعه مذهب) مجتهد نباشد و به احتياط هم عمل ننمايد، وظيفۀ او تقليد از مرجع اعلم جامع الشرايط مى‌باشد. حال اگر اين چنين شخصى تقليد هم نكرد، از نظر شرع مقدس چه وضعيتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر اعمالش برخلاف فتواى مجتهدى كه بايد از او تقليد كند باشد، باطل است.

2. پدر و مادر من پسرى بزرگ‌تر از من داشتند كه در سنين طفوليت (دو سالگى) مرده است و بعد از مرگ او، اولاد ارشد پدر و مادر من هستم؛ آيا بعد از مرگ پدر و مادرم، طبق مسائل موجود در توضيح المسائل، نماز و روزۀ قضاى آن‌ها بر عهدۀ من (كه پسر دومشان هستم) واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، شما پسر بزرگ‌تر هستيد.

3. بعضى از خانم‌ها در مسائل مختلف طهارت، داراى وسواس هستند، به حدى كه در بعضى موارد مطلقاً فتواى مرجع تقليدشان را نيز قبول نكرده و فقط عمل به همان برنامۀ وسواسشان مى‌كنند؛ آيا در اين موردهاى خاص، لطمه‌اى به باب تقليدشان مى‌خورد يا خير؟

بسمه تعالى، جايز نيست و بايد از وسوسه اجتناب نمايند.

4. اين‌جانب با شغل مقدس آموزگارى، قريب به پنج سال است كه ازدواج كرده و جدا از پدرم زندگى مى‌كنم. از همان اول زندگى، با مختصر پس‌انداز دوران مجردى و گرفتن وام‌هاى بانكى، اقدام به تهيۀ

يك خانۀ هشتاد متر مربع زير بنا نمودم؛ در نتيجه از همان اوايل، نه تنها در پايان هيچ سالى پس‌انداز نداشتم، بلكه هنوز هم دارم قسط‌هاى بدهى‌ام را پرداخت مى‌كنم؛ بنابراين از نظر وجوهات شرعيه وضع گذشته‌ام چه مى‌شود؟ و حال بايد چه كار كنم؟

بسمه تعالى، اگر قبلاً پس‌اندازى كه سال بر آن گذشته باشد داشته‌ايد، بايد خمس بدهيد.

5. آيا ما مى‌توانيم جهت تعيين سال و پاک كردن اموالمان به آن دفتر مراجعه كنيم؟ در غير اين صورت، نمايندۀ رسمى و كاملاً مورد اعتماد حضرت امام در اين مورد در منطقۀ گنبد چه كسى است تا به ايشان مراجعه نماييم؟ لطفاً راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، مى‌توانيد در قم به جناب حجت الاسلام و المسلمين آقاى پسنديده مراجعه كنيد.

6. اگر انسان در برخورد با خانم‌هاى وسواسى (در آب و آبكشى مبتلا به وسواس هستند) به ناچار در بعضى از مواقع، قسم‌هاى دروغين ياد كند (مثلاً اصلاً دستگيرۀ فلان درب نجس نبوده؛ اما ايشان سؤال مى‌كند كه شما كه به دستگيرۀ در دست زده بوديد، دستتان را آب كشيديد يا نه و امثالهم؛ اگر بگويد: نكشيدم، مسلماً در اين رابطه خيلى چيزهاى ديگر، بى‌جهت آبكشى مى‌شود؛ اگر هرچه بگويد آب كشيدم ولى قبول نشود، به ناچار قسم دروغ ياد كند و خانم وسواسى هم قبول كند) گفتن اين قسم‌هاى دروغ در اين مورد خاص از نظر شرع مقدس چه وضعيتى دارد؟ (توضيح اين‌كه چون واقعاً دستگيره نجس نبوده، ايشان دستش را آب نكشيده؛ ولى به دروغ قسم ياد مى‌كند كه آب كشيدم).

بسمه تعالى، قسم دروغ جايز نيست؛ ولى سعى كند طورى قسم ياد كند كه دروغ نباشد؛ مثل اين‌كه قسم بخورد كه نجس نيست.

[سؤال 154] 88

بسمه تعالى

چنانچه براى پرسيدن يک مسأله شرعى، دسترسى به مرجع اصلى و يا نمايندۀ وى به عللى در يک زمان مشخصى نباشد و مسأله را از كسى ديگر بپرسد يا از كسان ديگرى بپرسد و اين جواب‌ها بعضى مثل جوابى باشد كه بعداً كه به مرجع تقليدش دسترسى پيدا كرد و پرسيد باشد و بعضى هم مقدارى با آن متفاوت باشد، اما در عين حال وقتى كه به مرجع تقليدش يا نماينده‌اش دسترسى پيدا كرد سؤالش را بپرسد و جوابش را بگيرد، با توجه به اين موضوع، تنها اين نكته كه فقط به جواب مرجع

تقليدش عمل نمايد و نظر ساير مراجع را - هر چند كه مقدارى با جواب مرجع تقليد خودش فرق داشته باشد - محسوب ننمايد، كافى است؟ يعنى در صورت دريافت جواب‌هاى متعدد موافق و يا غير موافق مرجع خودش، اين كافى است كه فقط به نظر مرجع تقليد خودش رفتار نمايد؟

بسمه تعالى، بايد به نظر مرجع تقليدش عمل كند و عمل او در صورتى محكوم به صحت است كه موافق نظر مرجع تقليدش باشد.

[سؤال 155] 89

بسمه تعالى 28 / 11 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى، دامت بركاته العاليه

1. در خصوص مسائل مستحدثه‌اى كه در رسالۀ عمليه و يا تحريرالوسيلۀ حضرت امام عنوان نشده و بعضاً استفتا كرده‌اند، و افراد عامى بر حسب اطمينانى كه به فلان

روحانى داشتند، از او سؤال كرده و طبق جواب آن شخص عمل كرده‌اند. پس از چند سال معلوم مى‌شود كه اشتباه شده و اين اشتباه، از ناحيۀ روحانى بوده. آيا عباداتى كه

سؤال كننده انجام داده، قضا دارد يا خير؟ ضمن اين‌كه اگر بنا باشد روزه و نمازهاى گذشته را قضا كند، از زندگى عادى باز مانده و تكليف ما لايطاق مى‌شود.

بسمه تعالى، اگر بر خلاف وظيفه عمل كرده بايد قضا نمايد.

2. مسأله ديگر در خصوص افرادى است كه بدون قصد توطّن، ساليان متمادى در يک شهر سكنا دارند. آيا اگر 8 يا 10 سال مانده باشند، صدق توطّن مى‌كند يا بايد بيشتر بمانند؟ و در هر صورت، ميزان چه مقدار است؟

بسمه تعالى، مقدار ذكر شده، كافى در صدق وطن نيست.

[سؤال 156] ‘ 5721

2. مكلفى كه مدتى اعمال خود را بدون تقليد انجام داده است و حالا مقلد شده است، براى بررسى صحت يا عدم صحت اعمال گذشته‌اش (اعمالى كه در زمانى كه

تقليد نمى‌كرده منظور است)، آيا بايستى تحقيق كند كه زمان انجام عمل فتواى مجتهدى كه وظيفه‌اش تقليد از او بوده و يا فتواى مجتهدى كه فعلاً بايد از او تقليد كند،

چه بوده است؟

بسمه تعالى، لازم نيست و چنانچه عمل مطابق فتواى فعلى بوده، صحيح است.

[سؤال 157] ‘ 722

2. اگر شخصى در مورد احكام تقليد چيزى نفهمد، يعنى به او نگويند كه بعد از اين‌كه آدم جنب شد، به دوران بلوغيت رسيده، بايد تقليد كند و تقليد نكند، آيا بايد نمازهاى بعد از بلوغيت كه همان يک سال مى‌باشد را قضا كند؟ و اگر بايد قضا كند، همان يک سال است (بعد از دوران بلوغيت)؟ توضيح دهيد و من از يک نفر پرسيدم و گفتند كه اگر نمازهايى را كه خوانده است، با احكام نماز درست است نبايد قضا كند ولى چنانچه با احكام نماز (ركن‌هاى نماز) درست نيست بايد قضا كند.

بسمه تعالى، اگر عملى كه انجام داده، مطابق فتواى مجتهدى است كه بايد از او تقليد كند صحيح است و الاّ نمازهايى كه بر خلاف وظيفه شده و در اركان آن خللى حاصل شده - مثل اين‌كه غسل او باطل بوده - بايد قضا شوند و در غير اركان، اگر تقصير در تقليد نكرده قضا ندارد.

[سؤال 158] 90

بسمه تعالى 6 / 1 / 1362

محضر مبارک مرجع بزرگوار، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، مستدعى است نظر مبارک را در مورد مسائل زير بيان فرماييد.

1. كسى كه اصلاً نمى‌دانسته تقليد يعنى چه و چند سال هم بدون تقليد عمل نموده است، تكليف فرائض انجام شدۀ او چگونه است؟ آيا آن‌ها را اعاده نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مطابق تقليد كسى كه عمل به فتواى او - يا در زمان عمل يا

فعلاً - لازم است عمل كرده قضا و اعاده ندارد و مجرد مطابق بودن عمل با فتوا كافى است، هر چند از روى جهل باشد.

2. كسى كه از راه‌هاى مذكور در رسالۀ عمليه در مورد تعيين مجتهد اعلم عمل ننموده و به طريق ديگر براى او يقين حاصل شده بود كه فلان مجتهد اعلم است و حال به غلط بودن آن راه تحقيق پى برده و متوجه موضوع شده است، تكليف اين شخص چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر اعمالى كه انجام داده مطابق فتواى كسى كه عمل به فتواى او لازم است بوده، كافى است.

3. آيا جهت رمى جمرات براى افراد ضعيف و پير و بيمار كه نمى‌توانند در آن گرما و ازدحام رمى نمايند

الف. اگر چنانچه خودشان بخواهند رمى نمايند، احتمال از بين رفتن آنان مى‌باشد، نيابت در رمى صحيح است؟

بسمه تعالى، اگر وقتى كه خودشان بتوانند رمى كنند، نباشد صحيح است.

ب. كسانى كه اين‌گونه عمل كرده‌اند و در يک و يا هر سه روز نايب گرفته‌اند، آيا حج آنان صحيح است يا باطل؟

بسمه تعالى، در هر صورت حج صحيح است.

ج. اگر چنانچه باطل است، تكليف اين‌گونه اشخاص در حال حاضر چگونه است؟ و آيا هنوز محرم مى‌باشند؟

بسمه تعالى، محرم نيستند هر چند رمى آن‌ها باطل باشد و حكم رمى گذشت.

4. كسى كه به حكم مفتى عربستان در مورد اول ماه ذى الحجه يقين حاصل نمى‌كند، در مورد عرفه و عيد قربان چگونه عمل نمايد؟

بسمه تعالى، در وقوفين تبعيت از آن‌ها لازم است.

5. بلاد كبيره به چه شهرهايى گفته مى‌شود؟

بسمه تعالى، شهرهايى كه عرفاً بسيار بزرگ و خارق‌العاده باشد - مانند تهران فعلى - را بلاد كبيره خارق‌العاده مى‌گويند.

6. شخصى متولد شهرى است كه از آن شهر در حدود 25 سال است به همراه خانوادۀ خويش به تهران عزيمت كرده است و هيچ‌گونه ملک و منزل مسكونى در آن شهر ندارد و در اين چند سال نيز منزل شخصى در تهران نداشته است و هر چند مدت را در يک نقطه از شهر تهران بوده است و در حال حاضر با توجه به اين‌كه كار او در نقطۀ خارج از محلۀ منزل مسكونى فعلى او - كه در آن‌جا به طور

موقت زندگى مى‌كند - واقع مى‌باشد (حدوداً 10 كيلومتر يا بيشتر فاصله دارد) تكليف نماز و روزۀ او چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر تهران قبل از كبيره شدن را وطن خود قرار داده، در فرض مذكور، در تهران و محل كار نمازش تمام است و در غير اين صورت، حكم مسافر دارد و در وطن اصلى اگر اعراض نكرده نيز نمازش تمام است و در صورت اعراض، حكم مسافر دارد.

[سؤال 159] ‘ 7187

3. در روستاهاى كشور ما مردم نماز مى‌خوانند و روزه مى‌گيرند ولى اكثراً مرجع تقليد ندارند و از احتياط هم استفاده نمى‌كنند؛ بلكه يا به آنچه كه از پدرشان شنيده‌اند

عمل مى‌كنند و يا به حرف مردم. اين اشخاص آيا نماز و روزه‌شان صحيح است؟

بسمه تعالى، عمل او اگر مطابق فتواى مجتهدى باشد كه بايد از او تقليد كند صحيح است.

كيفيت به دست آوردن فتواى مجتهد

[سؤال 160] ‘ 4679

4. فقيهى در رساله‌اش مسأله را يک نوع نوشته است مثلاً نوشته تسبيحات اربعه را سه بار واجب است در نماز بخوانند ولى موقعى كه از خودش سؤال شد فرمودند مستحب است، مقلد موظف است به كدام يكى از اين‌ها عمل بنمايد.

بسمه تعالى، مى‌تواند دو مرتبه استفتا كند.

[سؤال 161] 91

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت مستطاب حجت الاسلام و المسلمين آيت اللّه العظمى امام خمينى دامت بركاته، پس از عرض ارادت تقاضا مى‌شود پاسخ هر يک از سؤالات ذيل را مشروحاً مرقوم فرماييد. سپاسگزارم.

1. آيا حاشيۀ عروه كه به صورت مستقل سال‌ها پيش طبع شده با فتاواى فعلى حضرت‌عالى موافق است؟

بسمه تعالى، در موارد اختلاف با تحرير الوسيله، تحرير مقدم است.

2. آيا مى‌توان شهريه را در مستحبات مالى مثل عقيقه براى فرزند و يا كمک مالى به ارحام و يا قرض دادن و يا رفتن به زيارت معصومين عليهم السلام مصرف كرد و به طور كلى مصارف شهريه چه چيزهايى مى‌تواند باشد؟

بسمه تعالى، آنچه كه به حسب متعارف از شئون زندگى طالب علوم دينى شمرده مى‌شود در صرف شهريه در آن مجاز است.

3. عده‌اى از طلاب صندوقى تأسيس مى‌كنند تا بتوانند هر وقت پولى خواستند از اين صندوق قرض بگيرند و يا به رفقايشان قرض بدهند و براى اين كار هر يک در هر ماه مقدار معينى به صندوق مى‌پردازند آيا مى‌توان اين مقدار را از شهريه پرداخت؟

بسمه تعالى، آقايان طلاب علوم دينى أيدهم اللّه تعالى نبايد از سهم مبارک امام عليه السلام زايد بر احتياجات روزمره دريافت كنند و پس‌انداز نمايند.

4. پارك كردن وسائط نقليه در كوچه و خيابان و نيز كاه گل درست كردن و يا ريختن مصالح بنايى در آن‌ها چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر موجب سد معبر يا مزاحمت عابرين نباشد اشكال ندارد وگرنه جايز نيست.

5. اگر پدر فرزندش را از عملى نهى كند آيا ارتكاب آن عمل در صورتى كه پدر از انجام آن مطلع نمى‌شود، حرام است؟

بسمه تعالى، در عمل غير واجب اگر موجب اذيت پدر باشد جايز نيست.

6. آيا بر زن ستر وجه و كفين در جايى‌كه ريبه و تلذّذ نيست يا مشكوک است، واجب است؟

بسمه تعالى، به احتياط واجب بايد وجه و كفين را نيز بپوشاند.

7. شخصى نصف مشاع منزلى را براى سكونت خود مى‌خرد و سپس با شريكش تصالح مى‌كند و سهم خود را جدا مى‌كند و ديوارى در ميان خانه مى‌كشند و هر نيمه به صورت منزلى مستقل درمى‌آيد. بعد از مدتى نيمۀ دوم را هم مى‌خرد و داشتن چنين خانه‌اى - مجموع دو نيمه - زايد بر شأن او هم نيست ولى از نيمۀ دوم استفاده نمى‌كند و پس از مدتى آن را اجاره مى‌دهد آيا بايد خمس منزل را بدهد و حج هم بر او واجب مى‌شود؟ و آيا در حكم فرقى هست بين اين‌كه احتياج به مال الاجاره آن داشته باشد و بدين جهت خودش آن را مورد استفاده قرار ندهد و يا فرقى نيست؟

بسمه تعالى، قسمتى كه براى سكونت نيست متعلّق خمس است ولو اين‌كه براى احتياج به وجه‌الاجاره آن را اجاره بدهد ليكن در صورت احتياج به وجه اجارۀ آن در معيشت استطاعت با آن متحقق نمى‌شود.

[سؤال 162] ‘ 128

2. در مواردى بين مسائل مندرجه در كتاب شريف تحرير الوسيله با رساله‌هاى عمليۀ فارسى اختلاف هست. در چنين مواردى عمل به كدام‌يک مجزى است؟

بسمه تعالى، تحرير الوسيله مقدم است.

[سؤال 163] ‘ 2351

3. هل كتابكم (تحرير الوسيلة) يجوز العمل به؟ و ما قولكم في الاختلافات بوجوده في تحرير الوسيلة و في توضيح المسائل؟

بسم اللّه الرحمن الرحيم، في موارد الاختلاف يكون المحكّم هو كتابنا تحرير الوسيلة.

[سؤال 164] 92

بسمه تعالى

حضور محترم حضرت آيت اللّه امام خمينى ادام اللّه ظله، استدعا دارد به مسائل ذيل پاسخ فرماييد كه موجب حاجت است.

1. در توضيح المسائل مسأله 2566 مرقوم شده: «در اشيايى كه كسى پيدا مى‌كند اگر نشانه‌اى دارد كه مى‌تواند صاحبش را پيدا كند، اگرچه بداند صاحبش سنى يا كافر است». آيا در اين مسأله، سنى كافر محسوب نشده و اين خود يک نوع سوء تعبير نسبت به برادران اهل سنت نيست؟ با آن همه تأكيدات كه آن امام عظيم الشأن در اتحاد و اتفاق بين شيعه و سنى مى‌فرمايند؟

بسمه تعالى، عبارات توضيح المسائل از من نيست و فقط از جهت فتاوى مورد تأييد است.

2. آيا فرزندان معدومين (منافقين) از جد و جده ميراث مى‌برند؟ در صورتى كه پدر و مادر فرد اعدام شده مخالف عمل فرزند اعدامى خود باشند.

بسمه تعالى، اگر نوبت ارث به آنان برسد ارث مى‌برند.

3. هرگاه پدرى داراى فرزند يا فرزندانى باشد كه مخالف دستورات اسلام و تارک صوم و صلاة و ساير وظايف شرعيه بوده و از هيچ عمل خلاف شرع مقدس ابا نداشته باشند، آيا پدر يا مادر مى‌توانند آن‌ها را از ارث ماترک محروم و دارايى خود را وقف امور خيريه بنمايند؟ با عرض تشكر

بسمه تعالى، اختيار اموال شخص با خود او است و در حال حيات اگر اموال را وقف كند و تحويل جهت وقف دهد از تركه او نمى‌شود و به ارث نمى‌رسد.

[سؤال 165] 93

بسمه تعالى 6 / 3 / 1361

محضر مبارک رهبر كبير انقلاب امام امت، سلام عليكم و رحمة اللّه

پس از عرض سلام و آرزوى سلامتى و تعجيل در فرج امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف اين‌جانبان معروض مى‌داريم كه از محضر مباركتان چند سؤالى داشتيم.

1. آيا رساله نوين كه چاپ شده و در دسترس عموم مردم مى‌باشد مورد تأييد حضرت‌عالى مى‌باشد يا نه؟

بسمه تعالى، در موارد مشكوک با رساله‌هاى ديگر اين‌جانب تطبيق شود.

2. كسى كه از يک طرف تهران به طرف ديگر مى‌رود و اين كار هر روز تكرار مى‌شود و اين مسافت بيش از مسافت شرعى است روزه و نماز اين شخص چگونه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال حكم مسافر مترتب است.

[سؤال 166] 94

بسمه تعالى 28 / 7 / 1361

نظر به اين‌كه بعضى انتشار داده‌اند كه استفتائات، در دفتر امام، به نظر حضرت امام نمى‌رسد و خود آقايان جواب مى‌دهند، لطفاً پيرامون صحت و سقم اين موضوع، هرچه هست مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، شايعۀ مزبوره صحت ندارد و شايد از مغرضين باشد و تمام جواب استفتائات كه داراى مهر اين‌جانب در ذيل است، به نظر اين‌جانب مى‌رسد.

[سؤال 167] ‘ 987

5. آيا اين رهنمودهاى 16 گانه منتشره، از امام امت است (نماز را در پنج وقت بخوانيد؛ كم بخوابيد...).

بسمه تعالى، اگر مهر يا امضاى معتبر ندارد، نبايد اسناد بدهند؛ و آنچه نسبت داده شده است كه نمازها را در پنج وقت بخوانيد، دروغ و افترا است.

[سؤال 168] ‘ 4

3. در جلد چهارم رسالۀ نوين، صفحه 280 در مقدار ديۀ قتل خطايى آمده است: 1. (30 شتر واردِ در 4 سال و 20 ماده و 20 نر واردِ در سومين سال و 20 عدد داخلِ در

دومين سال) و به نظر مى‌رسد از آن‌جا كه تعداد شترها، 90 شتر مى‌شود و حال آن‌كه بايد 100 شتر باشد، اشتباهى رخ داده است!

بسمه تعالى، در به دست آوردن مسائل، تحرير الوسيله را ميزان قرار دهيد.

[سؤال 169] ‘ 727

8. آيا كنار هم قرار دادن چند مسألۀ شرعيه (از رساله يا غير آن) و حاكم كردن روابط صحيح ميان آن‌ها و مسأله‌اى جديد را نتيجه گرفتن صحيح است؟

بسمه تعالى، بدون علم به فتواى مجتهد، حق ندارد چيزى را به مجتهد نسبت بدهد.

[سؤال 170] 95

بسمه تعالى 17 / 8 / 1360

خدمت رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران، ياور مستضعفين زمين و نايب بر

حق حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، پس از عرض سلام؛ سلامتى و موفقيت آن حضرت را از خداوند تبارک و تعالى خواستارم.

سؤالاتى پيش آمده است كه از آن مقام والا تقاضاى جواب دارم. اميدوارم از اين‌كه وقت گرامى شما و امت عزيز اسلام را مى‌گيرم مرا ببخشيد.

1. آيا كتاب «رساله نوين» نوشته آقاى بى‌آزار شيرازى مورد تأييد شما هست يا خير؟ آيا توضيحات خود نويسنده مورد تأييد نيست يا قسمت ترجمه شده از تحرير الوسيله غلط است و بالطبع مورد تأييد نيست؟

بسمه تعالى، بايد با رساله‌هاى ديگر اين‌جانب تطبيق شود.

2. رفت و آمد به خانۀ افرادى كه عليه امام خمينى يا عليه انقلاب اسلامى حرف مى‌زنند و دولت را قبول ندارند صحيح است يا خير؟ به خانه كمونيست‌ها چطور؟

بسمه تعالى، اگر موجب تأييد آن‌ها شود جايز نيست و بايد آن‌ها را نهى از منكر و ارشاد نمود، و كمونيست‌ها كافرند و از مراوده با آنان اجتناب كنند.

3. رفت و آمد به خانه مسلمانانى كه نماز نمى‌خوانند و اعضايى از خانواده آن‌ها بى‌حجابند، صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب است آن‌ها را امر به معروف و نهى از منكر نمود و چنانچه ترک رفت و آمد موجب اصلاح آن‌ها است ترک، واجب است.

4. آيا شمع نذر كردن صحيح است؟ آيا حدى دارد؟ به طور مثال روز عاشوراى امسال در يک حسينيه حدود 1000 شمع سوزانده شد، نظر شما در اين‌باره چيست؟

بسمه تعالى، موارد مختلف است.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار؛ از عمر ما بكاه و بر عمر او بيفزاى

[سؤال 171] ‘ 2593

4. اگر چنانچه انسان اجمالاً بداند در بعضى مسائل رساله‌اى اشتباهاتى شده است، ولى نمى‌داند كدام مسائل، آيا صِرف اين اجمال مانع از استفادۀ آن رساله مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، بايد رساله‌اى كه از او فتواى مرجع تقليد اخذ مى‌شود، مورد اعتماد و اطمينان باشد.

[سؤال 172] ‘ 5792

2. ما فتواهاى جديد امام را كه از يک سال پيش فتوا داده‌اند، از كجا بايد به دست بياوريم به طور كامل؟

بسمه تعالى، اگر در رساله‌ها نيست استفتا نماييد.

[سؤال 173] 96

بسمه تعالى 1 / 2 / 1362

محضر مقدس بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت حجت الاسلام و المسلمين، آيت اللّه العظمى امام خمينى، متّع اللّه المسلمين بطول بقائكم الشريف، پس از اهداى افضل سلام و تحيات وافره، محترماً معروض مى‌دارد:

1. در صورتى كه حواشى حضرت‌عالى بر عروة الوثقى احياناً با متن تحرير الوسيله اختلافى داشته باشند، كدام را مقدم بداريم؟

بسمه تعالى، تحرير الوسيله مقدم است.

[سؤال 174]

2. اگر احياناً فتوايى را فقط حاشيۀ بر عروه متعرض بود، ملاک عمل قرار گيرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در تحرير نبود معتبر است و بايد عمل شود.

[سؤال 175] 97

بسمه تعالى

خواهشمند است به سؤالات فقهى زير پاسخ فرماييد.

1. در بعضى مسائل بين عروة الوثقى، تحرير الوسيله و رسالۀ فارسى اختلاف هست. لطفاً بيان فرماييد كه به ترتيب، كدام‌يک مقدم است؟

بسمه تعالى، اگر اختلاف ديده شد استفتا شود.

2. آيا صلۀ ارحام با خويشاوندى كه كافر يا مرتد محسوب مى‌شود نيز واجب است؟

بسمه تعالى، صلۀ رحم مطلقاً واجب است.

3. اگر ارحام انسان مرتكب فسق علنى مى‌شوند، به طورى كه معاشرت با آن‌ها انسان را نيز در معرض گناه قرار مى‌دهد، آيا بازهم معاشرت با آنان واجب است؟

بسمه تعالى، بايد سعى كند در گناه واقع نشود؛ بلكه آنان را ارشاد نمايد.

4. از نظر شرعى، چه نوع صحبتى غيبت محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر به قصد تنقيص و عيب‌جويى كلامى پشت سر مؤمنى بگويد كه مطابق واقع هم باشد غيبت است.

5. در تحرير الوسيله، در قسمت شرايط امام جماعت نوشته شده كه على الاقوى صفت عدالت با ارتكاب گناه صغيره زايل مى‌شود؛ در حالى كه در قسمت شرايط مفتى و قاضى احتياط واجب شده است. كدام‌يک صحيح است؟

بسمه تعالى، احتياط است.

[سؤال 176] ‘ 6986

2. جزوه‌اى كه با نام بعض الاحكام منتشر شده؛ آيا عمل به مقتضاى آنچه در آن است؛ اگرچه مخالف با رسالۀ عمليه فارسى يا تحرير الوسيله و غيره باشد؛ مجزى است؟

بسمه تعالى، موارد اختلاف را استفتا كنند.

طريق احراز عدالت

[سؤال 177] ‘ 1821

3. يشترط في المفتي أن يكون عادلاً، و يكتفى بحسن الظاهر في إثبات ذلك؛ السؤال هو: ما المقصود ب- «حسن الظاهر»؟ هل هو اليقين الناشئ عن المعاشرة و المعرفة الشخصية، أم هو يبنى على ما يقوله الآخرين حول المفتي؟

بسمه تعالى، المراد حسن ظاهره في أقواله و أفعاله الكاشف عن اهتمامه على التجنّب عن الحرام و على المواظبة على الواجبات.

[سؤال 178] ‘ 5931

4. اصرار به مخالفت احتياطات وجوبى بدون مراجعه به غير مستلزم فسق است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر بدون حجت اصرار به مخالفت مى‌كند معامله عدالت با او نمى‌شود على الاحوط.

اشتباه در نقل فتوا

[سؤال 179] 98

بسمه تعالى

مسأله‌گو اگر در بيان مسأله حقوقى اشتباه كرد مثلاً گفت بعضى از اشيا خمس دارد و كسى كه اين مسأله را شنيده بود بدان عمل كرد و خمس داد سپس معلوم شد كه مسأله‌گو اشتباه كرده و شى‌ء مزبور خمس نداشته آيا اين گوينده ضامن است يا خير؟

بسمه تعالى، مسأله‌گو در فرض سؤال ضامن نيست.

[سؤال 180] ‘ 2068

6. اگر كسى مسأله‌اى را اشتباهاً گفته كه انجام آن مستلزم كفاره است، حال كفاره بر گوينده واجب است يا عمل كننده يا برخى يا اصلاً كفاره ندارد مطلقاً.

بسمه تعالى، مسأله گو ضامن كفاره نيست.

بيان احكام شرعى زنان توسط مرد

[سؤال 181] ‘ 3992

6. آيا گفتن و تشريح مسائل مربوط به بانوان (نفاس، استحاضه) در صورت نبودن يک زن آگاه، مرد مى‌تواند براى زنان تشريح كند؟

بسمه تعالى، اگر مفسده نداشته باشد مانع ندارد.

اختلاف نايب و وصى با موجر و موصى در تقليد

[سؤال 182] 99

بسمه تعالى

محضر مبارک آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته العالى

با كمال احترام بفرماييد: چنانچه شخصى مقلد يكى از مراجع محترم بوده و وصيت كرده مبلغ سهمين و زكات را از اموالش اخراج كنند و به اهلش بدهند، و وارث مقلد جناب‌عالى باشد رفتارش بايد چگونه باشد و مبلغ مزبور را بايد به چه كسى رد كند؟

بسمه تعالى، وصى بايد موافق نظر مرجع تقليد خودش عمل كند.

[سؤال 183] ‘ 2754

7. نايب در حج طبق وظيفه تقليدى خود عمل كند يا تقليد منوب عنه خود؟

بسمه تعالى، اگر اجير شده بر عمل صحيح، واجب است بر طبق تقليد خودش عمل كند و احوط آن است كه براى عملى كه باطل مى‌داند اجتهاداً يا تقليداً اجير نشود.

احتياط واجب و مستحب

[سؤال 184] ‘ 493

2. و به طور كلى اقوا در مسائل و يا مشكل، آيا فتواى آن جناب مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اقوا فتوا است و مشكلٌ يا فيه اشكال فتوا نيست.

[سؤال 185] ‘ 5501

2. در بعضى از رساله‌ها اگر چنين عبارتى باشد: «واجب است احتياط كنند»، اين همان احتياط واجب است يا اين‌كه فتوا مى‌باشد؟

بسمه تعالى، مورد آن را مرقوم داريد.

[سؤال 186] ‘ 1572

3. در مورد احتياط واجب كه مى‌شود به مجتهد ديگرى رجوع كرد، آن كسانى كه امام را اعلم تشخيص داده‌اند، در مورد احتياط واجب آيا مى‌شود به مجتهد قبلى‌شان رجوع كنند؟

بسمه تعالى، در صورتى كه جامع الشرايط باشد، با مراعات الاعلم فالاعلم مانع ندارد.

[سؤال 187] ‘ 474

5. مسأله‌اى كه دو قسمت دارد، مثل اين‌كه يک قسمت، فتوا است و يک قسمت، احتياط، آيا مى‌شود يک بار به احتياط عمل كند و يک بار به فتوا؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 188] ‘ 3344

2. مجتهدى در مسأله‌اى فتوا داده‌اند بنا بر احتياط واجب - مثل تراشيدن صورت با تيغ و صورت‌تراش برقى - آيا به اين مسأله بايد عمل كنيم يا خير؟

بسمه تعالى، لازم است بر طبق احتياط واجب عمل شود.

[سؤال 189] 100

بسمه تعالى

خدمت رهبر كبير انقلاب و امام جليل القدرمان خمينى عزيز، سلام عليكم، دو سؤال دارم:

1. در حكم جديدتان فرموده‌ايد كه «احتياط واجب است زن امام جماعت زنان را هم به عهده نگيرد». مى‌خواهم بدانم اين حكم در همه جا و همه موارد صادق است، حتى در اماكنى كه به طور اجتماعى زندگى مى‌كنند مثل حوزۀ علميه خواهران كه به طور شبانه‌روزى درس مى‌خوانند؟ و آيا با وجود اين در صورت نبودن امامت

جماعت مرد مى‌توانيم به مجتهد ديگرى رجوع كنيم؟

بسمه تعالى، در احتياط واجب رجوع به غير جايز است.

2. در مورد وضو گرفتن فرموده‌ايد: «يک بار آب ريختن واجب و دو بار مستحب و بار سوم حرام مى‌باشد». مى‌خواستم بدانم آيا منظور اين است كه هر چند بار آب بريزيم تا كاملاً عضو وضو خيس شود اين يک بار به حساب مى‌آيد و براى بار دوم به همين صورت يا اين‌كه يک مشت يک بار و مشت دوم دو بار حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، مراد از يک يا دو بار، شستن است نه ريختن.

طهارت

احكام طهارت

احكام آب‌ها

[سؤال 190] 101

بسمه تعالى 29 / 6 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى، سلام عليكم

آيا آب‌هاى معدنى (مثل آب گوگرد دار سرعين اردبيل) و آب درياچه‌هايى كه با نمک مخلوط است (مثل درياچه رضاييه) كه حتى آثار نمک آن بر بدن انسان باقى مى‌ماند، جزء آب‌هاى مطلق هستند يا مضاف؟ آيا مى‌توان با آن آب‌ها غسل و تطهير نمود؟

بسمه تعالى، در حكم آب مطلق است، مگر آن‌كه مواد معدنى به حدى زياد باشد كه ديگر به آن آب گفته نشود.

[سؤال 191] ‘ 4838

2. اگر ملاک مطلق و مضاف بودن آب، عرف باشد، به آب درياچۀ شور رضاييه از كثرت شورى و تلخى اسيد مى‌گويند؛ آيا مطهر است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر عرف عام به آن آب مى‌گويند، مطهر است و اعتبارى به اسيد گفتن اشخاصى كه نظر به خواص شيميايى آن دارند نيست.

[سؤال 192] ‘ 3553

4. در مسأله لباسشويى‌هاى موجود در مغازه‌ها مى‌گويند: آب داخل دستگاه مضاف است. چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، آب مضاف پاک نمى‌كند؛ ولى اگر بعد از زوال عين نجاست با آب مطلق تطهير مى‌كند، پاک كننده است.

[سؤال 193] 102

بسمه تعالى

محضر مبارک امام و پيشواى ملت

بعد از استدعاى ادامۀ ظلّ شريف از خداوند، التماساً، به عرض مى‌رسد كه راجع به رنگ سفيد آب‌هايى كه از لوله‌هاست، فتواى حضرت مستطاب بيان شود؛ چون كراراً سؤال شده، ليكن اصل فتوا را نداشتيم.

بسمه تعالى، ضرر ندارد.

[سؤال 194] 103

بسمه تعالى 20 / 6 / 1361

رهبر عالى‌قدر انقلاب

آب وضو بايد مطلق باشد، در صورتى كه مرتب كُلر در آب لوله مى‌ريزند و اين آب مضاف و وضو باطل است و نماز صحيح نمى‌باشد. با چه آبى وضو و نماز صحيح بخوانيم؟ راهنمايى و جواب وظيفۀ شرعى است.

بسمه تعالى، كُلر در فرض مرقوم، موجب مضاف شدن آب نمى‌شود.

[سؤال 195] 104

بسمه تعالى 20 /10 / 1361

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن و بنيان‌گذار انقلاب اسلامى ايران، آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله، السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

تركيبات كُلر (پركلرين) را در داروخانه‌ها مى‌فروشند و براى ضدعفونى مورد استفاده است. در مواقع شيوع بعضى امراض، در منازل براى شستن سبزى‌ها و كف توالت‌ها به كار مى‌رود. معمولاً سازمان آب شهرها هم به آبى كه از رودخانه به منبع‌هاى بزرگ وارد مى‌شود، مقدارى كلر مى‌زنند، 24 ساعت مى‌ماند و مواد آلى و ميكرب‌هاى آن كشته مى‌شود و كلر كه گاز فرّارى است مى‌پرد و آب بعد از عبور از صافى‌ها، وارد لوله‌هاى شهر مى‌گردد و به مصرف مى‌رسد.

گاهى كه مصرف آب زياد مى‌شود يا آب كم شده، منبع‌ها خالى مى‌گردد - چون فرصت لازم وجود ندارد - آب مخلوط با كلر در لوله‌ها به جريان مى‌افتد و از شير منازل به صورت دوغ آب سفيدرنگى خارج مى‌گردد، كه رنگ و بو و مزه‌اش تغيير يافته است. البته اگر اين مخلوط در مجاورت هوا بماند كلر پريده و رنگ و بو و مزۀ كلر هم از بين رفته، آب خالص خواهد ماند.

سؤال: آبى كه به حال مخلوط با كلر از شير شيلنگ توالت‌ها يا دوش حمّام منازل خارج مى‌شود، آيا حكم آب مطلق دارد يا مضاف؟ و السلام عليكم

بسمه تعالى، اگر به آن آب گفته مى‌شود، حكم آب مطلق دارد.

[سؤال 196] 105

بسمه تعالى

حضرت آيت اللّه العظمى الامام الخمينى، دام ظله

1. آب قم گاهى سفيد مى‌آيد - فكرم اين است كه در آن، دوا ريخته مى‌شود - آيا اين آب سفيد، رفع حدث و خبث مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

2. من يكى از طلاب اهل پاكستان هستم و مشغول، در حوزۀ علميه قم هستم؛ من تقريباً پانزده روز قبل عقد خواندم در پاكستان و ازدواج نكرده‌ام؛ عيالم در پاكستان است؛ آيا مى‌توانم شهريۀ معيل را بگيرم؟

بسمه تعالى، موكول است به مقررات دفتر شهريه.

3. اگر كسى بدون اجازه پدر و مادر پنج سال در حوزه قم درس بخواند و بعد از پنج سال ايشان براى زيارت پدر و مادر و براى تبليغ به خانه‌اش بر گردد، آيا درس خواندنش حرام است؟ در اين مدت پدر و مادر اذيت مى‌شوند، ولى از طرف ديگر كسى نيست كه براى رساندن احكام اسلام كافى باشد بلكه خيلى كم افراد هستند كه مسائل شرعيه را برسانند. وظيفۀ اين فرد چيست؟

بسمه تعالى، درس خواندن او حرام نيست؛ ولى اذيت پدر و مادر جايز نيست.

4. فردى براى مجتهد شدن به حوزه آمده است و از پدر و مادر اجازۀ درس خواندن هم دارد؛ ولى معلوم نيست كه اگر بعد از پنج سال براى ديدار پدر و مادر برود پاكستان، پدر و مادرش اذيت شوند يا نه؟ در اين صورت آيا ايشان مى‌تواند در حوزه علميه قم پنج سال مسلسل درس بخواند و بعد از پنج سال براى ديدار پدر و مادر برود؟ آيا پنج سال مسلسل درس خواندنش جايز است؟

بسمه تعالى، حكم مسأله قبل را دارد.

[سؤال 197] ‘ 2335

3. بعضى از رودخانه‌ها در بعضى از جاها هست كه آب‌هاى به غايت شور دارد كه قابل شرب و زراعت نيست، اما آب نمک گفته نمى‌شود، آيا آب‌هاى اين قسم چشمه‌سارها و كانال‌ها قابل تطهير و غسل و وضو است يا خير؟ متمنّى اين‌كه هرچه زودتر به جواب صواب مفتخرم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر آب نمک گفته نمى‌شود حكم آب مطلق را دارد.

[سؤال 198] 106

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى خمينى مدّ ظله العالى

اگر در آب كر شراب ريخته شود رنگ و بو و مزه آن آب از آب ديگر فرق نكند آيا پاک است و خوردن آن آب جايز است؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، پاک است و آشاميدن آن جايز است.

[سؤال 199] ‘ 3340

5. اگر رنگ و بو و طعم آب كرى كه نجس شده است به واسطۀ افزودن يك مادۀ

شيميايى به آب كر، از بين برود آيا پاک مى‌شود؟

بسمه تعالى، طاهر نمى‌شود.

[سؤال 200] ‘ 1673

6. اين‌كه در رسالۀ امام بين آبى كه از شيرها و دوش‌هاى حمّام مى‌ريزد و آبى كه در شيرهاى منازل است فرق گذاشته‌اند و اوّلى را به حكم جارى دانسته‌اند و دومى را در حكم آب كرّ، توضيح بفرماييد.

بسمه تعالى، فرقى بين دو مسأله نيست و در هر دو مورد، حكم آب كثير مترتّب است.

[سؤال 201] 107

بسمه تعالى

حضور رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى و بت شكن زمان، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

اى امام امت! اميدوارم كه حالت خوب باشد تا بتوانيم هميشه از پيام‌هاى امام گونۀ شما فيض عظيم ببريم و حقير هميشه به درگاه خداوند دعا گوى شما هستم.

اى امام! براى اين‌جانب كه يكى از مقلدين شما هستم، در مورد مسأله 35 رسالۀ حضرت‌عالى سؤالى پيش آمده است. متن مسأله 35 به اين صورت است:

«مسأله 35: آب لوله‌هاى حمام كه از شيرها و دوش‌ها مى‌ريزد، اگر متصل به كر باشد، مثل آب جارى است و آب لوله‌هاى عمارات اگر متصل به كر باشد در حكم آب كر است».

1. سؤال حقير اين است كه چه دليلى دارد كه آب كرى كه از لوله‌هاى حمام يا دوش‌ها مى‌ريزد، حكم آب جارى را دارد ولى آب كرى كه از لوله‌هاى عمارات مى‌ريزد، حكم آب كر را دارد؛ در حالى كه آب هر دو (يعنى لوله‌هاى حمام و لوله‌هاى عمارات) از يك مخزن آب كر است؟

بسمه تعالى، دليل مسأله، روايات اهل بيت و ادلۀ فقهيه است.

2. كسى كه نمى‌تواند وضو بگيرد، طبق فتواى شما مى‌تواند تيمم كند؛ حال اگر يک نفر دست مصنوعى داشت حكم آن چيست؟

از حضرت امام تقاضا دارم توضيحاتى در اين دو زمينه براى آگاهى اين حقير مرهون بفرماييد.

بسمه تعالى، بايد وضو بگيرد و نسبت به مقدارى كه ناقص است، شستن ساقط است و بقيه را بايد براى وضو بشويد و مسح با يک دست كافى است.

[سؤال 202] ‘ 326

15. آب شيرهاى خانه حكم چه آبى را دارد؟

بسمه تعالى، حكم آب جارى دارد.

[سؤال 203] 108

بسمه تعالى 23 / 8 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى

احتراماً؛ ضمن ارسال فتوكپى نامه خدمات مهندسى پالايشگاه اصفهان،(1)

همان طورى كه استحضار داريد در طرح اوليه شهرک منازل سازمانى پالايشگاه اصفهان استفاده از فاضلاب تصفيه شده اين منازل براى مصارف فضاى سبز و درختكارى پيش‌بينى گرديده است. از آن‌جا كه تغييرات لازم براى از بين بردن اين آب بسيار پرخرج و با اشكالات زيادى همراه مى‌باشد و ضمناً سرمايه‌گذارى زيادى براى تصفيه اين فاضلاب و تبديل آن به آب سالم و عارى از هرگونه ميكروب و انگل انجام شده، لذا خواهشمند است ترتيبى اتخاذ فرماييد كه امكان استفاده از اين آب كه از نظر علمى در حد قابل شرب مى‌باشد براى ايجاد فضاى سبز و درختكارى از نظر شرعى از دفتر امام استفسار گردد.

با عرض تشكر، انجمن اسلامى پالايشگاه اصفهان

اشعار مى‌دارد: منظور از سؤال ذكر شده، در رابطه با استفاده از فاضلاب منازل سازمانى جهت مشروب نمودن فضاى سبز ميدان ورزش و باغچه‌هاى حد فاصل بين منازل است. مسأله در مورد طهارت و نجسى و پاكى آن از لحاظ تماس افراد و به خصوص اطفال كه اجتناب‌ناپذير است با چمن كارى‌ها و زمين شرب شده از فاضلاب مذكور

1) بسمه تعالى

است. استدعا دارد با توجه به اهميتى كه موضوع براى وزارت نفت و پالايشگاه اصفهان در بر دارد، نسبت به اعلام فتواى حضرت امام - ارواحنا فداه - بذل عنايت فرمايند. با آرزوى طول عمر حضرت امام و پيروزى رزمندگان اسلام و توفيق همه خدمتگزاران به انقلاب اسلامى.

بسمه تعالى، استفاده از آن آب براى مشروب نمودن فضاى سبز و باغچه مانع ندارد؛ ولى اگر آب نجس باشد مى‌توانند براى تطهير آن، به آب كر پاک يا آب لوله متصل، و با آن ممزوج نمايند.

[سؤال 204] 109

بسمه تعالى

خدمت امام امت خمينى بت‌شكن سلام مى‌رسانم غرض از مزاحمت پرسيدن اين دو مسأله است:

1. اول اين مسأله است كه بسيار كوچک است ولى براى من بزرگ است و آن درباره آفتابه سوراخ است و آن چيزى كه من را به فكر فرو مى‌برد اين است كه يک لوله آزمايش را پر از آب مى‌كنيم و در داخل ظرف آبى قرار مى‌دهيم. ولى آب خالى نمى‌شود چون فشار هوا وارد نمى‌شود مانند آبخورى قفس پرندگان. آيا اگر يک قطره نجاست در تشتك بريزيم آب داخل لوله هم نجس مى‌شود.

علم فيزيك كلاس دوم راهنمايى و دوم دبيرستان و عقل من نيز آن را مى‌پذيرد چنين مى‌گويد كه تا آب در ظرف بالايى آن‌قدر كم نشده كه با ظرف زير هم‌سطح باشد آب ظرف پايين به هيچ وجه به ظرف بالا نفوذ نمى‌كند چون دائماً آب در حال خارج شدن است و به اين علت عقل ضعيف من مى‌گويد كه اگر آفتابه سوراخ باشد و زير آن مقدار كمى گود باشد و حتى زمين هم نجس باشد آب آفتابه نجس نمى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر ته آفتابه كه سوراخ است متصل به زمين نجس باشد به واسطه اتصال آب آفتابه نجس مى‌شود وگرنه نجس نمى‌شود.

2. اگر زمانى مُهر نماز را كودكى برداشت و بُرد و هيچ چيز براى سجده در جيب نداريم و لباسمان هم از جنس نفت، يعنى پلاستيك است، حال شما بفرماييد بر لباس پلاستيك سجده كنيم بهتر است يا انگشت؟ كه همه مى‌گويند: امام فرموده: «لباس از هر جنس كه باشد» و اين هم باعث تعجب من است و دلم آرام نمى‌گيرد.

بسمه تعالى، سجده بر خوردنى و پوشيدنى صحيح نيست ولو اين‌كه پوشيدنى، از جنس نفت باشد و خوردنى از نباتات.

[سؤال 205] ‘ 1377

3. حوضچه‌اى كر نيست ولى به وسيلۀ باز كردن شير آب متصل به لوله‌كشى شهر، حكم آب جارى را پيدا كرده و مورد استفاده قرار مى‌گيرد. اگر قبل از باز كردن شير آب، دست نجس خود را وارد حوضچه كنيم، مسلماً آب حوضچه نجس مى‌شود. چنانچه آب حوضچه رنگ و بوى نجاست به خود نگرفته باشد، آيا تنها با باز شدن شير و وصل شدن جريان آب شهر، آب اين حوضچه پاک مى‌شود يا اين‌كه بايد آن آب را خارج كرد؟

بسمه تعالى، به احتياط واجب بايد آب لوله، ممزوج با آب قليل متنجس شود تا پاک گردد.

[سؤال 206] 110

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، دامت توفيقاته

در مسأله 16 رساله، مقدار آب كر در بعضى از رساله‌هاى شريفه به مقدار 383/906 كيلو گرم و در بعضى 377/419 كيلوگرم نوشته شده، صحيح آن كدام است؟

بسمه تعالى، مقدار كر به حسب حجم و وزن همان است كه در رساله‌ها ذكر شده است و حساب آن به كيلوگرم با خود مكلفين است.

[سؤال 207] ‘ 326

14. آب قليلى كه براى غسل به كار مى‌رود، بعد از جدا شدن از بدن آيا نجس است؟

بسمه تعالى، نجس نيست.

[سؤال 208] ‘ 1175

2. نظر مبارک در تطهير آب‌ها امتزاج است نه صرف اتصال، آيا منظور امتزاج جميع اجزا است يا مختصر امتزاج عرفى كافى است.

بسمه تعالى، مختصر امتزاج كافى نيست بلكه بايد امتزاج به نحوى باشد كه به نظر عرف تمام آب با هم ممزوج شده باشد.

[سؤال 209] ‘ 6228

2. آن طورى كه شنيده‌ايم در اكثر شهرهاى انگلستان آب كثيف و غليظ و نجس از خانه‌ها يک‌جا جمع مى‌شود و از آن كود در مى‌آورند، سپس در آن آب دارو مخلوط مى‌كنند و همان آب را در لوله‌ها براى مصارف در خانه‌ها پس مى‌دهند و اين آب را با آب دريا يا جوى مخلوط نمى‌كنند فقط مگر آب باران بر آن آب ببارد و الا هيچ، مصرفش شرعاً چه حكم دارد؟

بسمه تعالى، اگر آب است بر فرض نجس بودن با بارش باران بر آن با شرايط پاک مى‌شود و مصرفش مانع ندارد.

[سؤال 210] ‘ 449

4. آيا گِل خيابان، بعد از بند آمدن باران، نجس است يا پاک؟

بسمه تعالى، پاک است.

احكام تخلى (بول و غائط كردن)

[سؤال 211] 111

بسمه تعالى 29 / 10 / 1361

محضر زعيم عالى‌قدر و رهبر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران و اميد مستضعفان جهان، امام خمينى، با حمد و سپاس خداوند متعال و سلام بر منجى عالم بشريت و سلام و درود بر آن رهبر كبير

لطفاً به دو سؤال ذيل جواب مرقوم فرماييد:

1. همراه داشتن قرآن يا كتابچه دعا در توالت چگونه است؟ و اگر گاهى فراموش مى‌شود - با توجه به نياز - همراه داشته باشيم يا نه؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

2. در حال حاضر زن اين‌جانب كه مدير دبستان مى‌باشد و در دبستان ضمن مسئوليت مديريت، آموزش قرآن دانش‌آموزان را به عهده گرفته تا بيشتر فرزندان اين امت را با اسلام آشنا سازد، ولى كمتر به تربيت فرزندانش مى‌رسد، از نظر شرعى ايشان مى‌خواستند بدانند كدام مسئوليت برايشان مقدّم است؟

بسمه تعالى، تشخيص اهميت با خود شخص است.

[سؤال 212] ‘ 378

4. آيا همراه داشتن قرآن و مفاتيح كوچک موقعى كه انسان به توالت مى‌رود اشكال دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد ولى سعى كنند همراه نبرند.

[سؤال 213] 112

بسمه تعالى

«مسأله 78. مستحب است در موقع تخلى، جايى بنشيند كه كسى او را نبيند و موقع وارد شدن به مكان تخلى، اول پاى چپ و موقع بيرون آمدن، اول پاى راست را بگذارد و همچنين مستحب است در حال تخلى، سر را بپوشاند و سنگينى بدن را بر پاى چپ بيندازد». لطفاً شرح مسأله فوق را با دليل يا دلايل، مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، مى‌توانيد به كتاب‌هاى مربوطه مراجعه نماييد و شرح و دليل مسأله را به تفصيل ملاحظه كنيد.

احكام استنجاء

[سؤال 214] ‘ 122

2. در روستا زندگى مى‌كنم؛ آب لوله كشى وجود ندارد؛ آب، يا از چاه يا از چشمه مى‌آورند و من با يک دست نمى‌توانم هم آفتابه را بگيرم و هم خود را بشويم؛ طريقه طهارت كه براى نماز خواندن و قرآن خواندن و ديگر مكانى كه بايد وضو داشته باشى تا بتوانى وارد آن‌ها شوى را جواب دهيد. خلاصه طريقه گرفتن طهارت.

بسمه تعالى، طهارت محل بول بايد با آب باشد و مخرج غائط را با شرايطى كه در رساله هست با سه سنگ يا سه پارچه و غير آن مى‌توانيد پاک كنيد.

[سؤال 215] 113

بسمه تعالى 25 / 8 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى، السلام عليك

اما بعد، منظور از مزاحمت، همان‌طورى كه جناب‌عالى واقفيد كسانى معلول هستند، مثل من كه از يک دست ناقص هستم و نمى‌توانم خود را براى عبادت مطهر كنم و اين براى من يک مسأله حساسى شده است. در ثانى، چگونه مى‌توانم وضو بگيرم آن هم با يک دست؟ خواستارم اين‌جانب را ارشاد فرماييد.

با آرزوى بقاى عمر براى جناب‌عالى، شاگرد مكتب شهادت

بسمه تعالى، براى تطهير محل غائط مى‌توانيد با شيلنگ يا سنگ يا كلوخ يا كهنه - به ترتيبى كه در رساله مذكور است - خود را پاک نماييد و براى وضو همان يک دست را زير شير بگيريد يا داخل طشت آب يا حوض نماييد و ارتماسى وضو بگيريد.

[سؤال 216] 114

بسمه تعالى 26 / 8 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى، رهبر كبير انقلاب

با سلام به آن جناب؛ رهبر جهانى اسلام و وارث خط سرخ حسين كه در كربلاى ايران تجلى يافت.

سؤال: هر كس كه يک دست خود را از دست بدهد و دست او قطع شده باشد، هنگامى كه به توالت مى‌رود چطور بايد خود را بشويد؟ اگر به وسيلۀ آفتابه باشد و لوله

در آن نباشد چطور؟ و من اللّه التوفيق، با كمال بالاترين احترامات به محضر آن جناب.

بسمه تعالى، مى‌توانيد محل بول را با آب و محل غائط را با سنگ يا كلوخ يا كهنه به ترتيبى كه در رساله مذكور است تطهير نماييد.

[سؤال 217] ‘ 123

2. شخصى وقتى در منزل است مى‌تواند طهارت بگيرد، ولى وقتى كه خارج از منزل است نمى‌تواند با آب طهارت بگيرد، تكليف او براى وضو ساختن هنگامى كه نمى‌تواند طهارت بگيرد چيست؟

بسمه تعالى، مى‌تواند محل غائط را با سه سنگ يا سه كهنه مثلاً پاک كند، ولى محل بول را بايد آب بكشد.

[سؤال 218] ‘ 326

4. اگر كسى بعد از غائط، با پارچه‌اى خود را تميز كرد و نتوانست در سه بار، محل را تميز كند، اگر در دفعاتِ بيش از سه بار تميز كرد، آيا پاک مى‌شود و مى‌تواند نماز

بخواند و به قرآن دست بزند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 219] ‘ 734

2. مخرج بول و غائط - در موقع اضطرارى - آيا با برف پاك مى‌شود؟

بسمه تعالى، پاک نمى‌شود.

[سؤال 220] ‘ 2272

3. در مسأله 66 توضيح المسائل مرقوم فرموده‌ايد: «مخرج بول با غير آب پاک نمى‌شود و اگر بعد از برطرف شدن بول، يک مرتبه بشويند كافى است».

خواهشمند است توضيح فرموده كه منظور از برطرف شدن يعنى چه؟ (اتمام بول، يا با آب اول پاک نمايند).

بسمه تعالى، مراد زوال عين نجاست است، به هر نحو كه شده.

[سؤال 221] ‘ 326

3. اگر فرد مريضى كه آب براى او ضرر ندارد، بنا به عللى نتواند بعد از بول، خود را بشويد، آيا مى‌تواند با پارچه‌اى خود را تميز كند؟ و آيا بعد از اين‌كه با پارچه تميز كرد، مى‌تواند نماز بخواند و به قرآن دست بزند؟

بسمه تعالى، محل بول با غير آب پاک نمى‌شود؛ ولى اگر نتواند با آب تطهير كند معذور است.

احكام استبراء

[سؤال 222] ‘ 210

4. كسى كه طبق دستور شرع بعد از بول عمل استبراء را انجام مى‌دهد در صورتى كه بعداً احساس رطوبت در مجراى بول نمايد اگر اين رطوبت روزانه چند بار احساس شود پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر خارج نشده نجس نيست و اگر خارج شده، در صورت شک در بول بودن آن، محكوم به طهارت است.

[سؤال 223] 115

بسمه تعالى 24 / 6 / 1361

محضر مبارک امام خمينى، رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، دامت بركاته، پس از عرض سلام و دعاى فراوان خدمت آن رهبر عزيز و گرامى؛ خواهشمندم به سؤالات زير پاسخ دهيد؛ چون جواب اين سؤالات در رسالۀ شريفۀ جناب‌عالى وجود ندارد:

1. صبح كه از خواب بيدار مى‌شوم يک رطوبتى از من خارج مى‌شود، نمى‌دانم كه اين رطوبت (يک يا دو قطره) پاک است يا نجس؛ كه اين رطوبت بدون شهوت بيرون مى‌آيد و گاهى هم با شهوت بيرون مى‌آيد.
2.

بعد از بيرون آمدن از حمام نيز يک رطوبتى (يک يا دو قطره) خارج مى‌شود كه نمى‌دانم پاک است يا نجس و اين آب نيز بدون شهوت بيرون مى‌آيد.

3.

ده دقيقه، گاهى اوقات پانزده، گاهى اوقات سى دقيقه بعد از استبراء و تطهير كردن مخرج بول، يک رطوبتى از من خارج مى‌شود كه نمى‌دانم پاک است يا نجس و اين رطوبت، با شهوت نيست.

4.

به عللى (مثل نبودن توالت يا دور بودن توالت) بول كردن مدتى به طول مى‌انجامد، يك آبى از من خارج مى‌شود كه نمى‌دانم بول است يا آبى ديگر و پاک يا نجس بودن آن را نمى‌دانم، اين رطوبت و آب، پاک است يا خير؟

لازم به تذكر است كه همۀ اين رطوبت‌هايى كه بيرون مى‌آيد بدون شهوت است و فقط آن آبى كه بعد از بيدار شدن از خواب بيرون مى‌آيد، گاهى اوقات با شهوت است؛ البته نه هميشه، بعضى وقت‌ها.

5. هنگام غسل كردن (غسل واجب) دچار وسواس و شک و ترديد مى‌شوم؛ به طورى كه بيش از يک ساعت، گاهى وقت‌ها دو ساعت غسل كردنم طول مى‌كشد و همچنين لباسى كه نجس مى‌شود و مى‌خواهم آن را بشويم و تطهير كنم، وسواس مى‌كنم و آن لباس را زياد مى‌شويم و اگر به اين وسواس، كه در هنگام غسل و شستن لباس دچار مى‌شوم، اعتنا نكنم، در صحت غسل كردن شک مى‌كنم؛ شما لطفاً بنويسيد كه اگر بخواهم يک غسل درست بكنم حدوداً چند دقيقه طول مى‌كشد و صحيح آن چگونه است؟

بسمه تعالى، در تمام صور ذكر شده، محكوم به طهارت است و وسوسه كه از شيطان است از آن اجتناب نماييد و غسل و ساير اعمال را مثل ساير مكلفين انجام دهيد.

[سؤال 224] ‘ 60

2. شما در (مسأله 76) رساله فرموديد: «اگر انسان بعد از بول استبراء كند و وضو

بگيرد، چنانچه بعد از وضو رطوبتى ببيند كه بداند يا بول است يا منى، واجب است احتياطاً غسل كند، وضو هم بگيرد. ولى اگر وضو نگرفته باشد فقط گرفتن وضو كافى است». اگر منى شد وضو كفايت مى‌كند. آيا علم به منى بودن دارد غسل لازم ندارد يا دارد؟ مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر مى‌داند منى است بايد غسل كند و مسأله مربوط به موردى است كه نمى‌داند بول است يا منى.

[سؤال 225] ‘ 338

3. آبى كه بعد از بول و غائط كردن از انسان خارج مى‌شود و رنگ منى را دارد و غليظ هم هست؛ آيا پاک است يا نجس؟ اگر نجس است؛ آيا غسل لازم دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر يقين ندارد كه منى است، غسل ندارد. و اگر مى‌داند كه بول هم نيست، پاک است.

[سؤال 226] 116

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر كبير انقلاب سلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

اميد است به يارى خداوند متعال موفق و پيروز باشيد و آن صداهاى شورانگيز و قاطع و دشمن‌شكن لحظه‌اى از گوش‌هاى ما قطع نشود تا انقلاب حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، آمين يا رب العالمين.

1. پدر بزرگوار، در مسألۀ 73 رساله در مورد استبراء مطلبى آمده تحت عنوان اين‌كه آبى كه گاهى بعد از ملاعبه و بازى كردن از انسان خارج مى‌شود و به آن مذى مى‌گويند پاک است، آيا اين پاک بودن به اين معنى است كه آن رطوبت سفيد رنگ موقعى كه به بدن انسان مثل بغل پاها و يا لباس‌ها مى‌رسد شستن هم لازم ندارد؟ مثلاً انسان در يک فكر و خيال مى‌افتد و اين آب سفيد بعد از فكر كردن بيرون مى‌آيد، آيا شستن و عوض كردن لباس هم لازم ندارد؟ و يا اين‌كه فقط بايد

پاها را شست و شلوار را عوض كرد؟

بسمه تعالى، مذى پاک است و به جايى كه برسد شستن آن لازم نيست.

2. شما فرموديد اگر كسى در موقع حيض با زنش نزديكى بكند كفاره دارد و بايد تا موقعى كه پاک مى‌شود نزديكى نكند، ولى سؤال من اين است شايد دخترى يا بيوه‌زنى در روز عروسى در حالت حيض بود و بايد مرد مجبوراً با دختر يا زن نزديكى بكند تكليف آن مرد چيست و چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، در حال حيض نزديكى جايز نيست و اين‌گونه امور موجب جايز بودن نمى‌گردد.

3. در فصل زمستان موقعى كه انسان براى دستشويى يا بيرون رفتن به منظور بول يا غائط مى‌رود به علت گرم بودن هواى شكم و مواد داخل آن در موقع تخلى بخارى از آن بلند مى‌شود كه به بدن مى‌رسد و شايد بنا به گفته‌ها تبديل به آب مى‌شود بر اثر سردى. تكليف آن چيست كه به بدن مى‌نشيند و يا روى لباس‌ها؟

بسمه تعالى، بخار چيز نجس پاک است.

احكام وضو

واجبات وضو

مقدار و كيفيت شستن اعضاى وضو

[سؤال 227] ‘ 5619

7. آيا اگر صورت يا دست راست را در وضو سه مرتبه بشويد حرام است؟ طبق فتواى امام آيا وضو هم باطل مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، شستن سه مرتبۀ صورت و دست راست به قصد وضو حرام است؛ ولى وضو را باطل نمى‌كند و اگر دست چپ را سه مرتبه بشويد، مسح او اشكال پيدا مى‌كند و وضو باطل است.

[سؤال 228] ‘ 173

3. در رابطه با مسأله 248 كه فرموده‌ايد: «در وضو، شستن صورت و دست‌ها مرتبۀ اول واجب، مرتبۀ دوم جايز و مرتبۀ سوم و بيشتر از آن حرام مى‌باشد» اگر با يک مشت آب، تمام عضو شسته نشود و به قصد وضو بريزد، يک مرتبه حساب مى‌شود چه قصد بكند يک مرتبه را يا قصد نكند؟

بسمه تعالى، تا تمام عضو شسته نشود يک مرتبه حساب نمى‌شود.

[سؤال 229] ‘ 173

4. منظورتان از شستن را بيان فرماييد كه آيا شستن فقط آب ريختن است يا دست كشيدن همراه با آب ريختن؟

بسمه تعالى، آب ريختن تنها شستن نيست مگر اين‌كه تمام عضو را فرا گيرد.

[سؤال 230] ‘ 5497

5. آيا انسان در وضو گرفتن چنانچه چند مشت آب روى صورت يا دست‌ها بريزد به نيت يک مرتبه و بعداً دست بكشد آيا يک مرتبه حساب مى‌شود؟ يا با تعدد مشت آب، چند مرتبه حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم يک مرتبه محسوب است.

[سؤال 231] ‘ 7393

3. شما در توضيح المسائل در باب وضو فرموديد: «يک مشت آب ريختن واجب، دو مشت جايز و سه مشت آب ريختن حرام است» آيا منظور شما اين است كه فقط از دو مشت آب، بيشتر نريزيم يا اين‌كه هرچه آب بريزيم مسأله‌اى نيست فقط دو دفعه بيشتر روى عضوى كه آب ريختيم، دست نبايد بكشيم؟

بسمه تعالى، منظور شستن است.

[سؤال 232] ‘ 5497

4. در مسأله وضو بنده شنيدم كه حضرت امام دوبار شستن دست چپ را اشكال مى‌كنيد، آيا صحت دارد و باعث بطلان وضو مى‌شود يا خير؟ و نمازهايى كه انسان بر اين روش خوانده چطور است؟

بسمه تعالى، دوبار شستن اشكال ندارد و آنچه شنيده شد، در اين باره صحيح نيست.

[سؤال 233] 117

بسمه تعالى

پس از تقديم سلام، لطفاً جواب اين مسأله را بفرماييد؛ چون بنده مقلد حضرت امام خمينى مى‌باشم؛ در مورد وضو شكى برايم پيش آمده كه شستن اول واجب و دوم مستحب و دفعۀ سوم حرام؛ آيا در هر دفعه شستن حتماً يک مشت آب بايد ريخت يا چند مشت متعدد آب هم مى‌توان ريخت؟ لطفاً جواب بفرماييد. و السلام

بسمه تعالى، ريختن چند مشت مانع ندارد و ميزان، شستن تمام عضو است ولو با ريختن چند مشت آب باشد.

[سؤال 234] ‘ 1863

6. اگر كسى در وضو، بيشتر از دو مرتبه براى شستن دست‌ها و صورت آب بريزد و بعداً بفهمد كه آب ريختن دفعه سوّم جايز نيست، آيا بايد قضاى نمازهايى را كه با اين وضوها خوانده به‌جا آورد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال وضو و نماز صحيح است.

[سؤال 235] 118

بسمه تعالى 24 / 5 / 1361

محضر مبارک نايب الامام، حضرت آيت اللّه خمينى، مدّ ظله العالى

با تقديم احترام؛ چه دستور مى‌فرماييد در خصوص شستن دست و صورت در موقع وضو گرفتن؛ چون مرحوم آيت اللّه بروجردى - طاب اللّه ثراه - در مسأله 254 دستور فرمودند: «وضو گيرنده اگر چند مرتبه براى تميز نمودن دست و صورت آب بريزد، يک مرتبه حساب مى‌شود»؛ دستور اخير حضرت‌عالى در مسأله 248 به اين نكته اشاره نشده، استدعا دارم نظر حضرت‌عالى را به طور وضوح اعلام فرماييد.

بسمه تعالى، اگر چند مرتبه آب بريزد و در آخر، دست بكشد تا آب تمام عضو را فرا گيرد يک مرتبه شستن محسوب است.

[سؤال 236] ‘ 100

2. در مورد وضو گرفتن فرموده‌ايد: «يک بار آب ريختن واجب و دو بار مستحب و بار سوم حرام مى‌باشد». مى‌خواستم بدانم آيا منظور اين است كه هر چند بار آب بريزيم تا كاملاً عضو وضو خيس شود اين ي بار به حساب مى‌آيد و براى بار دوم به همين صورت يا اين‌كه يک مشت يک بار و مشت دوم دو بار حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، مراد از يک يا دو بار، شستن است نه ريختن.

[سؤال 237] ‘ 1584

2. كسى كه تا به حال در وضو صورت را سه بار مى‌شست، بعد از ده سال متوجه شد كه صورت را بايد دوبار شست. آيا بايد تمام نمازهايش را قضا بخواند؟

بسمه تعالى، اگر فقط صورت را سه بار مى‌شسته، نمازهايش صحيح است.

[سؤال 238] 119

بسمه تعالى

محضر مبارک بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، امام خمينى مدّ ظله العالى

خواهشمند است از آن مرجع عظيم الشأن، جواب مسائل ذيل را بيان فرماييد:

1. در توضيح المسائل فرموده‌ايد: «شستن سوم، در وضو حرام است» آيا مبطل هم هست يا خير؟ و اگر شخصى چند ماه به همين نحو وضو گرفته و نماز خوانده، آيا اعادۀ نماز واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر دست چپ را سه بار مى‌شسته و با آن، مسح مى‌نموده، وضوى او باطل است و نمازهايى كه با چنين وضو خوانده، اعاده دارد.

2. در ساعت هفت يا هشت وضو بگيرد براى نماز ظهر و عصر، آيا وضوى آن صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

3. آيا مُهر مسجد را به مسجد ديگر مى‌توان منتقل كرد يا نه؟ و اگر كسى مُهر مسجد را برد و مدتى با آن نماز خواند - چه در منزل و چه در مسجد ديگر - نماز او چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، جايز نيست و بايد به‌جاى اول برگرداند؛ مگر آن‌كه يقين كند كه مخصوص آن مسجد نيست.

4. تبديل قرآن و كتب وقف شده در مساجد، به احسن وجه چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، تا موقعى كه قابل استفاده است فروش و تبديل آن جايز نيست.

5. معمول است اشخاصى كه كليه‌ها يا ساير اعضاى آن‌ها فاسد مى‌شود، ديگرى آن عضو را از بدن خود به آن شخص اعطا مى‌كند، آيا شرعاً شخص مى‌تواند يک كليه يا يک چشم يا عضو ديگرى را كه دوتا است به ديگرى اعطا نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر حيات ديگرى منوط به آن باشد و خطرى متوجه اعطاكننده نشود اشكال ندارد.

6. آيا شهداى اين عصر در احكام، چون شهداى صدر اسلام مى‌باشند؛ يعنى بدون غسل و با لباس خون‌آلود مى‌شود آنان را دفن نمود يا نه؟ و آيا مسّ بدن، باعث غسل مسّ ميت مى‌باشد يا خير؟ و آيا ناقض وضو هست يا نه؟

بسمه تعالى، كسانى كه در معركه كشته مى‌شوند، غسل و كفن از آن‌ها ساقط است و مسّ بدن آنان، غسل مسّ ميت ندارد.

[سؤال 239] 120

بسمه تعالى

با درود و سلام به رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى

جوانى هستم 29 ساله و اخيراً با مسأله‌اى كه در رساله وجود دارد برخورد كردم و آن مسأله اين است:

(مسأله 247): «كسى كه پيش از شستن صورت، دست‌هاى خود را تا مچ شسته در موقع وضو بايد تا سرانگشتان را بشويد و اگر فقط تا مچ را بشويد وضوى او باطل است». من با اين‌كه فردى باسواد بودم و رساله هم در اختيار داشتم، نسبت به اين مسأله بى‌اطلاع بودم و مسأله را نمى‌دانستم و مدت 14 سال است كه نماز مى‌خواندم. وضويى را كه مى‌گرفتم به همين طريق مسأله بوده، دست‌ها را تا مچ مى‌شستم و تا سرانگشتان نمى‌شستم و نيتى هم كه در وضو داشتم تا سر مچ بوده؛ آيا به نظر

حضرت‌عالى تمام نمازهايى را كه به اين شكل وضو خوانده‌ام چه حكمى دارد؟ آيا لازم است تمام نمازها را اعاده كنم يا خير؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه با وضوى به كيفيت مزبور خوانده‌اند صحيح نيست و بايد قضاى آن‌ها را به‌جا آوريد.

[سؤال 240] ‘ 6984

6. اگر انسان قبل از وضو دست‌ها را تا مرفق بشويد، خشک كردن آن براى وضو لازم است يا نه؟

بسمه تعالى، لازم نيست.

[سؤال 241] 121

بسمه تعالى 3 / 11 / 1361

دفتر محترم استفتائات امام خمينى

با سلام و درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و بنيان گذار جمهورى اسلامى ايران و درود بى‌پايان به روان پاک شهداى گلگون كفن انقلاب اسلامى

احتراماً؛ اين‌جانب مدت شش سال تمام بر اثر تصادف دست چپم را از دست داده‌ام و در حال حاضر صاحب يک دست مى‌باشم و براى وضو گرفتن از نظر شرعى با روحانيون محل تماس گرفتم، اظهار مى‌دارند كه بايد وضوى ارتماسى گرفته شود و اين‌كه دست خود را از آرنج زير شير آب بگيريد صحيح نيست، اما وضوى ارتماسى در مسافرت و يا احياناً به جايى رفتن كه از منزل دور باشد، به واسطه نبودن امكانات از قبيل طشت و غيره مواجه با اشكال مى‌باشد و همچنين بالا و پايين آوردن آستين پيراهن هم برايم دشوار است و اگر به كسى مراجعه نمايم احتمال دارد با اكراه همكارى نمايد. خواهشمند است دستور فرماييد در اين دو مورد اين‌جانب را ارائه طريق فرمايند.

بسمه تعالى، وضوى ارتماسى لازم نيست و قرار دادن دست در زير شير با مراعات شرائط وضو، صحيح است.

[سؤال 242] 122

بسمه تعالى

امام عزيزم سلام. اميدوارم اين سلامى را كه از صميم قلب به حضورت تقديم مى‌دارم، بپذيرى.

لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. در جنگ تحميلى، دست چپم از بالاى آرنج (پنج انگشت جفت بگذارى، باقى مانده) قطع شده؛ طريقه گرفتن وضو در صورتى كه آب كر در دسترس نباشد كه وضوى ارتماسى بگيرم را در جواب نامه بنويسيد.

بسمه تعالى، آنچه از آرنج به پايين باقى مانده بايد در وضو شسته شود.

2. در روستا زندگى مى‌كنم؛ آب لوله كشى وجود ندارد؛ آب، يا از چاه يا از چشمه مى‌آورند و من با يک دست نمى‌توانم هم آفتابه را بگيرم و هم خود را بشويم؛ طريقه طهارت كه براى نماز خواندن و قرآن خواندن و ديگر مكانى كه بايد وضو داشته باشى تا بتوانى وارد آن‌ها شوى را جواب دهيد. خلاصه طريقه گرفتن طهارت.

بسمه تعالى، طهارت محل بول بايد با آب باشد و مخرج غائط را با شرايطى كه در رساله هست با سه سنگ يا سه پارچه و غير آن مى‌توانيد پاک كنيد.

3. اگر در جايى باشم كه آب به مقدار كم باشد آيا يک نفر مى‌تواند من را وضو دهد.

بسمه تعالى، هر مقدار از اعمال وضو را كه خودتان نمى‌توانيد انجام دهيد، مى‌توانيد نايب بگيريد.

[سؤال 243]

4. آيا غير از وضوى ارتماسى، مى‌توانم دستم را زير شير بگيرم و خود را وضوى ترتيبى بدهم؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

5. طريقه گرفتن تيمم در جاهايى كه لازم باشد را بنويسيد و آيا مى‌توان يک نفر با يک دستش با من همكارى كند و من را تيمم دهد؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، تيمم با دست سالم و باقى ذراع دست ديگر انجام مى‌شود.

6. در موقع سجده بايد هفت عضو بدن به زمين باشد و من اگر بخواهم دست چپم كه قطع شده، روى زمين بگذارم تعادل بدنم به‌هم مى‌خورد، آيا اشكالى ندارد كه روى زمين نگذارم و شش عضو بشود؟

بسمه تعالى، در صورت امكان بايد دست قطع شده را هم به زمين بگذارد.

7. آيا با دست مصنوعى و پاى مصنوعى مى‌توان نماز خواند؟

لازم به توضيح است كه جواب اين سؤالات را مى‌توانم به خيلى‌ها بدهم.

بسمه تعالى، بايد خود پا و دست، به هر نحو ممكن است، در سجده به زمين برسد؛ مگر اين‌كه حرجى باشد.

[سؤال 244] 123

بسمه تعالى 17 /10 / 1361

خدمت برادران عزيز دفتر استفتا

ضمن عرض سلام، اميد كه در راه خدمت و انجام وظيفه، پيروز و موفق باشيد.

چند سؤال شرعى داشتم، خواهشمندم كه جواب آن‌ها را مرقوم فرماييد.

1. كسى است كه يک دست و يک پاى او در جبهه قطع شده است، براى وضو ساختن آيا مى‌تواند اول صورت را بشويد و بعد دستش را زير شير آب بگيرد و بعد با دست راستش كه قطع نشده، پاى چپش را مسح كند؟ و آيا لازم است كه پاى مصنوعى كه گذاشته مسح بكشد؟ (دست چپ از بالاى بازو و پاى راست از پايين زانو قطع شده است).

بسمه تعالى، به ترتيبى كه ذكر كرديد، وضو صحيح است و لازم نيست پاى مصنوعى چوبى را مسح كند.

2. ايشان وقتى در منزل است مى‌تواند طهارت بگيرد، ولى وقتى كه خارج از منزل است نمى‌تواند با آب طهارت بگيرد، تكليف او براى وضو ساختن هنگامى كه نمى‌تواند طهارت بگيرد چيست؟

بسمه تعالى، مى‌تواند محل غائط را با سه سنگ يا سه كهنه مثلاً پاک كند، ولى محل بول را بايد آب بكشد.

3. ايشان امسال با جانبازان انقلاب به حج مشرف شدند و هنگام طواف ناچار بودند كه پاى

مصنوعى‌اش را بپوشد و در اين پاى مصنوعى مقدارى نخ دوخته شده به كار رفته است، آيا بر او كفاره هست يا نه؟

بسمه تعالى، با فرض جهل، كفاره نيست.

4. اين جانباز عضو سپاه پاسداران بوده و از آن‌جا حقوق مى‌گرفت، ولى اكنون ايشان به قم آمده و درس مى‌خواند و در سپاه خدمت نمى‌كند؛ زيرا كه ايشان فكر مى‌كنند كه بازده او در سپاه كم است، ولى موقعى كه درس خواند، بازده‌اش براى جامعه بيشتر، و براى خودش هم مفيد است. حال اين سؤال مطرح است كه آيا ايشان مى‌تواند از سپاه حقوق دريافت كند و از مزاياى آن استفاده كند؟ البته با دريافت حقوق از سپاه، ديگر از حوزه شهريه نمى‌گيرد. خواهشمند است جواب شرعى اين مسائل را، كه براى اين جانباز مهم است، بنويسيد. و السلام عليكم

بسمه تعالى، بستگى به مقررات سپاه دارد.

[سؤال 245] 124

بسمه تعالى

خدمت جناب حضرت آيت اللّه العظمى سيد روح اللّه الموسوى الخمينى دامت بركاته، عرض كنم كه جوانى دست خود را از مچ ندارد و كسى ديگر دستش از آرنج ندارد. اين دو نفر وضو به چه صورت بگيرند؟ و كسى ديگر پاى خود را از زانو ندارد، مسح پا را از كجا بكشد؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه

بسمه تعالى، هر مقدار از دست‌ها - آرنج به پايين - باقى است، بايد شسته شود و كسى كه يک پا دارد، همان پا را مسح نمايد.

[سؤال 246] ‘ 498

2. اشخاصى كه دست و يا پاى خود را از دست داده‌اند، به چه شكل بايد وضو بگيرند؟ لطفاً نظر خود را در مورد اين دو سؤال بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، اعضاى باقيمانده را وضو دهد و اگر خودش نمى‌تواند، از ديگران كمک بگيرد كه به نيابت او، بقيۀ اعضاى او را وضو دهد.

[سؤال 247] 125

بسمه تعالى 7 / 11 / 1361

با سلام به محضر مقدس رهبر عالى‌قدر، امام امت، دام عزّه.

استدعا دارم به منظور هدايت، فتواى شرعيه را نسبت به موارد مفروضۀ ذيل اعلام فرماييد:

1. براى شخصى كه به علت فقد دست چپ، قادر به ساختن وضو - به خصوص مسح - نمى‌باشد، براى اداى فريضه كلاً يا جزءاً ساختن وضو از او ساقط مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، مقدارى از اعضاى وضو كه باقى است را بايد بشويد و با دست راست، مسح‌ها را انجام دهد.

2. چنانچه انجام شرايط ركوع و سجود به علت باد شديد به طور صحيح مقدور نباشد، تكليف چگونه انجام شود؟

بسمه تعالى، به هر نحو ميسور است عمل كند.

3. چنانچه كارفرمايى يک يا چند نفر افراد مسلمان شيعۀ غير بومى شهر و با قرارداد كار براى مدت - مثلاً - يک سال داشته باشد، آيا افراد بومى مى‌توانند به عنوان اولويت بومى بودن براى كار، كارفرما را مجبور به اخراج و يا كارگر را مجبور به ترک كار و نقض قرارداد خود نمايند؟

بسمه تعالى، بستگى به قرار كارخانه و مقررات دولت اسلامى دارد.

4. آيا به عنوان اولويت بومى بودن، مى‌توان كارفرما را مجبور به قبول كارگرى نمود كه دلايلى و قراينى مبنى بر سوء نيت و قصد تخريب و اقرار او مشهود باشد و يا اين‌كه رضايت طرفين شرط مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در مسأله قبل ذكر شد.

[سؤال 248] 126

بسمه تعالى 9 / 11 / 1361

دفتر محترم حضرت امام خمينى

پيرو نامۀ مورخ 2 / 10 / 1361 چون متأسفانه تا به حال پاسخ مسأله داده نشده لذا

مجدداً سؤال خود را مطرح مى‌نمايم. جوانى در جنگ عراق عليه ايران دست چپش از مچ قطع شده است؛ در وضو گرفتن محتاج فتواى امام است؛ مستدعى است در ذيل نامه دستور وضو را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، صورت و دست راست و مقدار موجود از دست چپ را بشويد و سر و دو پا را با رطوبت دست راست مسح كند.

[سؤال 249] ‘ 6377

2. معلولى تا مرفق مقطوع اليد و تا ساق پا بيشتر ندارد و مابقى قطع گرديده؛ در وضو چه وظيفه‌اى دارد؟

بسمه تعالى، شستن و مسح باقيماندۀ اعضاى وضو كفايت مى‌كند.

[سؤال 250] ‘ 107

2. كسى كه نمى‌تواند وضو بگيرد، طبق فتواى شما مى‌تواند تيمم كند؛ حال اگر يک نفر دست مصنوعى داشت حكم آن چيست؟

از حضرت امام تقاضا دارم توضيحاتى در اين دو زمينه براى آگاهى اين حقير مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، بايد وضو بگيرد و نسبت به مقدارى كه ناقص است، شستن ساقط است و بقيه را بايد براى وضو بشويد و مسح با يک دست كافى است.

[سؤال 251] ‘ 5805

2. در توضيح المسائل راجع به آداب وضو گرفتن زن‌ها توضيح داده نشده و لذا طريقۀ درست وضو گرفتن زن‌ها چگونه است؟ و اصولاً چه فرقى با وضو گرفتن مردها دارد؟

بسمه تعالى، در كيفيت و مقدار واجب فرق ندارند.

[سؤال 252] 127

بسمه تعالى 6 / 6 / 1361

با عرض سلام و آرزوى موفقيت و سلامت روز افزون شما

خواهشمندم به سؤالات زير - اگر امكان داشته باشد - جواب بفرماييد.

1. در هنگام وضو گرفتن، در رساله نوشته شده كه اگر شخصى پيش از شستن صورت، دست‌هاى خود را تا مچ شسته باشد، در موقع وضو بايد تا سر انگشتان را بشويد و اگر فقط تا مچ را بشويد، وضو باطل است. پس بدين ترتيب بعضى‌ها كه فقط تا مچ را مى‌شويند، آيا وضو باطل مى‌شود؟ و آيا اگر فقط بار آخر كه مثلاً دست چپ را

به روى دست راست مى‌كشند، دست چپ را تا سر انگشتان ببرد كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، در شستن دست و صورت در وضو، بايد آب وضو به تمام عضو - ولو با دست كشيدن - برسد و شستن دست از آرنج تا مچ كافى نيست.

2. كسى پدر و مادرش در يک شهرستان به دنيا آمده‌اند و در آن‌جا زندگى مى‌كنند و خودش هم در آن‌جا به دنيا آمده و بزرگ شده، ولى حالا در تهران زندگى مى‌كند و گاهى براى ديدن پدر و مادر به آن شهرستان مى‌رود و در ضمن، مسافت شرعى را هم مى‌پيمايد.

اولاً: اگر اين شخص كمتر از ده روز در آن‌جا بماند و در ضمن، در آن‌جا منزل شخصى داشته باشد، در اين صورت آيا نمازش تمام است؟

ثانياً: اگر اين شخص كمتر از ده روز در آن‌جا بماند و منزل شخصى نداشته باشد، نمازش به چه صورت است؟ بايد آن را تمام بخواند يا قصر؟

بسمه تعالى، داشتن منزل و ملک ميزان نيست. وطن اصلى تا از آن اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است و نماز، تمام است.

3. آيا خوردن پنير مكروه است؟ در صورت مكروه بودن، آيا نمک رفع كراهت مى‌كند؟ و ديگر اين‌كه مى‌گويند در شب پنير مكروه نيست؟ صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، خوردن پنير اشكال ندارد و با مغز گردو كراهت رفع مى‌شود.

4. آيا زن مسلمان بايد خود را در برابر زن غير مسلمان بپوشاند؟ حدود پوشش چقدر است؟

بسمه تعالى، پوشاندن بهتر است و منظور، پوشاندن مواضعى است كه پوشاندن آن در برابر زن مسلمان لازم نيست.

5. شخصى چند سال پيش يك النگوى طلا پيدا كرده و آن را حدود 300 تومان فروخته است. آيا آن پول حرام است؟ در صورت حرام بودن آن، تكليف اين شخص - كه پول حرام با مال حلالش مخلوط شده - چيست؟

بسمه تعالى، اگر بعد از جار زدن تا يک سال براى خودش برداشته، اشكال ندارد؛ در غير اين صورت، قيمت فعلى آن را براى صاحبش بايد به فقرا صدقه بدهد.

6. آيا تراشيدن ريش حرام است؟ كسى كه در اثر اضطرار، ريشش را بتراشد؛ مثلاً شغلش طورى است كه اگر ريش خود را نتراشد، باعث جمع شدن گرد و خاک در لابه‌لاى موى صورتش مى‌شود. تكليفش چيست؟ آيا كار حرام انجام مى‌دهد؟ ضمن عذر خواهى از كثرت سؤال‌ها، توفيق روز افزون شما را در پيشبرد اهداف انقلاب اسلاميمان را خواستارم. ان شاء اللّه موفق و مؤيد باشيد.

بسمه تعالى، ريش‌تراشى حرام است على الاحوط؛ و عذر مزبور، مجوز ريش‌تراشى نيست.

[سؤال 253] ‘ 827

4. قبل از نيت وضو در حالى كه صورت خيس است، مى‌توان نيت كرد و وضو گرفت يا اين‌كه بايد صورت را خشک كرد؟

بسمه تعالى، خشک كردن لازم نيست.

[سؤال 254] ‘ 727

2. در باب وضو، در شستن دست و صورت، چنانچه آب از پايين به بالا رود اشكال دارد، اگرچه بسيار كم شده كه به طرف بالا برود؟

بسمه تعالى، شستن وضويى، بايد از بالا به پايين باشد.

[سؤال 255] 128

بسمه تعالى 18 / 12 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، زيد عزّه و ادام اللّه بقائه

سلام من الرحمن نحو جنابكم *** فإنّ سلامي لا يليق ببابكم

1. شخصى است در امر وضو و نماز به حدى وسوسه دارد كه در اغلب موارد، در همان ابتداى امر وامى‌ماند. به بيان روشن‌تر اين‌كه قطع به عدم وقوع على ما هو الواجب دارد و چه بسا قادر به شروع نمى‌شود. وظيفه اين شخص را بيان فرماييد. قطعاً امر آن حضرت، منجى وى خواهد بود.

بسمه تعالى، قطعى كه دارد، هيچ اثر شرعى ندارد و با همين قطعى كه دارد، وضو بگيرد و صحيح است و وسوسه حرام است.

2. در مواردى بين مسائل مندرجه در كتاب شريف تحرير الوسيله با رساله‌هاى عمليۀ فارسى اختلاف هست. در چنين مواردى عمل به كدام‌يک مجزى است؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه

بسمه تعالى، تحرير الوسيله مقدم است.

[سؤال 256] ‘ 727

3. چنانچه به هنگام شستن دست مسيرى قوسى مانند را طى كند كه لازمۀ آن، حركت به سوى بالا است - كم يا زياد - اشكال دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد و از وسوسه اجتناب كند.

[سؤال 257] ‘ 2085

5. اين‌كه فتواى حضرت امام در تحرير و حاشيۀ عروه بر احتياط واجب است كه ابتداى شستن صورت و دست‌ها بايد از اعلى به اسفل باشد، آيا در همۀ دست كشيدن‌ها بايد از بالا دست بكشد؟ و اگر كسى مثلاً از وسط دست كشيد، در عين حال كه بالا را شسته است، آيا اشكال دارد و در عين‌حالى كه از اسفل به اعلى نشسته است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 258] ‘ 5805

3. هنگامى كه مردها وضو مى‌گيرند اگر احياناً دست طورى قرار گرفت كه آب وضو به طرف آرنج سرازير شود، اشكالى در وضو ايجاد مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 259] ‘ 1673

3. هنگام وضو گرفتن كه بايد صورت و دست‌ها را از بالا به پايين شست، اگر كسى سهواً دستش را از پايين به بالا رفت و يا افقى شست آيا وضويش اشكال پيدا مى‌كند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر صدق شستن از بالا به پايين محفوظ باشد وضو صحيح است.

[سؤال 260] 129

بسمه تعالى 14 / 6 / 1361

دفتر معظم و محترم امام خمينى رهبر عظيم الشأن انقلاب، سلام عليكم

اين‌جانب عينک نامرئى مى‌زنم و آن وسيله‌اى است كه بر روى عنبيه قرار مى‌گيرد، آيا وضو و غسل با اين وسيله اشكالى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در داخل چشم قرار مى‌گيرد، مانع از صحت وضو و غسل نيست.

[سؤال 261] 130

بسمه تعالى 23 / 11 / 1361

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

با عرض سلام، خواهشمندم حقير را در مسألۀ ذيل راهنمايى بفرماييد:

1. در رساله‌هاى عمليه آمده است كه پوستى را كه گاهى به بدن مى‌چسبد گاهى از آن جدا مى‌شود يا بايد چيد يا در هنگام وضو بايد آب را به زير آن رسانيد. آيا اين مسأله شامل مقدار كمى از پوست هم مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر زير پوست جدا شده تماماً ظاهر شده باشد بايد آن را در وضو بشويد ولو به اين‌كه پوست جدا شده را بلند نمايد و يا ببرد و فرقى در اين حكم بين پوست بزرگ و كوچک نيست.

2. آيا اگر جوهر خودكار يا خودنويس در روى اعضاى وضو باشد مانع محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر مانع از وصول آب مطلق به بشره نباشد ضرر نمى‌رساند.

3. آيا ساختن و درست كردن عروسک اشكال دارد؟ و آيا وجود عروسک در منزل براى بازى كودكان اشكال دارد؟ آيا كشيدن شكل يک انسان كامل (نقاشى كردن) اشكال دارد؟

بسمه تعالى، ساختن مجسّمۀ حيوان ذى روح، حرام است، ولى نگهداشتن آن در منزل حرام نيست و نقاشى هم اگر مجسمه نباشد حرمت ندارد.

[سؤال 262]

4. در رساله‌هاى عمليه آمده است كه در وضو نبايد صورت و دست‌ها از پايين به بالا شسته شود، اگر كسى سهواً طورى دستش به صورتش بخورد (هنگام وضو) كه آب آن به طرف بالا رود وضويش باطل مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر به نحوى نباشد كه صدق شستن از پايين به بالا نمايد ضرر ندارد.

5. آيا حدود حجابى كه خانم‌ها در هنگام نماز خواندن رعايت مى‌كنند بايد همان حدودى باشد كه در مقابل مرد نامحرم رعايت مى‌كنند؛ يعنى مثلاً استفاده از چادرى كه در نور اندام انسان را مشخص مى‌كند در نماز اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر حجاب و ساتر به نحوى باشد كه بدن ديده شود كافى نيست.

6. آيا در هنگام غسل كردن بايد نيت را به زبان آورد يا مثلاً صرف نيت سر و گردن كافى است (همچون وضو)

بسمه تعالى، ذكر نيت به زبان لازم نيست.

[سؤال 263] 131

بسمه تعالى 5 / 9 / 1361

اماما! اين‌جانب جوانى 18 ساله و اهل روستا هستم مى‌خواهم نظر شما را راجع به مسأله‌اى كه من با آن مواجه هستم بدانم.

دست راست اين‌جانب سست است و من نمى‌توانم هنگام وضو گرفتن انگشت‌هايم را جمع كنم تا يک مشت آب براى شستن صورتم يا براى آب كشيدن

دست چپ بريزم و من حالا در موقع وضوگرفتن بعضى مواقع تيمم و بعضى مواقع دستم (آرنج دست چپ) را جلوى شير آب مى‌گيرم يا در آب فرو مى‌برم؛ ولى من از هر دو وضو مشكوک هستم. لطفاً نظر خودتان را راجع به اين مسأله بيان كنيد. خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى امام را نگهدار. به اميد پيروزى رزمندگان اسلام در سراسر جهان.

بسمه تعالى، لازم نيست با دست آب بريزيد. به هر نحو آب را به جاهايى كه بايد شسته شود برسانيد؛ ولو زير شير يا زير آب كردن كافى است.

