روز شمار جنگ ایران و عراق جلد 22
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
سرشناسه : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
شناسه افزوده : لطف‌الله زادگان، علیرضا، ۱۳۳۶ -
عنوان و نام پدیدآور : عملیات محرم بهبود شرایط امنیتی و اقتصادی کشور/مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس؛ نویسنده علیرضا لطف‌الله‌زادگان.
مشخصات نشر : تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی،مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، ۱۳۹۳.
مشخصات ظاهری : ۱۰۷۲ص.: مصور ، جدول ،عکس.
شابک : ۲۴۰۰۰۰ریال978-600-5443-48-6 :
وضعیت فهرست نویسی : فاپا
فروست : روزشمار جنگ ایران و عراق؛کتاب بیست و دوم.
یادداشت : از جلد بیست و دوم ، مولف کتاب مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.
یادداشت : کتابنامه ص. [۹۲۲ ] - ۱۱۰.
یادداشت : نمایه.
شناسه افزوده : روزشمار جنگ ایران و عراق؛ [ج.] ۲۲.
موضوع : جنگ ایران و عراق، ۱۳۵۹-۱۳۶۷ -- گاهشماری
موضوع : جنگ ایران و عراق، ۱۳۵۹-۱۳۶۷ -- عملیات محرم
رده بندی دیویی : ۹۵۵/۰۸۴۳۰۲
رده بندی کنگره : DSR۱۶۰۲/س۲۵ر۹ ۲۲.ج ۱۳۹۳
شماره کتابشناسی ملی : ۳۵۷۵۴۰۸
روزشمار جنگ ایران و عراق
1 آبان تا 30 آذر 1361
کتاب بیست و دوم
عملیات محرم
بهبود شرایط امنیتی و اقتصادی کشور
علیرضا لطف الله زادگان
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
1393
روزشمار جنگ ایران و عراق
تهیه و نشر: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
زیر نظر شورای تدوین و انتشار روزشمار جنگ:
حسین اردستانی، مهدی انصاری، منصور کشاورز،
حمیدرضا فراهانی، علیرضا لطف‌الله‌زادگان، هادی نخعی
عکس
عکس
عنوان صفحه
پیشگفتار............................................................................................................. 13
مقدمه........................................................................................................................ 15
1 آبان 1361.............................................................................................. 41
2 آبان 1361............................................................................................. 63
3 آبان 1361............................................................................................ 79
4 آبان 1361............................................................................................. 96
5 آبان 1361...................................................................................... 115
6 آبان 1361....................................................................................... 125
7 آبان 1361...................................................................................... 132
8 آبان 1361...................................................................................... 149
9 آبان 1361....................................................................................... 164
10 آبان 1361................................................................................. 184
11 آبان 1361................................................................................. 212
12 آبان 1361................................................................................. 240
13 آبان 1361................................................................................. 255
14 آبان 1361................................................................................. 278
15 آبان 1361................................................................................. 291
16 آبان 1361................................................................................. 307
17 آبان 1361................................................................................. 334
18 آبان 1361................................................................................. 350
19 آبان 1361................................................................................... 376
20 آبان 1361................................................................................. 390
21 آبان 1361................................................................................. 401
22 آبان 1361................................................................................. 411
23 آبان 1361................................................................................. 428
24 آبان 1361.................................................................................. 446
25 آبان 1361.................................................................................. 463
26 آبان 1361.................................................................................. 476
27 آبان 1361................................................................................. 493
28 آبان 1361................................................................................. 515
29 آبان 1361................................................................................. 527
30 آبان 1361................................................................................. 540
عنوان صفحه
1 آذر 1361......................................................................................................... 552
2 آذر 1361.......................................................................................................... 565
3 آذر 1361......................................................................................................... 581
4 آذر 1361......................................................................................................... 597
5 آذر 1361.......................................................................................................... 608
6 آذر 1361........................................................................................................... 624
7 آذر 1361.......................................................................................................... 640
8 آذر 1361.......................................................................................................... 650
9 آذر 1361.......................................................................................................... 659
10 آذر 1361..................................................................................................... 673
11 آذر 1361..................................................................................................... 683
12 آذر 1361..................................................................................................... 698
13 آذر 1361..................................................................................................... 706
14 آذر 1361.................................................................................................... 715
15 آذر 1361.................................................................................................... 728
16 آذر 1361.................................................................................................... 733
17 آذر 1361.................................................................................................... 743
18 آذر 1361.................................................................................................... 754
19 آذر 1361..................................................................................................... 769
20 آذر 1361.................................................................................................... 782
21 آذر 1361.................................................................................................... 797
22 آذر 1361.................................................................................................... 804
23 آذر 1361.................................................................................................... 810
24 آذر 1361..................................................................................................... 816
25 آذر 1361.................................................................................................... 829
26 آذر 1361.................................................................................................... 841
27 آذر 1361.................................................................................................... 849
28 آذر 1361..................................................................................................... 860
29 آذر 1361.................................................................................................... 881
30 آذر 1361..................................................................................................... 900
گزارش روزشمار (فشرده اهم مطالب)................... 921
فهرست راهنما (نمایه)................................................................. 1011
عنوان صفحه
گسترش
نیروهای خودی و عراق در عملیات محرم............ 81
خط
حد قرارگاه‌ها در عملیات محرم........................................................................ 165
عنوان صفحه
فلش حمله خودی در عملیات محرم................................................................ 191
نمای عمومی از وضعیت موانع دشمن در منطقه عملیاتی محرم 213
عنوان صفحه
جلسه سیداحمد خمینی با آقای هاشمی رفسنجانی........................................ 46
مذاکرات اعضای هیئت کنفرانس اسلامی با وزیر خارجه................ 47
خروج هیئت کنفرانس اسلامی از ایران با بدرقه وزیر خارجه. 48
رئیس کل بانک مرکزی: نرخ تورم به 6/15% کاهش یافت............... 49
محاکمه عوامل بمب‌گذاری میدان امام در دادگاه انقلاب ارتش..................... 67
مصاحبه مطبوعاتی رئیسجمهور.......................................................................................... 69
مصاحبه مطبوعاتی وزیر امور خارجه.......................................................................... 71
حسین کاظم‌پور اردبیلی معاون امور بین‌الملل و اقتصاد وزارت خارجه 74
حسین خرازی....................................................................................................................................................... 79
احمد کاظمی............................................................................................................................................................. 80
مهدی زین‌الدین.................................................................................................................................................. 80
محمدرضا ابوشهاب..................................................................................................................................... 80
مرتضی قربانی.................................................................................................................................................... 80
سفیر ایران در سازمان ملل خواستار تعلیق عضویت نمایندگی اسرائیل در سازمان ملل شد. 88
محسن رفیق‌دوست مسئول تدارکات و آماد و پشتیبانی سپاه....... 128
سخنان خطیب جمعه تهران درباره دستاوردهای انقلاب اسلامی............. 135
مصاحبه مطبوعاتی نماینده دائمی ایران در سازمان ملل................... 140
مصاحبه صدام با نشریه اشترن................................................................................................ 143
هیئت اقتصادی ژاپن در ایران...................................................................................................... 154
صحنه‌ای از منطقه عمومی عملیات محرم............................................................... 185
سخنرانی فرمانده نیروی زمینی ارتش در صبحگاه مشترک نیروهای مسلح 197
پاسخ رئیسجمهور به نامه احمد سکوتوره............................................................ 199
جلسه شورای عالی دفاع و بررسی طرح‌های آینده برای رویارویی با دشمن 200
تانک ازکارافتاده ارتش بعث در عملیات محرم...................................................... 214
ابراهیم سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع).................................. 223
عزالدین حسینی................................................................................................................................................. 224
سخنان رئیس مجلس در نطق پیش از دستور درباره دروغ‌گویی‌های صدام 229
رونالد ریگان رئیسجمهور امریکا........................................................................................ 235
صحنه‌ای از روز سوم عملیات محرم............................................................................... 256
سخنرانی امام خمینی در جمع مهاجران جنگ................................................... 263
مراسم گرامیداشت 13
آبان در مقابل سفارت سابق امریکا.............. 267
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت خارجه............................................................................... 270
عنوان صفحه
تلاش نیروهای ایران در روز چهارم عملیات محرم.................................. 278
سخنان خطیب جمعه تهران درباره تجاوزهای عراق............................... 283
مصاحبه سرهنگ صیادشیرازی با کیهان.................................................................. 284
ملک حسین پادشاه اردن......................................................................................................................... 288
دیدار رئیس مجلس با امام................................................................................................................. 295
پیام تشکر فرمانده کل سپاه و فرمانده نیروی زمینی از مردم...... 312
بازدید خبرنگاران داخلی و خارجی از منطقه عملیاتی محرم...... 314
سخنان رئیس شورای عالی دفاع درباره سیاست‌های امریکا...... 318
مصاحبه مطبوعاتی نماینده امام در شورای عالی دفاع....................... 320
مصاحبه مطبوعاتی وزیر نفت.................................................................................................... 326
صدام در جلسه شورای وزیران عراق........................................................................... 351
مصاحبه مطبوعاتی رئیسجمهور با خبرنگاران داخلی و خارجی 359
مصاحبه مطبوعاتی وزیر خارجه .......................................................................................... 363
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت امور خارجه...................... 364
محسن رفیق‌دوست وزیر سپاه.................................................................................................... 367
جواد اژه‌ای وزیر مشاور و سرپرست بهزیستی............................................. 367
حافظ اسد رئیسجمهور سوریه................................................................................................. 368
دیدار رئیس قوه مجریه با وزیر و کارکنان وزارت نفت...................... 394
لئونید برژنف صدر هیئت‌رئیسه اتحاد جماهیر شوروی....................... 396
مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)......................... 404
آندروپوف.................................................................................................................................................................... 409
مصاحبه مطبوعاتی فرمانده کل سپاه پاسداران................................................. 412
استقبال مردم از فتوای امام و اعزام آنان به جبهه‌ها............................... 415
دیدار وزیر خارجه یوگسلاوی با وزیر خارجه ایران................................ 417
اولین نشست مطبوعاتی وزیر سپاه.................................................................................... 420
نامه امام خمینی خطاب به ملت ایران.............................................................................. 433
حسین نمازی وزیر اقتصاد و دارایی................................................................................. 435
محاکمه 8 تن از سلطنت‌طلبان برانداز در دادگاه انقلاب ارتش.. 451
مصاحبه مطبوعاتی دادستان کل کشور.......................................................................... 452
سرهنگ سلیمی وزیر دفاع.............................................................................................................. 455
تشکیل جلسه سران قوا در دفتر رئیسجمهور.................................................... 468
مصاحبه رئیسجمهور عراق با خبرنگاران امریکایی............................. 471
ادامه اعزام نیروهای داوطلب از شهرهای مختلف ایران.................. 478
مصاحبه مطبوعاتی سیدمحمدباقر حکیم........................................................................ 489
سخنرانی امام خمینی در دیدار اقلیت‌های مذهبی ایران با ایشان 498
تأکید رئیس مجلس بر ضرورت تشکیل ستاد بسیج اقتصادی در زمان جنگ در مصاحبه با خبرنگاران 501
عنوان صفحه
نشست مطبوعاتی کمال خرازی در رم........................ 503
سخنان رئیس مجلس در خطبه‌های نمازجمعه تهران درباره مراحل مختلف انقلاب و امور جنگ 517
سخنان فرمانده نیروی زمینی پس از بازدید از محور پاک‌سازی‌شده پیرانشهر - سردشت 519
آیت‌الله روح‌الله خاتمی امام‌جمعه یزد........................... 528
سخنرانی رئیس شورای عالی دفاع در پادگان غدیر اصفهان. 556
مصاحبه مطبوعاتی نخست‌وزیر............................... 557
واعظ طبسی تولیت آستان قدس رضوی...................... 558
تشریح وضعیت جبهه‌ها از زبان سخنگوی شورای عالی دفاع 582
سخنرانی رهبر انقلاب در دیدار ائمه جمعه شیعه و سنی استان خراسان 590
مصاحبه مطبوعاتی سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق 593
صحنه‌ای از اعزام مردم اصفهان به جبهه‌ها.................. 610
مراسم گرامیداشت سالروز تأسیس بسیج مستضعفین در تهران 611
وزیر خارجه بحرین و رئیسجمهور فرانسه.................. 619
سخنرانی امام خمینی در جمع اعضای تحکیم وحدت.......... 627
پیام رئیسجمهور به همایش مسئولان بنیاد شهید............ 629
سخنرانی رئیس دیوان عالی کشور در همایش مسئولان بنیاد شهید 630
ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش.................... 631
سخنرانی فرمانده کل سپاه در هم‌اندیشی سراسری مسئولان پایگاه‌های بسیج 673
مصاحبه رئیسجمهور با روزنامه اطلاعات .................. 677
سخنان امام در جمع روحانیون همدان، اصفهان و مردم خارک 687
سخنان وزیر خارجه درباره سفر هیئت‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری به ایران 694
سخنان رئیسجمهور در خطبه‌های نمازجمعه تهران درباره تأمین‌نشدن حقوق ایران و طولانی‌شدن جنگ 700
حجت‌الاسلام سالک سرپرست واحد بسیج سپاه................ 701
مصاحبه وزیر تجارت نیکاراگوئه پس از ورود به تهران..... 709
گفتوگوی وزیر کشور با روزنامه اطلاعات.................. 721
دیدار وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه با وزیر خارجه ایران.. 722
پیام امام به مناسبت انتخابات مجلس خبرگان رهبری......... 736
پیام فرمانده کل سپاه درباره انتخابات خبرگان رهبری......... 737
حجت‌الاسلام محلاتی نماینده امام در سپاه پاسداران.......... 739
عنوان صفحه
مصاحبه سخنگوی شورای عالی دفاع پس از جلسه شورا... 748
دیدار وزیر خارجه ایران با هیئت لیبیایی...................... 750
امام خمینی درحال دادن رأی در انتخابات مجلس خبرگان رهبری 775
صحنه‌ای از شرکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان........ 776
سخنان خطیب جمعه تهران درباره حضور امریکا در منطقه.. 777
گفتوگوی وزیر دفاع با روزنامه جمهوری اسلامی.......... 785
مصاحبه مطبوعاتی وزیر کشور درباره انتخابات خبرگان..... 786
صحنه‌ای از حضور مردم در انتخابات مجلس خبرگان........ 787
مانع سعید العتیبه وزیر نفت امارات........................... 791
طه یاسین رمضان و طارق میخائیل یوحنا عزیز.............. 792
صدور فرمانده هشت‌ماده‌ای امام خمینی....................... 820
سخنان رئیسجمهور در دیدار با مقامات استان سمنان درباره حضور مردم در انتخابات و ناکامی توطئه‌های دشمن 821
تقدیر رئیس مجلس از مردم برای حضور در انتخابات........ 822
سخنان رئیس مجلس در نطق پیش از دستور درباره پیام
8 ماده‌ای امام.................................................. 831
زکی یمانی وزیر نفت عربستان................................ 838
سخنان خطیب جمعه تهران درباره سیر انتخابات در جمهوری اسلامی 843
سخنان وزیر نفت درباره مواضع ایران در اوپک.............. 845
قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل درباره خروج همه نیروهای خارجی از لبنان 847
نیروهای امدادی درحال مهار آتش یک نفتکش................. 849
سخنان رئیسجمهور در هم‌اندیشی استانداران................ 852
حضور مردم برای کمک به آسیب‌دیدگان در موشک‌باران دزفول 861
سخنرانی امام خمینی در دیدار فرمانده سپاه و اعضای سپاه و بسیج با ایشان 866
مصاحبه وزیر کشور با روزنامه کیهان....................... 875
دعوت ستاد تبلیغات جنگ از خبرنگاران خارجی برای بازدید از آثار حمله موشکی عراق به دزفول 883
دکتر منافی وزیر بهداری...................................... 885
تشییع شهدای موشک‌باران دیروز دزفول...................... 886
مصاحبه مطبوعاتی سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق 894
بازدید خبرنگاران خارجی از آثار حمله موشکی عراق به دزفول 904
هلموت کهل صدراعظم آلمان فدرال........................... 910
پیشگفتار
مقدمه
پس از چند سال تلاش، مراحل مختلف طراحی، تحقیق، تدوین، ارزیابی، ویرایش، آماده‌سازی و تهیه عکس‌ها، اسناد و نقشه‌های کتاب بیست‌ودوم از مجموعه بزرگ روزشمار جنگ ایران و عراق به پایان رسید و با عنوان عملیات محرم؛ بهبود شرایط امنیتی و اقتصادی کشور آماده انتشار شد.
کتاب حاضر 60 روز از دوران جنگ ایران و عراق را در بر می‌گیرد و درمجموع شامل 904 گزارش درباره جنگ و موضوعات مربوط به آن در دوره زمانی 1/8/1361 تا 30/9/1361 است.
برای بهره‌گیری شایسته از کتاب توجه به چند نکته ضروری است:
مقدمه کتاب شامل جمع‌بندی مهم‌ترین موضوعاتی است که در گزارش‌های مختلف در سراسر کتاب بدان‌ها پرداخته شده است.
هر روز از روزشمار به‌منزله یک فصل و شامل چندین گزارش و تفسیر و تحلیل از وقایع همان روز است که در پایان آن فهرست منابع و مآخذ مطالب همان روز درج شده است. همچنین برخی از توضیحات ضروری درباره بعضی گزارش‌ها که در قالب متن روزشمار نمی‌گنجید، در پاورقی یا در ضمیمه پایان همان روزشمار آمده است.
پس از متن اصلی کتاب، چکیده‌ای از مطالب کتاب با عنوان "گزارش روزشمار" درج شده است که دارای شماره‌هایی نظیر شماره گزارش‌های متن کتاب می‌باشد و دستیابی به مطالب موردنظر را آسان می‌کند. در پایان کتاب نیز فهرست راهنمای موضوعی (اعلام) آمده است. همچنین عکس‌هایی از صحنه‌های وقایع و اشخاص ذکرشده در گزارش‌ها، در کتاب چاپ شده است.
در تهیه کتاب روزشمار 22 در بخش مربوط به عملیات از نتایج تحقیقات میدانی و گزارش راویان قرارگاه‌های مرکزی، قرارگاه‌های تابعه و یگان‌های عمل‌کننده استفاده شده است.
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس ضمن درخواست علو درجات برای راویان شهید از خداوند متعال، از راویان مذکور و همه کسانی که در مراحل مختلف تحقیق و تدوین و آماده‌سازی کتاب با نویسنده و مرکز همکاری کرده‌اند، ازجمله لیلا ساعی‌منش و رضا بالامیرزایی (تحقیق و تدوین)، هانیه مرشدی (ویرایش فنی و تنظیم منابع) لیلا نوری‌حسینی، سپیده دبیریان، سمیه گنجی (همکاری در ویرایش)، معصومه رحیمی (حروف‌چینی)، زهرا سادات صبح‌گل و زینب سادات موسوی (بانک اطلاعات)، حسن باقی‌پور (تهیه کروکی عملیات) سپاسگزاری می‌کند.
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
1393
کتاب بیست‌ودوم روزشمار جنگ با عنوان عملیات محرم؛ بهبود شرایط امنیتی و اقتصادی کشور شامل اهم رویدادهای مقطع زمانی 60 روزه از اول آبان تا 30 آذر 1361 جنگ ایران و عراق است که در آن علاوه‌بر ابعاد مختلف وقایع نظامی به آن دسته از رخدادهای سیاسی، اقتصادی و... نیز که بر توان نظامی طرفین و در نگاه کلی‌تر بر محیط جنگ ایران و عراق اثرگذار بوده پرداخته است.
گزارش‌های کتاب حاضر در بخش نظامی اخبار مربوط به اجرای عملیات‌ها و سایر اقدامات مرتبط اعم از اجرای آتش توپخانه، حملات موشکی و شیمیایی عراق و ادامة حملات این کشور به جزیرة خارک و بنادر جنوبی ایران، مباحث گسترش سازمان رزم، اعزام‌ها و نیز درگیریهای نظامی در بخش‌های کردنشین را در برمی‌گیرد.
در بعد غیرنظامی هم به وقایع در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی پرداخته شده است و براین‌اساس، رخدادهای امنیتی، سیاسی، اقتصادی دو کشور اعم از اظهارنظرها و موضع‌گیری‌های مسئولان سیاسی، تعامل با سایر کشورها، برگزاری انتخابات و عملکرد گروه‌های معارض و نیز اقدامات و تحرکات سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و اظهارنظرهای مقامات کشورهای مختلف و... در گزارش‌های این بخش جای گرفته است.
در ادامه به تشریح و بازشکافی بخشی از اخبار و حوادث این دوره که بسیار حائز اهمیت بوده و به‌نحوی از موضوعات محوری این مقطع به شمار می‌آیند، می‌پردازیم. موضوعات محوری این بازه زمانی عبارت‌اند از:
عملیات محرم: الف) کلیات. ب) تشریح منطقة عملیاتی و اهداف عملیات. پ) فرماندهی عملیات، نیروهای شرکت‌کننده و سازمان رزم. ت) اجرای عملیات و نتایج آن.
گسترش سازمان رزم سپاه و عوامل تأثیرگذار در آن.
نگاهی به وضعیت اعزام نیروهای داوطلب مردمی.
ادامة سیاست نظامی عراق در محاصرة دریایی ایران.
نشانه‌هایی ازپیشرفت عراق در به‌کارگیری سلاح شیمیایی.
نگاهی به عملکرد گروه‌های مسلح معارض در مناطق کردنشین و پایان عملیات آزادسازی جادة پیرانشهر - سردشت.
برگزاری انتخابات مجلس خبرگان و اقدامات گروه‌های معارض در مناطق کردنشین.
بررسی اقدامات گروه‌های مسلح غیرقانونی در سطح شهرها.
بررسی وضعیت کلی ایران با نگاهی بر تأثیر حوزة نظامی.
برگزاری اولین دورة انتخابات سراسری مجلس خبرگان رهبری.
اقدام معارضین عراقی در تأسیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق.
اوج‌گیری تنش در روابط سیاسی ایران و فرانسه.
بررسی کلی اوضاع عراق با نگاهی بر تأثیر حوزة نظامی.
کمک‌های مالی و آمادی کشورها به عراق.
بررسی نشست وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک.
بررسی نشست وزیران خارجة کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس.
تلاش‌های صورت‌گرفته برای برقراری صلح بین ایران و عراق.
عملیات محرم
الف) کلیات
عملیات محرم در 10 آبان 1361 در منطقة عمومی موسیان - عین‌خوش در نوار مرزی شروع شد و تا دهة سوم آبان ادامه یافت. هدف این عملیات آزادسازی بخش‌های اشغال‌شده در این منطقه و تسلط بر ارتفاعات مسلط مرزی حمرین بود که همة این اهداف تصرف و تأمین شد.
ب) تشریح منطقة عملیاتی و اهداف عملیات
منطقة عملیاتی محرم پر از تپه‌های ماهور و شیارهای آبرفتی است و ازنظر نظامی منطقة پیچیده‌ای به حساب می‌آید. در این منطقه دشمن با تسلط بر ارتفاعات مرزی حمرین علاوه‌بر تصرف بخش‌هایی از خاک ایران، ده‌ها کیلومتر از مناطق ایران را زیر دید و تیر قرار داده بود.
نحوة قرارگرفتن ارتفاعات حمرین در نوار مرزی و وجود ارتفاعات 400، 298 و 175 موجب می‌شد که نیروهای مسلط بر این ارتفاعات به دو سمت شرق و غرب آن (ایران و عراق) تسلط دید و تیر پیدا کنند. ازاین‌رو، جادة مهم عین‌خوش - دهلران که از نزدیک‌ترین محورهای مواصلاتی غرب و جنوب بود، به‌علت تسلط دید و تیر دشمن و اجرای آتش توپخانة ارتش عراق بر روی این جاده، عملاً غیر‌قابل‌استفاده شده بود. نیروهای خودی به‌طور محدود و آن هم در تاریکی شب در این جاده تردد می‌کردند و از آنجا که این آمدوشدها با چراغ خاموش
صورت می‌گرفت، گاه موجب تصادف شده و خسارت‌هایی را به بار می‌آورد. از سوی دیگر، موقعیت ارتفاعات حمرین به نیروهای مستقر بر روی آن این امکان را می‌داد که در سمت غرب نیز به جاده‌های مرزی و عمق خاک عراق به‌ویژه جادة آسفالته و مهم زبیدات - شرهانی تسلط دید و تیر پیدا کنند، که این امر برای ارتش عراق بسیار حیاتی بود.
عراق برای حفظ این منطقه که به‌مدت 25 ماه آن را در اشغال داشت، رده‌های مختلفی از موانع کار گذاشته بود؛ ازجمله: احداث کانال سراسری از فکه تا نهر عنبر؛ ایجاد خاکریزهای متعدد؛ ایجاد شبکة سیم‌خاردار؛ ایجاد میدان‌های مختلف مین از 3 تا 30 ردیف؛ مین‌گذاری همة مسیرها و آبرفت‌ها؛ کارگذاری رده‌های مختلف تله‌های انفجاری؛ ایجاد سنگرهای مستحکم بتونی و سنگرهای کیسه شنی و... .
اهداف عمدة عملیات محرم عبارت بودند از: آزادسازی بخش‌های اشغال‌شدة ایران و رسیدن به مرز؛ رفع تسلط دید و تیر دشمن به عقبه‌های ایران و خصوصاً جادة عین‌خوش - دهلران؛ آزادسازی چندین پاسگاه مرزی و حوزة نفتی در این منطقه؛ پیداکردن امکان دید و تیر به جاده‌های مواصلاتی دشمن و شهرک‌های موجود در این منطقه و مهم‌تر از همه تحمیل خط پدافندی گسترده بر عراق در دشت باز با استقرار نیروهای خودی در ارتفاعات سرکوب حمرین.
پ) فرماندهی عملیات، نیروهای شرکت‌کننده و سازمان رزم
در این عملیات، قرارگاه مرکزی قائم به مسئولیت حسین خرازی از سپاه و سرهنگ منوچهر دژکام از ارتش فرماندهی عملیات را برعهده داشت و قرارگاه‌های قائم1 تا قائم 6 به شرح زیر به اجرای عملیات پرداختند:
قرارگاه قائم1: شامل 10 گردان پیاده، یک گردان ضد‌زره، 2 گردان ادوات از تیپ8 نجف، گروهان ژاندارمری موسیان، یک گردان توپخانه105 میلی‌متری ارتش و آتشبار122 میلی‌متری سپاه به فرماندهی احمد کاظمی فرمانده تیپ8 نجف سپاه.
قرارگاه قائم2: شامل 7 گردان پیاده از تیپ25 کربلا سپاه.
قرارگاه قائم3: 8 گردان پیاده از تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب سپاه به فرماندهی مهدی زین‌الدین و تیپ1 لشکر21 حمزه از ارتش به فرماندهی سرهنگ علی رزمی.
قرارگاه قائم4: شامل 10 گردان پیاده، یک گردان زرهی، یک گردان پدافند هوایی و یک آتشبار از تیپ14 امام حسین(ع) و 4 گردان پیاده و یک گردان تانک، یک گردان توپخانه، یک گروهان سوار زرهی از تیپ84 خرم‌آباد به فرماندهی مشترک ابوشهاب فرمانده تیپ14 امام حسین(ع) از سپاه و سرهنگ بیرانوند فرمانده تیپ1 از لشکر21 حمزه از ارتش.
قرارگاه قائم5: دو گردان پیاده از تیپ44 قمربنی هاشم از سپاه و گردان یک تکاور از تیپ58
ذوالفقار به فرماندهی کریم نصر فرمانده تیپ44 قمر از سپاه.
قرارگاه قائم 6: شامل 6 گردان پیاده از تیپ35 امام سجاد(ع) به فرماندهی محمد نبی‌رودکی فرمانده تیپ35 کربلا.
ت) اجرای عملیات و نتایج آن
مراحل اصلی عملیات محرم از 10 تا 18 آبان سال 1361 اجرا شد، ولی درگیریهای پراکنده، تصحیح خطوط پدافندی و پاتک‌های محلی تا 25 آبان ماه ادامه داشت.
مرحلة اول عملیات از ساعت 22، دهم آبان شروع شد و به‌رغم هوشیاری قبلی دشمن، نیروهای خودی با استفاده از ابری‌بودن هوا و بارندگی به دور از چشم دشمن، خود را از عقبه‌ها به منطقة دیگر رسانده و در غافلگیری، زمانی که نیروهای دشمن احتمال حمله نمی‌دادند به آنها یورش بردند. از 4 قرارگاه عمل‌کننده (قائم1، قائم2، قائم3، قائم4) 3 قرارگاه توانستند با تداوم عملیات در روز به اهداف ازپیش تعیین‌شده دست یابند، ولی یکی از قرارگاه‌ها (قائم4) به‌علت طغیان رودخانة دویرج و امکان‌پذیر نبودن عبور همة نیروهای عمل‌کننده از آن، نتوانست به‌طور کامل به موفقیت دست یابد. پس از روشنایی هوا، بخشی از اهداف تعیین‌شده برای این قرارگاه تأمین شد، ولی به دلایلی ازجمله به‌هم‌ریختن سازمان گردان‌ها دستیابی این قرارگاه به همة اهداف خود در بخش جنوبی منطقة عملیاتی میسر نشد.
در این مرحله از عملیات، 500 کیلومتر مربع از خاک ایران آزاد شد و ارتفاعات مهم 400 و 298 و تپه‌های پیرامون آن به تصرف درآمد، پاسگاه‌های مرزی نهر عنبر، چم‌سری و موسیان هم آزاد و جادة دهلران - عین‌خوش از دید و تیر دشمن خارج شد.
در این عملیات، 1400 نفر از ارتش عراق اسیر شدند؛ 9 تیپ عراقی بین 20 تا 80 درصد آسیب دید و 120 دستگاه تانک، نفربر و خودرو دشمن منهدم شد. همچنین 145 دستگاه خودرو سبک و سنگین و تعداد فراوانی سلاح و مهمات به غنیمت نیروهای خودی درآمد.
کاستی به‌وجودآمده در جنوب منطقه و برقرارنشدن الحاق کامل بین یگان‌ها، خصوصاً قائم3 و قائم4، فرماندهی عملیات را بر آن داشت تا برای تکمیل متصرفات طرحی را جهت الحاق و پوشاندن رخنه به یگان‌ها ابلاغ کند. براین‌اساس، 7 گردان از ساعت 2 بامداد، عملیات خود را آغاز کردند و با 4 کیلومتر پیشروی در عمق دشمن و محاصرة یک گردان زرهی و یک گروهان پیادة عراقی توانستند بخش عمده‌ای از نیروهای دشمن را منهدم و اهداف مرحلة اول عملیات را تأمین کنند.
در ادامه و باتوجهبه پیچیدگی زمین و لزوم تصحیح خطوط و به‌دست‌آوردن موقعیت مناسب برای تشکیل خطوط پدافندی، قرارگاه مرکزی به یگان‌ها مأموریت داد تا با بهره‌گیری از امکانات خود اقدامات لازم را برای تصحیح در ابعاد عملیاتی و مهندسی انجام دهند؛
به این منظور درطول روز، قائم1 (تیپ8 نجف اشرف) و قائم3 (تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع)) با اجرای عملیاتی توانستند تلفات سنگینی به نیروهای عراقی وارد آورده، به‌ترتیب بلندی‌های مشرف بر شهرک طیب و تپه‌های سرکوب در منطقة عملیاتی خود را به تصرف درآورند.
در 13 آبان نیز نیروهای خودی در محدودة قرارگاه‌های قائم1 و 3 تلفات سنگینی به دشمن وارد کردند؛ ازجمله یک ستون بزرگ از نیروهای عراقی را که قصد داشتند به منطقة عملیاتی وارد شوند، زیر آتش قراردادند که براثر آن 300 نفر از نیروهای دشمن کشته شدند.
نیروهای قرارگاه قائم3 و قائم4 با حمله به محل تجمع نیروهای عراقی تلفات فراوانی را به آنها وارد کردند، ولی به‌علت برخی مشکلات پدافندی، نیروهای قرارگاه قائم4 بخشی از ارتفاعات مهم 135 را که قبلاً به تصرف درآورده بودند، تخلیه کرده، به عقب بازگشتند.
اجرای تک همه‌جانبه برای رسیدن به جادة آسفالتة زبیدات - شرهانی و اجرای تک در منطقة چم‌سری به‌سمت جنوب‌غربی و رسیدن به خط پدافندی مناسب که تدبیر فرماندهی قرارگاه کربلا به قرارگاه قائم بود، در 14 آبان در قرارگاه قائم مورد بررسی قرار گرفت و سرانجام اجرای تک به‌منظور برآورده‌شدن تدابیر فرماندهی با 24 ساعت تأخیر در اولین ساعات بامداد 16 آبان آغاز شد و نیروهای خودی با پیشروی سریع توانستند چندین گردان پیاده و تانک دشمن را به محاصره درآورند و باوجود فشار فراوان دشمن به‌ویژه انبوه نیروهای زرهی و تانک‌های عراقی، به اهداف خود دست یابند. تنها مشکل عمده‌ای که تا آخرین ساعات روز باقی ماند، عدم الحاق بین قائم1 و قائم2 بود که نیروهای عراقی با اتکا به جاده‌ای که در این محور ازطریق آن به عقبه‌های خود وصل بودند فشار فراوانی را وارد می‌کردند. بنابراین، ادامة عملیات و پر کردن شکاف موجود، به عملیات روز آینده موکول شد.
در این مرحله از عملیات، 300 کیلومتر از اراضی مرزی آزاد شد یا به تصرف نیروهای خودی درآمد. نیروهای قائم4 نیز بر روی ارتفاع175 مستقر شدند. همچنین 7 تیپ عراقی آسیب جدی دید و 270 تانک و نفربر منهدم شد و 247 تانک و نفربر و خودرو نیز به غنیمت درآمد.
در ساعت 5 صبح 17 آبان، عملیات با 8 گردان منها برای الحاق دو بخش قرارگاه قائم1 و قائم2 آغاز شد. در محور شمالی، تیپ8 نجف (قائم1) با عقب‌نشینی نیروهای عراقی توانست 12 کیلومتر پیشروی کرده، چند تپة مهم را به تصرف درآورد. نیروهای محور جنوبی (قائم2) نیز در محورهای تعیین‌شده موفق به پیشروی شدند و با قرارگاه قائم1 (تیپ8 نجف) الحاق کردند. البته به‌علت آنکه عملیات در روشنی روز اجرا شد و دشمن بر همة اقدامات نیروهای خودی خصوصاً قائم2، تسلط دید و تیر داشت، با اجرای آتش دقیق توپخانه تلفات زیادی را به نیروهای خودی وارد کرد.
در این روز همچنین در محور جنوبی منطقة عملیاتی، یکی از گردان‌های مستقر در تپه175 به‌دلیل فشار دشمن، تمام‌شدن مهمات و تأخیر در پشتیبانی در ساعت 10، منطقه را خالی کرد که
بلافاصله نیروهای عراقی بر روی آن مستقر شدند و در روز بعد (18 آبان) بار دیگر نیروهای قائم4 (تیپ امام حسین(ع)) در یک عملیات سریع موفق به بازپس‌گیری این ارتفاع شدند و پاتک عراقی‌ها هم با آتش انبوه و دقیق خودی بی‌نتیجه ماند. در روز 19 آبان، عراق برای بازپس‌گیری ارتفاع175، آتش توپخانة بسیار سنگین و متمرکزی را علیه مواضع خودی اجرا کرد، به‌حدی‌که طبق برآوردها در هر دقیقه 60 گلوله از انواع مختلف بر منطقه‌ای که نیروهای تیپ امام حسین(ع) در آن مستقر بودند، فرود می‌آمد و این امر کم‌وبیش 24 ساعت ادامه یافت. بااین‌حال، نیروهای خودی به‌علت شناختی که از موقعیت و اهمیت این ارتفاع داشتند عقب‌نشینی نکردند و باوجود تلفات فراوانی که به 2 گردان از نیروهای این تیپ وارد شد، به مقاومت ادامه دادند. پس از این نیز عراق در روزهای 20 و 21 آبان برای بازپس‌گیری مواضع ازدست‌رفته پاتک‌های سنگینی را در محور قائم2، قائم3 و قائم4 اجرا کرد که با پایداری و عکس‌العمل مناسب یگان‌های خودی، نیروهای عراقی متحمل تلفاتی بالغ‌بر 1100 تن کشته و زخمی شدند و 46 تن از آنان نیز به اسارت درآمدند و 13 تانک و نفربر آنها نیز منهدم شد.
بدین‌ترتیب، عملیات محرم پس از 11 روز کشمکش، با پیروزی کامل نیروها و تثبیت مواضع تصرف‌شده پایان یافت.
با اجرای موفقیت‌آمیز عملیات محرم، منطقه‌ای به وسعت 500 کیلومتر مربع آزاد شد. ازجمله حوزة نفتی بیات، نهر عنبر، پاسگاه چم‌سری و موسیان و جادة مهم عین‌خوش - دهلران از دید و تیر نیروهای عراقی رها شد و ارتفاعات مهم مرزی حمرین نیز به تصرف نیروهای خودی درآمد. در این عملیات 6000 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی و بیش از 2300 تن نیز اسیر شدند و 10 تیپ و 3 گردان تانک و مکانیزة عراق از 50 تا 100 درصد آسیب دید.
عملیات‌های بزرگ و پیروزمندانة نیروهای خودی علاوه‌بر تأمین اهداف ازپیش تعیین‌شده، نتایج دیگری نیز به همراه داشت که در این دوره خود را نشان داد، به بیانی دیگر، اجرای عملیات‌های پیدرپی توسط یگان‌های سپاه در وهلة اول موجب شکل‌گیری سپاه با توان بالای طراحی و اجرای عملیات‌های بزرگ شد و در وهلة دوم، گسترش سازمانی سپاه پاسداران با تأثیرپذیری از این اجرای پیروزمندانة عملیات‌ها را درپی داشت.
این امر از آنجایی میسر شد که از یک‌سو روانه‌شدن سیل عظیم نیروهای داوطلب مردمی برای حضور در جبهه‌های جنگ، مناطق عملیاتی و واحدهای مختلف بسیج مناطق ده‌گانة سپاه فرصت بسیار مناسبی را فراهم کرد تا بخش‌های کارآمد این نیروها جذب شوند و به عضویت سپاه درآیند. از سوی دیگر، نقش تأثیرگذار سپاه در روند جنگ و مشکلات پشتیبانی از این نهاد مسئولان را بر
آن داشت تا درپی‌یافتن راهکارهایی برای تدارک و پشتیبانی سپاه برآیند که این امر به تعریف تشکیلات جدیدی در ساختار قوة مجریه و شکل‌گیری وزارتخانه ای به نام "وزارت سپاه" انجامید. این وزارت مأمور پشتیبانی سپاه ازطریق دولت شد و محسن رفیق‌دوست به‌عنوان اولین وزیر سپاه به مجلس معرفی و شروع به کار کرد. در داخل سپاه نیز طبق دستور فرماندهی سپاه و باتوجهبه اینکه، گردان‌های رزمی یگان‌ها، افزایش بسیاری یافته و در برخی تیپ‌ها تعداد گردان‌ها حتی به بیش از 3 برابر ظرفیت سازمانی افزایش یافته، بود این یگان‌ها از ردة تیپ به ردة لشکر ارتقا یافتند. علاوه‌براین، سپاه با استفاده از تجهیزاتی نظیر تانک و نفربر، انواع خودروهای نظامی، قبضه‌های توپ، انواع مهمات و... که در عملیات‌های گذشته از ارتش عراق به غنیمت گرفته بود، اقدام به تأسیس 3 یگان تخصصی، 2 لشکر زرهی و یک لشکر توپخانه کرد.
مسئول واحد بسیج سپاه دربارة توسعة سازمان عملیات گفت: امروز در شرایطی به سر می‌بریم که با تشکیل گردان‌ها، تیپ‌ها و لشکرها، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آستانة ایجاد سپاه‌های متعددی است.
در این دوره همچنین اعزام نیروهای داوطلب مردمی برای پیوستن به رزمندگان به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافت. منشأ این امر انتشار نامهای از امام خمینی دربارة حضور نیروهای داوطلب در جبهه‌های جنگ بود. امام خمینی در این نامه حضور در جبهه‌ها را برای همه لازم اعلام کرده بودند مگر آنکه مسئولان تشخیص بدهند نیروهای موجود کافی است. این پیام باتوجهبه دو پیروزی پیدرپی نیروهای خودی در جبهه‌های جنگ، یعنی عملیات مسلم‌بن‌عقیل در منطقة سومار و عملیات محرم در منطقة عین‌خوش، جو روانی بسیار مثبتی را برای حضور مردم در جبهه‌های جنگ فراهم آورد، طوری‌که در برخی نهادها و سازمان‌ها موجب اختلال در جریان معمولی امور شد.
یک بولتن داخلی سپاه در بررسی اشتیاق مردم برای حضور در جبهه‌ها از داوطلب‌شدن 59 درصد کارکنان کفش وین، 140 نفر از 260 کارگر کارخانة شمش، تحصن بخشی از کارکنان و اعضای انجمن اسلامی بانک کارگشایی و... خبر داد؛ رسانه‌ها اعلام کردند که مسئولان استان لرستان برای انتقال داوطلبان با کمبود وسیلة نقلیه مواجه شده‌اند؛ روزنامة جمهوری اسلامی نیز گزارش داد که عزیمت نیروهای داوطلب مردمی به‌شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته، طوری‌که ستادهای بسیج سپاه در اکثر شهرستان‌ها ظرفیت لازم را برای پذیرش ندارند. سپاه منطقة 5 کشوری در نامهای به ستاد مرکزی سپاه ضمن شرح استقبال مردم از جبهه‌های جنگ خواستار امکانات بیشتری برای اعزام داوطلبان شد. بخش‌هایی از این نامه چنین است: فتوای امام در قلب مردم به‌خصوص جوانان آتش ایجاد کرده است، به‌طوری‌که همة مدارس و ادارات برای
رفتن به جبهه اعلام آمادگی کرده‌اند و به مسئولان فشار می‌آورند، ناحیه ظرفیت پذیرش ندارد.
باتوجهبه وضع پیش‌آمده، نخست‌وزیر، در نامهای به آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، از وی خواست تا در دیدار با امام خمینی حدود افراد داوطلب خصوصاً کارگزاران دولتی را تعیین کند. رئیسجمهور نتیجة دیدار با امام خمینی را اینگونه اعلام کرد: مقصود این نیست که درحال‌حاضر همه به جبهه بروند، بلکه در هنگام ضرورت لازم است مردم درحد کفایت در جبهه‌ها حضور یابند و فعلاً کارمندان در سر کار خود حضور یابند.
پس از اعلام نتیجة این جلسه، از درخواست مردم برای حضور در جبهه‌ها کاسته شد.
داوطلب‌شدن برای حضور در جبهه‌ها علاوه‌بر سپاه در ارتش جمهوری اسلامی نیز تأثیرگذاشت و شورای عالی دفاع به ارتش مجوز داد تا نیروهای داوطلبی که خدمت سربازی را انجام داده‌اند و در دورة احتیاط برای فراخوانی می‌باشند با حقوق و مزایا به‌مدت 6 ماه در نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و در گردان‌هایی به نام "گردان‌های قدس" به کار گرفته شوند. سرهنگ علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، به‌کارگیری این نیروها را آغاز تحول جدیدی در نیروی زمینی ارتش دانست. وی در دیداری که به همراه فرماندهان گردان‌های قدس با آقای هاشمی رفسنجانی داشت، دراین‌باره گفت: این افراد از بین نیروهای رزمنده از خط مقدم جبهه برگزیده شده‌اند و از آغاز جنگ در جبهه‌ها حضور مداوم داشته‌اند و ازنظر ایدئولوژیکی در سطح بسیار خوبی هستند. همچنین علاوه‌بر آشنایی با شیوه‌های جنگی و روحیات نیروهای مردمی، از زمینة لازم برای مدیریت برخوردارند، این فرماندهان براین‌اساس که ما قصد تحول در ارتش را داریم و قصد داریم به آنهایی که لیاقت بیشتری دارند، امتیاز متناسب بدهیم، برگزیده شده‌اند. گردان‌های قدس از میان نیروهای احتیاط برگزیده شده‌اند و پس از سازماندهی، تجهیز و آموزش مقدماتی وارد عملیات خواهند شد. آقای هاشمی رفسنجانی نیز با این جمله که «بحمدالله ارتش عاقبت به خیر شد و به راهی انسانی و بسیار مقدس افتاد»، اقدامات صورت‌گرفته را تأیید کرد.
حمله به جزایر و بنادر اقتصادی ایران خصوصاً جزیرة خارک و بندر امام خمینی در ادامة سیاست محاصرة اقتصادی و محروم‌کردن ایران از درآمدهای ارزی و ایجاد محدودیت در صدور و ورود کالا روشی بود که عراق در دورة پیشین (اواخر مردادماه) آغاز و محدودة دریایی ممنوعه‌ای نیز برای آن اعلام کرده بود. این حملات که در مرداد با یک حملة موفق آغاز شده بود، در ماه مهر با 12 حمله به خارک ادامه یافت که تنها یک مورد آن با موفقیت نسبی همراه بود. در همین ماه، عراق 4 حملة نسبتاً موفق نیز به بندر بوشهر انجام داد، ولی
تدابیر پدافندی عامل و غیر‌عامل و برخی ابتکارعمل‌های مسئولان ایرانی مانع تداوم این امر شد، تا جایی که این حملات هوایی در مهرماه به 3 مورد آن هم به بندر ماهشهر کاهش یافت.
در ادامة این روند، در این دوره عراق بخشی از خلیج‌فارس را - که قبلاً منطقة نظامی اعلام کرده بود - به‌دلیل مشکلاتی که برای برخی کشورهای دوست عراق ازجمله کویت به وجود آورده بود محدودتر کرد، ولی همچنان بر ممنوعه‌بودن این محدوده تأکید داشت.
در ماه‌های آبان و آذر برخلاف ماه‌های قبل خصوصاً مهرماه، عراق نتوانست هیچ حملة موفقی را بر روی جزیرة خارک و تأسیسات نفتی یا حتی نفتکش‌های درحال بارگیری و آمدوشد به جزیره انجام دهد. ولی 4 مرتبه به بندر امام خمینی و کشتی‌هایی که درحال رفت‌وآمد به این بندر بودند، حملة هوایی کرد. بدین‌ترتیب، براثر حملات عراق در 14 آبان 1361 و متعاقب آن در 16 آبان 1361، به یک کشتی ایرانی صدماتی وارد شد و 17 تن زخمی و 3 تن شهید شدند و یک کشتی کمک‌رسان نیز هدف قرار گرفت و 7 تن از نیروهای سپاه به شهادت رسیدند، ولی در سایر حملات که در 30 آبان و 27 آذر صورت گرفت، به دو کشتی خارجی آسیب اندکی وارد شد و کلاً 4 تن از کارکنان آن کشتی‌ها کشته و 2 تن مفقود شدند و یک تن هم زخمی شد. البته عراق در بیانیه‌های رسمی منتشرشدة خود تعداد کشتی‌هایی را که هدف قرار داده و آنها را غرق کرده بود، به‌ترتیب 5 و 4 فروند اعلام کرد.
در این دوره، یک امر بی‌سابقه نیز در عملیات دریایی عراق علیه ایران مشاهده شد و آن کارگذاری مین‌های شناور دریایی در اطراف جزایر ایران بود که 3 عدد از این مین‌ها در اول و سوم آذر، در 24 تا 16 مایلی جزیرة خارک، کشف و خنثی شد.
در 27 آذر نیز یک مین شناور در نزدیکی خور موسی (معبر دریایی منتهی به بندر امام خمینی) کشف و خنثی شد.
در این دوره نه‌تنها به جزیرة خارک آسیبی نرسید، بلکه 4 خط لولة 48 اینچی برای انتقال نفت از مخازن خارک به اسکلة شرقی تی نیز افتتاح شد و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. گفتنی است که قبلاً به‌علت آسیب‌های واردشده به این خط لوله‌ها، انتقال نفت با 2 خط لولة اضطراری انجام می‌شد.
عراق پیش از این بارها از سلاح شیمیایی در برخی مناطق خصوصاً در جنوب، استفاده کرده بود. طبق گزارش‌ها، مواد شیمیایی به‌وسیلة گلوله‌های توپ به‌سمت مواضع پدافندی نیروهای خودی پرتاب می‌شد و عوارض آن عبارت بود از سرگیجه، تهوع و...
در این دوره نیز عراق 6 بار سلاح‌های شیمیایی را در مناطق مختلف علیه رزمندگان ایرانی
به کار گرفت که موجب مسمومیت تعدادی از آنها شد. در این حملات موارد بی‌سابقه‌ای وجود داشت ازجمله:
استفاده از بالگرد برای شلیک گلوله و راکت‌های حاوی مادة شیمیایی در 5 آبان در منطقة موسیان که حاکی‌از تحول در به‌کارگیری وسایل پرتاب‌کننده (از گلولة توپ به راکت بالگرد) بود.
برای اولین بار 4 تن از نیروهای خودی براثر حملات شیمیایی عراق در همان روز و در همان منطقه به شهادت رسیدند که این امر نشانة دستیابی عراق به مواد شیمیایی قویتر در بازارهای جهانی و به‌دست‌آوردن ترکیبات جدید و کیفی در آزمایشگاه‌های داخلی برای ساخت پرتاب‌شونده‌های شیمیایی بود. این درحالی بود که منابع خبری از اقدام عراق در انبارکردن مقدار فراوانی مواد شیمیایی در منطقة بصره و خرید 330 هزار ماسک شیمیایی از کشورهای خارجی خبر دادند.
نگاهی به عملکرد گروه‌های مسلح معارض در مناطق کردنشین و پایان عملیات آزادسازی جادة پیرانشهر - سردشت
در این مقطع نیز همچون دوره‌های قبل، تلاش نیروهای خودی برای پاکسازی مناطق کردنشین و حملات و اقدامات خرابکارانة گروه‌های مسلح غیرقانونی در این مناطق ادامه داشت.
قرارگاه حمزه درپی سلسله عملیات‌هایی که برای آزادسازی محور پیرانشهر - سردشت اجرا کرد، توانست با اجرای 5 عملیات دیگر در 24 روز آغاز این دوره، منطقة مذکور را پاکسازی کند. نیروهای این قرارگاه در روز 24 آبان در آخرین مرحله با اجرای عملیات در ارتفاعات مسلط بر روستاهای خلیفان، ولی پیرشیون و تارستان پاکسازی این محور مهم و راهبردی97 کیلومتری را پس از نزدیک به 70 روز، به پایان رسانده، در میان استقبال مردم سردشت وارد این شهر شدند.
قرارگاه حمزه نتایج این عملیات را به شرح زیر اعلام کرد:
برقراری امنیت در جادة مرزی پیرانشهر؛ تصرف و کنترل مرکز فرماندهی حزب دمکرات در آلواتان، هنگ‌آباد و میرآباد و تصرف رادیو دمکرات در شیرجو؛ قطع ارتباط گروه‌های مرتبط با عراق در محورهای مرزی؛ واردکردن خسارت‌های سنگین به نیروهای ضدانقلاب؛ دستیابی به مردم منطقه پس از 3 سال تسلط گروه‌های ضدانقلاب بر آنان و... .
پس از آزادسازی این منطقه، مسئولان استانی اقدامات لازم برای تأمین مایحتاج مردم ازقبیل سوخت و آذوقه را آغاز کردند.
از دیگر حوادث مهم این دوره در کردستان حملة نیروهای حزب دمکرات کردستان به شهر بوکان بود که فرمانده قرارگاه حمزه آن را عملیاتی تبلیغاتی برای پوشاندن ضعف‌های حزب دمکرات در ازدست‌دادن محورهای مواصلاتی با عراق توصیف کرد. این حمله در ساعات اولیة 8 آبان، با استقرار
افراد این حزب در خیابان اصلی شهر آغاز شد. نیروهای سپاه هرچند در لحظات اولیه غافلگیر شدند، ولی در ساعات بعد با سازماندهی نیروها و امکانات مانع از توسعة منطقة حضور مهاجمان در شهر شدند و توانستند با قطع ارتباط نیروهای داخل شهر با افراد خارج شهر، آنها را محدود کنند و درنهایت با فرارسیدن شب، مهاجمان با استفاده از تاریکی هوا شهر را ترک کردند.
در این درگیری 11 تن از نیروهای خودی (سپاه، بسیج و ژاندارمری) و 13 تن از مردم شهر به شهادت رسیدند و 43 تن نیز زخمی شدند. از نیروهای حزب دمکرات نیز 7 تن کشته و 25 تن زخمی شدند.
باتوجهبه وضعیت جدید نیروهای درگیر در مناطق کردنشین، خبرگزاری رویتر با بیان اینکه همة شهرها و روستاهای این مناطق در دست نیروهای دولتی است افزود: «چریک‌ها پذیرفته‌اند که در هفته های اخیر بازنده بوده‌اند.»
طبق اعلام قرارگاه حمزه، از زمان شروع به کار این قرارگاه (25 مرداد 1361) تا نوزدهم آبانماه، نیروهای خودی 203 روستا را آزاد کرده‌اند و در عملیات‌هایی که از 4 آبان تا 2 دی (تقریباً درطول دورة این کتاب) صورت گرفته، 270 تن شهید، 281 تن زخمی و 103 نفر گروگان گرفته شده یا مفقود شده‌اند. طبق اعلام این قرارگاه، از عناصر مسلح غیرقانونی نیز 288 تن کشته، 94 تن زخمی و 26 تن نیز تسلیم یا دستگیر شده‌اند. گروه‌های مسلح غیرقانونی خصوصاً حزب دمکرات کردستان برای اخلال در امر برگزاری انتخابات مجلس خبرگان - که در 19 آذر انجام گرفت - دست به تحرکاتی زدند که در ادامه و به‌طور مستقل بررسی می‌شود.
یکی از مهم‌ترین تحرکات نیروهای مسلح غیرقانونی به‌ویژه حزب دمکرات کردستان ایران اقداماتی است که برای اختلال در امر برگزاری انتخابات مجلس خبرگان در شمال مناطق کردنشین خصوصاً در اشنویه، نقده، ارومیه و پیرانشهر انجام دادند.
پیش از فرارسیدن روز رأی‌گیری (19 آذر 1361)، عناصر مسلح غیرقانونی در سطح روستاها اقداماتی را برای بازداشتن مردم از شرکت در انتخابات انجام داده بودند، ازجمله: تهدید اهالی برخی روستاها برای شرکت‌نکردن در انتخابات که در بعضی جاها موجب درگیری افراد وابسته به گروه‌های معارض و مردم بومی شده بود؛ بیانیة عبدالرحمن قاسملو و شورای ملی مقاومت در تحریم انتخابات (دو روز پیش از برگزاری آن) نیز یکی دیگر از این اقدامات بود.
این گروه‌ها که از روزهای قبل اقدام به ذخیرة توان و نیرو کرده بودند، در روز رأی‌گیری هم عملیات‌های متعددی را اجرا کردند؛ ازجمله: حمله به حوزه‌های رأی‌گیری؛ حمله به خودروهای حامل صندوق‌های رأی و مأموران اجرای انتخابات. براثر این حملات 17 تن
شهید و 20 تن زخمی شدند و 21 تن نیز که همگی آنان از مردم عادی یا کارمندان دولت داوطلب خدمت در برگزاری انتخابات بودند، به گروگان گرفته شدند.
همچنین در این روز 9 مورد بمب‌گذاری در محل اخذ آرا یا نزدیکی آن محل‌ها و 4 مورد حمله به محل رأی‌گیری گزارش شده است.
در این دوره گروه‌های مسلح غیرقانونی و به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌منظور اجرای راهبرد اعلام‌شدة خود، همچنان به اقداماتشان ادامه می‌دادند، ولی آنچه نسبت به دورة پیشین (کتاب بیست و یک روزشمار) و خصوصاً مهر 1361 کاملاً محسوس بود، کاهش کلی عملیات این گروه‌ها و به‌تبع آن کاهش تلفات خودی براثر اقدامات تروریستی آنها بود؛ به‌نحوی‌که تعداد ترورها که در دورة پیش (شهریور) 120 مورد (109 ترور موفق و 11 ترور ناموفق) گزارش شده بود، در این مقطع به 42 مورد (32 مورد موفق و 10 مورد ناموفق) کاهش یافت و بخش عمدة اقدامات نیروهای سازمان از ترورهای برنامه‌ریزی‌شدة افراد به حمله، پرتاب نارنجک و تیراندازی به‌سمت ستادهای بسیج محلی، ادارات دولتی، چادرها و مقرهای موقت نمایشگاهی یا جمع‌آوری کمک‌های مردمی به جبهه‌ها تبدیل شد.
در این دوره درگیریهای خیابانی نیز نسبت به دورة پیش به‌شدت کاهش یافت؛ در دورة قبل (شهریور و مهر 1361) نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه‌های مسلح غیرقانونی درنتیجة اجرای طرح "مالک و مستأجر" (در اواخر شهریور 1361) در استقرار خود در خانه‌های تیمی دچار ناامنی شده،(1)به‌نحوی مجبور به تردد و حضور در سطح شهر شدند و درنتیجه آسیب‌پذیری آنان به‌شدت افزایش یافت. از سوی دیگر، در همان زمان، سپاه نیروهای گشت شهری موسوم به "گشت ثارالله" را راه‌اندازی کرده بود؛ براثر اجرای این طرح درگیریهای خیابانی که در شهریور (قبل از زمان اجرای طرح مالک و مستأجر و گشت ثارالله) 10 مورد بود به 32 مورد در مهر افزایش یافت، ولی در این دوره (آبان و آذر 1361) گروه‌های مسلح غیرقانونی غافلگیری اولیه را پشت سر گذاشته و خود را با وضعیت جدید تطبیق داده بودند، لذا این آمار به‌شدت کاهش یافت و به 6 مورد رسید.
تعداد شهدای نیروهای خودی نیز در مقایسه با دورة پیش کاهش چشمگیری داشت؛ به‌گونه‌ای که تعداد شهدا در این دوره حدود یک‌پنجم دورة قبل بود؛ در ماه‌های شهریور و مهر آمار شهدا 104 تن بود (بدون لحاظ‌کردن 60 نفری که در حادثة بمب‌گذاری خیابان ناصرخسرو شهید شدند)، اما در این دوره (آبان و آذرماه) تنها 22 تن از مردم و نیروهای امنیتی به شهادت رسیدند. تعداد تلفات جانی گروه‌های مسلح غیرقانونی نیز از 104 به 61 نفر کاهش یافت. کشف
1) برای اطلاعات بیشتر به مقدمة کتاب بیست و یک مراجعه کنید.
خانة تیمی نیز که در دورة پیش 65 مورد گزارش شده بود در این دوره با حدود دو سوم کاهش به 48 مورد رسید و ازاین‌رو تعداد افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی که دستگیر شدند نیز تقریباً به همین نسبت کاهش یافت؛ یعنی از تعداد 1144 تن به تعداد 855 تن رسید.
در این مقطع زمانی برخی اقدامات و اطلاعات دوره‌های قبلی نیروهای انتظامی و امنیتی به‌نحوی به نتیجه رسید و ضربات سختی به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه‌های مسلح معارض وارد شد که از آن جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد: دستگیری سران و فعالان گروه‌های چپ همچون چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)، سازمان پیکار در راه آزادی طبقة کارگر، اتحادیة کمونیست‌های ایران و گروه سهند در اصفهان و ازهم‌پاشیدن تشکیلات گروه کومه‌له و اتحادیة مبارزان کمونیست در شهرهای تهران، تبریز، اهواز و شهرهای شمالی و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در بندر ترکمن و... که اخبار مربوط به این موضوعات در روزهای مختلف این دوره درج شده است.
حملة عراق و اشغال بخش‌هایی از خاک ایران و تبعات درگیری نظامی همه‌جانبه با ارتش اشغالگر، اجرای عملیات‌های بزرگ و پیدرپی همچون فتح‌المبین و بیت‌المقدس برای بیرون‌راندن دشمن از خاک ایران، سرکوب گروه‌های مسلح غیرقانونی و پس از آن اجرای عملیات‌های مسلم‌بن‌عقیل و محرم با هدف تسلط بر بلندی‌های مرزی، به‌نحوی ثبات سیاسی و اقتصادی را در صحنه‌های داخلی و بین‌المللی برای جمهوری اسلامی به همراه آورد.
در این دوره، ایران به‌کارگیری پدافند عامل و غیر‌عامل و برخی تدابیر دیگر تهدید امنیتی عراق بر صادرات نفت را تقریباً از بین برده بود و ازنظر فنی نیز توان تولید را درحد کفایت به دست آورده و با بهره‌گیری از همان ثبات سیاسی قدرتمندانه به بازارهای بین‌المللی نفت بازگشته بود و حتی در اجلاس اوپک که در اواخر آذرماه برگزار شد، خواهان افزایش سهمیة فروش از یک میلیون و 400 بشکه در روز به 3 میلیون بشکه در روز شد. درپی گشایش در فروش نفت، درآمدهای ارزی ایران افزایش یافت و اقتصاد داخلی و خارجی از حالت بحران خارج شد.
نوربخش رئیس کل بانک مرکزی ایران، دراین‌باره گفت: وضعیت اقتصاد امروز ایران مرحلة پس از بحران است و نیمة دوم سال 1361، دورة بازگشت به وضعیت عادی است. وی همچنین میزان تورم را که در سال 1360 به 23 درصد رسیده بود در نیمة دوم سال 1361، 6/15 درصد اعلام کرد. نوربخش از افزایش ذخایر ارزی و کاهش بدهی ایران به کشورهای خارجی خبر داد و گفت: ذخایر ارزی ما الآن بهتر از زمان قبل از جنگ است و هزینه‌های جنگ قابل‌تحمل‌تر است. وی افزود: بدهی ما از 15 میلیارد دلار در سال 1357، درحال‌حاضر به 2 میلیارد دلار رسیده است.
منابع خبری خارجی نیز از بهبود وضعیت اقتصادی ایران خبر دادند. خبرگزاری فرانسه درآمد ارزی ایران را 5/1 میلیارد دلار در ماه اعلام کرد. یومیوری روزنامة معتبر ژاپن نیز از احتمال افزایش ذخایر ارزی ایران تا پایان سال به میزان 24 میلیارد دلار خبر داد. وال استریت ژورنال نیز از راه‌افتادن کارخانه‌ها پس از 3 سال خبر داد. در داخل نیز جیره‌بندی گازوئیل لغو و برای برداشتن سهمیه‌بندی بنزین گام اول نیز برداشته شد و میزان سهمیة خودروهای شخصی از 60 لیتر به 90 لیتر افزایش یافت. همچنین وزیر نفت از آزادسازی نفت سفید و گاز مایع در آیندة نزدیک خبر داد.
در این دوره همچنین براثر ثباتی که در جمهوری اسلامی به‌وجودآمده بود، ایران پذیرای تعداد درخور توجهی از وزرا و هیئت‌های اقتصادی کشورهای مختلف بود که سفر یک هیئت اقتصادی از نیوزلند به سرپرستی وزیر کشاورزی این کشور، سفر هیئتی اقتصادی از کشور بلغارستان به سرپرستی معاون نخست‌وزیر این کشور، سفر غلام اسحاق‌خان وزیر اقتصاد و دارایی پاکستان، سفر معاون وزیر نفت هند، سفر عضو شورای اجرایی فدرال یوگسلاوی و گفتوگوی آنها با مسئولان اقتصادی و سیاسی ایران ازجمله آنها بود. این سفرها و مذاکرات به انعقاد قراردادهایی اقتصادی انجامید. علاوه‌براین، ایران که به وضعیت سیاسی و اقتصادی تازه و نسبتاً باثباتی دست یافته بود، ثبت سفارش از ژاپن را به خرید نفت این کشور از ایران مشروط کرد.
نخست‌وزیر ایران دراین‌باره گفت: «ما وقتی دیدیم 25 درصد واردات صنعتی ما از ژاپن است و ژاپن نیز باوجود مصرف روزانه 4 میلیون بشکه نفت، از ما نفت نمی‌خرد، به طرف ژاپنی اعلام کردیم تا زمانی که آن کشور اقدام به خرید نفت از ایران نکند هیچ نوع سفارش کالا از ژاپن نخواهیم داشت و علی‌رغم اینکه پیش‌بینی می‌کردیم که تولیدات ما به‌خاطر وابستگی به قطعات و مواد وارداتی از ژاپن ضربه بخورد، ولی مقاومت کردیم و این اقدام ایران جواب داد و یک هیئت اقتصادی ژاپنی به سرپرستی وزیر خارجة آن کشور در هشتم آبان وارد ایران شد و مذاکره برای ازسرگیری سفارش دو طرف از سر گرفته شد.»
دراین‌باره روزنامة اقتصادی نیهون کیزایی چاپ توکیو اعلام کرد: کمپانی نفتی نیپون سکیا اخیراً 50 درصد خرید نفت خود را از کمپانی کارتکس کاهش داده تا بتواند روزانه 40 هزار بشکه از ایران درطول ماه‌های ژانویه تا مارس (دی تا فروردین 1362) خریداری کند. این روزنامه افزود: خرید نفت ایران در بازار آزاد توسط کمپانی‌های ژاپنی اخیراً افزایش یافته است.
ازجمله اقدامات مهمی که در این دوره انجام شد، برگزاری اولین دورة انتخابات مجلس خبرگان رهبری و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی بود که در 19 آذر، بین 148 کاندیدای مجلس خبرگان و 120 نامزدِ میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی برگزار شد. طبق گزارش سرپرست ستاد
انتخابات وزارت کشور، 7/75 درصد از واجدین شرایط شرکت در رأی‌گیری در انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی شرکت کردند؛ یعنی از حدود 000,490,23 واجدین شرایط در کل کشور بیش از 000,140,18 نفر در رأی‌گیری شرکت کردند.
درصد آمار شرکت‌کنندگان در این انتخابات هرچند در مناطق ناآرام کردنشین اندکی متفاوت بود، ولی رضایت مسئولان امر را در بر داشت.
آخوندی معاون سیاسی وزیر کشور، میزان شرکت‌کنندگان در استان آذربایجان غربی را 48 درصد با تعداد 579,236 رأی از جمع 504,691 نفر واجدین شرایط اعلام کرد و رحیمی استاندار کردستان نیز تعداد افراد شرکت‌کننده در انتخابات را 400 هزار نفر اعلام کرد و افزود: شمار شرکت‌کنندگان نسبت به انتخابات قبلی (انتخاب ریاست‌جمهوری) 2 برابر افزایش داشته است.
در این دوره عراقی‌های مبارز مقیم ایران با هدف سرنگون‌کردن حکومت عراق اقدام به تأسیس تشکیلاتی به نام مجلس اعلای انقلاب عراق کردند که در رأس آن عده‌ای از روحانیون، شخصیت‌های برجسته، دانشگاهیان مبارز عراقی و... قرار داشتند.
این تشکیلات در 26 آبان در یک بیانیة مفصل اعلام موجودیت کرد. در این بیانیه با اشاره به اوضاع حاکم در کشور عراق به‌ویژه پس از روی کار آمدن حکومت بعث، هدف از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق تلاش برای بسیج عمومی مردم این کشور اعم از شیعه و سنی، عرب و کرد و ترکمن و سایر اقوام جهت سرنگونی حکومت بعث اعلام شد.
سیدمحمدباقر حکیم سخنگوی این مجلس در مصاحبه‌ای در همین خصوص، دربارة نظام آیندة عراق گفت: «ما برای برپایی حکومتی اسلامی و برای اجرای احکام اسلام در میان مردم عراق مبارزه می‌کنیم و مردم عراق نظامی جز نظام جمهوری اسلامی انتخاب نخواهند کرد.» وی همچنین اعلام کرد که چنانچه اسرای عراقی بخواهند علیه حکومت عراق مبارزه کنند، این مجلس آنها را به کار خواهد گرفت. آقای حکیم در تکمیل سخنان روز اعلام موجودیت مجلس اعلا دربارة ساختار این تشکل و چگونگی همکاری سایر گروه‌های اسلامی مبارز عراق با آن گفت: «مجلس اعلا از ائتلاف میان گروه‌ها و احزاب به وجود نیامده است و صورت جبهه‌ای وجود ندارد، بلکه از شخصیت‌های مبارز تشکیل شده و صورت‌بندی آن افراد هستند نه تشکل‌ها.» وی همچنین گفت: «اکثر سازمان‌ها که ازطرف مردم عراق نمایندگی دارند همانند جامعة روحانیت و مبارز عراق، حزب الدعوه عراق، سازمان عمل اسلامی، جنبش مجاهدین عراق و... با ما همکاری می‌کنند.»
مقامات ایرانی نیز از شکل‌گیری مجلس اعلا استقبال کردند. آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، با اعلام رضایتمندی از تشکیل مجلس اعلا و اینکه این مجلس می‌تواند محور حرکت انقلاب اسلامی در عراق باشد گفت: «ما از مبارزة آنها حمایت می‌کنیم
و حاضریم تمام امکانات لازم را برای مبارزه در اختیار آنان قرار دهیم.»
چند روز پس از این اظهارات نیز شورای عالی دفاع با حمایت همه‌جانبه از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، ایجاد پایگاه و پادگان نظامی برای مبارزان عراق و تدارک نظامی مجلس اعلا را برعهدة سپاه قرار داد و درپی آن محسن رضایی اعلام کرد که به‌محض آمادگی مجلس اعلا آمادة واگذاری اقلام درخواستی و تأمین آنها هستیم. پس از این بود که اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های فراوانی در حمایت از مجلس اعلا در داخل و خارج از ایران انتشار یافت که حمایت و اعلام آمادگی اسرای عراقی برای همکاری، از مهم‌ترین و کارسازترین اقدامات دراین‌باره بود.
پس از گذشت نزدیک به 15 ماه از اخراج گی ژورژی سفیر فرانسه از ایران که در اعتراض به اقدام فرانسه در پناه‌دادن به رجوی و بنی‌صدر و تخصیص امکانات تبلیغاتی به آنها صورت گرفته بود، دولت فرانسه ژوزف پائولی را برای تصدی پست سفیری به ایران معرفی کرد. وزارت خارجة ایران نیز در روز بعد با احضار کاردار فرانسه اعلام کرد تا زمانی که سیاست‌های خصمانة دولت فرانسه علیه ایران و حمایت از تروریست‌های ایرانی پناه‌گرفته در آن کشور ادامه داشته باشد، ایران از پذیرفتن سفیر جدید فرانسه خودداری خواهد کرد.
نخست‌وزیر بعداً دربارة نپذیرفتن سفیر جدید فرانسه گفت: «مردم ما به‌وسیلة سلاح‌های فرانسوی کشته می‌شوند، فرانسوی‌ها از منافقین حمایت می‌کند و علی‌رغم حکم قطعی و صریح دادگاه، دولت فرانسه یک میلیارد دلار از پول‌های ما را پرداخت نمی‌کند با این وضع آمدن سفیر چه فایده‌ای دارد.» درپی این اقدام کلود شسون وزیر خارجة فرانسه، اعلام کرد که ایران از پذیرفتن سفیر آن کشور خودداری نکرده است، بلکه خواستار تعویق چند هفته‌ای ورود سفیر جدید فرانسه شده است.
روزنامة فیگارو دراین‌باره اطلاعات بیشتری داد و اعلام کرد: طبق سنت دیپلماتیک، سفیر جدید قبلاً ازطرف دولت فرانسه به ایران معرفی شده بود و باتوجهبه عدم مخالفت ایران با پذیرش وی، وزارت امور خارجة فرانسه استنباط کرده بود که ایران با اعزام سفیر جدید آن کشور مخالف نیست.
رادیو امریکا نیز به نقل از مفسران سیاسی، این اقدام ایران را تحقیر علنی دولت در انظار عمومی تلقی کرد.
خبرگزاری فرانسه نیز با دوره‌بندی روابط سرد ایران و فرانسه پس از انقلاب و اشاره به پناهندگی شاپور بختیار به فرانسه، تحویل هواپیماهای جنگی میراژ به عراق در بحبوحة جنگ تحمیلی و اعطای پناهندگی به بنی‌صدر و رجوی، این اقدام ایران را گام دیگری در وخامت روابط سیاسی دو کشور ارزیابی کرد.
پس از به‌وجودآمدن این وضع، دولت فرانسه به‌جای جبران عملکرد غلط خود در قبال ایران، در سیاستی اعلام‌نشده، هم بر شدت اقدامات دیپلماتیک خود علیه ایران افزود و هم با ادامة رفتار گذشتة خود از مخالفان نظام حمایت کرد. در اواخر این دوره، دبیر ملی و سرپرست امور
بین‌الملل حزب سوسالیست (حزب حاکم) فرانسه با مسعود رجوی مسئول شورای ملی مقاومت، دیدار کرد. مسعود رجوی هدف این دیدار را بررسی روش‌های بهتر همکاری و تفاهم بین شورای ملی مقاومت و حزب سوسیالیست اعلام کرد. خبرگزاری فرانسه نیز گفتوگوی این دو را یک دیدار اطلاعاتی خواند. علاوه‌براینها پلیس فرانسه نیز به دیپلمات‌های ایرانی تعرض کرد و دست گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی را در تعرض به دیپلمات‌ها و هواخواهان نظام حاکم بر ایران باز گذاشت و حتی به‌طور آشکار از آنان حمایت کرد.
کلود شسون وزیر خارجة فرانسه در سفر به کویت آشکارا از عراق حمایت کرد و با اشاره به روابط مستحکم کشورش با عراق، ورود ایران به خاک عراق را خطرناک اعلام کرد. فرانسوا میتران رئیس‌جمهوری این کشور نیز در سفر به مصر گفت که قدرت‌های غربی نمی‌خواهند عراق در جنگ با ایران شکست بخورد. وی همچنین در توجیه انواع کمک‌های تسلیحاتی و دیپلماتیک به عراق خواستار ایجاد توازن قدرت میان ایران و عراق شد و گفت: «تلاش قدرت‌های غربی باید به‌منظور حفظ این توازن قوا باشد.»
درزمینة همکاری با گروه‌های مخالف نیز پس از حملة اعضای سازمان مجاهدین خلق به دانشجویان ایرانی عضو انجمن اسلامی در پاریس و بروز درگیری بین آنها، پلیس فرانسه نمایندة وزارت ارشاد و یکی از کارمندان سفارت جمهوری اسلامی و عده‌ای از دانشجویان را دستگیر کرد و هنگامی که دو دیپلمات به دستگیری‌شان باوجود داشتن مصونیت سیاسی اعتراض کردند، پلیس هر دو نفر را به‌شدت مورد ضرب‌وجرح قرار داد، طوری‌که طحال نمایندة وزارت ارشاد پاره شد و به‌حالت اغما افتاد و چانة کارمند سفارت نیز شکست که این امر به‌شدت مورد اعتراض وزارت خارجة ایران قرار گرفت و خواستار تحقیقات رسمی دراین‌باره شد. سخنگوی وزارت امور خارجه نیز خواستار تأمین امنیت دیپلمات‌های ایرانی ازسوی دولت فرانسه شد. حملة افراد سازمان مجاهدین خلق نیز علیه دیپلمات‌ها و دانشجویان طرف‌دار نظام جمهوری اسلامی افزایش یافت که 5 مورد از اینگونه اقدامات آنها در گزارش‌های مختلف کتاب حاضر درج شده است.
برای بررسی اوضاع عمومی عراق لازم است نگاهی گذرا به عملکرد نظامی آن که تأثیرگذارترین عامل در شکل‌دهی حوزه‌های مختلف این کشور خصوصاً در سطوح اقتصادی و سیاسی است، بیندازیم.
بعد از ناکامی ارتش عراق در دستیابی به اهداف تعیین‌شده و زمین‌گیر شدن قوای این کشور در مهر و آبان 1359، نیروهای خودی مرحله‌به‌مرحله و با کسب تجربیات لازم در اجرای عملیات‌های کوچک و ایذایی تا عملیات‌های بزرگ پیشروی کردند. بازداشتن عراق ازپیشروی‌های اولیه، سازماندهی برای اجرای عملیات‌های محدود و ایذایی، هماهنگی با ارتش پس از فرار بنی‌صدر و اجرای عملیات‌های بزرگ ثامن‌الائمه(ع) (رفع محاصرة آبادان)، طریق‌القدس (آزادسازی بستان و...)، فتح‌المبین، بیت المقدس (آزادسازی خرمشهر)، رمضان،
مسلم‌بن‌عقیل در منطقة سومار و محرم در منطقة عین‌خوش، همه به‌جز عملیات رمضان با پیروزی قاطع نیروهای ایرانی به پایان رسید و ارتش عراق که از یک ارتش آفندی و اشغالگر به یک ارتش پدافندی تبدیل شده بود، هرلحظه و در هر جبهه‌ای منتظر ابتکار و حملة جدید و تازه‌ای ازطرف نیروهای ایرانی بود.
در حوزة سیاسی نیز عراق با تمام امیدواری‌هایی که به برگزاری اجلاس سران غیرمتعهدها و استفاده از مزایای میزبانی آن داشت، موفق به برگزاری این اجلاس در بغداد نشد. از سوی دیگر، صدام حسین قصد داشت با تفسیری که از مادة ششم منشور اتحادیة عرب ارائه می‌کند کشورهای عضو این اتحادیه را وادار به دخالت نظامی در جنگ علیه ایران کند که در این امر نیز ناکام ماند. وی بارها دراین‌باره اظهارنظر کرد، ازجمله در 18 آبان گفت:
«از انسانی عربی در قبال این سکوت رسمی عرب و در قبال این موضع منفی عربی دربرابر ادامة جنگ تجاوزکارانة ایران علیه عراق جز تعجب و حیرت برنمی‌آید و آنچه موجب رنجش و آزردگی بیش ازپیش شهروند عربی می‌شود آن است که شاهد هتک حیثیت و شرف عربی و نیز توسعه‌طلبی توسعه‌طلبان در سرزمین عربی باشد بدون آنکه اعراب موضع یکپارچه‌ای دربرابر اینگونه اقدامات تجاوزگرانه اتخاذ کنند. با علم به اینکه قراردادها، منشورها و مصوبات عربی نیز وجود دارد که ما و همة کشورهای عربی را ملزم می‌سازد تا بدون هیچ تأملی به جانب‌داری از ملت و ارتش شجاع عراق که از جناح شرقی امت عربی دفاع می‌کند، مبادرت ورزند.»
به بیان دیگر، عراق در وسعت‌دادن محدودة جغرافیایی و فرهنگی جنگ و تبدیل آن به جنگ فارس و عرب موفقیتی کسب نکرد و کشورهای دوست عراق، تنها به تخصیص منابع مالی آمادی پایبند بودند.
این درحالی بود که ایران خود را در صحنة نظامی و به‌تبع آن در صحنه‌های سیاسی و اقتصادی بازیافته بود و بدون دستیابی به شرایطی که اعلام کرده بود حاضر به نشستن بر سر میز مذاکره نبود، ولی طرف عراقی برعکس آنچه در ایران جریان داشت، به‌هیچ‌وجه در وضعیت خوبی نبود، زیرا این کشور خود را به‌طور همه‌جانبه درگیر جنگی کرده بود که تبعات نظامی، اقتصادی، و سیاسی و... آن تنها درصورت پیروزی قاطع بر ایران قابل‌تحمل بود، در غیر این صورت برای کشوری چون عراق با توان محدود اقتصادی، نظامی و سیاسی، دست‌نیافتن به پیروزی چشمگیر و تداوم جنگ با کشوری انقلابی چون ایران نفس‌گیر بود. به این ترتیب، در این دوره بخشی از تبعات جنگ در حوزه‌های مختلف دامن‌گیر عراق شد و ازاین‌رو صدام راهبرد جدید جنگ درازمدت را اعلام کرد.
دراین‌باره بی‌بی‌سی اعلام کرد: «صدام حسین به مردم عراق هشدار داد که باید خود را برای یک دورة طولانی جنگ آماده کنند. وی گفت: برای یک جنگ طولانی تشکیلات جدید نظامی مورد احتیاج است به‌خصوص در شرایطی که عراق از خود دفاع می‌کند.»
صدام حسین برای ایجاد وضعیتی جدید در میان نظامیان خود و جلوگیری از عقب‌نشینی ازهم‌گسیختة آنان شخصاً توان فراوانی را صرف کرد.
وی درطول این دوره بارها به بهانه های مختلف در جمع نظامیان این کشور سخنرانی کرد و همچون یک استاد درس نظامی دورة افسری، برای آنان از خسارت‌های عظیم عقب‌نشینی بدون دستور و بدون سازمان، جایگاه و کارکرد نظم در میان یگان‌ها و فواید آموزش مستمر گفت. بخش‌هایی از سخنان صدام حسین دراین‌باره چنین است: «مردان در تمامی شرایط سخت و پیچیده نبرد می‌کنند و با تمامی دشواری‌ها و پیچیدگی‌ها در موضع خود باقی می‌مانند تا اینکه تصمیم فرماندهی کل به آنها برسد و شما دیدید که در موضع خود پایدار ماندید و به‌خوبی نبرد و به‌طور منظم عقب‌نشینی کردید و خسارات وارده به شما به حمد خدا جزئی بوده است، ولی اگر وضع شما درهم‌ریخته شده بود و همبستگی روحی و اداری فیمابین شما از بین رفته بود، شاید نیمی از شما به شهادت می‌رسیدید و نیمی از باقیمانده مجروح و شاید پنج یا شش نفر سرافکنده باز می‌گشتند.
مهم‌ترین شرط عقب‌نشینی قابل‌کنترل آن است که دستور عقب‌نشینی از مقر صلاحیت‌دار صادر شود و هر وقت مقر صلاحیت‌دار بگوید بدین‌نحو عقب‌نشینی کنید باید به همان نحو رفتار شود. اما کسی که بدون کنترل و فرماندهی عقب‌نشینی کند، خود را بدون آنکه بتواند شرافت نظامی [را] به‌طور لازم و بایسته حفظ کند درمعرض مرگ قرار می‌دهد. [...] از قوانین جنگ‌های درازمدت این است:
ارتش که بتواند عناصر آموزش‌دیده و زبده بیش از ارتش مقابل جهت جبران تلفات فراهم آورد، یکی از عوامل اصلی پیروزی این ارتش بر ارتش مقابل خواهد بود. بنابراین، هر اندازه که سطح عناصر جبران‌کننده به‌جای سربازانی که شهید یا زخمی شده‌اند پایین باشد این امر بر نتیجة جنگ درازمدت اثر خواهد گذاشت. [...] جنگ درازمدت به‌ویژه جنگ تدافعی مستلزم تشکیلات و سازماندهی اضافی علاوه‌بر واحدهای اصلی ارتش است.
چنانچه این واحدها و سازماندهی‌های جدید ازنظر آموزش و آمادگی فکری و روحی به سطح خوبی نرسند، اثر منفی بر ارتش خواهد گذارد. من وقتی از آموزش سخن می‌گویم به انضباط شدید نظامی بر دیگر امور اولویت می‌دهم. اگر انضباط نباشد. فرماندهان قدرت فرماندهی و صدور دستورات را از دست خواهند داد. [...]
ما می‌بینیم که به یک گردان تانک که در جبهة فلان تیپ تمامی آمادگی‌ها را برای حملة متقابل داشته است به‌طور ناگهانی مأموریت آن به حمله در جبهة یک تیپ دیگر که به‌هیچ‌وجه از آن شناسایی ندارد، تغییر یافته است و این امر برای ما مشکلات بسیار و شاید خسارات سنگینی به بار آورد و شاید چنین واحد یا سازمانی نتواند به هدف‌های خود تحقق بخشد و
علت آن کمبود روحیه و معلومات رزمی نیست، بلکه عدم فراهم بودن زمان و فرصت‌های مناسب برای آمادگی لازم جهت انجام مأموریت می‌باشد.
فرماندهان باید از واردعمل‌کردن واحدها و سازمان‌هایی خارج از بخش‌های خود در شب به هنگامی که از حضور آنها در بخش مذکور مدتی نگذشته باشد، دوری کنند و من این موضوع را که به‌طور عملی در نبردهای ارتش ما ازطرف برخی از فرماندهان اجرا شده مستدل می‌کنم تا از اینجا از آنها انتقاد کنم.»
البته ضمانت اجرایی این نوع آموزش‌ها نیز چوبة "دار" کاشته‌شده برای فرماندهان و افراد خاطی بود. صدام در پاسخ به سؤال خبرنگار اشترن مبنی‌بر علت اعدام 300 نفر از نظامیان بلندپایة عراق، تعداد آنها را 3 نفر و جرمشان را عمل‌نکردن به وظیفة نظامی اعلام کرد. البته پیش از این هم، خبرهای فراوانی در این دوره و دوره‌های گذشته دربارة تشکیل جوخه‌های اعدام در پشت رده‌های بعد از خط مقدم یا واگذاری اختیار محاکمة صحرایی به فرماندهان نظامی برای بازداشتن افراد از فرار یا عقب‌نشینی منتشر شده بود.
علاوه‌براین‌گونه اقدامات، ارتش عراق در یک فراخوان عمومی دانشجویان مقیم خارج را با ضرب‌الاجل 15 روز برای خدمت زیر پرچم فراخواند؛ در داخل نیز علاوه‌بر آنکه هیچ‌گونه ترخیصی برای سربازانی که دورة خدمتشان پایان نیافته، وجود نداشت، در یک فراخوان عمومی افراد احتیاط 34 ساله نیز به خدمت فراخوانده شدند و برای پیداکردن فراریان از خدمت علاوه‌بر صدور دستور جستوجوی خانه‌به‌خانه، فعالیت نیروهای سازمان امنیت عراق برای یافتن آن دسته از این افراد که در کویت به سر می‌برند، تشدید شد.
در حوزة اقتصاد نیز عراق وضعیت مناسبی نداشت؛ طبق گزارش رسانه‌ها، عراق تا آن زمان 45 میلیارد دلار از کشورهای عربی خلیج‌فارس کمک‌های مالی دریافت کرده بود، ولی باتوجهبه قطع صدور نفت عراق از خلیج‌فارس و بندر بانیاس سوریه، محدودشدن فروش نفت آن کشور از 5/3 میلیون بشکه در روز (قبل از تجاوز به ایران) به 400 تا 600 هزار بشکه در روز ازطریق بندر اسکندریة ترکیه و نیز وجود طرح‌های توسعه‌ای و جنگ پرخرجی که عراق درگیر آن بود، درآمدهای نفتی به‌هیچ‌وجه برای این کشور کافی نبود، زیرا طبق اعلام رسانه‌های غربی، عراق در خوش‌بینانه‌ترین برآوردها روزانه 600 هزار بشکه نفت می‌فروخت و حداقل برآورد مخارج نظامی این کشور نیز یک میلیارد دلار در هر ماه بود و با درنظرگرفتن قیمت حداکثر 34 دلاری نفت، توازن مالی عراق تنها در بخش نظامی حدود 40 درصد کمبود ارزی را نشان می‌داد و به همین دلیل خبرهای فراوانی از کاهش ذخیرة ارزی عراق از 30 تا 40 میلیارد دلار به 5 تا 7 میلیارد دلار حکایت می‌کرد.
صدام حسین باتوجهبه این اوضاع، سال میلادی 1983 را سال صرفه‌جویی اعلام کرد و درپی آن
منابع خبری غربی مطالب فراوانی را درخصوص نامناسب‌بودن اوضاع اقتصادی عراق و تلاش این کشور در جلب منابع جدید ارزی اعم از فروش اوراق قرضه، خرید وام‌های درازمدت و... انتشار دادند.
در این دوره بخشش‌های ارزی کشورهای عربی حاشیة خلیج‌فارس برای کمک به عراق و ارسال انواع کمک‌های آمادی به‌وسیلة کامیون ازطریق سه کشور اردن، عربستان و کویت همچنان ادامه داشت. علاوه‌براین، برخی خبرها حاکی‌از سرمایه‌گذاری عراق برای بازسازی، توسعه و گسترش بندر عقبة اردن و جادة مواصلاتی این بندر به داخل خاک عراق بود.
اعلام پشتیبانی‌های چندین بارة مقامات مصر از عراق و اقدام آن کشور در فروش انواع سلاح‌ها به عراق، ادامة فروش سلاح‌های هواپیماهای میگ ازطرف شوروی و میراژ‌ها و بالگردها و انواع سلاح‌های پدافند هوایی فرانسوی به آن کشور و اقدام اتریش در فروش توپ‌های برد بلند به عراق ازجمله موضوعاتی است که در روزهای مختلف اخبار آنها درج شده است.
همچنین بعد از اقدام دولت امریکا در حذف نام عراق از لیست کشورهای حامی تروریسم - که درحدود یک ماه قبل از شروع این دوره صورت گرفت - تمایل دو کشور برای برقراری روابط نزدیک با هم، به‌نحوی محقق شد. روزنامة امریکایی فیلادلفیا به نقل از یک دیپلمات امریکایی نوشت: «عراقی‌ها خواستار تماس‌های بیشتری با امریکا هستند.» این روزنامه همچنین از کاهش تبلیغات ضدامریکایی در رسانه‌های عراق خبر داد و با اشاره به حضور مؤسسات اقتصادی امریکایی در نمایشگاه تجاری بغداد، این امر را شروع خوبی برای ارتباط دو کشور خواند.
در اواخر این دوره نیز امریکا تسهیلات نظامی و اقتصادی در اختیار عراق قرار داد؛ شرکت هلیکوپترسازی هوگس اعلام کرد با فروش 60 فروند بالگرد به عراق موافقت کرده است، وال استریت ژورنال و دیلی اکسپرس ضمن اشاره به پیشرفته‌بودن این بالگردها و قابلیت نصب موشک و انواع توپ بر روی آنها از تحویل آنها در اوایل آذرماه خبر دادند. دو روز پس از اعلام شرکت هوگس، وزارت خارجة امریکا نیز اعلام کرد با فروش این بالگردها به عراق مخالفت نخواهد کرد.
وزارت کشاورزی امریکا نیز از اعطای تسهیلاتی به ارزش 210 میلیون دلار برای خرید غله به عراق خبر داد.
آنچه اینگونه اقدامات دولت امریکا را در این دوره مهم جلوه داد، دستگیری و حمایت از کشوری بود که دوران بحرانی و متلاطمی را سپری کرد و در صحنة بین‌الملل این حرکت معنی‌دار، باتوجهبه شرایط زمانی، برای عراق بسیار تعیین‌کننده بود و شاید معنی‌دارترین حرکت سیاسی امریکا به شمار می‌رفت که تکلیف کشورهای حوزة خلیج‌فارس همچون عربستان، کویت، امارات و... را برای تداوم کمک‌های نقدی و آمادی‌شان به عراق، روشن کرد.
در اواخر این دوره نشست سالانة وزرای نفت کشورهای عضو سازمان اوپک در شهر وین اتریش برگزار شد. قبل از شروع اجلاس، کالدرون برتی وزیر نفت ونزوئلا که از کشورهای تأثیرگذار اوپک است، به ایران آمد. وی که قبلاً با کشورهای کویت و عربستان هم رایزنی‌هایی کرده بود، دربارة تثبیت قیمت نفت به ازای هر بشکه 34 دلار و کاهش فروش نفت کشورهای عضو اوپک به سطح 5/17 میلیون بشکه در روز، با مقامات ایرانی گفتوگو کرد و به نظر می‌رسید با دستیابی به توافق ضمنی، ایران را ترک کرد. بااین‌حال، اختلاف‌نظرها بر سر کاهش تولید نفت عربستان سعودی از 7 میلیون به 5 میلیون بشکه در روز، همچنان در دستور کار ایران قرار داشت. ایران همچنین خواهان تثبیت قیمت نفت، کاهش سطح تولید کشورهای عضو اوپک و افزایش سهمیة نفت صادراتی خود از یک میلیون و 300 هزار بشکه به 3 میلیون بشکه در روز بود.
برخلاف عربستان که قیمت نفت را تابع نوسانات پولی و تورمی کشورهای غرب به حساب می‌آورد، ایران معتقد بود که منافع کشورهای تولیدکنندة نفت باید اصلی‌ترین مؤلفه در تعیین قیمت نفت باشد و سهمیة فروش نفت کشورهای عضو اوپک نیز باید براساس جمعیت، میزان ذخایر نفتی، نیاز به ارز و فروش سنتی تعیین شود.
گفتوگوهای وزیران نفت اوپک به‌مدت 2 روز، فقط به تعیین سقف تولید کشورهای عضو درحد 5/17 میلیون بشکه در روز و تثبیت قیمت نفت در سطح 34 دلار انجامید و سایر موارد ازجمله تعیین سهمیة فروش کشورهای عضو و کاهش میزان صادرات نفت عربستان به نتیجه نرسید، هرچند که رسانه‌ها خبرهایی منتشر می‌کردند مبنی‌بر اینکه عربستان براثر فشار کشورهای عضو، به‌طور ضمنی و غیررسمی پذیرفته است میزان صادرات نفت خود را از 7 میلیون(1)به 5/5 میلیون بشکه کاهش دهد.
یونایتدپرس دربارة نقش ایران در این امر اعلام کرد: ایران پس از یک دوره رکود که براثر انقلاب و حملة عراق به وجود آمده بود، بار دیگر نفوذ خود را باز می‌یابد. دیگر کشورهای این سازمان با درخواست ایران برای افزایش حداقل میزان تولید همدردی کردند. این کشورها همچنین با ایران هم‌عقیده بودند که کشورهای عرب حاشیة خلیج‌فارس ازجمله عربستان سراسر کویری که پول نقد بسیار و جمعیت اندک دارد، باید تولید خود را کاهش دهند تا کشورهای پرجمعیت که نیاز بیشتری به توسعه دارند، سهم بیشتر از بازار نفت را به دست آورند و شاید گفته‌های زکی یمانی وزیر نفت عربستان، مبنی‌بر اینکه "اوپک درحال فروپاشی است"، عکس‌العمل ناشی از نارضایتی کشورش باشد، این درحالی بود که سیدمحمد غرضی وزیر نفت
1) میزان اعلام‌شده رسمی صدور نفت عربستان 7 میلیون بشکه است، درحالیکه در محافل نفتی میزان صدور نفت عربستان تا 11 بشکه در روز نیز برآورد می‌شد.
ایران، با رضایتمندی از روند شکل‌گیری وضعیت جدید در اوپک اعلام کرد: «نسبت به سال گذشته با آنچه که گذشته است در اوپک و در آن موقعیتی که عربستان 11 میلیون بشکه نفت به بازار تزریق می‌کرد و باعث زحمت‌های بسیاری برای تولیدکنندگان نفت و بالاخص جمهوری اسلامی بود، الآن یک وضع بهتری داریم. وقتی یک کسی سیاست‌هایش از بین می‌رفته یا یک دستگاهی سیاست‌هایش به تزلزل می‌افتاده، فکر می‌کرده که کل دستگاه به تزلزل افتاده است.
[این] دقیقاً به این مفهوم است که دیگر عربستان سعودی نمی‌تواند سیاست‌های خود را تحمیل بکند و یکه‌تاز میدان و تعیین‌کنندة قدرت و خط و مشی باشد و ما هم قبول داریم که دراین‌زمینه عربستان سعودی شکست خورده و بایستی که یک چنین اظهاراتی بکند. ولی احساس بنده این است که اوپک بسیار با قدرت‌تر از روزهای سال گذشته در این موقع بوده است و الآن پرقدرت‌تر است.»
در دورة قبل (کتاب بیست و یک روزشمار) اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیة عرب با حضور تقریباً کلیة رؤسای جمهور و پادشاهان و امرای کشورهای عضو این اتحادیه و حتی حضور غیرمنتظرة صدام حسین پانزدهم شهریور 1361 در شهر فاس مراکش برگزار شد. کشورهای عضو این اتحادیه در بیانیة پایانی اجلاس ضمن حمایت از عراق، ایران را به استفاده از مادة 6 منشور اتحادیة عرب (دفاع جمعی کشورهای عربی از یک کشور عرب که مورد حمله قرار گرفته) تهدید کرده بودند.
در دورة کتاب حاضر نیز اجلاس کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس که در آن کشورهای عربستان، کویت، عمان، بحرین، امارات و قطر عضویت دارند، برگزار شد. قبل از تشکیل جلسات سران این شورا، سفارت جمهوری اسلامی ایران در امارات بیانیه‌ای منتشر کرد و در آن ضمن اشاره به قدرت و جایگاه ایران در منطقه، تأثیرگذاری و اهمیت ایران در معاملات و ترتیبات امنیتی منطقه را یادآور شد.
باتوجهبه اینکه بعد از نشست فاس، ایران در منطقة سومار مبادرت به اجرای عملیات مسلم‌بن‌عقیل کرده بود و بخش‌هایی از خاک عراق را در اختیار داشت، انتظار می‌رفت که در این نشست، کشورهای عربی حوزة خلیج‌فارس گام‌های عملی بیشتری در حمایت از عراق بردارند؛ خصوصاً آنکه صدام حسین در آستانة تشکیل این اجلاس در گفتوگو با مجلة آلمانی اشترن نشان داده بود که توقع زیادی از این اجلاس دارد. وی گفته بود: «عدة زیادی از پادشاهان و رؤسای کشورهای عربی اعلام کرده‌اند که برای کمک به عراق حتی حاضرند لشکر اعزام کنند و من اطمینان دارم که آنها به قول خود وفا خواهند کرد.» و باتوجهبه این نوع اظهارات و موضع‌گیری‌ها بود که رویتر اعلام کرد: «انتظار می‌رود جنگ، اصلی‌ترین بحث در
کنفرانس سران باشد.» آسوشیتدپرس هم خاطرنشان کرد: «این کنفرانس ممکن است در آخرین تلاش قبل از به اجرا درآوردن منشور دفاع مشترک به‌منظور کمک به عراق، هیئتی را به ایران و عراق اعزام بدارد، ولی نتیجة جلسات متعدد این شورا چیزی نبود که صدام را راضی کند.»
آسوشیتدپرس دراین‌باره گزارش داد: صدام از نتیجة اجلاس سران 6 کشور شورای همکاری خلیج‌فارس ناخرسند است. رادیو بغداد نیز اعلام کرد: حمایت اعضای شورا تنها به حمایت آنها از درخواست عراق برای صلح محدود شده است.
خبرگزاری جمهوری اسلامی در بررسی نتایج اجلاس سران شورای همکاری خلیج‌فارس اعلام کرد: تنها دستاورد کنفرانس ایجاد صندوقی با سرمایة 2 میلیارد دلار بود که برای آن تبلیغات فراوانی شد.
پس از رایزنی‌های بسیار - که قبل از آغاز دورة این کتاب انجام شده بود - سرانجام هیئت منتخب سازمان کنفرانس اسلامی برای هفتمین بار، اول آبان وارد تهران شد.
این هیئت متشکل از وزیر امور خارجة گینه، معاون دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی و عضو کمیتة مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین بود که در سفری یک‌روزه به تهران وارد شد. اعضای هیئت مذکور به همراه سفرای گینه، عربستان، ترکیه، پاکستان و کاردار مالزی با تقدیم متن پیام احمد سکوتوره رئیس کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی، دربارة امکان برقراری آتش‌بس و صلح بین دو کشور با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور (وقت)، دیدار کردند. در این دیدار دیدگاه‌های مسئولان ایران مبنی‌بر عقب‌نشینی متجاوز از سرزمین‌های اشغالی، پرداخت غرامت به ایران و تنبیه متجاوز به‌عنوان شروط اصلی ایران برای هرگونه همکاری با این هیئت به اطلاع آنان رسید.
هیئت منتخب سازمان کنفرانس اسلامی سپس برای دیدار با مقامات عراقی عازم بغداد شد. باتوجهبه مواضع قبلی عراق در تن‌ندادن به خواستههای منطقی ایران، سکوتوره رئیس کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی گفت که تلاش‌های کمیتة حسن نیت این سازمان به بن‌بست رسیده است. بااین‌حال، وی در بیانیة رسمی که به مناسبت پایان مأموریت هفتم انتشار داد، اعلام کرد که این کمیته برای رسیدن به صلح به نتایج مثبتی رسیده است. تناقض موجود در اظهارات شفاهی و مفاد بیانیة سکوتوره مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت و برخی انتشار بیانیه با نگرش مثبت را بازگذاشتن راهکارهایی برای آینده توصیف کردند.
پس از انتشار این بیانیه، رئیسجمهور نامهای (تقریباً بی‌سابقه) خطاب به احمد سکوتوره نوشت و در آن از اینکه هیئت منتخب برخلاف اظهاراتش قبل از سفر به تهران، هیچ طرح جدیدی را ارائه نکرده بود، گلایه کرد. همچنین در این نامه به مواضع شخصی احمد سکوتوره و سایر اعضا که در
دیدارها و گفتوگوهای خصوصی به برحق بودن مواضع ایران اذعان کرده‌اند، اشاره شده بود.
در همین ایام، عراق که به هنگام تجاوز به خاک ایران در شهریور 1359، قرارداد1975 الجزایر را باطل و بی‌اعتبار خوانده بود، اعلام کرد که این قرارداد را مجدداً به رسمیت می‌شناسد. این گونه برخورد عراق با عهدنامههای رسمی با واکنش ایران مواجه شد؛ علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجة جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که قراردادها نباید بازیچة جانیان و قدرت‌طلبان باشد و یک روز قطعنامه را پاره کند و خواهان تسلط یک‌جانبه بر اروندرود باشد و روز دیگر از این خواسته چشم بپوشد، درحالیکه در همین ادعای خود نیز صداقت ندارد، زیرا عراق علاوه‌بر آنکه هم‌اکنون مناطق وسیعی از ایران را در اشغال خود نگه‌داشته است، قطعنامه1975 را آن‌گونه که خود می‌خواهد تفسیر می‌کند.
درپی این اقدام عراق، اغلب رسانه‌های جمعی با جانب‌داری از عراق به اظهارنظر دراین‌باره پرداختند؛ ازجمله رویتر که اقدام مجدد عراق در پذیرفتن قرارداد1975 و چشم‌پوشی از مالکیت یک‌جانبه بر اروندرود را نشانه‌ای از تعدیل در مواضع عراق خواند و این اقدام را حاصل تلاش هیئت منتخب سازمان کنفرانس اسلامی دانست درحالیکه به هیچ نشانه و سندی دراین‌باره اشاره نکرد.
پس از پایان بی‌نتیجة سفر هیئت منتخب کنفرانس اسلامی به تهران، رسانه‌های خارجی همچنان خبرهایی را که اغلب جنبة تبلیغاتی داشت و محور آن ادامة فعالیت‌های سیاسی برای میانجیگری بین دو کشور بود، منتشر می‌کردند؛ تمایل کشورهای حاشیة خلیج‌فارس برای دخالت‌دادن شوروی در امر صلح و درخواست آن کشور برای وادارکردن کشورهای چپ عرب (الجزایر و سوریه) برای تحت‌فشار قراردادن ایران برای پذیرش صلح ازجملة این اخبار بود.
همچنین فهد شاه عربستان در سفر بی‌سابقه‌ای به الجزایر با مقامات این کشور دیدار کرد، رسانه‌های غربی موضوع اصلی گفتوگوهای وی را جنگ ایران و عراق و تلاش برای ترغیب الجزایر به قبول میانجیگری بین این دو کشور اعلام کردند.
امکان دخالت الجزایر در این امر و ایفای نقش میانجیگری در مناقشة ایران و عراق به‌قدری جدی بود که برخی نشریات منطقه‌ای آن را بهترین و مطمئن‌ترین راه برای پایان‌بخشیدن به جنگ بین ایران و عراق توصیف کردند؛ ازجمله روزنامة کویتی الرای العام که نوشت: «اعراب آشکارا به اقدام فوق‌العادة الجزایر برای متوقف‌کردن جنگ تکیه کرده‌اند.» از سوی دیگر، خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از سفیر ایران در کویت، اعلام کرد که عربستان یکی از شرکای عراق در جنگ علیه ایران است و او نمی‌تواند در صلح شریک باشد. آن کشور به‌دنبال ازبین‌بردن خط مشی الجزایر است.
در اواخر این دوره آقای هاشمی رفسنجانی با تکمیل مطلبی که پیش‌تر مطرح کرده بود راه هرگونه اقدامات تبلیغاتی تحت عناوین صلح‌خواهانه را برای عراق و سایر کشورهای عربی مسدود کرد. وی در 10 آبان گفته بود که ما اصل میانجیگری را پذیرفته‌ایم، ولی اعلام می‌کنیم
که هرکس می‌خواهد اقدام کند اگر پیشنهاد جدیدی ندارد اقدام نکند، زیرا تکرار حرفهای سابق بی‌فایده است. وی در تکمیل این سیاست در 29 آذرماه خطاب به حبیب شطی دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی که خواهان سفر به تهران به‌منظور میانجیگری بود، گفت: «ما از اینکه آقایان به ایران بیایند و حرف تازه‌ای نداشته باشند و بعد بروند مصاحبه کنند خسته شده‌ایم، اخطار کردیم که اگر حرف جدیدی نداشته باشند نیایند.»
جالب آنکه در ایامی که سیاستمداران طرف‌دار عراق و رسانه‌های غربی به‌نوعی در حمایت از اقدامات صلح‌جویانة (!) عراق بر شدت فعالیت خود افزوده بودند، نیویورک تایمز خبری را منتشر کرد که دربردارندة جنبه‌های ناسازگار با شعارهای موجود صلح‌جویانه بود و به‌نحوی از نگرش زورگویانة مقامات عراقی خبر می‌داد. به نوشتة این نشریه: طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق و عضو شورای مرکزی حزب بعث، گفته است که اگر ایران به پیشنهاد صلح پاسخ ندهد ممکن است عراق بار دیگر بخش‌هایی از خاک ایران را اشغال کند.
1
امروز جبهه‌های جنگ ایران و عراق آرام‌تر از روزهای گذشته است و نیروهای دو طرف تحرک قابل‌ملاحظه ای ندارند. تبادل آتش، تهاجم چند فروند بمب‌افکن و اقدامات ایذایی و پدافندی، ازجمله فعالیت‌های عادی دو طرف است که به‌طور معمول انجام می‌شود.
بیشترین تبادل آتش توپخانه و ادوات در منطقة عمومی عملیات رمضان(1)و محدوده منطقه عملیات مسلم‌بن‌عقیل انجام می‌شود و در دیگر مناطق نیز با شدت کمتری ادامه دارد.(2)
مهم‌ترین اقدام نیروی هوایی ارتش عراق در این روز، تجاوز چند فروند هواپیمای بمب‌افکن این کشور به حریم هوایی آبادان است که پس از مواجهه با آتش پرحجم پدافند هوایی ایران، مجبور به ترک منطقه و بازگشت به داخل کشور عراق شدند(3)شلیک توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای یگان‌های ارتش عراق به شهر آبادان، موجب آتش‌گرفتن یک خانه مسکونی و بخشی از نخلستان‌های حاشیه شهر شد.(4)
یکی از فرماندهان ارتش ایران اعلام کرد از آغاز عملیات مسلم‌بن‌عقیل تاکنون، گروه‌های مین‌یاب، بیش از پانزده هزار مین از نوع بشکهای ضدتانک، ضدنفر و کششی را در مناطق آزادشده در این عملیات، کشف و خنثی کرده‌اند.(5)
براساس یک گزارش اطلاعاتی، کشورهای عربستان و قطر، امروز 47 کامیون به کشور عراق فرستادند که 7 دستگاه آن حامل مین‌های ضدتانک و ضدنفر و 40 دستگاه دیگر حامل مهمات گوناگون و موشک بوده است.(6)
امروز 21 نفر از مردم عراق که از اهالی خانقین، بغداد، سلیمانیه و نجف بودند، از مرزهای شرقی عراق وارد خاک ایران شدند و از جمهوری اسلامی ایران تقاضای پناهندگی کردند.(7)
1) روزنامة اطلاعات، 2/8/1361، ص3، اهواز، به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی.
2) روزنامة جمهوری اسلامی، 1/8/1361، ص2، باختران، خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ و - مأخذ 1، ص3، سنندج.
3) مأخذ 1.
4) روزنامه کیهان، 1/8/1361، ص18.
5) مأخذ 2، بخش اول، به نقل از فرمانده لشکر81 زرهی.
6) سند شماره 017532 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 652، تاریخ 14/8/1361، ص5؛ و - سند شماره 125584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، فرمانده ناحیة ژاندارمری خوزستان، شماره 336، تاریخ 17/8/1361، سند تک‌برگی.
7) روزنامة اطلاعات، 3/8/1361، ص14، باختران.
1
روزنامه کیهان، در شمارة امروز خود، گزارشی از کمک‌های ارسال‌شده به جبهه‌ها منتشر کرد. طبق این گزارش، در چند روز گذشته، کمک‌های نقدی و غیرنقدی بسیاری ازطرف مردم، نهادها و ادارات استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، مازندران، باختران، خراسان، همدان، کردستان، خوزستان، مرکزی، کرمان، چهارمحالوبختیاری و تهران و شهرهای قزوین، قم، قوچان، شاهین‌شهر، دیواندره، بیرجند، خمینی‌شهر، سمنان، کازرون، کامیاران، شاهرود، بم، سیرجان، تکاب، اشنویه، گرگان، آباده و تنکابن، به جبهه‌ها فرستاده شده است.(1)
این روزنامه، همچنین به کمک‌های ایرانیان خارج از کشور اشاره کرد و نوشت: دانشجویان ایرانی عضو انجمن اسلامی در شهر لیل فرانسه، 2 تن دارو و پوشاک برای کمک به آسیب‌دیدگان جنگ تحمیلی و سیل‌زدگان شهر تهران جمع‌آوری کردند.(2)
2
فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی در استان‌های کردستان و آذربایجان غربی همچنان ادامه دارد و امروز، درگیری‌هایی میان آنها با نیروهای دولتی ایران در شهرهای کامیاران، مریوان، مهاباد، بوکان، سردشت، اشنویه و سنندج رخ داد. مهم‌ترین نگرانی مسئولان نظامی و انتظامی ایران، گسترش دامنه بخشی از این فعالیت‌های تروریستی به شهرهای مرکزی ایران است که کشف و ضبط یک کامیون مواد منفجره در تهران، بر این نگرانی افزود.
در محور کامیاران - مریوان گروه‌های مسلح غیرقانونی، ساعت 1:45 بامداد، به پایگاه نسناز حمله کردند. در این درگیری 5 نفر از نیروهای خودی شهید و چند نفر زخمی شدند و مهاجمان 7 قبضه اسلحه را با خود به غنیمت بردند.(3)
در محور مهاباد - بوکان، در ارتفاعات مشرف به روستای شکم‌دریده، نیروهای مسلح غیرقانونی، به نیروهای تأمین جاده حمله کردند؛ بلافاصله نیروهای کمکی برای مقابله با نیروهای مهاجم به محل اعزام شدند. در این درگیری نیروهای مهاجم متحمل تلفات بسیاری شدند. از سربازان تأمین نیز 2 نفر شهید شدند.(4)
در حملة چته‌های حزب دمکرات به پایگاه ربط در شمال‌شرقی سردشت، که 5 ساعت و نیم طول کشید، یک سرباز شهید شد و تعدادی از مهاجمان کشته یا زخمی شدند.(5)بنا به یک گزارش، تعداد کشته‌شدگان دشمن، 16 نفر بوده است(6)
در اشنویه، عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی، با آر.پی.جی7 به منزل یکی از پیش‌مرگان کُرد مسلمان حمله کردند. این حمله تلفات جانی نداشت، ولی به منزل مسکونی وی خساراتی وارد شد. پس از تحقیقات، 3 مظنون دستگیر شدند.(7)
در حوالی چناره سنندج براثر انفجار مین، 2 سرباز مجروح شدند(8)
1) مأخذ 4، ص14.
2) مأخذ 4، ص1.
3) سند شماره 358309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمین قرارگاه حمزه سیدالشهدا به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا، 15/9/1361، صص 1 و 3.
4) سند شماره 104802 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، معاونت اطلاعات سپاه پاسداران شماره 171، تاریخ 8/8/1361، ص5؛ و - سند شماره 350384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (واحد طرح و برنامه عملیات) به فرماندهی سپاه، 4/8/1361، سند تک‌برگی.
5) همان، بخش دوم.
6) سند شماره 113105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقه 5، تاریخ 4/8/1361، ص2، به نقل از قرارگاه حمزه.
7) مأخذ 7، ص14، ارومیه، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
8) سند شماره 113124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه گزارش‌های اخبار داخلی، دفتر نخست‌وزیری، گزارش شماره67، تاریخ 15/8/1361، صص 1 و 2.
نیروهای سپاه پاسداران، یک دستگاه کامیون لیلاند نارنجی‌رنگ حامل مواد منفجره را که از کردستان وارد تهران شده بود، کشف و ضبط کردند(1)
نیروهای هیز پیشوای(2)حزب دمکرات، به یک پایگاه بسیج و سپاه در باجوند،(3)در محور میاندوآب - مهاباد، حمله کردند که با عکس‌العمل به‌موقع نیروهای خودی و مقاومت مؤثر آنها روبهرو شدند. باتوجهبه طولانی‌شدن درگیری و روشن‌شدن هوا، نیروهای مهاجم، پس از متحمل‌شدن تلفات سنگین، عقب‌نشینی کردند. در این درگیری که 6 ساعت طول کشید، تلفات مهاجمان 20 نفر برآورد شد. از میان کشته‌شدگان این درگیری، جنازه یکی از سران هیز، یک فرمانده دسته و یک تن از نیروهای عادی، در نزدیکی پایگاه به جا ماند. همچنین، از نیروهای خودی 3 نفر شهید و 5 تن زخمی شدند. 6 قبضه اسلحه، تعدادی سند و مدرک سازمانی و مقداری پول نیز به‌دست نیروهای خودی افتاد.(4)
امروز 2 نفر از افراد مسلح حزب دمکرات، با آوردن یک اسلحه ام1 و یک کلت کمری، خود را به سپاه سنندج معرفی و تقاضای امان‌نامه کردند.(5)
1
با گذشت بیش از یک ماه از تشکیل قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در محدوده استان‌های کردستان و آذربایجان غربی و اجرای برنامههای موفق پاکسازی مناطق وسیع و مهم منطقه غرب کشور، ابراهیم سنجقی، فرمانده این قرارگاه، اعلام کرد: تشکیل قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) و ارتقای آگاهی‌های مردم مسلمان منطقه غرب کشور در همه حوزه‌ها نقطه عطفی در حل مشکلات مردم مسلمان مناطق کردنشین غرب کشور است. وی دربارة دستاوردهای دوره کوتاه پس از تشکیل قرارگاه گفت: نیروهای اسلام توانستند جنگل‌های آلواتان را که یکی از مراکز تدارکاتی دشمن بود و همچون "خونین‌شهر" برای صدام برای ضدانقلابیون اهمیت ویژه‌ای در تأمین تدارکات آنان از رژیم بعث عراق داشت، در عملیات اخیر تصرف کنند و درنتیجه، بخش عمدة خطوط تدارکاتی ضدانقلاب که به‌وسیلة حکومت تجاوزگر صدام تأمین می‌شد، به‌کلی قطع شد. این اقدام، ضربه سنگینی به آنان وارد آورد و موجودیت آنها را به ورطة سقوط کشاند. فرمانده قرارگاه حمزه افزود: آزادسازی 50 کیلومتر از بخش عمدة جادة راهبردی پیرانشهر - سردشت که مجرای تنفسی ضدانقلاب در منطقه به‌شمار می‌رفت، اهمیت راهبردی فوق‌العاده‌ای دارد. سنجقی اعلام کرد که برای پاکسازی بقایای عوامل استکبار جهانی در همه محورهای عملیاتی، ازجمله مناطق مهاباد، نقده، میاندوآب،
1) سند شماره 093851 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه واحد اطلاعات سپاه (ارتباطات - روابط عمومی ستاد منطقه 10)، شماره120 و 121، تاریخ 1/8/1361، ص4.
2) هیز در اصطلاح نظامی اکراد، تقریباً مترادف با گردان است.
3) پایگاه باجوند یکی از اهداف اصلی عملیات شهید بهشتی بود که در تاریخ 24/7/1361 به‌دست نیروهای خودی تصرف شد.
4) سند شماره 17435 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی، ستاد مرکزی سپاه، (طرح و برنامه عملیات، اطلاعات عملیات)، شماره 42، تاریخ 10/8/1361، صص 2 و 3؛ و - سند شماره 73117 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا به ستاد مرکزی سپاه، 2/8/1361؛ و - سند شماره 350319 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت، به فرماندهی منطقه 5، 3/8/1361.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 2/8/1361، ص2، سنندج، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
سنندج و سقز، برنامههای گسترده‌ای تدارک دیده شده است. وی، سپس درمورد وضعیت داخلی ضدانقلاب گفت: پس از موفقیت‌های چند عملیات اخیر، تشنج زیادی درون تشکیلات آنان مشاهده شده است. به‌دنبال حملات گستردة نیروهای خودی و تصرف مراکز مهم عملیاتی آنان، دشمن برای جبران تلفات و ضایعات متحمل‌شده و جذب نیرو، به حیلة جدیدی متوسل شد که موفقیت‌آمیز نبود. این شکست در جذب نیرو، ثابت کرد آنان، به عنایت خداوند منّان، هیچ‌گونه پایگاهی بین مردم مسلمان منطقه کردنشین کشور ندارند و مردم از آنها که ضد‌اسلام عمل می‌کنند، به‌شدت متنفرند.(1)
1
امروز عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، ساوه، هشتپر و اهواز، چند عملیات تروریستی اجرا کردند.
در ساعت 2 بامداد، در شهرک ولیعصر(عج) جاده ساوه، عناصر سازمان مجاهدین خلق، یک جوان بسیجی را با شلیک چند گلولة ژ3، ترور و شهید کردند.(2)
در فلکه دوم تهرانپارس در شرق تهران، چند تن از افراد سازمان، که سوار یک خودرو دوج آبی‌رنگ و یک دستگاه شورولت سبزرنگ بودند، با هدف ترور یکی از پاسداران کمیته منطقه5، پنج گلوله ژ3 به‌طرف وی شلیک کردند که به‌دلیل واکنش سریع این پاسدار، تیرها به وی اصابت نکرد.(3)
دو نفر از عناصر این سازمان، با یک موتور سوزوکی80، به یک کارگاه نجاری و کمدسازی در خیابان کمیل تهران (بین خیابان‌های جیحون و کارون) حمله کردند و با شلیک چند گلوله، یکی از افراد داخل کارگاه را از ناحیه سر هدف قرار داده، و به شهادت رساندند. ضاربان، سپس موتور را جا گذاشته با یک پیکان کرم‌رنگ از محل گریختند. یکی از آنان حین فرار به‌وسیله نیروهای گشت منطقه 8 شهری، از ناحیه کتف مورد اصابت گلوله قرار گرفت. این افراد موتور را حدود یک ساعت قبل، در چهارراه خرمشهر، با تهدید و ارعاب از صاحب آن ربوده بودند و خودرویی که با آن گریختند نیز سرقتی بود.(4)-(5)
در اهواز، سرنشینان یک اتومبیل سواری، به ساختمان دادستانی این شهر تیراندازی کردند و از محل گریختند. در این حادثه، نگهبان ساختمان به‌صورت سطحی مجروح شد(6)
پایگاه مقاومت شهید باهنر، واقع در حوزه هشتپر، هدف تیراندازی عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) خلق قرار گرفت. در این تیراندازی، یک نفر از اعضای پایگاه زخمی شد(7)
1) روزنامه اطلاعات، 1/8/1361، ص2، تهران، خبرگزاری جمهوری اسلامی، به نقل از فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا.
2) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، نشریة شماره17، تاریخ 20/8/1361، ص3.
3) سند شماره 104803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، نشریه شماره 170، 4/8/1361، ص5؛ و - سند شماره 113131 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقه10، تاریخ 1/8/1361، ص1، به نقل از مرکز پیام.
4) مضروب قبلاً از هواداران سازمان مجاهدین خلق بود که در اوین توبه کرده و آزاد شده بود. پس از آزادی، سازمان چند بار وی را برای همکاری مجدد دعوت کرده بود. (سند شماره 113131 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، به فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقه10، 1/8/1361، ص3، به نقل از مرکز پیام.)
5) همان، بخش دوم؛ و - سند شماره 103927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، بولتن شماره 169، تاریخ 3/8/1361، ص3.
6) مأخذ 21، بخش دوم، به نقل از سپاه منطقه.
7) مأخذ 20، ص12.
1
خبرگزاری فرانسه از سوئیس اعلام کرد: براساس خبر به‌دست‌آمده، خلبان یک هواپیمای غیرنظامی خطوط هوایی ایران، از دولت سوئیس درخواست پناهندگی کرده است. ف. الف(1)- پس از هفده سال خلبانی در شرکت هواپیمایی ملی ایران، پس از سفر به آمستردام به سوئیس رفته و تصمیم گرفته است که دیگر به ایران باز نگردد(2)درپی پناهنده‌شدن این خلبان(3)که با یک فروند هواپیمای مسافربری با 70 سرنشین، با پروازی عادی از تهران به آمستردام هلند رفته بود، سخنگوی وزارت امور خارجة ایران اعلام کرد: اینگونه افراد از بقایا و پس‌مانده‌های وابسته به حکومت طاغوت هستند که در زمان شاه به آنها امتیازات نامشروع داده شده بود و به بی‌بندوباری‌ها خو گرفته بودند و اکنون که از اینگونه مسائل خبری نیست، به دامن اربابان سابق خویش پناه می‌برند.
وی افزود: فرار این فرد یا فرار فردی مانند "معّزی"، که خلبان مخصوص شاه بود و بنی‌صدر و رجوی را از کشور خارج کرد و نیز پیوستن آنان به منافقین (سازمان مجاهدین خلق)، نشان‌دهنده پیوندی معنی‌دار بین عناصر فاسد و بی‌بندوبار و وابسته به حکومت امریکایی شاه با گروهی تروریست است که دستشان به خون صدها کودک، نوجوان، جوان و پیر آلوده است. درواقع، بمب‌گذاری در محل‌های پر رفت‌وآمد و ترور مردم عادی، عملیات به‌اصطلاح نظامی آنها را تشکیل می‌دهد؛ حرکاتی که بیان‌کنندة تجمع همة عناصر ضدانقلاب اسلامی در زیر چتر امپریالیسم امریکاست. سخنگوی وزارت خارجه در ادامه اظهار کرد: خلبانان ما از شجاع‌ترین و فداکارترین خلبانان جهان هستند و صادقانه مشغول خدمت‌اند در مراسم حج امسال، فعالیت خلبانان ایرانی از سطح استاندارد‌های بین‌المللی نیز فراتر رفت که نشان‌دهندة تعهد و علاقه‌مندی آنان به انقلاب اسلامی است و اقدامات معدودی فاسد، نخواهد توانست خدشه‌ای به اعتبار دیگر خلبانان متعهد ما وارد کند.(4)
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره218، تاریخ 2/8/1361، ص10، خبرگزاری فرانسه، 1/8/1361.
3) وعاتی، ضمن طرف‌داری از سازمان مجاهدین خلق گفت: به‌دلیل کافی‌نبودن کادر فنی متخصص، هواپیماهای شرکت هواپیمایی ملی ایران مصونیت کافی ندارند. همچنین وی با "ک. ج" که چندی قبل به فرانسه پناهنده شده بود (به کتاب 21 روزشمار 24/7/1361 مراجعه شود)، دوستی نزدیک داشته و بنابر شواهد موجود، در ارتباط مستقیم با یکدیگر اقدام به فرار کردند. و هر دو نیز بلافاصله، حمایت و پیوستگی خود را به سازمان مجاهدین خلق در خارج از کشور اعلام کردند. (سند شماره 213939 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، بولتن خبرها و نظرها، شماره 4، 23/8/1361، ص7.)
4) مأخذ 19، ص12، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی.
1
امروز، در ملاقات حاج سیداحمد خمینی فرزند امام، با آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و نمایندة امام در شورای عالی دفاع، گفت‌وگوهایی دربارة صلح با عراق انجام شد. آقای هاشمی دراین‌باره می‌نویسد: «احمد آقا آمد... و راجع به شرایط صلح با عراق مذاکره کردیم. امام گفته‌اند که با صدام صلح نمی‌کنیم، ولی با شرایطی، آتش‌بس و متارکة جنگ را می‌پذیریم.»(1)همچنین تعدادی از نمایندگان مجلس، با دعوت فرماندهان نظامی به مجلس، مخالفت خود را با صلح اعلام کردند. این نمایندگان، فرماندهان نظامی را به مجلس دعوت کرده بودند که درباره مخالفتشان با صلح مذاکره کنند. آقای هاشمی دربارة نظر این گروه می‌نویسد: «در مجلس گروهی می‌گویند که تا سقوط صدام و ایجاد حکومت اسلامی در عراق، جنگ را ادامه دهیم.»(2)
2
امروز هیئتی به نمایندگی از سازمان کنفرانس اسلامی وارد تهران شد. هدف این هیئت، تسلیم پیام احمد سکوتوره رئیسجمهور گینه و رئیس کمیته حسن‌نیت منتخب سازمان کنفرانس اسلامی به رئیسجمهور ایران و مذاکره مجدد با مقامات ایرانی برای دستیابی به صلح است. در
هیئت منتخب سازمان کنفرانس اسلامی، مصطفی نیاسه وزیر خارجه سنگال (سرپرست هیئت)، عبدالله توره وزیر خارجه گینه، ارشاد الزمان معاون دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی، محمود لبادی عضو کمیته مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین و سفیران کشورهای گینه، عربستان سعودی، ترکیه، پاکستان و کاردار مالزی در کشور عربستان شرکت دارند.(1)-(2)اعضای هیئت مذکور، پس از پایان مذاکرات با وزیر خارجه ایران، براساس برنامه تعیین‌شده، بعدازظهر امروز با آیت‌الله خامنه‌ای رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، ملاقات کردند.
در این دیدار، پس از تقدیم پیام کتبی احمد سکوتوره به رئیسجمهور ایران، درمورد پیام و پیشنهادات سازمان کنفرانس اسلامی بحث و تبادل‌نظر شد. در ادامه این دیدار، رئیسجمهور ایران با تأکید بر اصول اساسی جمهوری اسلامی ایران برای پذیرش صلح، یعنی "بازگشت ارتش متجاوز عراق به مرزهای پیش از جنگ"، "پرداخت غرامت‌های حاصله در حمله عراق به ایران" و "تنبیه متجاوز"
1) احمد سکوتوره رئیسجمهور گینه و رئیس هیئت میانجیگری سازمان کنفرانس اسلامی است که از سفر خود منصرف شده و درعوض، تعدادی از وزیران خارجه و سفیران چند کشور اسلامی را به ایران فرستاد. دراین‌باره، در کتاب خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی آمده است: «تلفنی با رئیسجمهور مذاکره کردم که معلوم شد [احمد] سکوتوره که بنا بود بیاید، خودش نیامده و درعوض، وزرای چند کشور واسطه آمده‌اند و پیام آورده‌اند. قرار شد که بعد از ملاحظه پیام، در امر جواب مشورت شود.» (پس از بحران، کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، سال 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، دفتر نشر معارف، چاپ اول: تهران، 1380، ص287.)
2) مأخذ 19، ص1.
گفت: «متجاوز نه فقط ازنظر ما، بلکه ازنظر بسیاری از اعضای سازمان کنفرانس اسلامی، مشخص و آن عراق است. این متجاوز، دو سال است که وارد خاک ما شده و هنوز هم بخشی از سرزمین‌های ما در دست اوست و البته باید به شما مژده بدهم که این مقدار را هم مثل بقیة سرزمین‌هایی که در تصرف این متجاوز بود، از دست آنها بیرون خواهیم آورد.» آیت‌الله خامنه‌ای افزود: «واقعیت این است که یک کشوری به تحریک دولت‌های بزرگ و ذی‌نفوذ در منطقه، برای خاموش‌کردن شعلة این انقلاب، به کشور همسایة خود (ایران) حمله کرد؛ هزاران نفر را به خاک و خون کشید و میلیاردها خسارت وارد آورد و با این کار خود، ابرقدرت‌ها را شادمان کرده است؛ یعنی دل همان قدرت‌هایی را شاد کرده است که این انقلاب برای به‌خاک‌مالیدن بینی آنها مشتعل شده بود.»
رئیس شورای عالی دفاع ادامه داد: فاجعه بزرگی که در کنار این تجاوز به وجود آمده، این است که ابرقدرت‌ها با مشغول‌کردن دو نیروی عظیم نظامی با یکدیگر سبب شده‌اند تا مسئله بزرگ فلسطین به فراموشی سپرده شود و عملاً با فاجعة گریه‌آور و خجالت‌بار لبنان و فلسطین همکاری کرده‌اند. رئیس جمهور ایران در پایان، با اشاره به این موضوع که ما از حقوق به حق خود هرگز صرف‌نظر نمی‌کنیم، گفت: «امروز به ما گفته می‌شود که شما از حقوق ملت خود، که درعین‌حال حقوق ملت
فلسطین و لبنان نیز می‌باشد، به سود متجاوزی تحریک‌شده، صرف‌نظر کنید. من به‌صراحت می‌گویم که این یک حق شخصی نیست که من از او بگذرم؛ این حق ملت ماست.»
این هیئت پس از گفتوگو با رئیس‌جمهوری ایران، تهران را به‌قصد جده در عربستان ترک کرد(1)درپی این امر، حبیب شطی دبیرکل کنفرانس اسلامی که در جده حضور داشت، اعلام کرد در پایان گفت‌وگوهایش با اعضای کمیته، به همراه سکوتوره به تهران و بغداد خواهد رفت.(2)پس از این ملاقات آقای علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد: کمترین خاصیت اینگونه سفرها، آشنایی هیئت‌ها با حقایق جنگ است و ما همیشه این هیئت‌ها را پذیرفته‌ایم، اما هیچ‌گاه از خواستههای به‌حقمان عدول نکرده‌ایم و نخواهیم کرد.
وی افزود: رئیسجمهور نیز در ملاقات با این هیئت، با اشاره به اینکه دولت جمهوری اسلامی ایران خواهان ادامه جنگ نیست، استقرار صلح را تنها درصورت تأمین همه خواستههای به‌حق و حقوق تضییع‌شدة جمهوری اسلامی میسر دانست(3)
1
نرخ تورم در سال 1356 تا 30درصد هم رسید، اما در سال 1361، به 6/15درصد کاهش یافت و این موفقیت بزرگی برای ماست؛ چراکه در چنین شرایطی توانسته‌ایم قیمت 317 قلم کالا را با این نرخ کنترل کنیم. این مطالب بخشی از سخنان دکتر محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی ایران در مصاحبة اختصاصی با روزنامه کیهان است. وی در این مصاحبه، میزان تورم ایران را با کشورهایی که ازنظر اقتصادی وضعیت مشابهی داشتند، مقایسه کرد. نوربخش در بخش دیگر این مصاحبه، با اعلام درآمدهای نفتی ایران از سال 1355 تا 1361، به کم‌شدن درآمدهای ارزی در سال 1359 و تأثیر تغییرات قیمت در ساختار اقتصادی اشاره و آن را بررسی کرد و راهکارهای مسئولان کشور در اولویت‌دادن یا ایجاد محدودیت‌ها در برخی بخش‌های اقتصادی برای مهار
بحران ارزی را توضیح داد. رئیس بانک مرکزی، همچنین اهمیت حیاتی سرمایه‌گذاری ناشی از درآمدهای نفتی را یادآور شد و مرحله فعلی را مرحله پس از بحران ارزی دانست. وی نیمه دوم سال 1361 را بازگشت به دورة عادی ارزی و اقتصادی - اجتماعی معرفی کرد و از مردم خواست با پرهیز از مصرف‌گرایی در تسریع این امر سهم بیشتری داشته باشند. متن این مصاحبه در ضمیمه این گزارش درج شده است.(1)
1
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در مصاحبه با واحد مرکزی خبر، دربارة ادعای مقامات رژیم صهیونیستی مبنی‌بر فروش اسلحه به ایران؛ دلایل شکل‌گیری این نوع شایعات و تبلیغات؛ پیشنهاد دولت عراق برای پذیرش هزار خانواده از اسیران ایران در خاک عراق(2)
الف) افراد هر خانواده از 4 نفر تجاوز نکنند؛ ب) سن افراد بیش از 60 سال و کمتر از 14 سال نباشد؛ ج) محل ورود از دو منطقة مرزی بدره - مهران و فکه - دزفول باشد و از هر نقطه 500 خانواده جابه‌جا شوند؛ د) تعیین وسایل حمل‌ونقل به‌عهده عراق باشد؛ ه-) ایران نیز به همین تعداد عراقی را برای زیارت امام رضا(ع) بپذیرد؛ و) درصورتی‌که ایران از پذیرفتن عراقی‌ها خودداری کند، پیشنهاد عراق به قوت خود باقی خواهد بود. (واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 29/7/1361، صص 3 و 4، رادیو بغداد (فارسی)، 28/7/1361.)
و آخرین وضعیت بارگیری کشتی‌ها در جزیره خارک، توضیحاتی داد. نخست‌وزیر در جواب این سؤال که «سفیر اسرائیل در امریکا بار دیگر ادعای فروش سلاح ازسوی رژیم صهیونیستی به ایران را مطرح نموده، هدف از اعلام مجدد این شایعه چیست؟» گفت: «پس از موضع انقلابی مجلس شورای اسلامی و دولت که اعلام کردند، اگر امریکا وجهی را که باید به سازمان بین‌المللی انرژی اتمی بپردازد، پرداخت ننماید، جمهوری اسلامی ایران حاضر است این پول را بپردازد؛ طبیعتاً باید منتظر چنین تبلیغاتی ازسوی محافل صهیونیستی و امپریالیستی علیه جمهوری اسلامی باشیم. به نظر من، این موضعگیری، دولتمردان امریکا و رسانه‌های گروهی وابسته به آنها را دیوانه کرد و شروع به انتشار حرف‌هایی [می‌کنند] ازجمله، عنوان می‌کنند که ایران سهمیه خود را به سازمان بین‌المللی انرژی اتمی پرداخت نکرده است و یا خبر دیگری را درمورد فروش اسلحه از اسرائیل به ایران، به نقل از سفیر رژیم صهیونیستی، در امریکا انتشار می‌دهند. مطالبی که جلب توجه می‌کند و از وازدگی نیروهای استکباری می‌تواند سرچشمه بگیرد، آن است که آنها در این خبرها ماهیت خود را افشا کرده‌اند؛ به‌طورمثال خبرگزاری آلمان غربی در خبر خود، این جمله را می‌آورد که البته اسرائیل هیچ‌گاه هدف اصلی ایران را ازنظر دور نداشته و یهودیان، خود می‌دانند که رژیم ایران آزادی اورشلیم [بیت‌المقدس] را بر روی پرچمش نوشته است.آنها تحت این جمله، خصومت عمیق خود را با نظام جمهوری اسلامی نشان می‌دهند و درحقیقت، با این جمله نشان می‌دهند که تا چه اندازه به خطر نظام ما برای سرنگونی رژیم اشغالگر قدس پی برده‌اند. در این خبر، توجه به دو نکته لازم و مهم است: اولاً تکیه روی یهودی‌هاست و بحث از صهیونیسم نیست؛ برای اینکه وانمود کنند کشور اسرائیل مورد حمایت مذهب و دین یهود است. صهیونیست‌های چپاولگر و ایادی امریکا از طرف دیگر، سعی کرده‌اند با این ترتیب تحریکی در افکار عمومی جهان علیه ایران به وجود بیاورند که طبیعتاً به‌طور منطقی و فطری همه مردم با انگیزه‌های نژادپرستانه مخالف هستند. درصورتی‌که نظام ما همیشه مخالفتش را با صهیونیسم اعلام کرده و اسرائیل را به‌عنوان غدة سرطانی - همان‌طوری‌که رهبر انقلاب فرمودند - ترسیم کرده است.» نخست‌وزیر افزود: «به‌هرحال من فکر می‌کنم با این اظهارنظر، اسرائیل[ی‌ها] برای همیشه به شایعاتی که آنها می‌پراکنند و به‌طور وسیع نیز روی آن سرمایه‌گذاری کرده بودند، پایان دهند. او [سفیر اسرائیل] به‌صورت ابلهانه‌ای نقش اسرائیل را در ایجاد این تلفات نشان داده است. جالب اینجاست که در خبر دیگری به نقل از آسوشیتدپرس عنوان شده که اظهارات سفیر اسرائیل نخستین اظهارنظر در مربوط‌کردن معاملة تسلیحاتی با تلاش مشترک امریکا و اسرائیل برای سقوط آیت‌الله خمینی است. ارنس سفیر اسرائیل، همچنین گفته است که رهبر انقلاب اسلامی ایران، خواهان نابودی اسرائیل و پس‌گرفتن بیت‌المقدس برای جهان اسلام است. باتوجهبه این مسائل من فکر می‌کنم که رسانه‌های گروهی ما باید این مسئله را برای مردم باز کنند و همچنین سفارتخانه‌های ما دقیقاً این نکته را به‌عنوان سندی که خود دشمن به ما داده، مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند و درارتباط‌با کشورها و دیپلمات‌های مختلف، این موضوع را وسیله‌ای برای نشان‌دادن گرایش‌های انقلابی نظام جمهوری اسلامی برای براندازی رژیم صهیونیستی قرار دهند.» نخست‌وزیر دربارة هدف سخنان اخیر صدام در همین خصوص گفت: «اینها یک رشتة به‌هم‌پیوسته است و همچنین اظهارنظر ارنس نشان‌دهندة حمایت محض این فرد می‌تواند باشد. ما در اینجا دقیقاً می‌بینیم اینها با اینکه تعهدهای دقیقی داشتند که با متهم‌کردن جمهوری اسلامی ایران به خرید اسلحه از اسرائیل، کشور ما را در افکار عمومی مستضعفان جهان آسیب‌پذیر جلوه دهند، با گفتة این مقام رسمی اسرائیل، سرمایه‌گذاری عظیم و کاری را که حدود یک سال و نیم بر روی نقشه‌های خود انجام داده بودند، تمامش بر باد می‌رود. نخست‌وزیر، درمورد اعلام رژیم عراق که به مناسبت ایام محرم هزار خانوادة ایرانی را برای زیارت اماکن متبرکه می‌پذیرد به شرط اینکه سن آنها بیش از 60 سال و کمتر از 14 سال باشد، گفت: نظام صدام هم‌اکنون در داخل موردهجوم و فشارهای عمیقی سیاسی است و برای اینکه تسکینی در میان افکار عمومی ملت عراق به وجود بیاورد و ایران را جنگ‌طلب قلمداد نماید، کوشش می‌کند از این حربه‌ها استفاده نماید، ولی این حیله‌ها دیگر رنگی ندارد. وی افزود: جمهوری اسلامی ایران بارها
اعلام کرده که حاضر است کلیه خانواده‌های اسرای عراقی را بپذیرد، ولی رژیم بعثی عراق از مسئله سرباز زده، زیرا کاملاً احساس کرده است این موضوع می‌تواند به تنش عمیقی در داخل عراق منتهی شود و کل نظام بعثی صدام را مورد تهدید جدی قرار دهد.» نخست‌وزیر افزود: «مطرح‌کردن پذیرش این هزار خانواده در این شرایط - که ماه محرم است و مردم مسلمان عراق نیز با نظام جمهوری اسلامی همدردی می‌کنند و به آن علاقه دارند - کوششی است که در نظر ملت عراق، نظام صدام را نظام متدین و علاقه‌مند به مسائل و شعائر مذهبی جلوه می‌دهند، ولی این حرکت سستی است و از اهدافی که در پشت این حرکت دنبال می‌شود، ملت عراق کاملاً آگاه می‌باشد.» نخست‌وزیر درمورد وضعیت جزیرة خارک و نحوة بارگیری کشتی‌ها در آنجا گفت: «ما هم‌اکنون درزمینة صادرات بهترین وضع ممکن را داریم و من در همین‌جا اعلام می‌کنم که تمام تشبثات عراق دراین‌زمینه نتوانسته کاری صورت بدهد و یقیناً کاری هم نمی‌تواند صورت بدهد.» وی افزود: «ما همیشه گفته‌ایم که کشور ما قبل از اینکه بر این امر [درآمد حاصل از صادرات نفت] متکی باشد، بر اعتقاد و ایمان متکی است.» و در پایان گفت: «این جریان نفت نیست که یک ملت را به پیروزی می‌رساند، بلکه ایمان یک ملت بیدار است که آنها را قادر می‌سازد که در قبال همة توطئه‌های استکباری، به وسعت جهان بایستد و سر خم نکنند و بر همة مشکلات غلبه نمایند.»(1)
1
نمایندة صلیب‌سرخ جهانی در دیدار با نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو، ضمن آگاه‌کردن او از یادداشتی مبنی‌بر به‌شهادت‌رسیدن دو نفر از اسرای ایرانی و مجروح‌شدن 12 نفر دیگر در اردوگاه‌های عراق، اظهار کرد که صلیب‌سرخ جهانی به‌طور رسمی دراین‌زمینه تحقیق می‌کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به این خبر گفت: شهادت دو نفر از فرزندان امت اسلامی در زندان‌های عراق و مجروح‌شدن تعداد دیگری از اسرا، موضوعی نیست که با یک اظهارتأسف بتوان به‌سادگی از آن گذشت. شایسته است این فاجعه، همة آزادی‌خواهان جهان را برانگیزد و وجدان‌های خفتة به‌اصطلاح طرف‌داران حقوق‌بشر را بیدار کند که رژیم عراق چگونه ضمن نقض آشکار مقررات بین‌المللی، اسرای جنگی را مجروح می‌کند و به قتل می‌رساند. وظیفه سازمان صلیب‌سرخ جهانی است که دولت عراق را به‌اتهام این جنایت هولناک، مؤاخذه، محکوم و سرنوشت 12 اسیر مجروح و دیگر اسرای ایرانی را روشن کند. وی همچنین تأکید کرد که حکومت عراق، پس از حدود دو ماه، صلیب‌سرخ جهانی را از وقوع این جنایت آگاه کرده است؛ درحالیکه طبق ماده 121 کنوانسیون ژنو درمورد اسرای جنگی، اینگونه موارد می‌بایست بلافاصله اطلاع داده شوند(2)درهمین‌حال، پیتر هوک مدیر بخش اجرایی کمیتة بین‌المللی صلیب‌سرخ، امروز با دکتر فیروزآبادی سرپرست و دبیرکل هلال‌احمر ایران، دیداری
داشت، هدف از این دیدار، گفتوگو درمورد وضعیت اسرای عراقی و ایرانی اعلام شد. دکتر فیروزآبادی درمورد چگونگی رسیدگی به اسرای عراقی در ایران گفت: «رهبر ایران و ائمة جمعه به مسئولان، رسیدگی به اسرا را سفارش می‌کنند که با اسرا دوستانه و برادرانه رفتار نمایند و مسئولان نگهداری اسرا، همه تلاش خود را به‌کار می‌برند تا در حد امکانات موجود، به اسرا خدمت کنند. ما مایلیم اسرا با فرهنگ انقلاب اسلامی آشنا شوند و اردوگاه های ما برای آنها کلاس درس باشد. جمهوری اسلامی در برخورد با مردم غیرنظامی، نهایت احتیاط را نموده و دستور صریح داریم که با مردم غیرنظامی و شهرها کاری نداشته باشیم. ما تنها در مقابل نظامیان مهاجم دفاع می‌کنیم؛ اما متأسفانه دولت عراق هیچ‌کدام از این موارد را رعایت ننموده و مناطق غیرنظامی بمباران شده، افراد غیرنظامی حتی پیرمردها، پیرزن‌ها و کودکان را به اسارت گرفته است؛ حتی وسایل امدادی و درمانی ازجمله بیمارستان‌ها و آمبولانس‌ها و هلیکوپترهای هلال‌احمر را منهدم نموده و پرستاران و پزشکان و امدادگران ما را به اسارت گرفته و [این فجایع را] از دید نمایندگان کمیتة صلیب‌سرخ پنهان نگه داشته است و بسیاری از کسانی که اسامی آنها قبلاً اعلام شده و یا صدای آنها از رادیو عراق شنیده شده است، عراق از نشان‌دادن آنها به کمیته صلیب‌سرخ خودداری نموده که نمونة روشن آن برادر تندگویان است که هیچ‌گونه اطلاعی از ایشان در دست نیست. ما در کنفرانس مانیل هم مطرح کردیم که باید پی راه‌حلی باشیم برای کسانی که حاضر به اجرای مقررات ژنو نیستند و این باید ضمانت اجرایی داشته باشد که اگر کسی نخواست به تعهدات عمل نماید، تصمیمی درباره‌اش گرفته شود.»(1)
1
خبرگزاری فرانسه درباره نتایج سفر پیتر هوک مدیر بخش اجرایی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ جهانی به ایران و دیدار وی با مقامات ایران گزارش زیر را منتشر کرد: «پیتر هوک مدیر فعالیت‌های علمی کمیتة بین‌المللی صلیب‌سرخ، امروز به‌دنبال یک دیدار چندروزه از تهران، که طی آن با مقامات ایرانی، فعالیت‌های کمیتة مذکور در چارچوب جنگ ایران و عراق را مورد بررسی قرار داد، ایران را ترک کرد. هوک به خبرگزاری فرانسه گفت: دیداری که چند روز قبل از یک سفر مشابه به بغداد صورت گرفت، ضروری بود، زیرا در چارچوب کار کمیتة بین‌المللی صلیب‌سرخ درمورد جنگ، ازنظر مدت و تعداد قربانیان، صورت گرفته است. این مقام صلیب‌سرخ، هنگام اقامت در تهران، با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و آقای علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، دیدار و گفتوگو کرد. هوک خاطرنشان کرد: این امر - که این دیدارها صورت گرفته است - عامل مثبتی می‌باشد بر نگرانی‌های ابرازشده و جو گفتوگوها برای رعایت کنوانسیون ژنو یک عامل رضایت‌بخش است. به نوشته مطبوعات ایرانی، وضعیت محمدجواد تندگویان
1) مأخذ 30، ص2، به نقل از دکتر فیروزآبادی سرپرست جمعیت هلال‌احمر ایران.
وزیر نفت ایران - که نهم آبانماه 1359 به‌وسیله عراقی‌ها اسیر شد - در دیدار هوک با آیت‌الله خامنه‌ای مورد بررسی قرار گرفته است. دراین‌حال، هوک به خبرگزاری فرانسه گفت: وزیر نفت ایران یکی از قربانیان این جنگ است و وضعیت او همچون دیگر قربانیان جنگ، موجب نگرانی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ می‌باشد. هوک سپس درباره نوشتة مطبوعات ایران مبنی‌بر تکرار پیشنهاد ایران برای دیدار اقوام اسرای جنگ، گفت که صلیب‌سرخ به مذاکره ادامه می‌دهد. جزئیات چنین اقدامی که در کنوانسیون ژنو پیش‌بینی نشده است - ولی مانع از چنین ملاقاتی نیست - باید به‌وسیلة طرفین درگیر مورد موافقت قرار گیرد.»(1)
1
صدام حسین امروز برای قدردانی از نیروهای عراقی به آنها نشان رافدین اهدا کرد و به همین مناسبت به سخنرانی پرداخت. برجسته‌بودن نیروهای ارتش عراق در جامعه و تمایز آنها با دیگران، حتی در شکل بنای گور آنان؛ چگونگی روش‌های عقب‌نشینی؛ یادآوری اهمیت ایستادگی و مقاومت نیروهای تحت امر و تشویق این نیروها برای روحیه‌دادن به فرماندهان بالادست برای پایداری بیشتر آنها و... از مهم‌ترین موضوعات سخنرانی صدام حسین بود که رادیو صوت‌الجماهیر، آن را نقل کرد. گزارش این رادیو به شرح زیر است:
«رئیسجمهور فیلد مارشال صدام حسین، صبح امروز در مقر حزب بعث سوسیالیست عرب، شاخه سامره، به گروهی از رزمندگان دلیر نشان رافدین و مدال شجاعت اعطا کرده است. آقای رئیسجمهور فیلد مارشال، در جمع این گروه، سخنانی ایراد کرده و گفته است شما گروه دیگری از رزمندگان دلیر ارتش عراق هستید و شما واقعاً خسارت سنگینی به دشمن وارد ساخته‌اید. عده‌ای از شما داوطلب هستند؛ لذا مورد توجه رهبری هستید و هنگامی که مردان در نبرد شاخص می‌شوند، باید در زندگی نیز شاخص باشند و حتی کسانی که با امتیاز بر دیگران می‌میرند، باید گور آنها نیز بر سایر گروه‌ها ممتاز باشد. روزی خواهد رسید که رسانه‌های تبلیغاتی و دستگاه‌های فرهنگی و ارتش، اسنادی تهیه و این وضعیت را به‌طور برجسته و به‌عنوان یکی از درس‌های عمقی نبرد، منتشر سازند و شاید روزی برسد که فرزندان شما بشنوند و یا خود شما فیلمی ببینید و [در آن فیلم] اسامی مردانی [را بشنوید] که یکدیگر را در این موضع علی‌رغم پیچیدگی و دشواری آن - که شما نیز در آن بودید - صدا بزنند و بر این اساس است که از شما قدردانی می‌شود. ... مردان در تمامی شرایط سخت و پیچیده، نبرد می کنند و با تمامی دشواری‌ها و پیچیدگی‌ها در موضع خود باقی می‌مانند تا اینکه تصمیم فرماندهی کل به آنها برسد و شما دیدید که در موضع خود پایدار ماندید و به‌خوبی نبرد و به‌طور منظم عقب‌نشینی کردید و خسارات وارده به شما به حمد خدا جزئی بوده است، ولی اگر صفوف شما درهم‌ریخته شده بود و همبستگی روحی و اداری فیمابین شما از بین رفته بود، شاید نیمی از شما به شهادت می‌رسیدید و نیمی از باقیمانده مجروح و شاید پنج یا شش نفر سرافکنده باز می گشتند. برخی از سربازان - نه تمامی آنها - که اندک
1) مأخذ 25، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری فرانسه، 1/8/1361.
هستند و اغلب آنها را افراد وظیفه و ذخیره تشکیل می‌دهند، به‌خاطر عدم آموزش کافی و به‌دلیل اینکه به‌طور شایسته با تعالیم نظامی عجین نشده‌اند، گاهی با وضع دشوار روبهرو می‌شوند و فکر می‌کنند که با عقب‌نشینی نامنظم، جان خود را نجات می‌دهند، ولی کسی که به‌طور نامنظم عقب‌نشینی کند، زندگی‌اش لکه‌دار و سرافکنده باقی خواهد ماند. من می‌دانم و اطلاع دارم که برخی از واحدهای ثبت‌شده نزد ما، در مواضع دشوار، به‌طور نامنظم، یا به عبارتی دیگر عقب‌نشینی غیر‌قابل‌کنترل، داشته‌اند و مهم‌ترین شرط عقب‌نشینی قابل‌کنترل آن است که دستور عقب‌نشینی از مقر صلاحیت‌دار صادر شود و هروقت مقر صلاحیت‌دار بگوید بدین نحو عقب‌نشینی کنید، باید به همان نحو رفتار شود. اما کسی که بدون کنترل و فرماندهی عقب‌نشینی کند، خود را - بدون آنکه بتواند شرافت نظامی خود را به‌طور لازم و بایسته حفظ کند - درمعرض مرگ قرار می‌دهد. ... شاید روحیه‌ها برای یک زمان موقت، به‌خاطر عاملی از عوامل، متزلزل شود و در اینجاست که نقش مردان برجسته و ممتاز که به سایر برادران اطمینان بخشند، ظاهر می‌شود و در چنین شرایطی است که فرمانده دسته اگر دید وضع فرماندهان گروهان خوب نیست - به او بگوید قربان - با احترام کامل - وضع ما ممتاز و سلاح ما خوب است و دربرابر چشمان تو نبرد خواهیم کرد تا روحیة او را تقویت کند. ولی راه درست آن است که مافوق به زیردست روحیه بدهد و مافوق نباید از زیردست روحیه بگیرد، بلکه باید برای به‌وجودآوردن یک حالت جدید از روحیة عالی با او جوش بخورد. ولی مافوق مجاز نیست تصور کند که روحیه از زیردست بگیرد، بلکه باید روحیه را بدهد تا همواره افراد زیردست در روحیه خوبی به سر ببرند.»(1)
1
اخبار رسانه‌ها در این روزها، از کمک‌های نظامی و حمایت‌های سیاسی تعدادی از کشورهای اروپایی به عراق، در جنگ علیه ایران حکایت دارد. امروز نشریة ویژة خبرگزاری جمهوری اسلامی در اشاره به سخنان دیروز سفیر دانمارک در مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره موضع جامعة اقتصادی اروپا در جنگ عراق و ایران، نوشت: نمایندة دانمارک در سازمان ملل، در سخنانی در مجمع عمومی اعلام کرد که جامعة اقتصادی اروپا در نظر دارد روابط نزدیک خود را با دو کشور متخاصم ایران و عراق و دیگر کشورهای منطقه حفظ کند. به گزارش خبرگزاری رویتر، وی که ازجانب جامعة اقتصادی اروپا سخن می‌گفت، تأکید کرد که 10 کشور عضو این جامعه، درپی یافتن راه‌حلی صلح‌آمیز هستند که براساس اصول به رسمیت شناخته‌شده و مورد پذیرش جامعة بین‌المللی ازجمله منشور سازمان ملل متحد باشد. نمایندة دانمارک، همچنین یادآور شد که این کشورها باید ضمن توجه به خواستههای دو کشور، تأمین امنیت ایران و عراق را در حوزة حاکمیت و تمامیت ارضی و هویت سیاسی و فرهنگی دو کشور تضمین کنند. وی در ادامه افزود: کشورهای عضو جامعة اروپا آماده‌اند در اقدامی که برای برقراری دوبارة صلح انجام شود، مشارکت و پس از پایان درگیری‌ها، در بازسازی دو کشور همکاری کنند.(2)
1
خبرگزاری جمهوری اسلامی، با استناد به منابع رسمی دولت یوگسلاوی، از افزایش حدود 60 درصدی صادرات این کشور به عراق در سال جاری خبر داد. طبق آمار رسمی، روابط تجاری یوگسلاوی - عراق در سال جاری افزایش چشمگیری یافته است. براساس گزارش اتاق بازرگانی یوگسلاوی، صادرات یوگسلاوی به عراق در سال جاری میلادی به 700 میلیون دلار خواهد رسید که نسبت به سال گذشته، 120 میلیون دلار افزایش خواهد داشت. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از بلگراد، در 9 ماه اول سال جاری میلادی، ارزش واردات یوگسلاوی از عراق، با 64 درصد افزایش نسبت به سال گذشته، به 314 میلیون دلار رسیده که این افزایش، به‌طورکلی، به‌سبب خرید بیشتر نفت از عراق بوده است. یوگسلاوی باوجود افزایش خرید نفت از عراق، همچنان مایل است بر این واردات بیفزاید. براساس برنامه‌ریزی‌ها، پیش‌بینی می‌شد یوگسلاوی درطول سال جاری، 5/3 میلیون تن نفت خام از عراق خریداری کند، اما به‌دلیل کمبود ارز، با مشکلاتی مواجه شده است. این گزارش نشان می‌دهد دولت یوگسلاوی، امیدوار است در گفتوگو با هیئت اقتصادی عراق، که به‌زودی عازم بلگراد خواهد شد، در حوزه گسترش روابط تجاری، به‌ویژه معاملات نفتی امتیازات جدیدی را به دست آورد. از سوی دیگر، عراق خواستار افزایش صادرات غیرنفتی خود به یوگسلاوی است.(1)
2
در یکی از مقاله‌های روزنامه پرتیراژ اردوزبان مشرق (چاپ پاکستان) آمده است: جنگ عراق علیه ایران، ثابت کرد ایران می‌تواند در جبهه داخلی و خارجی، امریکا را شکست دهد. سخنان امام خمینی دربارة جنگ، مبنی‌بر اینکه تا وقتی متجاوز شناخته و محکوم نشود، این جنگ ادامه خواهد داشت، یک موضعگیری اسلامی است. این مقاله، با انتقاد از برخی کشورهای اسلامی که ادامة جنگ را ضربه‌ای به وحدت اسلامی می‌دانند، نوشته است: کشورهای مذکور، برای مقابله با تجاوز اسرائیل متجاوز به لبنان، امکانات نظامی و مالی کافی در اختیار دارند؛ چرا دربرابر قتل‌عام فلسطینی‌ها ساکت مانده‌اند و چرا هنگام آغاز تجاوز عراق به کشور نوپای جمهوری اسلامی ایران، این فکر را نکردند که گلوله‌های عراق باید به‌طرف رژیم صهیونیستی شلیک شود. در پایان این مقاله آمده است: تجاوز به ایران تلفات جانی و خسارات مالی بسیاری به‌همراه داشته و مشکلاتی را برای انقلاب نوپای اسلامی ایران ایجاد کرده است، باوجوداین، این جنگ ثابت کرد که ملت ایران صلاحیت مبارزه را دارند و می‌توانند امریکا را در جبهه داخلی و خارجی شکست دهند.(2)
1
در این روزها، برخی سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای مانند سازمان ملل و سازمان کنفرانس اسلامی، بی‌توجه به درخواست‌های ایران، برای یافتن راه‌حل‌هایی برای پایان‌دادن به جنگ دوسالة ایران و عراق، تلاش‌های خود را از سرگرفتند. در این وضعیت، امروز نشریات و خبرگزاری‌های خارجی، با درج مطالبی به تحلیل برخی بازتاب‌ها و تأثیرات بیرونی جنگ میان دو کشور پرداختند. و بررسی عملکرد سیاستمداران و نظامیان عراق برای جلب توأمان کمک از کشورهای بلوک شرق و غرب و کشورهای منطقه و نیز تحلیل مواضع ایران از دیگر موضوعات مطرح‌شده در نشریات و خبرگزاری‌ها بود. ازجمله خبرنگار خبرگزاری یونایتدپرس درگزارشی از بغداد اعلام کرد: «عراق در جبهة دیپلماتیک به پیشرفت‌هایی دست یافته است. همسایگان عراق، پادشاهی سعودی، کویت و امارات، حدود 45 میلیارد دلار در اختیار عراق قرار داده‌اند. اگرچه عراق بر سر حمایت نه‌چندان آشکار شوروی از ایران، از مسکو دور شده است، ارسال اسلحه از شوروی به عراق، براساس پیمان دوستی بین دو طرف، ادامه دارد. دو کشور عرب اردن و سودان، به درخواست کمک صدام حسین از اتحادیة عرب پاسخ داده‌اند، لکن یک منبع عراقی گفت: هدف صدام حسین، کسب حمایت نظامی نبوده و بیشتر قصد متقاعدساختن اعراب دراین‌مورد را داشت که ایران دشمن مشترک آنهاست. پیش‌بینی این مطلب که وحدت اعراب می‌توانست به حملة متحد به ایران منجر شود، دشوار است. تلاش‌های دیپلماتیک عراق می‌توانست به‌طور بالقوه، موجب ازدست‌رفتن بعضی از دوستان اسلامی ایران شود، لکن به متوقف‌ساختن جنگ منجر نمی‌گردد، مگر اینکه [امام] خمینی خود شخصاً دستور خاتمة جنگ را بدهد.»(1)روزنامة فرانکفورتر الگمانیه (چاپ آلمان) نیز با درج مطلبی با عنوان "طرح خاورمیانهای ریگان میوه می‌دهد"، روابط عراق و امریکا را بررسی و تأکید کرده که «بغداد درپی روابط بهتر با واشنگتن است.» در بخشی از این مقاله آمده است: «عراق مایل به داشتن روابط بهتر با امریکاست؛ باوجودی‌که دولت بغداد یکی از معدود دولت‌های عربی است که هیچ رابطة سیاسی با دولت واشنگتن ندارد، ولی "سعدون حمادی" وزیر خارجة عراق، با "شولتز" وزیر خارجة امریکا، در روز اول اکتبر [نهم مهرماه] در نیویورک ملاقات کرد. در این ملاقات، دربارة روابط فیمابین، جنگ ایران و عراق و همچنین اوضاع خاورمیانه صحبت شد.»
نویسندة مقاله در ادامه، به روابط عراق با شوروی پرداخته و نوشته است: «روابط بغداد و مسکو، باوجودی‌که عراق در سال 1972 با شوروی قرارداد دوستی بست و این کشور مهم‌ترین فروشندة اسلحه به عراق بود، پرفاصله ماند و حکام بغداد همیشه خط سیاسی خود را تعقیب می‌کردند. همچنین قبل از تجاوز عراق به خاک ایران در سال 1980 م، رابطة عراق و شوروی بدتر شده بود و
1) مأخذ 25، ص3، بغداد - یونایتدپرس، 1/8/1361.
دلیل آن، تعقیب و کشتار کمونیست‌های قدرتمند در عراق؛(1)محکوم‌کردن تجاوز شوروی به افغانستان و رابطة بد عراق با سایر متحدان شوروی در خاورمیانه مانند سوریه، لیبی و یمن جنوبی بوده است.»
در مقالة، الگمانیه به سیاست عراق مبنی‌بر نزدیک‌شدن به امریکا اشاره شده و آمده است: «به نظر می‌رسد که شرایط عراق برای رابطة بهتر با امریکا تحقق یافته باشد. حمادی قبل از ملاقاتش با شولتز گفت: فکر می‌کند که امریکا با طرح صلح خاورمیا‌نه‌ای‌اش، قدم مثبتی برای حل مسئلة فلسطین برداشته است. حمادی در مصاحبه با یک روزنامة [کویتی] طرف‌دار عراق به نام الوطن العربی، گفت که رابطة کشورش با امریکا، باوجود نبود رابطة سیاسی در سالهای اخیر، بهبود یافته است و این اصل که امریکا از صهیونیست حمایت می‌کند و نیز یک موضع خصمانه در مقابل اعراب دارد، یکی از موارد مهم بوده و امیدوار است که موضع امریکا به‌زودی تغییر کند و دراین‌صورت، ارتباط دو کشور برقرار خواهد شد.» در پایان این مقاله، با اشاره به روابط نزدیک عراق با کشورهای عربی و عربستان و دریافت کمک‌های مالی هنگفت از آنان و انعقاد قرارداد مرزی با عربستان در سال قبل، آمده است: «همکاری بیشتر عراق با کشورهای عربی و طرف‌دار غرب، مانند مصر و عربستان و نیز رابطه با متحد دیگر امریکا یعنی اردن، نزدیک‌شدن این کشور به غرب مخصوصاً امریکا را آسان کرده است.»(2)
ضمیمه گزارش9: متن مصاحبه دکتر نوربخش درباره نرخ تورم
دکتر محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی، دربارة چگونگی به‌دست‌آوردن نرخ تورم در یک جامعه گفت:
«برای به‌دست‌آوردن نرخ تورم، معمولاً متوسط افزایش قیمت مجموعه‌ای از کالاهای ضروری مردم را که در بودجة خانوار تأثیر دارد، در نظر گرفتیم که هر کالا، براساس میزان اهمیتی که در بودجه خانوار دارد، ضریب مخصوصی را به خود اختصاص می‌دهد. به‌عنوان‌مثال، مسکن به‌لحاظ اهمیتش ممکن است در ارزیابی نرخ تورم، در درجة دوم قرار گیرد و مواد غذایی در درجة اول؛ بنابراین، نرخ تورم، ضرایب مختلف دارد. همچنین درمورد کالاهای خرده‌فروشی، ما 317 قلم کالا را در نظر گرفتیم که یک خانواده به‌طور متوسط مصرف می‌کند. ضمناً از 12 شهر بزرگ و 62 شهر کوچک نمونه‌گیری به عمل آوردیم و این روش بدان دلیل است که اگر ما بخواهیم فقط شاخص یک قلم کالاها را و به‌عنوان‌مثال سیگار که قیمت آن از 8 تومان به 40 تومان رسیده، منعکس کنیم، مطمئناً نرخ تورم به‌دست‌آمده نرخ تورم گویایی نیست؛ نرخ تورم درواقع باید منعکس‌کنندة تغییر همة کالاها باشد؛ آن هم براساس درجة اهمیت که در بودجة خانوار دارد. ...»
وی افزود: «نرخ تورم با سطح مطلق کالا فرق می‌کند. وقتی ما می‌گوییم نرخ تورم به‌عنوان‌مثال صفر شده است، این بدان معنا نیست که قیمت کالا کاهش پیدا کرده، بلکه بدین منظور است که اگر قرار بود قیمت کالایی فرضاً از 10 ریال تا پایان سال به 15 ریال برسد، ما توانسته‌ایم قیمت این کالا را تا پایان سال در همان سطح 10 ریال ثابت نگه داریم؛ یعنی آنچه در مسائل اقتصادی ازنظر مسئولان اقتصادی مهم است، این است که
1) پس از اتخاذ سیاست تعقیب متجاوز توسط ایران و باور عراق مبنی‌بر اصرار و تأکید ایران بر استیفای حقوق خود، این کشور ضمن تلاش برای نزدیک‌شدن به امریکا و کشورهای اروپای غربی، به اصلاح روابط خود با شوروی پرداخت که از آن جمله می‌توان به ایجاد فضای باز و آزاد برای فعالیت عناصر و جریانات متمایل به شوروی و کمونیست‌ها در عراق و حتی ارتش این کشور اشاره کرد.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 220، 4/8/1361، صص 11 تا 13، بن، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 3/8/1361.
سرعت رشد قیمت‌ها را در مرحلة اول کنترل کنند به‌طوری‌که قیمت کالا افزایش پیدا نکند؛ بنابراین، اگر شما نتوانید درابتدا سرعت افزایش قیمت را کنترل کنید، مطمئناً نمی‌توانید کاهش در قیمت آن کالا به وجود آورید. پس این نکته باید توجه شود وقتی صحبت از نرخ تورم به میان می‌آید و گفته می‌شود نرخ تورم کم شده، منظور این نیست که قیمت کالا کاهش یافته است، بلکه از سرعت افزایش قیمت آن جلوگیری به عمل آمده است و این خود قدم اول است. در سال گذشته، نرخ تورم در کشور 23 درصد بود و براساس آمار قبل از انقلاب در سال 1356، تورم تا 30 درصد هم رسید. وقتی در سال 1361 نرخ تورم به 6/15 درصد می‌رسد، ازنظر ما موفقیت‌آمیز است، چراکه ما در چنین شرایطی توانسته‌ایم کاری کنیم تا 317 قلم کالا از اول سال 1361، تا پایان سال 1361 به‌طورمتوسط بیش از 15 درصد قیمت آن افزایش پیدا نکند. حال اگر قیمت یک کالا - فرضاً زردچوبه - آن‌طورکه می‌گویند در بازار تا سیری 10 تومان هم رسیده، این امر به‌واسطة نابسامانی است که باید در رفع آن بکوشیم و نباید ما را به اشتباه وادارد که سطح این 317 قلم کالا بالا رفته است.
رئیس کل بانک مرکزی آن‌گاه با تشریح نرخ تورم در سایر کشورها و مقایسة آن با کشورمان گفت: «علت اینکه نرخ تورم کشورمان را با سایر کشورها مقایسه می‌کنیم به‌خاطر این نیست که بگوییم نرخ تورم در کشورهای دیگر هم بالاست و بخواهیم با این روش خودمان را گول بزنیم. این امر به‌خاطر روشن‌شدن این مطلب است تا کشورهایی که شرایط اقتصادیشان کاملاً شبیه ما است ببینیم نرخ تورم در اینگونه کشورها تا چه حد است. کشور مکزیک - [که] ازنظر اقتصادی، اقتصاد متکی به نفت دارد - کشوری است که در روز، 2/2 میلیون بشکه نفت صادر می‌کند. مکزیک ازنظر بازار سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه به‌واسطة سیاست درهای باز که اتخاذ کرده، توانسته سرمایه‌گذاری‌های زیادی را جذب مملکت کند. این امر باید درواقع مشوق تولید شود و قیمت‌ها را پایین آورد، ولی می‌بینیم که در این کشور، نرخ تورم بیش از 90 درصد است. بنابراین، ما توانسته‌ایم نرخ تورم در کشور را باتوجهبه مشکلات خاصی که از خارج بر ما تحمیل شده به یک‌چهارم نرخ تورم در مکزیک برسانیم.»
دکتر نوربخش در ادامه به ریشه‌یابی مشکلات اقتصادی کشور پرداخت و گفت:
«همان‌طورکه همه می‌دانیم، یکی از مهم‌ترین عوامل و درواقع محور اصلی اقتصاد کشورمان را نفت تشکیل می‌داده و هنوز هم اقتصاد ما وابسته به نفت و درآمد حاصل از آن است؛ درآمد ارزی حاصل از نفت بوده که معرف و تعیین‌کننده سایر فعالیت‌های اقتصادی کشور بوده است. اگر اهرم نفت به اندازة 10 متر بالا برود، سایر فعالیت‌های اقتصادی نیز 10 متر بالا خواهد رفت و چنانچه 20 متر بالا برود، فعالیت‌ها به همان نسبت، 20 متر بالا خواهد رفت. از سال 1354 تا سال 1358، یعنی یک سال بعد از انقلاب، قبل از اینکه حکومت به‌دست خط امام اداره شود، درآمد حاصل از فروش نفت، همیشه از 22 میلیارد دلار بیشتر بوده است (در سال 1354، 22 میلیارد دلار؛ سال 1355، 24 میلیارد دلار؛ سال 1356، 26 میلیارد دلار؛ سال 1357، 23 میلیارد دلار و سال 1358، 23 میلیارد دلار درآمد ارزی داشته‌ایم)، حال اینکه درآمد ارزی حاصل از فروش نفت در سال 1359 و 1360، به‌خصوص از زمان تشکیل دولت شهید رجایی، به یکباره نصف می‌شود و به 13 میلیارد دلار کاهش می‌یابد. همچنین ذخائر ارزی کشورمان در این سال بلوکه شده و ما منابع آزادی نداشتیم که دست خودمان بگیریم و مصارفمان را برطرف سازیم. در چنین شرایطی دولت مجبور شد تا به‌منظور حفظ استقلال مملکت، سیاست عدم ورود کالا را اتخاذ نماید و در درجة اول به تأمین اسلحه و مهمات بپردازد. به این خاطر از مهرماه سال 1360، درست یک سال بعد از جنگ، محدودیت شدیدی را در ورود کالا اعمال کرد، به‌طوری‌که برای مدت کوتاهی، گشایش هرنوع اعتباری متوقف شد. البته، این محدودیت از سال 1359 ادامه داشت و در سال 1360، به اوج خود رسید و چنانچه چنین سیاستی پیش گرفته نمی‌شد، دراثر فشار قدرت‌های خارجی، ذخائر ارزی مملکت سقوط می‌کرد. در سال 1360، دولت در درجة اول، اولویت را به ورود اسلحه و مهمات اختصاص داد، چراکه اگر تأمین اسلحه و مهمات را برای مقابله با دشمن تأمین نمی‌کرد، دیگر غذا برای ملت مطرح نمی‌شد. در وهلة بعد، کالاهای اساسی نظیر گندم، برنج، دارو و به‌طورکلی کالاهای راهبردی در اولویت قرار گرفتند. [در] سومین مرحله، تأمین مواد اولیة صنایع و بعد از آن کالاهای
مصرفی در نظر گرفته شد. پس به این دلیل بود که به‌عنوان‌مثال قیمت سیگار بالا رفت؛ برای اینکه ما نمی‌توانستیم در چنین شرایطی سیگار وارد کنیم. جایی که باید فرضاً یک دلار ارز بدهیم و یک فشنگ بخریم، منطقی نبود که آن یک دلار را بدهیم و یک نخ سیگار بخریم. ما باید در وهلة اول دفاع از خود و مملکت را در اولویت قرار دهیم و بعد به سایر احتیاجات روزمره بپردازیم و ما می‌دانیم که در اسلام وقتی سخن از دفاع پیش می‌آید، مسلمان حتی از جان خود هم باید بگذرد، چه برسد به احتیاجات عادی. بنابراین، من فکر می‌کنم مردم به ما حق می‌دهند تا ابتدا خط تدافعی خود را مستحکم کنیم. بنابراین، می‌بایست جلو ورود یخچال، گوشت، تلویزیون و به‌طورکلی مایحتاج ازاین‌قبیل را بگیریم. هیچ اشکالی نداشت که ما بیاییم و اینگونه کالاها را در بازار سرازیر کنیم، اما در آن موقع دیگر خط تدافعی مستحکم نمی‌توانستیم داشته باشیم.
در سال 1358، ورود کالا شرایط عادی داشت و محدودیتی دراین‌زمینه وجود نداشت، اما از سال 1359 و به‌خصوص سال 1360 و 1361 به‌علت جلوگیری از ورود کالا، میزان واردات به‌طور مشخص پایین آمد، به‌طوری‌که میزان ثبت سفارش - به‌عنوان‌مثال برای برنج و حبوبات - در سال 1359، سیر نزولی پیدا کرد و در سال 1360 نسبت به سال 1359، به‌طور متوسط حدود 61 درصد کمتر سفارش داده شد؛ محصولات غذایی حدود 48 درصد، محصولات معدنی 45 درصد، محصولات صنایع شیمیایی35 درصد، مواد پلاستیک مصنوعی 40 درصد، فلزات معمولی و آهن‌آلات 40 درصد کمتر وارد شد و به‌طورکلی، درمجموع، به‌طور متوسط، سال 1360 نسبت به سال 1359، حدود 32 درصد میزان ثبت سفارش کالا توسط بخش خصوصی کاهش یافت. بنابراین، در شرایط جنگی باتوجهبه مسائل اقتصادی خاص جامعه و آن وابستگی به خارج، مجبور بودیم اینگونه محدودیت‌ها را ایجاد کنیم تا خطراتی را که کل استقلال جامعة ما را تهدید می‌کرد، از بین برود.»
دکتر نوربخش رئیس کل بانک مرکزی، با اشاره به موفقیت‌های به‌دست‌آمده گفت:
«با اعمال چنین سیاستی، ما تا امروز توانسته‌ایم از سیر نزولی ذخائر ارزی کشورمان جلوگیری کنیم و درحال‌حاضر، ذخائر ما نه‌تنها درحال نزول نیست، بلکه سیر صعودی را طی می‌کند و باز توانسته‌ایم ذخائری را که از دست داده بودیم دوباره به دست آوریم و در سطح مطلوبی قرار دهیم به‌طوری‌که درحال‌حاضر در شرایطی هستیم که به‌راحتی می‌توانیم پیش‌بینی کنیم که تا پایان جنگ، هزینه‌های لازم جنگ را می‌توانیم تهیه کنیم و وقتی سخن از هزینه‌های جنگ به میان می‌آید، شامل کلیة هزینه‌های تسلیحاتی، مواد اولیه و کالاهای اساسی موردنیاز جامعه می‌باشد. این اقدامی بوده که ما انجام دادهایم و جلو سیر نزولی ذخائر خودمان را گرفته‌ایم. در کنار این امر مهم، باوجودی‌که می‌دانستیم با محدودیت ورود کالا، مطمئناً قیمت‌ها بالا خواهد رفت و نابسامانی ایجاد خواهد شد، سیاست‌هایی درزمینة کنترل قیمت اعمال کردیم و این سیاست‌ها نشان داد که تابه‌حال موفق بوده‌ایم.
درحال‌حاضر، ما مسائل و مشکلات را شناخته‌ایم و می‌دانیم به‌علت تنگناهای خاصی که در بازار کالا هست، یک‌سری شغل‌های کاذب ایجاد شده که این شغل‌های کاذب خودش تشدیدکنندة میزان تورم است و به‌عبارت‌دیگر تفاوت قیمت سیگار با نرخ رسمی و آنچه در بازار به فروش می‌رسد می‌تواند انگیزه‌ای باشد برای قشر بیکار که جذب شود و من‌باب‌مثال، سیگار [را] با نرخ 8 تومان خریداری [کند] و در بازار به نرخ 42 تومان به فروش برساند و مثلاً با فروختن سه پاکت سیگار، روزانه حدود 90 تومان عایدی داشته باشد و بدین‌طریق قیمت‌ها را تشدید کند. درحال‌حاضر، برنامة توزیع در دست طراحی است و دولت روی آن کار می‌کند، اما اینطور نیست که این موضوع را بشود یک‌شبه حل کرد؛ پس نیاز به ریشه‌یابی دارد و ریشه‌یابی باید انجام و موضوع شکافته شود تا ببینیم که چه‌کار باید بکنیم تا این انگیزه از بین برود. البته، یکی از راه‌حل‌ها در این است که این تفاوت قیمت را آنچنان کم کنیم که آن متقاضی کاذب، از بازار خارج شود که در آن صورت، قیمت کالا به سطح عادی برخواهد گشت و این امر مهم جزء برنامههای دولت است تا کالا را در مسیر خودش و در آن جریان توزیع عادی قرار دهد. این برنامه انشاءالله با مشخص‌شدن چهارچوب آن به‌زودی ازسوی نخست‌وزیر، اعلام خواهد شد. نکتة مهم این است که دولت در فکر این ناهنجاری‌هاست و با اتکا به منابع خودمان و کمک مردم - به‌خواست خدا - این ناهنجاری‌ها از بین خواهد رفت. البته، دولت با آن
دسته از سودجویان که نشسته و منتظرند تا ببینند در کجا ناهنجاری پیش می‌آید[که] آن را تشدید کنند و درآمد نامشروع کسب نمایند، مبارزه[خواهد کرد] و درصدد شناسایی آنها نیز خواهد بود.
درحال‌حاضر، با به‌دست‌آوردن هر دلار که از نفت عاید ما می‌شود، اگر سرمایه‌گذاری مؤثر نکنیم نسل 20 سال آینده ما را نفرین خواهند کرد، چراکه این نفت چیزی نیست که جایگزین شود و ما اگر از یک دلار حاصل از فروش نفت سرمایه‌گذاری مؤثر نکنیم که آن سرمایه‌گذاری ایجاد آن یک دلار را نکند، درواقع ثروت خود را از دست دادهایم و نسل آینده هیچ‌وقت ما را نخواهد بخشید. مصارف جنگی، مصارفی نیست که دائماً برای ما وجود داشته باشد. وقتی به مرحله‌ای رسیدیم که تثبیت[وضعیت] سیاسی و نظامی ما مسجل شد، مطمئناً آن هزینه‌ها صرف سرمایه‌گذاری خواهد شد تا تأمین درآمد نسل آتی را بنماید. البته، سیاست دولت هم بر این مبنا نیست که مردم را همیشه درحالت تنگنا و فشار قرار دهد. بنابراین، نیازهای اساسی مردم به‌نحو مطلوبی که رفاه مصرف‌کننده تأمین شود، ازسوی دولت فراهم خواهد آمد. منتها، این امر نیاز به زمان دارد که البته نه زمان دراز، بلکه انشاءالله با رفع مشکلات و نابسامانی‌ها که درحال‌حاضر مقدار زیادی از آن رفع شده، صورت خواهد گرفت.
وی اضافه کرد: کنترل و گذشتن از این بحران ارزی که سال گذشته ما را تهدید می‌کرد، خطر کمی هم نبود. تمام کشورهای خارجی نشسته بودند تا براساس پیش‌بینی‌های نوبری و بنی‌صدر ملعون ببینند ما در چه زمانی زنگ ورشکستگی را به صدا درخواهیم آورد. آنها مرتب در روزنامه‌های خارجی اعلام می‌کردند که ما تخت طاووس و یا چه‌ها را فروخته‌ایم، چون اصلاً برای آنها باورکردنی نبود باتوجهبه امکانات موجود و هزینه‌های جنگی و وابستگی‌های اقتصادی و نیازهای داخلی، ما چگونه داریم این جنگ را ادامه می‌دهیم و چگونه مردم به زندگی خود ادامه می‌دهند و این فقط به‌دلیل قبول محدودیت‌های موجود بود که مردم پذیرفتند و بدان عمل کردند و فعلاً به‌خواست خدا، شرایط در مسیر عادی افتاده که در وهلة اول گذشتن از این بحران را ما در سیستم بانکی حس می‌کنیم و در وهلة بعد، مردم این موضوع را در زندگی عادی خودشان حس خواهند کرد.»
دکتر نوربخش به عوامل تورم و تبعات روانی آن در جامعه اشاره کرد و گفت: «تورم به حالت مختلف بستگی دارد. که یکی از آنها حالت روانی جامعه است که اگر این حالت روانی از حالت ثبات خارج شود، تشدید مصرف می‌کند و چنانچه به جامعه آرامش داده شود، وضع به حالت عادی بازخواهد گشت.» وی افزود: در نیمة دوم سال 1361، ما امکان ورود کالای بیشتری را داریم، چراکه خیالمان ازنظر ذخائر ارزی راحت است و همان‌طورکه گفتم، ذخائر ارزی کشورمان به سطح مطلوب رسیده و ما باید به‌موازات این موضوع آن حالت روانی جامعه را نیز عادی کنیم.
درحال‌حاضر، بیش از 40 تا 50 کشتی در بنادر کشور در نوبت تخلیة کالا می‌باشند و این فقط مردم هستند که می‌بایست با مسئولان همراهی کنند تا مصرف کاذب از بین برود و به غیر‌از کمک مردم این امر مهم امکان‌پذیر نیست و نیز مردم ایثارگر و شهیدپرور ایران مطمئن باشند که دولت درصدد است کالاهای ضروری را بیشتر عرضه کند و جلو بازار سیاه و کمبود کالا گرفته شود.»(1)
1) مأخذ 4، ص2.
1
امروز وضعیت عمومی جبهه‌ها نسبتاً آرام و عادی است و تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن ادامه دارد. حجم آتش نیروهای خودی در جبهة مندلی، به‌دلیل تحرکات نیروهای عراقی، بیشتر از سایر مناطق است و همین موضوع میزان خسارت‌های ارتش عراق را در این منطقه افزایش داده است.(1)در مقابل، ارتش عراق شهر آبادان را همچون روزهای قبل، با آتش خمپاره هدف قرار داد که براثر آن 2 منزل مسکونی تخریب گردید؛ یک ساختمان دولتی در آتش سوخت و یک نفر از مردم آبادان مجروح شد.(2)یک نفر از نیروهای نظامی عراقی که اخیراً به ایران پناهنده شده است، اظهار کرد: چند روز قبل، ارتش عراق در آن‌سوی رودخانة اروند، بین نیروهای خود ماسک‌های ضدگازهای شیمیایی توزیع کرده که نشان‌دهندة آن است که احتمالاً نیروهای ارتش عراق در آینده، از گلوله‌های شیمیایی استفاده خواهند کرد(3)
2
در ادامة ناآرامی‌های مناطق کردنشین، افراد شورشی در شهرهای نقده، کامیاران، مهاباد، پسوه و پیرانشهر، در اقداماتی 8 نفر از نیروهای خودی را شهید و 9 نفر را مجروح کردند. اخبار رسیده از این مناطق حاکی است:
در محور نقده به اشنویه، نیروهای ژاندارمری هنگام جمع‌آوری پست‌های تأمین جاده، مورد حملة چته‌های حزب دمکرات قرار گرفتند که یک استوار و یک سرباز شهید شدند (4)و اسلحة آنان نیز به سرقت رفت.(5)
در محور "کوک دره - ماویانو" در منطقة کامیاران نیز یک خودرو نیسان در کمین نیروهای مسلح غیرقانونی افتاد که درنتیجه، 2 سرباز شهید شدند و خودرو آنان به آتش کشیده شد. مهاجمان یک تفنگ ژ3 و تعدادی فشنگ را به سرقت بردند.(6)در همین منطقه، در محور
1) روزنامة کیهان، 3/8/1361، ص13، باختران - خبرنگار کیهان.
2) روزنامة اطلاعات، 4/8/1361، ص14، اطلاعیه 1090 ستاد مشترک ارتش.
3) سند شماره 103948 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، بولتن شماره 169، تاریخ 3/8/1361، ص5، عراق، 2/8/1361؛ و - سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص43.
4) سند شماره 104802 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، شماره 171، تاریخ 8/8/1361، ص6؛ و - سند شماره 113105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه، به فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقه5، تاریخ 4/8/1361، ص1.
5) سند شماره 113124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه گزارش‌های اخبار داخلی دفتر نخست‌وزیری، گزارش شماره 67، تاریخ 15/8/1361، ص3.
6) مأخذ 3، بخش دوم، ص19.
سیویه - کامیاران نیز یک خودرو لندرور سپاه به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد. در این انفجار، 4 نفر شهید و 5 تن زخمی شدند.(1)
در محور مهاباد - سردشت، یک خودرو تویوتا، حامل تعدادی از نیروهای سپاه، هنگام بازگشت از پایگاه خلیفه، روی مین رفت. خودرو آسیب جدی دید و 4 نفر از نیروها مجروح و به بیمارستان منتقل شدند.(2)
در غرب پسوه، عده‌ای از عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی، شبانه به آبادی گردگشانه هجوم آوردند و همة وسایل موجود در شرکت تعاونی این روستا را به غارت بردند.(3)
در قریة گردباسک در جنوب پیرانشهر، 8 نفر از نیروهای مسلح غیرقانونی وارد روستا شدند و اهالی را با اسلحه تهدید کردند که در جاده‌ها مین‌گذاری کنند.(4)
1
درپی آزادسازی قسمت‌های وسیعی از مناطق استان آذربایجان غربی از سلطة نیروهای ضدانقلاب و شکسته‌شدن جو ارعاب و وحشت در این مناطق، مردم مسلمان کُرد به روستاهای خود بازمی‌گردند. روزنامة جمهوری اسلامی، امروز به نقل از یک مقام مطلع در فرمانداری سردشت، دراین‌باره نوشت: درپی آزادشدن بخش ربط و برقراری امنیت در آن، از سه روز قبل تاکنون، حدود 40 کامیون حامل مردم و اثاثیه و لوازم آنان که از مدت‌ها پیش به‌دلیل ظلم ضدانقلاب مجبور به مهاجرت شده بودند، به محل‌های مسکونی آزادشدة خود بازگشتند.(5)
2
پس از اجرای طرح‌های گوناگون امنیتی ازجمله طرح مالک و مستأجر(6)در تهران، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مجبور شد نیروهای خود را به شهرستان‌ها منتقل کند. درپی این انتقال، عملیات‌های تروریستی سازمان در تهران کاهش یافته است و اقدامات ایذایی افراد سازمان، به‌صورت پراکنده، در برخی شهرستان‌ها انجام می‌شود.
در 12 کیلومتری جادة اسالم - خلخال، نیروهای سپاه با عده‌ای از عوامل مسلح غیرقانونی درگیر شدند که طی آن، چند تن از آنان کشته و 2 نفر دستگیر شدند. در گزارش این درگیری
1) سند شماره 073256 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی کل، قرارگاه حمزه، 9/8/1361، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 270255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از طرح و برنامة عملیات منطقه7 (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی منطقه7، شماره27، تاریخ 12/8/1361، ص1؛ و - مأخذ 4، بخش دوم، گزارش منطقه7، تاریخ 2/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 350357 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 3/8/1361، سند تک‌برگی.
2) مأخذ 4، بخش اول؛ و - مأخذ 4، بخش دوم، ص2؛ و - مأخذ 5، ص2.
3) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، طرح و برنامه عملیات به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 205، تاریخ 11/8/1361، ص2.
4) سند شماره 350397 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه مقدم لشکر، محل ارومیه - پیرانشهر، شماره 55، 7/8/1361، سند تک‌برگی.
5) روزنامة جمهوری اسلامی، 2/8/1361، ص2، ارومیه، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
6) از اوایل مهرماه، برای شناسایی و احراز هویت مستأجران، طرح مالک و مستأجر در شهر تهران و سپس در سایر شهرها اجرا شد. طبق این طرح، مالکان باید هویت و عکس مستأجران ملک خود را در فرمی که در نظر گرفته شده بود، ثبت می‌کرده و به مکان‌هایی که دادستانی تعیین کرده بود، تحویل می‌دادند. این طرح که با هماهنگی دادستانی و سپاه پاسداران اجرا شد، بخشی از تحولات امنیتی را به سود جمهوری اسلامی ایران تغییر داد.
آمده است: «[حملة عوامل مسلح] هم‌زمان با عبور خودرو حجت‌الاسلام صادق خلخالی از جادة مذکور بوده است.»(1)
عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در تهران، یک نوجوان 15 سالة عضو بسیج مستضعفین را ربودند و پس از شکنجه، درحالیکه بیهوش شده بود، در حوالی پارک جنگلی شمیران‌نو رها کردند. پاسداران کمیته وی را پیدا کردند. مشابه این حادثه نیز قبلاً درمورد این نوجوان اتفاق افتاده بود.(2)
در رشت هم عناصر سازمان مجاهدین (منافقین)، در اقدامی مسلحانه، از بانک ملی جمعه‌بازار این شهر، 350 هزار ریال سرقت کردند. در این واقعه، یکی از مشتریان بانک مجروح شد.(3)
در بخش هندخالة هشتپر، عناصر این سازمان، پس از سرقت از بانک صادرات، از صحنه گریختند. که هنگام فرار، سه بار تصادف کردند؛ هر بار، با اسلحه، یک خودرو دیگر را سرقت و فرار کردند(4)
یکی از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق در شهر قزوین، قصد فروش یک اتومبیل را داشت که صاحب بنگاه متوجه تقلبی‌بودن شناسنامة وی می‌شود و به شهربانی خبر می‌دهد. شخص مذکور دستگیر می‌شود، ولی پس از انتقال به شهربانی، با خوردن قرص سیانور خودکشی می‌کند(5)
در گرگان، نیروهای سازمان مجاهدین خلق، به‌سمت یکی از افراد سپاه که درحال بررسی وضعیت خانه‌ای در چهارچوب طرح مالک و مستأجر بود، تیراندازی کردند که فرد پاسدار و یکی از عابران زخمی شدند.(6)
1
افزایش آمار دستگیرشدگان گروه‌های تروریستی، نشان می‌دهد که هشدارهای مسئولان کشور مؤثر بوده و اجرای طرح‌های اطلاعاتی، کارآمدی نیروهای امنیتی را افزایش داده است. گزارش‌های ارسالی دراین‌زمینه حاکی‌از این است که:
در 5 روز گذشته، 12 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در بخش‌های عملیاتی این سازمان فعالیت داشتند، در تهران دستگیر شدند. 3 عضو تیم ترور، ازجملة دستگیرشدگان‌اند. این سه تن، هرکدام مسئولیت انجام‌دادن چندین ترور را در شهرهای تهران، مشهد و قوچان به‌عهده داشتند.(7)
نیروهای سپاه پاسداران، 16 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در شهرهای مختلف (رشت 3 نفر،(8)نور 4 نفر،(9)شهرکرد 3 نفر،(10)اردستان 3 نفر(11)و بندر ترکمن 3 نفر)(12)دستگیر کردند. گزارش دیگری حاکی است، با تلاش 4ماهة نیروهای سپاه میبد و یزد، تشکیلات سازمان در این دو شهر متلاشی و تاکنون 25 نفر دراین‌باره دستگیر(13)شده‌اند.
1) مأخذ 4، بخش دوم، ص35.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 219، تاریخ 3/8/1361، ص11، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 2/8/1361.
3) مأخذ 4، بخش دوم، گزارش منطقه3، 2/8/1361، ص1؛ و - مأخذ 5، گزارش شماره 130، تاریخ 4/8/1361، ص1.
4) مأخذ 3، بخش دوم، ص13.
5) مأخذ 4، بخش دوم، گزارش منطقه یک، 2/8/1361، ص2.
6) مأخذ 4، بخش دوم، گزارش منطقه3، ص2.
7) سند شماره 103927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، شماره 169، تاریخ 3/8/1361، ص3.
8) سند شماره 113131 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه، به فرماندهی کل، آبان1361، گزارش منطقه3، تاریخ 2/8/1361، ص4.
9) همان، ص3.
10) سند شماره 073135 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر فرماندهی منطقه2 به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 2/8/1361، سند تک‌برگی.
11) مأخذ 19، گزارش منطقه2، 2/8/1361، ص2.
12) مأخذ 4، بخش دوم، گزارش منطقه 9، تاریخ 3/8/1361.
13) مأخذ 19، گزارش منطقه2، تاریخ 2/8/1361، ص1.
دو تن از اعضای حزب توده در شمال کشور(1)یک نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در شهرستان نور(2)و یک نفر از اعضای گروه اشرف دهقان در رشت دستگیر شدند.(3)
درپی اجرای اقدامات ویژة اطلاعاتی، بسیاری از عناصر تشکیلات گروه چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در اصفهان شناسایی و 45 نفر از آنان دستگیر شدند. در میان دستگیرشدگان، مسئول کمیتة ذوب‌آهن، مسئولان شاخه‌های کارگری، ادارات، دانش‌آموزی، دانشجویی و زنان و رابط اصفهان و شیراز حضور داشتند. پس از این اقدام، فردی به نام علی که مسئول امور شهرستان‌ها و عضو مرکزیت شاخة تهران این سازمان بود برای ترمیم تشکیلات سازمان وارد شهر اصفهان می‌شود که با هشیاری نیروهای اطلاعات سپاه، در محل قرار دستگیر می‌گردد. از دستگیرشدگان مقداری امکانات تسلیحاتی به دست آمد(4)
علاوه‌بر این افراد، 8 نفر از عناصر گروه مارکسیستی سهند نیز در اصفهان دستگیر شدند که چند نفر از آنان از اعضای مرکزیت این گروه در شهر اصفهان بودند(5)
1
یک نشریة داخلی سپاه، از موفقیت اجرای طرح مالک و مستأجر خبر داد و یادآور شد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای خنثی‌کردن این طرح و حفظ باقیماندة نیروهایش در داخل کشور، به‌ویژه در تهران، رهنمودهایی را به آنان داده است. این نشریه می‌نویسد: اجرای طرح مالک و مستأجر، ضربات سختی به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) زده و در رابطة نیروهای سازمان با یکدیگر، اختلال ایجاد کرده است. سازمان دراین‌باره به اعضا و هواداران خود هشدار داده است که ضمن حفظ جان خود، تدابیر و هشدارهای زیر را به‌کار ببندند:
افرادی که زنده مانده‌اند و مهم هستند، به‌سرعت به شهرستان‌هایی که طرح در آنها اجرا نمی‌شود، منتقل شوند. این افراد می‌توانند به نیروهای مستقر در جنگل‌های شمال نیز ملحق شوند.
هواداران یا اعضا می‌توانند با رعایت مسائل امنیتی، برای مدت محدودی به خانه‌های اقوام و خویشاوندان خود در شهرستان‌ها بروند.
اعضا و هواداران می‌توانند از برخی خانه‌ها که به اسم افراد معمولی ثبت شده است، به‌صورت موقت استفاده کنند.
در این نشریه، تحلیل رهبر سازمان مسعود رجوی، از دلایل شکست‌های سازمان در دستیابی به قدرت و نیز ناکامی در منازعات داخلی، نقل شده است: تحلیل ما دربارة وضعیت داخلی جامعة ایران اشتباه بود. تصور ما این بود که اقتصاد کشور درحال ورشکستگی است، ولی تصور ما غلط بود؛ نمی‌دانستیم که نیروهای اطلاعاتی و امنیتی حکومت چنین توانمندی و تسلطی دارند(6)
1) مأخذ 4، بخش دوم، گزارش منطقه9، تاریخ 3/8/1361.
2) سند شماره 104803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، شماره170، تاریخ 4/8/1361، ص1.
3) مأخذ 19.
4) مأخذ 19، گزارش منطقه2، 2/8/1361، ص1.
5) همان.
6) سند شماره 104716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، شماره 181، تاریخ 22/8/1361، صص 8 و 9.
1
محاکمة 2 تن از عوامل بمب‌گذاری در میدان امام خمینی - که قبل از انفجار کشف و خنثی شد - در دادگاه انقلاب ارتش آغاز شد. براساس گزارش روزنامة کیهان، در دادخواست متهمان آمده است:
در تاریخ 7/5/1361، مأموران آگاهی شهربانی جمهوری اسلامی ایران، در میدان امام خمینی، یکی از پرجمعیت‌ترین نقاط تهران، یک اتومبیل رنجرور را که 70 کیلو تی.ان.تی. در آن کار گذاشته شده بود، شناسایی، کشف و متهم ردیف یک را - که چاشنی‌های انفجاری را در زیر لباس‌های خود پنهان کرده بود - دستگیر کردند. م. ص. الف(1)اعتراف کرد ضمن تماس با ضدانقلابیون وابسته به حزب دمکرات کردستان، ماشین رنجرور سفیدرنگی را که 70 کیلو تی.ان.تی در آن جاسازی شده بود، تحویل گرفته است تا در میدان امام خمینی منفجر کند. همچنین قرار بوده است وی بعد از این انفجار، کامیون دیگری را که قبلاً به تهران آورده بود، در مقابل وزارت کشور منفجر و در قبال هر دو انفجار، 250 هزار تومان دریافت کند. وی، قبل از دو اقدام فوق، 30 هزار تومان
1) در منبع نام کامل این فرد درج شده است.
پیش‌پرداخت دریافت کرده بود. غ. ف،(1)متهم ردیف دوم نیز ضمن آگاهی از وجود مواد منفجره در رنجرور، در رساندن اتومبیل‌ها به تهران، با متهم ردیف اول همکاری کرده است. وی در قبال این کار مبلغی دریافت کرده بود؛ همچنین در برقراری تماس میان متهم ردیف یک با ضدانقلابیون حزب دمکرات و انتخاب خودروها نقش داشته است.(2)
مراتب بی‌درنگ با بی‌سیم به مأموران خنثی‌سازی بمب اطلاع داده شد و دقایقی بعد، مأموران در محل حاضر شدند و پس از بازرسی کامل اتومبیل، متوجه شدند مقدار زیادی مواد منفجرة (تی.ان.تی.) خمیری‌شکل در گلگیرهای عقب اتومبیل جاسازی شده است. مأموران خنثی‌سازی، بی‌درنگ وارد عملیات شدند و پس از خنثی‌کردن بمب، اتومبیل مزبور را به ادارة آگاهی انتقال دادند و معلوم شد که حدود 70 کیلو تی.ان.تی. در اتومبیل جاسازی شده است. هم‌زمان با خنثی‌کردن مواد منفجره، مأموران گشت ادارة آگاهی 2 مظنون را دستگیر کردند. (روزنامة اطلاعات، 1/8/1361، ص1.)
-(3)1
سفر نمایندگان کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی به تهران و بغداد و تأکید مسئولان ایران به مواضع و اصول خود به‌عنوان شروط پذیرش پایان جنگ، بازتاب‌های مختلف و متفاوتی در محافل و مجامع سیاسی داشت. درحالیکه مسئولان کشور ایران، پیشنهاد این کمیته را خالی از "راه‌حل‌های تازه" خواندند، کشورهای عربی حامی عراق، به انتقاد محتاطانه از برخورد ایران اکتفا کردند.
رئیسجمهور ایران، در مصاحبه‌ای دربارة بی‌حاصل بودن سفر این هیئت‌ها؛ نامة احمد سکوتوره به مقامات کشور و شرایط تهران برای پایان جنگ، مطالبی بیان کرد. آیت‌الله خامنه‌ای، با اشاره به سفر نمایندگان کمیتة حسن نیت به ایران، گفت: «نفوذ امریکا در رفت‌وآمدهای صلح جهت خاتمة جنگ مؤثر است و بخشی از این رفت‌وآمدها، به تحریک امریکا صورت می‌گیرد... [و دلیل] آن هراس پشتیبانان و حامیان عراق [از پیروزی نهایی ماست.] لذا می‌خواهند جنگ را به‌نحوی پایان دهند.»
آیت‌الله خامنه‌ای تصریح کرد: «بعضی از اعضای هیئت صلح، حسن نیت دارند و مایل‌اند جنگ به پایان برسد؛ ما نیز به تلاش‌های صادقانة آنها احترام می‌گذاریم، لیکن رفت‌وآمد این هیئت‌ها، بیش از آنکه تحت‌تأثیر حسن نیت و صادقانه باشد، تحت‌تأثیر نفوذ امریکا در منطقه است.»
رئیس شورای عالی دفاع، درمورد نامة پیشنهادی احمد سکوتوره گفت: «در این نامه پیشنهاداتی
1) در منبع نام کامل این فرد درج شده است.
2) روزنامة اطلاعات دربارة چگونگی کشف این اتومبیل نوشت: ساعت 19:30 روز پنجشنبه هفتم مرداد سال جاری، مأموران گشت ادارة آگاهی مرکز، به یک اتومبیل رنجرور سفیدرنگی که در میدان امام خمینی (جایی که در آن روز و آن ساعت مردم برای شرکت در دعای کمیل اجتماع کرده بودند) پارک شده بود، ظنین شدند. پس از تحقیقات و بررسی‌های لازم، معلوم شد اتومبیل مزبور، سرقتی است و تحقیقات بعدی مأموران نشان داد که در داخل آن مواد منفجره کار گذاشته شده است.
3) مأخذ 1، ص2.
برای خاتمة جنگ طرح‌شده بود که با شرایط و اصول اعلام‌شده ازسوی جمهوری اسلامی ایران برای خاتمة جنگ مغایرت داشت.» رئیسجمهور به پیشنهاد آتش‌بس در این نامه اشاره کرد و گفت:
«ما زمانی آتش‌بس را می‌پذیریم که شرایط اعلام‌شده ازسوی جمهوری اسلامی برای خاتمة جنگ مورد قبول واقع شود. همچنان که قبلاً گفته بودیم، ما از آتش‌بس بدون تأمین شرایط، خاطرة خوشی نداریم؛ جنگ‌های اعراب و دشمن صهیونیستی و آتش‌بس‌های آن برای ما تجربه‌ای [تلخ] است؛ زیرا دشمن همیشه تجاوز می‌کند و سپس خواستار آتش‌بس می‌شود. قبول آتش‌بس به این امید [صورت می‌پذیرد] که دشمن از سرزمین‌های اشغالی خارج [شود] و غرامت بپردازد، [اما] پس از قبول آتش‌بس، دشمن خاطرش آسوده می‌شود و این ما هستیم که بایستی برای تحقق شرایط خود به‌دنبال مجامع و هیئت‌های صلح بدویم.»
آیت‌الله خامنه‌ای تأکید کرد: «تا وقتی شرایط اعلام‌شده ازسوی جمهوری اسلامی برای خاتمة جنگ تأمین نشود، ما به جنگ ادامه خواهیم داد.»(1)
رئیسجمهور، همچنین در دیدار با سرهنگ کوچک‌زاده فرمانده ژاندارمری و جمعی از فرماندهان این نیرو، مذاکرات انجام‌شده با هیئت ویژة صلح سازمان کنفرانس اسلامی را چنین تشریح کرد:
«در این ملاقات، مشاهده شد که بعضی از شرکت‌کنندگان در این هیئت، مرعوب سیاست‌های متنفذانه امریکایی ولی با نام غیر‌امریکایی شده‌اند. ما تجربة شیرین حدود سه و نیم سال غلبه بر امریکا را برای آنها تشریح کردیم و گفتیم که ما درطول این مدت، مرتباً در سیاست‌های گوناگون بر امریکا پیروز می‌شویم. امریکا با محاصرة اقتصادی و تشویق صدام به تجاوز به مرزهای میهن اسلامیمان، امید داشت بعد از مدت کوتاهی، این نظام ساقط و انقلاب اسلامی خاموش شود؛ ولی ما هنوز باقی و قویتر از اول جنگ هستیم و این یک شکست بزرگ برای امریکاست.»
1) مأخذ 1، ص14.