رفع مانع از رسيدن آب به اعضاى وضو

[سؤال 264] ‘ 6876

2. درباره اين‌كه فرموده‌ايد: بايد يقين كرد كه براى وضو يا غسل چيزى مانع رسيدن آب به پوست نباشد. آيا جوهرى كه از اثر نوک خودكار بر روى پوست دست مى‌گذارد بايد پاک شود و يا اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، اگر جرم ندارد و مانع از وصول آب به بشره نيست وضو صحيح است.

[سؤال 265] ‘ 1579

5. آيا جوهر خودكار جزء چيزهايى است كه اگر روى دست باشد وضو را باطل مى‌كند؟

بسمه تعالى، چنانچه جرم داشته باشد بايد برطرف شود.

[سؤال 266] ‘ 130

2. آيا اگر جوهر خودكار يا خودنويس در روى اعضاى وضو باشد مانع محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر مانع از وصول آب مطلق به بشره نباشد ضرر نمى‌رساند.

[سؤال 267] 132

بسمه تعالى

خدمت رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت اللّه خمينى، با تقديم سلام و آرزوى سلامتى وجود شريف.

اين‌جانب يک فردى هستم كه بعد از ظهرها شغل نقاشى دارم و روى اين اصل مشكلاتى پيش مى‌آيد و آن اين‌كه چنانچه مستحضر هستيد پاک كردن رنگ خيلى مشكل است و پاک كردن آن به صورت تكميلى، كمِ‌كم يک ساعت وقت لازم دارد؛ و اين‌جانب كه شغلم نقاشى هست شب و روز و ظهر نقاشى مى‌كنم و روى دست و صورت و موهاى سرم لكه‌هاى رنگ مى‌ماند. اگر بخواهم در سه وعدۀ صبح و ظهر و شب لكه‌ها را پاک كنم - كه امكانش هم نيست - وقت زيادى مى‌خواهد و در مورد وضو گرفتنم كمى ناراحتى پيش مى‌آيد بعد از نماز نيز دوباره بايد شروع به نقاشى نمايم. شست و شوى رنگ‌ها خيلى مشكل مى‌شود. تكليف اين‌جانب در مورد وضو گرفتن با اين دست و صورت رنگى چيست؟ البته من تا حد امكان رنگ‌ها را پاک مى‌كنم؛ ولى به آن صورت خوب و ايده‌آل پاک نمى‌شود. خواهشمند است تكليف اين‌جانب را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر جرم دارد، بايد برطرف شود؛ و اگر مجرد رنگ بدون جرم است اشكال ندارد.

[سؤال 268] 133

بسمه تعالى 20 / 3 / 1361

دفتر محترم امام خمينى

محترماً؛ اين‌جانب سؤالى دارم مبنى بر اين‌كه بنده در گذشته، در دوران طاغوت، به علت جوّ مسموم، مرتكب اشتباهى از اين قرار شدم كه بر روى دو بازويم عكس دو زن را خالكوبى نمودم؛ با چه ناراحتى كه گناهى بس بزرگ انجام داده‌ام، ولى مدتى

است كه به اشتباه خود پى برده و گذشته‌ام را كنار گذاشتم و از پرتو اين انقلاب بزرگ به رهبرى امام خمينى، يک انسان واقعى شده‌ام و مشغول انجام فريضۀ دينى‌ام هستم؛ ولى چون محل‌هاى خالكوبى در مسير وضو قرار دارند به فكر از بين بردن آن‌ها برآمدم. ولى چون حالا نبايد كوچك‌ترين آسيبى بر بدن وارد شود و حتماً بايستى آن‌ها را با اسيد از بين برد، لذا استدعا دارم بنده را راهنمايى بفرماييد چه بكنم؟

بسمه تعالى، خال‌ها كه زير پوست قرار دارد، مانع از صحت وضو و غسل نيست.

[سؤال 269] ‘ 7056

4. اگر فردى در گذشته، ندانسته به بدن خود؛ مخصوصاً جاهاى طهارت (وضو) خالكوبى نمود، تكليفش در حال حاضر چيست؟

بسمه تعالى، اگر زير پوست است اشكال ندارد.

[سؤال 270] ‘ 1580

2. چون با خمير شيشه سر و كار دارم، بسيارى از موارد با وجودى كه جهت پاک‌سازى اعضاى وضو دقت زياد مى‌شود، مع ذلک اين ماده، چسبنده مى‌باشد. هميشه دچار اين مسأله مى‌شوم كه بعد از نماز، كمى از آن به اعضاى وضو چسبيده و چون دقت زياد مى‌شود، ديگر اين مسأله به صورتى و تا سر حد وسواس دنبال مى‌شود و چون كارى است مداوم، برايم مشقت دارد. حل اين مسأله چيست؟

بسمه تعالى، اگر مانعى از رسيدن آب به بشره موجود باشد، وضو صحيح نيست؛ ولى از وسوسه بايد اجتناب نمايند.

[سؤال 271] 134

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و مرجع عالى‌قدر مسلمانان ضمن عرض سلام، سلامتى و طول عمر جناب‌عالى را از خداى تبارک و تعالى

خواستارم و فتواى جناب‌عالى را در چند سؤال ذيل خواهانم.

1. تكليف ما در مقابل عمل به دستور دكتر، گر چه اشكالى براى فرائض داشته باشد - مانند اين‌كه با دست و صورت چرب وضوگرفتن، به دليل ضرر داشتن صابون و... براى دست و صورت - چيست؟

بسمه تعالى، چربى اگر مانع از رسيدن آب به بشره نباشد، وضو اشكال ندارد.

2. اگر يک سال به شهرى مأموريت داشته باشيم، تكليف روزه و نماز چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يک محل، نماز و روزه در سفر قصر است.

3. آيا كسى كه جنب نيست مى‌تواند غسل جنابت، به نيت واجب كند و با آن نماز بخواند؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، غسل جنابت صحيح نيست و براى نماز بايد وضو بگيرد.

[سؤال 272] ‘ 7357

4. مى‌خواستم بدانم رنگ موهايى كه زنان گاهى براى رنگ كردن موى سر و ابروى خود به كار مى‌برند، مانع از وضو و غسل است يا خير؟ (البته رنگ‌هايى كه در ايران توليد نمى‌شوند و رنگ‌هاى غير طبيعى منظورم هست)

بسمه تعالى، مجرّد رنگ بدون جرم مانع نيست.

[سؤال 273] 135

بسمه تعالى 11 / 10 / 1361

محضر مبارک رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله العالى

مستدعى است از نظر شرعى پاسخ سؤالات زير را مرقوم فرماييد:

1. چنانچه در قسمتى از محل وضو، جراحت (بريدگى) ايجاد و زخمى شد، پس از شست‌وشو و برطرف شدن خون روى آن، آيا خونابه‌اى كه روى محل زخم را مى‌گيرد، پاک است؟

همچنين در صورتى كه روى آن را پوسته‌اى بگيرد و به نظر برسد كه در زير پوسته،

لكۀ خونى باشد، آيا بايد براى گرفتن وضو، پوسته را از روى زخم كنده و خون زير آن را پاک نموده و سپس وضو گرفت يا خير؟

بسمه تعالى، خونابه نجس است و چنانچه خون زير پوسته باشد شستن روى پوسته در وضو كافى است.

2. آيا با راه رفتن روى زمين مرطوب و گل‌آلودى كه آفتاب مى‌گيرد، ته كفش و عصا، پاک مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر زمين، رطوبت مُسريه دارد پاک نمى‌كند.

3. آيا مسافرى كه نماز شكسته مى‌خواند، مى‌تواند روزۀ قضا بگيرد و نماز قضاى صحيح به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، مى‌تواند نماز قضاى تمام به‌جا آورد، ولى نمى‌تواند روزۀ قضا بگيرد.

4. آيا اگر كسى جنسى را به قيمتى كه دولت جمهورى اسلامى تعيين كرده، خريدارى نمايد، آيا مى‌تواند جنس مورد بحث را در بازار آزاد به سه يا چهار برابر نرخ تعيين شده توسط دولت بفروشد؟ در صورتى كه مى‌دانيم با اين كار، كمک به بالا رفتن قيمت‌ها و بازار سياه مى‌شود. از نظر شرعى آيا خريدار و فروشنده مسئوليت خواهند داشت و گناهكارند؟ و در صورتى كه فروشنده در زمان خريد و واريز پول به حساب دولت، احتياج به پول نداشته و پس از اين‌كه جنس مورد بحث - مثلاً سوارى پيكان - را پس از چند ماه تحويل گرفته، احتياج به پول جنس خريدارى شده داشته باشد، آيا باز هم مى‌تواند در صورت رضايت خريدار، سوارى پيكان را به چند برابر نرخ دولتى بفروشد يا خير و بايستى به خاطر مصالح جامعۀ مسلمين، سوارى مذكور را على‌رغم نرخ بازار آزاد و بازار سياه، به همان قيمت تعيين شده از سوى دولت جمهورى اسلامى بفروشد؟

بسمه تعالى، تخلف از مقررات دولت اسلامى جايز نيست.

كيفيت مسح سر و پاها

[سؤال 274] ‘ 1705

4. در وضو گرفتن، شخصى بعد از اين‌كه دو مشت آب بر دستش مى‌ريزد، يک مشت ديگر بر شير آب ريخته و شير را مى‌بندد. آيا اين آب، حكم آب اضافه را ندارد؟ و آيا وضوى اين شخص درست است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر بعد از ريختن آب بر شير، براى تمام كردن وضو دست مى‌كشد و با آب وضو مسح مى‌كند، مانع ندارد.

[سؤال 275] 136

بسمه تعالى 16 / 3 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

در مورد نحوۀ وضو گرفتن پس از شستن صورت و يدين آيا مى‌توان قبل از مسح كشيدن سر و پا، با ترى دست چپ دوباره روى دست راست دست كشيد يا خير، با فرض اين‌كه دست راست قبل از دست چپ كاملاً شسته شده باشد؟ و آيا انجام دادن اين كار موجب بطلان وضو خواهد گشت؟

از درگاه خداوند متعال طول عمر با بركت آن حضرت را خواهانم.

بسمه تعالى، احتياطاً با بودن رطوبت در كف دست قبل از مسح، به اعضاى وضو دست نزند.

[سؤال 276] ‘ 7394

3. در وضو پس از شستن دست چپ و دست راست آيا بعد از شستن دست چپ مى‌شود با همان دست كه خيس است روى دست راست كشيد؛ البته قبل از مسح سر و پا؟

بسمه تعالى، اگر رطوبت براى مسح، در دست هست از اين كار اجتناب شود.

[سؤال 277] ‘ 671

2. بنده موقع وضو گرفتن براى اين‌كه در مصرف آب اسراف نشود، در فاصلۀ شستن دست و صورت، شير آب را مى‌بندم و بعضى‌ها مى‌گويند: با بستن شير وضو باطل مى‌شود؟

بسمه تعالى، باطل نمى‌شود.

[سؤال 278] ‘ 341

2. آيا بستن شير آب در اثنا و هنگام وضو گرفتن (با توجه به وجود آب روى آن) باعث بروز اشكال در صحت وضو مى‌گردد يا خير.

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 279] 137

بسمه تعالى 10 / 11 / 1361

حضور رياست محترم دفتر امام، مدّ ظله العالى و دامت بركاته، سلام عليكم

ضمن عرض سلام، چند مورد براى اين‌جانب و چند نفر ديگر اشكال پيدا شده كه خواهشمند است اين حقير را راهنمايى نماييد.

1. آيا موقع وضوگرفتن، باريدن باران بر اعضاى وضو اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ ولى جاى مسح بايد تر نباشد و دستى كه مسح مى‌كشيد، با آب غير وضو نباشد.

2. آيا موقعى كه مهر به هنگام سجده به پيشانى مى‌چسبد، مى‌توان آن را جدا كرد يا خير؟

بسمه تعالى، بايد جدا شود.

3. موقعى كه مى‌خواهيم به سجده برويم، ناگهان پيشانى به مهر خورده و جدا مى‌شود. آيا اين مورد، خود يک سجده محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر بعد از جدا شدن پيشانى بتواند خود را نگهدارد، بايد نگهدارد و يک سجده محسوب است.

[سؤال 280] 138

بسمه تعالى

آيا پيوند زدن مو از نظر اسلام اشكال دارد؟ و آيا وضو با چنين وضعى درست است يا خير؟ ضمناً اين نوع پيوند زدن، در سطح پوست سر است و از درون پوست نيست. آيا از نظر اسلام اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مانع رسيدن آب نشود مانع ندارد

[سؤال 281] 139

بسمه تعالى 4 / 4 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت آيت اللّه العظمى جناب آقاى روح اللّه الموسوى الخمينى، دامت بركاته، سلام عليكم

پس از دعا براى سلامتى شما و اين‌كه خداوند وجود مقدس شما را تا پيروزى نهايى جمهورى اسلامى و تا انقلاب حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به سلامت بدارد و دشمنان شما هرچه زودتر نابود بشوند؛ مسأله‌اى كه مى‌خواستم با امام عزيز و مهربانم در ميان بگذارم اين بود كه آيا ترميم موى سر از نظر اسلام اشكال دارد يا خير؟

البته اين نوع ترميم مو در سطح پوست سر صورت مى‌گيرد و به اين صورت است كه موهايى غير از موهاى اصلى انسان به يک تور كه سوراخ‌هايى به اندازۀ يک سانتى‌متر دارد وصل شده است و در سطح پوست سر قرار مى‌گيرد و به طور كلى در موقع غسل كردن كاملاً آب به پوست سر مى‌رسد ولى امكان دارد كه پس از مسح كشيدن سر، آب به پوست نرسد و منظور از مزاحمت اين بود كه آيا مسح كشيدن بر روى چنين مويى (كه موى اصلى انسان هم نيست و امكان دارد كه در موقع مسح كشيدن هم آب به پوست نرسد) باعث باطل شدن وضو مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، مسح موى غير اصلى كافى نيست.

[سؤال 282] 140

بسمه تعالى 15 / 12 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، سلام عليكم، احتراماً به عرض مى‌رساند: در تهران، مؤسسه‌هايى وجود دارد كه مو را به وسيلۀ دستگاه به پوست سر مى‌بافد. از محضر عالى استدعا مى‌شود بيان فرماييد:

1. آيا از نظر شرعى اقدام به چنين عملى از حيث مسح، وضو و غسل جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، عمل مذكور مانع ندارد، ولى بايد در غسل آب به تمام بشره برسد و همچنين رطوبت مسح در وضو بايد به خود بشره يا موها به طور متعارف برسد و مسح روى موهاى وصل شده كافى نيست.

2. معمولاً خانم‌ها كه داراى موهاى بلند هستند، در سابق موهاى خود را به چنين مؤسسه‌ها مى‌فروختند كه از اين مو براى سر آقايان هم استفاده مى‌شد.

بسمه تعالى، بنابر احتياط از بافتن موى زن نامحرم به سر مرد بايد اجتناب شود.

3. آيا اگر براى مردم معلوم نباشد كه موى بافته شده متعلق به زن است يا مرد اشكال دارد؟ مسح آن چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و حكم مسح در مسألۀ اول ذكر شد.

[سؤال 283] 141

بسمه تعالى

محضر مبارک مرجع عالى‌قدر و زعيم بزرگوار، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، سلام عليكم

استفتا مى‌نمايد: اين‌جانب ساكن محلات راجع به فرزندم كه در جبهه جنگ حق عليه باطل دو پايش از زير زانو قطع شده، ترتيب مسح پايش چگونه است و بدون مسح آيا نماز صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، مسح پا ساقط است و بدون مسح پا وضو بگيرد و نماز صحيح است.

[سؤال 284] 142

بسمه تعالى

محضر محترم دفتر امام خمينى

با درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى و سلام بر تمامى شهداى راه حق

ضمن عرض سلام؛ از حضور شما تقاضا مى‌شود كه حكم شرعى وضوى برادرى كه در جبهه‌هاى حق عليه باطل دو پاى خود را تقديم اسلام نموده، بيان فرماييد. در

ضمن يكى از پاها از زير زانو و ديگرى از بالاى زانو قطع شده. در پايان به عرض مى‌رسانم كه تا به حال وضوى ارتماسى مى‌گرفته، آيا صحيح هست يا خير؟ اگر درست نيست؛ آيا بايد نمازهاى او اعاده شود؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، مسح پاها ساقط است و وضوى ارتماسى كافى است و نماز با چنين وضويى صحيح است و اعاده و قضا ندارد.

[سؤال 285] 143

بسمه تعالى 17 / 9 / 1361

دفتر امام خمينى

با عرض سلام به رهبر انقلاب اسلامى و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، و آرزوى سلامت و طول عمر براى ايشان از خداوند متعال.

اگر شخصى طورى پايش قطع شده باشد كه فقط پاشنه پا موجود باشد، يعنى قسمتى كه بايد مسح بكشند از بين رفته باشد. در اين صورت مسح كردن پا چه صورتى خواهد داشت؟ در صورت لزوم مسح كشيدن، اگر اين قسمت زخم داشته باشد چه بايد كرد؟ و السلام

بسمه تعالى، در مفروض سؤال، مسح ساقط است.

[سؤال 286] ‘ 634

3. آب مسح سر اگر وصل به آب صورت شد، وضو را باطل مى‌كند؟

بسمه تعالى، وضو و مسح سر باطل نمى‌شود؛ ولى براى مسح پا نبايد با رطوبت گرفته شده از آب وضوى صورت باشد.

[سؤال 287] ‘ 2220

2. كسى كه روى پا مسح مى‌كشد آيا مى‌تواند در حال مسح كردن، دست را بردارد و بگذارد يا آن‌كه بايد استمرار دهد؟ و همچنين اگر در ضمن مسح، شک كرد مثلاً قسمتى آب نگرفته و تر نشده، از همان محل شک، دو مرتبه مسح كند يا آن‌كه بايد تمام

قسمت روى پا را خشک كند و از سر انگشت‌ها مسح كشد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و از سر گرفتن لازم نيست.

[سؤال 288] ‘ 644

3. در باب مسح پاها (وَامْسَحُوا بِرُؤوسِكُمْ وأرْجُلَكُمْ إلَى الكَعْبَينِ) آيا مقصود از «كعبين» روى پا است يا برآمدگى بلند پهلوى پاها؟

بسمه تعالى، بلندى روى پا مراد است.

[سؤال 289] ‘ 155

3. شخصى داراى يک دست است؛ با يک دست مى‌شود تيمم كند و ترتيب آن چيست؟ و نيز شخص مذكور دستش از آرنج به بالا معيوب است، مى‌تواند حلقۀ آفتابه را در موقع تطهير بگيرد و با دست معيوب، خويش را تطهير نمايد يا راه ديگرى براى وى هست؟ و ايضاً شخص ياد شدۀ بالا مى‌تواند با يک دست، مسح سر و هر دو پا را بنمايد يا راه ديگرى هست؟

بسمه تعالى، نسبت به دست قطع شده تكليف ندارد؛ با يک دست، تيمم كند، و مسح با يک دست به سر و پاها مانع ندارد و به هر نحو كه بتواند تطهير نمايد اشكال ندارد ولى چنانچه دست، قطع نشده بلكه به واسطۀ شلل در اختيار او نيست، بايد در تيمم و وضو وظيفۀ آن دست را هم رعايت نمايد.

[سؤال 290] ‘ 1365

4. ما حكم غسل اليد في الحالات الاضطرارية؛ طبقاً لما ورد في نصّ المسألة 20 في واجبات الوضوء، كما ورد في تحرير الوسيلة؟ و السلام على من اتّبع الهدى، أرجو إرسال أجوبة هذه الأسئلة على العنوان التالي:

بسمه تعالى، الحكم المذكور في تلك المسألة مختصّ بالمسح.

[سؤال 291] ‘ 1040

10. إذا قطعت اليد اليسرى فهل يسقط مسح الرجل اليسرى في الوضوء؟

بسم اللّه تعالى، يجب في مفروض السؤال، مسح الرجلين باليد الباقيه.

[سؤال 292] ‘ 1853

4. من نمى‌توانم خم شده و روى پاهايم را مسح بكشم بلكه بايد پايم را به طرف عقب بالا آورده و مسح بكشم البته اين كار را فقط براى پاى راستم مى‌توانم انجام دهم

كه پس از بالا آوردن پايم با دست چپم روى پاى راستم را مسح مى‌كشم چون نمى‌توانم با دست راستم روى پاى راستم را مسح بكشم. و پاى چپم را اصلاً مسح نمى‌كشم چون همان‌طور كه گفتم نه مى‌توانم خم شده و مسح بكشم و نه اين‌كه مى‌توانم پاى چپم را مانند پاى راستم بالا بياورم.

در ضمن من نمى‌توانم (طبق رسالۀ امام) از يكى از افراد خانواده‌ام بخواهم كه از طرف من روى پاهايم را مسح بكشد زيرا اين كارى يک روزه يا دو روزه نيست بلكه كارى هميشگى است و من مى‌دانم كه اين درخواست من از آن‌ها باعث كاهش شخصيت من (يک مسلمان) مى‌شود. خواهشمندم مرا راهنمايى بفرماييد.

بسمه تعالى، وضو صحيح است ولى اگر بتوانيد بدون حرج و مشقت از ديگرى ولو با دادن اجرت بخواهيد شما را وضو دهد بايد كمک بگيريد.

[سؤال 293] ‘ 2505

3. شايع است كه مسح سر از پايين به بالا و مسح رجلين از بالا به پايين بى‌اشكال است، آيا صحيح است؟

بسمه تعالى، در مسح هر يک از سر و پاها ابتدا و انتهاى خاصى معتبر نيست، اگرچه احتياط در مسح به نحو متعارف است.

[سؤال 294] 144

بسمه تعالى 18 / 10 / 1361

درود و سلام بر امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و نايب برحقش و سلام بر خدمتگزاران دفتر امام

1. برادرى كه دو پا يا دو دست يا يكى از اين عضوها را از دست داده است براى گرفتن وضو آيا لازم است آن عضوهاى قطع شده را مسح كند؟

بسمه تعالى، اگر از مقدارى كه در وضو بايد شسته شود چيزى باقيمانده بايد آن را بشويد، وگرنه شستن آن عضو ساقط است و مسح لازم نيست.

[سؤال 295]

2. برادرى كه دو دست خود را از بالاى آرنج از دست داده است چطور بايد وضو بگيرد؟

بسمه تعالى، بايد صورت را بشويد و شستن دست‌ها ساقط است و براى مسح اگر مى‌تواند با دست خودش از رطوبت صورت بگيرد و مسح كند و اگر نمى‌تواند نايب بگيرد و نايب از رطوبت وضو از صورت او مى‌گيرد و با آن سر و پاى او را مسح مى‌كند.

3. برادرى كه داراى يک يا دو عضو قطع است، آيا مى‌تواند امام جماعت برادران ديگر شود؟ اگر نمى‌شود آيا مى‌تواند براى برادرانى كه مثل خود هستند به عنوان امام جماعت بايستد؟

بسمه تعالى، اگر قطع عضو موجب شده كه نماز اختيارى نمى‌تواند بخواند مثلاً در سجده هفت موضع روى زمين قرار نمى‌گيرد نمى‌تواند امام جماعت شود مگر براى مثل خودش.

4. برادرانى كه در جبهه شهيد مى‌شوند آيا داراى غسل و كفن مى‌باشند؟

بسمه تعالى، غسل و كفن ندارند.

5. برادرانى كه در جبهه زخمى و بر اثر نارسايى‌هايى در بيمارستان شهيد مى‌شوند داراى غسل و كفن هستند؟

بسمه تعالى، بايد تغسيل و تكفين شوند.

6. برادرانى كه در شهرها به وسيلۀ منافقين، اين ناآگاهان روزگار ترور مى‌شوند داراى غسل و كفن هستند يا نه؟

بسمه تعالى، غسل و كفن دارند.

7. آيا ضد انقلاب و منافق را مى‌توان در قبرستان مسلمانان خاک كرد. چرا؟

بسمه تعالى، اگر مسلم نباشد نبايد در قبرستان مسلمين دفن شود، و اگر مسلمان است مانع ندارد.

8. آيا روز جمعه كه بعضى‌ها نمى‌توانند نماز جمعه بيايند بايد نماز ظهر را بعد از نماز جمعه بخوانند يا قبل از آن؟

بسمه تعالى، لازم نيست بعد از نماز جمعه بخوانند.

با آرزوى پيروزى اسلام بر كفر و ظهور مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

شرايط وضو

[سؤال 296] 145

بسمه تعالى 8 / 10 / 1361

دفتر امام خمينى، سلام عليكم

خداوند بزرگ بر توفيقات شما بيفزايد. خواهشمندم به سؤالات زير پاسخ فرماييد.

1. وضوگرفتن در دستشويى‌هايى كه فاضلاب آن به چاه توالت مى‌ريزد اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. مى‌گويند اگر كسى نماز مغرب و عشايش قضا شود، حتماً بايد فرداى آن روز را روزه بگيرد. درست است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

3. در مقدارى شكر نمدار كه خيس نبوده و با دست، حس مى‌شود كه نم دارد و خشک نيست، تعدادى فضلۀ موش ديده شده (به بعضى از فضله‌ها شكر چسبيده). آيا اين شكر، نجس است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر شک در سرايت نجاست به شكر باشد، محكوم به طهارت است.

4. در اين منطقه، متخصصين بيمارى‌هاى زنان (زايمان، نازايى و غيره) دكتر مرد هستند؛ اگر خانم‌ها

در غير بيمارى‌هاى خطرناک (كه پاى مرگ در كار است) مثل نازايى به اين‌ها مراجعه كنند، شرعاً اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در مورد ضرورت اشكال ندارد.

[سؤال 297] ‘ 2068

22. در بين وضو پيش‌آمدى شد كه بايد احتياطاً وضو را از سر بگيرد آيا براى به هم خوردن وضو جفاف لازم است يا تجفيف هم جايز است و آيا فرو بردن صورت و بازو مثلاً در ميان آب موجب ابطال آن مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، فرو بردن صورت و بازو موجب ابطال نمى‌شود و در عمل به احتياط مى‌تواند همان وضو را اتمام كند و ثانياً احتياطاً استيناف نمايد.

[سؤال 298] ‘ 242

2. چه مدت مى‌توانم يک وضوى مستحبى داشته باشم. در موارد حج و زيارت بفرماييد چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، با وضوى صحيح - خواه براى عمل واجب باشد يا عمل مستحب - هر گونه عمل واجب يا مستحبى كه مشروط به طهارت است مى‌شود انجام داد.

مباح بودن آب وضو

[سؤال 299] 146

بسمه تعالى

ضمن تقديم سلام و احترامات فائقه، سلامتى و طول عمر آن رهبر بزرگوار را از خداوند منّان مسألت داريم.

اين‌جانب به نمايندگى از طرف اهالى محل، از حضرت‌عالى استدعا دارم نظر خويش را در رابطه با مسأله ذيل بيان فرماييد.

در قريۀ ما مدتى است شخصى آب را لوله كشى‌نموده و مردم نيز پس از خرج زياد اين آب لوله‌كشى را به منازل خويش در بالاى كوه برده‌اند؛ ولى الآن كشف شده آبى كه در منبع مى‌رود، مخلوطى است از آب ملكى و آب تقسيم اراضى.

على هذا؛ مردم ده، تا كنون از اين آب استفاده نموده‌اند و اكنون كه متوجه شده‌اند آب، مخلوط به حرام است، بلاتكليف مانده‌اند. روشن بفرماييد كه تكليف مردم از اين به بعد چيست و تا كنون كه از اين آب، وضو گرفته و غسل نموده‌اند چه بايد بكنند؟

يادآورى مى‌شود كه مالكين آب تقسيم اراضى، بعضى معلوم و بعضى مجهول مى‌باشند.

بسمه تعالى، اعمال گذشته محكوم به صحت است و اگر علم به غصب ندارند تصرفات اشكال ندارد.

[سؤال 300] ‘ 1325

4. وضو گرفتن از آب هواپيما رضايت مهمان‌دار را لازم دارد يا خير؟ و اگر راضى نبود وضو باطل است يا خير؟

بسمه تعالى، تصرف زايد بر مقدار متعارف، منوط است به اجازۀ متصديان هواپيما ودر اين صورت بدون اجازه وضو صحيح نيست.

[سؤال 301] ‘ 4495

2. اهل محلى قسمتى از رشتۀ قنات خود را جزو صحن مسجد قرار داده‌اند و براى حفر چاه مسجد كه هم مسجد استفاده نمايد، هم به حمام برود از مردم جبراً پول گرفته‌اند و نيز براى زمين حمام از مردم پول گرفته‌اند آيا غسل و وضو صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر آب مباح باشد، غسل و وضو صحيح است.

طهارت موضع غسل و مسح در وضو

[سؤال 302] ‘ 7394

2. در وضو موقع مسح پا اگر پا نجس باشد ولى جاى مسح نجس نباشد آيا وضو صحيح است؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 303] 147

بسمه تعالى 20 / 12 / 1360

محضر مبارک رهبر كبير انقلاب و امام امت، مدّ ظله العالى

ضمن ابلاغ سلام به عرض مبارک مى‌رساند: مسائل ذيل مورد ابتلا است، پاسخ آن را مرقوم فرماييد. از خداوند متعال طول عمر و عافيت و پيروزى كامل حضرتت را خواستارم:

1. اعضاى وضو نجس بوده و بعد از وضو ملتفت شده؛ در توضيح المسائل فرموده‌ايد: «در هر صورت، جايى را كه نجس بوده آب بكشد»؛ آيا در صورت صحت وضو هم آب بكشد؟ و تمام جاهايى كه ملوّث شده بايد تطهير نمايد؟

بسمه تعالى، محل نجس و جايى كه يقيناً آب يا رطوبت از آن محل به آن‌جا سرايت كرده را بايد تطهير كند.

2. روستانشين، گاو شيرده و چند رأس گوسفند هم دارد؛ براى مؤونۀ لبنياتى‌اش مثلاً گاو كافى است، ليكن جهت پختن نان و گرم كردن منزل در فصل سرما به سوخت حاصل از گوسفندان احتياج دارد؛ خمس گوسفندان واجب است يا خير؟ و در صورت وجوب، گوسفندان قيمتشان اگر بيش از گاو باشد مختار است كه هر كدام را مؤونه قرار دهد، يا چون گاو شيرش بيش از چندين رأس گوسفند است و رفع نياز را مى‌كند خمس گوسفندان را بدهد؟

بسمه تعالى، گاو و گوسفند كه براى استفاده از شير و پشم و فضلات آن نگهدارى مى‌كند، حكم سرمايه دارد و بايد تخميس شود.

3. شخصى چند كرت و باغ انگورى جهت نيازش خريده و بعداً خودش هم باغ انگورى غرس نمود؛ يكى از دو باغ براى مصرف كافى است، آيا خمس باغ ابتياعى واجب است؟ و به قيمت فعلى بايد حساب كند يا قيمت خريد؟

بسمه تعالى، هر دو باغ خمس دارد به قيمت فعلى.

4. مخارج زراعت بايد از غلات فقط كسر شود يا به نسبت از كاه هم؟

بسمه تعالى، از مجموع كسر مى‌شود.

5. جهت مناطق جنگى (جبهه) و جنگ‌زدگان از جناب‌عالى نقل كرده‌اند كه پرداخت سهم امام عليه السلام جايز است و عده‌اى هم پرداخته و بابت سهم امام محسوب داشته‌اند؛ صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، عجالتاً اجازه نمى‌دهم و آنچه داده‌اند به عنوان سهم، قبول است.

6. كسى كه قسم بخورد و بعد بشكند، اول كفاره را بدهد و قسم را بشكند يا بايد بشكند بعد كفاره بدهد؟ كفارۀ قسم، بعد از شكستن قسم واجب مى‌شود يا هنگامى كه تصميم مى‌گيرد قسم را بشكند بايد كفاره بدهد؟

بسمه تعالى، بعد از مخالفت، كفاره واجب مى‌شود.

مباح بودن مكان انجام وضو

[سؤال 304] 148

بسمه تعالى 19 / 7 / 1361

محضر مبارک رهبر انقلاب اسلامى و مرجع عالى‌قدر عالم تشيع، حضرت آيت اللّه العظمى الامام خمينى، متّع اللّه المسلمين بطول بقائه

پس از عرض سلام و درود فراوان، از عبارت «... فى غصبية المكان لا يخلو من قوة» در مسأله يک شرايط وضو كتاب شريف تحرير الوسيله، عدم لزوم مباح بودن مكان وضوگيرنده، استفاده مى‌شود، با اين‌كه در رسالۀ شريفۀ توضيح المسائل حضرت عالى، مباح بودن فضاى انجام وضو را از شرايط صحت وضو شمرده‌ايد. مستدعى است حقير و ديگر برادران دينى را در رفع اين اشكال ارشاد فرماييد. طول عمر و مزيد توفيقات حضرت عالى در ظلّ عنايات حضرت بقية اللّه الاعظم - ارواح

العالمين له الفداء - را از پيشگاه خداى منّان مسألت دارم.

بسمه تعالى، منافاتى بين دو مسأله نيست، و تفصيل هر دو مسأله در تحرير الوسيله ذكر شده است.

[سؤال 305] ‘ 2258

2. در صورتى كه خمس نداد، چنان‌كه وضو گرفتن و غسل كردن در مال غير مثل خانه و حمام و غيره بدون اجازه جايز نيست، اين‌جا هم همين حكم را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر آب مباح باشد وضو و غسل صحيح است.

[سؤال 306] ‘ 1753

8. آيا وضو و غسل و نماز در اماكن تقسيم اراضى شده در زمان طاغوت جايز است يا نه؟ بر فرض عدم جواز تكليف مبلغين در ايام تبليغ و اهل محل و آبادى چيست؟

بسمه تعالى، اگر آب مباح باشد وضو و غسل صحيح است.

وضو گرفتن از ظرف طلا و نقره

[سؤال 307] 149

بسمه تعالى

1. در تحرير، در شرايط وضو، مسألۀ 11: «الوضوء من آنية الذهب و الفضّة كالوضوء من الآنية المغصوبة على الأحوط»، و در احكام أوانى مسأله 5 فتوا به بطلان وضو داده شده كه به حسب ظاهر با هم منافات دارد. كدام صحيح است؟

و در حاشيۀ عروه، مسأله 14 در احكام اوانى كه آب مباح در ظرف طلا يا نقره باشد مرقوم فرموديد كه بطل على الأحوط وإن كان له وجه صحة. بنابراين عروه هم با تحرير منافات دارد. از محضر مبارک حضرت آيت اللّه تقاضا مى‌شود كه امر بفرمايند فتواى فعلى را مرقوم فرمايند.

بسمه تعالى، بطلان وضو در مسائل ذكر شده مبتنى بر احتياط است.

2. اگر شخصى ملكى را وقف كند براى امور خيريه و در ضمن شرط كند كه اگر اولاد خودم روزى محتاج شدند يا خودم فقير شدم حق تقدم داشته باشم صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، وقف صحيح است و شرط حق تقدم براى خودش صحيح نيست.

3. اصرار كننده بر گناه صغيره در تمام احكام مثل گناه كبيره است، مثلاً حاكم مى‌تواند او را تعزير كند يا خير؟

بسمه تعالى، حكم كبيره را دارد.

مباشرت در اعمال وضو

[سؤال 308] ‘ 3308

4. كسى كه دستش شكسته و خودش نمى‌تواند در هنگام وضو دست سالم را بشويد و در هنگام تيمم هم كف دو دست او به زمين نمى‌رسد تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، به هر نحو مى‌تواند ولو با كمک گرفتن از ديگرى وضو بگيرد يا تيمم كند.

[سؤال 309] ‘ 3308

5. معلولينى كه هر دو دستشان قطع مى‌باشد براى وضو و يا تيمم بايد چه بكنند؟

بسمه تعالى، براى وضوى مقدار باقيمانده از اعضاى وضو را بشويد و اگر مى‌تواند خودش با رطوبت وضو مسح را انجام دهد و اگر نمى‌تواند نايب بگيرد و نايب بايد از رطوبت وضوى او بگيرد و مسح كند و در تيمم پيشانى را به زمين مسح كند.

[سؤال 310] 150

بسمه تعالى 19 / 4 / 1361

رياست محترم دفتر امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رساند: جان نثار مجرد مى‌باشم و فردى مى‌باشم مؤمن و انقلابى و حزب‌اللهى، كه برايم سؤالى پيش‌آمده كه آن را مطرح مى‌كنم:

كسانى كه در جبهه از ناحيه هر دو دست معيوب بوده و به طور كلى دو دست خود را از دست مى‌دهند طريقۀ وضو و تيمم اين‌گونه افراد چطور مى‌باشد؟ چون ما در روستاى دورافتاده ساكن هستيم و دسترسى به علما نداريم كه اين مشكل را برايمان حل نمايند. خواهشمند است جواب را بفرماييد، ممنون و متشكريم.

بسمه تعالى، اگر دست‌هاى او از مرفق قطع شده باشد، غسل يدين ساقط است و صورت خود را بشويد و احتياطاً نايب بگيرد جهت مسح رأس و قدمين با نداوت صورت، و در موردى كه وظيفه تيمم است، اگر دست‌هاى او از مرفق قطع شده باشد، پيشانى خود را به زمين مسح كند و احتياط آن است كه نايب نيز بگيرد در صورت امكان و اگر از مرفق قطع نشده باشد، پيشانى خود را بنابر احتياط مستحب به زمين مسح كند و بايد به باقيمانده از دست آن را مسح كند و احتياطاً پشت آن را هم مسح نمايد.

[سؤال 311] ‘ 122

3. اگر در جايى باشم كه آب به مقدار كم باشد آيا يک نفر مى‌تواند مرا وضو دهد.

بسمه تعالى، هر مقدار از اعمال وضو را كه خودتان نمى‌توانيد انجام دهيد، مى‌توانيد نايب بگيريد.

[سؤال 312] 151

بسمه تعالى

با توجه به اين‌كه جواب مسأله در شرط يازدهم شرايط وضو مذكور است، اما باز سؤال‌كننده مى‌گويد: «انسانى سالم است و قدرت همه افعال وضو را دارد و راضى نيست كسى ديگر او را در امر انجام وضو كمک برساند؛ ولى شخص ديگرى از روى محبت و دوستى مى‌خواهد مثلاً آب روى دست او بريزد؛ آيا چنين كمكى را مى‌تواند به او برساند يا خير؟

بسمه تعالى، در صورتى كه شستن واجب در وضو را خودش انجام مى‌دهد

و فقط ديگرى آب روى دست او مى‌ريزد، صحيح است؛ هر چند اين كار در وضو كراهت دارد.

[سؤال 313] 152

بسمه تعالى 1 / 10 / 1361

خدمت رهبر انقلاب اسلامى ايران، آيت اللّه العظمى، نايب الامام، خمينى بزرگ

سؤال بنده اين است كه اگر يک پاسدار يا يک رزمندۀ بسيجى كه در جبهه مى‌جنگند، دو دست خود را تا آرنج از دست بدهد، تكليف او از نظر وضو و تيمم چه حكمى دارد و وظيفه او چيست؟

بسمه تعالى، اگر هيچ از مرفق باقى نمانده، شستن دست‌ها در وضو و مسح آن‌ها در تيمم ساقط است و بقيه اعمال وضو و يا تيمم را بايد به‌جا آورد ولو به وسيلۀ نايب گرفتن.

[سؤال 314] 153

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت امام خمينى سلام عرض مى‌كنم.

اى امام عزيز! اين‌جانب به عنوان يک مجروح جنگى كه بر اثر اصابت تركش به ناحيۀ ران پا و كمر و شكستگى استخوانم به هيچ عنوان نمى‌توانم از جاى خود حركت كنم و فقط چند لحظه مى‌توانم بنشينم و پرستاران آب مى‌ريزند و من وضو مى‌گيرم و بدون پرستار نمى‌توانم. ولى شخصى مى‌گويد كه اولاً، چون پرستار آب مى‌ريزد، وضوى شما باطل است و ثانياً، شما چون خود را با دستمال كاغذى پاک مى‌كنيد طهارت نداريد و وضوى شما اصلاً درست نيست. لطفاً بفرماييد در حال حاضر مسأله من چگونه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

نيت در وضو

[سؤال 315] ‘ 2663

2. اگر انسان بداند يا گمان نمايد وقت داخل نشده و به قصد طهارت يا غايت ديگر شروع به وضو يا غسل (جنابت) نمايد و در بين عمل، وقت داخل شود وضو يا غسل را مى‌تواند به نيت نماز تمام نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 316] ‘ 6815

2. آيا انسان بعد از فرا رسيدن وقت نماز ظهر و عصر مى‌تواند وضويى را كه براى نماز ظهر و عصر مى‌گيرد، به نيت استحباب، يعنى به نيت مستحبى وضو بگيرد و نماز ظهر و عصر را هم بخواند؟

بسمه تعالى، به نيت استحباب هم مانع ندارد.

[سؤال 317] 154

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت اللّه العظمى الامام خمينى، ادام اللّه ظله الشريف، السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته .

به عرض مى‌رسد: مستدعى است از آن امام بزرگوار، بذل توجه نموده به مسائل زير پاسخ عنايت فرمايند.

1. آيا وضو گرفتن به نيت صلاة، قبل از دخول وقت، صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. در قانون بانک‌ها است بر اين‌كه هر شخص، هر مقدار وجهى را كه در بانک سپرد، طبق محاسبه، در سال مبلغى به آن افزوده مى‌گردد؛ البته بدون آن‌كه در لحظۀ سپردن، از شخص مشترى و يا از طرف بانک شرطى گردد. آيا آن مقدار وجه اضافى حلال است يا خير؟ چون اخيراً مشاهده گرديده بعضى‌ها

به تصور اين‌كه مقدار وجه اضافى حلال نمى‌باشد و يا اين‌كه چون چنين قانونى در بانک‌ها مى‌باشد و سپردن وجه جايز نبوده، سپرده‌هاى خود را از بانک اخذ مى‌نمايند، كه اين عمل باعث ضربه زدن به اقتصاد مملكت مى‌باشد.

بسمه تعالى، سپردن پول به بانک اشكال ندارد و بهرۀ پول حرام است.

3. سهم امام عليه السلام را به جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل و يا به آوارگان جنگى مى‌توان داد يا خير؟

بسمه تعالى، عجالتاً اجازه نمى‌دهم.

خداوند به عصمت ائمّه معصومين عليهم السلام وجود مبارک آن امام را از جميع توطئه‌هاى دشمنان محفوظ بدارد، آمين.

[سؤال 318] ‘ 1486

10. إذا توضّأ الإنسان لغاية - كتلاوة القرآن - ثمّ أعرض عن تلك الغاية، فهل يبطل الوضوء؟

بسم اللّه تعالى، لا يبطل الوضوء بعد ما وقع صحيحاً.

[سؤال 319] ‘ 1486

11. هل يصحّ الوضوء إذا كان للكون على الطهارة فقط؛ دون أيّ غاية اُخرى؟

بسم اللّه تعالى، لا بأس به.

[سؤال 320] ‘ 119

2. در ساعت هفت يا هشت وضو بگيرد براى نماز ظهر و عصر، آيا وضوى آن صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 321] ‘ 2133

2. آيا هنوز وقت نماز نشده مى‌شود براى آن نماز وضو گرفت يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 322] 155

بسمه تعالى

حضور مبارک امام خمينى، خاطر عالى را به عرايض زير معطوف مى‌دارد:

1. قبل از وقت نماز مى‌شود انسان به قصد نماز، وضو بگيرد؛ چون آن حضرت فرموده‌اند: «وضو قبل از نماز و بعد از نماز، مستحب است»؛ بعضى اشكال مى‌كنند كه نظر امام روشن نيست؛ مطلب را صريح اعلام فرماييد تا رفع اشكال شود.

بسمه تعالى، صحيح است.

2. دختر پسر زن و زن پسر زن به انسان محرم است يا خير؟

بسمه تعالى، دختر پسر زن محرم است ولى زن پسر زن محرم نيست.

3. شخصى داراى يک دست است؛ با يک دست مى‌شود تيمم كند؟ و ترتيب آن چيست؟ و نيز شخص مذكور دستش از آرنج به بالا معيوب است، مى‌تواند حلقۀ آفتابه را در موقع تطهير بگيرد و با دست معيوب، خويش را تطهير نمايد يا راه ديگرى براى وى هست؟ و ايضاً شخص ياد شدۀ بالا مى‌تواند با يک دست، مسح سر و هر دو پا را بنمايد يا راه ديگرى هست؟

بسمه تعالى، نسبت به دست قطع شده تكليف ندارد؛ با يک دست، تيمم كند، و مسح با يک دست به سر و پاها مانع ندارد و به هر نحو كه بتواند تطهير نمايد اشكال ندارد ولى چنانچه دست، قطع نشده بلكه به واسطۀ شلل در اختيار او نيست، بايد در تيمم و وضو وظيفۀ آن دست را هم رعايت نمايد.

4. گاوى در حضور چوپان در حال جان دادن است و چوپان، كارد و مانند آن‌كه بتواند گاو را ذبح نمايد، همراه ندارد؛ اين مثل گاوى كه در چاه افتاده و از هر طرف قسمتى از آن را جدا كنند حلال مى‌شود يا حكم ديگرى دارد؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، حلال نمى‌شود.

5. مرغى را ذبح نموده‌اند؛ به علت تيزى كارد، سرش جدا مى‌شود. در حالى كه مرغ زنده است و رگ حلقوم هم رفته به طرف بدن مرغ، مى‌شود تا مرغ زنده است مقدار رگ حلقوم را ببرند به طرف سر مرغ يا خير؟

بسمه تعالى، اگر تا زنده است اوداج اربعه بريده شود حلال مى‌شود. ولى سر كه قبل از ذبح شرعى جدا شده حرام است.

6. شخصى به طور مثال پانصد تومان پول به كسى مقروض است و پانصد تومان هم سهم مبارک امام عليه السلام بدهكار است و موجودى وى پانصد تومان است؛ پانصد تومان را به كى بدهد؟

بسمه تعالى، هر دو، دين است؛ اگر يكى داراى رجحان باشد، ترجيح دهد و الّا مخيّر است و چنانچه بتواند در فرض مسأله، به حاكم شرع مراجعه و اجازه بگيرد و صرف در دين غير سهم كند.

[سؤال 323] ‘ 6800

6. كسى كه وضو مى‌گيرد - چه در وقت چه قبل از وقت - و هيچ غايتى را در نظر ندارد، فقط مى‌خواهد با وضو باشد، آيا با اين وضو مى‌توان نماز خواند يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 324] ‘ 333

8. يكى براى نماز صبح وضو مى‌گيرد و در حين وضو گرفتن تصميم دارد اين وضو را نگهدارد و نماز ظهر را هم با آن بخواند؛ آيا وضو صحيح است و مى‌تواند نماز ظهر را هم با آن بخواند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 325] ‘ 244

16. قبل از دخول وقت، مى‌توان وضو گرفت؟

بسمه تعالى، به منظور با وضو بودن اشكال ندارد.

[سؤال 326] 156

بسمه تعالى

حضور محترم آيت اللّه العظمى امام خمينى

خواهشمند است توضيح فرماييد كه اگر كسى به نيت نماز ظهر و عصر وضو گرفته و نماز ظهر و عصرش را خوانده باشد، در صورتى كه وضويش تا اذان مغرب باقى مانده باشد، مى‌تواند نماز مغرب و عشايش را با آن وضو بخواند؟ و يا كسى كه به نيت

نماز ظهر و عصر وضو گرفته مى‌تواند با آن وضو، هم نماز ظهر و عصرش را بخواند و هم نمازهاى قضايش را؟ قبلاً از راهنمايى شما متشكرم.

بسمه تعالى، مى‌تواند با همان وضو نماز مغرب و عشا و غير آن، مثل نماز قضا بخواند.

[سؤال 327] ‘ 77

3. وضو استحباب نفسى دارد يا نه؟

بسمه تعالى، استحباب نفسى ثابت نيست.

نواقض و موجبات وضو

[سؤال 328] 157

بسمه تعالى

خدمت رهبر انقلاب سلام عرض مى‌كنم. اميدوارم كه اگر چند دقيقه از وقت شما را گرفتم ناراحت نباشيد.

1. وقتى كه دست‌نماز گرفته‌ايم، اگر از بينى يا دهان ما خون بيايد، آيا دست‌نماز باطل است؟

بسمه تعالى، باطل نمى‌شود.

[سؤال 329]

2. وقتى كه دست‌نماز گرفته‌ايم، اگر چشم ما به زن نامحرم بيفتد، آيا دست‌نماز باطل است؟

بسمه تعالى، باطل نيست.

3. اگر كسى چيزى از ما ببرد و ما بدانيم كه مال خودمان است، آيا از نظر اسلام اشكالى ندارد آن را برداريم؟

بسمه تعالى، اگر يقين داريد، اشكال ندارد.

[سؤال 330] 158

بسمه تعالى

با عرض معذرت از دفتر امام كه موجب صرف وقت آن جنابان مى‌شود، خواهشمندم پاسخى به سؤال اين‌جانب مرحمت فرماييد:

اگر كسى وضع مزاجى‌اش طورى باشد كه بايد بلافاصله بعد از وضو نماز بخواند و در زمستان هم لازم باشد كه با آب گرم وضو بگيرد و مسجد محل، فاقد آب گرم باشد و با آب سرد وضو گرفتن هم برايش مضر باشد و اگر در خانه با آب گرم وضو بگيرد و به مسجد برود، تا به مسجد برسد وضويش باطل مى‌شود، آيا چنين شخصى با اين وضعى كه شرح داده شد، در منزل نماز بخواند بهتر است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در منزل نماز بخواند.

[سؤال 331] 159

بسمه تعالى

1. يک نفر هست كه وقتى مى‌خواهد نماز فريضه را به‌جا بياورد وقتى وضو مى‌گيرد و سر نماز مى‌رود نمى‌تواند نماز را تمام كند بايد چند دفعه وضو بگيرد چون وضوى او باطل مى‌شود و هميشه اين طور نيست اما بيشتر وقت‌ها هست و او نمى‌تواند در نماز جمعه شركت كند و يا نماز قضا بخواند و آيا مى‌تواند تيمم كند يا بايد وضو بگيرد و اگر تيمم بكند نيت آن چيست و آيا مى‌تواند نماز را نشسته بخواند يا بايد بايستد دستور شما چيست؟

بسمه تعالى، اگر در اثناى وقت بتواند با طهارت نماز بخواند بايد در آن وقت نماز را با طهارت بخواند و اگر چنين وقتى ندارد به دستورى كه در رساله، راجع به مسلوس و مبطون نوشته شده عمل نمايد.

2. شخصى پنج متر پارچۀ سياه براى يک هيأتى نذر كرده است، يک نفر كه خود صاحب آن هيأت بود گفت كه اگر حاجت خود را گرفتى اين نذر را ادا كن، اين جريان بعد از انقلاب بوده است چون آن كس كه راهنمايى كرده است خبرى از او ندارم جز يک آدرس، نمى‌دانيم آدرس خيابان‌هاى آن عوض شده

است يا نه، آيا مى‌توانيم كه اين نذر را در هيأتى ديگر و يا در دهات كه دسته‌هاى عزادارى است ادا كنيم؟ شما راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر به هيأت مورد نذر نمى‌توانيد برسانيد، اختيار با خود شما است.

[سؤال 332] 160

بسمه تعالى 9 / 8 / 1358

پيشگاه مقدس رهبر انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، دام ظله

از حضور مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان سؤالاتى داشتم كه مطرح مى‌نمايم:

1. اگر نمازگزار به موجب بيمارى، بى‌اختيار از او بول خارج شود و نماز خواندن و آب كشيدن لباس برايش مشكل باشد، بايد چه كند؟

بسمه تعالى، در صورتى كه مسلوس است، به دستورى كه در رساله مذكور است عمل كند؛ و اگر تنها از جهت پاک بودن لباس در حرج است، عارياً و به ترتيب و دستور ذكر شده در رساله نماز بخواند.

2. اگر كسى تحت هيچ شرايطى نتواند حمد و سوره را به طور صحيح بخواند و امام جماعت هم وجود نداشته باشد، آيا مى‌تواند به طور فرادا نماز بخواند؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، خواندن فرادا مانع ندارد، حتى با تمكن از جماعت.

3. مسلمانى كه از يک مجتهد واجد الشرايط تقليد مى‌كند، آيا مى‌تواند در صورت امكان و تشخيص و يا بر طبق ميل و خواستۀ خود، از مجتهد ديگرى تقليد نمايد؟

بسمه تعالى، اگر اعلميت مجتهد دوم بر او ثابت شود، بنابر احتياط بايد عدول كند.

[سؤال 333] 161

بسمه تعالى 18 / 9 / 1361

دفتر استفتائات امام خمينى، دام ظله العالى، سلام عليكم

پس از عرض سلام و آرزوى موفقيت براى سروران عزيز، محترماً به عرض مى‌رسد كه اين‌جانب شايد به علت مريضى، براى انجام فريضۀ نماز، بيشتر اوقات حتى بعد از اين‌كه عمل تخلّى را هم انجام مى‌دهم و بعد از آن وضو مى‌سازم، باز به

علت بادهاى زايد معدوى وضويم باطل مى‌شود و حتى اتفاق مى‌افتد كه براى يک نماز، دو الى سه بار هم وضو مى‌سازم تا بتوانم نمازم را به اتمام برسانم؛ و اين امر،

گاهى از خشوع و خضوع در نماز هم مى‌كاهد و تا اندازه‌اى توجه‌ام را به خود جلب مى‌كند؛ سؤالم اين است: آيا مى‌توانم به آن اعتنايى نكنم و نمازم را بخوانم يا اين‌كه بايد هر چند بارى كه شد، وضو بسازم و بعد نماز را بخوانم؟ و السلام

بسمه تعالى، اگر شک مى‌كنيد، اعتنا نكنيد و با همان حال نماز بخوانيد.

[سؤال 334] 162

بسمه تعالى 13 / 10 / 1358

حضور والاى حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، رهبر انقلاب اسلامى ايران

اولاً استقرار جمهورى اسلامى ايران را كه آرزوى ديرينۀ مسلمانان جهان بعد از غصب خلافت از زمان حضرت على عليه السلام تا كنون مى‌باشد به حضور مبارک امام خمينى و تمامى مسلمانان جهان بالاخص ملت شجاع ايران تبريک و تهنيت عرضه مى‌دارم و آرزوى پيروزى كامل امام و ملت مسلمان را از درگاه خداى عزيز خواستارم و پس از عرض ادب استدعا دارم به مسائل مذهبى و شرعى اين‌جانب جواب روشن و كافى عنايت فرماييد.

1.

اين‌جانب مقلِّد حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى هستم.

2.

اين‌جانب را در اثر غدۀ سرطانى كه در سر روده و طرف پشت ظاهر گشته بود عمل جراحى نمودند و سر روده را از جلو زير ناف راه دادند و در اثر اين عمل، مدفوع و باد بدون هيچ‌گونه كنترل حتى در موقع وضو و در حال نماز خارج مى‌شود.

3.

با اين شرايط، بنده احكام واجب و مستحب اسلامى را از قبيل وضو و غسل و نماز (چه واجب، چه مستحب) و قرائت قرآن و نماز جماعت و رفتن در حرم امامان عليهم السلام و امام‌زادگان و حرم پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم و مسجد كوفه و خانۀ كعبه به چه نحو عمل نمايم؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور براى هر نماز يک وضو لازم است و قرائت قرآن و رفتن به مساجد و حرم امامان در صورتى كه تلويث نشود مانع ندارد.

[سؤال 335] 163

بسمه تعالى 20 / 10 / 1361

متصدى محترم استفتائات دفتر حضرت آيت اللّه روح اللّه خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام و احترام، مستدعى است به اين سؤالات پاسخ بفرماييد، چون اين مسائل در رساله جواب داده نشده است.

1. مجروحين جنگ تحميلى اظهار مى‌كنند: «در حين سجده يا ركوع باد از آن‌ها خارج مى‌شود و شرايط طورى مى‌باشد كه تكرار وضو يا تيمم امكان ندارد و بسيار مشكل است، حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، اگر وضو يا تيمم در بين نماز براى آن‌ها حرجى است، براى هر نماز يک وضو بگيرند.

2. بسيارى از مجروحين فلج هستند و از كمر به پايين حس ندارند و قادر به طهارت يا وضو نيستند؛ ولى دست و صورت آن‌ها سالم است. آيا اين طور مجروحين اجازه دارند بدون طهارت يا وضو با خاک تيمم نموده و نماز بخوانند؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه قدرت ندارند، با تيمم نماز بخوانند.

[سؤال 336] 164

بسمه تعالى 13 / 12 / 1361

با عرض سلام خدمت رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى

علت مزاحمت اين‌جانب مسأله شرعى در رابطه با وضو بود كه جواب آن را در توضيح المسائل حضرت‌عالى به طور واضح متوجه نشدم.

و اينك اصل مطلب: از حدود ده ماه قبل پس از بول كردن (اوايل به طور مداوم و

در حال حاضر بهتر شده، اما خوب نشدم) يک قطره بول و برخى اوقات (كمتر اتفاق مى‌افتاد) چند قطره خارج مى‌شد. براى درمان آن به دكتر مراجعه كردم، دكترها علت اين بيمارى را اعصاب دانستند و دارويى براى مصرف تجويز كردند و حتى‌الامكان مصرف نمودم و حدود ده ماه است وقتى مى‌خواهم وضو بگيرم، به علت اين مشكل بسيار سخت بر من گذشته است، و گاهى براى يک نماز، دو - سه بار بايد وضو مى‌گرفتم. بر طبق فتواى حضرت‌عالى در رساله كه اگر يک مرتبه بول خارج شد، بايد تجديد وضو بكنم و مطلبى كه در رساله هست اين است كه گفته شده اگر در نماز چند مرتبه خارج شد، يک وضو كافى است؛ اما مشكل من اين است كه حد فاصل وضو تا شروع نماز يک يا چند مرتبه بول خارج مى‌شده است و مى‌شود. باتوجه به اين سه نكته: 1. گاهى پس از بول، يک قطره خارج مى‌شود؛ 2. گاهى در بين روز وقتى كه بول نكرده‌ام، بى‌اختيار قطرۀ بول خارج مى‌شود؛ 3. در اكثر موارد خيال مى‌كنم بول خارج شده، ولى پس از وارسى متوجه مى‌شوم چنين چيزى نبوده است؛ مى‌خواستم بدانم آيا اين قطرات پاک است يا نجس؟ و اگر نجس است، تكليف من در هر سه مورد ذكر شده چيست؟

بسمه تعالى، اگر بول بودن رطوبت خارج شده معلوم است، محكوم به نجاست است و حكم وضو و نماز همان است كه در رساله مذكور است. و در صورت شک در اصل خروج بول يا شک در اين‌كه آن چيزى كه خارج شده بول است، حكم به طهارت مى‌شود، مگر در صورتى كه استبراء نكرده باشد و رطوبت، مشتبه بين بول و غير آن باشد و اعتنا به وسوسه نبايد بكنيد.

[سؤال 337] 165

بسمه تعالى 14 / 3 / 1361

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت افاضاته

من عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامى اهواز هستم، و در جريان حملۀ طريق القدس در جبهۀ دهلاويه سه تركش به بدنم اصابت كرده كه محل آن در پهلوى چپم مى‌باشد كه يک تركش در ريۀ چپ و يک تركش در شكمم و يكى ديگر از پشت قلبم به كمرم رفته است كه به جز دو تركش آن يكى از آن‌ها موجود است. اين تركش كه در ريه رفته است ريه را پاره كرده است و كنترل باد معده به دست خودم نيست و خود را نمى‌توانم كنترل كنم و براى نماز خواندن خيلى ناراحت هستم. و از آن موقع تا حالا شايد يک نماز درست نخوانده و از اين بابت خيلى ناراحت هستم. لطف كنيد از نظر شرعى مرا راهنمايى كنيد كه تكليفم چيست؟

بسمه تعالى، اگر نمى‌توانيد خود را در نماز حفظ كنيد و تجديد وضو در بين نماز حرجى است براى هر نماز يک وضو بگيريد.

[سؤال 338] ‘ 798

4. شخصى كه درحال ايستاده بول او متقاطر مى‌شود و اگر بنشيند بند مى‌شود آيا در حال ايستاده با انجام شرايط سلس‌البول نماز بخواند يا بنشيند؟ و در حال نشسته نماز با تمام شرايطش بخواند؟

بسمه تعالى، بايد نشسته نماز بخواند.

[سؤال 339] 166

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر عظيم الشأن و مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، ادام اللّه ظله العالى، با تقديم مراتب اخلاص و تحيّت نامحدود

يک نفر از رزمندگان در اثر اصابت گلوله به نخاع، بدنش از كمر به پايين تمام اعضاى بدنش غير عادى شده و از احساس افتاده‌اند؛ از جمله جريان خروج بول از مجرا نيز نامحسوس مى‌باشد. چنانچه در حال خواندن نماز، بول از او خارج شود - چه در صورتى كه در حال نماز مطلع شود و يا بعد از فراغ بفهمد و در بعضى صورت

هم بعد از فارغ شدن از نماز، خروج بول را مى‌فهمد و لكن نمى‌داند كه در حال نماز خارج شده و يا قبل و يا بعد از آن - خواهشمند است در تمام صور، وظيفۀ او و تكليف شرعى را مرقوم و امر به ارسال فرماييد.

بسمه تعالى، اگر شک كند كه در حال نماز، بول از او خارج شده يا بعد از نماز، چيزى بر او نيست و نماز صحيح است و لازم نيست دقت كند و بفهمد چه وقت از او خارج شده است و صور ديگر مسأله را به رساله مراجعه كنيد.

[سؤال 340] 167

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله العالى

امام عزيز، اميد است كه هميشۀ اوقات در زير پرچم ولى عصر به سلامت باشيد.

مسأله‌اى برايم پيش آمده است كه مرا بى‌نهايت نگران ساخته است؛ اميدوارم كه با جواب جناب‌عالى از دلتنگى بيرون آيم؛ «لا حياء فى الدين».

مدتى است به بيمارى‌اى دچار شده‌ام كه بى‌اختيار از من بادى خارج مى‌شود كه متأسفانه فرصت وضو گرفتن هم به من نمى‌دهد؛ حتى به رسالۀ جناب‌عالى مراجعه نموده‌ام و چنين مسأله‌اى را نيافتم. با توجه به اين‌كه مسلمانى متعهد هستم و دلم مى‌خواهد نمازم بدون اشكال برگزار گردد و با توجه به اين‌كه چنين مرضى فرصت حتى وضو گرفتن هم به من نمى‌دهد، جواب اين مسأله را خواهشمندم در جوف نامه بنويسيد. در خاتمه توفيق شما و ساير ياران شما را از خداى منان خواستارم.

بسمه تعالى، به وظيفۀ مسلوس و مبطون عمل نماييد نماز صحيح است.

[سؤال 341] 168

بسمه تعالى

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب اسلامى و تمامى خدمتگزاران اسلام؛

1. جوانى هستم 18 ساله كه حدود پنج ماه قبل به يكى از جبهه‌هاى جنوب اعزام شدم و دو ماه بعد، بر اثر انفجار گلوله كاتيوشا، لگنم شكست. حدود چند هفته‌اى گذشت كه ناراحتى‌ام از بابت شكستن لگن رفع شد اما متوجه شدم ديگر كنترل ادرار كوچک ندارم. در ضمن، اضافه نمايم: در تمام اين مدت تا به امروز نمازم را نخواندم. از شما مبلغان عزيز اسلام مى‌خواهم تكليف شرعى مرا با اين عمل روشن فرماييد.

بسمه تعالى، نمازهاى فوت شده قضا دارد. براى تحصيل طهارت در نماز بايد به وظيفۀ مسلوس كه در رساله مذكور است عمل نماييد.

2. آيا مى‌توانم به عنوان امام جماعت مسجد باشم؟ چون من قبل از اعزامم، امام جماعت روستايمان بودم.

بسمه تعالى، شخص مسلوس نمى‌تواند براى ديگران امام جماعت شود.

ومن اللّه التوفيق، به اميد روزى كه حكومت جهانى مهدى در تمام گيتى پرتوافكن باشد.

[سؤال 342] 169

بسمه تعالى 29 / 5 / 1361

پدر بزرگوار و ارجمندم، حضرت امام خمينى عزيز، دام ظله العالى؛ سلام عليكم

چند سؤال خصوصى مربوط به وضع خود و چند سؤال پراكنده داشتم كه از حضور شريفتان استدعاى پاسخ را دارم.

1. چون بيش از 15 سال است فلج و زمين‌گير شده‌ام و حتى نمى‌توانم بنشينم، نمازم را با اشاره و گذاشتن مُهر بر پيشانى مى‌خوانم. با عرض معذرت در اين مدت، ادرارم بى‌اختيار است و پيوسته ظرف مخصوصى برمى‌دارم و مدفوعم با تنقيه صورت مى‌گيرد و يک روز در ميان تنقيه مى‌شوم، به همين جهت نمى‌توانم طاهر شوم يا هميشه طاهر بمانم و قادر به وضو گرفتن نيستم؛ فقط دست‌هايم را تا مچ طاهر كرده و تيمم مى‌گيرم. آيا با اين وضع، نمازم با بدن نجس صحيح است؟ در غير اين صورت تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اگر نمى‌توانيد وضو بگيريد و كسى نيست كه شما را وضو

بدهد، اشكال ندارد و نماز صحيح است.

2. در اوايل بيمارى، شبى در خواب ديدم در مسجدى هستم و صوت مبارک حضرت محمد صلى اللّه‌عليه و آله و سلم را مى‌شنيدم كه مى‌فرمود: «نمازت را درست كن»، اما خود آن بزرگوار را نمى‌ديدم. بعد فرمود: «نمازش را به او نشان بدهيد». در ميان شبستان مسجد، فرش زيلويى دولا گرفته بودند و من لاى آن را نگاه كردم، ديدم پر از قوطى كهنه و ظروف شكسته است، دانستم اين‌ها نماز من است، از خواب پريدم.

سعى كردم در تيمم با خاک پاک تلاش كنم اما پس از مدتى به چشم درد مبتلا شدم. ناچار تيمم خود را با زدن كف‌هاى دستانم بر گوشۀ بستر خود (تشک) كه شب و روز افتاده و گرد و غبار زيادى گرفته، تيمم مى‌گيرم، آيا صحيح است يا بايد بدون اعتنا به چشم و حساسيت آن، تيمم با خاک خالص بگيرم؟

بسمه تعالى، در صورت امكان، بايد تيمم بر خاک يا سنگ باشد.

[سؤال 343]

3. چون ادرارم بى‌اختيار است اكثر اوقات در بين نماز بى‌اختيار ادرار مى‌كنم، در صورتى كه اگر نماز را مجدد بخوانم باز هم همين وضع پيش مى‌آيد، تكليف من چيست؟ آيا اعتنا نكنم يا چه بايد بكنم؟

بسمه تعالى، اگر خوددارى ممكن نيست و مى‌توانيد بعد از آمدن ادرار تجديد تيمم در وسط نماز نماييد، واجب است تجديد تيمم كنيد.

4. بر اثر كم حافظه بودن و ناراحتى‌هاى جسمى، روحى و خانوادگى به كثرت شک مبتلا شده‌ام و در نماز نيز زياد حواسم پرت مى‌شود، هرچه مسائل مربوط به شكيات را از روى رسالۀ شما هم مى‌خوانم، زود فراموشم مى‌شود؛ به همين جهت تا كنون به شكيات كمتر اعتنا مى‌كنم يا به خواندن سجدۀ سهو اكتفا مى‌كنم؛ تكليف چيست؟ در حالى كه بارها نماز را تكرارى خوانده‌ام اما باز هم همين وضع پيش آمده است؛ چه بايد بكنم؟

بسمه تعالى، شک كثير الشک اعتنا ندارد و نماز صحيح است.

5. با وضعى كه دارم، علاقۀ شديدى به روزه گرفتن دارم و تمام ايام ماه مبارک رمضان را روزه مى‌گيرم و روزه نه تنها برايم اثر منفى نداشته بلكه خواص درمانى زيادى هم داشته است؛ مثلاً در اواخر ماه رمضان 1401 هجرى قمرى شن كليۀ زيادى از من خارج شد. تازه اگر خواص درمانى هم نداشت باز هم نمى‌توانم روزه نگيرم؛ چون علاقۀ زيادى به روزه گرفتن دارم و هر كسى مرا منع مى‌كند اعتنا نمى‌كنم، آيا روزه‌هايم مقبول است يا بيهوده؟

بسمه تعالى، ان شاء اللّه قبول است.

6. در رساله فرموديد كه تنقيه با هر چيز روان روزه را باطل مى‌كند، اما من با وضعى كه دارم و ناچارم يک روز در ميان تنقيه شوم با آب خالص، آيا روزه‌هايم باطل است؟ در اين صورت تكليف چيست؟

بسمه تعالى، براى حفظ روزه، در شب تنقيه انجام دهيد.

7. در موقع تنقيه بر اثر فشار زياد، مقدارى آب زلال شبيه منى به همراه بول خارج مى‌شود، آيا حكم منى را دارد و روزه را باطل مى‌كند؟ و نيز به غسل نياز دارم؟ در حالى كه نمى‌توانم غسل بكنم.

بسمه تعالى، تا يقين حاصل نشود، حكم منى ندارد.

8. در موقعى كه بدن مرا كه روى زمين خوابانده‌اند و شست‌وشو مى‌دهند، به همان شكل با ريختن آب بر روى سر و بدن و طرف راست و چپ (غسل جنابت ترتيبى) هم مى‌نمايم بى‌آن‌كه بدانم غسل بر من لازم و واجب است يا نه، تنها جهت احتياط (و همان آب سفيد زلالى كه بر اثر فشار به همراه ادرار خارج مى‌شود) غسل مى‌كنم؛ اين غسل صحيح است با اين وضع؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

9. من به خاطر وضعى كه دارم به كمک ديگران نياز دارم و بعضى از بستگان و بيگانگان، از طريق صدقه و فطريه، مخارج من و مادر پيرم را تأمين مى‌كنند. دو برادر نيز دارم كه آن يكى - كه از نامادرى من است - اهميتى نمى‌دهد و ديگرى هم - كه از پدر و مادرم است - يا اصلاً چيزى نمى‌دهد يا گاهى مبلغ ناچيزى يا مقدارى مواد غذايى يا بشقابى غذا به مادرم مى‌دهد و مادرم آنچه آن برادر مى‌دهد قاطى كمک‌هاى ديگران خرج مى‌كند و به خوردم مى‌دهد.

من مى‌دانم كه برادر - پدر و مادرى‌ام - اهل حلال و حرام كردن و اهل طهارت و نجاست نيست و مخصوصاً در گذشته اهل قمار و عرق خورى و خيلى اعمال زشت بوده و با وجود اين، اگر چيزى مى‌داده من امتناع مى‌ورزيدم اما مادرم به من اعتنايى نكرده، هرچه مى‌داد با كمک‌هاى ديگران قاطى مى‌كرد. اگر به او اعتراض مى‌كردم يا بكنم، بدش مى‌آيد و بد و بى‌راه نثارم مى‌كند؛ حتى به خدا و ائمه عليهم السلام نيز بد و بيراه مى‌گويد. به همين جهت ناچارم هرچه مادرم به خوردم داد چيزى نگويم تا نفرين و رسوايم نكند.

تكليف من در مورد غذاهاى شبهه‌ناک قاطى كمک‌هاى ديگران چيست؟ آيا كارى كه مادرم به زور انجام

مى‌دهد، من نيز مقصر هستم در خوردن اين غذاى تهيه شده از پول برادر يا مواد غذايى وى؟ چه بايد بكنم؟

بسمه تعالى، براى شما اشكال ندارد.

10. پانزده سال پيش بر اثر ناراحتى‌ها و امراض روحى و خانوادگى كه به مرض روحى دچار شدم، دست به خودكشى زدم اما خداى بزرگ مرا از مرگ نجات داد ولى فلج و زمين‌گير شدم.

افراد خانواده‌ام يعنى مادرم به واسطۀ پيرى، هميشه به من غر مى‌زند، نفرينم مى‌كند، بد و بيراه نثار من و خدا و پير و پيغمبر مى‌كند.

برادر مادرى‌ام نيز علاوه بر اين‌كه اهل قمار و مشروب‌خوارى بوده، مردى فاسد و خلاصه خيلى

عيب‌ها داشته و دارد؛ كفر و چرند زياد مى‌گويد؛ خيلى بداخلاق و فتنه‌انگيز است؛ پيوسته دعوا راه مى‌اندازد؛ كتک مى‌زند و خيلى عيوب ديگر.

و من در كودكى پس از يتيم شدن، زير دست اين برادر و اين مادر افتادم و تا مدت ده - يازده سال سختى‌ها را، نگرانى‌ها را، كتک‌ها را، ناراحتى‌ها را تحمل كردم اما به مرض روحى دچار شده، از زندگى بيزار گشته، دست به خودكشى زدم - مى‌دانم خودكشى عمل زشتى است اما ناچار بوده‌ام - ولى امروز با اين‌كه پانزده سال است وضعم بدتر از گذشته است؛ مادر همان مادر است، برادر همان برادر و برادر ناچيز كارش در مورد من اين است كه خرجى گاهى مى‌دهد گاهى هيچ نمى‌دهد، جلو كمک

ديگران را هم مى‌گيرد، نمى‌گذارد كسى به عيادتم بيايد، از مادرم بيزار است كه چرا از من پرستارى مى‌كند و نمى‌گذارد من بميرم. مادرم نيز بر اثر خستگى خيلى مرا غيظ و تعرض مى‌كند و نفرينم مى‌كند اما من تا آن‌جا كه مى‌توانم همه را حوصله مى‌كنم و صبر و شكيبايى مى‌نمايم و نه تنها دوباره خودكشى نمى‌كنم (زيرا مادرم مى‌گويد: خودكشى كن. برادرم مى‌گويد: جلو همه را مى‌گيرم، غذا نمى‌دهم تا دق كند و بميرد) بلكه بر خودكشى گذشته نيز سخت پشيمانم و ناراحتى شديدى نسبت به عذاب آخرت دارم.

آيا ممكن است سختى‌ها را كه تحمل مى‌كنم جبران خودكشى گذشته را بنمايد؟

آن خودكشى كه منجر به فلج شدنم شده چه حكمى دارد؟ حد شرعى آن را بفرماييد. تكليف من در جبران آن‌ها چيست تا خود را از اين گناه عظيم پاک نمايم؟ آيا خودكشى كردن كه از مرگ نجات پيدا كند با خودكشى كه به مرگ منجر شود گناهش يكسان است؟ و آيا جزء قتل نفس محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، خودكشى حرام است نه مقدمات آن، و نسبت به گذشته توبه نماييد، خداوند قبول مى‌فرمايد.

11. در يک روز ماه رمضان كه روزه بودم به سكسكۀ شديدى افتادم. اگر چند قطره‌اى آب مى‌نوشيدم

سكسكه‌ام برطرف مى‌شد ولى من براى اين‌كه روزه‌ام باطل نشود، آب ننوشيدم و تا افطار سكسكه مى‌كردم به طورى كه خيلى مرا ناراحت كرده بود، اما اعتنا نكردم؛ آيا روزۀ آن روز من مقبول است يا

بايد قضاى آن را به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، روزه صحيح است.

12. در آغاز بيمارى‌ام يادم نيست كه در اولين ماه رمضان كه پيش آمده، روزه گرفته‌ام يا نه اما فكر مى‌كنم به واسطۀ بيمارى، روزۀ آن ماه را يا تماماً يا چندين روزش را نگرفته‌ام. با اين وضعى كه دارم و در سال بيش از يک ماه نمى‌توانم روزه بگيرم آيا قضاى آن سال بر من واجب و لازم است؟

بسمه تعالى، اگر تمكن نداريد واجب نيست. به شرط آن‌كه روزه نگرفتن از جهت مرض مستمرّ باشد و در غير اين صورت قضا دارد.

[سؤال 344] 170

بسمه تعالى 28 / 9 / 1361

حضور محترم امام بزرگوار، خمينى بت‌شكن، سلام عليكم

مدت زيادى هست كه متوجه شده‌ام بعد از استبراء (با عرض شرمندگى) حداكثر چهار قطره بول خارج مى‌گردد و حداكثر يک ساعت طول مى‌كشد. مى‌خواهم به دستور جناب‌عالى كيسه ببندم، متأسفانه بيضه‌هايم درد مى‌گيرد. مى‌خواهم در محل كار، نماز جماعت بخوانم، به دليل مسأله مذكور بسيار برايم مشكل است و به‌طور كلى اين مسأله براى اين‌جانب حالت وسواس و اضطراب به وجود آورده است. خواهشمندم حكمى صادر فرماييد.

بسمه تعالى، اگر وسوسه است، اعتنا نكنيد.

[سؤال 345] 171

بسمه تعالى

با درود به امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و به محضر مبارک رهبر عالى‌قدر جهان اسلام و اميد مستضعفان جهان؛ با آرزوى طول عمر براى شما، مطلبى شرعى برايم پيش آمده كه مى‌خواستم آن مرجع عزيز جواب بدهد:

پاسدارى هستم كه از كمر به پايين فلج مى‌باشم و كنترل ادرار و مدفوع ندارم و اكثر اوقات، بدنم نجس مى‌باشد؛ وضع نماز خواندن اين‌جانب چگونه مى‌باشد؛ آيا

مى‌توانم نماز بخوانم يا نه؟ ديگر عرضى ندارم.

به اميد پيروزى اسلام بر كفر و سرنگونى تمام مستكبران جهان. دعاى شما باعث شفاى تمام معلولين مى‌شود. پدر و مادرم سلام مى‌رسانند.

بسمه تعالى، اگر شستن جاهاى نجس مشقت دارد، تطهير واجب نيست و مى‌توانيد با همان حال، نماز بخوانيد.

غايات وضو

مسّ قرآن، اسماء مقدّسه، آرم جمهورى اسلامى و...

[سؤال 346] 172

بسمه تعالى

السلام عليكم و على عباد اللّه الصالحين

آيا حمل و به دست كردن انگشترى كه بر روى آن نوشته شده است: (و اللّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ) و يا گذاشتن قرآن مجيد در جيب بدون وضو، براى ياد خدا درست است يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد، ولى بدون وضو مسّ نكند.

[سؤال 347] ‘ 2524

3. براى قرائت قرآن داشتن وضو واجب است يا خير؟ و آيا قرائت قرآن بدون وضو حرام است؟

بسمه تعالى، حرام نيست.

[سؤال 348] 173

بسمه تعالى

محضر مبارک زعيم عالى‌قدر، رهبر كبير انقلاب، منجى بشريت، رئيس الملة و الدين، امام خمينى، سلام عليكم

1. اماما! در رابطه با مسأله 319 كه فرموده بوديد: «كسى كه وضو ندارد، حرام است اسم خداوند متعال را به هر زبانى نوشته شده باشد مسّ نمايد و مسّ اسم مبارک پيغمبر و امام و حضرت زهرا عليها السلام هم اگر هتک و بى‌احترامى باشد حرام است».

مى‌خواستم سؤال كنم كه آيا افرادى كه اسمشان «عبد اللّه»، «حبيب اللّه»، «نور اللهى» و يا «نور اللهيان» و... است اگر بدون وضو آن را بنويسند و آن را مسّ كنيم، مسأله آن چگونه است؟

بسمه تعالى، مسّ اسم «اللّه» بدون طهارت جايز نيست.

[سؤال 349]

2. نوشتن و لمس كردن آرم جمهورى اسلامى و يا چيزهايى از اين قبيل، بدون وضو چگونه است؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط، حكم لفظ جلاله را دارد.

3. در رابطه با مسأله 248 كه فرموده‌ايد: «در وضو، شستن صورت و دست‌ها مرتبۀ اول واجب، مرتبۀ دوم جايز و مرتبۀ سوم و بيشتر از آن حرام مى‌باشد» اگر با يک مشت آب، تمام عضو شسته نشود و به قصد وضو بريزد، يک مرتبه حساب مى‌شود چه قصد بكند يک مرتبه را يا قصد نكند؟

بسمه تعالى، تا تمام عضو شسته نشود يک مرتبه حساب نمى‌شود.

4. منظورتان از شستن را بيان فرماييد كه آيا شستن فقط آب ريختن است يا دست كشيدن همراه با آب ريختن؟

بسمه تعالى، آب ريختن تنها شستن نيست مگر اين‌كه تمام عضو را فرا گيرد.

[سؤال 350] 174

بسمه تعالى 7 / 10 / 1361

حضور محترم رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، امام خمينى مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام گرم خود و ديگر برادران پاسدار، كه ان شاء اللّه خدا از ما پاسدارى در راهش را بپذيرد.

بنا به مسأله شماره 319 رسالۀ توضيح المسائل چند سؤال پيش آمده است كه

نتوانستيم جواب دقيق آن را پيدا كنيم. بنابراين مزاحم وقت گران‌بهايتان شديم تا اين مسائل دقيقاً برادران را روشن كند. «كسى كه وضو ندارد حرام است اسم خداوند متعال را به هر زبانى نوشته شده باشد مسّ نمايد و مسّ اسم مبارک پيغمبر و امام و حضرت زهرا عليها السلام هم اگر هتک و بى‌احترامى باشد حرام است».

آيا نوشتن نام خدا، به اين صورت كه نوشته شده، توضيح دهيد كه مسح كردن آن حرام است يا نه؟

الف: «اللّه»؛ ب: «خدا»؛ پ: «بسمه تعالى»؛ ت: بدون حركت «اللّه»؛ ث: نام خدا را در ميان شعرى بنويسند و حروف آن جدا جدا باشد؛ ج: پاره كردن و سوزاندن يا با جوهر از بين بردن چطور؟ چ: «ا...»؛ ح: اگر قسمتى از آن مسّ شود چطور؟

اگر مى‌شود براى آن‌كه كمتر كار حرام انجام شود به روزنامه‌ها بگوييد: كمتر نام خدا را بنويسيد و يا طورى بنويسند كه مسّ كردن آن حرام نباشد. نوشتن و دور انداختن نام امامان كه روى اشخاص است چه حكمى دارد؟

مسح كردن آيۀ بدون حركت قرآن، بدون وضو چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، مسّ كتابت قرآن و اسماء بارى تعالى يا جزئى از آن‌ها به هر لغت و كيفيت كه باشد، بدون طهارت جايز نيست و از بين بردن آن‌ها به نحوى كه موجب هتک نشود، اشكال ندارد.

[سؤال 351] 175

بسمه تعالى 8 / 9 / 1361

دفتر استفتائات امام، ذيلاً توجه آن دفتر محترم را به مسأله 319 رساله عمليه امام خمينى جلب مى‌نمايد:

«كسى كه وضو ندارد حرام است اسم خداوند متعال را به هر زبانى نوشته شده باشد مسّ نمايد و...».

حال، اغلب روزنامه‌ها و نوشته‌ها و فرم‌هايى كه معمولاً هم به دست همه كس مى‌رسد و معمولاً هم به عنوان كاغذ از رده خارج دور ريخته مى‌شود، چه صورتى پيدا

مى‌كند در صورتى كه اسم خدا و نيز ائمه در آن‌ها هست؟ لطفاً توضيح بفرماييد.

بسمه تعالى، با علم و عمد، اسامى محترمه را مسّ نكنند و از قرار دادن نشريات ذكر شده در جاهاى هتک اجتناب كنند.

[سؤال 352] ‘ 2871

7. در اسم‌هايى مثل «حبيب اللّه» و يا «عبد اللّه» دست زدن بى‌وضو به نام «اللّه» اشكال دارد؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 353] ‘ 223

6. بنده خيلى خيلى دوست دارم كه كتاب جيبى‌اى كه در آن سوره‌هاى كوچک قرآن و دعاى كميل و ندبه و غيره را نوشته است به همراه داشته باشم. آيا اشكال دارد كه هميشه آن را در جيب خود نگهدارم و حال آن‌كه بعضى از وقت‌ها تميز و پاک هم نيستم؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 354] ‘ 7028

2. به حسب توجه به حضرت بارى تعالى و توكل به خدا در انجام امور، هم اكنون بيشترين نامه‌هاى ادارى با «بسمه تعالى» آغاز گشته و حتى اغلب، آن را در بالاى نامه‌هاى ادارى نيز چاپ كرده‌اند؛ علاوه بر مورد فوق، مرسوم گشته هنگامى كه نامه‌اى به دستگاهى مى‌رسد، شخص مسئول و يا ارجاع كننده، عنوان ارجاع خود را با «بسمه تعالى» شروع مى‌كند، ارجاع كنندۀ بعدى نيز به همين شكل عمل مى‌كند؛ بدين ترتيب، گاهى ممكن است نامه‌اى، به علل مختلف، چندين بار ارجاع مى‌خورد و يا پاسخ ارجاع‌كننده روى همان نامه داده مى‌شود.

بسمه تعالى، اشكال ندارد ولى از انداختن در جاهاى هتک‌آميز اجتناب شود.

[سؤال 355] 176

بسمه تعالى 7 / 10 / 1361

مسئول محترم دفتر امام خمينى؛ لطف كنيد سؤال ذيل را از محضر حضرت امام استفتا بفرماييد. متشكرم.

رساندن جايى از بدن، بدون وضو، به آيات قرآن كه بدون اعراب نوشته مى‌شود، چه حكمى دارد؟ مثل قسمتى از آيه (وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ) كه به همين شكل در آرم سپاه پاسداران موجود است.

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 356] ‘ 3340

7. آيا مسّ كردن كلماتى از قرآن مانند: ابليس، شيطان، كفار، ابولهب و امثالهم، در صورتى كه شخص وضو نداشته باشد حرام است؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 357] ‘ 2708

2. در نشريه‌هاى تبليغى و خبرى و روزنامه‌ها و اطلاعيه‌ها، نام ائمۀ اطهار عليهم السلام و پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم و همچنين نام خدا ذكر مى‌شود، آيا مى‌توان بدون وضو چنين اسامى را مسح نمود؟ و همچنين بعد از اين‌كه روزنامه‌ها و نشريه‌ها و اعلاميه‌ها مورد استفاده

واقع شد، براى از بين بردن آن‌ها چه بايد كرد؟ و اگر اين اطلاعيه‌ها كه در كوچه و خيابان پخش مى‌شود نجس شود چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، بايد از انداختن آن در جاهايى كه موجب هتک يا تنجيس است اجتناب نمايند.

[سؤال 358] 177

بسمه تعالى 21 / 6 / 1361

به: دفتر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله

از: وزارت ارشاد اسلامى، ادارۀ كل مطبوعات و نشريات

خواهشمند است فتواى آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى را در مورد به كارگيرى اسم شريف «اللّه» و اسامى مبارک پيامبر و ائمۀ طاهرين عليهم السلام در نشريات، با عنايت به اين نكته كه احتمالاً نشريات، مورد استفاده زيرپايى و... قرار مى‌گيرند و نيز در مورد به كارگيرى آرم جمهورى اسلامى و چاپ مرئى و نامرئى آن و احتمال مشابهى كه در مورد آن نيز مى‌رود و همچنين مسّ بدون وضوى آن به اين اداره كل اعلام فرماييد. سيد مصطفى تاج‌زاده، سرپرست ادارۀ كل مطبوعات و نشريات

بسمه تعالى، چاپ لفظ جلاله و اسماء شريفه در نشريات مانع ندارد ولى بايد از انداختن در مواضع هتک، خوددارى شود و آرم جمهورى اسلامى، در حكم لفظ جلاله است، على الاحوط.

[سؤال 359] ‘ 1145

4. جهت تعليم و تعلّم، آيات قرآن را با گچ روى تخته مى‌نويسند و پاک مى‌كنند، آيا ذرات آن حرمت دارد يا خير؟

بسمه تعالى، حكم قرآن ندارد.

[سؤال 360] ‘ 206

5. آيا آرم جمهورى اسلامى كه به شكل اللّه است حكم اسماء خدا را دارد و بى‌وضو به آن نمى‌توان دست زد؟

بسمه تعالى، حكم لفظ جلاله دارد.

[سؤال 361] 178

بسمه تعالى 2 / 3 / 1361

محضر مبارک امام عالى‌قدر

آيا آرم جمهورى اسلامى كه مارک اين نامه نيز مى‌باشد در صورتى كه زير دست و پا بيفتد اشكال دارد يا خير؟ آيا مى‌شود كه روى آن را سياه كرد و آن گاه اشكال برطرف

است يا خير؟ خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، آمين يا رب العالمين

بسمه تعالى، بنابر احتياط حكم لفظ جلاله را دارد و اگر محو شود حكم مذكور را ندارد.

[سؤال 362] ‘ 1606

3. علامت جمهورى اسلامى آيا حكم كلمۀ «اللّه» را دارد و براى مسّ آن وضو لازم است؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط، حكم آن را دارد.

[سؤال 363] 179

بسمه تعالى 9 / 10 / 1361

خدمت حضرت امام خمينى، دامت افاضاته

اگر گردنبندى منقّش به آرم جمهورى اسلامى باشد، كه معنى آن نام جلاله اللّه است، در اين صورت مى‌توان از آن استفاده كرد و در گردن باشد، يا اين‌كه نمى‌توان از

آن استفاده كرد و به آن دست ماليد؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، استفاده از آن مانع ندارد، ولى بنابر احتياط بدون طهارت آن را مسّ نكنند.

[سؤال 364] 180

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله العالى سلام عليكم

1. مسّ نمودن بدون طهارت آرم جمهورى اسلامى - كه در آن كلمه جلالۀ «اللّه» و «لا اله الا اللّه» منظور گرديده است - چه حكمى دارد؟ چنانچه ضمن كاغذهاى باطله زير دست و پا و امثال آن قرار گيرد، چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، به احتياط واجب بدون طهارت مسّ نكنند و از انداختن در جايى كه موجب هتک باشد، بايد اجتناب نمايند.

2. كسانى كه هر روز براى انجام كارشان بيش از مسافت شرعى مى‌روند و بر مى‌گردند و به فتواى جناب‌عالى نمازشان شكسته است و نبايد روزه بگيرند، مى‌توانند در اين مسأله از مرجع ديگرى تقليد نمايند؟

بسمه تعالى، اين مسأله و نظير آن‌كه در آن فتوا هست، مورد رجوع به غير نيست.

3. كسانى كه وام ربوى مى‌گيرند و با آن خانه مى‌سازند كار آن‌ها چه صورتى دارد؟ تصرف و نماز خواندن در اين خانه چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اصل قرض صحيح است و پول و خانه‌اى كه با آن مى‌سازند را مالک مى‌شوند و تصرف و نماز در آن خانه بى‌اشكال و صحيح است؛ اگرچه بهره را ضامن نيستند و ربا و حرام است و چنانچه مجبور در دادن آن باشند و قصد بهره نكنند، بر آن‌ها چيزى نيست؛ اگرچه بر

گيرنده زياده حرام است.

[سؤال 365] ‘ 954

5. در مسأله 319 فرموده‌ايد كه: «كسى كه وضو ندارد حرام است اسم خداوند متعال را به هر زبانى نوشته شده باشد، مسّ نمايد...» آيا اين مسأله در مورد آرم جمهورى اسلامى ايران هم صدق مى‌كند يا نه؟ چون اين آرم هم روى اسكناس‌ها زده شده، هم روى هر اعلاميه و اطلاعيه‌اى وجود دارد.

بسمه تعالى، به احتياط واجب، بدون طهارت مسّ ننمايند.

[سؤال 366] ‘ 4968

2. آيا مسّ كردن نقش آرم جمهورى اسلامى ايران كه روى اسكناس‌ها و بليط‌هاى اتوبوس مى‌باشد حرام است؟

بسمه تعالى، بدون طهارت جايز نيست على الاحوط.

[سؤال 367] 181

بسمه تعالى 30 / 4 / 1361

با ابلاغ سلام، چه مى‌فرمايند حضرت امام در مورد آرم جمهورى اسلامى كه حداقل نشان‌دهندۀ كلمۀ «اللّه» است، بر روى اوراق و برگه‌ها و نامه درج است، نسبت

به كسانى كه بى‌وضو آن را مسّ مى‌نمايند.

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب بدون وضو مسّ ننمايند.

[سؤال 368] ‘ 593

2. آرم جمهورى اسلامى كه از لفظ «جلاله» اخذ شده، حكم آن را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، احتياط مراعات شود.

[سؤال 369] 182

بسمه تعالى 22 / 4 / 1361

نظر به اين‌كه آرم جمهورى اسلامى ايران از كلمۀ «اللّه» تشكيل شده است و در روى اسكناس‌ها، ورق‌هاى دولتى، پرچم‌ها، كتاب‌ها و همۀ جاها به كار برده مى‌شود و امكان دارد كه با دست بى‌وضو، با دست نجس يا حتى غير مسلمان (كافرين، مرتدين) به آن دست بزنند، آيا از نظر شرعى اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، حكم لفظ جلاله را دارد، على الاحوط.

[سؤال 370] 183

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى و بزرگ مرجع شيعيان جهان، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

احتراماً؛ خواهشمند است نسبت به موارد ذيل نظر مبارک را اعلام فرماييد:

1. آيا آرم جمهورى اسلامى ايران كه در روى اكثر نامه‌هاى دولتى چاپ گرديده، حكم كلمۀ «اللّه» را دارد يا خير؟

همچنين آيا مى‌توان آيات قرآنى را به‌جاى دفن نمودن، به طورى به صورت پودر و يا رشته در آورد كه تمام حروف آن از هم جدا شود و سپس آن‌ها را دور ريخت.