رئیس شورای عالی دفاع افزود: «ما به آنها گفتیم که ازلحاظ سیاست خارجی، هم‌اکنون از همیشه قویتر[یم] و درطول شصت سال اخیر، در دنیا آبرومندتریم و امروز حتی دشمنان جمهوری اسلامی برای این نظام احترام و ارزش قائل‌اند.»(1)
حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در دیدار با فرمانده ژاندارمری، در واکنش به سفر کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی اظهار کرد: «اینها بارها آمده‌اند و رفته‌اند و هرگز مطلب تازه‌ای نداشته‌اند و فقط می‌آیند که بعداً بگویند ایران قبول نکرد و ما آن حرفی که دو سه ماهة اول جنگ، یعنی زمانی که اهواز و دزفول زیر گلوله بود و آبادان در محاصره قرار داشت، می‌گفتیم؛ اکنون نیز که توپ‌های ما پنجاه کیلومتری بغداد را در تیررس خود دارند، همان حرف‌ها را می‌زنیم و بر شرایط برحق خود پا می‌فشاریم.»(2)-(3)
هیئت‌دولت نیز در جلسة امروز خود، سفر هیئت اعزامی کنفرانس اسلامی و قطعنامة اخیر سازمان ملل را درمورد ضرورت پایان جنگ عراق و ایران بررسی کرد. مهندس میرحسین موسوی نخست‌وزیر ایران، در پایان این جلسه با اشاره به اینکه سازمان ملل قطعنامة اخیر را تصویب کرده است، گفت: «ما صلح را دوست داریم و برای اینکه صلح برقرار شود، باید متجاوز، مجازات شود. جایزه‌دادن به متجاوز صلح ایجاد نمی‌کند، بلکه تأییدی بر تجاوزگری‌های همة قدرت‌های استکباری است. جوسازی‌های بین‌المللی نمی‌تواند در ارادة ملت ما برای ادامة جنگ تا پیروزی اثر بگذارد.»
وی تبلیغات برخی رسانه‌های خارجی علیه جمهوری اسلامی و متهم‌کردن ایران به نپذیرفتن صلح را چنین تشریح کرد: «اینگونه تبلیغات نشان می‌دهد - برخی از این مدعیان صلح‌طلبی صدام، در تمهید حملة عراق به کشورمان مشارکت داشته‌اند و درنتیجه، سرنوشت خود را به‌هم پیوسته می‌بینند؛ لذا احساس می‌کنند ضربه به صدام، ضربه به تمام آنهاست و الا تا این حد از رژیمی سفاک که جنایات جنگی او در مناطق مسکونی و غیرنظامی روشن است، حمایت نمی‌کردند. این هیاهویی که رژیم عربستان علیه کشور ما ایجاد کرده، به‌خاطر وحشت از نداهای الله‌اکبر زوار ما در مکه و مدینه است. معنای این وحشت، این است که مرزهای رژیم غاصب صهیونیستی در لبنان متوقف نمی‌شود، بلکه تا عمق این کشور به جلو آمده، وگرنه رژیم عربستان باید از این شعارها استقبال کند.»(4)
1) مأخذ 1، ص14.
2) آقای هاشمی دراین‌باره در کتاب خاطرات خود نوشته است: «آیت‌الله خامنه‌ای نتیجة مذاکرات با میانجی‌های کنفرانس اسلامی را دربارة جنگ گفتند. معلوم شد که پیشنهاد تازه‌ای نداشتند و درنتیجه ما هم جواب رد دادیم. ایشان [آیت‌الله خامنه‌ای] در مصاحبه‌ای، میانجی‌ها را تحت‌تأثیر امریکا معرفی کردند که لابد به آنها برمی‌خورد.» (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران)، سال 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، ص288.)
3) مأخذ 1، ص2.
4) مأخذ 1، ص14.
علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجة ایران نیز در مصاحبه‌ای مطبوعاتی، ادعای عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی به مرزهای بین‌المللی را یک فریب خواند و گفت:
«عراق صدها کیلومتر از خاک ما را در اشغال دارد و اینکه اعلام داشته ما عقب‌نشینی کرده‌ایم، یک دروغ محض است و ما آن را تکذیب می‌کنیم. رژیم عراق مدعی است که به مرزهای بین‌المللی عقب‌نشینی کرده؛ البته مرزهای بین‌المللی از دید این رژیم، تفسیری است که حکومت صدام از مرزهایش می‌کند. آنها به مناطقی رفته‌اند که معتقدند متعلق به خودشان است؛ اما همة شواهد حاکی‌از آن است که قبل از تهاجم، تمام این مناطق، متعلق به ایران بوده و تجربة دو سال گذشته به ما نشان می‌دهد که راهی را که درپیش گرفته‌ایم، راهی منطقی است؛ یعنی رزمندگان ما، به رهبری امام و پشتیبانی توده‌های میلیونی، باید علیه متجاوزین عراقی اقدام کنند.» دکتر ولایتی افزود: «ما از اتخاذ چنین راهی هیچ زیانی ندیده‌ایم؛ بلکه برای ما ثابت شده که اصولی‌ترین راه همین است.» وی گفت: «اگر ما خودمان به فکر حقوقمان نباشیم، هیچ‌کس درپی حقوق ما نیست. ما بارها اعلام کرده‌ایم که هیچ‌گاه قصد مداخله در امور دیگران را نداریم. این عمل ما صرفاً یک کار دفاعی است و تا زمانی که کلیة حقوق ما تحقق پیدا نکند، این جنگ ادامه خواهد یافت. ما از همة هیئت‌های صلح استقبال می‌کنیم و فقط به صلح عادلانه تن خواهیم داد.»
ولایتی، همچنین دربارة اقدامات اخیر شورای امنیت که همة اعضایش، دربارة پایان جنگ تحمیلی اتفاق‌نظر دارند، گفت: «این جنگ در خاک ما است. ما برای اینکه تجاوز را از خودمان دفع کنیم، به اجازة هیچ قدرتی احتیاج نداریم. ملت مسلمان ایران خود را ملزم می‌داند که در مقابل هر تجاوزی بایستد و اگر این نوع تصمیم‌گیری‌ها می‌توانست احقاق حق کند، نمی‌بایست چیزی به نام اسرائیل در منطقه باشد. بنابراین، اینگونه اظهارنظرها هیچ چیز را نمی‌تواند حل کند.» وی درمورد سفر اولاف پالمه نخست‌وزیر سوئد و فرستادة ویژة دبیرکل سازمان ملل و احمد سکوتوره رئیسجمهور گینه برای میانجیگری در جنگ تحمیلی به ایران گفت: «هیئت‌های بین‌المللی می‌توانند برای میانجیگری به ایران بیایند؛ ما از آنان استقبال می‌کنیم و با کمال احترام، شرایط خودمان را به آنها خواهیم گفت.» ولایتی در پاسخ به این سؤال که تا چه حد خوش‌بین هستید، گفت: «باید صبر کرد و دید که چه خواهد شد.»(1)
برخلاف موضع انتقادی ایران دربارة پیشنهادهای کمیتة میانجیگری کنفرانس اسلامی، عراق از این پیشنهادها استقبال کرد و آن را با سیاست‌های این کشور مطابق دانست. خبرگزاری عراق، به نقل از عزت ابراهیم معاون شورای فرماندهی عراق، اعلام کرد: دولت عراق از پیشنهادهای جدید هیئت صلح اسلامی استقبال می کند. عزت ابراهیم این پیشنهادها را مشابه اصولی توصیف کرد که عراق قبل از آغاز درگیری و درحال‌حاضر، خواستار آن است. وی گفت: بغداد از ابتدا این طرح را تأیید کرده بود(2)
خبرگزاری فرانسه، مواضع عزت ابراهیم در ملاقات با هیئت صلح اعزامی کنفرانس اسلامی را چنین تشریح کرد: عزت ابراهیم معاون شورای فرماندهی انقلاب عراق، خطاب به هیئت کمیتة میانجی صلح اسلامی اظهار کرد که عراق همواره به‌طور فعال و صمیمی، با کمیتة اسلامی همکاری کرده است. در این گزارش که در منامه دریافت شد، آمده است: عزت ابراهیم، سپس تأکید کرد عراق موافقت اصولی خود را با پیشنهادهای طرح‌شده درپیام سکوتوره، اعلام کرده است. خبرگزاری عراق درمورد مفاد این پیشنهادها صریح صحبت نکرد. هیئت یادشده به ریاست مصطفی نیاس وزیر خارجة سنگال، بعدازظهر روز گذشته (شنبه) از تهران به بغداد وارد شد و پس از تسلیم پیام احمد سکوتوره رئیس کمیته برای صدام حسین به عزت ابراهیم، عازم جده شد(3)
عربستان سعودی نیز در اولین واکنش خود به مواضع ایران، با لحنی احتیاط‌آمیز، پذیرفتن پیشنهاد هیئت کنفرانس اسلامی را خواستة مسلمانان جهان خواند و مسئولیت عواقب نپذیرفتن این پیشنهاد را به‌عهدة ایران دانست. گزارشگر رادیو ریاض، پس از پخش خبری دراین‌باره آن را چنین تحلیل کرد: بار دیگر، مضمون خبرها حاکی‌از منفی‌بودن پاسخ ایران به تلاش‌های هیئت حسن نیت اسلامی و همکاری‌نکردن ایران با هیئت مزبور است. مسئولیت حکومت ایران، پذیرفتن تلاش‌های جهانی، به‌خصوص هیئت حسن نیت اسلامی برای خاتمه‌دادن به این
جنگ است. تحقق این امر، یکی از خواستههای یک میلیارد مسلمان جهان است(1)
دراین‌حال، گویندة رادیو مسقط، از اعمال تغییر در مفاد پیشنهادی هیئت حسن نیت و ادامة فعالیت این هیئت خبر داد: کمیسیون حسن‌نیت، در جلسة خود تصمیم گرفت تغییراتی درپیشنهادهای طرح صلح گذشتة خود بدهد. اعضای این کمیسیون که ریاست آن به‌عهدة احمد سکوتوره رئیس‌جمهوری گینه است، تصمیم گرفتند با پی‌گرفتن تلاش‌های خود تماس‌های جدیدی برمبنای رهنمود سکوتوره به دو کشور، برقرار کنند(2)
گزارشگر رادیو بی‌بی‌سی، در جمع‌بندی نتایج فعالیت این دورة هیئت حسن نیت کنفرانس اسلامی، گفت: به نظر می‌رسد سفر دوبارة اعضای هیئت حسن نیت اسلامی به تهران و بغداد، موفقیت‌آمیز نبوده است، زیرا پیشرفتی برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق به دست نیاورده‌اند. طبق گزارش‌ها، سکوتوره رئیسجمهور گینه و رئیس این هیئت گفته است تلاش‌های این هیئت به تعویق خواهد افتاد، زیرا تاکنون نتیجه‌ای نداده است. این هفتمین بار است که اعضای هیئت حسن نیت میانجی کنفرانس اسلامی صلح، از بغداد و تهران دیدن می‌کنند. از قول سکوتوره رئیسجمهور گینه و رئیس این هیئت نقل شده است که این آخرین کوشش خواهد بود. درحالیکه عراق به دعوت سازمان کنفرانس اسلامی پاسخ مثبت داد، اینها که خود را در موضوع جنگ مظلوم و محق می‌دانند، ابراز می‌کنند جنگ تا پذیرش کامل شرایط ایران ادامه خواهد داشت.(3)
خبرنگار رویتر نیز گزارش داد: هیئت صلح کنفرانس اسلامی، بعد از سفر یک‌روزه به تهران و بغداد، در اولین ساعات یکشنبه، به عربستان بازگشت و گزارش کار خود را به احمد سکوتوره تقدیم کرد. قرار است سکوتوره و حبیب شطی دبیرکل کنفرانس اسلامی، دربارة پیگیری فعالیت این کمیته تصمیم‌گیری کنند.(4)
1
حسین کاظم‌پور اردبیلی معاون امور بین‌الملل و اقتصاد وزارت خارجه، در گفتوگو با گزارشگر روزنامة کیهان، با استناد به آمار و ارقام، تحولات صورت‌گرفته در روابط تجارت خارجی ایران با دیگر کشورها، به‌خصوص امریکا، بلوک شرق و جهان سوم را تشریح کرد. وی گفت: با نگاهی مختصر به سابقة روابط بازرگانی درمی‌یابیم اقتصاد ایران قبل از انقلاب، یکی از اقمار اقتصاد امپریالیستی در جهان و وابسته به امریکا بود که برای تکاثر و توسعة منابع مادی و آن اقتصاد خاص به کار می‌رفته است. وی اضافه کرد: طبق آمار سال 1356، یعنی آخرین سال حاکمیت اقتصادی امریکا بر ایران، ارزش کالاهای وارداتی به کشور بالغ بر 170 میلیارد ریال بوده که بعد از آلمان غربی، دومین واردکنندة کالا بوده‌ایم. در سال 1357، که براثر جریانات انقلابی، بسیاری از صاحبان شرکت‌های امریکایی ایران را ترک کردند، این مقام تا درجة سوم تنزل و در سال 1358، واردات تا مرز 93 میلیارد ریال، یعنی نزدیک به 55 درصد کل واردات سال 1356، سقوط کرد و سرانجام، بعد
از قطع روابط ایران با امریکا، رقم واردات به صفر می‌رسد و درحال‌حاضر، هیچ نوع روابط پرداختی با امریکا وجود ندارد.
براساس آمار موجود، درصد واردات ایران از امریکا در سالهای 1356 به بعد، بدین شرح بوده است: در سال 1356، از کل واردات، 85 درصد آن از امریکا، اروپا و ژاپن تأمین شده است و از 15 درصد باقیمانده، 5/5 درصد از بلوک شرق و 5/9 درصد از جهان سوم بوده است. از 85 درصد واردات متعلق به غرب و بازار مشترک نیز 16 درصد به امریکا؛ 7/19 درصد به آلمان غربی؛ 5/15 درصد به ژاپن و و بقیه به سایر کشورهای بازار مشترک تعلق داشته است. در سال 1359، با کاهش حجم واردات، رقم 85 درصد غرب و بازار مشترک به 67 درصد سقوط کرد. به همین ترتیب، با ایجاد روابط جدید، سهم واردات از بلوک شرق از 5/5 درصد، به 4/14 درصد و کشورهای جهان سوم و اسلامی از 5/9 درصد، به 2/18 درصد افزایش یافته است. درواقع، این روند به ضرر دنیای غرب، کاهش و به نفع شرق و جهان سوم، افزایش یافته؛ بنابراین، می‌توان گفت تاحدودی در امر واردات، توزیع منطقی انجام‌شده که براثر آن، ضربه‌پذیری اقتصادی و سیاسی کم شده است. البته، درطول سالهای 1360 و 1361، حجم واردات به همین روال ادامه داشته و دارد و تا جایی که این تعادل را بتوان برقرار کرد، روابطمان با کشورهای جهان سوم را توسعه خواهیم داد.(1)
1
احمد کنعانی فرمانده نیروهای ایرانی در لبنان و سوریه، در مصاحبه با گزارشگر روزنامة کیهان، دربارة اقدامات سپاه در لبنان و همکاری مردم لبنان با این نهاد گفت: با عنایت خاص خداوند بزرگ و با تلاش همة برادران سپاه و بسیج، در این مدت که در لبنان هستیم، بسیاری از مسائل، گسترش یافته است. یکی از این مسائل نشر فرهنگ و تفکرات اسلامی در منطقه و شناساندن انقلاب اسلامی ایران به مردم است، طوری‌که بسیاری از مردم به سپاه رو آورده‌اند و با ما
1) روزنامة کیهان، 2/8/1361، ص2.
همکاری می‌کنند. می‌توانم بگویم دو کار مهم در این مدت انجام دادهایم. نخست، برگزاری دوره‌های آموزش نظامی که ملت مسلمان لبنان را برای مقابله و رویارویی علیه متجاوزین و به‌دست‌گرفتن حقوق برحق خود آماده کنیم؛ دوم، گسترش تبلیغات اسلامی و احیای فرهنگ اصیل اسلامی در این منطقه است. حجم کار به‌حدی زیاد است که انتظار آن را نداشتیم.(1)
1
ژنرال عبدالحلیم ابوغزاله وزیر دفاع مصر، در نشست مشترک نمایندگان پارلمان‌های مصر و سودان که در العریش برگزار شده بود، گفت که کمک نظامی مصر به حکومت عراق، درقالب تحویل تسلیحات و مهماتی به ارزش ده‌ها میلیون دلار، با هدف دفاع از امنیت خلیج‌فارس و نیز امنیت مصر و سودان انجام‌شده است(2)
2
خبرگزاری‌های خارجی، امروز خبری را مبنی‌بر پناهنده‌شدن یکی از دیپلمات‌های سفارت شوروی در تهران، به کشور انگلستان منتشر کردند. این فرد که گفته می‌شود معاون کنسولی سفارت شوروی بوده و درواقع، برای یک بخش ویژه در سازمان امنیت شوروی (ک.گ.ب.) فعالیت می‌کرد، اطلاعاتی را درمورد شبکه‌های جاسوسی روس‌ها در خاورمیانه و ایران، در اختیار مقامات انگلیسی قرار داده است.
خبرگزاری رویتر، به نقل از نشریة ساندی تایمز اعلام کرد: کوزیکچین ایران را در ژوئن (خرداد/تیر) ترک گفت و از آن زمان به بعد، مقامات انگلیس از اطلاعات وی برای ازهم‌پاشیدن شبکة جاسوسی شوروی در جهان و رساندن اطلاعات نادرست به روس‌ها بهره گرفتند. بنابر این گزارش، پس از پناهندگی وی به انگلیس، اطلاعاتی دربارة فعالیت کمونیست‌ها در ایران، به حکومت ایران داده شده که زمینه‌ساز تهاجم به دفتر حزب تودة طرف‌دار شوروی شده است.(3)
خبرگزاری آلمان نیز دراین‌باره گزارشی از لندن مخابره کرد که در بخشی از آن چنین آمده است: منابع آگاه در لندن، اظهار کردند با دراختیارگرفتن ولادیمیر اندرویچ کوزیکچین، سرویس مخفی بریتانیا موسوم به "ام.ای.6"، طعمة بزرگی نصیبش شده است. محافل دولتی گفتند این دیپلمات 35ساله، هم‌اکنون خارج از لندن، تحت کنترل و محافظت شدید قرار دارد. وی طرح درازمدت دولت شوروی مبنی‌بر کمک به حزب توده و نیز ایجاد هرج‌ومرج در ایران برای روی‌کارآوردن یک حکومت کمونیستی را افشا کرد. هنوز مشخص نیست کوزیچکین که همسرش را با خود به انگلستان نیاورده، چگونه توانسته است ایران را ترک کند. طبق گفتة ناظران سیاسی، از زمان فرار این دیپلمات، مقامات ایرانی، عده‌ای از رهبران کمونیست را که مخفی شده بودند، دستگیر کرده‌اند.(4)
گزارشگر خبرگزاری رویتر به نقل از نشریة دست راستی ساندی اکسپرس گفت: دیپلمات روسی اعترافات ویرانگر‌انه‌ای کرده و آن را در اختیار سرویس اطلاعاتی انگلیس قرار داده؛ ازجمله اینکه هویت صدها تن از مأموران "ک.گ.ب." در خاورمیانه و برخی را در انگلیس معلوم کرده و پرتوی تازه و مهیج بر مبارزه در دوران کرملین برای جانشینی لئونید برژنف رئیسجمهور بیمار شوروی افکنده است.(1)
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارشی، به نقل از یک روزنامه‌نگار انگلیسی که با مسئولان امنیتی این کشور تماس دارد، مدعی شده است: این دیپلمات روسی، نام افراد حزب توده را که با حکومت ایران مخالف‌اند و وی با آنها در تماس بوده، در اختیار مقامات انگلیس قرار داده است. آنها نیز فهرست این اسامی را تسلیم مسئولان ایران کرده‌اند و از آن هنگام تاکنون، اعضای این حزب که با دیپلمات شوروی در تماس بوده‌اند، ناپدید شده‌اند.(2)
در خاطرات روز 9 شهریور نیز آمده است: «دکتر ولایتی به منزل ما آمد [...] و خبر رفتن دو نفر را به پاکستان برای مذاکره داد.»
آقای هاشمی در روز 5 مهر نیز می‌نویسد: «عصر مهندس جواد [مادر شاهی] و حبیب که برای گرفتن اطلاعات از فردی مطلع به پاکستان رفته بودند، آمدند و مطالب جالب و مفیدی که از او گرفته‌اند - دربارة عملکرد ک.گ.ب. و حزب توده و سیاست آیندة شوروی در ایران - گزارش دادند.» (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران)، سال 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380 صص 232، 235 و 261)
-(3)1
در روزنامة کراسایاروسرا ارگان ارتش شوروی، از سیاست امریکا در جنگ ایران و عراق مبنی‌بر دستیابی به فرمانروایی نظامی بر منطقة خاورمیانه انتقاد شده است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در این روزنامه آمده است:
جنگ ایران و عراق برای پنتاگون بهانه‌ای بوده است برای ارسال یک ناوگان عظیم جنگی به خلیج‌فارس. سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در این جنگ، به‌دنبال زمینه‌سازی برای افزایش تضاد میان عراق و ایران و همچنین کشورهای عرب طرف‌دار دو طرف است. ادامة این جنگ، عراق و ایران را از مبارزه علیه امپریالیسم - در رأس آن امریکا - و سیاست تجاوزکارانة رژیم اشغالگر قدس باز می دارد.
در پایان این مطلب تأکید شده است: در این جنگ، عراق کمک‌های مالی فراوانی از کشورهای حوزة خلیج‌فارس و کمک نظامی از عربستان و مصر دریافت می‌کند که موجب برتری این کشور ازنظر هواپیما و تانک می‌شود.(4)
1) مأخذ 40، ص7، لندن - خبرگزاری رویتر، 3/8/1361.
2) آقای هاشمی رفسنجانی، در خاطرات 7 شهریور 1361 خود، به بازگشت آقای ولایتی از کنفرانس اسلامی اشاره می‌کند و می‌نویسد: «دکتر ولایتی خبری از وزیر خارجة پاکستان درخصوص جاسوس فراری شوروی که به انگلستان پناهنده شده، داد.»
3) مأخذ 40، ص7 و 8، لندن - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 3/8/1361.
4) مأخذ 13، ص14، مسکو - خبرگزاری فرانسه، 2/8/1361.
1
اخبار منتشرشده از داخل عراق، اوضاع این کشور را به‌ویژه در مناطق شمالی، ناآرام نشان می‌دهد. کوشش حکومت عراق برای عادی نشان‌دادن اوضاع، چندان موفقیتی نداشته است و اخبار رسیده، حاکی است که نارضایتی‌ها رو به افزایش است.
مجاهدین مسلمان عراقی، امروز به یک خودرو نظامی در محور اریت - سلیمانیه حمله کردند که براثر آن، 4 سرباز عراقی کشته شدند.(1)همچنین در حمله به مقر حزب بعث شاخة الفشار، 3 نفر از افراد این حزب کشته شدند.(2)
گزارشگر تلویزیون دمشق نیز به نقل از پناهندگان مبارز عراقی، اعلام کرد حکومت صدام در هفتة گذشته، در یک عملیات پاکسازی حزبی، 4 تن از وزیران سابق این کشور را اعدام کرده است. این منبع، اسامی این افراد را به شرح زیر اعلام کرد: سعدون قیدان، طه عبدالکریم، دکتر رضا ابراهیم حسین و عامر مرزوقی که به‌ترتیب وزیران سابق ترابری، نفت، بهداری و دارایی بودند.(3)
در این روز، همچنین 6 تن از مسلمانان عراقی، پس از عبور از ارتفاعات مقابل سردشت، خود را به نیروهای ایران معرفی و درخواست پناهندگی کردند(4)
1
کوشش‌های حسین خرازی فرمانده قرارگاه قائم برای کسب آمادگی‌های موردنیاز اجرای عملیات در منطقه عمومی عین‌خوش و ارتفاعات حمرین، به برگزاری جلسه ای دراین‌زمینه انجامید.(1)امروز در این جلسه که با حضور حسین خرازی فرمانده قرارگاه عملیاتی قائم و احمد کاظمی، مرتضی قربانی، ابوشهاب و مهدی زین‌الدین فرماندهان یگان‌های 8 نجف اشرف، 25 کربلا، 14 امام حسین(ع) و 17 علی بن‌ابیطالب(ع) از سپاه پاسداران تشکیل شد، حاضران از میزان آمادگی، استعداد و مانور یگان خود گزارش‌هایی دادند. گزارش فرماندهان، حاکی‌از آمادگی نسبی یگان‌ها برای اجرای عملیات بود.
ابوشهاب فرمانده تیپ14 امام حسین(ع)، اعلام کرد: استعداد یگان شامل 12 گردان است که 8 گردان پیاده و یک گردان ضد‌زره در شب اول در سه محور (هر محور 3 گردان) وارد عملیات می‌شوند و 3 گردان نیز در احتیاط می‌ماند. 2 گردان تانک (یک گردان از سپاه و یک گردان از ارتش) نیز در جناح چپ محدودة مأموریت تیپ - که جناح کلی عملیات نیز محسوب می‌شود - وارد عمل خواهند شد. همچنین تیپ84 خرم‌آباد، با
1) درباره وضعیت عمومی منطقه عین‌خوش - زبیدات، عوارض طبیعی، موقعیت جغرافیایی و... در ضمیمه این گزارش توضیحاتی داده شده است.
استعداد احتمالی یک گردان زرهی و یک گردان پیاده ادغامی، که به‌صورت مأموریت گروهان به گردان (یک گردان از سپاه و یک گروهان از ارتش) تشکیل شده است، در عملیات شرکت خواهد کرد.
مهدی زین‌الدین فرمانده تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) نیز در تشریح مانور، استعداد این تیپ را 8 گردان اعلام کرد که در قسمت‌هایی از مانور خود با تیپ1 از لشکر21 حمزه (با استعداد 3 گردان) در دو محور عمل خواهند کرد و از مجموع 8 گردان موجود، 6 گردان در تقدم یکم وارد عمل می‌شوند و 2 گردان نیز در احتیاط خواهند بود. وی درمورد چگونگی اجرای مأموریت یگان خود گفت: تیپ17 مأموریت دارد پس از تصرف ارتفاعات مرزی، یک کیلومتر در دشت پیشروی کند. مرتضی قربانی فرمانده تیپ25 کربلا هم با اعلام آمادگی این تیپ برای اجرای مانور در سه محور، استعداد تیپ را 8 گردان برشمرد. وی در ادامه گفت: در هر محور نیز با 5 قبضه تفنگ 106، از گردان‌های خط‌شکن حمایت خواهد شد.(1)
1) سند شماره 150/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه کربلا، عملیات محرم، (راوی: رضوانی)، 13/8/1361 تا 14/9/1361، صص 62 - 57؛ و - سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه کربلا، عملیات محرم، (راوی: رخصت‌طلب)، ص18.
نقشه
احمد کاظمی فرمانده تیپ8 نجف اشرف نیز با اعلام آمادگی یگان خود گفت: برای اجرای عملیات، 10 گردان در اختیار داریم که در سه محور وارد عمل می‌شوند. نکتة جالب‌توجه در خط حد یگان ما، هشیاری دشمن است که احتمالاً مشکلاتی را ایجاد خواهد کرد.
در پایان، حسین خرازی پس از جمع‌بندی گزارش نیروهای اطلاعات و فرماندهان یگان‌ها، اعلام کرد: میادین مین مقابل یگان‌ها، تاحدودی پاکسازی شده و مراحل شناسایی منطقه تقریباً تکمیل است و قرارگاه حدود 80 تا 90 درصد، آمادة اجرای عملیات است. ضمن آنکه با آغاز عملیات، احتیاط‌های محلی هر تیپ باید، با اجازة قرارگاه، وارد عمل شوند(1)
1
تبادل‌آتش میان دو طرف درگیر در جنگ؛ تجاوز هواپیماهای بمب‌افکن عراق به مناطق مسکونی و پناهندگی تعدادی عراقی به ایران، ازجمله اخبار روزانه جنگ است که به‌طورمعمول تکرار می‌شود.
امروز، تبادل‌آتش در مناطق عملیاتی، با تمرکز بیشتر در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(2)و در دو طرف اروندرود(3)ادامه داشت و موجب واردآمدن خساراتی به نیروهای دو طرف شد. در ایلام هواپیماهای عراقی ساعت 11:40، سه منطقه از شهر را بمباران کردند که عده ای مجروح شدند و چندین ساختمان نیز تخریب شد(4)
در سه روز اخیر، 5 نفر از مردم عراق، ازجمله یک زن، با معرفی خود به مأموران یکی از شهرهای مرزی آذربایجان غربی، تقاضای پناهندگی کردند(5)
2
نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) متشکل از نیروهای سپاه، بسیج و پیش‌مرگان کرد مسلمان، ساعت 6 صبح امروز، عملیاتی را با نام "یا حسین(ع)" و با هدف بازگشایی محور مریوان - سقز (منطقه چناره) آغاز کردند.
در این عملیات که تا ساعت 5 بعدازظهر به طول انجامید، ارتفاعات شیلر، روستای سرخان و 22 کیلومتر از محور مزبور پاکسازی شد و تعدادی از چته‌های کومه‌له کشته شدند که جسد 6 تن از آنان، ازجمله یکی از سران حزب کومه‌له که مسئول عملیات مریوان بود، به دست نیروهای خودی افتاد.(6)
همچنین در پایان این عملیات، 6 قبضه اسلحه کلاشینکف، یک قبضه تفنگ قناسه،(7)یک قبضه آر.پی.جی7، یک قبضه خمپاره‌انداز60 میلی‌متری، تعداد زیادی نارنجک و تی.ان.تی، چند مین ضدتانک و ضدنفر و... به غنیمت گرفته شد. در این عملیات، 3 نفر از نیروهای خودی شهید و 12 نفر مجروح شدند.(8)
1) مأخذ 1، بخش اول، ص63.
2) روزنامه اطلاعات، 4/8/1361، ص14، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
3) همان.
4) سند شماره 17605 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به دفتر سیاسی، شماره 135، تاریخ 22/8/1361، ص3.
5) مأخذ 3.
6) روزنامه جمهوری اسلامی، 4/8/1361، ص2، و - سند شماره 113124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه گزارش‌های اخبار داخلی، دفتر نخست‌وزیری، گزارش شماره 67، تاریخ 15/8/1361، ص1.
7) تفنگی است با برد و دقت بالا که معمولاً تک‌تیراندازها از آن برای شکار نیز استفاده می‌کنند.
8) مأخذ 5، ص2؛ و - سند شماره 270255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از طرح و برنامه عملیات منطقه 7 (اطلاعات عملیات) به فرماندهی منطقه7، شماره 27، تاریخ 12/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 17435 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی، ستاد مرکزی سپاه طرح و برنامه عملیات (اطلاعات عملیات)، شماره 42، تاریخ 10/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 341355 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار محترم استان کردستان، 8/8/1361.
1
امروز گروه‌های مسلح غیر قانونی، در مناطق مختلف شمال‌غرب ایران تحرکاتی داشتند که افزون بر آسیب‌رساندن به برخی امکانات نیروهای خودی، 2 نفر را شهید، 5 نفر را زخمی و یک نفر را اسیر کردند.
2 نفر از افراد ضدانقلاب نیز با اسلحه‌های خود، تسلیم نیروهای سپاه شدند.
در منطقه مرزی قطور در آذربایجان غربی، تعدادی از عناصر نیروهای مسلح غیرقانونی که درصدد نزدیک‌شدن به پایگاه حفاظتی پل قطور(1)بودند، با اقدام هوشمندانة نیروهای ژاندارمری، غافلگیر شدند. در این درگیری، یکی از مهاجمان کشته شد و بقیه گریختند(2)
یک دستگاه خودرو گاز96 ارتش در 18 کیلومتری شمال کامیاران، حوالی تخت زنگی، به دست نیروهای مسلح غیر قانونی که کمین کرده بودند، افتاد. راننده خودرو که یک استوار بود، به شهادت رسید و همراه وی که سرگرد فرمانده آتشبار جمعی لشکر21 حمزه مأمور به لشکر28 کردستان بود، اسیر و خودرو آنان نیز به آتش کشیده شد.(3)
یک خودرو گاز متعلق به ژاندارمری، در اطراف پایگاه "هورسین" در شمال‌غربی ارومیه با مین برخورد کرد و 4 سرنشین آن مجروح شدند.(4)
براثر انفجار یک مین دیگر در حوالی پاسگاه "کوله‌زاغه" در حوالی سقز، یک درجه‌دار ژاندارمری به شهادت رسید(5)
تعدادی از عناصر مسلح غیرقانونی به پاسگاه پلیس راه‌آهن سلماس، که نیروهای ژاندارمری و جوانمردان کرد در آن مستقر بودند، تیراندازی کردند که یکی از جوانمردان مجروح شد.(6)
در سه‌راهی جاده پیرانشهر - قلعة ماراویک نیز یک مین اسرائیلی، یک مین ضدتانک روسی تله‌گذاری‌شده، یک مین امریکایی و یک بمب دستی کشف و خنثی شد.(7)
تعدادی از عناصر حزب دمکرات کردستان به نیروهای تأمین جاده اشنویه - نقده حمله کردند. با واکنش مناسب و به‌موقع نیروهای تأمین، پس از مدتی درگیری، حمله ضدانقلاب خنثی شد. در این درگیری هیچ‌یک از نیروهای خودی آسیبی ندید(8)
یک نفر از اعضای حزب دمکرات همراه با اسلحه و مقادیری مهمات خود را به نیروهای سپاه در سنندج معرفی و تقاضای امان‌نامه کرد(9)
2
درپی افزایش تدابیر امنیتی نیروهای ایران در تهران و سایر شهرستان‌ها، اقدامات تروریستی گروه‌ها و سازمان‌های مخالف کاهش یافته و در مقابل، تعدادی از اعضای فعال آنها دستگیر یا کشته شدند. محاکمه افراد دستگیرشده نیز سیر قانونی خود را طی می‌کند.
1) این پایگاه، حفاظت از پل راهبردی راه‌آهن مرزی ایران و ترکیه را برعهده دارد.
2) سند شماره 73238 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای عملیاتی، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 8/8/1361، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 113105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 5، تاریخ 8/8/1361، ص4؛ و - سند شماره 103821 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، نشریه شماره172، تاریخ 9/8/1361، ص1.
3) سند شماره079299 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 24/8/1361؛ و - سند شماره 104801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، واحد معاونت اطلاعات سپاه پاسداران، شماره 186، تاریخ 27/8/1361، ص3.
4) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص29؛ و - مأخذ 7، بخش دوم، ص3.
5) مأخذ 11، بخش اول، ص17.
6) مأخذ 11، بخش اول، ص23.
7) مأخذ 9، بخش دوم، ص1.
8) مأخذ 9، بخش دوم، ص1؛ و - سند شماره 350328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت (فرماندهی) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا (فرماندهی)، 8/8/1361.
9) مأخذ 3، ص2، سنندج، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
مطابق گزارش‌ها، 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه تهرانپارس، به‌سمت چند تن از نیروهای سپاه تیراندازی کردند که براثر آن 2 نفر مجروح شدند(1)
نیروهای کمیته انقلاب اسلامی مستقر در ترمینال غرب تهران، یکی از افراد رده‌بالای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی و دستگیر کردند.(2)
نیروهای سپاه رشت، درپی اجرای عملیات کمین یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را محاصره کردند. در این محاصره، یک عضو فعال منافقین پس از درگیری با نیروهای سپاه زخمی و دستگیر شد. از این منزل یک قبضه کلت، تعدادی نارنجک، مهمات و تعدادی اسناد و مدارک درون‌گروهی سازمان به دست آمد.(3)
پس از شناسایی یک خانه تیمی گروه کمونیستی طوفان در شهر رشت، دو نفر از اعضای این گروه دستگیر شدند(4)
درپی اجرای طرح مالک و مستأجر در محله سازمان آب شهر گرگان، یک خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شناسایی شد. به‌محض خارج‌شدن یکی از اعضای سازمان از این خانه، بین وی و نیروهای سپاه درگیری ایجاد شد که به زخمی‌شدن یکی از نیروهای سپاه و یک عابر انجامید. فرد مذکور به میان مردم عادی گریخت و به‌دلیل پرهیز نیروهای سپاه از شلیک به مردم، موفق به فرار شد(5)
نیروهای سپاه سمنان، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که از قبل شناسایی و متواری شده بود، دستگیر کردند.(6)
امروز از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، یک نفر در شیراز،(7)یک نفر در رامسر(8)و 2 نفر در بندر ترکمن(9)شناسایی و دستگیر شدند. در بندر انزلی نیز 3 نفر از اعضای این سازمان دستگیر شدند که یک نفر از آنان هنگام دستگیری با خوردن سیانور خودکشی کرد.(10)
به گزارش امروز روزنامه جمهوری اسلامی، دادگاه انقلاب اسلامی قزوین، حکم 3 نفر از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که در فاز نظامی اقدامی انجام نداده بودند، بدین قرار اعلام کرد: نفر اول، یک سال حبس قطعی و چهار سال حبس تعلیقی با احتساب ایام بازداشت؛ نفر دوم، دو سال حبس قطعی و نفر سوم، شش ماه حبس قطعی و دو ماه حبس تعلیقی.(11)
1
درپی دستگیری‌های گستردة افراد و اعضای وابسته به گروه‌های مخالف و پس از کشف اسناد بسیاری از روابط درون‌تشکیلاتی آنان، ازجمله نفوذ افراد این گروه‌ها در نهادها و سازمان‌های دولتی، این افراد احساس خطر کرده، به کار خود در ارگان‌های دولتی پایان می‌دهند.
به گزارش رادیو امریکا، م. الف(12)کاردار ایران در سنگال و چهار کشور افریقایی دیگر، به
1) مأخذ 11، بخش اول، ص12.
2) مأخذ 11، بخش اول، ص5.
3) سند شماره 73161 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 به فرماندهی مرکز، 3/8/1361، ص3.
4) سند شماره 73252 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای سیاسی - تأمینی منطقه 3، از ستاد منطقه 3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، شماره 557، تاریخ 9/8/1361، ص1.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 221، تاریخ 5/8/1361، ص7، گرگان - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 4/8/1361.
6) مأخذ 9، بخش دوم، ص3.
7) سند شماره 58055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه 9 اطلاعات به سپاه پاسداران مرکز (اطلاعات)، 11/8/1361.
8) مأخذ 20.
9) مأخذ 20.
10) مأخذ 20.
11) روزنامه جمهوری اسلامی، 3/8/1361، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/8/1361، ص13.
12) در سند نام کامل این فرد آمده است.
نشانه اعتراض و مخالفت با دولت جمهوری اسلامی ایران، امروز از مقام خود کناره گرفت و از دولت سوئد تقاضای پناهندگی کرد. وی چند روز پیش، از سنگال به استکلهم رفت.(1)گفتنی است نامبرده پس از ورود به سوئد، با انتشار اطلاعیه ای، ضمن اعلام پیوستن خود به شورای ملی مقاومت، از دولت سوئد تقاضای پناهندگی کرد.(2)
1
تأکید بر داشتن ارتش مردمی و وحدت مردم با ارتش، مهم‌ترین موضوعات سخنرانی نخست‌وزیر، در مراسم فارغ‌التحصیلی نهمین دورة دانشکدة پلیس بود. وی گفت: «انقلاب اسلامی و همه خیزش‌های انقلابی در جهان اسلام، براثر خون پاک حضرت سیدالشهدا(ع) است.» وی افزود: «در رژیم‌هایی که ما اکنون در اکثر کشورهای جهان می‌شناسیم، عملاً توده مردم و قدرت حاکمه در دو سمت جدا از هم هستند. نیروهای نظامی و انتظامی در این کشورها، بازوی قدرت حاکمه در استثمار مردم هستند، اما شما برادران امروز در خدمت ملتی هستید که با نام خدا و براساس اسلام، قیام کرد و بر علیه تمام ضد‌ارزش‌های سرازیرشده از جهان فاسد شورید و به فرهنگ اصیل خود تکیه کرد. امروز خدمت به این مردم افتخار است و در این جامعه است که خدمت به مردم در هر لباسی و جایی، اعم از جبهه‌ها، کارخانه‌ها، ادارات و غیره، عبادت محسوب می‌شود.» نخست‌وزیر در ادامه افزود: «امروز ملت ما قوای مسلح را جزئی از پیکرة خود می‌داند و شما را مجریان خواست‌ها و آرمان‌هایش می‌داند و این در جهان استثنا است، ولی انشاءالله استثنا نخواهد ماند، چون اگر می‌خواست فقط در کشور ما باقی بماند، اینقدر ابرقدرت‌ها و نوکرانش از شعارهای ما هراس نداشتند.»
وی با اشاره به موفقیت‌های نظامی نیروهای خودی در جبهه‌ها گفت: «اگر نیروهای ما هر روز پیروزی تازه ای به دست می‌آورند، به‌خاطر توازن سلاح‌های مادی نیست، زیرا هر روز حمایت‌ها و سلاح‌های تازه ای ازطرف ابرقدرت‌ها و کشورهای مرتجع منطقه به دشمن ما می‌رسد و مرتجعین منطقه اعلام می‌کنند برای آنها نیروی نظامی می‌فرستند، اما به‌رغم همه اینها، ما قدمی به عقب برنداشته‌ایم، بلکه هر روز به پیروزی‌های تازه‌ای دست یافته‌ایم و این به‌خاطر نیروی ایمان ماست.»(3)
2
بازتاب نتایج سفر هیئت حسن نیت کنفرانس اسلامی، به‌ویژه پافشاری ایران به حفظ مواضع اعلام‌شدة قبلی خود درمورد "شرایط پذیرش صلح" همچنان در کانون اخبار خارجی مربوط به جنگ قرار دارد.
خبرنگار اعزامی رویتر به جدة عربستان، اعلام کرد، طبق بیانیة کمیتة صلح سازمان کنفرانس اسلامی که ریاست آن به‌عهده احمد سکوتوره رئیسجمهور گینه است، مذاکره با پیشرفت‌هایی همراه بوده است و تماس‌ها با دو طرف متخاصم ادامه خواهد داشت(4)درحالیکه دیروز، در روزنامه عکاظ چاپ عربستان، به نقل از سکوتوره اعلام شده بود، این کمیته در کوشش‌های خود برای خاتمه‌دادن به جنگ 25 ماهة عراق و ایران، به بن‌بست رسیده است و قادر به ادامه اقدامات میانجیگرانة بی‌حاصل
نیست و شکست این اقدامات، خاتمه غم‌انگیز و اسف‌باری برای این کمیته در برداشت.(1)
دراین‌میان، عربستان بیش از سایر کشورها، به مواضع ایران واکنش نشان داد و به موضعگیری سیاسی علیه ایران پرداخت. گوینده رادیو دولتی عربستان، موضعگیری کشورش دراین‌زمینه را چنین تشریح کرد: «درست است که کمیسیون حسن نیت کنفرانس اسلامی تلاش می‌کند تا به جنگ عراق و ایران خاتمه دهد و درست است که تلاش‌های این کنفرانس در آینده ادامه خواهد داشت، ولی نشانه مثبتی برای ترک مخاصمه و فیصله‌دادن اوضاع وخیم جبهه‌های جنگ، به‌ویژه پس از اینکه خبرگزاری‌ها اظهارات غیرمسئولانة مقامات رژیم ایران را گزارش دادند، در دست نیست.»
گزارشگر رادیو بی‌بی‌سی نیز در تشریح موضع ایران درمورد صلح، بر گفته‌های حبیب شطی دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی دربارة «بررسی پیشنهادهای جدید برای هماهنگ‌کردن خواستههای دولت ایران و عراق با طرح سازمان مبنی‌بر برقراری صلح» تأکید کرد و ضمن اعلام رضایت هیئت صلح کنفرانس از پیشرفت صلح، گفت:
«عراق اکنون ازنظر نظامی در موضع دفاعی قرار دارد و مدتی است که درپی‌یافتن راهی برای خاتمه جنگ بوده است و شاید می‌توان گفت که دولت عراق نسبت به اقدامات و پیشنهادات حسن نیت عکس‌العمل مثبت نشان داده است. اما درعین‌حال اظهارات توأم با خوش‌بینی هیئت مزبور پس از کوشش‌های اخیرش میان ایران و عراق، با سخنان رهبران ایران بسیار متناقض به نظر می‌آید. آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور ایران، گفته است که هیئت حسن نیت کنفرانس اسلامی هیچ گونه پیشنهاد جدیدی را مطرح نکرده و طرح پیشنهادی این هیئت شرایط و خواستههای ایران را برآورده نمی‌کند و تا زمانی که به شرایط مزبور عمل نشود، صلح برقرار نخواهد شد. [...] دولت ایران می‌گوید چنانچه در مذاکرات شرایط ایران [پرداخت غرامت مالی و تنبیه متجاوز] برآورده نشود، درحقیقت، در این جنگ به متجاوز پاداش داده شده است. [درواقع از] اظهارات رهبران ایران پیداست که دولت ایران قصد دارد با توسل به نیروی نظامی، اختلاف خود را با عراق حل کند.»(2)
1
گزارشگر خبرگزاری آسوشیتدپرس، از کپنهاک و به نقل از کاردار سفارت عراق در دانمارک گفت: عراق درصدد به‌کارگرفتن سلاح جدیدی علیه نیروهای ایرانی است که می‌تواند حدود صد هزار تن را نابود کند. صالح علی فتح کاردار سفارت عراق، در تلویزیون دانمارک گفت: ما خواستار بخشش و عفو جهانیان هستیم.
فتح از پرداختن به جزئیات سلاح مذکور خودداری کرد و فقط به این موضوع اشاره کرد که این سلاح، در شمار سلاح‌های تحریم‌شده در قوانین بین‌المللی نیست و گفت: این سلاح نه هسته ای است و نه گاز مرگ‌آور؛ فقط علیه هدف‌های نظامی به کار گرفته می‌شود و می‌تواند بین 60 تا 100 هزار نفر را نابود کند. سلاح پیشرفته ای است که از شرق و غرب تهیه شده و در قوانین بین‌المللی تحریم نشده است. دنیا در چند روز آینده، شاهد تولید این سلاح خواهد بود.(3)
1
صدام حسین در دیدار از یکی از دبیرستان‌های شهر تکریت عراق، بدون اشاره به آغاز تجاوز ارتش عراق به ایران آن را به عوامل بیرونی نسبت داد و تأکید کرد که انتظار اشغال سریع بخش‌هایی از ایران برآورده نشده است. وی عراق را کشوری ضدصهیونیست نامید و مدعی شد ایران از منابع صهیونیستی اسلحه، تجهیزات و اطلاعات نظامی دریافت می‌کند.
صدام حسین در این دیدار گفت: «طرف‌های ذی‌ربط سعی کردند جنگ عراق و ایران برای این مدت [دو سال] به درازا بکشد. آنها می‌خواهند نقشه سیاسی را به‌نحوی ترسیم کنند که منافع آنها در درازمدت تضمین شود و به نتایج معینی در نقشه اجتماعی دسترسی پیدا کنند. [...] هنگامی که جنگ‌های نظامی پس از جنگ دوم جهانی را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم که جنگ عراق و ایران طولانی‌ترین جنگ میان دو دولت و دو ارتش نظامی در منطقه خلیج[فارس] میان دو کشور خلیجی می‌باشد.»
وی اضافه کرد: «چرا هرگاه میان دو کشور جنگی به وقوع می‌پیوندد، آنها فوراً به آن توجه و آتش آن را به‌سرعت خاموش می‌کنند، ولی سعی دارند آتش جنگ را در این طرف و یا آن طرف شعله‌ور سازند. [...] صهیونیسم، عراق را خطری علیه خود می‌داند، لذا ایران را به تجهیزات و اسلحه و معلومات و اطلاعات مجهز می‌سازد و این امر یا به‌نحو مستقیم به‌همان‌گونه که اغلب مقامات صهیونیستی اعتراف کرده‌اند و یا به‌نحو غیرمستقیم، مانند اینکه یک تبعه فرانسه، هند، فلسطینی یا پاکستانی می‌آید و به آنها می‌گوید من دوست انقلاب اسلامی هستم و اطلاعاتی درباره عراقی‌ها دارم که می‌خواهم در اختیار شما قرار دهم صورت می‌گیرد و یا این شخص به آنها می‌گوید که من کارشناس مسائل جنگی و دوست انقلاب اسلامی از این طرف هستم و اطلاعات را در اختیار آنها قرار می‌دهد.»(1)
در روزنامه فرانکفورت الگمانیه، مقاله ای دربارة سیاست عراق در مقابل رژیم اشغالگر قدس چاپ شده است که نویسنده آن معتقد است عراق بیش از آنکه واقعاً با اسرائیل دشمنی داشته باشد، از تبلیغات علیه این کشور بهرة سیاسی برده است. در این مقاله آمده است: باوجود سخنان تند مقامات بغداد درمورد اسرائیل و جنگ اعراب و اسرائیل، عراق، دراصل، همیشه ناظر وقایع بوده و هیچ‌گاه وارد عمل نشده است. این کشور هیچ مرز مشترکی با اسرائیل ندارد؛ درنتیجه، رودررو با اسرائیل نیست و پس از شروع جنگ عراق و ایران، توجه سیاسی و نظامی حکام بغداد به اختلاف اعراب و اسرائیل کمتر شده است(2)
2
هم‌زمان با بررسی اعتبارنامه سفیران کشورهای گوناگون در سازمان ملل - که هر سال طبق روش مرسوم این سازمان انجام می‌شود - رجایی‌خراسانی سفیر ایران در سازمان ملل، خواستار تعلیق عضویت هیئت نمایندگی رژیم صهیونیستی در این سازمان شد. وی در نطقی که به همین منظور در مجمع عمومی سازمان ملل ایراد کرد، این روز را برای سازمان ملل متحد، سرنوشت‌ساز خواند. رجایی خراسانی، با انتقاد از همراهی‌نکردن برخی کشورهای عربی با ایران در این اقدام، زمان
حاضر را باتوجهبه جنایت رژیم جنایتگر قدس در کشتار مردم فلسطین در اردوگاه صبرا و شتیلا و انزوای این رژیم در مجامع بین‌المللی و افکار عمومی جهان، بهترین موقعیت برای رد اعتبارنامة نمایندة رژیم صهیونیستی در سازمان ملل دانست. وی همچنین تهدیدات امریکا مبنی‌بر قطع کمک‌های مالی به سازمان ملل درصورت اخراج رژیم صهیونیستی از این سازمان را یک بلوف سیاسی خواند. وی اعلام کرد که حتی درصورت قطع کمک‌های دولت امریکا، ایران و چند کشور عربی این توانایی را دارند که آسیب‌های واردشده به سازمان ملل را جبران کنند. رجایی‌خراسانی در پایان سخنرانی، به جمع‌بندی نظرهای خود درباره دلایل مخالفت با اعتبارنامه نماینده رژیم اشغالگر قدس پرداخت.(1)-(2)
از سوی دیگر، روزگذشته جعفر نمیری رئیسجمهور سودان، در پایان سفر خود به مصر، ضمن مصاحبه ای با اخراج رژیم صهیونیستی از سازمان ملل مخالفت کرد. وی در توجیه مخالفت خود گفت: «باقی‌ماندن اسرائیل در این سازمان بین‌المللی، به ما فرصت خواهد داد که کشور یهود را بیشازپیش در افکار عمومی جهان در انزوا قرار داده و از جنبه سیاسی شکست شدیدی به آن وارد کنیم. [...] امریکا ممکن است اسرائیل را تحت تأثیر قرار دهد؛ به‌شرط آنکه فشار شدیدی به آن وارد کند.»
گزارشگر خبرگزاری فرانسه، ضمن اعلام این خبر گفت: نمیری با انجام مذاکرات بین کشورهای عربی و اسرائیل موافقت کرده و گفته است: «اعراب برای دست‌یافتن به صلح و امنیت در منطقه و تأسیس یک کشور مستقل فلسطینی و بازپس گرفتن سرزمین‌های اشغالی، باید راه مذاکره و دیپلماسی را پیش گیرند.»(3)
در گزارش همین خبرگزاری آمده است که جورج شولتز وزیرخارجة امریکا، 10 روز پیش به سازمان ملل اطلاع داده است که اگر اسرائیل از مجمع عمومی سازمان ملل اخراج شود، امریکا کمک مالی خود را به این سازمان، تا وقتی که دولت اسرائیل دوباره کرسی خود را به دست نیاورد، قطع خواهد کرد.(4)
1
امروز پنج فروند کشتی باری ایران که از بندر امام خمینی عزیمت کرده بودند، در بندر خالد (بندر امیرنشین شارجه متعلق به امارات عربی متحده) لنگر انداختند.
گزارشگر خبرگزاری فرانسه، این اتفاق را نشانة عادی‌شدن روابط امارات متحدة عربی و ایران خواند و افزود: جواد انصاری سرکنسول ایران، در مصاحبه ای مطبوعاتی که روی عرشه یکی از این کشتی‌ها انجام شد، اعلام کرد، کشتی‌های ایرانی با آزادی کامل میان بندر امام خمینی و بنادر خلیج‌فارس تردد می‌کنند؛ این در حالی است که سفیر ایران (اولین سفیر اکرودیته جمهوری اسلامی ایران در امارات متحده عربی) این هفته شروع به کار کرد. در این گزارش همچنین آمده است کنسول ایران در دوبی تأکید کرد که این سخنان، نشان‌دهندة شکست کوشش‌های صدام در جلوگیری از حرکت کشتی‌های ایرانی از بندر امام خمینی(ره) است. به گفته جواد انصاری، این پنج کشتی باری ایرانی، پس از بارگیری، عازم هامبورگ، استرالیا و خاور دور هستند.(1)
درباره همین موضوع و نیز تأثیر جنگ بر فعالیت‌های تجاری و تاحدودی سیاست خارجی امارات متحده عربی، در گزارش مندرج در نشریه تایمز مالی چاپ لندن، آمده است: امارات متحده عربی کوشیده است در جریان درگیری دو کشور ایران و عراق، تاحدامکان، بی‌طرفی خود را حفظ کند؛ برای مثال امارات متحده عربی، در مقابل فشار عراق به حمایت بیشتر از بغداد، مقاومت و حتی پیشنهاد میانجیگری در این میانه را نیز مطرح کرد. نویسنده، با ظاهری دانستن حمایت امارات متحده از عراق، اضافه می‌کند که دراین‌مورد، کار چندانی نیز از عراق ساخته نیست. باوجود کمک‌های مالی پنهان و آشکار امارات متحده عربی به بغداد، روابط امارات متحده عربی با ایران چندان بد نیست، زیرا مسئولان امارات متحده از اینکه می‌بینند سیاست ایران دربرابر کشورهای کوچک حوزه خلیج‌فارس به‌مراتب محتاطانه‌تر از تبلیغاتی است که دراین‌زمینه می‌کند، احساس آسودگی خیال می‌کنند. نویسنده مقاله، به نقل از یک دیپلمات می‌نویسد: امارات متحده عربی همیشه از همسایگان بزرگ خود، چه عراق و چه ایران، بیمناک بوده است. او اشاره می‌کند که اوضاع دوبی، به‌سبب کاهش صادرات کالاهای خارجی به ایران، به‌شدت صدمه دیده است(2)
2
گوینده رادیو امریکا، به نقل از مقامات امور دفاعی این کشور، اعلام کرد ایالات متحده دست‌اندرکار تشکیل نیروهای ضربتی تازه ای است که برای حمایت و حفاظت از منافع امریکا در خاورمیانه، منطقه شاخ افریقا و نواحی اطراف حوزه خلیج‌فارس سازماندهی شده است. به گفته مقامات امور دفاعی، این نیروی ضربتی، ازنظر تشکیلاتی همانند نیروهای امریکایی مستقر
در اروپا و خاور دور خواهد بود. تشکیل نیروی ضربتی جدید امریکا، نتیجه پیگیری پیشنهاد پرزیدنت کارتر، مبنی‌بر استقرار نیروهای واکنش سریع در حوزه خلیج‌فارس، در پاسخ به بحران گروگان‌گیری کارمندان سفارت امریکا در تهران است. کارشناسان نظامی، اظهار می‌کنند که این نیرو، از واحدهای زمینی، دریایی و هوایی و تفنگ‌دار دریایی تشکیل و با هدف مقابله سریع در همه بحران‌ها در سراسر خاورمیانه طراحی شده است. نیروی جدید ضربتی امریکا، درحال‌حاضر، حدود 230 هزار نفر را در اختیار دارد(1)در نشریه تایم، چاپ اروپا نیز مقاله ای با عنوان "تمایل اعراب به همکاری دورادور با امریکا" چاپ شده که در آن، ضمن بررسی ضرورت تشکیل این نیرو باتوجهبه اهمیت خلیج‌فارس و وجود بحران‌های منطقه مانند جنگ ایران و عراق، حضور شوروی در افغانستان، افزایش موج بنیادگرایی اسلامی و... واکنش کشورهای عرب خلیج‌فارس در مواجهه با این تصمیم - که تأثیرات اجتناب‌ناپذیری بر مسائل داخلی این کشورها خواهد داشت - بررسی شده است.(2)-(3)
1
کمال حسن علی وزیر خارجه مصر، در مصاحبه ای با روزنامة لبنانی النهار، ضمن اعلام حمایت از مواضع عراق در مقابل ایران، گفت: مواضع ما از اول روشن بوده و ما در آغاز این جنگ، خواستار پایان‌یافتن آن بین دو کشور اسلامی بودیم، ولی پس از دگرگونی‌های اخیر در جبهه‌ها که درنتیجه عراق درمعرض تهدید قرار گرفت، ما پشتیبانی نظامی خود را با ارسال مهمات و سلاح به عراق آغاز کردیم و این امر تا پایان جنگ ادامه خواهد داشت تا عراق بتواند از اراضی خود دفاع کند(4)
جعفر نمیری رئیسجمهور سودان نیز درباره حمایت کشورش از عراق گفت: نیروهای داوطلب سودان که به عراق فرستاده خواهند شد، در نبرد علیه نیروهای ایرانی، از شیوه چریکی استفاده خواهند کرد. گوینده رادیو اسرائیل، با اعلام این خبر افزود: پرزیدنت نمیری گفته است که نیروهای سودانی اعزام‌شده به عراق، شامل پیاده‌نظام و واحدهای زرهی خواهند بود و پشت خطوط دفاعی ایران، به عملیات چریکی خواهند پرداخت.(5)
در خبر رادیو ریاض نیز درباره گفته‌های معاون رئیسجمهور یمن شمالی در حمایت از عراق، آمده است: قاضی عبدالکریم العرشی طی نطقی، بار دیگر حمایت همه‌جانبة کشور متبوع خود را از ملت عراق مورد تأکید قرار داد و حکام تهران را به اجابت تلاش‌های صلح‌آمیز جهت پایان‌دادن به جنگ و تعقل جهت برقراری صلح در منطقه دعوت کرد(6)
1) مأخذ 28، صص 16 و 17، رادیو امریکا، 3/8/1361.
2) بخش‌های اصلی این مقاله در ضمیمه این گزارش آمده است.
3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 260، تاریخ 18/8/1361، صص 33 - 27، نشریه تایم، چاپ اروپا، 25 اکتبر 1982 (3/8/1361).
4) مأخذ 33.
5) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 3/8/1361، ص17، رادیو اسرائیل.
6) مأخذ 21، ص36، بخش عربی رادیو ریاض، 4/8/1361.
ضمیمه گزارش32: وضعیت عمومی، عوارض طبیعی و موقعیت جغرافیایی منطقه عملیاتی محرم
منطقه عملیاتی محرم، منطقه ای کوهستانی است که در جنوب‌شرقی دهلران و در غرب عین‌خوش قرار دارد. ویژگی مهم این منطقه، وجود ارتفاعات حمرین است که خط مرزی قراردادی ایران و عراق، قبل از تجاوز این کشور به ایران بود. بلندترین قله آن به ارتفاع 400 متر و تپه 298، داخل خاک ایران قرار دارد.
تپه 175، در خاک عراق واقع شده و بر محور ارتباطی مهم عین‌خوش - چم‌سری - شرهانی - زبیدات مشرف است. اهمیت این رشته ارتفاعات، بدین سبب است که میدان دید و تیر وسیع و پردامنه روی مناطق داخل خاک ایران و عراق را فراهم می‌کند.
یکی دیگر از عوارض طبیعی منطقه، رودخانه‌های فصلی چیخواب، دویرج و میمه است که هنگام طغیان آب، گاه ارتفاع آن به 10 برابر معمول (به‌طورمعمول حدود 30 سانتی‌متر است) می‌رسد. منطقه کلی عملیات، در حوزه مأموریت سپاه چهارم عراق قرار داشت و اجرای پدافند از منطقه عملیاتی محرم، به‌عهده لشکر10 زرهی عراق بود. هدف این عملیات، تصرف تمام ارتفاعات سرکوب منطقه و قرارگرفتن در موضع برتر راهکنشی، با راندن دشمن به دشت باز بود.(1)
ضمیمه گزارش42: متن سخنرانی آقای رجایی خراسانی و بازتاب آن در نشریه لوموند
گزیده ای از سخنان آقای رجایی خراسانی، نماینده ایران در سازمان ملل به شرح زیر است:
«آقای رئیس، امروز یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین روزهای تاریخ سازمان ملل متحد است. امروز برای نخستین بار قرار است اقدام شجاعانه و بزرگی که پس از 35 سال انتظارش را داشتیم، صورت بگیرد. امروز قرار است که سازمان ملل علیه ستم و خودکامگی و تجاوز بایستد. البته ما خبر داریم که سازش‌کاری‌ها زیاد است و مشکلات نیز فراوان؛ به الگوهای دیپلماتیک نیز کاملاً آشنا هستیم، می‌دانیم که بعضی بهانه می‌آورند که باید با پایتخت‌های کشورهای خود مشورت کنند. اینها به‌جای خود محفوظ؛ آنچه مسلم است این است که امروز سازمان ملل، امتحان نهایی خود را می‌گذراند و هرکس آنچه که در چنته دارد، در طبق اخلاص ارائه خواهد داد. آقای رئیس، نمایندگی من در موارد عدیده ای در این اجلاس و در دیگر اجلاس‌های سازمان ملل متحد، موضع خود را در قبال مسئله اعتبارنامه اسرائیل اعلام کرده است. متأسفیم که کشورهای اسلامی، امسال نتوانستند بر موضع واحدی در قبال این مسئله اتفاق کنند و درنتیجه، برخی از نمایندگان انتظار دارند که سال بعد شرایط بهتری برای برخورد با این مسئله فراهم شود. ایشان تصمیم گرفتند که طی نامه ای مخالفت خود را با استوارنامه اسرائیل اعلام کنند؛ ما نیز این نامه را امضا کردیم، ولی ما دلیلی برای موکول‌کردن این مسئله به سال بعد نداریم. در روزهای اخیر، ما گفت‌وگوهایی درمورد به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل توسط برخی از کشورهای عربی هم شنیده‌ایم؛ هرچند که این گفتوگوها هنوز تحقق پیدا نکرده، ولی چنان به نظر می‌رسد که اگر این طرز تفکر ادامه یابد، شناسایی اسرائیل به‌وسیله برخی از کشورهای عربی چندان دور هم نباشد. هم‌اکنون یکی از کشورهای عربی به شناسایی اسرائیل تن در داده است. فقط زمان لازم است که اوضاع به همین منوال ادامه یابد و برخی دیگر از کشورهای عربی هم به پیروی از این کشور، اسرائیل را به رسمیت بشناسند. بنابراین سال آینده ممکن است حتی طرح مسئله اعتبارنامه اسرائیل، اصولاً موضوعیت خود را از دست داده باشد. بنابراین، ما اجازه نمی‌دهیم که چنین وضعی پیش بیاید و تمام کسانی که به حقوق غیرقابل انتزاع فلسطینیان اعتقاد دارند، باید با تمام امکانات خود علیه هر اقدامی که این حق را زیر پا بگذارد، مبارزه کنند. حتی اگر اینگونه اقدامات به‌وسیلة برخی از کشورهای اسلامی هم صورت بگیرد، هیچ‌کس نباید مجاز باشد که آرمان فلسطین را خفه کند.
متأسفانه برخی از کشورها توپ توخالی امریکا را مبنی‌بر خروج از سازمان ملل، خیلی جدی گرفته‌اند؛ ما معتقد نیستیم که امریکا این تهدید را عملی خواهد کرد. گیریم که بکند، بیمی از تهدیدهای امریکا نداریم. فقط چند کشور اسلامی قادرند که کسر بودجة ناشی از خروج امریکا از سازمان ملل متحد را تأمین کنند. ما به‌نوبة خود آماده‌ایم بخشی را دراین‌مورد بپردازیم و حتی حاضریم بیش از بخش خود بپردازیم. من طبق دستور دولتم، موظفم که آمادگی دولت خود را برای تأمین این کسر بودجه اعلام کنم و از دیگر کشورهای اسلامی بخواهم که از مشارکت در این برنامه مضایقه نکنند. فردا صبح طی نامه ای رسماً از برادران مسلمان خود خواهم خواست که نظر دولت خود را در اجرای این مهم رسماً بیان نمایند و خوشحالم که نماینده لیبی هم‌اکنون آمادگی کشور خود را برای کمک به بودجه سازمان اعلام کرده است. ما می‌دانیم که برخی، مشکلاتی را مطرح می‌کنند و بهانه‌هایی را ایراد می‌کنند. برخی حتماً معتقدند که باید با
1) محمد درودیان، سیری در جنگ ایران و عراق، (از خرمشهر تا فاو)، جلد دوم، تهران: ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ چهارم، اسفند 1375، ص43.
حکومت مرکزی خود مشورت کنند. البته این مشکلات وجود دارد؛ کسب تکلیف از دولت مرکزی هم حرفی درست است، ولی گمان نمی‌کنم که اجرای احکام قرآنی برای نمایندگان محترم کشورهای اسلامی، نیازی به کسب تکلیف داشته باشد. اما درمورد اعتبارنامه اسرائیل می‌خواهم توجه حضار محترم را به نکاتی چند، که همه می‌دانید، جلب کنم که به قرار زیر است:
تحریریه نشریه لوموند در سرمقاله این هفته خود، با اشاره به این تصمیم ایران، سابقه تاریخی اینگونه اقدامات و موضع کشورهای امریکا و فرانسه را بررسی و امکان عملی‌شدن این تصمیم را تحلیل کرد. به نوشته لوموند، آقای رجایی‌خراسانی نماینده ایران در سازمان ملل متحد خواهان لغو همه اختیارات هیئت نمایندگی اسرائیل در سازمان ملل شد. وی با این عمل، تاحدودی احساسات و هیجان همگان را برانگیخت. لغو اختیارات یک هیئت نمایندگی فقط یک بار و آن هم در سال 1976 در سازمان ملل انجام شده است. در این تاریخ، همه اختیارات هیئت افریقای جنوبی لغو گردید و از آن هنگام تاکنون دولت پرتوریا فاقد نماینده در شورای عمومی سازمان ملل می‌باشد. ولی اسرائیل را به‌هیچ‌وجه نباید با افریقای جنوبی مقایسه کرد. درحال‌حاضر، امریکا تصمیم گرفته است که از اسرائیل عملاً و ازطریق قانونی حمایت کند؛ به همین دلیل نیز راهی که برای حل مشکل فلسطین برگزیده است، با آنچه که بگین در نظر دارد کاملاً متفاوت می‌باشد.
از سوی دیگر، دولت فرانسه نیز بی‌آنکه قصد داشته باشد موضع شدیدی نظیر واشنگتن اتخاذ کند، با این موضوع جدی‌تر برخورد کرد. فرانسه دو جنبة گوناگون را مد نظر قرارداد: اول آنکه سازمان ملل باید جنبه جهانی خود را بدون درنظرگرفتن شایستگی‌ها یا بی‌کفایتی‌های اعضا حفظ کند و دوم اینکه امروز برای بیرون‌راندن اسرائیل از سازمان ملل به‌هیچ‌وجه مناسب نیست، زیرا از اعراب میانه‌رو گرفته تا ریگان همه معتقدند که یک ائتلاف می‌تواند اسرائیل را متقاعد کند که فقط ازطریق اعطای امتیازات دو جانبه مشکلات خاورمیانه حل خواهد شد. به این ترتیب، می‌توان گفت که برخلاف تصور برخی از بنیان گذاران سازمان ملل، این سازمان به‌هیچ‌وجه یک حربة مؤثر برای برقراری صلح و احترام به حقوق‌بشر محسوب نمی‌شود. درعین‌حال، به‌رغم آنچه دشمنان می‌گویند، سازمان ملل هنوز هم محل تلاقی افکار گوناگون می‌باشد. ضمن اینکه گاه‌وبی‌گاه از به خون آغشته‌شدن بسیاری از منازعات جلوگیری می‌کند(2)
ضمیمه گزارش44: مقاله نشریه تایم درباره واکنش کشورهای عربی درخصوص تشکیل نیروی واکنش سریع امریکا
بخش‌هایی از مطلب نشریه تایم که واکنش‌های کشورهای عربی را درباره تشکیل نیروی واکنش سریع امریکا منعکس کرده بدین شرح است:
کشورهای حوزه خلیج‌فارس می‌دانند که فقط امریکاست که می‌تواند از اقدامات تهاجمی بزرگ جلوگیری کند، اما امریکا همیشه پشتیبان اصلی اسرائیل و مایه رنجش‌خاطر بسیاری از کشورها بوده است. رهبران
کشورهای حوزه خلیج(فارس) بیم آن دارند که تصمیم مناخیم بگین نخست‌وزیر اسرائیل مبنی‌بر ایجاد کرانه باختری دست‌کم به همان اندازه خطرهای رادیکالیسم عرب، بنیادگرایی اسلامی، و ماجراجویی شوروی، منطقه را به آشوب بکشاند؛ به همین دلیل، آنها امریکا را جزئی از مشکل خود می‌دانند نه راه‌حل آن. بنابراین، مشکلی که به وجود می‌آید این است که حتی غرب‌گراترین رهبران منطقه از داشتن همکاری نزدیک و آشکار با امریکا و پیروی از سیاست‌های این کشور - که منظور از آن حفظ امنیت خودشان می‌باشد - اکراه دارند.
امریکا به‌منظور دفاع از خلیج(فارس)، نیروی ضربت مشترک واکنش سریع را تشکیل داد. در نیروی واکنش سریع که در سال 1980 - بعد از انقلاب ایران و حمله شوروی به افغانستان - تشکیل شد، واحدهایی از نیروی زمینی، هوایی، دریایی و تفنگ‌داران دریایی شرکت دارند. دستور عمل این نیرو عبارت است از تضمین جریان پیوسته نفت؛ جلوگیری از تهاجمات خارجی از (آسیای جنوب‌غرب و خلیج‌فارس) و کمک به کشورهای منطقه به‌منظور مقاومت دربرابر تهاجم.
کشورهایی که قرار است تحت حمایت نیروی واکنش سریع قرار گیرند، خواهان آن هستند که این نیرو ازنظرشان - اما نه از فکرشان - به دور باشد. هنگامی که ایالات متحده می‌کوشد مانورهای آموزشی خود را در منطقه افزایش دهد، با موانع سیاسی و دیپلماتیک مواجه می‌شود.
قسمتی از این مشکل این است که ایالات متحده از اداره مانورهای نظامی به‌آرامی، بدون خدشه‌دارکردن احساسات اعراب میانه‌رو و خنثی‌کردن بازتاب‌ها ناتوان است. در مدت اجرای عملیات ستاره درخشان در سال گذشته، تعداد 4500 تن از افراد نیروی واکنش سریع با بوق و کرنای بسیار و نمایش بسیار چشمگیر بمباران اهدافی در صحرا به‌وسیله جت‌های ب52، وارد مصر شدند. امسال، هنگامی که پنتاگون طرح‌ریزی مانور تازه ای با اسم رمز "ببر خسته" را آغاز کرد، واشنگتن دریافت که قاهره تمایلی به شرکت در این بازی ندارد. علاوه‌بر سرتیترهای جراید که سال گذشته سبب رنجش شد، مصری‌ها خاطرشان رنجیده‌تر شد، زیرا به‌عقیده آنها امریکا نتوانست درپیشبرد مذاکرات خودمختاری کرانة باختری، از نفوذ خود درمورد اسرائیل استفاده کند. البته، این امر قبل از ابتکار پرزیدنت ریگان در اول سپتامبر بود؛ هم‌اینک شانس آن وجود دارد که مصری‌ها بالاخره در مانور‌ها شرکت کنند.
مقامات سلطان نشین عمان، یکی از شرکت‌کنندگان در عملیات ستاره درخشان سال گذشته اظهار کردند که عمان بار دیگر نیز در مقیاس وسیع‌تر در عملیات شرکت خواهد کرد، اما به‌شرط آنکه علنی نباشد. درست بعد از اعلام این خبر، روزنامه واشنگتن‌پست نوشت که در این ماه مانورهایی در عمان انجام خواهد شد. با افشای این خبر عمانی‌ها به خشم آمدند و پنتاگون با بیم از اینکه مبادا قابوس‌بن سعید سلطان عمان، خود را کنار بکشد، از این موضوع اظهار نگرانی کردند. باوجوداین سلطان قابوس بر آن نشد که از انجام‌شدن مانور‌ها جلوگیری کند. از آن پس، مخفی‌کاری شدیدی درمورد عملیات شده و عربستان سعودی، عمانی‌ها را بر آن داشته است که تا اواخر سال جاری عملیات را به تأخیر اندازند.
مانورهای "ببر خسته" احتمالاً با نقل‌وانتقالات عظیم نیروی هوایی امریکا در ثمیرات (پایگاه اصلی هوایی در شمال سلاله، مرکز ظفار) - که یکی از طویل‌ترین باندهای فرودگاه جهان را دارد - همراه خواهد بود و جنگنده‌های دریایی امریکا از ناوهای هواپیمابر اقیانوس هند ممکن است مأموریت‌هایی را در حمایت از "هاوکرهانتر" و جنگنده‌های بمب‌افکن جگوار مستقر در ثمیرات انجام دهند، اما این بار به‌طوری غیر علنی خواهد بود.
در شمالی‌ترین نقطه عمان، در شبه‌جزیره دورافتاده و کوهستانی مسندم، امریکا برای توسعه و هموارکردن فرودگاه خساب، پایگاهی که ایستگاه هوایی "گوت‌ایلند" را پشتیبانی می‌کند، معادل 6/3 میلیون دلار خرج کرده است. قایق‌های گشتی عمان از این ایستگاه دریایی به‌منظور حراست از تنگه هرمز در دهانه خلیج‌فارس استفاده می‌کنند. ایران فقط 60 مایل از آن فاصله دارد.
امریکا علاوه‌بر دست‌یافتن به توافق هایی درمورد استفاده از تسهیلات در مواقع اضطراری، درصدد دستیابی به مراکزی ساحلی و درون منطقه ای برای فرماندهی نیروی واکنش سریع می‌باشد. بحرین، جزیره ای امیرنشین در نزدیکی ساحل عربستان سعودی، نخستین کاندیدا برای این منظور می‌باشد. ناوگان کوچک نیروی خاورمیانه ای دریایی که در خلیج(فارس) گشت می‌زند، مرتباً در بحرین پهلو می‌گیرد. این نیرو یک واحد پشتیبانی اداری در این جزیره دارد. امریکاییها می‌کوشند تا آنجا که ممکن است آفتابی نشوند. آنان در اکثر موارد لباس‌های معمولی بر تن می‌کنند و ملوانان اغلب بایستی در کشتی‌های خود بمانند.
برخی از طراحان و برنامه‌ریزان پنتاگون می‌گویند که بحرین باید به‌صورت "وطن در غربت" نیروی واکنش سریع امریکا شود، اما وزارت خارجه، بدون تن‌دردادن به سیاست‌های ظریف منطقه ای، اقدامات پنهان‌تر و
کم‌اهمیت‌تری را در کنار خطوطی که از قبل وجود دارد، ترجیح می‌دهد. سعودی‌ها نیز با ایدة وجود یک پست فرماندهی نیروی واکنش سریع در جوار خود مخالف‌اند. آنها به بحرینی‌ها گفته‌اند که با شرایط نامشخص، آن را نپذیرند. یک مقام برجستة سعودی اظهار کرد: ما نمی‌خواهیم که امریکا در ماورای افق مستقر شود، بلکه می‌خواهیم که در افق استقرار یابد، طوری‌که ما بتوانیم آن را ببینیم، اما نه در ساحل کشورمان.
شیخ خلیفه‌بن سلمان آل خلیفه نخست‌وزیر بحرین، در مصاحبه ای با گزارشگر مجله تایم اظهار کرد: من با آن مانور‌ها (مانورهایی که برای آخر سال جاری در عمان در نظر گرفته شده است) کاملاً موافق بوده و از همکاری همه‌جانبه با امریکا درزمینه‌های امنیتی استقبال می‌کنم، لیکن مشروط بر آنکه این همکاری به‌طوری مناسب انجام شود.
تفسیر این مطلب چنین است: "از انظار دور بمان."
اشکال کار در این است که تحلیل‌گران امریکایی سخت تحت فشار هستند تا کشور عرب میانه‌روی را که خود را به مذلت طلبیدن تفنگ‌داران دریایی راضی کند، بیابند. ویلیام کواندنت، یک کارشناس خاورمیانه در مؤسسه بروکینگز می‌گوید: بنابراین، کشورهای حوزه خلیج(فارس) در جستوجوی منابع کمکی هستند که به آنها نزدیک‌تر بوده، نسبت به اتکای پرمخارج به ایالات متحده، دردسر کمتری داشته باشد.
یک منبع مقدماتی اما امیدبخش، شورای همکاری خلیج(فارس) می‌باشد که نوعی بازار مشترک مرکب از شش کشور عربستان سعودی، بحرین، کویت، عمان، قطر و امارات عربی متحده است. کشورهای حوزه خلیج(فارس) از مدت‌ها پیش درصدد ایجاد فدراسیون آزاد بوده‌اند، اما با ممانعت عراق - که به‌شدت با این ایده مخالفت می‌ورزید - مواجه می‌شدند. صدام حسین رئیسجمهور عراق، به‌ویژه بعد از سقوط شاه ایران آرزوی آن را داشت که ابرقدرت منطقه شود. صدام می‌خواست تا آنجا که ممکن باشد همسایگان جنوبی خود را درحال تفرقه نگه‌دارد تا بهتر بتواند بر آنها تسلط داشته باشد. اما جنگ ایران و عراق همه چیز را دگرگون کرد. از آنجا که عراق ابتدا خود را در داخل ایران به گل مانده دید، قدرت خود را برای تهدیدکردن کشورهای عرب حوزه خلیج(فارس) از دست داد.
عراق همچنین به کمک‌های مالی و سیاسی آنها نیاز دارد. کشورهای حوزه خلیج(فارس) ماهانه حدود یک میلیارد دلار به عراق کمک کرده‌اند که بیش از نیمی از آن را عربستان سعودی تأمین کرده است. این بزرگ‌ترین کمکی است که اعراب تاکنون به یکدیگر کرده‌اند. با مقروض‌شدن ناگهانی صدام به کشورهای عرب حوزه خلیج(فارس) این کشورها روند تشکیل شورای همکاری خلیج(فارس) را سرعت بخشیده‌اند.
پلیس و سازمان‌های اطلاعاتی شورای همکاری خلیج(فارس) که با کودتای ماه دسامبر بحرین تحریک شده بودند، به همکاری نزدیک‌تری پرداختند. کشورهای عضو این شورا همچنین درصدد تهیه پیش‌نویس یک قرارداد امنیتی مشترک و رسیدگی به موضوع تشکیل یک نیروی واکنش سریع متعلق به خودشان می‌باشند(1)
1) مأخذ 43.
1
آخرین جلسه مشترک هماهنگی و بررسی آمادگی یگان‌های شرکت‌کننده در عملیات محرم با حضور فرماندهان سپاه و ارتش و برخی میهمانان(1)
فرماندهان سپاه
رحیم صفوی مسئول عملیات سپاه در جنوب.
حسین خرازی
فرمانده لشکر3 فتح و قرارگاه قائم.
حسن باقری معاون اطلاعات فرمانده سپاه.
حاج‌رضا حبیب‌اللهی،
فرمانده لشکر3 صاحب الزمان(عج).
عزیز جعفری فرمانده قرارگاه نجف سپاه.
احمد کاظمی فرمانده تیپ8 نجف اشرف سپاه.
مرتضی قربانی فرمانده تیپ25 کربلا سپاه.
ابوشهاب فرمانده تیپ14 امام حسین سپاه.
مهدی زین‌الدین
فرمانده تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب سپاه.
حسین زاهدی معاونت لشکر3 فتح سپاه.
کریم نصر فرمانده
تیپ44 قمربنی‌هاشم سپاه.
فرماندهان ارتش
فرمانده نیروی زمینی.
زمینی در جنوب.
سرهنگ دژکام فرمانده مشترک قرارگاه خاتم.
سرهنگ بیرانوند فرمانده تیپ84 پیادة خرم‌آباد.
سرهنگ ممقانی رئیس رکن دوم قرارگاه قائم.
سرهنگ دولت‌آبادی
رئیس رکن سوم قرارگاه قائم.
شاهان مشاور فرمانده نیروی زمینی ارتش.
علاوه‌بر فرماندهان سپاه پاسداران و ارتش، مسئولان مهندسی توپخانه، آیت‌الله آقا جواد تهرانی و آیت‌الله احمد آذری قمی نیز در جلسه حضور داشتند.
در محل قرارگاه مشترک قائم در پادگان "عین‌خوش" تشکیل شد.در این جلسه فرماندهان 4 تیپ عملیاتی سپاه، آمادگی خود را برای اجرای عملیات اعلام کرده، به تشریح مانور یگان‌های خود پرداختند. فرمانده تیپ14 امام حسین ضمن تأکید بر این مطلب که تأمین جناح چپ عملیات برعهده این تیپ است، اعلام کرد که باتوجهبه شکل زمین - که امکان مانور زرهی عراق را در پاتک‌هایش فراهم خواهد کرد - باید تأمین جناح چپ
1) ارت بودند از:
عملیات به‌عهدة یک گردان آر.پی.جی‌زن باشد تا درصورت لزوم وارد عمل شوند این فرماندهان ورود گردان‌های خود را منوط به تعیین زمان اجرای عملیات ازسوی مسئولان عملیات دانستند. به‌دنبال ارائة این گزارش‌ها، مانور نیروهای تیپ84 خرم‌آباد و تیپ1 لشکر21 حمزه بررسی گردید و هماهنگی‌های لازم بین فرماندهان تیپ‌های ادغامی ارتش و سپاه انجام شد.
پس از اتمام مباحث مانور، واحد مهندسی میزان 60 درصد از اقدامات و آماده سازی‌های خود را اعلام کرد. هوانیروز نیز از آمادگی گروه‌های آتش خود برای شرکت در عملیات خبر داد و نیروی هوایی ارتش هم ضمن اعلام آمادگی خود برای اجرای مأموریت‌های تعیین‌شده خاطرنشان کرد که برای پوشش‌دهی منطقه و گرفتن عکس هوایی در چهار نوبت آماده است، همچنین علاوه‌بر اجرای عملیات تجسس و شناسایی، با 12 فروند سی130 که در اختیار دارد آمادة جابهجایی همه تجهیزات، نیروها و مجروحان می‌باشد.
در پایان جلسه نیز رحیم صفوی علاوه‌بر حفظ معنویت نیروها و فرماندهان در عملیات، بر موارد زیر تأکید کرد:
درصورت ناموفق‌بودن یک تیپ، سایر تیپ‌ها عمل کنند.
از نیروهای احتیاط سریع استفاده نشود.
به مخابرات اهمیت داده شود.
به‌منظور پیشروی مجدد، به تحکیم هدف و سازماندهی بعد از اجرای تک اهمیت داده شود.
به حفظ خطوط مواصلاتی خودی و تهدید خطوط مواصلاتی دشمن توجه شود.
به ادغام قرارگاه‌ها و نیروها سرعت بیشتری داده شود.(1)
1
حمله هوایی عراق به شهر دزفول، بمباران شهر ایلام و گلوله‌باران شهر آبادان خسارت‌های سنگینی را به مردم این شهرها وارد کرد. خطر استفاده عراق از سلاح شیمیایی در جنگ نیز موضوع جدیدی است که این روزها اخبار نظامی جنگ را تحت‌تأثیر قرار داده است.
ساعت 12 امروز، شهر دزفول هدف موشک‌های زمینبهزمین عراق قرار گرفت و منطقه‌ای به شعاع تقریبی 150 متر در خیابان منتظری این شهر کاملاً تخریب شد(2)در این تهاجم حدود 50 منزل مسکونی به‌کلی ویران شده، بیش از 50 منزل دیگر آسیب دید، همچنین حفرة بسیار بزرگ و عمیقی در محل انفجار ایجاد شد. به‌دنبال انفجار این موشک‌ها، شیشه‌های ساختمان‌ها تا شعاع دو کیلومتری شکست. در این حادثه حدود 30 نفر شهید و 100 تن مجروح شدند.(3)نیم‌ساعت بعد نیز هواپیماهای عراقی به سه نقطه از شهر ایلام حمله کردند که براثر اصابت موشک‌های هوا به زمین به اماکن مسکونی حدود 20 نفر از مردم شهر زخمی و به چند ساختمان مسکونی خساراتی وارد شد. در میان مجروحان تعدادی دانش‌آموز - که درحال
1) سند شماره 150/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه کربلا در عملیات محرم، (راوی: رضوانی)، از 28/7/1361 تا 14/9/1361، صص 79 تا 66.
2) سند شماره 17435 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی، ستاد مرکزی سپاه - طرح و برنامه عملیات، اطلاعات و عملیات، 10/8/1361، ص1.
3) روزنامه اطلاعات، 8/8/1361، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 8/8/1361، ص17.
بازگشت از مدرسه بودند - دیده می‌شود.(1)-(2)
شهر آبادان نیز مورد اصابت گلوله‌های توپخانه و خمپاره نیروهای عراقی قرار گرفت که براثر آن یک نفر به شهادت رسید، 14نفر مجروح شدند و به چند منزل مسکونی خساراتی وارد آمد.(3)
طبق خبر مندرج در بولتن نیروی انتظامی، عراق اخیراً 330 هزار عدد ماسک ضدگاز خریداری کرده است. این اقدام حاکی‌از آن است که ارتش عراق در جبهه‌های جنگ از سلاح‌های شیمیایی استفاده خواهد کرد و خرید این اقلام برای مصونیت نیروهای ارتش این کشور است.(4)
1
درگیری میان نیروهای خودی و ضدانقلاب در شمال‌غربی کشور همچنان ادامه دارد. نیروهای خودی با پاکسازی شهرها، روستاها و جاده‌ها عرصه را بر نیروهای ضدانقلاب تنگ کرده‌اند، آنها هم با مین‌گذاری مناطق و جاده‌های روستایی خسارت‌هایی را به مردم و نیروهای نظامی وارد می‌کنند. از سوی دیگر تسلیم‌شدن نیروهای ضدانقلاب سبب افزایش روحیة مردم شده است.
به‌دنبال پاکسازی محور سردشت - پیرانشهر، نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا، عملیاتی را برای پاکسازی غرب این جاده انجام دادند و ارتفاعات "بناباد" و "توژال" را - در شمال سردشت - تصرف کردند، ولی به‌دلیل بارندگی بسیار شدید و نبود امکان استقرار بر روی ارتفاعات، از عمق منطقه عقب‌نشینی کرده، در روستای بناباد مستقر شدند.(5)در این عملیات - که به‌دلیل اوضاع نامناسب جوی متوقف شد - تعدادی از نیروهای خودی شهید، 26 نفر مجروح و 6 سرباز مفقود شدند.(6)
همچنین در ساعت 9:20 صبح، نیروهای شهربانی - که تأمین پایگاه "سیدلو" در 12 کیلومتری غرب ارومیه را برعهده داشتند با حمله چته‌های ضدانقلاب روبهرو و با آنها درگیر شدند. درنتیجة این درگیری 5 نفر از نیروهای خودی شهید و 3 نفر مجروح شدند که(7)یکی از آنان به‌دلیل آتش‌گرفتن خودرو حامل نیروها به شهادت رسید.(8)از تلفات مهاجمان هم اطلاعی حاصل نشد.(9)
در عملیات دیگری، نیروهای ضدانقلاب به پاسگاهی در نزدیکی کامیاران حمله کرده مسئول پاسگاه و یک نفر دیگر را به گروگان بردند.(10)
نیروهای سپاه هنگام گشت و شناسایی در حوالی روستای کانی‌رش در جنوب‌غربی سردشت، با یکی از افراد حزب دمکرات مواجه شدند که درپی تیراندازی دو طرف کشته شد.
1) آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات امروز خود نوشته است: «عراقی‌ها به دزفول و ایلام حمله هوایی کرده‌اند، بیش از 20 نفر [را] شهید و بیش از 100 نفر را مجروح و 100 خانه را خراب کرده‌اند. یک مقام عراقی گفته است، اسلحه‌ای در اختیار دارند که به‌زودی به کار می‌برند و 100 هزار نفر را نابود می‌کنند. سلاح اتمی و شیمیایی هم نیست و چنین چیزی برای ما شناخته‌شده نیست. [دراین‌باره] کمی بررسی و با مسئولان مذاکره شد. احتمال می‌رود که بلوف باشد؛ شاید هم واقعیت داشته باشد. (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، (پس از بحران) سال 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، دفتر نشر معارف انقلاب، تهران، چاپ اول، 1380، ص289.)
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 8/8/1361، ص2.
3) روزنامه جمهوری اسلامی، 4/8/1361، ص2.
4) سند شماره 218077مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، نشریه شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص44.
5) سند شماره 73238 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات)، به ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 8/8/1361، صص 1و2.
6) سند شماره 73211 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از نهاجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیاتی و اطلاعاتی، (مدیریت عملیاتی) شماره422.
7) سند شماره 113124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه گزارش‌های اخبار داخلی، دفتر نخست‌وزیری، گزارش شماره 67، تاریخ 15/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 73214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 443، تاریخ 6/8/1361.
8) سند شماره 73238 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 8/8/1361، صص 1 و 2.
9) مأخذ 2، ص3.
10) سند شماره 73256 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی کل، قرارگاه حمزه، 9/8/1361؛ و - سند شماره 270255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات منطقه 7، (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی منطقه 7، شماره 27، تاریخ 12/8/1361، ص1.
اسلحه و چندین خشاب فشنگ وی نیز به دست نیروهای خودی افتاد(1)
ساعت 18 امروز، بین جوانمردان(2)قطور در آذربایجان غربی و عناصر ضدانقلاب درگیری ایجاد شد که در این حادثه یک جوانمرد مجروح شد(3)
در جنوب پیرانشهر نیز یک دستگاه کمپرسی وزارت راه و ترابری در جاده هنگ‌آباد - سختان - واقع در 25 کیلومتری جنوب این شهر - روی مینی که ضدانقلاب‌ها کار گذاشته بودند رفت و براثر انفجار 3 نفر از سرنشینان خودرو مجروح شده و به خودرو خسارت کلی وارد شد.(4)
در حادثة مشابه دیگری یک کمپرسی جهادسازندگی ارومیه در یک کیلومتری پاسگاه "هورسین" (در شمال‌غرب ارومیه) به روی مین رفت و خسارت دید، اما به کسی آسیب نرسید.(5)
به گزارش فرماندهی منطقه 5 سپاه، در پاک‌سازی‌های اخیر محور میاندوآب از محل‌های استقرار ضدانقلاب مقدار 30 تن گندم، 4 تخته فرش، تلویزیون، اسناد و پلاک‌های جعلی ماشین، یک دستگاه ماشین جوش‌کاری، تعدادی مین و 20 قبضه اسلحه به دست آمد.(6)
یک نفر از عناصر وابسته به گروه های ضدانقلاب ساکن نودشه هم که از مدتی قبل به عراق رفته بود به همراه خانواده‌اش ازطریق مریوان به ایران بازگشت و خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و تسلیم کرد.(7)
1
ابراهیم سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، اعلام کرد که به‌همت رزمندگان تحت امر این قرارگاه، منطقة امنی برای گروهک‌های مزدور امریکا باقی نمانده است. وی که در جمع مردم ارومیه در مسجد اعظم این شهر سخن می گفت، خاطرنشان کرد که با تشکیل این قرارگاه در منطقه، ضدانقلاب ضربات سختی از رزمندگان اسلام خورده و جبهه متحد ضدانقلاب درحال سقوط کامل است و سران آنها عمدتاً از مرزها گریخته‌اند تشکیل قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، ضدانقلاب را وادار به واکنش کرد و آنها کوشیدند تا مانع این حرکت شوند، اما دیدیم مردم متعهد منطقه و برادران مسلمان کُرد در مقابل آنها ایستادگی کردند و ارشادهای روحانیت مبارز و آگاه کُرد سبب ناامیدی آنها شد. وی افزود: اکنون ما یقین پیدا کرده‌ایم که با عملیات‌های سریع قرارگاه، جبهة متحد ضدانقلاب، از دو جناح شکست سختی خورده است: یکی ازسوی مردم که ثابت کردند از هواداران صدیق جمهوری اسلامی هستند و هرگز امکان فرصت‌طلبی به دشمن را نخواهند داد و دیگر ازسوی رزمندگان قرارگاه اعم از برادران سپاه، ارتش، بسیج و نیروهای مردمی که در دو هفتة گذشته ضربات سنگینی را به پیکر فرسودة ضدانقلاب وارد و عرصه را از شمال تا جنوب منطقه بر آنها تنگ کردند و راه تدارکات آنها را نیز در مرزهای عراق بستند.
1) سند شماره 350328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت - فرماندهی به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) - فرماندهی، 8/8/1361.
2) نیروهای بومی که با عقد قرارداد در ژاندارمری استخدام شده بودند و با این نیرو در برقراری امنیت همکاری داشتند.
3) مأخذ 6، ص29.
4) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران، شماره 205، تاریخ 11/8/1361، ص2.
5) مأخذ 1.
6) سند شماره 73273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه 5 به فرماندهی کل سپاه، 10/8/1361.
7) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی منطقه 7، تاریخ30/8/1361، ص2.
وی با اشاره به عملیات‌های مهم دو هفتة اخیر مانند عملیات "آلواتان" و "میاندوآب"، اظهار امیدواری کرد که پس‌مانده‌های گروه‌های مسلح در چند روز آینده به خود بیایند و با تسلیم‌شدن، مأمنی را برای خود ایجاد کنند، در غیر این صورت باید منتظر ادامه عملیات موفق نیروهای این قرارگاه باشند.(1)
1
کشته‌شدن یک عضو سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در جریان یک درگیری در خیابان ولیعصر تهران، افشای نام فریب‌خورده‌ای که آیت‌الله اشرفی اصفهانی را به شهادت رساند و دستگیری تعدادی از عناصر این سازمان در یزد و گلپایگان از تحولات امروز مربوط به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) است.
در جریان یک درگیری که بعدازظهر امروز در تقاطع خیابان دکتر فاطمی و ولیعصر(عج) تهران بین نیروهای سپاه و عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) روی داد، یک عضو سازمان کشته شد و یک عابر نیز براثر اصابت گلوله به شهادت رسید.(2)
امروز اعلامیه‌ای با امضای شورای ملی مقاومت مستقر در پاریس درخصوص شهادت آیت‌الله اشرفی اصفهانی صادر شد. در این اعلامیه شخصی به نام حظیفی که در ارتش مشغول انجام خدمت وظیفة عمومی بوده، عامل ترور امام‌جمعة باختران معرفی شده است. در ادامة این اعلامیه آمده است که ما (شورای ملی مقاومت) افراد فراوانی نظیر حظیفی - به‌صورت سرباز در پادگان‌ها داریم - و اهداف خود را ازطریق آنها در ارتش پیاده خواهیم کرد.(3)
درطول دو هفتة اخیر، تعداد 25 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق در یزد دستگیر شدند و تقریباً تشکیلات این سازمان در این شهر متلاشی شد.(4)-(5)همچنین در بازجویی یکی از اعضای این سازمان که در اصفهان دستگیر شده بود، حدود 20 نفر از عناصر سازمان در گلپایگان شناسایی و 5 تن از آنان دستگیر شدند.(6)
2
آقای هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورای عالی دفاع، در دیدار با جمعی از فرماندهان سپاه بر ضرورت اجرای فرمان امام مبنی‌بر ایجاد نظم و سازمان نظامی در سپاه، لزوم برقراری انضباطی آهنین و سلسله مراتب تأکید کرد. وی دراین‌باره در کتاب خاطرات خود نوشته است: «شب در دفتر امام با فرماندهان سپاه جلسه داشتیم. امام فرموده‌اند که سپاه سازمان و نظم نظامی بگیرد و انضباط آهنین برقرار شود و سلسله مراتب به وجود آید. دراین‌باره بحث کردیم و قرار شد که ابتدا زمینه‌سازی و سپس اقدام شود. لابد مخالفانی هم دارد.»(7)
1) مأخذ 3، بخش اول، ص4.
2) مأخذ 6، ص3؛ و - مأخذ 9، بخش اول، گزارش شماره 131، تاریخ 9/8/1361، ص1.
3) مأخذ 9، بخش اول، گزارش شماره 130، تاریخ 4/8/1361، ص1.
4) احتمالاً 8 نفر از افراد دستگیرشدة این سازمان در دوم آبان جزء این افراد می‌باشند.
5) مأخذ 6، ص38.
6) مأخذ 6، ص37.
7) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران) 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول،1380، ص290.
1
خبرگزاری جمهوری اسلامی در مقاله‌ای از نحوة تبلیغات قبل از اجرای عملیات مسلم بن‌عقیل انتقاد کرد، زیرا ازنظر روانی و امنیتی مشکلاتی به وجود آورده و توقعاتی را در میان مردم ایجاد کرده است. در این مقاله آمده است:
«بنابه اعلام ستاد تبلیغات جنگ در آستانه هریک از عملیات‌های عمدة نظامی، رسانه‌های گروهی کشور با هماهنگی ستاد تبلیغات جنگ به‌منظور همیاری با رزمندگان اسلام و ایجاد جوی مناسب جهت بسیج نیروها، فعالیت‌های گسترده‌ای را آغاز می‌کنند. دراین‌رابطه مسئولان کشورمان نیز با انجام مصاحبه و سخنرانی ضمن ایجاد آمادگی لازم در جامعه و توجیه افکار عمومی مردم و جهان، به تشویق مردم جهت رفتن به جبهه‌ها مبادرت می‌کنند. درمجموع، این تبلیغات نقش بسزایی در بالابردن روحیة رزمندگان اسلام و امت شهیدپرورمان و همچنین آشناشدن افکار عمومی مردم جهان با مواضع جمهوی اسلامی دررابطه‌با جنگ تحمیلی داشته و دارد. از سوی دیگر، عدم هماهنگی لازم بین مصاحبه های مسئولان کشوری و لشکری در برخی موارد ازلحاظ تبلیغاتی و امنیتی ضایعاتی را در بر داشته است؛ به‌عنوان‌نمونه، قبل از عملیات موفقیت‌آمیز مسلم بن عقیل که منجر به آزادسازی بخشی از میهن اسلامی شد، یکی از فرماندهان نظامی در مصاحبه با روزنامة جمهوری اسلامی اعلام کرد به‌زودی رزمندگان اسلام آخرین حرف را خواهند زد. این اظهارنظر بزرگ‌ترین تیتر روزنامه را به خود اختصاص داد.(1)اعلام این مطلب با آنکه ازنظر اطلاعاتی، احتمالاً دشمن را دچار اشتباه کرد، ولی باید توجه داشت که ازنظر تبلیغات داخلی، جو کاذبی در جامعه ایجاد کرد و عدم تحقق آن ضمن آنکه رسانه‌های گروهی را در اذهان مردم بی‌اعتبار می‌کند، از کیفیت تبلیغاتی عملیات مسلم که به‌نوبة خود پیروزی چشمگیری را به همراه داشت، به‌شدت کاست. از سوی دیگر باید خاطرنشان ساخت، دشمن بنا به نظر آگاهان نظامی درصد قابل‌توجهی از اطلاعات خود را از منابع آشکار نظیر رسانه‌های ارتباط جمعی اخذ می‌کند و متأسفانه برخی از مقامات کشور بدون توجه به این موارد صرفاً به خاطر بالابردن روحیة مردم به اعلام تلویحی آغاز عملیات مبادرت می‌کنند. این درحالی است که دشمن متجاوز به تجربه دریافته است که مسئولان ما به‌علت مردمی بودن عموماً اطلاعات صحیحی را ارائه می‌دهند. در اینجا به عنوان‌مثال به دو مورد اشاره می‌شود:
یکی از فرماندهان نظامی اول هفتة گذشته ضمن اشاره به عملیات آینده اعلام کرد به‌زودی خبرهای خوبی خواهیم داشت و یا براساس گزارشات رسیده به واحد اطلاعات و عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در عملیات مسلم، سپاه دوم عراق در یک گزارش سری مدتی قبل از شروع عملیات مسلم، با استناد به سخنرانی سرهنگ صیادشیرازی پس از ملاقات با یکی
1) اشاره مطلب به مصاحبة سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی با روزنامة جمهوری اسلامی در 25/6/1361 است.
از مقامات کشور و همچنین گزارش حرکت ستون‌های نظامی، به فرماندهان نظامی هشدار داده است که به‌زودی عملیاتی در منطقة سپاه دوم (واقع در محور مقابل سومار) انجام خواهد گرفت. باتوجهبه موارد فوق، تذکر این مطلب مناسب به نظر می‌رسد که مسئولان محترم کشوری و لشکری در مصاحبه‌های خود توجه بفرمایند که احیاناً ناخواسته مسائلی که ایجاد توقع کاذب در مردم می‌کند یا منجر به آگاه‌شدن دشمن از عملیات موردنظر می‌شود، در میان سخنرانی ایشان نباشد و یا اگر مسئله را به‌عنوان فریب مطرح می‌سازند قبلاً هماهنگی‌های لازم را با ستاد تبلیغات جنگ انجام داده باشند.»(1)
1
درپی انتشار خبری دربارة تلاش عراق برای ازبین‌بردن علائم مرزی، خبرگزاری عراق اعلام کرد که عراق قرارداد 1975 را پذیرفته، آن را قبول دارد. این خبر در شرایطی عنوان می‌شود که ارتش عراق در موضع ضعف قرار دارد و این فقط یکی از چند شرط ایران برای خاتمه جنگ است.
دو روز پس از اینکه علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که عراق مرزهای بین‌المللی را از بین برده است، خبرگزاری فرانسه با اعلام خبری از "منامه" - که آن را به‌عنوان یک خبر "خیلی فوری" مخابره کرد - اعلام داشت: امروز خبرگزاری عراق اعلام کرد که این کشور خطوط مرزی خود با ایران را به ترتیبی که در توافق‌های 1975 الجزیره (اسفند 1353) تعیین شده، پذیرفته است.(2)-(3)
اعلام این خبر باتوجهبه مواضع و شرایط ایران درمورد صلح و اطمینان عراق از تغییرنکردن نظرهای ایران، یک مانور تبلیغاتی در عرصه سیاسی و درواقع نوعی مغلطه قلمداد می‌شود که بازتاب‌هایی را داشته و عمدتاً با جنبه‌های حمایتگرانه از عراق همراه بوده است. ازجمله خبرگزاری آلمان به نقل از ناظران غربی در "منامه" پایتخت کشور بحرین، بدون اشاره به شرایط ایران برای ترک مخاصمه، یعنی معرفی متجاوز و جبران خسارت‌های جنگ گزارش داد:
«به اعتقاد ناظران غربی در منامه، اعلام آمادگی عراق برای [به] رسمیت شناختن توافقنامة 1975 یک تغییر اساسی در سیاست جنگی خلیج‌فارس است. چون این بغداد بود که در سپتامبر 1980 با بی‌اعتبار خواندن این توافقنامه موجب خصومت‌های فیمابین شده بود.»(4)
درهمین‌حال، علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، درخصوص این ادعای عراق در مصاحبه‌ای با خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: ادعای پذیرش صلح را رژیمی مطرح می‌کند که همین امروز با بمباران مناطق مسکونی دزفول و ایلام ده‌ها نفر از هم‌وطنان بی‌گناه ما را
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 221، تاریخ 5/8/1361، صص 2 و 3، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 4/8/1361.
2) صدام حسین قبل از هجوم سراسری به ایران در بیست وششم شهریور 1359 با پاره‌کردن قرارداد 1975 الجزایر آن را بی‌اعتبار اعلام کرده بود.
3) همان، ص4، منامه - خبرگزاری فرانسه، 4/8/1361.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 223، تاریخ 7/8/1361، ص3، منامه - خبرگزاری آلمان، 6/8/1361.
شهید یا مجروح کرده است. صدام در آغاز تجاوز گسترده خود در جنگ تحمیلی، با اندیشه به زانو درآوردن جمهوری اسلامی، با اتکا به قدرت واهی ارتش خود و حمایت امریکا و حکومت‌های مرتجع منطقه به طور یک‌جانبه قرارداد 1975 الجزایر را ملغی اعلام کرد و مدعی حاکمیت بر شط‌العرب شد. اکنون صدام بعد از گذشت حدود دو سال جنایت، غارت و تخریب، درحالیکه عملیات تدافعی دلاوران اسلام، متجاوزان عراقی را از عمده سرزمین‌های اشغالی عقب رانده و بیش از 40 هزار نفر از فریب‌خوردگان صدامی را به اسارت گرفته است، عاجزانه به مواضع قبلی خود باز می‌گردد و با برخورداری از حمایت همه جانبه استکبار جهانی و رسانه‌های امپریالسیتی، ادعای صلح‌طلبی می‌کند. تغییر مفتضحانه مواضع رژیم بعث عراق این واقعیت را برای افکار عمومی جهان و صلح‌دوستان واقعی آشکار می‌کند که قراردادها و عهدنامههای بین‌المللی چگونه بازیچه جانیان قدرت‌طلب و تجاوزگر عراقی قرار گرفته است و تا چه حد می‌توان به اصالت چنین ادعاهایی دل خوش کرد.
جمهوری اسلامی ایران اعلام می کند که هنوز بخش‌های مهمی از خاک ایران در غرب کشور در اشغال نیروهای عراقی است و هر روز ده‌ها تن از مردم بی‌گناه شهرها و روستاهای ما دربرابر آتش نیروهای صدامی به خاک و خون می‌غلتند و خانه و کاشانه آنان ویران می‌شود.
جمهوری اسلامی ایران خود را دربرابر خون شهدایی که با پیکر پاکشان تاکنون مانع ادامه تجاوزات متجاوزان بعثی بوده‌اند، متعهد می‌داند و اعلام می کند برای تحقق‌بخشیدن به آرمان آنان تا زمانی که حتی یک وجب از خاک میهن اسلامی در اشغال متجاوزان عراقی است و شرایط برحق ما تأمین نشده است، عملیات تدافعی ادامه خواهد داشت.(1)
1
به‌رغم گذشت چند روز از آخرین سفر اعضای منتخب سازمان کنفرانس اسلامی برای میانجیگری در جنگ ایران و عراق و اعلام مواضع رسمی ایران، این واقعه به‌طور گسترده‌ای در مطبوعات و رسانه‌های خارجی منعکس می‌شود. هم‌زمانی این تلاش با تصویب قطعنامة مجمع عمومی سازمان ملل درمورد ضرورت آتش‌بس بین دو کشور به این موضوع جنبه‌های وسیع‌تری بخشیده است؛ جنبه‌هایی که نوعاً این اقدام ایران را تلاش برای دست‌یافتن به یک پیروزی نظامی تعبیر می‌کنند تا تمایل به نشستن پشت میز مذاکره.
دراین‌باره روزنامة پرتیراژ فرانکفورتر الگمانیه، در مقاله‌ای درخصوص تلاش اخیر سازمان کنفرانس اسلامی برای میانجیگری بین دو کشور درحال جنگ نوشته است:
«برای نهمین بار هیئت اعزامی کنفرانس کشورهای اسلامی بدون نتیجة مثبت به جده، یعنی مقر این سازمان بازگشت. این هیئت مأموریت داشت که به جنگ دو ساله بین دو کشور
1) مأخذ 3، بخش اول، ص3.
همسایه عراق و جمهوری اسلامی ایران پایان دهد یا حداقل مبنایی برای انجام مذاکرات صلح بین دو کشور متخاصم به وجود آورد، ولی همان‌طورکه انتظار می‌رفت این اقدام و تلاش کشورهای اسلامی و هیئت اعزامی آنها به‌خاطر سخت‌گیری و عدم انعطاف انقلابیون ایران با شکست مواجه شد و رهبران ایران نشان دادند که درحال‌حاضر به‌هیچ وجه تصمیم ندارند دست دوستی به‌طرف عراق - که این جنگ را در سال 1980 [1359] شروع کرد - دراز کنند. [البته] این واقعیت که پیشروی ایران در خاک عراق از اوایل تابستان گذشته پیروزی مورد انتظار [رهبران ایران] را به بار نیاورده [نیز] تغییری در موضع و تصمیم رهبران ایران نمی‌دهد و تا زمانی که نیروهای ایران در خاک عراق هستند، دولت ایران خود را آن قدر قوی می‌بیند که هرگونه پیشنهاد صلح را رد کند.»(1)
در ادامه این مقاله که در رادیو کلن خوانده شد، آمده است: «برای رهبران ایران در تهران، آزادی فلسطین در بیت‌المقدس که برای مسلمانان مقدس است، هدف اصلی از جنگ و نبرد است و اگر صدام حسین سقوط کند به این هدف خود خیلی نزدیک خواهند شد. به همین جهت بعید به نظر می‌رسد که جمهوری اسلامی ایران در آینده نزدیک حاضر به صلح با عراق باشد و برخلاف آنچه بعضی ناظرین اعتقاد دارند، ایران در روزهای آینده حمله نظامی جدیدی را علیه عراق آغاز خواهد کرد.»(2)
خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز در گزارشی از پاریس، دراین باره اعلام کرد که مطبوعات امروز پاریس نیز با تیترهایی چون "ایران: عدم صلح با عراق" یا "ایران طرح اسلامی صلح را رد کرد"، با اشاره به سخنان ریاست‌جمهوری ایران نوشته‌اند که ایران اراده خود را برای دستیابی به یک پیروزی نظامی بر عراق اعلام کرده است. ازجمله روزنامة لوماتن نوشته است: «با کوشش‌های میانجیگرانة قبلی و به خصوص کوشش‌های دیپلماتیک الجزایر در هفته‌های اخیر، رهبران ایرانی به‌طور محسوس، لحن ملایم‌تری را اتخاذ کرده بودند، اما مخالفت ایران با طرح پیشنهادی هیئت اسلامی را می‌توان یک اقدام جدی نظامی در میدان جنگ پیش‌بینی نمود.»(3)
از سوی دیگر، مطبوعات عراقی نیز مانند روزهای قبل ناخرسندی خود را از شکست تلاش این کشور در بهره‌گیری از "سازمان کنفرانس اسلامی" و "مصوبة مجمع عمومی سازمان ملل" و کاهش فشار نظامی به این کشور در جبهه‌ها ابراز داشته و مجامع جهانی غربی را به حمایت از عراق فراخواندند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، روزنامة الثوره، ضمن درخواست از جامعة بین‌المللی برای اتخاذ موضع قاطع علیه ایران نوشته است: رهبران ایران هرگز به خواستههای توسعه‌طلبانة خود
نخواهند رسید و برخورد عراق با هرگونه میانجیگری بین‌المللی برای خاتمه‌دادن به جنگ ازطریق مسالمت‌آمیز تاکنون مساعد بوده است.
روزنامة الجمهوریه نیز نوشته است: ادامة جنگ تهدید مستقیمی علیه بسیاری از منافع اعراب و در وهلة اول علیه مردم عراق است.
خبرگزاری فرانسه افزود: این روزنامه از همة کسانی که از ادامة جنگ سودی نمی‌برند، دعوت کرده است برای حمایت از عراق اقدام قاطعانه‌ای انجام دهند(1)
1
روزنامة کریستین ساینس مانیتور در ستون نظرها و عقاید با درج مقاله‌ای از یکی از استادان دانشگاه ماساچوست با عنوان "خطر بزرگ خاورمیانه"، موضوع جنگ ایران و عراق و انقلاب ایران را بررسی کرده است. تأثیر پیروزی ایران در منطقه؛ اعتراف به متجاوزبودن عراق در حمله به خاک ایران و محتمل‌نبودن پیروزی عراق در جنگ از محورهای عمدة این مقاله است. در بخشی از این مقاله آمده است:
هیچ جنگی خطرناک‌تر از جنگی نیست که دو سال است بی‌سروصدا بین ایران و عراق در جریان است و جهان نیز آگاهی لازم را دربارة آن ندارد. این جنگ از آن جهت خطرناک است که اگر ایران پیروز شود کشورهای تولیدکنندة نفت یا خودشان را به دام ایران می‌اندازند یا گرفتار حکومت قشری‌مذهبی همانند ایران می‌شوند.
عراق به اشتباه جنگ را آغاز کرد تا از موقعیت متزلزل ایران پس از شاه استفاده کرده، امتیازی را که در سال 1975 (اسفند 1353) بنابه توافق الجزایر به شاه ایران داده بود، پس بگیرد، اما ایران در بهار امسال سرانجام توانست عراقی‌ها را از خاک خود بیرون کند، ولی به این پیروزی اکتفا نکرد و تهاجم به داخل خاک عراق را ادامه داد. تاکنون عراق موفق شده است 3 بار حمله ایران را در داخل خاک خود دفع کند، باوجوداین، انتظار نمی‌رود که عراق پیروزی قاطعی در جنگ به دست آورد. البته، احتمال داده نمی‌شود که ایران هم پیروزی چشمگیری در جنگ داشته باشد؛ تحولی که امکان وقوع آن بیشتر است، جنگ فرسایشی طولانی بین دو کشور است که احتمالاً برای مدت‌های مدیدی بدون نتیجه ادامه خواهد یافت.
این نشریه میافزاید: آیندة ایران را دو تحول پیش‌بینی نشدنی شکل خواهد داد؛ یکی از این دو تحول نتیجه جنگ ایران و عراق است که احتمالاً به پیروزی عراق نخواهد انجامید و به‌صورت یک جنگ فرسایشی مرزی خواهد آمد و یا اینکه احتمالاً به پیروزی ایران خواهد انجامید. تحول دیگر که آینده نشان خواهد داد، دوام (امام) خمینی یا دوام صدام حسین است که کدام‌یک بیشتر بتوانند قدرتشان را حفظ کرده، دوام بیاورند(2)
1
روزنامة کراسنا ایزودا ارگان رسمی ارتش شوروی، بدون هیچ گونه اشاره‌ای به سیاست‌ها و عملکرد نظامی شوروی دربرابر جنگ ایران و عراق، به نقد عملکرد غربی‌ها به‌ویژه امریکاییها در جنگ اکتفا کرده و نوشته است:
عملیات جنگی بین ایران و عراق صرفاً به سود نیروهای امپریالیستی است و می‌تواند پیامدهای بسیار جدی داشته باشد. وزارت جنگ امریکا از همان آغاز جنگ، آن را بهانه‌ای برای انتقال ناوگان بزرگ امریکا به منطقة خلیج‌فارس قرار داد و اکنون نیز واشنگتن ضمن اجرای نقشه‌های سیاسی و دیگر نقشه‌های خود در این منطقه، می‌خواهد از جنگ ایران و عراق برای برقراری سلطة نظامی خود در منطقه بهره‌گیری کند. امریکا امیدوار است که با اتکا به جنگ بتواند به سرکوب مسلحانة علنی نیروهای ملی آزادی‌بخش بپردازد و کشورهای این منطقه را تحت تحکمات خود قرار داده، نفت کشورهای عربی را تصاحب کند. حرارتی که تبلیغاتچی‌های امریکا و ناتو به‌منظور دامن‌زدن به اختلاف‌ها بین ایران و عراق و میان کشورهای عربی که عده‌ای از آنها از عراق حمایت می‌کنند و برخی دیگر پشتیبان ایران هستند، از خود نشان می‌دهند، نشانة علاقه‌مندی نیروهای تجاوزکار امپریالیسم به ادامه و تشدید درگیری مسلحانة ایران و عراق است. آنها دو هدف بلندمدت دارند؛ در وهلة اول آنها می‌خواهند کشورهای عربی منطقة خلیج‌فارس را با داد و فریاد درباره امکان پیروزی ایران و خطر موهوم تجاوز نیروهای مسلح ایران به خاک این کشورها ترسانده، تشویقشان کنند که علاوه‌بر حمایت‌های مالی و تسلیحاتی، در تأمین نیروهای مسلح هم به عراق کمک بکنند و بدین‌طریق پای آنها را به درگیری مسلحانه بکشانند. نقشه‌های شوم افرادی که سیاست‌های امریکا را تعیین می‌کنند دربارة بین‌المللی‌کردن درگیری مسلحانه ایران و عراق، فقط به این موضوع محدود نمی‌شود، بلکه واشنگتن‌پست به‌صراحت نوشته است بعضی محافل واشنگتن امکان مداخله امریکا و پشتیبانی‌اش از کشورهای عربی علیه ایران را تأیید می‌کنند. علاوه‌براین، امریکا امیدوار است که توسعة عملیات جنگی بین ایران و عراق سبب ایجاد دودستگی در میان کشورهای عربی شود تا به‌مرور زمان بتواند مبارزه اعراب را در رفع پیامدهای هلاکت‌بار تجاوز رژیم صهیونیستی تحت‌الشعاع قرار بدهد(1)
2
هم‌زمان با فعال‌بودن جبهه‌های جنگ و به رغم درگیری نیروهای عراقی با نیروهای خودی، فعالیت‌های مربوط به بازسازی مناطق جنگی نیز در مناطقی که از دسترس دشمن دور است، در دستور کار مسئولان قرار دارد؛ ازجمله روزنامه کیهان امروز نوشت: هجدهمین نشست ستاد مرکزی بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده با شرکت همه نمایندگان وزارتخانه‌های اجرایی و نهادهای ذی‌ربط در وزارت کشور تشکیل شد و پس از تبادل‌نظر درمورد موضوعات
1) مأخذ 29، صص 62 - 60، رادیو مسکو، 4/8/1361.
مطرح‌شده، موارد زیر به تصویب رسید:
همه طرح‌های وزارت نفت درمورد بازسازی و نوسازی مراکز و ایستگاه‌ها تصویب شد.
طرح بازسازی کارخانة صابون‌سازی خرمشهر تصویب شد.
مقرر شد صندوق تأمین خسارات آسیب‌دیدگان محصولات کشاورزی و دامی وزارت کشاورزی خسارات محصول جنگ‌زدگان را تأمین کند.
طرح کاربرد مالچ‌های نفتی برای تثبیت شن‌های روان در هزار هکتار از زمینهای خوزستان به تصویب رسید.(1)
1
در نمایشگاه بین‌المللی کتاب در کشور یوگسلاوی مقامات امنیتی این کشور کتاب‌های به نمایش درآمده در غرفه ایران را به‌دلیل سیاسی‌بودن جمع‌آوری کردند.
بعدازظهر امروز در سومین روز از کار نمایشگاه بین‌المللی کتاب در بلگراد یوگسلاوی، مسئولان این نمایشگاه به همراه تعدادی از مأموران امنیتی این کشور با مراجعه به غرفه ایران، کتاب‌های به نمایش گذاشته‌شده در غرفه را - که عمدتاً مربوط به مبارزات مردم ایران علیه جنایات امریکا، جنگ ایران و عراق، فلسطین، نهضت‌های آزادی‌بخش و عکس و سخنان امام بود - جمع‌آوری کردند. به‌دنبال اعتراض مسئول غرفه ایران، مأموران علت توقیف کتاب‌ها را سیاسی‌بودن آنها و نداشتن مجوز برای اهدا به بازدیدکنندگان ذکر کردند. به گفتة مسئول غرفة ایران، سرپرست نمایشگاه با مراجعه مجدد به غرفه ایران ضمن ابرازتأسف اعلام کرد که این عمل بنابه تصمیم پلیس و مقامات امنیتی انجام شده و وی قادر به جلوگیری از آن نبوده است.(2)
2
یک منبع دولتی ژاپن اعلام کرد که دولت عراق از ژاپن درخواست کرده است که کارگروه مشترک ژاپن و عراق هرچه‌زودتر کار خود را آغاز کند تا ژاپن بتواند پس از پایان جنگ عراق و ایران این کشور را در بازسازی و توسعه اقتصادی کمک کند. این مقام دولتی که این خبر را در اختیار روزنامه نیهون کیزایی شیمبون قرار داده، می‌گوید: انتظار می‌رود عراق در مقابل پیشنهاد فروش نفت به ژاپن، از این کشور تقاضای دریافت وام کند. درحالیکه به نظر می‌رسد ژاپن با تشکیل کارگروه مشترک در آینده نزدیک مخالف است، زیرا عراق ازنظر مالی با مشکلاتی مواجه می‌باشد، به‌علاوه بازار نفت ژاپن نیز اشباع شده است.
این گزارش حاکی است که طبق توافق‌های صورت‌گرفته در دو اجلاس قبلی کارگروه مشترک، ژاپن موافقت کرده که 592 میلیون ین به عراق بدهد که تاکنون 5/145 میلیون ین آن پرداخت شده و عراق انتظار دارد تا 144 میلیون ین دیگر نیز دریافت کند. در مقابل قرار است،
ژاپن هم کلاً 90 میلیون تن نفت خام تا سال 1983 از عراق خریداری کند که تا سال 1980 نیمی از آن به ژاپن حمل شده است. اگرچه در سال 1980، ژاپن خواستار 10 میلیون تن نفت از عراق بود، ولی به‌دلیل جریان‌داشتن جنگ، صدور نفت عراق به ژاپن از راه آب امکان‌پذیر نیست.(1)-(2)
1
نشریه کرسنت (چاپ کانادا) در مقاله‌ای به تأثیر عملیات رمضان در اقتصاد داخلی عراق پرداخته و مبادلات تجاری این کشور با قدرت‌های بزرگ اقتصادی همچون امریکا، انگلیس، فرانسه، ژاپن و... را بررسی کرده است. در این مقاله به نحوة قراردادهای تجاری عراق با کشورهای غربی و سیر صعودی میزان این همکاری از سال 1360 به بعد توجه شده است. ارتقای میزان روابط تجاری با امریکا و تحولات رو به بهبود سیاسی میان دو کشور نیز از نظر دور نمانده است.
در قسمت دیگر مقاله، درباره آینده روابط این کشورها و عراق با درنظرگرفتن امکان جابه جایی در حاکمیت عراق و شکل‌گیری حکومت جدید بحث شده است. تأثیر جابهجایی قدرت در عراق در آینده روابط آن کشورها با عراق از دیگر محورهای این مقاله است.
دراین‌میان، نویسنده به روی‌کارآمدن حکومت طرف‌دار ایران در عراق نیز نظر داشته و در انتهای مقاله به بررسی گروه‌های مخالف حکومت فعلی عراق و نقش هریک در اپوزیسیون موجود پرداخته و به مواضع آنان در دوره جدید جنگ - که با حملات جدید ایران آغاز شده - توجه کرده است.(3)*(4)
2
مجمع عمومی سازمان ملل متحد امروز درخواست ایران را مبنی‌بر اخراج رژیم صهیونیستی از نشست فعلی مجمع رد کرد. مجمع عمومی با 74 رأی مثبت در مقابل 9 رأی منفی و 21 رأی ممتنع پیشنهاد "فنلاند" را ازجانب کشورهای شمال اروپا مبنی‌بر "رأی‌گیری نکردن درمورد درخواست ایران" با هدف افزایش تأثیرات سازمان ملل متحد و ادامه کوشش‌ها برای برقراری صلح در خاورمیانه، پذیرفت.(5)به گزارش خبرگزاری فرانسه از مقر سازمان ملل متحد، 9 کشوری که به پیشنهاد فنلاند برای مسکوت‌گذاشتن درخواست ایران رأی منفی دادند
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی از توکیو گزارش داد: آمار وزارت خارجه ژاپن واردات نفت از عراق را "صفر" نشان می‌دهد، اما در ماه سپتامبر (شهریور - مهر) عراق روزانه 82 هزار و 700 بشکه نفت به ژاپن صادر کرده است که این میزان تحت‌تأثیر جنگ ثابت نیست. ژاپنی‌ها می‌گویند که قراردادهای خود را در سطح فعلی تجدید می‌کنند، اما حاضر نیستند که میزان آن را افزایش دهند. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 224، 8/8/1361، صص 4 و 5، توکیو - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 7/8/1361.)
2) مأخذ 27، صص 4 و 5، توکیو - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 4/8/1361.
3) * متن کامل این مقاله در ضمیمه این گزارش آمده‌است.
4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 47، تاریخ 11/9/1361، صص 64 - 62.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، تاریخ 6/8/1361، ص8، خبرگزاری فرانسه، 5/8/1361.
عبارت‌اند از: لیبی، الجزایر، ایران، کوبا، نیکاراگوئه، گرانادا، ویتنام، آلبانی، افغانستان.
تنها کشورهای عربی که به درخواست فنلاند رأی مثبت دادند، مصر و تونس بودند و کشورهای عربی دیگر در این رأی‌گیری شرکت نکردند. به‌استثنای کوبا که با ایران همراه بود، باقی کشورهای گروه سوسیالیست نیز رأی ممتنع دادند(1)
رادیو بی‌بی‌سی قبل از آغاز رأی‌گیری و قبل از طرح پیشنهاد "فنلاند"، در تفسیری، عمده‌ترین مشکل کشورهای عرب طرف‌دار غرب در نحوه برخورد با پیشنهاد ایران را نگرانی از به‌مخاطره‌افتادن مذاکرات صلح خاورمیانه و تغییر نظر امریکا درباره فلسطینی‌ها درنتیجه اقدامات اخیر رژیم صهیونیستی در لبنان دانسته، اعلام کرد:
«تحت چنین شرایطی پیشنهاد ایران برای رأی‌گیری درمورد اعتبارنامة اسرائیل، کشورهای عرب را در موقعیت دشواری قرار داده است. برای کشورهای عرب مخالفت با این پیشنهاد و دادن رأی منفی آسان نیست. درعین‌حال، موافقت با آن هم به تفاهم نه‌چندان استوار میان اعراب و امریکا لطمه می‌زند.»
این رادیو افزود: «[هدف دولت ایران] تغییر شکل سازمان‌های بین‌المللی نظیر سازمان ملل است که به نظر رهبران ایران تحت سلطه کشورهای ابرقدرت و به‌خصوص دولت امریکاست، [اما باید در نظر داشت که] چنانچه طرح پیشنهادی ایران در جلسة امروز مجمع عمومی حداقل موجب ایجاد اختلاف در میان اعراب شود و به تضعیف کوشش و اقدامات کنونی برای برقراری صلح در خاورمیانه ازطریق مذاکره گردد، ایران به مقصود خود رسیده است.»(2)-(3)
1
هم‌زمان با شب تاسوعای حسینی و درحالیکه مسلمانان و شیعیان ایرانی و کویتی آماده برگزاری مراسم عزاداری بودند، دولت کویت 10 حسینیه را در شهر "جهره" تعطیل کرد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، پلیس کویت که امسال بیش از هر سال دیگر سعی در کنترل این مراسم داشت، یک کویتی را در حسینیه "سیدمحمد" پس از پایان مراسم به‌اتهام سردادن تکبیر دستگیر کرد.
در حسینیة اشکانی نیز هزاران نفر عزادار شعارهایی در حمایت از رزمندگان ایرانی و دعا برای رهبر انقلاب، سردادند، همچنین در منطقه بنیدالقار به رغم محاصره حسینیه‌ها ازجانب پلیس، مردم از حسینیة سیدمحمد خارج شده، با سردادن شعارهایی مانند "خدایا خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگه‌دار" و یا "ما ملت مسلمان عاشق شهادتیم"، به‌سمت حسینیه‌ها راهپیمایی کردند(4)
1
به نوشته روزنامه اطلاعات امروز، اهالی منطقه "اوضاعی" در حومه جنوب بیروت، در نامهای به امام خمینی خواهان کمک جمهوری اسلامی به آنها شده‌اند.
در این نامه آمده است که ما ساکنان منطقة اوضاعی واقع در حومه بیروت - ناحیه‌ای که خانه‌های آن هر روز درمعرض انهدام بوده و ساکنان آن درمعرض آوارگی می‌باشند و تاکنون تعدادی از خانه‌های ما به‌دست ارتش لبنان ویران شده و این امر به درگیری میان مردم و ارتشیان لبنان انجامیده که درنتیجه آن چند نفر شهید و زخمی شدند - از آنجایی که به رهبری حکیمانة شما بر تمام مسلمانان جهان ایمان داریم، از پیشگاه شما استدعا داریم که در اولین فرصت به این موضوع توجه فرمایید تا صدای ما مظلومان به تمام جهان برسد و بدانند بر مسلمانان لبنان چه می‌گذرد.(1)
درهمین‌حال روزنامه جمهوری اسلامی امروز از فشار مصر بر سازمان آزادی‌بخش فلسطین برای پذیرش طرح ریگان خبر داد. این روزنامه نوشت: پطروس غالی وزیر مشاور در امور خارجه مصر، نیز در مصاحبه‌ای با یک روزنامة مراکشی به رهبران سازمان آزادی‌بخش فلسطین توصیه کرد تا با دست کشیدن از مبارزه نظامی و به‌رسمیت‌شناختن رژیم صهیونیستی و گشودن باب مذاکره با این کشور از طرح ریگان پشتیبانی کند. غالی در این مصاحبه مبارزة فلسطینی‌ها را شکست‌خورده دانسته و گفته است که حکومت در مصر می‌کوشد تا شکست نظامی سازمان آزادی‌بخش فلسطین را به یک پیروزی سیاسی مبدل کند.(2)-(3)
ضمیمه گزارش60: مقالة نشریة کرسنت با عنوان "ایران، عراق و جنگ"
متن کامل مقاله نشریة کرسنت (چاپ کانادا) با عنوان "ایران، عراق و جنگ" بدین شرح است:
«نتایج جنگ برای تجارت غرب با عراق بسیار اهمیت دارد. موقعی که ایران حمله گستردة خود را در اواسط ژوئیه [عملیات رمضان] آغاز کرد، بازار پولی کویت مملو از دینار عراقی شد. به‌زودی معلوم شد که مقامات برجسته حزب بعث عراق که نگران ازدست‌دادن ثروت‌های خویش (درصورت پیروزی ایران) بودند، دینارهایشان را در بازار به فروش رساندند، لکن حرکت امواج شوک‌آور به عراق و کویت محدود نمی‌شد. در اولین روز حمله، بازار پولی اروپا و بازار نفت نیز تا حد قابل‌ملاحظه‌ای تکان خورد، چراکه غرب نگران ازدست‌دادن بازار پررونق عراق شده بود. [چراکه] کشورهای اروپایی و ژاپن منافع عظیمی در عراق دارند.
اگر رژیم جدیدی در عراق قدرت را به دست گیرد و این رژیم برنامههای اقتصادی متفاوتی داشته باشد، آلمان غربی بیش از دیگران صدمه خواهد دید. به‌خصوص اینکه سفارشات خارجی صنایع این کشور در مقایسه با سال 1981 حدود 30 درصد کاهش داشته است. سال گذشته عراق با 4/1 میلیارد پوند واردات، بهترین بازار آلمان غربی در جهان غرب بود. سفارشاتی‌که صنایع ساختمانی آلمان از عراق دریافت کرد، به‌تنهایی بالغ بر 07/1
1) روزنامه اطلاعات، 4/8/1361، ص3، واحد مرکزی خبر از بیروت.
2) روز بعد، خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از خبرگزاری کویت گزارش داد: یاسر عرفات در مصاحبه با رادیو صدای فلسطین اعلام کرده است که ما آماده‌ایم به‌دنبال ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی، یک فدراسیون مرکب از فلسطین و اردن را ایجاد کنیم. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، 6/8/1361، ص11، الجزیره - خبرگزاری کویت، 5/8/1361.»
3) مأخذ 5، ص3.
میلیارد پوند می‌شد. صادرات مهندسی آلمان به عراق در سال 1981 تقریباً به دو برابر افزایش یافت. ازجمله پروژه‌های عظیم عراق که آلمان غربی در آنها سهیم است، سد هیدروالکتریکی موصل، فرودگاه بصره، پروژه‌های راه‌سازی و... می‌باشد. قرارداد 300 میلیون پوندی سد موصل با شرکت کروپ (دو سهام‌دار عمده آن بنیاد کروپ و دولت ایران هستند) منعقد شد. هرگونه تغییر سیاسی و اقتصادی به طور جدی بر فرانسه نیز تأثیر خواهد گذاشت. عراق پنجمین مشتری تجاری بزرگ فرانسه در خارج از اروپا و امریکا محسوب می‌شود. به هنگام دیدار وزیر تجارت خارجی دولت سوسیالیست فرانسه از عراق، قراردادهای مهمی بین دو کشور منعقد گردید. پس از این دیدار، قرارداد 400 میلیون پوندی برای خرید توپخانه بین دو کشور امضا شد. عراق همچنین 60 فروند میراژ از فرانسه خریداری کرد. درضمن، دولت فرانسه به بغداد اطمینان داده که در آینده نیز حاضر است معاملات نظامی جدیدی را با این کشور منعقد کند. عراقی‌ها اخیراً برای دفع حمله ایران از میراژهای 2000 و موشک‌های اگزوسه ام 29 استفاده کردند. به‌علاوه فرانسه مشغول بازسازی رآکتور عراقی نیز می‌باشد. پروژه‌های ساختمانی، عراق را به یکی از مشتریان برجسته ژاپن درزمینة صنایع ساختمانی تبدیل کرده است. در سال گذشته، عراق قراردادهایی به ارزش 275 میلیون پوند با ژاپن منعقد کرد، ولی روابط تجاری دو کشور درحال‌حاضر دچار مشکلاتی شده است. ژاپن در اواسط دهة هفتاد اعتباری معادل 4/1 میلیارد پوند به دولت عراق داد.
دولت عراق - که تا چندی پیش از این اعتبار استفاده زیادی نکرده بود - درنتیجه فشارهای ناشی از مخارج جنگی خواست از آن استفاده کند، لکن به نظر می‌رسد که دولت ژاپن درنتیجه وقایع جنگ تمایلی به اعطای چنین وامی ندارد. صادرات انگلیس به عراق در سال 1981 دو برابر افزایش یافت. در این سال انگلیس 6501 میلیون پوند کالا به عراق صادر کرد. در سه ماهه اول سال 1982، صادرات این کشور به عراق 6/191 میلیون پوند شد، لکن ارقام صادرات انگلیس در ماه‌های اخیر تنزل کرده که این نشانگر اوضاع بد اقتصادی عراق است. ایتالیا نیز از بازار عراق سهم جالب توجهی می‌برد. صادرات ایتالیا در سال 1981 به 640 میلیون پوند رسید، ولی ارقام ماه‌های اخیر کاهش صادرات ایتالیا را نشان می‌دهد. درهرحال، ایتالیا قراردادی به ارزش 8/1 میلیارد پوند برای صدور 11 کشتی جنگی به عراق با این کشور منعقد کرده است. به‌علاوه، ایتالیایی‌ها پروژه‌های ساختمانی به ارزش 650 میلیون پوند نیز در دست اجرا دارند. در سه سال گذشته، فروش کالای امریکایی به عراق به‌سرعت رشد کرد. صادرات امریکا به عراق در سال 1981 بالغ‌بر 914 میلیون پوند بود، لکن در پنج ماهة اول سال جاری، صادرات امریکا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تنزل کرد (سال 1981، 366 میلیون پوند درحالی که در سال 1982 تا 284 میلیون پوند تنزل کرد). در ماه آوریل سال جاری، نام عراق از لیست کشورهایی که از تروریسم بین‌المللی حمایت می‌کنند، حذف شد و این راه را برای فروش هواپیماهای مسافربری ساخت بوئینگ و لاکهید به عراق باز کرد. ارقام مربوط به تجارت امریکا با عراق منعکس‌کننده نفوذ امریکا در عراق و یا حمایتش از حزب بعث نمی‌باشد، زیرا اکثر قراردادها ازطریق دوستان امریکا در اردن، سودان، مصر و عربستان با عراق منعقد شد. کشورهای فوق و سایر کشورهای عربی خلیج‌فارس در سالهای 80 - 81 مجموعاً 30 میلیارد دلار وام بدون بهره و یا به عبارت بهتر هدیه به عراق دادند. در شش ماهه اول سال 1982 نیز 11 میلیارد پوند به عراق وام داده شد.
دورنمای آینده
کشورهای غربی علی‌رغم تنزل ارقام تجاری توانستند جای پای محکمی در عراق به دست آورند. اگر صدام بتواند از بحران فعلی - که از مشکلات جنگی ناشی می‌شود - خود را نجات دهد و یا اگر شخص دیگری که طرف‌دار غرب باشد، جای وی را بگیرد، غرب می‌تواند بازاری را داشته باشد که حتی بیش از گذشته به اعتبار و توجه غرب وابسته خواهد بود. در اوایل جنگ، نیروی هوایی فعال ایران توانست اکثر پروژه‌های مهم صنعتی را که قبل و یا در طی برنامه توسعه 14 ساله (67 - 1980) با هزینه‌ای معادل 50 میلیارد دلار تکمیل شده بود، ویران کند. به علاوه، ایران و عراق هر دو مجبورند برای ترمیم تأسیسات نفتی به غرب و ژاپن روی آورند. جنگ همچنین نشان داد که کشتیرانی و عبور و مرور تانکرهای نفت از تنگه هرمز می‌تواند آسیب‌پذیر باشد. اعتقاد بر این است که هر دو کشور متخاصم و سایر کشورهای خلیج‌فارس در فکر راه دیگری هستند؛ دسترسی به مدیترانه ازطریق ترکیه و دریای سرخ ازطریق عربستان. به اجرا درآمدن چنین فکری به سرمایه‌گذاری عظیم درزمینه شبکه لوله‌های نفتی نیاز دارد. درجه و میزان ارتباط ایران با غرب به نتیجه بحث‌های اخیر در کادر رهبری ایران بستگی دارد. و همه چیز بستگی به نتیجه جنگ با عراق
دارد، اگر ایران بتواند یک رژیم اسلامی را در عراق مستقر کند، اتحاد دو کشور با تولید روزانه نفتی معادل تولید عربستان (حتی بیشتر از آن) و با داشتن نیروی انسانی زیاد برای غرب و به‌خصوص امریکا، بسیار نگران‌کننده خواهد بود. به همین دلیل است که ناظران معتقدند امریکا برای جلوگیری از روی کار آمدن یک رژیم رادیکال اسلامی در عراق کوشش زیادی به کار خواهد برد. سرنوشت صدام در چند هفته گذشته و پس از موفقیت امریکا و اسرائیل در بیرون‌راندن ساف از بیروت و نیز درنتیجه دریافت مقادیر قابل‌توجهی سلاح مدرن (روسی، امریکایی و فرانسوی) به اضافه حمایت اعراب، وضع نسبتاً بهتری به خود گرفته است، لکن اکنون همه چیز به جنگ فرساینده ایران که از بغداد چندان هم دور نیست، بستگی دارد.
گروه‌های اپوزیسیون عراق و جنگ
اتحاد بین گروه‌های مخالف رژیم در صحنه سیاسی پرآشوب عراق واقعه مکرری نیست، تنها چیزی که در دو سال گذشته باعث اتحاد اپوزیسیون شده، جنگ عراق با ایران بوده است. تمام گروه‌ها "جنگ صدام" را محکوم می‌کردند، ولی اینک برخی از گروه‌ها می‌روند تا از این توافق و اتحاد جدا شوند. در اوایل اوت گذشته هزاران تن از عراقی‌هایی که از سرکوبی بی‌رحمانه رژیم به سوریه پناه برده‌اند، با خواندن بیانیه جبهه دمکراتیک میهن‌پرستان ناسیونالیست‌ها شدیداً دچار تعجب شدند. جبهه دمکراتیک قویاً حمله نیروهای مسلح ایران به قوای عراقی مستقر در خاک کشورشان را محکوم کرد. چیزی که باعث ناراحتی شدید عراقی‌های مقیم سوریه شد، لحن تند بیانیه بود. عراقی‌های مقیم سوریه معتقدند که این حرکت جبهه دمکراتیک نه‌تنها به پایان جنگ کمک نمی‌کند، بلکه باعث طولانی‌ترشدن جنگ و رنج بیشتر مردم عراق می‌گردد. باتوجهبه ماهیت دلایل و انگیزه‌های رژیم عراق، پناهندگان عراقی معتقدند که جنگ فقط با سرنگونی صدام پایان می‌یابد. معلوم نیست که حزب کمونیست عراق - که از اعضای جبهه دمکراتیک است - بیانیه جبهه را تأیید کرده است یا نه. برخی از مقامات حزب کمونیست مسئولیت بیانیه را نپذیرفته‌اند، ولی حزب فوق هنوز به طور رسمی بیانیه را تکذیب نکرده است. حزب کمونیست عراق (رهبریت مرکزی) که در جبهه دمکراتیک عضویت ندارد، هنوز سقوط صدام حسین را مهم‌ترین وظیفه و هدف مردم عراق می‌داند. حزب فوق معتقد است که فقط مردم عراق می‌توانند درباره آینده و شکل سیاسی کشورشان تصمیم بگیرند. سازمان‌های اسلامی کاملاً از پیشروی نیروهای ایرانی حمایت کرده، آن را گامی درجهت مبارزه‌شان با صدام و تشکیل دولت اسلامی می‌دانند.»(1)
ضمیمه گزارش61: متن مصاحبه آقای رجایی خراسانی با خبرگزاری جمهوری اسلامی درخصوص تصویب طرح فنلاند در مجمع عمومی
آقای رجایی خراسانی نماینده ایران در سازمان ملل متحد، درخصوص تصویب طرح فنلاند در مجمع عمومی در مصاحبه‌ای با خبرگزاری جمهوری اسلامی در واشنگتن گفت:
«با طرح فنلاند، یکی از تعیین‌کننده‌ترین و افشاکننده‌ترین لحظات سازمان ملل در جلو چشم جهانیان به نمایش گذاشته شد. رأی‌گیری درمورد پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای اخراج اسرائیل از مجمع عمومی متضمن اعلام موضع صریح ازسوی بسیاری از کشورها ازجمله کشورهای غیرمتعهد، کشورهای اسلامی و کشورهایی بود که در کنفرانس فاس [مراکش]، اسرائیل را به رسمیت شناخته بودند. درحقیقت همه کشورهایی که در سخنرانی‌ها و شعارهای خود علیه اسرائیل اعتباری برای خویش کسب کرده بودند، مجبور بودند که مواضعشان را صریحاً در قبال این مسئله اعلام کنند. [...] عده‌ای از تحلیل‌گران سیاسی معتقد بودند که مسئله به‌مراتب بزرگ‌تر از مسئله اعراب و اسرائیل و حتی خروج امریکا از سازمان ملل است و اصولاً کل سازمان ملل مورد سؤال قرار گرفته بود. ازطرفی امریکا تهدید نموده بود که سازمان ملل را به خطر انداخته و از آن خارج خواهد شد و دبیرکل نیز طرح تقاضای اخراج اسرائیل را به‌نحوی از انحاء نادرست و موجب مشکلاتی برای سازمان معرفی کرده بود.»
وی افزود: «[در این اقدام]، رأی‌دهندگان می‌بایست با رأی خود برای مردم جهان روشن می‌ساختند که: 1. آیا اسرائیل غاصب باید عضو مجمع عمومی باشد یا خیر؟ 2. آیا کشورهای جهان سوم که سال‌ها تحت سیطره ابرقدرت‌های شرق و غرب بوده و هم‌اکنون در سازمان ملل عضویت و حق رأی دارند، جرئت و جسارت این را دارند که لااقل برای یک بار هم که شده در مقابل توپ‌های توخالی امریکا بایستند؟ 3. جنگ زرگری و اختلافات سیاسی بین شرق و غرب جناح‌بندی‌های جغرافیایی تا چه حد اصالت داشته و تا
1) مأخذ 38.
چه حد تظاهر و فریب است؟ 4. آیا کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد قصد دارند که در این لحظه حساس در مقابل امپریالیسم امریکا و رژیم غاصب صهیونیستی بایستند و واقعاً از آرمان فلسطین و حقوق مسلمانان و اعراب که اکثریت اعضای جنبش را تشکیل می‌دهند، دفاع نمایند؟ 5. دولت‌های عرب چقدر به آرمان‌های فلسطین اعتقاد دارند؟ 6. آیا اتهامی که بعد از انقلاب تاکنون توسط امریکا و به‌خصوص سازمان سیا و رژیم صهیونیستی تحت‌عنوان خرید اسلحه از اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران طرح‌ریزی شده و ازطرف رسانه‌های امپریالیستی و مرتجعین وابسته مرتباً تکرار می‌شود، صحت دارد یا خیر؟ همه این سؤالات و بسیاری سؤالات فرعی دیگر با یک رأی مثبت یا منفی می‌بایست پاسخ داده شوند.»
وی در ادامه اضافه کرد: «سازمان ملل به‌هیچ‌عنوان نتوانست این لحظه حساس را تحمل کند و پاسخ مستقیم و رودرروی خود را به جهانیان اعلام نماید، لذا تنها راه فرار از این مسئله این بود که از به‌رأی‌گذاشتن پیشنهاد ایران خودداری شود و برای پیشنهاد خود درخواست اخذ رأی می‌کرد. [...] فرق پیشنهاد فنلاند با پیشنهاد جمهوری اسلامی این بود که بالاخره جناح‌های مختلف از برخورد مستقیم با سؤالات فوق‌الذکر نجات پیدا می‌کردند. بدین‌ترتیب پیشنهاد فنلاند لحظة بسیار آرامش‌بخشی را برای بسیار از کشورها فراهم آورد.»
نمایندة جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل افزود: «نمایندگان دولت‌های مرتجع عرب در ساعت 5/3 بعدازظهر تصمیم گرفتند حتی از برخورد غیرمستقیم با سؤالات فوق‌الذکر طفره بروند، زیرا در غیر این صورت مجبور بودند موضع خود را در قبال مردم فلسطین - که سال‌ها به صورت ظاهری به حمایت از آنها شعار داده بودند - روشن نمایند. رأی‌گیری شروع شد، 74 کشور رأی مثبت دادند، 9 کشور رأی منفی و بقیه یا رأی ممتنع دادند یا اصلاً در رأی‌گیری شرکت نکردند. [...] پس از پایان رأی‌گیری بسیاری از مدعیان طرف‌داری از آرمان فلسطین، آنچنان از عمل خود شرمنده بودند که پس از اختتام جلسه درحالیکه سعی می‌کردند با دیگر اعضا برخورد نداشته باشند، از سازمان خارج می‌شدند. نماینده عراق ازجمله نمایندگانی بود که تا لحظاتی قبل از رأی‌گیری در صندلی خود حاضر بود و به‌محض شروع رأی‌گیری جلسه را ترک کرد و معلوم نشد که نماینده محترم صدام حسین که تا 24 ساعت قبل قهرمان میدان شعارهای ضداسرائیلی بود، به چه دلیل از صحنه رأی‌گیری ناپدید گردید.»(1)
رادیو اسرائیل در واکنش به این مسئله ضمن ابرازخرسندی اعلام کرد: «به‌گفته ناظران امور، چنین شکستی برای یک پیشنهاد ضداسرائیلی در تاریخ سالهای اخیر سازمان ملل سابقه نداشته، زیرا تاکنون اکثر طرح‌های ضداسرائیلی از اکثریت اتوماتیک کشورهای کمونیستی بلوک جهان سوم و ممالک عرب و اسلامی برخوردار می‌گردید. به گفتة ناظران یکی از علل شکست طرح ایران، تهدید ایالات متحده بود، دایربر اینکه درصورت اخراج اسرائیل، دولت امریکا نیز سازمان ملل را ترک خواهد کرد.»(2)
1
امروز در منطقه عملیاتی مسلم بن‌عقیل، علاوه‌بر اجرای عملیات محدود تیپ عاشورای سپاه پاسداران، توپخانههای ایران، مواضع و تأسیسات نفتی عراق را در این منطقه گلوله‌باران کردند.
براساس اعلام قرارگاه نجف اشرف، امروز در منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل، یک گروهان از تیپ عاشورا زیر نظر قرارگاه عملیاتی ظفر، در ساعت 13 دقیقه بامداد به مواضع ارتش عراق در مقابل خود حمله کرد. در این عملیات، حدود 50 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند.(1)همچنین به گزارش خبرنگار روزنامه کیهان، توپخانه ارتش ایران با اجرای آتش مؤثر و سنگین خود در این منطقه، بخشی از تأسیسات نفت‌خانه عراق را به آتش کشید که دود برخاسته از آن برای مدتی فضای منطقه را پوشانده بود. یکی از فرماندهان سپاه پاسداران در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل دراین‌باره اعلام کرد: در این منطقه، تأسیسات و مخازن بزرگ نفتی دشمن که بخشی از سوخت موردنیاز بغداد را تأمین می‌کند، نابود شد. همین گزارش حاکی است، دیدبان‌های ایران با نفوذ در مناطق حساس و شناسایی محل استقرار ادوات سنگین و زرهی دشمن، این نقاط را هدف آتش مؤثر و سنگین توپخانههای خودی قرار دادند. در این اقدام، 2 تانک و یک تفنگ106 دشمن منهدم شد؛ یک تانک و یک توپ آنها خسارت دید و 20 نفر از افراد ارتش عراق زخمی یا کشته شدند. با اجرای این عملیات، نقلوانتقال واحدها و نیروهای دشمن نیز مختل شد.(2)
2
افزایش غیرمنتظرة آتش توپخانه و ادوات دشمن در روز تاسوعا و عاشورا؛ شلیک چند موشک حاوی مواد شیمیایی به نیروهای ایران در منطقه موسیان؛ حمله هوایی هواپیماهای دشمن به پادگان عین‌خوش، شهر ایلام و منطقه خور موسی و پناهنده‌شدن تعدادی دیگر از مردم عراق به ایران، مهم‌ترین اخبار جنگ در اردوگاه دشمن بود.
امروز مقارن با روز تاسوعا و شب عاشورا، آتش توپخانه‌ها و ادوات دشمن که در چند روز گذشته
به‌طور عادی ادامه داشت، به یکباره شدت یافت. واحدهای توپخانه و ادوات ارتش عراق، امروز با غروب آفتاب ناگهان آتش پرحجم و سنگینی را روی نیروهای خودی در اغلب مناطق عملیاتی غرب و جنوب اجرا کردند. شدت آتش نیروهای عراق و شلیک گلوله‌های منور بسیار در جبهه‌های نبرد در شب عاشورا، نشان‌دهنده ترس و وحشت نیروهای عراقی از احتمال اجرای عملیات نیروهای ایران در این شبهای مقدس است. نیروهای خودی نیز در پاسخ به این اقدام دشمن، آتش پرحجمی را روی نیروهای ارتش عراق اجرا کردند که موجب توقف آتش شدید دشمن شد.(1)
در این روز، چند فروند بالگرد ارتش عراق، به فاصله چند دقیقه، با موشک‌های حاوی مواد شیمیایی حمله کردند. در حملة اوّل بالگردها، 4 نفر از نیروهای بسیجی شهید و 16 نفر مصدوم شدند.(2)نیروهای مصدوم که دچار سرگیجه و بی‌حسی شده بودند، بلافاصله به پشت جبهه منتقل شدند.(3)چند دقیقه بعد، در موج دوم این حملات، 4 فروند دیگر از بالگردهای ارتش عراق پس از شناسایی، راکت‌های شیمیایی خود را به‌سمت یکی از مواضع نیروهای خودی شلیک کردند که موجب مصدومیت 20 نفر از نیروهای خودی شد. این نیروها نیز درحالیکه تهوع و تنگی نفس داشتند و حالت خفگی به آنها دست داده بود، به بیمارستان منتقل شدند(4)
تحرکات هوایی امروز دشمن عمدتاً متوجه جبهه‌های میانی بود و هواپیماهای بمب‌افکن نیروی هوایی ارتش عراق به پادگان عین‌خوش حمله کردند.(5)یک فروند از جنگنده‌های عراق نیز به حریم هوایی شهر ایلام تجاوز کرد که با واکنش به‌موقع پدافندهای مستقر در اطراف شهر، مجبور به فرار شد.(6)در ساعت 22:35 نیز یک فروند از بمب‌افکن‌های دشمن، بمبی سنگین به منطقه خور موسی پرتاب کرد که تلفات و خسارتی به همراه نداشت.(7)همچنین در این روز، 9 نفر از مسلمانان عراق از مرز بانه وارد خاک ایران شدند و درخواست پناهندگی کردند.(8)
1
در درگیری میان نیروهای ایران و گروه‌های ضدانقلاب در مناطق کردنشین، عناصر ضدانقلاب با مین‌گذاری، اجرای کمین، ایجاد راه‌بندان در جاده‌ها و درگیریهای پراکنده، تلفاتی به نیروهای نظامی و امنیتی وارد کردند.
حزب دمکرات در یک اقدام هول‌انگیز ضدانسانی، 18 تن از اسیران خود را که اغلب از نیروهای سپاه و ارتش بودند، در منطقه گوره‌شیر در غرب محور سردشت - مهاباد به شهادت رساند.(9)
در کامیاران نیز نیروهای مسلح غیرقانونی با اجرای عملیات کمین در مسیر نیروهای خودی در نزدیکی یک پایگاه، 5 تن را شهید و تعدادی را زخمی کردند.(10)
افراد شورشی با مین‌گذاری در مسیر تردد نیروهای خودی، چند نفر را مجروح کردند. علاوه‌براین، در ساعت 14:45 امروز، در 5 کیلومتری پایگاه جمبوغه در جنوب‌غربی بوکان، یک مین منفجر و براثر آن یک سرباز زخمی شد.(11)
(طرح و برنامة عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 8/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 3427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیة ژاندارمری کردستان، (رکن3)، به مقام استانداری کردستان، 6/8/1361.
همچنین در ساعت 14:00 امروز، 3 نفر از نیروهای تأمین پایگاه‌های ژاندارمری در مسیر
1) سند شماره 312000 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش گردان صابر به تیپ21 امام رضا(ع)، 6/8/1361؛ و - مأخذ 1.
2) سند شماره 270255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات منطقه 7 (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی منطقه 7، شماره 27، تاریخ 12/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 315584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه عملیاتی تیپ1 زرهی الله‌اکبر (رکن2) به سپاه پاسداران ایلام، 1/8/1361؛ و - سند شماره 275710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 زرهی (رکن2) به سپاه، 11/8/1361.
3) سند شماره 17392 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه عملیات کربلا در جنوب رکن2، شماره 644، تاریخ 6/8/1361، ص3 و - سند شماره 17410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه عملیاتی لشکر92 زرهی (رکن2)، شماره 215، 7/8/1361، ص1؛ و - سند شماره141540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی لشکر21 حمزه (رکن2)، شماره 28 - 3/2، 7/8/1361، ص2.
4) سند شماره 15809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه تاکتیکی قائم، شماره 7، 8/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 17404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا، به ستاد قرارگاه کربلا، 7/8/1361، ص1.
5) مأخذ6، بخش دوم.
6) روزنامة اطلاعات، 8/8/1361، ص1.
7) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 223، 7/8/1361، ص2، آبادان - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 6/8/1361.
8) روزنامه جمهوری اسلامی، 9/8/1361، ص2.
9) سند شماره357741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی - مرکز فرماندهی، 28/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 54976 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از قرارگاه حمزه (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی مرکز فرماندهی، 29/9/1361.
10) سند شماره 73256 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی کل، قرارگاه حمزه، 9/8/1361؛ و - مأخذ4، بخش اول.
11) سند شماره 73238 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)
"شهری‌کند" در جنوب بوکان، با مین برخورد کردند و مجروح شدند. این افراد بلافاصله به‌وسیله بالگرد به بیمارستان منتقل شدند.(1)
در ادامه درگیریهای پراکنده در محور سردشت - پیرانشهر هم 2 سرباز ژاندارمری به شهادت رسیدند(2)
تعدادی از عناصر ضدانقلاب در چند نوبت با آر.پی.جی7 و سلاح‌های سبک به پایگاه سلمان در اطراف شهر پسوه تیراندازی کردند که با واکنش متقابل نیروهای پایگاه، متواری شدند.(3)
عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در جاده مهاباد - سردشت و در حوالی روستای دارسان در 15 کیلومتری سردشت نیز یک دستگاه اتوبوس مسافربری را متوقف کردند و پس از پیاده‌کردن مسافران، یکی از افراد شهربانی سردشت را که جزء مسافران بود، به گروگان بردند.(4)
امروز همچنین قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) با اجرای عملیاتی در محور مهاباد - بوکان با تسلط بر ارتفاعات این منطقه، اشراف نیروهای خودی را در این منطقه افزایش داد. نیروهای خودی تحت امر قرارگاه حمزه با اجرای عملیاتی در محور جاده خاکی مهاباد - بوکان، ارتفاعات "برغاز" را به تصرف خود درآوردند و پایگاه جدیدی را در این منطقه احداث کردند. با تصرف این ارتفاعات، نیروهای خودی بر منطقه مسلط شدند و ارتباط با پایگاه هم‌جوار (پایگاه شهید شمس - قلات)، آسان‌تر شد. در این عملیات، به نیروهای خودی تلفاتی وارد نشد.(5)گفتنی است که ارتباط زمینی با این پایگاه به‌مدت یک هفته قطع شده بود.(6)
1
با افزایش تسلط نیروهای امنیتی ایران در مناطق مختلف کشور، هر روز تعداد بیشتری از خانه‌های تیمی گروه‌های تروریستی کشف و افراد بیشتری از این گروه‌ها دستگیر می‌شوند.
یکی از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که بعد از 30 خرداد در تشکیلات اراک حضور داشت، در گلپایگان دستگیر شد. فرد مذکور اعتراف کرد که مسئول گروه نظامی اصفهان بوده و در یک عملیات ترور نیز شرکت داشته است.(7)
در اجرای برنامه گشت و شناسایی در ماهشهر نیز 5 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند.(8)
مرکز توزیع و پخش نشریات، اطلاعیه‌ها و تراکت‌های تبلیغاتی حزب توده در شهر گرگان، شناسایی و کشف شد و مقادیر زیادی وسایل، جزوات درون‌گروهی و اسناد به دست آمد. محل کشف‌شده، قبلاً ستاد تبلیغاتی ریاست‌جمهوری بنی‌صدر بود(9)
با دستگیری یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر مبارکه اصفهان، 7 نفر از عناصر این سازمان شناسایی و دستگیر شدند.(10)
در تهران نیز نیروهای کمیته انقلاب اسلامی منطقه 12 با همکاری یکی از اعضای سابق کومه‌له، 2 تن از فعالان این گروه را شناسایی و دستگیر کردند.(11)
1) مأخذ 13، بخش اول؛ و - سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نشریه خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص16.
2) سند شماره 73211 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 442، از نهاجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیاتی و اطلاعات، (مدیریت عملیات) از اداره سوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (مرکز فرماندهی) به تیمسار ریاست ستاد مشترک ارتش.
3) سند شماره 350398 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای قرارگاه مرکزی لشکر64، شماره 55، تاریخ 6/8/1361.
4) مأخذ15؛ و - مأخذ 13، بخش دوم، ص42.
5) مأخذ 13، بخش اول، ص2.
6) مأخذ 14، بخش دوم، ص17.
7) سند شماره 146572 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی منطقه1، از ستاد مشترک سپاه منطقه 1 (اطلاعات) به ستاد سپاه منطقه1، فرماندهی، 16/8/1361، ص6؛ و - سند شماره 79282 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 1 سپاه به فرماندهی کل سپاه، 23/8/1361، ص6.
8) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه منطقه8، نشریه رویدادهای منطقه 8، شماره 14، تاریخ 24/8/1361، ص12.
9) سند شماره 73253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای سیاسی - تأمینی منطقة 3، از ستاد منطقه 3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی) شماره 557، تاریخ 9/8/1361، ص3.
10) سند شماره 58214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه2 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی) 16/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقه 2، ص4.
11) مأخذ 14، بخش دوم، ص5.
1
درپی حمله هوایی عراق به دزفول در روز گذشته که موجب شهید یا مجروح‌شدن بیش از 130 نفر از مردم این شهر و تخریب بسیاری از منازل مسکونی و اماکن تجاری شهر شد، امروز آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، میرحسین موسوی نخست‌وزیر و آیت‌الله منتظری، پیام‌های جداگانهای برای مردم این شهر صادر کردند. مردم دزفول نیز از ساعات اولیة بامداد در مسجد جامع این شهر تجمع کردند و به مناسبت تاسوعای حسینی به عزاداری پرداختند.
رئیسجمهور در قسمتی از پیام خود به مردم دزفول نوشت:
«این نخستین بار نیست که امپریالیسم متجاوز امریکا و عامل دست‌نشانده و مزدورش صدام کافر، انتقام شکست خود را در جبهه نبرد، از شما مردم مسلمان می‌گیرند. دو سال پیش نیز در چنین روزی، شهر شما مورد تهاجم هواپیماهای دشمن قرار گرفت و یزیدیان زمانه، در نیمه‌شبی سهمگین، مانند خفاشان خون‌آشام از آسمان شهر، خانه‌های مسکونی شما را بمباران کردند و زنان و کودکان شهر را به شهادت رساندند. ... و اینک شما در بین هم‌وطنان قدرشناستان نمونه قهرمانی و ایثار بی‌دریغ هستید. بمباران اخیر دشمن نیز قطعاً در عزم راسخ شما عزیزان خللی وارد نخواهد ساخت، اما دشمن درحالی مساجد و خانه‌های شما را بمباران می‌کند که دستگاه‌های تبلیغاتی دولت‌های جهان، صلح‌طلبی رژیم دست‌نشانده صدام را تبلیغ می‌کنند و مجامع بین‌المللی که امروزه بیش از هرزمان دیگر به ابزار دست قدرت‌ها و ابرقدرت‌های جهانی بدل شده‌اند، درهمان‌حال که دشمن ظالم را تأیید و دربرابر جنایات او سکوت می‌کنند، از ایران می‌خواهند که دست از دفاع بکشد. آنان که دفاع مشروع ملت مظلوم ما را از انقلاب خویش محکوم می‌کنند، طبیعی است با سکوت خویش دربرابر این تهاجم ددمنشانة صدام، از ظالم جانب‌داری کنند و این یک بار دیگر ثابت می‌کند که ملت ایران در دفاع از انقلاب اسلامی باید همچنان تنها به خداوند رحمان و نیروی ایمان خویش متکی باشد. ... من به‌عنوان نماینده ملت ایران، شهادت عزیزان شما را در آستانه عاشورای حسینی، به بازماندگان آنان و به شما مردم قهرمان و مقاوم دزفول تبریک و تسلیت می‌گویم و درجهت پاسداری از خون پاک و مطهر شهیدان شما و همه شهدای انقلاب اسلامی ایران، با شما و با همه مردم شهیدپرور ایران در این شامگاه عزای حسینی، تجدید عهد و پیمان می‌کنم.»(1)
در پیام نخست‌وزیر نیز آمده است:
«حماسه‌ای که شهر شما در دو سال گذشته آفریده است، همیشه به‌عنوان سرمشقی برای همه شهرهای ما و همه ملت بزرگ ما باقی خواهد ماند، ولی انقلاب اسلامی ما ثابت کرده است که در سرزمین ما هر مردی یا زنی که مظلومانه به خون خود می‌غلتد، صدها نفربر می‌خیزند و آتش توطئه هرچه گسترده‌تر می‌شود، اراده ملت، استوارتر و مقاوم‌تر می‌گردد. ... ما یقین داریم فرزندان مؤمن به اسلام و دلیر ما در جبهه‌ها، انتقام خون پاک شهدای دزفول و دیگر شهرهای
1) . مأخذ 8، ص2.
مظلوم خوزستان، ایلام، باختران، لرستان و همدان را خواهند گرفت و با ضربات تعیین‌کنندة خود، سرنوشتی تازه برای منطقه اسلامی ترسیم خواهند کرد. ... دولت جمهوری اسلامی ایران، شهادت عزیزان شما را به امام زمان(عج) و امام امت، رهبر انقلاب و ملت بزرگ ایران و شما برادران و خواهران عزیز، تبریک و تسلیت گفته و اعلام می‌کند همه ظرفیت‌های ممکن خود را برای پیروزی رزمندگان دلیرمان در جبهه‌ها به کار خواهد گرفت. انشاءالله»(1)
در پیام آیت‌الله منتظری نیز آمده است:
«این جنایت زمانی رخ می‌دهد که صدام دروغ‌گو با اینکه هنوز قسمت‌های زیادی از کشور ما را در اشغال دارد، هم‌صدا با اربابان و یاران خائنش، گوش مردم دنیا را از هیاهوی تظاهر به صلح پر نموده و برای پنهان‌کردن چهره تزویر و سرپوش‌گذاشتن بر تجاوزات حزب بعث عفلقی و خراب‌نمودن سیمای جمهوری اسلامی، همه رسانه‌های گروهی و بوق‌های تبلیغاتی امپریالیست و صهیونیست را بسیج نموده است. ... ملت رشید ما ... با الهام‌گرفتن از پیام خونین کربلا، خود را برای ایثار کامل و مقاومت دربرابر مشکلات آینده نیز آماده کرده و از رجزخوانی‌های بوق‌های استعماری هیچ‌گونه خوف و ترسی به خود راه نمی‌دهد. ... تاریخ نشان می‌دهد تا این حزب در عراق حکومت می‌کند، منطقه خاورمیانه روی صلح را نخواهد دید و اسرائیل، این غده سرطانی منطقه، روزبهروز قویتر و خطرش برای اسلام و مسلمین بیشتر خواهد شد. ... دنیای کفر هم بداند که با تمام امدادها و تقویت‌هایی که نسبت به صدام انجام داده و می‌دهد، نمی‌تواند این رژیم پوسیده را حفظ کند.»(2)
به گزارش روزنامه اطلاعات، امروز هم‌زمان با برگزاری مراسم تاسوعای حسینی، از ساعات اولیه صبح شمار زیادی از مردم دزفول در مسجد جامع این شهر تجمع کردند و پس از ادای احترام به شهدای حمله موشکی عراق به این شهر، درحالیکه پیشاپیش آنان دسته‌های سینه‌زنی حرکت می‌کردند، پیکر شهدا را از محل مسجد جامع تا "بهشت علی" آرامگاه شهدای دزفول، مشایعت کردند. مشایعت‌کنندگان با سردادن شعارهای "جنگ جنگ تا پیروزی"، "مرگ بر امریکا" و "مرگ بر صدام" بر عزم و اراده خود برای مبارزه و تعیین سرنوشت جنگ در جبهه‌های نبرد تأکید کردند(3)
1
روزنامه نیویورک تایمز درباره تهدیدهای جدید عراق علیه ایران و ارسال سلاح‌های جدید روسی به عراق، به نقل از افرادی که آنان را کارشناسان مسائل جاسوسی غرب نامیده است، نوشته است:
صالح علی فتحی کاردار سفارت عراق در کپنهاک، گفته بود که درصورت حمله ایران به عراق، ارتش این کشور از یک سلاح سری بسیار قوی و جدید که قادر به کشتن صدها هزار سرباز می‌باشد، علیه ایران استفاده خواهد کرد. صرف نظر از این سخنان، اخیراً نشانه‌هایی در دست است
که روسیه ارسال سلاح به عراق را از سر گرفته است. این سلاح‌ها شامل 150 فروند میگ 23، 25 و 27 هستند که قبلاً سفارش آنها داده شده بود. کارشناسان جاسوسی غرب می‌گویند، حملة هم‌زمان ایران از دو جبهه، ارتش عراق را در تنگنا قرار خواهد داد و این نشان‌دهندة هماهنگی عالی بین ارتش منظم و سپاه پاسداران ایران بر سر یک راهبرد می‌باشد. از مباحث گذشته در تهران چنین استنباط می‌شود که ارتش منظم ایران، مخالف استقرار عمده قوای نظامی در جبهه بصره است.(1)
رادیو اسرائیل نیز به نقل از محافل موثق اتمی در فرانسه اعلام کرد که دولت عراق، تجهیزاتی در اختیار دارد که ساخت ایتالیاست و به عراق این امکان را می‌دهد تا با استفاده از کوره اتمی که قرار است فرانسه در بغداد برپا سازد، بمب اتمی بسازد. طبق اظهارنظر این محافل، باوجود همه نظارت‌ها و محدودیت‌هایی که فرانسه برای کورة اتمی بغداد قائل شده است، عراق بالاخره موفق به تولید بمب اتمی خواهد شد.(2)
همچنین به نوشته روزنامه کیهان، هفته‌نامه انگلیسی ساندی تایمز در مقاله‌ای با نام "تهدید به جنگ میکروبی" نوشت: «عراق تهدید کرده است که از سلاح‌های میکروبی خود که به‌تازگی از فرانسه دریافت داشته است، در بمباران تمام‌عیار هوایی استفاده خواهد کرد تا به هر وسیله‌ای، جلو نیروهای ایرانی را که به پیشروی در تهاجم جدید دو روزه خود در 105 کیلومتری بغداد دست زده‌اند، بگیرد. این تهدید زمانی صورت می‌گیرد که 5 لشکر نظامی به پیشاهنگی کماندوهای ماسک زده خود، دژ‌های مستحکم عراق را به‌سرعت به تصرف درآورند.»(3)
1
باوجود اعلام انصراف سودان از اعزام نیروی نظامی به ارتش عراق، به‌بهانة کمک به مذاکرات صلح در منطقه، رادیو بی‌بی‌سی به نقل از خبرگزاری سودان گزارش داد: نمیری رئیسجمهور سودان، تصمیم به اعزام نیرو برای پشتیبانی از عراق در جنگ با ایران را گرفته است. این خبرگزاری افزوده است: این تصمیم امروز به فرماندهان نظامی ابلاغ شد و در متن ابلاغیه آمده است که نقش نیروهای سودانی، برقراری صلح در منطقه خلیج‌فارس و جلوگیری از خونریزی مسلمانان عراقی و ایرانی می‌باشد(4)
همچنین یک مقام سودانی مدعی شد که این کشور آماده است 000,10 نیروی نظامی به عراق بفرستد. دراین‌باره خبرگزاری رویتر از بحرین گزارش داد: عزالدین حمید سفیر سودان در کویت، اعلام کرد: سودان تصمیم گرفته است یک تیپ مرکب از 000,10 نفر سرباز با تجهیزات کامل برای کمک به عراق در دفاع از آن سرزمین علیه تجاوز خارجی، اعزام کند. وی افزود: ممکن است این نیرو باتوجهبه نیاز عراق و تحولات نظامی افزایش یابد.
این خبرگزاری همچنین اعلام کرد: یک مقام برجستة دولتی اردن در امان گفت که اردن مایل است به عراق نیرو اعزام کند و بااینکه عراق هنوز چنین کمک‌هایی را درخواست نکرده، اردن تاکنون بیش از 2000 داوطلب به عراق فرستاده است.(5)
1
عراق طی چند روز گذشته، یک هواپیمای باری را برای بارگیری یک محموله سری تسلیحات، به برزیل فرستاده است. خبرگزاری آسوشیتدپرس از سائوپولو گزارش داد: روزنامه معتبر استاد سن پائلو با اعلام این خبر، عکس یک جت "ایلیوشین"ساخت شوروی را که بزرگ‌ترین هواپیمای باری جهان است، در فرودگاه نظامی "سائوخوزه کامیوسن" در 90 کیلومتری سان پائلو پارک شده بود، منتشر کرد. بنابر این گزارش، هواپیما شنبه‌شب وارد سان پائلو شد و پس از بارگیری 40 تن تسلیحات که اکثراً محصول کارخانه "اویبراس" بود، یکشنبه‌شب برزیل را ترک کرد.
همچنین خبرگزاری آسوشیتدپرس در ادامة گزارش خود دربارة ارتباط تسلیحاتی عراق و برزیل افزوده است: در گذشته فروش مقادیر زیادی سلاح به عراق به‌ویژه تانک‌های سبک، تأیید شده بود. عراق از شرکای مهم برزیل به شمار می‌رود و برزیل مواد سوختی اتمی به عراق فروخته است و باوجود تکذیب دولت برزیل، اعتقاد بر این است که این گزارش صحیح می‌باشد.(1)
روزنامة ال ناسیونال چاپ کاراکاس با انعکاس این خبر نوشت: محموله این هواپیما، موشک‌های هوا به زمین و زمینبهزمین، از مرکز فنی فضانوردی برزیل است که بیشتر آنها 70 میلی‌متری بوده و شعاع عملکرد آنها 7500 متر و مسلح به کلاهک 4 کیلوگرمی هستند. حداکثر سرعت موشک‌های مذکور، 740 متر در ثانیه است. این نشریه آورده است که عراق تاکنون 200 میلیون دلار سلاح از این نوع از برزیل خریداری کرده است.(2)
2
بازتاب‌های مربوط به تصویب پیشنهاد کشور فنلاند در مقابل پیشنهاد ایران مبنی بر اخراج رژیم صهیونیستی از مجمع عمومی سازمان ملل متحد، همچنان ادامه دارد و خبرگزاری‌ها و مطبوعات کشورهای مختلف، به بررسی دلایل کشورها به‌ویژه تغییر نظر کشورهای عربی پرداختند که در مذاکرات اولیه، موافق با نظر ایران بوده‌اند، اما پس از رایزنی با یکدیگر، از تصمیم اولیه منصرف شده‌اند؛ ازجمله خبرگزاری فرانسه به نقل از علی طریقی نماینده لیبی و رئیس گروه اعراب در سازمان ملل، از مقر این سازمان اعلام کرد:
«درحال‌حاضر گروه اعراب از موضع کشورهای محتاط دربارة اسرائیل که طی نامه ای خطاب به رئیس مجمع عمومی مطرح شده بود، پا را فراتر نمی‌گذارد و قصد پیروی از ایران را دراین‌باره ندارد.» طریقی خاطرنشان کرد: «چنانچه کنفرانس سران غیرمتعهد در مارس 1983 (اسفند 1361) در دهلی نو با اخراج اسرائیل از مجمع عمومی موافق باشد، گروه اعراب تصمیم خود را عوض کرده و از نیروهای خود در این مجمع برای اخراج اسرائیل استفاده خواهد کرد.»(3)
رادیو لندن نیز ضمن بررسی این موضوع، در بررسی موافقت‌نکردن کشورهای عربی با پیشنهاد ایران، اعلام کرد: «پیشنهاد ایران برای لغو عضویت اسرائیل از مجمع عمومی سازمان ملل،
درحقیقت کوششی برای تنبیه دولت اسرائیل بوده است، اما به نظر بسیاری از نمایندگان کشورهای عضو سازمان ملل ازجمله کشورهای عرب میانه‌رو، اخراج اسرائیل به دلایل بسیار اقدام صحیحی نیست. نکته قابل‌توجه آن است که سازمان آزادی‌بخش فلسطین با رد اعتبارنامة اسرائیل به‌شدت مخالفت کرده است. به اعتقاد مقامات این سازمان، وقایع اخیر لبنان، موضع سیاسی این سازمان را تقویت کرده است. به نظر عرفات، اختلاف و برخورد میان امریکا و کشورهای عرب در سازمان ملل، پیشرفت درجهت دستیابی به صلح را به مخاطره خواهد انداخت. وی ترجیح می‌دهد که راه را برای مذاکره با پرزیدنت ریگان باز بگذارد و از هرگونه اقدامی که دوباره موجب حمایت و همدردی دولت امریکا نسبت به اسرائیل شود، خودداری نماید.»(1)
روزنامة واشنگتن پست نیز در مطلبی، به شیوه برخورد کشورهای عربی اشاره کرد و نوشت:
«اقدام نماینده ایران که به رأی‌گیری انجامید، برای بیشتر اعراب، مایة سرشکستگی بسیار بود. درست هنگام رأی‌گیری، نمایندگان کشورهای عربی، جلسه دیگری در زیرزمین سازمان ملل تشکیل دادند و به این ترتیب از آن به‌عنوان دستاویزی برای عدم حضور در جلسه مجمع عمومی و رأی‌گیری استفاده کردند. بعد هم ظاهراً برای حفظ موضع ضداسرائیلی خود در افکار عمومی، بیانیه‌هایی انتشار دادند و برخی از آنان زبان به گلایه گشودند که چرا رأی‌گیری بدون حضور آنان انجام شده است.» این نشریه افزود: «اعضای اتحادیه عرب، هفته پیش رسماً تصمیم گرفتند که [از] پافشاری بر سر مسئله رد اعتبارنامه‌های هیئت نمایندگی اسرائیل دست بردارند و به‌جای آن، نامهای به رئیس مجمع عمومی بنویسند که در آن نسبت به مشروعیت اسرائیل برای عضویت در سازمان ملل، ملاحظاتی ابراز دارند.»(2)-(3)
1
همراه با تحرکات سیاسی، محافل غربی برای فشارآوردن به جمهوری اسلامی، سازمان عفو بین‌المللی نیز با انتشار اطلاعیه‌ای با ادعای نقض حقوق بشر در ایران، جمهوری اسلامی ایران را برای آنچه این سازمان آن را "محاکمة مغایر با احکام بین‌المللی متهمان" خوانده است، محکوم کرد. اعلام این خبر در برخی رسانه‌ها به‌ویژه رادیو امریکا و رادیو اسرائیل، بازتاب وسیعی داشت.(4)
ضمیمه گزارش72: بازتاب تصویب‌نشدن پیشنهاد ایران مبنی‌بر اخراج رژیم صهیونیستی از مجمع عمومی سازمان ملل در نشریات این رژیم
در بازتاب تصویب‌نشدن پیشنهاد ایران مبنی‌بر اخراج رژیم صهیونیستی از مجمع عمومی، دو نشریه معتبر این رژیم، موقعیت متزلزل رژیم صهیونیستی را در سازمان ملل یادآوری کردند و کمک‌های امریکا به این رژیم را دراین باره حیاتی خواندند.
1) مأخذ 30، صص 18 و 19، رادیو لندن، 5/8/1361.
2) ضمیمه دارد.
3) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 7/8/1361، صص 9 و 10، صدای امریکا، 6/8/1361.
4) مأخذ 40، ص12، رادیو امریکا، 5/8/1361؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 224، تاریخ 8/8/1361، ص3، پاریس - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 6/8/1361.
به گزارش رادیو اسرائیل داواز، ارگان اتحادیه کل کارگران رژیم صهیونیستی، دربارة شکست پیشنهاد ضداسرائیلی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل نوشته است: نتیجه ای که از این آرا می‌توان گرفت، آن است که بیشتر کشورهای جهان، مخالف ما هستند، ولی چیزی که دراین‌میان بسیار پراهمیت است، موضع ایالت متحده می‌باشد. از آنجا که عرصة سازمان ملل تفاوتی با میدان‌های سیاسی دیگر ندارد، بلکه نشان‌دهنده رویدادهایی است که در آن میدان‌ها به وقوع می‌پیوندد، دولت اسرائیل مجاز نیست موضع ایالات متحده را دست کم بگیرد. رادیو اسرائیل می افزاید:
روزنامه مستقل بامداد اسرائیل هاآرتص، دراین‌باره می‌نویسد: این بار اعراب و هم‌پیمانان آنها ترجیح دادند با طرح ازدست‌دادن پرستیژشان که عقب‌نشینی آنها از منظور اولیه، یعنی اخراج اسرائیل از سازمان ملل است، مدارا کنند. ولی این امر نباید موجب خرسندی ما شود، زیرا باید در نظر گرفت که اسرائیل، تقریباً به آستانة اخراج از سازمان ملل رسید و کمک امریکا ما را از چنین سرنوشتی نجات داد و هیچ بعید نیست که از این پس، هر چند وقت یک بار، مقامات واشنگتن این موضوع را به مقامات اسرائیلی خاطرنشان کنند. نتیجه دیگری که از شکست پیشنهاد ایران در مجمع عمومی می‌توان گرفت، این است که در هر موقعیتی نمی‌توان گفت که تصمیمات اکثریت اعضای سازمان ملل علیه اسرائیل کارایی دارد و این تجربه برای ما تشویق‌کننده است. ایالات متحده نیز می‌تواند از آنچه هفته گذشته در مجمع عمومی گذشت، درس عبرت بگیرد. هنگامی که این ابرقدرت با تمام توانایی‌اش در راه اصل جهانی‌بودن سازمان ملل پافشاری می‌کند، این قدرت را دارد که به سود خود در چنین وضعیتی، اکثریت را بسیج کند.(1)
1) مأخذ 39، بخش دوم، ص19، رادیو اسرائیل، 7/8/1361.
1
گلوله‌باران شهر آبادان با سلاح‌های سنگین؛ پرتاب چند گلوله شیمیایی به این شهر و حمله هوایی به پادگان عین‌خوش، ازجمله خبرهای جبهه‌های جنگ ایران و عراق است. تبادل آتش میان نیروهای ایران و عراق در جبهه‌های جنگ نیز ادامه دارد.
نیروهای عراقی، امروز شهر آبادان را زیر آتش سلاح سنگین و دوربرد خود قرار دادند که براثر آن 2 نفر شهید و 13 نفر مجروح شدند و به یک دبیرستان و 2 منزل مسکونی خساراتی وارد شد.(1)در یک نوبت دیگر نیز دشمن در منطقة آبادان اقدام به شلیک گلوله‌های شیمیایی کرد که به مجروح‌شدن 2 نفر دیگر انجامید. پایین‌آمدن فشارخون، سردشدن بدن، بسته‌شدن چشم‌ها، ضعف و بی‌حالی و حالت تهوع، از عوارض مسمومیت افراد با گازهای شیمیایی بود. گفتنی است که پس از انفجار گلوله‌ها، دود غلیظی ایجاد شد و در سطح زمین باقی ماند که مانند جلای سدیم، سفیدرنگ بود.(2)
همچنین در ساعت 16 بعدازظهر امروز، چند فروند هواپیمای دشمن، پادگان عین‌خوش را بمباران کردند که خسارت و تلفاتی به همراه نداشت.(3)
2
کشورهای عربستان سعودی و کویت، از جمع کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و کشور فرانسه در میان کشورهای غربی، از اصلی‌ترین حامیان و پشتیبانان عراق در جنگ با ایران‌اند. طبق گزارش منابع اطلاعاتی، روزانه 70 تا 80 دستگاه تریلی حامل مهمات سبک و سنگین، ازطریق مرزهای عربستان و کویت وارد عراق می‌شود. ساعات حرکت خودروهای مزبور، 16 الی 21 می‌باشد.(4)
گزارش دیگری حاکی است که 20 افسر عراقی که آموزش پرتاب موشک‌های سطح‌به‌سطح را در فرانسه به پایان رسانیده‌اند، امروز با ورود به پایگاه دریایی ام‌القصر، مشغول به خدمت شده‌اند.(5)
1) سند شماره 73221 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره444، تاریخ 7/8/1361، از اداره دوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (مرکز فرماندهی) به تیمسار ریاست مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 7/8/1361، صص 1و2.
2) سند شماره 325767 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه عملیاتی ظفر (رکن2) به فرماندهی قرارگاه عملیاتی ظفر1، 6/8/1361.
3) سند شماره 17404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به ستاد قرارگاه کربلا، 7/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 17424 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش 24 ساعته از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به ستاد قرارگاه مرکزی کربلا، شماره 310، تاریخ 9/8/1361، ص2.
4) سند شماره 17393 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 644، تاریخ 6/8/1361، ص3.
5) سند شماره 270251 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا در غرب (رکن2)، شماره 114، تاریخ 28/8/1361، ص5؛ و - سند شماره 17598 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 659، تاریخ 21/8/1361، ص4.
1
مین‌گذاری، راهزنی، راه‌بندی، بمب‌گذاری و درگیریهای پراکنده، بخشی از اقدامات نظامی گروه‌های مسلح غیرقانونی در مناطق کردنشین است که امروز ناامنی‌هایی را در سطح منطقه ایجاد کرد و سبب آزار و نگرانی مردم منطقه شد.
در جاده شمال سردشت، خودرو کارکنان شرکت برق منطقه که برای تعمیر خطوط برقی روستاهای منطقه عازم روستای ربط بودند، به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد. در این اقدام، 3 تن از کارگران شرکت برق شهید و 3 تن دیگر زخمی شدند و خودرو حامل آنان نیز منهدم شد.(1)(2)
در گردنه مروارید در 6 کیلومتری کامیاران نیز نیروهای مهاجم به تعدادی از نیروهای سپاه حمله و 2نفر از آنها را زخمی کردند.(3)با اعزام نیروهای کمکی از ژاندارمری کامیاران و گریختن مهاجمان، درگیری خاتمه یافت.(4)
امروز همچنین در محور مهاباد به میاندوآب، سرنشینان یک دستگاه خودرو، نارنجکی را به‌سوی سربازی از نیروهای تأمین این محور پرتاب و وی را مجروح کردند.(5)
در حادثه دیگری، نیروهای حزب دمکرات در روستای "زی" از توابع پاوه، به نیروهای سپاه پاسداران حمله کردند که یک پاسدار مجروح شد(6)
امروز بعدازظهر نیز در سنندج، یک بمب نسبتاً قوی که عناصر یک گروه کمونیستی موسوم به "پیکارگران در راه آزادی طبقه کارگر" در پشت بیمارستان شهید قاضی کار گذاشته بودند، کشف شد.(7)بخشی از این بمب که با استفاده از باروت ساخته شده بود، قبل از کشف منفجر شد که خسارتی بر جای نگذاشت.(8)درواقع، بمب به‌دلیل نقص فنی در ساخت بخش اصلی آن - که از یک عدد نارنجک و 2 پوند ماده منفجره خمیری تشکیل شده بود - عمل نکرد.(9)
در جاده سلماس - ارومیه نیز تعدادی از نیروهای مسلح غیرقانونی با ایجاد راه‌بندان، دارایی‌های یک راننده کامیون را غارت کردند(10)
2
رادیو بی‌بی‌سی امروز اعلام کرد: شیخ عزالدین حسینی با انتشار اعلامیه‌ای، از دبیرکل سازمان ملل تقاضا کرده است تا برای پایان‌دادن به نبرد نیروهای ایران و چریک‌های کُرد در غرب ایران، مداخله کند.
شیخ عزالدین در این اعلامیه که در محل اقامت وی در پاریس منتشر شد، ادعا کرد که حمله اخیر نیروهای دولتی علیه مواضع کردها، غیرانسانی بوده است. در این اعلامیه آمده
1) دنبال انتشار این خبر، مردم ربط اقدام به راهپیمایی در شهرک کرده، با شعارهایی علیه عاملان این اقدام و گروه‌های دمکرات و کومه‌له، این اقدام را محکوم کردند. (روزنامه کیهان، 9/8/1361، ص1.)
2) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نشریه خبرنامه (سیاسی و اطلاعاتی)، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص27؛ و - سند شماره 73232 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 446، تاریخ 8/8/1361، از اداره دوم ستاد مشترک ارتش (مرکز فرماندهی) به تیمسار ریاست ستاد مشترک ارتش، 8/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 73215 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا (پشتیبانی فرماندهی)، 7/8/1361.
3) سند شماره 342415 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن 2) به مقام استاندار استان کردستان، 7/8/1361؛ و - سند شماره 73253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و برنامه عملیات) به فرماندهی کل سپاه انقلاب اسلامی، 9/8/1361.
4) مأخذ 6، بخش دوم.
5) سند شماره 58099 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 207، تاریخ 13/8/1361.
6) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی، منطقه7، تاریخ 30/7/1361، ص1.
7) مأخذ 7، بخش دوم.
8) سند شماره 320816 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار محترم استان کردستان، 8/8/1361.
9) مأخذ 6، بخش اول، ص15.
10) مأخذ 6، بخش دوم.
است: دولت ایران در نظر دارد با فشارآوردن به کردها، آنان را مجبور به ترک زادگاهشان کرده، با کوچ‌دادن آنها به مناطق دیگر و جایگزین‌کردن آموزگاران فارسی زبان به‌جای آموزگاران کردزبان، سنن بومی و فرهنگ آنان را نابود کند.(1)شیخ عزالدین حسینی همچنین با استمداد از اهل تسنن و اکراد کشور عراق، علیه نیروهای رزمندة جمهوری اسلامی اعلام جهاد کرد.(2)
1
امروز درگیری نیروهای امنیتی کشور با افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای هشتپر، گنبد، بابل، شهرکرد و جادة هراز ادامه داشت و تعداد زیادی از عناصر ضدانقلاب کشته، زخمی یا دستگیر شدند.
در جنگل‌های چوکا در هشتپر، بین نیروهای سپاه و 5 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شاخه جنگل، درگیری به وجود آمد که درنهایت 4 نفر از اعضای سازمان کشته شدند و یک نفر نیز مجروح گردید(3)
در شهرستان گنبد نیز 37 نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق، یک عنصر وابسته به سازمان کمونیستی راه کارگر و 3 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. مسئول سازمان چریک‌های فدایی در گنبد که رابط تشکیلات تهران و گنبد نیز بوده - و مسئول بخش روستایی و رابط منطقه ترکمن‌صحرا و ساری، از افراد دستگیر شده‌اند.(4)
به‌دنبال تماس تلفنی یک فرد ناشناس، نیروهای عملیات سپاه یک پوند تی.ان.تی، یک مین و یک نارنجک جنگی در خیابان کمربندی بابل به بابلسر کشف کردند(5)
درپی عملیات دستگیری اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اقلیت اصفهان نیز 13 نفر دیگر از اعضای این سازمان به‌همت نیروهای سپاه پاسداران در شهرکرد شناسایی و دستگیر شدند.(6)
در جاده آبعلی هم 8 نفر از عناصر مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با بستن بخشی از جاده و ایجاد راه‌بندان، مبادرت به جست وجوی خودروها کردند. نیروهای سپاه و کمیته پس از اطلاع از این موضوع، با بازرسی و کنترل محورهای منتهی به منطقه، حلقه محاصره نیروهای مهاجم را لحظه‌به‌لحظه تنگ‌تر کردند. مهاجمان با مشاهده این وضعیت، به‌سمت جنگل گریختند و هنگام فرار، یکی از آنان مورد اصابت گلوله قرار گرفت.(7)
2
محسن رفیق‌دوست مسئول تدارکات و آماد و پشتیبانی و عضو شورای عالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که به منظور بازدید از سپاه پاسداران منطقه 9 (استان‌های فارس و بوشهر) و آشنایی با مشکلات تدارکاتی سپاه، به این منطقه سفر کرده بود، در گفتوگو با واحد مرکزی خبر در بوشهر، ضمن اعلام تشکیل گردان‌های دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، هدف از تشکیل
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 223، تاریخ 7/8/1361، ص15، رادیو بی‌بی‌سی، 6/8/1361.
2) سند شماره 73205 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا 3 مرکز فرماندهی به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات، 6/8/1361.
3) مأخذ 6، بخش اول، ص13.
4) سند شماره 73252 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای سیاسی - تأمینی منطقه 3، از ستاد منطقه3 - فرماندهی به ستاد مرکزی - فرماندهی، شماره 557، تاریخ 9/8/1361، ص2.
5) همان.
6) سند شماره 113105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه، فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقه 2، ص1.
7) مأخذ 6، بخش اول، ص12.
وزارت سپاه را برقراری ارتباط بین سپاه پاسداران، مجلس و دولت و نیز تجهیز بهتر سپاه ازنظر تدارکاتی و نظارت بر اجرای کامل قوانین و رعایت ضوابط اسلامی در واحدهای سپاه خواند. وی گفت: ما در ابتدای جنگ تحمیلی که ناخواسته در آن وارد شدیم، تدارکات زیادی نداشتیم، بلکه بیشتر آنها را ملت قهرمان ما تأمین کرد یا رزمندگان شجاع ما در جبهه‌ها از دشمن متجاوز به غنیمت گرفتند. درحال‌حاضر، می‌توانیم ادعا کنیم بیش از ده برابر ابتدای جنگ، بنیة تدارکاتی داریم و آمادگی ادامة جنگ را برای ماه‌ها و سالهای طولانی در خود می‌بینیم. وی در پایان با اشاره به اینکه سپاه پاسداران با استفاده از غنائم به دست‌آمده، 2 لشکر کامل زرهی و یک واحد کامل توپخانه تشکیل داده است، دربارة آیندة جنگ گفت: ما سرنوشت جنگ را همان‌گونه‌که شورای عالی دفاع اعلام کرده است، در جبهه‌های جنگ و با پیروزی کامل بر ارتش متجاوز بعثی و سقوط صدام کافر و برقراری حاکمیت جمهوری اسلامی در عراق که به‌دست خود مردم مسلمان و ستمدیده عراق اجرا می‌شود، تعیین خواهیم کرد.(1)
1
حمایت‌های نظامی و بی‌وقفه شوروی و برخی کشورهای وابسته به بلوک شرق از عراق همچنان ادامه دارد.
نشریه فارین در مقاله‌ای دربارة خریدهای تسلیحاتی عراق از شوروی می‌نویسد: شوروی درطول جنگ، در ازای 700 تانک ازدست‌رفته عراق، صدها تانک به این کشور فرستاد که حدود 400 تانک تی54 و تی55 را از کشورهای اروپای شرقی به‌خصوص لهستان به این کشور وارد کرد. از آغاز سال 1980، عراقی‌ها حدود 200 دستگاه از آخرین نوع تانک‌های تی72 را دریافت کردند. همچنین شوروی برای تکمیل نیروی دفاعی هوایی عراق - که موشک‌های سام2 و سام3 را در اختیار دارد - موشک‌های سام6 نیز ارسال کرده است. ارتش عراق از موشک‌های زمینبهزمین اسکاد که بردی بیش از صد مایل دارند نیز استفاده می‌کند.
1) روزنامه اطلاعات، 8/8/1361، ص4.
این گزارش میافزاید: عراق جنگ را با 339 جنگنده هوایی آغاز کرد و منابع اطلاعاتی معتقدند که این کشور، حدود 125 هواپیما از دست داده است و حدود 200 هواپیما در اختیار دارد. شوروی کاملاً پنهانی لوازم یدکی میگ23 و میگ21 و همچنین میگ24 و میگ 25 به عراق فرستاده است و هزاران تن از مشاوران شوروی هنوز در عراق برای حفظ 8 پایگاه هوایی متعلق به نیروهای مسلح این کشور فعالیت می‌کنند(1)
سخنگوی وزارت خارجه یوگسلاوی در یک نشست مطبوعاتی در پاسخ به سؤال خبرگزاری جمهوری اسلامی، فروش اسلحه از این کشور به عراق را تأیید کرد و در پاسخ به این سؤال که: «اخیراً در امر فروش تجهیزات نظامی ازسوی یوگسلاوی به عراق، افزایش چشمگیری دیده می‌شود و آیا فروش اسلحه به عراق به معنای تغییر سیاست یوگسلاوی در مقابل جنگ عراق با ایران است، گفت: «مواضع یوگسلاوی در قبال جنگ ایران و عراق مشخص است و احتیاج به توضیح ندارد. تا آنجایی که من اطلاع دارم، اخیراً گفت وگویی پیرامون افزایش فروش اسلحه صورت نگرفته است.»
خبرگزاری جمهوری اسلامی در ادامه این خبر افزوده است: سخنگوی وزارت خارجه باوجود اظهار بی‌اطلاعی از افزایش فروش اسلحه، اصل فروش اسلحه به عراق را تکذیب نکرد. این قسمت از مصاحبه، در گزارش‌های رسانه‌های گروهی یوگسلاوی منعکس نشد. ضمن آنکه تاکنون مقامات یوگسلاوی دربرابر سؤالاتی دربارة فروش اسلحه به عراق، سکوت کرده بودند.(2)
1
به گزارش رادیو مسکو، مذاکرات میان شوروی و ایران دربارة احداث مشترک تأسیسات برق - آبی روی رود مرزی ارس، آغاز شده است. درصورت توافق دو کشور، در هر دو طرف این رود، دو نیروگاه، هرکدام به ظرفیت 000,100 کیلو وات ساخته خواهد شد. روی رود ارس نیز سد بزرگی ایجاد می‌شود که مخزن آبی آن امکان آبیاری 000,120 هکتار زمین خشک در ایران و همین مقدار زمین را در اتحاد شوروی فراهم خواهد کرد.(3)
2
کارلوس رافائل رودریگر معاون رئیسجمهور کوبا، در رأس یک هیئت سیاسی وارد بغداد شد و پیام فیدل کاسترو رئیسجمهور این کشور را تقدیم صدام حسین کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در این دیدار راه‌های همکاری دو کشور و موقعیت فعلی اعراب بررسی شد(4)
این هیئت همچنین با برخی مقامات دولت عراق ازجمله طه یاسین رمضان معاون نخست‌وزیر عراق، دیدار و راه‌های گسترش روابط دو کشور و همکاری‌های دوجانبه را بررسی کرد. در این دیدار، معاون رئیسجمهور کوبا از موافقت عراق با برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در هند تجلیل کرد.(5)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، تاریخ 9/8/1361، صص 4 - 2، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 8/8/1361.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، تاریخ 13/8/1361، ص6، بلگراد - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 12/8/1361.
3) مأخذ 15، ص16، رادیو مسکو، 6/8/1361.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 224، تاریخ 8/8/1361، ص6، منامه - خبرگزاری فرانسه، 7/8/1361.
5) مأخذ 15، صص 20 و 21، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 6/8/1361.
1
ایلتر ترکمن وزیر خارجه ترکیه، خواستار ادامه تلاش‌ها برای پایان‌دادن به جنگ عراق با ایران از راه‌های دیپلماتیک شد. به گزارش رادیو دوبی، وی با اشاره به اینکه رژیم اشغالگر قدس می‌کوشد در مسیر تلاش‌های دیپلماتیک برای برقراری صلح در خاورمیانه خلل ایجاد کند، بار دیگر بر موضع کشورش درباره محکوم‌کردن سیاست تجاوزکارانه آن رژیم و احداث شهرک‌های یهودی‌نشین در شهرهای عربی اشغالی تأکید کرد.(1)
دراین‌حال، خبرگزاری تانیوگ به نقل از مقامات شوروی اعلام کرد: ترکیه با تأسیس پایگاه‌های جدید نظامی امریکا در خاک خود موافقت کرده است. این مقامات گفته‌اند که یکی از این پایگاه‌ها در منطقه شرقی ترکیه و در نزدیکی مرزهای این کشور با ایران و عراق ایجاد خواهد شد.
بنابر گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از آنکارا، این در حالی است که دیروز، سخنگوی وزارت امور خارجه ترکیه در یک مصاحبه مطبوعاتی، گزارش روزنامه واشنگتن پست را درباره احداث 3 پایگاه هوایی جدید امریکا در خاک این کشور تکذیب کرده بود.
در همین حال سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد: گفت‌وگوهایی که تاکنون بین مقامات ترکیه و امریکا انجام شده، در چارچوب برنامههای ناتو و همکاری‌های دفاع مشترک بوده است.(2)
2
باوجود کوشش پلیس کویت برای برهم‌زدن مراسم عزاداری شیعیان ایرانی، کویتی و سایر ملیت‌ها در این کشور، این مراسم با شکوه بسیار برگزار شد. بعدازظهر روز عاشورا، پلیس با حمله به مردم عزادار، سعی کرد مراسم عزاداری را بر هم زند که این کشمکش حدود 5 ساعت ادامه یافت. سپس عزاداران به‌سمت سفارت جمهوری اسلامی در کویت حرکت کردند، ولی مقامات امنیتی کویت با گاز اشک‌آور و گلوله‌های پلاستیکی در محل سفارت به آنان حمله و حدود 20 نفر را دستگیر کردند.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، بعدازظهر روز عاشورا رئیس تشریفات وزارت امور خارجه کویت به سفارت جمهوری اسلامی ایران رفت و ضمن عذرخواهی از برخورد پلیس این کشور، تأکید کرد که دستگیرشدگان آزاد خواهند شد.
در ادامه این خبر آمده است: در محل درگیری‌ها، 2 اتومبیل سوخته پلیس باقی مانده است و معاون امنیتی استانداری کویت مدعی شد که در این درگیری‌ها، تعدادی از مقامات امنیتی کویت نیز مجروح شده‌اند. در میان مجروحان ایرانی، 3 تن از کارکنان سفارت ایران و سرپرست مدارس ایرانی در کویت دیده می‌شوند.(3)-(4)
1) مأخذ 15، ص18، بخش عربی رادیو دوبی، 6/7/1361.
2) مأخذ 15، ص9، بلگراد - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 6/8/1361.
3) درپی این حادثه و ایجاد محدودیت برای عزاداران، کاردار کویت در تهران به وزارت خارجه احضار و مراتب اعتراض ایران به وی ابلاغ شد. (روزنامه اطلاعات، 8/8/1361، ص13.)
4) مأخذ 22، ص13، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
1
امروز تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن در شهرهای خرمشهر و آبادان؛ گلوله‌باران و بمباران پادگان عین‌خوش؛ بمباران جادة تدارکاتی عین‌خوش - دهلران؛ بمباران شهر ایلام و تبادل آتش در مناطق عملیاتی به‌ویژه منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل، آرامش نسبی جبهه‌های جنگ را برهم زد.
امروز مانند روزهای گذشته، تبادل آتش در جبهه‌های خرمشهر و آبادان ادامه داشت که درنتیجة اصابت گلوله‌های توپخانة عراق، به 2 واحد مسکونی و 2 مغازه در آبادان خساراتی وارد(1)و دبیرستان جلال آل‌احمد این شهر هم طعمة حریق شد.(2)در منطقة عملیاتی خرمشهر نیز یک نفر به شهادت رسید و 3 نفر مجروح شدند(3)
در این روز، پادگان عین‌خوش نیز زیر آتش توپخانة دشمن قرار داشت و شدت آتش روی جادة تدارکاتی عین‌خوش - دهلران، از نقاط دیگر بیشتر بود.(4)عمده تحرکات هواپیماهای دشمن در این منطقه نیز معطوف به بمباران پادگان عین‌خوش بود(5)در یک نوبت نیز هواپیماهای عراقی به حریم هوایی شهر ایلام تجاوز کردند و چند بمب در محدودة شهر فروریختند.(6)
ارتش جمهوری اسلامی ایران، شماره 444، تاریخ 7/8/1361، ص2.
در محدودة منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل، نیروهای عراقی عمدتاً به تحکیم مواضع و ایجاد مانع با استفاده از سیم‌خاردار حلقه‌ای و رشته‌ای پرداختند. نیروهای خودی نیز با اجرای آتش به‌وسیلة تفنگ106، خمپارة 82 و کالیبرهای سبک، خساراتی را به آنان وارد کردند و مانع اقدامات پدافندی نیروهای عراقی شدند.(7)
دراین‌حال به گزارش روزنامة جمهوری اسلامی از جبهه‌های جنوب و غرب، براثر آتشباری توپخانههای ارتش جمهوری اسلامی روی مواضع و نیروهای ارتش عراق، یک کامیون حامل نفرات، یک تانک و یک خودروی مهندسی دشمن منهدم شد و 59 تن از نیروهای عراقی، کشته یا زخمی شدند.(8)
1) سند شماره 73233 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، از ادارة سوم ستاد مشترک ارتش (مرکز فرماندهی)، به تیمسار ریاست ستاد مشترک ارتش، شماره 447، تاریخ 8/8/1361، ص1.
2) سند شماره 141540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی لشکر21 حمزه (رکن3)، شماره 28 - 3/2، 7/8/1361، ص2.
3) مأخذ 1، ص2.
4) سند شماره 17404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا، 7/8/1361،ص 1.
5) سند شماره 17424 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش 24 ساعته از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به ستاد قرارگاه مرکزی کربلا، شماره 310، تاریخ 9/8/1361، ص1.
6) سند شماره 73221 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، از ادارة سوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، (مرکز فرماندهی)، به تیمسار ریاست محترم ستاد مشترک
7) سند شماره 324614 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات عملیات تیپ21 امام رضا(ع) به فرماندهی، 8/8/1361.
8) روزنامة جمهوری اسلامی، 8/8/1361، ص2.