بسمه تعالى، آرم جمهورى اسلامى حكم لفظ جلاله را دارد على الاحوط و حروف آيات قرآنى اگر طورى از هم جدا شوند كه صدق قرآن نكند، حكم قرآن ندارد.

2. از زمان رژيم گذشته، مقدارى لوازم موسيقى از قبيل پيانو، جاز و ... مربوط به باشگاه برق منطقه‌اى خراسان، در اختيار اين شركت مى‌باشد، در مورد آن به چه شكل مى‌توان عمل نمود؛ آيا فروش آن جايز مى‌باشد؟ و در غير اين صورت، آيا از بين بردن آن‌ها مجوّز شرعى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، فروش آلات لهو جايز نيست و بايد آن‌ها را از بين ببرند.

التماس دعاى مخصوص از آن وجود شريف و نور چشم مستضعفان جهان را داريم.

[سؤال 371] 184

پاسخ استفتا: [نقل از صحيفه امام، ج 18، ص 200]

زمان: 7 آبان 1362 / 22 محرم 1404

مكان: تهران، جماران

موضوع: استفاده از آرم جمهورى اسلامى بر روى سكه‌هاى رايج

مخاطب: معقول‌زاده، رضا - عزيزيها، ابوالقاسم (از مسئولين ادارۀ ضرابخانۀ بانک مركزى)

[بسمه تعالى - دفتر حضرت امام خمينى رهبر كبير انقلاب اسلامى

محترماً نظر به اين‌كه بانک مركزى جمهورى اسلامى ايران در نظر دارد از آرم جمهورى اسلامى ايران بر روى سكه‌هاى رايج استفاده نمايد. خواهشمند است نظر حضرت امام را راجع به امكان و يا عدم امكان اين مورد اظهار فرماييد. با آرزوى پيروزى رزمندگان اسلام و طول عمر امام - 7 / 8 / 1362.

رضا معقول‌زاده؛ ابوالقاسم عزيزيها]

بسمه تعالى، اين آرم روى سكه‌ها گذاشته نشود.

روح اللّه الموسوى الخمينى

احكام خلل وضو

[سؤال 372] ‘ 228

12. كسى مثلاً نماز ظهر و عصر را مى‌خواند و مى‌خواهد وضويش را نگه دارد براى نماز مغرب و عشا و فقط شک مى‌كند كه آيا باد معده خارج شده يا خير؟ مى‌تواند با وضوى قبلى نماز بخواند يا بايد دوباره وضو بگيرد؟

بسمه تعالى، مى‌تواند و لازم نيست دوباره وضو بگيرد.

[سؤال 373] ‘ 228

13. در حال خواندن نماز باد روده بخواهد خارج شود و انسان جلوگيرى كند و در همين حال انسان شک كند كه باد خارج شده يا خير نمازش صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 374] 185

بسمه تعالى

حضور رهبر عزيز انقلاب، سلام عليكم

1. شخصى كه چند سال نماز خوانده و حمد و سورۀ او از لحاظ مخرج حروف و اعراب ايرادهايى داشته و در وضو در شستن از آرنج‌ها تا پايين، به انگشتان دست نمى‌كشيده و شک دارد كه آب مى‌رسيده به انگشت‌ها يا نه، با اين شرايط آن نمازها قضا دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اعمال سابقه محكوم به صحت است.

2. شخصى درس‌هاى حوزه را طبق برنامۀ حوزه نمى‌خواند، بلكه بنا به درون خودش و آنچه اثرى بيشتر در قلب دارد مى‌خواند؛ مثلاً از مغنى هم خوانده و حالا به فقه به طور مختصر (فعلاً) و به كتاب‌هاى حديث و اخلاق زياد مى‌پردازد شهريه گرفتن او چگونه است؟

بسمه تعالى، بستگى به مقررات دفتر شهريه دارد.

[سؤال 375] ‘ 474

6. اگر شک در وضو كند كه آيا شسته يا نه، چطور است؟ و اگر زياد شک كند تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، اگر شک، بعد از فراغ از وضو است اعتنا نكند و چنانچه در اثناى وضو شک كند، اعتنا كند؛ مگر كثير الشک باشد.

احكام وضوى جبيره

[سؤال 376] 186

بسمه تعالى

محضر مبارک مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى، مدّ ظله العالى

خواهشمندم به مسأله ذيل كه غالباً با آن روبه‌رو مى‌شويم پاسخ دهيد:

در يكى از جاهاى وضو زخم كوچكى ايجاد مى‌شود كه خونش بند نمى‌آيد و چون آب براى آن ضرر ندارد روى آن را جبيره نمى‌كنند. حال اگر اين زخم را بشويند، باز خون مى‌آيد و اگر خشک شود، مقدارى خون نيز خشک مى‌شود كه اگر آن زخم را بشويند خون خشک شده، از بين مى‌رود؛ ولى باز خون جديد مى‌آيد. اگر مثلاً اين زخم در دست باشد و انسان بخواهد وضو بگيرد آب وضو به اين زخم مى‌رسد. بنابراين جاهاى ديگر بدن و لباس انسان به واسطه آن آبى كه به زخم رسيده، نجس مى‌شود و فتواى حضرت‌عالى در رسالۀ توضيح المسائل در احكام وضوى جبيره اين است كه «اگر روى زخم باز است و آب براى آن ضرر ندارد بايد به طور معمول وضو گرفت». با توجه به مطالب فوق آيا مى‌توان با بدن و لباس نجس وضو گرفت و نماز خواند يا بايد به روش ديگرى عمل كنيم؟ فتواى حضرت مستطاب عالى در اين‌باره چيست؟

بسمه تعالى، مى‌تواند محل زخم را در آب كرّ يا زير لوله بگيرد و دست بكشد تا خون تمام شود و بلافاصله با نيت وضو آب را به آن محل جارى كند و بعد از آن فوراً آن محل را خشک كند تا سرايت حاصل نشود، و وضو گرفتن با لباس نجس يا بدن نجس، اگر نجاست در غير محل وضو باشد، مانع ندارد و در نماز بايد بدن و لباس پاک باشد و در هر صورت مورد جبيره نيست و اگر وضو ممكن نباشد، ولو به شستن غير محلّ زخم بايد تيمم نمايد.

[سؤال 377] 187

بسمه تعالى 12 / 4 / 1361

خدمت امام، مدّ ظله العالى

با نام خدا و با سلام بر پدر عزيزم، حضرت امام، سخنم را آغاز مى‌كنم؛ اماما! من دخترى هستم 19 ساله، كه مدت سه الى چهار سال است علاوه بر درس‌هاى كلاسيک، علوم فقهى را نيز مى‌خوانم. در سال 58 - 59 كه شما براى بسيج بيست ميليونى دستور داديد، من نيز مشتاقانه حرفتان را به جان خريدم و در بسيج، اسم نوشتم و به فراگيرى تعاليم نظامى پرداختم. اما متأسفانه در ضمن تعليمات بسيج، كمى سهل‌انگارى مى‌كردند و به اين خاطر، همۀ مسائل ضرورى را نمى‌گفتند و اين، علت آن شد كه من در يک تمرين، با چاشنى نارنجک كه در دستم منفجر شد، سه انگشت دست چپم را از دست دادم.

اكنون چند سؤال فقهى وجود دارد كه مدت‌ها است سردرگم مانده‌ام كه چه كنم، خواهشمندم جواب آن‌ها را مرقوم فرماييد:

1. من، دو انگشت سبابه و شست را در دست چپم دارم و شكر خدا، همين باعث اين است كه از كار نيفتم و چون اين قسمت دستم بسيار حساس و پوست آن نازک است، حدود دو سال كه از اين ماجرا مى‌گذرد، چسب بزرگى به دست دارم و براى

وضو، جبيره عمل مى‌كنم، البته براى غسل، آن را باز مى‌كنم، ولى اگر بخواهم هر دفعه براى وضو چسب را باز كنم - چنان‌كه چند بار اين كار را كردم - همۀ پوست دستم زخم مى‌شود و به زحمت مى‌افتم و اگر بخواهم اصلاً چسب نزنم، علاوه بر اين‌كه منظرۀ چندان خوبى ندارد، اگر دستم به جايى نيز بخورد بسيار ناراحت مى‌شوم، همۀ نگرانيم و فكرم اين است كه آيا وضوى من صحيح و در نتيجه، نمازم بدون اشكال است يا خير؟ مرا از نگرانى نجات دهيد.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اگر استعمال آب ضرر ندارد، بايد موقع وضو، چسب را برداريد.

2. من از امام جماعتى شنيدم كه شما جايز دانسته‌ايد نماز با غسل‌هاى مستحبى - از جمله غسل جمعه - را و من مدت‌ها است با غسل جمعه نيز نماز مى‌خوانم، لطفاً روشن بفرماييد.

بسمه تعالى، غير غسل جنابت، بقيۀ غسل‌ها؛ خواه واجب باشد، يا مستحب، كافى از وضو نيست.

3. من ابتدائاً، از نُه سالگى به گفتۀ پدر و مادرم - كه البته آن‌ها نيز بر اساس گفتۀ جمعى - از يكى از مراجع عظام تقليد را شروع كردم؛ اما سه سال پيش به خاطر روشن شدن مسائلى در اين زمينه براى خودم و تحقيق دوباره‌اى كه كردم و با اجازۀ آقايى كه نزدشان درس مى‌خواندم تقليدم را به شما برگردانده‌ام؛ حال آيا عمل من صحيح است يا خير؟ تكليفم چيست؟

و مادر بنده نيز ابتدائاً از آقاى حكيم تقليد مى‌كرده‌اند، بعد از فوت ايشان با سؤال از چند عالم خبره، از آقاى ديگرى تقليد كرده‌اند، منتها ايشان نيز حدود يک سال است كه تقليدشان را به شما برگردانده‌اند، آيا حكمشان چيست و اعمالشان چگونه است؟

بسمه تعالى، مكلف اگر احراز كند يا احتمال دهد مجتهد دوم اعلم است، به احتياط واجب بايد عدول كند.

[سؤال 378] 188

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت امام خمينى، دامت بركاته

بعد از سلام با بوسيدن دست مباركتان از راه دور، محترماً خدمت حضرت امام به

عرض مى‌رسانم كه اگر تمامى يک دست كسى گچ گرفته باشد (و نصف انگشتان بيرون باشد) و به علت شكستگى، دست را نمى‌توان حركت داد، تكليف چيست؟ و اگر تيمم باشد به چه صورت انجام دهد؛ مثلاً آيا كمک بايد به پيشانى هم دست بكشد؟

بسمه تعالى، بايد به ترتيبى كه تفصيل آن در رساله مذكور است وضوى جبيره‌اى بگيرد و اگر نوبت به تيمم رسيد و امكان ندارد دست گچ گرفته را حركت دهد، بايد با دست ديگر تيمم كند.

[سؤال 379] ‘ 34

4. جبيره تمام يک دست مصلى را گرفته جز سر انگشتان، وظيفۀ او را بيان فرماييد؟

بسمه تعالى، واجب است وضوى جبيره بگيرد.

[سؤال 380] 189

بسمه تعالى

سلام عليكم، دربارۀ يک مسأله شرعى مى‌خواهم از آن دفتر معظم سؤال فرمايم. چشم راست اين‌جانب تركش خمپاره خورده و تخليه شده است. به طورى كه بعد از چند ماه هنوز هم ترشح دارد و روى آن بسته مى‌باشد. تا به حال براى نماز خواندن هم وضو مى‌گرفتم و هم تيمم. مى‌خواستم مسأله شرعى آن را بفرماييد. براى تيمم كردن، از روى آن مانع كه روى چشم است دست مى‌كشم. اشكال دارد يا نه؟ دكتر گفته است كه هر روز بايد چشم را شست و شو بدهم و كثيف هم نشود. چون پلک پايين چشم هم از بين رفته است، بايد تميز باشد كه اگر رشد كرد، يعنى گوشت آورد، عفونت نكند. فقط همين بود كه براى نماز خواندن بايد چه كار كنم؟ بعد هم كه خوب شد چشم مصنوعى مى‌گذارند. جريان چشم مصنوعى هم فرق مى‌كند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر مى‌توانيد وضو بگيريد، ولو به طور جبيره، بايد وضو

بگيريد. و در تيمم، مسح تا ابروها كفايت مى‌كند و در صورت امكان در اين قسمت مانع را برطرف كنيد و لازم نيست روى چشم باز باشد.

[سؤال 381] ‘ 3575

2. كسى كه تمام پاى او گچ گرفته است، نجس است، جنب شده، آيا غسل بر او واجب است و يا تيمم و يا هردو؟ و مى‌تواند به مسجد جامع براى نماز برود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مى‌تواند غسل جبيره‌اى كند و حرجى نيست بايد غسل كند، وگرنه تيمم نمايد و بعد از انجام وظيفه، دخول مسجد مانع ندارد.

[سؤال 382] ‘ 6336

3. آيا مى‌تواند بعد از غسل به مسجد رود ولو غسلش باطل شده باشد؟ آيا بعد از خوب شدن اعاده غسل لازم است يا همان غسل اول كافى است؟

بسمه تعالى، غسل جبيره‌اى رافع حدث است و اعاده لازم نيست.

[سؤال 383] ‘ 6336

2. كسى كه فرضاً چسب به كمر زده يا در يكى از اعضايش جبيره است و جنب شود آيا علاوه بر غسل تيمم هم مى‌خواهد؟

بسمه تعالى، غسل جبيره‌اى كفايت مى‌كند.

احكام غسل

[سؤال 384] ‘ 3344

3. اگر در هنگام غسل كردن، حرفى يا سخنى به اجبار بزنى يا زده شود، آيا غسل باطل است؟

بسمه تعالى، باطل نمى‌شود.

[سؤال 385] ‘ 245

4. شخصى در موقع غسل كردن بيشتر از يک ربع زير دوش مى‌باشد و چندين بار غسل مى‌كند؛ آيا غسل او چنانچه پول حمامى را چهار برابر يا بيشتر بدهد صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد، مگر آن‌كه طول دادن و تكرار كردن از روى وسواس باشد و در هر صورت غسل صحيح است.

[سؤال 386] ‘ 197

2. براى هر بار غسل چه مقدار وقت و آب لازم است؟

بسمه تعالى، مقدار متعارف كافى است.

[سؤال 387] ‘ 197

3. چه كنم كه زياد شک نكنم و به خود اعتماد به نفس داشته باشم؟

بسمه تعالى، اعتنا نكنيد و وسوسه جايز نيست.

[سؤال 388] ‘ 1486

12. هل يصحّ الغسل إذا لم يكن المغتسل من نيّته أن يعمل أيّ عمل تترتّب صحّته على الطهارة؟

بسم اللّه تعالى، لا بأس به.

[سؤال 389] ‘ 7048

3. مبتلا شدن به بيمارى نظير اسهال خونى احتياج به غسل دارد؟

بسمه تعالى، غسل ندارد.

غسل جنابت

سبب اوّل جنابت: خروج منى

[سؤال 390] 190

بسمه تعالى

با سلام بر امام زمان مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و بر نايب بر حقش خمينى روح اللّه و با سلام بر رزمندگان و پاسداران اسلام

سؤالى براى من پيش آمده و از شما خواهشمندم كه فتواى امام را در اين مورد نوشته و برايم بفرستيد.

دخترى 17 ساله هستم بعد از غسل حيض بعد از اين‌كه از حمام بيرون آمدم بعد از دو يا سه روز آبى از من خارج مى‌شود كه اين آب تا حيض بعد ادامه دارد آيا اين آب به حكم منى است و بايد غسل كرد؟

بسمه تعالى، منى نيست و غسل ندارد.

[سؤال 391] 191

بسمه تعالى 7 / 1 / 1361

خدمت پدر بزرگوار، امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن عرض سلام و دعا متمنى است پاسخ مسائل زير را مرحمت نماييد

اين‌جانب جوانى هستم بيست ساله و مجرد، هر صبح كه از خواب برمى‌خيزم يک قطره تقريباً شفاف «آب» روى محل دفع ادرار مشاهده مى‌كنم كه نمى‌دانم منى است يا آبى ديگر، زيرا به علت خواب بودن شرايطى را كه براى جنب شدن در رساله آمده است از قبيل با شهوت و جستن بودن و... را متوجه نمى‌شوم و اين وضع مدت 2/5 ماه است كه بلا انقطاع ادامه دارد.

1. آيا اين قطره آب، منى يا يک آب پاک است.

بسمه تعالى، تا علامات منى در آن نباشد حكم منى ندارد.

[سؤال 392]

2. اگر منى است راه چاره و علاج درمان آن به غير از «ازدواج» چيست؟

بسمه تعالى، هر رطوبتى منى نيست و بدون يقين حكم جنابت مترتّب نمى‌شود.

[سؤال 393]

3. اگر منى است آيا بايد با توجه به داشتن امكانات هر روز غسل كنم و آيا نمى‌شود براى رهايى از مشكل غسل كردن هر روزه، بعد از چند روز يک غسل به نيت تمام آن‌ها به جاى آورم و نماز را در اين چند روز فاصله با تيمم بخوانم؟

بسمه تعالى، حكم مسأله معلوم شد و با يقين به منى بودن رطوبت و امكان غسل، تيمم صحيح نيست.

[سؤال 394] 192

بسمه تعالى

محضر مبارک مرجع تقليد شيعيان جهان و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى مدّ ظله العالى

پس از درود و سلام فراوان خدمت تمامى مسلمين و مؤمنين جهان به ويژه ايرانيان

عزيز و سلام به ارواح طيبۀ شهداى گرانقدر و عزيز اسلام در جاى جاى وطن عزيزمان ايران و درود و سلام به همۀ رزمندگان اسلام در تمامى جبهه‌هاى نبرد و بالاخره با سلام وافر و درود و رحمت خداوندى بر شما مقلَّد عزيز و رهبر كبير، به عرض عالى مى‌رسد:

1. شما در مسألۀ 345 از رساله عمليه در مورد غسل جنابت فرموده‌ايد: «به دو چيز انسان جنب مى‌شود: اول جماع، دوم بيرون آمدن منى، چه در خواب باشد يا بيدارى، كم باشد يا زياد، با شهوت باشد يا بى‌شهوت، با اختيار باشد يا بى‌اختيار»، لطفاً اندازه كمترين مقدار را مشخص بفرماييد.

بسمه تعالى، خروج منى ولو به مقدار سر سوزن موجب جنابت و غسل مى‌شود.

[سؤال 395]

2. در موقع بول كردن در بعضى مواقع چند قطره منى خارج مى‌شود. آيا بر اين هم غسل واجب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، هر رطوبتى منى نيست و تا يقين به منى بودن رطوبت پيدا نشود، غسل واجب نيست.

[سؤال 396] ‘ 1520

3. چنانچه بعد يا پيش از بول كردن مايع سفيد رنگى از بدن خارج شود و از نظر شكل ظاهرى شبيه منى بوده، ولى خارج شدن آن با جهش و شهوت نباشد و شخص هم مريض نباشد، حكم منى دارد؟

بسمه تعالى، پاک است و غسل واجب نيست.

[سؤال 397] 193

بسمه تعالى 25 / 12 / 1361

با عرض سلام خدمت دفتر استفتائات امام

مسأله 73 رساله امام: «آبى كه گاهى بعد از ملاعبه و بازى كردن از انسان خارج مى‌شود و به آن مذى مى‌گويند پاک است و نيز آبى كه گاهى...».

1.

ملاعبه و بازى يعنى چه؟ شرح كامل اين مسأله را بفرماييد.

2.

گاهى انسان چشمش به نامحرم و يا كسى و يا فيلمى كه تحريک كننده باشد مى‌افتد و يا در حين راه رفتن به دخترى نگاه مى‌كنى و آبى از انسان خارج مى‌شود آيا

پاک است يا نجس؟ و آيا غسل دارد يا نه؟

بسمه تعالى، تا احراز نشود منى بودن آن شرعاً، محكوم به طهارت است.

[سؤال 398] 194

بسمه تعالى 4 / 3 / 1361

حضرت آيت اللّه العظمى امام و قائد عظيم اسلامى متع اللّه المسلمين بطول بقاء وجوده الشريف

يكى از مؤمنين به علّت مسدود بودن مجراى بول عمل برقى انجام داده است و دكتر گفته به او كه منى تو به طور طبيعى خارج نمى‌شود، بلكه در حال احتلام و مقاربت به مثانه مى‌ريزد و بعداً با بول خارج مى‌شود و حالا بعد از مقاربت و احتلام روشن است كه منى خارج نمى‌شود و در مواقع بول كردن هم تشخيص نمى‌دهد كه با كدام دفعه منى خارج شده است. وظيفۀ اين مؤمن چيست؟ آيا هيچ غسل ندارد يا براى هر دفعه بول كردن غسل دارد؟

بسمه تعالى، اگر يقين به خروج منى ندارد غسل واجب نيست، ولى براى مقاربت غسل لازم است.

[سؤال 399] ‘ 448

2. آبى كه موقع تخلى (زمانى كه انسان مبتلا به يبوست است و بر خود فشار وارد مى‌آورد تا تخلى نمايد) از انسان خارج مى‌شود و شبيه به منى است چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، پاک است.

[سؤال 400] ‘ 7048

9. انزال مايعى بيرنگ و تقريباً غليظ آيا در حكم منى است؟

بسمه تعالى، اگر يقين به منى بودن آن ندارد حكم منى بر آن مترتب نمى‌شود.

[سؤال 401] ‘ 1874

2. رطوبتى كه از انسان هنگام معاشرت و «معاشقه» با همسر خود از او خارج مى‌شود آيا حكم منى را دارد و غسل بر آن واجب است يا خير و اگر حكم منى را ندارد آيا پاک است يا بايد تطهير گردد؟

بسمه تعالى، اگر يقين به منى بودن آن ندارد، غسل واجب نيست و پاک است.

[سؤال 402] 195

بسمه تعالى 28 / 6 / 1360

دفتر امام خمينى، مرجع عالى‌قدر، رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى

برادر مسئول! خواهشمندم چند مسأله‌اى كه از شما پرسش مى‌شود، به طور صحيح جواب بفرماييد تا شک‌هاى اين‌جانب برطرف شود:

1.

گاهى اوقات كه به توالت مى‌روم، بدون هيچ احساس قبلى، در ابتداى ادرار، آب سفيد رنگ و گاهى سفيد كم رنگ از مجرا بيرون مى‌آيد: آيا اين آب منى است و غسل بر انسان واجب مى‌شود يا منى نيست؟ به طور مثال در رمضان دو سال قبل دو دفعه قبل از اذان صبح از من اين آب آمده و همين‌طور اوقات ديگر. ضمناً سن بنده 17 سال و چند ماه است و مقلد امام نيز هستم. ان شاء اللّه.

2.

يک روز در خيابان راه مى‌رفتم كه نگاهم به پسرى دخترنما افتاد و بعد از آن وقتى به توالت رفتم همان آب سفيد از مجرا بيرون آمد. حكم اين آب چيست؟ و همچنين يک روز ديگر خواهرم با شوخى دست خود را به من زد كه باز همين واقعه

اتفاق افتاد. لطفاً روشن بفرماييد.

بسمه تعالى، 1 و 2، تا يقين به خروج منى حاصل نشود حكم جنابت مترتّب نمى‌شود.

3. مثل اين‌كه نظر امام در مورد نماز جمعه اين است كه پس از خواندن نماز جمعه، احتياطاً بايد نماز ظهر را خواند؛ آيا اگر نماز ظهر را نخوانيم از نظر امام اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، نماز جمعه واجب تخييرى است و مجزى از ظهر است.

4. اگر مقدارى پول در آخر سالى داشته باشيم و خمس آن را بپردازيم و در سال بعدى، همان پول را داشته باشيم، آيا دوباره بايد خمس آن پول را پرداخت؟

بسمه تعالى، دوباره خمس ندارد.

خداوند تعالى ان شاء اللّه به اماممان طول عمر عنايت بفرمايد و او را تا انقلاب مهدى حفظ بفرمايد و ان شاء اللّه ما براى هميشه در راه او و خدمتگزار به اسلام و مسلمين باشيم.

[سؤال 403] ‘ 3134

2. آبى كه در موقع لذت بردن (نه در موقع نزديكى كردن) مثل بوسه و غيره از انسان خارج مى‌گردد (رنگ آن روشنِ روشن ولى حالت لزج در آن وجود دارد) آيا حكم منى دارد يا نه؟ آيا غسل براى انسان واجب مى‌گردد؟

بسمه تعالى، حكم منى ندارد و پاک است و غسل واجب نيست.

[سؤال 404] ‘ 4083

4. اگر كسى با خود كارى كند كه مى‌داند منى از او خارج نمى‌شود چه جور است؟ اگر نمى‌داند كه خارج نمى‌شود يا مى‌شود و عمل را انجام دهد چه؟

بسمه تعالى، در هر صورت حرام است و اگر منى خارج شود، جنب مى‌شود.

[سؤال 405] 196

بسمه تعالى

خدمت دفتر امام، مدّ ظله العالى، پس از آرزوى توفيق براى اعضاى محترم آن دفتر

و سلامتى و طول عمر براى رهبر كبير انقلاب اسلامى

1. اگر دكتر در ادرار كسى تشخيص اسپرم (منى) بدهد و خود او هم بعد از ادرار، آبى با لزوجت ببيند و احتمال قوى دهد كه منى است، آيا آن آب، حكم منى دارد؟ و اگر داشته باشد لطفاً تكليف شرعى او را در قبال نمازهاى يوميه بيان فرماييد.

بسمه تعالى، حكم منى ندارد؛ مگر علم پيدا كند كه منى است.

2. اگر كسى شک دارد كه جنب است و بعداً غسل جنابت به نيت واجب كند و پس از غسل، معلوم شود جنب بوده، آيا همان غسل كافى است و با آن مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، كافى است.

3. اگر كسى جنب باشد و آب هم نباشد ولى حمام‌هاى شهر، آب داشته باشد، اما چون در آن حمام‌ها احتمال خطر هست - به دليل ناامنى در شهرهاى كردستان - آيا مى‌تواند با تيمم نماز بخواند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 406] 197

بسمه تعالى 19 / 4 / 1361

حضور مرجع مجاهد، رهبر عزيز مسلمين، نايب الامام، روح اللّه الموسوى الخمينى، بعد از سلام؛ اميد كه خداوند به حق محمد صلى اللّه عليه و آله و سلم و دودمان پاكش شما و تمام رهروان راه اللّه را در انجام مسئوليت‌هاى خطير، صبر و نصر عنايت فرمايد.

و اما بعد؛ غرض از مزاحمت، پرسيدن چند سؤال شرعى است.

جوان مجردى هستم كه هر چند وقت (2 يا 3 ماه) كه محتلم نمى‌شوم، چند روز متوالى هنگام دستشويى (بول كردن) قبل از بول، چند قطره (1 يا 2 يا 3) منى مخلوط با بول، بدون احساسى از بنده خارج مى‌شود. و چون متأسفانه هنگام غسل، آب و وقت زيادى مصرف و اسراف مى‌كنم، اين مسأله - خصوصاً در ماه مبارک - روحيه‌ام را خيلى ضعيف كرده است. بفرماييد:

1. در اين صورت تكليف بنده چيست؟ آيا بايد براى هر دستشويى كردنى غسل جنابت نمايم؟

بسمه تعالى، بدون يقين به خروج منى جنابت محقق نمى‌شود.

2. براى هر بار غسل چه مقدار وقت و آب لازم است؟

بسمه تعالى، مقدار متعارف كافى است.

3. چه كنم كه زياد شک نكنم و به خود اعتماد به نفس داشته باشم؟

بسمه تعالى، اعتنا نكنيد و وسوسه جايز نيست.

[سؤال 407] 198

بسمه تعالى

با درود و سلام به پيشگاه ولى عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و نايب بر حقش امام خمينى و با درود و سلام به شهيدان راه اسلام

محترماً به عرض مى‌رسانم: اين‌جانب مدت 2 سال است به بيمارى محتلم شدن دچار شده‌ام و هفته‌اى 4 الى 5 بار از عورت من آب خارج مى‌شود و حالت منى را دارد. چندين بار به طبيب مراجعه نموده‌ام؛ ليكن اظهار داشته‌اند به ندرت خوب مى‌شود؛ ولى همان طور كه بوده، هست. ضمناً بنده متأهل هستم لذا از دفتر امام خواهانم كه در اين مورد ما را راهنمايى فرمايند تا بتوانم به وظايف شرعى خود عمل نمايم. از خداوند متعال خواهان و خواستارم كه اين وجود پاک سرشار از لطف الهى را از سر ما مسلمين كوتاه نفرمايند. خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، حتى كنار مهدى، خمينى را نگهدار. و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، اگر منى بودن آنچه از شما خارج مى‌شود محرز باشد محكوم به نجاست است و بايد غسل جنابت با تمكن از استعمال آب، و تيمم در صورت عدم تمكن به جا آورد.

[سؤال 408] 199

بسمه تعالى 5 / 12 / 1361

با سلام حضور رهبر كبير انقلاب اسلامى، رئيس العلماء و المجتهدين، نايب الامام، الامام الخمينى، دامت بركاته

بنا به ضرورت مسأله و اداى وظيفۀ شرعى خود معروض مى‌دارد كه:

چنانچه شخص مجردى به واسطۀ ترک عادت از عمل زشتى، صبح‌ها بعد از بيدارى از مجراى ادرار او آبى كه شبيه به منى، شفاف، نه با جستن بلكه به واسطۀ سستى كه در لوله‌هاى مجراى ادرار حاصل شده، خارج شود حكم منى دارد يا خير؟

ثانياً در صورت تجويز دارو توسط پزشک، اگر از شدت آن آب كاسته شود و آب مزبور در لوله‌هاى مجرا باقى بماند چگونه است؟ و السلام

بسمه تعالى، تا علم به منى بودن رطوبت نباشد حكم به نجاست نمى‌شود و احكام منى را ندارد

[سؤال 409] ‘ 348

4. شخصى مى‌داند منى چه جور و چه شكلى و با چه شرايطى هم در مرد و هم در زن بيرون مى‌آيد و از مسأله 346 رساله آگاه است و به معناى ديگر، منى را از لحاظ جسم و طبيعت ظاهر مى‌شناسد؛ اگر هر رطوبتى غير از منى با شرايط مختلفى مانند شهوت، بى‌اختيار، تحريک، جستن و غير اين‌ها بيرون آيد، آيا آن رطوبت كه مثل منى نيست و مانند آن لزجى و غيره ندارد، حكم منى را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، با شک در خروج منى، حكم به جنابت نمى‌شود.

[سؤال 410] ‘ 169

7. در موقع تنقيه بر اثر فشار زياد، مقدارى آب زلال شبيه منى به همراه بول خارج مى‌شود، آيا حكم منى را دارد و روزه را باطل مى‌كند؟ و نيز به غسل نياز دارم؟ در حالى كه نمى‌توانم غسل بكنم.

بسمه تعالى، تا يقين حاصل نشود، حكم منى ندارد.

[سؤال 411] ‘ 2933

2. باز سؤالاتى برايم پيش آمد كه همان دكتر گفته بود. آب غليظ سفيد مانندى كه

پس از بول مى‌آيد غسل ندارد و من در اين مسأله مشكوكم؛ لذا از شما راهنمايى مى‌طلبم.

بسمه تعالى، غسل واجب نيست.

[سؤال 412] ‘ 2725

5. شخصى در هنگام اجابت مزاج - مخصوصاً موقع يبوست - چيزى شبيه منى از او دفع مى‌شود كه طبق گفتۀ پزشك امرى طبيعى است؛ زيرا كه روده‌ها به غدۀ پروستات فشار مى‌آورند و باعث دفع ترشحات غدۀ پروستات مى‌شود؛ آيا محكوم به غسل است يا خير؟ و در صورتى كه نياز به غسل دارد، چنانچه در روز، دو يا سه مرتبه اين عمل واقع مى‌شود، حكم به چه صورت است؟ و نماز و عبادات واجبى كه قبلاً انجام داده و غسل ننموده، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، در صورت شک در جنابت غسل واجب نيست.

[سؤال 413] 200

بسمه تعالى

1. اگر پس از تحريک جنسى آبى از انسان خارج شود كه صفات جنابت (دفق، شهوت، فتور) را ندارد، ليكن شباهت ظاهرى به منى دارد، حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، حكم منى و بول بر آن مترتّب نيست.

[سؤال 414]

2. اخيراً در مردان، با عملى طبى كه انجام مى‌گيرد، مجارى خروج منى را گره مى‌زنند به طورى كه در هنگام مقاربت فقط مقدارى آب لزج (كه هميشه با منى همراه است) خارج مى‌شود. بفرماييد حكم احتلام اين چنين افراد كه منى از آن‌ها خارج نمى‌شود چيست؟

بسمه تعالى، اگر بدون مقاربت آبى از انسان در حال خواب يا بيدارى خارج شود و صفات منى را نداشته باشد، حكم جنابت مترتّب نمى‌شود؛

مگر آن‌كه يقين كند منى از او خارج شده است.

[سؤال 415] 201

بسمه تعالى 27 / 3 / 1361

خدمت برادران و خواهرانى كه در دفتر امام عزيز (خمينى بت شكن، ابرمرد تاريخ، ابراهيم زمان، اميد مستضعفين جهان، رهبر عظيم الشأن جهان اسلام، خار چشم مستكبرين، دشمن شمارۀ يک امريكاى جنايت‌كار، پير مجاهد، پير نستوه، يارى دهندۀ لشكريان اسلام) انجام وظيفه مى‌كنيد، سلام عليكم.

پس از عرض سلام، از خداوند متعال سلامتى و تندرستى اماممان را خواستارم. چندتايى سؤال و اشكالاتى دارم و طبق «لا حياء فى الدين؛ حيا در دين نيست» آن‌ها را ذكر مى‌كنم؛ اميدوارم كه پاسخ آن‌ها را مرقوم فرماييد.

1. اگر در حالى كه زن حيض است با او جماع شود، آيا جماع‌كننده علاوه بر غسل جنابت، غسل حيض هم بدهكار مى‌شود؟ اگر درست است، در موقع غسل، نيت كدام يک را بايد جلوتر بياورد؟ يا اين‌كه نيت هر كدام را جلوتر بياورد اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، بر مرد فقط غسل جنابت واجب مى‌شود.

2. اگر شک داشته باشيم كه شب چهارم يا پنجم حيض زن حائض باشد، ولى زن گفته باشد كه شب پنجم است، آيا بايد قبول كرد؟ و كفارۀ شب پنجم و ششم را كه برابر 4/5 نخود طلا است بايد داد؟ و اگر شب چهارم باشد ولى زن بگويد شب پنجم است، زن در قبال اين دروغش بدهكار است يا نه؟

بسمه تعالى، قول زن حجت است بر مرد.

3. نيت نماز مسافر چگونه است؛ مثلاً اگر بخواهيم چهار ركعت نماز عشا بخوانيم بايد اين طور نيت بياوريم كه بگوييم: «چهار ركعت نماز شكسته، عشا، مى‌خوانم قربة الى اللّه، اللّه اكبر» و دو ركعت بخوانيم، يا اين‌كه نيتش طور ديگر است؟ هر طورى است توضيح بفرماييد.

بسمه تعالى، نيت قصر كفايت مى‌كند و اسم ركعات بردن لازم نيست.

4. پدر و مادر و برادرى كه نمازشان اشتباه است و اگر از آن‌ها بخواهيم كه بياييد تا نمازتان را صحيح كنيم و در مقابل علاوه بر اين‌كه نمى‌خواهند كه اشتباه نمازشان را رفع كنيم، مى‌گويند اگر اشتباه است براى خودمان است و اگر نيست هم براى خودمان مى‌باشد و حتى بعضى اوقات مى‌گويند: به

جناب‌عالى ربطى ندارد؛ ما در قبال اين عكس‌العمل كه هرچه ارشاد مى‌كنيم گوش نمى‌كنند، مى‌خواهم جدا شوم. جواب ما را لطف بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر ارشاد و راهنمايى تأثير ندارد تكليف از شما ساقط است.

5. «مسأله 2594. يک شرط از پنج شرط سربريدن حيوان اين است كه كسى كه سر حيوان را مى‌بُرد - چه مرد باشد، چه زن - بايد مسلمان باشد و اظهار دشمنى با اهل بيت و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم نكند. و بچه مسلمان هم اگر مميز باشد - يعنى خوب و بد را بفهمد - مى‌تواند سر حيوان را ببرد». ولى در محل ما رسم بر اين است كه اگر مرد حاضر باشد جايز نيست كه زن سر حيوان را ببرد، آيا درست است؟ و دليل اين‌كه حضور مرد باعث جلوگيرى از سر بريدن حيوان توسط زن مى‌شود چيست؟

بسمه تعالى، شرط شيعى بودن در قربانى حج است و حضور مرد مانع از صحت سر بريدن توسط زن نيست.

[سؤال 416] 202

بسمه تعالى

حضور محترم مسئولين دفتر امام، دام ظله، پس از عرض سلام، مسائل ذيل را توضيح فرماييد:

اگر در هنگام ملاعبه با زن خود، آبى از مرد خارج شود - كه گفته مى‌شود آب وذى يا مذى مى‌باشد - آيا هنگامى كه آب بى‌اختيار خارج شد، غسل دارد يا نه؟ و اگر غسل دارد، به نيت چه چيزى بايد غسل كند؟

بسمه تعالى، وذى و مذى غسل ندارد و تا يقين به خروج منى حاصل نشود غسل واجب نيست.

[سؤال 417] 203

بسمه تعالى

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب اسلامى و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى و با درود و سلام به روان پاک شهيدان راه حق و حقيقت از كربلاى امام حسين عليه السلام گرفته تا كربلاى خمينى بت‌شكن.

خدمت رهبر مستضعفان جهان سلام عرض مى‌نمايم. پس از عرض سلام؛ سلامتى شما را از درگاه ايزد متعال خواهانم و اميدوارم كه حال شما خوب باشد. بارى رهبرم؛ من جوانى هستم 17 ساله. مشكلى دارم كه به رساله شما مراجعه نمودم؛ ولى مشكلم را نتوانستم خودم حل نمايم و گفتم كه براى شما بگويم تا راهنمايى‌ام نماييد. مشكل من بيرون آمدن منى بدون شهوت و بى‌اختيار است. من تقريباً يك ماه و نيم است كه به اين درد مبتلا شده‌ام. بعد از بيرون آمدن منى به حمام رفته و غسل مى‌نمايم و بيرون مى‌آيم و بعد از چند ساعت دوباره بيرون مى‌آيد. بعضى موقع‌ها كم و بعضى موقع‌ها زياد. مثلاً صبح به حمام رفته و غسل مى‌نمايم و بعد از ظهر، دوباره منى بدون شهوت و بدون اختيار بيرون مى‌آيد.

بسمه تعالى، اگر يقين به خروج منى داريد بايد غسل كنيد و چنانچه غسل حرجى باشد، بايد تيمم نماييد و بدون يقين چيزى بر شما نيست.

[سؤال 418] 204

بسمه تعالى 17 / 1 / 1362

دفتر امام خمينى، سلام عليكم

برادرى، موج انفجار باعث شده كه دچار سردردهاى بسيار شديد و غيرقابل پيش‌بينى شده و دچار لرزه و رعشه كه تمام عضلات را در بر مى‌گيرد و دائماً از نامبرده

منى خارج مى‌شود، البته خروج منى با عدم جنبش و رخوت بدن صورت مى‌گيرد.

فتواى حضرت امام را در مورد نامبرده جهت اداى نماز و طهارت، اعم از غسل و... بيان فرماييد. و من اللّه التوفيق

بسمه تعالى، اگر يقين پيدا مى‌كند كه رطوبتى كه از او خارج مى‌شود منى است، بايد به احكام جنابت عمل كند و در صورت شک چيزى بر او نيست و اگر مرضى دارد كه منى پيوسته از او خارج مى‌شود و وقتى ندارد كه نماز را در آن وقت بخواند، در صورت امكان براى هر نماز يک غسل كند و اگر ممكن نيست، به جاى غسل تيمم كند و نماز بخواند.

[سؤال 419] 205

بسمه تعالى

اگر در اثر مرض مانند قطع نخاع، بدون اراده از كسى منى خارج شود، آيا موجب جنابت مى‌شود و تكليف شرعى او از اين جهت چيست؟

بسمه تعالى، جنب مى‌شود و اگر مى‌تواند بايد غسل كند، وگرنه تيمم نمايد و نماز بخواند و اگر به‌طورى است كه بعد از غسل يا تيمم نمى‌تواند خود را نگهدارد و نماز بخواند، براى هر نماز يک غسل در فرض امكان و يک تيمم در فرض ديگر كافى است.

[سؤال 420] 206

بسمه تعالى

لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. در صورتى كه در خواب رطوبتى با شهوت از انسان خارج شود و رنگ و شكل آن مانند منى باشد ولى با جستن بيرون نيايد و بعد از بيرون آمدن رطوبت بدن سست نشده باشد حكم منى را دارد يا خير؟

بسمه تعالى، تا يقين به منى بودنش حاصل نشود و صفات و علامات منى را نداشته باشد حكم به جنابت نمى‌شود.

2. مشكلى هم در حزب جمهورى برايمان مطرح است و آن روزنامه‌هاى باطله و پوسترهاى مختلف كه داراى آيه‌هاى قرآن مى‌باشد، است، مى‌خواستم سؤال كنم اولاً آيه‌هايى كه اعراب و حركت ندارد مانند آيه‌هاى حركت‌دار شامل احترام است يا نه؟ و اگر بوده خواهشمندم در اين كار ما را راهنمايى فرماييد زيرا كاغذها و روزنامه‌هاى باطله كه قابل دور انداختن هم نيستند و مشكلى برايمان شده و نمى‌دانيم با آن‌ها چه كار كنيم.

بسمه تعالى، كلمات و آيات قرآن خواه با اعراب باشد يا بدون آن حكم قرآن دارد و تنجيس و اهانت آن جايز نيست.

3. رفتن به روزنامه و نشريات در ايام سوگوارى و تعطيلات آن اشكال دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

4. آيا فضله پرندگان حلال گوشت و مدفوع و ادرار حيوانات حلال گوشت (مرغ و مرغابى و گوسفند و گاو) نجس است يا نه؟

بسمه تعالى، پاكند.

5. آيا آرم جمهورى اسلامى كه به شكل اللّه است حكم اسماء خدا را دارد و بى‌وضو به آن نمى‌توان دست زد؟

بسمه تعالى، حكم لفظ جلاله دارد.

6. آيا هم‌خانواده سگ مانند گرگ و غيره همانند سگ نجس هستند؟

بسمه تعالى، نجس العين نيست ولى حرام گوشت است و بول و مدفوع آن نجس است.

7. آيا استفاده از ماشين‌هاى دولتى براى امورى كه جنبه شخصى نداشته ولى جنبۀ حزبى دارند از نظر شرع اشكال دارد؟

بسمه تعالى، تابع مقررات اداره و اجازه مسئولين مربوطه است.

8. آيا مكان‌هايى را كه در ادارات نمازخانه مى‌كنند همان احكام مسجد بر آن‌ها جارى است؟

بسمه تعالى، اگر به عنوان مسجد وقف نشده حكم مسجد ندارد.

9. شرط عدالت براى امام جماعت به چه صورت است آيا جنبه نسبى دارد و اگر شخصى به خوبى مشهور باشد و مردم او را درست‌كار بدانند مى‌تواند امام جماعت شود؟ اين موضوع در مورد من صدق مى‌كند و در اداره بهدارى گاهى به علت نيامدن امام جماعت مرا امام جماعت قرار مى‌دهند ولى من به علت آن‌كه هنوز ايمان كامل ندارم متأسفانه دچار غرور مى‌شوم از اين‌كه مردم مرا شايسته امام جماعت شناخته‌اند آيا با اين حال من مى‌توانم امام جماعت آن‌ها باشم؟

بسمه تعالى، ميزان در عدالت امام جماعت تشخيص مأمومين است و معنى عدالت در رساله ذكر شده است.

10. آيا در هنگام سجده حتماً بايد گودى كف دست‌ها بر زمين قرار گيرد يا اين‌كه اگر دست‌ها را به حالت عادى بر روى زمين قرار دهيم كافى است؟

بسمه تعالى، دست‌ها را به نحو متعارف به زمين نهادن كفايت مى‌كند.

[سؤال 421] 207

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى دام ظله

1. آيا مشخصات ظاهرى (مانند بو - مزه - چسبندگى) در تشخيص منى اعتبار دارد؟
2. اگر در خواب رطوبتى از انسان خارج شود كه سه نشانه مذكور در رساله يا بعضى از آن‌ها را نداشته باشد طريق ديگرى براى اين‌كه حكم شود كه آن منى است وجود دارد؟

بسمه تعالى، علائم منى معلوم است و در رساله هم ذكر شده است و تا يقين به خروج منى نباشد حكم به جنابت نمى‌شود.

[سؤال 422] ‘ 5405

5. گاهى اگر با شهوت هم آبى بيايد و منى نباشد غسل لازم است يا اين‌كه آن آب پاک مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر يقين دارد كه منى نيست غسل واجب نمى‌شود.

[سؤال 423] ‘ 1669

2. آبى كه در هنگام بول كردن از انسان خارج مى‌شود و لزج است ليكن منى نيست حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، حكم جنابت ندارد.

[سؤال 424] 208

بسمه تعالى

سلام عليكم و رحمة اللّه، ان شاء اللّه كه امام عزيزمان سلامت و تحت توجهات ولى عصر امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بوده باشند.

با رجوع به توضيح المسائل شما جواب سؤالات خود را نيافتم، به همين جهت از شما خواهش دارم كه به اين چند سؤال پاسخ بفرماييد.

1. اگر شخصى دائم ترشح داشته باشد و خيسى آن مثل يا خيلى شبيه به منى باشد؛ آيا براى اين شخص واجب است كه براى هر نماز يا هر يک روز روزه يک غسل انجام دهد؟ آيا اين خيسىِ در آلت، حكم منى را دارد و بايد لباس را عوض كرد يا نه؟ البته اين خيسى بدون احساس و بدون اراده است.

بسمه تعالى، تا يقين به خروج منى حاصل نشود، احكام جنابت مترتّب نمى‌شود.

[سؤال 425]

2. همين خيسى بعد از جنب شدن به هر ترتيب كه باشد تا يک يا دو روز لااقل به طور شديدتر ادامه دارد و چون بيشتر اوقات اين ترشح مثل منى است؛ آيا تا وقتى كه اين خيسى ادامه دارد - با توجه به اين‌كه گفته شد: اين ترشح دائمى است - بايد غسل كرد يا نه؟

بسمه تعالى، تا يقين به خروج منى حاصل نشود، احكام جنابت مترتّب نمى‌شود.

3. آيا تكليف مقلدين شما در توضيح المسائل براى شخص وسواسى هم به يک ميزان است يا نه؟ به خصوص كه اين شخص در نجاسات وسواس داشته باشد، آيا بايد مثل يک شخص سالم عمل كند يا اين‌كه شما فتواى ديگرى دربارۀ شخص وسواسى داريد؟ (با توجه به اين‌كه اين شخص تنها دربارۀ خودش نيست)

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است. جايز نيست به آن اعتنا نمايد؛ بلكه بايد در طهارت و نجاست و غسل و وضو مثل متعارف مردم عمل كند.

[سؤال 426] ‘ 3344

6. كسى كه شک كند جنب شده، آيا بايد غسل كند؟

بسمه تعالى، تا يقين به جنابت حاصل نشود، غسل واجب نمى‌شود.

[سؤال 427] ‘ 3344

7. شخصى كه مبتلا به بيمارى حمله‌اى است حالش بد مى‌شود (منظور حمله) و آن شب موقع حمله، بلكه بعد از حمله جنب مى‌شود، آيا بايد چه نوع غسلى كند؟ و آيا به نيت غسل جنابت واجب و يا چيز ديگر غسل كند؟

بسمه تعالى، اگر يقين پيدا كرده منى از او خارج شده، بايد غسل كند.

سبب دوم جنابت: جماع

[سؤال 428] ‘ 5000

2. بچه هنوز بالغ نشده اگر به زن دخول كند به هر دو غسل واجب مى‌شود يا نه؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، هر دو جنب مى‌شوند لكن تا بالغ نشده غسل واجب نيست.

[سؤال 429] ‘ 6523

3. بچه كه هنوز بالغ نشده به دخترى نابالغ كه هر دوتا شهوت ندارند بلكه به عنوان بازى دخول كند بر آن‌ها غسل واجب است هيچ‌كدام آب منى و عشق ندارند فقط به همديگر دخول كرده چيز ديگرى نبوده؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، هر دو جنب مى‌شوند لكن قبل از بلوغ غسل واجب نيست.

[سؤال 430] ‘ 6523

4. اگر ديوانه‌اى به ديوانه ديگر دخول كند مرد و زن هر دوتا ديوانه باشند به آن‌ها غسل واجب است يا نه؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، هر دو جنب مى‌شوند لكن تا ديوانه است غسل واجب نيست.

[سؤال 431] 209

بسمه تعالى 15 / 1 / 1361

محضر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

با توجه به مسأله 349 رساله، اگر انسان از روى پارچه جماع كند، يعنى آلت خود را با پارچه بپيچد بعد جماع كند، با توجه به اين‌كه پارچه بين آلت و فرج فاصله مى‌اندازد، آيا انسان جنب مى‌شود يا نه؟ و السلام عليكم

بسمه تعالى، در مفروض سؤال، جنب مى‌شود و غسل واجب است.

[سؤال 432] ‘ 218

7. اگر انسان بداند كه صبح نمى‌تواند آب پيدا كند، يعنى نماز صبح را بايد با تيمم بخواند و بر اثر عللى، مثلاً اگر مجامعت نكند باعث يک سرى مسائل بين خانواده مى‌شود و يا اين‌كه انسان، خود در خواب جنب شود وظيفه چيست؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

جنابت در بانوان

[سؤال 433] 210

بسمه تعالى

دفتر سؤالات دينى حضرت امام خمينى

با سلام؛ خواهشمند است به سؤالات زير جواب فرماييد:

1. آيا دوشيزگان و بانوان هم محتلم مى‌شوند؟

بسمه تعالى، ممكن است؛ ولى تا يقين به خروج منى نداشته باشند، حكم به جنابت نمى‌شود.

2. در صورت پاسخ مثبت، تكليف كسانى كه به اين مسأله جاهل بوده و بدون غسل مدت‌ها اعمال عبادى خود را انجام داده‌اند چيست نسبت به عبادات گذشته چطور؟

بسمه تعالى، اگر يقين نداشته باشند كه جنب بوده‌اند، قضاى نمازها لازم نيست و در هر صورت روزه‌ها قضا ندارند.

3. در صورت احتلام بانوان آيا ترشح بدن آن‌ها نجس است؟

بسمه تعالى، ترشح بدن نجس نيست.

4. كسى كه طبق دستور شرع بعد از بول عمل استبراء را انجام مى‌دهد در صورتى كه بعداً احساس رطوبت در مجراى بول نمايد اگر اين رطوبت روزانه چند بار احساس شود پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر خارج نشده نجس نيست و اگر خارج شده، در صورت شک در بول بودن آن، محكوم به طهارت است.

5. كسى كه به يک سازمان دولتى بدهى دارد، مثلاً از تلفن آن سازمان و نظير آن براى كار خصوصى

استفاده كرده؛ آيا مى‌تواند آن بدهى را به سازمان ديگرى كه آن‌هم دولتى است بپردازد؟

بسمه تعالى، بايد به همان سازمانى كه به آن بدهكار است رد كند.

[سؤال 434] 211

بسمه تعالى

خدمت حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

در مسأله 346 احكام جنابت فرموده‌ايد: «دربارۀ زن لازم نيست آن آب يا رطوبت با جستن و سست شدن بدن باشد؛ بلكه اگر با شهوت باشد حكم منى دارد».

تشخيص اين مورد براى زنان كه اغلب ترشح مى‌بينند و با كمى شهوت و خوشايندى ممكن است ترشح خارج شود چگونه است؟ در مورد دوشيزگانى كه در عقد هستند و ممكن است كه حتى در حين صحبت رطوبتى با شهوت خارج شود، بنا به مسأله بالا آيا حكم منى دارد؟ اگر چنين نيست لطفاً توضيح دهيد.

بسمه تعالى، ترشحات ذكر شده پاک است و غسل ندارد.

[سؤال 435] 212

بسمه تعالى

حضور محترم مرجع عالى‌قدر، امام خمينى

مسأله من اين است كه شما در رساله فرموديد كه در مورد زنان، مسأله جنب شدن احتياج به آن سه خصوصيت كه در بالاى آن ذكر فرموديد ندارد؛ فقط با شهوت باشد حكم جنب را دارد.

آنچه من درگير آن هستم اين است كه بر اثر يک خطورات خيلى سريع، شايد هم در يک آن، حتى با ياد آن، ترشح ديده مى‌شود؛ حتى مى‌خواهم بگويم از اين مسأله من رنج مى‌برم؛ آيا اين‌جا هم همان حكم شهوت را دارد يا خير؟ و زمانى هم هست كه بدون اين‌كه حتى خطورى هم باشد من يک حالت تحريك شده را دارم؛ بدون رابطه با چيزى و يا كسى و يا حتى فكر و اين را هم مى‌دانم كه حتى فكر كردن ممكن

است انسان را جنب كند؛ ولى اين را مى‌خواهم بدانم آيا با قصد اين‌كه من بخواهم لذت ببرم حكم شهوت را دارد، و يا نه؟

چندين ماه است كه از اين مسأله رنج مى‌برم؛ حتى موقع نماز خواندن هم دچار اين مشكل مى‌شوم و نمى‌دانم كه آيا نمازهايم باطل است يا نه و حتى از كارهاى مستحبى بازمانده‌ام و اين مسأله را نمى‌توانم به اين واضحى براى كسى مطرح كنم؛ ولى چون خيلى رنجم مى‌داد فلذا تصميم گرفتم كه به عرض شما برسانم كه شايد راهنماييم بفرماييد:

بسمه تعالى، ترشحات ذكر شده حكم منى ندارد و از وسواس بايد اجتناب شود.

[سؤال 436] ‘ 3839

2. دو دختر جوان بالغ به همديگر جماع كنند منى هر دو بريزد اين‌ها جنب مى‌شوند غسل جنابت واجب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، واجب است.

[سؤال 437] ‘ 3839

6. زن به زن ديگر جماع كند شهوتشان بريزد، غسل جنابت بر آن‌ها واجب مى‌شود؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر يقين كند كه منى از او خارج شده غسل جنابت بر او لازم است.

[سؤال 438] 213

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

بعد از سلام و تحيات متمنى است چند سؤال ذيل را جواب بفرماييد. (با كمال معذرت از صراحت)

1. در رساله مباركه مرقوم است كه دربارۀ مايعاتى كه از زن خارج مى‌شود، اگر با شهوت بيرون آمده باشد در حكم منى است، آيا منظور مايعاتى كه در حال ملاعبه شهوانى و تخيلات مانند مذى مردان در حال ملاعبه خارج مى‌شود يا مايعى است كه در حال شهوانى مخصوص كه گاهى با سوزش و سستى بيرون مى‌آيد؟ كدام‌يک منى و موجب جنابت است؟ بعد از خواب آن‌چنانى چيزى ببيند؟

بسمه تعالى، در صورت شک حكم منى ندارد.

[سؤال 439]

2. آيا زن يا دختر با خود كارى كند يا تخيلاتى در سر بگذراند كه باعث خروج مايع مذكور (هر كدام كه نجس و جنابت‌آور است) گردد آيا حرام است؟ و اگر تخيلات شيطانى به فكر او بيايد و ادامه دهد بدون خروج مايعات منى آيا اين هم بر فرض حرمت صورت اول حرام است يا نه؟

بسمه تعالى، كارى كه موجب تهييج شهوت و خروج منى است جايز نيست.

3. اگر دختر يا زن با مانتو و روسرى كه دست و صورتش پيدا است به كوهنوردى و جهاد سازندگى و از اين قبيل كارهاى ورزشى و خدماتى برود همراه با دختران ديگر در صورتى كه احتمال برخورد و اجتماع و نگاه و تماشاى پسران كه براى خدمت يا گردش جداگانه آمده‌اند باشد و آن‌ها هم به خدمت و كار خود مشغولند آيا جايز است برود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر فساد دارد بايد اجتناب كنند.

[سؤال 440] ‘ 246

2. دخترى در زمان طاغوت نامزدى داشته كه فكر مى‌كردند با هم عقد خواهند كرد. يک بار نامزدش دست او را در دست گرفته و با آن بازى كرده، دختر شديداً تحريک شده و آب از او خارج شده و شلوارش را خيس كرده است. در آن هنگام دختر نمى‌دانسته كه بايد غسل كند يا نه، ولى دو يا سه سال بعد اين نامزدى به هم خورده است؛ چون دختر با اسلام اصيل آشنا شده (نه سنتى) و سعى كرده از كارهاى

گذشته اجتناب كند؛ ولى پسر حاضر نشده اسلام را بپذيرد. حالا اين دختر مى‌خواهد بداند؛ با توجه به اين‌كه آن موقع ناآگاه بوده و غسل نكرده و نماز خوانده؛ آيا بايد

نمازهاى گذشته را قضا كند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين ندارد كه رطوبتى كه از او خارج شده منى است، غسل واجب نشده و نمازها قضا ندارد.

[سؤال 441] 214

بسمه تعالى 23 / 8 / 1361

1. اگر كسى استمناء كرده باشد ولى يقين نداشته باشد به اين‌كه منى از او بيرون آمده يا نه، آيا نماز و روزه‌هايى كه در زمان انجام استمناء خوانده و گرفته قضا دارد يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، نماز و روزه قضا ندارد.

[سؤال 442]

2. ترشحاتى كه از دختر خارج مى‌شود، آيا حكم منى را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، حكم منى را ندارد.

3. آيا ادا كردن كلمات در نماز از مخرج واقعى‌شان واجب است؟

بسمه تعالى، بايد كلمات طورى ادا شود كه عرف عرب آن‌را صحيح بداند.

[سؤال 443] 215

بسمه تعالى 1 / 3 / 1361

رياست با سعادت جناب مستطاب حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

با سلام مخصوص، اميدوارم وجود مبارک، پيوسته در زير سايۀ خداوند بارى تعالى سلامت و خالى از ملال و دور از رنج و مشقت بوده باشد.

1. با كمال معذرت از محضر امام عزيز و رهبر كبير انقلاب، راجع به مسأله شمارۀ (346) توضيح المسائل دربارۀ احكام غسل سؤال مى‌شود از اين‌كه راجع به اين بيان فرموده‌ايد: (ولى در زن و مريض لازم نيست آن آب، با جستن بيرون آمده باشد؛ بلكه

اگر با شهوت بيرون آمده باشد، در حكم منى است و لازم نيست بدن او سست شود).

متمنى است كه توضيح بيشترى بيان فرماييد تا جاى ابهامى باقى نماند. زيرا ممكن است بعضى اشخاصى باشند كه خيلى حساس بوده باشند و يا از كسانى باشند كه غالباً آبى از آن‌ها بيرون مى‌آيد ولو مختصر با سست نشدن بدن. آيا هر آبى اين حكم را دارد يا نه؟ زيرا در اين صورت، بايد در بيست و چهار ساعت چند غسل انجام گيرد. در اين‌جا مسأله قدرى مشكل‌تر مى‌شود؛ زيرا غير از غسل كردن ممكن است انسان به آن اعتنا نكند و دائماً شک نمايد.

بسمه تعالى، تا يقين به اين‌كه رطوبت منى است نباشد، حكم به جنابت نمى‌شود.

2. آيا هشت ركعت نماز شب را مى‌شود نيت قضا كرد يا نه؟ اگر مى‌شود طرز آن را بيان فرماييد كه به جاى دو ركعتى مى‌شود يا چهار ركعتى؟

بسمه تعالى، نماز شب به جاى نماز قضا محسوب نيست.

[سؤال 444] 216

بسمه تعالى

آيا منى هميشه در هر حالتى بيرون مى‌آيد يا گاه در حالاتى آره و گاه نه؟ اگر واقعاً اين طور است آيا مى‌شود كه كسى مقلد امام باشد؛ ولى در اين مورد از كس ديگر تقليد كند؟ از شما خواهش مى‌كنم كه مرا در اين زمينه يارى كرده و به طور دقيق بگوييد كه منى براى زن و مرد و دختر و پسر هر چهار تا هست يا فقط براى پسر و مرد هست؟ اگر هست؛ آيا دختر يا پسر يا زن و مرد مى‌فهمند كه منى خارج شده؟ اگر نمى‌فهمند، پس منى چه نشانه‌اى در دختر و پسر و زن و مرد دارد؟

بسمه تعالى، منى علائمى دارد كه در رساله نوشته شده است و تا يقين به خارج شدن منى پيدا نشود و يقين پيدا نشود كه رطوبتى كه خارج شده منى است، حكم به جنابت نمى‌شود و غسل واجب نيست و خواهران كمتر يقين پيدا مى‌كنند.

[سؤال 445] 217

بسمه تعالى 12 / 8 / 1361

با عرض سلام و آرزوى موفقيت شما در جهت ارائه طريق به مردم و روشن نمودن مسائل شرعى براى آنان و با عرض معذرت و پوزش، چند سؤال ذيل را مطرح نموده؛ خواهشمند است پاسخ‌هاى لازم را بفرماييد.

1. در چه مواردى غسل جنابت بر زن واجب مى‌شود؟ آيا ديدن خواب شهوانى - به سر بردن با همسر و به لذت رسيدن جز از طريق نزديكى - را نيز شامل مى‌شود يا خير؟ اگر بيرون آمدن منى مطرح است، علائم آن در زنان به چه نحو مى‌باشد؟

بسمه تعالى، تا يقين به خارج شدن منى پيدا نكند حكم به جنابت نمى‌شود.

[سؤال 446]

2. آيا عمل استمناء براى زنان هم هست يا نه؟ در اثر آن غسل واجب مى‌شود يا خير؟ و آيا حد شرعى يا تعزير دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين پيدا كند كه منى خارج شده بايد غسل كند.

[سؤال 447]

3. آيا صحيح است كه اگر زن عطر زده باشد و به خيابان برود، بر او غسل جنابت واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، غسل واجب نمى‌شود.

4. آيا اگر زنى به دكتر زنان مراجعه و نتيجه نديده باشد و دكتر متخصص زن نيز در آن زمينه موجود نباشد و به دليل بيمارى ناچار از مراجعه به پزشک مرد باشد، معصيت كرده يا خير؟

بسمه تعالى، در صورت ضرورت مانع ندارد.

به اميد سلامتى و طول عمر امام امت، به اميد پيروزى كامل رزمندگان اسلام در تمام جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل

[سؤال 448] 218

بسمه تعالى 9 / 10 / 1361

با درود بى‌كران به امام امت

با سلام خدمت آقايان، عرض مى‌كنم كه بر اثر ازدواج، يک سرى سؤالات برايم پيش آمده كه پس از اين‌كه مطلع شدم كه دفترى به‌نام دفتر استفتاى امام در قم است، تصميم گرفتم خودم را از شک‌هاى ايجاد شده در آورم. لذا خواهشمند است جواب كامل سؤالات ذيل را - كه شايد به نمايندگى از چند نفر است ارسال داريد.

قبلاً از زحمات شما صميمانه تشكر مى‌كنم.

1.

موقع ملاعبۀ با همسر آبى كه از همسر (زن) مى‌آيد چگونه است و آيا غسلى بر او هست يا خير؟

2.

موقع ملاعبۀ با همسر آبى كه از شوهر (مرد) مى‌آيد چگونه است؟ البته بعد از استبراء.

3.

هر گاه انسان با همسر خود ملاعبه كرده و شب بخوابد و صبح كه بيدار مى‌شود اثرى در لباس زير خود ببيند و شک داشته باشد كه منى است يا غيره (وذى - مذى - ودى)، چه حكمى دارد و آيا غسل دارد يا خير؟ چنان‌كه بوى مخصوصى هم بدهد. (با توجه به اين‌كه مى‌دانيم آمدن منى از انسان همراه با سست شدن بدن است و در نتيجه از خواب بيدارشدن در آن لحظه، و اين‌كه سؤال سه در موقعى است كه اين عوامل نباشد).

بسمه تعالى، 1 و 2 و 3، تا يقين به منى بودن آب نباشد حكم به جنابت نمى‌شود.

4. در يک شب آيا انسان مى‌تواند چند بار با همسر خود مجامعت كند يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

5. در موقع غسل كردن آيا دست كشيدن به بدن هم لازم است يا اين‌كه فقط آب از دوش بر بدن بريزد كافى است (البته بعد از تميزشدن بدن از نجاسات)؟

بسمه تعالى، دست كشيدن لازم نيست ولى آب بايد به همه جاى بدن برسد.

6. آرايش كردن زن در مجلس زنانه چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر مفسده نداشته باشد اشكال ندارد.

7. اگر انسان بداند كه صبح نمى‌تواند آب پيدا كند، يعنى نماز صبح را بايد با تيمم بخواند و بر اثر عللى، مثلاً اگر مجامعت نكند باعث يک سرى مسائل بين خانواده مى‌شود و يا اين‌كه انسان، خود در خواب جنب شود وظيفه چيست؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

لازم به تذكر است كه بنده، مقلد امام هستم و رسالۀ ايشان را مطالعه كرده‌ام ولى يک مقدار حالت شكاكى در اين زمينه دارم كه با جواب دادن كامل شما به سؤالات برطرف مى‌شود.

[سؤال 449] ‘ 1641

5. برخى اوقات زن به علت مساحقه و تفخيذ با مرد، تحريک كه شد، تقريباً حالت انزال به او دست مى‌دهد، يعنى به شدت تكان مى‌خورد و احساس ريزش آبى در داخل خود مى‌كند كه فكر مى‌كند منى است و بى‌حال و سست مى‌شود كه فكر مى‌كنند جنب شده‌اند، آيا پس از اين حالت، غسل جنابت واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين به انزال منى حاصل شود و از مجرا به خارج برسد، غسل واجب است.

[سؤال 450] ‘ 1377

8. با توجه به مسأله 346 رساله حضرت امام در احكام جنابت، زن‌ها هم منى دارند. آيا منى زن‌ها و مردها از نظر رنگ و بو و ساير علائم يكى هستند يا خير؟ و همچنين آيا زن‌ها و دخترخانم‌ها هم محتلم مى‌شوند؟ و آيا شرط ثبوت اين احتلام، لكۀ حاصل از منى است يا خير؟

بسمه تعالى، تا يقين به خروج منى حاصل نشود، حكم جنابت مترتّب نيست.

[سؤال 451] ‘ 991

10. دفق و فتور بدن را در جنابت زن شرط نمى‌دانيد و فقط حصول شهوت را در خروج رطوبت منى شرط جنابت فرموده‌ايد؛ پس با رطوبتى كه به نام مذى - آن هم در موقع شهوت - از مرد و زن خارج مى‌شود چه تفاوتى دارد؟

بسمه تعالى، ميزان شهوتى است كه مقارن با آن منى خارج مى‌شود و با ساير حالات روحى فرق دارد.

[سؤال 452] 219

بسمه تعالى 2 / 11 / 1361

حضور مبارک مرجع عالى‌قدر جهان اسلام و رهبر انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، دامت بركاته

در مسأله 346 در احكام جنابت فرموده‌ايد: «..... در زن لازم نيست آن آب با جستن بيرون آمده باشد؛ بلكه اگر با شهوت بيرون آمده باشد در حكم منى است و لازم نيست بدن او سست شود».

اين مسأله براى اكثر خانم‌ها محل ابهام و اشكال است و هرچند از علماى مختلف سؤال شده، جواب دقيق و روشنى دريافت ننموده‌ايم. از حضور مبارک آن زعيم بزرگوار استدعا داريم نظرشان را نسبت به اشكالات زير مطرح بفرمايند:

1. آيا زن بدون عمل آميزش هم جنب مى‌شود يا نه؟ و در صورت مثبت بودن جواب، غسل جنابت بر او واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، ممكن است. و اگر يقين پيدا كنند به خارج شدن منى غسل واجب مى‌شود و تا يقين پيدا نكنند، غسل واجب نيست.

[سؤال 453]

2. آيا ترشحاتى كه در موقع ملاعبۀ زن و شوهر از زن خارج مى‌شود (حتى با سست شدن بدن) حكم منى و بالنتيجه جنابت زن را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، تا يقين پيدا نكنند كه منى است غسل واجب نيست.

[سؤال 454]

3. آيا امكان جنابت در خواب - آن چنان‌كه در مردان هست - براى زنان نيز هست؟

بسمه تعالى، امكان دارد.

[سؤال 455] ‘ 5515

7. اگر فردى محتلم شود و از او منى بيرون نيايد، آيا غسل جنابت بر او واجب است يا نه (براى دختر)؟ براى استمناء چطور؟

بسمه تعالى، خواه پسر باشد يا دختر، تا يقين به خروج منى حاصل نشود غسل جنابت واجب نيست و استمناء حرام است.

[سؤال 456] ‘ 1050

6. اگر مرد با زن خود قبل از جماع بازى كند ولى جماع انجام نشود، در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، تا يقين به خارج شدن منى از خودش ندارد غسل واجب نمى‌شود.

[سؤال 457] ‘ 779

2. مسأله ديگرى هم براى من پيش آمده و به رساله هم رجوع‌كردم شما در اين باره توضيحاتى فرموده بوديد اما من متوجه نشدم، به همين خاطر وقت شريف شما را گرفتم و مسأله من اين است كه اگر دخترى در عقد باشد امكان دارد آبى از او خارج شود كه نجس باشد و غسل داشته باشد؟ و اگر امكان دارد در چه موقعى و چگونه است؟

بسمه تعالى، با شک در خروج منى، پاک است و موجب غسل نمى‌گردد.

[سؤال 458] 220

بسمه تعالى 6 / 3 / 1361

امام عزيز كه مشعل وجودمان با نور تو روشن شد و ما را به سوى خدا گونگى

سوق دادى تبريک صميمانه دخترت را براى پيروزى‌هاى چشمگير مجاهدان در راهت را بپذير، خداوند پيروزى نهايى را نصيب اسلام و مسلمين بفرمايد.

1. پدرجان، از اين‌كه بى‌پروا سخنانم را مى‌گويم مى‌بخشيد، به خون شهدا سوگند هيچ‌گاه با پدرم حتى براى ثانيه‌اى اين طور صميمانه و پوست كنده سخن نگفته‌ام. چندى پيش در رساله خواندم كه منى حتى اگر بدون شهوت خارج شود غسل واجب است، البته اين مسأله را از چند تن از نزديكان پرسيده‌ام ولى نمى‌دانم روى چه حساب جواب دقيق نداده‌اند، لطفاً بگوييد منى چيست؟ چون شک دارم كه گمانم درست باشد، و اين‌كه چطور آدمى مى‌تواند تشخيص دهد كه منى بوده كه از وى خارج شده؟ و يا اگر بدون شهوت باشد و خود ندانسته غسل نكند چه؟

بسمه تعالى، منى نوعاً با شهوت مخصوص خارج مى‌شود و تا يقين به منى بودن رطوبت نباشد حكم به جنابت نمى‌شود.

2. پدرم مردى كافر است و اجداد وى ضد انقلاب هستند، در رساله نوشته كه حتى عرق بدن كافر هم نجس است، چه كنم؟ ناگفته نماند اگر خداوند مرا هدايت نمى‌نمود و مادرم مرا يارى نمى‌كرد چه بسا مانند آن‌ها ديوانه بار مى‌آمدم.

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيستند كافر نيستند.

3. هفتۀ گذشته يكى از دوستان پدرم به اتفاق مردى ديگر به منزلمان آمدند، آن مرد تازه وارد فالگيرى بلد بود، برايم فال گرفت و گفت كه در آينده سخنران و ناطق اسلام خواهى شد و دكتر هم مى‌شوى و مدتى براى تبليغ و نشر اسلام به خارج مى‌روى، خيلى خدمتگزار مى‌شوى، مى‌خواستم بدانم كه فالگيرى و كف‌بينى حكمش چيست؟

بسمه تعالى، كف‌بينى و كارهاى نظير آن و اخبار جزمى به امورى مستند به‌آن جايز نيست.

[سؤال 459] 221

بسمه تعالى

با عرض سلام حضور محترم رهبر عالى‌قدر و نايب بر حق امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نايب الامام، الامام الموسوى الخمينى

چند سؤال از جناب‌عالى دارم خواهش مى‌كنم جواب دهيد:

1. آيا اگر دخترى از نه يا ده سالگى شهوتى او را فرا گيرد (نه با مردى، بلكه خودش با خودش) و تا موقعى كه ازدواج مى‌كند 8 سال طول بكشد. در طول اين 8 سال در حالى كه نمى‌دانسته و بلد نبوده، با حالت نجس نماز و روزه و اعمال واجب ديگر را به‌جا مى‌آورده؛ آيا اين نماز و روزه‌هاى او قضا دارد؟ يا الآن كه متوجه شده و به درگاه

خدا توبه كرده توبۀ او قبول است؟

بسمه تعالى، اگر جدّاً توبه كند قبول است و در صورتى كه علم به خروج منى نداشته باشد قضا لازم نيست.

2. آيا اگر زنى پولى از جيب شوهر خود بردارد كه او نمى‌داند، به عنوان دزدى حساب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

3. آيا اگر كسى پولى از زندگى و كارى كه روزانه مى‌كند پس‌انداز كند، اين پول خمس و زكات بر مى‌دارد؟ اگر بر مى‌دارد، مبلغ ده هزار تومان پول چقدر خمس و زكات دارد؟

بسمه تعالى، خمس دارد و خمس ده هزار تومان، دو هزار تومان است.

4. بنده شوهرى دارم كه با انقلاب رابطه خوبى ندارد، در عين حال ضد انقلاب هم نيست كه دست به بمب‌گذارى و ترور بزند و يا با افرادى كه اين كارها را انجام مى‌دهند رابطه داشته باشد، ولى نماز نمى‌خواند در خانه هم به من و بچه‌ها بدى مى‌كند آيا من به اين مرد حرام هستم؟

بسمه تعالى، مجرد آنچه ذكر كرديد موجب حرمت شما به او نمى‌شود و لازم نيست طلاق بگيريد.

[سؤال 460] ‘ 228

10. آيا زن هم مانند مرد ممكن است در خواب محتلم شود و علائم محتلم شدن زن چيست؟ و زن از كجا بفهمد كه محتلم شده؟ آيا غسل جنابت لازم است؟

بسمه تعالى، تا يقين به خارج شدن منى پيدا نكند محتلم نشده و غسل واجب نيست.

احكام جنب

[سؤال 461] 222

بسمه تعالى

منظور حضرت‌عالى از كراهت خواندن قرآن در حال جنابت و حيض چيست؟

بسمه تعالى، منظور از كراهت كمتر بودن ثواب است.

[سؤال 462] ‘ 326

6. كسى كه جنب است مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، بايد به وظيفه غسل يا تيمم عمل كند و نماز بخواند.

[سؤال 463] ‘ 326

12. اگر كسى جنب باشد و سوره‌هايى كه خواندنش براى او حرام است، به فكرش خطور كند و هرچه سعى كند، از فكرش نرود، آيا گناهى متوجه آن كس است؟

بسمه تعالى، مجرد خطور در ذهن حرام نيست.

[سؤال 464] 223

بسمه تعالى 3 / 10 / 1361

محترماً به عرض مى‌رساند: اين‌جانب مدتى است كه دچار مسائلى شده‌ام كه خيلى ناراحت هستم؛ از اين‌رو مزاحم وقت برادران شدم؛ خواهشمند است به سؤال بنده پاسخ دهيد.

1. موقعى كه انسان جنب است و وقت هم ندارد كه غسل كند و بايد هرچه زودتر به سر كارش برود، در انتهاى راه، صحبت از ائمه اطهار و يا فرستادن صلوات و ياد خدا كردن مى‌شود؛ اگر مجبور شدم جواب دهم، تكليف بنده در اين مواقع چيست؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. نمازهاى قضا به جز نماز ظهر و عصر را بايد با صداى بلند بخوانيم يا با صداى آهسته؟

بسمه تعالى، بلند بخوانيد.

3. در نمازها واجب است كه در ركعت اول يا دوم، يكى از سوره‌هاى قرآن كريم را بخوانيم. آيا به‌جز 4 سوره‌اى كه سجدۀ واجب دارد، مى‌توانيم هر سوره‌اى كه دلمان خواست را بخوانيم - حتى بقره - يا خير؟

بسمه تعالى، اختيار داريد.

4. وقتى مكان نمازگزار پاک نيست، آيا مى‌شود چادر مشكى يا چادر نماز را پهن كرده و روى آن نماز بخوانيم؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

5. اگر در نمازهاى سه ركعتى و چهار ركعتى اشتباه بكنيم و تسبيحات اربعه (سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الّا اللّه و اللّه اكبر) را دو بار يا چهار بار بگوييم چه اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

6. بنده خيلى خيلى دوست دارم كه كتاب جيبى‌اى كه در آن سوره‌هاى كوچک قرآن و دعاى كميل و ندبه و غيره را نوشته است به همراه داشته باشم. آيا اشكال دارد كه هميشه آن را در جيب خود نگهدارم و حال آن‌كه بعضى از وقت‌ها تميز و پاک هم نيستم؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

و السلام على من اتبع الهدى، مرگ بر امريكا، شوروى و اسرائيل

[سؤال 465] ‘ 4924

4. با توجه به اين‌كه يكى از محرمات بر شخص جنب، گذاشتن چيزى در مسجد است، اگر اين چيز را به وسيلۀ چوبى يا به وسيله طنابى به داخل مسجد بيندازد باز هم كار حرامى كرده است يا نه؟

بسمه تعالى، فرق نمى‌كند.

[سؤال 466] 224

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از ابلاغ عرض سلام و آرزوى طول عمر حضرت‌عالى، استدعا مى‌نماييم به سؤالات ذيل پاسخ بفرماييد:

1. آيا جوّ زمانى حكم اسلام را تغيير مى‌دهد؟ مثلاً شخص ناپاک به واسطۀ جوّ، مى‌تواند در مسجد بخوابد يا خير؟

بسمه تعالى، جوّ، حكم را عوض نمى‌كند و اگر جنب يا حائض است نمى‌تواند در مسجد بخوابد.

2. آيا در پشت بام مسجد غير از ساختمان براى مسجد مى‌توان ساختمان ديگرى، مثلاً ساختن اتاق براى بسيج و غيره بنا نمود؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

3. عده‌اى افراد خيّر پولى براى خريدن اجناسى كه مورد احتياج مسجد مى‌باشد، مى‌دهند و به نام مسجد اجناس خريدارى مى‌شود؛ آيا مى‌توان در خارج از مسجد، براى كارهاى خير استفاده نمايند؟

بسمه تعالى، اگر براى خصوص مسجد مزبور داده‌اند، بايد در خصوص آن مسجد از آن استفاده شود.

[سؤال 467] 225

بسمه تعالى 24 / 8 / 1360

حضور محترم حضرت آيت اللّه امام خمينى

پس از عرض سلام، سلامتى شما عزيز را از خداوند بزرگ خواهانيم و اميدواريم كه هميشه از سلامت كامل برخوردار بوده باشيد و به دين اسلام و به اين مملكت اسلامى خدمت كنيد و از خداوند بزرگ طول عمر رهبر عزيز را تا ظهور حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) خواهانيم.

ما چند تن از دختران جوان كه مى‌خواهيم ازدواج كنيم سؤالى براى ما پيش آمده است و آن اين است كه دخترى كه مى‌خواهد ازدواج كند تا چند روز نماز يوميه براى او واجب نمى‌شود؟ و آيا مى‌تواند در روز ازدواج در حالت جنابت نمازش را بخواند؟

بسمه تعالى، در غير ايام عادت واجب است نماز بخواند و اگر جنب شد براى نماز بايد غسل كند و چنانچه نماز خود را تأخير بيندازد تا قضا شود معصيت‌كار است.

واجبات غسل

اوّل از واجبات غسل: نيت

[سؤال 468] ‘ 3344

4. اگر بعد از اذان صبح و اداى نماز، شخصى جنب شود، آيا بايد غسل جنابت واجب كند يا خير؟

بسمه تعالى، نيت غسل جنابت كافى است.

[سؤال 469] ‘ 130

6. آيا در هنگام غسل كردن بايد نيت را به زبان آورد يا مثلاً صِرف نيت سر و گردن كافى است (همچون وضو)؟

بسمه تعالى، ذكر نيت به زبان لازم نيست.

[سؤال 470] 226

بسمه تعالى 2 / 11 / 1361

دفتر محترم امام امت

توقيراً؛ توجه معظم‌له را جهت استفتاى ذيل معطوف مى‌دارد.

نظر به اين‌كه بين اين‌جانبان جهت نوع تغسيل ترتيبى جزءً اختلاف نظر وجود دارد، خواهشمند است نوع مصححه ذيل را مورد بررسى قرار داده، طريقه درست آن را براى نامبردگان قيد بفرماييد.

طريقه اول: جهت نوع غسل ترتيبى، مثلاً جنابت لازم است يك‌بار نيت كرده و

غسل بدن را طبق ترتيب رساله انجام داد؟

طريقه دوم: اين‌كه ترتيب دستورى رساله عبارت است از: يک‌بار نيت براى سر و گردن؛ بار دوم نيت براى طرف راست بدن، و بار سوم نيت براى طرف چپ بدن؟

مثلاً؛ غسل مى‌كنم 1. غسل جنابت به نيت سر و گردن قربة الى اللّه؛

2.

غسل مى‌كنم غسل جنابت به نيت سمت راست بدن قربة الى اللّه؛

3.

غسل مى‌كنم غسل جنابت به نيت سمت چپ بدن قربة الى اللّه؛

يا آن‌كه نه، فقط براى هر سه مورد ياد شده يک‌بار نيت كافى است. مثلاً؛ غسل مى‌كنم غسل جنابت سر و گردن، نيمه راست بدن و نيمه چپ بدن.

بسمه تعالى، فرق نمى‌كند و غسل صحيح است.

[سؤال 471] 227

بسمه تعالى 2 / 1 / 1362

ضمن عرض سلام و آرزوى سلامتى براى امام و ياران امام و پوزش از گرفتن وقت حضرات عالى، مستدعى است از حضور مبارک حضرت امام، اين دو سؤال پرسيده شود:

1. اگر فردى به قصد غسل واجب به حمام برود و خود را تطهير نمايد، ولى خود غسل را سهواً به‌جاى نياورد؛ آيا همان قصد اوليه كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند و بايد غسل را به‌جا آورد.

2. بعد از فرمان هشت ماده‌اى حضرت امام، مراجعاتى از طرف سپاه و يا پليس قضايى و... شده است و سؤالاتى در مورد افراد - به لحاظ سوابق و خصوصيات فردى و خانوادگى - مى‌شود. وظيفه مقلد، در برخورد با اين‌گونه پرسش‌ها چگونه بايد باشد؟

بسمه تعالى، تابع مقررات دولت اسلامى و موازين شرعى است.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، حتى كنار مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، خمينى را نگهدار

دوم از واجبات غسل: شستن ظاهر بدن

[سؤال 472] ‘ 5570

4. در غسل واجب، با توجه به اين‌كه امروزه از دوش آب در حمام‌ها استفاده مى‌شود، گاه فرد موفق به شستن همۀ نقاط بدنش با دست نمى‌شود، با اين‌كه آب به تمام نقاط بدنش رسيده است. آيا اين چنين غسلى صحيح است؟

بسمه تعالى، دست كشيدن لازم نيست، و چنانچه آب به تمام عضو برسد با نيت غسل، كفايت مى‌كند.

[سؤال 473] 228

بسمه تعالى

دفتر محترم استفتائات حضرت امام خمينى، سلام عليكم

اين‌جانب مسائلى را از دفتر محترم سؤال مى‌نمايم كه نتوانسته‌ام از رساله عمليه حضرت امام خمينى در آورم، خواهشمند است جواب سؤالات اين‌جانب را قيد بفرماييد.

1. بعد از غسل كردن وقتى مى‌خواستم لباس‌هايم را بپوشم با دستم بدنم را مالش دادم، لوله‌هاى چرک پيدا شد آيا غسلى كه كرده‌ام صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 474]

2. آيا قبل از غسل كردن، بدن بايد كاملاً چرک‌گيرى شود و بعد غسل كنيم؟ غسل كردن با بدن چرک‌آلود صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مانع ظاهرى در بدن نباشد غسل صحيح است و چرک‌گيرى لازم نيست.

3. غسل كردن با آب خالى بدون صابون صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، غسل بايد با آب مطلق باشد و اگر با آب صابون غسل كند به طورى كه آب مضاف باشد، غسل صحيح نيست.

[سؤال 475]

4. در غسل ترتيبى آيا جملۀ «غسل كردن رساندن آب است به تمام بدن بدون اين‌كه دست با بدن تماس پيدا كند» صحيح است؟ توضيح بفرماييد.

بسمه تعالى، دست ماليدن لازم نيست و چنانچه آب به نيت غسل به همۀ بدن به ترتيبى كه بايد غسل كند برسد كافى است.

[سؤال 476]

5. جاهايى از بدن كه دست انسان به آن‌جا نمى‌رسد مانند پشت بدن در غسل چطور بايد شسته شود؟

بسمه تعالى، اگر آب به آن برسد به نيت غسل كافى است.

[سؤال 477]

6. اغلب وقتى كه دستم را به پيشانى‌ام مى‌كشم موادى شبيه روغن از آن تراوش مى‌كند، آيا در غسل و وضو بايد مواد روغنى به وسيله صابون برطرف شود و بعد غسل و وضو انجام شود؟ و هم‌چنين داخل گوش؟

بسمه تعالى، لازم نيست و از وسوسه بايد اجتناب شود.

7. مقدارى روزنامه بعد از مطالعه جمع‌آورى نموده‌ام، آيا مى‌توانم آن را به قصاب و مغازه‌دار بفروشم؟

بسمه تعالى، اگر اسم خدا يا آيه قرآن و يا يكى از عبارات و كلماتى كه احترام آن واجب است در آن هست، نبايد به آن‌ها بفروشيد.

8. كسى كه از اول تكليف خمس مالش را نداده و لوازم خانه خريده يا افراد فاميل يا دوستان لوازم خانه را به عنوان كادو آورده‌اند آيا به اين لوازم خانه خمس تعلق مى‌گيرد يا خير؟ توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، كادو خمس ندارد و نيز لوازمى كه خريده اگر از درآمد بين سال خريده خمس ندارد.

9. اين‌جانب از اول تكليف حساب سر سال نداشتم و خمس اموال و دارايى‌ام را نداده بودم تا اين‌كه در

تاريخ 14 / 12 / 60 به حضور امام جمعه شهرمان مراجعه نمودم براى حساب سر سال و دادن خمس. اموال و دارايى اين‌جانب از اين قرار بود. 1 - لوازم خانه 2 - پول نقد مبلغ 25 هزار تومان. امام جمعه از لوازم خانه اين‌جانب چيزى به عنوان خمس كسر نكرد و فقط پول نقد اين‌جانب را حساب كرد كه خمسش شد پنج هزار تومان چون پول نزدم نبود كه خمس تعيين شده را بپردازم دستگردان كرديم و اين‌جانب مبلغ خمس را بدهكار شدم چون لوازم خانه بيشترى احتياج داشتم پول‌ها را خرج كردم و لوازم خانه خريدم و فعلاً مبلغ پنج هزار تومان خمس تعيين شده بالا را بدهكارم و پول ندارم كه بپردازم.

الف. آيا مى‌توانم هر موقع پول گيرم آمد خمس بالا را بدهم يا بايد قبل از تمام‌شدن سال، خمس تعيين شده را بپردازم؟

ب. وظيفه اين‌جانب چيست؟

بسمه تعالى، هر وقت توانستيد بدهيد.

10. آيا زن هم مانند مرد ممكن است در خواب محتلم شود و علائم محتلم شدن زن چيست؟ و زن از كجا بفهمد كه محتلم شده؟ آيا غسل جنابت لازم است؟

بسمه تعالى، تا يقين به خارج شدن منى پيدا نكند محتلم نشده و غسل واجب نيست.

11. كسى كه شب را مى‌خوابد و صبح بيدار مى‌شود مى‌بيند كه محتلم شده و بدن و لباسش آلوده به منى شده و براى خواندن نماز وقت ندارد غسل كند و نمى‌داند نجاست به كجاى بدنش خورده تكليفش چيست؟ آيا مى‌تواند بدون آب كشيدن جاهاى نجس بدن و بدون اين‌كه لباس‌هايش را عوض كند تيمم كند و نماز بخواند؟

بسمه تعالى، بايد هر جاى بدن را كه يقين دارد نجس شده آب بكشد و لباس را عوض كند و با تيمم نماز بخواند.

12. كسى مثلاً نماز ظهر و عصر را مى‌خواند و مى‌خواهد وضويش را نگه دارد براى نماز مغرب و عشا و فقط شک مى‌كند كه آيا باد معده خارج شده يا خير؟ مى‌تواند با وضوى قبلى نماز بخواند يا بايد دوباره وضو بگيرد؟

بسمه تعالى، مى‌تواند و لازم نيست دو باره وضو بگيرد.

13. در حال خواندن نماز باد روده بخواهد خارج شود و انسان جلوگيرى كند و در همين حال انسان شک كند كه باد خارج شده يا خير نمازش صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح است.

14. كسى كه مى‌خواهد قضاى نماز صبح و مغرب و عشا را در روز بخواند نمازهاى ياد شده را بلند بخواند يا آهسته؟

بسمه تعالى، بايد بلند بخواند.

[سؤال 478] 229

بسمه تعالى

1. هر جاى آدم درد كند لاستيک مى‌چسبانند اگر جنب شد مى‌شود از روى آن غسل كند؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، در صورتى كه وظيفه او جبيره نباشد اگر آب را به زير آن برساند يا آن‌كه با وجود شرايط جبيره روى آن را مسح كند صحيح است.

2. آيا پس خورده گربه پاک است و نجس نيست، و خوردن آن جايز است يا نه؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، پاک است وخوردن آن جايز است.

[سؤال 479] ‘ 218

5. در موقع غسل كردن آيا دست كشيدن به بدن هم لازم است يا اين‌كه فقط آب از دوش بر بدن بريزد كافى است (البته بعد از تميزشدن بدن از نجاسات)؟

بسمه تعالى، دست كشيدن لازم نيست ولى آب بايد به همه‌جاى بدن برسد.

[سؤال 480] ‘ 5497

6. در غسل كردن چربى‌اى كه از خود طبيعت پوستِ سر است آيا مانع حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر مانع از وصول آب نباشد اشكال ندارد.

[سؤال 481] ‘ 5428

2. اگر بعد از غسل شک كند مانعى كه از رسيدن آب هست، در وقت غسل بوده يا بعد پيدا شده، غسل او چگونه است؟

بسمه تعالى، غسل محكوم به صحت است.

سوم از واجبات غسل: ترتيب

[سؤال 482] ‘ 1459

3. اوايل بلوغ بر حسب نپرسيدن مسأله و كم رويى و يا نگفتن بزرگ‌ترها - مانند پدر و مادر و معلمان - غسل جنابت را به اين ترتيب انجام مى‌دادم كه ابتدا سر و صورت و گردن و بعد، طرف راست يعنى نيم تنۀ راست و سپس طرف چپ يعنى نيم تنۀ چپ و بعد، دست راست و دست چپ و آخرالامر پاى راست و پاى چپ را به مدت قريب دو سال مى‌شستم. تكليف نماز و روزۀ اين مدت چيست؟ آيا باطل است و بايد قضاى آن را گرفت يا صحيح است؟

بسمه تعالى، غسل، باطل و بايد نمازهايى را كه با آن خوانده شده قضا نمود؛ ولى روزه‌ها قضا ندارد.

[سؤال 483] 230

بسمه تعالى

با درود و سلام بر رهبر انقلاب اسلامى و سلام بر شهيدان راه حق و سلام بر شما ادامه‌دهندگان راه آنان، با عرض معذرت مى‌خواستم سؤالى راجع به احكام از شما نمايندگان امام بنمايم.

نظر به اين‌كه در رسالۀ عمليه امام در مورد چگونگى انجام غسل بحثى از شستن سر و صورت در هنگام شست و شوى طرف راست و طرف چپ به ميان نيامده خواستم بدانم: آيا اصلاً شستن سر احتياج نيست (به جز در مرحله اول) يا مانند بقيۀ قسمت‌هاى بدن است؟ يا اين‌كه با نيت طرف راست يا چپ تمام قسمت‌هاى آن را (اعم از راست و چپ) بايد شست؟ و سوم اين‌كه در مرحلۀ اوليه انجام غسل تنها شستن تمام سر و صورت و گردن كافى است؟

بسمه تعالى، در غسل ترتيبى اول شستن سر و گردن و بعد شستن طرف

راست و بعد شستن طرف چپ واجب است و در موقع شستن طرف راست و چپ شستن سر و گردن لازم نيست و در شستن هر يک از سه قسمت، تمام آن قسمت به نيت غسل بايد شسته شود و كفايت مى‌كند.

[سؤال 484] ‘ 169

8. در موقعى كه بدن مرا كه روى زمين خوابانده‌اند و شست‌وشو مى‌دهند، به همان شكل با ريختن آب بر روى سر و بدن و طرف راست و چپ (غسل جنابت ترتيبى) هم مى‌نمايم بى‌آن‌كه بدانم غسل بر من لازم و واجب است يا نه، تنها جهت احتياط (و همان آب سفيد زلالى كه بر اثر فشار به همراه ادرار خارج مى‌شود) غسل مى‌كنم؛ اين غسل صحيح است با اين وضع؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 485] ‘ 7394

7. آيا در غسل ترتيبى، طرفين بدن را بايد با هم آب فرا گيرد يا اگر از بالا به پايين بشويم كافى است؟

بسمه تعالى، لازم نيست يک مرتبه يا با هم آب به طرفين برسد، بلكه هر طرف را مى‌تواند به تدريج هر طور خواست غسل دهد.

[سؤال 486] 231

بسمه تعالى

خدمت رهبر عزيز، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، سلام عليكم

در سن چهارده سالگى به سن بلوغ رسيده‌ام و از آن زمان تا به حال غسل‌ها را بدين ترتيب انجام مى‌داده‌ام: اول؛ نيت سپس غسل سر و گردن و سمت راست تا نصف بدن. بعد سمت چپ را تا نصف و مجدداً بقيه سمت راست را تا آخر قدم و بعد بقيه طرف چپ را تا آخر قدم. لطفاً تكليف را براى رفع شبهه اظهار بفرماييد.

بسمه تعالى، غسل به اين كيفيت باطل است. بايد اول سر و گردن، بعد تمام

سمت راست و بعد تمام سمت چپ غسل داده شود و تفصيل آن در رساله عمليه ذكر شده است.

[سؤال 487] ‘ 427

3. اگر كسى نتواند غسل ارتماسى و غسل ترتيبى انجام دهد، مى‌تواند همين طور كه زير دوش حمام هست نيت غسل كند يا نه؟

بسمه تعالى، زير دوش غسل ترتيبى صحيح است.

[سؤال 488] ‘ 5497

3. اگر انسان در غسل ترتيبى بعد از شستن سر و گردن، در توى حوض - مثلاً - باشد و تمام طرف راست و چپ او تا اول گردن توى آب باشد، چنانچه در اين حال به نيت طرف راست، بدن را حركتى دهد و بعداً به نيت طرف چپ، بدن را حركت دهد، آيا غسل ترتيبى محقق مى‌شود و صحيح است؟

بسمه تعالى، غسل ترتيبى به نحو مزبور صحيح است.

[سؤال 489] 232

بسمه تعالى 23 / 6 / 1361

«طلب العلم فريضة على كل مسلم و مسلمة»؛ بدين جهت چون بندۀ حقير مقلد حضرت‌عالى هستم، راجع به شبهه‌اى كه براى اين بندۀ خدا و جمعى از سربازان ژاندارمرى - كه در نقطۀ مرزى ايران و شوروى مشغول خدمت به اسلام و ايران مى‌باشند - پيش آمده از آن مجتهد و رئيس الملة و الدين آيت اللّه العظمى و مولانا الاعظم جناب آقاى حاج روح اللّه الموسوى الخمينى و از امام عزيزم استعانت مى‌جويم.

و آن شبهه اين است كه يكى از برادران روحانى در اين‌باره گفته است: «حداقل مقدار آبى كه براى غسل ارتماسى لازم است، بايد ايستاده تا ناف باشد و بايد حتماً به

طرز نشستن و برخاستن غسل نمايد». در اين‌جا بعضى از برادران به علت كمى آب

رودخانه و نبود حمام، در رودخانه گودالى درست كرده‌اند كه آب آن تا زانو و يا كمى بيشتر مى‌باشد و در آن به طور درازكش غسل كرده‌اند. البته به طورى است كه تمام بدن در اين حالت به زير آب فرو مى‌رود، و چون به توضيح المسائل حضرت‌عالى مراجعه كرديم چنين مسأله‌اى ياد نشده بود و يا صريحاً نوشته نشده بود كه آيا آن طور

است؟ يا اين‌كه معيار، فرو رفتن كامل بدن در آب است؟

بسمه تعالى، در غسل ارتماسى بايد آب به نحوى باشد كه بشود در يک‌دفعۀ عرفى تمام بدن را فراگيرد؛ ولو با دراز كشيدن باشد.

[سؤال 490] ‘ 326

13. آيا غسل زير دوش صحيح است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

چهارم از واجبات غسل: مطلق بودن، طاهر بودن، مباح بودن آب و...

[سؤال 491] 233

بسمه تعالى

در غسل اگر موضع نجس از بدن را ابتدا طاهر كند و بعد مقدارى آب تهيه كرده و دست خود را در آن آب بزند و به سر و گردن بكشد و آن‌جا را خيس كند و بعد به همين ترتيب دست خود را در آن آب زده به طرف راست بدن بكشد و بعد از آن به طرف چپ بدن، غسلش صحيح است؟

بسمه تعالى، اگر آب بر بدن جارى شود كه صدق شستن كند صحيح است.

[سؤال 492] ‘ 1486

13. هل يشترط في صحّة الغسل، طهارة تمام كلّ عضوٍ قبل غسله أم يجوز - مثلاً - البدء بغسل أعلى العضو، ثمّ تطهير أسفله و غسله.

بسم اللّه تعالى، لا يجب ذلك و إنّما الواجب، طهارة المحل قبل الغسل

الوضوئي أو الغسلي؛ فلا يكفي غسل واحد للتطهير و الوضوء أو الغسل.

[سؤال 493] ‘ 228

3. غسل كردن با آب خالى بدون صابون صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، غسل بايد با آب مطلق باشد و اگر با آب صابون غسل كند به طورى كه آب مضاف باشد، غسل صحيح نيست.

[سؤال 494] ‘ 1325

9. عموم مردم ده يک حمام درست كردند؛ ولى بعد بعضى، عده‌اى را به زور از آن حمام خارج كردند. آن‌ها هم براى خود حمام درست كردند و مى‌گويند: «ما رضايت نداريم شما در اين حمام غسل كنيد». غسل كردن در اين حمام چه صورت دارد؟ براى دسته اول كه ديگران را خارج كردند و يا عموم مردم ده چگونه است؟ اگر كسى از خارج آمد غسل كرد چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر حمام مشترک است، بدون رضايت همۀ شركا غسل در آن صحيح نيست.

[سؤال 495] ‘ 6542

2. چنانچه شخصى ضمن استحمام در حمام بيرون، لباس‌هاى خود را در آن‌جا (حمام) بشويد و پولى بابت آب مصرفى پرداخت نكند و يا اين‌كه صاحب آن را در جريان نگذارد، آيا امورات شرعيۀ واجب مانند نماز و غسل او صحيح است؟

بسمه تعالى، اگر عمل مزبور متعارف باشد و صاحب حمام به اصل ورود در حمام راضى باشد غسل صحيح است؛ ولى نسبت به تصرفات اضافى مديون صاحب حمام است.

[سؤال 496] 234

بسمه تعالى 6 / 3 / 1361

دفتر محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

احتراماً؛ به عرض مبارک مى‌رساند: حاصل 54 سال زحمت و تلاش شبانه روزى حقير كه داراى يک باغ و ساختمان مسكونى با ده سر عائله تحت تكفل مى‌باشم، و داراى هيچ‌گونه مستقلات ديگرى نيستم و آن هم - با نهايت تأسّف - فاضلاب حمام عمومى كوى جوزچه شهرستان خوانسار، به اضافه نفت سياه - بدون مجوّز شرعى و قانونى - وارد باغ و ساختمان اين حقير مى‌گردد؛ كه از طرفى سلامت و بهداشت منطقه را در خطر و از طرف ديگر، باغ و زندگى حقير را در خطر نابودى قرار داده كه قابل كشت و برداشت نيست و براى ده سر عائله فدوى خطر امراض گوناگونى پيدا نموده. آيا غسل و تطهير و وضو را در اين حمام جايز مى‌دانيد يا خير؟

بسمه تعالى، غسل و وضو صحيح است؛ ولى تصرف ملک غير و ضرر زدن به غير، حرام است؛ بايد از آن جلوگيرى شود.

[سؤال 497] 235

بسمه تعالى

حضرت آيت اللّه العظمى، امام خمينى، ارواحنا فداه

لطفاً به دو سؤال ذيل پاسخ مرحمت فرماييد:

1. در كارخانجات تعميرات اساسى راه آهن، براى استفاده كارگران و كارمندان، حمام‌هايى ساخته شده است. اگر كارگران و كارمندان در اين حمام‌ها غسل كنند، آيا صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر براى استفاده كارگران و كارمندان تعيين شده، در اوقات اشتغال در كارخانه، استفاده مانع ندارد.

2. كارگرى كه در كارخانه‌هاى راه‌آهن كار مى‌كند، چاقويى در منزل دارد كه دسته آن مى‌شكند و اين آقا در بازار هر كجا مراجعه مى‌كند، برايش درست نمى‌كنند و مجبور مى‌شود آن را به كارخانه بياورد و خودش درست كند. آيا صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، با اجازۀ مسئولين مربوطه، اشكال ندارد.

[سؤال 498] 236

بسمه تعالى 24 / 6 / 1361

محضر مبارک زعيم عالى‌قدر و رهبر انقلاب اسلامى ايران نايب بر حق امام زمان الامام خمينى، مدّ ظله العالى، سؤال: در قبرستانى كه تا دو سال قبل نعش دفن مى‌كردند

و در يک گوشۀ همين قبرستان 12 سال است كه ميتى دفن نشده و در چنين مكان حمّام درست كردند در صورتى كه حمام خزانه قديمى موجود و قابل استفادۀ عموم است و پهلوى همين حمام يک دستگاه حمام دوش‌دار چند سال قبل بنا كردند و فعلاً امكان تعمير و توسعه دادن داشت و براى روستا امكان خريد زمين بود با كمكى كه دولت مى‌كرد در جاى ديگر خريدارى و احداث حمام كنند با اين امكانات و اشاره به مسألۀ 641 كه مى‌فرماييد نبش قبر حرام است مگر از بين رفته و متلاشى شده باشد در همين قبرستان كه ذكر شد موقع كندن چند گونى استخوان مرده بيرون آمد حتى موى سر دختر بچه متلاشى نشده بود استدعا دارد بفرماييد در اين حمّام غسل‌هاى واجب و نظافت چه صورت دارد؟

از خداى بزرگ تقاضاى سلامت و طول عمر رهبر انقلاب را دارم.

بسمه تعالى، اگر آب غسل مباح باشد غسل صحيح است و بر كسى كه علم نداشته باشد تصرف مانع ندارد.

[سؤال 499] 237

بسمه تعالى 25 / 9 / 1361

محضر آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام و آرزوى طول عمر براى آن امام گرامى

چنانچه ملكى (حمامى) در اختيار مستأجرى باشد و صاحبان آن ملک شرعاً رضايت نداشته باشند و اجاره آن هم نباشد؛ آيا اشخاص مى‌توانند بدون اجازه و رضايت مالكين حمام در آن غسل نمايند؟ اگر شخصى بعد از غسل، عدم رضايت

مالكين را به دست آورد، غسل گذشتۀ او صحيح است يا خير؟

لازم به تذكر است كه مستأجر رضايت مالكين را به دست نمى‌آورد. ضمناً غسل‌ها و نمازهاى گذشته اعاده دارد يا خير؟ خداوند طول عمر به آن امام بت‌شكن عطا فرمايد. و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، اگر آب حمام مباح است، غسل اشكال ندارد و با فرض عدم رضايت مالک شرعى، تصرف جايز نيست و رضايت بعدى اثر ندارد.

[سؤال 500] ‘ 4898

3. اگر با هيزم غصب كرده آب گرم كند غسل جنابت كند غسل باطل است؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، غسل او صحيح است.

[سؤال 501] ‘ 4951

4. اگر با صابون غصب شده غسل جنابت كند بدن خود را بشويد بعداً به آب مباح تطهير كند اين غسل صحيح است نماز جايز است؟ شما بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، غسل جنابت با صابون حاصل نمى‌شود و بايد با آب غسل كند و در اين صورت صحيح است.

[سؤال 502] 238

بسمه تعالى 8 / 8 / 1358

حضور مبارک رهبر انقلاب اسلامى حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى، موضوع و مسأله‌اى داريم در محل چيتگر (حومه قزوين) از اين قرار است:

در محل چيتگر صد خانوار است، حمامى داشتيم قديمى روزها زن‌ها مى‌رفتند و شب‌ها مردها براى برطرف كردن عذر شرعى خودشان. زن‌ها به نوبت خود و مردها

هم به نوبت خود از آن يک حمام استفاده مى‌كردند، چون كه آن حمام قديمى، كوچک بود و خراب شده بود اهل محل تصميم گرفتيم كه يک حمامى بزرگ‌تر و بهتر بسازيم. حمام را خود اهل محل خراب كرديم و شخصى را به عنوان بنّايى آورديم و مزدى براى او گذاشتيم و راضى شد و بنا به ساختن حمام كرديم. محيط حمام قديمى را به خرج خود اهل محل دو عدد حمام ساختيم، زنانه و مردانه، حمام زنانه شش ماه زودتر از حمام مردانه به راه افتاد و مانند حمام قديمى زن‌ها به نوبت خود و مردها به نوبت خود استفاده مى‌كردند يک روز همان شخص بنّا رفت ميان مسجد به جمعى از مردم گفت اگر يكى از اين حمام‌ها خراب شد و احتياج به تعمير داشت مثلاً حمام مردانه خراب شد و در دست تعمير است مردها حق ندارند از حمام زنانه به نوبت خود استفاده كنند اگر براى غسل بروند غسل آن‌ها درست نيست و اگر حمام زنانه خراب شد و در دست تعمير هست روزها درب حمام مردانه را قفل مى‌كنم زن‌ها به ده ديگر بروند براى بر طرف كردن عذر شرعى. عده‌اى از مردم اهل ده مى‌گويند حمام به خرج خودمان درست شده چرا زن‌ها به ده ديگر بروند و در اسلام جايز نيست در جايى كه آب باشد با تيمم نماز بخوانند و عده‌اى مى‌گويند بايد به ده ديگر بروند و مدت 5 سال است اين مسأله در اين محل باعث گرفتارى و ناراحتى شده است و حالا از آن محضر و مقام عالى‌قدر خواهانيم كه بيش از اين در مضيقه نباشيم، جواب مسأله را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، استفاده از هر يک از دو حمام براى مردان و زنان به هر نحو كه صلاح اهل محل باشد با توافق خودشان مانع ندارد.

[سؤال 503] 239

بسمه تعالى

از خداوند بزرگ مى‌خواهم كه وجود امامم را از تمام بلايا مصون و محفوظ نگه بدارد. منظور از نوشتن نامه اين بود كه در محل ما يک قبرستانى بوده كه در زمان

طاغوت اقدام به ساختن حمام كردند. نمى‌دانم سال 48 يا 50 بود كه ساخته شد، ولى امسال تعمير شد و به كار افتاده است. فقط مى‌خواستم از امامم سؤال كنم كه آيا غسلى كه در اين حمام مى‌كنيم جايز است يا نه پدر و مادرهامان و بيشتر دهاتى‌ها شايد دو ماه به دو ماه هم حمام نمى‌رفتند؛ ولى از روزى كه حمام به كار افتاده، شايد هر دو روز به دو روز به حمام مى‌روند. فقط خواهش مى‌كنم جواب سؤالم را هرچه زودتر ارسال فرماييد. من از يك روحانى كه در گيلان معروف است سؤال كردم او گفت: بايد از حاكم شرع سؤال كرد شما بنويسيد و به قم بفرستيد، من هم انجام دادم.

بسمه تعالى، اگر آب مباح باشد، غسل صحيح است.

[سؤال 504] 240

بسمه تعالى

پس از سلام و درود فراوان خدمت امام عزيزمان، خواهشمند است جواب سؤال زير را مرقوم فرماييد:

روستايى داراى آب لوله‌كشى مى‌باشد. اين روستا داراى دو حمام بوده كه از اين آب استفاده مى‌كنند؛ ولى پول آب مصرفى را نمى‌دهند. مخارج آب لوله‌كشى بر مشتركين به طور غيرعادلانه و نامساوى تقسيم مى‌گردد. عده‌اى حاضرند كه مخارج اضافى را با بهاى مصرفى بپردازند، عده‌اى هم حاضر به پرداخت اضافى نيستند و نمى‌پردازند؛ گروهى در منزل حمام شخصى دارند و آن‌ها آب بيشترى مصرف مى‌كنند و پول بيشترى مى‌دهند و آن اضافه شامل حال آن‌ها نمى‌گردد؛ گروهى از مشتركين در تهران هستند كه فقط تابستان در روستا به سر مى‌برند و از پرداخت اضافى خوددارى مى‌نمايند. با توجه به مطالب بالا آيا غسل كردن در آب اين دو حمام جايز است يا نه؟ خواهشمند است ما را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، اگر آب مباح است غسل صحيح است و اگر مشترک است تصرف در آن بايد با رضايت همۀ شركا باشد.

[سؤال 505] ‘ 2388

4. حمامى كه در ساختمان آن، خاکِ زمين وقف كه منحصراً براى گورستان وقف است، به كار رفته، استفاده از اين حمام و غسل در آن چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر آب مباح است غسل صحيح است.

[سؤال 506] ‘ 4016

2. در ماه رمضان امسال، روحانى يكى از مساجد در بين مسائل شرعيه گفتند: قبل از غسل بايد بدن از نجاست پاک شده باشد و پاک كردن منى يا هر نجاست ديگرى در بين غسل، موجب ابطال آن است. در صورت صحت اين مسأله و انجام اين عمل، آيا نمازهاى ما (با توجه به اين‌كه خبر نداشتيم و احتمال ابطال نمى‌داديم) باطل بوده‌اند و بايد قضا شود؟

بسمه تعالى، اگر يقين داريد كه هنگام غسل، بدن نجس بوده و پيش از تطهير بدن غسل نموديد، غسل باطل است و نمازها قضا دارد.

[سؤال 507] 241

بسمه تعالى

زمينى داريم كه علوفۀ آن جهت مصرف حيوانات مى‌باشد. اين زمين داراى سند مى‌باشد كه مال سى خانوار مى‌باشد. چون افراد ارباب داراى ملک خصوصى خود هستند، ولى افراد مستضعف بيچاره از همين علوفه استفاده مى‌كنند؛ لذا افرادى به نام انجمن و خانۀ انصاف با سازش ارباب و سرمايه‌دارها، درآمد زمين مذكور را قصد دارند مصرف حمام كنند؛ ولى حمام مال يک‌صد و سى خانوار مى‌باشد كه فقط سى خانوار از آن‌ها مالک هستند و بقيه آيا مى‌توانند در حمام غسل كنند يا خير؟ چون آن سى خانوار مدرک در دست دارند و بقيه چيزى در دست ندارند و خود ثروتمند مى‌باشند. استدعا دارم دستور فرماييد جواب در ذيل نامه مرحمت شود تا تكليف دينى خود را بدانيم.

بسمه تعالى، اگر آب مباح باشد غسل صحيح است و تصرف در ملک غير موقوف است به رضايت مالک آن.

[سؤال 508] ‘ 5482

3. همه مى‌دانيم كه موقع غسل، بدن بايد پاک باشد و شسته شود؛ آيا آنان كه در حمام‌هاى عمومى، كارگر به آن‌ها كيسه مى‌زند و با صابون تمام بدن را مى‌شويند و در همان موقع غسل ترتيبى مى‌كنند، آيا باز هم شستن بدن لازم است، يا مى‌شود به نيت غسل سر و گردن و طرف راست و طرف چپ زير دوش رفت؟

بسمه تعالى، اگر بدن پاک باشد مانع ندارد.

[سؤال 509] ‘ 244

2. در مسأله شمارۀ 383 توضيح المسائل فرموده‌ايد: «در صورتى كه انسان، پول حمامى را از پولى پرداخت نمايد كه خمس آن را نداده، غسل او باطل است» در صورتى كه انسان قصد عدم تخميس را ندارد ولى به تأخير انداخته است، غسل او چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر تأخير زايد بر حدى باشد كه مجاز است، در حكم عدم پرداخت است و غسل در فرض سؤال، باطل است.

حكم رطوبت مشتبه

[سؤال 510] ‘ 5405

3. در غسل جنابت ترتيبى بعد از غسل، ادرار و مقدارى آب با آن مى‌آيد. آيا پاک است يا بايد دوباره غسل كنيم؟

بسمه تعالى، اگر رطوبت مشتبه خارج شده، چنانچه قبلاً بول كرده باشد، ولو بعد از غسل، غسل واجب نمى‌شود.

كفايت غسل جنابت از وضو

[سؤال 511] ‘ 794

2. اگر شخصى بعد از خواندن نماز صبح بخوابد و در خواب جنب شود و سپس در روز غسل جنابت انجام دهد آيا مى‌تواند با آن غسل نماز ظهر و عصر را به جاى آورد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 512] 242

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

1. آيا خواندن نماز با غسل جنابت بدون وضو جايز است؟

بسمه تعالى، غسل جنابت كفايت از وضو مى‌كند.

2. چه مدت مى‌توانم يک وضوى مستحبى داشته باشم. در موارد حج و زيارت بفرماييد چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، با وضوى صحيح - خواه براى عمل واجب باشد يا عمل مستحب - هر گونه عمل واجب يا مستحبى كه مشروط به طهارت است مى‌شود انجام داد.

3. در مورد نماز جماعت و جمعه مسائل جنبى‌اى برايم وجود دارد؛ نظير باطل شدن وضو در بين نماز و يا كناره گرفتن از جماعت و قصد فرادا كردن نماز، كه لطفاً بفرماييد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، در وسط نماز اگر وضو باطل شود نماز باطل مى‌شود و قصد انفراد در وسط نماز جماعت اشكال ندارد.

[سؤال 513] ‘ 134

3. آيا كسى كه جنب نيست مى‌تواند غسل جنابت، به نيت واجب كند و با آن نماز بخواند؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، غسل جنابت صحيح نيست و براى نماز بايد وضو بگيرد.

[سؤال 514] 243

بسمه تعالى 14 / 9 / 1361

محضر مبارک رهبر انقلاب و فرماندۀ كل قواى جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت اللّه العظمى نايب الامام حاج سيد روح اللّه موسوى خمينى، مدّ ظله العالى

1. چه مى‌فرماييد در مسأله 387 توضيح المسائل كه شخص گمان كرد به اندازه نماز و غسل وقت دارد و براى نماز غسل كرد و بعد از اين‌كه از غسل فارغ شد فهميد به اندازۀ غسل وقت نداشته؛ آيا در اين صورت غسل او صحيح است؟ آيا با اين غسل مى‌تواند نماز بخواند يا بايد براى نماز وضو بسازد؟

بسمه تعالى، اگر غسل جنابت است، مى‌تواند با آن نماز بخواند و وضو لازم نيست.

[سؤال 515]

2. در مسأله 359 توضيح المسائل مى‌فرماييد: «اگر انسان يقين كند وقت نماز شده و به نيت غسل واجب، غسل كند و بعد معلوم شود پيش از وقت غسل كرده، غسل او صحيح است» آيا با اين غسل مى‌تواند نماز بخواند يا بايد براى نماز وضو بسازد؟

بسمه تعالى، حكم مسأله قبل را دارد.

[سؤال 516] ‘ 333

4. آيا با غسل جنابت واجب مى‌شود نماز نافله خواند و يا قرآن خواند و مسح نمود؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 517] ‘ 2694

2. غسل جنابت كه انسان پيش از وقت نماز انجام مى‌دهد احتياج به وضو دارد يا خير؟

بسمه تعالى، احتياج به وضو ندارد.

[سؤال 518] ‘ 1685

3. بعد از غسل جنابت، وضو براى نماز لازم نيست، آيا با اين غسل مى‌توان نافلۀ نماز را هم خواند يا قرآن مسح نمود؟

بسمه تعالى، مى‌تواند نماز نافله و ساير كارهاى مشروط به طهارت را انجام دهد.

[سؤال 519] ‘ 285

2. جنب از حرام غسل مى‌كند، با اين غسل بدون وضو مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، مى‌تواند.

[سؤال 520] ‘ 196

2. اگر كسى شک دارد كه جنب است و بعداً غسل جنابت به نيت واجب كند و پس از غسل، معلوم شود جنب بوده، آيا همان غسل كافى است و با آن مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، كافى است.

عدم كفايت غسل جمعه از وضو

[سؤال 521] 244

بسمه تعالى 4 / 7 / 1361

محضر مبارک امام خمينى، رهبر انقلاب اسلامى، دامت بركاته العاليه، با ابلاغ سلام و تبريک عيدين سعيدين قربان و غدير به پيشگاه آن پيشواى عالى مقام.

1. آيا با غسل جمعه مى‌توان نماز گزارد؟

بسمه تعالى، غسل جمعه مجزى از وضو نيست.

2. در مسأله شمارۀ 383 توضيح المسائل فرموده‌ايد: «در صورتى كه انسان، پول حمامى را از پولى پرداخت نمايد كه خمس آن را نداده، غسل او باطل است» در صورتى كه انسان قصد عدم تخميس را

ندارد ولى به تأخير انداخته است، غسل او چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر تأخير زايد بر حدى باشد كه مجاز است، در حكم عدم پرداخت است و غسل در فرض سؤال، باطل است.

3. شنيدن سرودهايى كه از صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران پخش مى‌شود چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوک مانع ندارد.

4. آيا مى‌توان بهرۀ پس‌انداز بانک را به حساب جنگ‌زدگان واريز نمود يا به مستمندان پرداخت؟ در اين صورت، دين ساقط است؟

بسمه تعالى، بهرۀ پول، ربا و حرام است؛ گرفتن آن جايز نيست و اگر گرفت و از برگرداندن به صاحب واقعى آن مأيوس است بايد از طرف او به فقرا صدقه بدهد.

5. استفادۀ كم از وسايل بيت‌المال مسلمين چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، تابع مقررات دولت اسلامى است و بدون اجازۀ قانونى مسئولين مربوطه جايز نيست.

6. آيا رد مظالم را بايد تحت نظر فقيه جامع الشرايط و حاكم شرع پرداخت يا خير؟

بسمه تعالى، منوط به اجازۀ حاكم شرع است.

7. استفاده از امكنه و تأسيسات رفاهى كه توسط جهاد و سپاه و ارتش در مناطق جنگى در اختيار نيروهاى رزمى قرار مى‌گيرد و انسان نمى‌داند كه صاحب آن راضى هست يا خير چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر احتمال بدهيد كه مسئولين به وجه شرعى عمل نموده‌اند و يا آن‌كه ضرورت دفاع ايجاب كند، اشكال ندارد.

8. آيا تيمم بدل از غسل كه به علت بى‌آبى انجام مى‌گيرد پس از دسترسى به آب هم اعتبار دارد يا بايد با دسترسى آب، غسل نمود؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، با دسترسى به آب، تيمم باطل مى‌شود.

9. آيا جواب نامه همچون سلام واجب است؟

بسمه تعالى، حكم رد سلام را ندارد.

10. اقتدا به ائمۀ جماعتى كه انسان آن‌ها را نمى‌شناسد و به همين دليل، خلاف عدالت آن‌ها محرز و مشخص نيست، صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، صحت اقتدا و جماعت، منوط به احراز عدالت امام جماعت است.

11. كسانى كه در جبهه هستند نمازشان شكسته است؛ آيا هنگام مرخصى كه به وطن خود مى‌روند و

كمتر از ده روز اقامت مى‌كنند بايد تمام بخوانند يا شكسته؟

بسمه تعالى، در وطن، نماز تمام است اگر چه كمتر از ده روز بمانند.

12. اگر قضا و كفارۀ روزه را در چند رمضان (چند سال) به تأخير انداخت همان قضا و كفاره كافى است يا چند برابر مى‌شود و جريمه دارد؟

بسمه تعالى، قضا و كفارۀ افطار عمدى، تكرار ندارد ولى تأخير قضا تا ماه رمضان سال بعد كفاره دارد.

13. تصرف در فوق العاده‌اى كه به علتِ بودن در منطقۀ جنگى، برابر مقررات ارتش، به انسان تعلق مى‌گيرد جايز است يا بايد با نظر مجتهد عادل متصرف شد؟

بسمه تعالى، در حكم حقوقى است كه دولت به كارمندان مى‌پردازد و اذن حاكم شرع لازم نيست.

14. اقامۀ صلات جمعه به نظر حضرت‌عالى واجب است يا مستحب؟

بسمه تعالى، نماز جمعه واجب تخييرى است.

15. استفاده از غنائم كم ارزش جنگى به صورت شخصى اشكال دارد؟

بسمه تعالى، غير از مهمات و ادوات جنگى، چيزهاى مختصر را مقاتلين مى‌توانند براى خود بردارند.

16. قبل از دخول وقت، مى‌توان وضو گرفت؟

بسمه تعالى، به منظور با وضو بودن اشكال ندارد.

17. آيا آفتاب، تمام اشياى نجسى را كه عين نجاست در آن نيست، پاک مى‌كند؟

بسمه تعالى، غير منقول و آنچه كه در حكم غير منقول است، با تابش آفتاب پاک مى‌شود و تفصيل آن در رساله مذكور است.

18. اعتنا به شک افرادى كه وسوسه دارند در امور پاكى و نجسى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است؛ نبايد به آن اعتنا شود.

19. اگر نمازگزار اذكار مستحب را صحيح تلفّظ ننمايد نماز او چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، نماز باطل نمى‌شود.

[سؤال 522] ‘ 187

2. من از امام جماعتى شنيدم كه شما جايز دانسته‌ايد نماز با غسل‌هاى مستحبى - از

جمله غسل جمعه - را و من مدت‌ها است با غسل جمعه نيز نماز مى‌خوانم، لطفاً روشن بفرماييد.

بسمه تعالى، غير غسل جنابت، بقيۀ غسل‌ها؛ خواه واجب باشد، يا مستحب، كافى از وضو نيست.

كفايت غسل جنابت از بقيه اغسال در صورت نيت كردن آن‌ها

[سؤال 523] ‘ 5497

2. آيا انسان مى‌تواند و صحيح است كه به نيت چند غسل واجب و مستحب، يک غسل انجام دهد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 524] ‘ 2694

3. غسل واجب كه بر انسان هست، مى‌توان با غسل مستحب به يک نيت انجام داد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 525] ‘ 2529

8. اگر كسى چند غسل بر او واجب باشد آيا بايد هر يک غسل را جداجدا انجام دهد؟ مثلاً اگر زنى غسل جنابت بر او واجب شود و بعد حيض شود، بعد از پاک شدن وظيفه چيست؛ آيا بايد يک غسل به نيت جنابت و يک غسل به نيت حيض انجام دهد يا خير؟

بسمه تعالى، يک غسل به نيت همه كفايت مى‌كند.

[سؤال 526] ‘ 34

5. اگر چند غسل واجب به گردن انسان باشد با يک غسل واجب، بقيۀ غسل‌ها ساقط مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر غسل جنابت كرده و قصد همۀ غسل‌ها را نموده كفايت مى‌كند.

[سؤال 527] 245

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

1. آيا در غسل كردن ترتيب لازم است يا خير؟ يعنى هنگامى‌كه شخصى جُنب مى‌باشد و بعد حيض شود و نيز چند غسل ديگر بر او واجب مى‌شود؛ آيا هنگام غسل كردن بايد اول غسل جنابت بكند و بعد حيض و بعد به ترتيب غسل‌هاى ديگر يا خير ترتيب لازم نيست؟

بسمه تعالى، ترتيبى در بين اغسال نيست و مى‌تواند در نيت غسل جنابت ساير غسل‌ها را هم منظور نمايد و كفايت مى‌كند.

2. شخصى عصر روز يكشنبه سوم ماه حيض مى‌شود و عادت او 10 روز مى‌باشد. آيا عصر روز سه‌شنبه دوازدهم ماه 10 روز عادتش كامل تمام مى‌شود و يا عصر روز چهارشنبه سيزدهم ماه؟

چنانچه عصر روز سه‌شنبه 10 روز عادتش كامل و تمام مى‌شود اگر بعد از غسل كردن، آب زردى از او خارج شود؛ آيا آن را حيض قرار دهد يا استحاضه و آيا غسل بر او هست يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض ذكر شده، ده روز تا عصر روز چهارشنبه است. و خونى كه بعد از ده روز مى‌بيند استحاضه است و استحاضۀ متوسطه و كثيره، غسل دارد و قليله غسل ندارد.

3. آيا هنگامى كه شخصى مى‌خواهد غسل استحاضه بكند، موقع غسل كردن نيت استحاضه تنها كافى

است يا بايد نوع استحاضه را نيز در نيت مشخص بكند؟ يعنى هنگامى كه مى‌خواهد غسل كند، بگويد: غسل استحاضه مى‌كنم و يا اين‌كه بگويد: غسل استحاضۀ قليله يا متوسطه و يا كثيره مى‌كنم؟

بسمه تعالى، تنها نيت استحاضه كافى است.

4. شخصى در موقع غسل كردن بيشتر از يک ربع زير دوش مى‌باشد و چندين بار غسل مى‌كند؛ آيا غسل او چنانچه پول حمامى را چهار برابر يا بيشتر بدهد صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد، مگر آن‌كه طول دادن و تكرار كردن از روى وسواس باشد و در هر صورت غسل صحيح است.

غسل حيض

احكام حيض

[سؤال 528] 246

بسمه تعالى

پس از عرض سلام و آرزوى پيروزى اسلام و مسلمين و سلامتى رهبر عالى‌قدر، امام خمينى، خواهشمند است به اين دو سؤال پاسخ دهيد:

1. زنى هميشه عادت ماهانه‌اش هفت روزه تمام مى‌شده است؛ ولى يک بار غروب روز ششم پاک شده و به حمام رفته و غسل كرده و نمازش را خوانده است و تا شب كه خود را بررسى كرده، پاک بوده و هيچ گونه علامت رگلى در خود نديده؛ ولى همان شب بعد از اطمينان از پاكى، شوهرش با او نزديكى كرده، هنگام نزديكى (انزال منى) رگه‌هاى كم رنگ خون مشاهده كرده؛ ولى صبح دوباره پاک بوده و هيچ گونه چيزى كه علامت ناپاكى باشد نديده و مثل هنگام عادى‌اش بوده است. آيا آن رگه‌هاى خونى كه در منى بوده، مى‌تواند خون حيض باشد؟ اگر نطفه در آن هنگام منعقد شده تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اگر در بين ده روز بوده حكم حيض دارد ولى بچه حلال‌زاده است.

2. دخترى در زمان طاغوت نامزدى داشته كه فكر مى‌كردند با هم عقد خواهند كرد. يک بار نامزدش دست او را در دست گرفته و با آن بازى كرده، دختر شديداً تحريک شده و آب از او خارج شده و شلوارش را خيس كرده است. در آن هنگام دختر نمى‌دانسته كه بايد غسل كند يا نه، ولى دو يا سه سال بعد اين نامزدى به‌هم خورده است؛ چون دختر با اسلام اصيل آشنا شده (نه سنتى) و سعى كرده از كارهاى گذشته اجتناب كند؛ ولى پسر حاضر نشده اسلام را بپذيرد. حالا اين دختر مى‌خواهد بداند؛ با توجه به اين‌كه آن موقع ناآگاه بوده و غسل نكرده و نماز خوانده؛ آيا بايد نمازهاى گذشته را قضا كند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين ندارد كه رطوبتى كه از او خارج شده منى است، غسل واجب نشده و نمازها قضا ندارد.

[سؤال 529] ‘ 5544

3. گاهى به جهت لكه‌بينى بى‌موقع، يعنى در غير زمان عادت ماهانه، خانم‌هاى نابينا دچار ترديد مى‌شوند، كه آيا لكۀ مزبور، خون است يا خير؟ و اگر قرار باشد كه به كسى نشان داده شود، ولى كسى نباشد كه از او بپرسند، و يا اگر كسى هست، خجالت بكشند كه بپرسند. در اين حالات تكليفشان چيست؟ و در ثانى اگر خون باشد، به چه شكلى بايد عمل كنند؟

بسمه تعالى، تا يقين پيدا نكنند كه خون است، حكم خون ندارد.

[سؤال 530] 247

بسمه تعالى 21 / 10 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

پس از عرض سلام؛ استدعا مى‌شود به مسأله شرعى زير پاسخ مرحمت فرماييد:

خانمى هنگامى كه دستمال در فرج خود قرار مى‌دهد لكه كم‌رنگى را مشاهده مى‌نمايد و بعد از آن هيچ‌گونه لكى نمى‌بيند و پاک مى‌گردد و به خيال آن‌كه عادت ماهانه شروع نشده، با شوهر خود هم‌بستر مى‌شود، و بعد از حدود 7 ساعت، عادت ماهانه ظاهر مى‌گردد و شوهر نيز در جريان امور بوده است.

1.

زن و شوهر چه وظيفه‌اى دارند و چه بايد بكنند؟

2.

آيا زمان عادت ماهانه از همان ابتدا محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر در اين مدت خون قطع شده؛ حتى در باطن فرج، حيض نبوده و عادت ماهانه از وقتى خون استمرار پيدا كرده، شروع مى‌شود و در هر صورت، در فرض مسأله چيزى بر آنان نيست.

[سؤال 531] ‘ 245

2. شخصى عصر روز يكشنبه سوم ماه حيض مى‌شود و عادت او 10 روز مى‌باشد. آيا عصر روز سه‌شنبه دوازدهم ماه 10 روز عادتش كامل تمام مى‌شود و يا عصر روز چهارشنبه سيزدهم ماه؟ چنانچه عصر روز سه‌شنبه 10 روز عادتش كامل و تمام مى‌شود اگر بعد از غسل كردن، آب زردى از او خارج شود؛ آيا آن را حيض قرار دهد يا استحاضه و آيا غسل بر او هست يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض ذكر شده، ده روز تا عصر روز چهارشنبه است. و خونى كه بعد از ده روز مى‌بيند استحاضه است و استحاضۀ متوسطه و كثيره، غسل دارد و قليله غسل ندارد.

[سؤال 532] ‘ 708

3. من بعد از هفت روز قاعدگى باز ترشح صورتى رنگ دارم. تا سه الى پنج روز چنين است؛ آيا با اين وضع مى‌توانم نماز بخوانم؟ اگر نمى‌توانم نماز بخوانم، بايد قضايش را بخوانم؟ چه غسلى بايد كرد؟

بسمه تعالى، اگر روزهايى كه ترشحات هست به ضميمۀ ايام عادت از ده روز تجاوز مى‌كند، ترشحات حكم استحاضه را دارد.

[سؤال 533] ‘ 4183

2. حائض بلا عادت، قبل از ده روز پاک شده؛ بعد از چند روز، قبل از ده روز خون ديد و ادامه پيدا كرد تا بعد از ده روز؛ برنامۀ نماز و روزه و غير آن، در وقت پاكى چگونه است؟

بسمه تعالى، خون دوم حيض نيست و نماز و روزۀ او در وقت پاكى صحيح است.

[سؤال 534] ‘ 1988

4. زنى كه در ماه مبارک براى جلوگيرى از عادت قرص مى‌خورد و اتفاقاً به جهت

يک شب قرص نخوردن لک مى‌بيند و بعد از آن، چند قرص پى در پى مى‌خورد، لذا ديگر خون نمى‌بيند، در وقت ديدن آن لک چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر كمتر از سه روز متوالى باشد حكم حيض ندارد.

[سؤال 535] ‘ 1959

3. زنى كه براى جلوگيرى از عادت ماهانه قرص مى‌خورد و در آن اثنا، بر اثر ترک قرص، لک مى‌بيند (ولى ادامه ندارد) و در ايام عادتش هم هست، با اين لک حيض است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر سه روز متوالى خون نمى‌بيند، حيض نيست.

[سؤال 536] ‘ 1375

4. اگر براى جلوگيرى از حاملگى از دستگاه داخل رحمى (آى. يو. دى I.U.D) استفاده شود و قبلاً مدت قاعدگى هفت روز بوده باشد، با استفاده از اين دستگاه مدت خونريزى حدود نه تا چهارده روز خواهد شد، حكم روزهاى هفتم به بعد چيست؟ و آيا كلاً مصرف اين دستگاه براى جلوگيرى از حاملگى از نظر شرعى صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، جلوگيرى از حاملگى اگر موجب نازايى دائمى نشود و ضرر به مزاج نرساند و همراه با عمل حرام يا مستلزم آن نباشد، با اجازۀ شوهر مانع ندارد و عادت اگر از ده روز بگذرد، زايد بر ايام عادت حكم استحاضه دارد و گرنه تمام آن حكم حيض دارد.

[سؤال 537] 248

بسمه تعالى 19 / 8 / 1361

حضور رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى

سؤالى در مورد يک مسأله شرعى دارم كه اميدوارم هرچه زودتر جوابش را بفرستيد تا از انجام تكاليف شرعى باز نمانم.

دخترى هستم 28 ساله. از اول كه عادت شدم، هفت روزه پاک مى‌شدم؛ ولى بعد از هفت روز كثافاتى كه بيشتر به استحاضه شبيه بود مى‌ديدم. اكنون مدت بيش از يک‌سال است كه پنج روزه پاک مى‌شوم؛ ولى با همان شرايط قبلى، كه اگر خيلى باشد شايد بتوان گفت: استحاضه كثيره مى‌باشد كه البته به ندرت است؛ ولى مقدار خون كثافات كم نشده، بلكه مدت كم شده. و اصل روزهايى كه كثافات حيض دفع مى‌شود، سه روز و دو روز هم باقى كثافات مانده، البته نه به شدت سه روز اول. و من تا به حمام نروم همان كثافات كه گفتم، دفع نمى‌شود. هرچه رساله امام را نگاه كردم جواب مسأله خود را نيافتم. مثلاً امام مى‌فرمايند: اگر چند روز خون عادت باشد و بعد از چند روز بند بيايد و دوباره كثافت خون عادت بيايد و كمتر از ده روز باشد، همه را روزهاى حيض حساب كنيد. آخر مسأله من به آن صورت نيست و شايد همه كثافات به اندازه استحاضه كثيره باشد، آن‌هم نه در همه ماه‌ها در بعضى از ماه‌ها، و ممكن است روز پنجم به طور كلى پاک شوم و ديگر كثافتى نبينم و خانوادۀ ما هفت روزه پاک مى‌شوند. آيا بايد اين دو روز را از عبادت خدا محروم باشم، در حالى‌كه در آن حالت حيض به آن صورت نيستم؟ خواهش مى‌كنم جوابم را روشن و خيلى ساده و روان كه قابل فهم باشد بيان نماييد و مسأله را برايم حل كنيد. و السلام؛

بسمه تعالى، در فرض سؤال، خونى را كه بعد از گذشت ايام عادت ولو پاک هم شده‌ايد، مى‌بينيد و از ده روز در مجموع تجاوز ننمايد، حكم حيض را دارد.

[سؤال 538] ‘ 4858

3. دختر يا زنى كه از حيض پاک مى‌شود نوع لكه و ترشحى كه در آخرين روز حيض بايد ببيند و پاک شود و غسل و نماز گزارد چگونه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، پاک شدن منوط به اين است كه خون بند بيايد و هيچ نوع لكه و ترشحى از خون نبيند.

[سؤال 539] 249

بسمه تعالى 10 / 11 / 1361

حوزۀ محترم استفتائات امام خمينى مدّ ظله العالى، سلام عليكم

احتراماً؛ خواهشمند است نظر مبارک حضرت امام را در خصوص سؤال ذيل ارسال فرماييد.

عطف به مسأله 478 و مسائل بعدى موجود در توضيح المسائل اگر زنى چه پس از بلوغ و چه بعد از ازدواج حائض نشده و هيچ‌وقت خون حيض نبيند به احكام و مسائل شرعى‌اش چگونه عمل نمايد؟

خداوند متعال تا ظهور حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به امام امت، خمينى بت‌شكن طول عمر همراه با سلامتى و نفوذ كلمۀ كامل عنايت فرمايد؛ ان شاء اللّه

بسمه تعالى، اگر خون نمى‌بيند، حكم حيض پيدا نمى‌كند و بايد نماز خود را بخواند و روزۀ واجب را بگيرد و چنانچه حكم ديگرى مورد ابتلاء است به تفصيل سؤال كنيد.

سن يائسگى و حكم آن

[سؤال 540] ‘ 3259

2. براى دورۀ يائسگى زنان بايد 50 سال را قمرى حساب كرد يا شمسى؟ همچنين براى سن بلوغ و واجب شدن عبادات؟

بسمه تعالى، ميزان سال قمرى است.

[سؤال 541] 250

بسمه تعالى

من خانمى هستم كه 50 سالم تمام شده و مثل دوران جوانى كه سر ماه، رگل مى‌شدم و سر وقت پاک مى‌شدم، حالا هم همان‌طور رگل مى‌شوم و سر وقت پاک

مى‌شوم. از چند نفر سؤال كردم به من مى‌گويند: استحاضه هستى. حالا از شما مى‌خواهم كه به من بگوييد: حيض هستم يا استحاضه؟

بسمه تعالى، خونى كه زن بعد از پنجاه سالگى مى‌بيند، محكوم به استحاضه است. مگر آن‌كه زن قرشيه باشد كه در اين صورت تا سن شصت سالگى در حكم حيض است.

[سؤال 542] ‘ 4069

3. زنان براى سن يائسگى، پنجاه سال قمرى يا پنجاه سال شمسى را مبنا قرار دهند؟ و اگر سال قمرى باشد و شخص، سال تولد قمرى خود را نداند، دقيقاً چه موقعى را سال يائسگى خود قرار دهد؟

بسمه تعالى، سال را قمرى قرار دهند و با شک در رسيدن به حد يأس، حكم يأس مترتّب نمى‌شود.

[سؤال 543] 251

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

لطفاً جواب مسائل ذيل كه محل حاجت است را مرحمت كنيد.

1. زنى كه پنجاه سال يا شصت سال قمرى را تمام كرده و باز خون مى‌بيند با اوصاف حيض در غير ايام عادت، تكليف او در طواف و نماز چيست؟

بسمه تعالى، بعد از رسيدن به سن يائس، خونى كه مى‌بيند حكم استحاضه دارد و بايد در نماز و طواف، به وظيفه مستحاضه عمل كند.

2. بنابر اشتراط ختان در صحت طواف، تكليف كسى كه مستطيع شده و ختان براى او - با تشخيص خبره - ضرر دارد چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، احوط آن است كه هم خودش طواف كند و هم براى طواف نايب بگيرد.

3. شوط سوم سعى يا شوط پنجم بوده كه حال سعى كننده به هم خورده و او را از سعى، به مريض‌خانه و از آن‌جا به ايران آورده‌اند و پس از دو سال، متوجه مسأله شده؛ تكليف چنين شخصى چيست در صورتى كه عذر در سعى عمرۀ تمتع بوده؟ و همچنين اگر در سعى در حج تمتع بوده؟ و آيا فرقى بين شوط سوم و پنجم هست يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، بايد برگردد و سعى را تمام كند و اگر برگشتن به مكه براى اتمام سعى، مشقت دارد نايب بگيرد و فرقى بين سعى عمره و سعى حج و يا بين شوط سوم و پنجم نيست و اگر سعى مزبور، مربوط به عمرۀ تمتع بوده، بايد براى اعمال حج تمتع نيز نايب بگيرند.

4. طفل خردسالى را در كودكى به حج برده‌اند و پس از كبير شدن، مستطيع شده و به حج رفته؛ آيا از صروره بودن خارج مى‌شود؟

بسمه تعالى، در حكم صروره نيست.

5. براى ذبح گوسفند مى‌گويد تو را وكيل كردم كه گوسفندى در قربانگاه براى من بخرى و براى من قربانى كنى، يا مى‌گويد تو را نايب گرفتم كه براى من گوسفندى تهيه كنى و قربانى كنى؛ آيا بين وكالت و نيابت فرقى هست يا نه؟ و بر فرض فرقى داشته باشد، جهات افتراق را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، در عمل به وظيفه و اسقاط تكليف، فرقى بين نيابت و وكالت نيست.

6. زنى به حج مشرف شده كه حج واجب خود را به جا آورد؛ در ميقات، مسأله‌گو گفته: هر كس نايب براى پدر و مادر است نيت كند كه عمرۀ تمتع را به نيت مادر يا پدر به‌جا مى‌آورم؛ خانم مذكور با شنيدن اين كلام نيت مى‌كند كه عمره را براى مادرم به‌جا مى‌آورم و بعد، حج را براى خودم و به اين نيت عمره را تمام كرده و قبل از وقوف به عرفات يا بعد از وقوفين فهميده كه بايد عمره را هم براى خود نيت كند؛ تكليف اين زن چيست؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، عمره باطل است و اگر وقت براى اعادۀ عمره، ضيق شده بايد به وظيفۀ حج افراد عمل كند و چنانچه به وظيفۀ حج افراد عمل نكرده باشد، در صورتى كه حج بر او مستقر بوده، بايد سال بعد براى خودش حج تمتع به جا آورد.

7. آيا براى تحقق حكم مجاورت دو سال در مكه، قصد مجاورت هم لازم است يا مجرد گذشتن دو سال كافى است؟

بسمه تعالى، مجرد گذشتن دو سال كافى است.

احكام حائض

[سؤال 544] ‘ 116

2. شما فرموديد اگر كسى در موقع حيض با زنش نزديكى بكند كفاره دارد و بايد تا موقعى كه پاک مى‌شود نزديكى نكند، ولى سؤال من اين است شايد دخترى يا بيوه‌زنى در روز عروسى در حالت حيض بود و بايد مرد مجبوراً با دختر يا زن نزديكى بكند تكليف آن مرد چيست و چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، در حال حيض نزديكى جايز نيست و اين‌گونه امور موجب جايز بودن نمى‌گردد.

[سؤال 545] 252

بسمه تعالى 15 / 9 / 1361

سلام عليكم، با عرض سلام، به حضور رهبر عالى‌قدر انقلاب، و مرجع عالى‌قدر شيعه، حضرت مستطاب حجت الاسلام آيت اللّه روح اللّه الموسوى الخمينى.

محترماً؛ معروض مى‌دارد:

1. در يكى از مسائل تقليدى، براى اين‌جانب مشكلى ايجاد شده، كه به يكى از برادران روحانى مراجعه شد و جواب قانع كننده‌اى دريافت نداشته‌ام.

عطف به دستورالعمل‌هاى مسأله‌هاى شماره 450 الى 461، در رساله آن جناب كه در مورد نزديكى با زن حائض ذكر شده چنانچه شخصى با همسر حائض خود عشق بازى كند و منى هم از مرد خارج شود، چه حكمى دارد؟ و چگونه بايد از گرو اين معصيت آزاد شود؟

بسمه تعالى، اگر دخول نشود، مانع ندارد.

2. اگر خداى نخواسته در حال حيض نطفه‌اى منعقد شد، آيا مى‌شود آن بچه را سقط كرد؟

بسمه تعالى، نمى‌تواند بچه را اسقاط كند.

[سؤال 546] ‘ 260

2. در احكام حائض وطى كردن در دبر را مكروه دانسته‌ايد؛ ولى ذكر شده كه كفاره ندارد؛ لذا باز هم درخواست دارم كه اين مسأله هم براى من روشن شود كه آيا در زمان غير حيض گناه دارد يا ندارد؟ يا مانند زمان حيض كراهت دارد يا به كلى حرام است؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه در رساله عمليه ذكر شده است.

[سؤال 547] ‘ 603

2. اگر زن روزهاى آخر قاعدگى خود را طى مى‌كند و مرد با كاندوم با وى نزديكى كند باز مشمول پرداخت كفاره مى‌گردد.

بسمه تعالى، حكم كفاره در اين صورت نيز ثابت است.

[سؤال 548] ‘ 559

4. يک نفر مى‌خواسته با زن حائض خود از دبر جماع كند؛ ولى در اثناى امر مى‌بيند كه دخول حرام انجام داده است؛ فوراً متوجه شده، خود را كنار كشيده است. اين شخص چه تكليفى دارد؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، تكليف ندارد.

[سؤال 549] 253

بسمه تعالى

به نام ايزد، درهم كوبندۀ ستمگران و جباران، با درود و سلام به دوازدهمين اختر فروزان آسمان ولايت و امامت و نايب بر حقش امام خمينى

اين‌جانب به علت چند سؤال، نامه مى‌نويسم.

1. آيا زن حائض غير از حرم ائمه اطهار عليهم السلام، مى‌تواند به ديگر امامزاده‌ها برود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر موجب هتک نباشد، اشكال ندارد.

[سؤال 550]

2. اين‌كه هفت آيه از قرآن را زن حائض اشكال ندارد بخواند، آيا مى‌تواند به طور مكرر بخواند؟

بسمه تعالى، غير از سوره‌هاى سجده، از باقى سوره‌هاى قرآن اشكال ندارد. اگرچه بيش از هفت آيه خواندن براى حائض مكروه است.

3. شبى خواب ديدم كه امام حسين عليه السلام چند كلمه به من گفت و گفت: «از اين كلمه‌ها به طور مثبت بايد استفاده كرد». ولى صبح من يادم نيامد كه چه بود. امام عزيز از شما مى‌خواهم كه خودتان شخصاً، چند نصيحتى - كه در آينده براى من مفيد باشد - بفرماييد.

بسمه تعالى، هميشه به ياد خدا باشيد و از انجام وظايف دينى، غفلت نكنيد، ان شاء اللّه موفق باشيد.

[سؤال 551] ‘ 2764

10. خانم‌هايى كه به مكه مى‌روند يا در ماه رمضان روزه مى‌گيرند؛ قرص‌هايى مى‌خورند كه در مدت يک ماه حيض نشوند كه بتوانند در اين مدت داخل مسجد الحرام و مسجد النبى صلى اللّه عليه و آله و سلم بشوند و در ماه رمضان روزه بگيرند. خوردن اين قرص‌ها جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 552] ‘ 201

2. اگر شک داشته باشيم كه شب چهارم يا پنجم حيض زن حائض باشد، ولى زن گفته باشد كه شب پنجم است، آيا بايد قبول كرد؟ و كفارۀ شب پنجم و ششم را كه

برابر 4/5 نخود طلا است بايد داد؟ و اگر شب چهارم باشد ولى زن بگويد شب پنجم است، زن در قبال اين دروغش بدهكار است يا نه؟

بسمه تعالى، قول زن حجت است بر مرد.

[سؤال 553] ‘ 7393

2. بفرماييد كسى كه به علت شرعى نمى‌تواند نماز بخواند، آيا مى‌تواند به قبرستان

شهدا و مسجد جمكران برود؟

بسمه تعالى، اگر جنب يا حائض است، نبايد به مسجد برود.

[سؤال 554] ‘ 4970

2. اگر خانمى به زيارت ائمه عليهم السلام برود و در سفر حائض شود آيا در اين شرايط هنوز براى ورود به حرم حرام است؟

بسمه تعالى، مكث حائض در حرم ائمه عليهم السلام حرام است على الاحوط.

[سؤال 555] ‘ 4894

3. آيا يک شخصى، در زمانى كه در حالت عادت ماهانه به سر مى‌برد، در زمان ضرورى مى‌تواند داخل مسجد شود و مدت طولانى آن‌جا بماند؛ مثلاً در زمان رأى گيرى پاى صندوق باشد و چاره‌اى هم نداشته باشد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، جايز نيست.

[سؤال 556] ‘ 676

4. آيا خواندن آياتى از چهار سورۀ قرآن كه آيات سجدۀ واجب دارد در هنگام حيض، كفاره دارد يا نه؟ و اگر سهواً اين عمل را انجام دادند، بايد چه بكنند؟

بسمه تعالى، كفاره ندارد.

[سؤال 557] ‘ 5544

2. آيا خانم‌هاى نابينا به هنگام عادت ماهانه مى‌توانند قرآن را بخوانند؛ با توجه به اين‌كه قرآن آن‌ها، به صورت برجسته نوشته شده است و بايستى آن را براى خواندن لمس كنند؟

بسمه تعالى، نبايد لمس كنند.

[سؤال 558] 254

بسمه تعالى

1. آيا زن‌ها مى‌توانند در موقع بيمارى ماهانه براى تدريس قرآن و احكام دينى در

مساجد شركت كنند يا خير؟

بسمه تعالى، مكث حائض در مسجد حرام است.

2. آيا اگر زنى از حزب و گروه‌هاى مخالف، حكم اعدامش درآيد و حامله باشد تكليف بچه‌اش چيست؟ مثلاً زن و شوهرى را گرفتند. در يک جا زن 8 ماهه حامله است و در جاى ديگر زن 3 يا 4 ماهه حامله است.

بسمه تعالى، بايد تا وضع حمل اجراى حكم اعدام را به تأخير اندازند.

[سؤال 559] 255

بسمه تعالى 18 / 9 / 1361

دفتر استفتائات امام خمينى، دام ظله العالى، سلامٌ عليكم

با احترام؛ عرض مى‌شود: اگر زن انسان بگويد از حيض پاكم و غسل هم كرده باشد و انسان با او جماع كند و دوباره فردا بفهمد كه پاک نشده بود، آيا كفاره‌اى به گردن زن يا مرد تعلق مى‌گيرد يا نه؟

بسمه تعالى، كفاره ندارد.

[سؤال 560] ‘ 1375

3. از ابتداى زمانى كه قاعده شده‌ام (12 سال قبل) تا حدود يک‌سال قبل، غسل حيض را روز پنجم انجام داده و دو روز بعد را بر طبق استحاضۀ قليله عمل كرده‌ام (اكثراً در روز هفتم پاک مى‌شده‌ام) آيا بايد نماز و روزه‌هاى اين چند سال را قضا نمايم؟ ضمناً اگر شخصى دورۀ قاعدگى او هفت روز است، ولى در روز ششم غسل كرده باشد، آيا همۀ نماز و روزه‌ها بايد اعاده شود؟

بسمه تعالى، غسل حيض، پيش از پاک شدن باطل است و نمازهايى كه بدون غسل صحيح انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 561] ‘ 1696

4. خواندن بيش از هفت آيه از قرآن كريم براى زن حائض مكروه است؛ با توجه به

اين‌كه در ماه مبارک رمضان خواندن قرآن فضيلت بسيارى دارد، آيا مكروه بودن مانع از خواندن قرآن است؟

بسمه تعالى، در غير چهار سورۀ عزيمه مانع نيست.

[سؤال 562] 256

بسمه تعالى

زنانى كه عادت ماهانۀ خود را مى‌گذرانند و از خواندن نماز معذورند؛ آيا مى‌توانند در نماز جمعه يا جماعت در غير مسجد شركت كنند؟

بسمه تعالى، مى‌توانند در اجتماع براى نماز شركت كنند و صورتاً متابعت نمايند؛ ولى نبايد نماز بخوانند.

غسل استحاضه

احكام استحاضه

[سؤال 563] ‘ 1577

2. مستحاضه بايد براى نمازش غسل و وضو انجام دهد كه اگر جمع كند بين نماز ظهر و عصر، يک غسل كافى است. حال اگر بين دو نماز - مثلاً - تسبيحات حضرت زهرا عليها السلام را بخواند، آيا مضر به جمع است و بايد فوراً بعد از نماز ظهر، نماز عصر را بخواند يا اين‌كه اين مقدار از خواندن تعقيب مانعى ندارد و مضر به جمع نيست؟

بسمه تعالى، مثل تسبيح حضرت زهرا عليها السلام مضر نيست؛ اگرچه احوط، مراعات سرعت در جمع است.

[سؤال 564] ‘ 2213

3. زن در حال استحاضه در موقع نماز كه بايد خود را وارسى كند كه چه نوع استحاضه‌اى است چگونه مى‌باشد؟ ممكن است از صبح تا ظهر روى هم استحاضه

كثيره باشد و اگر در همان موقع وارسى كند قليله باشد تكليف او چيست؟ خواهشمند است توضيحاً شرح نماييد.

بسمه تعالى، در فرض مسأله نسبت به نماز ظهر كه اولين نماز است وظيفه كثيره را بايد انجام دهد و نسبت به نمازهاى بعد به هر نحو باقى بماند وظيفه همان را دارد.

[سؤال 565] 257

بسمه تعالى

در استحاضه متوسطه و كثيره اگر زن غسل‌هاى واجب خود را تماماً انجام دهد و نزديكى كند اين غسل‌ها كفايت مى‌كند يا بايد براى آن عمل هم غسل كند؟

بسمه تعالى، اگر در وقت نمازى كه براى آن غسل كرده بعد از نماز نزديكى شود غسل لازم نيست و اگر در وقت ديگر باشد بنا بر احتياط بايد براى اين عمل مستقلاً غسل كند.

[سؤال 566] 258

بسمه تعالى 2 / 11 / 1361

محضر مبارک رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

خواهشمند است به سؤال زير پاسخ فرماييد:

آيا نزديكى با همسر در زمان استحاضه بودن مانند زمان حيض بودن حرام است؟ اگر حرام است حكم آن را مرقوم فرماييد. ضمناً چند روز پس از زايمان مى‌توان با زن خود هم‌بستر شد؟ از خداوند متعال طول عمر آن رهبر عزيز را خواستارم. و السلام

بسمه تعالى، در مستحاضه حرام نيست؛ ولى بايد بعد از غسل باشد على الاحوط، و بعد از زايمان تا محكوم به نفاس است، جايز نيست و تعيين حد ايام نفاس در رساله مذكور است.

[سؤال 567] 259

بسمه تعالى

1. آيا در استحاضه خارج شدن خون از رحم شرط است؟

بسمه تعالى، تا خون از باطن خارج نشود، محدث به حدث استحاضه نيست.

[سؤال 568]

2. آنچه كه به عنوان ترشح از لوله رحم خارج مى‌شود و صفاتى شبيه صفات استحاضه را دارد، حكم استحاضه را ندارد؟

بسمه تعالى، اگر خون باشد و خارج بشود و حيض يا نفاس يا قروح و جروح نباشد، احكام استحاضه بر آن مترتب است احتياطاً.

[سؤال 569]

3. اين ترشحات، زرد رنگ و گاهى هم كاملاً زرد مى‌باشند و كمى غليظ و گاهى وقت‌ها هم كاملاً غليظ هستند و كمى هم چسبنده مى‌باشند و ممكن است در تمام مدت ماه ادامه داشته و قبل و بعد از عادت بيشتر شوند و اغلب در دوران حاملگى نيز معمولاً بيشتر مى‌شوند و در بعضى خانم‌ها فقط قبل و بعد از عادت ديده مى‌شوند و گاهى سفيد و گاهى زرد رنگ مى‌باشند؛ آيا اگر به وسيله دخول مانعى در لولۀ رحم از خارج شدنشان جلوگيرى شود، وضو باطل نمى‌شود؟

در صورت استحاضه بودنشان، در اين صورت مى‌توان قبل از وقت براى نماز واجب وضو گرفت؟ آيا با آن وضو مى‌توان كارى ديگر را انجام داد؟

بسمه تعالى، اگر خون بودن ترشحات ثابت نباشد يا بيرون نيايد ولو به وسيله جلوگيرى، وضو باطل نمى‌شود. و مستحاضه بايد وضو يا غسل را طورى انجام دهد كه بعد از آن مبادرت به نماز كند؛ مگر در صورت علم به

قطع خون تا آخر نماز حتى در باطن، كه در اين صورت فاصله اشكال ندارد؛ اگر چه قبل از وقت وضو گرفته باشد.

[سؤال 570] ‘ 245

3. آيا هنگامى كه شخصى مى‌خواهد غسل استحاضه بكند، موقع غسل كردن نيت استحاضه تنها كافى است يا بايد نوع استحاضه را نيز در نيت مشخص بكند؟ يعنى هنگامى كه مى‌خواهد غسل كند، بگويد: غسل استحاضه مى‌كنم و يا اين‌كه بگويد: غسل استحاضۀ قليله يا متوسطه و يا كثيره مى‌كنم؟

بسمه تعالى، تنها نيت استحاضه كافى است.

غسل نفاس

احكام نفاس

[سؤال 571] ‘ 6936

2. اگر زن حامله را جراحى كردند و بچه او را از پهلوى او درآوردند خونى كه مقارن با درآوردن بچه يا بعد از آن از زن خارج مى‌شود محكوم است به خون نفاس يا خير؟

بسمه تعالى، اگر خونى كه بيرون مى‌آيد خون ولادت است محكوم به نفاس است.

[سؤال 572] ‘ 2299

7. پهلوى زن را مى‌شكافند و بچه را مى‌گيرند؛ خونى كه از همان شكاف بيرون آمده نفاس است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر خون ولادت است نه مربوط به عمل جراحى، نفاس محسوب است.

[سؤال 573] ‘ 1876

4. آيا غسل نفاس بانوان پس از زايمان در روز دهم وضع حمل مى‌باشد؟ و آيا غسل ديگرى هم به عهدۀ او مى‌باشد؟ مثلاً در روز هفتم غسل حيض هم دارد؟

بسمه تعالى، اگر خون تا ده روز ادامه داشته و قطع شود، بعد از قطع خون بايد غسل نفاس كند و غسل ديگرى قبل از آن نيست.

[سؤال 574] ‘ 991

4. از زنى بچه‌اى سقط شد و تا يک ماه از آلودگى پاک نشد، سپس او را كورتاژ كردند و بقيه‌اى - مثلاً انگشتى - را از بقاياى بچه در آوردند؛ چون بچه در حقيقت الآن

به تمامه منفصل شده، آيا آلودگى اين مدت، به ضميمۀ ايام نفاس تماماً نفاس است يا خير؟ و تكليف نماز و روزه‌هاى او چيست؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، تمام محكوم به نفاس است.

[سؤال 575] 260

بسمه تعالى

محضر مقدس امام خمينى، رهبر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، دامت بركاته

با عرض سلام و آرزوى طول عمر امام امت تا انقلاب مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، لطفاً به دو سؤال ذيل پاسخ فرماييد:

1. در زايمانى كه انجام داده‌ام به من تحميل مى‌شد كه بعد از غسلى كه روز هفتم يا دهم طبق حيض ماهانه انجام مى‌شود، روز هيجدهم هم بايد يک غسل انجام دهم. من نيز شک دارم كه غسل‌هاى من درست بوده يا نبوده. البته روز چهلم هم طبق توضيح المسائل كه خون استحاضه قطع شد، يک غسل براى نماز اوّلى دارد و ديگر غسل ندارد، آن را انجام داده‌ام. لذا الآن مى‌خواهم مسأله براى من مشخص شود كه آيا روز هجدهم هم غسل دارد يا نه؟

بسمه تعالى، روز هجدهم غسل ندارد؛ ولى در غير ايام حيض، خونى كه

ديده مى‌شود حكم استحاضه را دارد كه در رساله ذكر شده است.

2. در احكام حائض وطى كردن در دبر را مكروه دانسته‌ايد؛ ولى ذكر شده كه كفاره ندارد؛ لذا باز هم درخواست دارم كه اين مسأله هم براى من روشن شود كه آيا در زمان غير حيض گناه دارد يا ندارد؟ يا مانند زمان حيض كراهت دارد يا به كلى حرام است؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه در رساله عمليه ذكر شده است.

[سؤال 576] ‘ 4796

8. مى‌گويند دهان زنى كه تازه وضع حمل كرده است تا مدتى نجس است آيا اين درست است؟

بسمه تعالى، غلط است.

غسل مسّ ميت

[سؤال 577] 261

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران حضرت امام خمينى دامت بركاته

ضمن عرض سلام به استحضار حضرت‌عالى مى‌رساند، چون مسأله‌هايى براى بعضى از رزمندگان اسلام در جبهۀ حق عليه باطل پيش آمده كه بى‌جواب مانده و چون مسأله‌اى است شرعى كه تمامى رزمندگان با آن مواجه هستند، لذا بر آن شديم تا سؤال را خدمت شما مطرح نماييم و نظر شما را بيابيم تا به وظيفه شرعى خود عمل نماييم.

1. با توجه به اين‌كه اكثر افراد عراق به زور به جنگ با ما آمده‌اند و امكان آن هم مى‌رود كه بعضى از آن‌ها به طرف ما تيراندازى نكرده باشند، آيا مسّ جسد مرده افراد عراقى كه در جبهه حق عليه باطل كشته مى‌شوند غسل دارد يا خير؟ در هر دو حالت گرم بودن جسد و يا سرد بودن آن توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، اگر بعد از سرد شدن آن‌ها را مسّ نمايند، غسل مسّ ميت واجب مى‌شود.

2. رزمندگان هنگام رفتن به مرخصى در تهران مواجه شده‌اند با افراد بى‌حجاب و يا نوارفروش‌هايى كه نوارهاى موسيقى و مبتذل خوانندگان طاغوتى را روشن مى‌كنند و آن هم در پشت بلندگوها، كه در روحيۀ بعضى از آنان اثر سوء مى‌گذارد و اكثراً از اين موضوع شكايت مى‌نمايند، بفرماييد وظيفه شرعى ما در قبال ديدن اين صحنه‌ها چيست؟ و آيا نبايستى به مسئولين مملكتى در اين مورد تذكرات لازم داده شود؟ با توجه به اين‌كه آن طور كه شنيده شد اكثر اين افراد از وابستگان سابق گروهک‌ها و يا طاغوت‌زدگان مى‌باشند.

بسمه تعالى، لازم است تذكر دهند.

3. افرادى كه در جبهه‌ها مسئوليت رانندگى خودروها را دارند چه آن افرادى كه شغلشان در موطنشان رانندگى است و چه آن افرادى كه شغلشان رانندگى نيست و به حكم وظيفه شرعى در جبهه خودرو تحويل گرفته‌اند، نماز خواندنشان چه صورتى دارد؟ آيا بايستى شكسته بخوانند يا كامل؟

بسمه تعالى، اگر كارشان در جبهه رانندگى در مقدار مسافت يا اعم از آن است نمازشان تمام است، هرچند در محل خود راننده نباشند.

[سؤال 578] 262

بسمه تعالى

وقتى كه ميت را غسل دادند بدن ميت پاک مى‌شود چرا غسل در شخص غسال واجب مى‌شود اين اشكال را مردم سنى مذهب به ما مردم شيعه كرده اما ما مردم جواب قانع كننده نداريم اميد داريم كه جواب اين موضوع براى ما روشن شود.

بسمه تعالى، اگر قبل از غسل دادن ميت به تمام اغسال، مسّ بدن ميت كرده غسل مسّ ميت لازم است.

[سؤال 579] ‘ 1854

5. بدن افرادى كه به وسيلۀ منافقين يا تصادف قطعه قطعه شده، بايد قطعات بدن او را غسل بدهند يا بايد تيمم بدل از غسل ميت بدهند؟

بسمه تعالى، اگر غسل ممكن است، بايد غسل بدهند به تفصيلى كه در رساله مذكور است.

[سؤال 580] ‘ 6613

2. بچه كه ميت را مسّ كرده اگر بالغ شد كسى به او گفت غسل مسّ ميت بر تو واجب است در بچگى تو ميت را مسّ كرده بودى اگر بچه گفت من براى آن زمان غسل نمى‌كنم نماز اين بچه باطل است؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر به حجّت شرعى بر او ثابت باشد كه غسل بر ذمه او است بدون غسل نماز او صحيح نيست.

[سؤال 581] ‘ 4924

3. بچه نابالغى كه مسّ ميت كرده مى‌تواند با وضوى تنها، مسّ خط قرآن و اسم خدا و... نمايد؟

بسمه تعالى، بچه نابالغ تكليف ندارد.

[سؤال 582] 263

بسمه تعالى 30 / 6 / 1361

احتراماً؛ مقام عالى را مستحضر مى‌سازد: طى مطالعۀ رساله و تحرير الوسيلۀ مرجع و رهبر عالى‌قدر، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى على رؤوس المستضعفين به مسأله‌اى برخورديم كه ظاهراً دو متن با يكديگر منافات دارند. توضيح آن‌كه در ذيل مسأله 1 فصل فى غسل مسّ الميت در تحرير الوسيله مى‌فرمايند: «وأمّا القطعة المبانة من الميت، فكلّ ما كان يوجب مسّه الغسل في حال الاتصال، يكون كذلك حال الانفصال». در حالى كه ذيل مسأله 528 توضيح المسائل چنين آمده است: «... ولى اگر قسمتى كه جدا شده استخوان نداشته باشد، براى مسّ آن غسل واجب نيست».

لازم به تذكر است كه حاشيه حضرت امام مدّ ظله بر عروة الوثقى، طبق كتابى كه در اختيار اين‌جانب است، با متن توضيح المسائل مطابقت دارد.

خواهشمند است مورد فوق را به عرض حضرت امام - روحى فداه - رسانده و با صدور اوامر مقتضى معظّم له اين‌جانب را ارشاد كنيد.

بسمه تعالى، مطابق عبارت تحرير الوسيله عمل نماييد و عبارت مذكوره از توضيح المسائل، مربوط به جزء جدا شده از حىّ است.

[سؤال 583] ‘ 287

2. آيا مسّ شهيدى كه تازه از جبهه به ديارش مى‌آورند، غسل دارد؟

بسمه تعالى، اگر در جبهه به شهادت رسيده، مسّ او غسل ندارد.

مسّ بدن شهيد

[سؤال 584] 264

بسمه تعالى 13 / 2 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

آيا كسى كه مسّ يک شهيد نمايد بر وى لازم و واجب است كه غسل مسّ ميت به‌جا آورد؟ با توجه به اين‌كه شهيد از نظر اسلام نمرده و زندۀ جاويد مى‌باشد و غسل

و كفن بر او واجب نيست. قبلاً از لطف شما ممنونم.

بسمه تعالى، به مسّ بدن شهيدى كه در جبهه به شهادت رسيده غسل واجب نمى‌شود.

[سؤال 585] ‘ 1765

3. با دست زدن به بدن شهيدى كه در صحنۀ نبرد است آيا غسل مسّ ميت بايد بكنيم يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

[سؤال 586] 265

بسمه تعالى

آيا مسّ بدن شهيدى كه احتياج به غسل ندارد موجب غسل مى‌شود؟

بسمه تعالى، مسّ بدن شهيد در معركه، غسل ندارد.

[سؤال 587] ‘ 2894

27. مسّ بدن شهيد در چه صورتى احتياج به غسل دارد و در كدام حالت غسل كردن لازم نيست؟

بسمه تعالى، مسّ بدن شهيد در معركه، غسل مسّ ميت ندارد.

[سؤال 588] ‘ 119

6. آيا شهداى اين عصر در احكام، چون شهداى صدر اسلام مى‌باشند؛ يعنى بدون غسل و با لباس خون‌آلود مى‌شود آنان را دفن نمود يا نه؟ و آيا مسّ بدن، باعث غسل مسّ ميت مى‌باشد يا خير؟ و آيا ناقض وضو هست يا نه؟

بسمه تعالى، كسانى كه در معركه كشته مى‌شوند، غسل و كفن از آن‌ها ساقط است و مسّ بدن آنان، غسل مسّ ميت ندارد.

[سؤال 589] ‘ 274

2. چنانچه فردى دست به بدن شهيدى كه در صحنۀ عملياتى شهيد گرديده بزند، آيا غسل مسّ ميت بر او واجب است يا خير؟ اگر زخمى شود و بعداً خارج از صحنه شهيد گردد چطور؟ در موقع دفن شهيد، آيا كفن و نماز بر او واجب است يا مستحب؟

بسمه تعالى، هر جا شهيد غسل ندارد، مسّ او هم سبب غسل نمى‌شود و با لباس خودش بعد از نماز ميت دفن مى‌شود.

[سؤال 590] 266

بسمه تعالى

اشخاصى كه در جبهه و صحنۀ نبرد، يا به وسيلۀ ترورها به افتخار شهادت نائل مى‌شوند، آيا احتياج به غسل و كفن دارند يا خير؟ و آيا مسّ بدن شهدا احتياج به غسل مسّ ميت دارد يا خير؟

بسمه تعالى، شهيد اگر در جبهه به شهادت رسيده، غسل و كفن ندارد و مسّ او موجب غسل نمى‌شود. و اگر در غير جبهه به شهادت رسيده، غسل و كفن دارد و به مسّ او غسل واجب است.

احكام اموات

غسل ميت

[سؤال 591] 267

بسمه تعالى

خدمت نماينده محترم امام در دفتر استفتائات، به عرض آن‌جناب مى‌رساند:

اين‌جانب دانشجوى مركز تربيت معلم شهيد باهنر اصفهان چندى قبل جهت آزمايشگاه اين مركز اقدام به تهيه يک جنين پنج ماهه پسر از بيمارستان نمودم و اطلاعى در دست نيست كه فرزند مسلمان است يا غير مسلمان. خواهشمند است مسأله شرعى آن را از حضرت امام جويا شويد؛ يعنى آيا مى‌توان آن را در الكل نگهدارى كرد يا اين‌كه بايد آن را دفن كرد و چگونه بايد دفن كرد؟ آيا با غسل و كفن يا بدون آن؟ با آرزوى پيروزى اسلام و مسلمين، و من اللّه التوفيق

بسمه تعالى، در فرض سؤال جنين در حكم فرزند مسلمان است و بايد دفن شود، مگر آن‌كه احراز شود كه فرزند غير مسلمان است و جنين اگر چهار ماهش تمام باشد غسل و كفن دارد.

[سؤال 592] ‘ 559

3. يک نفر به حكم دادگاه شرع به جرم لواط يا قاچاق يا به عنوان محارب و مفسد فى الارض اعدام شده است؛ آيا اجراى جميع احكام اموات در مورد جميع اين‌ها جايز است؟ و آيا صحيح است كه بگوييم شهيد و اعدامى هر دو غسل ندارند؟ يا بايد در مورد هر دو تفصيل داد؟

بسمه تعالى، اگر محكوم به اسلام است، احكام ميت مسلمان بر او جارى است.

[سؤال 593] ‘ 1040

7. إذا ماتت حامل و غسّلت، ثمّ أسقطت بعد الغسل، فهل يجب تغسيلها غسل النفاس؟ و هل يجب تغسيل السقط المتجاوز أربعة أشهر غسل الأموات؟

بسم اللّه الرحمن الرحيم، لا يجب تجديد غسلها ولكن يجب تغسيل السقط إنْ تم له أربعة أشهر.

[سؤال 594] ‘ 301

3. در لبنان يا مثل آن اگر مسلمانان نعش يک زن پيدا كنند نمى‌شناسند مسلمان است يا مسيحى براى غسل و كفن و دفن چه بايد كرد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، واجب نيست مگر بلد اسلامى باشد كه امارۀ بر مسلمان بودن است.

[سؤال 595] ‘ 5680

2. كشتۀ عراقى‌ها از نظر تغسيل و تكفين و نماز و دفن چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، واجب نيست، مگر معلوم شود كه از روى اجبار و اكراه به جبهه آمده است.

[سؤال 596] ‘ 1906

2. يک زمانى به گشت منطقه رفته بوديم كه به موضع قبلى عراقى‌ها برخورد كرديم؛ در آن‌جا سه جسد عراقى بود كه خاک كرديم. عراقى‌ها كه اكثراً مسلمان هستند؛ آيا ما در آن‌جا بايد حكم مسلمانى به آن‌ها مى‌بستيم يا خير؟ اگر مسلمان بودند، در آن‌جا هم موقعيت زمانى و هم مكانى از نظر امنيت جانى براى ما نبود تا بر آن‌ها نماز بخوانيم و رو به قبله خاک كنيم؛ اما به اين مسائل فكر نكرديم؛ تكليف چيست؟ حالا آيا حكم مسلمان را داشتند يا نداشتند؟ اگر نداشتند، تكليف ما چه بوده و يا چه هست؟ و اگر داشتند، ما وظايف را انجام نداديم، اگر نمى‌دانستيم تكليف چيست؟ و اگر مى‌دانستيم و نكرديم تكليف چيست؟ يا اين‌كه اگر اصلاً فكر دانستن يا

ندانستن را نكرديم، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، نسبت به كشتۀ دشمن تكليف تجهيز اموات مسلمين جارى نيست، مگر آن‌كه محرز شود كه از روى ناآگاهى يا اجبار به جنگ با ملت اسلامى آمدند.

[سؤال 597] 268

بسمه تعالى 20 / 2 / 1360

خدمت حضرت آيت اللّه العظمى الامام خمينى، روحى له الفداء

پس از عرض سلام و دست‌بوسى، اميدوارم خداوند به طول عمر شما بيفزايد و به من طلبه لياقت خدمتگزارى به اسلام عطا كند و ظهور امام زمان ولى عصر - عجل اللّه تعالى فرجه الشريف - را نزديک بگرداند.

اين‌جانب يكى از طلاب حوزۀ مقدسۀ علميۀ قم موفق شدم مدت يک ماه در حملۀ فتح‌المبين دوشادوش برادران رزمندۀ جبهه‌هاى حق بر عليه باطل در خط مقدم دزفول حاضر باشم؛ تعدادى سؤال برايم مطرح بود، اميدوارم جواب بفرماييد:

1. تكليف كشته‌هاى مزدوران عراقى چيست؛ آيا واجب است غسل و كفن و دفن و نماز به جا آورده شود يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست، مگر احراز شود كه از روى اكراه به جبهه آمده‌اند.

2. اگر امكان شرعى باشد، از نظر بهداشت و تسهيلات آتش‌زدن جنازه‌هاى عراقى راحت‌تر و بهتر به نظر مى‌رسد، نظر مبارک شما چيست؟

بسمه تعالى، در جنازه‌هايى كه حكم مسلمان را ندارند اشكال ندارد، ولى بايد مراعات مقررات و مصالح دولت اسلامى بشود.

3. اموال و غنائم جنگى را كه در سنگرها است و يا از جيب جنازه‌هاى دشمن برداشته مى‌شود، مى‌توان مالک شد يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و چنانچه مقرراتى باشد بايد مراعات شود.

4. مدت 19 ماه دشمن در خاک ايران بوده است، آيا تقاصاً يا قصاصاً مى‌توان اين مدت را به همان سطح در خاک دشمن قرار گرفت و يا توجيه و تفسير ديگرى دارد؟

بسمه تعالى، مسأله مربوط به تقاص و قصاص نيست و عملى كه دفاع از حريم اسلام و كشور اسلامى باشد لازم است.

5. مقدار يک دست بلوز و شلوار و يک راديو روميزى كوچک از غنائم جنگى را از جبهۀ پيروز كه متعلق به دشمن بوده آورده‌ام، آيا اجازۀ استفاده به بنده مى‌فرماييد؟ با كمال تشكر؛ طلبه‌اى از حوزۀ قم

بسمه تعالى، مجازيد

ساقط شدن غسل ميت از شهيد در معركه

[سؤال 598] 269

بسمه تعالى

سقوط غسل و حنوط و كفن منحصر است به مجاهدين در معركه با شرايط و اشخاصى كه براى حفظ بيضه اسلام مى‌جنگند و در معركه شهيد مى‌شوند يا اين‌كه اشخاصى هم كه مشغول تدارک و تمهيد مقدمات هم هستند (مثل اصلاح اسلحه و تعمير طياره و ماشين و غيره) غسل از آن‌ها هم ساقط است و بر فرض اين‌كه سقوط غسل اعم باشد شامل آشپز و خياط و امثال اين‌ها هم كه براى مدافعين غذا تهيه مى‌كنند و لباس مى‌دوزند مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در جبهه مشغول هستند و به شهادت رسيدند غسل و حنوط و كفن ندارند.

[سؤال 599] 270

بسمه تعالى 10 ذوالقعده 1401 ق

1. اشخاصى كه پاسدار و حافظ بعضى مقامات عاليه نظام اسلامى هستند مثل مجلس شوراى اسلامى يا مرجع تقليد مسلم يا مقامات ديگرى كه حفظ آن‌ها لازم است اگر خداى نخواسته به آن‌ها حمله شد و كسى از آن‌ها شهيد شد از مصاديق

مقتول در حفظ بيضه اسلام است كه غسل و كفن از او ساقط باشد يا اين‌كه فقط بايد در معركه باشد؟

بسمه تعالى، ساقط نيست.

2. بر موزائيک مى‌شود تيمم كرد يا خير و همچنين سجده بر آن جايز است يا خير و نيز مطهر است يا خير؟

بسمه تعالى، مطهر است و سجده بر آن مانع ندارد و در تيمم احتياط شود.

[سؤال 600] 271

بسمه تعالى 29 صفر المظفر 1402 ق

محضر شريف امام امت حضرت آيت اللّه العظمى آقاى خمينى دامت بركاته پس از تقديم سلام خواهشمند است نظر مبارک را راجع به مسائل ذيل بيان فرماييد:

1. جنازه‌هايى را كه از جبهه جنگ مى‌آورند و معلوم نيست كه در جبهه شهيد شدند يا در خارج جبهه مثلاً بيمارستان يا بين راه غسل و كفن دارند يا خير؟

بسمه تعالى، دارند.

2. غنائم جنگى كه به دست رزمندگان مى‌آيد آيا تصرف در آن بدون اجازۀ ولى امر حلال است يا نه و بر فرض حلّيت مشمول خمس است يا نه؟

بسمه تعالى، به هر نحو خلاف مقررات نباشد مى‌تواند براى خود بردارد و لازم نيست خمس بدهد.

3. آيا اگر كسى خودش سرباز عراقى را نكشته باشد مى‌تواند لباس او را به غنيمت بردارد و در آن لباس نماز بخواند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر خلاف مقررات نباشد مانع ندارد.

4. آيا براى شركت كردن در اين جهاد مقدس اذن پدر و مادر شرط است يا خير؟

بسمه تعالى، نسبت به اشخاص حكم مختلف مى‌شود.

5. آيا كسى كه سال حساب وجوهات نداشته و تازه مى‌خواهد سال بگيرد درآمد چند ماه را كه يک مرتبه به دست آورده و يک سال بر آن نگذشته است بايد تخميس نمايد يا نه؟ و همچنين خواروبار و آذوقه فعلى‌اش كه سال بر آن نگذشته خمس دارد يا نه؟ با توجه به فتواى احتياطى كه داريد و

مى‌فرماييد رأس المال از مؤونه نيست و بايد مخمس شود آيا سؤال 5 جزء مؤونه است يا جزء رأس المال؟

بسمه تعالى، چنين شخصى بايد مراجعه و حساب خود را تصفيه كند و در بعض موارد مرقوم مصالحه لازم است.

6. آيا اشيايى كه قبلاً مورد استفاده و از مؤونه بوده بعداً از استفاده خارج شده آيا تا فروخته نشده مشمول خمس مى‌گردد مجدداً يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از ارباح مكاسب باشد خمس دارد.

افتونا مأجورين ادام اللّه ظلكم العالى على رؤوس المسلمين و السلام عليكم و رحمة اللّه

[سؤال 601] ‘ 144

4. برادرانى كه در جبهه شهيد مى‌شوند آيا داراى غسل و كفن مى‌باشند؟

بسمه تعالى، غسل و كفن ندارند.

[سؤال 602] ‘ 144

5. برادرانى كه در جبهه زخمى و بر اثر نارسايى‌هايى در بيمارستان شهيد مى‌شوند داراى غسل و كفن هستند؟

بسمه تعالى، بايد تغسيل و تكفين شوند.

[سؤال 603] ‘ 144

6. برادرانى كه در شهرها به وسيلۀ منافقين، اين ناآگاهان روزگار ترور مى‌شوند داراى غسل و كفن هستند يا نه؟

بسمه تعالى، غسل و كفن دارند.

[سؤال 604] ‘ 3308

6. برادرانى كه در جبهه‌ها هستند در مدتى كه پدافند مى‌باشند و آتش توپخانه و... فقط به سر آنان مى‌بارد و بعضى از آنان شهيد مى‌شوند، آيا به آن‌ها شهيد در معركه گفته مى‌شود؟ و تا چه اندازه از مناطق جنگى معركه محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، معركه حدودى است كه به آن جبهه جنگ گفته مى‌شود و در فرض مزبور شهيد در معركه است.

[سؤال 605] 272

بسمه تعالى

محضر مقدس دفتر استفتا امام خمينى دامت بركاته، سلام عليكم، پس از عرض ارادت و دست‌بوسى چند سؤال دارم كه به شرح زير به عرض مى‌رسانم.

1. آيا كسى كه بدون در نظر گرفتن اسلام و فقط به خاطر دفاع از ميهن و كشور جمهورى اسلامى ايران به جبهه مى‌رود و كشته مى‌شود شهيد محسوب مى‌گردد؟

بسمه تعالى، ان شاء اللّه محسوب است.

2. بانک مسكن براى كسانى كه نمى‌توانند يک جا خانه بخرند تسهيلاتى به شرح زير دارد كه مثلاً به يک خانواده سه نفره حداكثر تا 300 هزار تومان وام جهت خريد خانه و به شرط زير مى‌دهد.

الف. در اين بانک حساب باز كنند.

ب. حداقل يک‌سال اين حساب را داشته باشند (البته به صورت آزاد مى‌توانند از حساب خود برداشت

كنند و يا به آن بيفزايند) كه پس از گذشت يک سال به اندازه دو برابر متوسط موجودى و پس از دو سال به اندازه سه برابر متوسط موجودى تا مبلغ تعيين شده به ازاى خانوار و عائله، به صاحب حساب وام خريد خانه مى‌دهد (با گرو گرفتن سند خانۀ مورد معامله).

حال سؤال اين است كه اين معامله چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

3. آيا پولى كه به منظور دريافت وام و يا پولى كه براى خريد خانه در بانک ذخيره مى‌شود براى كسى كه خانه ندارد و از اين نظر در مضيقه است، خمس دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از وام ذخيره كرده خمس ندارد و چنانچه از درآمد و حقوق خود پس‌انداز كند خمس دارد.

[سؤال 606] 273

بسمه تعالى 23 / 12 / 1359

تهران، دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. مجاهدين و مبارزين اسلام كه در حال اياب و ذهاب به جبهه جنگ و انجام مأموريت جنگى به وسايل مختلف كشته مى‌شوند، آيا حكم شهيد به آن‌ها شامل است يا نه؟ همچنين مجاهدينى كه در جبهه زخمى شده و در بيمارستان فوت مى‌شوند شهيد بر آن‌ها صدق مى‌كند يا نه؟

بسمه تعالى، شهيد هستند؛ ولى سقوط غسل و كفن مختص به شهيدى است كه در جبهه به شهادت رسيده باشد.

2. مؤسسه بيمه از كارفرما وجوهى فوق‌العاده بابت حق بيمه كارمندان و كارگران مى‌گيرد، و چه بسا اين حقوق گزاف، براى رئيس مؤسسه غير قابل تحمل باشد و بعضاً موجب تعطيل محل كار مى‌شود. آيا اين كار شرعى است يا نه؟

بسمه تعالى، بيمه اجبارى صحيح نيست؛ ولى اگر استيجار كارگر مبنى بر اين باشد كه بيمۀ آن‌ها را كارفرما بدهد عمل به آن لازم است.

[سؤال 607] 274

بسمه تعالى 18 / 9 / 1361

حضور محترم رهبر عالى‌قدر و اميد مستضعفان جهان، حضرت امام خمينى دامت بركاته، ضمن عرض سلام فراوان، خواهشمندم در چند مسأله زير راهنمايى لازم را بفرماييد؛ قبلاً از اين‌كه مزاحم اوقات شريفتان شدم صميمانه معذرت مى‌خواهم.

1. چنانچه فردى در جبهه شهيد گردد، آيا غسل بر او واجب است يا خير؟ اگر زخمى شود و در بيمارستان فوت شود، مسأله چه صورتى پيدا مى‌كند؟ آيا با شهيد شدن در صحنۀ عمليات تفاوت دارد؟

بسمه تعالى، شهيد در جبهه غسل ندارد؛ ولى كسانى كه زنده بيرون آورده مى‌شوند و در خارج جبهه به شهادت مى‌رسند، بايد غسل داده شوند؛ هرچند شهيد محسوبند.

2. چنانچه فردى دست به بدن شهيدى كه در صحنۀ عملياتى شهيد گرديده بزند، آيا غسل مسّ ميت بر او واجب است يا خير؟ اگر زخمى شود و بعداً خارج از صحنه شهيد گردد چطور؟ در موقع دفن شهيد،

آيا كفن و نماز بر او واجب است يا مستحب؟

بسمه تعالى، هر جا شهيد غسل ندارد، مسّ او هم سبب غسل نمى‌شود و با لباس خودش بعد از نماز ميت دفن مى‌شود.

3. زمينى كه از طريق اصلاحات ارضى به كشاورزان فروخته شده و بدون رضايت مالک است، آيا نماز خواندن در آن بلامانع است؟

بسمه تعالى، مانع دارد.

[سؤال 608] ‘ 1171

6. شهيدى كه در معركۀ جنگ به فيض شهادت نائل شده - كه به فتواى حضرت معظّم له غسل و كفن واجب نيست - چنانچه اين شهيد جنب باشد، آيا غسل جنابت واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

[سؤال 609] ‘ 1172

2. رزمندگانى در خانه و يا سنگرى استراحت مى‌كنند - چه در مناطق جنگى باشند يا نه - و آمادگى براى مقابلۀ با دشمن را ندارند. توپ يا نارنجک و راكت منفجر شد و عده‌اى مردند؛ آيا احكام شهيد بر آنان جارى است، يا نه بايد غسل داد و كفن نمود؟

بسمه تعالى، اگر از رزمندگان است و در جبهه به شهادت رسيده، غسل و كفن ندارد؛ هرچند در حال استراحت باشد.

[سؤال 610] 275

بسمه تعالى

رهبر كبير انقلاب اسلامى جهان و مرجع عالى‌قدر مستضعفين جهان، خصوصاً مسلمانان جهان حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى طوّل اللّه عمركم، بعد از قدم بوسى، اين‌جانب جواب اين مسائل را براى مردم احتياج دارم توضيح بفرماييد.

1. در اين جنگ تحميلى صدام عليه انقلاب اسلامى ايران شهيدان چه حكم

دارند؟ آيا اين شهدا مثل شهداى حكم امام معصوم هستند يعنى غسل و كفن ندارند؟ يا اين شهدا فرق دارند؟

2.

كسى كه حقوق اللّه و حقوق العباد را خيلى گرفته است و حالا آن شخص توبه مى‌كند و بعد از رفتن به جبهه جنگ شهيد مى‌شود - حقوق اللّه كه بعد از توبه كردن مسلّماً از گردن او ساقط مى‌شوند آيا حقوق العباد هم ساقط مى‌شوند؟

3.