1
نیروهای معارض عراقی در مناطق شمال عراق خسارت‌هایی را به ارتش عراق وارد کردند.
مجاهدین مسلمان عراقی، 2 عملیات در مناطق دربندیخان و جادة دوکان در استان سلیمانیة عراق اجرا کردند که براثر آن، تعدادی از نیروهای نظامی عراق کشته شدند. در عملیات اول، یک افسر و 5 سرباز کشته شدند(1)و در عملیات دوم نیز 2 خودروی ارتش، در کمین مجاهدین عراقی قرار گرفت که درنتیجة آن، 7 نفر ازجمله یک فرمانده گردان کشته شد و 12 نفر نیز زخمی شدند.(2)
2
در حملات امروز نیروهای ضدانقلاب به نیروهای دولتی ایران در شهرها و محورهای ماکو، سنندج، کامیاران، مریوان، سقز و بانه، از نیروهای ایران 4 تن شهید، 2 تن زخمی و 6 تن اسیر و از نیروهای ضدانقلاب تعدادی مجروح و 3 نفر دستگیر شدند. در این حملات، خسارت‌هایی به اموال دولتی و مردم وارد شد.
تعدادی از عناصر حزب دمکرات با سلاح‌های سبک و خمپاره، به پادگان بازرگان در شمال ماکو حمله کردند که با واکنش به‌موقع نیروهای پایگاه مواجه شدند. درنتیجة این درگیری، یک درجه‌دار زخمی شد. همچنین آثار خون بهجامانده از مهاجمان در اطراف پادگان، حاکی‌از برخورد مهاجمان با تله‌های انفجاری تعبیه‌شده در اطراف پایگاه بود که به نظر می‌رسد تلفات مؤثری به آنان وارد شده است(3)
در حادثة مشابه دیگری در پایگاه‌های توریور و سد قشلاق در جنوب‌غربی و شمال سنندج، یک نفر از نیروهای خودی مجروح شد(4)
همچنین یک دستگاه لندرور سپاه پاسداران کامیاران در نزدیکی مروارید (12 کیلومتری شمال کامیاران) به کمین افراد ضدانقلاب برخورد کرد که مهاجمان، 6 نفر از نیروهای سپاه را به گروگان گرفتند و خودروی سپاه را با شلیک آر.پی.جی به آتش کشیدند. یک دستگاه خودروی سیمرغ نیز همراه لندرور بود که موفق به گریختن از کمین شد.(5)
افراد ضدانقلاب با حمله به یک خودرو جهادسازندگی در جادة کامیاران - مریوان آن را به آتش کشیدند. در این حادثه، راننده که تنها سرنشین خودرو بود، به شهادت رسید.(6)
در حملة افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی به پایگاه "کوره‌دره" در محدودة کامیاران نیز یک سرباز ژاندارمری شهید شد.(7)
در جادة سقز - سنندج هم 2 نفر از نیروهای ژاندارمری با برخورد به تلة انفجاری - که افراد ضدانقلاب تعبیه کرده بودند - به شهادت رسیدند(8)
در بانه نیز تعدادی از نیروهای مسلح غیرقانونی از سمت شمال شهر با سلاح‌های سبک به مدرسة قطب حمله کردند که به ساختمان آموزشگاه خساراتی وارد شد، اما به کسی آسیب نرسید.(9)
در مهاباد در محور خطایی در شرق این شهر هم 3 تن از افراد مسلح وابسته به گروه‌های غیرقانونی که در تلاش برای آسیب‌رساندن به مردم بودند، دستگیر شدند.(10)
1) سند شماره 73285 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 201، قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، طرح و برنامة عملیات به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 10/8/1361؛ و - سند شماره 17567 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی ستاد مرکزی سپاه شماره 43، طرح و برنامة عملیات (اطلاعات عملیات)، 17/8/1361، ص3.
2) مأخذ 9، بخش اول.
3) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) طرح و برنامة عملیات به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 205، 11/8/1361، ص2.
4) سند شماره 73255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیاتی و اطلاعات (مدیریت عملیات)، از ادارة سوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (مرکز فرماندهی)، به تیمسار ریاست ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، شماره 448، تاریخ 9/8/1361، ص1.
5) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای - اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی منطقة 7، تاریخ 30/8/1361، ص1.
6) . همان.
7) سند شماره 73253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامة عملیات) به فرماندهی کل سپاه انقلاب اسلامی، 9/8/1361؛ و - سند شماره 342415 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیة ژاندارمری کردستان، (رکن2)، به مقام استاندار استان کردستان، 17/8/1361.
8) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی، نشریة شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص15.
9) مأخذ 15، بخش اول.
10) سند شماره 17403 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از قرارگاه کربلا (اطلاعات عملیات) به دفتر سیاسی - فرماندهی سپاه، شماره 127، تاریخ 7/8/1361.
1
به گزارش واحد مرکزی خبر، امروز حجت‌الاسلام دعائی، حجت الاسلام نبوی و آقایان شاهچراغی، کتیرایی و جعفری نمایندگان مجلس شورای اسلامی، به همراه چند تن از کارکنان مجلس وارد شهر پیرانشهر شدند و از پادگان و ستاد سپاه پاسداران بازدید کردند. این افراد سپس از شهرک درحال ساخت شهید رجایی در روستای آزادشدة چیانه دیدن کردند و پس از آن به همراه چند تن از مسئولان نظامی و انتظامی پیرانشهر، با هدف دیدار با نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه، به روستای آزادشدة میرآباد واقع در محور پیرانشهر - سردشت رفته، با رزمندگان تیپ ویژة شهدا دیدار کردند.
در این دیدار نیروهای مستقر در میرآباد با شعارهایی همچون "صلّ علی محمد یار امام خوش آمد"؛ "یار امام، ما را ببر پیش امام"؛ "کومه‌له، دمکرات مرگت فرارسیده،" "ارتش بیست میلیونی به میرآباد رسیده"، از میهمانان خود استقبال کردند.(1)
2
یک عملیات تروریستی اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 2 عملیات انهدام و دستگیری تعدادی از افراد ضدانقلاب به‌دست نیروهای امنیتی ایران در استان‌های گیلان و اصفهان، حاصل رویارویی نیروهای ضدانقلاب با نهادهای انقلابی و مردمی در درگیریهای داخلی ایران بود.
عناصر سازمان در یک اقدام تروریستی در سبزه‌میدان شهر اصفهان، یک فرد انقلابی را که مغازة طلافروشی داشت، ترور کردند و به شهادت رساندند و سپس مبلغ 2 میلیون ریال از پول‌های او را سرقت کردند.(2)
نیروهای امنیتی ایران هم در اقدامی پس از دستگیری یکی از رابطان شهری سازمان در هشتپر و طوالش گیلان و اعترافات وی مبنی‌بر وجود یک خانة تیمی سازمان در این شهر، با اجرای یک عملیات کمین در مسیر تردد این افراد، آنان را غافلگیر کردند. عناصر سازمان با به‌دام‌افتادن در تور امنیتی افراد سپاه پاسداران، وحشت‌زده به‌سوی پاسداران و مردم تیراندازی کردند. نیروهای سپاه نیز با اطمینان از اینکه آنها راه فراری ندارند، پس از دادن اخطار و هشدارهای لازم، به‌سوی افراد سازمان تیراندازی کردند. در این درگیری، 5 نفر از اعضای اصلی سازمان ازجمله مسئول تشکیلات طوالش، کشته شدند. از این افراد و خانة تیمی آنها، تعدادی اسلحه و مقداری مهمات و لوازم انفجاری به دست آمد(3)
در شهر درچة اصفهان نیز، نیروهای امنیتی با اجرای یک عملیات چند مرحله‌ای، پس از شناسایی، تعقیب و مراقبت، به یک هستة تشکیلاتی سازمان در این شهر ضربات سنگینی وارد و آن را متلاشی کردند. در این عملیات، 9 نفر دستگیر شدند و عده‌ای نیز شناسایی و تحت تعقیب قرار گرفتند.(4)
1) روزنامة اطلاعات، 9/8/1361، ص3.
2) سند شماره 113105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقة 2، ص1.
3) سند شماره 73252 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای سیاسی - تأمینی منطقة 3، شماره 557، از ستاد منطقه 3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، شماره 557، تاریخ 9/8/1361، ص3؛ و - مأخذ 20، گزارش منطقة 3، ص6؛ و - دفتر سیاسی سپاه، نشریة رویدادها و تحلیل، شماره 47، تاریخ 11/9/1361، ص11.
4) مأخذ 20، ص2.
1
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، امروز در خطبة دوم نمازجمعة تهران، در سخنانی به دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران در ابعاد مختلف ازجمله سیاست خارجی، موضوعات فرهنگی جامعه، نیروهای مسلح، بسیج و جنگ و مقایسة شرایط قبل و پس از انقلاب جامعة ایران پرداخت. این سخنان در رسانه‌های خارجی به‌ویژه رادیو بی‌بی‌سی بازتاب‌هایی داشت. وی در بخشی از سخنان خود گفت: در دنیا انقلابی وجود ندارد که از تور غرب درآمده، ولی به تور شرق نیفتاده باشد و بالعکس؛ برای اینکه نمی‌توانند روی پای خود بمانند. معمولاً انقلابی وجود ندارد که آن را راحت رها کنند. این جمهوری اسلامی است که اینطور عمل کرد و گفت "نه شرقی، نه غربی" و راست هم گفت. از شعار و عمل جمهوری اسلامی می‌توان این را فهمید.
در یکی دو هفتة گذشته، سیاست‌گردان دنیا ما بودیم. خوب، البته معلوم است که آرای مستکبران به نام ما نخواهد بود و ما این را می‌دانستیم. اما کسی که درحال جنگ است و شعار اخراج رژیم صهیونیستی را از سازمان ملل می‌دهد و پای آن هم می‌ایستد و به‌خاطر بی‌عدالتی و ضعف سیاست در دنیا، نماینده‌اش در سازمان ملل آن‌طور دنیا را به محاکمه می‌کشد، آیا این اعتبار و ارزش و دستاورد انقلاب در میدان سیاسی نیست؟ اگر نیست، پس چیست؟
بعد دیگر سیاسی ما که در دنیا کم‌نظیر است، این است که این انقلاب، تنها انقلابی است که دانشجویان و جوانان خارج از مملکت، در سطح وسیعی تاحد زندان‌رفتن و شهادت، از آن حمایت می‌کنند. این بُعد سیاسی را هیچ انقلابی نداشته است؛ البته عده‌ای هم مخالف‌اند، که باید باشند. انقلاب اگر جدی باشد باید مخالف هم داشته باشد و این یک امر طبیعی است.
امام‌جمعة موقت تهران سپس با اشاره به بخشی از توفیقات اقتصادی و کارهای عمرانی در روستاها مانند جاده‌سازی، لوله‌کشی آب، توسعة مخابرات و فعال‌شدن بخش کشاورزی، به بخش فرهنگی اشاره کرد و افزود: «ازلحاظ فرهنگی که من آن را فتح بزرگ انقلاب می‌دانم و دستاورد اصلی انقلاب روی این پایه است، انقلاب در "ارزش‌ها" است؛ چون ارزش‌ها نسبت به گذشته فرق کرده است. شما ببینید پیش از انقلاب، چه چیزهایی برای مردم جاذبه داشت و امروز چه چیزهایی جاذبه دارد؟ در گذشته، داشتن خانة بزرگ، ماشین لوکس، حساب با رقم بزرگ در بانک، ویلای لب دریا، یک تفریحگاه و ارتباط با سران رژیم خائن پهلوی و احیاناً ارتباط با خارج، یا با خود امریکا، ارزش بود. در ادارات، داشتن یک میز بزرگ‌تر حتی سبب ارزش بود. لباس شیک و لوکس‌پرستی و رفاه، نقطة اوج ارزش‌های رژیم گذشته بود و امروز، این انقلاب آن را معکوس کرده است. البته، یک مقدار هم افراط می‌شود که انشاءالله باید جلو آن را بگیریم. امروز همة اینها دیگر برای خیلی‌ها ارزش نیست که به ضد‌ارزش هم تبدیل شده است. در ادارات، دیگر کسی فکر نمی‌کند که میزش کوچک است یا بزرگ؛ براق است یا نیست. وزیران ما با معاونانشان، با مدیرکل‌هایشان، حتی کارمندانشان هیچ فرقی ندارند، همه شان در یک سطح هستند، فقط مسئولیت‌هایشان یک مقدار سنگین‌تر است. اینها را مهم بدانید. در اخلاقیات، در ادبیات که آینة افکار مردم است، شما می‌بینید چه جوری است. در گذشته، ادبیات رایج در جوان‌ها و مردم چه بود و امروز چیست؟ سرودهایی که مردم در گذشته می‌شنیدند و می‌خواندند و یاد می‌گرفتند، چه بود و امروز چیست؟ این مظاهر ضد‌اخلاقی که توی این مملکت بود، واقعاً زندگی‌کردن را برای انسان‌های باشرافت در این مملکت مشکل کرده بود. در دانشگاه یک دختر می‌خواست با حجاب اسلامی بیاید، چه وضعی داشت؟ نمی‌گذاشتند و سر کلاس مسخره‌اش می‌کردند و با چادر هم نمی‌توانست بیاید.
ازنظر علمی و فنی هم تغییرات بسیاری ایجاد شده است. البته بعضی‌ها خیال می‌کنند اینکه دانشگاه تعطیل شد، یعنی جمهوری اسلامی ضد‌علم است؛ نخیر، چون عمیقاً طرف‌دار علم واقعی است، این کار را کرد. این، درست مانند آن 6 ماه اعتصابی است که مردم ایران انجام دادند، برای اینکه خانوادة شاه را بیرون کنند و بتوانند این مملکت را بسازند. (برای اصلاح دانشگاه‌ها) باید زمینه‌سازی می‌شد. این یک کار سیاسی نبود؛ برخلاف آنهایی که خیال کردند این یک کار سیاسی و برای راحت‌شدن از چپی‌ها و افراطی‌ها بود؛ این نبود، بچه‌ها بیشتر از
محتوای خالی درس‌ها، از درس‌های غلط و منحرف و جزوه‌نویسی‌های غلط و کارهای ضد‌علمی که در دانشگاه‌ها می‌شد، به تنگ آمده بودند.
در این دورة انقلاب، پزشکان جراح ما عمل‌هایی کرده‌اند که نمونه‌هایش را در بسیاری از مناطق پیشرفتة علم و جراحی نمی‌توانند پیدا کنند، آن هم در وسعت و مقداری که سابقه نداشته است. اداره‌کردن این همه مجروح و جانباز که به نیازهای مملکت در همین دوران جنگ اضافه شده است، نتیجة فعالیت‌های فوق‌العادة پزشکان ما است.
کورة بلند ذوب‌آهن اصفهان، کارخانة غول‌پیکر ذوب فلزات اهواز و کارخانة عظیم مس سرچشمه و نیروگاه‌های بزرگی که امروز 23 درصد اضافه تولید انرژی الکتریسیته در کشور به ما می‌دهد، همه نشانة تکامل مسائل علمی و صنعتی در کشور ما است. اگر جنگ نبود و اگر ما را به حال خودمان گذاشته بودند، خیلی بهتر از این هم می‌توانستیم باشیم.
ازلحاظ نظامی، این ارتش ما، تحقیقاً بدانید که اگر ارتش زمان شاه بود، نه اهل جنگ بود و نه اهل دفاع. این ارتش، امروز تبدیل شده به نیرویی که دو سال جنگیده است و من با تحقیق به دشمنان و خارجی‌هایی که گاهی تحلیل می‌کنند و می‌گویند ایران، الآن پشتوانة رزمی و امثال اینها را ندارد، می‌گویم که در یک جمله بدانید: ارتش ما امروز نسبت به 25 ماه قبل، 2 برابر قویتر شده است. و این دو سال که ما از منابع قبلی ارتش محروم بودیم، با این وسعت جنگیده‌ایم و این ارتش طوری تنظیم شده است که اگر ده سال دیگر هم همین طوری بخواهد بجنگد، می‌تواند ادامه بدهد. هم نیروی انسانی و هم نیروی فنی، جایگزین می‌شود. آن هواپیماهایی که آنها می‌گویند عراق دارد، ولی ایران ندارد، اینگونه نیست. ما بنا نداریم که روی شهرهای عراق بمب بریزیم. اگر می‌خواستیم، با توپخانه آسان‌تر است. ما شهری را که می‌توانیم با گلولة توپ خراب کنیم، چه دلیلی دارد که یک هواپیمای 20 میلیون دلاری را درمعرض خطر قرار دهیم. ازنظر پیشرفت نظامی، نظر من این هم نیست، اینها یک طرف قضیه است. برای یک کشور انقلابی مهم این است که در مردم، یک نیروی نظامی به وجود بیاید و شما می‌دانید که به‌طور رسمی، بیش از 2 میلیون جوان را ازطریق بسیج، تعلیم نظامی دادهایم که در میدان جنگ دوره دیده‌اند و اسلحه به کار می‌برند و با بسیج سازمان داده شده‌اند و به‌صورت واحدهای مقاومت همه‌جا حضور دارند. کشوری که 2 میلیون آدم به‌طور نظام‌یافته در آن، درموقع خطر بتوانند اسلحه در دستشان بگیرند و مردم عادی هم بتوانند این کار را بکنند، این کشور با این پشتوانة ایمان در منطقه، برای امریکا یک خطر جدی است، یعنی دیگر هیچ چیز نمی تواند ایران را به‌طور جدی تهدید کند، مگر اینکه امریکا از بمب اتم استفاده کند و همه‌چیز را ذوب کند؛ آن چیز دیگری است، آن جنایت را همه‌جور می‌توانند بکنند، اما اگر بنا باشد با نیروی نظامی کلاسیک به جنگ ایران بیاید، امروز ایران در مقابل تمام ارتش‌های
منطقه، آسیب‌ناپذیر است. این مقدار نیروی مؤمن رزمنده که درون سپاه وجود دارد، اطمینان‌بخش است و در هیچ‌یک از ارگان‌های کشورهای انقلابی دنیا وجود نداشته است.
ازلحاظ امنیتی هم که می‌بینید، تروریسمی که در ایران وجود داشت و به قدرت این خلق و اطلاعات 36 میلیونی سرکوب شد، در دنیا نبوده است. در این شیوه‌ای که به کار گرفته شد، خون شخصیت‌های عظیم ما سیلی شد و بنیان این جریان سوء را کند و ریشه‌سوز کرد و جوان‌ها و نیروهای انتظامی ما توانستند اینها را سرکوب کنند.
بنابراین، وضعی که ازلحاظ امنیتی در کشور ما به وجود آمده و حذف لیبرالیسم، نفاق، کمونیزم، الحاد و التقاط از این کشور که اکنون به‌صورت حرکت‌های پراکنده در خارج درآمده‌اند و این سیستم قضایی دادگاه انقلاب که امروز شبکة عظیم محافظت این مملکت است، همه دستاوردهای عظیم این انقلاب است.(1)
خطیب نمازجمعة تهران همچنین در بخشی از خطبة اول نمازجمعه با اشاره به توفیقاتی که نیروهای داخل کشور در اجرای پروژه‌ها و طرح‌هایی که با خروج متخصصان کشورهای خارجی و برخی نیروهای ایرانی ناتمام باقی مانده بود، به دست آورده‌اند، از ایرانیان مقیم خارج که توانایی کمک به سازندگی کشور را دارند، برای خدمت به کشور دعوت کرد و گفت: "برای آمدن افراد صاحب تفکر و صاحب ابتکار، میدان برای تمامی کسانی که بخواهند در این مملکت سالم خدمت بکنند، باز است. وی افزود: من نصیحتی به برادران حزب‌اللهی هم می‌کنم که یک مقدار در معیارهای انتخاب همکار، دست از سخت‌گیری بردارید. گزینش‌های وزارتخانه‌ها و مؤسسات می‌ترسند که مبادا جریان‌های فاسد دوباره بیایند و کثافت کاری بکنند؛ بنابراین، سخت‌گیری بسیاری می‌کنند و این سبب می‌شود که بسیاری از نیروهای خوب هم از دست ما بروند. شما این کار را نکنید. شما به‌عنوان نمایندة مردم و انقلاب، به خودتان حق ندهید که با یک سخت‌گیری غیر‌منطقی، مغزها و فکرها و انسان‌های سالمی که انقلابی نیستند، اما می‌خواهند خدمت بکنند و مزدی بگیرند و فراوان هم هستند را از انقلاب برانید. اگر اینها را طرد کنید، با نیازی که مملکت به نیروی کار دارد، به مملکت خسارت می‌زنید.
در مقابل، به آن آقایان هم می‌گویم، آنها هم اشتباه بزرگی مرتکب می‌شوند. بدانید معیار ما بیشتر دربارة آینده است؛ یعنی ما به آنهایی که بعد از انقلاب، سالم کار کردند، یا از این به بعد بخواهند سالم کار کنند، احترام می‌گذاریم.
این را به این جهت نمی‌گویم که کشور، مانند نان شب به آنها محتاج است، البته محتاج است، ولی نه آن حدی که آنها فکر می‌کنند. من برای خودشان و به‌خاطر انسانیت، این نصحیت را می‌کنم.
امام‌جمعة تهران با اشاره به شرایط مساعد کشور برای بهره‌مند‌ی از توان ایرانیان خارج از کشور، خطاب به تحصیل‌کرده‌ها و متخصصان ایرانی مقیم خارج گفت: امروز در این کشور،
1) روزنامة اطلاعات، 8/8/1361، ص3.
غیر‌از تروریزم، قاچاقچی و آدم‌هایی که بخواهند فساد ایجاد کنند، بقیه اگر بخواهند سالم حرکت کنند و اگر بخواهند درست کار کنند، می‌توانند با آقایی زندگی کنند و مردم، گذشته‌های زشت آنها را فراموش می‌کنند. من به دولت پیشنهاد می‌کنم و انشاءالله قرار است که این کارها را بکنیم و مرزها را باز کنیم، آنهایی که می‌خواهند از این کشور بروند، بروند و آنهایی هم که می‌خواهند به این کشور وارد شوند، مقداری میدان به آنها بدهید، بیایند.(1)-(2)
1
دکتر سعید رجایی خراسانی نمایندة دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد، پس از تسلیم یادداشت اعتراض‌آمیز به دبیرکل این سازمان دربارة بمباران شهرهای دزفول و ایلام - که موجب آسیب فراوان به مناطق مسکونی و شهید یا مجروح‌شدن عدة زیادی از مردم غیرنظامی این دو شهر شد - در محل مقر سازمان ملل متحد و در مصاحبه‌ای مطبوعاتی شرکت کرد و به تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران دربارة این وقایع و دلایل مخالفت با شرایط اعلام‌شدة هیئت‌های حل اختلاف برای میانجیگری در جنگ پرداخت.
وی در بخشی از سخنان خود با اشاره به بمباران اخیر مناطق مسکونی به‌دست متجاوزان عراقی که به شهادت(3)حدود 30 تن و مجروح‌شدن بیش از 100 نفر از مردم بی‌دفاع کشورمان انجامید، گفت: نکتة مهم این است که این جنایت دقیقاً چند روز پس از صدور قطعنامه‌ای که عراق به مجمع عمومی تحمیل کرد، انجام شد و این بدان معنا است که قطعنامة عراق، تنها یک نقشة تبلیغاتی برای سرپوش‌گذاشتن به جنایات و وحشیگری‌های صدام بود تا بدین‌وسیله با مظلوم‌نمایی، جو بین‌المللی را برای ادامة جنایات بیشتر خود آماده کند و آنچه ما در مجمع عمومی گفتیم، در مدت کوتاهی تحقق یافت. نمایندة ایران همچنین
1) سخنان آقای هاشمی درمورد جذب متخصصان خارج از کشور، بازتاب‌هایی در خبرگزاری‌های غربی ازجمله رادیو امریکا، بی‌بی‌سی و برخی جراید به همراه داشت که عمدتاً، این سخنان را نشانه‌ای از تمایل ایران و نوعی نرمش دربرابر ایرانیان متخصص مقیم خارج از کشور به‌دلیل نیاز اقتصاد و صنایع ایران به این افراد قلمداد کردند. ازجمله رادیو بی‌بی‌سی گزارش داد: ناظران و خبرنگاران، سخنان رئیس مجلس را نشانه‌ای از سازش با هزاران ایرانی تلقی کرده‌اند که متخصصان علمی و اداری و صاحبان مهارت‌های مختلف را شامل می‌شوند که قبل و بعد از انقلاب، ایران را ترک کرده‌اند. اگرچه نشانه‌ای از تغییر عمدة خط مشی در حکومت ایران دیده نمی‌شود، از خلال سخنان رئیس مجلس این موضوع را به‌روشنی می‌توان دریافت که موضوع به‌کارگرفتن یا نگرفتن متخصصان، هنوز در بین مقامات مذهبی ایران مورد بحث است، ولی نشانه‌هایی وجود دارد حاکی‌از آنکه رهبران ایران نسبت به روزهای بعد از انقلاب، خط مشی‌های عملی‌تری در پیش گرفته‌اند. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 227، 11/8/1361، صص 20 و 21، رادیو بی‌بی‌سی، 10/8/1361.)
2) روزنامة کیهان، 8/8/1361، ص18.
3) در ادامة عملیات جست‌وجو برای بیرون‌آوردن قربانیان و مجروحان از زیر خاک، تعداد شهدای این حادثة دلخراش تا تاریخ 8/8/1361 به 34 تن رسید. (کیهان، 9/8/1361، ص3.)
دربارة سفر اخیر هیئت رسیدگی‌کننده به جنگ تحمیلی (هیئت حل اختلاف منتخب سازمان اجلاس اسلامی) به تهران گفت: باتوجهبه اینکه ما خواهان صلح هستیم، این هیئت را نیز مانند دیگر هیئت‌های میانجیگری پذیرفتیم و خوش‌آمد گفتیم، لیکن پیشنهادهای این هیئت، عملی نبود، و به‌طورکلی چیز تازه‌ای به همراه نداشت. جمهوری اسلامی ایران بارها بر پیشنهادها و شرایط ساده برای دستیابی به صلح، تأکید و اعلام کرده است که استفاده از زور نمی‌تواند مورد قبول واقع شود. ما بارها گفته‌ایم که چهار شرط اعلام‌شدة ما، همگی همراه باهم هستند و باید یک‌جا نیز پذیرفته شوند. هیچ منطقی نیست که ابتدا تنها آتش‌بس را قبول کنیم و به دشمن فرصت دهیم که نیروهای خود را بازسازی کند. اگر چنین کاری، اثر و نتیجه‌ای داشت، مشکل 35 سالة فلسطین تاکنون حل شده بود و تا زمانی که وضع به حالت قبل از جنگ برنگردد و تا زمانی که خاکمان در اشغال عراق است، مذاکره نخواهیم کرد. وی همچنین اضافه کرد: سازمان ملل متحد در موضع سازنده‌ای که بتواند مسئلة جنگ را ازطریق صحیحی حل کند، نیست. باوجوداین، جمهوری اسلامی ایران عضو سازمان است و همة تلاش خود را برای بهبود آن خواهد کرد.(1)
1
فرمانده سپاه پاسداران در عملیات مسلم‌بن‌عقیل، در یک جلسة توجیهی در باختران که با حضور توکلی وزیر کار، استاندار و حاکم شرع باختران برگزار شد، نتایج عملیات مسلم‌بن‌عقیل و برتری‌های راهبردی جغرافیایی و غنائم به‌دست‌آمده در این عملیات را تشریح کرد. وی گفت: «رزمندگان ما با دراختیارداشتن ارتفاعات کهنه‌ریگ، کومه‌سنگ، گیسکه، میان‌تنگ و ارتفاعات مشرف به شهر مندلی، کاملاً بر این شهر که یک شهر نسبتاً پرجمعیت و دارای باغات و مرکبات بسیار است و یک‌چهارم خرمای عراق در آن تولید می‌شود، مسلط هستند.» وی ضمن توصیف چگونگی اجرای عملیات مسلم‌بن‌عقیل، به امدادهای غیبی در جریان این عملیات اشاره کرد و گفت: «صرف‌نظر از ارتفاعات صعب‌العبور، در مسیر حرکت
1) مأخذ 19، ص3.
نیروهای اسلام میدان‌های وسیع مین وجود داشت که بعد از این عملیات موفقیت‌آمیز، تاکنون بیش از 000,170 عدد مین ضدنفر و 4000 مین ضدتانک کشف و خنثی شده است.» فرمانده سپاه پاسداران در عملیات مسلم‌بن‌عقیل در قسمت دیگری از سخنانش افزود:
«در این عملیات، نیروهای ما، بیش از 5000 نفر از نیروهای ارتش بعثی را کشته یا مجروح کردند؛ 339 نفر اسیر سالم و 48 نفر اسیر مجروح گرفتند؛ 80 دستگاه نفربر و 30 دستگاه خودرو آنها را نابود کردند؛ 14 دستگاه تانک ازجمله یک دستگاه تانک تی72، 18 انبار مهمات، بین 2 تا 3 هزار قبضه انواع اسلحة سبک، تعدادی دوشکا، رادار، دستگاه ردیاب، دوربین‌های تلسکوپی، 5 قبضه ضدهوایی و تعداد قابل‌توجهی خودرو به غنیمت گرفتند و مخازن بزرگ نفت‌خانة عراق را نابود کردند.»(1)
1
هفته‌نامة آلمانی اشترن در آخرین شمارة خود، متن مصاحبة دو تن از خبرنگاران خود را با صدام حسین به چاپ رساند.
در این گفتوگوی سه ساعته که محور اصلی آن، جنگ عراق علیه ایران بود، دربارة مسائل داخلی عراق، حمایت نظامی، اقتصادی و سیاسی قدرت‌های جهانی و برخی کشورهای اروپایی و عربی از عراق و چند موضوع دیگر بحث شد.
خبرنگاران اشترن با طرح برخی سؤالات دربارة دلیل تهاجم ارتش عراق به ایران؛ تحقق‌نیافتن اهداف در حمله به ایران؛ اعدام افسران عراقی به‌دستور صدام؛ تغییر محل برگزاری نشست غیرمتعهدها از بغداد و... در جستوجوی پاسخ‌های مناسبی از صدام بودند، اما وی به‌وضوح از دادن پاسخ صریح و شفاف خودداری می‌کرد و با طرح موضوعات جانبی، از دادن پاسخ‌های مورد انتظار خبرنگاران طفره می‌رفت.
از آنجا که این مصاحبه پس از عملیات مسلم‌بن‌عقیل و رانده‌شدن نیروهای عراقی به پشت ارتفاعات مرزی در داخل این کشور انجام شد، صدام - که بنا به گفتة خبرنگاران اشترن، غالباً از مطبوعات کناره‌گیری می‌کند - درحالیکه اونیفورم نظامی بر تن داشت و تازه از سفر چند روزة مناطق جنگی به بغداد بازگشته بود و به اتفاق فرمانده نیروی زمینی ارتش عراق، در این مصاحبه شرکت می‌کرد، با اجرای این حرکت تبلیغی و نمایش در عرصة رسانه‌ها(2)می‌کوشید فشار روانی ناشی از شکست در عملیات مسلم‌بن‌عقیل را تعدیل کند. بخش‌هایی از این مصاحبه به شرح زیر است:
اشترن: آقای پرزیدنت، چند روز پیش از آغاز جنگ بین ایران و عراق، شما در تلویزیون
گفتید که ایران نابود شده و عراق پیروز واقعی است. این اعلام، دو سال قبل بود، ولی جنگ هنوز هم ادامه دارد، آیا اشتباه کرده بودید؟
صدام: وقتی به شما تجاوز شود، شما نمی‌توانید مدتی طولانی دربارة قدرت خود و دشمن سؤال کنید. محاسبة ما آن وقت این بود که نیروی هوایی و دریایی ایران، از ما قویتر است، ولی نیروی زمینی ما مخصوصاً نیروی تانک و توپ قوی‌ترند، چون ما اسلحه‌های مدرن‌تر و تجهیزات بهتری داریم و نیز رهبران نظامی ما، از رهبران نظامی دشمن قوی‌ترند.
اشترن: ظاهراً شما از فرماندهان نظامی خود آن‌قدر هم راضی نیستید؛ آیا صحیح است که این اواخر 300 نفر از بلندپایگان نظامی به‌دلیل کمبود قدرت نظامی‌شان اعدام شده‌اند؟
صدام: نه، آن موضوع فقط مربوط به 2 نفر دون‌پایه و فرمانده یک گردان تانک بود و در هر جنگی نیز اتفاق می‌افتد که افسران مجازات شوند.
اشترن: آنها چه اتهامی داشتند؟
صدام: در جنگ محمره (خرمشهر)، آنها به مسئولیت خود کاملاً عمل نکرده بودند.
اشترن: در جنگ محمره - که ایرانی‌ها آن را خرمشهر می‌نامند - شما بزرگ‌ترین شکست را داشتید و مجبور شدید که از خاک ایران عقب‌نشینی کنید.
صدام: شما و نیز طرف ایرانی، فکر اشتباهی می‌کنید اگر خیال می‌کنید عراق در آن جنگ ازنظر نظامی شکست خورده است. ما آن جنگ را نباختیم و ایران هم نبرد.
اشترن: جنگ خلیج (فارس) (جنگ ایران و عراق)، یکی از طولانی‌ترین جنگ‌ها پس از جنگ جهانی دوم است؛ علاوه‌برآن، این جنگ در یکی از مناطق پیچیده و راهبردی رخ داده است. اینکه دو ابرقدرت تاکنون، به‌طور مستقیم دخالت نکرده‌اند یا سعی نکرده‌اند که مستقیماً این جنگ را متوقف کنند را چگونه توجیه می‌کنید؟
صدام: ما فکر می‌کنیم که موضع آنها با هم هماهنگ شده است و ظاهراً هر دو ابرقدرت ازنظر سیاسی از ادامة جنگ استفاده می‌کنند. دیگر چطور می‌توان این عمل آنها را توجیه کرد که در منطقة نفتی، جایی که منافع غرب بسیار زیاد است، یک جنگ آغاز شده و ابرقدرت‌ها هیچ کاری نکرده‌اند؟
اشترن: امریکا می‌خواهد که رژیم‌های میانه‌رو کنونی منطقه مانند عربستان و کشورهای خلیج (فارس)، بر سر قدرت باقی بمانند و در آن کشورها، تندروهای مخالف دولت‌های فعلی که توسط (آیت‌الله) خمینی حمایت می‌شوند، نتوانند رژیم‌ها را ساقط کنند. آیا این منطقی نیست که امریکا از عراق که اینجا خودش را به‌عنوان قدرت ناظم نشان می‌دهد، حمایت کند؟
صدام: جنگ در خلیج (فارس)، منافع امریکا را در خلیج (فارس) بسیار تهدید می‌کند و شکست نظامی عراق، مطمئناً آرزوی امریکا نخواهد بود، ولی آنها از طرف دیگر مخالفتی هم با ادامة جنگ نکرده‌اند. به همین دلیل هم هست که ایران، از متحدان امریکا اسلحه دریافت می‌کند.
اشترن: ابرقدرت شوروی در اینجا چه منافعی دارد؟ کشوری که از 10 سال پیش، قرارداد دوستی با شما دارد، چگونه اکنون اجازه می‌دهد که عراق اینگونه در جنگ ساییده شود؟
صدام: روس‌ها از همان اول گفتند که مخالف این جنگ هستند و می‌خواهند آن را پایان یافته ببینند. آنها همیشه با هر دو طرف جنگ هستند و در منطقه، منافع راهبردی دارند، ولی از اینکه روس‌ها عملاً چه فکری می‌کنند، ما بسیار کم می‌دانیم.
اشترن: چه کشوری در درازمدت برای شوروی مهم‌تر است؟
صدام: معلوم است که مسکو آرزوی پیروزی ایران را دارد و ما اطمینان داریم که ایران از شوروی اسلحه دریافت می‌کند.
اشترن: آیا این خبرها که شما در فکر قطع رابطة سیاسی با کرملین بودید، صحیح است؟
صدام: ما دربارة چنین اقدامی در میان رهبرانمان هرگز سخنی نگفته‌ایم.
اشترن: در اجلاس سران عرب در فاس در سپتامبر، تأکید شد که حمله به یک کشور عربی، به معنی حمله به تمام کشورهای عربی است. آیا تصمیمات فاس، کمکی به شما در جنگ علیه ایران کرده است؟ یا اینکه مانند قبل، شما فقط چندصد سرباز اردنی و یمن شمالی در اختیار دارید؟
صدام: عدة زیادی از پادشاهان و رؤسای جمهور کشورهای عربی اعلام آمادگی کرده‌اند که حتی ارتش اعزام کنند و اطمینان دارم که آنها به قول خود وفا می‌کنند.
اشترن: کشوری که چنین جنگ طولانی را آغاز می‌کند، به پول هم احتیاج دارد. عراق از عربستان، کویت و قطر 30 میلیارد دلار قرض کرده است. آیا ترس از وابسته‌بودن مشی سیاسی خود ندارید؟ از آنجا که این کمک‌ها دقیقاً از کشورهایی با سیستم فئودالی می‌آیند که شما تا چند سال پیش قصد داشتید آنها را ساقط کنید، آیا با این پول‌ها، سوسیالیسم عربی شما خریداری نشده است؟
صدام: اولاً، عراق کشور فقیری نیست و می‌تواند این وام‌ها را بازپرداخت کند؛ البته، پس از پایان جنگ؛ ثانیاً، این مبلغی که گفتید، بسیار اغراق‌آمیز است و این پول‌ها به‌هیچ‌عنوان
نمی‌توانند استقلال خط سیاسی ما را خدشه‌دار کنند، چون ازطرف برادران عرب است. آنها پول را بدون قید و شرط داده‌اند و ما هم هیچ شرطی را قبول نمی‌کنیم.
اشترن: آیا این کشورهای فئودالی، از شما به‌عنوان یک سنگر و تکیه‌گاه علیه ایران استفاده نمی‌کنند؟ آیا شما در جنگ خلیج (فارس)، وظیفة تثبیت این رژیم‌های فئودال را برعهده نگرفته‌اید؟
صدام: نه، ما با خطر ایران به‌خاطر اعتقاد خود می‌جنگیم و فقط برای خود.
اشترن: ولی شکست عراق تمام منطقة خلیج (فارس) را ساقط خواهد کرد و (آیت‌الله) خمینی شیعه، یک جنگ مذهبی می‌کند و می‌خواهد انقلاب تندروی اسلامی‌اش را صادر کند. آیا نباید بترسید که جرقه‌های این انقلاب، به کشور شما که 60 درصد آن را شیعیان تشکیل می‌دهند، سرایت کند؟
صدام: اگر (آیت‌الله) خمینی می‌خواست تغییر زیادی به معنی مثبت آن، در جهان اسلام به وجود آورد، باید قبل از همه، با عراق متحد می‌شد. در عراق، آزادی کامل اعتقاد مذهبی حکم‌فرماست و اسلام به ادیان دیگر احترام می‌گذارد. اسلام مخالف سوءاستفادة طبقاتی است و مخالف استضعاف و فقر می‌باشد. در عراق چنین چیزی وجود ندارد. این بدان معنی است که ملت، از حکومت راضی هستند و به همة خواستههای اسلام در عراق، جامة عمل پوشانده شده است؛ بسیار بیشتر از ایران. اگر شیعیان عراق ناراضی بودند، با سیستمی که ما با انقلاب 68 پیاده کردیم، می‌توانستند از 14 سال پیش خود را به خود متکی کنند، ولی نه سنی‌ها و نه شیعه‌ها و نه هرگونه اقلیت دیگر، هرگز دراین‌باره اقدام معنی‌داری نکرده‌اند.
اشترن: کمونیست‌ها، کردها و شیعیان دوستدار (آیت‌الله) خمینی در عراق، مخفیانه و در خارج، سازمان‌های مقاومتی باهم تشکیل داده‌اند. آیا می‌خواهید بگویید که شما از اینها هیچ خبری ندارید؟
صدام: ملت، شدیداً طرف‌دار دولت است.
اشترن: چند هفتة پیش، خبرنگاران اشترن شاهد انفجار بمب در وزارت برنامه‌ریزی شما در پایتخت بودند. آیا این دلیل قاطعی برای قدرت عمل مخالفان عراق نیست؟
صدام: دربارة انفجار در وزارتخانه، یک اعلامیة رسمی منتشر شده است که می‌توانید پاسخ خود را از آن بیابید. اینجا دراین‌باره احتیاج نیست بیشتر صحبت شود.
اشترن: و سوءقصد رئیس پلیس بغداد به شما در جولای؟
صدام: دربارة سوءقصدها به خود من، باید به شما بگویم که به امریکا نگاه کنید. ببینید چه بلایی بر سر رئیسجمهور این ابرقدرت بزرگ آمد؟ با یک سوءقصد به او، و او افتاد... .
اشترن: آیا گزارش‌های عفو بین‌الملل مبنی‌بر اینکه در زندان‌های عراق، مخالفان، شکنجه، مسموم یا بدون محاکمه اعدام می‌شوند، صحیح است؟
صدام: در عراق، اصلاً شکنجة زندانیان برای گرفتن اعتراف از آنها وجود ندارد. ممکن است
گاهی یک زندانی غذایش را نگیرد. رئیسجمهور آلمان هم نمی‌تواند به من تضمین دهد که در کشورش چنین چیزی نیست؟...
اشترن: جهان سوم قرار بود در سپتامبر، اجلاس سران غیرمتعهدها را در اینجا برگزار کند، اما اجلاس به‌دلیل جنگ لغو شد. آیا شما در تلاش‌های خود برای رهبری کشورهای درحال توسعه، یک شکست سیاسی نخورده‌اید؟
صدام: لغو این اجلاس، نه‌تنها از ارزش ما در گروه غیرمتعهدها نکاست، بلکه آن را تثبیت هم کرد. ایران حتی با تهدید بمب‌گذاری، می‌کوشید از ملاقات سران ممانعت کند و اکنون فکر می‌کند که یک پیروزی به دست آورده است. البته، خلاف آن صحیح است و آن یک شکست سیاسی برای تهران است. برای اعضای کشورهای غیرمتعهد کاملاً روشن شد که ایران، به قرارداد و مبانی اتحاد توجهی ندارد.(1)
1
خبرگزاری رویتر از بغداد اعلام کرد: عراق با برپایی نمایشگاه بین‌المللی در بغداد، تلاش می‌کند به جهانیان ثابت کند که جنگ پرهزینه این کشور با ایران، مانع توسعة اقتصادی‌اش نخواهد شد.
در این گزارش، با اشاره به مخارج ماهیانة جنگ (بالغ بر یک میلیارد دلار) و کاهش صادرات نفت از 4/3 میلیون بشکه در روز به کمتر از 000,600 بشکه، آمده است: این کشور، گرفتار یک کسری سنگین موازنة پرداخت است که در سال گذشته به 5/8 میلیارد دلار رسید. به عقیدة دیپلمات‌های خارجی، ذخایر ارزی عراق در مقایسه با 35 میلیارد دلار قبل از جنگ، به 8 تا 12 میلیارد دلار رسیده است و هم‌اکنون این کشور خواهان اعتبار از شرکت‌های خارجی است.
در پایان این گزارش، خبرگزاری رویتر شرایط فوق را دلیلی بر تمایل عراق به‌سمت امریکا ارزیابی کرده و افزوده است: با وجود آنکه میان دو کشور عراق و امریکا روابط دیپلماتیک وجود ندارد، شرکت‌های امریکایی برای اولین مرتبه در نمایشگاه امسال غرفه خواهند داشت؛ باوجوداین، پرچم امریکا به اهتزاز در نخواهد آمد و این غرفه، یک غرفة ملی نخواهد بود. اما یک سفیر عالی‌رتبة غربی که از بهبود روابط بغداد و واشنگتن سخن می‌راند، گفت: اینکه عراق به شرکت‌های امریکایی غرفه داده است، مؤید گرایش عراق به واشنگتن است(2)
2
در آخرین تحولات جنوب لبنان، امروز موریس دراپر فرستادة ویژة امریکا، وارد تل‌آویو شد و با بگین نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، گفتوگو کرد.
یونایتدپرس دربارة نتایج این دیدار و گفتوگوهای انجام‌شده، اعلام کرد: دراپر در پایان این دیدار که وزیران خارجه و جنگ اسرائیل و سفیر امریکا در اسرائیل نیز حضور داشتند، ملاقات خود
با سران اسرائیل صهیونیست، را بسیار خوب توصیف کرد. در همین حال، رادیو ارتش اسرائیل اعلام کرد: دراپر امیدوار است ظرف چند روز آینده، مذاکرات مستقیم میان اسرائیل و لبنان آغاز شود. به گزارش یونایتدپرس، اسرائیل پیشنهاد کرد که پس از خروج باقیماندة چریک‌های فلسطینی از لبنان، نیروهای سوری و اسرائیل هم‌زمان خاک این کشور را ترک کنند. در همین حال، بگین نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، گفت: درصورتی‌که این موضوع بر پایة موافقت‌نامة کمپ‌دیوید بررسی شود، اسرائیل در یک اجلاس بین‌المللی برای بررسی خودمختاری فلسطینی‌ها در کرانة غربی رود اردن شرکت خواهد کرد. وی گفت: ما به‌طور غیرمستقیم آمادگی خود را برای این نوع مذاکره، به اطلاع هم‌پیمانانمان در کمپ‌دیوید رسانده‌ایم. یونایتدپرس میافزاید: این اولین بار است که نخست‌وزیر اسرائیل به تشکیل یک اجلاس بین‌المللی دراین‌مورد اشاره می‌کند. یک منبع نزدیک به بگین گفت: این سخنان به معنی گسترش مذاکرات و احتمالاً دعوت از اردن یا نمایندگان محلی فلسطینی‌ها است، نه سازمان آزادی‌بخش فلسطین!(1)
1
رادیو مسکو و رادیو امریکا با ارائة تحلیل‌هایی، یکدیگر را متهم به دخالت در امور خاورمیانه و ایران می‌کنند و هریک با ذکر شواهدی، دیگری را علاقه‌مند به تسلط بر ایران و نفت خلیج‌فارس می‌داند.
رادیو مسکو با ارائة تحلیلی مبنی‌بر استمرار تهدید نظامی امریکا در حوزة خلیج‌فارس و علیه ایران، تشکیل نیروهای واکنش سریع امریکا و حملة نظامی به طبس را نمونة این تهدید دانست و اعلام کرد: امریکا خود را برای اجرای عملیات نظامی به‌مراتب گسترده‌تر از آنچه تاکنون انجام شده است، آماده می‌کند و به اعتراف دولتمردان امریکایی، هدف نهایی‌اش دسترسی به نفت حوزة خلیج‌فارس است.(2)
در بخشی از این تحلیل آمده است: محافل امپریالیستی امریکا، روش متجاوزگرانه‌ای در پیش گرفته‌اند و به تدارکات نظامی علیه کشورهای خاور نزدیک و میانه ازجمله ایران مشغول‌اند. پس از انقلاب سال 1979 ایران، امریکا به وضع مجازات‌های اقتصادی و سیاسی و دیگر مجازات‌ها علیه ایران اکتفا نکرده و ایران را هدف احتمالی برای واردساختن "ضربة هسته‌ای" قرار داده است. مثلاً کارتر رئیسجمهور پیشین امریکا، در مصاحبة اخیر با شبکة تلویزیونی ای.بی.سی امریکا اعتراف کرد، نقشهای که ایالات متحدة امریکا در دوران به‌اصطلاح بحران ایران، برای عملیات نظامی علیه ایران تهیه کرده بود، بسیار مفصل‌تر از نقشة نافرجام فرودآمدن تکاوران امریکا در دشت کویر (طبس) بود.
کارتر به‌طور صریح و آشکارا گفت که کاخ سفید در آن زمان، امکان بمباران هسته‌ای ایران
را بررسی کرده است. آیا این خطر اکنون دیگر وجود ندارد؟ گمان می‌رود که می‌توان به این سؤال، پاسخ مثبت داد. باتوجهبه این حقیقت که دولت کنونی امریکا به ریاست ریگان، ازنظر تجاوزکارانه بودن خط مشی خود در سیاست خارجی، دست دولت پیشین را از پشت بسته است، روشن می‌شود که امپریالیسم و میلیتاریسم امریکا اکنون برای مردم تا چه حد خطرناک است. این خطر، هم از پایگاه‌های نظامی امریکا در اقیانوس هند و هم از ناوهای جنگی امریکا در خلیج‌فارس که در مجاورت مستقیم سواحل ایران رفت‌وآمد می‌کنند و علاوه‌بر سلاح‌های عادی به سلاح‌های هسته‌ای نیز مجهزند، نشئت می‌گیرد.(1)
از سوی دیگر، رادیو امریکا متقابلاً خطر روس‌ها را برای ایران جدی دانسته است و با انعکاس خبر مصاحبة ویلیام کیسی رئیس سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا)، با نشریة کریستین ساینس مانیتور دربارة سیاست‌های شوروی دربرابر ایران و به نقل از وی می‌گوید: روس‌ها با استفاده از ناآرامی برخی مناطق در دنیا، ازجمله منطقة خاورمیانه، درصدد فرصتی برای کنترل ایران‌اند. این رادیو سخنان کیسی را اینگونه گزارش کرده است: ویلیام کیسی می‌گوید: روس‌ها ممکن است برای به‌دست‌آوردن یک غنیمت عمدة ژئوپولیتیک، یعنی کنترل ایران نفت‌خیز، تلاش کنند و باوجود احتیاط سنتی‌شان، ممکن است برای گسترش نفوذ خود در یکی از غنائم ژئوپولیتیکی خاورمیانه، یعنی ایران، مایل به پذیرش خطرات بیشتری نیز باشند. به گفتة رئیس سیا، ایالات متحده، تاخت‌وتاز روس‌ها به ایران را تحمل نخواهد کرد. روس‌ها هم‌اینک در مرز ایران‌اند، اما به آنان گفته شده است که امریکا از چنین امری جانب‌داری نخواهد کرد.
کیسی در هشدار خود، ظاهراً به استقرار لشکرهای ارتش شوروی در نزدیکی مرز ایران اشاره می‌کند که دیرزمانی است در نزدیکی مرز ایران مستقر شده‌اند.(2)
1
امروز توپخانه های ارتش عراق، آبادان و برخی مناطق عملیاتی را گلوله‌باران کردند و هواپیماهای بمب‌افکن نیروی هوایی عراق، چند شهر مرزی و منطقة عملیاتی را موردتعرض قراردادند.
شهر آبادان امروز نیز آماج گلوله‌های توپخانه و ادوات نیروهای عراقی قرار داشت که براثر آن، چند منزل مسکونی، قسمتی از بازار خرمافروشان و تعدادی مغازه آسیب دید و 3 نقطه از شهر هم دچار آتش‌سوزی شد که به‌دست مأموران آتش‌نشانی مهار گردید.(1)
علاوه‌براین، هواپیماهای بمب‌افکن نیروی هوایی عراق به حریم هوایی چند شهر کشور تجاوز کردند؛ ازجمله 2 فروند میگ23 وارد آسمان خرم‌آباد شدند که با واکنش پدافند هوایی، گریختند.(2)
چند فروند از هواپیماهای عراقی نیز به آسمان سوسنگرد تجاوز کردند(3)همچنین پادگان عین‌خوش هدف حملة یک هواپیمای عراقی قرار گرفت که بمب‌های پرتاب‌شده، در یک کیلومتری غرب پادگان به زمین اصابت کرد.(4)
تبادل آتش نیز درطول جبهه‌ها طبق معمول روزهای قبل ادامه داشت که در مناطق پادگان عین‌خوش، موسیان و بیات، از شدت بیشتری برخوردار بود.(5)
2
نیروهای سپاه پاسداران بوکان، با هشیاری و دقت عمل، موفق شدند حملة نیروهای مهاجم حزب دمکرات کردستان را به شهر بوکان دفع کنند و مانع تصرف این شهر به‌دست مهاجمان شوند.
امروز حدود 80 نفر از عناصر حزب دمکرات کردستان، با سوءاستفاده از لباس، پوشش و خودروهای ارتش - که از قبل سرقت کرده بودند - (6)به‌منظور کمک به تعدادی از افرادشان که از حدود 24 ساعت قبل به‌طور پراکنده و انفرادی وارد شهر بوکان شده و در برخی مناطق شهر مستقر شده بودند، از ساعت 8:45 صبح با بستن خیابان اصلی شهر و یک خیابان فرعی (از میدان روابط عمومی تا میدان انتهای شهر به‌طرف سقز)، به‌قصد تصرف شهر، درگیری را شروع کردند.
1) سند شماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از ادارة سوم ستاد مشترک ارتش (مرکز فرماندهی) به تیمسار ریاست ستاد مشترک ارتش، شماره 449، تاریخ 9/8/1361، ص2؛ و - روزنامة اطلاعات، 9/8/1361، ص3.
2) مأخذ 1، بخش دوم؛ و - سند شماره 73255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 448، تاریخ 9/8/1361، ص3.
3) سند شماره 73246 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ادارة اطلاعات شاجا به نخست‌وزیری دفتر اطلاعات و تحقیقات، 9/8/1361؛ و - سند شماره 17567 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی، ستاد مرکزی سپاه، طرح و برنامة عملیات، اطلاعات عملیات، شماره 43، تاریخ 17/8/1361، ص1.
4) سند شماره 17414 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، از قرارگاه تاکتیکی اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا، شماره 4، تاریخ 8/8/1361.
5) همان.
6) مأخذ 3، بخش دوم؛ و - سند شماره 017605 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به دفتر سیاسی، شماره 135، تاریخ 22/8/1361، ص3.
تیراندازی اولیة این افراد، باتوجهبه تردد عادی مردم در شهر، عمدتاً به‌سوی مردم و ساختمان ها و مغازه‌هایی بود که عکس امام در آنها نصب شده بود. به همین دلیل، در اولین اقدام، مهاجمان تعدادی از مردم عادی و 5 نفر نظامی (4 بسیجی و یک سرباز) را شهید و عده‌ای از مردم را مجروح کردند و تعدادی را نیز گروگان گرفتند.
با شروع درگیری، فرماندهی سپاه بی‌درنگ، نیروهای عملیاتی خود را سازماندهی کرد و مانع پیشروی مهاجمان به سایر نقاط شهر، ازجمله فرمانداری و ساختمان آموزشوپرورش شد.(1)
همچنین مهاجمان در محدودة تصرف‌شدة شهر، کتابخانة روابط عمومی سپاه را که بیرون از پایگاه سپاه و در کنار ساختمان های مردم قرار داشت و نیز یک دستگاه آمبولانس و ماشین حمل زبالة شهرداری را آتش زدند.(2)مهاجمان همچنین با حمله به دبیرستان استقلال، حجت‌الاسلام مبرا را که ازطرف دفتر تبلیغات اسلامی قم به بوکان اعزام شده بود، به گروگان بردند و ماشین وی را نیز منفجر کردند.(3)-(4)
در ادامه درگیری و اوج شدت آن در ساعت یک بعدازظهر، نیروهای سپاه، جاده‌های ورودی و خروجی شهر را مسدود و کمین‌هایی را در جنگل‌های حاشیة شهر مستقر کردند و با سازماندهی جدید نیروها و اعزام آنان به مناطق حساس شهر، به‌سمت این مناطق پیشروی کردند و پس از آزادسازی و پاکسازی آنها، نیروهای حزب دمکرات را در محاصره قراردادند. برخورد سریع و قاطع سپاه موجب شد که مهاجمان درصدد عقب‌نشینی و فرار از شهر برآیند که به‌دلیل بسته‌بودن راه‌ها، مجبور شدند با ادامه‌دادن به درگیری، منتظر بمانند تا هوا تاریک شود که این موضوع سبب واردآمدن تلفات بیشتری به آنان شد. نیروهای حزب دمکرات به‌محض تاریک‌شدن هوا، کشته‌ها و زخمی‌های خود را به‌تدریج از مناطق درگیری جمع‌آوری کردند و با استفاده از تاریکی شب، گریختند.
در این درگیری، 11 تن از نیروهای خودی و 13 نفر از مردم عادی، شهید و 18 نفر از نیروهای سپاه، بسیج و ژاندارمری و 25 نفر از مردم، مجروح و از نیروهای حزب دمکرات کردستان نیز 7 تن کشته و 25 نفر مجروح شدند.(5)
همچنین در آغاز درگیری، عناصر این حزب با بستن جادة سقز - بوکان و متوقف‌کردن خودروهای عبوری، 3 نفر از مسافران یک اتوبوس را به گروگان گرفتند.(6)
در لحظات اولیة این عملیات، رادیو حزب دمکرات اعلام کرد: افراد مسلح این حزب با نفوذ به داخل شهر، نیروهای دولتی را از شهر بیرون راندند و شهر را به‌طور کامل در اختیار گرفتند و
1) سند شماره 436778 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 23/8/1361، صص 6 و 7.
2) سند شماره 350344 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و برنامة عملیات) به واحد طرح و برنامه ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 11/8/1361.
3) هجوم نیروهای حزب دمکرات به دبیرستان استقلال و گروگان‌گرفتن حجت‌الاسلام مبرا و واکنش معلمان و دانش‌آموزان کرد در مقابل اقدامات افراد مهاجم، نکات قابل‌توجهی دارد که مشروح آن در ضمیمة این گزارش درج شده است.
4) مأخذ 7، ص7.
5) مأخذ 7، صص 8 و 9.
6) سند شماره 073260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 10/8/1361؛ و - سند شماره 342365 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری محترم کردستان، 15/8/1361.
نیروهای کمکی نیز درحال حرکت به‌سمت بوکان‌اند.(1)از سوی دیگر، درپی شکست حزب دمکرات در این عملیات، گروه کومه‌له اطلاعیه‌ای را در روستاهای اطراف بوکان پخش کرد که در آن آمده است: حزب دمکرات نتوانست بوکان را آزاد کند و این امر فقط از نیروهای کومه‌له برمی‌آید که در آینده انجام خواهد شد.(2)-(3)
1
در تهاجم عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه‌های نیروهای ایران در محورهای بانه، کامیاران - سنندج، مهاباد و سنندج - مریوان، 5 تن از نیروهای خودی شهید، 2 تن زخمی و 3 تن مفقودالاثر شدند.
در ساعت 16:30 امروز، نیروهای مسلح غیرقانونی، به پایگاه "تایبرد" در اطراف بانه حمله کردند که یک نفر از نیروهای پایگاه، شهید و 3 نفر از سربازان، مفقود شدند.(4)
همچنین یک خودرو ژاندارمری با 4 نفر سرنشین، در جادة کامیاران - سنندج در کمین عناصر مسلح غیرقانونی قرار گرفت که هر 4 سرنشین خودرو شهید شدند.(5)
در منطقة مهاباد نیز براثر تیراندازی عناصر ضدانقلاب، یک دستگاه خودرو ایفا واژگون شد و یک درجه‌دار و یک سرباز مجروح شدند.(6)
شایان ذکر است که پس از اجرای عملیات نیروهای خودی در جنوب محور سنندج - مریوان و آزادسازی مناطق وسیعی در این محور، نیروهای مسلح غیرقانونی به‌دلیل اهمیت حیاتی این منطقه، همچنان به تلاش‌های ناموفق خود برای تصرف مجدد منطقه و ناامن‌کردن آن ادامه می‌دهند و تقریباً هر روز، چند عملیات، هرچند بدون درگیری جدی، انجام می‌دهند. در این روز همچنین از ساعت 15:30 تا 22:30، مهاجمان به 7 مقر استقرار نیروهای خودی در این منطقه حمله کردند که همگی بدون تلفات و آسیب به پایان رسید(7)
1) روز بعد، دفتر حزب دمکرات در پاریس با انتشار اطلاعیه‌ای، مدعی شد که شهر بوکان همچنان در اختیار نیروهای این حزب است و تلفات نیروهای دولتی در حدود 80 نفر بوده است. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 226، 10/8/1361، ص10، پاریس - خبرگزاری آلمان، 9/8/1361.)
2) دفتر سیاسی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) دربارة بازتاب حملة حزب دمکرات به شهر بوکان در میان مردم این شهر نوشته است: کشته‌شدن مردم بومی در تهاجم نیروهای حزب دمکرات، موجب تنفر شدید اهالی از ضدانقلاب شده و هنگامی که مردم، قرآن‌های سوختة کتابخانة سپاه را در تهاجم دیدند، به‌شدت گریه کردند و تنفر خود را از ضدانقلاب نشان دادند. روحانیان بوکان نیز با انتشار اطلاعیه‌ای کشتار مردم به‌دست ضدانقلاب را محکوم کردند. همچنین در روز 13 آبان به مناسبت روز دانش‌آموز، بیش از 9000 نفر از دانش‌آموزان بوکان، در تظاهراتی، با شعار "مرگ بر کومه‌له" و "مرگ بر دمکرات"، اعمال آنان را محکوم کردند. (سند شماره 436778 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی قرارگاه حمزه، 23/8/1361، ص10.)
3) مأخذ 7، صص 7 و 9.
4) سند شماره 345494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن 2)، استانداری کردستان، (معاونت سیاسی)، 19/8/1361.
5) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی نشریة شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص18.
6) همان، ص16.
7) سند شماره 345498 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیة ژاندارمری کردستان (رکن 3) به مقام استاندار استان کردستان، 9/8/1361.
1
در ادامة عملیات پاکسازی محور پیرانشهر - سردشت، بخش دیگری از این محور و چند روستای منطقه آزاد شد. در اطلاعیه‌ای که قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) دراین‌باره منتشر کرد، آمده است:
«طی دو روز گذشته، مدافعان حماسه‌آفرین انقلاب اسلامی، متشکل از دلاوران ارتش جمهوری اسلامی، جان‌برکفان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و واحد بسیج مستضعفین سپاه و عشایر مسلمان، طی یک‌سری عملیات پیروزمندانه، موفق شدند 13 کیلومتر دیگر از جادة پیرانشهر - سردشت را از لوث وجود ضدانقلابیون وابسته به استکبار جهانی پاکسازی کنند. در این عملیات، همچنین 11 روستا به همراه چند ارتفاع مهم منطقه، به‌دست رزمندگان اسلام افتاد و بیش از 60 تن از اشرار به هلاکت رسیدند و ده‌ها تن از آنها زخمی شدند. همچنین یک قبضه توپ، به همراه مقادیری سلاح و مهمات و مقادیر زیادی مدارک و اسناد ضدانقلابیون به‌دست مدافعان اسلام افتاد.»(1)
2
درگیری میان نیروهای امنیتی ایران و گروه‌های مسلح غیرقانونی، ازجمله افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، همچنان در شهرهای مختلف کشور ادامه دارد.
عده‌ای از افراد مسلح غیرقانونی به پایگاه بسیج روستای"حویه" از حوالی هشتپر طوالش حمله کردند که با تیراندازی متقابل نیروهای پایگاه، متواری شدند. در جریان این واقعه، یکی از نگهبانان پایگاه، از ناحیة پا مجروح شد.(2)
همچنین در ساعت 13 امروز، 2 نفر از اعضای سازمان در خیابان کمیل تهران شناسایی شدند و تحت تعقیب نیروهای کمیتة انقلاب اسلامی قرار گرفتند و بلافاصله از محل گریختند. یکی از این 2 نفر، پس از چهارراه خوش، وارد یک منزل شد و به‌دلیل محاصرة منزل، به وسیلة نارنجک خودکشی کرد(3)و نفر دوم که یک زن بود، به همراه مدارکی دستگیر شد.(4)
یکی از افراد سازمان نیز در درگیری با نیروهای امنیتی در خیابان مرتضوی تهران، به ضرب گلوله کشته شد(5)
3
نیروهای امنیتی کشور با اجرای چند عملیات ازپیش طراحی‌شده، 17 نفر از عناصر گروه‌های مسلح معارض را که عمدتاً از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بودند، دستگیر کردند. از این افراد، تعدادی اسلحه و مقداری مهمات به دست آمد.
با شناسایی یک خانة تیمی در خیابان قزوین شهر تهران، 3 نفر از اعضای سازمان دستگیر شدند.
در ساعت 20:30 نیز واحد گشت کمیتة انقلاب اسلامی منطقة 4 تهران، یک زن و شوهر
1) روزنامة اطلاعات، 8/8/1361، ص1.
2) سند شماره 73224 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ادارة اطلاعات - شاجا به نخست‌وزیری (اطلاعات و تحقیقات)، 8/8/1361؛ و - مأخذ 14، ص13.
3) مأخذ 14، ص3؛ و - سند شماره 073233 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نیروی زمینی ارتش - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 447، تاریخ 8/8/1361، از ادارة سوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (مرکز فرماندهی) به تیمسار ریاست ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 8/8/1361، ص2.
4) مأخذ 14، ص3.
5) مأخذ 19، بخش دوم.
عضو این سازمان را که 8 قرص سیانور همراه داشتند، دستگیر کرد.
همچنین با شناسایی یک خانة تیمی در خیابان منیریة تهران، 2 نفر از اعضای سازمان که در این خانه سکونت داشتند، دستگیر شدند.
نیروهای کمیتة منطقة 8 تهران هم موفق شدند با شناسایی و محاصرة یک خانة تیمی در محدودة عملیاتی خود، 3 نفر از عناصر سازمان را دستگیر کنند. از این افراد، 4 کلت رولور، یک اسلحة ام.پی5، تعداد زیادی نارنجک و مقادیر فراوانی مهمات به دست آمد. نیروهای منطقة 8 کمیتة انقلاب اسلامی در یک گشت خیابانی، 2 نفر از اعضای سازمان را شناسایی و دستگیر کردند.
نیروهای امنیتی، نیمه‌شب در حوالی میدان راه‌آهن تهران، یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را درحالیکه یک اسلحة کلت45 همراه داشت، دستگیر کردند. فرد دیگری از اعضای این سازمان هم حدود 4 ساعت بعد شناسایی و بازداشت شد.
گفتنی است که امروز نیروهای کمیتة مستقر در ترمینال غرب تهران، موفق به شناسایی و دستگیری 3 تن از عناصر عضو گروه‌های چپ شدند.
در ساعت 22:50 نیز نیروهای گشت کمیته، یکی از اعضای سازمان پیکار را که مقداری اسناد درون‌گروهی به همراه داشت، دستگیر کردند.(1)
همچنین 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و یک نفر از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخة اقلیت، در صومعه‌سرا دستگیر شدند(2)
یک سرباز وظیفة نیروی هوایی ارتش نیز که هوادار سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، به‌جرم سرقت 2 قبضه اسلحة کلاشینکف دستگیر شد.(3)
1
به‌دنبال اجرای عملیات‌های نیروهای سپاه و بسیج برای دستگیری اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با کمک اطلاعات مردمی و اجرای موفق چند طرح در محدودکردن عناصر سازمان، ازجمله طرح مالک و مستأجر، سازمان مجاهدین خلق خارج از کشور، برای تحت‌الشعاع قراردادن ضعف عملیاتی سازمان در داخل کشور، اقدام به انتشار برخی اخبار تبلیغاتی کرد. خبرگزاری رویتر از لندن دراین‌باره گزارش داد: امروز، هواداران مجاهدین خلق (منافقین) در لندن ادعا کرده‌اند که چریک‌های چپ‌گرای مجاهدین در ماه گذشته بیش از 200 تن از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به قتل رسانده‌اند که بیش از 50 نفر از آنان در درگیریهای چریکی در تهران کشته شده‌اند. در ادامة گزارش رویتر آمده است: این منابع افزوده‌اند که در عملیات مشترک مجاهدین (منافقین) و چریک‌های کُرد در نزدیکی شهر سنندج نیز 50 تن از اعضای سپاه پاسداران کشته و 14 نفر اسیر شده‌اند(4)
1) مأخذ 14، صص 6 و 7.
2) سند شماره 113105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به مرکز فرماندهی کل، آبان 1361، گزارش منطقة 3، ص5.
3) همان، گزارش منطقة 2، ص2.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 226، تاریخ 10/8/1361، صص 8 و 9، لندن - خبرگزاری رویتر، 8/8/1361.
1
جواد منصوری معاون فرهنگی و کنسولی وزارت امور خارجة ایران، امروز در دهلی‌نو، با ناراسیمهارائو وزیر خارجه، ناتوارسینگ معاون سیاسی وزیر خارجه و میرنصرالله معاون وزیر آموزشوپرورش هند، دیدار و گفتوگو کرد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، در این دیدار که در محیطی صمیمانه انجام شد، دربارة گسترش هرچه‌بیشتر روابط دو کشور به‌ویژه در زمینه‌های فرهنگی، آموزشی و اقتصادی و همچنین عملی‌کردن توافق‌های حاصل‌شده در دیدار دکتر ولایتی از هند، بحث و تبادل‌نظر شد. بنابر همین گزارش، در این مذاکرات، طرفین، بر لزوم توسعة مناسبات فیمابین که ریشه‌های عمیق تاریخی و فرهنگی دارد و حل سریع برخی مشکلات اتباع دو کشور، تأکید کردند. مقامات ایرانی و هندی همچنین از آهنگ سریع گسترش روابط در همة زمینه‌ها و افزایش دیدوبازدیدهای دوستانه میان مسئولان دو کشور که نتایج ثمربخشی داشته است، ابرازخرسندی کردند و ادامة این دیدارها را در سطوح مختلف، بسیار با اهمیت دانستند.(1)
2
یک هیئت اقتصادی ژاپن به سرپرستی نوبوا ماتسویاگا معاون وزارت امور خارجة این کشور، صبح امروز وارد تهران شد و در فرودگاه مهرآباد مورد استقبال حسین کاظم‌پور اردبیلی معاون
1) روزنامة اطلاعات، 10/8/1361، ص3.
امور بین‌المللی و اقتصادی وزارت امور خارجة جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، این هیئت که رئیس ادارة همکاری‌های اقتصادی وزارت بازرگانی خارجی ژاپن نیز در آن حضور دارد، در دیدارهایی با علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه و حبیب‌الله عسگراولادی وزیر بازرگانی، نحوة گسترش روابط سیاسی و اقتصادی بین دو کشور را بررسی خواهد کرد. معاون بین‌المللی و اقتصادی وزارت خارجه ژاپن، در گفتوگویی هدف از این سفر را آشنایی نزدیک با وضعیت و امکانات اقتصادی جمهوری اسلامی ایران اعلام و اظهار امیدواری کرد گفت‌وگوهایش با مقامات ایران، در آیندة روابط دو کشور مفید و مؤثر واقع شود(1)
باتوجهبه سفر این هیئت ژاپنی به ایران، نشریة رویدادها و تحلیل‌های سپاه، در گزارشی دربارة وضعیت پتروشیمی بندر امام نوشت: رئیس کمپانی میتسوئی، یکی از 4 شرکت طرف قرارداد با ایران در پروژة مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی، دربارة احتمال ادامة این پروژه که از زمان شروع جنگ متوقف شده است، گفت: یک هیئت فنی ژاپنی به‌منظور بررسی چگونگی ادامة پروژة مجتمع پتروشیمی امام خمینی به ایران می‌آید و قرار است 6 ماه به مطالعة طرح مذکور بپردازد. سفر این هیئت درپی توافق شرکای ژاپنی و مسئولان پتروشیمی ایران، انجام می‌شود.
این پروژة عظیم 3 میلیارد دلاری که تقریباً 85 درصد کارهای آن تا 2 سال پیش انجام شده بود، به‌دلیل شروع جنگ، ناتمام ماند. رئیس کمپانی میتسوئی، گفته است، به‌رغم چنین پیشرفت‌هایی، تا جنگ به پایان نرسد، ازسرگیری تکمیل ساختمان پروژه آغاز نخواهد شد.(2)
1
روزنامة اقتصادی دنیا (چاپ آنکارا) دربارة روابط تجاری ترکیه و ایران نوشته است: مبادلات تجاری و بازرگانی بین دو کشور ایران و ترکیه که به حدود یک میلیارد دلار در سال جاری رسیده است، در شرف اتمام است. این روزنامه همچنین به نقل از مدیرعامل اتحادیة شرکت‌های صادرکنندة ترکیه آورده است: از قراردادهای امضاشده، فقط 15 میلیون دلار صادرات باقی مانده است و مقامات ترکیه باید هرچه‌زودتر، قراردادهای جدیدی را با ایران امضا کنند. این مقام خاطرنشان کرده که صادرات یادشده، در مقابل واردات نفت از ایران بوده است.(3)
2
مجلة المستقبل (چاپ پاریس) ضمن اشاره به سفر هیئت حسن نیت منتخب کنفرانس اسلامی و سخنان رئیسجمهور ایران در پاسخ به پیشنهادهای کمیتة مزبور و اصرار مقامات ایران برای برآورده‌شدن شرایط اعلام‌شده، نوشته است: ناظران سیاسی با مشاهدة تناقضات میان سخنان احمد
سکوتوره، مبنی‌بر به بن‌بست رسیدن کمیتة صلح برای پایان‌دادن به جنگ و بیانیة کمیته که روز بعد از پایان هفتمین مأموریت کمیتة مذکور صادر و در آن خاطرنشان شده که کمیتة حسن نیت در تلاش خود به نتایج مثبتی رسیده است، سرگردان شده‌اند. درپی سخنان احمد سکوتوره، ناظران پیش‌بینی کردند که کمیتة حسن نیت، توقف فعالیت خود را اعلام و با صدور بیانیه‌ای، علل شکست و بی‌نتیجه‌ماندن تلاش‌های خود را بیان و به‌تفصیل، مسائل رخ‌داده را تشریح کند، اما برخلاف این پیش‌بینی، کمیتة حسن نیت ناگهان ناظران سیاسی را با صدور بیانیة روز یکشنبة گذشتة خود که در آن بر ادامه مذاکرات و پیگیری تلاش‌های خود تأکید کرده بود، متعجب ساخت.
مجلة المستقبل در پایان، برای توجیه این تناقض، به نقل از محافل سیاسی سازمان کنفرانس اسلامی نوشته است: کمیتة حسن نیت منتخب کنفرانس اسلامی، به‌رغم آنکه در تلاش‌های هفت‌گانة سابق خود به بن‌بست رسید، به‌دلیل اینکه زمینهای برای ازسرگیری تلاش‌های صلح‌طلبانه باقی بماند، تصمیم گرفت که درمورد شکست و عدم موفقیت کمیته در دستیابی به راه‌حلی برای پایان‌دادن به جنگ، سخنی به میان نیاورد.(1)
1
روزنامة الریاض (چاپ عربستان سعودی) در موضعی انتقادی دربارة گسترش جنگ در حوزة خلیج‌فارس نوشته است: "اگر امریکا بخواهد، می‌تواند به جنگ ایران و عراق پایان دهد." این روزنامه که مهم‌ترین روزنامة پادشاهی سعودی می‌باشد، در آخرین شمارة خود با انتقاد از مواضع ایران دربرابر فعالیت‌های هیئت حسن نیت کنفرانس اسلامی، در توجیه تصمیم امریکا مبنی‌بر احداث پایگاه هوایی در ترکیه نوشت:
نگرانی ایالات متحده و کشورهای غربی از احتمال گسترش جنگ خلیج (فارس) به دیگر مناطق، افزایش یافته و به همین دلیل، امریکا تصمیم گرفته است تا نیروهای واکنش سریع خود را دو برابر کند و یک ستاد خط مقدم در ترکیه تشکیل بدهد(2)
رادیو اسرائیل نیز این مطلب را انعکاس داد و به نقل از الریاض اعلام کرد:
بیم آنکه جنگ خلیج‌فارس به حوزه‌های نفتی سرایت کند، روزبهروز در امریکا و کشورهای دیگر غربی افزایش می‌یابد و به همین مناسبت، مقام‌های ایالات متحده تصمیم گرفتند تا مقر فرماندهی مقدم نیروهای واکنش سریع را در ترکیه مستقر کنند.
الریاض سپس با اشاره به سخن یک دیپلمات عراقی که گفته است: "اگر امریکا بخواهد، می‌تواند به این جنگ پایان دهد خاطرنشان کرده که ایالات متحده، برنامه‌ای برای پایان‌یافتن جنگ ایران و عراق تهیه کرده است.(3)
1
حافظ اسد رئیس‌جمهوری سوریه، در مصاحبه‌ای با مجلة النهار العربی و الدولی (چاپ پاریس) دربارة موضع کشورش دربرابر جنگ عراق علیه ایران گفت: «موضع ما در قبال این جنگ، از روز اول آشکار بود. به نظر ما، مسئولیت این جنگ کاملاً برعهدة رژیم عراق است؛ زیرا این صدام بود که جنگ را آغاز و با عبور از مرز[های ایران]، شروع به اشغال ایران کرد و با بمباران بسیاری از شهرهای ایران و ویران‌کردن آنها، قصد داشت رژیم جمهوری اسلامی ایران را سرنگون کند.» وی با تأکید بر مواضع ایران، اظهار کرد: «ما می‌دانیم و اطمینان داریم که ایران، هیچ چشمداشتی حتی به یک وجب از خاک عراق ندارد و اختلاف موجود، میان ایران و رژیم حاکم بر عراق است.»(1)
روزنامة سوری البعث نیز با اشاره به این مطلب که بعضی از حکومت‌های عربی که دربرابر تجاوز اسرائیل علیه لبنان و قتل‌عام صبرا و شتیلا سکوت اختیار کردند، امروز در راه گسترش جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، گام برمی‌دارند، نوشته است: این حکومت‌ها ضمن تلاش در راه گسترش جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، می‌خواهند این جنگ را جنگ اعراب و ایران قلمداد کنند. حکومت‌هایی که هم‌اکنون در راه عربی‌کردن جنگ امریکایی صدام علیه انقلاب اسلامی ایران به‌دست و پا افتاده‌اند، همان هایی هستند که دربرابر تجاوز اسرائیل علیه لبنان و حتی قتل‌عام اردوگاه‌های صبرا و شتیلا، سکوت اختیار کردند.(2)
این روزنامه افزوده است: امریکا برای اینکه بتواند نقشه‌های خود را در منطقه اجرا کند، از حکومت‌های عربی وابسته به خود خواسته است تا به نمایندگی ازطرف امریکا، همراه با صدام علیه ایران بجنگند تا امریکا بتواند ضمن تحکیم مواضع نظامی اسرائیل، ضربات جدیدی به اعرابی که خواستار تحقق منافع ملی خود هستند، بزند. اکنون، ابعاد توطئه آشکار شده و آنچه نباید روی دهد، رخ داده است و این حکومت‌ها حتی از نمایندگان و فرستاده‌های ویژة امریکا به منطقه نیز پرتحرک‌تر و پرجنب‌وجوش‌تر شده‌اند.(3)
2
مسئولان و مقامات اقتصادی و تجاری شوروی و بلژیک در دیدار با مسئولان تجارت خارجی عراق، بر گسترش همکاری کشورهای متبوع خود با عراق تأکید کردند.
معاون وزیر تجارت خارجی شوروی، امروز در بغداد با وزیر تجارت عراق دیدار و ملاقات کرد. به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر، در این دیدار، طرفین دربارة گسترش روابط دوستی و همکاری بین دو کشور در زمینه‌های اقتصادی، فنی و بازرگانی بحث و گفتوگو کردند(4)
همچنین وزیر مشاور در تجارت خارجی بلژیک که در رأس یک هیئت اقتصادی به بغداد سفر کرده است، با وزیر صنایع سبک عراق دیدار کرد. رادیو صوت‌الجماهیر دراین‌باره گزارش داد:
«در این دیدار، همکاری میان عراق و بلژیک و راه‌های گسترش آن مورد بحث و بررسی
قرار گرفت. وزیر صنایع سبک عراق، طی سخنانی، ضمن اشاره به تأکید کشورش بر گسترش و تحکیم روابط با کشورهای جهان براساس منافع متقابل، ابعاد جنگ تجاوزگرانة حکام تهران بر کشور رزمندة عراق را برشمرد. آن‌گاه وزیر مشاور در امور تجارت خارجة بلژیک رغبت و آمادگی کشورش را برای مشارکت در تلاش‌های صلح‌آمیز جهت یافتن راه‌حلی برای پایان‌دادن به مناقشة عراق و ایران، مورد تأکید قرار داد و تمایل کشور متبوع خود را جهت مشارکت در پروژه‌ها و طرح‌های سازندگی عراق اعلام داشت.»(1)-(2)
1
به‌دنبال چاپ خبری در روزنامة واشنگتن پست مبنی‌بر مذاکرات مقامات امریکایی و ترکیه به‌منظور احداث 3 پایگاه هوایی در این کشور که با تکذیب سخنگوی وزارت خارجة ترکیه مواجه شد،(3)خبرنگار روزنامة هرالد تریبیون اینترنشنال (چاپ امریکا) که برای تحقیق دربارة همکاری‌های نظامی امریکا و ترکیه به آنکارا سفر کرده است، در گزارشی اعلام کرد:
مقالة روزنامة واشنگتن پست درباره احداث 3 پایگاه جدید امریکا در شرق ترکیه و در نزدیکی مرزهای ایران، عراق و سوریه، صحت دارد و دیپلمات‌های ترک در ایالات متحده نیز این مطلب را تأیید کرده‌اند. وی افزود: باوجود اینکه وزارت امور خارجه خبر احداث 3 پایگاه هوایی در این کشور را تکذیب کرده است، مقامات پنتاگون به‌منظور در اختیار قراردادن امکانات بیشتر به نیروی واکنش سریع امریکا، این مطلب را تأیید و اظهار کرده‌اند که در مقابل، ترک‌ها نیز خواستار مدرنیزه شدن ارتش خود و همچنین احداث کارخانه‌های مونتاژ جنگنده‌های اف16 و اف18 در این کشور شده‌اند.
این خبرنگار درباره صحت گفته‌های خود اضافه کرد:
ماه گذشته نیز یک هیئت امریکایی به سرپرستی ریچارد پرل، معاون وزارت دفاع این کشور، به‌دستور رونالد ریگان رئیسجمهور امریکا، به ترکیه سفر کرد و مذاکراتی را دراین‌زمینه آغاز کرد. اهمیت این موضوع به‌حدی زیاد بود که رئیس سازمان سیا نیز 3 هفته قبل، به مدت 2 روز، به ترکیه
1) طبق آنچه کنت. آر. تیمرمن در کتاب سوداگری مرگ نوشته است، روابط اقتصادی عراق و بلژیک همانند روابط عراق با اغلب کشورهای غربی، فراتر از یک دادوستد بازرگانی بین دو کشور بود و بلژیک ازجمله کشورهایی بود که در امور مهندسی مربوط به بناهای ایمنی و صنعتی، برای حکومت عراق به‌شدت فعال بود. تیمرمن در بخشی از این کتاب با یادآوری دلهره صدام از وقوع حوادث متأثر از توطئه‌های داخل یا بمباران‌های هوایی، به نقش بلژیک در ساختن پناهگاه شخصی برای صدام و درپی آن ساختن آشیانه و باند پرواز برای هواپیماهای نظامی در زیر زمین و ساختن مجتمع‌های تولید مواد شیمیایی در عمق 50 متری زمین اشاره کرده است. متن گزارش این نویسنده دراین‌باره در ضمیمة این گزارش آمده است.
2) مأخذ 29، ص22، رادیو صوت‌الجماهیر، 8/8/1361.
3) به روزشمار 6/8/1361 مراجعه شود.
سفر کرد و گفتوگویی را با مقامات ترکیه انجام داد. وی افزود: بنابه گزارش‌های کسب‌شده از پنتاگون، یکی از این 3 پایگاه، در 150 مایلی مرز ایران و شوروی احداث خواهد شد.
این خبرنگار امریکایی در پاسخ به این سؤال که چرا امریکا به کشورهای حوزة خلیج‌فارس و مصر برای این منظور اکتفا نکرده و خواستار شرکت ترکیه در نیروی واکنش سریع یا حداقل استقرار چند پایگاه جدید در این کشور است، گفت: در مرحلة اول، ترکیه یک کشور عضو ناتوست و امریکا می‌تواند این پایگاه‌ها را در چارچوب برنامههای ناتو و با همکاری‌های مشترک دو کشور احداث کند و دوم اینکه، شرکت ارتش نیم‌میلیونی ترکیه در این نیرو که با کشورهای شوروی، ایران، عراق و سوریه هم‌مرز می‌باشد، قدرت دفاعی نیروهای واکنش سریع را افزایش داده، از تهاجم احتمالی شوروی که ممکن است ازطریق مرزهایش با ایران انجام شود جلوگیری خواهد کرد.(1)
1
به گزارش واحد مرکزی خبر از اسلو، یک کارگروه بین‌المللی با شرکت نمایندگان سازمان آزادی‌بخش فلسطین و حدود 50 شاهد از کشورهای مختلف خاورمیانه، به‌منظور بررسی جنایات رژیم صهیونیستی در لبنان، در شهر اسلو پایتخت نروژ، آغاز به کار کرد. ریاست این کارگروه بین‌المللی برعهدة شون مک‌براید حقوق‌دان ایرلندی و برندة پیشین جایزة صلح نوبل می‌باشد. قرار است در اجلاس 2 روزة این کمیته، دربارة جنایاتی که نیروهای رژیم اشغالگر قدس در لبنان مرتکب شده‌اند، تحقیق و بررسی شود. در همین حال، وزارت امور خارجة رژیم صهیونیستی با انتشار بیانیه‌ای، این کارگروه را تحریم و اعلام کرد که هیچ‌یک از اتباع آن رژیم، در این کارگروه شهادت نخواهند داد.(2)
روزنامة اطلاعات نیز امروز نوشت: خبرگزاری تاس به نقل از اقبال نمایندة مخصوص دبیرکل سازمان ملل در امور مربوط به بازسازی لبنان، حداقل بودجة لازم را برای بازسازی خرابی‌های برجامانده از حملات رژیم صهیونیستی به لبنان، 15 میلیارد دلار اعلام کرد.(3)
2
آغاز مباحثی دربارة خروج نیروهای خارجی از لبنان و سخنان مقامات امریکایی و رژیم صهیونیستی دربارة اولویت‌داشتن سوریه برای خروج از لبنان، موضعگیری حافظ اسد رئیسجمهور سوریه را به‌دنبال داشت. به گزارش یونایتدپرس، حافظ اسد در مصاحبه‌ای با مجلة النهارالعربی و الدولی گفت: خروج بی موقع نیروهای سوری از لبنان، موجب تشویق اسرائیل برای توقف طولانی‌تر در لبنان خواهد شد و سوریه تا زمانی که اسرائیل نیروهایش را از لبنان خارج نکند، از این کشور خارج نخواهد شد.
وی همچنین در پاسخ به خبرنگاران این مجله دربارة پیشنهادهای مطرح‌شده برای تشکیل فدراسیونی بین اردن و یک کشور مستقل فلسطینی در آینده گفت: سوریه از تمام طرح‌های اتحاد بین اعراب حمایت می‌کند. حافظ اسد دربارة نیروهای سوریه در لبنان و موضوع خروج این نیروها نیز اظهار کرد: در پاسخ به نیاز لبنان، به این کشور نیرو اعزام کرده‌ایم و هر زمان که این ضرورت از بین برود، آنجا را ترک خواهیم کرد. وی افزود: این ضرورت، اکنون که اسرائیل خاک لبنان را اشغال کرده است، بیش از هر زمانی احساس می‌شود.(1)
1
درپی درگیریهای به‌وجودآمده در مراسم روز عاشورا در کویت، خبرگزاری کویت گزارش داد: کویت، امروز به مبارزة تبلیغاتی ایران علیه این کشور و فعالیت‌های ضد‌دولتی برخی از سازمان‌های ایرانی به‌منظور گسترش بی‌نظمی و بهره‌برداری از مناسبت‌های مذهبی درجهت منافع سیاسی اعتراض کرد. راشد الراشد معاون وزیر امور خارجة کویت، امروز اعتراض کشورش را به علی‌اصغر شمس اردکانی سفیر ایران در کویت که به همین منظور احضار شده بود، ابلاغ کرد.
معاون وزارت خارجة کویت در مصاحبه‌ای گفت: برخی عوامل مشکوک کوشیدند تا در خلال مراسم روز عاشورا که یک مراسم مذهبی برای شیعیان می‌باشد، ایجاد شورش کنند. وی مدعی شد، کویت خواهان حفظ روابط عادی و دوستانه با کشور اسلامی ایران است، اما تحت هیچ شرایطی قبول نخواهد کرد که از مناسبت‌های مذهبی برای مخالفت های سیاسی استفاده شود. وی در پایان گفت که در این ناآرامی‌ها، چند نفر دستگیر شده‌اند.(2)
به گزارش خبرگزاری فرانسه، معاون وزارت خارجة کویت اعلام کرده است که اگر در تحقیقات معلوم شود اقدام دستگیرشدگان لطمهای به امنیت کشور وارد نکرده است، آنان آزاد خواهند شد.(3)-(4)
ضمیمه گزارش98: گزارش دفتر سیاسی قرارگاه حمزه دربارة هجوم افراد حزب دمکرات به دبیرستان استقلال شهر بوکان و گروگان‌گرفتن حجت‌الاسلام مبّرا
در گزارش دفتر سیاسی قرارگاه حمزه دربارة همبستگی معلمان و دانش‌آموزان بومی شهر بوکان با دانش‌آموزان غیر‌بومی که در هجوم افراد حزب دمکرات مورد تعرض قرار گرفتند و همچنین چگونگی به گروگان برده‌شدن حجت‌الاسلام مبرا، چنین آمده است:
عده‌ای از عناصر حزب دمکرات، وارد دبیرستان استقلال شدند و پس از اشغال مدرسه، به جستوجوی
1) مأخذ 17، ص16.
2) مأخذ 29، صص 12 و 13، خبرگزاری کویت، 8/8/1361.
3) روزنامة کیهان در تاریخ 10/8/1361 به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی نوشت: «انتشار، خرید و فروش و مطالعة نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، مفاتیح الجنان، تفاسیر قرآن، کتب و روایات ائمة هدی(ع) و قریب به 400 عنوان کتاب اسلامی تألیف دانشمندان و نویسندگان طراز اول جهان اسلام در کویت ممنوع شد. کتب ممنوعه همچنین شامل تألیفات علامه طباطبایی، آیت‌الله مطهری، آیت‌الله سیدمحمدباقر صدر و دکتر شریعتی می‌شود.» (روزنامة کیهان، 10/8/1361، ص20.)
4) مأخذ 1، بخش دوم، ص3، کویت - خبرگزاری فرانسه.
معلمان امور تربیتی پرداختند که در آن ساعت، هیچ‌یک از آنان در مدرسه حضور نداشتند. به هنگام اشغال دبیرستان، "حجت الاسلام مبرا" مبلغ اعزامی ازسوی دفتر تبلیغات اسلامی قم به بوکان، درحال تدریس مسائل اسلامی به معلمان بومی در یکی از کلاس‌های مدرسه بود که سرایدار مدرسه با دیدن افراد حزب، وی را به خانة مسکونی خود که متصل به دبیرستان است، می‌برد و او را پنهان می‌کند.
جستوجوی چته‌ها برای یافتن روحانی مذکور به نتیجه نمی‌رسد و سرایدار و همسر وی نیز باوجودآنکه به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار می‌گیرند، از حضور این فرد روحانی اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند. پس از خروج مهاجمان از منزل سرایدار، یکی از محصلان هوادار حزب، حضور حجت‌الاسلام مبرا در منزل سرایدار را به آنان گزارش می‌دهد که افراد حزب مجدداً بازگشته، وی را پیدا می‌کنند و درحالیکه لباس‌های طلبگی او را از تنش خارج کرده بودند، او را کشان‌کشان به صحن مدرسه آورده، به‌شدت کتک می‌زنند. مهاجمان پس از مضروب‌کردن وی، با سرنیزه پهلویش را شکافته، او را به گروگان بردند و خودرو پیکان او را نیز در بیرون مدرسه منفجر کردند.
چته‌های دمکرات سپس به جستوجوی دانش‌آموزان مهاجر که همگی دارای پوشش کردی بودند، پرداختند. (این دانش‌آموزان حزب‌اللهی، 8 نفر بودند و از مناطق 4 و 10 به بوکان آمده بودند) قبل از جستوجوی چته‌ها، چند تن از معلمان بومی به دانش‌آموزان مهاجر می‌گویند که شما هنگام ورود افراد حزب دمکرات به‌هیچ‌وجه صحبت نکنید تا آنها متوجه نشوند که شما کُرد نیستید. چته‌ها با دردست‌داشتن لیست اسامی دانش‌آموزان مهاجر، به کلاس آمده و اسامی آنان را می‌خوانند، ولی هیچ‌یک از دانش‌آموزان پاسخ نمی‌دهند. آنها همه را به صف کرده، و با تک‌تک بچه‌ها صحبت می‌کنند و موفق به پیداکردن 3 نفر از دانش‌آموزان غیر‌بومی می‌شوند و آنها را نیز به حیاط مدرسه آورده و قصد بردن آنان را داشتند که سایر دانش‌آموزان بومی با هماهنگی معلمان خود، دور آنان را گرفته و به چته‌ها می‌گویند که نمی‌گذارند این چند نفر را با خود ببرند. با اصرار و مقاومت شدید دانش‌آموزان و معلمان، چته‌ها مجبور می‌شوند دانش‌آموزان مهاجر را رها کرده، پس از پاره‌کردن عکس‌های امام و به‌هم‌ریختن کتابخانة مدرسه، از آنجا خارج شوند.(1)
ضمیمه گزارش110: متن گزارش کنت.آر. تیمرمن دربارة فعالیت شرکت‌های بلژیکی در ساخت پناهگاه ویژه برای صدام
طبق گزارش کنت. آر. تیمرمن در کتاب سوداگری مرگ، صدام با یادآوری نقشة توطئه‌گرانی که ده سال قبل می‌خواستند حسن‌البکر را در فرودگاه بغداد و هنگام بازگشتش از بلغارستان ترور کنند، به شرکت‌های فرانسوی مهندسی ساختمان، فوگرول و اسپایباتینیول، سفارش داد تا در فرودگاه بین‌المللی بغداد که در دست تأسیس بود، محلّ جدیدی را برای مهمانان عالی‌قدر بسازند که راه فرار و یک مسیر کاملاً مجزا داشته باشد. هنوز هم مهندسان شرکت، ویژگی‌های غیر‌معمول تسهیلات و امکانات فرودگاه را به یاد دارند و می‌گویند: اگر به فرودگاه حمله می‌شد، صدام می‌توانست از یک تونل 15 کیلومتری [که در زیر محل مخصوص مهمانان قرار داشت]، فرار کند. در انتهای تونل که به صحرا باز می‌شد، محوطة مخفیانة بالگردها بنا شده بود. پناهگاه‌های عظیمی با بتون مسلح در زیر 3 ترمینال مسافربری فرودگاه ساخته شد و در باند فرودگاه به پهنای 60 متر - شاید پهن‌ترین باند فرودگاه در جهان - که با بتونی به ضخامت یک متر، زیرسازی شده بود، دو بمب‌افکن می‌توانستند هم‌زمان و پهلو به پهلوی یکدیگر به پرواز درآیند.
"ذهنیت پناهگاهی" صدام آنچنان قوی بود که از حد و مرزهای حفظ جان خود بسی فراتر می‌رفت. وی در ژوئن 1982، یک قرارداد به ارزش 830 میلیون دلار با شرکت بلژیکی امضا کرد. این شرکت، اکثر کارهای ساختمانی مجتمع شیمیایی القائم را نیز انجام داده بود. هدف از این طرح مجلل و مسرفانه که به نام رمزی پروژة 505 خوانده می‌شد، آن بود که برای جنگنده‌های پیشرفتة عراقی، 800 پناهگاه در عمق 50 متری زمین احداث گردد. سیکس‌کو (6 شرکت ساختمانی بین‌المللی) در اکتبر 1982، کار پروژة 505 را با همکاری یک شرکت ساختمانی فرانسوی به نام نُرد فرانس آغاز کرد. شرکت سیکس‌کو از تضمین اعتبارات صادراتی دولت بلژیک که تأمین‌کنندة آن Office du Ducroire بود، استفاده می‌کرد. با به پایان رسیدن این
1) مأخذ 7، صص 7 و 8.
پروژه در سال 1986 یا 1987، دولت عراق جمعاً 5/2 میلیارد دلار، صرف ساختن پناهگاه‌ها کرده بود، درحالیکه نیروی هوایی ایران آنچنان تهدیدی به‌شمار نمی‌رفت.
سیکس‌کو از مقر مرکزی خویش در خیابان حیفا در جنوب بغداد، بر انجام پروژه نظارت داشت و طی 4 سال بعد از امضای قرارداد، 17 پایگاه هوایی و چند مقرّ واحدهای مسلح را بنا کرد. نخستین پایگاه‌های سیکس‌کو، در تل‌عفار (موصل)، عدحین (سامره)، اَلحّی (جنوب‌غربی بغداد)، کیلومتر160 (واقع در انتهای شاهراه 160 کیلومتری بغداد - الرتبه - امان)، توز (کرکوک)، سلمان (نزدیک مرز سعودی)، الیوسف (شمال بصره) و کلات صالح درطول مرز ایران بود. مهندسان فرانسوی سازندة پایگاه کلات صالح می‌گویند: پایگاه آن‌قدر بزرگ بود که چند ده فروند هواپیمای جنگنده، انبار موشک، سوخت و تجهیزات نگهداری و تعمیر لازم را در خود جای می‌داد و طوری ساخته شده بود که به هنگام حملة بیولوژیکی، شیمیایی و هسته‌ای (NBC)، کاملاً خودکفا باشد. تنها چیزی که بالای این پایگاه زیرزمینی وجود داشت، راهرویی مخفی بود که با دری از بتون مسلح به ضخامت 5/1 متر بسته می‌شد. مقرّ خدمة هواپیماها و مهمات، ازطریق تونل‌های پناهگاه به هم راه پیدا می‌کرد. میراژهای عراقی که در این پایگاه مستقر بودند، در جریان جنگ با ایران، ازطریق همین راهرو از پناهگاه خارج می‌شدند و به پرواز درمی‌آمدند. شاهدان گفته‌اند که جنگنده‌ها ناگهان در هوا پیدا می‌شدند. آنها از یک باند 3000 متری می‌گذشتند که در پناه تپه‌های مصنوعی ایجاد شده بود و ناظری که 10 متر آن‌طرف‌تر بود، نمی‌توانست این باندها را ببیند.
نقشه‌های این پروژه‌ها که بعداً در مطبوعات بلژیک به چاپ رسید، نشان می‌دهد که 8 پناهگاه ساخته‌شده به‌دست سیکس‌کو، همه مثل هم بوده‌اند و در هرکدام، محوطه‌ای به طول 5 تا 6 کیلومتر قرار داشت و دورتادور آن را سیم‌خاردار کشیده بودند. برج دیدبانی در مدخل مرکزی پایگاه واقع شده بود و به‌شدت، آمدورفت ها را کنترل می‌کرد. مسیرهای باریک آسفالت‌شده در داخل پایگاه، پناهگاه‌های داخلی نفرات، انبار مهمات، مخازن سوخت و نیروگاه برق دوقلو را به هم متصل می‌کرد. 12 آشیانة هواپیماهای جنگنده در ردیف‌های 3تایی، از بتون مسلح ضخیم ساخته شده بودند و در تقاطع باندهای دوگانه قرار داشتند. ضخامت دیوارة آشیانه‌ها بیش از نیم متر بود و روی آنها را با گل و خاک بیابان استتار کرده بودند تا وقتی از هوا نگاه می‌کنند، مشخص نشود.
این پراکنده‌کردن امکانات حیاتی موجب شده بود تا پایگاه‌ها در مقابل حملات هوایی چندان آسیب‌پذیر نباشد. یک شاهد عینی که در سال 1985 از پایگاه کلات صالح بازدید کرده بود، می‌گوید: یک موشک ایرانی در فاصلة چند متری در ورودی آشیانة جنگنده‌ها فرود آمد، بی‌آنکه خسارت چندانی وارد آورد. هر پایگاه می‌توانست یک تیم 300 نفرة خلبان، مکانیک و نیروهای پشتیبانی را در خود جای دهد. در خلال جنگ عراق - ایران، خلبانان عراقی با حداکثر بار مهمات از این پایگاه برمی‌خاستند. این هواپیماها از تقویت‌کننده‌هایی به‌منظور ازدیاد قدرت پرتاب‌کنندگی استفاده می‌کردند. این تقویت‌کننده‌ها شامل "راکت‌های" هوای کمپرس‌شده بودند و پرکردن مجدد آنها از مخازنی بود که آنتون آیلر خلبان سابق نیروی هوایی هیتلر و مدیر شرکت راین - بایرن، آنها را طرح‌ریزی کرده بود.(1)*
1) کنت.آر.تیمرمن، سوداگری مرگ، ترجمة احمد تدین، تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا، چاپ دوم، 1376، صص 245 - 242
1
"عملیات محرم در ساعت 21:00 دهم آبانماه در منطقة عمومی عین‌خوش - زبیدات، اجرا خواهد شد." فرماندهی مشترک لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) (حسین خرازی و سرهنگ منوچهر دژکام)، این فرمان را به یگان‌های عمل‌کننده ابلاغ کرد.(1)
همچنین پس از حدود 20 روز حضور فرماندهان لشکرها و تیپ‌های عمل‌کننده در منطقة عملیاتی محرم و انجام‌دادن شناسایی و فراهم‌کردن تمهیدات شیوة اجرای عملیات در سطح یگان‌ها و قرارگاه قائم، مانور نهایی عملیات، به‌مرور شکل کاملی یافت و درنهایت، امروز فرماندهی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج)، منطقة عملیاتی یگان‌ها و کلیات مانور آنها را به این شرح ابلاغ کرد:
طرح مانور تیپ‌های تحت امر لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) (قرارگاه تاکتیکی قائم با 6 قرارگاه قائم1 تا 6) به شرح زیر است:
هدف: آزادسازی ارتفاعات مرزی حمرین و بلندترین نقاط آن و مسلط‌شدن بر خاک عراق و پدافند در محل مناسب و آماده‌شدن برای ادامة عملیات بنابه‌دستور.
1) در این ابلاغیه فرماندهی عملیات علاوه‌بر مطالب فوق، نکاتی را برای اجرای بهتر عملیات، به فرماندهان یگان‌های عملیاتی متذکر شده است که مشروح آن در ضمیمة این گزارش آمده است.