شهيدان كه در جبهه جنگ در حال جنگيدن شهيد مى‌شوند و شهيدان كه در پشت جبهه به دست مزدوران امريكايى شهيد مى‌شوند فرق هست. آيا احكام غسل و كفن اين دو مساوى است. يا مختلف؟ و آيا حقوق اللّه و حقوق العباد از گردن شهيدان پشت جبهه هم ساقط مى‌شوند؟ لطفاً كاملاً توضيح بفرماييد. و السلام عليكم.

بسمه تعالى، كسى كه در راه خدا كشته شود شهيد است لكن سقوط غسل و كفن مخصوص شهيدى است كه در جبهه به شهادت برسد و اگر شهيد مديون باشد و از او تركه‌اى بماند بايد دين او از تركه‌اش داده شود.

[سؤال 611] 276

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خمينى

1. شما فرموده بوديد كه «شهيد ميدان معركه، غسل و كفن ندارد». حال اگر رزمنده‌اى در معركه تير بخورد اما جابه‌جا كشته نشود بلكه در آمبولانس يا در بيمارستان به لقاء اللّه بپيوندد، آيا اين هم غسل و كفن ندارد؟

بسمه تعالى، اگر در محدودۀ تيررس دشمن در داخل آمبولانس يا در بيرون ماشين جان سپرده، غسل و كفن ساقط است ولى اگر در خارج محدودۀ مزبوره جان بسپارد غسل و كفن دارد.

[سؤال 612]

2. آيا معركۀ ميدان فقط در شب حمله است يا اين‌كه در خط مقدم جبهه كه دو

طرف به سوى يكديگر مبادله آتش دارند نيز معركۀ نبرد به حساب مى‌آيد؟

بسمه تعالى، منظور از معركه، محدودۀ تيررس دشمن است در حدودى كه جنگ است، نه مثل شهرهاى دور؛ مگر آن‌كه محدودۀ جنگ باشند.

3. كسى كه به جبهه مى‌رود و در راه خدا مى‌جنگد و كشته مى‌شود، آيا اگر احياناً حق الناس به گردن داشته باشند، از جانب خدا بخشيده مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، حق‌الناس قابل ادا ساقط نمى‌شود مگر با اداى آن و در صورت عدم پرداخت، حساب آن با خداوند چاره‌ساز بخشنده است.

4. رزمندگانى كه سى روز پى‌درپى در يک محل بمانند، در روز سى و يكم نمازشان تمام است، حال اگر كسى در روز بيست و نهم يا سى‌ام به اندازۀ 8 فرسخِ رفت و برگشت از آن مكان دور شود و بعد به مكان خود برگردد، حال در روز سى و يكم نماز ايشان شكسته است يا تمام؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نماز شكسته است.

[سؤال 613] ‘ 991

7. در تحرير الوسيله دنبالۀ مسألۀ ساقط بودن غسل از شهيد، فرموده‌ايد: «و يلحق به المقتول في حفظ بيضة الإسلام» چه افرادى مشمول اين الحاق هستند؟ آيا مروجين دين يا پاسداران و يا افرادى كه براى جهاد سازندگى در دهات و شهرها شهيد مى‌شوند، ملحق به شهيدند يا خير؟

بسمه تعالى، مقصود شهداى معركه در دفاع از اسلام و مسلمين هستند؛ مانند شهداى در معركۀ جنگ تحميلى؛ و اشخاص نامبرده در احكام اموات، ملحق به شهيد نيستند.

[سؤال 614] 277

بسمه تعالى 30 / 8 / 1361

محضر مبارک مرجع عالى‌قدر، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، نايب الامام، امام خمينى، دامت بركاته

1. سربازى در جبهه خمپاره به او اصابت مى‌كند و در همان مكان يكى از همرزمان

به او مى‌رسد و پس از گفتن شهادتين، شهيد مى‌شود. آيا بر آن شهيد غسل و كفن لازم است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، غسل و كفن ساقط است.

2. شخصى در نظر دارد كه وصيت نمايد مبلغ پنجاه هزار تومان جهت حق دفن در صحن مقدس امام رضا عليه السلام به آستان قدس تعلق گيرد؛ آيا دفن در صحن مقدس بهتر است يا اين‌كه اين مبلغ را در امور دامادى سادات مصرف نمايد و محل دفن را در گورستان عمومى قرار دهد؟ استدعا دارم نظر مبارک امام را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اختيار با خود شخص است و فضيلت دفن در جوار حضرت رضا عليه السلام روشن است.

[سؤال 615] 278

بسمه تعالى 19 / 12 / 1360

سلام عليكم، محضر مبارک حضرت آيت اللّه امام خمينى، مقتضى است فتواى خود را نسبت به مسأله ذيل بفرماييد:

طى پيش‌آمدى، يكى از برادران تخريب جهت پاكسازى به منطقه‌اى دور از معركه، به عنوان خنثى كننده مين عازم مى‌شود و در اين ميان طى اشتباهى سهوى، پايش به مين اصابت كرده و به شهادت رسيده است. گويا برادر شهيدمان بدون غسل و كفن دفن گرديده است. تقاضامنديم حضرت مستطاب فتواى خود را در اين مورد بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، صحيح است و در فرض مزبور غسل و كفن ساقط است.

[سؤال 616] 279

بسمه تعالى

دفتر استفتائات امام خمينى، در رابطه با جبهه‌ها، سؤالاتى ضرورى مطرح است كه با روشن شدن اين‌ها، تكليف مبلغان در رابطه با اين مسائل روشن مى‌شود.

1. در جبهۀ ما خطى به نام خط مقدم و بعد از آن به فاصلۀ دو - سه كيلومترى،

عده‌اى به عنوان پشتيبانى و بعد توپخانه و غيره وجود دارد. لطفاً تعيين كنيد كه معركۀ قتال در هنگام عمليات، و در غير عمليات، چه مكان‌هايى را شامل مى‌شود؟ آيا برد توپ و خمپاره دشمن يا فقط خط مقدم؟

دشمن، اغلب خط مقدم و خط پشتيبانى را مى‌كوبد، البته گاهى هم براى توپخانه‌هاى دوربرد ما، توپ و كاتيوشا مى‌زنند. حال با اين توضيحات مى‌خواهيم ببينيم اگر كسى در غير موقع عمليات، در محل توپ‌خانه‌هاى دوربرد - در پشت خط مقدم - بر اثر اصابت تركش، شهيد شود غسل دارد يا نه؟ در حين عمليات چطور؟ لطفاً كاملاً جواب را توضيح دهيد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، تمام محدوده‌اى كه در تيررس دشمن است، حكم معركه دارد.

2. در هنگام گرفتن غنائم، اگر معلوم نشود كه اين مال از غارتى‌ها است يا از خود اسرا است، تكليف چيست؟ مثلاً اموالى در فتح خرمشهر به دست رزمندگان آمده كه نمى‌دانند از اموال غارت است، يا مال خود عراقى‌ها است. در صورتى كه از اموال غارتى باشد تكليف چيست و در صورت شک، چطور است؟

بسمه تعالى، آنچه كه تحت يد و استيلاى دشمن است، حكم غنيمت دارد، مگر آن‌كه محرز شود كه از مسلمين غارت كردند.

3. تا چه موقع مى‌توان اسيران را كشت؟ آيا تكليف ما در رابطه با آن عراقى‌هايى كه تا آخرين گلوله مى‌جنگند و وقتى گلوله‌اش تمام شد، تسليم مى‌شود، چيست؟ آيا اسيرانى را كه به پشت خط منتقل مى‌شوند، به هيچ وجهى نمى‌توان كشت، حتى اگر يقين هم داشته باشيم كه اين شخص فرد يا افرادى از ما را كشته است؟ اگر جايز نيست حكم قاتل اين نوع اسرا چيست؟ آيا قاتل نفس محترمه محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، با اسرا پس از تسلط يافتن، بايد با اخلاق اسلامى رفتار كنند.

4. غنايمى را كه بچه‌ها مى‌گيرند، تا چه اندازۀ آن را مى‌توانند براى خودشان بردارند؟

بسمه تعالى، غير از ادوات جنگى، چيزهاى مختصر شخصى را مقاتلين مجازند براى خود بردارند.

[سؤال 617] 280

بسمه تعالى

خدمت مبارک رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

ضمن عرض سلام و آرزوى طول عمر براى آن حضرت، از آن وجود مبارک تقاضا مى‌شود كه نظر مباركشان را دربارۀ مسأله زير بفرمايند.

مقدار زمينى را رزمندگان محترم از مزدوران عراقى گرفته‌اند كه عراقى‌ها در آن زمين، ميدان مين داشتند، و رزمنده‌اى مى‌خواست مين‌ها را خنثى كند كه بر اثر انفجار مين كشته مى‌شود. آيا شهيد محسوب مى‌شود و احكام شهدا را دارد؟

لازم به يادآورى است كه آن ميدان، از تيررس دشمن دور بود و آن رزمنده، به خاطر آموزش و يا به خاطر اين‌كه بتوانند آن‌جا كشاورزى كنند، مين‌ها را خنثى مى‌كرد.

و ديگر اين‌كه، آيا ميدان مين، معركه محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، در فرض مزبور بايد غسل و كفن شود؛ هرچند شهيد محسوب است ان شاء اللّه.

[سؤال 618] 281

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

اگر سرباز وظيفه‌اى مشغول خدمت در پادگان فوت نمايد و آن هم در زمان جنگ باشد، دربارۀ اين سرباز چه حكمى داده مى‌شود؟ شهيد است يا غيرشهيد؟

بسمه تعالى، ان شاء اللّه اجر شهيد به او تفضل مى‌شود، ولى احكام شهيد مخصوص شهداى معركه است.

[سؤال 619] 282

بسمه تعالى 25 / 1 / 1361

محضر مقدس مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام؛ احتراماً معروض مى‌دارد: در جواب يكى از سؤالات فرموده بوديد: «شهيدى كه در جبهه شهيد شود غسل لازم ندارد». بفرماييد لازم نبودن غسل، جهت دفن در همان جبهه است يا اگر همين شهيد را به شهر خودش حمل نمايند باز هم غسل لازم نيست. چون بعضى‌ها معتقدند كه دفن نمودن شهيد با لباس‌هاى خونين و بدن خون‌آلود، مزيد بر فضيلت شهيد است. خواهشمند است بفرماييد: شهيدى كه به محل سكونتش حمل شده و جراحات بدنش آن‌چنان كه غسل داده نشود نيست، فضيلت با لباس خونين و بدن خون‌آلود است كه دفن بشود و يا اين‌كه بعد از غسل دادن با كفن دفن بشود بهتر است؟

سعادت دارين و طول عمر آن‌جناب را از خداوند قادر متعال خواستارم.

بسمه تعالى، اگر در جبهه به شهادت رسيده، غسل ندارد؛ هرچند در محل خودش دفن شود، و لازم است كه با لباس خودش دفن شود.

[سؤال 620] 283

بسمه تعالى 8 / 12 / 1361

قم، دفتر حضرت امام خمينى، دامت بركاته

با درود فراوان بر رزمندگان اسلام و آرزوى پيروزى لشكر اسلام بر كفر، طول عمر حضرت‌عالى - امام - را از پيشگاه خداوند متعال خواستاريم.

در ضمن، چند مسأله از آن حضرت استفتا مى‌كنيم.

1. اگر شخصى در جبهۀ مقدم كه مشغول نبرد است به شهادت برسد، آيا براى وى غسل و كفن واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

[سؤال 621]

2. اگر فردى در جبهۀ مقدم - در حين مبارزه با كفار - مجروح شده و در پشت جبهه به شهادت برسد، آيا غسل و كفن براى او واجب است يا خير؟ اگر واجب باشد، آيا

غسل مسّ ميت هم واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، غسل و كفن، واجب است و مسّ او غسل دارد.

[سؤال 622]

3. يک برادر جهادگرى كه در پشت جبهه فعاليت مى‌كند، اگر در حين كمک رساندن به رزمندگان اسلام، توسط بمب يا تركش خمپاره به شهادت رسد، آيا براى او غسل و كفن واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب است.

[سؤال 623]

4. اگر كسى در پشت جبهۀ مقدم - مانند برادران جهادگر - توسط رژيم صدام كافر كشته شود، شهيد است يا خير؟ اگر شهيد است، اجر كدامشان بيشتر است؟

بسمه تعالى، ثواب شهيد دارد و مقدار اجر، تابع مقدار معرفت است.

5. اگر شخصى كه شغل آن، رانندگى باشد، با ماشين ديگرى كه رانندۀ آن، شخص ديگرى است مسافرت كند، آيا حكم مسافرت دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در سفرى كه شغل او نيست، حكم مسافر دارد.

به اميد پيروزى لشكر اسلام، اجركم عند اللّه و عند الرسول، با تقديم احترامات

[سؤال 624] 284

بسمه تعالى

با درود به رهبر عظيم الشأن جهان اسلام، حضرت امام خمينى، حفظه اللّه تعالى

دو نفر رفتند بسيج؛ در عمليات بسيج، يكى زده به ديگرى كه آن هم بسيجى بوده و كشته شده؛ يعنى يک بسيجى زده به بسيجى ديگر و آن فرد بسيجى كشته شده؛ اين از نظر اسلامى شهيد به حساب مى‌آيد؟ تقاضا مى‌شود جواب لازم را بفرماييد.

خدايا، خدايا، ستاره‌ها را كشتند؛ تو خورشيد را نگه دار! خدايا، خدايا، از صحنۀ روزگار، صداميان را بردار

بسمه تعالى، اگر در ميدان جنگ كشته شده شهيد محسوب است.

[سؤال 625] 285

بسمه تعالى

خدمت حضرت امام خمينى، روحى له الفداء، پس از عرض سلام

1. شنيده شده كه فرموده‌ايد: «شهدايى كه در جبهه شهيد شده‌اند، بهتر است غسل دهيد» آيا اين نقل صحت دارد؟

بسمه تعالى، صحت ندارد.

2. جنب از حرام غسل مى‌كند، با اين غسل بدون وضو مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، مى‌تواند.

[سؤال 626] ‘ 2894

22. آيا غسل دادن كسى كه در جبهۀ حق عليه باطل به شهادت رسيده واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، غسل و كفن از شهيد در معركه ساقط است.

[سؤال 627] ‘ 2894

23. در چه حالتى شهيد را مى‌توان با لباس خودش دفن كرد؟

بسمه تعالى، شهداى در معركه غسل و كفن ندارند و بايد با همان لباس خودشان پس از نماز دفن شوند.

[سؤال 628] ‘ 2894

24. كسى كه بر اثر بمباران شهرها توسط دشمن به شهادت مى‌رسد غسل دادنش لازم است يا خير؟

بسمه تعالى، ان شاء اللّه گرچه اجر شهيد دارد ولى غسل و كفن او ساقط نيست.

[سؤال 629] ‘ 2894

25. اگر شک داشته باشيم كه آيا رزمندۀ شهيد، در درگيرى جبهه به شهادت رسيده يا بعد از آن، غسل دادن او واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر اماراتى دال بر كشته شدنش در معركه وجود دارد غسل و كفن ساقط است، و گر نه ساقط نيست.

[سؤال 630] ‘ 2894

26. كسى كه براى كمک رسانى تداركات يا تبليغات به جبهه مى‌رود اگر به فيض شهادت برسد غسل و كفن مى‌خواهد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر در معركه كشته شد حكم ساير شهدا را دارد.

[سؤال 631] ‘ 1078

5. با ملاحظۀ اين‌كه نظر مبارک حضرت امام اين است كه شهيد معركه، غسل ندارد و مسّ بدن او نيز موجب غسل نمى‌شود، چند سؤال پيش آمده است: حدود معركه در جبهه‌ها چقدر است؟

بسمه تعالى، تمام محيطى كه رزمندگان، در شؤون مختلف، با فواصل مخصوص، در مقابل دشمن، مشغول وظيفۀ خاص خود مى‌باشند.

[سؤال 632] ‘ 1078

6. اگر مثلاً رزمنده‌اى پشت توپ دوربرد، مشغول شليک به طرف دشمن است و يا با ضدهوايى كار مى‌كند، ولى در فاصلۀ زيادى (ده‌ها كيلومتر دورتر از خط اول جبهه) اگر اين‌گونه افراد، مورد هجوم هوايى دشمن قرار گرفتند و كشته شدند، چه حكمى دارند؟

بسمه تعالى، در موارد مذكوره، حكم شهيد دارند.

[سؤال 633] ‘ 1078

7. افرادى كه نمى‌جنگند، ولى براى تبليغ و يا درست كردن راه و يا رساندن غذا و

كمک‌هاى پزشكى مشغول شده‌اند، اگر كشته شوند، چه حكمى دارند؟ (با ملاحظۀ اين‌كه بعضى از اين‌ها در فاصله‌اى زياد از خط اول جبهه هستند و ممكن است در اثر حملۀ هوايى دشمن كشته شوند).

بسمه تعالى، در صورتى كه جزء نيروى جبهه محسوب شوند، حكم شهيد دارند.

[سؤال 634] ‘ 1078

8. افرادى كه در حين رزم و يا موقع پيشروى، به واسطۀ افتادن در آب و يا حادثه‌اى ديگر، مثل تصادف ماشين و پرت‌شدن از كوه و يا موتور كشته مى‌شوند، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، ثواب شهيد دارند؛ ولى غسل و كفن ساقط نيست.

[سؤال 635] ‘ 1078

9. افرادى كه مجروح، به اورژانس نزديک به جبهه مى‌رسند و در آن‌جا مى‌ميرند، چه حكمى دارند؟

بسمه تعالى، حكم مسأله سابق را دارند.

[سؤال 636] ‘ 2328

2. آيا شهداى فعلى ما كه در جنگ تحميلى عراق با كفار بعثى كشته مى‌شوند حكم شهداى صدر اسلام در زمان نبى اكرم و على عليهما السلام را دارند كه غسل و كفن نخواهند يا در ثواب مانند آن‌ها هستند ولى احكام اموات بر آن‌ها جارى است؟ و آيا مسّ آن‌ها موجب غسل مى‌شود يا نه؟ و اگر بدن آن شهيد مسّ شود به رطوبت، غَسل دارد يا نه؟ البته رطوبتى، غير از خون بدن شهيد.

بسمه تعالى، شهداى معركه غسل و كفن ندارند و مسّ بدن آنان موجب غسل مسّ ميت نيست.

[سؤال 637] ‘ 2894

40. اگر رزمندۀ مسلمان براى احقاق حقوق مسلمين و دفاع از اسلام به داخل سرزمين كشور مهاجم هجوم كرده و كشته شود، آيا شهيد محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، شهداى معركه - خواه در خاک دشمن باشد يا در جاى ديگر - غسل و كفن ندارند.

[سؤال 638] ‘ 1765

4. آيا غسل ميت براى خود شهيد واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، شهيدى كه در جبهه به شهادت رسيده غسل ندارد.

[سؤال 639] 286

بسمه تعالى

غسل و كفن شهيد در چه صورتى ساقط و در چه صورتى واجب است؟

بسمه تعالى، غسل و كفن از شهيد در معركۀ جنگ ساقط است، و ساير شهداى مسلمين حكم باقى مسلمين را دارند.

[سؤال 640] 287

بسمه تعالى 4 / 12 / 1361

با حمد و ثناى بر خداوند متعال و با سلام و درود بر امام مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و نايب بر حقش امام خمينى و تمام رزمندگان و شهداى اسلام.

خواهشمندم نظر امام خمينى، دام ظله را در مورد اين سؤالات برايم ارسال داريد.

1. اگر شخصى در هنگام نگهبانى در راه خدا به شهادت رسيد، غسل يا كفن دارد؟ كلاً منظور امام بزرگوار در مورد اين‌كه غسل و كفن شهيد در معركه جنگ ساقط است چيست؟

بسمه تعالى، كسانى كه در جبهه جنگ كشته شوند غسل و كفن ندارند و اگر

خارج جبهه كشته شوند، بايد غسل داده شوند و كفن شوند؛ هر چند هر دو شهيد هستند.

2. آيا مسّ شهيدى كه تازه از جبهه به ديارش مى‌آورند، غسل دارد؟

بسمه تعالى، اگر در جبهه به شهادت رسيده، مسّ او غسل ندارد.

[سؤال 641] 288

بسمه تعالى

به نام اللّه، پاسدار حرمت خون شهيدان خط توحيد، چند سؤال داشتم كه يكى در مورد شهادت است و ديگرى در مورد حلال يا حرام است:

1. اگر كسى به نيت درآوردن خرجى براى خانواده‌اش از خانه خارج شود، ولى در بين راه با ماشين تصادف كند يا كسى او را بكشد، آيا او شهيد است يا خير؟

بسمه تعالى، احكام شهيد ندارد و اميد است ثواب آن را داشته باشد.

2. پدر من دباغ كشتارگاه تهران است، ولى او صبح‌ها مى‌رود امضا مى‌كند؛ چون كارى نيست انجام دهد، مى‌آيد؛ حقوقى كه مى‌گيرد حلال است يا حرام؟

بسمه تعالى، اگر مطابق مقررات كشتارگاه حقوق مى‌گيرد حلال است.

[سؤال 642] 289

بسمه تعالى 14 / 7 / 1361

محضر مقدس قائد عظيم الشأن، مؤسس و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، اميد مستضعفان جهان، افتخار عالم اسلام و تشيع، رهبر كبير انقلاب اسلامى و مرجع تقليد عامه مسلمين جهان، حضرت آقاى حاج سيد روح اللّه الموسوى الخمينى، مدّ ظله على رؤوس المسلمين

بعد از اداى تحيت و مراسم احترامات فائقه؛ توجه شما را به مسألۀ زير جلب و تقاضامنديم عنايت فرماييد پاسخ اين مسأله و نظر مبارک را كتباً مرقوم فرماييد.

مسأله مورد سؤال: در اوج‌گيرى انقلاب اسلامى در 13 محرم سال 1357 در

شهرك سعدى شيراز، عده‌اى از جوانان اين محل براى اجابت از فرمان شما، شب در اين محل تظاهرات كردند و فرقۀ ضاله بهائيت اين محل كه ايادى رژيم شاه بودند، با تداركات قبلى و حساب شده، آن‌ها را به رگبار بسته و شهيد نمودند و سرانجام در زمان حكومت نظامى درگيرى، شديد گرديد و بهايى‌ها و قاتلين از اين محل متوارى و فرار نمودند و خانه‌هاى آن‌ها آسيب ديد. آنچه مورد سؤال است دو مطلب است:

1. افراد ناآگاه، شهداى اين صحنه را شهيد نمى‌دانند. آيا شهيد هستند يا خير؟

بسمه تعالى، در اجر و ثواب، فرقى بين شهداى پيش از انقلاب و شهداى بعد از انقلاب و شهداى در جبهۀ جنگ تحميلى نيست.

2. منازل بهايى‌ها و قاتلين فرارى را همان افراد سودجو و منفعت‌طلب به قيمت نازلى، بدون اجازه از ولايت فقيه يا دولت جمهورى اسلامى يا مراجع تقليد خريده‌اند و به قيمت چند برابر فروخته‌اند. آيا معاملۀ آن‌ها صورت شرعى دارد يا خير؟ در صورتى كه صحيح نباشد، تكليف شرعى آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، بهايى اگر مسلمان‌زاده بوده و بهايى شده، اموال او متعلق به وارث مسلمان است؛ و اگر از اصل، بهايى‌زاده بوده، اختيار اموال او در فرض مرقوم، با دولت اسلامى است.

[سؤال 643] 290

بسمه تعالى 20 / 11 / 1361

محضر مقدس بنيان‌گذار جمهورى اسلامى حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله العالى، بعد التحية و السلام

به عرض عالى مى‌رساند فردى مؤمن از كارمندان دولت جمهورى اسلامى ايران طى حكمى رسمى از طرف اداره متبوعه مأموريت پيدا كرد جهت بزرگداشت سالگرد پيروزى انقلاب به كوه مجاور برود و ترتيبى اتخاذ نمايد تا شب 22 بهمن در آن‌جا مشعل پيروزى انقلاب را روشن نمايد در حين مأموريت از كوه سقوط نمود و پس از چند ساعت درگذشت از نظر مبارک حضرت امام مدّ ظله اين‌گونه افراد، در حكم شهيد محسوب مى‌شوند يا خير؟ لازم به تذكر است غرض از اين سؤال تسلى خاطر بازماندگان او است از خدا طول عمر پر بركت امام امت و بقاى دولت جمهورى

اسلامى را تا زمان امام مهدى عليه السلام و پيروزى رزمندگان را خواستارم.

بسمه تعالى، ثواب شهيد دارند. ان شاء اللّه.

حكم غسل ميتى كه بدنش متلاشى شده

[سؤال 644] 291

بسمه تعالى

دفتر استفتائات امام، سلام عليكم

1. بدنى كه در اثر افتادن از كوه فرضاً متلاشى شده، طرز تغسيل و تكفين او چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر غسل ممكن نيست ساقط است و در صورت امكان تيمم دهند و به هر نحو امكان دارد آن را كفن كنند و اگر ممكن نيست ساقط است و اگر قطعات مشتمل بر استخوان است بايد غسل بدهند و در پارچه‌اى بپيچند و دفن كنند و اگر مشتمل بر استخوان سينه باشد بايد تغسيل و تكفين شود و تفصيل مسأله در رساله مذكور است.

2. شخصى فرضاً براى منزل از بانک وام گرفته و اتفاقاً يک سال در نزد او ماند. آيا وام (قرض) خمس دارد؟

بسمه تعالى، خمس ندارد.

[سؤال 645] ‘ 1754

2. شخصى در تصادف مرده ولى قابل غسل و تيمم نيست، حكمش چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور غسل و تيمم لازم نيست.

لزوم مماثلت بين غسل دهنده و ميت

[سؤال 646] ‘ 301

4. چند تا مرد مسلمان رفتند در بيابان نعش يک زن مسلمان را پيدا كردند اين‌ها

نمى‌توانند به آبادى ببرند با خود زن ندارند كه اين زن را غسل بدهد اين مردها هم محرم نيستند چه بايد كرد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر مماثل نيست حتى كتابيه، غسل ساقط است.

كيفيت غسل ميت

[سؤال 647] 292

بسمه تعالى

شخصى كه مى‌خواهد ميت را غسل دهد قبل از غسل اگر با رطوبت، بدن ميت را مسّ كرد قبل از تطهير دستى كه با او مس كرده بود اگر با همين دست آب سدر و كافور را با آب قليل مخلوط كند براى غسل ميت آن آب با سدر و كافور نجس مى‌شود يا خير؟ و بر فرض منجّس بودن قبل از تمام شدن اغسال ثلاثه ملاقات موجب نجس شدن دست غسل دهنده مى‌شود يا خير؟ و آيا فرقى بين غسل دهنده و غير او هست يا خير؟

بسمه تعالى، بايد آب غسل طاهر باشد و اگر نجس شود حتى با ملاقات مذكور غسل صحيح نيست.

[سؤال 648] 293

بسمه تعالى 30 / 6 / 1361

سلام و درود صميمى خود را كه از ته قلب بر مى‌خيزد به رهبر كبير انقلاب تقديم مى‌دارم. اميدوارم كه زعيم عالى‌قدر اسلام، امام خمينى، در جماران حالش خوب باشد. صحبت را با چند سؤال راجع به مسائل شرعى آغاز مى‌كنم. دربارۀ سؤالات ذيل به چند نفر نيز مراجعه نموده‌ام؛ ولى جواب قانع كننده‌اى دريافت ننموده‌ام. سؤالات عبارتند از:

1. هنگامى كه ميت را غسل مى‌دهند انگشتان پاهايش در حالت عادى بسته است؛

آيا براى غسل بايد انگشتان پاى ميت را باز كرد يا اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، اگر آب به جاهايى كه بايد شسته شود مى‌رسد، اشكال ندارد.

[سؤال 649]

2. دومين سؤال مربوط به غسل زنى است كه موهاى او بلند و بافته شده باشد. آيا براى غسل دادن او بايد موهاى او را باز كرد يا همان طور بافته شده مى‌توان او را غسل داد؟

بسمه تعالى، اگر آب به موها مى‌رسد باز كردن آن‌ها لازم نيست.

3. آيا در حج اعاده كردن نماز يوميه به امامت فرد سنّى كه آن فرد شرايط را ندارد صحيح است يا خير؟ در چه صورت درست و در چه صورت باطل است؟ لطفاً در اين زمينه توضيح دهيد.

بسمه تعالى، در مورد تقيه، اعاده واجب نيست.

به اميد پيروزى حق بر باطل و طول عمر براى رهبر كبير انقلاب.

[سؤال 650] 294

بسمه تعالى

پس از عرض سلام، مستدعى است فتواى زعيم عالى‌قدر، امام خمينى را راجع به مسائل ذيل بيان فرماييد.

1. اگر آب به اندازۀ اغسال ثلاثه ميت بيشتر نباشد يا كمتر باشد و غاسل هم جنب باشد، وظيفه غاسل چيست؟ آيا آب را براى غسل خود نگهدارد و ميت را تيمم دهد، يا ميت را در صورت كافى بودن آب، غسل دهد و خود براى نماز تيمم نمايد؟ و آيا در سعه و ضيق وقت فرق مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط بايد جنب غسل كند و ميت را تيمم بدهند.

2. شخصى بعد از نماز عشا يقين كرد كه يكى از وضوهايش، از صبح تا شب باطل بوده؛ مثلاً مسح نكشيده؛ تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، اگر در وقت نماز مغرب و عشا يقين كرده، نماز مغرب و عشا را به‌جا آورد و كفايت مى‌كند.

3. در ازدواج دختر - اعم از دائم يا موقت - مادر دختر به داماد محرم مى‌شود، چه آميزش حاصل شده باشد يا نه. آيا همين دختر به پدر شوهرش - در صورت عدم آميزش و جدايى از شوهر - محرم است يا خير؟

بسمه تعالى، محرم است.

4. چنانكه زن پدر به پسر شوهرش كه از زن قبلى است محرم است. آيا مادر زن پدر نيز به اين پسر محرم است؟

بسمه تعالى، محرم نيست.

[سؤال 651] ‘ 5751

2 . دست و پا كه از مقتولى مانده و غسل دادن ممكن نيست، آيا تيمم لازم است؟ و بر فرض لزوم، كيفيت آن چگونه است؟

بسمه تعالى، نسبت به دست جدا شده از مقتول مسلمان، احوط استحبابى تيمم دادن است و در كيفيت آن احوط آن است كه زنده به دست خودش آن را تيمم دهد و با دست جدا شده هم در صورت امكان تيمم دهد.

[سؤال 652] ‘ 4924

2. اگر عضوى از ميت مثل دست يا پايش مفقود شود و بقيه بدن را غسل دهند و پس از آن، عضو مفقود پيدا شود و آب در دسترس نباشد نسبت به اين عضو چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، اگر آب ندارند و از مواضع تيمم هم نيست، بدون غسل و تيمم دفن كنند.

[سؤال 653] 295

بسمه تعالى

محضر مبارک و اقدس امام خمينى، أرواحنا له الفداء

1. دربارۀ غسل ميت كه در رسالۀ عمليه نوشته شده است: اول بايد با آب سدر و سپس با آب كافور شسته شود، اگر كسى اشتباهاً ميت را ابتدا با آب كافور و بعد با آب

سدر غسل دهد و بعد از دفن ميت متوجه اشتباهش بشود، در صورتى كه مدتى از دفن ميت مى‌گذرد، آيا بايد نبش قبر كنند و غسل صحيح را انجام دهند يا لازم نيست؟

بسمه تعالى، اگر بدن ميت هنوز فاسد و متلاشى نشده و نبش قبر موجب هتک ميت يا حرج ديگران نمى‌شود، نبش قبر براى تدارک غسل لازم است.

2. فردى مسلمان فوت كرده و ايشان به گفتۀ مردم دِه، نماز نمى‌خوانده و روزه نمى‌گرفته و در راهپيمايى‌ها نيز شركت نمى‌كرده، اما طرفدارى از دولت جمهورى اسلامى مى‌كرده است؛ ولى چهار برادر دارد كه اينان در راهپيمايى‌ها و مسجد و حسينيه شركت مى‌كنند؛ اگر مردم دِه به عزاى اين ميت نروند، ممكن است دوئيّت و كدورت‌هاى زياد ميان اهالى به‌وجود آيد. در اين صورت آيا جايز است مردم به عزادارى اين شخص بروند يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 654] ‘ 2496

3. آيا مى‌شود ميت را غسل ارتماسى داد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 655] ‘ 662

2. غسل دادن در خانه ميت جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

كفن كردن ميت

[سؤال 656] ‘ 6337

6. براى كفن و دفن و مراسم ختم روز سوم، هفتم و چهلم در مسجد و بر مزار آنان مبالغى مصرف شده است؛ آيا والدين زن مرحومه و والدين مرد مرحوم مجاز هستند از اثاثيۀ منزل مقدارى به فروش برسانند و هزينه‌هاى ياد شده را برداشت كنند؟

بسمه تعالى، مخارج كفن و دفن، به طور متعارف از تركه برداشته مى‌شود.

[سؤال 657] ‘ 6399

5. متوفى هيچ‌گونه وصيتى ننموده است؛ آيا براى مخارج سوم، هفتم، چهلم، سال و ساير مراسم مى‌توان از درآمد حاصل كارگاه و يا از طريق فروش ماترک - كه حقوق صغير و كبير تفكيک نشده است - تصرف و مصرف نمايند يا خير؟

بسمه تعالى، تجهيز ميت در حد متعارف مناسب با شأن او مانع ندارد ولى در مخارج سوم و غيره از مال صغار جايز نيست.

[سؤال 658] ‘ 2732

3. خرج كفن و دفن ايشان حدود سى هزار تومان مقدارى بيشتر شده است، آيا خمس و زكات تعلق مى‌گيرد يا خير؟ در ضمن اگر شوهر خرج كرده باشد و طلب كند، شرايط آن چگونه است؟

بسمه تعالى، مخارجى كه شده اگر متعارف بوده و از درآمد بين سال شده، خمس ندارد و آنچه را شوهر خرج كرده، نمى‌تواند از كسى مطالبه كند، مگر اين‌كه به دستور ديگران خرج كرده باشد.

مستحبات و آداب كفن

[سؤال 659] 296

بسمه تعالى 18 / 7 / 1361

محضر مقدس حضرت مستطاب حجت الاسلام و المسلمين آيت اللّه العظمى امام خمينى فقيه عصر مدّ ظله العالى

پس از اداى عرض سلام به استحضار عالى مى‌رساند لطفاً جواب اين دو سؤال را بيان فرماييد.

1. بعضى چيزها است كه در رسالۀ توضيح المسائل ذكر نشده است ولى اشخاص روحانى آن عمل نوشته نشده را در بين مردم معمول مى‌نمايند لذا واجب دانستم

ماهايى كه از طبقۀ بى‌سواد هستيم سؤال كنيم: مثلاً براى ميت مرد به علاوه سه قطعه كفن سرتاسرى و پيراهن و فوطه، دو قطعۀ ديگر به نام ران پيچ معمول است كه پاهاى ميت را جدا جدا با آن مى‌پيچند آيا اين عمل شرعاً جايز است يا منع دارد؟ حضوراً گفته شد كه ران پيچ در توضيح المسائل هيچ‌كدام از مراجع تقليد ديده نشده است جواب دادند در رسالۀ عروة الوثقى نوشته شده است. مستدعى هستم به طور عام فهم، جواب مرقوم بفرمايند.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. كسانى كه در ريختن آب و كسانى كه در چرک گرفتن بدن ميت شركت مى‌كنند منهاى آن شخص غسّال گرچه همگى به نام غسّالين محسوبند آيا خودشان حق تعيين حقوق دارند و يا حاكم شرع تعيين كرده است و يا حرام است؟ آنچه حكم اللّه است مرقوم بفرماييد و السلام.

بسمه تعالى، مى‌توانند خودشان براى تعيين اجرت قرارداد كنند.

نماز ميت

[سؤال 660] 297

بسمه تعالى 21 / 5 / 1361

محضر امام عزيز و بزرگوار، أدام اللّه ظله العالى، سلام عليكم و رحمة اللّه

طبق فتواى حضرت‌عالى در نماز ميت اذن ولى شرط است؛ آيا اذن و رضايتى كه از قرائن فهميده مى‌شود كافى است يا بايد شفاهاً اذن گرفت؟

بسمه تعالى، كفايت مى‌كند.

[سؤال 661] ‘ 4900

3. چنانچه اجازه گرفتن از ولى شهيد جهت خواندن نماز ميت ميسور نباشد يا غفلت شد، حكمش چيست؟

بسمه تعالى، اگر ميسور نيست، اذن ولى ساقط است و در صورت غفلت، بنابر احتياط نماز را اعاده كنند.

شرايط نماز ميت

[سؤال 662] 298

بسمه تعالى

رهبر انقلاب اسلامى ايران امام خمينى دام ظله العالى، محترماً در رساله شريفه توضيح المسائل فرموده‌ايد: دربارۀ نماز ميت حايل فيما بين (مثل ديوار و پرده) نمازگزار و ميت نباشد. اكثراً ديده شده ميت را كه مى‌آورند در وقت خواندن نماز بر آن‌ها يک تخته بر در تابوت و روى آن هم يک پارچۀ قرمز كشيده‌اند آيا اين تخته و پارچه حايل بين ميت و نمازگزار مى‌شود يا نه مشروحاً در ذيل بيان فرماييد.

بسمه تعالى، تخته و پارچه مذكور مانع نيست و نماز صحيح است.

[سؤال 663] 299

بسمه تعالى 1 / 10 / 1361

پيشگاه مبارک مرجع تقليد عالم تشيع، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام؛ اميدوارم كه سلامت باشيد و در كارها موفق و پيروز باشى و دشمنانت نيست و نابود گردند.

اگر زنى بميرد و شخص نمازگزار بر آن زن مرده اشتباه كند و به جاى پنج تكبير چهار تكبير، بگويد و جمله آخر را اشتباهاً، نخواند و فرداى آن روز متوجه شود كه جمله آخر و تكبير پنجم را فراموش كرده و نخوانده، تكليف آن شخص نمازگزار چيست؟ حقير از آن امام بزرگوار استدعا دارم كه جواب اين نامه و سؤال را با خط مبارک خود بنويسيد تا آن‌كه آن خط را ببوسم و روى سر و چشم بگذارم؛ زيرا دستم به دامن آن امام عزيز نمى‌رسد. در پايان سلامت و موفقيت آن امام عظيم الشأن را از درگاه ذات احديت مسألت مى‌نمايم.

بسمه تعالى، بايد نماز را بر قبر او اعاده كنند، مگر آن‌كه مدتى گذشته باشد

كه ميت متلاشى شده و صدق اسم ميت بر او نكند كه در اين‌صورت اعاده واجب نيست.

[سؤال 664] ‘ 1854

6. اگر بدن چند شهيد يا بدن چند ميت باشد بايد نماز به طور جداگانه به بدن آن‌ها خواند يا به همه آن‌ها يک نماز بايد خواند.

بسمه تعالى، يک نماز براى چند ميت كفايت مى‌كند.

[سؤال 665] 300

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى خمينى

يک نفر آخوند در اين‌جا موجود است آخوند ديگر نيست يک ميت را آوردند اين آخوند مشغول به نماز ميت شده بود و تا نصف نماز رسيد ميت ديگر را آوردند در پهلوى اين ميت گذاشتند و گفتند اين ميت دوم خطر دارد بايد زودتر نماز خوانده شود حالا اين نماز دو ميت را كفايت مى‌كند يا نمى‌كند؟ خواهشمندم شما اين مسأله را خوب بيان فرماييد.

بسمه تعالى، هر گاه براى ميت دوم خايف باشد بايد نماز را قطع كند و براى هر دو جنازه به نحو اشتراک يک نماز بخواند.

دفن ميت

[سؤال 666] 301

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

1. در مسأله 619 فرموديد زن كافره بميرد و بچه در شكم او مرده باشد چنانچه كه پدر بچه مسلمان باشد زن را پشت به قبله دفن كنند نفرموديد آن را غسل بدهند حنوط

كنند يا به غير غسل دفن كنند؟ چون كه در مسأله 557 فرموديد: غسل كافر و اولاد او جايز نيست. شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، غسل و حنوط ندارد.

[سؤال 667]

2. در مسأله 620 فرموديد: دفن مسلمان به قبرستان كافر و كافر به قبرستان مسلمان جايز نيست و اين زن كافره مرده ولى بچه مسلمان به شكم است كجا بايد دفن كنند؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، در قبرستان مسلمانان دفن كنند.

3. در لبنان يا مثل آن اگر مسلمانان نعش يک زن پيدا كنند نمى‌شناسند مسلمان است يا مسيحى براى غسل و كفن و دفن چه بايد كرد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، واجب نيست مگر بلد اسلامى باشد كه امارۀ بر مسلمان بودن است.

4. چند تا مرد مسلمان رفتند در بيابان نعش يک زن مسلمان را پيدا كردند اين‌ها نمى‌توانند به آبادى ببرند با خود زن ندارند كه اين زن را غسل بدهد اين مردها هم محرم نيستند چه بايد كرد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر مماثل نيست حتى كتابيه، غسل ساقط است.

5. كسى دروغ زياد بگويد ولى به كسى ضرر ندارد معصيت كار است؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، دروغ از گناهان است هر چند ضرر بر آن مترتّب نباشد.

[سؤال 668] ‘ 2115

3. اگر هنگام دفن جسدى خاک كم بيايد و براى پوشاندن آن از خاک قبر ديگرى استفاده شود از نظر شرعى چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر موجب نبش يا اهانت به قبر ديگر نباشد مانع ندارد.

[سؤال 669] ‘ 144

7. آيا ضد انقلاب و منافق را مى‌توان در قبرستان مسلمانان خاک كرد. چرا؟

بسمه تعالى، اگر مسلم نباشد نبايد در قبرستان مسلمين دفن شود، و اگر مسلمان است مانع ندارد.

[سؤال 670] ‘ 423

2. در شهر استن فورد يک پسر 11 ساله مسلمان سرطان خون گرفت. ايشان در جمعه شب فوت كردند و متأسفانه در اين كشور كافر امريكا روز جمعه بعد از ساعت 5 بعد از ظهر، بيشتر مغازه‌ها و ادارات تعطيل است و ما نتوانستيم ايشان را به مرده‌شورخانه ببريم و غسل دهيم و خاک كنيم. بسيار تلاش كرديم؛ ولى به ما اجازه ندادند و آن پسر را روز دوشنبه خاک كرديم. و ايشان در يک قبرستانى هستند كه طورى اين زمين‌ها را كنده‌اند كه هيچ‌كدام رو به قبله نيست. و خلاصه، جنازه صورتش رو به قبله نيست و ديگر آن‌كه بيشتر مرده‌ها يهودى و مسيحى و كمى چينى و ژاپنى مى‌باشند و ايشان تنها مسلمانى هستند كه در آن قبرستان هستند. مردم مسلمان استن فورد و حوالى تصميم دارند كه در آيندۀ نزديک، يک زمين براى قبرستان مسلمين بخرند. از من سؤال كردند كه آيا از نظر شرعى مى‌توانند جنازۀ آن پسر را از خاک بيرون بياورند و در زمين مسلمين خاک كنند و يا ايشان را همان جا كه هستند بگذارند؟ مى‌خواستم از حضور مباركتان تقاضا كنم كه اگر ممكن است در اين مورد هم فرمايشاتى بفرماييد. اگر سرتان را درد آوردم، خيلى معذرت مى‌خواهم. از خداى تبارک و تعالى خواستارم كه به شما محبوبِ مسلمين جهان سلامتى و تندرستى و عمر طولانى عنايت بفرمايد. و السلام عليكم

بسمه تعالى، دفن مسلمان در قبرستان كفار جايز نيست و اگر متلاشى نشده، بيرون آوردن آن مانع ندارد بلكه در بعض موارد لازم است.

[سؤال 671] 302

بسمه تعالى 23 / 4 / 1361

ضمن رساندن سلام ما به امام امت تقاضامند است اين مسأله را سؤال نماييد:

آيا كسى كه در گروهک‌هاى منحرف؛ مثل كومله، دموكرات، فدائيان اقليت و غيره فعاليت داشته و اعدام شده، مى‌توان در قبرستان مؤمنين دفن كرد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر مرتد و محكوم به كفر باشند دفن آن‌ها در قبرستان مسلمين جايز نيست.

[سؤال 672] 303

بسمه تعالى 10 / 5 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن عرض سلام، بدين وسيله سؤالى در رابطه با دفن منافقين معدوم در مزارستان مؤمنين مى‌باشد. خواهشمنديم حكم آن را صادر فرماييد كه آيا دفن آن‌ها جايز است يا خير؟ و اگر دفن شده باشند راه حل چيست؟

خداوند متعال، امام امت و رزمندگان اسلام را نصرت عنايت فرمايد. ان شاء اللّه

بسمه تعالى، اگر محرز باشد كه از اسلام خارج شدند، دفن آن‌ها در قبرستان مسلمين جايز نيست.

[سؤال 673] ‘ 268

2. اگر امكان شرعى باشد، از نظر بهداشت و تسهيلات آتش‌زدن جنازه‌هاى عراقى راحت‌تر و بهتر به نظر مى‌رسد، نظر مبارک شما چيست؟

بسمه تعالى، در جنازه‌هايى كه حكم مسلمان را ندارند اشكال ندارد، ولى بايد مراعات مقررات و مصالح دولت اسلامى بشود.

[سؤال 674] 304

بسمه تعالى

1. اگر زنى بهايى قبل از اين‌كه بچۀ او به دنيا بيايد بميرد، بايد زن را در قبرستان مسلمان‌ها يا بهايى‌ها دفن بكنند؟

بسمه تعالى، دفن غير مسلمان در قبرستان مسلمين جايز نيست.

2. اگر دكترى كار واجبى داشته باشد و جان مريضى در خطر باشد و آن دكتر براى نجات دادن جان مريض مجبور باشد كفش شخص ديگرى را بپوشد و جان مريض را نجات بدهد اما ديگر آن شخص را

نبيند، آيا مرتكب گناه شده است؟ و بايد با كفش چه كند؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، پوشيدن كفش اگر ضرورت داشته باشد، اشكال ندارد ولى موجب ضمان است.

3. آيا اشخاصى مثل اديسون به بهشت (به خاطر اختراع) مى‌روند؟

بسمه تعالى، غير موحد راه به بهشت ندارد.

4. معناى رمزهايى كه در قرآن آمده است چگونه پيدا مى‌شود؟

بسمه تعالى، به تفاسير معتبر مراجعه نماييد.

5. مادر من شخصى است كه وسايل را خيلى آب مى‌كشد، براى رفع مريضى او چه بايد بكنيم؟

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است و در طهارت و نجاست بايد طبق رساله عمل نمايند.

امام! در اين نامه يک نقاشى است؛ تو را به خدا آن را امضا كنيد.

[سؤال 675] 305

بسمه تعالى 5 / 9 / 1361

حضور محترم جناب آقا، عزيز ملت اسلامى ايران، رهبر كبير انقلاب اسلامى، با سلام و طول عمر به شما تپش قلوب مستضعفان جهان كه دست همۀ منافقين شرق و غرب از دين اسلام كوتاه ساختى. رهبر عزيزم و نور دو چشم من! يک چند سؤال داشتم كه اميدوارم وقت عزيز شما را نگيرم و جواب آن‌ها را در همين ورقه با دست‌خط عزيز شما براى من حقير بنويسيد. سؤال‌ها از اين قرار است:

1. اگر در يک راهى برويم و به ميتى برخورد كنيم كه در صحراى دور از جاهاى مسكونى است، ولى ما نمى‌دانيم اين ميت مسلمان است يا خير؛ آيا مى‌توانيم او را در قبرستان مسلمين دفن كنيم؟

بسمه تعالى، اگر در بلاد اسلامى است، محكوم به احكام اسلام است و در قبرستان مسلمين دفن مى‌شود.

[سؤال 676]

2. اگر او را دفن كرديم و بعد از چند مدتى دانستيم مسلمان نيست و كافر است؛ آيا

مى‌شود او را از آن‌جا درآوريم و در جاى ديگر دفن كنيم؟ و اگر كافر بوده و قبلاً دفن شده، آيا مى‌توانيم او را درآوريم؟

بسمه تعالى، اگر بعد از دفن معلوم شد كافر است، مى‌توانند او را بيرون آورند؛ بلكه در بعض موارد لازم است.

[سؤال 677] 306

بسمه تعالى 19 / 3 / 1361

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن انقلاب، حضرت امام امت، دامت بركاته

به عرض عالى مى‌رساند: اين‌جانب سؤالى دارم:

شخصى در تمام عمرش خادم حسينيۀ بزرگ روستا بوده و حال از كار افتاده و به ديگرى واگذار كرده؛ ولى وصيت كرده كه او را در شبستان مجاور حسينيه دفن كنند؛ چون اين شبستان و حسينيه در وسط ده قرار دارد، عدۀ كثيرى مخالفت دارند و مى‌گويند كه در قبرستان عمومى بهشت محمد دفن شود. آيا در اين صورت، بايد طبق وصيت عمل شود يا نه؟ خداوند به امام امت، طول عمر عطا فرمايد.

بسمه تعالى، اگر شبستان قبرستان نيست يا متولى خاص دارد و اجازه نمى‌دهد، وصيت او نافذ نيست؛ و اگر شبستان از حسينيه است، دفن در آن جايز نيست.

[سؤال 678] 307

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

دندان ميت زن يا مرد از طلا باشد به قبر بگذارد حرام است يا نه عيب ندارد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر روكش دندان باشد و درآوردن آن مستلزم كندن دندان

ميت يا هتک او شود جايز نيست ولى اگر جدا از دندان باشد و درآوردن آن موجب هتک نشود اختيار آن با ورثه است.

[سؤال 679] 308

بسمه تعالى 7 / 5 / 1361

حضور محترم رياست دفتر رهبر عالى‌قدر، امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رساند: پدر اين‌جانب در تاريخ 10 / 8 / 1327 دهم آبان ماه هزار و سيصد و بيست و هفت (34 سال قبل) فوت نموده و در محوطۀ ابن بابويه دفن نمودم. اكنون كه خود حقير 72 سال دارم، قصد دارم بعد از فوت، در محل مذكور دفن شوم؛ انتظار دارد با توجه به دستورات شرع مقدس، بلامانع بودن آن را براى ارايۀ به بهشت زهرا ذيلاً مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، در صورتى كه مطابق مقررات باشد بلامانع است.

[سؤال 680] ‘ 1594

4. شخصى وصيت كرده و براى دفن و كفن قيودى ذكر كرده كه اجراى آن‌ها موجب اذيت و فشار براى مردم و يا مجريان است، آيا وصيت را به هر حال بايد اجرا كرد؟

بسمه تعالى، موارد مختلف است و در مورد عدم تمكن يا مشقت و حرج واجب نيست.

[سؤال 681] ‘ 2894

41. در كدام حالت مى‌توان شهيد را در جبهۀ نبرد دفن كرد؟ احكام دفن در حالت اضطرار چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر وصيت به دفن در مكان معيّنى نكرده و دفن در جبهه هتک نباشد مانع ندارد در همان محل دفن شود، ولى بايد با اجازۀ ولى شرعى او باشد.

تعمير قبور

[سؤال 682] ‘ 313

4. در قبرستان‌ها مخصوصاً در قبرستان‌هاى دهات در اثر فرسايش، خاکها از بين مى‌رود، آيا ساختن و درست كردن مجدد اين قبرها اشكالى دارد؟ يا در همين بهشت زهرا پس از مدت يک سال يک قطعه را تازه آسفالت مى‌كنند و كلاً سؤالم اين است خاک خراب شده را پس از مدتى اگر دوباره تعمير كنيم آيا اشكال دارد يا نه؟ يعنى آيا سؤال و جواب براى ميت مجدداً شروع مى‌شود؟

بسمه تعالى، تجديد قبر مكروه است مگر در قبور انبيا و صلحا و علما.

ورود زنان به قبرستان

[سؤال 683] ‘ 378

2. آيا آمدن زن‌ها در قبرستان در صورتى كه مزاحم فاتحه دادن مردان شوند اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

برگزارى مراسم دعا در قبرستان

[سؤال 684] ‘ 680

2. اگر شب به شهيدآباد برويم و روى قبر شهدا دعاى توسل يا زيارت عاشورا و غيره بخوانيم؛ آيا اشكال دارد؟ اگر فاتحه بخوانيم چطور است؟

بسمه تعالى، جايز است.

راه رفتن روى قبور

[سؤال 685] ‘ 1098

2. راه رفتن بر روى قبر مرده چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، مكروه است.

برگزارى مراسم و گريه كردن براى شهيد و ميت

[سؤال 686] ‘ 7277

2. براى شهيد گريه كردن با توجه به اين‌كه براى بازمانده عقده نشود:

الف - حرام است و اجر شهيد از بين مى‌رود؟ ب - مكروه است؟ ج - اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 687] 309

بسمه تعالى 24 / 4 / 1361

پس از عرض سلام، اميدوارم كه سلام گرم ما را از فرسنگ‌ها فاصله پذيرفته باشيد.

پدر گرامى! براى من يک سؤال پيش آمده: آيا وقتى يک نفر شهيد مى‌شود، مثلاً در 10 مهر كه هم‌زمان با 22 ذوالقعده است، آيا درست است كه ما سال آن شهيد را در 22 ذوالقعده بگيريم؛ آن‌هم كه هر سال 10 روز جلوتر مى‌آيد؟ مثلاً امسال 22 ذوالقعده مى‌افتاد در 20 شهريور كه با 10 مهر 20 روز فاصله دارد. آيا اين درست است؟ اگر نه، خواهش مى‌كنم كه براى ما توضيح دهيد تا اين شک كه در ما هست از بين برود.

بسمه تعالى، به هر نحو خواستيد برگزار نماييد مانع ندارد.

برگزارى مراسم عزا براى مجرمين

[سؤال 688] 310

بسمه تعالى

كسى كه به جرم قتل غير سياسى يا فروش موادّ مخدّر در دادگاه‌هاى انقلاب اسلامى محكوم به اعدام مى‌گردد، آيا بستگان و فاميلش مى‌توانند براى او در مسجد مجلس ختم برپا كنند؟

بسمه تعالى، با اجازه از دادگاه مانع ندارد.

[سؤال 689] ‘ 295

2. فردى مسلمان فوت كرده و ايشان به گفتۀ مردم دِه، نماز نمى‌خوانده و روزه نمى‌گرفته و در راهپيمايى‌ها نيز شركت نمى‌كرده، اما طرفدارى از دولت جمهورى اسلامى مى‌كرده است؛ ولى چهار برادر دارد كه اينان در راهپيمايى‌ها و مسجد و حسينيه شركت مى‌كنند؛ اگر مردم دِه به عزاى اين ميت نروند، ممكن است دوئيّت و كدورت‌هاى زياد ميان اهالى به‌وجود آيد. در اين صورت آيا جايز است مردم به عزادارى اين شخص بروند يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

نماز ليلة الدفن

[سؤال 690] ‘ 4246

5. تعهدى دارم هر وقت مطلع شدم كسى فوت نموده نماز وحشت بخوانم و چون واريس شديد دارم نمى‌توانم زياد بايستم؛ جايز است ركعت دوم يک سوره «إنّا أنزلنا» خوانده شود؟ و هم ممكن است يک نماز و نيت شود به تمام آن كسانى كه در آن روز مدفون شده‌اند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر يک سوره خوانده شود نماز ليلة الدفن نمى‌شود و تشريک در ثواب مانع ندارد.

خيرات براى اموات

[سؤال 691] 311

بسمه تعالى

1. در اواخر مفاتيح الجنان آمده است كه خيرات براى اموات، به منزلۀ صدقه و دعا است. آيا قرائت قرآن جهت شادى روح درگذشتگان چه حكمى دارد؟ در حالى كه بعضى مى‌گويند قرآن جهت عمل است نه خواندن سر قبرها. البته حرف درستى

است؛ اما آيا جاى خيرات را مى‌گيرد يا بايد حتماً براى ميت خيرات هم با مواد غذايى انجام داد؟ فاتحه چطور؟ مقصود اين است كه آدم‌هاى تهى‌دست مى‌توانند با قرائت قرآن به جاى خيرات، روح درگذشتگان خود را شاد نمايند؟

بسمه تعالى، هديۀ قرائت قرآن براى اموات، بهترين صدقه است.

2. آيا كسانى كه به علل سياسى يا بيمارى‌هاى شديد جسمى و روحى دست به اعتصاب غذا مى‌زنند، كارشان درست است؟ اگر بميرند چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر اعتصاب، منجر به قتل نفس شود، حرام است و حكم خودكشى دارد.

3. آيا كسى كه بر اثر بيمارى شديد و خوب نشدنى، نماز يوميه را هم به سختى انجام مى‌دهد، قضاى نمازهاى گذشته بر او واجب و لازم است؟ در صورت لازم بودن، با وضعى كه دارد انجام قضاى گذشته مقبول است يا آداب خاصى دارد؟

بسمه تعالى، نماز فوت شده قضا دارد و به هر نحو كه مى‌تواند بايد بخواند.

4. نمازهاى قضا، به طور دقيق بايد در چه ساعاتى از روز يا شب به‌جا آورده شود؟ مثلاً نماز صبح را حتماً پيش از طلوع آفتاب بايد خواند يا در هر زمان ديگر نيز اشكالى ندارد؟ مثلاً بعضى‌ها قضاى نماز صبح را ميان نمازهاى ظهر و عصر مى‌خوانند؛ يا قضاى نماز ظهر را در شب مى‌خوانند، آيا درست است؟

بسمه تعالى، در هر وقت مى‌شود خواند.

5. دربارۀ آخرت خيلى چيزها شنيديم و در كتاب‌ها خوانديم، اما در هيچ جا نشنيدم و نخواندم كه در بهشت، كتاب و كتابخانه موجود است يا نه؟ در صورت مثبت، چه كتاب‌هايى و در چه زمينه‌هايى؟ در ضمن اين همه كتب اسلامى - دنيايى كه به وسيلۀ فقها و علما و مجتهدين طراز اول تأليف و تصنيف مى‌شود، آيا با از بين رفتن آن‌ها، تلاش و رنج‌هاى آن بزرگواران - ولو سال‌ها فوت شده باشند - از بين مى‌رود يا اين‌كه اجرشان را دارند، آيا آثارشان يعنى كتاب‌هايشان در آخرت نمايان است، يا اين‌كه نه فقط اجرشان را مى‌برند؟

بسمه تعالى، در آن‌جا جهل وجود ندارد تا نياز به كتاب باشد.

6. كسى كه در زندگى از خيلى چيزها محروم مى‌ماند، مثلاً از خانه، زندگى، ازدواج، بچه و خيلى چيزها، آيا در آخرت نصيب او مى‌شود يا ديگر، قضيه تمام شدنى است و تنها به كردار نيک و بد خود گرفتار و مبتلا مى‌شود؟

بسمه تعالى، بستگى به عمل شخص دارد و مؤمن در قيامت، از تمام نعمت‌ها برخوردار مى‌شود.

7. كسى كه در زندگى از ازدواج كردن محروم است، اگر بى‌اختيار يا بر اثر ناراحتى‌هاى جوانى و يا معتاد شدن به فكر كردن زياد، در عالم رؤيا همسر داشته باشد يا زندگى خانوادگى تشكيل دهد، چه حكمى دارد؟ آيا جزء هواهاى نفسانى به شمار مى‌رود؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

8. اگر توبه كننده‌اى چند بار توبه كند و توبه‌اش ناخواسته، شكسته شود و توبه كند و بالاخره توبۀ نهايى بگيرد، آيا مقبول است؟ منظورم اين است كه پيش خداوند تبارک و تعالى شكستن توبه‌هاى

گذشته باعث بى‌اعتبارى او نمى‌شود كه توبۀ نهايى مقبول نيفتد؟

بسمه تعالى، توبه در هر صورت قبول مى‌شود.

[سؤال 692]

9. اگر كسى يک سوره از قرآن را جهت شادى روح چند ميت درگذشته بخواند، مقبول است يا بايستى براى هر ميت، جداگانه قرآن خوانده شود؟

بسمه تعالى، مانع ندارد براى چند ميت، يک سوره يا يک آيه بخواند.

در خاتمه، دست امام را از دور به گرمى مى‌فشارم و مى‌بوسم و بر ديده مى‌نهم و آرزو دارم كه امام عزيز پيش خداى تبارک و تعالى و امام عصر، ارواحنا له الفداء مرا شفاعت نمايد تا بهبود يابم تا به جبهۀ پيكار حق عليه باطل بروم.

[سؤال 693] ‘ 7393

5. آيا فاتحه گفتن براى شهدا يا اموات، جايز است كه سرپا بر روى هر قبر گفته شود؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

نبش قبر

[سؤال 694] 312

بسمه تعالى 10 / 11 / 1358

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

با عرض سلام، قبرستانى در مجاور شهر رشت معروف به قبرستان سيمبر مدفن بسيارى از علما و سادات و مؤمنين است و هنوز سى سال از زمان دفن اموات در آن‌جا نمى‌گذرد. ادارۀ آموزش و پرورش محل تصميم دارد قبرستان مذكور را پايمال و با نبش قبور كه مستلزم هتک اموات است، دبيرستانى در آن‌جا تأسيس كند؛ در حالى كه در اطراف قبرستان زمين‌هاى باير و اراضى موات و مجهول المالک فراوان موجود است. آيا اين رويه شرعاً جايز مى‌باشد يا خير؟

استدعا مى‌شود كه در اين مورد حكم اللّه را مرقوم فرماييد تا بر طبق آن رفتار شود.

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه مستلزم هتک يا نبش است، جايز نيست.

[سؤال 695] 313

بسمه تعالى

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و با سلام به خون شهداى اسلام

رهبرا! ديده مى‌شود كه در دانشكده‌هاى پزشكى سابق يا حال براى تعليم مطلب به دانشجويان يا كالبد شكافى مى‌كنند و يا از قبرستان‌هاى قديمى مقدارى استخوان‌هاى مردگان را جمع‌آورى مى‌كنند، با توجه به مطالب فوق:

1.

آيا كالبد شكافى صحيح است يا خير؟

2.

آيا از بين بردن قبرستان‌ها صحيح است يا خير؟ در صورتى كه جواب مثبت است چه مدت بايد طول بكشد و بعد خراب شود؟

بسمه تعالى، 1 و 2. نسبت به ميت مسلمان جايز نيست و نبش قبرى كه ميت در آن از بين نرفته جايز نيست.

3. آيا در آخرت انسان به صورت جسم ظاهر مى‌شود يا به صورت روح؟ در صورتى كه به حالت جسم ظاهر شود آيا وقتى در موقع كالبدشكافى مثلاً قلب ميت را بر مى‌دارند و يا در قبرستان‌هاى قديمى استخوان‌ها را جمع مى‌كنند ميت در آخرت احساس كمبودى در بدن خود نمى‌كند؟

بسمه تعالى، به كتب معتبره‌اى كه درباره معاد نوشته شده مراجعه نماييد.

4. در قبرستان‌ها مخصوصاً در قبرستان‌هاى دهات در اثر فرسايش، خاک‌ها از بين مى‌رود، آيا ساختن و

درست كردن مجدد اين قبرها اشكالى دارد؟ يا در همين بهشت زهرا پس از مدت يک سال يك قطعه را تازه آسفالت مى‌كنند و كلاً سؤالم اين است خاک خراب شده را پس از مدتى اگر دوباره تعمير كنيم آيا اشكال دارد يا نه؟ يعنى آيا سؤال و جواب براى ميت مجدداً شروع مى‌شود؟

بسمه تعالى، تجديد قبر مكروه است مگر در قبور انبيا و صلحا و علما.

[سؤال 696] ‘ 2086

3. اگر ميت را سهواً بر خلاف ترتيب اغسال ثلاثه غسل دادند و دفن كردند و بعد متوجه شدند؛ آيا براى مراعات ترتيب، نبش قبر لازم است يا نه؟

بسمه تعالى، در مثل مفروض، مسأله جواز نبش مشكل است؛ گرچه خالى از وجه نيست اگر مخالف احترام ميت نباشد.

[سؤال 697] 314

بسمه تعالى 7 / 12 / 1361

محضر مقدس حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله محترماً معروض مى‌دارد:

والد اين‌جانب سال 1400 هجرى براى تبليغات ايّام عاشورا به حيدرآباد هندوستان مسافرت مى‌نمايند و در دهم ماه صفر 1400 مطابق با 8 / 10 / 1358 شمسى به رحمت حق واصل شده و از فيض بزرگ اجر هجرت در راه خدا و رسول او بهره‌مند مى‌گردند و طبق خواست فرزندان جنازه ايشان را به ايران حمل نموده و روز اربعين بعد از 10 روز با حضور چندين تن از معمّمين و سادات و بنى اعمام كه اطلاع بر مسائل ويژه دفن از آقايان مورد انتظار اين‌جانب و اهالى و مردم بودند به بهانه متلاشى شدن بدن چنانچه از صندوق بيرون آورند كه جنس آن هم نوعى فلز و شايد آهن سفيد بوده با شكافتن قسمت بالاى صورت و شناسايى جسد با همان وضع يكى از بنى اعمام معمّم دستور مى‌دهد كه جنازه را دفن نماييد و بدن دفن مى‌شود و چون اين‌جانب در شرايط غير عادى از لحاظ روحى به دليل تحمل حادثه مولمه فوت

مرحوم والد به سر مى‌بردم نتوانستم متوجه قضيه شوم و در آن شرايط اعتماد كامل به صحت كار آقايان داشتم ولى بعد از دفن اقوام و خويشان ناراحت شده و اظهار داشتند بدن را بايست از صندوق بيرون آورده باشند و در نتيجه اختلاف كلمه پيش‌آمد و ما در مقابل عمل انجام شده قرار گرفتيم و چون جناب آقاى صدرى از روحانيون شهرستان يزد در مجلس ترحيم گفتند در زمان قديم بزرگان را در همان صندوق حمل بدن به خاک مى‌سپردند ما از لحاظ روحى آرام گرفتيم اكنون كه نزديک به سه سال مى‌گذرد با تذكر مجدد اقوام و اظهار تأثر آن‌ها بر آن مرا نيز متأثر و دچار حسرت و حيرت كرده‌اند و مى‌خواهند بدانند كه آنچه انجام شده صحيح بوده است يا نه؟

ضمناً همسر ايشان نقل مى‌كند كه ايشان وصيت كردند كه در همين محلى كه الآن ايشان را دفن كرده‌ايم دفن شوند ولى وصيت‌نامه‌اى دارند كه در آن نوشته مرا نزد قبر اخوى‌ها دفن نماييد. سؤال اين است كه تكليف ما در حال حاضر چيست؟

بسمه تعالى، در مفروض سؤال چيزى بر شما نيست و نبايد نبش قبر نمايند.

[سؤال 698] 315

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى، امام خمينى

قبرستانى هست كه قسمتى از اين قبرستان قديمى است. آخرين ميتى كه در اين قبرستان دفن شده، حدود بيست سال است. چندى قبل براى دفن شهدا، اين قسمت را با لودر صاف كردند، آثار قبر كم و بيش مشخص بود، ولى الآن براى يكى از شهدا كه قبر مى‌كندند، مقدارى استخوان پيدا شده است خواهشمنديم بفرماييد كه آيا جايز است شهدا در اين قسمت دفن بشوند يا نه؟ لازم به تذكر است كه اين قطعه كه قصد دارند قطعۀ شهدا بشود، از سى سال پيش تا به حال، كسى دفن نشده و زمين آن وقف قبرستان است.

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 699] 316

بسمه تعالى

رهبر ما، نايب امام زمان، به عرض مى‌رسانم: در موقعى كه نيروى صدام خائن و از خدا بى‌خبر به شهر ما تجاوز كرد، خانوادۀ فقير و مؤمن اين‌جانب تحمل حملۀ كفر نداشتند، در اثر حملۀ نيروهاى كافر، خواهر جوان‌مرگم از پشت بام به زمين خورده، سرش به زمين خورد و ترک برداشت و خون به مغز رسيد. چون كه در كوه بوديم دسترسى به دكتر نداشتيم متحمل دواى عشايرى شديم و در اثر برف و باران به آبدانان آمديم. در 20 / 12 / 1361 باز بر اثر سرما، چرک و خون در مغز ايشان اثر كرد و دو روز به درد آمد و سپس فوت كرد.

مسأله شرعى بدين‌گونه است: در آن محل يک بارگاهى هست، نام آن پير محمد، از نسل جابر بن عبد اللّه انصارى، مى‌گويند: اطراف آن قبرستان است. ما در آن‌جا دفنش كرديم؛ اما اين زمين اطرافش معلوم نيست مال چه كسى است. اكثر آن صاحب دارد؛ اما صاحب آن هم معلوم نيست و دور و بر آن بارگاه، روستاييان زيادى هستند كه كشاورزى مى‌كنند. معلوم نيست اين زمين قبرستان عمومى است يا مال يک نفر. چون كه اين مرحومِ جوان‌مرگ شده، خواهر و برادرهاى بازماندۀ او هميشه گريان و ناراحت در اثر اين گور غريبى هستند كه خواهرشان دارد. دست به درگاه خدا تا پيروزى اسلام و رفتنمان به دهلران هستيم. پرسيدن مسأله شرعى؛ آيا هنگام رفتن در محل خودمان مى‌توانيم بر طبق شرع جنازه را بيرون آوريم و در ميان محل خودمان دفن كنيم؟

بسمه تعالى، اگر كسى از دفن در آن محل منعى نكرده، در فرض مرقوم نبايد قبر را نبش و جسد را از قبر خارج كنيد.

[سؤال 700] 317

بسمه تعالى 29 / 4 / 1361

با عذرخواهى از اين‌كه وقت آن حضرت را مى‌گيريم، سؤال خود را مطرح

مى‌نماييم. اگر مرده مسلمانى بيش از هفت سال پيش توسط بستگان از خدا بى‌خبرش و افرادى ديگر در گورستان بهايى‌ها دفن گرديده باشد و اكنون فرزندان او بالغ و رشيد شده باشند و همگى نيز مسلمان و شيعه باشند، تكليف شرعى آنان چيست؟ آيا نبش قبر اين ميت و انتقال او به قبرستان مسلمانان مانند بهشت زهرا يا حرم مطهر حضرت معصومه عليها السلام در قم جايز است يا خير؟ اگر جواب مثبت است به كجا مراجعه نمايند؟

فرزندان و همسر او همگى از دفن ايشان در اين مكان نامقدس در عذابند و از اين‌كه نمى‌توانند بر سر مزار بروند ناراحت هستند. و من اللّه التوفيق

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نبش مانع ندارد.

[سؤال 701] 318

بسمه تعالى 29 / 4 / 1361

اگر پدر و پسرى در يک حادثه رانندگى كشته شده باشند و در كنار يكديگر دفن گرديده باشند؛ لكن سنگ قبر آنان جابه‌جا يعنى نام پدر بر روى قبر پسر و بالعكس، به اشتباه كار گذاشته شده باشد، با توجه به اين‌كه پدر در حال حاضر داراى شش فرزند و پسر در حال حاضر داراى طفل صغير دو ساله است، تكليف شرعى بازماندگان چيست؟ آيا تعويض و تصحيح سنگ قبر آنان جايز است؟ بايد نسبت به اين كار اقدام نمود يا خير؟

بسمه تعالى، جابه‌جا كردن سنگ قبر مانع ندارد.

[سؤال 702] 319

بسمه تعالى 18 / 7 / 1361

حضور محترم رهبر كبير، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

با تقديم درود؛ به عرض مبارک مى‌رساند: رشته قناتى كه محل كار و منشأ استرزاق جمعى كثير و منبع مقدار خواروبار ميهن اسلامى در حال تحريم اقتصادى بوده است، از سال 52 منهدم شده و با تلاش و كوشش و هزينه گزاف و كار مداوم در ارديبهشت

سال 60 دفعتاً آب قنات رها، و يک نفر مقنى كه در عمق سى مترى داخل پشته قنات مشغول كار بوده، تلف شده است و دسترسى به جسد نيست، مگر اين‌كه قنات مجدداً كاملاً خراب بشود. تكليف شرعى در اين خصوص چه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه خراب كردن قنات موجب ضرر فاحش است، لازم نيست قنات را خراب كنند.

[سؤال 703] 320

بسمه تعالى 11 / 4 / 1361

پيشگاه رهبر عظيم الشأن، امام امت (امام خمينى)، دام طول عمره

پس از عرض سلام، بانويى از 15 سال قبل مطلقه شده و دادگاه حمايت از خانواده صلاحيت تربيت بچه‌ها را به عهده حقير گذاشت كه به لطف خدا تعليم و تربيت آن‌ها مطابق اصول احكام اسلامى انجام گرفت، تا اين‌كه فرزندم اسفند گذشته، دستور امام عظيم الشأن را شنيد كه جوان‌ها بايد بر عليه كفر بسيج شوند؛ لذا كلاس درس را گذاشت و به جبهه رفت. 4 فروردين به آرزوى خودش - درجۀ شهادت - در فتح المبين - رقابيه - نائل آمد و در قبرستان عنايت‌آباد آباده، جنازۀ شهيد - به دستور خودم - در

محلى كه قبلاً براى خانوادگى تهيه شده بود و به نام حسينيه هست، كنار پنج شهيد از فاميل اين‌جانب با تشريفات رسمى به خاک سپرده شد.

مادر مطلّقه و يک نفر ديگر كه هيچ‌گونه سمتى به شهيد ندارد - به عنوان دوست - مى‌گويند كه بايد جنازه نبش و به شيراز، حمل شود. چون وصيت‌نامه نداشتند وصيت‌نامه‌اى جعلى - كه كاملاً مغايرت دارد با امضاى بچه و خط دفاتر - درست كرده و مدعى است كه بايد نبش قبر كنند. - با اين‌كه مى‌دانيم نبش قبر، به خصوص قبر شهدا حرام است. - كليۀ علماى شيراز و جامعۀ روحانيت آباده نيز با اين كار مخالفت مى‌كنند، ولى آن فرد و مادر مطلقه، كه عنوان مادر شهيد را دارد از موقعيت استفاده مى‌كنند و مرتب در صدد نبش قبر هستند. (با اين‌كه وصيت‌نامه به نظر بنده و كليۀ

علما، مشكوک به جعل است). آيا نبش قبر جايز است؟

آيا پدر شهيد بيش از اين بايد صبر كند كه مرتب جسارت به ساحت مقدس جنازه شهيد شود؟! خواهشمندم فدوى را يارى كنيد و دستور فرماييد كه سپاه آباده و ژاندارمرى آباده جلوى اين‌گونه اعمال زشت را بگيرند و قاطع‌تر اقدام نمايند.

بسمه تعالى، بر فرض كه وصيت‌نامه درست باشد، با فرض گذشتن مدتى از دفن شهيد و احتمال متلاشى شدن جسد، نبش قبر جايز نيست و اقدامات قانونى در اين‌باره با مسئولين مربوطه است.

[سؤال 704] 321

بسمه تعالى 25 / 4 / 1361

دفتر امام خمينى

احتراماً؛ به عرض مى‌رسانم: اين‌جانب پدر شهيد، موضوعى برايم پيش آمده است كه برايتان مختصراً شرح مى‌دهم:

در تاريخ 13 / 2 / 61 جنازۀ فرزند شهيدم را از پادگان قزوين تحويل گرفتم. چون خودم در حال عادى نبودم، برادرم كه در ضمن پدر زن فرزند شهيدم مى‌باشد، جنازه را اطراف تاكستان قزوين كه خودش در آن‌جا ساكن مى‌باشد حركت داده و در آن‌جا به خاک سپردند و بدون اين‌كه من متوجه باشم، وصيت‌نامۀ شهيد را نيز از جيبش بيرون آورده و مخفى كردند و تا كنون به من نشان نداده‌اند؛ ولى فرزند ديگرم و ديگران كه وصيت‌نامه را در دست آن‌ها ديده‌اند، گفته‌اند كه شهيد وصيت كرده است كه او را در بهشت زهرا دفن نمايند. خواهشمند است كه در مورد مسأله شرعى و قانونى اين موضوع، مرا يارى فرماييد.

بسمه تعالى، اگر مدتى از دفن گذشته و بدن متلاشى شده و يا آن‌كه نبش موجب هتک مى‌شود، نبش قبر جايز نيست.

[سؤال 705] 322

بسمه تعالى 10 / 6 / 1361

خواهشمند است كه در مورد مطلب زير پاسخ فرماييد.

مطلب در مورد مرحوم پدرم مى‌باشد كه در 14 سال پيش در مسگرآباد تهران دفن شده است. در آن روز عمه جانم تقريباً بزرگ‌تر ما بود و مسئوليت كفن و دفن را هم در آن روز خودش به عهده گرفت؛ چون ما صغير بوديم. بعد به او كه گفتند: چرا اين‌جا در غربت او را دفن كردى؟ مثل اين‌كه گفته بود: من او را سپرده‌ام و او را جابه‌جا مى‌كنم؛ ولى حالا حرفش اين است كه حرف آن روز را از شدت ناراحتى جواب داده و الآن مى‌گويد: فقط من اين را گفته‌ام كه خدايا: بر تو آگاه باشد كه من او را اين‌جا نمى‌گذارم باشد.

تا به حال نيز آن يكى عمه جانم، دو مرتبه پدرم را خواب ديده كه اين‌جا ناراحت هستم و او پدرم را خيلى ناراحت از دست آن يكى عمه‌ام ديده.

چون بنده فرزند بزرگ‌تر هستم مى‌خواهم مسئوليت خودم را در مورد اين جريان مشخص فرماييد. به اميد پيروزى هر چه زودتر اسلام بر كفر جهانى

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نبش قبر جايز نيست.

[سؤال 706] 323

بسمه تعالى

حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، اى قلب تپندۀ محرومين جهان:

شهيدى از مخلصان امام حسين عليه السلام در قريۀ نيوانسوق - از قراء گلپايگان وصيت كرده است كه او را در مكان مقدس امام‌زادۀ اين قريه به خاک بسپارند؛ ولى قبل از اين‌كه وصيت‌نامۀ شهيد به دست ما برسد جسد مطهرش را در قبرستان آباء و اجداديش به خاک سپرديم. آيا اشكالى دارد كه نبش قبر شود و همان جايى كه شهيد وصيت نموده به خاک سپرده شود؟ تاريخ شهادت شهيد نامبرده: 11 / 8 / 1361

شمسى - پانزدهم محرم سال 1403 مى‌باشد.

سلامت و سعادت شما و تمام مسلمين جهان را از خداوند متعال خواستارم.

بسمه تعالى، اگر مدتى از دفن شهيد گذشته كه بدن متلاشى شده و يا آن‌كه نبش قبر موجب هتک مى‌شود نبش قبر در فرض مرقوم، جايز نيست.

[سؤال 707] ‘ 4384

2. جوان رزمنده‌اى در خط مقدم جبهه مجروح و در بيمارستان شهيد مى‌شود؛ مسئولين چون از موضوع اطلاع نداشتند، بدون غسل و كفن، آن شهيد را دفن كردند؛ پس از مدتى هم‌سنگران شهيد در مراجعت به شهر، جريان را اطلاع دادند؛ حكم شرعى را بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر ممكن است و هتک ميت نيست، بايد ميت را بيرون آورند و تغسيل و تكفين نمايند.

[سؤال 708] ‘ 5535

3. شهداى مكلف و غيره بدون اذن پدر دفن شده‌اند؛ آيا پدر مى‌تواند نبش قبر كند و در مكان ديگر دفن كند يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض وجود غرض عقلايى مانع ندارد.

غسل‌هاى مستحب

[سؤال 709] ‘ 1582

3. كسانى كه در نماز جمعه شركت مى‌كنند، آيا غسل جمعه بر آن‌ها واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، غسل جمعه مستحب است.

[سؤال 710] ‘ 2857

6. آيا اشكال دارد كه غسل واجبى را دو بار انجام دهيم؟ و يا براى غسلى، از خود نيتى بكنيم؛ مثلاً نيت كنيم براى پاكى از گناه؟

بسمه تعالى، در غسل، تكرار نيست و اغسال مستحبه در رساله ذكر شده است.

تيمّم

[سؤال 711] 324

بسمه تعالى 13 / 1 / 1361

1. در مدتى كه در بيمارستان بسترى بودم، تا وقتى كه سِرُم در دستم وصل بود قاعدتاً نمى‌شد وضو گرفت و لذا تيمم مى‌كردم؛ ولى بعد از مدتى كه سِرم قطع شد باز به علت اين‌كه فكر مى‌كردم هنوز هم وظيفه‌ام تيمم است، با تيمم نماز مى‌خواندم. البته يک بار هم از امام جماعت محل خود سؤال كرده بودم كه فرموده بودند تيمم كنم؛ ولى بعدها از يک روحانى در مكه مكرمه شنيدم كه فرمودند: وظيفۀ شما وضو است و از آن به بعد وضو گرفته‌ام. مى‌خواستم بدانم تكليف نمازهايى كه در آن فاصله با تيمم خوانده‌ام چه مى‌باشد و آيا بايد قضا شوند يا خير؟ در ضمن مدتش را درست نمى‌دانم چند وقت است و حدس مى‌زنم.

بسمه تعالى، از وقتى وضو گرفتن مانعى نداشته و حرجى نبوده، بايد نمازهايى را كه با تيمم خوانده‌ايد قضا نماييد و اگر مقدار آن را نمى‌دانيد، هر چه را يقين داريد كه بر ذمۀ شما است به جا آوريد.

2. در همان مدتى كه در بيمارستان بودم، خوابيده نماز مى‌خواندم؛ چون مدتى امكان نشسته خواندن نبود و بعد هم كه امكان داشت، تا آن‌جا كه مى‌شد نشسته خوانده‌ام. در حال خوابيده، اكثر اوقات نماز

را رو به قبله نخوانده‌ام؛ به خاطر طرز قرار گرفتن تخت بيمارستان كه رو به قبله نبود. آيا بايد آن نمازها را قضا كرد؟

بسمه تعالى، هر مقدار از نمازها را كه بدون شرايط خوانده‌ايد و مى‌توانسته‌ايد با شرايط انجام دهيد، بايد قضا نماييد.

3. من ابتدا نحوۀ نشسته نماز خواندن را دقيق نمى‌دانستم؛ به اين صورت كه فكر مى‌كردم نحوۀ نشستنى كه موقع خواندن حمد و سوره هست با نحوۀ نشستنى كه موقع خواندن تشهد هست فرق دارند و با مقايسه با نماز ايستاده، موقع تشهد خواندن، قدرى خم مى‌شدم (از حالت نشسته)، و موقع قيام براى خواندن حمد و سوره، كامل مى‌نشستم و مدتى نمازها را به اين نحو مى‌خواندم تا بعدها كه مسأله را دانستم. آيا در مدتى كه چنين نماز مى‌خوانده‌ام نمازم ايراد دارد يا خير؟

بسمه تعالى، نماز صحيح است.

4. فعلاً از پاى مصنوعى استفاده مى‌كنم كه به نحوى است كه الحمد للّه مى‌شود با آن ايستاده نماز خواند. گاهى به علت خستگى پا و يا احتمال زخم شدن آن، پاى مصنوعى را در آورده و نشسته مى‌خوانم. آيا واجب است كه همواره با پاى مصنوعى به طور ايستاده نماز بخوانم يا خير؟

بسمه تعالى، نماز با پاى مصنوعى واجب نيست مگر نتوانيد ايستاده بخوانيد مگر با آن، كه اگر زحمت و ضرر نباشد، با آن بخوانيد.

مجوّزات تيمم

[سؤال 712] 325

بسمه تعالى 24 / 9 / 1361

با احترام؛ از حضور جناب‌عالى خواستارم كه به سؤال اين‌جانب جواب داده شود. سؤال من بدين ترتيب است:

اين‌جانب 15 ساله مبتلا به يكى از بيمارى‌هاى زنانه شده‌ام و بيماريم اين حالت است كه الآن نزديک به سه سال است كه هرچند يک مرتبه خون‌ريزى شديدى به من دست مى‌دهد كه بيشتر اوقات مدت اين خونريزى به يک ماه و نيم نيز مى‌رسد. به رساله مراجعه كردم، در آن‌جا خون استحاضه اعلام كرده است. و احكام آن همان طور

كه اطلاع داريد به صورتى است كه براى هر وعده نماز، يک بار بايد غسل شود و اين از بودجۀ نفتى من و خانواده‌ام كه هر ماه 40 ليتر مى‌باشد و اين نفت مربوط به بخارى و وسايل ديگرى از اين قبيل مى‌باشد، خارج است. براى حمام بيرون هم، دليل اين است كه نمى‌توانم هر روز هم صبح زود و هم ظهر و هم شب براى غسل بروم. از شما خواستارم كه مرا راهنمايى كنيد كه با اين مشكلات چگونه برخورد كنم.

بسمه تعالى، در ايامى كه حكم به استحاضه مى‌شود، چنانچه غسل كردن براى شما مقدور نباشد و يا مشقت داشته باشد بدل از آن تيمم نماييد، و ساير وظايف از تطهير خود و عوض كردن پنبه را انجام دهيد.

[سؤال 713] ‘ 7006

2. اگر كسى نيمه شب از حيض پاک شد و دسترسى به آب نداشت چه بايد بكند؟

بسمه تعالى، در وقت نماز اگر دسترسى به آب پيدا نكرد، بايد تيمم كند.

[سؤال 714] ‘ 734

3. براى نمازهايى كه خوانده مى‌شود، گاهى اوقات با كمى آب مواجه مى‌شويم و يا گاهى عضوى از اعضاى بدن نجس مى‌گردد و يا صورت و دست‌ها سياه است و براى برطرف شدن آن با مشكلات مواجه مى‌شويم. آيا نماز خواندن با اين وضع صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر آب براى وضو كافى نيست، با تيمم نماز بخواند و در صورتى كه بدن نجس باشد يا مانعى در بدن باشد، احكام مفصله‌اى دارد كه در رساله ذكر شده است.

[سؤال 715] ‘ 196

3. اگر كسى جنب باشد و آب هم نباشد ولى حمام‌هاى شهر، آب داشته باشد، اما چون در آن حمام‌ها احتمال خطر هست - به دليل ناامنى در شهرهاى كردستان - آيا

مى‌تواند با تيمم نماز بخواند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 716] ‘ 5623

2. اگر فردى در هنگام خواب محتلم شد يعنى بدون اختيار جنب شد و امكانات كافى جهت غسل ندارد و صبح زود مى‌خواهد به سر كار برود و تا شب كار كند و به هنگام شب برگردد به خانه و هنوز غسل نكرده؛ تكليف وى در برابر عباداتش چيست؟ آيا مى‌تواند نماز يا روزه و ديگر عبادات را به‌جاى آورد؟ و اگر كارش تحصيل باشد چطور؟ توضيح فرماييد.

توضيح: نبودن امكانات كافى جهت غسل، يعنى چون در زمستان، شرايط هوا نامساعد است و مثلاً در روستاها، بخارى گازى و يا حمام و ديگر لوازم خيلى كم است، شخص نمى‌تواند صبح زود به هنگام اذان غسل كند و يا اگر آب - جهت غسل - بخواهد اسباب زحمت خانواده را فراهم مى‌سازد.

بسمه تعالى، اگر غسل ممكن نيست يا براى او حرجى است، بايد براى نماز و روزه تيمم بدل از غسل نمايد و مجرد زحمت داشتن غسل تكليف را ساقط نمى‌كند.

[سؤال 717] 326

بسمه تعالى

با سلام و درود به امام خمينى و گردانندگان دفتر امام و عرض تشكر از اين‌كه به اين سؤالات پاسخ مى‌گوييد.

1. اگر فرد مريضى كه آب براى او ضرر ندارد، براى وضو و يا غسل احتياج به مادر و كسان ديگرى دارد و آن‌ها نتوانند هر موقع كه لازم شد به او كمک كنند، مى‌تواند براى وضو و غسل تيمم كند؟

بسمه تعالى، اگر خودش دسترسى به آب ندارد و كسى نيست كه برايش آب

بياورد، تيمم كفايت مى‌كند.

2. اگر در خواندن نماز صبح هم احتياج به كمک داشته باشد و به موقع نتوانند كمک كنند، مى‌تواند نماز صبح را قضا كند؟

بسمه تعالى، تأخير نماز تا بعد از وقت جايز نيست و به هر نحو مى‌تواند، بايد در وقت، نماز را بخواند.

3. اگر فرد مريضى كه آب براى او ضرر ندارد، بنا به عللى كه در سؤال شمارۀ يک گفته شد نتواند بعد از بول، خود را بشويد، آيا مى‌تواند با پارچه‌اى خود را تميز كند؟ و آيا بعد از اين‌كه با پارچه تميز كرد، مى‌تواند نماز بخواند و به قرآن دست بزند؟

بسمه تعالى، محل بول با غير آب پاک نمى‌شود؛ ولى اگر نتواند با آب تطهير كند معذور است.

4. اگر كسى بعد از غائط، با پارچه‌اى خود را تميز كرد و نتوانست در سه بار، محل را تميز كند، اگر در دفعاتِ بيش از سه بار تميز كرد، آيا پاک مى‌شود و مى‌تواند نماز بخواند و به قرآن دست بزند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

5. عرق جنب از حرام چيست؟

بسمه تعالى، منظور، عرق بدن است اگر بعد از جنب شدن به حرام، قبل از غسل پيدا شود.

6. كسى كه جنب است مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، بايد به وظيفۀ غسل يا تيمم عمل كند و نماز بخواند.

7. كسى كه قسمتى از بدنش به وسيلۀ بول و مانند آن نجس شود، اگر لباسش پاک باشد مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، بايد بدن خود را آب بكشد و نماز بخواند.

8. اگر كسى كبوترى را بگيرد و بدون اين‌كه اعلام كند، سرش را بريده و بخورد و نداند مال كيست و بعد پشيمان شود، چگونه مى‌تواند جبران كند؟

بسمه تعالى، اگر يقين دارد كه مالک داشته، قيمت آن را ضامن است و اگر صاحب آن را نمى‌شناسد، حكم مجهول المالک دارد.

9. اگر كسى كبوترى را بگيرد و نداند مال كيست و بعد عده‌اى آن كبوتر را از او بدزدند و بعد يكى از آن دزدها كه كبوتر در دست او نيست پشيمان شود، چگونه مى‌تواند جبران كند؟

بسمه تعالى، همه ضامن هستند و كسى كه پشيمان شده، مى‌تواند مطابق جواب سؤال قبل عمل كند.

10. اگر كسى كبوترى را بگيرد و نداند مال كيست و اعلام هم نكند و آن كبوتر بماند و بعد از مدتى جوجه هم بدهد، آيا جوجه‌هايش حلال است؟ اگر حلال نيست، چگونه مى‌تواند آن كبوتر و جوجه‌هايش را حلال كند؟

بسمه تعالى، جوجه‌ها حكم مادرشان را دارند و اگر مالک آن را نمى‌شناسند، حكم مجهول المالک دارد كه در مسأله قبل ذكر شد.

11. آيا بازى كردن فوتبال دستى به قصد ورزش حلال است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

12. اگر كسى جنب باشد و سوره‌هايى كه خواندنش براى او حرام است، به فكرش خطور كند و هرچه سعى كند، از فكرش نرود، آيا گناهى متوجه آن كس است؟

بسمه تعالى، مجرد خطور در ذهن حرام نيست.

13. آيا غسل زير دوش صحيح است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

14. آب قليلى كه براى غسل به كار مى‌رود، بعد از جدا شدن از بدن آيا نجس است؟

بسمه تعالى، نجس نيست.

15. آب شيرهاى خانه حكم چه آبى را دارد؟

بسمه تعالى، حكم آب جارى دارد.

[سؤال 718] ‘ 163

2. بسيارى از مجروحين فلج هستند و از كمر به پايين حس ندارند و قادر به طهارت يا وضو نيستند؛ ولى دست و صورت آن‌ها سالم است. آيا اين طور مجروحين اجازه دارند بدون طهارت يا وضو با خاک تيمم نموده و نماز بخوانند؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه قدرت ندارند، با تيمم نماز بخوانند.

[سؤال 719] ‘ 687

5. اگر در جبهه ظرف آبى باشد كه رزمنده گمان كند اگر با آن آب وضو بگيرد ممكن است بر اثر تشنگى باعث زحمت خود و ديگران شود در اين مورد چه كند؟

بسمه تعالى، تيمم كند.

[سؤال 720] ‘ 687

6. اگر آب در محلى باشد كه مجاهد خوف داشته باشد كه اگر به آن نزديک شود، مورد اصابت تير دشمن واقع شود؛ آيا مى‌تواند براى خواندن نماز تيمم كند؟

بسمه تعالى، لازم است تيمم كند.

[سؤال 721] ‘ 5440

3. اگر جوانى جنب شد و از شرم پدر و مادرش چند روزى به حمام نرفت، آيا مى‌تواند اين چند روز را تيمم كند و نمازش را بخواند؟

بسمه تعالى، شرم موجب سقوط تكليف نيست و بايد غسل كند؛ ولى اگر وقت ضيق باشد بايد با تيمم نماز بخواند و صحيح است.

[سؤال 722] 327

بسمه تعالى

ضمن عرض سلام، خواهشمند است از محضر مبارک حضرت امام سؤال شود كه اگر گروهى به قصد خودسازى و آمادگى بدنى بخواهند به اردويى بروند كه اولاً: احتمال بدهند در آن‌جا آب پيدا نخواهند كرد. ثانياً: يقين بدانند كه آب نخواهند يافت، تكليف آن‌ها در انجام اين مطلب چگونه است؟

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) خمينى را نگهدار.

بسمه تعالى، اگر در وقت نماز آب ندارند و نمى‌توانند تحصيل آب كنند، تيمم كنند و نمازشان صحيح است.

[سؤال 723] ‘ 3344

10. اگر انسان در جايى مانند منزل قوم و خويش جنب شود و به عللى، مثل دور بودن حمام، خجالت كشيدن و امثال اين مسائل، غسل نكند تكليف چيست؟ و همين طور در رابطه با ماندن در كوه و بيابان كه دسترسى به آب نيست، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، عذرهاى ذكر شده مجوز تيمم نيست و بايد غسل كند، ولى اگر

غسل كردن به واسطه نبودن آب يا دور بودن آب و دسترسى نداشتن به آن ميسور نبود، بايد براى نماز تيمم كند.

[سؤال 724] 328

بسمه تعالى 17 / 10 / 1361

خدمت رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

بنده، سرباز اسلام در جبهۀ گيلان غرب با مسأله‌اى روبه‌رو هستم كه اكثر سربازان به دليل جوانى با آن روبه‌رو هستند.

سربازى كه در جبهه آن‌چنان كه بايد و شايد به دليل مسائل جنگى امكان رفتن به حمام را به طور مرتب ندارد و احتياج به غسل جنابت پيدا مى‌كند، تكليف وى چيست؟ آيا بايد هميشه تيمم كند تا به حمام برود يا حكم ديگرى دارد؟

بسمه تعالى، اگر وسيله غسل براى او فراهم نيست، بايد تيمم كند.

[سؤال 725] ‘ 7160

2. كارمند و يا كارگر كارخانه يا شركتى كه هميشه از اول سپيده صبح بايد از منزل خود خارج شود تا در موعد مقرر سر كار حاضر باشد و الّا از طرف مسئول، مؤاخذه مى‌شود و در صورت تكرار اخراج مى‌گردد. قبل از سپيده صبح احتياج به غسل دارد و پيش از صبح وسيلۀ غسل براى وى فراهم نيست. مشخص فرماييد: آيا همين مقدار ضرورت، مجوز تيمم هست يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، تيمم بدل از غسل مجزى است.

[سؤال 726] ‘ 687

3. در صورت تنگى وقت يا مواجه شدن با خطر يا فرصت نداشتن در هنگام حمله، وضو گرفتن و نماز گزاردن چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور نبايد وضو بگيرد و به هر نحو ممكن است با تيمم نماز بخواند، به طورى كه خطر به او نرسد.

[سؤال 727] ‘ 2894

36. اگر در شدت درگيرى جنگ، براى رزمنده امكان وضو گرفتن نباشد آيا مى‌تواند تيمم نمايد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، تيمم بدل از وضو مجزى است.

چيزهايى كه تيمم به آن‌ها صحيح است

[سؤال 728] 329

بسمه تعالى

تيمم به خاک، ريگ، كلوخ، سنگ، گل پخته، مثل آجر و كوزه و نيز سنگ گچ و آهک قبل از پخته شدن و مرمر و ساير سنگ‌ها اگر پاک باشند صحيح است؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 729] ‘ 270

2. بر موزائيک مى‌شود تيمم كرد يا خير و همچنين سجده بر آن جايز است يا خير و نيز مطهر است يا خير؟

بسمه تعالى، مطهر است و سجده بر آن مانع ندارد و در تيمم احتياط شود.

[سؤال 730] ‘ 823

3. آيا تيمم بر شن و ماسه و موزاييک صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، بر شن و ماسه مانع ندارد و همچنين بر موزاييک؛ اگرچه احتياط در موزاييک مراعات شود.

[سؤال 731] ‘ 6984

2. آيا سجده بر روى تسبيح صحيح است؟

بسمه تعالى، اگر از چيزهايى باشد كه سجده بر آن‌ها صحيح است مانع ندارد.

[سؤال 732] ‘ 169

2. در اوايل بيمارى، شبى در خواب ديدم در مسجدى هستم و صوت مبارک حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله و سلم را مى‌شنيدم كه مى‌فرمود: «نمازت را درست كن»، اما خود آن بزرگوار را نمى‌ديدم. بعد فرمود: «نمازش را به او نشان بدهيد». در ميان شبستان مسجد، فرش زيلويى دولا گرفته بودند و من لاى آن را نگاه كردم، ديدم پر از قوطى كهنه و ظروف شكسته است، دانستم اين‌ها نماز من است، از خواب پريدم.

سعى كردم در تيمم با خاک پاک تلاش كنم اما پس از مدتى به چشم درد مبتلا شدم. ناچار تيمم خود را با زدن كف‌هاى دستانم بر گوشۀ بستر خود (تشک) كه شب و روز افتاده و گرد و غبار زيادى گرفته، تيمم مى‌گيرم، آيا صحيح است يا بايد بدون اعتنا به چشم و حساسيت آن، تيمم با خاک خالص بگيرم؟

بسمه تعالى، در صورت امكان، بايد تيمم بر خاک يا سنگ باشد.

[سؤال 733] 330

بسمه تعالى 8 / 8 / 1361

محضر مبارک رهبر انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى، دامت بركاته

احتراماً؛ اين‌جانب آموزگار مى‌باشم و به يک مسأله برخورد نموده‌ام و آن اين است آيا زمين‌هايى كه در زمان طاغوت فرم‌گيرى شده‌اند و به صاحب اصلى زمين، هيچ‌گونه بهره‌اى نمى‌رسد و اين مسأله در منطقۀ الشتر لرستان، هنوز روشن نيست. آيا زمين‌هاى فرمى تيمم دارند يا نه؟ اميد است چاكر را ارشاد فرماييد.

بسمه تعالى، رسيدگى به زمين‌هاى مذكور موكول به دولت اسلامى است و كسى كه يقين به غصب بودن زمين ندارد، تيمم او صحيح است.

[سؤال 734] 331

بسمه تعالى 29 / 8 / 1361

محضر مقدس آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. يک چشم شخصى به كلى كور و نابينا است؛ چشم ديگرش آب آورده كه عمل جراحى نموده؛ دكتر متخصص چشم سفارش نموده: نبايد سرت را تكان بدهى؛ چون براى چشمت ضرر دارد، و نبايد وضو بگيرى و تيمم نمايى؛ و لذا بدون طهارت و بدون اين‌كه رو به قبله باشد، نماز خوانده. اين نماز، چه صورت دارد؟ آيا صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نمازها را بايد احتياطاً قضا نمايد.

[سؤال 735]

2. شخصى يک چشم دارد و چشم ديگرش را هم عمل نموده است. بعد از عمل چشمش، دكتر سفارش نموده: آب براى چشمت ضرر دارد و از تيمم هم - براى اين‌كه غبار به چشمت نرود - بايد خوددارى نمايى؛ لذا او بدون وضو و تيمم نماز خوانده. نماز او چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، بايد بر روى زمين يا سنگى كه غبار ندارد تيمم كند؛ و نماز بدون وضو و تيمم قضا دارد.

3. زنى بچه شير مى‌دهد؛ در حالت شيردادن به بچه، طلاق او چه صورت دارد؟ عدّۀ پيش از طلاق و بعد از طلاق او را مرقوم بفرماييد كه چند ماه بايد عدّه نگاه دارد؟

بسمه تعالى، شيردادن، مانع از طلاق نيست، و اگر حيض مى‌بيند، عدۀ وى سه طهر است وگرنه، در حكم مسترابه است.

4. شخصى سه دانگ از يک عمارت را مالک بوده و به همسرش واگذار نموده است؛ همسر او غير از اين خانه، چيز ديگرى ندارد و اگر آن خانه را بفروشد، شوهرش و خودش بدون خانه مى‌مانند. آيا واجب است كه زن، خانه را بفروشد و به مكه برود يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، كه زندگى زن، وابسته به داشتن آن خانه است، فروش خانه براى حج لازم نيست و مستطيع نيستند.

كيفيت تيمم

[سؤال 736] 332

بسمه تعالى

در تيمم بايد اول نيت كرد و بعد كف دو دست را به چيزى كه تيمم بر آن صحيح است بزند و كف هر دو دست را به تمام پيشانى از جايى كه موى سر مى‌رويد تا ابروها بكشد، و بعد كف دست چپ را به پشت دست راست كشيده و بعد كف دست راست را به پشت دست چپ بكشد؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 737] ‘ 826

2. در تيمم، منظور از كف دست كه بايد پشت دست ديگر كشيده شود، آيا روى انگشتان، جزو كف دست محسوب مى‌شود يا نه؟ و تيمم كسى كه تمام كف دست و روى تمام انگشتان را به تمام پشت دست ديگر كشيده چه صورتى دارد؟ (منظور اين‌كه از روى انگشتان و كف دست، براى مسح پشت دست ديگر استفاده نموده).

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 738] ‘ 1685

7. در تيمم به طورى كه در رسالۀ امام هست بايد دست‌ها را روى ابروها و بالاى بينى كشيد آيا در اين صورت خود بينى هم مسح مى‌شود يا كه اندازۀ مسح، تنها تا ميان دو ابرو مى‌باشد؟

بسمه تعالى، لازم نيست خود بينى مسح شود.

[سؤال 739] 333

بسمه تعالى 28 / 9 / 1361

ضمن عرض سلام و سپاسگزارى به درگاه ايزد يكتا و شكرگزارى نعمت‌هاى

بى‌حد و حدودش، از درگاهش سلامتى امام بزرگوار و توفيقات برادران را طلب مى‌نمايم و تنها از او مى‌خواهيم كه با امر به ظهور ولى‌اش امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) قلب امام را شاد و عزم ملت و امت اسلام را استدام بخشد.

منظور از مزاحمت، چند سؤال داشتم كه خواستم امام جوياى پاسخ آن‌ها باشم. فقط در صورت امكان اگر عرض سلام و التماس دعايمان را خدمت امام برسانيد خيلى خوشحال خواهيم بود.

1. در تيمم آيا دست روى خود بينى هم كشيده مى‌شود و يا منظور امام در رساله از روى بينى، بين دو ابرو مى‌باشد؟

بسمه تعالى، مسح روى بينى لازم نيست.

2. آيا ريش پروفسورى درست است؟ و آيا مى‌شود پشت چنين شخصى نماز خواند؟

بسمه تعالى، حكم تراشيدن تمام ريش را دارد.

3. آيا مسواک كردن با خمير دندان روزه را باطل مى‌كند، بدون اين‌كه آب يا خمير دندان بلعيده شود؟

بسمه تعالى، اگر به حلق نرسد باطل نمى‌كند.

4. آيا با غسل جنابت واجب مى‌شود نماز نافله خواند و يا قرآن خواند و مسح نمود؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

5. آيا خوردن روغن‌هايى كه ايران هم اخيراً از تركيه خريدارى مى‌كند صلاح است؟ چون اين‌جا بعضى از مسلمانان به علت اين‌كه قبلاً صددرصد روغن خوک داخل آن‌ها مى‌كردند، از خوردن اين روغن‌هاى جامد خوددارى مى‌كنند (احتمالاً الآن هم روغن خوک داخل مى‌كنند).

بسمه تعالى، اگر يقين به بودن روغن حرام در آن نباشد اشكال ندارد.

6. آيا انسان مى‌تواند با مادر زن يا با پدر شوهر خود دست بدهد؟ همچنين با خواهر زن و برادر شوهر؟

بسمه تعالى، با مادر زن يا پدر شوهر محرمند و دست دادن بدون ريبه و فساد مانع ندارد؛ ولى با خواهر زن و برادر شوهر جايز نيست.

7. وقتى با برادران دور هم جمع مى‌شويم، نماز را به جماعت مى‌خوانيم؛ چون در اين صورت پيشنماز هم يک دانشجو است و زياد از احكام اطلاع ندارد، بنابراين آيا اين نماز صحيح است؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد.

8. يكى براى نماز صبح وضو مى‌گيرد و در حين وضو گرفتن تصميم دارد اين وضو را نگهدارد و نماز

ظهر را هم با آن بخواند؛ آيا وضو صحيح است و مى‌تواند نماز ظهر را هم با آن بخواند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

9. وقت نافلۀ ظهر قبل از نماز ظهر را امام در رساله با شاخص مشخص كرده‌اند؛ اين مقدار از نظر ساعت چقدر است؟

بسمه تعالى، نسبت به ايام سال و مكان‌ها، ساعت مختلف مى‌شود.

با آرزوى طول عمر امام امت و پيروزى هرچه زودتر رزمندگان در تمام جبهه‌هاى جنگ حق عليه باطل

كيفيت تيمم مقطوع اليد و عاجز

[سؤال 740] 334

بسمه تعالى

حضور مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

به استحضار عالى مى‌رساند: بنده بر اثر كوه افتادگى دست چپم را از دست داده‌ام. به علت بى‌نمازى دربارۀ وضو و تيمم گرفتن براى بنده راه چاره‌اى بگوييد. بنده خيلى استدعا كرده‌ام، ولى جواب صحيح نشنيده‌ام. دستم به مجتهد نرسيده كه استدعا كنم؛ حالا مستمندانه دستم را به دامن امام انداختم كه براى بنده راه چاره‌اى بگوييد. از خداوند تعالى خواستاريم عمر امام را هرچه طولانى‌تر نمايد. دعاگو هستم.

بسمه تعالى، مى‌توانيد وضو بگيريد و اگر دست چپ به كلى از بين رفته، فقط صورت و دست راست را بشوييد و مسح سر و پاها را با دست راست بكنيد و در موردى كه وظيفۀ شما تيمم باشد، دست راست را به زمين بزنيد و پيشانى را با آن مسح كنيد و پشت دست راست را به زمين بكشيد. بلى اگر از ذراع دست چپ باقى است، بايد با آن به جاى كف دست تيمم كنيد.

[سؤال 741] ‘ 122

5. طريقه گرفتن تيمم در جاهايى كه لازم باشد را بنويسيد و آيا مى‌توان يک نفر با يک دستش با من همكارى كند و من را تيمم دهد؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، تيمم با دست سالم و باقى ذراع دست ديگر انجام مى‌شود.

[سؤال 742] 335

بسمه تعالى

حضور محترم مرجع تقليد و رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى (سَلامٌ عَلَيْكُم بِما صَبَرْتُم فَنِعْمَ عُقْبَى الدّار). سؤالات ذيل استفتا مى‌شود:

1. برادرى كه هر دو دستش از آرنج قطع شده و موضع وضوى او نيست، حكم وضو و تيمم او چگونه است؟

بسمه تعالى، شستن دست در وضو، و ضرب و مسح دست در تيمم ساقط است، و بقيه واجبات وضو يا تيمم را بايد انجام داد. و اگر خود او نمى‌تواند، بايد از كسى بخواهد؛ ولو با اجرت كه او را كمک كند.

[سؤال 743]

2. برادرى كه هر دو دستش از كتف و بالا قطع شده و اصلاً دست ندارد در همين مسأله چگونه است؟

بسمه تعالى، حكم در مسأله قبل ذكر شد.

[سؤال 744]

3. برادرى كه دست‌هاى او يا يكى از آن‌ها از مچ قطع شده، وظيفۀ وضو و تيمم چگونه است؟

بسمه تعالى، آنچه از مرفق به پايين باقى مانده، بايد در وضو شسته شود و در تيمم ذراع را به زمين بزند و مسح را انجام دهد.

4. شخصى كه در جهاد سازندگى جهت رانندگى با كاميون‌هاى سنگين استخدام شده و معمولاً كمتر از مسافت شرعى يعنى 24 كيلومتر رفت و آمد مى‌كند و گاه نيز به عنوان مأموريت به مسافرت مى‌رود؛ آيا جزو كسانى است كه شغل آن‌ها سفر است؟ همچنين اگر در هر روز بيش

از مسافت شرعى برود چطور؟

بسمه تعالى، در سفر شرعى كه به عنوان شغل او است، نماز تمام است.

[سؤال 745] ‘ 6903

2. تكليف شرعى وضو و تيمم فردى كه فاقد يک دست يا هر دو دست مى‌باشد چيست؟

بسمه تعالى، تفصيل حكم هر يک از صور در رساله مذكور است.

[سؤال 746] 336

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى ادام اللّه ظله العالى

محترماً؛ اگر كسى كه وظيفه‌اش تيمم است به علت شكستگى يک دست نتواند آن دست را به پيشانى برساند؛ آيا يک دست سالم كافى است جهت كشيدن به پيشانى، يا مكلف به دستور مندرج در مسأله شماره 711 توضيح المسائل مى‌باشد؟ در صورت دوم اگر گرفتن نايب ممكن نباشد، تكليفش را بيان فرماييد. به اميد پيروزى نهايى انقلاب اسلامى در سايۀ آن مرجع عالى‌قدر؛ و السلام.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، با دست سالم تيمم كند و گرفتن نايب لازم نيست.

[سؤال 747] 337

بسمه تعالى

كسى كه دو دست او تا مچ يا آرنج قطع شده باشد تكليف او در مورد وضو و تيمم چيست؟

بسمه تعالى، اگر هر دو دست او تا آرنج قطع شده باشد در مورد تيمم جبهه را بر زمين مسح نمايد و احوط در صورت امكان آن است كه ديگرى را هم نايب بگيرد تا با دست خود پس از زدن بر زمين جبهه او را مسح نمايد. و

در مورد وضو چنانچه ممكن باشد جمع نمايد بين نايب گرفتن غير در وضوى خود، به اين‌كه صورت او را غسل كند و با آب صورت سر و پاهاى او را مسح نمايد و بين تيمم به نحو فوق الذكر وگرنه وضو ساقط است و بايد به همان نحو مزبور تيمم نمايد. و اگر دست‌ها تا مچ قطع شده و ذراعين يا مقدارى از آن باقى مانده حكم او در مورد وضو و تيمم حكم ساير مكلفين است و با ذراعين مسح سر و پاها را در وضو و مسح جبهه را در تيمم انجام مى‌دهد و بايد با ذراع چپ پشت ذراع راست و با ذراع راست پشت ذراع چپ را به احتياط واجب مسح نمايد.

[سؤال 748] ‘ 3731

2. در مسأله تيمم اگر ناخن از حد معمول بلندتر باشد؛ تيمم صحيح است يا باطل؟ مستدعى است جواب را لطفاً مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، تيمم صحيح است.

احكام تيمم

[سؤال 749] 338

بسمه تعالى 15 / 2 / 1361

خدمت پدر بزرگوارم و رهبر كبيرم و امام عزيزم، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى سلام عرض مى‌كنم. پس از عرض سلام؛ پيروزى رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى جنگ را به حضورتان تبريک عرض مى‌كنم و آرزوى پيروزى و نصرت آن‌ها را از درگاه خداوند عزّوجلّ خواستارم. بارى چند سؤال براى اين‌جانب پيش‌آمده كه براى شما مى‌نويسم. اميدوارم كه پاسخ آن‌ها را برايم بفرستيد و مرا سرفراز نماييد.

1. كسى كه تيمم بدل از غسل جنابت كرده؛ آيا مى‌تواند نماز را با جماعت بخواند و

آيا مى‌تواند به مسجد برود؟ و حكم او در خواندن قرآن چيست؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و حكم كسى را دارد كه غسل كرده است.

[سؤال 750]

2. آيا مسأله زير از فتواهاى جناب‌عالى مى‌باشد؟ شخصى جنب براى اولين نماز، يک تيمم بدل از غسل جنابت مى‌كند و براى نمازهاى بعدى اگر آب دارد غسل مى‌كند و اگر آب به قدر وضو دارد يک تيمم بدل از غسل جنابت مى‌كند و بعد وضو مى‌گيرد، و اگر هيچ آب ندارد، دو تيمم مى‌كند. يكى بدل از غسل و ديگرى بدل از وضو. (تلخيص از كتاب همسفر جهاد).

بسمه تعالى، كسى كه تيمم بدل از غسل جنابت كرده، تا آب پيدا نكرده تيمم بدل از غسل بر او واجب نيست و اگر مُحدث به حدث اصغر شده، بايد وضو بگيرد و اگر آب ندارد، تيمم بدل از وضو نمايد.

3. آبى كه بعد از بول و غائط كردن از انسان خارج مى‌شود و رنگ منى را دارد و غليظ هم هست؛ آيا پاک است يا نجس؟ اگر نجس است؛ آيا غسل لازم دارد يا خير؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه

بسمه تعالى، اگر يقين ندارد كه منى است، غسل ندارد. و اگر مى‌داند كه بول هم نيست، پاک است.

[سؤال 751] ‘ 4674

9. در تيمم بدل از وضو براى كسى كه اطمينان دارد تا چندين روز ديگر نمى‌تواند وضو بگيرد، آيا قبل از اذان مى‌تواند تيمم كند يا بايد بعد از اذان تيمم كند؟

بسمه تعالى، تيمم قبل از وقت، براى نماز بعد از وقت صحيح نيست بنابر احتياط.

[سؤال 752] ‘ 1059

3. كسى كه آب براى غسل پيدا نمى‌كند و چند روز نماز مى‌خواند، آيا براى هر نماز يک تيمم بگيرد و يک وضو، يا اين‌كه فقط يک تيمم بدل از غسل بگيرد و براى

نمازهاى بعدى فقط يک وضو بگيرد؟

بسمه تعالى، يک تيمم بدل از غسل كافى است ولى بعد از حدث اصغر براى نماز بايد وضو بگيرد.

[سؤال 753] ‘ 6998

7. اگر به يكى از دلايل شرعى، صبح براى غسل واجب (جنابت) تيمم بدل از غسل كرده‌ايم و حال به دليلى ديگر يا به همان دليل، مجبور به گرفتن تيمم شديم بدون آن‌كه غسل كرده باشيم، آيا تيمم بدل از وضو كافى است و يا باز بايد تيمم بدل از غسل كنيم؟

بسمه تعالى، اگر عذر مجوز تيمم بدل از غسل به حال خود باقى باشد، تنها تيمم بدل از وضو كافى است.

[سؤال 754] 339

بسمه تعالى 20 / 9 / 1361

1. اگر انسان جنب شود و صبح زود، به غسل كردن نرسد و براى نماز صبح، تيمم بدل از غسل كند، آيا صبح اول يا دفعه اول، وضو لازم است يا خير؟ اگر بعداً به غسل نرسد چه حكم دارد؟

بسمه تعالى، اگر تيمم براى ضيق وقت بوده، با وجود آب، براى همان نماز، وضو لازم نيست؛ ولى براى نماز بعد اگر از غسل كردن معذور باشد، بايد تيمم بدل از غسل نمايد.

2. اگر زن در مكه، در حال انجام دادن اعمال، حيض شود، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، صور مختلفى دارد كه در رساله مذكور است.

3. اگر مردى، اول با زن شوهردار زنا كند - در حالى كه خواهر شوهر آن زن هم در منزلش مى‌باشد - و بعد در زمان طاغوت، كار به دادگاه بكشد و دادگاه، زن زناكار را مجبور كند به طلاق، مردى كه با آن زنا كرده و مدتى باز با آن زنا كند و بعد آن را عقد كند، آيا حكمش چيست؟ آيا بچۀ آن‌ها چه مى‌شود؟ آيا قانون مى‌تواند دربارۀ اين شخص، حكم اجرا كند؟ آيا مى‌شود منزلش رفت؟ نماز هم نمى‌خواند.

بسمه تعالى، زنا با زن شوهردار، موجب حرمت ابدى آن زن بر زانى مى‌شود و بعد از طلاق شوهر، ازدواج آن‌ها با هم باطل است؛ و در صورت اعتقاد [به] صحت عقد، بچه‌ها حكم ولد حلال را دارند.

[سؤال 755] ‘ 244

8. آيا تيمم بدل از غسل كه به علت بى‌آبى انجام مى‌گيرد پس از دسترسى به آب هم اعتبار دارد يا بايد با دسترسى به آب، غسل نمود؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، با دسترسى به آب، تيمم باطل مى‌شود.

[سؤال 756] ‘ 1797

10. شخصى جنب شده و نتوانست غسل كند و تيمم بدل از غسل نمود و نماز صبح را خواند و باز نتوانست غسل كند. آيا براى خواندن نماز مغرب و عشا و ظهر و عصر، يک تيمم بدل از غسل كفايت مى‌كند؟ اگر يک تيمم نمود براى نماز ظهر و عصر و باطل نشد، مى‌تواند باز با همان تيمم بدل از غسل، نماز مغرب و عشا بخواند؟

بسمه تعالى، تا عذر مجوز تيمم بدل از غسل باقى است، تيمم بدل از غسل به قوت خود باقى است و اگر بعد از آن، حدث اصغر سر زند فقط وضو يا تيمم بدل از وضو لازم است.

نجاسات

[سؤال 757] 340

بسمه تعالى

حضرت نايب الامام، امام خمينى دامت بركاته، با تقديم بهترين سلام و آرزوى موفقيت در راه پيشبرد اسلام براى شما و تمام امت مسلمان و انقلابى اميدوارم چند مسأله زيرا را با كمال روشنى و در صورت لزوم توضيح كافى جواب عنايت فرماييد.

1. دنبلان به فتواى شما حرام ولى آيا نجس هم مى‌باشد؟

بسمه تعالى، نجس نيست.

2. كسى كه براى اولين بار مى‌خواهد سال خمسى تعيين كند در صورتى كه داراى منزلى جهت مسكن خانواده و ماشينى شخصى براى استفاده خانواده باشد آيا به آن‌ها هم خمس تعلق مى‌گيرد يا خير و در صورت تعلق گرفتن به نرخ خريد قبل و يا روز بايد بپردازد.

بسمه تعالى، موارد مختلف است و بايد نزد مرجع تقليد يا وكيل او تصفيه‌حساب كند.

3. در صورتى كه پيشنماز مسجد دير بيايد و مردم جهت استفاده از فيض اول وقت نماز از روحانى ديگرى كه در مسجد است تقاضا كنند امام جماعت شود آيا اشكالى دارد، آيا حتماً بايستى از پيشنماز اصلى كسب اجازه شود، نماز مردم چطور است؟

بسمه تعالى، اگر هتک امام راتب است اين كار را نكنند.

4. كسى كه براى انجام مأموريت بيست و يک روز به جايى برود هر روز از محل استراحت تا كارش كه حدود 8 تا 12 كيلومتر است رفت و آمد نموده و عصر به محل استراحت برگردد آيا نمازش كامل و يا شكسته است و اگر در ماه رمضان باشد روزه‌اش چه حالتى دارد؟

بسمه تعالى، در مفروض سؤال نماز شكسته است و نمى‌تواند روزه بگيرد.

[سؤال 758] 341

بسمه تعالى 18 / 12 / 1361

1. اين‌جانب به گونه‌اى شده‌ام كه به نظر من نجاست و يا مواد متنجس به تمامى اسباب و ابزار منزل حتى ظروف غذاخورى و فرش‌ها و درها سرايت كرده و زندگى را بسيار دشوار ساخته و اين‌جانب بسيار در عذاب جسم و جان قرار دارم و فرضاً براى ساختن وضو مجبورم بعضى لباس‌هاى خود را تعويض و بعضى از عضوهاى بدن را پاک كنم و اين مطلب بسيار دشوار و از نظر من ديگر مايۀ بروز ناراحتى‌هاى بسيار در ميان اهل خانواده مى‌گردد (البته لازم به تذكر است همۀ اين‌ها ناشى از عدم رعايت افراطى مادر اين‌جانب است) و از طرفى رفتن به مناطق متبركه و مساجد و منازل ديگران براى بنده كه خود را ملزم به رعايت اين مسائل مى‌دانم امكان ندارد و از رفتن به مساجد و... به جهت احتياط اجتناب مى‌كنم. (متذكر مى‌گردم مهاجرت از منزل و يا دور شدن از منزل و اهل آن به هيچ وجه برايم امكان ندارد)

بسمه تعالى، آنچه مرقوم شده وسوسه است و بايد از وسوسه اجتناب كنيد.

2. آيا بستن شير آب در اثناى و هنگام وضو گرفتن (با توجه به وجود آب روى آن) باعث بروز اشكال در صحت وضو مى‌گردد يا خير.

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

3. تارک الصلاة كه به واسطۀ تنبلى و كاهلى و بعضاً عدم اعتقاد قلبى و اصول دين نجس مى‌باشد يا خير، كلاً چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، نجس نيست.

نجاست بول و غائط

[سؤال 759] ‘ 206

4. آيا فضله پرندگان حلال گوشت و مدفوع و ادرار حيوانات حلال گوشت (مرغ و مرغابى و گوسفند و گاو) نجس است يا نه؟

بسمه تعالى، پاكند.

[سؤال 760] ‘ 1487

3. در زمستان از ادرار يا مدفوع - در حين دفع - بخار متصاعد مى‌شود؛ اگر اين بخار با لباس تماس حاصل نمايد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، پاک است.

[سؤال 761] 342

بسمه تعالى 25 / 5 / 1361

محضر مبارک رهبر جمهورى اسلامى حضرت امام خمينى، لطفاً مشكل من را حل كنيد تا هر چقدر دلم بخواهد بتوانم نمازم را آرام و با توجه بخوانم و اصلاً هم به فكر اين حالت ترديد كه ايجاد مى‌شود نباشم به اين صورت كه حالا هر نمازم حداقل دو ساعت از وقتم را مى‌گيرد اما در اين دو ساعت يک نماز آرام و با توجه نمى‌خوانم يعنى نمى‌توانم و دست خودم نيست، هر نمازم را از ترس هجوم انبوه شک‌ها و فكرها و ايجاد آن حالت خيلى تند مى‌خوانم اما باز هم بيشتر وقت‌ها اين حالت و شک‌ها و فكرها برايم پيش مى‌آيد و نتيجه اين مى‌شود كه يک نمازم را چندين مرتبه مى‌خوانم و مدت‌ها نيز در مورد چگونگى پيش آمدن آن حالت فكر مى‌كنم كه ببينم آيا به واسطۀ آن نمازم باطل شده است يا نه اما در طول اين چند ساعت حتى يک ركعت نماز با توجه و آرام نمى‌خوانم (اين‌را نيز توضيح بدهم كه اگر بخواهم اين حالت برايم در نماز كمتر پيش بيايد و يا اصلاً پيش نيايد بايد اصلاً توجهم را از نماز دور كنم و يک

موضوعى را در ذهن خودم بياورم و از اول تا آخر نماز ذهنم را متوجه آن موضوع بكنم يعنى اصلاً به فكر نماز و جملات آن نباشم كه اين اصلاً با روح و فلسفۀ نماز خواندن مغايرت دارد و گاهى نيز اين كار را كه اساساً غلط است انجام مى‌دهم ولى باز هم اين حالت برايم پيش مى‌آيد نمى‌دانم چه‌كار بكنم) و به خدا قسم اين ناراحتى روز به روز مرا لاغرتر مى‌كند و خيلى غصه مى‌خورم كه چرا من يک دفعه اين چنين شدم مرا نجات دهيد.

بسمه تعالى، به وسواس اعتنا نكنيد و طهارت و نماز محكوم به صحت است.

نجاست ميته

[سؤال 762] 343

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى خمينى

گوسفندى مرده، گوسفند كه حرام شده پشم آن را با دست مى‌كند حتى از مغزى پوست بيرون مى‌آيد آن را لباس درست مى‌كند نماز با آن لباس جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، پشم گوسفند ميته پاک است و نماز با آن اشكال ندارد ليكن در صورت كندن از بدن گوسفند ميته اگر زير پشم كه متصل به بدن حيوان است رطوبت دارد بايد تطهير شود.

[سؤال 763] ‘ 6228

4. پنيرى كه از مايۀ حيوانى كه ذبح شرعى نشده درست مى‌كنند، مثلاً پنير كرافت و غيرها، خوردنش شرعاً چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر يقين به ملاقات پنيرمايه با جسم ميته نباشد اشكال ندارد.

[سؤال 764] 344

بسمه تعالى

بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، روحى لک الفداء، مستدعى است مسائل زير را جواب صريح مبذول فرماييد:

1. آيا اجناسى كه از كشورهاى غير مسلمان آورده مى‌شوند و جنس آن‌ها از چرم مى‌باشد (مانند كفش و پوتين و غيره) پاک هستند و پوشيدن آن‌ها جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر احتمال داده شود كه وارد كنندۀ مسلمان احراز تذكيۀ حيوان را كرده پاک است.

[سؤال 765]

2. خوردن كنسرو و گوشت و مرغى كه از كشورهاى خارجى توسط دولت جمهورى اسلامى ايران خريدارى مى‌شود، جايز مى‌باشد و اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، اگر احتمال داده شود كه وارد كنندۀ مسلمان احراز تذكيۀ حيوان را كرده و آن را در دسترس مسلمين قرار داده است محكوم به حلّيت است.

3. آيا مرد مجاز است از پلاتين (طلاى سفيد) به صورت حلقه يا انگشتر استفاده كند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 766] 345

بسمه تعالى 22 / 7 / 1361

محضر حضرت آيت اللّه امام خمينى

نظر به توجهات خاصه جناب‌عالى به مسائل جبهه و رزمندگان عزيز ايدهم اللّه بنصره، بر آن شديم در مورد مسأله ذيل حكم شرع مقدس اسلام را از آن جناب استفتا نماييم.

اخيراً ارتش جمهورى اسلامى ايران اقدام به خريد پوتين‌هاى چرمى از كشور كره

جنوبى نموده است. با توجه به اين‌كه چرم اين پوتين‌ها از حيوانى كه ذبح شرعى نشده مى‌باشد. و پاى انسان در اين پوتين‌ها عرق مى‌كند؛ آيا اين عرق نجس مى‌باشد؟ و نماز خواندن در اين حال چه حكمى دارد؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه

بسمه تعالى، اگر احتمال بدهند كه واردكنندۀ مسلمان احراز تذكيه حيوان را كرده و آن را در دسترس قرار داده، محكوم به طهارت است.

[سؤال 767] 346

بسمه تعالى

شايع شده كه بعضى از اوركت‌هايى كه از كشورهاى غير اسلامى وارد مى‌شود در محل كمربند آن‌ها مقدار كوچكى چرم مشكى رنگ مى‌باشد كه آن از حيوانات نجس مى‌باشد و امكان پاک شدن براى آن‌ها نمى‌باشد و نماز خواندن با آن باطل است كه بعضى‌ها چرم را به دور انداخته و نمازهاى خود را قضا مى‌كنند و عده‌اى هم قبول نمى‌كنند نظر جناب‌عالى در اين باره چيست آيا نجس است؟ و نماز خواندن با آن باطل است؟ در صورتى كه انسان يقين ندارد كه آن چرم پوست چه حيوانى مى‌باشد حكم اين مسائل را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، چنانچه احراز تذكيه نشود نماز در آن جايز نيست و محكوم به نجاست است.

[سؤال 768] ‘ 709

3. لباس‌هايى كه از دار الكفر (مثل امريكا...) به دست مسلمين مى‌رسد معامله و استفاده‌اش چه حكمى دارد؟ (مثل اُوركت امريكايى و اسرائيلى)

بسمه تعالى، اگر در بازار مسلمين به فروش مى‌رسد مانع ندارد مگر آن‌كه بدانند كه از اجزاء حيوانى در آن است و احتمال ندهند كه وارد كننده مسلمان احراز تذكيه حيوان را نموده و آن را در دسترس مسلمين قرار داده است.

[سؤال 769] ‘ 1900

2. لباس‌هاى منسوب به كره يا امريكا يا اسرائيل كه مشتمل بر قطعات چرمى است و در ايران خريدارى مى‌شود نماز با آن‌ها چه حكم دارد؟ و نمازهاى خوانده شده با آن‌ها با جهل به حكم قضا دارد يا خير؟

بسمه تعالى، چرم‌هايى كه از بلاد كفر وارد مى‌شود محكوم به نجاست است مگر اين‌كه احتمال داده شود كه وارد كننده مسلمان احراز تذكيه آن را نموده و در اختيار افراد مسلمان قرار دهد و نسبت به گذشته نماز صحيح است.

[سؤال 770] ‘ 1520

2. آيا لباس يا كفشى كه از چرم ساخته شده و مارک يک مملكت غير اسلامى روى آن خورده باشد، ولى در بازار مسلمين به فروش مى‌رسد، نجس است؟

بسمه تعالى، اگر از بلاد كفر وارد شده، چنانچه احتمال داده شود كه واردكننده مسلمان رعايت تذكيه نموده و در معرض استفاده مسلمان‌ها مى‌گذارد محكوم به طهارت است.

[سؤال 771] 347

بسمه تعالى

آيا پوست‌هايى كه از خارج وارد مى‌شود و در ساختن كفش و امثال آن به كار مى‌رود پاک است يا نجس؟

بسمه تعالى، پوستى كه از بلاد اسلامى وارد مى‌شود محكوم به طهارت است؛ مگر آن‌كه ثابت شود كه ذبح به طريق غير شرعى بوده. و پوستى كه از بلاد غير اسلامى وارد مى‌شود محكوم به نجاست است؛ مگر احراز شود كه ذبح به طريق شرعى بوده يا احتمال داده شود كه وارد كننده مسلمان احراز تذكيه حيوان را نموده است و پوست را در دسترس مسلمين قرار داده است.

[سؤال 772] ‘ 1325

2. جلد ضبط صوت و راديو كه از كشور غير اسلامى آمده و چرم مى‌باشد و احتمال دارد كه چرم را از كشور اسلامى آن‌جا برده باشند، طاهر است يا نجس؟

بسمه تعالى، اگر از دست مسلمانى گرفته شده، با احتمال اين‌كه او احراز تذكيه كرده، محكوم به طهارت است به شرط آن‌كه مسلم مذكور معاملۀ مذكّى با آن بكند على الاحوط.

[سؤال 773] ‘ 1626

3. آيا چرمى كه در كشور فرانسه به فروش مى‌رسد (يا كفش چرمى و غيره)، از آن‌جا كه احتمال ورود از الجزاير دارد، پاک است و پوشيدن يا استفاده كردنش اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، در حكم ميته است.

[سؤال 774] ‘ 1196

2. در مورد كفش‌هايى كه در انگليس از چرم ساخته مى‌شود با علم به اين‌كه مقدارى نسبتاً كم ذبح حلال هم وجود دارد چون بعضى ادعا مى‌كنند كه اين مطلب باعث مى‌شود كه احتياط از تمام كفش‌ها برداشته شود و اين مسأله خيلى مورد سؤال است.

بسمه تعالى، در مفروض سؤال محكوم به نجاست است مگر ثابت شود كه حيوان به طريق شرعى تذكيه شده است.

[سؤال 775] ‘ 1093

3. خلبان‌ها در هنگام پرواز به منظور ايمنى، از كلاه و دستكش مخصوص پرواز و همچنين پوتين كه همگى ساخت كشورهاى خارج مى‌باشد - به طورى كه در داخل كلاه، مقدارى چرم، ولى پوتين و دستكش، تمامى از چرم مى‌باشد - استفاده مى‌كنند، آيا در اثر عرق كردن، سر و دست و پا نجس مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر از بلاد كفر وارد مى‌شود، در صورتى محكوم به طهارت است كه احتمال بدهند وارد كنندۀ مسلمان، احراز تذكيۀ حيوان را كرده و آن را در دسترس مسلمين قرار داده است.

[سؤال 776] ‘ 7057

2. قبل از انقلاب، نيروى دريايى براى پرسنل، كفش فرم از امريكا تهيه مى‌نمود كه جنس اين كفش‌ها چرم مى‌باشد و تعدادى از قبل مانده كه به پرسنل فروخته مى‌شود؛ با توجه به اين‌كه قبلاً فرموديد: «اگر كفش از كشورهايى تهيه شود كه ذبح اسلامى ندارد، چرم آن نجس است» آيا استفاده از اين كفش‌ها كه توسط ارتش جمهورى اسلامى فروخته مى‌شود همين حكم را پيدا مى‌كند؟

بسمه تعالى، جايز نيست، على الاحوط.

[سؤال 777] 348

بسمه تعالى 18 / 4 / 1361

پس از عرض سلام و آرزوى موفقيت و پيروزى اسلام بر كفر، اين‌جانب كه مقلد امام هستم و از ايشان تقليد مى‌كنم در چند مورد برايم اشكالاتى پيش آمده است كه از شما تقاضاى رفع آن را دارم. قبلاً از توجه و يارى شما كمال سپاس و تشكر را دارم.

1 . يكى در مورد اشيا و چيزهايى است كه از چرم حيوانات درست شده است؛ آيا آن‌ها نجس هستند؟ و اگر دست تر به آن‌ها بخورد دست نجس مى‌شود؟ و آيا پوست مار و اشيايى كه از پوست مار درست شده است شامل آن مى‌شود و نجس محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر حيوان تذكيه شود چرم آن پاک است و پوست مار نجس نيست.

2 . اگر انسان در نمازها در عدد سجده‌ها به طور زياد شک كند و حتى در جماعت، آيا بايد به شک خود اعتنا بكند يا نكند؟

بسمه تعالى، اعتنا به شک/ خود نكند.

3 . اگر كسى در تسبيحات اربعه شک كند كه سه تا شد يا دو تا و يا يكى، آيا به شک خود اعتنا بكند يا نكند؟ و در صورت اعتنا، حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، بنا را بر اقل بگذارد.

4 . شخصى مى‌داند منى چه جور و چه شكلى و با چه شرايطى هم در مرد و هم در زن بيرون مى‌آيد و از مسأله 346 رساله آگاه است و به معناى ديگر، منى را از لحاظ جسم و طبيعت ظاهر مى‌شناسد؛ اگر هر رطوبتى غير از منى با شرايط مختلفى مانند شهوت، بى‌اختيار، تحريک، جستن و غير اين‌ها بيرون آيد، آيا آن رطوبت كه مثل منى نيست و مانند آن لزجى و غيره ندارد، حكم منى را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، با شک در خروج منى، حكم به جنابت نمى‌شود.

5 . آيا در رسالۀ امام احكام ديه موجود است؟ و اگر موجود است، در چه منبعى است؟ و آيا پرداخت ديه اجبارى است؟ و آيا مى‌توان با رضايت طرف يا زدن به طور عوض، آن را حل كرد؟ و حكم كسى كه ديه را ندارد بدهد چيست؟

بسمه تعالى، در تحرير الوسيله مذكور است و ديه حكم ساير ديون را دارد.

6 . اگر در نماز در ركعت سوم و چهارم در تسبيحات اربعه سهواً «بسم اللّه» گفته شود و يا اين‌كه سهواً «الحمد للّه» و كلماتى مثل اين‌ها گفته شد، اين سهويات سجدۀ سهو مى‌خواهد يا نه؟ و چند تا مى‌خواهد؛ يكى يا دو تا؟

بسمه تعالى، سجده سهو واجب نيست.

7 . بعد از تشهد سجدۀ سهو، آيا هر سه سلام را بايد گفت يا فقط سلام آخر را؟

بسمه تعالى، فقط السلام عليكم.

8. يک دخترى است به سن 20 كه خواستگارى برايش آمده كه پسر 32 و 33 سالش است و در ضمن پسر خيلى مؤمن و اسلامى است؛ آيا اين تفاوت سنى زياد شرعاً اشكالى ايجاد نمى‌كند و مى‌شود جواب مثبت داد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 778] 349

بسمه تعالى 3 / 10 / 1361

محضر مبارک رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

اكثر پرسنل نيروى هوايى چكمه‌هايى مى‌پوشند كه در زمان طاغوت، دولت از

امريكا خريده و بين آن‌ها توزيع نموده و يا خودشان در زمانى كه در امريكا مشغول تحصيل بوده‌اند، از آن‌جا خريده و با خود آورده و از آن استفاده مى‌نمايند. همچنين اوركت‌هايى وجود دارد كه مانند چكمه‌هاى فوق الذكر، از امريكا آمده و چند تكه چرم در آن وجود دارد. نظر حضرت‌عالى در مورد استفادۀ چكمه و اوركت‌هايى كه چرم آن از امريكا آمده، چيست؟

بسمه تعالى، بدون احراز تذكيه، محكوم به نجاست است.

[سؤال 779] 350

بسمه تعالى 2 / 11 / 1362

دفتر حضرت امام امت، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

پيه صنعتى به عنوان مادۀ اوليه كارخانجات صابون‌سازى، يكى از اقلام واردات كشور ما است كه اغلب از طرف صاحبان صنايع از كشورهاى اروپايى خريدارى و حمل و وارد كشور مى‌شود. چربى موصوف در كارخانجات مربوط، پس از فعل و انفعالات و الحاق مواد ديگر، تبديل به مصنوعات پاک كننده مى‌گردد. در زمينۀ ورود و مصرف كالاى ياد شده اين مسأله مطرح شده است؛ با توجه به اين‌كه اعيان حيواناتى كه به طريق غير شرعى ذبح شده‌اند، نجس بوده و جايز نمى‌باشد و پيه واردۀ حاصل از حيوانات هم معلوم نيست كه آن حيوان به طريق شرعى ذبح شده باشد يا نه و با احتمال نزديک به يقين به صورت غير شرعى ذبح شده‌اند، آيا گمرک، مجاز به ترخيص كالاى موصوف مى‌باشد يا خير؟ خواهشمند است حكم شرعى در خصوص مورد، صادر و جهت اجرا ابلاغ فرمايند.

بسمه تعالى، در فرض مزبور، ترخيص اشكال ندارد.

[سؤال 780] 351

بسمه تعالى

دفتر امام عزيز، با تقديم سلام

محترماً؛ معروض مى‌دارد: به طورى كه مطلعين گوشزد كردند، بعضى مايه پنيرهاى

پودر و قرص و مايع خارجى و همچنين پنيرهاى خارجى كه به ايران وارد مى‌كنند مايه پنيرش از پُرزِ خوک گرفته مى‌شود.

به وسيلۀ لابراتوارهاى دانشگاه آن‌ها را رسيدگى نموده و در صورت صحت، هر حكمى امام فرمودند، ابلاغ فرمايند.

بسمه تعالى، تا اطمينان به‌نجاست نداشته باشيد، محكوم به طهارت است.

نجاست خون

[سؤال 781] ‘ 2872

2. اگر دهان خونى شود، آب كشيدن دندان مصنوعى كه در دهان به دندان طبيعى چسبيده است كه نمى‌شود در بيرون آب كشيد، آيا نحوۀ تطهيرش مانند دندان طبيعى است؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب، حكم دندان طبيعى را ندارد و بايد تطهير شود.

[سؤال 782] ‘ 1958

2. اگر هنگام غذا خوردن، دندان خون بيفتد، آيا دهان نجس مى‌شود و آن غذا را بايد بيرون ريخت يا خورد؟

بسمه تعالى، خوردن خون حرام است؛ مگر مستهلک شده باشد و در اين صورت، لازم نيست غذا را بيرون بريزيد.

نجاست سگ و خوک

[سؤال 783] 352

بسمه تعالى 28 ربيع الثانى 1403 ق

پس از اداى تحيت و با درود فراوان بر امام امت، نايب الامام خمينى و آرزوى

سلامتى كامل ايشان زير سايۀ حضرت ولى عصر عجل اللّه تعالى فرجه الشريف به استحضار مى‌رساند:

اين‌جانب عضو هيئت علمى مجتمع دانشگاهى ادبيات و علوم انسانى (دانشگاه آزاد - مركز اصفهان) در زمينۀ كمک به معلولين و نابينايان مطالب و تحقيقات فراوانى با همكارى اداره روابط عمومى و علمى و بين‌المللى دانشگاه اصفهان از سراسر دنيا جمع‌آورى كرده و ترجمه‌هاى فراوانى هم در اين زمينه داشته‌ام. با در نظر گرفتن اين واقعيت كه تعداد كثيرى نابينا در سنين مختلف در مملكت ما وجود دارد و جنگ تحميلى در طول دو سال و نيم به تعداد آنان افزوده است، لذا از آن‌جايى كه استفاده از سگ‌هاى تربيت يافته مخصوص در هنگام راه رفتن موجب تحرک و فعاليت نابينايان تا مقدار تقريباً برابر با افراد بينا مى‌گردد، لذا در بسيارى از كشورهاى دنيا از اين‌گونه سگ‌ها در هنگام راه رفتن استفاده مى‌كنند.

با توجه به اين‌كه در شرع مقدس اسلام سگ‌ها جزو نجاسات قلمداد مى‌شوند، آيا استفاده از اين نوع حيوان براى نابينايان در كشور ما اشكال شرعى دارد يا خير؟ چنانچه استفاده از آن اشكال شرعى نداشته باشد، به منظور يارى دادن به نابينايان مى‌توان با امكانات مركز توانبخشى وزارت بهزيستى اقدام به تأسيس مراكز كمک‌رسانى به نابينايان با استفاده از سگ راهنما نمود. موضوع براى آن دفتر مرقوم گرديد و خواهشمند است از امام امت روحى فداه سؤال شود چنانچه اين موضوع از لحاظ شرعى اشكال نداشته باشد مورد بررسى و كاوش بيشترى قرار گيرد. و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، از سگ راهنما براى كمک به نابينايان استفاده كردن مانع ندارد، ولى سگ در هر صورت نجس العين است و بايد مسأله طهارت و نجاست در امور مشروط به طهارت مراعات شود.

[سؤال 784] ‘ 6632

4. گِلى كه سگ از بين آن عبور كرده و يا در آن بول مى‌نمايد و بعد هم به‌هم زده شده و در ساختمان مصرف شده؛ آيا از تمام آن گل بايد اجتناب كرد يا خير؟ همچنين آنچه از آلات و ابزار آلوده شده، بايد تطهير شود يا خير؟ زيرا موجب آلودگى ساختمان‌هاى ديگر هم مى‌شود! در ضمن چون ملاقات قسمت‌هاى زياد گل مزبور با عين نجس و يا با گل‌هاى متنجس مع قلة الوسائط معلوم نيست و به طهارت خود باقى هستند؛ آيا مع لحاظ العلم الاجمالى، تمام قشرهاى روى كار كه محل ابتلا است و همچنين آلات و ابزار بنا هم پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر گل به‌هم زده شده و به صورت ملات در ساختمان به كار رفته است، تمام آن گل و ابزارى كه با آن ملاقات نموده محكوم به نجاست است؛ لكن قشر روى بنا اگر سرايت رطوبت ملات لاى آجرها به آن معلوم نباشد محكوم به طهارت است و بايد از وسوسه اجتناب كرد.

[سؤال 785] ‘ 206

6. آيا هم‌خانواده سگ مانند گرگ و غيره همانند سگ نجس هستند؟

بسمه تعالى، نجس العين نيست ولى حرام گوشت و بول و مدفوع آن نجس است.

[سؤال 786] ‘ 5528

3. مطابق تحقيقاتى كه به عمل آمده، به علت ارزانى فوق العادۀ چربى خوک در اين كشور (آلمان) تقريباً تمام موادى كه به نحوى احتياج به چربى دارند (از نان، پنير و كره و روغن و ماست و...) به اين چربى آلوده است، البته در مواردى كه مشخص است اجتناب مى‌شود - كه اين خود، محدوديت بزرگى را ايجاب مى‌كند - اما در مواردى كه مشخص نيست، تكليف چيست؛ در صورتى كه تا كنون چندين نوع جنس كه قبلاً بدون چربى خوک تشخيص داده مى‌شد، اكنون دريافته‌ايم كه با اين چربى بوده است؟

بسمه تعالى، اگر يقين حاصل شود به اين‌كه چيزى از خوک، داخل پنير است، نجس و حرام است و در صورت شک، محكوم به طهارت و حلّيت است.

[سؤال 787] 353

بسمه تعالى 4 / 11 / 1361

دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

با سلام و آرزوى پيروزى اسلام بر كفر جهانى و جهان‌گير شدن انقلاب اسلامى

راجع به نگهدارى سگ و اين‌كه سگى را به عنوان نگهبان منزل نگاه داشتن، مسائلى را پيش‌آورده كه در حل آن عاجز مانده‌ام. مسأله اصلى اين است كه حدود شرعى را در اين كار آگاه نبودم لذا خواهشمند است مرا راهنمايى كنيد. از عده‌اى شنيده‌ام كه آوردن سگ از نظر اسلام ايراداتى دارد، از جمله اين‌كه با آمدن سگ به خانه فرشته‌ها تا هفت خانه از آن‌جا دور مى‌شوند و بركت نيز از آن‌جا مى‌رود. در ضمن سگ مورد نظر وارد اتاق نشده و فقط از حياط در مكانى جدا با طناب بسته شده است. خواهشمند است حدود شرع را در اين مورد توضيح دهيد و ما را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، داشتن آن براى نگهبانى اشكال ندارد.

[سؤال 788] 354

بسمه تعالى

خدمت پدر بزرگوارم، حضرت امام خمينى، سلام عرض مى‌كنم.

اميدوارم كه سلام گرم من را بپذيريد و وجودتان از هر گونه ناراحتى دور باشد.

بارى پدر گرامى، ببخشيد از اين‌كه وقت شما را گرفتم؛ مى‌خواستم يک مسأله شرعى را از آن پدر بزرگوار سؤال كنم و آن اين‌كه بنده در يكى از دهات طارم سفلى معلم هستم. در ده مانند شهر نظافت رعايت نمى‌شود. چنان‌كه خود جناب‌عالى در

رساله توضيح داده‌ايد، تا چيزى را كه يقين نكرده‌ايد، پاک است؛ من در اين ده دارم تقريباً يقين مى‌كنم. مانند اين‌كه، در كوچه‌هاى ده، چندتايى سگ هست و روزى كه باران مى‌آيد سگ‌ها از كوچه‌هاى ده رد مى‌شوند و مردم هم رد مى‌شوند و بعضى‌ها پاهايشان گِلى مى‌شود و با همان پا وارد اتاق مى‌شوند؛ سگ مى‌آيد كنار اتاق يا ايوان بعضى‌ها مى‌خوابد و يا بعضى‌ها در حمام پاهايشان را آب نمى‌كشند، وارد رخت كن مى‌شوند و خلاصه به كفش يا لباس من مى‌خورند، مجبورم كه آن‌ها را آب بكشم در هواى سرد و نظير اين‌گونه برنامه‌ها زياد است؛ حتى در شهر. و موقعى كه مى‌گويم، مرا وسواسى مى‌گويند؛ حتى مادرم و اين هم براى من يک ناراحتى شده است؛ نمى‌دانم چه كنم؟ اى امام بزرگوار! خواهش مى‌كنم كه من را راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر يقين نداريد كه از محلى كه سگ عبور كرده به شما گِل پاشيده، حكم به نجاست نمى‌شود.

[سؤال 789] 355

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى و مرجع عالى‌قدر جهان اسلام، حضرت آيت اللّه العظمى نايب الامام امام خمينى، دام ظله العالى، سلام عليكم

پس از عرض سلام و تقديم ارادت و آرزوى طول عمر و سلامتى آن وجود عزيز و گرانبها جهت خدمت به اسلام و قرآن و مسلمين جهان؛ خواهشمند است به سؤال زير پاسخ دهيد و نظر شريف را اعلام فرماييد:

هنگامى كه به دنبال آمدن برف يا باران، زمين تا مدتى البته پس از قطع برف و باران خيس هست در كوچه‌ها و خيابان‌ها و در هنگام شب (مخصوصاً تهران) سگ در حال رفت و آمد مى‌باشد. با توجه به اين‌كه اين حيوان نجس است زمين نيز نجس مى‌شود و انسان و وسايل نقليه هم از آن‌جاها عبور مى‌كنند و با توجه به خيس بودن زمين، به جاهاى ديگر منتقل مى‌نمايند و به داخل منازل و مغازه‌ها و اماكن مى‌روند. از طرفى

ترشحات ناشى از حركت و تردد و قدم زدن و رفت و آمد وسايل نقليه نيز بر بدن و لباس مى‌نشيند. حال اگر خواسته باشيم اجتناب كنيم، اين كار امكان ندارد. به دليل اين‌كه زندگى انسان فلج مى‌شود و كارها متوقف و اصلاً نمى‌توانيم در چنين روزهايى به بيرون بياييم و قدم بزنيم يا از وسايل نقليه استفاده كنيم. گذشته از آن بايد هميشه به آب‌كشى بدن و لباس و كفش و از اين قبيل كارها بپردازيم و از اصلِ اسلام و محتواى معنوى و روحانى آن باز مى‌مانيم.

حضرت آيت اللّه! لطفاً تكليف شرعى ما را بيان فرموده و راهنمايى‌مان فرماييد. امكان دارد كه در جواب بفرماييد: «چون به چشم خود حيوان را در حال رفت و آمد نديديد، پس يقين حاصل نشد»؛ اما عرض بنده اين است كه مسأله روشن است. مخصوصاً در تهران معمولاً در محلات و كوچه‌ها اين حيوان ديده مى‌شود و خلاصه از همان پياده‌رو و كوچه و خيابانى عبور مى‌كند، كه انسان‌ها و وسايل نقليه مى‌گذرند. خواهشمند است تأكيد فرماييد جواب را هرچه سريع‌تر ارسال نمايند تا از بلاتكليفى خارج شويم. البته در رابطه با نجاسات، مسائلى از اين قبيل فراوان مطرح مى‌شود كه كار مسلمان‌ها و كسانى را كه مى‌خواهند به وظيفه شرعى خود عمل كنند واقعاً بسيار مشكل مى‌كند و زندگى بسيار مشكل مى‌گردد و اين، خداى ناخواسته شايد باعث شود كه انسان از دين زده شود و يک حالت خستگى و ملالت به او دست دهد. در حالى كه ما همه اميد داريم در راه اسلام فدا شويم و اين دين سرتاسر جهان را فرا بگيرد، چرا كه سعادت واقعى در پياده شدن احكام اسلام است. با تشكر؛ و السّلام

بسمه تعالى، تا يقين به نجاست رطوبتى كه به داخل منزل يا به لباس رسيده، نداشته باشيد، حكم به طهارت مى‌شود و از وسوسه بايد اجتناب نماييد و تحقيق لازم نيست.

نجاست مسكر مايع بالاصاله

[سؤال 790] 356

بسمه تعالى 4 / 12 / 1361

دفتر استفتائات امام خمينى، سلام عليكم

با توجه به اين‌كه بعد از پيروزى انقلاب اسلامى، در كارخانجات ترقى و پاكديس اروميه (وابسته به بنياد مستضعفان) مقدار زيادى مشروبات الكلى موجود بود، در جهت مصرف صحيح، طرح توليد سركه در كارخانجات ترقى پياده و در سال 60 شروع به توليد شد.

مع ذلک در جهت پيش‌بينى براى آيندۀ اين كارخانه، با در نظر گرفتن چگونگى دستگاه‌هاى توليد پياده شده و موجود بودن انگور به حد زياد در منطقه، تصميم بر آن گرفته شده است كه از آب انگور سركه توليد گردد. جهت اطلاع نحوه و چگونگى خط توليد فعلى و پيش‌بينى شده به شرح زير به اطلاع مى‌رسد.

1. مواد اوليه شراب‌هاى موجود از قبل انقلاب مى‌باشد؛

سركه <- دستگاه تبديل <- مواد اوليه (شراب)

2.

دستگاه توليد يا تبديل، شامل مخزنى از جنس استيل بوده و تبديل به وسيلۀ جريان هواى گرم و حركت دورانى مواد در داخل مخزن صورت مى‌گيرد.

3.

كليه عمليات توليد و انتقال، بدون دخالت مستقيم دست و به وسيله تجهيزات صورت مى‌گيرد؛

4.

نحوه خط توليد پيش‌بينى شده:

سركه <- دستگاه تبديل <- شراب <- آب انگور

نحوه عمل، درست همانند عمليات فعلى ذكر شده در بالا مى‌باشد؛

مع ذلک نحوه خط توليد پيش‌بينى شده از نظر شرع مقدس اسلام استفتا مى‌گردد.

بسمه تعالى، ساختن خمر و مشروبات الكلى مستى‌آور حرام است؛ ولى تهيۀ سركه از انگور مانع ندارد و شراب اگر به سركه منقلب شود، ولو اين‌كه به وسيله علاج باشد، پاک و حلال مى‌شود.

[سؤال 791] 357

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى خمينى

آب اسپرتو كه به بدن آدم مى‌مالند دكتر سوزن مى‌زند آن آب پاک است يا نجس است در نماز هم اشكال دارد يا نه؟

بسمه تعالى، پاک است و نماز با آن اشكال ندارد مگر آن‌كه نجس بودن يا مسكر مايع بالاصالة بودن آن معلوم باشد.

[سؤال 792] 358

بسمه تعالى

سوزن‌هايى كه از خارج سربسته مى‌آيد و دواى توى آن پاک است يا نجس است اگر به بدن ماليده شود در نماز جايز يا نه؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است و نماز با آن صحيح است مگر آن‌كه از خارج معلوم شود كه نجس يا مسكر مايع بالاصاله است.

[سؤال 793] ‘ 7424

6. هل العطورات المستورة من البلدان الكافرة و التي تحتوي على كحول، طاهرة أم نجسة؟

بسم اللّه تعالى، محكوم بالطهارة.

[سؤال 794] ‘ 435

2. تماس دست با انواع الكل‌ها: صنعتى - شيميايى و الكل سفيد (ماده اصلى مشروبات الكلى) چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر معلوم نيست كه الكل مست كننده و از چيز مايع به دست آمده، محكوم به طهارت است.

[سؤال 795] ‘ 794

3. نظر مبارک دربارۀ الكل چيست؟ آيا نجس است يا پاک؟

بسمه تعالى، الكل صنعتى پاک است، مگر علم به نجاست آن حاصل شود.

[سؤال 796] ‘ 6881

2. در مورد الكل امام فرمودند كه الكل مصنوعى كه در ساختن بعضى چيزها استفاده مى‌شود اگر انسان نداند كه مست كننده است اشكال ندارد. با تحقيق معلوم شده كه همه نوع الكل مست كننده است و بنابراين اگر امام در مورد چيزهايى كه در ساختنشان از الكل استفاده شده جاى اشكال مى‌دانند، پس در مورد رنگ ساختمان كه در همه جاى ساختمان به كار رفته چه بايد كرد؟ آيا مى‌توانيم بگوييم چون اين نوع چيزها ضرر الكل خوراكى (نوشابه‌هاى الكلى) را ندارد اشكال ندارد تماس داشتن با اين رقم چيزها؟

بسمه تعالى، اگر محرز شود كه مست كننده است حرام است، ولى در حكم به نجاست علاوه بر مست كننده بودن شرط است كه از مايع بالاصاله گرفته شده باشد.

[سؤال 797] ‘ 1670

2. آيا شامپو كه بعضى مى‌گويند الكل داخل آن است نجس است يا خير؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است، مگر آن‌كه احراز كند كه از قسم الكل نجس با آن مخلوط است.

[سؤال 798] ‘ 1670

3. آيا الكل سفيد پاک است يا نجس؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است.

[سؤال 799] ‘ 769

2. ما هو رأيكم بالنسبة إلى السبيرتو؟ و بالتالي بالنسبة إلى العطور من حيث الطهارة و النجاسة؟

بسم اللّه تعالى، السبيرتو محكوم بالطهارة إلّا أن يعلم أنّها مسكر و اتخذت من المائع بالأصالة و كذلك العطور محكوم بالطهارة.

[سؤال 800] 359

بسمه تعالى

با درود به رهبر انقلاب امام امت خمينى كبير

اين‌جانب سؤالى داشتم راجع به مسأله نجس بودن ادكلن كه اگر مى‌شود فتواى امام را راجع به اين مسأله و توضيحاتى كه لازم است را عرض كنيد. خيلى ممنون.

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است.

[سؤال 801] 360

بسمه تعالى 1 / 7 / 1360

با سلام خدمت مسئولين دفتر امام و آرزوى موفقيت در كارهايتان؛ سؤالات چندى در مورد نجس يا پاک بودن بعضى از لوازم و موادى كه از آن‌ها استفاده مى‌كنيم براى من و بعضى از دوستانم پيش آمده، اميدوارم در اسرع وقت اين سؤالات را پاسخ دهيد. سؤالات به شرح زير است:

1.

آيا ادكلن مردانه كه در خارج از ايران ساخته شده است و همين طور ادكلن‌هاى ساخت ايران نجس مى‌باشد؟

2.

آيا عطرهاى زنانه ساخت خارج و ساخت ايران نجس مى‌باشد؟

3.

آيا اسپرى‌هاى متداول در بازار مثل مام، تيدوراء، هشت‌درچهار و... نجس است؟

4.

آيا موادى كه در لوازم آرايشى زنانه چه خارجى و چه داخلى به كار مى‌رود نجس است؟

5.

اسپرى‌هايى مثل تافت و النت كه براى مو استفاده مى‌شود پاک است؟

6.

آيا ادو توالت و انترشيو پاک است يا نجس؟ همين طور الكل و...

7.

آيا رنگ‌هايى كه براى رنگ زدن در و ديوار استفاده مى‌شود پاک است؟

در صورت امكان از هرگونه توضيحى خوددارى نكنيد.

بى‌نهايت از لطف شما متشكرم و توفيقتان را از خداوند متعال خواستارم.

بسمه تعالى، تمام مذكورات محكوم به طهارت است. مگر آن‌كه معلوم شود كه با مسكر مايعِ بالاصاله مخلوط شده يا نجاست از خارج به آن رسيده است.

[سؤال 802] 361

بسمه تعالى 30 / 10 / 1361

سلام عليكم، پس از اهداى عرض سلام، اميدوارم كه همۀ شما صحت و سلامت باشيد و توفيق شما را از خداوند تبارک و تعالى مسألت دارم.

دو سؤال شرعى برايم مطرح شده كه از شما خواهش دارم كه جواب آن را مطابق با فتواى امام خمينى مرقوم فرماييد. و آن‌ها به شرح زير مى‌باشند:

1. آيا استعمال ادكلن حرام است يا خير؟ در صورت حرام بودن، آيا به خاطر اين است كه قوۀ شهوت را تحريک مى‌كند؟

بسمه تعالى، حرام نيست.

2. شخص نمازگزار به هنگام نماز جماعت بايد از جلو وصل باشد يا از طرفين و يا هر دو؟ (در اين ميان، اشكال نماز خواندن روبه‌روى ستون چگونه است و قطر ستون چقدر بايد باشد؟)

بسمه تعالى، اگر از جلو يا يكى از طرفين متصل باشد و لااقل يک نفر از صف قبل از خودش را بتواند ببيند اشكال ندارد.

[سؤال 803] 362

بسمه تعالى 14 / 11 / 1360

حضور محترم حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى سلام عليكم

خواهشمند است نظر خود را در مورد استفاده از عطريات و ادكلن‌هايى كه در بازار موجود است و داراى تركيبات الكلى مى‌باشد و خيلى‌ها از وجود الكل در تركيب آن بى‌اطلاع مى‌باشند، اعلان فرماييد.

بسمه تعالى، با فرض بى‌اطلاع بودن، محكوم به طهارت است و همچنين اگر الكل صنعتى باشد.

[سؤال 804] ‘ 5985

4. آيا ادكلن‌هاى خارجى مردانه و زنانه كه انسان نمى‌داند در آن‌ها الكل هست يا نه، نجس هست و انسان به واسطه استفاده از آن بدنش نجس مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است.

[سؤال 805] 363

بسمه تعالى 29 / 9 / 1361

با عرض ارادت و آرزوى سلامتى اميد مستضعفان جهان

1. آيا استعمال عطرهاى خارجى و يا ادكلن حرام است؟

بسمه تعالى، حرام نيست.

2. آيا بازى كردن با پاسور اگر بر سر پول نباشد و فقط براى گذراندن اوقات بيكارى باشد حرام است؟

بسمه تعالى، حرام است.

3. موزيک‌ها و آهنگ‌هايى كه در فيلم‌هاى خارجى شنيده مى‌شود حرام است يا خير؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوک مانع ندارد.

4. آيا تخلفات كوچک راهنمايى و رانندگى براى موتورسواران و دوچرخه‌داران حرام است؟

بسمه تعالى، مراعات مقررات دولت اسلامى لازم است.

و السلام، خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار

[سؤال 806] ‘ 1990

4. آيا استعمال ادكلن در نماز اشكال دارد يا خير و به طور كلى آيا نجس است يا نه؟

بسمه تعالى، محكوم به نجاست نيست و استعمال آن در نماز اشكال ندارد.

[سؤال 807] ‘ 5021

2. آيا استعمال ادكلن كه احتمالاً الكل صنعتى دارد حرام است؟ در مورد عطرهايى كه معلوم نيست الكل دارد يا نه چطور آيا استعمال آن مجاز است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 808] 364

بسمه تعالى 8 / 1 / 1361

سلام عليكم، خواهشمند است اين مسأله شرعى را جواب صريح بفرماييد؛ لطفاً جواب را دقيقاً و از جوانب مختلف مورد بررسى و حلاجى قرار دهيد.

1. آيا الكل صنعتى يا طبى كه در انواع ادكلن‌ها و عطرهاى خارجى و داخلى مورد مصرف قرار مى‌گيرند، با علم به اين‌كه انسان مى‌داند اين نوع الكل‌ها مى‌توانند مست‌كننده باشند، پاک مى‌باشند يا خير؟

بسمه تعالى، پاک است، مگر آن‌كه يقين كند كه مسكر مايعِ بالاصاله است.

[سؤال 809]

2. آيا الكل صنعتى يا طبى كه در انواع ادكلن‌ها و عطرهاى خارجى و داخلى مورد مصرف قرار مى‌گيرند، با علم به اين‌كه انسان نداند اين نوع الكل‌ها مى‌توانند مست‌كننده باشند، پاک مى‌باشند يا خير؟

بسمه تعالى، حكم مسأله قبل را دارد.

[سؤال 810] 365

بسمه تعالى 12 / 7 / 1361

با توجه به اين‌كه بعضى از داروها حاوى الكل مى‌باشند، خواهشمند است چگونگى مصرف آن را، از نظر شرعى اعلام نماييد.

بسمه تعالى، اگر معلوم است كه الكل حرام در دارو هست، مصرف آن جايز نيست، مگر در صورت ضرورت و انحصار معالجه به آن.

[سؤال 811] ‘ 452

2. الكل صنعتى يا ادكلن‌هاى معمولى، با يقين به اين‌كه غير قابل شرب و مسموم مى‌باشند - هر چند يكى از مواد تشكيل‌دهندۀ آن‌ها الكل مست كننده باشد - آيا نجس محسوب مى‌شوند؟ ضمناً به الكل‌هاى معمولى، مواد سمّى اضافه مى‌كنند تا غير قابل شرب باشد و فقط در مصارف صنعتى استفاده شود.

بسمه تعالى، اگر يقين ندارند كه از مسكر مايع بالاصاله گرفته شده يا با آن مخلوط شده، پاک است.

[سؤال 812] ‘ 5561

4. حكم شرعى در مورد دادن دارو بر طبق دستور كتبى پزشک به بيمار، با علم به اين‌كه اين دارو مقدارى تركيبات الكلى دارد، چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، اشكال ندارد.

[سؤال 813] 366

بسمه تعالى 17 / 10 / 1361

دفتر محترم استفتاى امام خمينى، ارواحنا فداه، پس از سلام، استفتا مى‌گردد:

در فرمول بعضى از شربت‌هاى تقويتى كه فقط جنبۀ تقويتى دارند و همچنين بعضى از شربت‌هاى سينۀ بزرگسال و حتى اطفال، الكل طبى (مست‌كننده) به كار رفته؛ 1. تجويز آن‌ها به وسيله پزشكان و فروش آن‌ها در داروخانه‌ها چه وضعى دارد؛ در صورتى كه هيچ‌كدام از آن‌ها چارۀ منحصر به فرد نمى‌باشند؟

2.

همچنين وظيفۀ مقامات بهدارى نسبت به منع ساخت آن‌ها چگونه است؟

3.

در صورت مجاز بودن فروش آن‌ها در داروخانه، آيا بايد نجاست آن‌ها و وجود الكل در آن‌ها به مريض گوشزد شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر معلوم است كه در آن، شراب حرام هست تجويز و صرف آن جايز نيست؛ مگر در مورد ضرورت و انحصار علاج به آن؛ ولى در صورت شک مانع ندارد و تحقيق زياد لازم نيست.

[سؤال 814] ‘ 662

3. الكل پاک است و يا خير؟

بسمه تعالى، الكل صنعتى اگر علم به نجاست آن نباشد پاک است.

[سؤال 815] ‘ 6984

3. آيا داروهايى كه داراى الكل مى‌باشد پاک است؟

بسمه تعالى، حكم خود الكل را دارد كه در رساله است.

[سؤال 816] 367

بسمه تعالى

آيا الكل صنعتى كه در انواع ادكلن‌ها و عطرها و برخى رنگ‌ها و داروها و امثال آن به كار مى‌رود، پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، الكل صنعتى پاک است، مگر آن‌كه يقين به نجاست آن پيدا شود.

[سؤال 817] 368

بسمه تعالى 21 / 12 / 1360

با سلام و دعا و آرزوى طول عمر براى حضرت رهبر؛ خواهشمند است در اين موارد نظر مبارک امام را جويا شويد:

1. آيا الكل صنعتى و طبى نجس هستند؟ اگر جواب مثبت است در مواقع استعمال ضرورى چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است.

2. هر گاه فيلم عكس زنى را كه حجاب اسلامى را رعايت نكرده، مرد نامحرمى كه در شهرى ديگر

است و اصلاً او را نديده و نمى‌شناسد ظاهر كرده و به آدرس وى پست مى‌كند: آيا زن گناهى مرتكب شده است؟ لازم به توضيح است كه عكس گيرنده از محارم زن است.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، و نبود مفسده مانع ندارد.

3. آيا كار كردن زنان در اداراتى كه بايد با مردها مرتباً برخورد داشته و حتى در يک اتاق باشند از نظر شارع مقدس اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، با رعايت وظايف شرعيه و نبود مفسده اشكال ندارد.

[سؤال 818] 369

بسمه تعالى

آيا الكل صنعتى پاک است؟

بسمه تعالى، پاک است.

[سؤال 819] 370

بسمه تعالى

محضر مبارک آيت اللّه العظمى نايب الامام، امام خمينى، دامت بركاته

1. شخصى مويز يا كشمش را مدت چهار يا پنج دقيقه در آب مى‌جوشاند بعد مى‌خورد، آيا حرام مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، حرام نمى‌شود.

2. اگر كسى با دست يا چيز ديگر كارى كند كه منى از او خارج شود حكمش چيست؟

بسمه تعالى، عمل مزبور حرام است.

نجاست فقاع

[سؤال 820] 371

بسمه تعالى

رياست محترم دفتر امام خمينى

لطفاً نظر شرعى و اسلامى خود را نسبت به نوشابۀ ماء الشعير - كه على‌الظاهر در

بازارهاى تهران عرضه مى‌شود - بفرماييد كه آيا حلال است يا حرام و يا مكروه؟ چرا و به چه دليل؟ قبلاً متشكرم

بسمه تعالى، آنچه در بازار است، بر ما معلوم نيست؛ لكن آب‌جو كه به ترتيب خاصى - كه اهل خبره مى‌دانند - گرفته مى‌شود حرام است.

[سؤال 821] ‘ 399

4. خوردن نوشيدنى‌هاى «ماء الشعير» كه بعد از انقلاب به بازار آمده چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر همان آب جو معروف باشد حرام است.

[سؤال 822] ‘ 1811

2. آيا شرب ماء الشعير حرام است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر آب‌جو است حرام است.

[سؤال 823] 372

بسمه تعالى 7 / 12 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى رهبر كبير انقلاب، امام خمينى

در مورد حليت نوشابۀ ماء الشعير كه توسط شركت بيلاسو در تهران و ساير استان‌هاى ايران پخش و به مصرف غذايى مى‌رسد نظر مباركتان را بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر آب جو است حرام است.

[سؤال 824] ‘ 1040

8. ما حكم ماء الشعير الذي يباع في أسواق الجمهورية الإسلامية؟

بسم اللّه الرحمن الرحيم، إذا كان من مصاديق ما يسمّى بالفقّاع، يحرم بيعه و شربه.

نجاست كافر

[سؤال 825] 373

بسمه تعالى

خدمت برادران ارجمند دفتر حضرت امام سلام عرض مى‌كنم و اميدوارم در كارهايتان موفق و پيروز باشيد.

من دانشجوى دانشگاه شيراز هستم و مى‌خواستم از شما درباره نجس بودن كمونيست‌ها سؤال بكنم و اين‌كه بايد از آن‌ها دورى بكنيم يا نه؟ زيرا همان‌طورى كه شما مى‌دانيد در محيط دانشگاه دانشجويان مسلمان و كمونيست با هم درس مى‌خوانند و از سلف سرويس و بوفه تعاونى و خوابگاه و بقيه وسايل دانشگاه با هم استفاده مى‌كنند و خود من نزديک دو سال است كه با يک دانشجوى كمونيست در يک اتاق زندگى مى‌كنم البته در خوابگاه‌هاى ديگر هم مسلمان‌ها و كمونيست‌ها با هم در يک اتاق هستند. لطفاً مرا راهنمايى بكنيد و همچنين ذكر كنيد كه تكليف بقيه دانشجويان مسلمان چه مى‌شود.

بسمه تعالى، اگر منكر اصول دين يا يكى از ضروريات دين باشند نجسند.

[سؤال 826] ‘ 457

2. هل يعتبر النصارى عيناً نجسة و كيف يمكن التعامل معهم و نحن في بلدان الكفر هذه؟

بسم اللّه تعالى، غير المسلم محكوم بالنجاسة.

[سؤال 827] 374

بسمه تعالى 14 / 9 / 1358

محضر مبارک حضرت آيت اللّه امام خمينى، دامت توفيقاته

با سلام و بندگى به خاک پاى مبارک و با آرزوى توفيق آن حضرت در راه اسلام، به

عرض مبارک مى‌رسد: اين جانب اهل سبزوار، در مجاورت همسايه‌اى قرار داريم كه از درويش‌هاى گنابادى مى‌باشد كه نام بزرگ سلسله‌شان سلطان حسين تابنده يا حضرت آقاى رضا على‌شاه مى‌باشد. با اين‌كه درويش مى‌باشد، مسجد مى‌آيد نماز مى‌خواند و خيلى هم اظهار علاقه به آن حضرت مى‌نمايد. ولى همسايۀ ديگرى داريم ايشان مى‌گويد: اين‌ها پاک نيستند و معاشرت با اين‌ها حرام است و حضرت امام هم اين فرقه را كافر مى‌دانند و دستور آزار و اذيت شخص نامبرده را مى‌دهد. و عده‌اى به منزل نام برده حمله كردند. نام برده از منزل خود رساله آن امام بزرگ را نشان داد و گفت ما يكى هستيم و همه مسلمانيم و آقاى ما با حضرت امام ملاقات كرده و اختلافى نيست و شما خدمت امام نامه بنويسيد، اگر ما نجس بوديم و امام دستور داد ما را سنگسار كنيد. از آن امام بزرگوارم تقاضا دارم اطلاعاتى در اين بابت به ما بدهيد.

بسمه تعالى، كسى كه منكر خدا يا رسول يا ضرورى دين نيست، محكوم به اسلام است و مؤمنين از هر عملى كه موجب تفرقه است، بپرهيزند.

[سؤال 828] ‘ 304

3. آيا اشخاصى مثل اديسون به بهشت (به خاطر اختراع) مى‌روند؟

بسمه تعالى، غير موحد راه به بهشت ندارد.

[سؤال 829] ‘ 1008

2. در مورد كافر و نجس بودنش فرموده‌ايد: «بچه‌اى كه پدر يا مادر و يا يكى از جدّ و جدّه‌اش مسلمان باشند پاک است». آيا صرف مسلمان بودن يكى از اين‌ها حين انعقاد نطفه كفايت مى‌كند. بنابراين اگر بعد از انعقاد نطفه همگى كافر شدند، بچه پاک است يا نجس؟ اگر حين انعقاد نطفه همگى آن‌ها كافر بودند، بعد از انعقاد، يكى از آن‌ها اسلام آورد بچه پاک است يا نجس؟

بسمه تعالى، اگر در حين انعقاد نطفه مسلم بوده‌اند، ميزان، حين انعقاد نطفه است، و كافر شدن پدر و مادر بعد از آن موجب حكم به كفر بچه نمى‌شود؛

ولى اگر در حين انعقاد نطفه كافر بوده‌اند و بعد يكى از آن‌ها يا هر دو مسلمان شوند، بچه محكوم به اسلام است.

[سؤال 830] ‘ 3677

7. آيا غير مسلمان كافر است يا خير؟

بسمه تعالى، كافر است.

[سؤال 831] 375

بسمه تعالى

با سلام و درود به امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و با سلام و درود بر شما رهبر عزيز و لرزانندۀ ستمگران و با درود به رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل

رهبر عزيز انقلاب، خمينى بت‌شكن دام عزه، روحى له الفداء، چون ما به قدر كافى علم و آگاهى نداريم و نمى‌توانيم تمام مسائل روزمره را حل كنيم، به اين دليل، سؤالى را كه شخصى از اين‌جانب پرسيد و بنده در جواب عاجز ماندم برايتان مى‌فرستم و اميدوارم كه جوابش را بدهيد تا آن شخص را از اضطراب خاطر راحت كنيد. اين‌جانب به اين دليل اين سؤال را مى‌پرسم كه چون در توضيح المسائل شما به اين مورد اشاره‌اى نشده بود و سؤال اين است كه: اگر شخص مسلمان باشد و تمام اعمال مسلمانان و اسلام را انجام دهد، اما پدر اين شخص مسلمان نباشد (يعنى به طور كامل و به كل فقط خدا را قبول كند و هيچ دينى را نپذيرد) و هرچه فرزند نيز امر به معروف و نهى از منكر كند پدر نپذيرد و خود نيز چون سنش كم است و دختر مى‌باشد و اختيارى از خود ندارد يا اين‌كه جايى را ندارد كه از خانۀ پدر بيرون برود، بايد چه كند؟ زيرا كه او نماز مى‌خواند اما خانه و زندگى پدرش به علت ندادن خمس و زكات و همچنين بى‌اعتقادى او به اسلام، حرام است. تكليف شخص كه دختر نيز مى‌باشد چيست؟

بسمه تعالى، مانع ندارد در خانۀ پدر بماند، ولى اگر بى‌اعتقادى پدر در حد

كفر و ارتداد باشد بايد در امورى كه طهارت در آن شرط است مراعات طهارت را بنمايد.

[سؤال 832] 376

بسمه تعالى

محضر مقدس امام امت، خواهشمند است بفرماييد اهل كتاب پاک هستند يا نه؟ اگر پاک هستند آيا در مسافرت‌ها مى‌توان از غذاهاى آن‌ها به غير از گوشت كه ذبحش اسلامى نيست، استفاده كرد؟

بسمه تعالى، غيرمسلمان نجس است و چيزى كه با رطوبت با بدن او ملاقات كند، نجس مى‌شود.

[سؤال 833] 377

بسمه تعالى 27 / 12 / 1361

پدر و مادرى پسرى دارند 25 ساله كه با هم زندگى مى‌كنند. در سن 11 سالگى پسر يكى از چشم‌هاى خود را از دست داد و اين موضوع برايش عقده شد، به‌طورى كه پول از پدر برمى‌داشت و به سينما مى‌رفت و بعضى مواقع در حدود 6 - 7 ساعت در سينما مى‌ماند. با مشورت يكى از مبلغين تصميم گرفتند تلويزيون بخرند و در نتيجه سينما رفتن او كم شد تا بعضى مواقع در هفته يک روز سينما مى‌رفت. در دانشگاه قبول شد و عشق فراوان به مطالعه داشت. در نتيجه متمايل به ماركسيسم شد. پدر اطلاع كافى و سواد كافى نداشت و مادر بى‌سواد بود. آنچه او را نصيحت كردند نتيجه نگرفتند، تا به حزب توده متمايل شد و خيلى فعاليت در راه حزب مى‌كرد ولى حدود مدت يک سال است كه فعاليت او كم شده به‌طورى كه خيلى از دوستان خود را ترک كرده و فعلاً به كار دامدارى مشغول است، ولى هواخواه حزب بوده است و نيز با جمهورى اسلامى موافقت كامل دارد.

1. دربارۀ طهارت و معاشرت با او تكليف چيست؟
2.

از پدر و مادر ارث مى‌برد يا خير؟

3.

اگر ممكن است پدر و مادر را راهنمايى نماييد كه تكليف آن‌ها در برابر اللّه چيست. با او مماشات و مدارا كنند تا ان شاء اللّه برگشت نمايد يا او را طرد كنند؟

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيست محكوم به اسلام است و از پدر و مادر ارث مى‌برد، لكن تا ممكن است بايد او را ارشاد نمايند.

[سؤال 834] 378

بسمه تعالى

با درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران امام خمينى

چند سؤال داشتم كه خدمت شما عرض مى‌نمايم:

1. آيا حكم كافر بر كمونيست‌هاى امروزى صدق مى‌كند؟ اگر چنين است آيا عرق آنان كه بر روى صندلى مى‌ماند و پس از مدتى خشک مى‌شود فرد مسلمانى را كه روى آن مى‌نشيند و عرق مى‌كند نجس مى‌نمايد؟

بسمه تعالى، اگر واقعاً كمونيست هستند نجسند و عرقشان صندلى را نجس مى‌كند.

2. آيا آمدن زن‌ها در قبرستان در صورتى كه مزاحم فاتحه دادن مردان شوند اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

3. آيا خمس به لباس و اوركت و پوتين و ساعت و... كه غنيمتى هستند و بچه‌ها از جبهه مى‌آورند تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، خمس ندارد.

4. آيا همراه داشتن قرآن و مفاتيح كوچک موقعى كه انسان به توالت مى‌رود اشكال دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد ولى سعى كنند همراه نبرند.

5. اگر مسجدى روحانى نداشته باشد و مثلاً دو روحانى اطراف آن مسجد نيز صلاحيت آن را نداشته باشند كه پشت سرشان نماز خوانده شود آيا جايز است نماز جماعت در آن مسجد به امامت يک فرد

غير روحانى مورد تأييد برگزار شود؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند.

[سؤال 835] 379

بسمه تعالى

محضر مقدس و محترم مسئولين دفتر امام خمينى حفظه اللّه تعالى رهبر محبوب جهان و اميد مستضعفان و محرومان و رنج‌ديدگان و مقتداى بزرگ مسلمين جهان.

با عرض سلام و ارادت بسيار، چند سؤال داشتم كه مى‌خواستم فتواى رهبر و مقتداى بزرگ و امام را در اين موارد بدانم. قبلاً از مزاحمت عذر فراوان مى‌خواهم.

1. آيا شخصى كه نماز نمى‌خواند و قهراً از نجاسات پرهيز درستى ندارد، در صورت انكار نكردن اسلام و ضروريات آن نجس است يا طاهر و از رطوبت بدن او بايد پرهيز شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول خدا يا يكى از ضروريات دين نباشد نجس نمى‌شود.

2. آيا صلۀ رحم در صورتى كه باعث تضعيف روحيه و احياناً قطع رويه امر به معروف و نهى از منكر شود و مناعت طبع انسان را كم كند يا از بين ببرد واجب است؟ يا قطع آن لااقل تا مدتى كه اين حالات از بين برود اشكال ندارد؟ لطفاً جواب هر دو قسمت سؤال را بفرماييد.

بسمه تعالى، قطع رحم جايز نيست و سعى كنند مفاسد را با تنبيه و موعظه برطرف كنند.

3. نقاشى صورت انسان و حيوان چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر مجسمه نباشد اشكال ندارد.

[سؤال 836] 380

بسمه تعالى 1 / 12 / 1361

محضر آيت اللّه العظمى امام خمينى

مستدعى است نسبت به مسألۀ زير اظهار نظر فرمايند:

آيا پيروان دين‌هاى مسيحيت و عيسويت كافر و نجس هستند يا خير؟ و اگر جواب

مثبت است چگونه ازدواج موقت با آن‌ها جايز است؟

بسمه تعالى، غير مسلمان خواه از اهل كتاب باشد يا از غير اهل كتاب كافر و محكوم به نجاست است و ازدواج موقت مرد مسلمان با زن كتابيه اشكال ندارد.

[سؤال 837] ‘ 7312

2. پدرم نماز نمى‌خواند، البته مادرم به ظاهر مسلمان هست و نماز مى‌خواند. البته پدرم نيز دم از اسلام مى‌زند، اما اعمال او بر ضد اسلام است. نماز، روزه، و غيره را انجام نمى‌دهد و حتى يک بار يادم هست كه شراب خورده، حال من نمى‌دانم آيا پدرم كافر حساب مى‌شود و نجس است يا نه؟

بسمه تعالى، تا انكار خدا و رسول و احكام ضرورى اسلام نكرده محكوم به اسلام است و مجرد مخالفت عملى كفر نيست.

[سؤال 838] 381

بسمه تعالى

پس از شكر و سپاسگزارى خداوند متعال و درود بر پيامبر گرامى‌اش محمد صلى اللّه عليه و آله و سلم و با سلام به امام امّت چند سؤال داشتم كه ذيلاً به عرض شما مى‌رسانم:

1. افرادى كه منافقانه كار مى‌كنند در ارگان‌هاى دولتى، ممكن است در آن ارگان نماز هم بخوانند، ولى خارج از ارگان فحش نسبت به خدا و رسولش مى‌دهند و گاهى اوقات هم توهين و كفر مى‌گويند و حتى امام خمينى را فحش و ناسزا هم مى‌گويند، آيا اينجور افراد مرتد هستند و حكم كافر را دارند؟ و آيا نجس مى‌باشند يا حكم ديگرى دارند؟

بسمه تعالى، اگر منكر خدا و رسول و ضرورى دين نباشد محكوم به كفر نيست.

2. افرادى كه به خدا اعتقاد دارند، ولى نماز نمى‌خوانند و مى‌دانند نماز ركن دين است، و حتى چند سال پيشنماز مى‌خوانده‌اند الآن حكم آن‌ها چيست؟ و آيا رابطه با آن‌ها درست است يا نه؟

بسمه تعالى، بايد آن‌ها را امر به معروف نماييد.

[سؤال 839]

3. افرادى كه در قلب به خدا ايمان دارند و گاهى اوقات با زبان انكار و منكر خدا مى‌شوند و اميد به او ندارند ولى خالصانه براى جمهورى اسلامى كار مى‌كنند حكم اين‌ها چيست؟

بسمه تعالى، اگر انكار از روى قصد باشد محكوم به ارتداد و نجاست هستند.

4. آيا لباس و شلوار كسى كه شب در خواب شيطانى و منى از او خارج شده با شستن محل منى پاک مى‌شود يا بايد تمام لباس يا شلوار را شست‌وشو دهيم؟

بسمه تعالى، شستن همان موضعى كه نجس شده كافى است و لازم نيست تمام لباس شسته شود.

5. در مورد غنيمت‌هايى از قبيل: فانوسقه، شلوار ارتشى، ساعت، انگشتر و وسايل شخصى ديگر اگر رزمنده آن‌ها را بياورد حكم آن‌ها چيست؟ و اگر غير رزمنده كسى كه در شهر جنگى نگهبانى داده بياورد حكم آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، رزمندگان مى‌توانند آن‌ها را براى خود بردارند.

[سؤال 840]

6. حكم كسانى كه منكر خدا و رسولش هستند، مثل كمونيست‌ها ولى براى جمهورى اسلامى كار مى‌كنند و روابط دوستانه با مسلمانان دارند آيا طبق سورۀ ممتحنه آيه يک بايد رابطه با آن‌ها قطع كرد يا حكم ديگرى دارند؟

بسمه تعالى، كافر و نجس هستند و اگر در ربط با آن‌ها مفسده باشد بايد رابطه را قطع نمود.

7. من خودم مدت زيادى است از تقريباً يک سال قبل از جنگ در شهر دزفول نگهبانى مى‌دادم و تا قبل

از باز شدن مدارس سال 60 - 61 تمام وقت جبهه بودم، ولى از وقتى كه حمله‌هاى بستان و فتح المبين مى‌خواستند شروع بشوند و تقاضاى نيرو كردند من مايل بودم به جبهه بروم ولى مادرم از اين كار جلوگيرى مى‌كردند ولى قبل از حمله‌ها راضى به جبهه رفتن بودند، آيا مى‌توانم بر خلاف رضايت پدر و مادرم به جبهه بروم و در حمله شركت كنم، يا بايد آن‌ها را راضى كنم و در ضمن نامزد هم دارم و خانوادۀ نامزدم نيز از رفتن من به جبهه الآن جلوگيرى مى‌كنند. در صورتى كه من از صميم قلب دوست دارم الآن به جبهه بروم تكليف من چيست؟

بسمه تعالى، اگر داوطلب هستيد طورى عمل كنيد كه موجب اذيت پدر ومادر نشويد.

در آخر از تمام برادران دفتر امام به‌خاطر فداكارى‌هاى زيادى كه براى ملت مستضعف ايران مى‌كنند شخصاً تشكر مى‌كنم. اگر يک عكس از تصوير امام با امضاى او برايم بفرستيد بسيار ممنونم.

[سؤال 841] ‘ 220

2. پدرم مردى كافر است و اجداد وى ضد انقلاب هستند، در رساله نوشته كه حتى عرق بدن كافر هم نجس است، چه كنم؟ ناگفته نماند اگر خداوند مرا هدايت نمى‌نمود و مادرم مرا يارى نمى‌كرد چه بسا مانند آن‌ها ديوانه بار مى‌آمدم.

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيستند كافر نيستند.

[سؤال 842] 382

بسمه تعالى 22 / 2 / 1361

با درود بر امام امت خمينى بت شكن، اميد مستضعفان و در هم كوبندۀ مستكبران و با درود بر شهداى اسلام و رزمندگان جبهه‌هاى حق عليه باطل. و با درود بر شما روحانيون مبارز كه در سنگر حوزه حافظ اسلام راستين و احيا كنندۀ تشيع علوى هستيد.