نقشه
الف)(1)قرارگاه قائم1 با استعداد 8 گردان از تیپ8 نجف اشرف به فرماندهی احمد کاظمی و گروهان ژاندارمری بیات تحت امر این تیپ، با گرفتن سرپل در غرب رودخانة میمه (برای تأمین جناح راست عملیات) تا سمت چپ ارتفاعات 298 (تا 3 کیلومتری سمت راست موسیان) عمل می‌کند و با تصرف سلسله‌جبال حمرین (ارتفاعات 298)، جناح راست عملیات را تأمین خواهد کرد. منطقة عمل این تیپ به 3 محور تقسیم شده است که از محور اول، 4 گردان؛ از محور دوم، یک گردان و از محور سوم، 3 گردان وارد عمل خواهند شد و سپس با استقرار در ارتفاعات مرزی مسلط بر دشت در سمت چپ رود میمه، ضمن الحاق با تیپ25 کربلا (قائم)، در منطقة تعیین‌شده در سمت چپ، پدافند خواهند کرد. نیروی احتیاط این تیپ، 2 گردان می‌باشد. گروهان ژاندارمری بیات نیز تحت امر این تیپ است.
ب) قرارگاه قائم2 شامل 7 گردان پیاده از تیپ25 کربلا به فرماندهی مرتضی قربانی، با تحت امر گرفتن گردان ژاندارمری ناحیة خوزستان، از مختصات تعیین‌شده (از 3 کیلومتری راست موسیان تا 2 کیلومتری شمال‌غربی نهر عنبر) به عرض 10 کیلومتر وارد عمل خواهد شد. منطقة عملیاتی این قرارگاه به 3 محور تقسیم شده است که از هر محور، 2 گردان وارد عمل می‌شود و برای تأمین دو طرف خود، از سمت راست با تیپ نجف و از سمت چپ با تیپ علی‌بن‌ابیطالب(ع) الحاق می‌کند. ضمناً این تیپ، هماهنگی لازم را با تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) کسب کرده است تا در یک معبر، به‌طور مشترک عمل کنند. این تیپ با 2 گردان احتیاط و تحت امر داشتن ژاندارمری موسیان، پس از تصرف ارتفاعات مرزی، در این منطقه پدافند خواهد کرد.
ج) قرارگاه قائم3 با 8 گردان پیاده از تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) سپاه، به فرماندهی مهدی زین‌الدین و تیپ1 لشکر21 حمزه با 3 گردان به فرماندهی سرهنگ علی رزمی وارد عملیات خواهد شد. این قرارگاه پس از عبور از رودخانة دویرج، از مختصات تعیین‌شده (پاسگاه مرزی نهر عنبر تا پاسگاه چم‌سری) به عرض 10 کیلومتر و از 2 محور، وارد عمل می‌شود. محور اول از سمت راست (کنار نهر عنبر) و محور دوم از پاسگاه چم‌سری خواهد بود و سرپل عبوری این یگان به‌وسیلة تیپ امام حسین(ع) تأمین خواهد شد. منطقة پدافندی این قرارگاه، پایین ارتفاعات400 و الحاق با تیپ امام حسین(ع) زیر محل تلاقی جادة آسفالت در این ارتفاعات خواهد بود. (مأموریت این قرارگاه، تصرف ارتفاع300 و محاصرة ارتفاع بسیار مهم 400 و الحاق در سمت راست با تیپ25 کربلا و سمت چپ تیپ14 امام حسین(ع) است.)
1) باتوجهبه اینکه تعداد گردان‌های عملیاتی برخی تیپ‌های سپاه، بسیار بیشتر از ظرفیت‌های واقعی یک تیپ بود، از مدت‌ها قبل، تبدیل‌شدن این تیپ‌ها به لشکر مطرح بود، به‌ویژه آنکه در مأموریت‌هایی که به‌صورت ادغامی بین ارتش و سپاه انجام می‌شد، این تفاوت در استعداد و سازمان رزم آشکارتر می‌شد. بنابراین، امروز فرماندهی کل سپاه، دستور شفاهی این ارتقای تشکیلاتی را ابلاغ کرد. در یادداشت راوی قرارگاه کربلا (شهید تقی رضوانی) دراین‌باره آمده است: در جلسة دیروز، برادر محسن رضایی اعلام کردند تیپ14 امام حسین(ع)، تیپ8 نجف اشرف و تیپ27 حضرت رسول(ص) به لشکر، و لشکر3 صاحب‌الزمان نیز به سپاه تبدیل شده است.
د) قرارگاه قائم4، شامل تیپ14 امام حسین(ع) از سپاه، با 8 گردان پیاده به فرماندهی ابوشهاب و تیپ84 خرم‌آباد با 5 گردان پیاده به فرماندهی سرهنگ بیرانوند است و مأموریت دارد با عبور از رودخانة دویرج، منطقه‌ای به عرض 12 کیلومتر از پاسگاه "چم‌سری" تا پاسگاه "چم‌هندی" را تصرف کند. محورهای عملیاتی این تیپ، پاسگاه‌های "چم‌سری"، "ربوط" و "چم‌هندی" است که از چم‌سری، 3 گردان؛ ربوط، 2 گردان و چم‌هندی 3 گردان وارد عمل خواهند شد. جادة آسفالت چم‌سری، محل الحاق تیپ امام حسین(ع) با تیپ علی‌بن‌ابیطالب(ع) است. تیپ امام حسین(ع) در سمت چپ منطقه عمل خواهد کرد و در مختصات تعیین‌شده به‌سمت جنوب، 12 کیلومتر خط پدافندی خواهد داشت. احتیاط این قرارگاه، 2 گردان و یک گروهان پیاده است و درصورت لزوم، از روش هلی‌برد نیز استفاده خواهد کرد.
علاوه‌بر یگان‌های عمل‌کننده، تیپ امام سجاد(ع) با استعداد 4 گردان، احتیاط تیپ‌های17 و 14 با تقدم به‌کارگیری قائم4 و تیپ44 قمربنی‌هاشم(ع) با استعداد 4 گردان، احتیاط تیپ‌های8 و 25 با تقدم به‌کارگیری قائم1 عمل خواهند نمود.(1)
1
امروز مانند روزهای قبل، تبادل آتش میان نیروهای ایران و عراق ادامه داشت که در مناطق جنوب، شدت آن بیشتر بود. شهر آبادان، جزیرة مینو، شلمچه، شهر خرمشهر و منطقة بیات، ازجمله مناطقی بودند که با آتش توپخانه‌ها و هواپیماهای دشمن روبهرو شدند.
شهر آبادان امروز نیز هدف گلوله‌های توپخانه و خمپارة نیروهای عراقی قرار گرفت که براثر آن، یک نفر شهید و 8 تن مجروح شدند و خساراتی به ساختمان یک مسجد وارد شد و چند منزل مسکونی و 3 مغازه آسیب دید.(2)از سوی دیگر، 5 نوبت تلاش جنگنده‌های دشمن برای بمباران نقاط مسکونی آبادان، با واکنش آتش پدافند هوایی مستقر در منطقه ناکام ماند.(3)
همچنین جزیرة مینو، منطقة گمرک، شلمچه و چند نقطه از شهر خرمشهر ازجمله میدان مطهری، خیابان طالقانی و راه‌آهن، زیر آتش سلاح‌های دوربرد دشمن قرار داشت که به زخمی‌شدن 2 نظامی و 6 ژاندارم انجامید.(4)
در منطقة عمومی بیات نیز هواپیماهای بمب‌افکن عراقی اقدام به پرتاب بمب‌های خوشه‌ای کردند.(5)
2
در حاشیة حوادث اصلی جنگ، رخدادهای دیگری مشاهده می‌شود که به‌رغم تأثیرگذاری اندک در سرنوشت جنگ، تأثیرات روانی بر نیروهای دو طرف دارد. ازجمله اینکه امروز، 6 نفر از مسلمانان عراقی ازطریق یکی از مرزهای غربی به ایران پناهنده شدند. در بین این افراد - که اهل سلیمانیه، کرکوک، خانقین، بغداد و سامره‌اند - چند معلم و کارمند دیده می‌شود.(6)همچنین یک عراقی به همراه خانواده‌اش و 3 نفر دیگر، از مسیر پاسگاه "محیره" در هورالعظیم به ایران پناهنده شدند.(7)
1) سند شماره 17554 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه فتح، 9/8/1361، صص 3 - 1؛ و - سند شماره 73/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات محرم، گزارش راوی قرارگاه لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) (محسن رخصت‌طلب) از عملیات محرم، صص 4 و 5.
2) روزنامة جمهوری اسلامی، 10/8/1361، ص2.
3) روزنامة اطلاعات، 10/8/1361، ص3، اهواز - خبرگزاری جمهوری اسلامی.
4) سند شماره 289125 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: فرمانداری خرمشهر، 9/8/1361.
5) سند شماره 73257 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی) به سماجا 3 (مرکز فرماندهی)، 9/8/1361، ص1.
6) مأخذ 3.
7) سند شماره 227384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه، بولتن رویدادهای منطقة 8، نشریة شماره 16، تاریخ 20/9/1361، ص7.
نیروهای عشایر عراقی با همکاری نیروهای لشکر64 ارومیه، عملیاتی را در منطقة باکرمان استان موصل (مقابل منطقة پیرانشهر) اجرا کردند و موفق شدند دو ارتفاع مهم را تصرف کنند. در این عملیات، 30 تن از نیروهای عراقی کشته شدند و یک تن نیز به اسارت درآمد. از نیروهای عشایر نیز یک تن زخمی و 2 تن مفقود شدند. از نتایج این عملیات به‌غنیمت‌گرفتن 28 قبضه اسلحة انفرادی، یک آر.پی.جی7، یک خمپارة 60 میلی‌متری و 2 دستگاه بی‌سیم بود.(1)
1
در کنار تحولات جنگ ایران و عراق، مناطق شمال‌غربی ایران همچنان صحنة کشمکش و درگیری میان افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب و نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی ایران است.
در آخرین ساعات امروز، عناصر حزب دمکرات کردستان ایران از تپه‌های جنوب‌غربی ارومیه و حوالی پشت جادة کمربندی آپادانا، اقدام به شلیک 7 گلولة خمپارة 60 میلی‌متری به داخل شهر کردند(2)این گلوله‌ها به 5 منزل مسکونی، یک پارکینگ و یک مسجد اصابت کرد و خساراتی به بار آورد.(3)در این اقدام، 2 تن از اهالی شهر زخمی شدند.(4)
همچنین یک بمب صوتی که در مقابل مرکز اسلامی غرب کشور (شعبة پیرانشهر) کار گذاشته شده بود، منفجر شد.(5)درنتیجة این انفجار شیشه‌های این مرکز و منازل مجاور شکسته شد و 2 نفر براثر اصابت تکه‌های شیشه مجروح شدند.(6)
یک خودرو نیروهای گشت سپاه پاوه در منطقة شیخان در جنوب نوسود روی مین رفت که 3 نفر مجروح شدند.(7)
منطقة 7، تاریخ 30/8/1361، ص2.
در ادامة پاکسازی روستای میرآباد به موسی‌آلان در محور سردشت - پیرانشهر نیز یک درجه‌دار ارتش براثر انفجار مین شهید شد(8)
طبق گزارشی، نیروهای سپاه در یک عملیات موفق، با رعایت اصل غافلگیری، تعدادی از چته‌های حزب دمکرات کردستان ایران را در روستای هیجانات از توابع سقز به کمین انداختند. در درگیری ایجادشده میان آنها، 12 نفر از چته‌ها کشته و 4 نفر مجروح شدند و روستای مذکور نیز پاکسازی شد(9)در این عملیات، یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق که با عناصر حزب دمکرات همکاری می‌کرد، دستگیر شد.(10)
در گشت نیروهای خودی در محور مهاباد - پسوه، 5 مین و 36 پوند تی.ان.تی کشف و خنثی شد.(11)
همچنین نیروهای امنیتی ایران با اقدامات اطلاعاتی و عملیاتی، مسئول سیاسی حزب دمکرات کردستان شاخة اشنویه را که از اعضای مهم حزب بود، دستگیر کردند.(12)
در جوانرود هم 3 نفر از عوامل حزب دمکرات - که به‌مدت 3 سال با حزب همکاری می‌کردند - تسلیم نیروهای سپاه شدند.(13)2 نفر دیگر از اعضای این حزب و گروه کومه‌له نیز در بانه، با مراجعه به سپاه پاسداران و تحویل اسلحه‌هایشان، تقاضای امان‌نامه کردند(14)
همچنین حدود 100 نفر از هواداران گروه کومه‌له در اعتراض به رأی دادگاه انقلاب مبنی‌بر تبعید
1) سندشماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا3 (مرکز فرماندهی)، شماره 229، تاریخ 15/8/1361، ص1؛ و - روزنامة جمهوری اسلامی، 15/8/1361، ص2، اطلاعیة 1157 ستاد مشترک ارتش.
2) سند شماره 17567 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی ستاد مرکزی سپاه، طرح و برنامة عملیات - اطلاعات عملیات، شماره 43، تاریخ 17/8/1361، ص3.
3) سند شماره 074262 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 10/8/1361.
4) سند شماره 73261 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) واحد طرح و برنامة عملیات به طرح و برنامة عملیات، ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 10/8/1361.
5) سند شماره 114273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن مناطق ده‌گانه از مرکز فرماندهی به فرماندهی کل، 10/8/1361، ص8؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 228، تاریخ 12/8/1361، ص4، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ 11/8/1361.
6) سند شماره 350396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه مقدم لشکر64 پیاده، شماره 58، تاریخ 10/8/1361.
7) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای - اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی
8) سند شماره 73253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) واحد طرح و برنامة عملیات به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 9/8/1361.
9) مأخذ 3، ص3.
10) سند شماره 350352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) طرح و برنامة عملیات سپاه به قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن2) ارتش، 9/8/1361.
11) سند شماره 58099 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامة عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 207، تاریخ 13/8/1361.
12) سند شماره 350313 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه5، تاریخ 9/8/1361.
13) مأخذ 14.
14) روزنامة اطلاعات، 11/8/1361، ص3.
تعدادی از عناصر و هواداران این گروه از سنندج - که در ماه گذشته صادر شده بود - اقدام به تظاهرات کردند و چند حلقه لاستیک را در نقاطی از خیابان انقلاب این شهر آتش زدند و شعارهایی در حمایت از کومه‌له سر دادند. ضمناً تعدادی از آنان، تیر‌های بی‌هدفی به اطراف شلیک کردند که بلافاصله واحدهای گشتی سپاه و شهربانی با حضور در محل، این افراد را متفرق و 2 نفر از عوامل اصلی این حرکت را دستگیر کردند. قبل از آغاز این حرکت، اعلامیه‌ای با امضای گروه کومه‌له در شهر منتشر گردید که در آن از اهالی برای شرکت در تظاهرات دعوت شده بود(1)
1
درگیریهای پراکنده میان افراد گروه‌های تروریستی به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با نیروهای امنیتی ایران در شهرهای مختلف همچنان ادامه دارد. در این درگیری‌ها، بقایای افراد این گروه‌ها - که به نظر می‌رسد ارتباط سازمانی و تشکیلاتی خود را به‌دلیل فرار مسئولانشان به خارج از کشور از دست داده‌اند - بسیار ناشیانه عمل کردند و به‌راحتی گرفتار نیروهای امنیتی شدند.
ساعت 20:30 امروز، سیدخضر صفوی برادر امام‌جمعة "ماسال" از توابع صومعه‌سرا، در منزل خود مورد سوءقصد چند نفر از اعضای سازمان قرار گرفت و به شهادت رسید.(2)مهاجمان که در این حرکت، از اسلحة ژ3 استفاده می‌کردند، بعد از انجام‌دادن ترور گریختند.(3)
در رودسر نیز در آخرین ساعات امروز، روحانی مسئول دایرة عقیدتی - سیاسی شهربانی در روستای "گیتی‌جان" با اسلحة شکاری هدف سوءقصد قرار گرفت و مجروح شد(4)
در سوءقصد دیگری به یک پاسدار در یکی از خیابان‌های شهر گرگان، وی و یک نفر از عابران مجروح شدند و ضارب به‌وسیلة اتومبیل از محل حادثه گریخت.(5)
نیروهای سپاه یک خانة تیمی سازمان را در خیابان فلسطین تهران، شناسایی و محاصره کردند که در درگیری ایجادشده، 2 نفر از اعضای سازمان کشته شدند و نفر سوم نیز مجروح و دستگیر شد. در این عملیات یک نفر از نیروهای سپاه نیز مجروح گردید.(6)
در دو عملیات جداگانة نیروهای گشتی کمیتة انقلاب تهران نیز 2 نفر از اعضای سازمان در یک خانة تیمی در خیابان بلوچستان و 3 نفر دیگر در یک خانة تیمی در خیابان پیروزی، شناسایی و دستگیر شدند. از دستگیرشدگان مقداری مدارک و اعلامیه‌های درون‌سازمانی به دست آمد.(7)
چند تن از اعضای سازمان در تهران، با تهدید اسلحه، یک دستگاه خودرو را در تقاطع خیابان ولیعصر با اتوبان مدرس و یک دستگاه موتورسیکلت را در چهارراه مولوی، ربودند و متواری شدند(8)
یک خودرو سواری نیروهای سازمان که قبلاً به‌طور مسلحانه از شهر رشت سرقت شده بود، در اطراف این شهر پیدا شد. در بازرسی از این خودرو، 50 عدد فشنگ به دست آمد.(9)
امروز همچنین جسد شکنجه‌شدة مسئول یکی از نواحی بسیج اصفهان که دیروز در خیابان مدرس این شهر ربوده شده بود، در یکی از خیابان‌های این شهر پیدا شد.(10)
1) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی، نشریة شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص18؛ و - سند شماره 58115 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه (اطلاعات) به ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، 15/8/1361.
2) مأخذ 22، بخش اول، ص11؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، رویدادها و تحلیل، نشریة شماره 47، 11/8/1361، ص11.
3) مأخذ12، بخش اول، ص2؛ و - سند شماره 89206 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 16/8/1361، ص2.
4) مأخذ 12، بخش اول، ص3.
5) سند شماره 073252 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای سیاسی - تأمینی منطقة3، از ستاد منطقه 3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، شماره 557، تاریخ 9/8/1361، ص1.
6) مأخذ 22، بخش اول، ص3.
7) مأخذ 22، بخش اول، ص8.
8) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی، شماره 18، 3/8/1361، ص1؛ و - مأخذ 22، بخش اول، ص1.
9) مأخذ 26.
10) مأخذ 23، بخش دوم.
1
در روزنامة کیهان، امروز متن استفتایی به چاپ رسید که در آن، امام خمینی ملاک عمل شرعی حضور در جبهه‌ها را به تشخیص مسئولان ذی‌ربط موکول کرده است. متن سؤال و جواب به این شرح است:
[سؤال:] «برای کسانی که به تحصیل علوم اسلامی یا علوم جدید اشتغال دارند یا به انجام وظایف دیگر برای خدمت به جمهوری اسلامی مشغول‌اند، آیا رفتن به جبهة جنگ مقدم است یا آنکه به کار خود ادامه دهند؟ لطفاً وظیفة شرعی را بیان فرمایید.
[جواب:] درحال‌حاضر تمام افرادی که قدرت دارند به جبهه بروند، باید به مقامات مسئول مراجعه کنند و چنانچه تشخیص دادند که جبهه به آنها نیاز دارد، واجب است به جبهه بروند و بر هر کار دیگری مقدم است.»(1)
2
ایران به‌دلیل تحریم‌های نظامی و محدودیت‌هایی که کشورهای غربی برای خرید سلاح و مهمات ایجاد کرده‌اند، نیازهای تسلیحاتی و نظامی خود را از بازارهای آزاد تأمین می‌کند. دراین‌باره امروز هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود نوشت:
«عصر، ملاقاتی با مسئول بازرگانی بنیاد مستضعفان داشتم. آقای مهری به سیاست‌های تمرکزی و جلوگیری از رونق بخش خصوصی اعتراض داشت و کسی را همراه خود آورده بود که پیشنهاد فروش اسلحة پیشرفته - مثل موشک‌های هارپون و فونیکس و هواپیماهای اف14، اف4 و اف16 - می‌داد که در ایران هم تحویل داده می‌شود. گفتم که از این ادعاها زیاد بوده و عمل نشده است. اگر راست می‌گوید، هارپون را سریعاً تحویل ایران دهد که قرار شد اقدام کنند.»(2)
3
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت خارجة ایران، در دیدار با ویل بولدیروف سفیر شوروی در تهران، دربارة موضع شوروی دربرابر جنگ تحمیلی مبنی‌بر اینکه ادامة جنگ، به نفع امپریالیزم و به زیان دو ملت ایران و عراق است، گفت:
«این جنگی است که به‌دست صدام و با حمایت یاران و مزدوران امریکا و استکبار جهانی به ملت ما تحمیل شده است و بی‌شک، تلاش برای خاتمة جنگ، بدون افشای متجاوز، مجازات او و بدون قضاوت مسئولانه دربارة ستمی که در جریان جنگ تحمیلی بر میهن اسلامی ما رفته است، به امریکا و مزدوران امریکا در گوشه‌وکنار جهان فرصت خواهد داد که این‌چنین، همة انقلاب‌های اصیل را مورد تهاجم و تجاوز قرار داده و با واردکردن صدمات اساسی به منابع انسانی، مادی، اقتصادی و نظامی مستضعفان، به سلامت از مهلکه خارج شوند.»(3)
1
معاون بازرگانی وزارت امور خارجة ژاپن، در ادامة دیدارهای خود با مقامات ایرانی، امروز با بهزاد نبوی وزیر صنایع سنگین ایران، دیدار و گفتوگو کرد. در این دیدار آقای نبوی با تشریح مناسبات ایران و ژاپن گفت: «یکی از دلایلی که ما علاقه‌مندیم با کشور و ملت شما روابط گسترده‌ای داشته باشیم این است که احساس می‌کنیم کشور شما هم مثل ما، از سلطة ابرقدرت‌ها رنج برده و بمباران شهرهای شما توسط امریکا، یکی از اعمال ددمنشانة ابرقدرت‌هاست و ما در این موارد، با شما نقاط اشتراک زیادی داریم.»
وی افزود: «ما در آستانة پایان چهارمین سال پیروزی انقلاب اسلامی خود هستیم و برخلاف تصور ابرقدرت‌ها، روزبهروز به‌سمت ثبات کامل سیاسی و اقتصادی گام برمی‌داریم. ما درعین‌حال که هنوز جنگ تحمیلی صدام پایان نیافته، خوشبختانه قادر بوده‌ایم به برنامه‌ریزی درازمدت دست بزنیم و حرکت توسعة اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را آغاز کنیم و به‌طور خلاصه، درحال‌حاضر، جمهوری اسلامی ایران یک کشور مستقل، با عزم و ارادة توسعه و پیشرفت است و برای این توسعه و پیشرفت، ژاپن را به‌عنوان یک کشور صنعتی و پیشرفته انتخاب کرده و علاقه‌مند به گسترش روابط فیمابین است و این دولت ژاپن است که بایستی از این فرصت استفاده کند.»
وی در پایان اعلام کرد: «باتوجهبه اینکه دولت جمهوری اسلامی ایران به انتقال تکنولوژی عنایت خاصی دارد، اما دلیلی برای توسعة صنعت مونتاژ خود نمی‌بیند و علاقه‌مندیم تا به صنایع اصولی بپردازیم. امیدواریم دراین‌زمینه هم ازسوی دولت ژاپن برخورد فعالی را شاهد باشیم.»(1)
2
سراج‌الدین کازرونی معاون وزیر کشور و مسئول ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگی، اقدامات انجام‌شده در گیلان‌غرب، سرپل ذهاب و باختران را تشریح کرد. چگونگی شکل‌گیری ستاد بازسازی و ساماندهی کارکنان آن؛ تشکیل این ستاد با بهره‌گیری از نیروهای متخصص استان؛ شرکت‌دادن مردم آسیب‌دیده در بازسازی‌ها؛ معرفی استان‌های مشخص‌شده برای بازسازی، ارائة آمار کمک‌های اختصاص‌یافته برای بازسازی شهرهای آسیب‌دیده و اشاره به برخی اقدامات انجام‌شده در این شهرها، ازجمله مطالبی بود که سراج‌الدین کازرونی به آنها اشاره کرد.
وی گفت: «ازجمله اولین و مهم‌ترین تصمیماتی که در شورای عالی بازسازی و نوسازی اتخاذ شد، این بود که برنامه‌ریزی، حین کار انجام شود. این روشی است که متخصصین جهان سوم تدوین کرده‌اند و در عمل، تاکنون خیلی ثمربخش بوده است. روش کار به این صورت
1) مأخذ 3.
است که کلیات را ابتدا تهیه می‌کنند و جزئیات را در عمل، باتوجهبه پیشرفت کار و شرایط موجود، مشخص می‌کنند و دائماً در عمل، چگونگی برنامه‌ریزی و کارها را با هم چک و کنترل می‌کنند و آن بخش از برنامه که در عمل، کاربردی ندارد، دوباره اصلاح می‌شود. به نظر ما، این روش برای بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده باتوجهبه میزان تخریب و امکانات اجرایی که هیچ‌کدام در اول کار برای ما مشخص نبود، مناسب‌ترین روش بود.»(1)(2)
1
وصیت‌نامة امام، به آیت‌الله منتظری، آیت‌الله خامنه‌ای و هاشمی رفسنجانی تحویل داده شد. آقای هاشمی در کتاب خاطرات خود دراین‌باره نوشته است:
«احمدآقا (سیداحمد خمینی) اطلاع داد که امام وصیت‌نامه‌ای در پاکت دربسته برای من فرستاده‌اند؛ پشت پاکت نوشته‌اند: "بعد از مرگ معظم‌له باز شود." هم خیلی متأثر شدم و هم از اعتماد امام، ممنون. آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای گفتند که برای ایشان هم، چنین پاکتی داده‌اند. احمدآقا گفت که برای آقای [حسینعلی] منتظری هم نوشته‌اند. لابد مطلب مهمی در آن است. خداوند عمر امام را طولانی فرماید.»(3)
2
امام خمینی امروز در پاسخ به استفتای نوربخش رئیس کل بانک مرکزی، مالکیت ارز حاصل از فروش نفت را برای دولت اعلام کردند. متن این سؤال و جواب به این شرح است:
«محضر مقدس رهبر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی حضرت آیت‌الله العظمی امام خمینی - مدظله‌العالی - به‌دنبال فرمان جناب‌عالی درمورد لغو قوانین خلاف اسلام [و اقداماتی] که در بانک مرکزی بدین‌منظور و جایگزین‌نمودن قوانین جدیدی که مخالف شرع مقدس اسلام نباشد، به عمل آمد، چون شبهه‌ای درمورد مالکیت دولت بر ارز حاصل از فروش نفت ایجاد گشته است، لذا از محضر آن مرجع عالی‌قدر تقاضا دارد که پاسخ سؤال زیر را بفرمایند.
آیا ارزی که ازطریق فروش نفت توسط دولت و با هزینه و سرمایه‌گذاری دولت، استخراج گشته و توسط دولت نیز به فروش می‌رسد، متعلق به دولت و در مالکیت او هست یا نه؟
محسن نوربخش.
بسمه تعالی
متعلق به دولت و در مالکیت دولت اسلامی است که باید صرف در ادارة کشور و مصالح ملت شود.
روح‌الله الموسوی الخمینی»(4)
1
مولانا محمد حافظی رهبر مذهبی مسلمانان بنگلادش، در مصاحبه‌ای با خبرنگاران گفت: «رهبران ایران مایل به خاتمة جنگ هستند.»
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از داکا پایتخت بنگلادش، وی با اشاره به دیدار خود از جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: «رهبران ایران ازجمله امام خمینی و آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای ریاست‌جمهوری، مشتاق هستند جنگ خاتمه یابد.» براساس همین گزارش، مولانا عزیزالحق یکی از همراهان مولانا حافظی نیز گفت: «ما شاهد یک جو کاملاً اسلامی در سراسر ایران بودیم و از نحوة برخورد مهمانداران شرکت هواپیمایی ایران گرفته تا [نیروها در] جبهه‌های جنگ، [می‌توان دریافت] همه‌جا ایرانیان از قرآن پیروی می‌کنند.»
وی افزود: «جمهوری اسلامی ایران این جنگ را [جنگ] با اعراب و یا شیعه با سنی نمی‌پندارد؛ زیرا معتقد است براساس پیروی از مبانی قرآن مجید، دودستگی و اختلاف میان مسلمانان، به نام عرب یا غیرعرب و شیعه یا سنی، صدمة بزرگی به اتحاد و برابری مسلمانان وارد می‌آورد و ایران مایل است با دیگر کشورهای مسلمان جهان، براساس اصول سیاست قرآن و سنت که امروز یا فردا کشورهای اسلامی باید به آن دست یابند، روابط دوستانه‌ای داشته باشد.»(1)
2
درپی یک دوره تیرگی روابط ایران و فرانسه، امروز براساس حکمی که در روزنامة رسمی فرانسه انتشار یافت، "ژوزف پائولی" به‌سمت سفیر فرانسه در تهران منصوب شد. این پست از هنگام عزیمت "گی ژورژی" در 12 اوت 1981 (21 مرداد 1360) خالی بود(2)
روزنامة لوموند (چاپ پاریس) نیز امروز در خبری با عنوان "فرانسه روابط خود را با ایران عادی می‌کند"، اعلام کرد: گی ژورژی در 12 اوت 1981، بعد از تظاهرات ضد‌فرانسوی در تهران درخصوص ماجرای کشتی توپ‌دار جنگی که فرانسه به ایران فروخته بود و مخالفان ایرانی آن را در دریا ربوده بودند، به فرانسه فراخوانده شده بود. دولت تهران نیز به‌نوبة خود، از گی ژورژی که هم‌اکنون سفیر فرانسه در الجزایر می‌باشد، خواسته بود تا ایران را ترک کند.(3)
3
خبرگزاری رویتر ضمن ارائة اطلاعاتی دربارة اختلافات مالی ایران و امریکا و چگونگی ادامة همکاری دو کشور برای حل‌وفصل این اختلافات، آخرین وضعیت موجود دراین‌باره را با استناد به گفته‌های مسئول هیئت ایرانی در لندن بررسی کرده است. رویتر گزارش داد: هیئت ایرانی که در شهر لندن مشغول مذاکره با مقامات بانک‌های امریکایی دربارة یک میلیارد و 400 میلیون دلار پول ایران است، درخواست کرده است تا با مقامات بانک مرکزی یا خزانه‌داری امریکا مستقیماً وارد
مذاکره شود. امریکا این مبلغ را پس از ماجرای گروگان‌گیری، در بانک‌های خود مسدود کرد.
علی معنوی‌راد رئیس این هیئت، امروز به رویتر گفت: قرار بود یکی از مقامات وزارت امور خارجة امریکا، دوشنبه وارد لندن شود که این امر اکنون غیرمحتمل به نظر می‌رسد. باتوجهبه اینکه پس از تصرف سفارتخانة امریکا در تهران و ماجرای گروگان‌گیری سال 81 - 1980، روابط دیپلماتیک میان دو کشور به‌شدت تیره شده بود، ملاقات با مقامات امریکایی، بیان‌کنندة یک تماس سیاسی میان دو کشور است. معنوی‌راد گفت که گفتوگو با بانک‌های امریکا تقریباً تمام شده است، اما مهم‌ترین مانع، دولت امریکاست که اجازه نمی‌دهد 300 میلیون دلار مازاد پول ایران که در بانک انگلیس (طرف ثالث) به امانت گذاشته شده است، به ایران انتقال یابد. به‌دنبال حل‌وفصل بحران گروگان‌گیری در ژانویة 1981 و آزادکردن حساب‌های ایران در امریکا، دو شماره حساب در بانک‌های انگلیس گشایش یافت که یکی از آنها برای دعاوی وام‌های سندیکایی با 300 میلیون دلار پول در نظر گرفته شد. منابع بانکی می‌گویند که دولت امریکا، همچنان قصد دارد این اندوخته را برای حل‌وفصل دعاوی غیر‌بانکی علیه ایران مسدود نگه دارد. حساب دوم نیز برای دعاوی بانکی مستقیم که متعاقب حل‌وفصل حدود یک میلیارد و 400 میلیون دلار مورد ادعا گشایش یافته است، مازادی به مبلغ 200 میلیون دلار خواهد داشت که این مازاد به ایران انتقال خواهد یافت. بهرة بانکی قابل‌پرداخت به ایران که به اندوخته‌های مسدودشدة ایران تعلق گرفته، هنوز موضوع بحث و مذاکره میان طرفین است.
حساب امانت انتقالی مشروط سومی نیز در بانک مرکزی هلند گشایش یافته که براساس قرارداد گروگان‌گیری، باید حداقل 500 میلیون دلار برای حل‌وفصل دعاوی امریکا که در لاهه مورد مذاکره است، در این حساب موجود باشد. علاوه‌بر درخواست‌های بانکی و شرکتی، عملاً حدود 2000 دعاوی کوچک کمتر از 250 هزار دلار نیز وجود دارد که هریک از آنها نیز به‌موقع باید رسیدگی شود.(1)
1
پس از اینکه ایران اعلام کرد چنانچه امریکا درپی اخراج رژیم صهیونیستی از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، کمک‌های خود را به آژانس قطع کند، حاضر به پرداخت سهم امریکاست، خبرگزاری فرانسه مدعی شد، ایران سهم خود را به آژانس در دو سال اخیر پرداخت نکرده است که این امر پاسخ سازمان انرژی اتمی ایران را به‌دنبال داشت.
روزنامة کیهان با اعلام این مطلب در شمارة امروز خود، نوشت: خبرگزاری فرانسه از وین، به نقل از منابع سازمان بین‌المللی انرژی اتمی، ادعا کرد که ایران هنوز به‌طور رسمی پیشنهاد خود را مبنی‌بر پرداخت سهمیة امریکا در بودجة این سازمان به سازمان بین‌المللی انرژی اتمی تسلیم نکرده است. خبرگزاری رسمی فرانسه همچنین میافزاید: تاکنون فقط قسمتی از سهم
1) همان، صص 5 و 6، لبنان - خبرگزاری رویتر، 9/8/1361.
المشارکة ایران در این سازمان که مربوط به سال 1980 می‌شود، پرداخت شده و ایران حق عضویت سالهای 1981 و 1982 را هنوز پرداخت نکرده است. دربارة این موضوع، سازمان انرژی اتمی ایران با انتشار اطلاعیه‌ای، به ادعاهای خبرگزاری فرانسه دراین‌باره پاسخ داد. در بخشی از این اطلاعیه با اشاره به سخنان رئیس مجلس شورای اسلامی و با استناد به نامة گروهی از نمایندگان مجلس دربارة کمک مالی ایران به آژانس مزبور - درصورت خروج قطعی امریکا از این آژانس - آمده است: اعلام آمادگی ایران مشروط بدین بود که امریکا به‌طور کتبی، خروج و خودداری از پرداخت حق عضویت خود را رسماً به مراجع ذی‌صلاح اعلام کند. هم‌اکنون نیز دولت جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر با تأکید بر پیشنهاد برحق خود اعلام می کند: همان‌گونه‌که در سخنان رئیس مجلس و نیز نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصریح شده است، ایران حاضر است با کمک دیگر کشورهای ضد‌امپریالیست و غیرمتعهد، در این راه صمیمانه همکاری کند تا راه هر نوع سوءاستفاده امریکای جهان‌خوار و هم‌پیمانانش از پیشنهاد ایران مسدود شود. در اجرای همین نیت، ریاست‌جمهوری و وزیر امور خارجة کشورمان، با ارسال نامه‌های جداگانه به رئیس جنبش عدم‌تعهد، درخواست کردند که برای جبران قطع احتمالی کمک‌های مالی امریکا و رهایی سازمان‌های بین‌المللی از قیمومت امپریالیسم، صندوق ویژه‌ای ایجاد شود و کشورهای عضو این جنبش، برحسب توانایی خود، مبالغی در اختیار صندوق قرار دهند و دولت جمهوری اسلامی ایران نیز به‌محض قطع کمک‌های امریکا به بودجة سازمان ملل، قسمتی از هزینه‌های آن سازمان را ازطریق صندوق مذکور در اختیار آن سازمان قرار خواهد داد. برای اطلاع بیشتر متذکر می شود که به واسطة نمایندة دائم جمهوری اسلامی ایران در آژانس، به مقامات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام شده است که ایران، آمادگی دارد هرلحظه که امریکا کمک‌های خود را قطع کرد، برای جبران آن، معادل یک میلیون دلار در وجه آژانس پرداخت کند. درمورد پرداخت‌نکردن مابقی حق عضویت ایران نیز لازم به توضیح است که پس از پیروزی انقلاب، باتوجهبه اینکه یکی از ضوابط تعیین حق عضویت کشورها، میزان درآمد سرانة هر کشور عضو می‌باشد و با درنظرگرفتن این مطلب که در سالهای قبل، حکومت به‌منظور فریب اذهان، درباره محاسبة درآمد سرانه غلو می‌کرده و رقم حقیقی درآمد سرانه را به سازمان ملل اعلام نمی کرده است، دولت جمهوری اسلامی از مراجع مسئول درخواست کرده است که این موضوع را بررسی کرده، رقم حقیقی حق عضویت را براساس آمار و ارقام واقعی مشخص کنند تا دربارة پرداخت آن اقدام شود.
روزنامة کیهان در ادامه نوشته است: محمد کیارشی کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در وین، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی دراین‌باره گفت: خبرگزاری‌های وابسته، برای بی‌اعتبارکردن تصمیم ایران، این موضوع را مطرح کردند که ایران در سالهای گذشته و به‌ویژه از سال 1980
به بعد، حق عضویت خود را به این سازمان نپرداخته است و چون احتمال داشت این موضوع از بیلان پرداختی و بدهی کشورها به سازمان که همه‌ساله منتشر می‌شود، نشئت گرفته باشد، نمایندة سازمان انرژی اتمی ایران در وین، ضمن تسلیم یادداشت اعتراضی به دبیرکل سازمان انرژی اتمی، خواستار تکذیب موضوع بدهی ایران شد؛ زیرا ایران در سال 1982، مبلغ 245 هزار دلار به این سازمان پرداخت کرده است. وی افزود: دبیرکل آژانس انرژی اتمی در پاسخ، ضمن تکذیب موضوع بدهی ایران، اعلام کرد، اصولاً هیچ‌گاه موضوعی تحت‌عنوان پرداخت‌نشدن حق عضویت ایران به این سازمان یا بدهی آن کشور مطرح نشده است.
کیارشی در قسمت دیگری از این مصاحبه گفت: درصورتی‌که امریکا درپی اخراج رژیم صهیونیستی، حاضر به پرداخت تعهدات خود دربرابر سازمان انرژی اتمی نشود و بدین‌طریق بخواهد سازمان را باوجود خواست اکثریت آن، تحت فشار قرار دهد، تا زمانی که سازمان بین‌المللی انرژی اتمی این مبلغ را جایگزین کند، دولت جمهوری اسلامی ایران به شرط تقاضای سازمان، حاضر است بلافاصله یک میلیون دلار پیش‌پرداخت بپردازد.(1)
1
امیر طاهری سردبیر روزنامة کیهان قبل از انقلاب، با درج مقاله‌ای در روزنامة ساندی تایمز چاپ لندن، از انتشار خبر پناهنده‌شدن "کوزیکچین" دیپلمات سفارت شوروی در تهران، بهره‌برداری و ادعا کرده است که حزب توده توانسته است در ارکان بالای دولتی ایران نفوذ کند. وی در قسمتی از این مقاله که در آن کوشیده است جنجال‌های علیه ایران را دامن بزند، نوشته است:
مقامات ایرانی، مبارزة سراسری را علیه سندیکاهای کارگری و گروه‌های سیاسی که متهم به داشتن روابط محرمانه با مسکو می‌باشند، آغاز کرده‌اند؛ ازجمله 11 نفر از اعضای سندیکای کارگران در صنایع مونتاژ اتومبیل در نزدیکی تهران اعدام و بیش از 4000 نفر از فعالان کمونیست نیز در چند هفتة گذشته دستگیر شده‌اند. در ادامة این مقاله آمده است: توده‌ای‌ها ادعا می‌کنند که این تصفیه براساس فهرستی انجام گرفته که ازطرف سازمان‌های جاسوسی غرب و براساس اطلاعات کوزیکچین به آنها داده شده است و دامنة اتهام کمونیست‌بودن به واحدهایی از نیروهای نظامی نیز کشانده شده است و حداقل 100 افسر جزء و درجه‌دار نیز دراین‌باره دستگیر شده‌اند.
امیر طاهری در پایان آورده است: به نظر می‌رسد حزب توده، هدف اصلی تصفیه‌ها باشد. نورالدین کیانوری که در ماه ژوئن گذشته مخفی شده بود، اکنون در آلمان به سر می‌برد و احسان طبری نیز در رشت دستگیر شده است. سایر گروه‌های کمونیستی ازجمله "فدائیان خلق" و "اتحاد دمکراتیک" نیز در این تصفیه آسیب دیده‌اند(2)
گفتنی است که نشریات چاپ انگلستان نیز با استفاده از فرصت، به فضای موجود دامن زده‌اند، ازجمله نشریة فارین ریپورت مدعی شده است که سرویس اطلاعاتی انگلیس، بخش‌هایی
از اطلاعات این دیپلمات را که مربوط به فعالیت کمونیست‌ها در ایران بوده، در اختیار مقامات ایران قرار داده است. در بخشی از مطلب این نشریه آمده است: سرویس اطلاعاتی انگلیس، به‌دنبال پناهندگی ولادیمیر کوزیکچین به این کشور، اطلاعات مفصلی دربارة فعالیت‌های مخفی روس‌ها در ایران کسب کرده است. ملی‌گرایان اسلامی ایران خواسته‌اند حکومت را از عوامل نفوذی کمونیستی که بسیاری از آنها با حزب توده در ارتباط‌اند، پاکسازی کنند(1)
1
روزنامة امریکایی نیویورک تایمز، در نگاهی کلی به اقتصاد عراق، به نقش حیاتی سوریه در محدودکردن درآمدهای ارزی این کشور اشاره کرده و نوشته است: گفته می‌شود اقتصاد عراق باوجود تخمین‌های دیپلمات‌های غربی در بغداد مبنی‌بر اینکه عراق ماهیانه یک میلیارد دلار مخارج جنگی دارد، وضع بهتری دارد. انتظار می‌رود چنانچه سوریه که ازلحاظ تئوری، بهترین دوست ایران در جهان عرب است، اجازة بازشدن مجدد خط نفتی عراق را از داخل خاک کشورش به دریای مدیترانه صادر کند، اوضاع اقتصادی عراق تا حدود زیادی بهبود یابد. به گفتة یک متخصص نفتی انگلیس، این اتفاق (بازشدن خط نفتی عراق در سوریه)، صادرات نفتی عراق را که اکنون 600 هزار بشکه در روز گزارش شده است، به حدود 2 میلیون بشکه در روز افزایش خواهد داد. پیش از جنگ، در سپتامبر 1980، صادرات نفتی عراق به‌طور متوسط 4/3 میلیون بشکه در روز بوده است.(2)
2
پس از یک دورة تقریباً دو هفته‌ای که مباحث مربوط به مذاکرات صلح، محور اخبار مربوط به جنگ ایران و عراق بود و نیز درپی شکست این مذاکرات و حملة موشکی عراق به دزفول و ایلام، روزنامة نیویورک تایمز در شمارة امروز خود به قلم یکی از مفسران مسائل نظامی در مطبوعات امریکا، مطلبی را با عنوان "عراق در جنگ با ایران، راهبرد جدیدی درپیش می‌گیرد"، به چاپ رساند.
در قسمتی از این نوشته آمده است: به گفتة منابع اطلاعاتی غرب، در روز چهارشنبة گذشته، عراق شهر دزفول را واقع در 60 مایلی داخل خاک ایران، با موشک‌های زمینبهزمین خود مورد حمله قرار داد. استفاده از این موشک‌ها می‌تواند نشانه‌ای از آغاز راهبرد جدیدی در جنگ بین دو کشور باشد.
آگاهان معتقدند، ممکن است عراقی‌ها با فروریختن این موشک‌ها روی دزفول، بخواهند سلسله اقدام‌های جدیدی را آغاز کنند تا نشان دهند توانایی آن را دارند که شهرهای غرب ایران را با موشک یا بمب‌افکن‌هایشان هدف قرار دهند و نیز درطول خط مرزی دو کشور، حملات تهاجمی ایران را خنثی و ایرانیان را وادار به عقب‌نشینی کنند.
به گفتة تحلیل‌گران نظامی، این سیستم‌های موشکی، متحرک است و هواپیماهای ایرانی به
دشواری خواهند توانست محل آنها را شناسایی کنند و مورد حمله قرار دهند.
این نشریه در ادامة گزارش خود، ضمن بزرگ‌نمایی توانمندی نظامی عراق، به موضوع توسعة رابطة شوروی با ایران پرداخته و درحالیکه عموم محافل غربی از برخورد ایران با عوامل نفوذی روس‌ها در ایران خبر می‌دهند، مدعی شده است که حضور مأموران و مستشاران نظامی روس در ایران، درحال افزایش است. این روزنامه می‌نویسد:
منابع اطلاعاتی انگلستان دراین‌باره می‌گویند: از زمان انقلاب اسلامی تاکنون، 1500 تن از مستشاران و مشاوران روسی به ایران رفته‌اند و گروهی از آنان، درزمینة امور نظامی، جمهوری اسلامی را یاری می‌دهند. به گفتة یک کارشناس امریکایی، مقام‌های ایران در جبران این همکاری‌ها، به روس‌ها اجازه داده‌اند سیستم ردیابی و رادار هواپیماهای جنگندة امریکایی اف14 ارتش ایران را که در زمان سلطنت شاه به ایران فروخته شده بود، مطالعه و بررسی کنند. این کارشناسان امریکایی می‌گویند روس‌ها از این موقعیت استفاده کرده، با کپی‌کردن و تقلید سیستم رادار هواپیماهای جنگندة اف14، مشابه آن را روی جنگنده‌های میگ 25ام و میگ 21ام خود نصب خواهند کرد.(1)
این درحالی است که رادیو مسکو نیز متقابلاً در تفسیری دربارة سیاست امریکا در منطقة خلیج‌فارس، به سیاست‌های نظامی امریکا حمله کرده و با اشاره به تصمیم امریکا برای تحت کنترل درآوردن مکان‌هایی که دارای منابع غنی مواد خام در جهان هستند، خلیج‌فارس را یکی از این مناطق نامیده است.
در بخشی از تفسیر این رادیو آمده است: دامنة وسیع تدارکات نظامی ایالات متحدة امریکا در نزدیکی منطقة خلیج‌فارس به چشم می‌خورد. بیش از 2 سال است که ناوگروه‌های عظیم و واحدهای بزرگ نیروی هوایی ایالات متحدة امریکا، در این منطقه (خلیج‌فارس) متمرکز شده‌اند. افزایش قدرت نظامی امریکا در این منطقه بلافاصله پس از براندازی حکومت سلطنتی سرسپردة امریکا با تلاش مردم ایران آغاز شد و این جریان باوجود اعتراض‌های نیروهای اجتماعی و دولت‌های بسیاری از کشورهای آسیا و افریقا ادامه دارد.(2)
1
روزنامة کیهان امروز متن سخنرانی ابوایاد عضو کمیتة مرکزی جنبش فتح را که در آن به سیاست‌های کشورهای عربی دربرابر تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان به‌شدت انتقاد کرده است، منتشر کرد. وی در سفر یک ماه پیش خود به امارات، رفتار کشورهای عربی در حمایت از ملت فلسطین و لبنان را فریب‌کارانه خواند و ضمن یادآوری مقاومت ملت فلسطین، به اطلاعاتی اشاره کرد که قبلاً آن را در اختیار کشورهای عربی قرار داده، ولی با بی‌توجهی آنان مواجه شده بود. این اطلاعات حاکی‌از آماده‌شدن رژیم صهیونیستی برای حمله به لبنان بود. ابوایاد همچنین به قول‌های عمل‌نشدة معمر قذافی رهبر لیبی، برای کمک تسلیحاتی درصورت حملة آن رژیم به لبنان اشاره کرد. بخش‌هایی از این سخنرانی به شرح زیر است:
ما از زمرة کسانی نیستیم که به‌دروغ، اشک می‌ریزند، بعضی از رژیم‌های عرب برای ما می‌گریستند، اما خواهان مرگ ما بودند. می‌خواستند در تشییع جنازة این انقلاب شرکت کنند، اما با پایداری قهرمانان فلسطینی و لبنانی و توده‌های عرب در لبنان، جنازة خود این رژیم‌های عرب تشییع شد نه ما. این قهرمانی‌ها، همة کسانی را که کوشیده و می‌کوشند امت عربی را فریب دهند، در همه‌جا عریان و رسوا کرد. تلاش کردند پیروزی این امت را از او بربایند و این ملت را از لحظات سعادتی که در روزهای پایداری داشت، محروم کنند. از ملت ما می‌خواهند که با گریه و نوحه‌سرایی زندگی کند، انگار چنین مقدر است که این ملت همیشه بگرید و ناله کند و پیروزی‌هایش را فراموش کند. ما در همة این تهاجمات بزرگ‌تریم. این درست است که آنچه رخ داد، هولناک بود، اما تا ما زنده هستیم و این شرف برای انقلاب کافی است، می‌دانیم چگونه انتقام تک‌تک کودکان خردسال و شیرخواره را بگیریم؛ انتقامی که باید در چارچوب نظم و سازماندهی‌شده باشد، به‌گونه‌ای که در این دنیا کسی نداند چگونه و با چه شیوه‌ای انتقام خواهیم گرفت.
همه می‌دانستند توطئه‌ای علیه لبنان و ملت لبنان سازماندهی شده است و همان‌طورکه گفتم، متأسفانه بخشی از مشروعیت لبنان از همه چیز این تهاجم آگاهی داشت. اطلاعات را در اختیارشان گذاشتیم. نه اینکه باورشان نمی‌شد، بلکه نمی‌خواستند باور کنند، زیرا اگر باور می‌کردند، دراین‌صورت ملزم به انجام تعهداتی می‌شدند که به این انقلاب داشتند، ولی آنها نمی‌خواستند به تعهدات خود عمل کنند. به ما می‌گفتند مزخرف می‌گویید، ممکن نیست (اسرائیلی‌ها) تا بیروت پیش بیایند. حال اگر این ادعاها را می‌پذیرفتیم و اطلاعات خودمان را باور نمی‌کردیم، دشمن همان هفتة اول وارد بیروت شده بود و حجم کشتارها نه‌تنها در بیروت، بلکه در همة اردوگاه‌ها، چند برابر هولناک‌تر و فجیع تر از آنچه رخ داد، می‌شد، اما فقط یک حاکم عرب حرف ما را باور کرد و گفت: سلاح‌های لازم را در اختیارتان خواهم گذاشت. این حاکم، معمر قذافی بود که به ما گفت برای شما اژدرهایی خواهم فرستاد که برد آن 70 کیلومتر است؛ موشک‌های "فروغ" را خواهم فرستاد که هرکدام از آنها 70 کیلومتر برد دارد؛ موشک‌های 5/16 میلی‌متری "لونا" که 60 کیلومتر برد دارند، برایتان خواهم فرستاد. اژدرهایی خواهم فرستاد که هرکدام دارای یک تن مواد منفجره است؛ بهترین نوع آر.پی.جی‌ها را خواهم فرستاد که هرکدام از آنها به‌جای یکی، دارای چهار دهانه است که با حرارت هدایت می‌شوند و تا 3 الی 4 کیلومتر برد دارند؛ ضد‌هوایی‌هایی خواهم فرستاد که به‌شیوة موشک‌اندازها عمل می‌کنند و 12 کیلومتر برد دارند؛ یعنی هیچ هواپیمایی قادر به پرواز در آسمان بیروت نخواهد بود... او وعده کرد که همة این سلاح‌ها در ماه مارس به دست ما خواهد رسید، ولی حتی یک قطعه از این سلاح‌ها به دست ما نرسید، درحالیکه قرار بود آنها را در ماه مارس، یعنی بیشتر از 3 ماه قبل از تجاوز دریافت کنیم. مصیبت اینجاست که هرگاه پای صحبت هر حاکم عرب می‌نشینی، به تو می‌گوید:
"خدا لعنت کند ایالات متحدة امریکا" را. پس چه کسی با امریکاست؟ نکند ما؟! حال که حکام عرب به امریکا فحش می‌دهند، پس چه کسی با امریکاست؟! این تهاجم با برنامه‌ریزی و آگاهی وزارت جنگ امریکا و خود ریگان و هیگ وزیر جنگ امریکا، انجام شد. برای شما فقط یک جمله از کیسینجر نقل می‌کنم که دربارة روابط امریکا با رژیم صهیونیستی می‌گوید: این روابط، راهبردی است. هیچ کشور عربی و خاورمیانهای وجود ندارد که با آن، روابط اساسی راهبردی داشته باشیم، مگر رژیم صهیونیستی که هم‌پیمان ثابت ماست(1)
ضمیمه گزارش115: تذکرات فرماندهی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) به یگان‌های عمل‌کننده برای بهتر انجام‌شدن عملیات
لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) برای اجرای بهتر عملیات، این موارد را به یگان‌های تحت امر خود ابلاغ کرد:
برادران برنامه را طوری تنظیم کنند که نیروهای هر محور عملیاتی، رأس ساعت مذکور در خط اول دشمن باشند.
رمز عملیات، بین همة تیپ‌ها و نیروها توزیع شود.
مسئول هر محور باید علاوه‌بر ارتباط با بی‌سیم، بر نیروهای خود نظارت عملیاتی داشته باشد.
قرارگاه‌ها نباید به یکدیگر متکی باشند و باید تأمین و پوشش جناحین خود را به‌دست نیروهای همان قرارگاه انجام دهند.
هر گردان، یک دستة رزمی از شجاع‌ترین نیروهای خود را در جلو داشته باشد.
از قبل، تعدادی آر.پی.جی زن و تیربارچی برای خفه‌کردن تیربارهای دشمن، مشخص و توجیه شوند.
نیروی ضد‌کمین هر معبر، قبل از مستقرشدن کمین‌های دشمن، در محل‌های خود مستقر شوند و مأموریت آنها شناسایی محل و معبر کمین دشمن و ازبین‌بردن آن بنابه‌دستور فرمانده گردان عمل‌کننده در محور است.
آمبولانس‌ها پشت سر نیروهای پیاده حرکت کنند.
نیروهای اطلاعاتی بهاندازةکافی داشته باشید و ارتباط بین نیروی عمل‌کننده با احتیاط را به‌وسیلة پیک برقرار کنید.
سکوت رادیویی کامل تا قبل از ساعت حمله برقرار باشد.
به نیروها متذکر شوید که به‌هیچ‌وجه در معابر مین توقف نکنند و دراز نکشند و منور دشمن سرعت عمل آنها را کُند نکند.
بعد از عبور نیروهای پیاده، تابلوی راهنمای هر تیپ را در معبرها نصب کنید.
از عملیات ایذایی و فریب، بنابه‌دستور و تشخیص فرمانده تیپ استفاده کنید.
نیروهای احتیاط، در شب عملیات به‌صورت کامل استراحت کنند.
کشیدن طناب در معابر و انتقال دستگاه‌های سنگین یک شب قبل از عملیات انجام شود.
نیروها را دربارة موضوع غنائم توجیه کنید که با جمع‌آوری آنها سرگرم نشوند.
فرماندهان تیپ‌ها و گردان‌ها، به تداوم عملیات توجه کنند و خود را آماده نگه‌دارند.
دستورهای مخابراتی شامل استفاده از رمز، تغییر بسامد و اسامی در تداوم عملیات رعایت شود.
پیک‌ها اسناد و مدارک اسرا و نقشه‌های عملیاتی را جمع‌آوری کنند و آنها را سریع به قرارگاه مرکز انتقال دهند.
در صبح روز عملیات، آتش ضد‌آتشبار دشمن اجرا شود و دید‌بان‌ها در بلندترین ارتفاعات منطقه مستقر شوند(2)
ضمیمه گزارش124: سخنان معاون وزیر کشور و مسئول ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگی دربارة اقدامات انجام‌شده این ستاد
کازرونی با اشاره به سفر و بازدید اخیر خود دربارة اقدامات انجام‌شده در باختران، سرپل ذهاب و گیلان‌غرب گفت: ستادی در خود باختران مستقر است که نیروهای مرتبط با امر بازسازی و نوسازی را هماهنگ می‌کند. این نیروها از استان‌های معین (کمک‌کننده) و عمدتاً از بنیاد مسکن و جهادسازندگی
استان‌اند. این ستاد کار پشتیبانی و تقسیم نیرو برای شهر و روستاهای منطقه را هم انجام می‌دهد. وی افزود: در شهرها و روستاها هم یک شعبه از ستاد مستقر شده است. هرکدام از این شعبه‌ها برای همة خانه‌های تخریب‌شده، یک پروندة جداگانه تشکیل داده‌اند؛ از ساختمان‌های تخریب‌شده عکس‌هایی گرفته‌اند که این عکس‌ها در پروندة مربوط به خانه نگهداری می‌شود. میزان خسارات نیز در پرونده هست و مصالح موردنیاز برای بازسازی هم در همان پرونده پیش‌بینی و ثبت شده است. نحوة برخورد ستاد با مردم نیز به این شکل است که خود مردم، بعد از دریافت کارت بازگشت که به‌تدریج به آنها داده می‌شود، به شهر مراجعت می‌کنند و صاحب‌خانه، مدیریت ساختن خانه را به‌عهده می‌گیرد و باتوجهبه مصالح پیش‌بینی‌شده در پرونده، به انبار مراجعه می‌کند و با تحویل‌گرفتن مصالح، آنها را به ساختمان موردنظر منتقل می‌کند که این تحویل مصالح هم به‌تدریج و در چند مرحله انجام می‌شود. اکیپ‌های فنی مانند بنا، آهن‌کار، گچ‌بر و غیره هم هستند که با مدیریت و همکاری مالک، کمک می‌کنند و خانه را می‌سازند. در روستاها هم به همین شیوه عمل می‌شود. بنابراین، ازنظر سازماندهی در ستادها، مثل گذشته - که در چند مورد حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله خساراتی به بار آورد - برخورد نشده است. دیگر اینطور نیست که ارگانی مثل بنیاد مسکن بیاید و ساختن ساختمان‌ها را به‌عهده بگیرد، بلکه خود مردم هستند که خانه‌ها را می‌سازند. کازرونی ادامه داد: این تجربة تازه‌ای است که برای اولین بار انجام شده است و بیان میزان موفقیت نشان می‌دهد که از این تجربه می‌توان به‌خوبی در آینده نیز استفاده کرد. وی سپس دربارة نتیجة بازدید خود گفت: در شهر گیلان‌غرب حدود 2300 پرونده تشکیل شده که درحقیقت پرونده‌های خانه‌هایی است که یا خسارت دیده‌اند یا کلاً تخریب‌شده‌اند. از این تعداد پرونده، 35 درصد صاحب‌خانه‌ها اصلاً به ستاد مراجعه نکردند و علت هم این است که خودشان تمکن مالی دارند و هیچ کمکی هم دریافت نکردند و خودشان خانه‌ها را ساختند. بقیه هم که مقداری نیاز به تعمیر داشت و تعدادی هم به‌کلی تخریب شده بود، با کمک اکیپ‌های بنایی که عمدتاً از آذربایجان شرقی آمده‌اند، ساخته شده است. آجر موردنیاز، عمدتاً از شهرهای کنگاور، صحنه و باختران تأمین شد که درحدود 3 میلیون قطعه بود و کوره‌دارهای این 3 شهر، همة این آجرها را به‌طور رایگان اهدا کردند. مصالح دیگر هم مانند دار چوبی از استان معین که استان گیلان بود، فرستاده شد. بنابراین، می‌بینیم در گیلان‌غرب کل خانه‌های تخریب‌شده، یعنی 2300 واحد، با مبلغی حدوداً سه میلیون تومان ساخته شده است و می‌دانید که مردم گیلان‌غرب همه در شهر اقامت دارند و به زندگی خود مشغول‌اند و از بازسازی و نوسازی‌ها راضی می‌باشند. بسیاری از کارها نیز با تلاش گروه‌هایی که داوطلبانه از شهرهای دیگر آمده‌اند، ازجمله صنف در و پنجره‌سازان و صنف کرکره‌سازان، به هزینة خودشان انجام شده است. کازرونی افزود: تقریباً 90 درصد نیروهای ستاد، نیروهای داوطلبی هستند که بدون دریافت هیچ کمک مالی، در آنجا کار می‌کنند. وی درمورد روستاها نیز گفت: بنیاد مسکن استان گیلان به‌عنوان استان معین، کارهایی را در 16 روستا شروع کرده که تقریباً درحال اتمام است و در بقیة مناطق هم، زمانی که پاکسازی کامل شود، کار شروع خواهد شد. کازرونی درمورد کیفیت کارهای انجام‌شده گفت: ازنظر فنی، پیش‌بینی ما با عمل مغایرت داشت. ما فکر می‌کردیم خانه‌های ساخته‌شده باید از مصالح جدید و با کیفیت بالا باشد، درصورتی‌که چیزی که ساخته شده، ازنظر کیفیت، بالا، اما از مصالح محلی و مصالحی که با فرهنگ مردم سازگار است، استفاده شده است؛ ازجمله نوع معماری که کاملاً محلی است، با یک تغییرات بسیار جزئی. حتی در اورامانات که حدود 150 روستا کلاً تخریب‌شده، به‌جای آجر، از خشت استفاده شده است. وی همچنین درمورد کارهای انجام‌شده در سرپل‌ذهاب گفت: در سرپل ذهاب هم شعبة بازسازی و نوسازی مستقر است و در 18 روستا فعالیت شروع شده است. استان معین در آنجا استان همدان است که هم جهادسازندگی و هم بنیاد مسکن این استان در آنجا مستقرند. 4800 واحد خسارت‌دیده در خود شهر داریم که بازسازی 300 واحد را بنیاد مسکن به‌عهده گرفته است. فعلاً برای 30 نفر از اهالی، اجازة بازگشت صادر شده و 30 واحد هم درحال ساخت است که اغلب به زیر سقف رسیده است. در آنجا هم ازنظر سیستم، مانند گیلان‌غرب، تشکیل پرونده می‌دهند و عمل می‌کنند. کازرونی ادامه
داد: در خود باختران 140 واحد خسارت دیده است که بعضاً کارهای ساختمانی آنها تمام شده است و بقیه در دست اقدام است. در باختران باتوجهبه حکم آیت‌الله شهید اشرفی اصفهانی، از کامیون‌داران باختران خواسته شده است به امر بازسازی کمک کنند و هر روز، حدود 40 کامیون در اختیار بازسازی قرار دارد. مسئول ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگی افزود: ما به این نتیجه رسیده‌ایم که با پیاده‌کردن سیاست کلی حضور مردم در صحنه و پرهیز از مرکزی‌کردن کارها، می‌توانیم نتایج بهتری بگیریم، نه اینکه مانند تجربیات قبل، مثل زلزلة چهارمحالوبختیاری که بعد از 8 سال هنوز کارش تمام نشده و گلباف و طبس و غیره عمل شود. با این روش که خود مردم جنگ‌زده به کار گرفته شوند و از استان‌های معین استفاده شود، هم ازنظر وسعت کار و هم سرعت کار، نتیجه بسیار قابل‌توجه است. کازرونی درمورد فعالیت جهادسازندگی نیز اظهار کرد: در سومار، جهادسازندگی حدود 10 کیلومتر کانال‌کشی آب کرده و در سرپل ذهاب، به کشاورزان تراکتور داده و جاهایی که امکان بازگشت مردم نبوده، خود جهاد کشت کرده است. در تمامی این شهرها و روستاها، برق و آب برای استفادة مردم وجود دارد. برادران جهادسازندگی و بنیاد مسکن علاوه‌بر راه‌اندازی کوره‌های آجر و آهک، کوره‌های جدید هم تأسیس کرده‌اند.
معاون وزیر کشور دربارة بازگشت جنگ‌زدگان غرب کشور گفت: کارت بازگشت در مرکز استان باختران پس از تحقیق داده می‌شود. در روستاها، اول چادر می‌زنند؛ کار کشت را شروع می‌کنند و بعد کار ساختمانی شروع می‌شود و در شهر، در یکی از اتاق‌ها یا خانة همسایه مستقر می‌شوند تا کار ساختمانی تمام شود. البته در روستاها، جهاد پیش از بازگشت اهالی، کار تسطیح زمین و آب را انجام می‌دهد(1)
1) مأخذ 36.
1
امروز یگان های عمل‌کننده در عملیات محرم(1)پس از کسب آمادگی‌های لازم برای مواجه‌شدن با دشمن، حرکت خود را از عقبه‌ها آغاز کردند و با پشت سر گذاشتن فرازونشیب‌های بسیار، وارد منطقة عملیاتی شدند و در آخرین ساعات شب، عملیات را آغاز کردند.
فرماندهان یگان های عمل‌کننده برای اجرای عملیات محرم، باتوجهبه زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده، ستون‌کشی نیروهای خود را از عقب منطقه و اندیمشک آغاز کردند و نیروها سوار بر کامیون‌ها به حوالی پادگان عین‌خوش رسیدند. وضعیت زمین منطقه و استقرار نیروهای عراق روی ارتفاعات مسلط منطقه، شرایطی را فراهم کرده بود که نیروهای خودی به‌محض عبور از پادگان، در دید دشمن قرار می‌گرفتند، ازاین‌رو منتظر تاریک‌شدن هوا و صدور اجازه برای ورود به منطقه شدند. اوضاع جوی که تا آن زمان، طبیعی بود، آرام‌آرام تغییر کرد و باد تندی آغاز و به‌سرعت تبدیل به طوفان شد. براثر این تندباد، گردوغبار شدیدی فضای عمومی منطقه را پوشاند و سبب محدودیت شدید دید شد.
محسن رخصت‌طلب راوی قرارگاه مرکزی عملیات محرم، در توصیف وضعیت هوای منطقه در آن ساعت می‌گوید: «طوفان عجیبی بود، طوری بود که احساس می‌شد از سمت پادگان عین‌خوش خاک شدیدی می‌آید و در تماسی که با جلو (خط) داشتیم، گفتند طوفان شدیدی درحال وزیدن است. این از آن اتفاق‌های غیر‌طبیعی بود که اصلاً پیش‌بینی آن را نمی‌کردیم.»
البته، وقتی فرماندهان، عملیات را طراحی می‌کردند، ابهامات بسیاری مطرح بود، مثلاً «اگر مهتاب باشد»، اگر «ابر باشد»، «اگر عراقی‌ها نفهمند و با شرایط مطلوب به خط برسیم، می‌توانیم به خط دشمن بزنیم.» بسیاری از این ابهامات بررسی شده و بسیاری از آنها هم بی‌پاسخ مانده بود. یکی از این ابهامات، نحوة ورود به منطقه بود که با طوفان عصر عملیات
1) شرقی دهلران و غرب عین‌خوش اجرا شد.
برطرف گردید. در پادگان عین‌خوش به‌طور جدی، چشم، چشم را نمی‌دید(1)
با ایجاد چنین وضعیتی، دید دشمن بر منطقه بسیار محدود گردید و دستور عبور ستون داده شد و نیروها بدون هیچ مشکلی، متکی به جادة آسفالت و با سرعت، به‌سمت منطقة عملیات حرکت کردند.
گردوخاک آن‌قدر ادامه یافت که تقریباً همة نیروها برای آغاز عملیات به محل استقرار خود رسیدند. این درحالی بود که بی‌سیم‌های دشمن خاموش بود و نشان می‌داد که عراق، روی فعالیت‌ها و ترددها دید ندارد و حساس هم نشده است.
راوی قرارگاه مرکزی فتح دراین‌باره می‌گوید:
«فرماندهی، دستور رفتن نیروها را صادر کرد. اگر طوفان هم نمی‌شد، باید می‌رفتند. البته من نمی‌دانم که اگر طوفان نمی‌شد، چه اتفاقی می‌افتاد، زیرا هیچ تمهیدی برای آن در نظر نگرفته بودند و اگر هم در دید عراق می‌رفتند، احتمالاً باید با هوشیاری دشمن به خط می‌زدند، ولی این گردوخاک، خیلی از مشکلات ما را حل کرد و کمترین اثر آن این بود که عراق، ما را ندید و اصلاً روی نیروها آتش اجرا نکرد و یگان ها و ستون ماشین‌ها به‌راحتی وارد منطقة عملیات شدند.»
حوالی غروب، درحالیکه همة نیروها بدون مشکل وارد منطقة عملیات شده بودند، باران به‌آرامی شروع به باریدن کرد و گردوغبار این منطقة وسیع را از بین برد و همه‌چیز را آرام کرد،
1) سند شماره 77/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات محرم، گزارش راوی تیپ8 نجف در عملیات محرم (راوی: صیادیان)، 10/8/1361، ص8؛ و - روزنامة کیهان، 17/8/1361، ص15.
گویی اتفاقی نیفتاده است و آن هوای طوفانی، جای خود را به یک هوای بهاری کوهستانی داد. قابل تصور نبود که آن طوفان شدید، به این سرعت به سکون و آرامش تبدیل شود. اما در آن‌سوی منطقة عملیاتی، براساس گزارش نیروهای اطلاعات، سمت ارتفاعات داخل ایران در سرچشمه‌های رودخانة «دویرج»، ابر پیچیده، سنگین و سیاهی بالا آمد. نیروها و فرماندهان، از وجود چنین ابری اظهارتعجب می‌کردند، اما به‌هرصورت، این طوفان همة مشکلات را برای رسیدن به منطقة عملیات حل کرد و نیروها به‌آرامی به خط رسیدند و زیر پای دشمن قرارگرفتند و در مکان‌های از قبل تعیین‌شده و در نقطة رهایی مستقر شدند. در این لحظات، فرماندهان 4 تیپ عمل‌کننده، در تماسی با قرارگاه فرماندهی عملیات (فتح) اعلام آمادگی کردند. احمد کاظمی فرماندهی تیپ8 نجف از قائم1، اعلام کرد: «من رسیده‌ام و همة نیروها در پای محور تجمع کرده‌اند.»(1)مرتضی قربانی فرمانده تیپ25 کربلا از قائم2 هم اعلام کرد: «من رسیده‌ام و مشکلی ندارم». زین‌الدین فرمانده تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) هم از قائم3 گفت: «من آماده هستم» و ابوشهاب فرمانده تیپ14 امام حسین(ع) از قائم4 نیز اظهار کرد: «من پشت دویرج مستقر هستم.»
پس از اعلام رسیدن نیروها به نقطة رهایی، نگرانی تازه‌ای آغاز شد و آن صاف‌شدن هوا باوجود ماه و درنتیجه روشن‌شدن منطقه و ایجاد دید غیر‌مسلح نیروهای عراقی در محدودة اطراف نیروهای در خط و کمین بود؛ زیرا در این لحظات حساس، نیروهای خودی باید به‌آرامی و بدون جلب‌توجه دشمن، از نقطة رهایی حرکت می‌کردند و خود را تا پای کمین و معبرهای جلو دشمن می‌رساندند. این لحظات، لحظات حساسی بود و نیروهای عراقی بر این محورها که مسافت آنها از صد متر تا یک کیلومتر متفاوت بود، کاملاً دید و تیر داشتند. البته فرماندهان یگان ها برای زدن نیروهای کمین و تیربارهای دشمن پیش‌بینی‌هایی کرده بودند، اما درصورت هرگونه درگیری نیروها قبل از رسیدن به خط اوّل دشمن، نیروهای عراقی هشیار و با نیروهای خودی درگیر می‌شدند و این درگیری، سبب رعایت‌نشدن اصل غافلگیری می‌شد و اساساً درگیری با خط دشمن محسوب نمی‌شد. در این لحظات که وجود ماه با صاف و شفاف‌بودن هوا، مسیر عبور نیروها را تا مسافت نسبتاً طولانی روشن کرده بود، ذهن فرماندهان را به خود مشغول ساخته و سبب نگرانی آنها شده بود. راه حل این مشکل، متحمل‌شدن تلفاتی
1) 8 نجف اشرف، یک شب قبل وارد منطقة عملیاتی شده و در شیارهای مقابل ارتفاعات حمرین مخفی شده بودند، اما گل‌آلودشدن منطقه و ازبین‌رفتن مقداری از تجهیزات و مهمات نیروها در سیل که از روزهای قبل در شیارهای منطقه جاسازی شده بود، آغاز عملیات در ساعت مقرر را دچار مشکلاتی کرد. احمد کاظمی فرمانده قرارگاه قائم1 بعد از انجام‌دادن مذاکراتی با برادر حسین خرازی فرمانده قرارگاه فتح و هماهنگی با یگان هم‌جوار، قرار شد کمی دیرتر از یگان‌های هم‌جوار، عملیات خود را آغاز کند. (سند شماره 77 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: "عملیات محرم"، گزارش راویان تیپ8 نجف، راوی: صیادیان، صص 17 - 16.)
بود که اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسید، اما بازهم اتفاق دیگری افتاد و درست در همان زمانی که نیروها باید از نقطة رهایی به‌سمت خط دشمن حرکت می‌کردند، ابر غلیظی که ارتفاعات داخلی ایران را پوشانده بود، در مقابل ماه قرار گرفت و به یکباره منطقة عملیات در تاریکی مطلقی فرورفت تا جایی‌که یکی از نیروهای سنگر فرماندهی می‌گفت: «از سنگر که بیرون آمدم، حتی تا 4 متری خودم را هم نمی‌دیدم و منطقه به‌طور مطلق تاریک شد.»(1)
این تاریکی، نگرانی و دلهرة نیروها را از بین برد و آنها در همین وضعیت تاریکی حرکت کردند و بدون آنکه توجه دشمن را به خود جلب کنند، زیر پای نیروهای عراقی در کمین‌ها، معبرها و خط اول دشمن قرارگرفتند.
قائم2 (تیپ25 کربلا) در ساعت 19، قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ84 خرم آباد) در ساعت 19:30 و قائم3 (تیپ17 علی‌بن ابی‌طالب(ع) و تیپ1 لشکر21 حمزه) در ساعت 20:15، آمادگی خود را برای آغاز عملیات اعلام کردند.(2)البته، به‌دلیل آنکه ساعاتی قبل از عملیات، باران شدیدی باریده بود و سیلاب، بخشی از وسایل و تجهیزات (همچون بی‌سیم، اسلحه و مهمات) گردان‌های تیپ8 نجف را با خود برده بود و به‌علت گل آلودبودن زمین و پیامدهای آن و همچنین به‌هم‌خوردن سازمان گردان‌ها، مشکلات بسیاری به وجود آمده بود. احمد کاظمی فرمانده تیپ8 نجف، ابتدا در گفتوگو با حسین خرازی فرمانده عملیات، درخواست کرد که از اجرای عملیات تا فراهم‌شدن شرایط مطلوب خودداری کند، اما اصرار حسین خرازی برای اجرای عملیات در وضعیت فعلی و قول مرتضی قربانی فرمانده یگان هم‌جوار وی، مبنی‌بر کمک و مساعدت به تیپ8 نجف، احمد کاظمی را مجاب کرد تا خود را برای اجرای عملیات آماده کند. درنهایت، در ساعت 21:45، فرماندهی قائم1 (تیپ8 نجف اشرف) نیز به قرارگاه اعلام کرد که «آمادة آغاز عملیات است».(3)
با اعلام آمادگی قرارگاه‌های تاکتیکی قائم1 تا 4 برای آغاز عملیات به سنگر طرح و عملیات لشکر فتح - که تعدادی از فرماندهان و شخصیت‌های سیاسی و مذهبی ازجمله محسن رضایی فرمانده کل سپاه، سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، آیت‌الله طاهری نمایندة امام و امام‌جمعة اصفهان، فخرالدین حجازی نمایندة تهران در مجلس شورای اسلامی، حجت الاسلام حائری شیرازی امام‌جمعة شیراز، آیت‌الله جنتی عضو فقهای شورای نگهبان و امام‌جمعة موقت باختران، حجت‌الاسلام موسوی جزایری امام‌جمعة اهواز، حجت الاسلام حیدری امام‌جمعة ایلام، استانداران ایلام و باختران و تعدادی از فرماندهان سپاه حضور داشتند -(4)در ساعت 22:05 حسن باقری مسئول اطلاعات قرارگاه عملیاتی سپاه، رمز عملیات را با عنوان "یا زینب" اعلام کرد.(5)
در ساعت 22:10، حسین خرازی پس از دریافت رمز آغاز عملیات از حسن باقری، رمز را به فرماندهان یگان های تحت امر قرارگاه فتح اعلام کرد و آنها نیز دستور شروع عملیات را به نیروهای خود ابلاغ کردند(6)
1) مأخذ 1، بخش اول، صص 8 و 9؛ و - همان، بخش دوم.
2) مأخذ 1، بخش اول، ص9؛ و - همان، بخش دوم.
3) سند شماره 76/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ25 کربلا در عملیات محرم، (راوی: جولایی)، آبان 1361، صص 19 و 20؛ و - مأخذ 1، بخش اول، ص18.
4) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچة ثبت جنگ راوی لشکر3 فتح در عملیات محرم، (راوی: رخصت‌طلب)، 30/7/1361 تا 20/8/1361، صص 46 و 47؛ و - سند شماره 75/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) در عملیات محرم (راوی: تاج‌آبادی)، آبان 1361، ص16.
5) سند شماره 1955/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مصاحبه با برادر رخصت‌طلب راوی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج)، ص17؛ و - سند شماره 74/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ14 امام حسین(ع) در محور قائم4 در عملیات محرم، (راوی: یدالله محمدی)، صص 9 - 8 و 14 - 13.
6) مأخذ 6، بخش اول.
در لحظاتی که نیروهای خودی، آمادة درگیری با دشمن بودند، اتفاق دیگری رخ داد و درحالیکه نیروهای خودی بعد از استقرار در پای معبرها و سنگرهای عراقی، آمادة هجوم به خط دشمن بودند، بار دیگر به‌دلیل حرکت ابرها در آسمان و تابش نور ماه به زمین، منطقة عملیاتی روشن شد.
راوی لشکر فتح دراین‌باره می‌گوید:
«بعد از اینکه نیروهای خودی به خط و سنگرهای دشمن رسیدند، از اینجا به بعد ارتفاعات بود که پیچیدگی و دردسر داشت و نیاز بود که روشنایی وجود داشته باشد. خیلی عجیب بود، چون همان ابری که در آسمان پدیدار شده و جلو تابش نور ماه را گرفته بود، دوباره کنار رفت و مثل این بود که به دست نیروها چراغ قوه داده باشند. آنها می‌گفتند که ما، تک‌تک سنگرها را با چشم می‌دیدیم و سراغ آنها می‌رفتیم و به این ترتیب درگیری شروع شد.»(1)
دشمن به‌دلیل تغییر وضعیت جوی که از غروب شروع شده بود، غافلگیر شد(2)و این کاملاً به نفع نیروهای خودی تمام شد(3)
تیپ8 نجف (قائم1) عملیات خود را از 3 محور آغاز کرد. در راهکار شمالی، نیروهای این تیپ با رعایت اصل غافلگیری کامل، سنگرهای کمین دشمن را دور زدند و برای احتیاط بیشتر، خطوط مخابراتی سنگرهای کمین با عقبه را نیز قطع کردند. سپس تعدادی از نیروها، سنگرهای کمین را منهدم کردند و سایر نیروهای این تیپ نیز در محور میانی و جنوبی، پس از عبور از میدان‌های مین، با پیشروی به عمق منطقة عملیاتی، خود را به سنگرهای اجتماعی دشمن رساندند و شروع به پاکسازی عمق منطقه کردند.(4)
تیپ25 کربلا (قائم2) نیز که در محور جنوبی تیپ8 نجف عمل می‌کرد، پس از دستور آغاز عملیات، به‌سرعت موفق به شکستن خط شد و پاکسازی در عمق را شروع کرد.(5)
نیروهای قرارگاه قائم3 (تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ یکم از لشکر21 حمزه) از 2 محور، عملیات خود را آغاز کردند؛ در محور شمالی، پس از شکستن خط، با تیپ25 کربلا (قائم2) الحاق کردند و موفق به محاصرة یک گروهان از نیروهای عراقی شدند.(6)
در محور دوم و جنوبی قرارگاه قائم3، به‌علت اینکه دشمن استحکامات، موانع و میادین مین خود را گسترش داده بود، یک روز قبل از عملیات، طرح مانور تغییر کرد و عملیات در این محور از طرح حذف شد و قرار بر این شد که نیروهای این محور، همراه با نیروهای قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع)) در محور پل چم‌سری (پل روی رودخانة دویرج)، از روی پل عبور کنند و سپس به‌سمت راست مایل شده، به محل مأموریت خود برسند. در کنار محور جنوبی نیز بخشی از نیروهای قائم3 توانستند در زمانی که آب رودخانه طغیان نکرده بود، از آب بگذرند و بخش دیگری نیز به هنگام طغیان رودخانه با مشکلاتی به کرانة غربی رودخانة دویرج رسیدند. هرچند تعدادی از نیروها به‌دلیل طغیان
1) مأخذ 6، بخش دوم، ص17.
2) ضمیمه دارد.
3) مأخذ 6، بخش دوم، صص 15 و 16؛ و - مأخذ 1، بخش دوم، ص4.
4) سند شماره 73 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات محرم، گزارش راوی قرارگاه لشکر3 صاحب الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، ص16.
5) سند شماره 17562 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی قائم(عج) (رکن2)، شماره 150، تاریخ 16/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 17455 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 649، تاریخ 11/8/1361، صص 1 و 2.
6) مأخذ 5، بخش اول، ص51؛ و - مأخذ 10، ص17.
آب رودخانه نتوانستند از آب بگذرند و غرق شدند، درمجموع، نیروهای عمدة این یگان به آن‌سوی رودخانه رسیدند و به پیشروی خود ادامه دادند. البته، موج دوم این محور از عملیات تا آخرین ساعات امروز (ساعت 24) منتظر تصرف پل چم‌سری بودند تا از آن عبور کنند.(1)
اما مشکل اصلی در محور جنوبی منطقة عملیاتی، یعنی محل مأموریت قرارگاه قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ84 خرم‌آباد) به وجود آمد. این یگان برخلاف سایر یگان ها، همچون تیپ8 نجف که فقط در عقبه‌های خود با مشکل بارندگی شدید و پیامدهای آن و نیز طغیان رودخانه روبهرو بودند، با مشکل حضور نیروهای عراقی در ساحل غربی رودخانه نیز مواجه بود. قرارگاه قائم4 اجرای عملیات در 3 محور، شامل محور چم‌سری در شمال؛ محور چم‌ربوط در وسط و محور چم‌هندی در جنوب را طرح‌ریزی کرده بود. نیروهای عمل‌کننده در محور چم‌سری توانستند نیروهای کمین عراقی مستقر در سرپل شرقی پل را از سر راه بردارند و پس از گذشتن از میدان‌های مین، بخشی از نیروهای خود را از آب عبور دهند و در ادامه، پل منهدم‌شده(2)چم‌سری را نیز به تصرف درآورند.(3)در این محور، بخشی از نیروهای این یگان به‌علت طغیان آب رودخانه نتوانستند خود را به آن‌سوی رودخانه دویرج برسانند و عده‌ای از آنان نیز به هنگام عبور از رودخانه غرق شدند.
مشکل عمدة تیپ14 امام حسین(ع) در دو محور دیگر، یعنی چم‌ربوط و چم‌هندی بود. نیروهای این دو محور زودتر از سایر یگان ها به پشت رودخانة دویرج رسیده بودند و مشکلی برای عبور نداشتند، اما از آنجایی که عراق، در آن‌سوی رودخانه، به‌صورت پراکنده، سنگرهای تأمین داشت، عبور این نیروها به مفهوم آغاز درگیری قبل از سایر یگان ها و هشیاری دشمن بود. به همین دلیل، فرماندهان این دو محور، تا دریافت دستور برای حرکت از نقطه رهایی، منتظر ماندند. نکته‌ای که عملیات در این محور را حساس می‌کرد، هشدار نیروهای اطلاعات این یگان به فرماندهی قرارگاه دربارة زیادشدن و بالا آمدن آب رودخانه بود.(4)
ارتفاع آب رودخانه که در مواقع عادی حدود 30 سانتی‌متر است، به‌علت بارندگی روز گذشته در سرچشمه‌های رودخانه، در ارتفاعات خرم‌آباد، افزایش یافت و تا غروب به حدود یک متر رسید. با ابلاغ فرمان حرکت نیروها از نقطة رهایی، حجم و شتاب آب به‌سرعت افزایش یافت و ارتفاع آب به حدود 5/1 متر رسید. از سوی دیگر، به‌دلیل حساس‌بودن منطقه که جناح چپ عملیات محسوب می‌شد، ضرورت داشت که نیروها به هر نحوی از آب عبور کنند، اما پیش‌بینی نکردن افزایش یکبارة آب، آن هم در هنگام عبور نیروها، محاسبات قبلی را به هم زد. در لحظات اولیة افزایش ارتفاع
1) سند شماره 197927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تلفنگرام، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 12/8/1361؛ و - مأخذ 10، ص17.
2) عراق قبلاً با محتمل‌دانستن اجرای عملیات ازجانب نیروهای خودی در این منطقه و عبور این نیروها از رودخانة دویرج، این پل را که قابلیت عبور خودرو داشت، منهدم کرده بود. (سند شماره74 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ14 امام حسین(ع) در عملیات محرم، راوی: یدالله محمدی، ص23.)
3) سند شماره 436959 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 12/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 32146 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات ستاد مرکزی به فرماندهی کل سپاه پاسداران، 12/8/1361، صص 1 و 2.
4) مأخذ 5، بخش اول، ص66.
رودخانه، تعدادی از نیروها موفق به عبور از رودخانه شدند، ولی بالا آمدن یکبارة آب در دقایق بعد، سبب شد که عمدة نیروها نتوانند از رودخانه عبور کنند. بدین ترتیب، از مجموع نیروهای تیپ14 امام حسین(ع) فقط بخشی از آنها در محور اول موفق به عبور از رودخانه شدند.
در محور میانی (ربوط)، در مدتی که ارتفاع آب حدود یک متر بود، عدة کمی از رودخانه عبور کردند و هنگامی که آب زیادتر شد، تعدادی از نیروها که درحال عبور از رودخانه بودند، در آب غرق شدند. در محور سوم (چم‌هندی) نیز ابتدا تعداد اندکی از نیروها، داوطلب عبور از رودخانه شدند و با زنجیرکردن دستهایشان در دست یکدیگر به درون آب رفتند، اما براثر فشار آب و عمق زیاد آن و درنتیجه بازشدن اتصال دستهایشان، تعدادی از آنها را (به‌ویژه افرادی که ازنظر جسمی ضعیف‌تر بودند) آب برد. بعد از مدتی، نیروها به این فکر افتادند که با گره‌زدن چفیه‌های خود، طنابی برای عبور بسازند. یکی از نیروها داوطلب عبور و بردن این طناب به آن‌سوی رودخانه شد؛ اما به‌دلیل فشار بالای آب و ضعیف‌بودن چفیه‌ها، این تدبیر نیز مؤثر واقع نشد و عدة دیگری در آب غرق شدند و تعدادی نیز به‌زحمت در مسافتی دورتر، بدون سلاح به آن‌طرف رودخانه رسیدند(1)
راوی لشکر فتح در ترسیم جدال نیروهای تیپ14 امام حسین(ع) با جریان خروشان رودخانة دویرج می‌گوید: «در عملیات بیت‌المقدس، هنگام عبور نیروهای خودی از رودخانة کارون، ارتش عراق در نقاطی ضربه خورد که از رودخانه فاصله داشت و به آن نچسبیده بود. در اینجا هم بچه‌ها قصد داشتند که از نقاطی از دویرج عبور کنند که دشمن به آن نچسبیده باشد و نقاط عبور هم جاهای خوبی بود، اما به مشکل طغیان آب برخورد کردند. با همة تلاشی که بچه‌ها کردند، از دو گردان 500 نفری حدود یک گروهان توانست [از رودخانه] عبور کند که عمدتاً اسلحه نداشتند و لباسهایشان خیس و هوا خیلی سرد بود و بچه‌ها می‌لرزیدند و از هر 10 نفر، یکی دو نفر سلاح داشت. به‌هرحال، اینجا یک معضل بود که به قوت خود باقی ماند و بچه‌ها با این وضعیت به خط زدند.»(2)
متری و در امتداد رودخانة دویرج، میادین مین به عرض یک تا 5 متر ایجاد کرده بود.
-(3)باوجود این مشکلات، تا آخرین ساعات امروز (ساعت 24)، نیروهای خودی توانستند در همة محورها، خطوط دشمن را بشکنند و نیروهای تیپ 8، 25 و 17 به حرکت خود برای تصرف کامل اهداف ادامه دادند. به‌نحوی‌که گردان‌های خط‌شکن تیپ8 نجف با شکستن خط و بدون درگیری اساسی راه نفوذ به پشت ارتفاعات 292 را یافته، اقدام به دورزدن ارتفاع کردند و نیروهای تیپ25 کربلا هم بدون درگیری اساسی، به عمق منطقه و با قصد دورزدن ارتفاعات نفوذ کردند. از تیپ14 امام‌حسین(ع) نیز یک محور، موفق به شکستن خط و آزادکردن پل چم‌سری شد و نیروهای دو محور دیگر آن، عمدتاً به‌دلیل طغیان دویرج و درگیرشدن با مشکلات آن، متوقف شدند و در جستوجوی یافتن راهی برای عبور بودند.
1
نقشه
1
هم‌زمان با آغاز عملیات محرم، ارتش عراق با توپخانه‌ها و هواپیماهای جنگندة خود، شهر آبادان و اطراف آن را گلوله‌باران و بمباران کرد و شهر پیرانشهر را نیز هدف توپخانههای خود قرار داد. علاوه‌براین، تبادل آتش میان ایران و عراق همچون روزهای گذشته ادامه داشت و توپخانههای ایران، آتش مؤثری را روی پادگان سیدصادق اجرا کردند.
نیروهای عراقی، امروز شهر آبادان و اطراف آن را که مناطق مسکونی عشایر عرب است، با گلولة توپخانه و خمپاره هدف قرار دادند که چند منزل مسکونی و چند خانه در محلة عرب‌نشین روستاهای این شهر تخریب گردید.(1)
در شهر آبادان نیز به 5 واحد مسکونی، 4 مغازه، یک مسجد و یک اتومبیل آسیب‌هایی وارد شد و در 3 نقطه از شهر آتش‌سوزی رخ داد که نیروهای امدادرسان و آتش‌نشانی آن را خاموش کردند. هواپیماهای عراقی نیز در چند نوبت به حریم هوایی این شهر تعرض کردند که واکنش به‌موقع پدافند هوایی، موجب دورشدن آنان از منطقه شد(2)در این روز تعداد مجروحان آبادان و اطراف آن به 14 تن رسید(3)
نیروهای عراقی همچنین پیرانشهر و اطراف آن را با گلوله‌های توپ، هدف قرار دادند که براثر آن، یکی از کارگران کارخانة قند این شهر به شهادت رسید و 2 تن دیگر زخمی شدند.(4)در آتشباری متقابل نیروهای خودی، ساختمان گمرک عراق در منطقة مرزی که محل استقرار نیروهای نظامی بود، منهدم و دچار آتش‌سوزی شد که تا ساعت‌ها ادامه داشت. همچنین رفت‌وآمدهای مکرر آمبولانس‌ها حاکی‌از تلفات نیروهای نظامی عراق در این اقدام بود(5)
علاوه‌براین، براثر آتش مؤثر توپخانههای ارتش جمهوری اسلامی علیه مواضع توپخانة نیروهای عراقی مستقر در پادگان سیدصادق، نیروهای عراقی به‌ناچار مواضع توپخانههای خود را به منطقة سراو سلمان در غرب سیدصادق تغییر مکان دادند(6)
2
اخبار رسیده از پشت جبهه‌های عراق حاکیست که دولت عراق به‌دلیل بی‌اعتمادی به توان نیروهای خود، قصد استفاده از سلاح‌های غیر‌متعارف دارد. علاوه‌براین، ارتش عراق به‌علت ازدست‌دادن توپخانههای خود در عملیات‌های ایران، سفارش خرید عراده‌های توپ را به دولت این کشور داده است.
طبق برخی اطلاعات، ارتش عراق اخیراً مقادیری مهمات شیمیایی را به بندر بصره انتقال داده و در آنجا انبار کرده است.(7)همچنین عراق علاوه‌بر خریدهای سابق، به‌تازگی، 330 هزار عدد ماسک ضدگاز خریداری کرده است.
نشریة داخلی سپاه نیز خبر داد که یک هیئت عراقی به اتریش سفر کرده و در یک معامله،
1) مأخذ 5، بخش اول، ص57.
2) مأخذ 5، بخش اول، ص57؛ و - مأخذ 10، ص19.
3) مأخذ 6، بخش دوم، ص15.
4) مأخذ 10، ص19.
5) روزنامة کیهان، 13/8/1361، ص19، اطلاعیة شماره 1103 ستاد مشترک ارتش.
6) سند شماره 96611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 5، قرارگاه نجف (واحد طرح و عملیات)، شماره 5، تاریخ 13/8/1361، ص1.
7) مأخذ 22، ص2.
200 عراده توپ که قیمت هرکدام 800 هزار دلار می‌باشد، خریده و قرار است یک شرکت کشتیرانی یوگسلاوی، آنها را به مقصد عربستان حمل کند و سپس این سلاح‌ها از آن کشور به عراق ارسال شود. از آنجا که این قرارداد برخلاف قوانین کشور اتریش می‌باشد، طرف خریدار این توپ‌ها اردن قید شده است(1)
1
امروز 202 تن از مسلمانان عراقی که دولت عراق آنها را از کشورشان بیرون رانده است، پس از 4 شبانه‌روز پیاده‌روی، ازطریق مرز جوانرود وارد ایران شدند و در نقطة مرزی مورد استقبال مقامات رسمی محلی و سپاه پاسداران قرارگرفتند.(2)-(3)
2
درگیری میان مجاهدین عراق با نیروهای نظامی این کشور در مناطق شمالی عراق ادامه دارد و مجاهدین در چند عملیات چریکی، ضربات مؤثری به آنان وارد کردند.
خبرگزاری جمهوری اسلامی دربارة عملیات نیروهای مجاهد عراقی علیه نیروهای نظامی این کشور اعلام کرد: یک خودرو حامل نیروهای عراقی براثر برخورد با مین کار گذاشته‌شده به‌دست مجاهدین مسلمان عراقی در جادة "شیرده - تازه‌ده" عراق، کاملاً منهدم شد و همة سرنشینان آن کشته شدند. همچنین مجاهدین مسلمان عراقی به گروهی از نظامیان ارتش عراق که از "سیدصادق" عازم "شانه‌دری" بودند، حمله کردند. در این تهاجم 4 سرباز عراقی کشته شدند و سلاح و مهمات آنان به غنیمت گرفته شد. یکی از نیروهای عراقی نیز که از سیدصادق رهسپار شانه‌دری بود، به اسارت مجاهدین مسلمان عراقی درآمد. همین گزارش حاکیست که در این مدت، مجاهدین مسلمان عراقی، 2 مأمور امنیتی بعث عراق را در شهر سیدصادق دستگیر کردند(4)
3
نیروهای سپاه پاسداران به کمک سایر نیروهای نظامی و امنیتی، همچنان به پاکسازی مناطق شمال‌غربی ایران از لوث وجود ضدانقلاب ادامه می‌دهند. در این پاک‌سازی‌ها، درگیری‌هایی میان نیروهای ایران و افراد ضدانقلاب روی داد که به اهم آنها اشاره می‌شود.
در ادامة پاکسازی جادة پیرانشهر - سردشت، امروز نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) با اجرای عملیاتی، 6 کیلومتر از این جاده و 6 روستا را که مقر فرماندهی عناصر مسلح
1) مأخذ 22، ص2، اطلاعیة قرارگاه نجف.
2) برخی افراد رانده‌شده در گفتوگو با خبرنگار روزنامة اطلاعات شرح مختصری از چگونگی دستگیری و نحوة رسیدنشان به نقطة مرزی را بازگو کرده‌اند که در ضمیمة این گزارش درج شده است.
3) سند شماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سماجا 3 (مرکز فرماندهی)، شماره 226، تاریخ 15/8/1361، ص2.
4) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقة 9، ص34.
غیرقانونی بود، پاکسازی کردند. در این عملیات، بیش از 50 نفر از عناصر ضدانقلاب کشته یا زخمی و 4 نفر اسیر شدند و تعداد زیادی اسناد و مدارک درون‌گروهی به‌دست نیروهای خودی افتاد.(1)در این عملیات، 8 نفر از نیروهای خودی مجروح شدند و یک نفر نیز به شهادت رسید(2)
در درگیری بین نیروهای خودی و ضدانقلابیون مسلح در حوالی سردشت نیز یک سرباز وظیفه و 3 بسیجی به‌شهادت‌رسیدند.(3)
همچنین روستاهای "لشکران" و "قولان" در شمال سلماس، به‌دست نیروهای سپاه این شهر پاکسازی شد. در این عملیات، 2 نفر از عناصر حزب دمکرات کشته شدند و یک نفر هم دستگیر شد. از این افراد، یک قبضه ژ3، 2 سلاح کمری و یک اسلحة برنو به دست آمد.(4)
در روستای سخنگران از توابع سلماس نیز عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی حمله کردند که طی آن، یک پاسدار به شهادت رسید و 2 تن مجروح شدند(5)
همچنین در درگیری بین نیروهای سپاه سقز با عناصر حزب دمکرات در منطقة خورخوره در جنوب سقز، 8 نفر از این عناصر کشته و تعدادی نیز زخمی شدند(6)
در محور کامیاران - باختران نیز 70 نفر از افراد مسلح غیرقانونی در پیچ پل "رازاور"، با بستن جاده، یک دستگاه مینی‌بوس را که حامل تعدادی سرباز و پاسدار بود، متوقف کردند و 6 پاسدار را شناسایی کرده، به گروگان بردند. براساس گزارش اعلام‌شده، مهاجمان، 4 نفر از گروگان ها را در اطراف جاده به شهادت رساندند.(7)
گفتنی است که 2 تن از اعضای حزب دمکرات کردستان با تحویل دو سلاح کلت کمری، خود را به سپاه پاسداران معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.(8)
1
ابراهیم سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، ضمن تکذیب ادعای رادیو رژیم صهیونیستی مبنی‌بر اشغال شهر بوکان به‌دست نیروهای حزب دمکرات، این دروغ‌پردازی‌ها را نتیجة موفقیت‌های نیروهای ایران در بستن مرز و تنگ‌شدن عرصه بر نیروهای ضدانقلاب دانست.
به‌دنبال اقدام ناموفق دو روز گذشتة حزب دمکرات در حمله به شهر بوکان، رادیو اسرائیل به نقل از رویتر گزارش داد: «"شورشیان کرد" موفق شده‌اند شهر بوکان واقع در آذربایجان غربی را به تصرف خود درآورند. بنابر این گزارش، پیش‌مرگان کُرد، روز شنبه با کشتن 50 نفر از نیروهای دولتی، موفق شدند شهر بوکان را تصرف نمایند در این گزارش به تلفات افراد کُرد، اشاره‌ای نشده است. خبرگزاری رسمی ایران در پاسخ به پرسش تلفنی خبرنگار رویتر، از وقوع زدوخورد در منطقة مزبور اظهار بی‌اطلاعی کرد. منطقه بوکان به‌خاطر نزدیکی با مرز عراق و قرارگرفتن بر سر راه استان‌های آذربایجان و کردستان، از اهمیت استراتژیکی برخوردار می‌باشد.»(9)
درپی انعکاس تلاش عناصر حزب دمکرات برای رخنه در شهر بوکان (روزشمار
1) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 12/8/1361، ص10، رادیو بی‌بی‌سی، 11/8/1361.
2) سند شماره 350344 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و برنامة عملیات) به واحد طرح و برنامة ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 11/8/1361؛ و - روزنامة اطلاعات، 11/8/1361، ص15.
3) روزنامة جمهوری اسلامی، 12/8/1361، ص4.
4) همان.
5) همان.
6) همان.
7) همان.
8) مأخذ 29؛ و - روزنامة کیهان، 12/8/1361، ص15.
9) سند شماره 144637 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، بولتن شماره 361، تاریخ 16/8/1361، ص3.
8آبان1361) در خبرگزاری‌های خارجی و ادعاهای این حزب مبنی‌بر تصرف شهر، ابراهیم سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه، طی مصاحبه‌ای در مقر سپاه پاسداران بوکان گفت:
«به‌دنبال ضربات کوبنده و قاطع که پس از تشکیل قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) توسط رزمندگان اسلام بر مقرهای فرماندهی و تشکیلاتی ضدانقلابیون در مناطق کُردنشین وارد آمد، عرصه به اشرار مسلح وابسته تنگ شده است. [...] ازطرفی، با رشد حرکت‌های مردمی در منطقه، بالارفتن سطح آگاهی‌ها و مشخص‌شدن چهرة وابسته گروهک‌های ضدانقلاب، زمینة هرگونه حرکت سیاسی از آنان سلب شده است. از سوی دیگر، با بسته‌شدن قسمت عمدة نوار مرزی ایران و عراق، به‌خصوص جنگل های استراتژیک "آلواتان" که ضدانقلابیون را از دریافت کمک‌های بی‌دریغ صدام تکریتی محروم نمود، آنان از هر سو در تنگنا و سقوط کامل قرار گرفته و به‌دست و پا افتاده‌اند. آنها با هماهنگی بنگاه‌های دروغ‌پراکنی امپریالیسم، به اشاعة شایعات پرداخته، ازجمله مدعی شده‌اند که بر شهر بوکان تسلط پیدا کرده‌اند، درصورتی‌که حضور ما در این شهر، هم‌اکنون شاهدی بر کذب‌بودن این ادعاست.»(1)
1
حمایت و پشتیبانی دولت عراق از گروه‌های ضدانقلاب ایران، به‌ویژه در مناطق غرب و شمال‌غرب ایران ادامه دارد و سرویس‌های اطلاعاتی و ارتش عراق، از این امکان برای ضربه‌زدن به نظام و مردم ایران بهره‌برداری می‌کنند.