مشكلى دارم و آن اين است كه خانواده‌اى كه در آن زندگى مى‌كنم، يک خانوادۀ غير اسلامى است. تنها من و مادرم در اين خانواده نماز مى‌خوانيم. (كه مادرم نيز در انجام اين فريضۀ الهى سهل‌انگار و غير كوشاست) از زمانى كه به ياد دارم، پدرم نماز

نمى‌خواند. (البته به كلّى منكر نيست). برادرم قبل از انقلاب، فردى مسلمان بود، اما متأسفانه بعد از انقلاب، از راه راست الهى منحرف گرديده و كمونيست شده و اكنون به كلى منكر خداست و جزو حزب توده است. يكى از خواهرانم نيز كمونيست مى‌باشد و بى‌حجاب است و خواهر ديگرم نيز بى‌حجاب است. و تنها من در اين خانواده سعى در انجام احكام الهى دارم.

اكنون از شما تقاضا دارم مرا در اين مسائلى كه برايم پيش آمده راهنمايى فرماييد و به اين سؤالاتم پاسخ دهيد:

آيا زندگى من در چنين خانواده‌اى صحيح است؟ آيا حكم كافر بر اين‌ها وارد مى‌شود؟ آيا نماز و روزۀ من كه با اين افراد در تماس هستم، صحيح است؟ و آيا من بايد اين خانواده را ترک كنم يا خير؟ و ضمناً اگر حكم الهى مبنى بر ترک خانواده توسط من قرار گرفت، آيا ولايت پدر و مادر نسبت به من باقى است يا از بين مى‌رود؟ و آيا نمازها و روزه‌هايى را كه تا كنون گرفته‌ام و با كافر (برادر و خواهرم) در تماس بوده‌ام، صحيح است يا بايد قضا كنم؟ ضمناً تصميم گرفته‌ام كه اگر تكليف الهى بر ترک خانه قرار گرفت، روزها در خدمت بسيج باشم و هزينۀ زندگيم را از اين راه تأمين كنم و شب‌ها نيز يک كلاس ديگرى را كه از درسم مانده، به پايان ببرم؛ چون در كلاس سوم نظرى درس مى‌خوانم. و السلام على عباد اللّه الصالحين

بسمه تعالى، اگر كسى منكر خدا يا پيغمبر شود يا معتقد به نقص در رسالت اسلام باشد محكوم به نجاست است و در امورى كه مشروط به طهارت است بايد از او اجتناب شود، ولى مراوده با او و زندگى با چنين شخصى در يک خانواده اگر موجب فتنه و فساد نباشد اشكال ندارد و نماز و روزۀ گذشته محكوم به صحت است.

[سؤال 843] ‘ 7337

2. آيا اهل كتاب جزو كسانى هستند كه اصل نجاست در مورد اينان صدق مى‌كند؟

بسمه تعالى، نجس هستند.

[سؤال 844] ‘ 4031

2. برادر همسر من كافر است و صراحتاً اعلام كرده؛ ولى همسرم نمى‌تواند از او ببُرّد و همچنان با برادرش گرم است، تكليفم چيست؟

بسمه تعالى، در حد صلۀ رحم مانع ندارد و كافر محكوم به نجاست است و تصرفات زن در منزل شوهر و بيرون رفتن زن از خانه منوط به اجازۀ شوهر است.

[سؤال 845] 383

بسمه تعالى 21 / 1 / 1361

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله سلام عرض مى‌كنم.

پس از عرض سلام، اميدوارم حال شما خوب باشد. با عرض معذرت از گرفتن وقت عزيزتان، به مسأله‌اى از كتاب رسالۀ احكام كه مطابق با فتواى آن‌جناب است برخورد نموده‌ام؛ مسأله، مربوط به مرتد شدن است. اگر كسى كه از مسلمان زاييده شده است و مسلمان باقى مانده است و دربارۀ مرتد شدن اصلاً اطلاعى نداشته است كه معناى آن چيست و چطور مى‌شود كه انسان مرتد مى‌شود و چه خواهد شد بعد از اين شبى در اثر ناراحتى و عصبانيت شديد از موضوعى و از روى بى‌خردى، حرفى بزند كه مرتد شود كه در حالت معمولى اصلاً نمى‌زند و سپس بخوابد و فرداى آن شب از خداوند طلب عفو و بخشش كند در حالى كه به خداوند اعتقاد داشته و دارد و خواهد داشت، آيا هنوز هم مرتد است؟

و ديگر اگر اين شخص متأهل باشد و بعد از آن وقتى كه در آن حالت مرتد شد زنش حامله گشت، آيا اين زن و شوهر بر هم حرام هستند و اين بچه از نظر شرعى فرزند آن‌ها خواهد بود يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، ارتداد حاصل نشده است و زن و شوهر بر هم حلال هستند و بچه حلال زاده است.

[سؤال 846] ‘ 1932

5. آيا از نظر حضرت آيت اللّه، ارامنه كه پيرو دين عيسوى هستند نجس هستند يا خير؟

بسمه تعالى، غير مسلمان محكوم به نجاست است.

[سؤال 847] 384

بسمه تعالى 4 / 7 / 1361

حضور محترم آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله

اين‌جانب و يكى از دوستانم در كشور امريكا مشغول به تحصيل هستيم. مدتى است كه در مورد بعضى از مسائل كه مربوط به نجس و پاكى مى‌شود براى ما سؤال به وجود آمده كه پس از مطالعه، متوجه شديم كه اكثر دانشجويان مسلمان در اين كشور با آن روبه‌رو هستند.

حال مشكلاتى چند از مسائلى كه ما روزمره با آن روبه‌رو هستيم كه در مورد پاكى و دورى از نجاست‌ها است براى حضرت‌عالى توضيح مى‌دهيم تا ما را راهنمايى فرموده كه چطور و تا چه حد بر ما رعايت اين مسائل واجب است:

1. در مورد غذاهاى مختلف و قوطى شده كه احتياج به استفادۀ روزانه بعضى از آن‌ها برايمان وجود دارد - از قبيل نان، كره، شير، پنير، لوبيا، ماهى و يا رب گوجه فرنگى كه در مورد لوبيا، خودمان در كارخانۀ آن، كار كرده و شاهد بوده‌ايم كه دست غير مسلمان با لوبيا تماس حاصل مى‌كند - آيا از استفادۀ تمامى اين غذاها بايد امتناع جوييم؟

بسمه تعالى، تمام چيزهاى خوردنى - اعم از دربسته و باز - تا احراز نجاست آن و لو با تماس با كافر با رطوبت نشود محكوم به طهارت و حلّيت است؛ مگر در اجزاى حيوانى كه در بلاد كفر محكوم به نجاست و حرمت است، مگر حلّيت آن به وجهى ثابت شود.

[سؤال 848]

2. منازلى كه در آن سكونت داريم، از دستگيرۀ در گرفته تا يخچال و گاز و موكت و روى پيشخوان آشپزخانه تماماً به وسيلۀ غير مسلمان دست خورده كه البته چيزهايى كه قابل آب كشيدن است، آن‌ها را آب مى‌كشيم؛ يا اين‌كه چون در اين‌جا زندگى مى‌كنيم، نشر فرهنگ اسلامى، جزئى از برنامۀ كارمان هست؛ بنابراين گاهى اتفاق مى‌افتد كه افرادى غير مسلمان براى بحث و گفت‌وگو در اين مورد به منزلمان آمده و بالنتيجه با بعضى از وسايل خانه تماس حاصل مى‌كنند، آيا بايد هر دفعه تمام اين وسايل را - از قبيل صندلى يا موكت را كه آن‌ها با لباس مرطوب روى آن نشسته‌اند - آب كشيد؟ يا در مورد بعضى از دوستان كه خانم امريكايى مسلمان دارند و خانوادۀ خانم، مسلمان نيستند و براى ملاقات فرزندشان مكرراً به منزل ايشان مى‌روند و چون از اقوام نزديک هستند، با تمام وسايل منزل تماس حاصل مى‌كنند؛ فتواى حضرت‌عالى در اين مورد چيست؟ و چگونه بايد با اين افراد رابطه داشت كه مورد ناراحتى و زدگى آن‌ها - خداى ناخواسته - از اسلام عزيز نشود؟

مهم‌تر اين‌كه گاهى اين افراد، علاقه‌مند به مطالعۀ قرآن كريم مى‌شوند و طبق مسأله 139 حضرت‌عالى، نمى‌توانيم؛ با اين موضوع چطور بايد برخورد كرد كه مورد ناراحتى به وجود نيايد؛ مخصوصاً در مورد اقوام نزديک؟

بسمه تعالى، تمام افراد مسلمان و چيزهاى مورد ابتلاء شما محكوم به طهارت است، مگر اين‌كه بدانيد ملاقات با غير مسلمان يا نجس‌كنندۀ ديگرى با رطوبت كرده باشد.

[سؤال 849]

3. در مورد دستگاه‌هاى رخت‌شويى و خشک كن كه در اماكن عمومى وجود دارد و تمام افراد از آن استفاده مى‌كنند نيز مسائلى مطرح است كه به فرض شستن لباس‌ها در منزل و خشک كردن آن‌ها به طور طبيعى، مشكلات زير هنوز وجود دارد كه نياز به

راهنمايى حضرت‌عالى در اين موارد نيز داريم:

الف. چون روزها در دانشگاه كه دور از محل سكونتمان مى‌باشد به سر مى‌بريم و خصوصاً در روزهاى گرم تابستان لباسمان به وسيلۀ عرق بدن و يا در فصول ديگر به وسيلۀ باران و برف، مرطوب مى‌شود و روى صندلى و ميزهايى كه مشتركاً به وسيلۀ افراد استفاده مى‌شود، مى‌نشينيم. بنابراين تقريباً هميشه لباس ما نجس است و برايمان مسأله نماز خواندن با اين لباس در طى روز در دانشگاه وجود دارد.

ب. و يا مشخصاً در مورد خشک‌كن‌ها كه افراد غير مسلمان هم از آن‌ها استفاده مى‌كنند و با در نظر گرفتن اين‌كه امكان آب كشيدن آن دستگاه‌ها وجود ندارد. و همچنين اكثر منزل‌هاى اين‌جا بدون حياط و اصولاً آپارتمان كوچک است و جايى براى آويزان كردن لباس نيست؛ خصوصاً در زمستان كه در بعضى ايالات شش ماه از سال است؛ چگونه و تا چه حد بايد رعايت اين مسائل را با وجود اين چنين مشكلاتى كرد؟ (با در نظر گرفتن اين‌كه يک دانشجو، با محدوديت زمانى هستيم) البته به اين فكر بوديم كه لباس نماز خود را با دست، شسته و در هواى آزاد خشک كنيم كه با مشكل ديگرى روبه‌رو شديم كه نجاست از طريق رطوبت لباس كه روى صندلى‌هاى نجس مى‌نشينيم به لباس و بدنمان سرايت مى‌كند كه بايد روزى سه مرتبه دوش گرفته كه اين برايمان دچار اشكال مى‌كند؛ خصوصاً در طى روز كه مجبور هستيم در دانشگاه بمانيم. خواهشمند هستيم ما را در مورد مسائل فوق و ارشاد بفرماييد.

بسمه تعالى، تا علم به نجاست نداريد، مى‌توانيد معاملۀ طهارت نماييد و سرايت نجاست به واسطۀ رطوبت به مقدارى است كه علم به سرايت پيدا شود.

[سؤال 850] 385

بسمه تعالى 4 / 7 / 1361

محترماً نظر به اين‌كه شركت تعاونى تهيه و توزيع صنف اغذيه‌فروشان و مواد

غذايى تهران در شرف تأسيس مى‌باشد و داوطلبان عضويت در آن تعاونى مى‌بايست معرفى‌نامۀ خريد سهام جهت ارائه به بانک و واريز سهام به حساب آن شركت را از اين كميته دريافت دارند كه اين مسأله، مشكلى را براى اين كميته ايجاد نموده و آن اين‌كه در حال حاضر تعدادى از فروشگاه‌هاى اغذيه و كارخانجات توليدكنندۀ مواد غذايى توسط اقليت‌هاى مذهبى اداره مى‌شود، كه اين‌گونه مواد غذايى اكثراً توسط كارگران اقليت‌هاى مذهبى، توليد و در مجامع و معابر عمومى مورد مصرف عامۀ مردم قرار مى‌گيرد، كه اين مسأله به نظر مى‌رسد داراى اشكالات شرعى باشد، لذا خواهشمند است با عنايت به موارد ذكر شدۀ فوق، با نظرات خود، اين كميته را ارشاد و با مشخص نمودن مسأله شرعى فوق، راهگشاى پيشرفت صنف فوق باشيد.

بسمه تعالى، اگر معلوم نباشد كه اغذيۀ توليدى، مشتمل بر حرام و يا نجس باشد، خريد و فروش و استفادۀ آن اشكال ندارد.

[سؤال 851] ‘ 1971

5. بنده در يكى از روستاهاى گيلان‌غرب كه اهالى اين روستا اهل حق مى‌باشند با زن و بچه‌ام زندگى مى‌كنيم، آيا وقتى كه مردم اين روستا كه اهل حق مى‌باشند و اهل نماز و روزه نيستند و نياز مى‌كنند و نياز درست هم مى‌كنند و براى ما مى‌آورند، ما مى‌توانيم از اين نياز بخوريم و يا اگر همسايۀ ما براى ما از غذايى كه براى خودش درست كرده است بياورد، مى‌توانيم استفاده كنيم؟

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا پيغمبر يا يكى از ضروريات دين باشند و در حكم مسلمان نباشند، محكوم به نجاست هستند و چيزى كه با رطوبت، به دست و بدن غير مسلمان تماس پيدا كند نجس مى‌شود.

[سؤال 852] 386

بسمه تعالى 28 / 9 / 1361

مدت سه سال مى‌گذرد كه ديگر هيچ‌گونه شكى در ذهنم نمى‌باشد. آيا بنده بعد

از آن‌كه شكّم برطرف شد بايستى توبه مى‌كردم يا نه؟ يعنى بنده يک مرتبه كه شكّم برطرف شد شروع به عبادت كامل كردم و به دستورات رساله امام نيز عمل مى‌كردم آيا بدون اين‌كه وقتى شكم برطرف شد توبه بكنم آيين اسلام را پذيرفتم. البته منظور از توبه يعنى نيت نكردم كه خداوند از اين وقت ديگر بر تو و بر رسولت محمد صلى‌اللّه عليه و آله و سلم ايمان آوردم. اين را نگفتم. آيا اين مدت عبادتم و ايمانم درست است يا خير؟

منتظر جواب سؤال مى‌باشم. نگرانى مرا برطرف كنيد.

بسمه تعالى، نيت لازم نبوده و اعمال شما صحيح است.

[سؤال 853] 387

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر انقلاب اسلامى ايران امام خمينى

اين‌جانب يكى از خواهران حزب اللهى مى‌باشم كه در قسمت بازرسى خواهران در يكى از ادارات دولتى (پست) مشمول خدمت هستم.

در اين محل خواهران مسيحى زيادى مراجعه مى‌كنند تا نامه و بسته‌هاى خود را پست كنند و چون در هنگام بازرسى الزامى است كه بدن آن‌ها را تفتيش كنيم از اين نظر اشكالى براى من و ديگر همكارانم به وجود آمده و آن اين است كه يا شنيده شد و يا به عبارت ديگر شايعه شده كه مسيحيان پاک نيستند و رسيدن دست ما به بدن آن‌ها و باز تماس دست ما با مسلمان‌هاى ديگر از نظر شرعى اشكال دارد آيا مسيحيان پاک نيستند و اگر هستند يهوديان چطور؟ خواهش مى‌كنم به طور واضح بيان كنيد تنها اگر مسيحيان پاک هستند و يهوديان پاك نيستند علتش چيست و چون هر دوى آن‌ها داراى كتاب هستند و دين آن‌ها از اديان الهى است.

بسمه تعالى، غير مسلمان نجس است و اگر دست با رطوبت به بدن او برسد نجس مى‌شود و بدون رطوبت نجس نمى‌شود.

[سؤال 854] ‘ 341

3. تارك الصلاة كه بواسطۀ تنبلى و كاهلى و بعضاً عدم اعتقاد قلبى به اصول دين مى‌باشد نجس مى‌باشد يا خير، كلاً چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، نجس نيست.

[سؤال 855] ‘ 7161

2. آيا حجاب از ضروريات اسلام است؟ منكر آن و كسانى كه به اين دستور الهى مخصوصاً در جامعه اسلامى بى‌اعتنايى مى‌كنند چه حكمى دارند؟

بسمه تعالى، اصل حكم حجاب از ضروريات است و منكر آن حكم منكر ضرورى را دارد و منكر ضرورى محكوم به كفر است، مگر اين‌كه معلوم باشد كه منكر خدا يا رسول نيست.

[سؤال 856] 388

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، متّع اللّه المسلمين بطول بقائه

1. گروهى در رابطه با مسائل سياسى دستگير و زندانى هستند؛ چون افراد مسلم و غيره در يک بند و يا چند بند با هم هستند و عدّه‌اى از آن‌ها با داشتن عقيدۀ ماركسيستى و يا متهم به آن، على الظاهر كلمۀ شهادتين را گفته و نماز هم مى‌خوانند و از مرام قبلى دفاع نمى‌كنند، آيا از نظر اسلام پاكند يا خير؟ و ضمناً اگر شعار و نمازشان تاكتيكى باشد، حكمش چيست؟ آيا مسلمين در استصحاب حكم كفر اين‌ها مجازند يا خير؟

بسمه تعالى، كسى كه شهادتين را اعتراف دارد و قول يا عملى كه موجب ارتداد مى‌شود از او سر نزده، محكوم به طهارت است.

2. اكثر افرادى كه در رابطه با منافقين دستگير شده‌اند و زندانى هستند و بعداً به اشتباه خودشان پى

بردند (با اقرار خودشان) مى‌گويند: ما در موقع فعاليت براى سازمان روزه نگرفته‌ايم و الآن مى‌خواهيم روزه بگيريم؛ آيا مسافرت آن‌ها سفر معصيت بوده يا خير؟ آيا كفارۀ روزه واجب است يا خير؟ اگر كفاره واجب شود، چگونه به جا بياوريم اگر هم قضا و هم كفاره را بگيريم، تكليف ما لايطاق لازم مى‌آيد يا خير؟ تمنا مى‌شود جواب مسأله را لطف نموده مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، سفر در ايام نفاق به منظور پيگيرى كار و هدف منافقين، حكم سفر معصيت دارد و روزه‌اى كه عمداً افطار شده، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد.

[سؤال 857] 389

بسمه تعالى

خدمت حضرت آيت اللّه العظمى، امام خمينى، دام ظله العالى

1. كسى كه در حال تحقيق عقايد خود هست، يعنى مسلمان فطرى است وليكن مى‌گويد آنچه تا حال ياد گرفته‌ام تقليدى بوده است و اكنون مى‌خواهم تحقيق كنم كه اصلاً مثلاً خدا و يا پيغمبر هست يا نه؟ آيا چنين كسى كافر است يا نه؟

بسمه تعالى، تا انكار اصول دين نكرده، محكوم به اسلام است.

2. ثنا كه در خطبۀ جمعه واجب است، چگونه است؟ آيا حتماً «الثناءُ للّه» و امثال اين بايد بگويد؟

بسمه تعالى، كلمۀ ثنا لازم نيست و آنچه دلالت كند بر ثناى حق تعالى، كافى است.

3. محارب در صورتى كه مجبور به ارعاب و محاربه بوده، وليكن آدم نكشته، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، موارد مختلف است و موكول به دادگاه‌هاى اسلامى است.

4. آيا فقيه مى‌تواند در صورت اثبات حكم محارب به واسطۀ علم يا بيّنه، حد آن را عفو كند؟

بسمه تعالى، عفو صحيح نيست، مگر در مواردى كه فقيه مصلحت اسلام را در عفو ببيند.

5. اگر كسى هم شرايط دزدى برايش صادق است و هم محارب، حدش چيست؟

بسمه تعالى، اگر سارق بوده، اولاً حد سرقت و بعد از آن، حد محارب بر او جارى مى‌شود، ولى در لصّ يعنى راهزن اگر محارب بوده، فقط حد محارب دارد.

[سؤال 858] 390

بسمه تعالى

پس از عرض سلام و تقاضاى طول عمر و عزّت امام از درگاه خداوند متعال.

پدر و مادرى دارم كه نه نماز مى‌خوانند و نه روزه مى‌گيرند؛ جمهورى اسلامى را هم قبول ندارند؛ به امام و روحانيت فحش مى‌دهند و اگر پايش پيش آيد، برادر بزرگم اسلام و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم را نيز مسخره مى‌كند، خمس و زكات را هم نمى‌دانم كه مى‌دهند يا نه؛ ولى خدا را انكار نمى‌كنند و در بعضى كارهايشان هم خدايا به اميد تو مى‌گويند (البتّه برادر بزرگم اين طور هم نيست). خلاصه، كارهاى واجب را انجام نمى‌دهند؛ ولى خوب، صفات نيک اخلاقى دارند. دو بار هم با ايشان صحبت كرده‌ام ولى سودى نكرده؛ فقط معلوم شد كه ولايت فقيه را قبول ندارند. حالا:

1.

آيا ايشان كافرند؟ در اين‌صورت بايد چه كرد؟ آيا مى‌شود در خانۀ آن‌ها غذا خورد؟

2.

برادرانم هم همين طور هستند. بايد با آن‌ها چه كرد؟ (برادر بزرگم وضعش بدتر از همه اين‌ها است).

3.

هر حكمى كه دربارۀ رفتار من بدهيد آيا دربارۀ رفتار شوهرم با ايشان نيز صادق است؟

4.

اگر كافر نيستند، سودمندترين كار از نظر اسلام براى ايشان چيست؟

بسمه تعالى، كسى كه منكر خدا و پيغمبر و ضروريات دين نباشد كافر نيست و شما اگر مى‌توانيد - ولو با رفتارتان - آن‌ها را ارشاد نماييد.

[سؤال 859] ‘ 3506

5. شخصى است سالمند كه با وجود داشتن دختران و پسران كوچک و بزرگ، از مدت‌ها قبل به لحاظ گرايش فرزندانش به ايدۀ كمونيستى و جانبدارى همسرش (مادر خانواده) از آن‌ها، تنها خانۀ شخصى خود را در اختيار آن‌ها گذارده و جداى از آن‌ها به

صورت انفرادى زندگى مى‌كند؛ اكنون تكليف او را معيّن كنيد كه آيا مى‌تواند به خانه برگردد و بقيۀ عمر را در خانه زندگى كند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر خانه در ملک او باقيست، اختيار با خود او مى‌باشد و

نبايد سبب تقويت و تأييد انحراف آن‌ها شود و نيز اگر [فرزندان او] منكر يكى از توحيد يا رسالت و يا حكم ضرورى دين باشند، نجس هستند؛ بايد از آن‌ها اجتناب نمود.

[سؤال 860] ‘ 1328

6. آيا انكار عدل يا امامت باعث خروج از اسلام و محكوم به كفر است؟

بسمه تعالى، اگر تنها انكار عدل يا امامت باشد، موجب خروج از مذهب حق مى‌گردد.

[سؤال 861] 391

بسمه تعالى 31 / 6 / 1361

دفتر استفتائات امام خمينى؛ با سلام

خواهشمند است به سؤالات ذيل به طور كامل جواب دهيد:

1. آيا تارک الصلاة كافر است؟

بسمه تعالى، كافر نيست و ترک نماز از گناهان كبيره است.

2. اگر زنى مدت بيش از هشت ماه در خانۀ شوهر نماز نخوانده باشد، شوهر مى‌تواند او را طلاق دهد؟ اگر چنانچه مى‌تواند، به چه صورت مى‌باشد؟ و السلام

بسمه تعالى، اختيار طلاق با شوهر است و تا ممكن است او را نصيحت و وادار به نماز كنند.

[سؤال 862] ‘ 744

4. همسايه‌اى داريم كه صابئى مى‌باشد، حكم برخورد با صابئين و ديگر كسانى كه صريحاً خدا و اديان را انكار نمى‌نمايند - خصوصاً در خوردن غذاها و آبشان و داد و ستد با آنان - چگونه است؟

بسمه تعالى، غير مسلمان محكوم به نجاست است.

[سؤال 863] 392

بسمه تعالى

از شركت مخابرات ايران به حضور محترم دفتر حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى تقديم مى‌دارم:

1.

اگر كسى قرآن را عمداً يا سهواً به زمين بزند آيا كفر محسوب مى‌شود يا خير؟

2.

آيا كتابى كه آيۀ قرآن در آن است اگر عمداً و يا سهواً زمين بزند كفر مى‌شود يا خير؟

3.

آيا اسم «اللّه» يا اسم امامان يا پيغمبر اسلام در آن باشد اگر عمداً يا سهواً زمين بزنيم كفر محسوب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، تا شخص انكار خدا يا رسول يا يكى از ضروريات را نكند حكم به كفر او نمى‌شود.

[سؤال 864] ‘ 3328

4. بسيارى از افراد به ظاهر مسلمان، نماز نمى‌خوانند و بسيارى از اعمال واجب را انجام نمى‌دهند؛ بلكه كارهاى حرام نيز مى‌كنند؛ آيا چنين شخصى همانند افراد غير مسلمان، نجس محسوب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، حكم كافر ندارند.

[سؤال 865] 393

بسمه تعالى 1 / 12 / 1361

محضر محترم دفتر امام خمينى، دامت افاضاته، احتراماً؛ استفسار مى‌گردد:

1. ظاهر اهل كتاب پاک بوده و مصافحه با آن‌ها و داد و ستد - اعم از اشياى خشک يا تر، امثال پنير يا خيارشور - با آنان اشكال شرعى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، غير مسلمان طاهر نيست و با ملاقات با رطوبت نجس مى‌شود.

2. در مكانى وارد شديم كه اشخاصى مشغول نماز جماعت مى‌باشند؛ تشخيص عدالت امام جماعت چگونه است تا در آن مكان اقتدا كنيم؟

بسمه تعالى، اگر از ناحيۀ اقتداى نمازگزاران اطمينان به عدالت پيدا شود، اقتدا مانع ندارد.

[سؤال 866] ‘ 2570

5. هل تحكمون بنجاسة الكتابي و أهل الدروز و الذين حُكم بكفرهم، كالبعثيين و الشيوعيين؟... و الذين نشكّ بكونهم كتابيين أو لا؛ لإخفائهم مذهبهم؟

بسم اللّه تعالى، يحكم بنجاسة جميع فِرَق الكفّار؛ من الكتابي وغيره، وكذا كلّ مَن ارتدّ عن الإسلام أو حُكم بكفره.

[سؤال 867] ‘ 1328

4. فرق كافر و فاسق چيست و حكم ارتباط با آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، ضوابط كفر و ايمان در رساله مذكور است و مسلمانى كه واجب را بدون عذر ترک كند يا حرامى را مرتكب شود فاسق است.

[سؤال 868] ‘ 2857

3. اگر شخصى بداند كه نماز، چيز خوبى است و بداند كه دستور خدا است و فلسفۀ آن را نيز بداند اما به دلايل خاص خودش نخواند كافر است؟ و آيا بايد همسر و دخترانش از او رو بگيرند؟

بسمه تعالى، اگر انكار نكند كافر نيست.

[سؤال 869] ‘ 2857

4. اگر شخصى خمس و زكات ندهد آيا مالش بر همسر و فرزندانش حلال است؟

بسمه تعالى، جواب آن معلوم شد.

[سؤال 870] ‘ 987

3. كسانى كه نماز نمى‌خوانند اكثراً جاهلند. آيا مسأله كافر كه در رسالۀ عمليه بدان

اشاره شده است به عنوان منكر ضروريات دين، آيا اين افراد را شامل مى‌شود؟

بسمه تعالى، مجرد نماز نخواندن، انكار ضرورى نيست.

[سؤال 871] 394

بسمه تعالى 29 / 8 / 1361

تهران، جماران، دفتر امام خمينى

پس از عرض سلام خدمت امام امت و همگى شما و طول عمر براى امام عزيز؛ اميدوارم كه در پيشبرد اهداف مقدس اسلام و پيروزى كامل آن موفق و پيروز باشيد.

اين‌جانب در دورترين روستاهاى اين كشور زندگى مى‌كنم برايم مسائل و مشكلاتى پيش آمده كه اميدوارم با سؤال از امام، پاسخ فرماييد.

چندين سال است كه ازدواج كرده‌ام. خودم خيلى دنبال مسائل دينى و شرعى هستم و مقلد امام هستم ولى متأسفانه همسرم زياد به مسائل دينى اهميت نمى‌دهد و بعضى اوقات، پس از خيلى سر و صدا، يک دفعه نماز مى‌خواند و چند دفعه نمى‌خواند و اين امر، مرا زياد رنج مى‌دهد؛ در اين‌جا وظيفۀ من چيست؟

1.

آيا غذايى كه او درست مى‌كند از نظر شرعى درست است؟

2.

آيا در اين مورد، در روز رستاخيز من مسئول نيستم؟

3.

آيا در اثر بى‌توجهى او به دين، بايد او را طلاق داد؟ لطفاً اين مسأله را برايم روشن و توضيح كامل دهيد. لطفاً با توضيحات خود مرا از اين ناراحتى و رنج بزرگ نجات دهيد.

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيست، پاک است و بايد او را امر به معروف كنيد و اگر مؤثر نباشد، شما معذور هستيد و لازم نيست طلاق دهيد و اختيار طلاق در دست خود شما است.

[سؤال 872] 395

بسمه تعالى

با درود فراوان به امام و يارانش و رزمندگان جبهه‌هاى جنگ. اميدوارم كه در تحت

توجّهات خداى بزرگ، موفق و پيروز باشيد.

سؤالاتى در رابطه با افراد خانواده پيش آمده كه بدين قرار است:

1. يكى از برادرانم (سن 31 سال) به دين اسلام و در نهايت، به خدا اعتقاد ندارد و با توجه به بحث‌هاى مكرّرى كه به عمل آمده، به اين نتيجه رسيده‌ايم كه به هيچ چيزى پايبند نيست، حال اين سؤال براى من و خانواده پيش آمده كه با اين برادرم به چه نحوى برخورد شود؟ منظورم از لحاظ پاک و نجس بودن و اين‌كه كافر هست يا خير؟ در ضمن، به او پيشنهاد شده كه با يكى از علماى دينى صحبت كند ولى به هيچ يک از آن‌ها اعتقاد ندارد و زير بار نمى‌رود. ضمناً يادآورى مى‌نمايد كه در حال حاضر در منزل، رفتارى كه با او مى‌شود از لحاظ پاک و نجسى، هر چيزى را كه دست مى‌گذارد، آب كشيده مى‌شود و اين طرز كار كردن يک نوع وسواسى در ما ايجاد كرده.

بسمه تعالى، كسى كه توحيد يا نبوت يا يكى از ضروريات دين را انكار نمايد كافر و نجس است.

2. من يک دوست مسيحى دارم كه با او رفت و آمدى دارم و خواستم بدانم كه آيا از آن‌ها چيزى خوردن درست است يا خير؟ (پاک هستند يا نجس؟)

بسمه تعالى، غير مسلمان، هر كه باشد، محكوم به نجاست است ولى غذاى حلال، اگر يقين نداريد كه دست تر غير مسلمان به آن رسيده باشد پاک است.

[سؤال 873] ‘ 2654

2. شخص مذكور به ائمه و به همه فحش مى‌دهد، ولى من ديدم كه اين شخص، نماز مى‌خواند و من نمى‌توانم تشخيص بدهم كه آيا اين شخص فحشى كه مى‌دهد از قلب است و يا بر اثر عصبانيت از مسائلى كه مشاهده مى‌كند، مى‌دهد، آيا با اين‌كه من

نمى‌توانم حكم كنم كه او كافر است - چون ديدم نماز مى‌خواند - آيا او كافر است يا نه و بايد از خوردن غذا اجتناب بكنم؟

بسمه تعالى، اگر محرز نباشد كه ارتداد از او سر زده يا نه، حكم به كفر وى

نمى‌شود و محكوم به نجاست نيست و سبّ امام اگر معلوم نباشد كه جدى بوده يا نه، موجب نجاست نيست.

[سؤال 874] 396

بسمه تعالى 16 / 5 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله

با سلام و درود خدمت جناب‌عالى و با اميد به اين‌كه سلامت و عافيت باشيد.

دو سؤال داشتم كه لطفاً فتواى امام امت را در رابطه با اين دو سؤال بفرماييد:

1.

آيا به غير از كفار اهل كتاب (مسيحى - يهودى - زرتشتى) بقيۀ كفار در زمرۀ كفار حربى هستند؛ از هر نوع كافر كه باشند؟

2.

افرادى هستند كه مى‌گويند ما مسلمانيم ولى نماز نمى‌خوانند و بدون عذر شرعى، روزه نمى‌گيرند؛ لطفاً بفرماييد تكليف اين افراد چيست؟ آيا در زمرۀ كفار قرار مى‌گيرند و يا حكم ديگرى دارند؟

بسمه تعالى، غير مسلمان، محكوم به كفر است و كسى كه نماز نمى‌خواند يا روزه نمى‌گيرد اگر منكر خدا يا رسول يا ضرورى دين نباشد، كافر نيست.

[سؤال 875] 397

بسمه تعالى

حضور محترم مسئولين دفتر امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران.

سروران گرامى، شما آگاه هستيد كه در قشر سرباز (برخلاف قشر برادران سپاه كه همه مسلمان و با ايمان هستند) همه نوع سرباز وجود دارد؛ سرباز مسلمان و غير مسلمان و اهل كتاب. از اين لحاظ كه من يک فرد مسلمان هستم و قدرى در همنشينى با افراد غير مسلمان حساسيت دارم، از آن مقام محترم تقاضا دارم كه تكليف شرعى ما را نسبت به اين طور افراد مشخص نمايند: افرادى هستند كه مسلمان نيستند (البته اسماً مسلمان مى‌باشند)؛ نماز نمى‌خوانند و حلال و حرام خدا را نمى‌دانند چيست،

زندگى ما با اين‌گونه افراد چگونه است؟ آيا مى‌توانيم مثلاً از يک قاشق يا يک ليوان كه آن‌ها با آن غذا و آب مى‌خورند، ما هم با همان غذا بخوريم يا نه؟ آيا حرام است يا حلال و يا چگونه است؟ با آرزوى پيروزى نهايى رزمندگان اسلام عزيز و نابودى كفر و ظهور آقا امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و طول عمر امام امت.

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيستند، مسلمان و پاک مى‌باشند و بايد براى انجام واجبات، آن‌ها را امر به معروف كنند.

[سؤال 876] 398

بسمه تعالى 25 / 5 / 1361

دو مسأله برايم پيش آمده كه اميدوارم جوابش را بر من روشن سازيد.

1. اگر يكى نماز نخواند و از او بچه‌اى متولد شود و او در حال شير خوردن باشد، آيا دست زدن يک مسلمان نمازخوان بر او حرام و نجس است يا نه؟ حرف زدن چطور؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. اگر يک دختر بخواهد با يك شخص مورد نظر خود كه واقعاً اسلامى است ازدواج كند - فرق نمى‌كند چه پاسدار، چه جانباز و چه حزب اللهى - اگر با مخالفت پدر و مادر روبه‌رو شد، آيا حق ازدواج را ندارد يا دارد؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره موقوف است به اذن پدر.

[سؤال 877] 399

بسمه تعالى

حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى؛ با عرض سلام، خواهشمندم نظر خود را در اين موارد بفرماييد:

1. آيا از نظر شرعى، اهل كتاب - مانند يهوديان و مسيحيان - پاک هستند يا حكم كفار را دارند؟

بسمه تعالى، غير مسلمان، هر كه باشد، محكوم به نجاست است.

2. اگر جايى از بدن زخم شود و خشک گردد آيا باز هم اگر چيزى با ترى به آن برسد نجس مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر جاى زخم نجس باشد، مسّ با رطوبت مُسريه موجب سرايت مى‌شود.

3. خوردن چيز حلالى كه انسان شک دارد كه براى او ضرر دارد يا نه جايز است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

4. خوردن نوشيدنى‌هاى «ماء الشعير» كه بعد از انقلاب به بازار آمده چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر همان آب جو معروف باشد حرام است.

5. اگر زنى مقدارى طلا كه براى زينت به كار مى‌رود، خريدارى كند ولى از آن‌ها استفاده نكند آيا بايد خمس آن را بپردازد؟

بسمه تعالى، چنانچه از درآمد كسب تهيه كرده و مورد حاجت نيست خمس دارد.

6. اگر شوهر نداشته باشد و بى‌جهت (نه براى غير) از آن‌ها براى زينت استفاده نمايد چطور؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

7. اگر مردى مقدارى طلاى زنان را خريدارى كند و نگهدارد خمس به آن تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، اگر از درآمد كسب تهيه كرده و مورد حاجت نيست خمس دارد.

[سؤال 878] ‘ 1039

3. مسلمانى كه نماز نمى‌خواند آيا نجس است يا نه؟ (مسلمان شناسنامه‌اى) اگر بله، چرا؟

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين نيست، پاک است.

[سؤال 879] ‘ 6555

3. طهارت مرتدين چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، مرتد نجس است.

[سؤال 880] ‘ 637

3. نفى عدل و امامت و ولايت على عليه السلام جزء ضرورى دين است؟ و آيا منكر مسائل فوق، از جرگۀ مسلمين خارج مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر خدا و رسول را قبول دارد، مسلم است.

[سؤال 881] ‘ 1625

5. آيا اهل كتاب نجس هستند؟

بسمه تعالى، نجسند.

[سؤال 882] ‘ 1606

2. اهل كتاب نجس هستند يا خير؟

بسمه تعالى، نجسند.

[سؤال 883] 400

بسمه تعالى 5 / 10 / 1361

دفتر محترم رهبر عظيم الشأن انقلاب، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

با توجه به ضرورت سؤالات زير، خواهشمند است نظر امام خمينى را در مورد مسأله‌هاى زير، در اسرع وقت ارسال داريد.

1. اگر كسى به اصول دين و... ايمان داشته باشد وليكن فريضۀ نماز را به‌جاى نياورد، آيا اين شخص مسلمان است يا خير؟ و آيا حق دارد در بين جمع، خود را مسلمان معرفى كند يا خير؟

بسمه تعالى، مسلمان است، ولى فاسق است.

[سؤال 884]

2. آيا ترک واجبات در اسلام، مانند نماز و روزه و بقيۀ فروع دين دليل بر نامسلمانى فرد مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، تا انكار آن‌ها را نكند، حكم اسلام دارد.

[سؤال 885] 401

بسمه تعالى 29 / 8 / 1361

برادران مسئول دفتر امام

در خانواده‌اى ظاهراً بى‌قيد نسبت به مذهب زندگى مى‌كنم. در اين رابطه به رساله رجوع كردم؛ ولى به مسائلى برخوردم كه پدرم را ظاهراً كافر جلوه‌گر مى‌كرد؛ در اين صورت انديشيدم كه اگر او كافر باشد چه بايد بكنم؟ آيا زندگى با او را ادامه دهم؟ يعنى با يک كافر سر يک سفره بنشينم يا نه؟

سؤالات و مسائل مطرح شده براى من بدين شرح است:

مسأله 106 از رساله مى‌گويد: «كافر يعنى كسى كه منكر خداست يا براى او شريک قائل است و يا پيغمبرى خاتم الانبيا را قبول ندارد، نجس است».

در اين‌جا فكر كردم و حتى از پدرم مستقيماً پرسيدم كه نظرشان دربارۀ رسالت پيامبر چيست؟ و دريافتم كه پيامبرى را قبول ندارد و اصولاً مى‌گويد كه خدا را به شكل موجود يعنى مجازات‌كننده و عادل نيز قبول ندارد. سؤال من اين است كه آيا ايشان كافرند؟

در دنبالۀ همين مسأله 106 مى‌گوييد: «و نيز كسى كه ضرورى دين را يعنى چيزى را كه مثل نماز و روزه، مسلمانان جزء دين اسلام مى‌دانند منكر شود...».

در اين باره هم او نماز را به باد مسخره مى‌گيرد و هر كس را در حين خواندن نماز ببيند مسخره مى‌كند. در مسأله 110 از رساله خواندم كه «اگر مسلمانى به يكى از دوازده امام دشنام دهد يا نسبت به آنان دشمنى كند نجس است». من از پدرم پرسيدم و او جواب داد كه هيچ يک از امامان را نيز قبول ندارد.

با توجه به اين مطالب كه گفتم، آيا بايد او را كافر بدانم يا نه؟ و اگر جواب، بله است نظر شما راجع به زندگى با يک كافر چيست؟ و آيا دربارۀ آينده‌ام بايد از او اجازه بگيرم؛ كه محقّقاً يک كافر به نحو اسلامى نسبت به دخترش نظر نمى‌دهد؟ مثلاً من براى امور تربيتى شدن بعد از سال تحصيلى امسال كه ديپلم خواهم گرفت شانس دارم ولى او نمى‌پذيرد؛ و يا در رابطه با ازدواج كه مرا مى‌خواهد به كسى بدهد كه بويى از انسانيت نبرده، حال آن‌كه من مى‌خواهم همسر يک پاسدار شوم. در اين موارد، حكم من چيست؟

بسمه‌تعالى، كسى‌كه منكر خدا يا رسالت خاتم الانبيا صلى اللّه عليه و آله و سلم باشد و يا يكى از ضروريات دين مبين اسلام را انكار نمايد، محكوم به كفر و نجاست است؛ و بر فرزند مسلمان ولايت ندارد؛ و در امور مشروطه به طهارت بايد از او اجتناب نمود؛ ولى براى فرزند جايز نيست قطع رحم كند.

[سؤال 886] 402

بسمه تعالى 10 / 9 / 1361

محضر حضرت آيت اللّه امام خمينى، دام ظله العالى

محترماً به استحضار آن عالى‌جناب مى‌رسانم كه من يكى از پيروان فرقۀ اسماعيليه مى‌باشم و در يكى از كلاس‌هايى كه احكام فقهى تدريس مى‌شد، برداشت دوستانم از مسأله اين شد كه چون من جزو فرقۀ مزبور مى‌باشم، كافر هستم و نجس نيز مى‌باشم. خواهشمند است نظريۀ خود را صريحاً در مورد فرقۀ اسماعيليه بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول خدا يا يكى از ضروريات دين نيستيد نجس نيستيد و اگر منكر باشيد محكوم به نجاست مى‌باشيد.

[سؤال 887] 403

بسمه تعالى

رهبر عظيم الشأن، حضرت آيت اللّه العظمى آقاى امام خمينى، دام ظله العالى

چه مى‌فرماييد در خصوص اديان صاحب كتاب؟ آيا معامله طهارت به آن‌ها مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، غير مسلمان از هر دين و مذهبى كه باشد محكوم به نجاست است.

[سؤال 888] 404

بسمه تعالى

اگر انسان ببيند كه يک نفر ژاپنى دستش را در آب رادياتور ماشين يا گازوييل آن

زد، آيا مى‌توان گفت كه آب رادياتور يا گازوييل نجس است؛ در صورتى كه انسان ندانسته باشد كه شخص ژاپنى مسلمان است يا كافر است؟ يا فتواى امام در رساله را بيان فرماييد يا جواب خود امام را.

بسمه تعالى، اگر شک دارد پاک است.

[سؤال 889] 405

بسمه تعالى 3 / 5 / 1361

محضر مقدس حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

با آرزوى طول عمر براى رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران و پيروزى رزمندگان در جبهه‌هاى حق عليه باطل.

از طرف كليه صنف خشک‌شويى و لباسشويى‌هاى اراک به استحضار مى‌رساند: اكثريت لباس‌ها به وسيلۀ ماشين بزرگ با مواد شيميايى از قبيل بنزين يا پركلور يا تربانتين شسته مى‌شود و بعضى‌ها با 60 درجه حرارت خشک مى‌شود، بدون اين‌كه قطره‌اى آب آن را شسته باشد. همچنين لباس‌هاى ارامنه يهود و اقليت‌هاى مذهبى داخل آن با هم شسته مى‌شود و راهى هم نيست كه جدا جدا شسته شود، چون هفته‌اى يک دفعه مواد داخل ماشين تمام يا تعويض مى‌شود. و به اصرار خود مردم بايست خشک‌شويى شود. يعنى به هيچ وجه آب به او نخورد. چون اگر بعضى از كت‌ها را با آب بشوييم، بايستى خسارت آن را بپردازيم. با اين جو اسلامى كه بحمد اللّه در مملكت به وجود آمده، اين شغل باعث دلسردى صنف شده و چاره‌اى هم نيست، مگر آن‌كه لباس اقليت‌ها را قبول نكنند؛ ولى وقتى با آن‌ها روبه‌رو مى‌شويم، مى‌گويند: رهبر مى‌فرمايد: ما با هم برادر هستيم؛ چرا شما لباس ماها را بايست قبول نكنيد؟ و ناراحت مى‌شوند. در ضمن در حدود صد هزار تومان قيمت اين ماشين‌ها است كه ويژه اين كار است و چندين هزار نفر از اين شغل زندگانى خود را تأمين مى‌كنند و اكثراً براى شغل‌هاى ديگر محليت ندارند كه تعويض كنند و ثانياً؛ اتو بخار هم به همين

طريق است. يعنى تمام لباس‌ها با يک عدد ماشين پرسى اتو مى‌شود. از برادران روحانى كه سؤال مى‌شود، مى‌فرمايند: اقليت مذهبى نجس است و بايست يا مغازه را جمع كنيد و يا تعويض كنيد يا قبول نكنيد. براى جواب مثبت و جو مملكت، از آن مرجع و رهبر عالى‌قدر تقاضا داريم بفرمايند چه صورت دارد؟ با آرزوى پيروزى اسلام بر كفر جهانى.

بسمه تعالى، اگر يقين دارد با مخلوط كردن لباس‌ها لباس پاک ديگرى نجس مى‌شود، نبايد مخلوط كند.

[سؤال 890] 406

بسمه تعالى

با آرزوى سلامتى و طول عمر نايب امام زمان رهبر كبير انقلاب جهانى اسلام و پيروزى رزمندگان اسلام

لطفاً تكليف شرعى اين‌جانب را در مورد مسائل زير مشخص فرماييد:

الف) آيا مى‌توان به عنوان صله رحم، رفت و آمد و معاشرت با شخصى يا خانواده‌اى از فاميل‌ها يا آشنايان داشت كه با اين‌كه ظاهراً مسلمان هستند و علناً با نماز و احكام دين مخالفت نمى‌كنند، اما:

1.

مطمئنم نماز نمى‌خوانند؛

2.

بعضى از اعضاى خانواده مانند زن يا شوهر يا بچه‌ها و... نماز مى‌خوانند؛

3.

بنابر اطلاع قبلى احتمال قوى مى‌دهم كه هنوز نماز نمى‌خوانند؛

4.

بنابر نماز نخواندنشان احتمال قوى مى‌دهم كه خمسشان را هم نمى‌دهند؛

5.

نماز مى‌خوانند؛ ولى نمى‌دانم خمس مالشان را مى‌دهند يا نه!

6.

نماز مى‌خوانند و مى‌دانم كه خمس مالشان را نمى‌دهند.

ب) در صورتى كه در معاشرت بتوانم باعث توجهشان به تكاليف دينى‌شان شوم يا نتوانم تأثيرى در توجهشان به وظايفشان داشته باشم وظيفه‌ام چيست؟

ج) و در چه صورت حكم كافر و نجس بودن بر آن‌ها جارى و اجتناب از آن‌ها لازم مى‌شود و اين اجتناب تا چه حدى بايد باشد؟ و السلام

بسمه تعالى، اگر انكار خدا يا رسول خدا يا يكى از ضروريات دين را نكنند، حكم به كفر آن‌ها نمى‌شود و شما رابطۀ خود را با آن‌ها قطع نكنيد.

[سؤال 891] 407

بسمه تعالى 2 / 2 / 1361

احتراماً؛ به استحضار مى‌رساند: چون هنرستان‌هاى كشاورزى وابسته به وزارت آموزش و پرورش از سال 61 - 60 در رشته كشاورزى عمومى به صورت شبانه‌روزى هنرجو پذيرفته و به لحاظ نوع آموزش، شبانه‌روزى بودن كليه هنرجويان الزامى مى‌باشد و چون اقليت‌هاى مذهبى نيز با ديگر هنرجويان به صورت شبانه‌روزى اداره مى‌شوند و از سالن غذاخورى و خوابگاه استفاده مى‌كنند، لذا خواهشمند است از حضور امام امت استفسار فرماييد كه فتواى معظم له در اين مورد چيست؟ آيا اختلاط اقليت‌هاى مذهبى در موارد مذكور با مسلمين مجاز است يا خير؟

بسمه تعالى، غير مسلمان محكوم به نجاست است و در فرض مذكور بايد مراعات احكام طهارت و نجاست را بنمايند.

[سؤال 892] 408

بسمه تعالى

به نام اللّه پاسدار حرمت خون شهيدان، با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و با سلام به شهيدان از صدر اسلام تا كربلاى حسين و از كربلاى حسين تا كربلاى ايران، صحبتم را شروع مى‌كنم.

من يكى از برادران كوچک شما هستم كه مشكلى براى من و مدرسۀ من پيش آمده است و بر من واجب شده كه براى شما نامه‌اى بفرستم و از شما سؤال كنم. اين موضوع از اين قرار است: در هنرستان فنى ما يک عده بهايى و كمونيست وجود دارد.

در هنرستان ما بوفه‌اى هست كه غذاها را توى ظرف مى‌ريزند و ما همراه با نوشابه مى‌گيريم و مى‌خوريم. و يا در كارگاه، مثلاً با روغن كار مى‌كنيم كه به علت رطوبت داشتن آن و يا دستگاهى كه روى آن كار مى‌كنيم به ما سرايت مى‌كند. ما بايد از نظر شرعى چه كار بكنيم؟ آيا بايد براى آن‌ها جايى مناسب گذاشت يا آن‌ها را بايد اخراج كرد يا كار ديگرى بايد كرد؟ ما را در اين امر يارى بكنيد. و السلام على من اتبع الهدى،

بسمه تعالى، كسى كه منكر خدا يا رسول خدا يا يكى از ضروريات دين شود محكوم به كفر و نجاست است.

[سؤال 893] 409

بسمه تعالى 8 / 2 / 1361

محضر مبارک حضرت امام، مدّ ظله العالى

محترماً به عرض مبارک مى‌رساند: چون در اطراف بيرجند، در چند روستا، از فرقۀ اسماعيليه زندگى مى‌كنند، چون تره‌بار - مانند شير و ماست و امثال اين‌ها - به بازار آورده و به فروش مى‌رسانند، در حالى كه روزه و نماز را قبول ندارند و امام زمان را همان آقاخان محلاتى مى‌دانند، مرقوم فرمايند كه آيا دست ايشان پاک است يا خير؟ خداوند طول عمر امام عزيزمان را زياد بفرمايد

بسمه تعالى، اگر كسى خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين را منكر باشد محكوم به كفر و نجاست است.

نجاست بهايى

[سؤال 894] 410

بسمه تعالى 12 / 10 / 1361

محضر مبارک رهبر عالى‌قدر جهان، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته، سلامتى آن رهبر عزيز را از درگاه خداوند بزرگ آرزومندم و اميدوارم تا ظهور

امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، مصون و محفوظ باشيد.

پس از عرض سلام، اين‌جانب مدت هشت سال است كه با يک دختر بهايى ازدواج نمودم كه البته نخست به دين اسلام در آمد و حاليه سه فرزند از ايشان دارم.

1. همسر بنده مى‌گويد كه رفت و آمد با پدر و مادرم را نمى‌توانم قطع نمايم. در صورتى كه پدر و مادر ايشان بهايى هستند. آيا مى‌شود رفت و آمد داشته باشد يا خير؟

بسمه تعالى، رفتن به منزل پدر و مادر مانع ندارد. ولى اگر خوف اين باشد كه دو مرتبه بهايى شود، رفت و آمد نكند.

[سؤال 895]

2. چند نفر طلبه محلى داريم كه مى‌گويند: كسى كه بهايى در منزلش رفت و آمد داشته باشد، نجس است و نمازش باطل است. آيا صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه در مسأله قبل ذكر شد و از هرگونه مراوده با اين فرقۀ ضالّه بايد اجتناب شود.

[سؤال 896] ‘ 6301

4. ارتباط مسلمان با شخص بهايى چگونه است؟

بسمه تعالى، بايد از هرگونه ارتباطى با فرقۀ ضالّۀ بهاييت خوددارى شود.

[سؤال 897] 411

پاسخ استفتا: [نقل از صحيفه امام، ج 1، ص 237]

زمان: خرداد 1342 / محرّم 1383

مكان: قم

موضوع: پاسخ استفتا در مورد فرقۀ بهاييت

سؤال كننده: گرامى، محمد على

[پيشگاه مبارک جناب مستطاب حضرت آيت اللّه العظمى آقاى حاج آقا روح اللّه خمينى - متّع اللّه المسلمين بطول بقائه

مستدعى است حكم فرقۀ بهاييه را از نظر شرع انور در جهت ازدواج با مسلمانان - زن دادن و زن گرفتن - و همچنين در جهت طهارت و نجاست و خصوصاً وارد شدن آن‌ها به حمامهاى مسلمانان روشن فرماييد. ممنون مى‌شويم.

الداعى محمد على «گرامى» القمى]

بسمه تعالى، اين طايفۀ ضالّه، كافر و نجس هستند و ازدواج با آن‌ها جايز نيست و به حمام مسلمين نبايد وارد شوند.

روح اللّه الموسوى الخمينى

حكم عرق جنب از حرام و ساير موارد

[سؤال 898] 412

بسمه تعالى

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و با سلام خدمت شما برادران

مسأله‌اى برايم پيش آمده كه مى‌خواهم از شما كسب تكليف نمايم. در مسأله (116) از رسالۀ امام امت چنين آمده است: عرق جنب از حرام نجس نيست، ولى احتياط واجب آن است كه با بدن يا لباسى كه به آن آلوده شده نماز نخوانند.

سؤال: در اين‌جا است كه به فرض شخصى مبتلا به جنابت از حرام گشته باشد. و به واسطۀ ندانستن مسأله، در حالى‌كه عرق جنب از حرام هم عارضش گشته بود اقدام به خواندن نماز نموده است. حال تكليف او چيست؟ آيا بايد نمازهايى را كه قبلاً به اين صورت خوانده دوباره قضا به جا آورد يا آن‌كه نمازهاى گذشته‌اش صحيح مى‌باشد؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته.

بسمه تعالى، احتياطاً نمازها را قضا كند.

[سؤال 899] ‘ 1700

2. آيا وقتى كه غسل كرده، بعد از اين عمل، (استمناء) بدن او پاک گرديده؟ و اگر

بعد از اين عمل (استمناء) وقت تنگ است براى نماز مى‌تواند تيمم بدل از غسل انجام دهد يا نه، با اين‌كه آب در اختيار او است؟ و آيا اگر غسل كرد، مثل غسل جنابت جاى وضو را مى‌گيرد يا نه؟ و آيا عرقى كه بعد از اين عمل از بدن او خارج شده نجس است يا نه؟

بسمه تعالى، عرق جنابت از حرام نجس نيست ولى نماز با آن صحيح نيست و غسل جنابت - و لو از حرام باشد - كفايت از وضو مى‌كند و تيمم در ضيق وقت در فرض مرقوم صحيح است و جنابت از حرام در غسل و تيمم با جنابت از حلال فرقى ندارد.

[سؤال 900] ‘ 5405

2. بى‌ادبى مى‌شود، آيا عرق جنب از حرام پاک مى‌باشد؟ آيا مى‌شود با همان لباس كه غسل كرده‌ايم و بعد خودمان را خشک كرده‌ايم نماز بخوانيم؟ يا باطل است و بايد دوباره غسل كنيم يا نه ؟

بسمه تعالى، اگر در لباس، عرق نباشد يا خشک شده، نماز مانع ندارد.

[سؤال 901] ‘ 5405

4. آيا مى‌توان در غسل جنابت ترتيبى فقط لباس زير را درآورد و بقيه را به تن كنيم؟ نماز خواندن با آن لباس‌ها درست است يا نه؟

بسمه تعالى، لباسى كه نجس شده، بايد تطهير شود و با لباسى كه در آن عرق جنب به حرام است نبايد نماز بخوانند.

[سؤال 902] ‘ 326

5. عرق جنب از حرام چيست؟

بسمه تعالى، منظور، عرق بدن است اگر بعد از جنب شدن به حرام، قبل از غسل پيدا شود.

[سؤال 903] ‘ 210

3. در صورت احتلام بانوان آيا ترشح بدن آن‌ها نجس است؟

بسمه تعالى، ترشح بدن نجس نيست.

[سؤال 904] 413

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت اللّه العظمى خمينى

شير زن پاک است يا نجس است اگر پاک است نماز خواندن به شيردار جايز است يا نه؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، پاک است و نماز خواندن با آن اشكال ندارد.

[سؤال 905] 414

بسمه تعالى

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، سلام عليكم، ان شاء اللّه كه حال شما خوب است و كسالتى نداريد.

غرض از مزاحمت اين است تا پاسخ دو سؤال را كه براى يكى از مقلدين و دوستداران شما پيش آمده است از محضر مباركتان جويا شوم. اميدوارم كه مرا مشمول راهنمايى‌هاى خود فرماييد.

1. طبق قانون شرعيه و قانون مندرج در رسالۀ جناب‌عالى، زن پس از پاک شدن از خون حيض بايد براى انجام عبادت‌هاى خود غسل نمايد. سؤال اين‌كه آيا لباس‌هايى را هم كه زن در اين مدت پوشيده بوده نيز نجس است؟ يا اين‌كه اگر عرق بدن او در حال حيض بودن به آن رسيده باشد نجس مى‌شود؟ و آيا عرق حيض و عرق جنب از حلال نجس مى‌باشند يا پاک؟

بسمه تعالى، عرق ايشان نجس نيست و اگر خون به لباس نرسيده نجس نيست.

2. طبق مسأله شماره 2630 در بخش مربوط به «احكام خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها» جناب‌عالى فرموده‌ايد كه «خوردن چيزى كه براى انسان ضرر دارد حرام است»؛ پس با اين وجود چرا كشيدن سيگار با آن همه ضررهاى مندرج در بعضى كتاب‌ها، حرام نيست؟ در انتظار بذل عنايت هستم.

بسمه تعالى، سيگار كشيدن حرام نيست، اگر چه بهتر است نكشند و مراد از ضرر، ضررى است كه عقلا به آن اهميت بدهند.

[سؤال 906] ‘ 433

3. روحانيون بر منبر مى‌گويند بارود (سبيل مردان) اگر دراز شد به طعام رسيد طعام نجس مى‌شود يا به آب خورد آب مثل شراب نجس مى‌شود. شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، نجس نمى‌شود.

احكام نجاسات

[سؤال 907] ‘ 4982

2. آيا هر چيزى كه پاک نيست، حرام است؟

بسمه تعالى، موارد، مختلف است.

هتک حرمت قرآن، لفظ جلاله، اسماء معصومين و اماكن مقدّسه

[سؤال 908] 415

بسمه تعالى 22 / 10 / 1361

محضر منور معطر حضرت مستطاب امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام و دعا براى پيروزى رزمندگان اسلام.

اين طور كه شنيده و ديده شده، در اكثر شهرستان‌ها كوپن‌هاى خواربار باطله كه همۀ آن‌ها به مُهر جمهورى اسلامى ممهور و بعضى از آن‌ها آرم جهاد سازندگى را دارا مى‌باشند، توسط مسئولين بانک استان سوزانيده مى‌شود. با توجه به اين‌كه بر روى آرم جهاد، آيۀ مباركه (قُلْ إنَّما اَعِظُكُم بِواحِدَةٍ أنْ تَقُومُوا للّه) و بر روى كليه كوپن‌ها جملۀ متبركه «لا اله الا اللّه» نوشته شده است؛ آيا اين‌كار از نظر شرعى جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط از سوزاندن اجتناب نمايند.

[سؤال 909] 416

بسمه تعالى 27 / 6 / 1358

مقام معظم رهبرى و مرجعيت اسلام و مسلمين، نايب الامام، آيت اللّه العظمى امام خمينى، ادام اللّه ظله العالى على رؤوس المسلمين، روحى و ارواحنا لك الفداء

سلام عليكم، و بعد؛ نام مقدس اللّه و ساير اسماء اللّه و آيات قرآن مجيد و نام مبارک حضرت رسول و ائمه عليهم السلام كه در روزنامه‌ها و مجلات و كتب ديگر مندرج است، به

زير دست و پا ريخت و پاش است و حتى بعضى از مؤمنين هنگام نماز به جاى فرش و سجاده به كار مى‌برند يا در منازل كف اتاق زير فرش قرار مى‌دهند و عاقبت در زباله از بين مى‌رود و گاهى هم كه تذكر داده مى‌شود، عده‌اى منكر حرمت آن مى‌شوند. در هر حال با برخورد به اين‌گونه مكتوبات در معابر و غيره با توجه به اين‌كه بسيار زياد است، تكليف چيست؟ از آن مقام رهبريت و قائد اعظم عاجزانه تمنا دارم رفع نگرانى بفرمايند. و السلام عليكم و رحمة اللّه

بسمه تعالى، از قرار دادن آن در مواضع هتک اجتناب شود.

[سؤال 910] ‘ 2662

2. همان‌گونه كه مطلع هستيد آيات قرآن را در روزنامه‌ها و نشريات به چاپ مى‌رسانند و ما به خوبى مى‌دانيم اين روزنامه‌ها در دست همگان افتاده و پس از مطالعه، در زباله‌ها و مراكز كثيف انداخته مى‌شود. با در نظر داشتن آنچه در كتب فقهى،

در خصوص مسّ آيات قرآن آمده است، نظر حضرت‌عالى چيست؟ و اگر نقل به معنا بهتر، بلكه لازم است، بفرماييد. لطفاً جواب روشن بدهيد كه مدتى است براى اين موضوع ناراحتم.

بسمه تعالى، چاپ و نشر ممنوع نيست، ولى از انداختن در جاهايى كه موجب هتک مى‌شود، بايد خوددارى كنند.

[سؤال 911] 417

بسمه تعالى 7 / 2 / 1361

1. وظيفه مسلمين در مقابل آرم جمهورى اسلامى ايران چيست و انداختن آن در زباله دان، زير پا و... چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، حكم لفظ جلاله دارد. هتک يا تنجيس آن حرام است على الاحوط.

2. مذاكره مرد و زن نامحرم چه صورت دارد؟ سخنرانى مرد جوان در بين خواهران و بالعكس نيز

چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، با حفظ حجاب اسلامى مانع ندارد؛ مگر آن‌كه مفسده‌اى در بين باشد.

[سؤال 912]

3. ايستادن و نماز خواندن روى روزنامه و مجله و نشريات ديگر چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ مگر آن‌كه موجب هتک مؤمنى يا آيۀ شريفۀ قرآن يا اسم پيمبران و ائمه و يا لفظ جلاله باشد.

4. چون در زمان دولت برادر شهيد رجايى در ظهرها نيم ساعت مخصوص نماز تعيين و ابلاغ به كليه ادارات دولتى شده بود، وظيفه كاركنان دولت در زمان حال نسبت به آن دستور العمل چيست؟

بسمه تعالى، مقررات را مراعات نمايند.

[سؤال 913] ‘ 1583

5. هل يجوز رمي الآيات القرآنية وأسماء اللّه تبارك و تعالى بعد تغيير هيئتها مثل الشطب عليها أو تمزيقها أو تغييرها بحيث لا يعرف معناها عند القراءة؟

بسمه تعالى، لا إشكال فيه إذا لم يصدق عليه القرآن و اسم اللّه تعالى عليه بعد التغيير.

[سؤال 914] ‘ 1583

6. هل يجوز رمي أسماء «لفظ الجلالة» في القمامة بعدم نيّة الإهانة إليها؟ و ما حكمها إذا كانت مرمية؟

بسمه تعالى، لا يجوز الرمي و لا بدّ من أخذها عن موضع الهتك.

[سؤال 915] ‘ 1583

7. ما حكم رمي الجرائد و المجلاّت في مكان الأوساخ علماً أنّها تحتوي على أسماء اللّه سبحانه و تعالى و على بعض الآيات القرآنية الكريمة؟

بسمه تعالى، محكوم بما ذُكر في المسألة السابقة.

[سؤال 916] 418

بسمه تعالى 20 / 11 / 1361

حضور امام عزيز، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

ضمن تبريک به خاطر دهۀ فجر و شروع حملۀ نهايى، ان شاء اللّه؛ دربارۀ مسأله‌اى سؤال برايم پيش آمد كه آن را در زير مى‌آورم:

1. همان‌طور كه مطلعيد امروزه در روزنامه‌ها، در اطلاعيه‌ها، در اعلاميه‌ها، نام آفريدگار هستى به زبان‌هاى فارسى و يا عربى، زياد چاپ مى‌شود و يا آيات قرآن مجيد در عنوان اين مطبوعات و نشريات، زياد به چشم مى‌خورد، وظيفۀ ما در قبال احياناً دور انداختن روزنامه‌هاى كهنه و يا استفاده از آن‌ها در جهاتى كه چيز نجس با آن‌ها برخورد نمايد، چيست؟ لطفاً توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، بايد از عملى كه اهانت و بى‌احترامى است اجتناب شود.

2. اگر در كودكى، يكى از اقوام به بچه‌اى نابالغ جواهرى را اهدا كرده باشد و حالا كودک، بالغ شده، اين جواهر مال فرد بالغ است و فرد، حق انفاق آن را دارد يا نه؟ (البته اين در صورتى است كه پدر و مادر فرد، از اين مسأله ناراضى هستند و انفاق هم در مورد مسأله جنگ و دولت است)

اميد است ان شاء اللّه هرچه زودتر، جواب‌هاى اين مسائل شرعى را به اين حقير مرحمت فرماييد.

اللهمّ انصر الإسلام و المسلمين، و اخذل الكفّار و المنافقين، و اشغل الظالمين بالظالمين، بحقّ المهدي، يا اللّه! يا اللّه! يا اللّه! يا اللّه.

بسمه تعالى، اگر به خود كودک اهدا شده و ولى شرعى او قبول كرده، ملک كودك است و بعد از بلوغ، اختيار تصرف با خود او است.

[سؤال 917] 419

بسمه تعالى 6 / 5 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى

با توجه به اين‌كه آرم جمهورى اسلامى و كلمۀ مباركۀ «اللّه» و آيات كريمۀ قرآن، روى صفحات روزنامه‌ها و كاغذهاى ادارى و ساير موارد ديگر چاپ و بعد از

مصرف، غالباً جزء اشياى دور انداختنى مى‌باشند و در اماكنى كه در شأن اين كلمات مقدّسه نيست، ريخته مى‌شوند، با عرض ناراحتى قلبى خود از اين امر، خواهشمند است نظر مبارک را در اين مورد اعلام فرماييد. و من اللّه التوفيق

بسمه تعالى، بايد از دور ريختن در جايى كه موجب اهانت است خوددارى نمايند.

[سؤال 918] 420

بسمه تعالى

پيشگاه مبارک زعيم عالى‌قدر عالم تشيع، حضرت امام خمينى، دام عزّه

پس از ابلاغ عرض سلام و آرزوى مجد و عظمت براى آن حضرت، به عرض اقدس عالى مى‌رساند نظر مبارک در خصوص آرم جمهورى اسلامى چيست؟ آيا سواى احترام عرفى، احترام ديگرى هم دارد يا نه؟ چه آن‌كه بعضى مى‌گويند در حكم اسم جلاله است و اگر چنين باشد، با در نظر گرفتن فتواى علماى بزرگ اسلام (كه در طول تاريخ، اسلام را بارور نمودند) مبنى بر احترام قرآن و اسماء الهى، قابل درک و هضم نيست و تحمل آن براى بسيارى مشكل مى‌باشد؛ چه آن‌كه روى هر كاغذ پاره‌اى اين آرم مشهود است و در زباله‌دانى‌ها و كثافات افتاده كه در بسيارى از موارد، برداشتن و تطهير نمودن آن غير ممكن و تكليف ما لايطاق مى‌باشد.

لطفاً نظر مبارک را در اين باب عنايت فرماييد كه اولاً اين آرم در چه حكمى است؟ و ثانياً با در نظر گرفتن مندرجات سه سطر آخر، وظيفۀ مردم چيست؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب حكم لفظ جلاله را دارد و بايد از انداختن آن در مواضع هتک اجتناب شود.

[سؤال 919] 421

بسمه تعالى 22 / 9 / 1361

رياست محترم دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

احتراماً: در صدر نامه‌ها و يادداشت‌هاى ادارات دولتى و نهادهاى انقلابى، آرم جمهورى اسلامى كه منبعث از اسم مبارک «اللّه» است، منقوش مى‌باشد و مستحضر هستيد كه بعضى از اين نامه‌ها به عنوان كاغذهاى باطله، در سطل‌هاى زباله ريخته مى‌شود؛ على‌هذا از مقام عالى رهبرى و مرجع تقليد جهان تشيع، پرسش مى‌شود كه اين امر از نظر شرعى بلامانع است؟

خواهشمند است پاسخ حضرت امام را در روزنامه و مجله‌ها درج، تا عامۀ مردم مطلع شوند؟ و السلام

بسمه تعالى، بايد از كارى كه اهانت محسوب شود اجتناب نمود.

[سؤال 920] ‘ 1625

3. ما در اين‌جا مجلات زيادى به زبان ايرانى و عربى قديمى داريم كه چون آيات قرآن و اسم خدا در آن است نمى‌توانيم آن‌ها را دور بريزيم؛ آيا مى‌توانيد به مطبوعات تذكر دهيد كه از نوشتن اسم‌هاى خدا در روزنامه‌ها و مجلات خوددارى كنند؟

بسمه تعالى، بايد از انداختن در جاهايى كه موجب هتک است احتراز شود.

[سؤال 921] 422

بسمه تعالى 27 / 1 / 1362

حضور محترم دفتر استفتائات امام، سلام عليكم و رحمة اللّه

پس از عرض سلام، محترماً؛ معروض مى‌دارد كه روزهاى جمعه در صف جماعت ديده مى‌شود كه بعضى از برادران روزنامه مى‌آورند و روى آن مى‌نشينند و نماز مى‌خوانند و مسلماً در روزنامه آيات قرآن يا اسم خدا يا كلمۀ اللّه يا اسم ائمه عليهم السلام مى‌باشد. آيا نماز صحيح است يا خير؟ لطفاً جواب را مرقوم فرماييد. و السلام

بسمه تعالى، تا يقين به هتک و بى‌احترامى نداشته باشند نمازشان اشكال ندارد و بر ديگران لازم نيست به آن‌ها بگويند.

[سؤال 922] ‘ 593

3. روزنامه‌ها و مجلات امروز، به بركت انقلاب اسلامى، اكثراً حاوى روايت و آيات قرآن و اسماء خدا و ائمه مى‌باشد. آيا بسته‌بندى اشياى مغازه‌داران و انداختن آن‌ها به زباله‌دان چطور است؟

بسمه تعالى، بايد از انداختن آن‌ها در مواضع هتک خوددارى شود.

[سؤال 923] 423

بسمه تعالى

سؤال‌هايى را كه مى‌خواهم عرض كنم اين است كه:

1. روزنامه‌ها و مجلاتى كه از طرف ايران براى انجمن ما مى‌رسد و من آن‌ها را جمع كردم و نمى‌دانم آن‌ها را چه كار كنم؛ چون كه نمى‌دانم آن‌ها را به دريا بيندازم يا دور بريزم! تقاضا دارم اين مسأله را براى من روشن كنيد.

بسمه تعالى، اگر در آن‌ها آيات قرآنى و اسماء محترمه باشد، بايد طورى آن‌ها را از بين برد در صورت لزوم، كه هتک نباشد. مثل به دريا ريختن.

2. در شهر استن فورد يک پسر 11 ساله مسلمان سرطان خون گرفت. ايشان در جمعه شب فوت كردند و متأسفانه در اين كشور كافر امريكا روز جمعه بعد از ساعت 5 بعد از ظهر، بيشتر مغازه‌ها و ادارات تعطيل است و ما نتوانستيم ايشان را به مرده‌شورخانه ببريم و غسل دهيم و خاک كنيم. بسيار تلاش كرديم؛ ولى به ما اجازه ندادند و آن پسر را روز دوشنبه خاک كرديم. و ايشان در يک قبرستانى هستند كه طورى اين زمين‌ها را كنده‌اند كه هيچ‌كدام رو به قبله نيست. خلاصه، جنازه صورتش رو به قبله نيست و بيشتر مرده‌ها يهودى و مسيحى و كمى چينى و ژاپنى مى‌باشند و ايشان تنها مسلمانى هستند كه در آن قبرستان هستند. مردم مسلمان استن فورد و حوالى تصميم دارند كه در آيندۀ نزديك، يک زمين براى قبرستان مسلمين بخرند. از من سؤال كردند كه آيا از نظر شرعى مى‌توانند جنازۀ آن پسر را از خاک بيرون بياورند و در زمين مسلمين خاک كنند و يا ايشان را همان جا كه هستند بگذارند؟ مى‌خواستم از حضور مباركتان تقاضا كنم كه اگر ممكن است در اين مورد هم فرمايشاتى بفرماييد. اگر سرتان را درد آوردم، خيلى معذرت مى‌خواهم. از خداى تبارک و تعالى خواستارم كه به شما محبوبِ مسلمين جهان سلامتى و تندرستى و عمر طولانى عنايت بفرمايد. و السلام عليكم

بسمه تعالى، دفن مسلمان در قبرستان كفار جايز نيست و اگر متلاشى نشده، بيرون آوردن آن مانع ندارد بلكه در بعض موارد لازم است.

[سؤال 924] ‘ 206

2. مشكلى هم در حزب جمهورى برايمان مطرح است و آن روزنامه‌هاى باطله و پوسترهاى مختلف كه داراى آيه‌هاى قرآن است، مى‌خواستم سؤال كنم اولاً آيه‌هايى كه اعراب و حركت ندارد مانند آيه‌هاى حركت‌دار شامل احترام است يا نه و اگر بوده خواهشمندم در اين كار ما را راهنمايى فرماييد زيرا كاغذهاى روزنامه‌هاى باطله آيا قابل دور انداختن هم نيستند و مشكلى برايمان شده و نمى‌دانيم با آن‌ها چه كار كنيم.

بسمه تعالى، كلمات و آيات قرآن خواه با اعراب باشد يا بدون آن حكم قرآن دارد و تنجيس و اهانت آن جايز نيست.

[سؤال 925] ‘ 5517

4. در روزنامه‌ها آيات زيادى از قرآن مجيد و اسماء اللّه و اسماء انبياء و ائمه عليهم السلام به چشم مى‌خورد. و چون بسيارى از مردم با روزنامه‌ها سر و كار دارند، به طور اجتناب‌ناپذير اجناسى را در آن‌ها مى‌پيچند و زير دست و پا و بسا در محل‌هاى نجس و كثيف كه توهين است، مى‌اندازند و با عدم طهارت آن‌ها را مسّ مى‌كنند. آيا وظيفه‌اى هست كه به نويسندگان و متصديان چاپ تذكر داده شود كه فكرى براى اين موضوع بكنند؟

بسمه تعالى، چنين تكليفى نيست. ولى اگر در موردى توهين و بى‌احترامى شود، بايد رفع توهين شود.

[سؤال 926] ‘ 5629

4. كسى كه مسجدى را نجس كرده است، البته كف آن را و بعداً مسجد را آب‌پاشى كرده و خلاصه، به واسطۀ راه رفتن و آب‌پاشى‌كردن، نجاست به تمام مسجد رسيده

است، تكليف نجس كننده چيست؟

بسمه تعالى، اگر يقين پيدا شود به نجاست مسجد، بايد هر مقدار كه يقينى شده را تطهير نمايند.

[سؤال 927] ‘ 6984

4. در حال حاضر نام خداوند متعال و پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم و ائمه معصومين عليهم السلام و آرم جمهورى اسلامى در اكثر روزنامه‌ها و مجلات و كاغذهاى ادارى و... مشهود است و معمولاً رعايت در حفظ احترام آن نمى‌گردد، حكم چيست؟

بسمه تعالى، از انداختن آن‌ها در مواضع هتک‌آميز اجتناب شود.

[سؤال 928] 424

بسمه تعالى 23 / 5 / 1361

قم، دفتر حضرت امام امت، خمينى بت‌شكن، سلام عليكم

عده‌اى معتقدند به لحاظ آن‌كه كلمۀ اللّه را بايد با وضو لمس كرد و به دلايل ديگر، در نوشته‌هاى خود در مجلات، روزنامه‌ها، نامه‌ها و حتى سيماى جمهورى اسلامى ايران به جاى كلمۀ اللّه، چند نقطه مى‌گذارند.

عده‌اى ديگر در مقابل معتقدند كه حذف كلمۀ اللّه در نوشته‌ها توسط رژيم خائن گذشته به دليل آن‌كه مردم را از ياد اللّه غافل نگه دارد اعمال شده، و از طرفى آرم جمهورى اسلامى خود كلمۀ اللّه است كه در تمامى نوشته‌هاى رسمى به كار مى‌رود و به دلايل فوق، نوشتن كلمۀ اللّه را امرى اجتناب‌ناپذير و ضرورى مى‌دانند؛ لذا در صورتى كه نظر حضرت امام سؤال و اعلام شود، همگان موظّف به اجراى آن بوده و مفيد واقع خواهد شد؛ ان شاء اللّه.

بسمه تعالى، در نوشته‌هاى رسمى بايد مطابق مقررات عمل شود.

وجوب تطهير بدن و لباس از نجاسات براى نماز

[سؤال 929] 425

بسمه تعالى 4 / 2 / 1362

با عرض سلام به امام امت و پدر عزيز

پدر گرامى، خيلى دوست مى‌داشتم از نزديك جمال شما را ببينم و دست شما را ببوسم. رهبر كبير انقلاب از عالى‌جناب يک درخواست و يک سؤال داشتم. البته من يک معلول هستم.

اما درخواست: من بيش از چهار بار شكايت كرده‌ام كه يک صندلى چرخ‌دار موتورى به من بدهند، ولى در عوض يک صندلى چرخ‌دار به من دادند. من به اين وسيله خيلى نيازمندم. خواهش دارم كارى بفرماييد.

و اما سؤال: بنده يک فرد مسلمان هستم و نماز مى‌خوانم، ولى اشكالى در اين وسط است و آن هم منى است و هرچند غسل مى‌نمايم باز شبش منى در مى‌آيد و من نمى‌توانم اين قدر به حمام بروم. آيا مى‌توانم با لباس نجس تيمم نمايم؟ خواهشمند است مشكلات مرا حل نماييد. و السلام

بسمه تعالى، با لباس نجس نمى‌توانيد نماز بخوانيد و براى نماز، لباس پاک داشته باشيد؛ ولى اگر غسل ضرر داشته باشد با تيمم بدل از غسل نماز بخوانيد.

[سؤال 930] ‘ 228

11. كسى كه شب را مى‌خوابد و صبح بيدار مى‌شود مى‌بيند كه محتلم شده و بدن و لباسش آلوده به منى شده و براى خواندن نماز وقت ندارد غسل كند و نمى‌داند نجاست به كجاى بدنش خورده تكليفش چيست؟ آيا مى‌تواند بدون آب كشيدن جاهاى نجس بدن و بدون اين‌كه لباس‌هايش را عوض كند تيمم كند و نماز بخواند؟

بسمه تعالى، بايد هر جاى بدن را كه يقين دارد نجس شده آب بكشد و لباس را عوض كند و با تيمم نماز بخواند.

[سؤال 931] ‘ 468

2. بعد از رسيدن به سن بلوغ، اكثر اوقات نسبت به مسأله نجاست، بدون اهميت بودم و حتى در چند مورد با وجود عين نجاست در لباس، به آن اهميت نداده بودم و حالا كه به اشتباهم پى برده‌ام، مى‌بينم كه براى پاک شدن، بايد تمام لباس‌ها و فرش‌ها و حتى لباس‌هاى افراد ديگر خانواده و در و ديوارها را نيز آب بكشم و به خوبى واقفيد كه اين، كار مشكلى است و در غير اين صورت هم نمازهايم باطل مى‌شود؛ لطفاً توضيح دهيد كه چه كار بايد بكنم؟ و در ضمن آيا نمازهايى كه تا كنون خواندم باطل است؟

بسمه تعالى، آب كشيدن تمام زندگى لازم نيست ولى لباس و بدن نمازگزار و همچنين ظروف غذا بايد پاک باشد.

[سؤال 932] ‘ 326

7. كسى كه قسمتى از بدنش به وسيلۀ بول و مانند آن نجس شود، اگر لباسش پاک باشد مى‌تواند نماز بخواند؟

بسمه تعالى، بايد بدن خود را آب بكشد و نماز بخواند.

[سؤال 933] 426

بسمه تعالى

كسى كه بعد از نماز متوجه شود كه لباس و يا بدنش نجس بوده، نمازش صحيح است؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 934] ‘ 6801

4. در صورتى كه در روى لباس، لكۀ كم‌رنگى از خون حيض باشد كه با چند بار

شسته شدن از بين نرود، آيا نماز خواندن با اين لباس صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر رنگ است نه خون، صحيح است.

[سؤال 935] 427

بسمه تعالى 29 / 8 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

1.

اگر كسى نتواند عمل استبراء را انجام دهد و بعد از بول كردن مقدارى بول از مجراى آلت بيرون آيد و لباس و بدن را نجس كند و نتواند لباس و بدن خود را پاک كند، نماز خواندن به اين‌حالت اشكال دارد يا نه؟

2.

اگر كسى نتواند طهارت بگيرد و خود را پاک كند و از روى ناتوانى نماز را با بدن و لباس نجس بخواند نماز به اين حالت اشكال دارد يا نه؟

بسمه تعالى، 1 و 2، در فرض عدم امكان تطهير و عدم امكان نماز در حال برهنگى، نماز با همان حال صحيح است.

3. اگر كسى نتواند غسل ارتماسى و غسل ترتيبى انجام دهد، مى‌تواند همين‌طور كه زير دوش حمام هست نيت غسل كند يا نه؟

بسمه تعالى، زير دوش غسل ترتيبى صحيح است.

در پايان از امام بزرگوار خواستاريم و تقاضا مى‌نماييم كه ما را دعا كنيد، و از خدا طلب مغفرتى هم براى ما معلولين بكنيد و از خداوند متعال سر نماز بخواهيد تمام معلولين را شفا دهد و يک نظر عنايتى هم به ما بندگان گنه‌كار بنمايد و ما را مورد رحمت خود قرار دهد.

[سؤال 936] 428

بسمه تعالى 25 / 5 / 1361

حضور محترم امام امت اين قلب تپندۀ انقلاب خونبار حسينى سلام عرض نموده و اميدوارم كه با توفيقات خداى تبارک و تعالى تا انقلاب آقايمان مولا حجة بن الحسن از تمام بليات محفوظ و عمرتان طولانى گردد و در زير سايۀ اسلام عزيز به خدمت در راه اللّه ادامه دهيد و به رهنمودهاى خود به ملت عزيز ادامه دهيد.

اى امام عزيز! براى اين‌جانب مسأله شرعى پيش آمده است و آن اين‌كه من هر چند شب يک بار در خواب، چه در جبهه و چه در خانه در رختخواب خود بول مى‌نمايم و چون در جبهه لباسى براى عوض‌كردن ندارم و در عرض سه ماه به ما لباس مى‌دهند؛ وظيفۀ شرعى اين‌جانب را ذكر نماييد. در موقعى كه لباس براى عوض كردن در جبهه ندارم؟ و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، لباس را تطهير نماييد و يا اين‌كه بدون آن لباس نماز بخوانيد و اگر ممكن نيست مانع ندارد، و با همان لباس نماز بخوانيد.

[سؤال 937] 429

بسمه تعالى

محضر مقدس آيت اللّه العظمى حضرت امام خمينى، روحى له الفداء، سلام عليكم

1. در مورد مسأله‌اى جواب فرموديد كه اگر در جبهه و جنگ، با جنابت و همان لباس آلوده به نجاست نماز بخوانيد جايز است؛ البته درصورتى كه در خطوط مقدم باشيد و براى شما امكان تعويض لباس و تغسيل بدن امكان نداشته باشد. آيا آن طور نماز خواندن اعاده دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر به طورى كه وظيفۀ او بوده نماز خوانده اعاده ندارد.

2. در صورتى كه احتمال خطر زياد باشد، يعنى انسان در محل تيررس باشد يا خطر خمپاره 60 كه تا مسافت 1500 متر مى‌رسد باشد و احتمال زيادى است كه انسان شهيد شود، اگر در اين صورت روحانى اعزامى به خطوط مقدم براى تقويت روحيۀ بچه‌ها ايستاده نماز بخواند، به طورى كه اگر نشسته بخواند تضعيف روحيه رزمندگان مى‌شود، در اين‌صورت تكليف نمازگزار كه بايد نشسته بخواند ولى ايستاده مى‌خواند چيست؟ البته خاک‌ريز، جلو ديد است.

بسمه تعالى، اگر در ايستاده نماز خواندن، خوف خطر است بايد نشسته بخوانيد، و سعى كنيد با توضيحات از تضعيف روحيۀ رزمندگان جلوگيرى شود.

[سؤال 938] ‘ 612

2. بنده لباس و بدنم ناپاک است و فقط دست و صورت را مى‌توانم پاک كنم و

لباس و وسايل پاک نمودن در دسترس نيست. آيا مى‌توانم نماز را بدان طريق بخوانم يا خير؟ جواب مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر تمكن از تطهير بدن ندارد، با بدن نجس نماز بخواند و اگر تمكن از تطهير يا تعويض لباس ندارد و اميد زوال عذر در وقت نيست، در صورتى كه كندن لباس براى او ضرر يا مشقت دارد، در لباس نجس نماز بخواند و اگر كندن لباس ضرر و مشقت ندارد، بدون لباس نماز بخواند.

[سؤال 939] 430

بسمه تعالى

حضور مبارک حضرت امام خمينى

من فردى پاسدار هستم و همين روزها مى‌خواهم به خط اول جنگ بروم. اگر در جنگ لباس ما كثيف شد و وقت نشد كه آن را بشوييم، آيا با همين لباس مى‌توانيم نماز بخوانيم؟ اگر ممكن است يک كمى توضيح دهيد.

بسمه تعالى، اگر امكان تطهير يا تبديل تا آخر وقت نباشد و نتواند آن لباس را در حال نماز درآورد نماز در آن صحيح است و قضا ندارد.

[سؤال 940] ‘ 7048

2. آيا خونريزى دندان باعث ابطال وضو و نماز مى‌شود؟

بسمه تعالى، موجب بطلان نمى‌شود.

[سؤال 941] ‘ 446

4. اگر همسر انسان در خانه، با لباس نجس نماز بخواند و احتياط نكند، آيا بر انسان واجب است كه به او بگويد؟

بسمه تعالى، واجب نيست به او بگويد.

حكم اعلام نجس بودن اشيا

[سؤال 942] 431

بسمه تعالى 29 / 5 / 1361

فرشى كه به واسطۀ منى نجس شده و اشخاصى بدون اطلاع، روى آن فرش نماز خوانده‌اند، حكم شخصى كه فرش را نجس كرده و نمازگزاران چيست؟ از خداوند قادر و توانا خواهان طول عمر براى رهبر عزيز تا ظهور مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و پيروزى و نصرت براى مسلمين و نيروهاى رزمنده هستم.

بسمه تعالى، بايد به صاحب فرش اطلاع دهد و نماز نمازگزاران صحيح است.

[سؤال 943] 432

بسمه تعالى 10 / 11 / 1361

دفتر امام امت و رهبر كبير انقلاب اسلامى

سلام عليكم، بعد از سلام به استحضار مى‌رساند در صورتى كه آشپزى در بيمارستان كه مشغول طبخ غذا جهت بيماران است در موقع غذا كشيدن متوجه شود كه فضلۀ موش داخل ديگ برنج است در اين صورت تكليف شرعى چيست؟ خواهشمند است جواب را ارسال فرماييد. و السلام على من اتبع الهدى

بسمه تعالى، جايز نيست غذاى متنجس را به خورد افراد دهد، ولى تا يقين به اين‌كه فضله از موش است پيدا نكند، حكم به نجاست نمى‌شود.

[سؤال 944] 433

بسمه تعالى

1. چند نفر يک جا مهمان باشند يكى از مهمان‌ها ديد كه غذا نجس شده آن يک نفر نخورد و ديگران بخورند براى اين نفر كه ديده چيزى نيست؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، چيزى بر او نيست.

2. كسى زنش مريضه يا ضعيف باشد نذر كند براى رضاى خدا به او گوشت مرغ بدهد و ثواب آن را براى اموات خود هديه كند آيا اين نذر صحيح است؟

بسمه تعالى، صحيح است.

3. روحانيون بر منبر مى‌گويند بارود (سبيل مردان) اگر دراز شد به طعام رسيد طعام نجس مى‌شود يا به آب خورد آب مثل شراب نجس مى‌شود. شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، نجس نمى‌شود.

كيفيت نجس شدن اشيا به سبب نجاسات

شرطيت سرايت رطوبت در نجس شدن اشيا

[سؤال 945] 434

بسمه تعالى 18 / 8 / 1358

حضور محترم حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت افاضاته

ضمن سپاس و درود بى‌پايان به رهبر عظيم الشأن و عالى‌قدر انقلاب جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى

چندى است كه در آشپزخانه رستوران ماهشهر كه شركت نفت آن را اداره مى‌نمايد، يک شخص مسيحى را جهت اداره امور رستوران و تنظيم برنامه غذايى و متصدى آن‌جا مأمور نموده‌اند. لازم است به عرض برسانم كه اين شخص هيچ‌گونه در طبخ غذا و نيز تحويل اجناس به آشپزخانه مداخله ندارد؛ اما در بعضى از همكاران بنده ايجاد سوء تفاهم نموده، به گونه‌اى كه غذاى رستوران را غير اسلامى دانسته و از خوردن غذا در رستوران امتناع مى‌نمايند كه اميدوارم روشن نمودن اين مسأله از طرف امام، سوء تفاهم را مرتفع فرمايد. السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، اگر با رطوبت، ملاقات با غذا يا ظرف‌هاى آن نكند اشكال ندارد.

[سؤال 946] ‘ 3677

5. آيا استفاده از ماشين لباس خشک كن در امريكا كه لباس‌هاى خيس را در آن مى‌ريزند و امريكايى‌ها نيز از اين ماشين استفاده مى‌كنند اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، استفاده از ماشين مانع ندارد، ولى اگر لباس خيس باشد و با چيز نجس ملاقات كند نجس مى‌شود و احكام نجاست دارد.

[سؤال 947] ‘ 6228

3. هر چيزى كه در انگلستان در قوطى‌ها و غير آن بسته‌بندى مى‌كنند حتماً دست‌خورده اهل كتاب يا مشرک يا كافر است. در مثل چنين كشورى شير و روغن و كره و نان فرنگى و بيسكويت و غير آن‌ها را خوردن شرعاً چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر يقين به ملاقات با بدن كافر با رطوبت مسريه نباشد محكوم به طهارت است.

[سؤال 948] 435

بسمه تعالى

دفتر محترم امام خمينى

با سلام، چون ما در آزمايشگاه بيمارستان كار مى‌كنيم و به طور روزمره با مسائل زير مرتبط مى‌باشيم؛ خواهشمند است، پاسخ آن‌ها را بفرماييد.

1. آلوده شدن دست به بول و خون انسان؟

بسمه تعالى، نجس مى‌شود.

2. تماس دست با انواع الكل‌ها: صنعتى - شيميايى و الكل سفيد (ماده اصلى مشروبات الكلى) چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر معلوم نيست كه الكل مست كننده و از چيز مايع به دست آمده، محكوم به طهارت است.

3. تماس دست با دست خانم‌ها جهت خون گرفتن؟

بسمه تعالى، در غير مورد ضرورت اجتناب كنيد.

[سؤال 949]

4. تماس دست با دست غير مسلمان، در حالتى كه دست خشک يا عرق كرده و يا خيس باشد، چه دست خود ما و چه دست او؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و نجس نمى‌شود. و در صورتى كه با رطوبت ملاقات شود نجس مى‌شود.

[سؤال 950] ‘ 3774

2. بعضى از افراد با اين افراد مذكور هم‌غذا بودند. چند مدت اين شخص غذا خورده است. از جهت بى‌باكى بوده، نه از جهت جاهل بودن به مسأله، چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر با رطوبت ملاقات شده، حكم استعمال غذاى نجس را دارد و بايد مواضع ملاقات تطهير شود.

[سؤال 951] 436

بسمه تعالى 9 / 10 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى

پس از عرض سلام، اميد است آن وجود مبارک، در پناه خداوند و در سايۀ حضرت ولى عصر محفوظ باشد. اميد است دربارۀ چند سؤال شرعى، اين‌جانب را راهنمايى و ارشاد بفرماييد.

در يک كارخانه كه در حدود چهارصد نفر كارگر مشغول كار مى‌باشند، چند نفر از برادران مسلمان كه در قسمت دفتر كارمند هستند و سه نفر يهودى - يكى رئيس حسابدارى است و يكى رئيس كل كارگزينى است و يكى در قسمت توزيع نخ در انبار مى‌باشد - و اين‌ها و چند نفر از كارمندان و كاركنان مسلمان ظهر ناهار با هم مى‌خورند، در صورتى كه هر روز يكى از خانه ناهار مى‌آورد؛ اميد است ارشاد فرماييد.

1.

آيا غذا كه در خانۀ يهودى طبخ شده و آورده و آشپز يهودى است، براى مسلمان چه صورتى دارد؟

2.