امروز جلال حسینی مسئول گروه خبات، با یک سرهنگ عراقی در روستای "بلکه" (25 کیلومتری جنوب‌شرقی مهاباد) دیدار و گفتوگو کرد.(2)
همچنین سردار جاف یکی از سران نیروهای مسلح غیرقانونی - که با دولت عراق همکاری دارد - از دولت آن کشور درخواست کرده است که 90 نفر از خانواده‌های ایرانی را که به عراق فرار کرده‌اند و دولت آن کشور آنها را در مناطق جنوبی اسکان داده است، به منطقة دربندیخان انتقال دهد تا آنان را سازماندهی و علیه جمهوری اسلامی وارد مبارزة مسلحانه کند(3)
2
امروز در درگیری میان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران و چند تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران و تبریز، یک نفر از مردم عادی شهید شد و 2 نفر از افراد سازمان کشته شدند. در این درگیری‌ها، 5 تن از افراد سازمان دستگیر شدند.
ساعت 11:30 امروز، 2 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، مسلح به کلت کمری، در خیابان سمنگان نارمک، یک تاکسی را متوقف کردند و با تهدید راننده، اتومبیل وی را به سرقت بردند. این افراد با استفاده از این تاکسی، حدود 15 دقیقه بعد، در خیابان میرفخرایی
1) مأخذ 26، ص2.
2) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (ع)، (طرح و برنامة عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 205، تاریخ 11/8/1361، ص4.
3) سند شماره 350306 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات قرارگاه بعثت به فرماندهی قرارگاه بعثت، 15/8/1361، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 58098 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامة عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 641، تاریخ 13/8/1361؛ و - سند شماره 114273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی به فرماندهی کل، 10/8/1361، ص15.
(منطقة تهران‌نو)، صاحب یک مغازه خرازی را با شلیک 3 گلوله، به شهادت رساندند.(1)ضاربان که موفق به فرار از محل شده بودند، مجدداً در ساعت 23:30 با همان خودرو، با هدف ایجاد رعب و وحشت در مردم، در خیابان شریعتی اقدام به تیراندازی هوایی کردند و متواری شدند.(2)
بنابر گزارشی، در یک عملیات گشت شهری کمیتة انقلاب اسلامی منطقة 8 تهران و اجرای کمین، 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق به دام افتادند و دستگیر شدند.(3)
حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و عملیات)، شماره 216، تاریخ 18/8/1361.
گفتنی است در عملیاتی که روز قبل، کمیتة انقلاب اسلامی همین منطقه اجرا کرد، 4 عضو سازمان، در خیابان قصرالدشت، کشته یا دستگیر شدند.(4)در شهر تبریز نیز در یک عملیات تعقیب و مراقبت، 3 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شاخة رودسر که قصد خروج غیرقانونی از مرز و پیوستن به سازمان در خارج از کشور را داشتند، دستگیر شدند(5)
1
سرهنگ علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، امروز در صبحگاه مشترک نیروهای مسلح در پادگان لشکر64 ارومیه، شرکت و برای حاضران در میدان صبحگاه، سخنرانی کرد. تلاش نظام بین‌المللی برای برقراری صلح تحمیلی بدون درنظرگرفتن حقوق ازدست‌رفتة ایران؛ بهبود وضعیت آمادی رزمی ایران نسبت به گذشته؛ تلاش مسئولان برای اجرای یک عملیات موفق در آیندة نزدیک و... ازجمله مطالبی بود که وی دربارة آنها سخن گفت. به گزارش روزنامة کیهان، صیادشیرازی در بخشی از سخنان خود گفت: در صحنة سیاست بین‌المللی می‌خواستند به‌دنبال جنگ تحمیلی، صلح را به ما تحمیل کنند، ولی نمی‌دانستند که سیاست جمهوری اسلامی که متأثر از حاکمیت ولایت فقیه می‌باشد، همیشه موافق صلح است، ولی صلحی شرافتمندانه و نه تحمیلی؛ صلحی که در آن، ستمکار ریشه‌کن شده، حقوق ضایع‌شدة ملت ما محفوظ بماند و متضمن عدم تجاوزهای دیگر باشد. موضع ما تا ابد این است و با موضعی که هیئت‌های به‌اصطلاح صلح تحت نفوذ امریکا، اتخاذ کرده‌اند، مشخص شده است که امروز، تنها راه رسیدن به خواستههای مشروع ما، نبردی است که به یاری خدا باید تا پیروزی نهایی ادامه یابد و ما برای این کار، نه‌تنها هیچ کسری نداریم، بلکه به‌زودی مشخص خواهد شد که نیروی ما، علاوه‌براینها‌ست و خواهیم توانست به پیروزی‌های اسلام بیفزاییم. دربارة تجهیزات، نه‌تنها از قدرت ما کم نشده، بلکه با غنیمت‌های بسیار که همان کمک‌های ابرقدرت‌ها به حکومت صدام کافر است، تجهیزات ما بیشتر شده است. ما پیروزی را در شمشیر نمی‌دانیم و این درسی است که ماه محرم به ما داده و امیدواریم تا آخر این ماه که همیشه ماه پربرکتی برای ما بوده است، بازهم برکت‌های دیگری نصیب ما شود. وی افزود: همة قرارگاه‌های کربلا و قائم در جنوب و نجف در غرب، با برنامههای خود در فکر تلاش‌های بیشتری نسبت به عملیات
1) مأخذ 39، بخش دوم؛ و - سند شماره 89206 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 16/8/1361، منطقة 5، ص8.
2) مأخذ 36.
3) مأخذ 27، گزارش منطقة 5، ص19؛ و - سند شماره 104710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره180، تاریخ 20/8/1361؛ ص1، و - سند شماره58164 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از قرارگاه
4) مأخذ 16، ص4.
5) سند شماره 213939 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبرها و نظرها (اطلاعاتی، سیاسی، خارجی)، دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، شماره 4، تاریخ 23/8/1361، ص2.
مسلم‌بن‌عقیل هستند که با هماهنگی قرارگاه حمزه به وقوع خواهد پیوست. سرهنگ صیادشیرازی همچنین در سخنانش خطاب به رزمندگان تحت فرماندهی قرارگاه حمزه گفت: شما باید نه‌تنها حساب مردم مسلمان کُرد را از ضدانقلابیون جدا کنید، بلکه باید به این مردم محروم که از فیض جمهوری اسلامی بی‌بهره مانده‌اند، رسیدگی کنید و بدانید که عمر ضدانقلابیون زیاد نخواهد بود و به سزای اعمال خود خواهند رسید. اگرچه بوق‌های تبلیغاتی آنها به دروغ‌پراکنی مشغول است، عاقبت کار آنها جز ریشه‌کن شدن نخواهد بود. فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی در پایان سخنانش یک بار دیگر تأکید کرد: امروز ما صاحب موضع ایمانی هستیم و بالاخره به این نتیجه رسیدیم که از راه سیاست، به صلح شرافتمندانه نمی‌توان رسید و ما باید از راه جنگ، به آن دست یابیم و کیفیت بالای توان ما در تمام جبهه‌ها به اضافة امدادهای غیبی الهی، متضمن چنین امری خواهد بود.(1)
1
درپی شهادت 2 تن از اسیران ایرانی در اردوگاه‌های عراق، هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، اطلاعیه‌ای منتشر کرد که در آن، ضمن محکوم‌کردن شهادت این 2 اسیر ایرانی، به سایر جنایت‌های حکومت عراق اشاره شده است. در قسمتی از این اطلاعیه آمده است: حکومت عراق باوجود همة قراردادهای بین‌المللی و اصول انسانی، بیمارستان‌ها، آمبولانس‌ها و سایر وسایل حمل‌ونقل مجروحان را مورد حمله قرار می‌دهد؛ مناطق مسکونی را بمباران می‌کند و هم‌وطنان بی‌گناه ما را به شهادت می‌رساند؛ افراد غیرنظامی اعم از پیرمرد و پیرزن را به اسارت می‌گیرد؛ با به اسارت درآوردن پزشکان، پرستاران و امدادگران جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، بالگردهای آنها را منهدم می‌کند و بسیاری از اسیران را از نمایندگان صلیب‌سرخ پنهان می‌کند و مانع رساندن پیام آنان به خانواده‌های عزیزشان می‌شود. در مقابل همة این
1) سند شماره 150189 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا (ادارة دوم - حفاظت اطلاعات) به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 13/8/1361.
جنایت‌ها، سکوت مجامع بین‌المللی را شاهد هستیم. اگر سازمان های بین‌المللی و نهادهای حقوق‌بشر در مقابل این همه جنایت و جرم، سکوت اختیار نمی‌کردند، امروز شاهد به‌شهادت‌رسیدن 2 تن از اسیران عزیزمان در زندان‌های رژیم بعث عراق نبودیم. جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، ضمن تأکید بر لزوم تنظیم قراردادهای بین‌المللی به‌عنوان ضامن اجرای مقررات ژنو، از مجامع بین‌المللی به‌ویژه صلیب‌سرخ جهانی می‌خواهد که با وادارکردن رژیم عراق به عمل به تعهدات خود، از تکرار اینگونه فجایع، جلوگیری کرده، اگر قادر به اقدامی دراین‌زمینه نیست، ناتوانی خود را به مردم جهان اعلام کند.»(1)
1
درپی سفر هیئت صلح کنفرانس اسلامی به تهران و تسلیم نامة احمد سکوتوره رئیسجمهور گینه و رئیس هیئت میانجیگری منتخب کنفرانس اسلامی، به آیت‌الله خامنه‌ای، امروز رئیسجمهور ایران در نامهای به آقای سکوتوره، پاسخ رسمی جمهوری اسلامی ایران را به پیشنهادهای سازمان کنفرانس اسلامی دربارة پایان‌دادن به جنگ، به وی اعلام کرد. در بخش‌هایی از این نامه آمده است: در میان هیاهوی تبلیغاتی به‌راه‌افتاده ازسوی جوامع تحت نفوذ امریکا در خاورمیانه که به‌وسیلة اغلب بلندگوهای تبلیغاتی صهیونیستی دامن زده می‌شد و نیز همراه با تهاجم موشکی ناجوانمردانة رژیم عراق به شهرهای بی‌دفاع مرزی دزفول و ایلام که طبق معمول، با سکوت و اغماض محافل خبری و مجامع به‌اصطلاح طرف‌دار حقوق‌بشر مواجه گردید، هیئت نمایندگی شما طرح مصالحه‌ای را با حکومت متجاوز عراق به ما ارائه کرد که متأسفانه نه‌تنها هیچ‌یک از حقوق مسلم ملت انقلابی ایران در آن رعایت نشده بود، بلکه حتی متضمن تشویق آشکار حکومت متجاوز عراق نیز بود. با اینکه در سخنان رسمی منتشرشدة هیئت صلح، این طرح پیشنهادی، یک طرح جدید معرفی شده است، با همة دقت و امعان‌نظری که انجام شد، هیچ نکتة جدیدی که قبلاً مورد بحث و مناقشه قرار نگرفته باشد، در آن ملاحظه نشد. مضمون این طرح، بارها در جلسات هیئت صلح در تهران مورد بررسی مشترک قرار گرفته و با دلایل موجه و قوی، مردود شناخته شده است. ما همواره نظر خود را دربارة شرایط اجتناب‌ناپذیر متارکة این جنگ به‌صراحت اعلام کرده‌ایم. این شرایط، مبتنی‌بر قبول این نکته است که حکومت بغداد، آغازگر جنگ و مسئول حمله به مرزهای جمهوری اسلامی ایران بوده است. ما این ادعا را با دلایل غیر‌قابل‌تردید، به اثبات رسانده‌ایم، طوری‌که هیچ‌یک از منصفانی که دست‌اندرکار میانجیگری صلح بوده‌اند، ازجمله خود جناب‌عالی و اعضای محترم هیئت صلح، در صحت آن شک نکرده‌اید. بسی روشن است که ملت انقلابی ایران، نمی‌تواند چشم‌پوشی عینی از حقوقی را که مورد پذیرش همة منصفان است، تحمل کند و نه اجازه می‌دهد که هیچ‌یک از مسئولان جمهوری اسلامی چنین ظلمی را بپذیرد.
1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، رویدادها و تحلیل، نشریة شماره 46، تاریخ 11/8/1361، ص32، به نقل از رادیو امریکا.
ما اطمینان داریم که ملت مظلوممان، از هدایت و حمایت الهی برخوردار است و این بار نیز مانند همیشه، بر دشمن خود پیروز خواهد شد (و کان حقاً علینا نصر المؤمنین). بی‌شک، داوری وجدان‌های سالم جوامع انسانی و به‌ویژه وجدان پاک صدها میلیون مسلمان و نیز داوری آیندگان، تحت‌تأثیر هیاهوی تبلیغاتی بلندگوهای مزدور استکبار جهانی که سعی می‌کند رژیم جنگ‌افروز عراق را صلح‌طلب و ملت مظلوم و ضربت‌خوردة ایران را تجاوزگر معرفی کند، قرار نخواهد گرفت و حقیقت را خواهد یافت و بازوی پرتوان رزمندگان فدایی اسلام، نقش‌آفرین تحقق این حقیقت خواهد شد. با آرزوی خالصانة توفیقات جناب‌عالی و همة برادران عضو کمیتة صلح.»(1)
1
جلسه شورای عالی دفاع، امشب به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و با حضور حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و نمایندة امام در شورای عالی دفاع، میرحسین موسوی نخست‌وزیر، تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، سرهنگ سلیمی وزیر دفاع، ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی، علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه، کمال خرازی سرپرست ستاد تبلیغات جنگ، علی شمخانی قائم‌مقام سپاه پاسداران و چند تن از فرماندهان نیروهای سه‌گانة ارتش و همچنین چند تن از مسئولان وزارت نفت
1) همان، ص15.
تشکیل شد.
در پایان این جلسه، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی سخنگوی این شورا دربارة موضوعات مطرح‌شده در جلسه، گفت: امشب کار عمدة ما، بررسی طرح‌های آیندة رویارویی با دشمن متجاوز بود که وقت زیادی از جلسه را به خود اختصاص داد و فرماندهان نیروها با دادن گزارش‌هایی دربارة این برنامه‌ها، وضع کلی جبهه‌ها را تشریح کردند که بسیار امیدوارکننده بود و امیدواریم که به‌زودی، خبرهای خوبی برای ملتمان داشته باشیم. وی افزود: موضوع دیگر، مناطق آزادشده بود که دشمن از آنجا بیرون رانده شده، ولی هنوز از مین پاکسازی نشده است. دراین‌باره تصمیم گرفته شد، گروهی به‌منظور بررسی منطقه و آموزش‌های لازم به مردم و مشخص‌کردن مناطق خطرناک، به مناطق یادشده اعزام شود. موضوع دیگر این بود که گروهی از اسیران عراقی، اعتصاب کرده‌اند و در نامهای، خواسته‌هایشان را بیان کرده‌اند، ازجمله اینکه گروهی از آنها به جبهه بروند و برای کفاره و جبران گناهان گذشتة خود، با رژیم عراق بجنگند و جمعی از آنها هم می‌خواهند در بازسازی مناطق جنگی و نقاط دیگری که احساس می‌کنند در تخریب آنها نقش داشته‌اند، شرکت کنند. جمعی از آنها پیشنهاد کرده‌اند، امکانی به آنها داده شود تا از تخصصشان در خدمت به نظام جمهوری اسلامی استفاده شود. این موضوعات بررسی و تصمیماتی دربارة آنها گرفته شد،
سپس به ستاد ارتش ابلاغ گردید تا درصورتی‌که با قوانین بین‌المللی برخورد با اسیران، مغایرتی نداشته باشد، دربارة آنها اقدام شود.
همچنین دربارة مناطق نفتی و نگهداری از آنها نیز تصمیماتی گرفته شد. رئیس مجلس شورای اسلامی دربارة تهدید کشورهای عربی منطقه مبنی‌بر تحریم سیاسی - اقتصادی جمهوری اسلامی ایران درصورت شکست میانجیگری الجزایر(1)و افزایش نیروهای واکنش سریع امریکا در منطقه نیز گفت: اینها معمولاً هماهنگ عمل می‌کنند و می‌خواهند فضایی را به وجود آورند تا ما را بترسانند و به عراق روحیه بدهند. از اول مشخص بود، اینها که تهدید می‌کنند تاکنون از هیچ اقدامی دریغ نکرده‌اند. عربستان سعودی و دیگران، هم پول به عراق دادند و هم تبلیغات و راه‌ها و بنادرشان را در اختیار عراق گذاشتند. ازلحاظ سیاسی هم تابه‌حال کم نگذاشته‌اند، ازنظر اقتصادی و نظامی هم همین طور. برای ما هم وقتی که تصمیم بگیریم و مصلحت بدانیم، موضوع جنگ، حل‌شده است. اینها صحبت از میانجی می‌کنند. ما از روز اول، میانجی را پذیرفته‌ایم و شرایط آن را نیز معین کرده‌ایم و اعلام می‌کنیم: هرکدام از آقایان و هر هیئت میانجیگری که پیشنهادهای جدیدی ندارد، به ایران نیاید. با این وضعی که ایجاد شده است، قاعدتاً باید این‌طوری عمل کنیم تا کسانی که حرف جدیدی دارند، بیایند؛ والا اگر حرف سابق را تکرار کنند و بگویند، ایران نمی پذیرد. این موضوع تازه‌ای نیست و ما هم خودمان را برای تمام عواقبی که دارد، آماده کرده‌ایم و تابه‌حال، عراق و حامیانش از هیچ‌یک از امکاناتشان علیه ما دریغ نکرده‌اند، تمام این تهدیدها توخالی است(2)
1
در ادامة سفر هیئت سیاسی، اقتصادی ژاپن به سرپرستی نوبوا ماتسویاگا معاون امور اقتصادی وزارت خارجه این کشور، امروز این هیئت با علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه، دیدار کرد. ولایتی در تشریح سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران گفت: سیاست خارجی ما براساس اصول احترام متقابل؛ مداخله نکردن در امور داخلی دیگران و روابط صلح‌آمیز با کشورهای غیر‌محارب، شکل گرفته است و آنچه به سیاست خارجی ما جهت می‌دهد، شعار "نه شرقی، نه غربی" می‌باشد و برپایة همین سیاست، تجاوزگری امریکا و رژیم صهیونیستی در لبنان و اقدام شوروی در اشغال افغانستان را محکوم می‌کنیم.
وی همچنین افزود: سرزمین ما منابع وسیع انرژی دارد که موردنیاز ژاپن می‌باشد و ژاپن نیز امکانات وسیع اقتصادی و فناوری دارد و همین موضوع می‌تواند از پایه‌های اساسی روابط دو کشور باشد.
1) درپی بی‌نتیجه‌ماندن تلاش‌های سازمان کنفرانس اسلامی در برقراری صلح میان ایران و عراق، دولت الجزایر دست به تلاش‌های میانجیگرانة جدیدی دربارة جنگ زد. روزنامة سعودی الریاض دراین‌باره نوشت: دول عربی تصمیم گرفته‌اند چنانچه الجزایر در تلاش‌های میانجیگرانه‌اش شکست بخورد، ایران را ازلحاظ سیاسی و اقتصادی جریمه کنند.
2) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی، نشریة شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص44.
دکتر ولایتی در پاسخ به سؤال معاون وزیر امور خارجة ژاپن دربارة جنگ عراق علیه ایران گفت: شرایط ما برای پایان‌دادن به جنگ، از ابتدا روشن بود و آن، خارج شدن نیروهای متجاوز از خاک ما؛ بازگشت آنها به مرزهای قبل از آغاز جنگ و پرداخت غرامت و محکوم‌کردن متجاوز می‌باشد و تا تحقق این شرایط عادلانه، به نبرد ادامه خواهیم داد.
معاون وزیر خارجة ژاپن نیز با اشاره به روابط دیرینة دو کشور که قدمتی نزدیک به هزار سال دارد گفت: ما با عنوان هیئت حسن نیت و به‌منظور بهبود روابط به ایران آمده‌ایم(1)
روزنامة ژاپنی یومیوری شیمبون در آخرین شمارة خود دربارة سفر هیئت ژاپنی به تهران نوشته است: دولت ایران علاقة زیادی به توسعة روابط با ژاپن نشان می‌دهد و ایرانیان، سیاست خارجی معتدلی درپیش گرفته‌اند و درحالیکه هیئت ژاپنی، نیمی از دیدارهای خود را به پایان رسانیده است، ایرانی‌ها به طور غیرمنتظره‌ای برای بهبود روابط با ژاپن علاقه نشان داده‌اند. این روزنامه تأکید می‌کند: آنچه آنها در این دیدارها همواره بر آن اصرار دارند، این است که سیاست خارجی ایران مستقل است و این کشور اجازه نمی‌دهد کشورهای دیگر در امور داخلی آن دخالت کنند.(2)
این هیئت همچنین امروز با سیدمحمد غرضی وزیر نفت ایران، دیدار و دربارة موضوعات اقتصادی بین دو کشور، به‌ویژه مجتمع پتروشیمی ایران و ژاپن - که ژاپن از آغاز حملة عراق به ایران، آن را نیمه‌کاره رها کرده است - گفتوگو کرد. وزیر نفت دربارة این دیدار در مصاحبه با واحد مرکزی خبر گفت: «باتوجهبه 15 سالی که از آغاز کار پروژة پتروشیمی ایران و ژاپن می‌گذرد، دولت ایران اصرار دارد که دولت ژاپن، تعهدات خود را دربارة پروژة مشترک پتروشیمی انجام دهد و از پیمانکاران ژاپنی این پروژه بخواهد که به تعهداتشان عمل کنند.»
غرضی دربارة فروش نفت به ژاپن نیز اظهار کرد: ما دربارة فروش نفت به طرف‌های خارجی، طبق قراردادهای خود عمل می‌کنیم و باوجود فشار ابرقدرت‌ها، کار استخراج، ارسال و بارگیری، با فراست و حفاظت کامل ایران انجام می‌شود.(3)-(4)خبرگزاری کویت به نقل از خبرگزاری ژاپنی کیودو، دربارة مذاکرات مقامات نفتی ایران با هیئت ژاپنی گزارش داد: محمد غرضی وزیر نفت ایران، در این دیدار دربارة وقفة طولانی که در پروژة عظیم مجتمع پتروشیمی ایران - ژاپن به وجود آمده است و عدم فعالیت ژاپن، اظهار نارضایتی کرد و خواستار کمک دولت ژاپن برای رفع بن‌بست مذاکرات بین طرفین شرکت‌کننده در پروژة بندر امام خمینی شد.
بنابر گزارش این خبرگزاری، به گزارش کیودو، محمد غرضی به هیئت ژاپنی - که سرپرستی آن را ماتسویاگا معاون اقتصادی وزیر امور خارجة ژاپن برعهده داشت - گفته است که ایران، از زمان شروع این پروژة مشترک، مبالغ زیادی صرف کرده، اما کار همچنان متوقف است.(52)
1
هفته‌نامة فرانسوی‌زبان ژون افریک چاپ پاریس، در شمارة اخیر خود به قلم حمزه قائدی فرستادة ویژة این نشریه به تهران، در بررسی گردهمایی‌های مردمی ایران، به‌ویژه نمازجمعه، به ترسیم و تشریح ارتباط مردم ایران با جبهه‌های جنگ پرداخته و کمک‌های مردمی و صف طویل اهداکنندگان خون برای مجروحان جبهه را از صحنه‌های شاخص در نمازهای جمعة تهران ذکر کرده است. روزنامة کیهان در شمارة امروز خود، بخش‌هایی از این مقاله را با عنوان "یک جمعه در تهران" به چاپ رسانده است که در بخش‌هایی از آن آمده است:
«جمعة هر هفته، دانشگاه تهران شاهد مراسم عظیمی است. از ساعت 9 صبح تا یک بعدازظهر، صدها هزار زن و مرد و کودک، برای شرکت در آیین نمازجمعه گرد هم می‌آیند. هر هفته، 5/1 تا 2 میلیون نفر با شور و شوق خاصی با یکدیگر در این مکان ملاقات می‌کنند. شرکت در مراسم نمازجمعه با اینکه در مذهب شیعه اجباری نیست، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، محل برگزاری نمازجمعه، یکی از مراکز مهم سیاسی - اجتماعی ایرانیان به شمار می‌آید. شرکت‌کنندگان در مراسم نماز، درطول دو ساعت، به خطبه‌های نماز گوش فرا می‌دهند و گیرایی سخنان امام‌جمعه بیش از همه، به‌علت محتوای آن است؛ به عکس آنچه که در کشورهای عربی مرسوم است، خطبه‌های نمازجمعة تهران، محدود به زندگی حضرت پیامبر نمی‌شود و نکات مطروحه در آن، بیشتر پیرامون مسائل اقتصادی و سیاسی روز است.
پس از پایان نماز، جمعیت، به‌آرامی دانشگاه را ترک می‌کنند و بسیاری، راهی مراکز جمع‌آوری کمک‌های نقدی و جنسی برای پشتیبانی از جبهه‌ها می‌شوند. کمی دورتر، اسکناس‌ها و جواهرات انباشته‌شده در کیسه‌های پلاستیکی و جعبه‌های حاوی مواد غذایی، دارو و البسه، در کامیون‌های مخصوص قرار داده شده‌اند. برخی دیگر از شرکت‌کنندگان در نماز، به صف طویل اهدای خون برای مجروحین - که در مقابل مراکز سیار تشکیل شده - می‌پیوندند.
پزشک مستقر در یکی از این واحدهای سیار درزمینة طولانی‌بودن صف اهداکنندگان خون گفته است، داوطلبین بی‌شمارند و مقدار خون اهداشده عموماً از ظرفیت مخازن بیشتر است و ما نمی‌توانیم همة افراد را بپذیریم.»
نویسندة مقاله میافزاید: «[با دیدن این صحنه‌ها] پس از این، من نیز داوطلب شدم که خون خود را اهدا کنم، اما پس از انجام آزمایشات، مؤدبانه به من گفته شد که فشار خونم کمتر از حد لازم است. جالب اینکه برخی از رسانه‌های گروهی غربی، تبلیغ می‌کنند که در ایران، از متهمین، به‌اجبار، خون گرفته می‌شود.»
نویسندة مقاله در بخش دیگری از گزارش خود ضمن تشریح بازدیدش از کاخ‌های باقیمانده از حکومت شاه، با اشاره به ملاقات خود با چند تن از مجروحان جنگی - درحالیکه گویا تحت‌تأثیر مقاومت و روحیة شهادت‌طلبی آنان قرار گرفته است - نوشتة خویش را با این جمله به پایان می‌برد: «کلمات برای بیان درجة والای معنوی آنان حقیرند.»(1)
1) مأخذ 36، ص4.
1
روزنامة فایننشال تایمز چاپ لندن، به نقل از علی معنوی راد مدیر بخش امور بین‌الملل بانک مرکزی ایران، که به‌منظور مذاکره با مقامات بانک‌های امریکایی دربارة اجرای توافقنامة سال 1981 مربوط به گروگان ها بین امریکا و ایران در لندن به سر می‌برد، گزارش داد: «ذخایر ارز خارجی ایران، به‌خاطر صادرات نفتی این کشور که به میزان 2 میلیون بشکه در روز رسیده است، هرماهه حدود یک میلیارد دلار افزایش می‌یابد.»
این نشریه به نقل از این مقام ایرانی نوشت: «ایران، درنتیجة کاهشی که اخیراً در کنترل واردات قائل شده، می‌تواند در آستانة یک جهش تجاری قرار گیرد. طی چند ماه گذشته، جمع کل هزینه‌های انواع اقلام وارداتی ازجمله وسایل موردنیاز برای جنگ، کمتر از یک میلیارد دلار در ماه بوده است.» معنوی راد گفت: «ما با حدود 2 میلیارد دلار درآمدهای نفتی، زیربنای ذخایر ارز خارجی خود را بازسازی کردیم.»
نشریة مذکور افزود: «براساس ارقام واردات که باتوجهبه برآوردهای بانکداران و صنعت نفت ایران از درآمدها تهیه شده است، سطح کنونی ذخایر ایران می‌تواند معادل 5/4 میلیارد دلار باشد.»(1)
2
عراق، سطح روابط اقتصادی و تجاری خود را با کشورهای لهستان، ترکیه و کوبا گسترش می‌دهد. این مناسبات، به‌ویژه روابط ترکیه و عراق، تأثیر بسزایی در جنگ ایران و عراق خواهد داشت و بسیاری از مشکلات اقتصادی عراق را حل خواهد کرد. توسعة مناسبات عراق با کوبا نیز که یکی از اعضای مؤثر جنبش عدم‌تعهد می‌باشد، بر جایگاه سیاسی کشور عراق در میان این کشورها اثرگذار است.
به گزارش خبرگزاری عراق، در پایان هفتمین اجلاس کمیسیون مشترک عراق و لهستان، یک قرارداد همکاری در زمینه‌های اقتصادی و فنی بین دو کشور به امضا رسید. بنابر این گزارش، "حسن علی" وزیر بازرگانی عراق و "تادوز نسترویچ" همتای لهستانی وی، این قرارداد را که شامل همکاری در زمینه‌های صنعت، کشاورزی و آبیاری، خدمات عمومی و بازرگانی است، امضا کرده‌اند.(2)
همچنین به گزارش این خبرگزاری، "مصطفی احسان" وزیر حمل‌ونقل ترکیه، به دیدار 6 روزة خود از عراق پایان داد. درطول این دیدار، یادداشت مشترکی دربارة گسترش همکاری‌های دو طرف در زمینه‌های حمل‌ونقل و ارتباطات به امضا رسید. این یادداشت مشترک که به امضای مصطفی احسان وزیر حمل‌ونقل ترکیه و عبدالحایر عبدالرحیم وزیر حمل‌ونقل و ارتباطات عراق، رسید، شامل اتصال مستقیم خطوط راه‌آهن میان دو کشور
1) سند شماره 058124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه2 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 16/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 103893 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 178، تاریخ 18/8/1361، ص1؛ و - مأخذ 27، گزارش منطقة 2، ص5.
2) مأخذ 40، بخش آخر، گزارش منطقة 3، ص5؛ و - مأخذ 39، بخش آخر، ص5.
به‌منظور افزایش حمل‌ونقل کالا نیز می‌شود. طرفین تصمیم گرفتند یک شرکت مشترک عراقی - ترکی برای حمل‌ونقل زمینی ایجاد کنند. این یادداشت همچنین افزایش ارتباطات راه دور و خطوط تلفن و تلکس برای اتصال ارتباطات دو کشور و کشورهای عرب خلیج‌فارس با کشورهای اروپایی را نیز در نظر گرفته است.(1)
کارلوس رافائل رودریگز معاون رئیسجمهور و معاون نخست‌وزیر کوبا نیز در پایان دیدار رسمی 5 روزة خود از عراق، امروز این کشور را ترک کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه به نقل از خبرگزاری عراق، این مقام کوبایی پیش از ترک عراق، مذاکرات خود را با مقامات این کشور، به‌ویژه طه یاسین رمضان معاون رئیس‌جمهوری و طارق عزیز معاون نخست‌وزیر، مثبت و مفید توصیف کرد.(2)منابع عراقی دربارة علت سفر 5 روزة این مقام کوبایی و نتایج این سفر، اطلاعاتی منتشر نکرده‌اند.
1
به گزارش خبرگزاری فرانسه، سعدون حمادی وزیر امور خارجة عراق، موضوعات مربوط به اسیران جنگ ایران و عراق را با ژان پیتر هوک رئیس بخش عملیاتی سازمان صلیب‌سرخ بین‌المللی، بررسی کرد. به گزارش خبرگزاری عراقی اینا، در این دیدار، همچنین دربارة نتایج سفر اخیر ژان پیتر هوک به ایران تبادل‌نظر شد و وزیر امور خارجة عراق، ضمن اعلام آمادگی برای همکاری با سازمان صلیب‌سرخ بین‌المللی، ادعا کرد دولت عراق قوانین بین‌المللی را دربارة اسیران جنگ، محترم می‌شمارد(3)
2
پس از شکست‌های سنگین ارتش عراق در داخل خاک ایران و فرار سربازان عراقی به مرزهای خود، کشورهای غربی و شرقی با ارسال سلاح‌ها و مهمات پیشرفته، به کمک عراق آمده‌اند و کشورهای عربی نیز از این کشور حمایت می‌کنند. خبرگزاری جمهوری اسلامی امروز، در گزارشی، مقاله‌ای از شمارة اخیر مجلة الحوادث (چاپ لندن) را منتشر کرد.
این مجله به نقل از منابع دیپلماتیک غربی، اعلام کرد: عراق اخیراً به یک اندازه به سلاح‌ها و جنگ‌افزارهای ساخت کشورهای غربی و شرقی دست یافته است. این منابع افزودند: ایالات متحدة امریکا برای کمک به نیروی هوایی عراق در امر شناسایی تحرکات و نقل‌وانتقالات نیروهای ایران، از چندی پیش، عکس‌های ماهواره‌ای در اختیار عراق گذاشته و دراین‌میان، انگلستان نیز عراق را به‌دستگاه‌های پیشرفتة شناسایی و جاسوسی مجهز کرده است. از سوی دیگر، فرانسه تعدادی جنگنده نوع "میراژ" و تعداد زیادی سلاح‌های دفاع هوایی (پدافند هوایی) نوع "رولاند" و موشک‌های "اگزوسه" به این کشور فروخته است. اتحاد شوروی نیز
1) سند شماره 58055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقة 9، (اطلاعات) به سپاه پاسداران مرکز (اطلاعات)، تاریخ 11/8/1361؛ و - سند شماره 103888 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 176، 15/8/1361، ص2.
2) مأخذ 40، بخش آخر، گزارش منطقة 10، ص16.
3) مأخذ 46، ص35.
پس از یک توقف نسبتاً طولانی، اخیراً 12 فروند جنگندة میگ25 به همراه مهمات و جنگ‌افزارهای دیگر، به عراق ارسال کرده است.
این منابع در پایان تأکید کردند که علاوه‌بر مهمات و سلاح‌های غربی و روسی، محموله‌های نظامی دیگری نیز وجود دارد که ازطریق مصر، اردن و یک کشور دیگر عربی به مقصد عراق صادر شده است.(1)
روزنامة گاردین (چاپ لندن) نیز دربارة کمک‌های نظامی کشورهای غربی به عراق نوشته است: «نظامیان عراق توسط دولت انگلیس تعلیم دیده‌اند و فرانسه نیز اخیراً کوشیده است که نیروی هوایی عراق را تا بالاترین حد امکان، مجهز و تقویت نماید، بااین‌حال، کارشناسان نظامی غرب با اقرار به قدرت رزمی ایران، معتقدند که یک یا دو حملة دیگر ازسوی ایران، به‌شدت توان رزمی عراق را تضعیف خواهد کرد.»(2)
مقامات مصری نیز یک بار دیگر با عربی‌خواندن جنگ عراق و ایران، بر حمایت این کشور از عراق و ارسال کمک‌های نظامی تأکید کردند. در این سخنان که متن آن در روزنامة المدینه (چاپ ریاض) چاپ شده، کمال حسن علی وزیر خارجة مصر، اعلام کرده است: «مصر، به هر پیشنهادی که هدفش دفاع از حقوق سرزمین‌ها و ثروت ملی اعراب باشد، پاسخ مثبت خواهد داد. مصر، تهدیدهای ایران دربارة دست‌زدن به یک حملة گسترده علیه عراق را به‌عنوان یک مسئلة جدی می‌نگرد و عراق را در دفاع از خاکش، یاری خواهد نمود.»
حسن علی افزود: «مصر، سلاح در اختیار عراق قرار می‌دهد، اما درعین‌حال، از تمام کوشش‌هایی که به‌منظور پایان‌دادن به این جنگ - که منافع ملت‌های عرب و مسلمان را به خطر می‌اندازد - انجام می‌شود، حمایت می‌کند.»(3)(4)
1
خبرگزاری یونایتدپرس در گزارشی از بغداد، تحت عنوان "نامهای از بغداد: با جنگ در صلح زیستن"، ضمن اشاره به تلاش اندک رژیم عراق در کاهش تأثیرات و عوارض جنگ در پایتخت این کشور نوشته است:
«جنگی که به‌مدت 26 ماه در 160 کیلومتری محدودة خارجی بغداد جریان داشته، تقریباً خدشه‌ای بر بغداد وارد نیاورده است، اما در مردم، خستگی عمیقی از جنگ احساس می‌شود.
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، خبرها و گزارش‌های عملیات محرم و بازتاب جهانی آن، نشریة شماره 2، تاریخ 13/8/1361، ص31، لندن - خبرگزاری یونایتدپرس، 12/8/1361.
2) همان، ص36، بیروت - خبرگزاری رویتر، 12/8/1361.
3) وزیر خارجة مصر در مصاحبه با روزنامة کویتی الانبا، بار دیگر بر این موضوع تأکید کرد. وی گفت: درصورت حملة ایران به یکی از کشورهای عرب خلیج‌فارس، مصر بیکار نخواهد نشست. مصر، مخالف هرگونه تجاوز به کشورهای عربی است، به همین دلیل در جنگ خلیج‌فارس، به عراق تجهیزات نظامی می‌فرستد. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 233، 17/8/1361، صص 17 و 18، رادیو اسرائیل، 16/8/1361.)
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 228، تاریخ 12/8/1361، صص 13 و 14، بخش فارسی رادیو لندن، 11/8/1361.
تا همین اواخر، خانواده‌های افرادی که در جنگ کشته می‌شدند، یک اتومبیل تویوتا، 30 هزار دلار پول و یک قطعه زمین دریافت می‌کردند، اما اکنون به خانواده‌های قربانیان جنگ، یادداشت‌های متعهدانه و دیگر چیزهایی که مناسب‌تر و میهن‌پرستانه‌تر است، پاداش داده می‌شود. پی‌بردن به این مطلب که آیا تغییر روش دربارة دادن پاداش، متأثر از مشکلات مالی می‌باشد یا نه، دشوار است. در جریان تدارک برگزاری کنفرانس سران غیرمتعهدها، بیش از 2 میلیارد دلار برای بازسازی جاده‌های بغداد، چراغ‌های خیابان‌ها و تسهیلات توریستی صرف شد. هم‌اکنون در حدود 5/1 میلیارد دلار برای یک سیستم جدید فاضلاب و بازسازی خطوط برق و تلفن در بغداد صرف شده است. خرج‌کردن بدون حساب، علی‌رغم کاهش شدید درآمد نفتی عراق، همچنان ادامه دارد [و] به صادرات نفت عراق صدمه وارد آمده است، دلایل این امر عبارت‌اند از اختلال در عملیات ترمینال خلیج‌فارس و تصمیم سوریه برای بستن یک خط لولة [نفتی عراق که نفت عراق را] به دریای مدیترانه [می‌رساند].
در ماه اکتبر، عراق و ترکیه موافقت کردند که ظرفیت تولید خط لولة [خود] را حدود 30 درصد در یک خط لولة هزار کیلومتری به ترمینال "سیحان" در دریای مدیترانه افزایش دهند. درحال‌حاضر، حداکثر تولید نفت خط لوله [عراق به ترکیه] از 600 هزار بشکه در روز، فراتر نمی‌رود. عراق مجبور شد از ذخایر خود استفاده کند و یک وام 45 میلیارد دلاری از پادشاه سعودی، کویت و امارات، به‌منظور تأمین هزینة مالی جنگ و ادامة طرح‌های اقتصادی دریافت کرد.»(1)
1
نشست وزیران خارجة کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، امروز در منامة بحرین آغاز به کار کرد. خبرگزاری فرانسه، دلیل گردهمایی وزیران خارجة شش کشور عضو این شورا را، تهیة مقدمات نشست سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس اعلام کرد که قرار است در 19 آبانماه تشکیل شود. این خبرگزاری دربارة سابقه و اقدامات این شورا گزارش داد:
«شورای همکاری خلیج [فارس] که 18 ماه پیش، موجودیت پیدا کرد، تاکنون در زمینه‌های سیاسی موفقیت‌هایی به دست آورده است[!] یکی از موفقیت‌های این شورا، تصویب‌شدن طرح صلح عربستان سعودی در کنفرانس عالی سران عرب در کنفرانس فاس بود. شورا همچنین تلاش‌های میانجیگری برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق را مورد بررسی قرار خواهد داد. ادامة این جنگ برای عراق، تقریباً ماهی یک میلیارد دلار تمام می‌شود که قسمت اعظم آن را عربستان و دیگر کشورهای ثروتمند این شورا تأمین می‌کنند. جنگ عراق علیه ایران و حوادث لبنان، موجبات نزدیک‌شدن مصر را به کشورهای عضو این شورا فراهم ساخته و کشورهای عضو شورای همکاری، در تحقق بخشیدن به هدف‌های خود، به‌ویژه ایجاد یک صنعت نظامی، به کمک قاهره احتیاج دارند. ازاین‌رو، دورنمای روابط مصر و کشورهای عربی خلیج [فارس]،
1) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی، بولتن رادیوهای بیگانه، تاریخ 11/8/1361، صص 8 و 9، رادیو بی‌بی‌سی، به نقل از روزنامة گاردین.
در سومین کنفرانس سران مورد بررسی قرار خواهد گرفت.»
در همین حال، واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری رویتر گزارش داد: «وزرای بازرگانی شش کشور شورای همکاری خلیج [فارس]، توصیه کرده‌اند کمیته‌ای در سطح وزیران، به‌منظور هماهنگ‌کردن سیاست‌های صادراتی، وارداتی تشکیل شود. خبرگزاری رسمی عربستان سعودی که این خبر را گزارش کرده، میافزاید: معاون دبیرکل شورا در امور اقتصادی، گفته است، وزیران بازرگانی شش کشور شورای همکاری خلیج[فارس] موافقت کرده‌اند که یک کمیته برای مذاکره دربارة خرید کالاهای مهم برای کشورهای عضو شورا تشکیل شود.»(1)
رادیو مونت‌کارلو نیز دربارة موضوعات این نشست گزارش داد: «محافل مطلع بحرین تأکید می‌کنند که دستور کار این اجلاس، مملو از مسائل مهم و حساس، من‌جمله جنگ عراق و ایران و لزوم ادامة موضع یکپارچة خلیج [فارس] جهت بذل تلاش‌ها و نیرو برای متوقف ساختن آن می‌باشد، ولی این امر به‌مثابه چشم‌پوشی کشورهای حوزة خلیج [فارس] از حمایت عراق و جانب‌داری از آن نیست.»(2)
1
وقوع بحران در لبنان، امریکا و رژیم صهیونیستی را برآن داشته تا با فرصت‌طلبی درپی نفوذ بیشتر در این کشور باشند و به‌بهانة مقابله با سازمان آزادی‌بخش فلسطین دست به کشتار مردم بزنند که این اقدامات واکنش‌هایی را نیز درپی داشته است.
به‌دنبال تمایل سیاسی امریکا برای نفوذ بیشتر در کشور بحران‌زدة لبنان، خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از وزارت امور خارجة امریکا، اعلام کرد: در تلاش برای گسترش هرچه‌بیشتر حضور نیروهای حافظ صلح، تفنگ‌داران امریکایی مستقر در خارج بیروت عازم قسمت مسیحی‌نشین این شهر شدند.
وزارت امور خارجة امریکا، روز دوشنبه اعلام کرد: ریگان رئیسجمهور امریکا، به نیروهای امریکایی اجازه داده است به‌منظور کمک به برقراری نظم در شهر پرتشنج و جنگ‌زدة بیروت، به این اقدام مبادرت ورزند.(3)
روزنامة اطلاعات در بازتاب حوادث امروز لبنان نوشته است: خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از کسانی که در کمیسیون کارشناسان حقوق بین‌الملل شهادت دادند، گزارش داده است که شاهدان، اهداف عملیات‌های رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان را کشتار مردم عادی و نه مقابله با سازمان آزادی‌بخش فلسطین اعلام کردند. شاهدان عینی اضافه کردند که اکثریت قربانیان حملة صهیونیست‌ها به لبنان، غیر‌نظامیان فلسطینی بودند و فقط چند نفر از سربازان سازمان آزادی‌بخش فلسطین در نبردها کشته شدند. یکی از مسئولان سازمان انگلیسی کمک به مردم غیرنظامی، می‌گفت: 80 درصد قربانیان در بیمارستان‌های غرب بیروت، از غیر‌نظامیان بودند. عده‌ای از
جراحان وابسته به سازمان های خیریه که در کمک به مجروحان شرکت داشتند، اسنادی را به کمیسیون ارائه دادند که ثابت می‌کند، اسرائیلی‌ها در نبرد لبنان، از سلاح‌های ممنوعه ازجمله بمب‌های فسفر استفاده کرده‌اند. شاهدان عینی همچنین تأکید کرده‌اند که هواپیماهای رژیم صهیونیستی عمداً بیمارستان‌های فلسطینی را در لبنان بمباران می‌کردند(1)
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز که حوادث لبنان را پیگیری می‌کند در گزارشی اعلام کرد: در انفجار یک بمب که در اتوبوسی در نزدیکی محل استقرار نیروهای امریکایی در منطقة ساحلی اوزایی (اوضاعی) در حوالی فرودگاه بیروت، کار گذاشته شده بود، یک نفر کشته شد و تعدادی زخمی شدند. یک افسر لبنانی که وقوع این حادثه را به خبرگزاری آسوشیتدپرس اطلاع داده بود، از اینکه افراد کشته یا زخمی‌شده، از اتباع امریکایی بودند، اظهار بی‌اطلاعی کرده بود.(2)
ضمیمه گزارش135: تشریح وضعیت جغرافیایی و موقعیت نیروهای عراقی در عملیات محرم
با در دستور قرارگرفتن اجرای عملیات در منطقة عمومی زبیدات - عین‌خوش (عملیات محرم) و افزایش فعالیت مهندسی و تردد در این منطقه، بخشی از توجه عراق معطوف به فعالیت‌ها در این منطقه شد. شرایط جغرافیایی و حضور عراق روی ارتفاعات مسلط منطقه که امکان دید و تیر نیروهای عراقی را بر بخش‌های عمده‌ای از منطقه و جاده‌های مواصلاتی تا محدودة پادگان عین‌خوش فراهم می‌کرد، بر حساسیت دشمن دربارة اقدامات آتی ایران افزود.
ازاین‌رو، عراق از آمادگی و هوشیاری کامل در این منطقه برخوردار بود و فعالیت‌های بمب‌افکن‌های دشمن در بمباران این منطقه و محدودة پادگان عین‌خوش از حدود 10 روز قبل از آغاز عملیات محرم که تقریباً به‌شکل منظم و روزمره انجام می‌شد، از افزایش این هوشیاری حکایت می‌کرد. از سوی دیگر، اطلاعات دریافتی از شنود مبنی‌بر اینکه ارتش عراق به نیروهای زمینی و هوایی مستقر در شرق بصره، اروندرود و جبهه‌های اطراف، آماده‌باش داده است نیز مؤید همین مطلب بود.(3)
گزارش شنود حاکی‌از آن بود که عراق، هر شب در آماده‌باش به سر می‌برد. طبق گزارش‌های واحد اطلاعات نیز دشمن، کاملاً آماده است. مکالمات بی‌سیم‌ها و فعالیت کمین‌هایی که شناسایی شده بودند، نشان می‌داد که نیروهای عراقی مستقر در خطوط اول پدافندی نیز بسیار هوشیار هستند. این هوشیاری تا اندازه‌ای بود که تردد نیروها را در حد نفر و موتور زیر نظر داشتند و آنها را هدف قرار می‌دادند. البته، بخشی از حساسیت‌های ارتش عراق، علاوه‌بر اطلاع از فعالیت‌های در خط و اقدامات مهندسی نیروهای ایرانی، به‌دلیل مصادف‌بودن این روزها با ایام دهة اول و دوم محرم بود و عراق به‌طور طبیعی، با نزدیکی به روزهای تاسوعا و عاشورا، منتظر اقدامات نیروهای ایران بود.(4)
گزارش فرمانده تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) از فعالیت‌های چند روز قبل نیروهای عراقی و تقویت نیروهای مستقر در منطقه نیز از این هوشیاری حکایت دارد. وی در جلسة فرماندهان یگان های عملیاتی که 48 ساعت قبل از عملیات، با حضور فرماندهی کل سپاه تشکیل شد، اظهار کرد:
«دشمن از بالای ارتفاعات، تا جایی که خط آن به رودخانة دویرج می‌چسبد، نیروهایش را به اندازة یک گردان معمولی و یک گردان نیروی مخصوص، تقویت کرده و در سرپل چم‌سری، 2 کیلومتر پیشروی کرده است. همچنین دشمن، خط تماس خود را جلوتر آورده و با استفاده از کمین متحرک، منطقه را تحت پوشش قرار داده است. هر روز صبح، افسران عراقی به میدان‌های مین آمده، میدان‌ها را بازدید می‌کنند تا رد پایی از برادران ما در میادین مین پیدا کنند.» اما باوجود اطلاعات کاملی که ارتش عراق از فعالیت نیروهای ایرانی داشت و اعلام آماده‌باش دو هفتة قبل ارتش عراق به نیروهای مستقر در این منطقه، به‌دلیل رخدادهای جوی، این نیروها به‌طرز غیرمنتظره‌ای آن هم چند ساعت قبل از آغاز عملیات، غافلگیر شدند(5)
ضمیمه گزارش138: متن گفتوگوی روزنامة اطلاعات با تعدادی از رانده‌شدگان عراقی
گفتوگوی خبرنگار روزنامة اطلاعات، با تعدادی از رانده‌شدگان عراقی بدین شرح است: یکی از رانده‌شدگان به نام محمد مستنصر گفت: من 18 سال در عراق دبیر زبان خارجی بودم و 9 ماه در زندان
حکومت عراق به سر برده‌ام. علت زندانی‌شدنم این بود که خواهرم، مقیم ایران است. آنها مرا پس از شکنجه‌های غیرانسانی، همراه این عده و به‌اتفاق خانواده‌ام، از شهر التحریة عراق رانده‌اند. این فرد عراقی سپس گفت: یکی از برادران مسلمان ما را جلو چشم من شکنجه و پاهایش را با دریل برقی سوراخ کردند، چون وی نیز اقوام ایرانی دارد. هم‌اکنون یکی از خواهرانم نیز در زندان حکومت مزدور صدام به سر می‌برد. یکی دیگر از معاودان گفت: 2 نفر از همراهان ما که یک پیرمرد و یک پیرزن بودند، به‌علت کهولت سن، پیاده‌روی طولانی و سنگین و نیز نابینایی، گم شده‌اند و مفقودالاثرند. وی اظهار کرد: مزدوران صدام، همة اموال و وسایل ما را نیز غصب کردند و ما را از کشور عراق راندند. خبرنگار اطلاعات میافزاید: این معاودان، ضمن سپاسگزاری از برادران ایرانی خود، گفتند: ای کاش ما زودتر به ایران می‌آمدیم تا از ظلم و جور مزدور بعثی(صدام) رهایی پیدا می‌کردیم. در میان این مسلمانان رانده‌شدة عراقی، مهندس، کاسب و دبیر نیز به چشم می‌خورد. به گزارش خبرنگار اعزامی روزنامة اطلاعات از باختران، سامی باقر موسی 32 ساله، شغل راننده، رانده‌شده از حربله بغداد گفت: ما در زندان بودیم و به‌مدت 2 ماه تمام خانوادة ما را در زندان، شکنجة روحی کردند و تمام وقت ما زیر شکنجة مزدوران عراقی قرار داشتیم. کریم عبدالله سبزه نیز اظهار کرد: من سربازم و دو سال و نیم در زندان‌های "استخبارات"، "الکوت"، "عسکر رشید" و "ابوغریب" به سر برده‌ام و چون تابعیت ایران را داشتم و مسلمان هستم، مرا به‌جرم ایرانی و مسلمان‌بودن به‌طور فجیعی بیرون کردند و زن و بچه‌ام را نیز از من گرفته‌اند؛ اثاث خانه‌ام را به غارت برده‌اند و شکنجه‌ام کرده‌اند. "جیران" 80 ساله نیز گفت: زمانی که قصرشیرین به‌دست مزدوران عراقی تصرف شد، من را اسیر کردند و به اردوگاه بردند و به من گفتند چون ایرانی هستی، باید از بغداد بروی. وقتی که مرا سوار ماشین کردند، دست مرا شکستند و به‌طور فجیعی ما را در بیابان‌ها رها کردند.
وی افزود: مدت 4 روز در بیابان‌ها سرگردان بودیم و 12 ساعت زیر باران شدید پیاده‌روی کردیم تا به مرزهای جمهوری اسلامی ایران رسیدیم.(1)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 229، تاریخ 13/8/1361، صص 18 و 19، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 12/8/1361.
1
با آغاز عملیات محرم در آخرین ساعات شب گذشته، درگیری میان نیروهای خودی و دشمن در منطقة عملیاتی (جنوب‌شرقی دهلران و غرب عین‌خوش) شروع شد و رزمندگان با استفاده از تاریکی شب، حرکت برای تصرف هدف‌های عملیاتی را آغاز و پس از شکستن خطوط دفاعی ارتش عراق، به‌سمت عمق منطقة عملیاتی حرکت کردند. مانع اصلی پیشروی برخی از یگان‌ها در این مرحله از عملیات، عبور از رودخانة طغیان‌کردة "دویرج" بود.
تلاش عمدة یگان‌ها، معطوف به استفادة هرچه‌بهتر از تاریکی شب و پیشروی برای تصرف اهداف تا قبل از روشن‌شدن هوا شده بود. در تحقق این امر، تیپ8 نجف اشرف (قائم1) و تیپ 25کربلا (قائم2) که مشکل عبور از رودخانه را نداشتند، وضعیت بهتری داشتند. نیروهای محور اول تیپ8 نجف اشرف تا ساعت 3 صبح، به همة اهداف خود که محاصرة ارتفاع 298 از شمال این ارتفاعات بود، دست یافتند و سپس با کمک سایر نیروهای دنبال پشتیبان - که ساعت 5 صبح وارد منطقه شدند - تا روشن‌شدن هوا (صبح) ارتفاع292 و ارتفاعات اطراف را که بخشی از سلسله‌جبال حمرین محسوب می‌شود، پاکسازی کردند.(1)
در محور دوم نیز اهداف موردنظر که تصرف و پاکسازی تپه‌های اطراف ارتفاعات 298 بود، حاصل شد و تعدادی از نیروهای دشمن در این محور اسیرشدند و همة سنگرهای مستحکم دشمن در این محدوده منهدم شد. البته، پاکسازی کامل این محور تا ظهر طول کشید(2)در محور سوم نیز اقدام گردان‌های این محور توأم با موفقیت بود، به‌ویژه پس از محاصره و تصرف ارتفاعات298 به‌دست گردان‌های محور اول، یک خیز به جلو برداشته، ارتفاعات و تپه‌های عمق منطقه را تصرف کردند. یک گردان از این تیپ نیز تأمین جناح راست در غرب رودخانة میمه را برقرار کرد(3)
تیپ25 کربلا نیز در اولین ساعات عملیات به اهداف خود رسید و موفق شد در کنار تیپ8، بخشی از ارتفاعات حمرین را به تصرف درآورده و منطقه را پاکسازی کند.
عکس
کوهستانی‌بودن منطقه و بروز مشکلاتی در الحاق نیروها و ضرورت حرکت نیروها در داخل شیارها، تاحدودی سرعت حرکت به جلو را کاهش داد و همین امر سبب شد تا این تیپ درپیشروی از محور راست (شمال)، حدود 2 کیلومتر از محور سمت چپ (جنوب) تیپ8 نجف عقب بماند و نگرانی‌هایی را به وجود آورد.
دشمن نیز با آگاهی از این امر، درصدد پاتک از این منطقه بود و ساعت 8:15 صبح، نیروهای خود را درحد یک گردان تانک، سازماندهی کرد، ولی واردشدن یک گردان از تیپ8 نجف و پیشروی سایر نیروها، مانع از شکل‌گیری این پاتک شد. شنود در ساعت 9:15 صبح اطلاع داد که فرمانده گردان زرهی که مأمور اجرای پاتک بود و یک فرمانده گروهان از همان گردان، کشته شده‌اند. ازاین‌رو، در ساعت 10 صبح به نیروهای عراقی مأمور اجرای پاتک دستور داده شد که تانک‌ها را عقب بکشند. دراین‌میان، اقدام آر.پی.جی‌زن‌های تیپ8 نجف در به‌هم‌ریختن آرایش تانک‌های عراقی بسیار مؤثر بود. این تیپ در هر 3 محور عملیاتی خود، موفق به تصرف و پاکسازی اهدافش شد.(1)
در محور قائم3 (تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ1 لشکر21 حمزه) قرار بود این قرارگاه از 2 محور فرعی، عملیات خود را اجرا کند. در محور اول، نیروها بعد از شکستن خط، در عمق منطقه نفوذ کردند و تا ساعت 4 صبح، خود را به زیر هدف اصلی (ارتفاع 400) رساندند و عملیات پاکسازی در روز ادامه یافت. در محور دوم، نیروهایی که در عمق پیشروی کرده بودند، تا احداث پل بر روی دویرج در ساحل شرقی، در پشت رودخانه منتظر ماندند، تا اینکه در ساعت 5 صبح، مهندسی ارتش موفق به احداث پل روی رودخانه شد و باقیماندة نیروها و نیروهای
1) سند شماره 76/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ25 کربلا در عملیات محرم، (راوی: جولایی)، آبان 1361، صص 19 و 20؛ و - مأخذ 1، بخش اول، ص18.
پشتیبانی‌کننده با استفاده از این پل به عمق منطقه روانه شدند و در کنار نیروهای محور اول قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ84 خرم‌آباد)، 6 کیلومتر از جادة چم‌سری - شرهانی را تصرف و پاکسازی کردند. با این اقدام، حدود 60 درصد مأموریت این محور اجرا شد.(1)
مشکل قائم4 در عبور از رودخانة "دویرج" همچنان لاینحل مانده بود. ناکامی نیروهای محور2 (ربوط) و محور3 (چم‌هندی) در عبور از رودخانه، فشار روحی بسیاری به نیروها وارد آورده بود. هرچند عده‌ای از نیروها بدون اسلحه موفق به عبور از رودخانه شده بودند، خیس‌شدن خرج‌های آر.پی.جی؛ نداشتن راه ارتباطی و تدارکاتی و کمبود اسلحة انفرادی و مهمات، امکان هر اقدام مؤثری را از آنان سلب کرده بود. درهرصورت، این نیروها با استفاده از اندک امکانات موجود و نارنجک، به نیروهای در خط عراق حمله کردند و موفق به شکستن خط شدند، اما به‌دلیل تداوم نداشتن در پیشروی، با مشکل مواجه شدند و عراق نیز با اطلاع از وجود مشکل در این قسمت، آتش پرحجمی را روی آنان اجرا کرد.
فشار شدید دشمن؛ نبود امکانات و مهمات کافی؛ قطع ارتباط دو سوی رودخانه؛ نبود راه تدارکاتی؛ غرق‌شدن تعدادی از نیروهای خودی در رودخانه؛ خیس‌بودن لباس نیروها؛ سرمای شب کوهستان و... سبب ناکامی نیروها در این 2 محور شد. به همین دلیل، مسئولان تیپ، توان اصلی خود را صرف استفاده از محور اول (چم‌سری) کردند که تعدادی از نیروها در آغاز حرکت از نقطة رهایی و عده‌ای دیگر بعد از احداث پل چم‌سری، موفق به عبور از رودخانه شدند و هماهنگ با نیروهای محور دوم تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع)، بخشی از جادة آسفالتة چم‌سری - شرهانی را تصرف و منطقه را تا مقابل ارتفاعات 400 (بخشی از ارتفاعات حمرین) پاکسازی کردند.(2)
آنچه دراین‌میان برخی از مشکلات به‌ظاهر لاینحل را (مانند عبور از رودخانه طغیان‌کردة دویرج که در مسیر خود به‌ویژه در نقاط کم‌عرض و کوهستانی، با غرشی رعب‌انگیز همه چیز را با خود می‌برد) قابل‌تحمل می‌کرد، توان روحی و ارادة مردانی بود که در سیاهی شب، با اتکا به خدا، فقط به انجام وظیفة خود می‌اندیشیدند. شدت جریان آب را شاید تاحدی بتوان از سخنان محسن رخصت‌طلب راوی قرارگاه لشکر3 صاحب الزمان(عج) (قرارگاه تاکتیکی قائم) در این عملیات، دریافت:
سرعت و قدرت آب به میزانی بود که لوله‌های قطور فولادی به طول 10 متر و قطر 70 سانتی‌متر را که برای ساختن پل به منطقه آورده بودند، با خود برده و لوله‌هایی به این عظمت را به هم پیچانده بود. نیروها در چنین شرایطی به آب زدند و فقط خدا می‌داند که چگونه عبور کردند؟! بعضی‌ها که به داخل آب رفتند، چند صد متر جلوتر، خود را به آن‌طرف رودخانه رساندند(3)
در چنین وضعیتی، ابوشهاب فرمانده تیپ14 امام حسین(ع)، به فرمانده محور دستور داد: به همة بچه‌ها بگویید که چه درحال اقامت، چه درحال راه‌رفتن و چه درحال جنگیدن و در هر حالی که هستند، نماز صبح خود را بخوانند(4)در این وضعیت دشوار، نیروهای این تیپ موفق
1) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچة ثبت جنگ راوی لشکر3 فتح در عملیات محرم، (راوی: رخصت‌طلب)، 30/7/1361 تا 20/8/1361، صص 46 و 47؛ و - سند شماره 75/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) در عملیات محرم (راوی: تاج‌آبادی)، آبان 1361، ص16.
2) سند شماره 1955/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مصاحبه با برادر رخصت‌طلب راوی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج)، ص17؛ و - سند شماره 74/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ14 امام حسین(ع) در محور قائم4 در عملیات محرم، (راوی: یدالله محمدی)، صص 9 - 8 و 14 - 13.
3) مأخذ 6، بخش اول.
4) مأخذ 6، بخش دوم، ص17.
به اجرای بخشی از مأموریت خود در شب اول شدند.
ساعت 7:30 صبح که از شدت و سرعت آب رودخانة "دویرج" کاسته شد، به نیروهای محور2 و 3 که آن‌سوی رودخانه مانده و موفق به پیشروی نشده بودند، دستور عقب‌نشینی داده شد و تعدادی از نیروهایی که مجروح نبودند، موفق به بازگشت از آن‌سوی رودخانه شدند. درنهایت، تیپ14 امام حسین(ع) فقط در محور اول، حدود 60 درصد از اهداف خود را تصرف و تأمین کرد و در دو محور دیگر، توفیقی به دست نیاورد. حضور هوانیروز پس از روشنایی هوا در محور چم‌سری و انتقال یک گردان از تیپ امام سجاد(ع) به‌عنوان احتیاط این محور و حمل مهمات و غذا و انتقال شهدا و مجروحان، موجب بهبود وضعیت تدارک(1)نیروهای محور تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ14 امام حسین(ع) و کاهش فشار بر باقیماندة نیروهای محور2 و 3 این قرارگاه شد که موفق به پیشروی نشده و در آن‌سوی رودخانه مانده بودند.(2)
به‌طورکلی تا ساعت 6 صبح، اهداف اصلی موردنظر در مرحلة اول عملیات تصرف شد، اما موضوع مهم و نگران‌کننده، امکان رخنة دشمن بود که به‌دلیل الحاق‌نکردن نیروهای هم‌جوار وجود داشت. همچنین تأمین‌نشدن جناح چپ عملیات و امکان پاتک دشمن از این جناح، منطقة عملیاتی را تهدید می‌کرد. منطقة عملیاتی قائم3 (تیپ17 و تیپ1 از لشکر21 حمزه) نیز به‌دلیل پاکسازی ناقص، ناامن بود و عراق با یک گردان پیاده و زرهی، جادة شنی نهرعنبر - چم‌سری را تهدید می‌کرد و آن را زیر آتش مستقیم خود قرار داده بود. محل استقرار این گردان عراقی، بخشی از دامنة ارتفاعات400 بود که از اهداف گردان‌های محور2 قرارگاه قائم3 محسوب می‌شد. این گردان‌ها به‌دلیل تأخیر در عبور از چم‌سری و دیررسیدن به منطقه، موفق به تصرف این بخش از ارتفاع 400 نشده و در پایین ارتفاعات مستقر بودند.
در این مرحله از عملیات، با تأکیدهای فرماندهی لشکر فتح، یگان‌های این قرارگاه در روز، ارتفاعات 300 و 400 را تصرف کردند و دشمن نیز در سمت چپ ارتفاعات حمرین به‌طرف جنوب، از ارتفاع 200 تا جادة چم‌سری - شرهانی، گسترش یافت. هرچند با هدایت فرماندهی عملیات و تلاش یگان‌های حاضر در منطقه، رخنه‌های موجود بین نیروها پوشانده شد، عراق در محدوده‌ای به عرض 4 کیلومتر که شمال آن، ارتفاعات 200 روی جادة شنی شرهانی - نهرعنبر و جنوب آن، جادة شرهانی - چم‌سری بود، با اتکا به عقبة سه‌راهی شرهانی - زبیدات حضور داشت.(3)
1) نیروهای مهندسی، مرکب از نیروهای واحد مهندسی رزمی سپاه و جهادسازندگی، درپی بارندگی ساعت‌های قبل از عملیات و تغییر در مسیر عبور و محورهای عملیاتی، بلافاصله پس از آغاز پیشروی نیروها وارد منطقه شدند و پس از تأمین هر بخش از منطقة عملیاتی، اقدام به احداث جادة تدارکاتی تعجیلی برای تأمین و تدارک خطوط و حمل مجروح کردند. اقدامات این نیروها در تثبیت خطوط پدافندی کاملاً مشهود بود. مجموع جاده‌های احداثی مهندسی بعد از آغاز عملیات، 37 کیلومتر بود. (روزنامة کیهان،17/8/1361، ص4.)
2) مأخذ 6، بخش دوم، صص 15 و 16؛ و - مأخذ 1، بخش دوم، ص4.
3) سند شماره 73 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات محرم، گزارش راوی قرارگاه لشکر3 صاحب الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، ص16.
1
با ابتکار عمل رزمندگان ایران، موانع و مواضع پیچیدة عراقی در منطقة عملیاتی محرم فروریخت و ارتش عراق در این منطقه دچار سردرگمی و سرگردانی شد. گزارش‌های رسیده حاکی‌از آن است که یگان‌های ارتش عراق تمرکز خود را از دست داده‌اند و قادر به تصمیم‌گیری نیستند. قرارگاه عملیاتی قائم دراین‌زمینه گزارش می‌دهد: دشمن، با آغاز این عملیات و پیشروی نیروهای خودی به عمق منطقه، آرایش نیروهایش را از دست داد و نتوانست نیروهای خود را برای یک پاتک سنگین و تأثیرگذار سازماندهی کند. دراین‌حال، نیروی هوایی ارتش عراق در یک اقدام غیر‌مترقبه، اقدام به بمباران هوایی در شب کرد که نشان‌دهندة ناامیدی ارتش عراق از ایجاد یک سازمان منطقی بین نیروهای زمینی‌اش بود. کاهش آتش توپخانة عراق در ساعت‌های اولیة درگیری و تقاضاهای مکرر کمک یگان‌های درگیر، حاکی‌از ضعف دشمن بود و وعدة فرماندهان عراقی برای اعزام نیرو نیز تأثیری در تقویت روحی آنان نداشت. با روشن‌شدن هوا، عراق بار دیگر مبادرت به بمباران منطقه با بمب‌های خوشه‌ای کرد که این اقدام 15 بار و هر بار به‌وسیلة چند فروند هواپیمای بمب‌افکن انجام شد. باوجوداین، نیروهای پیاده و زرهی عراق تلاش چندانی نکردند و نیروهای پیاده به‌دلیل نداشتن نیروی مناسب در منطقه فقط مقاومت‌هایی اندک و ناچیز در خط داشتند و موفق به اجرای پاتک عمده‌ای نشدند.(1)
در عملیات شب و روز اول، موانع پیچیدة دفاعی عراق(2)فروریخت و ارتفاعات سلسله‌جبال حمرین (شامل ارتفاعات 400، 298 و ارتفاعات پیرامونی آن)، پل چم‌سری و حوزة نفتی بیات به تصرف نیروهای خودی درآمد؛ پاسگاه‌های مرزی بیات، نهرعنبر، چم‌سری و موسیان، آزاد و جادة عین‌خوش - دهلران از دید و تیر دشمن خارج شد و جمعاً حدود 550 کیلومتر مربع از خاک کشور آزاد شد و نیروهای رزمی با کمک نیروها و امکانات مهندسی، اقدام به تحکیم مواضع خود کردند.(3)
2
با گذشت کمتر از 48 ساعت از عملیات محرم، گزارش‌های رسیده حاکی‌از واردشدن خسارات و صدمات سنگین به ارتش عراق است. در این عملیات، ارتش عراق دست‌کم، 5 تیپ و 150 دستگاه تانک خود را از دست داد. براساس گزارش‌های موجود، در این مرحله از عملیات، 9 تیپ عراق به شرح ذیل بین 20 تا 80 درصد آسیب دید:
1) سند شماره 17562 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی قائم(عج) (رکن2)، شماره 150، تاریخ 16/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 17455 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 649، تاریخ 11/8/1361، صص 1 و 2.
2) ضمیمه دارد.
3) مأخذ 5، بخش اول، ص51؛ و - مأخذ 10، ص17.
چند قرارگاه گردان، قرارگاه تیپ‌های505 و 606 و قرارگاه تاکتیکی لشکر10 زرهی عراق کاملاً نابود شدند.(1)
همچنین اقلام زیر به‌دست نیروهای خودی منهدم یا به غنیمت گرفته شد:
علاوه‌بر آمارهای فوق، تعداد بسیار زیادی سلاح‌های سبک از انواع مختلف و مقادیر قابل‌توجهی مهمات به دست آمد. مجموع غنائم به‌دست‌آمده، به استعداد یک تیپ کامل بود و در میان تانک‌های غنیمتی نیز 22 تانک نو و سالم وجود داشت.(2)-(3)تعداد اسیران عراق در این روز، بالغ‌بر 1400 نفر بود که معاون تیپ606 نیز در میان آنها دیده می‌شد.(4)
1
اجرای عملیات محرم در شرایط بد جوی، سرعت عمل نیروهای خودی در رخنه به مواضع و موانع دشمن و غافلگیری دشمن باوجود آگاهی قبلی از عملیات، موجب به‌اسارت درآمدن عدة زیادی از نیروهای عراق شد. بخشی از سخنان اسیران بلندپایة عراقی دربارة چگونگی اسارتشان، به شرح زیر است:
سرگرد صابر محمد صالح فرمانده گروهان دوم گردان یکم از تیپ505 دربارة وضعیت نیروهای عراقی پس از آغاز عملیات گفت: تیپ17 مکانیزه و 24 زرهی پس از حملة نیروهای ایرانی، از شرق بصره به‌منظور کمک به واحدهای درگیر به منطقه آمدند، اما نتوانستند کاری انجام دهند و حتی گردان‌های تانک "تحریر" و "صدام" که گردان‌های ورزیده ای هستند نیز نتوانستند بیش از چند ساعت در مقابل نیروهای ایرانی مقاومت کنند. وی افزود: سرتیپ محمد عماد حسن فرمانده تیپ505 و معاونان وی سرهنگ موفق حسن، و سرهنگ صلاح‌الدین حسن، پس از هجوم رزمندگان ایرانی از میدان گریختند و به‌دنبال آن، بی‌نظمی بی‌سابقه‌ای در
1) سند شماره 197927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تلفنگرام، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 12/8/1361؛ و - مأخذ 10، ص17.
2) در بین تانک‌های غنیمتی، چند دستگاه تانک نو و مدرن برزیلی، مدل "کاسکاول" که در ارتش عراق، "دجله" نامیده می‌شود، به چشم می‌خورد که یکی از آنها کمتر از 965 کیلومتر کار کرده است. این تانک‌ها با توان سرعت 125 کیلومتر در ساعت، تجهیزات مدرنی ازجمله اشعة لیزر و دوربین‌های بسیار قوی و قدرت مانور مناسب دارند و اخیراً وارد سازمان زرهی عراق شده‌اند. (روزنامة جمهوری اسلامی، 15/8/1361، ص9، خبرگزاری جمهوری اسلامی.)
3) سند شماره 436959 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 12/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 32146 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات ستاد مرکزی به فرماندهی کل سپاه پاسداران، 12/8/1361، صص 1 و 2.
4) مأخذ 5، بخش اول، ص66.
میان نیروهای عراقی حاکم شد و آرایش نیروهای عراقی درهم ریخت(1)
یکی دیگر از فرمانده گردان‌های تیپ606 که در شب اول به اسارت درآمد، دربارة علت غافلگیری نیروهای عراق گفت: ما تقریباً از 10 روز قبل، با این احتمال که نیروهای ایرانی در دهة اول محرم حمله خواهند کرد، در آماده‌باش به سر می‌بردیم، اما در شبی که نیروهای ایران به ما حمله کردند، از آماده‌باش خارج شده بودیم، زیرا در آن شب، باران شدید و وزش طوفان، احتمال حملة نیروهای ایرانی را از بین برد، اما برخلاف انتظار ما، عملیات اجرا شد و به نتیجه رسید.(2)
1
باتوجهبه اینکه در مرحلة اول عملیات محرم، منطقه‌ای به عرض و عمق تقریبی 4 کیلومتر در اختیار نیروهای عراقی باقی ماند، فرماندهان یگان‌های عمل‌کننده، با احتمال اینکه این رخنه، وضعیت عملیاتی نیروهای خودی را با مشکل روبهرو کند، برای رفع این نقیصه، تدابیری اندیشیدند که گام بعدی نیروهای خودی در ادامة عملیات بود.
اصلاح خط پدافندی و تعقیب نیروهای دشمن، از دغدغه‌های اصلی فرماندهان در روز اول بود، بنابراین درحالیکه نیروهای در خط، مشغول احداث خط پدافندی و دفاع از منطقه بودند، فرماندهان یگان‌های تحت امر لشکر3 فتح، در مقر قرارگاه تاکتیکی این لشکر به بحث و گفتوگو دربارة چگونگی اصلاح خط پدافندی و پرکردن شکاف و رخنة موجود بین قرارگاه‌های قائم4 و قائم3 (تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ84 خرم‌آباد با تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ1 لشکر21 حمزه) که 4 کیلومتر عرض و حدود 4 کیلومتر عمق داشت و تهدیدی برای خط خودی محسوب می‌شد، پرداختند. هرچند وجود شکاف در خطوط نیروهای خودی، نسبتاً محدود و کوچک بود، درصورت پیشروی دشمن می‌توانست نیروهای خودی را دو قسمت کند که این خود علاوه‌بر آنکه تهدیدی جدی برای نگهداری مواضع تصرف‌شده بود، مبنایی برای حرکت‌های بعدی عراق، ازجمله پاتک زرهی از جناح چپ (محور جنوبی عملیات) و محاصرة بخشی از نیروها در این جناح می‌شد.(3)ضمن آنکه حضور پراکندة بخشی از نیروهای زرهی دشمن که در تپه‌های منطقه محاصره شده بودند، در فردای آن روز ایجاد خطر می‌کرد. در مباحث بعدازظهر و نهایتاً در ساعت 9 شب مقرر گردید:
الف) 2 گردان از تیپ44 قمربنی‌هاشم(ع) (قائم6) به فرماندهی کریم نصر، از جناح راست منطقه، یعنی دامنة چپ ارتفاعات 300 و 400 با اتکا به جادة شنی شرهانی - نهر عنبر حرکت و به‌طرف سه‌راهی شرهانی پیشروی کنند(4)
ب) یک گردان از تیپ14 امام حسین(ع) (قائم4) و یک گردان از تیپ امام سجاد(ع) (قائم5) به‌صورت ادغامی به فرماندهی ابوشهاب (فرمانده تیپ14) و معاونت برادر رودکی (فرمانده تیپ امام سجاد(ع)) از جناح چپ منطقه، رخنه و با اتکا به جادة آسفالتة شرهانی - چم‌سری
حرکت کرده، پس از انهدام نیروهای عراقی در سه‌راهی شرهانی با قائم5 الحاق و به‌طرف جنوب‌شرقی پدافند کنند.
ج) یک گردان از تیپ امام سجاد(ع) (قائم5) و یک گردان منها از تیپ84 خرم‌آباد و 2 گردان از تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) ارتش، برای پاکسازی نیروهای باقیماندة عراقی در منطقة عملیاتی قائم3 (محدودة عملیاتی قرارگاه قائم3 در شب اول عملیات) آماده شوند.(1)بنابراین، مأموریت فوق به فرماندهان یگان‌های مربوط ابلاغ و مقرر شد به‌محض آمادگی نیروها، مراتب برای اجرای عملیات به قرارگاه فتح اعلام شود(2)
1
پس از گذشت 24 ساعت از شروع عملیات محرم، ارتش عراق در منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(ع) اقدام به تک کرد. در ساعت 22:30 شب(3)ارتش عراق با استفاده از یک گردان نیروی پیاده(4)و حمایت زرهی و آتش گسترده، با هدف تصرف ارتفاعات "گله‌شوان" و "سان‌واپا" در محور مندلی، اقدام به حمله کرد که با مقاومت نیروهای مستقر در این ارتفاعات مواجه شد.(5)
تلاش نیروهای عراقی در چند نوبت دیگر و به‌صورت مکرر برای رخنه در خطوط نیروهای خودی بی‌ثمر ماند و نتیجة تلاش دشمن با انهدام 24 دستگاه تانک، 3 دستگاه خودرو، یک دستگاه نفربر و 4 قبضه خمپاره‌انداز، به شکست انجامید و تعدادی موشک مالیوتکا نیز به غنیمت گرفته شد. درنتیجة این اقدام، حدود 400 نفر از نیروهای عراقی کشته یا مجروح شدند و تعدادی نیز به‌اسارت درآمدند(6)
2
ارتش عراق همچون گذشته پس از شکست در عملیات زمینی، بر شدت اقدامات هوایی خود در سایر مناطق عملیاتی به‌ویژه حوزة خلیج‌فارس افزود و برای جبران شکست‌های زمینی، به بمباران این مناطق پرداخت.
در منطقة عملیاتی عین‌خوش در ساعت 8 بامداد، یک فروند هواپیمای دشمن با فعالیت پدافند هوایی نیروهای خودی سرنگون شد.(7)
همچنین ساعت 21:33 چند فروند هواپیمای عراقی به جزیرة خارک حمله کردند که با واکنش به‌موقع و مؤثر پدافند هوایی مستقر در منطقه، موفق به بمباران جزیره نشدند و از منطقه گریختند.(8)
همچنین به گزارش رادیو بی‌بی‌سی به نقل از خبرگزاری‌ها، عراق امروز مرز تازه‌ای برای منطقة غیر‌قابل‌عبور (منطقة نظامی) دریایی که در ماه اوت (مردادماه) در قسمت شمالی خلیج‌فارس اعلام کرده بود، قائل شده است. مرز تازه، کمی به‌سوی شرق (تنگة هرمز) سوق
1) مأخذ 6، بخش دوم، ص15.
2) مأخذ 10، ص19.
3) روزنامة کیهان، 13/8/1361، ص19، اطلاعیة شماره 1103 ستاد مشترک ارتش.
4) سند شماره 96611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 5، قرارگاه نجف (واحد طرح و عملیات)، شماره 5، تاریخ 13/8/1361، ص1.
5) مأخذ 22، ص2.
6) مأخذ 22، ص2، اطلاعیة قرارگاه نجف.
7) سند شماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سماجا 3 (مرکز فرماندهی)، شماره 226، تاریخ 15/8/1361، ص2.
8) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقة 9، ص34.
داده شده است. خط جدید مرزی از نقطة سی مایل دریایی در شرق کویت شروع می‌شود و با انحنایی در جنوب‌شرقی، به میانة خلیج‌فارس ادامه می‌یابد و سپس به جنوب‌شرقی تا نزدیک سواحل ایران در بندر بوشهر کشیده می‌شود. هدف عمدة ترسیم این مرز دریایی جدید، ایجاد امکان بیشتر برای کشتیرانی به غرب خلیج‌فارس و کویت است.(1)
1
هم‌زمان با پناهنده‌شدن تعداد دیگری از مردم عراق به جمهوری اسلامی ایران، مردم ایران برای کمک به جبهه‌های جنگ، نیروها و امکانات بسیاری را به‌سوی جبهه‌ها اعزام و ارسال کردند.
درحالیکه 11 تن از اهالی عراق، ازطریق مرز مریوان و مرزهای استان باختران، وارد ایران شدند و خود را به نیروهای مستقر در مناطق مرزی معرفی کردند،(2)امروز هلال‌احمر ساری، 21 نفر از افراد متخصص در رشته‌های گوناگون را به جبهه‌های جنگ اعزام کرد.(3)
علاوه‌براین، تعدادی از نیروهای رزمندة بسیجی و کارکنان امور تربیتی منطقة 18 تهران با بدرقة مردم، از پایگاه اسلام‌شهر روانة جبهه‌های جنگ شدند.(4)40 تن از نیروهای مردمی کرج و ساوجبلاغ نیز به‌منظور کمک به بازسازی شهر شوش به این شهر اعزام شدند.(5)
مردم و عشایر سمیرم استان فارس هم در یک راهپیمایی، کاروان کمک‌ها و هدایای مردم این شهر را که شامل 105 تن سیب درختی، 12 تن گندم، 64 رأس گوسفند و 2 میلیون ریال وجه نقد بود، بدرقه کردند(6)ازطرف اهالی روستاها و بخش‌های اطراف رودسر هم مبلغ 025,150,1 ریال به حساب مربوط به کمک‌های مردم به جبهه‌ها واریز شد.(7)
2
در درگیری میان نیروهای نظامی و امنیتی ایران با عناصر مسلح وابسته به گروه‌های غیرقانونی که حکومت عراق با ارسال اسلحه، مهمات و امکانات، از آنها پشتیبانی می‌کند، تعدادی کشته یا زخمی شدند و درپی عملیات‌های موفق نیروهای خودی نیز 4 عضو حزب دمکرات، خود را تسلیم نیروهای خودی کردند.
در ادامة پاکسازی روستاهای محور پیرانشهر - سردشت، نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه، عملیاتی را با موفقیت اجرا کردند. در این عملیات، نیروهای خودی در ادامة عملیات 4 آبان، توانستند 4 روستای "فلاس"، "شیوه‌سل"، "بیشاسب" و "قلعه‌خاره" و یک پایگاه نیروهای مسلح غیرقانونی در شمال سردشت را پاکسازی کنند. در این عملیات، تعدادی از عناصر مسلح غیرقانونی کشته یا زخمی شدند.(8)
نیروهای قرارگاه حمزه همچنین با اجرای یک عملیات در روستای "اقل" از توابع بانه، یک
1) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 12/8/1361، ص10، رادیو بی‌بی‌سی، 11/8/1361.
2) سند شماره 350344 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و برنامة عملیات) به واحد طرح و برنامة ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 11/8/1361؛ و - روزنامة اطلاعات، 11/8/1361، ص15.
3) روزنامة جمهوری اسلامی، 12/8/1361، ص4.
4) همان.
5) همان.
6) همان.
7) همان.
8) مأخذ 29؛ و - روزنامة کیهان، 12/8/1361، ص15.
نفر از چته‌های گروه "خبات"(1)را دستگیر کردند و یک سلاح کمری و مقادیر زیادی فشنگ به دست آوردند.(2)
در محور سردشت - پیرانشهر، نیروهای تأمین "کال‌دره" (از لشکر64 ارومیه) به کمین ضدانقلاب برخورد کردند که 6 نفر از آنان مجروح و 3 نفر نیز مفقودشدند.(3)
همچنین در مسیر مراسم عزاداری و سینه‌زنی ایام محرم تعدادی از نیروهای سپاه در جادة روستای "باجوند" در محور سردشت - پیرانشهر، یک مین قوی تله‌گذاری‌شده منفجر شد که درنتیجه، 4 تن از عزاداران شهید و چند نفر نیز دچار موج‌گرفتگی شدند. به‌دنبال این حادثه، جاده بازدید و کنترل شد و تعدادی مین ضدتانک و ضدنفر، کشف و خنثی گردید.(4)
در روستای "تیزکریری" در محور صائین‌دژ - تکاب نیز یک دستگاه خودرو خاور شخصی به مین ضدتانک تعبیه‌شده در مسیر برخورد کرد که درنتیجة انفجار مین، خودرو واژگون و منهدم شد و رانندة آن به شهادت رسید و 2 سرنشین دیگر مجروح شدند(5)
همچنین در ادامة درگیریهای پراکندة نیروهای ضدانقلاب با نیروهای پایگاه خلیفه واقع در گردنة میدان در شمال سقز، یک پاسدار مجروح شد.(6)
امروز 4 نفر از اعضای حزب دمکرات در بانه و سنندج، با تحویل سلاحهایشان، خود را به سپاه معرفی و تقاضای امان‌نامه کردند(7)
طبق گزارشی، محمد فاله از مسئولان گروه کومه‌له که به عراق رفته بود، امروز همراه با تعدادی از افراد وابسته به این گروه، به مقر اَزپِژوِل این گروه (در حوالی بانه) مراجعت کرد. وی در بازگشت از عراق، 30 بار قاطر اسحله و مهمات را که از ارتش عراق تحویل گرفته، همراه خود آورده است.(8)
حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و عملیات)، شماره 216، تاریخ 18/8/1361.
1
ابراهیم سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، در هم‌اندیشی "وحدت نظر و وحدت عمل در کردستان" که امروز در شهر ارومیه آغاز به کار کرد، حوادث این منطقه را بخشی از تلاش ابرقدرت‌ها برای ایجاد وقفه در روند انقلاب اسلامی دانست و تشکیل قرارگاه حمزه در
1) طبق اخبار موجود، تعدادی از چته‌های خبات که به‌مدت یک ماه، آموزش چریکی و تخریب را در عراق فراگرفته‌اند، به‌منظور خرابکاری وارد ایران شده‌اند. (سند شماره 8077/2 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی، نشریة شماره 17، تاریخ20/8/1361، ص19.) قرارگاه حمزه نیز دربارة ارتباط رهبر گروه خبات با حکومت عراق اعلام کرد: شیخ جلال حسینی مسئول گروه خبات در بغداد، در تاریخ 13/8/1361 با صدام ملاقات کرده و از صدام خواسته است که اجازه دهد خانواده‌های وابستگان به وی در شهر سلیمانیه ساکن شوند که این اجازه به آنها داده شده و هم‌اکنون عده‌ای از خانواده‌های مسئولان گروه خبات که آشنایان نزدیک شیخ جلال حسینی نیز هستند، در شهر سلیمانیه زندگی می‌کنند و هر ماه از دولت عراق حقوق می‌گیرند. (سند شماره 35774 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، شماره 15، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع)؛ و - روزنامة اطلاعات، 25/9/1361، صص 2 و 3.)
2) سند شماره 144637 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، بولتن شماره 361، تاریخ 16/8/1361، ص3.
3) مأخذ 26، ص2.
4) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (ع)، (طرح و برنامة عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 205، تاریخ 11/8/1361، ص4.
5) سند شماره 350306 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات قرارگاه بعثت به فرماندهی قرارگاه بعثت، 15/8/1361، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 58098 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامة عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 641، تاریخ 13/8/1361؛ و - سند شماره 114273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی به فرماندهی کل، 10/8/1361، ص15.
6) مأخذ 39، بخش دوم؛ و - سند شماره 89206 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 16/8/1361، منطقة 5، ص8.
7) مأخذ 36.
8) مأخذ 27، گزارش منطقة 5، ص19؛ و - سند شماره 104710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره180، تاریخ 20/8/1361؛ ص1، و - سند شماره58164 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از قرارگاه
استان‌های کردستان و آذربایجان غربی را یک ضرورت برای حل ریشه‌ای مشکلات امنیتی، نظامی و غیرنظامی این استان‌ها قلمداد کرد. وی در بخشی از سخنان خود گفت:
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، زمانی که دنیا، به‌ویژه ابرقدرت‌های سلطه‌گر، انقلاب اسلامی را بری از همة مکاتب الحادی و دور از هر وابستگی دیدند، تصمیم گرفتند به هر ترتیبی مانع گسترش آن شوند و آن را از راه راست که همانا حکومت قرآن است، منحرف کنند. به همین دلیل، موضوعاتی مانند کردستان را به وجود آوردند، ولی این توطئه هم مانند سایر دسایس آنان، با ایثار و فداکاری امت مسلمان و مبارز ایران، نقش‌برآب شد.
فرمانده قرارگاه حمزه، عملکرد دولت موقت را در مواجهه با موضوع کردستان، غلط و خیانتکارانه خواند و دربارة نقش مردم و روحانیان اهل سنت کُرد در طرد ضدانقلاب و تشکیل قرارگاه حمزه، اظهار کرد: هرچند بعد از مطرح‌شدن این موضوعات در کردستان ازسوی ارگان‌های مختلف و به‌ویژه، روحانیان اهل تسنن، تلاش‌های چشمگیری به‌منظور کمک به مردم مستضعف انجام شد و عناصر ضدانقلاب از منطقه رانده شدند، هیچ‌کدام از این کوشش‌ها به حل ریشه‌ای مشکلات کردستان نینجامید، تا اینکه ضرورت تشکیل قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در وهلة اول به‌عنوان یک ستاد هماهنگ‌کنندة عملیات نظامی و در وهلة دوم به‌عنوان یک ارگان بررسی‌کنندة ریشه‌ای موضوعات کردستان احساس شد.(1)
1
شیخ عزالدین حسینی که به‌دلیل وضعیت جدید پیش‌آمده و ملاقات با سران جبهة گروه‌های مخالف نظام جمهوری اسلامی در خارج کشور، اخیراً به فرانسه رفته است، در مصاحبه‌ای با نشریة لوموند در پاریس گفت: جمهوری اسلامی به بزرگ‌ترین حملة خود درطول 4 سال گذشته علیه کردها دست زده است و از این حمله، 3 هدف دورکردن کردها از مرز عراق؛ منزوی‌ساختن نیروهای مقاومت و حمله به عراق ازطریق کردستان را دنبال می‌کند.
1) مأخذ 16، ص4.
وی با اعلام اینکه برای تماس با رهبران مخالف رژیم به پاریس آمده است، اعتراف کرد که نیروهای گروه‌های معارض، بسیاری از مناطق را از دست داده و به قسمت‌های کوهستانی عقب‌نشینی کرده‌اند.(1)
شیخ عزالدین حسینی همچنین در مصاحبه با نشریة الوطن العربی چاپ پاریس دربارة سفر خود به فرانسه و همچنین محتوای گفت‌وگوهایش با مسعود رجوی گفت: «من برای افشای رژیم، موقتاً به خارج آمده‌ام و روابط خود را با مجاهدین به‌علت اینکه مسلمان واقعی‌اند، محکم کرده، رجوی را تأیید می‌کنم. ما قراردادی بین خود امضا کرده‌ایم که درصورتی‌که رجوی، رئیسجمهور شود، خودمختاری کردها را عملی سازد.»<a href="#ref-/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F224.jpg "image title")
پیشنهاد فوق پس از رأی‌گیری رد شد و به تصویب نرسید.
ب) سؤال: آیا تعیین قلمرو جغرافیایی کردستان ایران و تعیین حدود صلاحیت دولت مرکزی ایران و ارگان‌های خودمختاری، در صلاحیت شورا است یا خیر؟
شورای ملی مقاومت با اکثریت حاضران به این سؤال نیز پاسخ منفی داد.
سران حزب دمکرات کردستان ایران و افرادی مانند شیخ عزالدین حسینی که از این تصمیم جا خورده بودند، نسبت به ماهیت، اهداف و عملکرد شورا دچار تردید شدند و حزب دمکرات با ارسال نامهای به سازمان مجاهدین خلق که عملاً شورا را اداره می‌کرد، به این تصمیم اعتراض و شورا را تهدید به خروج از آن کرد و درنهایت نیز از این شورا خارج شد.](footnote2-page224" id="/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F224.jpg "image title")
پیشنهاد فوق پس از رأی‌گیری رد شد و به تصویب نرسید.
ب) سؤال: آیا تعیین قلمرو جغرافیایی کردستان ایران و تعیین حدود صلاحیت دولت مرکزی ایران و ارگان‌های خودمختاری، در صلاحیت شورا است یا خیر؟
شورای ملی مقاومت با اکثریت حاضران به این سؤال نیز پاسخ منفی داد.
سران حزب دمکرات کردستان ایران و افرادی مانند شیخ عزالدین حسینی که از این تصمیم جا خورده بودند، نسبت به ماهیت، اهداف و عملکرد شورا دچار تردید شدند و حزب دمکرات با ارسال نامهای به سازمان مجاهدین خلق که عملاً شورا را اداره می‌کرد، به این تصمیم اعتراض و شورا را تهدید به خروج از آن کرد و درنهایت نیز از این شورا خارج شد.](footnote2-page224" style="display:inline-block">(2)
پیشنهاد فوق پس از رأی‌گیری رد شد و به تصویب نرسید.
ب) سؤال: آیا تعیین قلمرو جغرافیایی کردستان ایران و تعیین حدود صلاحیت دولت مرکزی ایران و ارگان‌های خودمختاری، در صلاحیت شورا است یا خیر؟
شورای ملی مقاومت با اکثریت حاضران به این سؤال نیز پاسخ منفی داد.
سران حزب دمکرات کردستان ایران و افرادی مانند شیخ عزالدین حسینی که از این تصمیم جا خورده بودند، نسبت به ماهیت، اهداف و عملکرد شورا دچار تردید شدند و حزب دمکرات با ارسال نامهای به سازمان مجاهدین خلق که عملاً شورا را اداره می‌کرد، به این تصمیم اعتراض و شورا را تهدید به خروج از آن کرد و درنهایت نیز از این شورا خارج شد.](footnote2-page224" style="color:#3b82f6;" id="ref-/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F224.jpg "image title")
پیشنهاد فوق پس از رأی‌گیری رد شد و به تصویب نرسید.
ب) سؤال: آیا تعیین قلمرو جغرافیایی کردستان ایران و تعیین حدود صلاحیت دولت مرکزی ایران و ارگان‌های خودمختاری، در صلاحیت شورا است یا خیر؟
شورای ملی مقاومت با اکثریت حاضران به این سؤال نیز پاسخ منفی داد.
سران حزب دمکرات کردستان ایران و افرادی مانند شیخ عزالدین حسینی که از این تصمیم جا خورده بودند، نسبت به ماهیت، اهداف و عملکرد شورا دچار تردید شدند و حزب دمکرات با ارسال نامهای به سازمان مجاهدین خلق که عملاً شورا را اداره می‌کرد، به این تصمیم اعتراض و شورا را تهدید به خروج از آن کرد و درنهایت نیز از این شورا خارج شد.](footnote2-page224"> 2) یکی از موضوعاتی که در ابتدای کار شورای ملی مقاومت ایران که نام آن "کپی‌برداری از نهضت مقاومت فرانسه در دوران اشغال این کشور به‌دست نازی‌های آلمان" است، مطرح شد، بحث خودمختاری کردستان ایران بود. به‌رغم اختلاف‌نظرهای بی‌شمار اعضای این شورا با یکدیگر، این موضوع نیز اختلاف میان شورا و طرف‌داران خودمختاری کردستان را به اوج خود رساند و درنهایت، به‌خاطر مخالفت این شورا با خودمختاری کُردها، موجب خروج حزب دمکرات کردستان از این شورا شد. این شورا در نشست 25 و 26 فروردین 1362، موضوع خودمختاری کردستان را به بحث و رأی‌گیری گذاشت و موارد زیر را به تصویب رساند:
دربارة طرح "متدولوژی تعیین محتوای خودمختاری کردستان"، ارائه‌شده ازسوی حزب دمکرات کردستان ایران به شورای ملی مقاومت، پس از بحث و بررسی مفصل، یک پیشنهاد و یک سؤال به شرح زیر به رأی گذاشته شد:
الف) پیشنهاد: طرح پیشنهادی حزب دمکرات کردستان ایران و پیشنهادات دیگر مربوط به خودمختاری، در کمیسیون بررسی شود تا طرحی برای تصویب به شورای ملی مقاومت ارائه شود.
![F224
(3)نشریة رویدادها و تحلیل نیز به نقل از
1) سند شماره 213939 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبرها و نظرها (اطلاعاتی، سیاسی، خارجی)، دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، شماره 4، تاریخ 23/8/1361، ص2.
<a href="#/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F224.jpg "image title")
3) سند شماره 150189 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا (ادارة دوم - حفاظت اطلاعات) به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 13/8/1361.
رادیو امریکا دربارة سفر وی به پاریس نوشت: «عزالدین حسینی که به‌منظور بحث دربارة خودمختاری کُردها و روشن‌کردن مواضع رجوی و بنی‌صدر دراین‌باره وارد پاریس شده است، به تمامی مخالفان جمهوری اسلامی توصیه کرد، باهم متحد شوند.»(1)
1
نشریة رویدادها و تحلیل نوشت: حزب دمکرات کردستان ایران با انتشار بیانیه‌ای، اقدامات نظامی ایران به‌منظور آزادسازی مناطق اشغال‌شده به‌دست رژیم عراق را محکوم کرد و از آنچه، آن را عفو عمومی کردستان عراق خواند، استقبال کرد. در بخشی از این بیانیه آمده است: «حزب دمکرات کردستان ایران، تجاوز ایران به کشور عراق را ... شدیداً محکوم می‌کند. حزب ما، این تجاوز را کمک مستقیم به اسرائیل به‌منظور تضعیف صفوف کشورهای عربی و به‌ویژه مردم قهرمان فلسطین و جزئی از نقشة امپریالیسم امریکا در خاورمیانه می‌داند.»
در قسمت دیگری از بیانیه اضافه شده است: «حزب دمکرات کردستان ایران، اقدامات صلح‌جویانة دولت عراق را ... تأیید می‌کند. همچنین از آزادی عموم زندانیان سیاسی در عراق و اعلان عفو عمومی درمورد مبارزان کردی که علیه دولت اسلحه برداشته‌اند، استقبال می‌کند و این اقدامات را عامل مؤثری درجهت تقویت جبهة داخلی دربرابر تجاوز رژیم ایران می‌داند.»(2)صدام نیز در یک اقدام متقابل، در یک مصاحبة تلویزیونی اعلام کرد، چنانچه حزب دمکرات ایران تقاضای اسلحه و مهمات یا آذوقه از کشور عراق کند، نیازمندی‌های آنان را برآورده خواهد کرد.(3)
2
در درگیری میان نیروهای امنیتی ایران با گروه‌های ضدانقلاب، خسارت‌های سنگینی به نیروهای ضدانقلاب وارد شد.
امروز یک ساختمان در خیابان بهار تهران که خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، شناسایی شد و به محاصرة نیروهای سپاه و دادستانی انقلاب درآمد، اما قبل از ورود نیروهای امنیتی به داخل خانه، یکی از اعضای سازمان با خوردن قرص سیانور اقدام به خودکشی کرد و 4 عضو دیگر دستگیر شدند.(4)در خیابان سلسبیل تهران نیز یکی از عناصر سازمان که شناسایی شده بود، در درگیری با نیروهای امنیتی کشته شد.(5)
در خیابان گرگان شهر تهران هم 2 نفر از عناصر مسلح سازمان در محل قرار، شناسایی و دستگیر شدند و یک نفر دیگر از اعضا نیز در خانة تیمی به دام افتاد.(6)
در خیابان خوش تهران، یکی از اعضای سازمان با لباس مبدل نیروهای کمیته، به منزل یکی از افسران ارتش وارد شد و با سرقت یک تفنگ و مجروح‌کردن فرزند خانواده، از محل گریخت. وی با تعقیب نیروهای کمیته، در چهارراه خوش، محاصره و دستگیر شد. از نامبرده
1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، رویدادها و تحلیل، نشریة شماره 46، تاریخ 11/8/1361، ص32، به نقل از رادیو امریکا.
2) همان، ص15.
3) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامة سیاسی و اطلاعاتی، نشریة شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص44.
4) همان، صص 3 و 4؛ و - مأخذ 39، بخش آخر، ص23.
5) مأخذ 42، بخش دوم، ص3.
6) مأخذ 48، 20/8/1361، ص8.
یک عدد نارنجک جنگی به دست آمد.(1)
امروز همچنین مخفیگاه یک نفر از افراد اصلی و عملیاتی سازمان در شاهین شهر استان اصفهان که مسئول به شهادت‌رساندن 3 تن از نیروهای سپاه بود و از زندان گریخته بود، شناسایی شد و به محاصرة نیروهای امنیتی درآمد. با آغاز محاصره، وی به‌سوی نیروهای امنیتی تیراندازی کرد و پس از چند دقیقه، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.(2)
در اصفهان و با تلاش نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15 تن از عناصر فعال سازمان دستگیر شدند در میان آنان، یکی از اعضای سازمان که از زندانی در جنوب کشور فرار کرده بود، به چشم می‌خورد.(3)
در قائم‌شهر نیز درپی اجرای طرح مالک و مستأجر، یک خانة تیمی شناسایی شد و یکی از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که قبلاً در شهرهای ساری و بابل فعالیت داشت، دستگیر شد. در این خانه تعدادی اسناد درون‌سازمانی و وسایل تکثیر به دست آمد.(4)
در شهر گچساران در استان خوزستان، 4 نفر از عناصر سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخة اقلیت دستگیر شدند.(5)
در خیابان ابوسعید تهران نیز یکی از اعضای سازمان پیکار شناسایی و دستگیر شد.(6)
1
یک نشریة داخلی سپاه، از تلاش‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای جلب حمایت بین‌المللی خبر داد. این نشریه نوشت: به‌دنبال ملاقات‌های پیدرپی که از مدت‌ها قبل، بین سازمان با برخی نمایندگان حزب سوسیالیست ایتالیا انجام شده است، این حزب با انتشار بیانیه‌ای، حمایت خود را از شورای ملی مقاومت(7)در فرانسه اعلام و جمهوری اسلامی ایران را به‌عنوان یک رژیم ناقض حقوق‌بشر و جنگ‌طلب محکوم کرد. در قسمتی از این بیانیه آمده است:«حزب سوسیالیست، مراتب همبستگی و علاقة خود را به شورای ملی مقاومت ایران که مهم‌ترین ارگان دمکرات مخالف رژیم تهران است، اعلام می‌دارد.»