غذا كه در خانۀ ارمنى طبخ شده و آشپز ارمنى است و همين‌طور سالاد كه با خيار و گوجه درست شده براى يک مسلمان چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، غير مسلمان - هر كه باشد - محكوم به نجاست است و غذا اگر با بدن تر غير مسلمان تماس پيدا كند و يا آن‌كه غذاى تر با بدن او تماس حاصل كند، خوردن آن بدون تطهير جايز نيست.

3. آيا جايز است يک نفر يهودى رئيس كل كارگزينى كارخانه باشد؟

بسمه تعالى، استخدام غير مسلمان تابع مقررات دولت اسلامى است و اشكال ندارد.

[سؤال 952] 437

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

حضور محترم حضرت امام امت، نايب الامام، جناب آقاى حاج آقا روح اللّه الموسوى الخمينى، سلام مى‌رسانم.

بعد از سلام، ان شاء اللّه كه حال آن امام عزيز خوب و در صحت و سلامتى به سر مى‌بريد و اين‌جانب از خداوند متعال مى‌خواهم شما را در پناه خود قرار داده و طول عمر شما را از خداوند مى‌خواهم.

بارى از اين‌كه براى آن امام امت نامه‌اى نوشتم، براى اين است كه مسائلى براى اين‌جانب پيش آمده كه آن را از توضيح المسائل نتوانستم حل كنم. مسائل عبارت از اين‌هايى است كه در زير ورقه توضيح مى‌دهم:

1.

مسلمان مى‌تواند از يک انسان ارمنى، و يا كليمى جنس بخرد؟

2.

يک انسان ارمنى - كه به عيسى مسيح عقيده دارد - مى‌تواند براى مسلمان كار بكند؟

3.

اگر اين كارگر با مواد غذايى سر و كار دارد چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، غير مسلمان محكوم به نجاست است و اگر به چيز تر يا با دست تر به چيزى دست بزند، نجس مى‌شود و احكام نجس، در رساله مذكور است ولى خريد و فروش با غيرمسلمان مانع ندارد.

[سؤال 953] ‘ 2635

2. در جنسى كه براى شيرين كردن - مانند بادام - آن را خيس مى‌كنند و ديگ آن بيش از صد كيلو بادام مى‌گيرد، پس از خيس كردن، در آب آن فضلۀ گربه ديده شود، آن بادام و آب پاک است يا بادام و ديگ را بايد تطهير كرد؟

بسمه تعالى، اگر فضله در آب است و آب در بادام نفوذ كرده، نجس است.

[سؤال 954] ‘ 399

2. اگر جايى از بدن زخم شود و خشک گردد آيا باز هم اگر چيزى با ترى به آن برسد نجس مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر جاى زخم نجس باشد، مسّ با رطوبت مُسريه موجب سرايت مى‌شود.

[سؤال 955] ‘ 1673

2. بعضى از مايعات - مثل رنگ‌ها كه بر درب‌ها مى‌زنند - اگر نجس شوند در صورت انجماد آيا قابل تطهير هستند يا نه؟ و ظاهر آن‌ها چطور؟

بسمه تعالى، ظاهر آن قابل تطهير است.

[سؤال 956] 438

بسمه تعالى

پس از عرض سلام به رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى؛ سؤالاتى براى من مطرح است كه از اين قرارند:

1. لباسى كه ما در ماشين‌شويى مى‌شوييم آيا صحيح است كه در ماشين خشک

كنى بياندازيم؟ چون كه امريكايى‌ها وقتى لباسشان را از ماشين‌شويى در مى‌آورند و رطوبتى به آن لباس‌ها هست كه با دست آن‌ها مرتبط مى‌شود و بعد داخل ماشين خشک كنى مى‌اندازند و از آن‌جايى كه حرارت، پاک كننده نيست، وظيفۀ ما در اين حالت چيست؟

بسمه تعالى، چنانچه لباس، داراى رطوبت مسريه باشد و داخل ماشين خشک كنى نجس باشد، لباس نجس مى‌شود.

2. تا آن‌جايى كه من خبر دارم، اخيراً شما فتوايى در مورد اين‌كه افراد حزب اللهى نبايد در كشورهاى كفر با افراد ضد انقلاب برخورد داشته باشند؛ مگر به حسب دفاع از خود، وظيفۀ ما در مقابل اين‌كه اگر روزى چند تا از منافقين يا چپى‌هاى ضد انقلاب يكى از حزب اللهى‌ها را بگيرند بزنند، چيست؟ آيا ما مى‌توانيم كارى را كه تا به حال مى‌كرده‌ايم انجام دهيم يعنى در اولين فرصت، حزب اللهى‌ها را جمع كرده و به آن‌ها حمله كنيم يا اين‌كه نه، بايد گذشت كنيم و يا اين‌كه همان افرادى كه دست داشته‌اند را تنبيه كنيم؟ كه اگر حالت دوم مورد نظر است، مسلّماً همۀ آن‌ها دفاع خواهند كرد و در اين صورت، اگر همۀ آن‌ها حمله كردند موقع تنبيه آن چند نفر، آيا جايز است كه همۀ آن‌ها را تنبيه كرد يا خير؟

بسمه تعالى، دفاع از اسلام و مسلمين و حمايت از انقلاب اسلامى ايران لازم است.

3. آيا تلفن كردن به ايران و به حساب بانک‌ها و شركت‌هاى بزرگ امريكايى گذاشتن، كار درستى هست يا خير؟ البته اخيراً شنيديم كه شما تحريم كرده‌ايد ولى ما نه امضاى شما را و نه آن حكم را ديديم و كسانى هم كه به ما گفته بودند، خودشان هم نمى‌دانستند، فقط شنيده بودند؛ لطفاً ما را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، بدون اجازۀ مسئولين مربوطه، جايز نيست و موجب ضمان است.

[سؤال 957] ‘ 4942

3. اگر لباس را غير مسلمان شسته باشد، ولى لباس در آفتاب خشک شده باشد، آيا آن لباس پاک است؟

بسمه تعالى، اگر با رطوبت، با دست كافر ملاقات كرده و تطهير نشده، محكوم به نجاست است.

[سؤال 958] 439

بسمه تعالى 9 / 7 / 1361

با سلام و درود بر امام امت و رزمندگان جبهه‌هاى حق

سلام برادران عزيز؛ من يكى از كارمندان سفارت جمهورى اسلامى در كشور كفر و الحاد روسيه شوروى خدمت مى‌كنم؛ چند سؤال شرعى برايم پيش آمده است، اميدوارم به آن‌ها پاسخ دهيد:

1. با نهايت تأسف، هنوز هم پيش‌خدمت‌هاى روسى در سفارت كار مى‌كنند، آيا مى‌شود چاى كه به دست آن‌ها درست مى‌شود و يا چيزهاى ديگر را خورد يا نوشيد؟

بسمه تعالى، چيزى كه در حال ترى و رطوبت با دست و بدن غير مسلمان تماس پيدا كند محكوم به نجاست است.

2. ماهى فلس‌دارى كه در فروشگاه فروخته مى‌شود و اطمينان نداريم از چگونگى صيدش - فقط تلويزيون، صيد ماهى را به وسيلۀ تور نشان مى‌دهد و از مرده بودن آن در آب هم اطلاعى نداريم - آيا مى‌توان از اين نوع ماهى استفاده كرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر اطمينان نداريد كه در بيرون آب مرده باشد، بهتر است اجتناب نماييد؛ بلكه موافق احتياط است.

3. گاهى مسلمانانى كه دهانشان بوى مشروب مى‌دهد تقاضاى قرآن مى‌كنند، آيا مى‌شود به اين افراد قرآن داد يا خير؟

بسمه تعالى، چنانچه موجب هتک قرآن باشيد در دسترس او قرار ندهيد.

4. در فروشگاهى كه مخصوص كارمندان خارجى است گاهى اوقات مرغ‌هايى با مارک ذبح اسلامى از كشورهاى آلمان غربى - چكسلواكى و غيره فروخته مى‌شود آيا مصرف اين نوع مرغ اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، نوشته ميزان نيست اگر احتمال مى‌دهيد كه فروشنده مسلمان تذكيه شرعى آن را احراز كرده و در دسترس مشتريان مسلمان قرار مى‌دهد خريدن و مصرف آن اشكال ندارد.

[سؤال 959] ‘ 5528

2. در مورد مستخدم‌هايى كه مسلمان نيستند ولى متديّن به اديان الهى‌اند و به لحاظ

وجوب استفاده از خدماتشان در امور ميهمانان و نظافت نمايندگى، استخدامشان ناگزير است، طبيعتاً يكى از وظايفى كه انجام مى‌دهند شست‌وشو و نظافت - و لزوماً لمس اشياى تر، در هنگام شست و شو - است، با توجه به فتواى حضرت امام در مورد نجس بودن غير مسلمان، استفاده از اين‌ها براى وظايف فوق چه حكمى پيدا مى‌كند؟

بسمه تعالى، غير مسلمان نجس است و چنانچه با رطوبت با چيزى ملاقات كرد نجس مى‌شود.

[سؤال 960] 440

بسمه تعالى 7 / 10 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن عرض سلام و تحيت؛ به استحضار مى‌رساند: در اين شركت در قسمت روغن پركنى، يک سرپرست مشغول به كار است كه ايشان داراى دين مسيحيت مى‌باشد و البته در كارشان هم موفق و مورد رضايت كامل همه هستند، ليكن ايشان به علت اين‌كه لازمه كارشان مى‌باشد. در بعضى از مواقع، جهت سنجيدن روغن و تعمير دستگاه‌هاى آن به روغن مايع دست زده و مى‌زند. از آن‌جايى كه نامبرده داراى مذهبى به غير از اسلام هستند، تماس دست او با روغن از لحاظ شرعى چه صورتى دارد؟ خواهشمند است تعيين تكليف فرماييد.

بسمه تعالى، نجس مى‌شود؛ ولى بر كسى كه شک دارد، محكوم به طهارت است و اعلام لازم نيست.

[سؤال 961] ‘ 1560

2. چون در جبهۀ جنوب و جاهاى ديگر جبهه، از توالت‌هاى صحرايى استفاده مى‌كنند، با توجه به گرماى جنوب مگس‌هاى زيادى در درون توالت و روى غائط مى‌نشينند و وقتى ما به توالت مى‌رويم، به روى بدن و لباس‌هايمان مى‌نشينند. آيا با نشستن روى بدن و لباس، نجس مى‌شويم يا خير و وظيفه ما نسبت به اين مسأله

به چه صورت بايد باشد؟

بسمه تعالى، تا يقين به انتقال نجاست حاصل نشود، محكوم به طهارت است.

[سؤال 962] ‘ 145

3. در مقدارى شكر نم‌دار كه خيس نبوده و با دست، حس مى‌شود كه نم دارد و خشک نيست، تعدادى فضلۀ موش ديده شده (به بعضى از فضله‌ها شكر چسبيده). آيا اين شكر، نجس است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر شک در سرايت نجاست به شكر باشد، محكوم به طهارت است.

اجتناب از وسوسه در طهارت و نجاست

[سؤال 963] 441

بسمه تعالى 18 / 12 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، سلام عليكم؛ اميدوارم كه وجود آن حضرت در كمال سلامتى باشد.

زنى هستم كه چند سالى است ازدواج كرده‌ام، مدتى است به وسواس شديد در اعمالم و به خصوص در نجس - پاكى مبتلا شده‌ام، مثلاً اگر دستم را آب مى‌كشم، بعد در خوب آب كشيدن و يا در اصل عمل، دچار شک و ترديد مى‌شوم و اين ابتلا به كلى زندگى را بر من ناگوار كرده است. ديشب جمال نورانى آن حضرت را در خواب ديدم كه عرض حال مى‌كردم و امروز تصميم به نوشتن نامه نمودم براى اين‌كه قلبم آرامش پيدا كند.

مرقوم بفرماييد كه اگر هر عملم را به تنهايى يک بار انجام دهم، آيا كفايت مى‌كند و در نزد خداوند مسئول نيستم؟

خداوند شما را براى مسلمين جهان تا ظهور حضرت بقية اللّه حفظ بفرمايد.

بسمه تعالى، شما به شک‌هاى خود نبايد اعتنا كنيد و اگر اعتنا كنيد، كار حرامى كرده‌ايد و هر عمل واجب را بيش از يک بار نبايد انجام دهيد و اگر انجام دهيد، حرام است و هر وقت شک در نجاست يا صحت عملى كرديد، بايد بنا بر طهارت و صحت بگذاريد و اگر بر خلاف آن عمل كنيد، جايز نيست.

[سؤال 964] ‘ 3134

6. انسانى كه زياد ک مى‌كند بايد چه كار كند؟ مثلاً وقتى به مهمانى مى‌رود غذايى را كه مى‌خواهد بخورد، شک مى‌كند كه از چه راهى تهيه شده است يا مثلاً به حمام كه مى‌رود، اصلاً شک مى‌كند كه در و ديوار حمام نجس است، بايد چه كار كند؟

بسمه تعالى، نبايد به شک اعتنا كند و بايد بنا بر حليت و طهارت بگذارد.

[سؤال 965] ‘ 208

3. آيا تكليف مقلدين شما در توضيح المسائل براى شخص وسواسى هم به يک ميزان است يا نه؟ به خصوص كه اين شخص در نجاسات وسواس داشته باشد، آيا بايد مثل يک شخص سالم عمل كند يا اين‌كه شما فتواى ديگرى دربارۀ شخص وسواسى داريد؟ با توجه به اين‌كه اين شخص تنها دربارۀ خودش نيست.

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است. جايز نيست به آن اعتنا نمايد؛ بلكه بايد در طهارت و نجاست و غسل و وضو مثل متعارف مردم عمل كند.

[سؤال 966] ‘ 87

3. بعضى از خانم‌ها در مسائل مختلف طهارت، داراى وسواس هستند، به حدى كه در بعضى موارد مطلقاً فتواى مرجع تقليدشان را نيز قبول نكرده و فقط عمل به همان برنامۀ وسواسشان مى‌كنند؛ آيا در اين موردهاى خاص، لطمه‌اى به باب

تقليدشان مى‌خورد يا خير؟

بسمه تعالى، جايز نيست و بايد از وسوسه اجتناب نمايند.

[سؤال 967] 442

بسمه تعالى

قم، حضور محترم دفتر استفتاى امام

من در مدرسه‌اى نسبتاً وسيع واقع در تهران تدريس مى‌كنم؛ در قسمتى از حياط مدرسه، توالت‌ها قرار دارند؛ در قسمت ديگر حياط، ساختمان مدرسه قرار دارد.

توالت‌ها - يعنى كناره‌هاى داخل توالت‌ها - نجس است؛ وقتى باران مى‌بارد و اين باران قطع مى‌شود احياناً دانش‌آموزان براى زنگ تفريح از كلاس‌ها خارج مى‌شوند؛ در اين حين، حياط مدرسه كاملاً خيس است و تعدادى از دانش‌آموزان ديده شده به توالت مى‌روند و كف كفش‌هايشان نجس مى‌شود؛ بعد كه زنگ كلاس زده مى‌شود، دانش‌آموزان همه - كه حدوداً 600 الى 700 نفر هستند - با كفش‌هاى خيس از يک يا دو درب، همگى وارد سالن مدرسه و بعد وارد كلاس مى‌شوند (يعنى كف سالن تا حدودى تر مى‌شود) بعد مستخدم مدرسه تقريباً هر دو روز يک بار با گونى‌هاى تر، كف سالن‌ها را تى مى‌كشد؛ يعنى آن شخصى كه با پاى نجس و تر وارد سالن شده، با تى (گونى) به همه جا كشيده مى‌شود و روزهاى ديگر كه خوب سالن‌ها خشک است، بر اثر حركت دانش‌آموزان، گرد و خاک به پا مى‌شود و بر روى لباس‌ها و بدن‌هاى ما مى‌نشيند.

سؤال اين است كه آيا اولاً دانش آموزانى كه به (فاصلۀ توالت‌ها تا ساختمان مدرسه حدوداً چهل الى پنجاه متر است) توالت مى‌روند و كفش‌هايشان نجس مى‌شود و به محوطۀ حياط مى‌آيند - كه حياط هم خيس است - تا بخواهند وارد سالن و راهروها بشوند، آيا نجاست را در طى اين مسافت به داخل سالن‌ها و راهروها انتقال داده‌اند، يعنى سالن‌ها و راهروها نجس مى‌شود، كه به تبعيت آن، گرد و خاكش هم كه

به پا مى‌شود نجس باشد يا خير؟ زيرا اگر اين طور باشد، ما بايد هر روز تا پس از مرخص شدن، به حمام برويم كه كارى است بسيار مشكل.

خواهشمندم حكم مسأله را بيان فرماييد؟

بسمه تعالى، اعتنا به اين امور كه از وسوسه است نكنيد و تا يقين به نجاست نداريد، محكوم به طهارت است.

[سؤال 968] ‘ 4943

4. هنگام وضو در منازل و دستشويى‌هايى كه قبلا خارجى‌ها از آن‌ها استفاده نموده‌اند معمولاً ترشحاتى به بدن و يا مثلاً از زمين به پاهاى انسان مى‌رسد با توجه به اين‌كه معمولاً هر روز سطح زمين‌ها و دستشويى‌ها را با مواد مايعى فقط يک بار تميز مى‌كنند آيا اين ترشحات نجس است؟

بسمه تعالى، اگر يقين به نجاست محلى كه از آن‌جا ترشح مى‌شود داشته باشيد بايد از آن اجتناب شود مگر آن‌كه ترشح از آب لوله باشد.

[سؤال 969] 443

بسمه تعالى

اشيايى كه معمولاً مردم به كارگاه‌ها براى تعمير مى‌آورند مانند سماور و تلفن كه احتمالاً تعدادى از آن‌ها متعلق به غير مسلمان مانند مسيحى و يا زردشتى مى‌باشد اين اشيا پاک است يا خير و كارگاه‌ها مجاز به قبول آن‌ها براى تعمير مى‌باشند يا خير؟

بسمه تعالى، بدون علم به نجاست محكوم به طهارت است.

[سؤال 970] 444

بسمه تعالى 31 / 5 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

پسرم و همسرش از نان و نفت اجتناب كرده و مى‌گويند: براى اين است كه افراد لااُبالى به آن دست مى‌زنند. حتى از اجناس خانه خود از فرش و وسايل ديگر كه از

بازار خريده و آب نكشيده‌اند، اجتناب مى‌كنند. و بالاخره مرتب تنها در خانه هستند و جلوى حوض، يا خود را آب مى‌كشند و يا لوازمات و چيزهاى ديگر منزل را آب مى‌كشند و تازه با يک بار در آب زدن، اكتفا نمى‌كنند؛ بلكه هر چيزى را كه به نظرشان

نجس است، چند بار داخل آب فرو مى‌برند و در مى‌آورند. مثلاً دست خود را پس از چند مرتبه در آب فرو بردن و در آوردن، پاک مى‌دانند و مى‌گويند: با يک بار، آب همه جاى آن را نمى‌گيرد و بعضى قسمت‌ها در اثر هوايى كه داخل آب هست و روى دست را اشغال مى‌كند، خشک مى‌ماند و در نتيجه نجس است. وقتى كه عروس من مى‌خواهد غذا درست كند، اول برنج و گوشت را در بيرون با شلنگ مى‌شويد، بعد در داخل حوض مى‌گذارد و آب مى‌كشد و بعد غذا درست مى‌كند و يا پس از جارو كردن منزل خود، در حوض مى‌رود و خود را آب مى‌كشد و مى‌گويد: اين گرد و خاک‌ها كه به بدن من تماس گرفته نجس است.

و با اين‌كه به اين انقلاب و به شما علاقه زيادى دارند و مقلد شما هم مى‌باشند، به خاطر همين وسواس زياد، در مراسم راهپيمايى و نماز جمعه شركت نكرده، و حتى براى نماز جماعت هم به مسجد نمى‌روند. با اين‌كه حضرت‌عالى اين قدر تأكيد در نماز جماعت مى‌نماييد باز مى‌گويند: «مسجد همه‌گونه افراد مى‌آيند و اين فرش‌ها چندان پاک نيست». پسرم به قدرى در وسواس افراط كرده است كه بيشتر اوقات در خانه هم نماز را ترک مى‌كند و اصلاً روحيۀ او ضعيف شده است. اكنون من با صحبت زيادى كه با آن‌ها كرده‌ام، توانسته‌ام آن‌ها را وادار كنم كه اين نامه را خدمت شما ارسال داشته و حضرت‌عالى فتواى خود را نوشته و بفرستيد تا معلوم شود كه وظيفه اين زن و شوهر و همچنين هر شخصى كه اين‌گونه در وسواس مى‌افتد، چيست؟

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است. بايد با اعتنا نكردن به وساوس شيطانى دماغ شيطان را به خاک بمالند و همانند متعارف مردم رفتار نمايند. تنها تابع مقررات شرع مقدس باشند.

[سؤال 971] 445

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى

اين‌جانب به اين گفته شما كه فرموديد: «بدون علم داشتن به نجاست چيزى، آن چيز پاک است»، عمل مى‌كنم؛ ولى با اين‌حال بسيار نجس مى‌شوم. در نتيجه دريافتم كه اين نجس شدن زياد، دليل بر ناآگاهى و درست نفهميدن مسائل توضيح المسائل است. مجدداً خواهش مى‌كنم راه شرعى را كه اسلام براى مبارزه با اين بيمارى روانى بيان مى‌كند بفرماييد.

ضمناً شما فرموديد: «زمين خيس، كف كفشى را كه نجس است پاک نمى‌كند». مى‌خواستم بدانم؛ آيا در روزهايى كه باران و يا برف آمده و زمين خيس است، با راه رفتن بر روى زمين خيس و برفى كف كفش پاک مى‌گردد؟ در صورتى كه آلوده به عين نجاست نباشد جواب چگونه است؟ با عرض معذرت فراوان از اين‌كه مزاحم وقت شريفتان شدم؛ خداحافظ.

بسمه تعالى، اعتنا و ترتيب اثر به وسوسه حرام است و به شک‌هاى خود نبايد اعتنا كنيد.

[سؤال 972] 446

بسمه تعالى

دفتر استفتاى حضرت امام مدّ ظله، لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. دخترى هستم كه در خانه پدر و مادر خود زندگى مى‌كنم. ايشان معتقد به رهبرى و جمهورى اسلامى مى‌باشند و مسلمان و نمازخوان هستند؛ اما به مسأله طهارت، نجاسات و پاكى‌ها زياد اهميت نمى‌دهند؛ آيا تكليف من چيست؟ در همين رابطه وقتى من به اين مسأله توجه دارم ايشان از اين موضوع ناراضى مى‌شوند و اظهار ناراحتى مى‌نمايند كه شما وسواس داريد. با توجه به همۀ اين مسائل و با توجه به اين

موضوع كه گفته‌اند: «اگر جايى از خانه يا وسايل توسط تو نجس نشود، تو مسئول نيستى»؛ آيا من مسئول نيستم كه حتماً تطهير كنم و آيا مسئوليت ديگران كه در خانه نماز مى‌خوانند به دوش من نيست؟

بسمه تعالى، بر شما مسئوليتى نيست و لازم نيست تطهير كنيد.

[سؤال 973]

2. اگر دست و صورت و لباس شخصى نجس باشد و يا بچه‌اى كه همراه او مى‌باشد اين وضع را داشته باشد و به ميهمانى برود بايد به صاحب خانه بگويد؟ آيا مسئول نيست؟

بسمه تعالى، مسئول نيستيد و لازم نيست به او بگوييد.

[سؤال 974]

3. آيا پول نجس است؟

بسمه تعالى، نجس نيست.

4. اگر همسر انسان در خانه با لباس نجس نماز بخواند و احتياط نكند؛ آيا بر انسان واجب است كه به او بگويد؟

بسمه تعالى، واجب نيست به او بگويد.

[سؤال 975]

5. اگر همه بدن انسان نجس باشد و فقط دست‌ها را از ساعد يا مچ بشويد همين قسمت پاک مى‌شود، در صورتى كه بالاتر از آن نجس است؟ و نيز اگر گردى صورت را به وسيله آب جارى بشويد در صورتى كه موى سر نجس باشد، پاک مى‌شود؟

بسمه تعالى، پاک مى‌شود.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگه دار، از عمر ما بكاه و بر عمر او بيفزا

بسمه تعالى، احكام طهارت و نجاست سهل و آسان است و از وسوسه اجتناب كنيد.(1)

[سؤال 976] ‘ 4858

2. وسواس در مورد طهارت و وضو و غسل و ساير مسائل شرعى چگونه مى‌باشد؟ انسان چه كار بايد بكند تا بدون گناه ترک كند و خلاص شود؟

بسمه تعالى، واجب است اعتناى به وسوسه نكنيد.

[سؤال 977] 447

بسمه تعالى

خدمت سروران عزيزم سلام عرض مى‌كنم بدان اميد كه هميشه در جهت خدمت به انقلاب اسلامى و در راه رضاى خداوند متعال باشيد از اين‌كه مزاحم اوقات شريف شما مى‌شوم پوزش مى‌طلبم اما بهترين راه حل دردم را تماس با شما يافتم.

كوتاه كنم سخن را، من به بيمارى وسواس - البته طبق گفته دوستان و آشنايان - مبتلا گرديده‌ام و اين جريان مربوط مى‌شود به چند ماه قبل كه ظرفى را كه در حمام استفاده مى‌نموديم آب كشيده و به داخل سالن آوردم كه آب از آن هم به روى فرش‌ها چكيده بود و بعد كه توجه نمودم ديدم كه به پشت ظرف كف تايد و برف خشكيده وجود دارد. با توجه به اين‌كه لباس نجس در اين ظرف مى‌شستيم و هميشه آب نمى‌كشيديم فرش‌ها را نجس محسوب كردم، اين گذشت تا روزى ديگر ته كفش تر كه از توالت نجس بيرون آمده بودم برروى فرش افتاد و پس از آن هم زياد رعايت نكرديم و فرش را آب نكشيديم و درون ظرف‌هاى مورد استفاده قاشق چوبى بود كه نجس هم گاهى شده ولى توجه نمى‌كرديم و ظرف‌ها را مى‌شستيم و درون همان ظرف‌ها هم غذا مى‌خورديم و براى ديگران (مهمانان) هم غذا مى‌آورديم و پس از

1) لازم به ذكر است كه اين جمله در پايان سند به عنوان دستور العمل كلى از طرف حضرت امام براى سؤال كننده ارائه شده است.

آن‌كه متوجه هم شديم يک بار رعايت نكرديم در همان ظرف غذا خورده شد (البته به وسيله همسرم و فاميل) چرا كه همسرم معتقد نبودند كه ظرف‌ها نجس است و ما هم با اين فاميل رابطه بسيار نزديک و رفت و آمد شديد داريم حال نمى‌دانم غذاهايى كه درست مى‌كنند نجس است يا پاک يا كلاً خود اين‌ها و خانه‌شان نجس مى‌باشد يا پاک؟ از طرفى در رساله عمليه امام عزيزمان آمده است كه غذايى كه به عين نجس آلوده نيست مى‌توان به بچه خوراند. آيا دهان اين بچه كه غذايى نجس خورده آن وقت پاک است يا نه؟ اگر شخصى اين بچه را پاک حساب نمود آيا زندگى اين فرد پاک است يا نه؟ مسأله غائب شدن فرد مسلمان را در رابطه با پاک شدن چيز نجس برايم بشكافيد.

فقط تقاضا مى‌كنم توجه بيشترى مبذول داشته در رابطه با اين مسائل و جزء به جزء هم جواب دهيد كه اين مسائل روحم را مى‌آزارد و اعصابم شديد ناراحت مى‌باشد. و السلام على من اتبع الهدى

بسمه تعالى، اگر خود بچه بخورد اشكالى ندارد و آنچه يقين به نجاست آن نداريد محكوم به طهارت است و از وسوسه بايد اجتناب كنيد و متنجس اگر بين آن و عين نجاست بيش از سه واسطه باشد نجس نمى‌كند.

[سؤال 978] ‘ 304

5. مادر من شخصى است كه وسايل را خيلى آب مى‌كشد، براى رفع مريضى او چه بايد بكنيم؟

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است و در طهارت و نجاست بايد طبق رساله عمل نمايند.

[سؤال 979] ‘ 244

18. اعتنا به شک افرادى كه وسوسه دارند در امور پاكى و نجسى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است؛ نبايد به آن اعتنا شود.

[سؤال 980] ‘ 456

2. يک پارچه لباس مثلاً بعضى قسمت‌هاى آن نجس و بعضى پاک است، اگر دست و يا چيزى با رطوبت مسريه به آن ملاقات كند، اما معلوم نيست كه به قسمت‌هاى نجس آن يا قسمت‌هاى پاک آن رسيده در اين صورت شى‌ء ملاقى نجس مى‌شود يا نه؟ همچنين همين نهر و راه كه بعض نقاط و بعض ذرات گل آن نجس و بعضى پاک است، دست و پا كه با رطوبت با آن ملاقات مى‌كند و معلوم نيست با كدام قسمت و با كدام ذرات آن ملاقات كرده آيا ملاقى نجس مى‌شود؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، ملاقات‌كننده محكوم به نجاست نيست و به وسوسه و احتمال ابتدايى اعتنا نكنيد.

لزوم يقين به نجاست

[سؤال 981] 448

بسمه تعالى 21 / 12 / 1361

قم، مسئول محترم دفتر امام خمينى، سلام عليكم

خواهشمند است دو مسألۀ ذيل ما را از امام استفتا فرموده و جواب فرماييد:

1. آب‌هاى گل‌آلود كه در كوچه و خيابان‌ها از برف ذوب شده يا باران جمع مى‌شود و ماشين‌ها به روى آدم مى‌پاشند پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، تا يقين به نجاست نداريد محكوم به طهارت است.

2. آبى كه موقع تخلى (زمانى كه انسان مبتلا به يبوست است و بر خود فشار وارد مى‌آورد تا تخلى نمايد) از انسان خارج مى‌شود و شبيه به منى است چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، پاک است.

[سؤال 982] ‘ 459

2. فرضاً در محيطى هستيم كه افرادى كافر هستند كه نجس مى‌باشند و هيچ اعتقادى نيز به پاكى و نجسى ندارند؛ يا در جمعى از مسلمانان هستيم كه آشنا به احكام

نيستند و يا رعايت پاكى و نجاست را نمى‌كنند. در اين‌جا چه حكمى قابل اجرا است؟ آيا مى‌شود بنا به عرف، مردم آن‌جا را پاک دانست؟

بسمه تعالى، چيزى را كه شک در ملاقات آن با نجس داريد، محكوم به طهارت است.

[سؤال 983] ‘ 381

4. آيا لباس و شلوار كسى كه شب در خواب شيطانى و منى از او خارج شده با شستن محل منى پاک مى‌شود يا بايد تمام لباس يا شلوار را شست‌وشو دهيم؟

بسمه تعالى، شستن همان موضعى كه نجس شده كافى است و لازم نيست تمام لباس شسته شود.

[سؤال 984] ‘ 4942

6. فرد مسلمانى كه لباس را اتو مى‌كند و او لباسِ هم مسلمان و هم غير مسلمان را اتو مى‌كند، آيا كار او براى ما بلامانع است؟ يعنى اتو كردن لباس ما نزد او اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ مگر در صورتى كه علم به ملاقات لباس با چيز نجسى، با رطوبت پيدا كنيد كه در اين صورت، محكوم به نجاست است.

[سؤال 985] 449

بسمه تعالى

1. خواهشمندم در مورد يقين توضيح دهيد و آيا يقين فقط به ديدن است؟ مثلاً كسى كه كور است چطور مى‌تواند در مورد نجسى و پاكى چيزى يقين كند؟

بسمه تعالى، به غير ديدن هم ممكن است يقين حاصل شود و تا يقين حاصل نكرده اجتناب لازم نيست.

2. در مسأله 183 توضيح المسائل آمده است كه سنگ، پاک كننده مى‌باشد؛ آيا موزاييک هم شرايط سنگ را دارد يا نه؟ لطفاً توضيح دهيد؟

بسمه تعالى، حكم زمين را دارد.

3. اگر دست من تا آرنج، نجس و يا متنجس باشد و من تا مچ دست خود را آب بكشم و دستم را از آب در آورده، به طرف پايين نگه دارم (با توجه به خط ارتباط بين خشكى و ترى) آيا از مچ دستم به پايين، پاک است يا نجس؟

بسمه تعالى، پاک شده است.

4. آيا گِل خيابان بعد از بند آمدن باران نجس است يا پاک؟

بسمه تعالى، پاک است.

[سؤال 986]

5. شخصى كه خون را نجس نداند و به نجس و پاكى معتقد نباشد و عملاً هم تطهير را رعايت نكند آيا نجس و لاابالى است؟ رفت و آمد با او و خوردن غذا در منزلش چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر يقين نداشته باشيد كه در اثر ملاقات با نجاست، نجس شده است، پاک است.

[سؤال 987] 450

بسمه تعالى

لطفاً پاسخ دو سؤال ذيل را مرقوم فرماييد:

1. حضرت‌عالى در مورد خشک‌شويى‌هايى كه لباس‌ها را با مواد شيميايى مى‌شويند حكم به طهارت داده‌ايد؛ آيا اين طهارت نيز در يک كشور غير مسلمان مصداق دارد؟ هر چند كه دست غير مسلمان در زمانى كه البسه مرطوب است تماس پيدا نكند؟

بسمه تعالى، دستگاه، پاک كننده نيست؛ ولى اگر لباس پاک باشد و يقين به ملاقات نجاست با رطوبت نشود، باقى بر طهارت است.

2. نظر به حفظ و رعايت حجاب اسلامى از طرف آقايان، آيا پوشيدن پيراهن آستين‌كوتاه صحيح است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد، گرچه بهتر نپوشيدن است.

[سؤال 988] 451

بسمه تعالى 15 / 10 / 1361

محضر مبارک حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى، سلام عليكم

1. آيا نان و شير و ساير مواد خوراكى كه در كارخانجات بزرگ به كمک ماشين، تهيه و يا آمادۀ مصرف مى‌گردد، براى دانشجويان مقيم كشورهاى غير مسلمان (امريكا) كه مجبور به استفاده از اين مواد هستند چه حكمى دارد؟ و يقين به نجاست را در اين موارد چگونه بايد پيدا كرد؟

بسمه تعالى، اگر يقين به ملاقات چيزى با رطوبت با بدن كافر پيدا نكنيد محكوم به طهارت است.

2. در حالى كه شيطان بزرگ (امريكا) ايران را در محاصرۀ اقتصادى قرار داده براى دانشجويان مجرد يا متأهل مسلمانى كه پس از فراغت از تحصيل به ايران باز مى‌گردند و بنا دارند كه خانه و زندگى را از نو شروع كنند، خريد لوازم زندگى (از قبيل ظروف چينى و ... كه در ايران گران است) براى مصرف شخصى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، با مراعات مقررات جمهورى اسلامى اشكال ندارد.

[سؤال 989] ‘ 2223

9. اگر مستخدم محل كار، شخصى ارمنى و پايبند به هيچ‌كدام از قوانين دين خود هم نباشد و مثلاً چاى يا چيز ديگرى به انسان بدهد يا از او چيزى بگيريم، جايز است يا نه؟ و آيا پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، غير مسلمان نجس است و تا علم به ملاقات با رطوبت نباشد، حكم به نجاست نمى‌شود.

[سؤال 990] ‘ 395

2. من يک دوست مسيحى دارم كه با او رفت و آمدى دارم و خواستم بدانم كه آيا از آن‌ها چيزى خوردن درست است يا خير؟ (پاک هستند يا نجس؟)

بسمه تعالى، غير مسلمان، هر كه باشد، محكوم به نجاست است ولى غذاى

حلال، اگر يقين نداريد كه دست تر غير مسلمان به آن رسيده باشد پاک است.

[سؤال 991] ‘ 4965

2. خشک‌شويى‌هايى كه در شهرها لباس‌هاى مردم را با مواد شيميايى، مثل بنزين و ساير مواد پاک كننده، مى‌شويند و آن‌ها را اتو مى‌كنند آيا از نظر شرعى پاک هستند يا نه؟ چون ممكن است افرادى كه پاكى و نجسى را رعايت نكنند، نيز لباس خود را به اين خشک شويى‌ها بدهند. لطفاً ما را در مورد پاک بودن يا نجس بودن آن‌ها راهنمايى بفرماييد.

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است و احتمال نجس بودن دستگاه، كافى براى حكم به نجاست نيست.

[سؤال 992] 452

بسمه تعالى 5 / 9 / 1361

با عرض سلام و آرزوى توفيق الهى؛ خواهشمند است جواب سؤالات زير را مرقوم بفرماييد:

1. در رابطه با لباسشويى‌هاى عمومى، با توجه به اين‌كه در هر منطقه و محله، افرادى كه طهارت اسلامى را رعايت نمى‌كنند كم و بيش وجود دارند - هر چند اين احتمال، يقينى نيست، ليكن زياد است - آيا لباس‌هايى كه در اين لباسشويى‌ها شسته مى‌شوند پاک هستند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر لباس را پاک تحويل داده‌اند و شک داشته باشند كه نجس شده، پاک است و همچنين اگر لباس، نجس بوده و كسى كه متصدى شستن است بگويد تطهير نموده است، محكوم به طهارت است.

2. الكل صنعتى يا ادكلن‌هاى معمولى، با يقين به اين‌كه غير قابل شرب و مسموم مى‌باشند - هر چند يكى از مواد تشكيل دهندۀ آن‌ها الكل مست كننده باشد - آيا نجس محسوب مى‌شوند؟ ضمناً به

الكل‌هاى معمولى، مواد سمّى اضافه مى‌كنند تا غير قابل شرب باشد و فقط در مصارف صنعتى استفاده شود.

بسمه تعالى، اگر يقين ندارند كه از مسكر مايع بالاصاله گرفته شده يا با آن مخلوط شده، پاک است.

[سؤال 993] ‘ 1685

2. در تركيه به روغن‌هاى جامد (غير مايع) تحقيقاً روغن خوک اضافه مى‌كردند ولى بعد، مقامات مسئول مى‌گويند كه ديگر اضافه نمى‌كنند ولى باز هم در بين يک قسمت از مسلمانان شايع است كه باز اين روغن‌ها داراى روغن خوک هستند و مورد استفاده قرار نمى‌دهند؛ حكم اين مسأله چيست؟ به اضافه اين‌كه ايران - نمى‌دانم با تحقيق يا بدون تحقيق - مقدار زيادى از آن‌ها را خريدارى كرده است و مى‌كند و بايد گفت كه حتى در مسلمان بودن اين مقامات نيز جاى سؤال هست.

بسمه تعالى، استفاده از روغن در فرض سؤال، اشكال ندارد؛ مگر اين‌كه اطمينان حاصل شود كه روغن خوک داخل روغن است.

[سؤال 994] ‘ 4961

2. از چيزهايى كه براى عموم است - مثل شير آب در خيابان و حمام - كه كافرى از آن‌ها استفاده كند و بگذرد، آيا شير آب يا محل وى در حمام يا امثال اين‌ها نجس است يا پاک؟

بسمه تعالى، تا علم به نجاست پيدا نشود پاک است.

[سؤال 995] ‘ 1487

4. در بسيارى از مستراح‌ها سنگ آن، از نوع چينى بوده و گودى آن‌ها خيلى كم است، به طورى كه آدم مى‌ترسد به هنگام دفع، ادرار به لباسش ترشح كند. در اين مورد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، تا يقين به ترشح پيدا نكرده، لباس او پاک است.

[سؤال 996] ‘ 1428

6. توالتى كه در آن از آب قليل جهت تطهير استفاده مى‌شود نجس است (منظور، سنگ‌فرش توالت است)؟

بسمه تعالى، تا يقين به نجاست، حاصل نشده محكوم به طهارت است.

[سؤال 997] 453

بسمه تعالى 21 / 6 / 1361

دفتر استفتائات امام خمينى، مدّ ظله العالى

محترماً؛ مركز تهيه و توزيع مواد غذايى، يكى از ارگان‌هاى زير نظر وزارت بازرگانى است و مسئوليت واردات پنير كشور را به عهده دارد. اخيراً مشخص شده است كه برخى از انواع پنيرهاى وارداتى از كشورهاى كمونيستى، توسط كارگران غير مسلمان آن كشور «با دست» برش داده مى‌شود و قطعه‌هاى آن را داخل حلب‌ها مى‌گذارند و سپس آب مورد نياز را نيز به داخل آن مى‌ريزند.

با توجه به نحوۀ توليد فوق الاشاره، خواهشمند است در مورد شرعى بودن استفاده از اين نوع پنير اعلام نظر فرماييد. و من اللّه التوفيق

بسمه تعالى، در صورت يقين به ملاقات با دست غيرمسلمان، محكوم به نجاست است و با تطهير نمودن قابل استفاده است و اشكال ندارد.

[سؤال 998] 454

بسمه تعالى 14 / 6 / 1362

دفتر رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

طبق تأييد و اجازۀ ادارۀ كل روابط و همكارى‌هاى بين المللى وزارت ارشاد اسلامى، اين هتل مجاز است براى برگزارى مراسم جشن‌هاى عروسى و مهمانى اقليت‌هاى مذهبى كه به طور دسته‌جمعى (خانم‌ها و آقايان به طور مختلط) انجام مى‌گيرد و هيچ يک از كاركنان مسلمان حق ورود به سالن مهمانى را ندارند، امكانات

لازم را فراهم نمايد؛ در مراسم جشن عروسى و مهمانى، غذايى كه در ظروف بزرگ براى آن‌ها روى ميز چيده مى‌شود، تماماً داراى كارد و چنگال و كفگير و ملاقۀ مخصوص براى برداشتن غذا و قرار دادن در بشقاب‌هاى كوچک خودشان مى‌باشد و مهمان نيز با قاشق و چنگال انفرادى، آن را صرف كرده و مجاز نيستند از اين قاشق و چنگال براى برداشتن غذا از ظروف اصلى و بزرگ استفاده نمايند. لازم به توضيح است كه هتل باقيماندۀ غذا در بشقاب‌هاى مهمانان - اعم از اقليت مذهبى يا مهمانان مسلمان - را به لحاظ رعايت بهداشت عمومى دور ريخته و فقط از غذاى باقيمانده از ظروف اصلى و بزرگ، براى كاركنان و احياناً ساير مهمانان استفاده مى‌نمايد.

با توجه به توضيحات فوق و عطف به اين مطلب كه هيچ يک از كاركنان هتل كه تماماً مسلمان بوده، حق ورود به سالن برگزارى مراسم جشن و مهمانى اقليت‌هاى مذهبى را نداشته و احتمال آن هست كه مهمانان اقليت‌هاى مذهبى از قاشق يا چنگالى كه به دهان برده‌اند، در ظروف اصلى غذا وارد كنند؛ آيا هتل مى‌تواند از باقيماندۀ غذا در ظروف اصلى، براى كاركنان يا احتمالاً ساير مهمانان مسلمان استفاده نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، تا از حد احتمال تجاوز نكرده، استفاده از باقيماندۀ غذا براى ديگران مانعى ندارد و علم به تماس مستقيم بدن آن‌ها با غذا مضر است.

[سؤال 999] 455

بسمه تعالى

محضر مبارک اعضاى دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

خواهشمند است نظر امام بزرگوار را در مورد دادن لباس به خشک شويى از نظر پاک بودن و يا نجس بودن لباس‌هايى كه خشک شويى شده‌اند بيان فرماييد. در ضمن بيان شود كه آيا لباس پاک، بدين وسيله نجس مى‌شود يا نه؟ وظيفۀ شرعى صنف اتوشويى و خشک شويى را در اين مورد بيان فرماييد. لازم به تذكر است كه اقليت‌هاى مذهبى هم البسۀ خود را به اين خشک‌شويى‌ها مى‌دهند و در خشک شويى از آب

استفاده نمى‌شود. و السلام

بسمه تعالى، اگر لباس پاک بوده، محكوم به طهارت است. مگر يقين پيدا شود كه با رطوبت با چيز نجسى ملاقات كرده است و اگر نجس بوده بايد يقين كنيد كه با آب تطهير شده است.

[سؤال 1000] ‘ 4942

5. خوردن غذا و چاى در رستوران مسلمان‌ها با توجه به اين‌كه مشترى آن‌ها غير مسلمان نيز هستند و در كنار يكديگر پذيرايى مى‌شوند و با توجه به اين‌كه مغازه‌دار و كارگران، دقتى از لحاظ پاک و نجسى ندارند، چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر علم به نجاست غذا و ظرف مورد ابتلاى خودتان نداشته باشيد، اشكال ندارد.

[سؤال 1001] ‘ 1705

3. آيا آب‌هايى كه در نهرهاى شهرها روان است، حكم نجاست را دارند و يا پاكند؟

بسمه تعالى، اگر يقين به نجاست آن‌ها نباشد، پاک است.

[سؤال 1002] ‘ 1673

7. وضع ملاقاى شى‌ء مشتبه النجاسه كه طرف علم اجمالى قرار گرفته چگونه است؛ آيا آن هم لازم الاجتناب است يا نه؟ (ملاقى طرف علم اجمالى نيست ملاقى طرف علم اجمالى است) و يا اگر ترشحى از جايى بشود كه انسان مى‌داند يا از چيز نجس است يا پاک و هر دو در معرض هستند، آيا آن ترشح لازم الاجتناب است يا نه؟

بسمه تعالى، ملاقى يک طرف شبهۀ محصوره، وجوب اجتناب ندارد و ملاقى مشتبه به شبهۀ بدوى، لزوم اجتناب ندارد.

[سؤال 1003] ‘ 791

3 . براى پاک بودن گوشتى كه از قصاب مسلمان گرفته مى‌شود، آيا علم به طهارت

شرط است؟ چون‌كه در رسالۀ عمليه دارد: علم به نجاست، علم به طهارت لازم دارد و چون موقع ذبح شدن حيوان، علم به نجاست ثابت است، لذا اين سؤال مطرح شده است؟

بسمه تعالى، اگر قصاب فروشندۀ گوشت اظهار مى‌كند گوشت را تطهير كرده، قولش اعتبار دارد.

[سؤال 1004] 456

بسمه تعالى

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى

لطفاً به مسائل ذيل جواب مرحمت فرماييد:

1. طفل مراهق كه نزديک به بلوغ رسيده لباس و بدن خود و يا اشياى ديگر را اگر تطهير كند و طريق تطهير شرعى را نيز مى‌داند آيا قول او و تطهير او اعتبار دارد يا نه؟ و همچنين طفلى كه به سن هشت و نه سال رسيده باشد؟

بسمه تعالى، قول غير بالغ اعتبار ندارد، مگر آن‌كه موجب اطمينان شود.

2. يک پارچه و لباس مثلاً بعضى قسمت‌هاى آن نجس و بعضى پاک است، اگر دست و يا چيزى با رطوبت مسريه به آن ملاقات كند، اما معلوم نيست كه به قسمت‌هاى نجس آن يا قسمت‌هاى پاک آن رسيده در اين صورت شى‌ء ملاقى نجس مى‌شود يا نه؟ همچنين همين نهر و راه كه بعض نقاط و بعض ذرات گل آن نجس و بعضى پاک است، دست و پا كه با رطوبت با آن ملاقات مى‌كند و معلوم نيست با كدام قسمت و با كدام ذرات آن ملاقات كرده آيا ملاقى نجس مى‌شود؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، ملاقات‌كننده محكوم به نجاست نيست و به وسوسه و احتمال ابتدايى اعتنا نكنيد.

حكم تعدّد واسطه در نجس شدن اشيا

[سؤال 1005] 457

بسم اللّه الرحمن الرحيم

1. حسب معرفتي: فإنّ الملاقي لِعين النجاسة يتنجّس بوجود الرطوبة و الملاقي

للمتنجّس الأول، يتنجّس أيضاً و الملاقي للمتنجّس الثاني، يتنجّس أيضاً. فهل الملاقي للمتنجّس الثالث، يتنجّس أم لا؟

بسم اللّه تعالى، في مفروض السؤال يجب الاجتناب أيضاً و في الزائد على الرابعة بل على الثالثة لايجب و إن كان أحوط.

2. هل يعتبر النصارى عيناً نجسة و كيف يمكن التعامل معهم و نحن في بلدان الكفر هذه؟

بسم اللّه تعالى، غير المسلم محكوم بالنجاسة.

[سؤال 1006] 458

بسمه تعالى

محضر گرامى رهبر عالى‌قدر امت اسلام حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى دامت عزه، سلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

خداوند شما را پيروز و موفق بدارد كه ما را به سوى او هادى هستيد و شرايط ظهور حضرت حجّت را آماده و فراهم مى‌كنيد حضرت امام - كه جانم فدايتان باد - بندۀ حقير پاسدارى هستم كه آرزومندم از خدمتگزاران به اسلام باشم و از شما جدّاً تقاضا دارم برايم دعا بفرماييد. لطفاً به سؤالات زير جواب مرحمت فرماييد.

1. چندى است نوعى وسواس (در مسائلى مثل نجس و پاكى، وضو و غسل و نماز) برايم پيش آمده، نمى‌دانم چه كنم؟

بسمه تعالى، وسوسه از شيطان است به آن اعتنا نكنيد.

[سؤال 1007]

2. يكى از علما به من فرمودند متنجس را نجس كننده ندانم؛ اگر به اين دستور عمل كنم، راحت مى‌شوم؛ چون موارد زيادى هست كه بر اثر برخورد متنجس (نه عين نجس) نجس شده‌اند و زندگى در بعضى جاها - كه گاهى بايد باشم - تا حدى سخت شده برايم. لطفاً فتواى خود را بيان داريد كه آيا متنجس، نجس كننده است يا نه؟ و اگر هست، تا چند مرحله؛ مثلاً اگر به دست من خورد و بعد، دست من به دست كسى

خورد و بعد، دست او به لباس من خورد، لباس من نجس مى‌شود يا نه؟ چون گفتند حضرت‌عالى متنجس را در دفعات زياد، نجس كننده نمى‌دانيد. لطفاً تعداد اين دفعات را معلوم نماييد.

بسمه تعالى، متنجس تا سه واسطه، نجس كننده است و از آن به بعد، نجس كننده نيست.

[سؤال 1008]

3. ضمناً بفرماييد آيا در اين يک مسأله، حقير مى‌توانم از آيت اللّه شهيد محمد باقر صدر تقليد كنم؛ چون ايشان متنجس را اصلاً براى دفعۀ اول هم نجس كننده نمى‌دانسته‌اند؟ اگر نمى‌شود، مى‌توانم دفعه‌ها و موارد قبلى را پاک بدانم و از حالا به بعد، رعايت كنم كه كارم ساده شود؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه در بالا ذكر شد و مسأله از موارد رجوع به غير نيست.

از اين‌كه مزاحم وقت شريفتان شدم جدّاً تقاضاى عفو دارم، التماس دعا دارم و اين‌كه در قيامت شفيع باشيد و برايم دعا كنيد تا شهادت نصيبم شود.

[سؤال 1009] ‘ 3013

2. «المتنجّس بالتنجّس من المتنجّس» در رأى امام از نظر حكم به نجاست يا پاكى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، واسطۀ چهارم نجس نمى‌كند.

[سؤال 1010] 459

بسمه تعالى 16 / 10 / 1361

با درود به شهداى راه خدا از ابتدا تا كنون و درود به رهبر عزيز انقلاب

پيشواى گرامى! سؤالاتى به شرح زير معروض مى‌دارم:

1. روزى به نقلى شنيدم يكى از مراجع در مورد مسأله متنجس گفته‌اند كه متنجس

سوم از متنجس دومى نجس نمى‌گردد و پاک مى‌باشد؛ خواستم بدانم فتواى امام خمينى چه مى‌باشد و شرايط چگونه است؟ چون امكان اين‌كه سؤال را روشن طرح نكرده باشم، ناگزير به زدن مثال مى‌باشم: لباس متنجس خيسى را به لباس ديگرى مى‌زنيم و لباس متنجس دومى را به لباس تر سومى مى‌زنيم؛ يا ته كفش نجس شده‌اى را بر زمين ترى و زمين متنجس را به لباسى و لباس را به ميز ترى مى‌رسانيم.

بسمه تعالى، واسطۀ چهارم نجس نمى‌كند.

2. فرضاً در محيطى هستيم كه افرادى كافر هستند كه نجس مى‌باشند و هيچ اعتقادى نيز به پاكى و نجسى ندارند؛ يا در جمعى از مسلمانان هستيم كه آشنا به احكام نيستند و يا رعايت پاكى و نجاست را نمى‌كنند. در اين‌جا چه حكمى قابل اجرا است؟ آيا مى‌شود بنا به عرف، مردم آن‌جا را پاک دانست؟

بسمه تعالى، چيزى را كه شک در ملاقات آن با نجس داريد، محكوم به طهارت است.

[سؤال 1011] 460

بسمه تعالى 10 / 9 / 1361

محضر رهبر عظيم الشأن، حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دامت بركاته

پس از عرض ادب و دست‌بوسى و سلام مخلصانه؛ خاطر مبارک را مستحضر مى‌دارد كه آيا متنجس نجس است يا نه؟ و آيا فرقى بين جامد و مايع نيست، چنانچه بعضى از قدما قائلند يا نه؟ جواب مرحمت فرماييد.

بسمه تعالى، متنجس اگر با رطوبت مسريه با چيز ديگر ملاقات كند، منجّس است؛ مگر آن‌كه واسطه زياد باشد.

آنچه از نجاسات كه در نماز عفو شده است

[سؤال 1012] 461

بسمه تعالى

حضرت مستطاب حجت الاسلام و المسلمين استاد الفقهاء و المجتهدين رئيس الملّة و الدين آيت اللّه العظمى و مولانا الاعظم آقاى حاج سيد روح اللّه الموسوى

الخمينى متع اللّه المسلمين بطول بقاء وجوده الشريف.

1. اگر خون بدن يا لباس كمتر از درهم باشد و رطوبتى به آن برسد كه اطراف آن را آلوده كند نماز با آن صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، معفوّ نيست.

2. اگر لباس‌هاى كوچک نمازگزار مثل عرقچين و جوراب كه نمى‌شود با آن‌ها عورت را پوشانيد نجس باشد، چنانچه از مردار يا حيوان حرام گوشت درست نشده باشد نماز با آن صحيح است؟ و نيز اگر با انگشترى نجس نماز بخواند اشكال دارد يا ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد و نماز صحيح است.

3. كسى كه نذر كرده زيارت برود و غسل زيارت و نماز آن را نذر نكرده آيا لازم است آن‌ها را به جا آورد؟

بسمه تعالى، لازم نيست.

4. اگر كسى به نمازگزارى، غلط سلام كند، به طورى كه سلام حساب نشود، جواب او واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر سلام حساب نشود جواب ندارد.

[سؤال 1013] ‘ 5452

2. آمپولى كه به انسان تزريق مى‌شود و الكل و مقدار خونى كه بيرون مى‌آيد، آيا مى‌توان با آن لباس نماز خواند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر خون مخلوط به چيزى نباشد و كمتر از درهم باشد، مانع ندارد.

[سؤال 1014] ‘ 4971

2. اگر به اندازۀ يک اشرفى، بدن يا لباس آلوده به خون باشد، آيا نجس است يا خير؟ (با توجه به اين‌كه حضرت آيت اللّه آن را در مورد لباس نمازگزار پاک دانسته‌اند). در ضمن، يک اشرفى امروزه به چه اندازه است؟

بسمه تعالى، خون به هر مقدار باشد ولو به اندازۀ سر سوزن، نجس است و مقدار كمتر از قدر درهم مانع صحت نماز نيست.

[سؤال 1015] ‘ 2871

5. خونى كه در نماز عفو شده به اندازۀ دو ريالى است يا يک ريالى؟

بسمه تعالى، به اندازۀ بند انگشت سبابه اشكال ندارد.

[سؤال 1016] ‘ 461

2. اگر لباس‌هاى كوچک نمازگزار مثل عرقچين و جوراب كه نمى‌شود با آن‌ها عورت را پوشانيد نجس باشد، چنانچه از مردار يا حيوان حرام گوشت درست نشده باشد نماز با آن صحيح است؟ و نيز اگر با انگشترى نجس نماز بخواند اشكال دارد يا ندارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد و نماز صحيح است.

[سؤال 1017] ‘ 2033

8. كسى كه وارد به مسأله بوده، ولى در عروة الوثقى مسألۀ جوراب متنجس را مطالعه كرده كه در نماز اشكال ندارد و اين شخص در صورتى كه مؤنّث باشد، نمازها را گاهى با جوراب متنجس خوانده؛ اعاده دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نماز صحيح است، اعاده ندارد.

مطهرات (پاک كننده‌ها)

از مطهرات: آب

[سؤال 1018] 462

بسمه تعالى 29 / 11 / 1361

مسئول محترم دفتر امام خمينى، سلام عليكم

احتراماً؛ چنانچه لباس نجسى را در ماشين لباسشويى بيندازم مطهر مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر بعد از زوال عين نجاست يک مرتبه با آب كر يا دو مرتبه با آب قليل بشويد پاک مى‌كند.

[سؤال 1019] 463

بسمه تعالى

محضر مبارک رهبر عظيم الشأن انقلاب، آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله

ماشين‌هاى لباسشويى كه معلوم نيست لباس را فشار دهد و لباس كه در ماشين است متصل با آب جارى يا كر باشد، با توجه به قطع و وصل شدن آب به وسيله ماشين و يا اين‌كه چند بار غسالۀ لباس خارج بشود؛ آيا در چنين صورتى لباس را پاک مى‌كند يا محتاج به تطهير است؟

بسمه تعالى، اگر بعد از زوال عين نجاست يک مرتبه با آب كر يا دو مرتبه با آب قليل شسته و غساله آن خارج شده، پاک است.

[سؤال 1020] ‘ 1196

4. در مورد ماشين‌هاى رخت‌شويى در انگليس، آيا لباس‌هايى كه در اين‌گونه ماشين‌ها شسته مى‌شود پاک است يا خير؟ البته در انتهاى هر شست‌وشو ماشين سه بار آب مى‌گيرد و غساله را سه بار تخليه مى‌كند و در انتهاى هر خالى كردن، آب مى‌گيرد و هيچ اطلاعى در مورد اين‌كه آيا آب شير در موقع خالى شدن آب ماشين وصل است يا نيست نداريم، مثلاً اگر لباسى نجس در ماشين قبل از اين لباس‌ها بوده چه وضعى پيدا مى‌كند.

بسمه تعالى، اگر بعد از زوال عين نجاست به طريق مذكور لباس آب كشيده مى‌شود پاک مى‌شود.

[سؤال 1021] 464

بسمه تعالى 22 / 1 / 1361

دفتر امام خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام به محضر آن يگانه رهبر، پرچم توحيد و مرجع تقليد، امام خمينى مى‌رساند كه عده زيادى از اهالى محل از اين انجمن سؤال مى‌نمايند كه آيا لباس شستن با هر نوع ماشين لباسشويى خانگى پاک و مبرا مى‌باشد يا خير؟ اگر پاک مى‌باشد شرايط آن به چه صورت است؟ خواهشمنديم جواب اين نامه را سريع‌تر ارسال بنماييد.

بسمه تعالى، اگر بعد از زوال عين نجاست يک مرتبه با آب لوله يا دو مرتبه با آب قليل مى‌شويد، پاک مى‌كند.

[سؤال 1022] 465

بسمه تعالى 4 / 8 / 1360

دفتر حضرت امام خمينى، دام ظله.

با عرض سلام و حمد خداى تعالى سؤالاتى براى اين‌جانب مطرح است؛ لطف فرموده جواب بدهيد.

1. لباس خونينى را كه مى‌خواهيم در ماشين لباسشويى متصل به كر بيندازيم، آيا بايد عين نجاست (خون) را زودتر از آن بزداييم و سپس در ماشين بيندازيم يا نه؟

بسمه تعالى، لازم نيست؛ ولى پاک شدن منوط است به اين‌كه پس از زايل شدن عين نجاست، آب كر يا متصل به لوله، به تمام لباس برسد و با فشار يا حركت از لابه‌لاى آن عبور كند.

2. فردى كه مستأجر است و صاحب ماشين لباسشويى، آيا مى‌تواند لباس‌هاى دوست يا فاميل را بشويد؟ از نظر اين‌كه مستأجر است چه مانعى ايجاد مى‌كند؟

بسمه تعالى، اگر خارج از حد متعارف است، براى آب‌ريزى بايد از صاحب منزل استجازه كند.

3. حد حجاب در اسلام چقدر است؟ آيا در مورد اين حد، آيه داريم؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، بر زن واجب است تمام بدن خود غير وجه و كفّين را از نامحرم بپوشاند.

4. تدريس در مدرسۀ دخترانه (با وجود يک سرايدار مرد مسن) با مانتو اسلامى و روسرى چه مانعى دارد؟

بسمه تعالى، با مراعات حجاب اسلامى و مقررات شرعى مانع ندارد.

5. اگر همسر اين‌جانب زدن مقنعه را براى حجاب سر و صورت بر من واجب كند - در حالى كه روسرى بلند، تيره و ضخيم نيز حجاب باشد - مسأله چگونه است؟

بسمه تعالى، بهتر است از شوهر در اين باره اطاعت كند.

[سؤال 1023] 466

بسمه تعالى 11 / 1 / 1361

محضر مبارک حضرت آيت اللّه امام خمينى

با عرض سلام، مى‌خواستم از نظر حضرت‌عالى در مورد استفاده از ماشين لباسشويى در منازل و اين‌كه بعد از شست و شوى البسه نجس توسط اين دستگاه، آيا نيازى به آب كشيدن مجدد البسه به وسيلۀ انسان هست يا نه، اطلاع يابم.

بسمه تعالى، اگر بعد از زوال عين نجاست، يک مرتبه با آب لوله، يا دو مرتبه با آب قليل آب بكشد پاک مى‌كند و نيازى به آب كشيدن مجدّد نيست.

[سؤال 1024] ‘ 654

2. آيا با شستن لباس نجس در لباسشويى‌هايى كه به آب لوله كشى وصل است، پاک مى‌شود يا خير؟ (با توجه به اين‌كه آب، قطع و وصل مى‌شود).

بسمه تعالى، اگر بعد از زوال عين نجاست، يک مرتبه با آب لوله يا دو مرتبه با آب قليل بشويد پاک مى‌كند.

[سؤال 1025] 467

بسمه تعالى 23 / 4 / 1361

ضمن عرض سلام خدمت امام بزرگوار و عرض معذرت از اين‌كه وقت شريف ايشان را اشغال كرده‌ام، خواهش مى‌كنم به مسائل زير كه مورد ابتلاء است پاسخ فرماييد.

1. آيا خشک‌شويى‌ها كه لباس مردم را با مواد شيميايى مى‌شويند در صورتى كه لباس نجس باشد، باعث پاک شدن لباس مى‌شوند؟ آيا در اين مورد فرقى بين اين خشک‌شويى‌ها و لباسشويى‌هايى كه در منازل است وجود ندارد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، طهارت حاصل نمى‌شود.

2. اگر در نماز جماعت، امام به اين صورت اشتباه كند كه كلمه‌اى را ندانسته اشتباه بخواند يا اين‌كه آيه‌اى را فراموش كند بخواند، در صورتى كه مأمومى متوجه شود؛ آيا بايد نيت فرادا كند؟ به طور كلى تكليف مأموم در اين صورت چيست؟

بسمه تعالى، در غير قرائت، اشتباه امام ضرر به صحت نماز و جماعت نمى‌زند و در قرائت، اگر امام را متوجه نسازد كه تدارک كند، بايد قصد انفراد كند و قرائت را خودش بخواند.

[سؤال 1026] ‘ 34

6. ماشين‌هاى لباسشويى كه لباس‌هاى متنجس را با پودر رخت‌شويى مى‌ريزند از آب لوله به ماشين وصل مى‌شود. بعد از اين‌كه آب گرفت آب لوله قطع و ماشين مشغول به گردش مى‌شود بعد از اندک زمانى آب‌ها را خالى مى‌كند و سه مرتبۀ ديگر آب وصل و قطع و سپس لباس‌ها را خشک بيرون مى‌دهد. حكم لباس

و خود ماشين را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، چنانچه بعد از زوال عين نجاست يک مرتبه با آب لوله يا دو مرتبه با آب قليل بشويد پاک مى‌كند.

[سؤال 1027] 468

بسمه تعالى

با عرض سلام؛ مى‌خواستم از حضورتان تقاضا كنم كه پاسخ سؤال‌هاى زير را برايم بفرستيد:

1. در رسالۀ نوين حضرت امام نوشته شده است كه «اگر لباس عارى از عين نجاست را داخل ماشين لباسشويى كه به آب كر وصل است بياندازيم، لباس پاک مى‌شود»، لطفاً بفرماييد اگر لباس، همراه عين نجاست باشد چگونه است؟ آيا اگر داخل ماشين لباسشويى بياندازيم پاک مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر پس از زوال عين نجاست، آب متصل به لوله به همه جاى آن برسد و از آن بگذرد، پاک مى‌شود.

2. بعد از رسيدن به سن بلوغ، اكثر اوقات نسبت به مسأله نجاست، بدون اهميت بودم و حتى در چند مورد با وجود عين نجاست در لباس، به آن اهميت نداده بودم و حالا كه به اشتباهم پى برده‌ام، مى‌بينم كه براى پاک شدن، بايد تمام لباس‌ها و فرش‌ها و حتى لباس‌هاى افراد ديگر خانواده و در و ديوارها را نيز آب بكشم و به خوبى واقفيد كه اين، كار مشكلى است و در غير اين صورت هم نمازهايم باطل مى‌شود؛ لطفاً توضيح دهيد كه چه كار بايد بكنم؟ و در ضمن آيا نمازهايى كه تا كنون خواندم باطل است؟

بسمه تعالى، آب كشيدن تمام زندگى لازم نيست ولى لباس و بدن نمازگزار و همچنين ظروف غذا بايد پاک باشد.

[سؤال 1028] 469

بسمه تعالى

آيا در ماشين‌هاى لباسشويى برقى كه مقدارى آب از شير متصل به كر داخل مخزن

جمع مى‌شود و روى لباس‌ها مى‌ريزد و بعد آب قطع مى‌شود و آب موجود در مخزن در اثر نيروى گريز از مركز از لباس‌ها جدا شده و بيرون مى‌رود آيا از نظر شرعى لباس‌ها پاک است يا خير؟

بسمه تعالى، بعد از زوال عين نجاست اگر دو مرتبه، در آب قليل شسته شود و غساله منفصل شود پاک مى‌شود.

[سؤال 1029] 470

بسمه تعالى

حضرت آيت اللّه العظمى آقاى امام خمينى مدظله العالى

حوض‌هاى كوچک كمتر از كر آيا در حكم اناء هستند در ولوغ كلب تعفير لازم است يا خير؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، در حكم اناء نيست اگر چه احوط استحبابى انجام تعفير است.

[سؤال 1030] 471

بسمه تعالى

جايى از منزل كه نجس مى‌شود و امكان اين‌كه آب جارى يا قليل روى آن ريخته و از محلى خارج شود نمى‌باشد براى پاک شدن آن جاها به چه ترتيب بايد عمل شود؟

بسمه تعالى، اگر به وسيلۀ آب كر تمام محل نجس شسته شود و غساله از محل نجس رد شود پاک مى‌شود.

[سؤال 1031] ‘ 5956

2. قسمتى از فرش نجس شده، در تطهير آن چه فرقى دارد با آب قليل بشوييم يا با آب جارى (آب لوله‌كشى شهر حكم جارى را دارد)؟ آيا در هر دو حال مى‌بايست آن قسمت از فرش را فشار داده و غساله آن را بيرون بريزيم يا فقط در تطهير به وسيله آب قليل؟

بسمه تعالى، در آب جارى جدا شدن غساله از محل نجس كافى است و لازم نيست بيرون ريخته شود و در آب قليل بايد غساله را بيرون بريزند.

[سؤال 1032] ‘ 2686

9. گاهى ديده مى‌شود كه بعضى از افراد، چيزى را كه با يک مرتبه طاهر مى‌شود، دو يا سه مرتبه مى‌شويند، و يا اين‌كه دست را با آب كُر، دو مرتبه يا بيشتر آب مى‌كشند؛ آيا اين كار بدعت و حرام است يا خير؟

بسمه تعالى، بدعت نيست.

[سؤال 1033] ‘ 449

3. اگر دست من تا آرنج، نجس و يا متنجس باشد و من تا مچ دست خود را آب بكشم و دستم را از آب در آورده، به طرف پايين نگه دارم (با توجه به خط ارتباط بين خشكى و ترى) آيا از مچ دستم به پايين، پاک است يا نجس؟

بسمه تعالى، پاک شده است.

[سؤال 1034] ‘ 5985

5. ظروف و دستكش‌هاى پلاستيكى اگر نجس شود، مثلاً به مدفوع كودک آغشته گردد؛ آيا با آب كشيدن آن‌ها و برطرف شدن نجاست، تطهير مى‌شوند يا نه؟

بسمه تعالى، پس از زوال عين نجاست با آب كشيدن پاک مى‌شود.

[سؤال 1035] ‘ 1913

2. تطهير متنجس به بول به وسيلۀ آب جارى يا شير آب - كه در شهر است - يا كر، فشار يا تعدد مى‌خواهد يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، تعدد لازم نيست؛ ولى در تطهير چيزهايى كه قابل فشار است، بنابر احتياط فشار لازم است.

[سؤال 1036] ‘ 1372

2. قسمتى از فرش به وسيلۀ بول نجس شده و نجاست به پشت فرش هم رسيده و در نتيجه، آن قسمت از كف اتاق هم نجس گرديده است. آيا وقتى كه از رو فرش را به وسيله آب جارى (لوله كشى شهر) تطهير نماييم قسمت پشت فرش و آن قسمت از كف اتاق هم پاک مى‌شود يا خير، بلكه مى‌بايست حتماً پشت فرش و كف اتاق را تطهير كرد؟

بسمه تعالى، براى آب كشيدن زمين بايد جداگانه تطهير شود؛ و براى پاک كردن فرش اگر با آب لوله رويش آب بريزند و از پشتش عبور كند و خارج شود هر دو رو پاک مى‌شود.

[سؤال 1037] 472

بسمه تعالى

1. مدت‌ها پيش از شخص روحانى سؤال شد كه موكت و فرش را كه به بول يا عذره كودک غذاخور آلوده شده است، چه بايد كرد؟ ايشان گفتند: «در عذره، عين نجاست را برطرف كرده، سپس به وسيلۀ شير آب جارى، آن‌قدر مى‌ريزيم كه نجاست مستهلک شود و رنگ و بوى آن نماند؛ اما در بول رفع عين نجاست لازم نيست و صرف ريختن آب جارى و استهلاک بول در آن كفايت مى‌كند». ما نيز مدتى بدين‌كار عمل كرديم؛ اما بعد كاشف به عمل آمد كه طبق فتواى امام خمينى، خارج كردن غساله به وسيلۀ فشار و يا غيره احتياط واجب است. حال با توجه به اين‌كه در احتياط واجب مى‌شود به علماى ديگر رجوع كرد؛ اما ما به اين نكته توجه نداشته‌ايم، يعنى در نيتمان نبوده، تكليف فرش يا موكت و طهارت آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه نقل كرده‌ايد و تا غساله خارج نشده، حكم به طهارت نمى‌شود؛ ولى اگر به وسيلۀ فشار لوله، آب از موضع نجس عبور كرده، پاک شده است.

2. شخصى يک روز، كفاره روزه دارد و برايش امكان ندارد كه 60 فقير را غذا بدهد يا يک فقير را 60 وعده غذا دهد. آيا مى‌تواند مبلغ آن را به يک يا چند نفر دهد و آن شخص به اختيار خود آن را خرج كند؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند.

[سؤال 1038] ‘ 34

7. قالى يا موكت كه چسبيده به زمين است، بچه بر روى آن بول مى‌كند و خشک مى‌شود؛ آب لوله به وسيلۀ شلنگ مى‌گيرند و با دست يا پا مى‌مالند؛ كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، اگر آب به تمام موضع نجس جارى شود و آب داخل آن از او جدا شود پاک مى‌شود.

[سؤال 1039] 473

بسمه تعالى

محضر مقدس نايب امام زمان، پير جماران و بت‌شكن زمان، سلام عليكم

از خداوند متعال سلامت امام امت، خمينى بت‌شكن را خواستارم. ضمن آرزوى طول عمر براى رهبر عزيزم؛ چند جمله‌اى دارم كه در آن شک دارم. برنامه از اين قرار است كه كسى اگر خواب باشد و در خواب جنب شد و لباس او منى گرفت و هر چقدر آن را شست منى آن از آن خارج نشد. آيا اين لباس پوشيدنش اشكال دارد يا نه؟ اگر خونى باشد كه پاک نشود آن لباس پوشيدنش اشكال دارد؟ من در اين مسأله شک دارم و نمى‌دانم.

بسمه تعالى، اگر عين نجاست منى يا خون از بين برود و شسته شود، پاک مى‌شود، هر چند رنگ آن باقى باشد. و از وسوسه اجتناب لازم است.

[سؤال 1040] ‘ 7394

4. به نيت انجام غسل جنابت به حمام مى‌رويم و بدن خود را با صابون يا شامپو مى‌شوييم ولى در موقع انجام غسل، آب قطع مى‌شود (البته صابون‌ها را مى‌شوييم) آيا باز هم بدن نجس است و لباس كه مى‌پوشيم نجس مى‌شود تا آن

موقع كه آب بيايد و غسل كنيم؟

بسمه تعالى، اگر آب به جاهاى نجس بدن جارى شده، پاک شده است.

[سؤال 1041] ‘ 4942

4. كوزۀ گلى كه احتمالاً از خاک پاک ساخته شده ولى فروشندۀ آن هندو است و ما نمى‌دانيم سازنده مسلمان بوده يا خير، آيا آن كوزه پاک است؟ و اگر پاک نباشد، آيا مى‌شود آن را پاک كرد، مثلاً چند روز در آب بماند؟

بسمه تعالى، پاک است؛ مگر علم به نجاست آن داشته باشيد و اگر علم به نجاست باطن آن داشته باشيد، قابل پاک شدن نيست.

[سؤال 1042] ‘ 1850

4. در موقع بيرون ريختن دوغ از مشک، موش مرده‌اى از مشک بيرون مى‌آيد، تطهير مشک در فتواى آن حضرت به چه نحو است؟ امر به ابلاغ فرماييد.

بسمه تعالى، تطهير آن مشكل است و بدون عبور آب پاک از اجزاى آن پاک نمى‌شود و اگر لولۀ آب را در داخل آن باز كنند تا پر شود پاک مى‌شود.

[سؤال 1043] 474

بسمه تعالى 16 / 2 / 1361

حضور محترم رهبر كبيرمان امام خمينى دام ظله

پس از تقديم عرض سلام، طول عمر شما را از درگاه خداوند منّان خواهانم.

امام بزرگوار! من اين نامه را از جبهۀ اهواز براى شما مى‌نويسم و علت آن اين است كه چون حضوراً امكان طرح سؤالات دينى نبود، لذا تصميم گرفتم از طريق مكاتبه جواب آن‌ها را به دست آورم. سؤال‌ها به اين قرار است:

1. آيا با ترى آب دست مى‌شود چيز نجس را تطهير كرد؛ مثلاً يک دست بكشد و نجاست آن برطرف شود و يک دست هم بكشد و آن را پاک كند؟

بسمه تعالى، كافى در تطهير نيست.

2. در سلام نماز آيا مى‌شود هر سه سلام را با هم گفت؟ چون طبق فتواى شما، بعد از «السلام عليك أيّها النّبي و رحمة اللّه و بركاته»، يا بايد «السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته» را بگويد و يا بايد فقط «السلام علينا و على عباد اللّه الصالحين» را بگويد.

بسمه تعالى، گفتن سه سلام مانع ندارد.

[سؤال 1044]

3. اگر چيز نجسى را زير شيرى كه متصل به آب كر است تطهير كند، آيا آبى كه از آن مى‌ريزد پاک است؟

بسمه تعالى، پاک است.

[سؤال 1045]

4. اگر چيز نجسى را كه بايد دو بار بشويد، يک بار بشويد، ولى مقدار آبى كه يک بار مى‌شويد، بيشتر از مقدار آبى باشد كه دو بار مى‌شويد، آيا آن چيز پاک مى‌شود؟

بسمه تعالى، زيادى آب ميزان نيست و در موارد لزوم، تعدد بايد مراعات شود.

5. مسأله‌اى كه دو قسمت دارد، مثل اين‌كه يک قسمت، فتوا است و يک قسمت، احتياط، آيا مى‌شود يک بار به احتياط عمل كند و يک بار به فتوا؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

6. اگر شک در وضو كند كه آيا شسته يا نه، چطور است؟ و اگر زياد شک كند تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، اگر شک، بعد از فراغ از وضو است اعتنا نكند و چنانچه در اثناى وضو شک كند، اعتنا كند؛ مگر كثير الشک باشد.

7. آيا سهم امام از پول خمس را مى‌شود براى كارهاى عام المنفعه يا كارهاى خير، از قبيل انفاق كردن به درماندگان و بيچارگان يا جنگ‌زدگان و زلزله‌زدگان استفاده كرد؟

بسمه تعالى، احتياج به اجازۀ خاصه دارد.

8. آيا از كسى كه از نظر علم برترى ندارد ولى از نظر تقوا برترى دارد مى‌تواند تقليد كند؟

بسمه تعالى، تقليد اعلم لازم است على‌الاحوط.

[سؤال 1046] ‘ 4069

4. مهر نماز كه گوشه‌اى از آن توسط دست مرطوب نجسى لمس شده باشد، چگونه پاک مى‌گردد؟

بسمه تعالى، مى‌تواند آن گوشه را بتراشد.

از مطهرات: زمين

[سؤال 1047] 475

بسمه تعالى 15 / 12 / 1361

كسى به توالت مى‌رود و كف توالت هم خيس بوده، و آن روز هم به قول ما باران به صورت نم نم آمده؛ آيا شخص پس از بيرون آمدن از توالت ته كفشش نجس است؟ اگر هست، آيا روى زمين كه خيس است؛ ولى چشمگير نيست و بعضى جاهايش زمين سفت و رطوبت‌دار است با رفتن 15، الى 20 قدم ته كفشش پاک مى‌شود؟ لازم به تذكر است كه اين فرد پس از راه رفتن 15 الى 20 قدم روى زمين فوق به مسجد وارد شده. آيا مسجد پاک است يا نجس شده؟ البته اين فرد حكم مسأله را نمى‌دانسته است. در مورد اين‌كه اگر ته كفش نجس است، منظور اين است كه عين نجاست، مثل بول يا غائط ته كفش نبوده، فقط كف توالت خيس بوده است.

بسمه تعالى، اگر يقين به نجاست ته كفش يا كف آن محل ندارد، حكم به طهارت مى‌شود. و در صورت علم به نجاست، در صورتى زمين ته كفش را پاک مى‌كند كه خشک باشد و با رطوبت پاک نمى‌كند.

[سؤال 1048] ‘ 449

2. در مسأله 183 توضيح المسائل آمده است كه سنگ، پاک كننده مى‌باشد؛ آيا موزاييک هم شرايط سنگ را دارد يا نه؟ لطفاً توضيح دهيد؟

بسمه تعالى، حكم زمين را دارد.

[سؤال 1049] ‘ 135

2. آيا با راه رفتن روى زمين مرطوب و گل آلودى كه آفتاب مى‌گيرد، ته كفش و عصا، پاک مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر زمين رطوبت مسريه دارد پاک نمى‌كند.

از مطهرات: آفتاب

[سؤال 1050] ‘ 244

17. آيا آفتاب، تمام اشياى نجسى را كه عين نجاست در آن نيست، پاک مى‌كند؟

بسمه تعالى، غير منقول و آنچه كه در حكم غير منقول است، با تابش آفتاب پاک مى‌شود و تفصيل آن در رساله مذكور است.

[سؤال 1051] ‘ 4924

5. آيا شيشه‌هاى معمولى در و پنجره مانع مطهريت آفتاب هستند يا نه؟ در صورت منفى بودن جواب، اگر پشت خود شيشه نجس باشد با تابيدن آفتاب بر روى آن پاک مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مانع تابش آفتاب بر جاى نجس نباشد، مانع مطهّر بودن نيست.

از مطهرات: استحاله

[سؤال 1052] ‘ 116

3. در فصل زمستان موقعى كه انسان براى دستشويى يا بيرون رفتن به منظور بول يا غائط مى‌رود به علت گرم بودن هواى شكم و مواد داخل آن در موقع تخلى بخارى از آن بلند مى‌شود كه به بدن مى‌رسد و شايد بنا به گفته‌ها تبديل به آب مى‌شود بر اثر سردى. تكليف آن چيست كه به بدن مى‌نشيند و يا روى لباس‌ها؟

بسمه تعالى، بخار چيز نجس پاک است.

[سؤال 1053] ‘ 818

5. آيا دودۀ نفت نجس استحاله و پاک است؟

بسمه تعالى، پاک است ولى اگر چربى دارد احتراز كنيد.

[سؤال 1054] ‘ 2223

7.

اگر ظرفى كه محتوى آب كمتر از كُر باشد و با خون يا فرآورده‌هاى خونى نجس شده باشد و به جوش بيايد، آيا بخار آن پاک است يا خير؟ و آيا فرآورده‌هاى خونى - مثل پلاسما و سرم - هم نجس است؟

8.

اگر با همين شرايط سؤال 7، به جاى خون، ادرار باشد آيا بخار آن پاک است يا نجس؟

بسمه تعالى، 7 و 8، بخار پاک است ولى سرمى كه از فرآورده‌هاى خون است، نجس است؛ مگر در صورتى كه صدق خون به آن نشود.

[سؤال 1055] 476

بسمه تعالى 25 / 10 / 1361

مقام معظم رهبر عزيز انقلاب، امام خمينى، با سلام و درود

در مورد پس‌آب خروجى و زمين تصفيه خانه آب و فاضلاب استان اصفهان

طى تحقيقاتى كه اين كميته در سه سال بعد از انقلاب در مورد فاضلاب‌هاى انسانى انجام داده، نتايجى به دست آورده كه همراه با نتايج به دست آمده از ديگر كشورها، مختصراً حضور آن مقام معظم ارائه مى‌شود و چند سؤال در مورد آب خروجى از تصفيه‌خانه‌ها مطرح است كه اميد دريافت پاسخ آن‌ها را داريم.

فاضلاب منازل پس از جمع‌آورى به وسيله لوله كشى با سيستمى بسيار ساده و ارزان قيمت كه به صورت استخرهاى متعدد مى‌باشد به طور طبيعى در اثر رشد باكترى‌ها و جلبک‌ها تصفيه شده و به صورتى در مى‌آيد كه در موقع خارج شدن از تصفيه‌خانه رنگ سبز دارد. اين آب خروجى داراى خصوصيات زير است:

الف- آلودگى آن از مواد آلى بسيار كاهش يافته، در حدود 80%؛

ب- مى‌توان گفت: ميكروب‌هاى آن با اين روش كلاً از بين رفته‌اند كه اندكى اگر باقى باشد با مقدارى كلر دفع مى‌شود؛

ج- بوى متعفن فاضلاب رفع شده و در موقع خروج فقط بوى جلبک مى‌دهد؛

د- رنگ آن به رنگ سبز تبديل مى‌شود.

مدت زمانى كه براى اين تغييرات لازم است در نقاط سردسير و گرمسير متفاوت بوده و حدود 20 روز مى‌باشد.

سؤال: آيا اين آب خروجى سبز رنگ پاک است؟

بسمه تعالى، تصفيه ذكر شده استحاله نيست، آب مزبور نجس است.

موضوع ديگر گرفتن زمين بدين منظور است.

قبلاً دستگاه‌هاى تصفيه فاضلاب از خارج وارد مى‌شد و كليه وسايل آن هم از خارج خريدارى مى‌شد. با مطالعاتى كه صورت گرفته، معلوم شده اين دستگاه‌هاى پرهزينه با تمام هزينه‌هايى كه براى ادارۀ آن‌ها پرداخت مى‌گردد كارآيى چندان خوبى نداشته و اگر زمين در اختيار باشد تا بتوانيم سيستم كم خرجى را كه قبلاً اشاره شد آماده نماييم، هيچ خرجى براى نگهدارى ندارد و ابزار و وسايل مكانيكى هم به طور كل در آن به كار نمى‌رود. در بعضى از نقاط، زمين باير به اندازه كافى هست و علاوه بر تأمين زمين تصفيه‌خانه، از آب خروجى تصفيه خانه هم براى آباد كردن زمين‌هاى اطراف به خوبى مى‌توان استفاده نمود. در بعضى شهرها با اين مسأله روبه‌رو هستيم كه زمين باير نيست؛ و ليكن خود مردم شهر آمادگى دارند كه براى رفع مشكلات فاضلاب از زمين‌هاى مزروعى در اختيار تصفيه‌خانه قرار دهند و زمين مورد نياز تقريباً براى هر نفر 1/5 متر مى‌باشد.

آيا اختصاص دادن اين زمين‌ها به تصفيه‌خانه در صورتى كه هيچ امكان ديگرى نباشد، براى رفع مشكلاتى كه فاضلاب در شهرها ايجاد كرده و رهايى از هزينه‌هاى سنگين، جايز است؟

بسمه تعالى، با رضايت صاحبان زمين اشكال ندارد.

[سؤال 1056] ‘ 1696

3. اگر مقدارى انگور را جهت سركه شدن در كوزه‌اى بريزيم و هر بار مقدارى انگور به آن اضافه كنيم، در صورتى كه انگورهاى قبلى به اصطلاح جوش آمده

باشد، سركه پاک است يا اين‌كه حرام؟ پختن كشمش به همراه غذا حكمش چگونه است؟

بسمه تعالى، بعد از سركه شدن حلال است و باد كردن كشمش و جوش آمدن آن در غذا، موجب حرمت آن نيست.

[سؤال 1057] ‘ 1036

4. اگر انگور و آب انگورى كه براى سركه انداختن در ظرفى انباشته شده، به جوش بيايد و بعد هم ثابت نشود كه مست كننده بوده و سپس تبديل به سركه بشود، معمولاً (مستفاد از مسائل 113 و 202 و 211 رسالۀ امام مدّ ظله) پاک مى‌شود و حتى ظرفش و چيزى كه روى آن انداختند نيز پاک مى‌شود. ولى اگر انگور با ساقه‌اش (اسكلت خوشۀ انگور كه دانه‌ها به آن متصلند) با هم مصرف شده باشد و چنانچه ثابت شود كه مست كننده بوده و نجس شده، پس از سركه شدن آيا چوب‌ها و ساقه‌هاى انگور هم پاک مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، پاک مى‌شود.

[سؤال 1058] ‘ 2686

12. روغنى (نفت، گازوييل، بنزين) كه جهت سوختن استفاده مى‌شود، اگر نجس شود و بعد از سوختن، به صورت دوده شود، آيا در اين حالت استحاله شده و پاک مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، دودۀ متنجس نجس نيست، مگر آن‌كه آلوده به ذرات متنجس باشد.

[سؤال 1059] ‘ 3406

2. آب داغى كه نجس مى‌باشد آيا بخار آن هم نجس است؟

بسمه تعالى، پاک است.

از مطهرات: كم شدن دو سوم آب انگور

[سؤال 1060] 477

بسمه تعالى

با سپاس و تشكر فراوان از زحمات فراوانى كه يكايک شما برادران در راه به ثمر رساندن و بهتر كردن انقلاب داريد، و با عرض سلام و خسته نباشيد به يكايک شما و تشكر از زحمات قبلى.

در مسأله شماره 113 توضيح المسائل امام چنين آمده: «اگر انگور و آب انگور به خودى خود جوش بيايد حرام، ولى نجس نيست. مگر آن‌كه معلوم شود كه مست‌كننده است، و اگر به واسطه پختن جوش بيايد خوردنش حرام است ولى نجس نيست» و اين مسأله نامفهوم مى‌باشد. چون در ده ما شيره انگور درست مى‌كنند و عده‌اى مى‌گويند كه بنا به مسأله امام، خوردنش صحيح است و عده‌اى هم مى‌گويند: صحيح نيست. حالا شرح تهيه آن را مى‌نويسم و شما جواب را براى ما ارسال داريد.

وقتى كه انگور رسيد، كشمش‌هايى كه روى خوشۀ انگور خشک شده، جدا مى‌كنند و اين انگورها را داخل يک حوض مى‌ريزند و مى‌شويند. بعداً كه خوب شسته شد به وسيلۀ پا و پوتين كه خوب تميز مى‌كنند، اين انگورها را له مى‌كنند و مى‌فشارند تا آب آن گرفته شود. سپس اين آب از طريق يک سوراخ به يک حوض ديگر منتقل مى‌شود. بعداً روى تفاله‌هاى انگور، هيزم مى‌گذارند و روى هيزم‌ها را سنگ مى‌گذارند كه اگر احياناً هنوز آبى باقى مانده باشد، گرفته شود. آب گرفته شده را با يک خاک مخصوص مخلوط مى‌كنند و بعد از يک روز يا دو روز، اين آب انگور را مى‌جوشانند تا اين‌كه حدود یک سوم آن بجوشد. و بعداً در قاب‌هاى گلى مى‌ريزند و در آفتاب مى‌گذارند كه هم اين‌كه سرد شود و هم اين‌كه كمتر شود و (تيره) غليظ شود و

بعداً هم براى خوردن استفاده مى‌كنند. و السلام

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، اگر با جوشيدن روى آتش دو ثلث آن كم نشود خوردن آن حرام است.

[سؤال 1061] ‘ 5277

2. آب انگور كه شيره مى‌گذارد چه فرمايش مى‌فرماييد آيا ثلثان را با آتش شرط مى‌دانيد و يا با آفتاب اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه با آتش يا آفتاب جوش آمده و به ذهاب ثلثين تطهير مى‌شود اگر به آفتاب هم ذهاب ثلثين شود پاک مى‌شود.

از مطهرات: اسلام

[سؤال 1062] 478

بسمه تعالى 8 / 4 / 1982

و الصلاة و السلام على أشرف الأنبياء و المرسلين، حبيب إله ربّ العالمين، أبي القاسم المصطفى محمد، و على أهل بيته أجمعين. و السلام على إمام المستضعفين، الخميني العظيم، دام ظله و أبقاه اللّه لنا و لكلّ المستضعفين في العالم و رحمة اللّه و بركاته.

أمّا بعد، فيا إمامنا و قائدنا! فكما ثورتكم العظيمة في إيران الإسلام أحدثت ضجّة في الشرق و الغرب و أحدثت تغيّراً ملحوظاً في كلّ أرجاء المعمورة؛ فإنّ إجابتكم على رسالتي التي بعثتها إلى شخصكم الكريم أحدثت هذه الاُخرى ضجّة في مدينة ساسرى الإيطالية حيث فتح اللّه بكم عيون و قلوب البعض عند ما رأوا الإجابة من هذا القائد العظيم لطالب فقير للّه، لاحول له و لا قوّة إلاّ باللّه، تعجبوا و اندهشوا... و لا عجب من امر اللّه ازف إليكم يا إمامي يابن الزهراء هذه البشاره و اشكر اللّه و اشكركم شكراً لا نهاية له كان قصدي زيارة بلد الاسلام لتقبيل أيديكم الشريفة الطاهرة لكن بما أنّ جوازي عراقي فلم يسمح لي دخول أرض الإسلام ولكن يا امامي العظيم فإنّ جوابكم لرسالتي يكفيني

و سأظل أشمّها إلى أن نلتقي - إن شاء اللّه تعالى - في أرض أمير المؤمنين و خازن علم النبيّين الإمام علي بن أبي طالب عليه السلام.

أمّا طلبي الآن يا إمامنا و قائدنا هو أنّ بعض الإيطاليين و الإيطاليات الذين أعرفهم يريدون أن يسلموا و يدخلوا الدين الإسلامي الحنيف و هذا بفضلكم... لكن لا أدري كيف تكون العملية؟ و كيف السبيل لذلك و بالنسبة إلى لفظ الحروف فهم لا يستطيعون لفظ حرف القاف و الطاء و الحاء... الخ؟ هذا و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

نصر اللّه الإسلام بكم يا قائدنا العظيم و وفقنا اللّه ليجمعنا سوية إن شاء اللّه أو رزقنا الشهادة بين أيديكم.

بسم اللّه الرحمن الرحيم، كلّ من أراد أن يعتنق الدين الحنيف الإسلامى و يتشرّف بالإسلام يكتفي منه بإجراء الشهادتين على لسانه بأيّة لغة كانت، و بالنسبة للصلاة يجب عليه الجهد في تعلّم القراءة و الأذكار الواجبة و عند العجز عن ذلك يجتزي منه بما يتمكّن و دمتم موفّقين لخدمة المسلمين.

از مطهرات: تبعيت

[سؤال 1063] 479

بسمه تعالى

محضر مبارک حضرت آيت اللّه العظمى امام خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام و ارادت، اگر ميت آدمى را روى تخته چوبى از آب قليل غسل دهند؛ آيا آبى كه از جسم ميت روى تخته مى‌ريزد تخته را نجس مى‌كند؟ اگر تخته نجس شود، چطور طاهر خواهد شد و در اين صورت غسل صحيح شده يا نه؟

و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

بسمه تعالى، غسل صحيح است و بعد از تمام شدن غسل، تخته بالتّبع پاک مى‌شود.

احكام ظرف‌ها

[سؤال 1064] ‘ 541

2. استفاده از قلم خودكار و خودنويس طلا و نقره چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 1065] ‘ 818

6. از ظرف نقره اگر خوراكى برداريم به نيت خارج كردن، لازم است در ظرف ديگر گذاشته سپس ميل كنيم؟

بسمه تعالى، در ظرف ديگر بريزيد پس از آن استعمال كنيد.