یادآوری می‌شود، این حزب که از احزاب سوسیالیستی اروپایی است، باتوجهبه قدرت سیاسی‌اش بسیاری از کرسی‌های نمایندگان ایتالیا را در این دوره به خود اختصاص داده است.(8)
1) مأخذ 42، بخش دوم، ص3.
2) مأخذ 36، ص4.
3) سند شماره 058124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه2 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 16/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 103893 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 178، تاریخ 18/8/1361، ص1؛ و - مأخذ 27، گزارش منطقة 2، ص5.
4) مأخذ 40، بخش آخر، گزارش منطقة 3، ص5؛ و - مأخذ 39، بخش آخر، ص5.
5) سند شماره 58055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقة 9، (اطلاعات) به سپاه پاسداران مرکز (اطلاعات)، تاریخ 11/8/1361؛ و - سند شماره 103888 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 176، 15/8/1361، ص2.
6) مأخذ 40، بخش آخر، گزارش منطقة 10، ص16.
7) شورای ملی مقاومت نام اتحادیه‌ای از مخالفان ایران است که پس از فرار بنی‌صدر و رجوی از ایران، شکل گرفت و فعالیت خود را در پاریس آغاز کرد. اکثر اعضای این شورا، نمایندگان گروه‌ها و جریان‌های مارکسیستی‌اند. این شورا بدون درنظرداشتن آرای اعضای خود، بنی‌صدر را رئیسجمهور و رجوی را نخست‌وزیر جمهوری دمکراتیک ایران می‌دانست.
8) مأخذ 46، ص35.
1
عملیات محرم و آزادسازی ارتفاعات مرزی متعلق به ایران که از ابتدای جنگ در تصرف ارتش عراق بود، در اکثر رسانه‌های منطقه و جهان انعکاس یافت. البته این خبرگزاری‌ها، عمدتاً اخبار مربوط را به نقل از منابع نظامی و رادیوهای ایران و عراق نقل کردند و گزارش خبرگزاری‌های غربی نیز لحن جانب‌دارانه از مواضع عراق داشت، ازجمله خبرگزاری یونایتدپرس از لندن گزارش داد: آخرین تهاجم ایران به داخل خاک عراق، نیروهای صدام حسین را به‌سمت یک موضع دفاعی‌تر سوق داد و این امر بی‌آنکه از عدم آمادگی نظامی عراق حکایت کند، بیان‌کنندة یک نیاز سیاسی است. این تهاجم، سومین حملة مهم ایران به عراق از ژوئیه محسوب می‌شود که صدام حسین در واکنش به آن به نیروهایش دستور داد قسمت عمدة زمینهای اشغال‌شدة ایران درطول جنگ را تخلیه کنند و به مرزهای بین‌المللی بازگردند.(1)
خبرگزاری رویتر از بیروت نیز با انعکاس بخشی از اخبار مربوط به اطلاعیه‌های نظامی ایران و عراق، آورده است:
عراق این موضوع را که ایرانی‌ها سرگرم جنگ در داخل خاک آن کشور می‌باشند، تکذیب کرد. لطیف نصیف جاسم وزیر اطلاعات عراق، در بغداد گفت: تهران همواره ادعاهای زیادی به‌دنبال هریک از کوشش‌های ناموفق خود برای عبور از مرز داشته است. دیپلمات‌های عرب گفتند هرچند عراق اعلام کرده بود نیروهایش را تا مرز بین‌المللی عقب برده است، هنوز برخی از زمینهای مورد اختلاف مرزی را که قبلاً در دست ایرانی‌ها بوده است، در تصرف خود دارد.(2)
2
انتشار یک مصاحبه و چاپ یک مقالة تحلیلی از جنگ ایران و عراق، بیان‌کنندة حساسیت رسانه‌های عمومی بین‌المللی دربارة آیندة جنگ است، به‌ویژه آنکه یکی از متخصصان مطالعات راهبردی مدعی شده است که ایران، زمانی تن به مصالحه خواهد داد که شرایط و اوضاع داخلی‌اش ایجاب کند. فرد هالیدی معتقد است، سرانجام آنها (رهبران ایران) با راه‌حلی موافقت خواهند کرد که چندان هم به نفعشان نخواهد بود.
فرد هالیدی که از تحلیل‌گران سیاسی و نظامی است و جزئیات جنگ عراق و ایران را به‌طور منظم پیگیری می‌کند، در مصاحبه با بی‌بی‌سی و در پاسخ به این سؤال که «آیا هدف ایران از حملة شب گذشته، برای عقب‌راندن خطوط دفاعی نیروهای عراقی بوده است و یا اینکه به‌منظور تحت فشار سیاسی قراردادن رهبران عراق صورت گرفته است؟» گفت:
«رهبران ایران، خواستار پیروزی‌اند و به نظر برخی از آنان، احتمالاً دستیابی به چنین
موفقیتی امکان‌پذیر است، اما به نظر من، اغلب آنان قبول کرده‌اند که رژیم صدام حسین سقوط نخواهد کرد و ارتش عراق نیز متلاشی نخواهد شد و درنتیجه رهبران ایران اکنون دو هدف محدودتر پیش رو دارند: اول تقویت هرچه بیشتر موضع ایران برای شرکت در مذاکرات است [که] تحقق این هدف مستلزم تضعیف بیشتر عراق [و] احتمالاً ازطریق استقرار توپخانههای ایران در شعاع شهرها و چاه‌های نفت عراق است؛ دوم آنکه رهبران ایران باید به مردم ایران اطمینان خاطر بدهند که ادامة نبرد هنوز هم ضروری است، زیرا هنگامی که نیروهای ایران وارد خاک عراق شوند، همان‌طورکه در ماه ژوئیة گذشته اتفاق افتاد، پشتیبانی مردم ایران از اقدام دولت یعنی ادامة جنگ علیه عراق، قطعاً کاهش خواهد یافت.»
هالیدی دربارة احتمال موفقیت گروه‌های میانجی برای برقراری صلح میان ایران و عراق که پیشنهادها‌یشان ازسوی رهبران ایران رد شده است، اظهارکرد: «رویة ایران درمورد انجام مذاکره برای پایان جنگ، درحال‌حاضر تقریباً مشابه سیاست دولت ایران در قبال گروگان‌های امریکایی است. به‌عبارت‌دیگر، رهبران ایران حاضر به مذاکره‌اند، هرچند که در مذاکراتشان انعطاف‌پذیر به نظر نیایند، [ولی] هنگامی که شرایط و اوضاع داخلی کشور ایجاب کند، آنها حاضر به مصالحه خواهند شد و اگر ماجرای گروگان‌های سفارت امریکا را معیار قرار دهیم باتوجهبه تجارب قبلی باید گفت که سرانجام آنها با راه‌حلی موافقت خواهند کرد که چندان هم به نفعشان نخواهد بود. چه‌بسا شرایط سنگینی را که رهبران ایران اینگونه تعیین کردند، بالاخره خود، آن را نادیده بگیرند.»(1)
رادیو بی‌بی‌سی امروز همچنین مقالة روزنامة گاردین را دربارة جنگ ایران و عراق پخش کرد که پیش از انتشار خبر عملیات محرم به چاپ رسیده است. نویسندة این مقاله به نقل از کارشناسان امور نظامی لندن می‌نویسد: «ابتکار عمل در جبهه‌های جنگ، در دست ایران است و عامل تعیین‌کننده درحال‌حاضر، نزدیک‌شدن فصل باران‌های موسمی در منطقة جنوبی مرز بین دو کشور خواهد بود که دشت‌های لم‌یزرع اطراف شهر عراقی بصره را به باتلاق تبدیل خواهد کرد.» در ادامة این مقاله آمده است:
«[کارشناسان امور نظامی معتقدند] یک حمله در چند جبهه ازطرف ایران، می‌تواند قابلیت رزمی ارتش عراق را که دارای تعداد کمتری نیروست، کاهش دهد؛ به‌ویژه باتوجهبه این موضوع که احتمالاً بیشتر نیروهای عراقی در مواضع تدافعی مستقر شده‌اند که در عمل، قابلیت نقلوانتقال واحدها را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، عراق از برتری هوایی برخوردار است و علت عمدة آن، تحویل‌گرفتن جنگنده‌های تازه از شوروی و فرانسه است، [اما] ایران برای تهیة قطعات یدکی جنگنده‌های امریکایی نیروی هوایی خود با مشکل روبهروست و بیشتر واحدهای تحت خدمت این نیرو نیز در حوالی جزیرة خارک مستقر هستند.»(2)
1
حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در سخنان پیش از دستور جلسة امروز مجلس دربارة عملیات محرم و توفیقات حاصل از آن گفت:
«به لطف خداوند، دیشب رزمندگان قهرمان جمهوری اسلامی ایران، عملیات مفصل و وسیعی به نام "محرم" و با رمز "یا زینب" - دختر عظیم‌الشأن امیرالمؤمنین(ع) - در جبهة مرکزی انجام دادند که به‌طورکامل موفقیت‌آمیز بود و همة اهداف عملیات، تا اولین لحظات صبح امروز تأمین شده است.
[در این عملیات]، منطقة بسیار وسیعی از فکه تا دهلران به طول 50 کیلومتر و به عمق‌های مختلف از 10 تا 15 کیلومتر که ارتفاعات سوق‌الجیشی با معبرهای مهم نظامی و پایگاه‌های حساس مرزی [در آن واقع شده است] از دست دشمن بیرون آمد و اینجا یکی از دروغ‌های بسیار بزرگ صدام و حامیانش روشن شد که می‌گفتند از خاک ما بیرون رفته‌اند.(1)ما از خبرنگاران خارجی می‌خواهیم که بروند و ببینند درهمین عملیات کوتاه‌مدت، بیش از 500 کیلومتر از خاک ما، آن هم در نقطه‌های حساس مرزی، از دست دشمن گرفته شده که [این] نشان دروغ‌گویی صدام و همة بوق‌های استعماری است که در خدمت صدام بوده‌اند و ازطرفی [نادرست‌بودن] حرف‌هایی که این روزها به نام صلح‌طلبی و ازطریق علم‌کردن حرکت‌های مرموزی به نام میانجیگری مطرح می‌کنند.
ما از دنیای مستضعفان، از کسانی که حاضرند با انصاف قضاوت کنند، می‌خواهیم
1) به‌رغم ادعاهای قبلی مقامات عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی نیروهایشان تا مرزهای بین‌المللی، امروز سخنگوی نظامی عراق در گزارش وضعیت جبهة عملیاتی محرم اعلام کرد که هنوز نیروهای عراقی"در عمق خاک ایران" در منطقة عین‌خوش در جبهة جنوب از منطقة عملیات جنگی می‌جنگند و حملات نیروهای ایران در این منطقه ادامه دارد. (روزنامة کیهان، 12/8/1361، ص2، خبرگزاری خلیج.)
ببینند ایران چگونه از حقش دفاع می‌کند. حرفهای ما روشن و بدون ابهام است، تهدیدهای توخالی که ما را جدی‌تر می‌کند، نشان داد که [این تهدیدها] بی‌اثر است. غوغای تبلیغاتی در روحیة رزمندگان ما کوچک‌ترین اثری ندارد، بلکه آنها را جدی‌تر می‌کند. دست از تهدیدها بردارند و تسلیم حق بشوند.
با یک حملة سریع و کوتاه، وقتی که اینگونه فتحی به دست می‌آید و جادة عظیم تدارکاتی در پشت مرزهای ما امروز در تیررس مستقیم نیروهای ما که در ارتفاعات مرزی خودمان مستقر هستند، قرار گرفته، باتوجهبه شرایط جاری ما بازهم به دنیا اعلام می‌کنیم، جمهوری اسلامی ماجراجو نیست. صلح را بیش از هر کشوری می‌خواهد، اما حاضر نیست که از حقوقش صرف‌نظر بکند. همان‌طورکه اول گفتیم، صدام را متجاوز و یاغی می‌دانیم. برای ما صلح با صدام معنی ندارد. تا صدام هست، کلمة صلح را به کار نبرید. اگر حقوق ما را بپردازند، آنچه که مطرح است متارکة جنگ است و آن هم درصورتی است که در شرایطی باشیم که تمام حقوق مستضعفین منطقه و مخصوصاً ملت عراق تأمین شده باشد.»(1)آقای هاشمی افزود: «روی‌هم‌رفته، ما از عملیاتی که دیشب اجرا شد، بسیار خوشحالیم و از رزمندگان ممنونیم و ملت عظیم‌الشأن و رهبر ما و نمایندگان مردم، برای این رزمندگان قهرمان دعا می‌کنند و اینها همیشه در این مدت، پشتوانة جمهوری اسلامی و مایة نشاط و دلگرمی مسئولان و مردم بوده‌اند.»(2)
1
رؤسا و دبیران شوراهای برنامه‌ریزی وزارتخانه‌ها و استان‌های کشور، به همراه دکتر بانکی وزیر مشاور و سرپرست سازمان برنامه و بودجه، عصر امروز با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، دیدار کردند. در این دیدار، رئیس مجلس با ضرورت برنامه‌ریزی در امور کشور گفت:
«ما داعیه داریم که می‌خواهیم در ایران الگو بسازیم تا در منطقه و دنیا برای مستضعفین راه جدیدی را باز کرده باشیم و براین‌اساس، بر روی کار برنامه‌ریزان بسیار حساب باز می‌کنیم، چون نیروهای مخلص دنیا تا یک مرحله‌ای با شعار و حماسه، جذب انقلاب می‌شوند، اما بعد از گذشت چند سال، دنیا محصول کار ما را در نظر می‌گیرد و ما در مراحل بعدی باید حساب پس بدهیم. [...] ما امروز اگر به مردم می‌گوییم که محرومیت را به‌خاطر انقلاب تحمل کنید، این فقط در سطح موقت و محدود و در این حد که ما در دوران تخریب و انتقال رژیم گذشته و پایه‌ریزی جامعة آینده هستیم، قابل‌قبول است. این حرف منطقی را مردم می‌فهمند، ولی کسی که نتوانسته است آینده‌ای بهتر از گذشته بسازد، حق نیست مردم را گول بزند. ما در ده سال آینده نمی‌توانیم به مردم بگوییم که سدها مهار نشده و آبها هدر می‌رود و آب نداریم. ما می‌دانیم که هرچه‌قدر هم جمعیت ما رشد کند، خاک ایران ظرفیت تحمل جمعیتی بیش از دو
برابر جمعیت موجود، آن هم با برخورداری از رفاه و آسودگی بسیار را هم دارد.»
هاشمی رفسنجانی افزود: «ما در ایران انسان‌های خوش‌فکر، زحمتکش و نجیبی داریم. عده‌ای ممکن است در ابتدا با انقلاب تفاهم نداشته باشند، اما وقتی دیدند راه درستی طی می‌شود و قانع شدند که کسانی که حکومت می‌کنند قصد تحمیل چیزی را بر مردم ندارند، تغییر موضع داده و خدمت خواهند کرد.» وی سپس خطاب به برنامه‌ریزان کشور گفت:
«شما همة ابزار برنامه‌ریزی را دارید. مردم در آماردادن با شما همکاری کردند و مجلس، آمادة رسیدگی است و دولت نیز با شما هماهنگ است و ما مطمئن هستیم در مرحلة اجرا، مردم با ما همکاری می‌کنند. در این کشور حتی پولدارها‌یشان طبع سرمایه‌داران غربی را ندارند و اسلام، آنها را وادار می‌کند که مقدار زیادی از سرمایة خود را برای جامعه خرج کنند و همان‌ها نیز می‌توانند در خدمت برنامة شما قرار گیرند. اینها به ما نوید می‌دهد که اگر برنامة درستی به جامعه عرضه شود، می‌توان امیدوار بود که 5 تا 10 سال آینده، ثمرات تلاشمان را ببینیم.»
آقای هاشمی در پایان باتوجهبه پیروزی عملیات محرم اظهار کرد: «امروز رزمندگان سلحشور، ما را خوشحال کردند. بچه‌های ما درکوه‌ها و زیر باران و آن شرایط سخت جنگ، جان می‌دهند که ما و شما در داخل کار کنیم و این مملکت را بسازیم. ما باید قدردانی کنیم و فرصت را مغتنم بشماریم و کار کنیم.»(1)
1
نمایندة مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و نمایندة امام در امور حج و سرپرست زائران ایرانی، پس از یک دوره بازدید و حضور در جبهه‌های جنگ، گفتوگویی اختصاصی با روزنامة کیهان انجام داد. حجت‌الاسلام موسوی خوئینی‌ها در این گفتوگو دربارة وضعیت نیروهای خودی در جبهه‌ها گفت: نکتة بسیار مهم در جبهه‌ها، تلفیق و ادغام نیروهای سپاه و ارتش و بسیج بود که در فتح خرمشهر هم وجود داشت، اما به این اندازه نبود؛ یعنی از قرارگاه تا خط مقدم جبهه، درهمة مراحل، سپاه و ارتش باهم عمل می‌کردند؛ در طراحی نقشه‌های جنگ و اجرا باهم بودند و این از نعمت‌های الهی است و برادران ارتش و سپاه اهمیت آن را درک و از تجربیات یکدیگر استفاده کردند و خود برادران هم یکی از علل موفقیت‌های اخیرشان در جبهة مندلی را همین هماهنگی و اشتراک در کار می‌دانستند.
نمایندة امام دربارة مباحث صلح اظهار کرد: ازنظر دیپلماسی در دنیا باید این واقعیت را بگوییم که ما از ابتدا دنبال جنگ نبودیم و جنگ را هم شروع نکردیم و باوجود آنکه بسیاری از همسایگان، بعد از پیروزی انقلاب رفتار دوستانه‌ای با ما نداشتند، جمهوری اسلامی ایران بنا ندارد که در امور داخلی آنها دخالت کند، ولی این جنگ را آنها شروع کردند. ما همیشه زندگی درحالت صلح را ترجیح می‌دهیم، اما اگر کسی بخواهد به ایران و انقلاب تجاوز کند، مجازاتش همان است که صدام دیده است.
1) مأخذ 35، بخش دوم، ص14.
وی همچنین دربارة اعلام پذیرش صلح ازسوی عراق گفت: صدام برای اینکه در افکار عمومی، جنگ‌طلب و متجاوز معرفی نشود، بلکه فردی معرفی گردد که مورد حمله واقع شده است، می‌گوید که ما طرف‌دار صلح هستیم. از طرف دیگر، حکومت عراق چون اساساً خود را در مخاطره می‌بیند، طرف‌دار صلح شده است. صدام اگر قدرت نظامی اول جنگ را داشت، هرگز از صلح صحبت نمی‌کرد، ولی ادعای صلح در شرایطی است که صلح به نفع متجاوز تمام خواهد شد، درحالیکه ارتش عراق هنوز هم در بعضی نقاط در خاک ایران حضور دارد. بنابراین، صلح معنایی ندارد.
امروز صدام، هم فریاد "قادسیه" سر داده است و هم اعلام صلح‌طلبی می‌کند. شرایط ما حداقل چیزی است که ما می‌خواهیم. اگر این شرایط پذیرفته شود، ما دیگر جنگ نداریم. اصلاً جنگ صدام تمام می‌شود، اما اگر متجاوز در خاک ما باشد خسارت نپردازد، تنبیه هم نشود، موضوع جنگ وجود دارد. این چیزی نیست که ما بگوییم، اگر مسئولان هم بگویند ما متجاوز را بخشیدیم، مردم به مسئولان اجازه نمی‌دهند چنین تصمیمی بگیرند. چون تصمیم‌گیری با مردم است و این هم شرایط بسیار منطقی است و حداقل چیزی است که یک مظلوم می‌خواهد انجام شود(1)
1
ایران از پذیرفتن سفیر جدید فرانسه در ایران خودداری کرد. درپی اعلام این تصمیم، صبح امروز وزارت امور خارجه با احضار کاردار فرانسه در تهران، دلایل نپذیرفتن سفیر جدید فرانسه را به اطلاع وی رساند. وزارت خارجة جمهوری اسلامی، دلیل این تصمیم را حمایت دولت فرانسه از تروریست‌ها، به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و پناه‌دادن به سران سازمان اعلام کرد. وزارت خارجه تأکید کرد: تا زمانی که این روحیة خصمانه ازطرف دولت فرانسه دربارة ملت مسلمان ایران ادامه داشته باشد و خاک آن کشور لانه‌ای برای تروریست‌های منافق که بزرگ‌ترین جنایات را در ایران مرتکب شده و پاک‌ترین افراد ملت را به شهادت رسانده‌اند، باشد، روابط سیاسی دو کشور ارتقا نخواهد یافت.(2)
اقدام ایران در نپذیرفتن سفیر فرانسه، بازتاب وسیع و گسترده‌ای در رسانه‌های جمعی کشورهای غربی داشت؛ ازجمله رادیو بی‌بی‌سی دراین‌باره گزارش داد: دولت ایران اعلام کرده است که سفیر جدید فرانسه را نمی‌پذیرد و خبرگزاری ایران اعلام کرده است که این تصمیم به‌دلیل حمایت فرانسه از تروریست‌های ضدانقلاب در ایران، اتخاذ شده است. خبرنگاران اظهار می‌کنند که این، نشانه‌ای از حضور بنی‌صدر رئیسجمهور اسبق ایران و مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق در پاریس است.(3)
این رادیو در تحلیل دیگری به نقل از سخنگوی وزارت خارجة فرانسه اعلام کرد: فرانسه برای روابط خود با ایران، اهمیت بسیاری قائل است و درواقع، روابط دو کشور به‌طورکلی قطع نشده و درحال‌حاضر، کاردار سفارت فرانسه در تهران مسئول انجام امور سفارتخانه است.(4)
روزنامة لوموند چاپ فرانسه نیز در واکنش به این تصمیم دولت ایران در مقاله‌ای با عنوان "تهران عدم پذیرش سفیر جدید فرانسه را در حمایتی که پاریس از ضد(انقلابیون) می‌کند، توجیه می‌کند"، نوشت: تهران امروز با ارسال یادداشتی به فرانسه، نپذیرفتن سفیر جدید، آقای "ژوزف پائولی" را که خبر آن در روزنامة رسمی مورخ 31 اکتبر انتشار یافته بود، اعلام کرد. این روزنامه سپس با یادآوری قسمتی از اطلاعیة ایران آورده است: سفیر سابق فرانسه پس از تظاهرات ضد‌فرانسوی در تهران که اعتراضی به فعالیت‌های پناهندگان ایران در فرانسه (بنی‌صدر و رجوی) بود، در تاریخ اوت 1981 (مرداد - شهریور 1360) به فرانسه فراخوانده شد. سوءقصدی که اخیراً به کشته‌شدن آیت‌الله اشرفی اصفهانی انجامید، سبب شد تا مجدداً حمله‌هایی علیه فرانسه آغاز شود و اقداماتی معترضانه ضد‌دولت فرانسه انجام گیرد.(1)
خبرگزاری فرانسه از پاریس هم این اقدام را گام دیگری در روند تیرگی روابط دو کشور خواند و با اشاره به روابط خوب ایران با فرانسه در ماه‌های قبل از انقلاب، به‌ویژه زمان حضور امام در "نوفل لوشاتو"، سیر وخیم‌شدن روابط ایران و فرانسه را به سه مرحله تقسیم کرد:
خبرگزاری فرانسه با اشاره به سخنان سخنگوی وزارت امور خارجة فرانسه به توافق قبلی تهران دربارة اعزام "پائولی" به‌عنوان سفیر، اعلام کرد: به عقیدة ناظران، به نظر می‌رسد دولت ایران در آخرین لحظات، تصمیم به نپذیرفتن سفیر جدید فرانسه گرفته است(2)
1
باوجود مواضع مسئولان ایران دربارة صلح و نپذیرفتن پیشنهادهای تکراری هیئت‌های اعزامی به ایران ازجمله هیئت صلح کنفرانس اسلامی و...، تبلیغات سیاسی دراین‌زمینه همچنان ادامه دارد.
ملک فهد پادشاه عربستان، در مصاحبه‌ای با رادیو ریاض، به مقایسة برخورد ایران و عراق با مقولة جنگ و صلح پرداخت و اظهار کرد: وقتی از عراق سخن می‌گویم، درواقع می‌دانم که این کشور خواستار صلح است و می‌خواهد به جنگ پایان دهد، اما ایران با این امر مخالفت می‌کند. من تکرار می‌کنم شاید ایران درک کند که صلح بهتر از جنگ است(3)
رادیو عراق نیز با ارائة تحلیلی، ضمن عربی‌خواندن جنگ، از رهبران کشورهای عربی خواست تا تصمیمات کنفرانس فاس (مراکش) را دربارة جنگ عراق و ایران، اجرا کنند. این رادیو اضافه
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره230، تاریخ 14/8/1361، ص8، پاریس - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 13/8/1361.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 229، تاریخ 13/8/1361، صص 18 و 19، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 12/8/1361.
3) مأخذ 61، صص 17 و 18، رادیو ریاض، 11/8/1361.
کرد: درحقیقت، این جنگ عراق و ایران نیست، بلکه جنگ عرب و فارس است. این جنگ نه‌تنها عراق را تهدید می‌کند، بلکه منطقة خلیج‌فارس و جزیرةالعرب را به خطر انداخته است و هدف ایران از به‌راه‌انداختن جنگ! خنثی‌کردن نقش عراق در جنگ قومی با صهیونیست بوده است.(1)
رادیو فرانسه با اعلام خبر تهیة دستور مذاکرات برگزاری نشست وزیران خارجة کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس در دهم آذرماه گفت: ناظران سیاسی اظهار کردند که حملة اخیر ایران به نیروهای عراقی نیز در مذاکرات وزیران شورای همکاری خلیج (فارس) بررسی شده است(2)
از سوی دیگر، مواضع ایران در نشریات سوریه نیز بازتاب داشت و روزنامة البعث در شمارة امروز خود با درج مطلبی تحت عنوان "ایران ممکن نیست در جنگ تحمیلی از شرایط خود چشم بپوشد"، نوشت: هیئت صلح کنفرانس اسلامی برای پایان دادن به جنگ، پیشنهاد جدیدی نداشته، بلکه سبب تشویق بیشتر صدام در ادامة جنگ و تجاوزش علیه جمهوری اسلامی ایران و همچنین خودداری حکومت بغداد از رعایت حقوق مشروع ایران شده است.(3)
1
روزنامة اطلاعات در سرمقالة امروز خود با عنوان "در حاشیة پیام رئیسجمهور به آقای سکوتوره"، به دلایل مخالفت ایران با پیشنهاد اخیر هیئت صلح سازمان کنفرانس اسلامی پرداخت. تلاش نظام بین‌الملل، به‌ویژه امریکا، برای گشودن جبهة سیاسی جدید؛ تکرار پیشنهادهای غیر‌قابل‌قبول برای ایران؛ تمایل شدید برای تقویت جنبه‌های سیاسی - نظامی حکومت عراق و ناکام‌گذاشتن هرگونه تلاش برای تضعیف وجهة سیاسی ایران در افکار عمومی جهانی، از دلایلی است که در این مقاله به آنها اشاره شده است قسمت‌هایی از این مطلب بدین شرح است: «نامة آقای رئیسجمهور به احمد سکوتوره رئیسجمهور گینه و رئیس هیئت صلح کنفرانس اسلامی، بالاخره "گره کور" هیئت‌های صلح را باز کرده و دعوت آنان را رد نمود [...] واقعیت امر هیئت‌های صلح این است [که] امریکا و صدام تلاش می‌کنند در صحنة سیاسی، جمهوری اسلامی ایران را "جنگ‌طلب" معرفی کرده و لذا افکار جهانی را برای هرگونه تعرض سیاسی و نظامی علیه ایران آماده نمایند و درعین‌حال، با حجم سنگین تبلیغات جهانی، مردم مظلوم و ستم‌دیدة دنیا را نسبت به ایران بدبین کنند.
امریکا دقیقاً از زمانی این جبهه را علیه ایران باز کرد که دید صدام در جنگ و در جبهة نظامی، کاری از پیش نبرد و نتوانست شعله‌های فروزان این انقلاب را با تحمیل جنگ، خاموش گرداند. امریکا که از عدم پیروزی صدام و بلکه شکست این رژیم، منافع خود را بیشازپیش در مخاطره می‌دید، با بازکردن جبهه‌ای جدید، تلاش کرد به هرنوع کمک‌های نظامی و اقتصادی به صدام ازجانب رژیم‌های مرتجع عرب و دیگر قدرت‌های جهانی مشروعیت بخشد و لذا از اینجا بود که کبوتران صلح بر فراز بغداد و تهران به پرواز درآمدند، ولی از آنجا که هدف آنها مشخص و از قبل تعیین‌شده بود و می‌دانستند باید حامل چه طرحی
باشند و چه بگویند که صدام و منافع امریکا را حفظ کند، هر دفعه دست از پا درازتر از دفعة پیش، به نزد ارباب رفته، گزارش کار خود را تقدیم کردند.
به تصریح آقای آیت‌الله خامنه‌ای، [در] هیچ‌کدام از طرح‌های ارائه‌شده نه‌تنها نکتة جدیدی که در آن "از حقوق حقه و مسلم ملت انقلابی ایران" سخنی به میان آمده باشد، ملاحظه نگردید، بلکه این هیئت‌ها با آمدوشدهای مرتب و پیدرپی خود و اعلان اینکه در این سفر طرح جدیدی ارائه گردیده، افکار عمومی جهان را به این سمت کشاندند که چرا جمهوری اسلامی ایران از پیشنهادهای هیئت‌های صلح استقبال نمی‌کند و چرا به جنگ ادامه می‌دهد. درحالیکه باز به تصریح رئیسجمهور که یقیناً ساعت‌ها با این هیئت‌ها به بحث و گفتوگو پرداخته، خود جناب سکوتوره و دیگر اعضای این هیئت و دیگر هیئت‌ها، در صحت این نکته شک نکرده‌اند که رژیم بغداد، آغازگر جنگ و مسئول حمله به مرزهای جمهوری اسلامی ایران بوده است.»(1)
1
رونالد ریگان رئیس‌جمهوری امریکا، در آستانة سالگرد تسخیر لانة جاسوسی امریکا در تهران، حالت فوق‌العاده در روابط با ایران را که پس از ماجرای گروگان‌گیری آغاز شده بود، به مدت یک سال دیگر تمدید کرد. این حالت، به‌ویژه شامل روابط مالی ایران با امریکا می‌شود. رادیو کلن با اعلام این خبر افزود: رئیسجمهور امریکا در گزارشی به کنگرة این کشور یادآور شده که دادگاه رسیدگی به دعاوی امریکا و ایران بعد از 444 روز اشغال سفارت امریکا در تهران، دستور پرداخت 6/7 میلیون دلار به شاکیان امریکایی را صادر کرده است. ریگان میافزاید، این دادگاه دربارة چند هزار ادعای دیگر، هنوز باید نظر خود را اعلام کند(2)
2
با گسترش روابط امریکا با عراق و سرازیرشدن تسلیحات غربی به این کشور، به‌رغم نبود روابط دیپلماتیک بین دو کشور، سعدون حمادی وزیر امور خارجة عراق، در مصاحبه‌ای با مجلة الوطن‌العربی چاپ پاریس، به بهبود روابط این کشور با امریکا اشاره و از نزدیک‌شدن
این کشور به غرب و توسعة آن استقبال کرد. به‌نوشتة شمارة امروز روزنامة کیهان، وی در پاسخ به این سؤال که «بین صدام حسین و ریگان و مابین شما [حمادی] و هیگ پیام هایی به مناسبت اعیاد ردوبدل شده است، این مسئله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟» گفت:
«روابط بین دو کشور بهتر شده است و این اولین باری نیست که ما تلگراف‌های تبریک برای یکدیگر می‌فرستیم. باید بگویم که من سابقاً با سایروس ونس [وزیر خارجة دولت کارتر] ملاقات کردم و در پاریس نیز با کیسینجر [وزیر خارجة اسبق امریکا] و هیگ، نشست‌هایی داشته‌ام و اغلب اوقات با شولتز وزیر امور خارجة امریکا ملاقات دارم. تعداد زیادی هیئت‌های امریکایی به بغداد آمدند و ما از آنها استقبال کردیم و تلگراف‌های تبریک بین مسئولان امریکا و عراق در فعالیت‌ها همچنان ردوبدل می‌شود و بدون شک، یک نوع بهبود روابط بین عراق و اداره‌کنندگان امریکا روی داده است. هنگامی که یک مسئول امریکایی از من بخواهد که با او دیدار کنم، بی‌درنگ می‌پذیرم و هنگامی که بخواهند به عراق بیایند، از آنها استقبال می‌کنم.(1)
1
روزنامة اطلاعات امروز به نقل از واحد مرکزی خبر نوشت: معمر قذافی رهبر لیبی، اعلام کرد که امین جُمیَّل (رئیسجمهور لبنان)، نمایندة ملت لبنان نیست. وی گفت: امین جمیل رئیس‌جمهوری لبنان، یک رئیس دولت غیرقانونی است و نمایندة ملت لبنان نمی‌باشد، زیرا انتخاب او درحالی انجام شد که لبنان، تحت اشغال رژیم صهیونیستی بود. سرهنگ قذافی در مصاحبه‌ای گفت: صلح فقط هنگامی در لبنان برقرار خواهد شد که این کشور، استقلال خود را بازیابد و نیروهای صهیونیستی از آن خارج شوند. وی افزود: پس از آنکه ملت لبنان، آزادی خود را به دست آورد، رئیسجمهور خود را که نمایندة ملت لبنان باشد، انتخاب خواهد کرد. قذافی گفت: امین جمیل برخلاف میل مردم و درحالیکه لبنان در اشغال رژیم صهیونیستی بود، انتخاب شده و ازاین‌رو جنبة قانونی‌بودن خود را از دست داده است. او مخالف دست‌کم نیمی از ملت لبنان است، به همین جهت نمایندة تمام ملت خویش نمی‌باشد(2)
ضمیمه گزارش158: تشریح اقدامات مهندسی عراق برای حفظ مواضع خود در منطقة عملیاتی محرم
اقدامات مهندسی عراق برای حفظ مناطق تحت اشغال و پیچیدگی این اقدامات باتوجهبه رده‌های مختلف موانع درنظر گرفته‌شده، حاکی‌از عزم راسخ این حکومت برای حفظ مناطق اشغالی بود که با سخت‌کوشی و کاردانی نیروهای خودی، بی‌نتیجه ماند. منابع گوناگون، دربارة تشریح این اقدامات، مطالبی را درج کرده‌اند که به بخش‌هایی از آن اشاره می‌شود. دشمن برای حفظ منطقه و تسلط دید و تیر بر عقبة نیروهای ما تدابیر پدافندی بسیاری اتخاذ کرده بود. احداث کانال‌های سراسری از "فکه" تا "نهر عنبر"؛ ایجاد شبکه‌های ارتباطی، رابط، مواضع و خاکریزهای متعدد و متوالی؛ ایجاد شبکة سیم‌خاردار تاشونده؛ ایجاد میدان‌های مختلف مین از 4 تا 30 ردیف و سرانجام مین‌گذاری همة مسیرها و آبروها و محل‌هایی که احتمال عبورومرور نیروها در آنجا وجود داشت، ازجملة این اقدامات بود. دشمن حتی در ارتفاعات واقع در خاک خود نیز اقدام به مین‌گذاری و ایجاد موانع سیم‌خاردار کرده بود. درواقع همة اقدامات مهندسی فوق، که حاصل تلاش بیش از چند ماه ارتش عراق و ازنظر موانع و استحکامات، در نوع خود بسیار عالی بود،
به‌منظور پدافند از "ارتفاعات حمرین" و در اختیار داشتن آن اتخاذ شده بود.
ارتش عراق علاوه‌بر ایجاد موانع، اقدام به احداث سنگرهای کمین کرده و در محدودة عملیاتی محرم، به‌ویژه از نهر عنبر تا چم‌هندی (محدودة عملیاتی تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ14 امام حسین(ع)) که زمین تاحدودی هموارتر بود، نیروهای کمین خود را تا نزدیکی رودخانة دویرج جلو کشیده بود.(1)
غیر‌از موانع طبیعی مانند رودخانة دویرج، چیخواب و وجود شیارها و موانع مصنوعی مانند میادین مین، سیم‌خاردار، کانال‌ها و کمین‌ها، عراق در بعضی قسمت‌ها یک‌سری لاستیک ماشین را به‌طور منظم و به‌ردیف، به‌صورت خوابیده، چیده بود که پر از مواد منفجره بودند و به‌محض تماس و انفجار یکی از آنها، بقیه منفجر می‌شدند و آتش می‌گرفتند که این امر سبب هوشیاری نیروهای عراقی و ایجاد دید مناسب در شب برای فعالیت تیربارهای آنان می‌شد.(2)
باتوجهبه اینکه عراق، از زمان آغاز تجاوز به ایران، در این منطقه از خاک ایران حضور داشت، اقدام به احداث سنگرهای بسیار محکم و اساسی در منطقه کرده بود. دیوارة این سنگرها که به‌طور متوسط، در محدوده‌ای به مساحت 30 متر مربع ساخته شده‌اند، از دو ردیف گونی پر از خاک تشکیل شده که به اندازة 5/1 تا 2 متر در عمق تپه یا شیارهای منطقه فرو رفته است. در اغلب سنگرهای اجتماعی دشمن در خط مقدم، بنه‌های مهمات در دل خاک ساخته و در هر سنگر، ده‌ها جعبة مهمات از انواع مختلف خمپاره، آر.پی.جی7، نارنجک و ده‌ها سلاح گوناگون به‌طور منظم انباشته شده است. بر روی دیوارهای جانبی سنگرها، جعبه‌های مهمات با نوشته‌هایی به زبان انگلیسی و عربی به چشم می‌خورد که اسامی کشورهای امریکا، اردن و عمان بیش از سایر کشورها روی آنها دیده می‌شود. هر سنگر، ازطریق کانال های باریکی که محل رفت‌وآمد نیروهای دشمن بوده، با یک متر ارتفاع و 50 سانتی‌متر عرض، به سنگر مجاور متصل است. در چهار طرف سنگرهای دیدبانی، در میان دیواره‌های ضخیم سنگر، حفره‌ای با لوله‌های فلزی تعبیه شده است که دیدبانان از این طریق، به‌راحتی به مناطق مجاور خود و مقابل خط، تسلط و دید داشتند. جدار داخلی سنگر فرماندهان، علاوه‌بر کیسه‌های شن، به‌طور یکپارچه از آهن ساخته شده بودند که ضخامت جدارة این سنگرها با بیش از یک متر، نفوذناپذیر به نظر می‌آمدند. روی دیواره‌های داخلی برخی سنگرها، تصاویری از زنان هنرپیشة عرب و غربی، نصب و سقف سنگرها با ضخامت تقریبی یک متر، به ترتیب از تراورس، آهن‌های قطور و ورق‌های فلزی و خاک پوشانده شده بود. در مقابل هر سنگر دیدبانی دشمن، 3 ردیف سیم‌خاردار به عرض تقریبی 200 متر قرار داشت که در فواصل آن، میدان‌های نامنظم مین و تله‌های انفجاری تعبیه و حدود 100 متر جلوتر از آنها، خاکریزهایی احداث شده بود. وضعیت عمومی این موانع و سنگرها به نوعی بود که نفوذ در آنها بسیار بعید و غیر‌ممکن به نظر می‌آمد.(3)
عراق برای حفظ ارتفاعات منطقه، علاوه‌بر استفاده از سیم‌خاردار چند ردیفه که در هر ردیف آن از میادین مین ضدتانک و ضدنفر استفاده کرده بود، در مقابل این موانع میادین، تله‌های منور هم به کار برده بود. نیروهای عراقی از بیم حملة نیروهای ایران، روی دامنه‌های صعب‌العبور ارتفاعات که امکان حرکت نیروهای پیاده در آن بسیار بعید و غیر‌ممکن به نظر می‌رسید نیز میادین مین احداث کرده بود.(4)
یکی از امکاناتی که عراق اخیراً در خطوط دفاعی خود به‌عنوان مانع از آن استفاده کرده، تعبیة بشکه‌های "فوگاز" است. این بشکه‌ها که با ظرفیت 20 تا 220 لیتری ساخته شده‌اند، شامل مقدار زیادی بنزین، لاستیک و موادی هستند که آتش را پایدار نگه می‌دارند. بشکه‌های فوگاز در جلو میادین مین به‌سمت نیروهای ایران، تعبیه شده و با یک پوند مادة منفجرة تی.ان.تی، به‌وسیلة سیم به مرکز دیدبانی یا نگهبانی متصل گردیده بودند و در موقع حمله علیه نیروهای دشمن به کار گرفته می‌شدند. این بشکه‌ها درصورت انفجار، محدودة نسبتاً وسیعی را در شعاع و ارتفاع به‌صورت شعلة سوزاننده می‌پوشاند که به‌علت دورزدن موانع و غافلگیرشدن نیروهای در خط، دشمن امکان استفاده از آنها را پیدا نکرد(5)
1) سند شماره 17593 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 658، تاریخ 20/8/1361، صص 12 - 8.
2) مأخذ 6، بخش دوم، ص7.
3) روزنامة اطلاعات، 13/8/1361، ص2.
4) سند شماره 32145 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات ستاد مرکزی به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 12/8/1361، صص 1 و 2.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 236، تاریخ 20/8/1361، ص2، قرارگاه کربلا، 19/8/1361.
1
در ادامه عملیات محرم، هجوم برای اصلاح خطوط دفاعی و تثبیت مناطق آزادشده، همچنان در اولویت فرماندهان یگان ها قرار دارد. براساس مأموریت‌های تعیین‌شده برای یگان های مستقر در منطقه، فرماندهان تیپ‌ها اقدام به آماده‌سازی نیروهای خود و واردکردن گردان‌های دنبال پشتیبان به منطقه کردند و در فرصتی اندک، به شناسایی‌های محدودی از منطقه مأموریت خود پرداختند و آماده اجرای مأموریت شدند. با اعلام آمادگی فرماندهان، از ساعت 2 تا 2:15 صبح، تیپ‌های عمل‌کننده با اعلام رمز "یا حضرت زینب سلام‌الله علیها"، پیشروی خود را به‌سوی دشمن آغاز کردند(1)و بعد از حدود نیم‌ساعت، با دشمن درگیر شدند. در حد خط قائم(عج) درگیری توأم با پیشروی نیروها تا ساعت 5 صبح ادامه داشت و حرکت گردان‌های محورهای چپ و راست به‌نحوی اجرا شد که در ساعت 7:30 صبح و پس از آنکه نیروها 4 تا 5 کیلومتر به عمق منطقه دشمن نفوذ و پیشروی کردند، الحاق حاصل شد(2)-(3)و تقریباً تمامی نیروها و تانک‌های دشمن که شامل یک گردان زرهی و 2 گروهان پیاده بود، به محاصره درآمد و تعدادی از تانک‌ها منهدم و بقیه به غنیمت گرفته شد.(4)بدین‌ترتیب، نیروهای خودی موفق شدند نیروهای دشمن را در شرق پاسگاه شرهانی منهدم و تا 2 کیلومتری شرق پاسگاه پیشروی کنند، تمامی منطقه و حتی 4 کیلومتر جلوتر از محدوده معین‌شده نیز پاکسازی شد.(5)
با این اقدام، همه اهداف موردنظر مرحله اول عملیات محرم به تصرف درآمد و تأمین شد. باتوجهبه نتایج مثبت عملیات محرم و ناتوانی نیروی زمینی ارتش عراق در جلوگیری از
1) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر فتح در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 30/7/1361 الی 20/8/1361، ص60.
2) به‌دلیل ناهمواری زمین و مشکل الحاق نیروهای عمل‌کننده، به‌دستور فرمانده لشکر فتح، فرمانده تیپ14 امام حسین(ع) و برادر حاج‌رضا حبیب‌اللّهی مسئول عملیات لشکر فتح، برای کمک به انجام‌شدن الحاق به خط رفتند که با حضور و هدایت آن دو، نیروهای عمل‌کننده موفق به این کار شدند. (سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر فتح در عملیات محرم، (محسن رخصت‌طلب)، 12/8/1361، ص64.)
3) همان، ص65.
4) همان.
5) سند شماره 73/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، آبان 1361، ص19؛ و - سرتیپ 2 ستاد سعید پور داراب، عملیات محرم، هیئت معارف جنگ شهید سپهبد صیاد شیرازی، جلد اول، چاپ اول، 1386، ص117؛ و - سند شماره 74/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ14 امام حسین(ع)، در عملیات محرم (راوی: یدالله محمدی)، ص15.
پیشروی‌های نیروهای خودی، از اولین ساعات بامداد امروز، هواپیماهای عراقی در ساعات مختلف، در آسمان منطقه به پرواز درآمدند و با استفاده از راکت و بمب‌های خوشه‌ای، اقدام به بمباران مراکز حساس و مهم منطقه عملیاتی کردند که چندان موفقیت‌آمیز نبود. تنها در یک نوبت بمباران که در ساعت 9:04 انجام شد، تعدادی مهمات توپ ضدهوایی 130م.م و فشنگ ژ3 متعلق به آتشبار یک واحد توپخانه، در 4 کیلومتری شمال جاده عین‌خوش - دهلران آسیب دید.
در ساعت 10:55 نیز هواپیماهای مهاجم دشمن، 7 راکت و بیش از 50 بمب خوشه‌ای را به اطراف محل استقرار یکی از آتشبارهای توپخانه نیروهای ایران فروریختند که تلفات و ضایعاتی به بار نیاورد(1)ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد، 5 فروند از هواپیماهای دشمن به‌وسیله جنگنده‌های نیروی هوایی مستقر و پدافند هوایی در منطقه عملیاتی، هدف قرار گرفته و سقوط کرده‌اند.(2)
عراق علاوه‌بر استفاده از نیروی هوایی برای پشتیبانی نیروهای پیاده خود، در چند نوبت نیز با سازماندهی نیروهای باقیماندة یگان های موجود در منطقه، اقدام به اجرای پاتک کرد، ازجمله در محدوده تیپ8 نجف در چند نوبت این کار را انجام داد که این اقدام دشمن، هر بار با مقاومت نیروهای این تیپ و اجرای آتش توپخانه خنثی شد. آخرین اقدام عراق در این محور در ساعت 14 انجام شد که با اجرای مؤثر آتش متمرکز و واکنش مناسب نیروهای این یگان، حدود 200 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و مقداری از تجهیزات آنان نیز در منطقه بر جای ماند و به غنیمت درآمد.(3)
1
از بعدازظهر امروز، فرماندهان سپاه و ارتش، در قرارگاه تاکتیکی لشکر فتح تشکیل جلسه دادند و فرماندهان تیپ‌ها درباره عملکرد نیروهای خود در مرحله اول عملیات گزارش دادند. در این جلسه، به همه یگان های در خط مأموریت داده شد با بهره‌گیری از امکانات مهندسی و زرهی و استفاده از نیروهای تازه‌نفس، به مستحکم‌کردن خطوط پدافندی خود بپردازند و علاوه‌برآن، ارتفاعات مقابل خطوط پدافندی را شناسایی کنند تا درصورت ضرورت، جهت تأمین خط خودی یک خیز به جلو بردارند.(4)
براساس این دستور، ساعتی بعد، تیپ8 نجف اشرف (قائم1) با استفاده از 2 گردان نیروی پیاده، در مدت دو ساعت تعدادی از تپه‌های مقابل خط خود را که بر شهرک "طیب" عراق مشرف بود، به تصرف درآورد. علاوه‌برآن، تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) (قائم3) نیز با نیرویی به استعداد 2 گردان، در محدوده محور یک خود، تپه‌های سرکوب منطقه را تصرف کرد. محدوده عمل این گردان در منطقه‌ای به عرض 3 کیلومتر و عمق 2 کیلومتر بود. در این عملیات، 3 تانک دشمن منهدم شد و بالغ‌بر 100 نفر از نیروهای عراقی کشته شدند.(5)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، تاریخ 13/8/1361، قرارگاه کربلا - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 12/8/1361.
2) روزنامه کیهان، 13/8/1361، ص19، اطلاعیه 1103 ستاد مشترک ارتش.
3) روزنامه اطلاعات، 15/8/1361، ص2.
4) مأخذ 1، ص75.
5) مأخذ 4، بخش اول، صص 20 و 21؛ و - مأخذ 1، 12/8/1361، ص65؛ و - مأخذ 4، بخش دوم.
1
با دستیابی نیروهای خودی به همه اهداف تعیین‌شده در محدوده عملیاتی محرم و راندن نیروهای عراقی به آن‌سوی مرز، امروز ستاد تبلیغات جنگ با انتشار اطلاعیه‌ای از خبرنگاران خارجی دعوت کرد برای مشاهده دستاوردهای عملیات محرم و بازدید از بخش‌هایی از مناطق مرزی ایران که در اشغال ارتش عراق بود، به جبهه‌های جنگ بیایند.(1)
تا ساعت 22:30 امشب بیش از 1500 تن از اسیران عراقی به پشت جبهه منتقل شدند که 40 افسر ازجمله معاون تیپ2 لشکر10 عراق و 3 سرگرد دیگر ازجمله این اسیران‌اند.(2)
2
ارتش عراق با قبول شکست در منطقه عملیاتی محرم و ناامیدی از بازپس‌گیری منطقه، تعرض در سایر مناطق عملیاتی و بمباران و گلوله‌باران شهرهای مرزی را در دستور کار خود قرار داده است.
صبح امروز، تلاش نیروهای عراقی مستقر در مقابل محدوده عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(ع) برای تعرض به خطوط پدافندی نیروهای خودی که از دیشب با اجرای آتش تهیه سنگین روی تپه 402 آغاز شده بود، با واکنش مؤثر نیروهای توپخانه خودی خنثی شد. در این اقدام، دشمن با دادن تلفات بسیار و غنائم فراوان، مجبور به عقب‌نشینی شد. یک نفر از نیروهای دشمن نیز که مجروح شده بود، به اسارت درآمد.(3)
در ساعت 10 امروز، نیروهای عراقی بار دیگر حمله کردند که با آتش سنگین نیروهای خودی، این حمله نیز دفع شد.(4)در این عملیات، نیروهای تیپ27 محمد رسول‌الله(ص) موفق شدند با بهره‌گیری از موشک تاو، 6 دستگاه تانک نیروهای عراقی را در محور "سان‌واپا" منهدم و بقیه تانک‌های دشمن را مجبور به عقب‌نشینی کنند.(5)ضمناً یک دستگاه خودرو آنان با اجرای آتش کاتیوشا به همراه سرنشینانش منهدم شد. تلفات ارتش عراق در این حملات، 300 تا 400 نفر برآورد گردید و 13 تانک آنان نیز منهدم شد. 4 نفر از نیروهای خودی نیز شهید و 2 نفر هم مجروح شدند(6)
امروز شهر آبادان نیز هم‌زمان با پیشروی نیروهای ایران در منطقه عملیاتی محرم، هدف توپخانه دوربرد و خمپاره‌های نیروهای عراقی قرار گرفت که درنتیجه 8 تن از ساکنان شهر مجروح شدند و حدود20 منزل و مغازه آسیب دید و یک کارگاه نجاری و یک کارگاه قیرسازی نیز دچار آتش‌سوزی شد.(7)
3
امروز تعداد 50 نفر از نیروهای بسیج عشایری منطقه "چنگوله" ایلام در منطقه "گردشیرو" و ارتفاعات "پشت سر" و "پساعسگر" در اطراف پاسگاه "گلسایه"، با حمایت آتش توپخانه، به‌مدت 3 ساعت، مواضع نیروهای عراقی را زیر آتش گرفتند که به نیروهای عراقی خسارت‌های کلی وارد شد. انهدام 15 سنگر اجتماعی و دیدبانی آنها ازجمله این خسارت‌ها بود. در این اقدام، یک انبار مهمات دشمن به آتش کشیده شد که آتش‌سوزی آن تا مدت‌ها ادامه داشت.(8)
1) روزنامه کیهان، 12/8/1361، ص1.
2) مأخذ 6، ص17، اهواز.
3) سند شماره 312877 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه عملیاتی ظفر (رکن3)، به قرارگاه عملیاتی نجف (رکن 3)، شماره 41، تاریخ 11/8/1361، ص1.
4) سند شماره 333093 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، اطلاعات عملیات لشکر ظفر، شماره 36، تاریخ 13/8/1361، ص2.
5) سند شماره 96611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، عملیاتی قرارگاه نجف، واحد طرح و عملیات، شماره 5، تاریخ 13/8/1361ص 1.
6) سند شماره 17506 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 651، تاریخ 13/8/1361؛ و - مأخذ 12.
7) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 141532 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، لشکر21 حمزه، شماره 33 - 3 - 2، تاریخ 12/8/1361.
8) سند شماره 303058 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات - عملیات) به ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایلام (اطلاعات عملیات)، 13/8/1361.
1
به‌دنبال اطلاعیه نظامی روز گذشته فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در تعیین محدوده نظامی جدید در آب‌های خلیج‌فارس، امروز سخنگوی نظامی عراق بر وجود محدوده دریایی اعلام‌شده تأکید کرد و درباره رعایت حریم این محدوده هشدار داد. به گزارش خبرگزاری رویتر، عراق بار دیگر به شرکت‌های نفتی و خطوط کشتیرانی بین‌المللی درباره تردد کشتی‌های تجاری در محدوده آب‌های خلیج‌فارس هشدار داد. به گزارش این خبرگزاری، یک سخنگوی نظامی عراق اعلام کرد درصورت غرق‌شدن یا آسیب‌دیدن کشتی‌های باری و تانکرهای نفتکش که رهسپار بندرهای ایران‌اند، دولت متبوع وی هیچ مسئولیتی را نمی‌پذیرد. رادیو صدای آزاد ایران که این خبر را مخابره کرده است، در ادامه میافزاید: عراق با افزایش بحران در روابطش با حکومت تهران، بخشی از خلیج‌فارس را منطقه جنگی اعلام و چندین بار به تأسیسات نفتی ایران در جزیره خارک حمله کرده است. قطع رفت‌وآمد کشتی در خط دریایی خارک، افزایش نرخ بیمه برای کشتی‌های عازم این جزیره و خودداری شرکت‌های کشتیرانی از اعزام کشتی به سواحل ایران در خلیج‌فارس از پیامدهای هشدارهای عراق است.(1)
2
با اعلام آغاز عملیات محرم، امروز تعداد قابل‌توجهی از نیروهای بسیجی از شهرهای خرم‌آباد، بروجرد، درود، الیگودرز، قمشه، خمینی‌شهر و اصفهان(2)و تعدادی از نیروهای ذخیره پیشوا(3)و منطقه 5 سپاه کشوری (آذربایجان)(4)با بدرقه گرم مردم این شهرها عازم جبهه‌های جنگ شدند. روزنامه جمهوری اسلامی هم در شماره امروز خود از اعزام کاروان های کمک‌های مردمی از اقصی نقاط کشور، اعم از مناطق شهری و روستایی، به‌سمت جبهه‌ها خبر داد. در میان اقلام موجود این کاروان‌ها، بسیاری از اجناس که برای رفع نیاز روزمره نیروها ضروری است و تنوع فراوان و جالب توجهی دارد، دیده می‌شود. در فهرست این کالاها، نان و ماست، خشکبار، انواع ترشی و مربا و گوسفند زنده به چشم می‌خورد که با دقت و سلیقه خاصی تهیه و به مراکز ارسال به جبهه هدیه شده است.(5)-(6)
همچنین کارکنان شرکت سهامی ساسان وابسته به بنیاد مستضعفان، مبلغ 971,123,3 ریال به‌منظور کمک به جبهه‌های جنگ تحمیلی واریز کردند. کارکنان این شرکت تاکنون مقادیر دیگری ازجمله 200 حلب روغن، 20 کیسه برنج و 420 کیلو کره به جبهه ارسال کرده‌اند.(7)
بخشدار مرکزی شهرستان دامغان نیز اعلام کرد، اهالی انقلابی روستای "کلات ملا" از توابع بخش مرکزی دامغان، در روز نهم محرم (تاسوعای حسینی) مبلغ 000,666 ریال برای کمک به جنگ‌زدگان واریز کردند. یکی از اهالی روستا نیز مبلغ یک میلیون ریال به جنگ‌زدگان کمک کرد(8)
علاوه‌بر کمک‌های داخلی، روزنامه اطلاعات امروز نوشت: مردم مسلمان تانزانیا نیز در روز عاشورا، 000,100 واحد خون برای استفاده مجروحان جنگی به بیمارستان هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران در دوبی اهدا کردند.(9)
1) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی، بولتن رادیوهای بیگانه، 14/8/1361، صص 29 و30، رادیو صدای آزاد ایران، 13/8/1361.
2) مأخذ 16، بخش اول، ص4.
3) روزنامه جمهوری اسلامی، 16/8/1361، ص4.
4) مأخذ 16، بخش اول، ص12.
5) برای آشنایی بیشتر با اقلام کمک‌های مردمی به جبهه‌ها، ضمیمه این گزارش را مطالعه کنید.
6) روزنامه جمهوری اسلامی، 12/8/1361، ص4.
7) مأخذ 16، بخش اول.
8) مأخذ 16، بخش اول، ص4.
9) روزنامه اطلاعات، 12/8/1361، ص1.
1
در تداوم تحرکات افراد ضدانقلاب و نیز عملیات نیروهای خودی در مناطق مهاباد و سردشت، امروز نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) شامل جندالله مهاباد و گردان167 پیاده، در یک عملیات طراحی‌شده و هماهنگ، با نام شهید "شهرکندی"(1)در محور مهاباد - بوکان، موفق شدند ضمن پاکسازی 20 کیلومتر از این محور(2)یک پایگاه در کوه "کیسالان" مشرف به آبادی" حاج علی کندی(3)و پایگاه دیگری در ارتفاعات "درمان" را تصرف کنند.(4)در این عملیات، 15 تن از عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی کشته و تعدادی زخمی شدند و هیچ‌گونه تلفاتی به نیروهای خودی وارد نشد(5)
قرارگاه حمزه در اطلاعیه‌ای با اشاره به تصرف ارتفاعات مذکور، اعلام کرد: دشمن ضمن فرار و عقب‌نشینی، تجهیزات خود را منهدم کرد و مقادیر فراوانی مهمات برجای گذاشت.(6)
در حوالی پیرانشهر نیز یک دستگاه خودرو ایفا متعلق به سپاه پاسداران، بین پایگاه "موسی‌آلان" و "کچل‌آباد" با مین تعبیه‌شده به‌دست ضدانقلاب برخورد کرد(7)که درنتیجه، 8 تن از سرنشینان خودرو مجروح شدند. 4 نفر از مجروحان، سرپایی معالجه و 4 نفر دیگر به بیمارستان اعزام شدند.(8)
2
درپی حوادث شهر بوکان و تهاجم عناصر حزب دمکرات به این شهر(9)که موجب شهادت یا مجروح‌شدن تعدادی از مردم شهر شد، سپاه پاسداران این شهر با صدور اعلامیه‌ای به ذکر دلایل و نتایج این اقدام اشاره کرد. در بخشی از این اطلاعیه با اشاره به پاکسازی مناطق مختلف استان کردستان و آذربایجان غربی به‌ویژه جنگل‌های "آلواتان"، آمده است: "ضدانقلاب برای دلگرم‌کردن اربابان خود، تصمیم به حمله به مردم محروم و مستضعف بوکان گرفت، اما مردم مسلمان این شهر با اطلاع از این امر، در ساعت 7:30 صبح روز 8آبان1361، برادران پاسدار را مطلع کردند و جمعی از آنان نیز داوطلبانه با مراجعه به مقر سپاه و دریافت اسلحه و سازماندهی، به مقابله با اشرار پرداختند.
در قسمت دیگری از این اطلاعیه آمده است: در این اقدام وحشیانه، 9 تن از مردم بی‌دفاع، ازجمله 3 زن و یک کودک به شهادت رسیدند و 28 تن دیگر مجروح شدند که به‌علت شدت جراحات، با بالگرد و آمبولانس، برای مداوا به دیگر شهرها منتقل شدند. همچنین یک دستگاه کامیون زباله‌کشی و یک دستگاه اتومبیل اداره دارایی و یک آمبولانس و چندین اتومبیل شخصی مورد حمله قرار گرفت و خسارت دید. ساختمان کتابخانه و کتاب‌فروشی سپاه در
1) عبدالکریم شهرکندی از روحانیان متعهد اهل سنت بود که چندی قبل به‌دست عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در غرب کشور به شهادت رسید. (روزنامه اطلاعات، 13/8/1361، ص2.)
2) سند شماره 58098 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 641، تاریخ 13/8/1361 و - سند شماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا 3، (مرکز فرماندهی)، شماره 229، تاریخ 15/8/1361، صص 1و2.
3) سند شماره 892066 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی‌کل، 16/8/1361، ص8.
4) سند شماره 350308 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه5، تاریخ 12/8/1361؛ و - سند شماره 402051 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به قرارگاه بعثت، 12/8/1361.
5) سند شماره 114273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی به فرماندهی کل، 10/8/1361 الی 16/8/1361، ص16.
6) سند شماره 144637 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، بولتن شماره 361، ارتباطات - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 16/8/1361، ص3.
7) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 5، ص22.
8) سند شماره 58155 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه، (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی (طرح و برنامه عملیات) 17/8/1361؛ و - سند شماره 104708 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 179، تاریخ 19/8/1361، ص2.
9) به روزشمار8/8/1361 مراجعه شود.
شهر نیز از آتش عناصر مسلح غیرقانونی در امان نماند و همه کتب اسلامی ازجمله ده‌ها جلد قرآن - به‌دست از خدا بی‌خبران - طعمه حریق شد. ضدانقلابیون علاوه‌بر خسارت‌رساندن به ده‌ها مغازه و منزل مسکونی، کابل‌های برق و تلفن شهری را قطع کردند.(1)
دراین‌حال، روزنامه لوکوتیدین دوپاری (چاپ فرانسه) در خبری با عنوان "ایران: درگیری در کردستان "، به نقل از فردی که این نشریه، وی را نماینده حزب دمکرات ایران در پاریس معرفی کرده است، نوشت: شهر بوکان (مابین سنندج و مهاباد)، به‌دست مبارزان کرد اشغال شده است. به نوشته دوپاری، نماینده اصلی حزب خودمختار کرد در یک اطلاعیه اعلام کرد که پیش‌مرگان، روز شنبه وارد شهر شده، نیروهای دولتی را مجبور به ترک شهر کردند و 80 کشته بر جا گذاشتند.
این نشریه افزوده است: حزب دمکرات گرایش مترقیانه‌ای دارد و در حکومت گذشته، غیرقانونی اعلام شده بود. این حزب در سال 1979 بعد از چند ماه فعالیت قانونی، بار دیگر ازسوی مقامات تهران غیرقانونی اعلام شد. حزب دمکرات سپس به عضویت شورای ملی مقاومت بنی‌صدر (رئیسجمهور اسبق) و مسعود رجوی (رهبر سازمان مجاهدین خلق) درآمد.(2)
1
در ادامه هم‌اندیشی "وحدت نظر و وحدت عمل در کردستان" که در محل هتل "ارومیای" شهرستان ارومیه تشکیل شده است، چند تن از روحانیان اهل تسنن و تشیع منطقه غرب کشور و فرماندهی ژاندارمری کردستان، سخنرانی کردند.
در ابتدای جلسه، شیخ عبدالله سوری امام‌جمعه بانه، با توصیف وضعیت نامناسب کردستان در زمان تسلط گروه‌های غیرقانونی و ضرورت توجه بیشتر مسئولان برای رفع ستم و محرومیت‌های مردم منطقه و اجرای برنامههای عمرانی و فرهنگی، گفت: با بهره‌گرفتن از نظرهای روحانیت مبارز کردستان و جلب مشارکت فعالانه مردم، می‌توان به بسیاری از بی‌عدالتی‌ها و نابرابری‌هایی که در زمان ستم‌شاهی بر مردم زجردیدة این منطقه تحمیل شده است، پایان داد. وی در پایان سخنان خود، با قدردانی از تلاش‌های قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به‌منظور استقرار امنیت در منطقه، از روحانیان خواست برای ارشاد جوانان فریب‌خورده که آلت دست گروه‌های ضد‌اسلام شده‌اند، تلاش کنند.
در ادامه این هم‌اندیشی، سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه، در سخنانی به چگونگی تشکیل این قرارگاه و اهداف و راهبرد آن اشاره کرد و به نقد عملکرد دولت موقت در مواجهه با موضوع کردستان پرداخت. وی یادآور شد: ما هم‌اکنون در مبارزه با ضدانقلاب داخلی و تحریکات امریکای جهان‌خوار، کاملاً از موضع قدرت عمل می‌کنیم و آخرین کانون‌های فساد آنها را نیز در کردستان نابود خواهیم کرد. وی در پایان با اشاره به‌دستور اکید امام برای رفع محرومیت از مردم کردستان، از مسئولان و نهادهای انقلابی دعوت کرد با استفاده از فرصت به‌دست‌آمده، اقدامات
لازم را به‌منظور اجرای هرچه‌سریع‌تر برنامههای عمرانی، فرهنگی و خدماتی انجام دهند.
حجت‌الاسلام مهدوی امام‌جمعه سقز نیز فعالیت‌های خرابکارانة گروه‌های غیرقانونی و اهانت آنها به اعتقادات مذهبی را غیرقابل‌تحمل خواند و گفت: منافقان و دیگر گروهک‌ها، با به‌شهادت‌رساندن روحانیان مبارز کردستان، تیشه به ریشه خود زدند و چهره واقعی خود را نشان دادند.
در ادامه سرهنگ بهرام‌پور فرمانده ژاندارمری کردستان و نماینده ژاندارمری در قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، درباره عملیات و وظایف ژاندارمری در کردستان برای اعاده آرامش و امنیت، مطالبی بیان کرد و در قسمتی از سخنان خود گفت: ژاندارمری با ایجاد 298 پاسگاه انتظامی و قضایی در منطقه، امکان آن را یافته است که دوش‌به‌دوش برادران کرد مسلمان، در استقرار امنیت و مبارزه پیگیرانه با قاچاقچیان به موفقیت‌های بزرگی دست یابد.
آخرین سخنران هم‌اندیشی، ملاعبدالله حسامی از روحانیان اشنویه بود که با ذکر وظایف روحانیت در کردستان برای آگاهی‌بخشیدن به جوانان منطقه، گفت: متأسفانه، در گذشته، در تحقق این مهم کمی سهل‌انگاری شده است و گروهک‌ها با استفاده از غیبت روحانیت توانسته‌اند از وجود جوانان ناآگاه در پیشبرد اهداف پلید خود بهره گیرند. اکثر مردم کردستان، مؤمن، مسلمان و خداشناس‌اند و حساب یک عده قلیل از مردم مسلمان کُرد جداست.
وی در پایان با اشاره به اصل و ضرورت وحدت بین شیعه و سنی و برادری و برابری اظهار کرد: دشمنان اسلام با طرح موضوعاتی همچون شیعه و سنی، می‌کوشند در صفوف مسلمانان تفرقه ایجاد کنند و به این ترتیب به امیال خود دست یابند(1)
1
سازمان‌ها و گروه‌های معارض با نظام جمهوری اسلامی، با ادامه جاسوسی، خرابکاری و اعمال تروریستی در شهرهای گوناگون کشور، همچنان حادثه می‌آفرینند.
در جاده چنار شاهیجان به نورآباد از توابع کازرون، حدود 15 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که لباس سپاه پاسداران و بسیج بر تن کرده بودند و سلاح انفرادی کلاشینکف و ژ3 به همراه داشتند، با مسدودکردن جاده، یک خودروی نیسان را پس از بستن دست و پای راننده و سرنشین دیگر خودرو - که یک معلم عشایری بود - به سرقت بردند.(2)
با کشف یک خانه تیمی تخلیه‌شده مربوط به سازمان فوق در منطقه بازار تهران، تعدادی اسناد و مدارک سازمانی و چند خشاب و چند عدد نارنجک به دست آمد.(3)
طبق گزارشی، در شهرستان لنگرود، 10 نفر از اعضای فعال سازمان که درحال برنامه‌ریزی برای ایجاد یک انفجار در محل نمازجمعه شهر بودند، دستگیر شدند. در میان دستگیرشدگان، چند نفر از اعضای سازمان که از سال 1360 تحت تعقیب بودند، دیده می‌شوند.(4)
در تهران نیز یک نفر از عناصر فعال سازمان که در فعالیت خرابکاری و تروریستی شرکت
1) روزنامه اطلاعات، 13/8/1361، ص4.
2) سند شماره 73506 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از سپاه پاسداران منطقه 9 (اطلاعات)، به سپاه مرکزی (اطلاعات)، شماره 2188، تاریخ 9/9/1361؛ و - سند شماره 105201، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 195، تاریخ 10/9/1361، ص5.
3) مأخذ 30، ص4.
4) سند شماره 89206 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 16/8/1361، ص3، منطقه 3؛ و - سند شماره 144635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، بولتن شماره 362، ارتباطات - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 23/8/1361، ص3.
داشته است، در دانشگاه علم و صنعت، شناسایی و دستگیر شد.(1)
همچنین یک تن از عناصر فعال حزب توده که موفق به نفوذ در جهادسازندگی و بنیاد امور جنگ‌زدگان در شهرستان بوشهر شده بود و اطلاعاتی را از درون این دو نهاد جمع‌آوری کرده و در اختیار حزب قرار داده بود، دستگیر شد.(2)
روابط عمومی کمیته مرکزی در شهرستان بیرجند هم اعلام کرد: در چند روز اخیر، با تلاش پاسداران این کمیته، 14 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه‌های مسلح غیرقانونی در این شهرستان دستگیر شدند(3)
1
محسن رضایی فرمانده و علی شمخانی قائم‌مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، امروز با امام خمینی دیدار کردند و آخرین تحولات جبهه‌ها و نتایج عملیات محرم را به اطلاع فرمانده کل قوا رساندند.
در پایان این دیدار، فرمانده سپاه پاسداران درباره این ملاقات گفت: «امام فرمودند، سلام مرا به همه رزمندگان اسلام برسانید و به آنها بگویید که قویدل باشند و نفس‌های آخر این متجاوزان را بگیرند و با قدرت، عمل کنند که خداوند پشتیبان شماست.» محسن رضایی افزود: «من از همین‌جا به رزمندگانی که ممکن است دیر خدمتشان برسم، این پیام امام را می‌رسانم و امیدوارم که با قاطعیت، به نبردشان ادامه دهند.»(4)
2
هیئت دولت جمهوری اسلامی ایران در جلسه پیش‌ازظهر امروز خود، ضمن بررسی تحولات جنگ و دستاوردهای عملیات محرم، به بررسی روابط تجاری ایران و ژاپن پرداخت. در پایان این جلسه، میرحسین موسوی نخست‌وزیر، اظهار کرد: در جلسه امروز هیئت دولت، پیروزی اخیر رزمندگان مطرح شد. حکومت صدام در ماه‌های اخیر کوشید چنین وانمود کند که تمام قلمرو کشور ما را تخلیه کرده است، اما ضربه‌ای که نیروهای رزمنده ما در عین‌خوش به حکومت صدام زدند، درحقیقت خنثی‌کننده آن تبلیغات بود. باتوجهبه دامنه پیروزی که گسترده‌تر می‌شود، من تصور می‌کنم عملیات اخیر تأثیرات فراوانی درپیروزی جنگ خواهد داشت.
نخست‌وزیر افزود: نیروهای ما خودشان را آماده می‌کنند تا بتوانند به‌طور زنجیره‌ای عملیات‌های خود را ادامه دهند و این عملیات، خود مقدمه عملیات دیگری است. ما درحال‌حاضر، احساس می‌کنیم که بار دیگر نظام ما ثابت کرد که سرنوشت صلح به دست توانمند ما در جبهه‌ها رقم خواهد خورد و این حمله، آثار گسترده سیاسی در منطقه خواهد داشت که باید منتظر آن باشیم.
موسوی درباره دلایل سفر یک هیئت ژاپنی به سرپرستی معاون اقتصادی وزیر خارجه این کشور به ایران، گفت: ما در گذشته با ژاپن معاملات گسترده‌ای داشتیم، لکن سال قبل متوجه شدیم که ژاپن به ما جنس می‌فروشد، اما از ایران نفت نمی‌خرد؛ به همین دلیل کارگروه مبادلات با ژاپن در وزارت بازرگانی تشکیل و با مقامات ژاپنی دراین‌زمینه صحبت شد. ما براساس سیاست خلل‌ناپذیر و تبعیت از شعار "نه شرقی، نه غربی" نمی‌توانیم به سیاست‌های خصمانه تن دهیم. به‌دلیل واردات فراوان ممکن بود تولیدات و صنایع ما بایکوت شود و لطمه بخورد، اما در این موقعیت، دولت کاملاً ایستادگی کرد. بعد از ماه‌ها آنها می‌پنداشتند که ما تسلیم خواهیم شد، اما همه دستگاه‌های اجرایی، به‌خصوص در بخش صنایع - به‌دلیل مدیریت حزب‌الله - قول دادند تا آثار این ضربه را کم کنند. بعد از ماه‌ها تلاش و گفتوگو که حتی یک سنت سفارش کالا به آنها داده نشد، مقامات ژاپن دریافتند با نظامی طرف هستند که میل دارد با همه قدرت‌ها یکسان معامله کند. براین‌اساس، آنها مذاکره را آغاز کردند و نفت از ما خریدند. از آن پس، رابطه ما با ژاپن گسترش یافت و طبیعی است که آنها احساس می‌کنند دولتی که به‌عنوان خدمتگزار در ایران وجود دارد، جزئی از انقلاب است.(1)
1
امروز در بیت امام خمینی جلسه‌ای با حضور جامعه روحانیت مبارز تهران، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و تنی چند از شخصیت‌های کشوری درباره سطح کاندیداهای مجلس خبرگان تشکیل و در لیست‌های قبلی کاندیداهای خبرگان تغییراتی ایجاد شد. هاشمی رفسنجانی دراین‌باره نوشته است: «صبح به زیارت امام رفتم. مدرسین قم و روحانیت مبارز تهران احضار شده بودند. امام نگران پایین‌آمدن سطح مجلس خبرگان بودند و توصیه کردند که افراد عالم عنوان‌دار را هم کاندیدا کنیم. سپس جلسه‌ای تشکیل دادیم و تغییراتی در لیست کاندیداها داده شد.»(2)
2
درپی اقدام ایران در نپذیرفتن سفیر جدید فرانسه، امروز کلود شسون وزیر امور خارجه فرانسه، اعلام کرد دولت ایران از قبول سفیر جدید فرانسه در تهران خودداری نکرده و فقط خواستار تعویق ورود وی برای چند هفته شده است. براساس گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر امور خارجه این کشور سپس اظهار کرد: تأیید سفیر جدید فرانسه در ایران به‌طور کاملاً عادی به سفارت این کشور در ایران ابلاغ شده، ولی وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده است ترجیح می‌دهد سفر وی به ایران برای چند هفته به تعویق بیفتد.
وی گفت: گرچه واکنش ایران چندان خوشایند نیست، به‌هرحال، فرانسه این موضوع را چندان وخیم تلقی نمی‌کند و درباره اتباع فرانسه که هنوز در ایران به سر می‌برند نگرانی وجود
ندارد و با آنها به‌خوبی رفتار می‌شود.(1)
روزنامه فیگارو (چاپ پاریس) نیز درباره مخالفت ایران با اعزام سفیر جدید فرانسه به تهران نوشت: جمهوری اسلامی به دولت فرانسه اطلاع داد که سفیر جدید فرانسه به تهران را که چند روز قبل، خبر انتصابش به این سمت در روزنامه رسمی دولت فرانسه درج شده بود، نخواهد پذیرفت و این عجیب به نظر می‌رسد؛ زیرا قاعدتاً فرانسه طبق رسوم و پروتکل بین‌المللی قبل از تعیین سفیر، موافقت کشور مربوطه را با این امر دریافت می‌دارد. طبق روش‌های مرسوم، نام ژوزف پائولی به‌عنوان سفیر جدید فرانسه در تهران، به اطلاع مقام‌های تهران رسیده بود و آنها اعتراضی دراین‌باره نکرده بودند؛ به این دلیل وزارت خارجه چنین استنباط کرد که جمهوری اسلامی با اعزام سفیر ازطرف فرانسه موافق است و درنتیجه وزیر روابط خارجی دولت فرانسه انتخاب ژوزف پائولی را به‌عنوان سفیر جدید فرانسه در تهران رسماً اعلام کرد(2)
رادیو امریکا نیز این اقدام ایران را نشان‌دهنده تیرگی و وخامت بیشتر روابط بین دو کشور دانست و در تحلیلی با بیان دلایل ایران برای اتخاذ این تصمیم اعلام کرد: درپی امتناع ایران از پذیرش نامزد تازه فرانسه در مقام سفیر این کشور در سفارت فرانسه در تهران، وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد که اگر حکومت اسلامی ازطریق مجاری دیپلماتیک، سفیر جدید فرانسه را تأیید نکرده بود، فرانسه هرگز خبر نامزدی وی را منتشر نمی‌کرد. در پاریس، مفسران بر این باورند که هدف ایران از این اقدام، تحقیرکردن علنی و خوار و خفیف جلوه‌دادن فرانسه در انظار همگان بوده است.(3)
1
در پایان نشست وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، شیخ محمدبن‌مبارک وزیر خارجه بحرین، از امکان تشکیل یک اتحادیه نظامی بین 6 کشور عضو این شورا خبر داد. به گزارش آسوشیتدپرس، وزیر خارجه بحرین گفت: این اجلاس، توصیه‌هایی درباره موضوعات سیاسی، اقتصادی، دفاعی، امنیت داخلی و... کرده است. کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، در آینده نزدیک، گام‌های حیاتی برای امنیت داخلی و دفاع مشترک برخواهند داشت. آسوشیتدپرس میافزاید: منابع دیپلماتیک گفتند، تدابیر دفاع مشترک بر پایه هماهنگی سیستم‌های دفاع ضدهوایی، زیر چتر هواپیماهای مجهز به رادار آواکس - که عربستان سعودی 5 فروند از آنها را در اختیار دارد - استوار است. این منابع افزودند: کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس همچنین قصد دارند خرید سلاح‌های موردنیاز خود را نیز هماهنگ کنند و احتمالاً یک فرماندهی متعهد نظامی برای نیروهای مسلح خود تشکیل دهند. در موضوعات اقتصادی نیز 6 کشور عضو قرار است سیستم‌های تعرفه و گمرکی خود را برای صادرات و واردات هماهنگ کنند(4)
1
سربازان رژیم صهیونیستی با اتخاذ تدابیر امنیتی، عملاً مانع فعالیت‌های نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل در لبنان‌اند و امریکا نیز به‌دلیل تضمین اقدامات امنیتی در مرزهای رژیم صهیونیستی و لبنان، در نظر دارد یک پایگاه دائمی در لبنان ایجاد کند. روزنامه اطلاعات در شماره امروز خود به نقل از خبرگزاری کویت دراین‌باره نوشت: روزنامه اردنی الرای خبر داد، یک پایگاه نظامی دائمی امریکا به‌منظور آنچه "تضمین اقدامات امنیتی در مرزهای بین لبنان و اسرائیل" خوانده شده است، در جنوب لبنان ایجاد خواهد شد. این روزنامه اردنی به نقل از یکی از مقامات عالی‌رتبه لبنانی نوشت: ایجاد این پایگاه دائمی در جنوب لبنان، یکی از چندین پیشنهادی است که برای به‌اصطلاح امنیت آن کشور، ارائه شده است. بر پایه این گزارش، مذاکرات درباره ایجاد این پایگاه، هم‌اکنون بین دولت لبنان و موریس دراپر فرستاده دولت ریگان، در جریان است. این مقام لبنانی گفت که اسرائیل مایل است این پایگاه در مرزهای شمالی فلسطین اشغال‌شده احداث شود. مقامات اسرائیل، هرگونه حضور خارجی را، حتی اگر در چارچوب یک نیروی چند ملیتی باشد، رد می‌کنند.(1)
در همین حال، واحد مرکزی خبر از اقدام سربازان اسرائیلی در لبنان برای تشدید تدابیر امنیتی خبر داد. به گزارش واحد مرکزی خبر از بیروت، تدابیر امنیتی شدیدی که نیروهای صهیونیستی از چندی پیش در جنوب لبنان اجرا کرده‌اند، امروز مانع از آن شد که کاروان نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد به‌سوی بیروت حرکت کند. صهیونیست‌ها در شهر صیدا نیز گروه‌های گشتی تشکیل داده‌اند و اتومبیل‌ها را بازرسی و افراد را به‌منظور بازجویی دستگیر می‌کنند.(2)
روزنامه تایمز (چاپ لندن) نیز از حضور نیروهای سپاه در شهر بعلبک در جنوب لبنان خبر داد. به گزارش رادیو بی‌بی‌سی، بنابه گزارش این روزنامه، صدها نفر از پاسداران انقلاب اسلامی ایران در یونیفورم و همراه با سلاح‌های خود، در شهر تاریخی بعلبک در لبنان مستقر شده‌اند. منطقه بعلبک در کنترل نیروهای سوری است. رابرت فیسک در این گزارش می‌گوید که ایرانی‌ها یک بیمارستان تخلیه‌شدة جدید را مرکز عملیاتی خود قرار داده‌اند و در میان مردم شهر که غالبشان شیعه‌اند، ازطرف انقلاب اسلامی آیت‌الله خمینی تبلیغات مذهبی می‌کنند.(3)
ضمیمه گزارش188: مشروح کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم از نقاط گوناگون کشور به نیروهای رزمنده.
علاوه‌بر مشارکت گسترده مردم در تأمین نیروهای رزمی و پشتیبانی جبهه‌ها، تأمین بخشی از نیازهای نیروهای رزمنده نیز با کمک مردم انجام می‌شود. اقلام ذیل کمک‌هایی است که مردم شهرهای مختلف، به جبهه‌های جنوب و غرب کشور فرستاده‌اند و متن آن همان‌گونه که در روزنامه جمهوری اسلامی 12 و 13آبان1361 درج شده، آورده می‌شود:
«هم‌زمان با یورش قهرمانانه رزمندگان اسلام در جنوب‌غرب کشور بر مزدوران صدامی و آزادساختن قسمت وسیعی از اراضی اشغالی میهن اسلامیمان از دست بعثیون کافر، امت حزب‌الله و همیشه در صحنه
شهرستان‌ها و روستاهای کشورمان، با اهدای کمک‌های همه‌جانبه خود به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، به یاری رزمندگان کفرستیز شتافتند که مختصری از آن به قرار زیر است:
همدان: ازسوی اهالی روستای ینگجه، 8 هزار کیلو نان و 600 کیلو ماست؛ ازطرف مردم روستای چپقلو، مبلغ 152 هزار و 420 ریال وجه نقد؛ ازسوی روستاییان تفریجان، مبلغ 173 هزار و 300 ریال وجه نقد، یک‌هزار و 500 کیلو نان، 10 کیسه سیب‌زمینی، یک گونی قند، 13 رأس دام و مقادیری مواد غذایی و حبوبات؛ ازطرف ساکنان روستای روان، 943 کیلو نان، 633 کیلو گندم، مقداری برنج و قند و مبلغ 117 هزار و 400 ریال وجه نقد؛ ازسوی اهالی سولان، مبلغ 103 هزار و 325 ریال وجه نقد، یک هزار و 338 کیلو سیب‌زمینی، 867 کیلو نان، 200 عدد گونی خالی، 4 رأس دام و مقداری حبوبات؛ ازطرف مردم روستای اصله، مبلغ 210 هزار ریال وجه نقد، یک هزار و 500 کیلو نان و 114 رأس گوسفند. روستاییان بخش رزن مبلغ 557 هزار و 900 ریال وجه نقد، 14 قطعه طلاآلات، 25 هزار و 760 کیلو نان، 16 هزار و 500 کیلو آرد و گندم، 2 هزار کیلو هندوانه، 798 جعبه انگور، 102 جعبه گوجه‌فرنگی، 210 کیلو سیب‌زمینی، 80 کیلو مویز، 100 دست لباس، 7 رأس دام و مقادیری حبوبات و لبنیات به بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی رزن تحویل دادند تا به جبهه‌های پیروزی‌آفرین کشور اسلامیمان ارسال شود. در همین رابطه، پروفیل‌کاران بخش رزن نیز مبلغ 97 هزار ریال وجه نقد به‌منظور بازسازی مناطق جنگ‌زده سرپل ذهاب اهدا کردند.
قائم شهر: از آغاز جنگ تحمیلی تاکنون، بیش از 25 میلیون ریال از محل یک روز حقوق کارکنان مؤمن و مسلمان شرکت سهامی نساجی قائم‌شهر به‌منظور کمک به هم‌وطنان جنگ‌زده اختصاص داده شده است.
گرگان: ازسوی کارکنان بهزیستی شهرستان گرگان، مبلغ 42 هزار و 88 ریال؛ کارکنان ارشاد اسلامی مازندران و اداره ارشاد اسلامی گرگان و کارکنان کتابخانه عمومی محمودآباد، مبلغ 41 هزار و 488 ریال و مردم شهیدپرور کارگر محله از باران شیرمحله و بنه‌کنار، جمعاً مبلغ 192 هزار و 200 ریال به همراه 4 حلقه انگشتری طلا جهت بازسازی شهر مقاوم سوسنگرد اختصاص یافته است.
بهشهر: چند روز گذشته توسط دو کامیون، قسمتی از کمک‌های مردم مسلمان و متعهد شهرستان بهشهر ازطریق جهادسازندگی این شهرستان به مناطق جنگی ارسال شد. کمک‌های ارسالی شامل تعداد زیادی گونی خالی، فانوس، چراغ دستی، بیل و کلنگ، پوتین، مقادیر چشمگیری آرد، برنج، گردو، مربا، دارو، کمپوت، لباس و انار بوده است.
فیض‌آباد: ازسوی ستاد پشتیبانی جبهه‌های جنگ مستقر در جهادسازندگی فیض‌آباد، 4کامیون حامل کمک‌های مردم فیض‌آباد و روستاهای اطراف شامل 29 تن انار، 10 تن هندوانه و یک تن سیب درختی به مناطق جنگی ارسال شد.
کاخک: طی دو روز گذشته همچنین مبلغ 300,048,1 ریال وجه نقد، 3 جفت گوشواره طلا، 2 عدد انگشتر طلا، 8 عدد دستبند و 30 سکه نقره ازسوی اهالی روستاهای پی‌کمر، شلغمی، شورقلعه، سنگر، شیرتپه از توابع بخش سرخس و اهالی کاخک گناباد و روستای کلات این شهرستان جهت کمک به جبهه‌ها اختصاص یافت.
ایلام: جهت بازسازی مناطق جنگی ایلام، فرهنگیان استان در مهرماه سال جاری، مبلغ 116,045,5 ریال و کارکنان اداره حفاظت محیط زیست ایلام مبلغ 175,40 ریال به این امر اختصاص دادند.
صومعه‌سرا: ازسوی اهالی مسلمان و متعهد روستای صومعه‌سرا و نمازگزاران جمعه این شهرستان، جمعاً مبلغ 536 هزار و 440 ریال وجه نقد و مقادیر قابل‌توجهی دارو و مایحتاج ضروری جهت کمک به رزمندگان اسلام اختصاص یافت. همچنین یکی از خواهران حزب‌اللهی این شهر، مقداری از زیورآلات شخصی خود را که شامل 3 عدد النگو، یک عدد گردن‌بند، یک عدد انگشتری و یک جفت گوشواره بود، جهت کمک به سلحشوران اسلام اهدا کرد. مردم حزب‌الله کلیشم عمارلو رودبار نیز جهت بازسازی مناطق جنگی کشور اسلامیمان 184 هزار و 780 ریال کمک کرده‌اند.
سمنان: ازسوی اهالی روستاهای دامغان، مبلغ 640 هزار ریال وجه نقد؛ هیئت مجمع ابوالفضل سمنان، مبلغ 350 هزار ریال؛ انجمن اسلامی روستای علی‌آباد پشت بسطام شاهرود، 80 هزار و 700 ریال؛ اهالی روستاهای ریکان غیاث‌آباد، کرند (به فتح کر) و فاطول گرمسار، 474 هزار و 350 ریال؛ روستاهای ایج‌شلی و چاشم از توابع بخش مهدی‌شهر، جمعاً مبلغی بالغ‌بر 173 هزار ریال وجه نقد و مقدار قابل‌توجهی گندم و سیب‌زمینی؛ صنف آهن‌فروشان سمنان، 300 هزار ریال؛ کارکنان سازمان تأمین اجتماعی و اداره ثبت احوال استان سمنان، جمعاً مبلغ 121هزار و 670 ریال؛ کارگران و کارکنان کارخانه گچ سمنان، مبلغ 210 هزار و 200 ریال و یکی از اهالی خیّر روستای کلاته ملاد دامغان، مبلغ یک میلیون ریال به این امر خداپسندانه اختصاص یافته است.
مشهد: اهالی روستای بقمچ از توابع چناران، مبلغ 2300 ریال؛ شورا و انجمن اسلامی و اهالی روستای دهبار، مبلغ 165000 ریال وجه نقد، یک عدد النگوی طلا و 2 حلقه انگشتر طلا، 2500 کیلو سیب درختی،150 کیلو گردو و 70 کیلو خشکبار و تعدادی کیسه خالی و پوتین جهت ارسال به جبهه‌های جنگ به دفتر امام‌جمعه مشهد تحویل دادند.
لرستان: ازسوی اهالی مسلمان چند روستای استان لرستان، جمعاً مبلغ 108 هزار و 650 ریال وجه نقد، 50 هزار عدد نان به همراه 140 قوطی کنسرو به جبهه‌های حق علیه باطل ارسال شد.
قم: مردم انقلابی و زحمتکش روستای طینوج از توابع شهرستان قم با همکاری انجمن اسلامی این روستا، مبلغ 50 هزار ریال وجه نقد، 1000 کیلو گندم و بیش از 150 جعبه انگور جهت یاری به رزمندگان کفرستیزمان به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل ارسال داشتند.
کرج: طی چند روز گذشته، ازسوی اهالی مسلمان و متدین شهرستان کرج، یک دستگاه نیسان، یک کارتن پارچه، 3 تن برنج، 18 کیسه گندم، 90 جلد جزوه دعای کمیل و کتب مذهبی، 16 جلد قرآن مجید، 35 توپ پلاستیک، 2 توپ موکت، 700 جفت چکمه، 25 کارتن مایع ظرفشویی، 50 عدد فانوس و مقدار قابل‌توجهی گالن 20 لیتری، باطری بزرگ، لباس مردانه، مربا و شکر، جمع‌آوری و جهت کمک به رزمندگان اسلام توسط ستاد پشتیبانی مناطق جنگی کشور در کرج، به جبهه‌های جنوب ارسال شد.
زاهدان: ازسوی کارکنان اداره کار و امور اجتماعی زاهدان، مبلغ 10 هزار و 866 ریال؛ الوندی‌های نهبدان مقیم زاهدان، 30 هزار ریال؛ دانش‌آموزان مدرسه شهید سیدمحمدتقی حسینی طباطبایی، 30 هزار ریال؛ کارکنان اداره ثبت احوال زاهدان، 20 هزار ریال؛ کارکنان اداره دخانیات، 21 هزار و 500 ریال؛ اهالی روستای حیدریکاد، مبلغ 369 هزار و 825 ریال وجه نقد و 50 رأس گوسفند و همچنین ازسوی گروهی از خواهران و برادران خیر زاهدانی، مبلغ 400 هزار ریال به دفتر امام‌جمعه زاهدان، جهت ارسال به جبهه‌ها تحویل داده شد.
ساری: ازسوی ستاد پشتیبانی جهادسازندگی شهرستان رامسر طی چند روز گذشته، 3 دستگاه وانت‌بار حامل 17 کارتن کلوچه، 14 کارتن آجیل و خشکبار، 10 کارتن بیسکویت، 6 کارتن کمپوت، یک کارتن چراغ قوه و مقادیری پوشاک گرم به همراه مبلغ 234590 ریال وجه نقد از کمک‌های مردم شهیدپرور شهرستان رامسر به جبهه جنوب ارسال شد.
ساوجبلاغ: ازسوی مردم مسلمان و متعهد منطقه ساوجبلاغ، کمک‌های زیر در تاریخ 28 مهر1361 به جبهه‌های غرب کشور ارسال شد: نان خشک 6720 کیلوگرم، سیب درختی 10284 کیلوگرم، رب گوجه‌فرنگی 1100 کیلو، مربای هویج و به 1500 کیلو، آرد 3000 کیلو، توت خشک 13 کیسه، شیرخشک 24 کیلو، دارو 14 کارتن بزرگ به ارزش تقریبی 000,500 ریال، سیر 30 کیلو، پسته 12 کیلو، گردو، چای، برنج، قند و حبوبات 2500 کیلوگرم، لباس گرم و پوتین سربازی و گونی به تعداد قابل‌ملاحظه.
علاوه‌براین، در تاریخ 18/7/1361، تعداد 4 کامیون هدایای امت شهیدپرور این بخش شامل 400 جعبه سیب، 151 النگو، 7748 کیلو آرد، 13 کارتن مربا، 480 شیشه کنسرو لوبیا و گونی خالی به جبهه های نبرد حق علیه باطل در غرب کشور ارسال گردید. همچنین رب گوجه‌فرنگی 210 کیلو، سیب 4000 کیلو، انواع کنسرو 50 عدد،
استامبولی 180 عدد، مربا یک کارتن 37 عددی، آب لیمو 142 شیشه، شکر 200 کیلو و کمپوت 500 عدد از انواع مختلف [به جبهه‌ها ارسال شد.]
سمیرم: مردم حزب‌اللهی و عشایر غیور و همیشه در صحنه سمیرم ... طی روزهای گذشته کمک‌های خود را شامل 105 تن سیب درختی، 12 تن گندم، 64 رأس گوسفند و بیش از 2 میلیون ریال پول نقد، جهت ارسال به جبهه‌های جنگ حق علیه باطل، تقدیم روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سمیرم نمودند.
زنجان: اهالی ایثارگر و شهادت‌طلب بخش ماه‌نشان جهت پشتیبانی از رزمندگان دلیر و افتخارآفرین اسلام در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، هدایایی به شرح زیر ازطریق ستاد پشتیبانی مناطق جنگی تقدیم به پیکارگران اسلام نمودند. پول نقد به مبلغ 636800 ریال، پتو 21 تخته، تشک و بالش متکی مجموعاً 12 فقره، لحاف 26 تخته، پیراهن کاموا 12 دست، رختخواب یک دست، جوراب پشمی و دستکش مجموعاً 6 جفت، جوراب نخی 12جفت، گوسفند 33 رأس، برنج 90 کیلو.
رودسر: ازطرف اهالی روستاها و بخش‌های اطراف رودسر، جمعاً مبلغ 025,150,1 ریال و 2 حلقه گوشواره طلا جمع‌آوری و به حساب رزمندگان اسلام واریز گردید.»(1)
«آذرشهر: در ادامه کمک‌های مردم حزب‌الله آذرشهر به جبهه‌های حق علیه باطل، فرهنگیان آذرشهر و حومه نیز هر ماه مقداری از حقوق خود را بدین‌منظور اختصاص داده و در مهرماه سال جاری، مبلغ 500,178 ریال به حساب مربوطه واریز نمودند.
محمودآباد: 2 وانت حامل کمک‌های مردم ایثارگر و شهیدپرور محمودآباد و حومه جهت رزمندگان اسلام به جبهه فکه ارسال شد. کمک‌ها شامل: 200 جفت چکمه، 50 عدد فانوس، 7 چراغ والور، 3 تخته پتو، 3 کارتن شامپو، 7 کارتن پودر رخت‌شویی، 6 کارتن مایع ظرفشویی، 60 قوطی کمپوت، 30 کارتن آب پرتقال، یک کارتن دستمال کاغذی، 3 کارتن سیم ظرفشویی و اسکاچ، یک کارتن کبریت، 7 کارتن آبلیمو، 2 کیسه پیاز و سیب‌زمینی و مقداری قند و شکر و وسایل متفرقه.»
فسا: به‌همت کمیته امداد امام خمینی فسا، تعداد 137 رأس گوسفند برای مصرف آشپزخانه لشکر7 فجر ارسال شد.(2)
1
اجرای عملیات محدود در منطقه عملیاتی محرم با هدف انهدام نیروها و امکانات دشمن، به‌منظور پیشگیری از عملیات پاتک نیروهای عراق و تکمیل و ترمیم خطوط پدافندی، تلاش یگان‌های شرکت‌کننده در عملیات در روز سوم عملیات محرم است.
حسین خرازی فرمانده قرارگاه مرکزی قائم (لشکر فتح)، پس از مشورت با فرماندهان یگان‌های عمل‌کننده، تصمیم گرفت برای ترمیم و اصلاح خطوط پدافندی و نیز به‌هم‌زدن سازمان نیروهای عراقی در منطقه، عملیات‌هایی با شرکت باقیمانده نیروهای یگان‌ها اجرا شود. به همین منظور، یگان‌های حاضر در منطقه، موظف به اجرای تک محدود علیه مواضع دشمن در مناطق مقابل یگان خود شدند. براین‌اساس، نیروهای تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) (قائم3) با استفاده از تاریکی هوا، به استعداد 2 گروهان، به مواضع دشمن حمله و با رخنه به مواضع دشمن و شکستن و برهم‌زدن خطوط دفاعی نیروهای عراق، حدود 15 تانک و نفربر عراق را منهدم کردند و تعداد زیادی از آنها را کشتند و سپس به مواضع خود بازگشتند(1)
تیپ8 نجف اشرف (قائم1) هم با دو گروهان پیاده، به محل تجمع نیروهای عراقی در محل تپه‌های مشرف بر شهرک طیب عراق یورش برد و موفق شد تلفات فراوانی را (بالغ‌بر 300 کشته) به نیروهای دشمن وارد آورد. هرچند تدبیر فرمانده تیپ این بود که نیروها روی این تپه‌ها مستقر شوند، به‌دلیل ضعف شناسایی و نداشتن اطلاعات کافی از وضعیت دشمن و روشن‌شدن هوا، نیروها، بنابه‌دستور، به محل استقرار خود بازگشتند(2)
همچنین بعدازظهر امروز، یک گردان از ارتش عراق با 20 دستگاه ایفا و 3 دستگاه جیپ فرماندهی، از جاده آسفالت مقابل تیپ8 نجف وارد منطقه عملیاتی شد که دیدبانان این تیپ، آنها را شناسایی و بر روی آنها آتش شدید و دقیق کاتیوشا، توپخانه و خمپاره اجرا کردند. براثر این آتشباری، همه خودروها منهدم شد و بیش از 300 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند(3)
در ادامه این تحرکات، تبادل آتش میان نیروهای خودی و عراق در منطقه عملیاتی محرم به‌طور
1) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر فتح در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 30/7/1361 الی 20/8/1361 صص 83 و 84؛ و - سند شماره 75/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) در عملیات محرم، (راوی: تاج‌آبادی)، 15/8/1361، ص27؛ و - سند شماره 73/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی قرارگاه لشکر3 صاحب صاحب‌الزمان(عج) در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت طلب)، ص20.
2) سند شماره 77/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ 8 نجف، در عملیات محرم، (راوی: صیادیان)، ص19.
3) همان، ص10؛ و - مأخذ1، بخش آخر، ص21.
گسترده‌ای ادامه داشت و عمده تلاش نیروهای خودی معطوف به تحکیم مواضع تصرفی با تقویت خاکریزهای احداث‌شده به‌دست واحدهای مهندسی بود. نیروی هوایی عراق نیز با بمباران‌های مکرر منطقه می‌کوشید تاحدی ضعف نیروی زمینی این کشور را جبران کند که توفیق چندانی نداشت. در یکی از این بمباران‌ها در ساعت 12 ظهر، 4 فروند از جنگنده‌های دشمن، غرب قرارگاه قائم را بمباران کردند که در بازگشت، یک فروند از آنان با آتش پدافند مستقر در منطقه سرنگون شد(1)
در پایان این روز، قرارگاه مرکزی کربلا پس از بررسی وضعیت استقرار یگان‌های خودی و دشمن در منطقه عملیاتی محرم و باتوجهبه حضور دشمن در برخی مناطق مرتفع و مسلط، مانند ارتفاع175 در جنوب و جناح چپ منطقه، به قرارگاه قائم ابلاغ کرد که یگان‌های عمل‌کننده، وضعیت استقرار خود را از خط مقدم به‌طرف جنوب‌غربی توسعه دهند و بهترین خط پدافندی را ازنظر تسلط کامل به مواضع پدافندی دشمن، اتخاذ کنند. قرارگاه قائم4 نیز موظف شد نحوه استقرار نیروهای خود را در جناح چپ به‌سمت جنوب توسعه دهد و جاده ربوط به حمرین را تأمین کند(2)
1
ستاد مرکزی سپاه پاسداران و ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی در اطلاعیه مشترکی نتایج عملیات محرم را اعلام کردند. در بخشی از این اطلاعیه درباره مناطق آزادشده آمده است:
سپاه ظفرمند ارتش اسلام، در عملیات محرم، موفق به خارج‌کردن محور ارتباطی دهلران - موسیان - عین‌خوش و نیز شهرها و مناطق دهلران، موسیان، عین‌خوش، دشت اژیه و روستاهای اطراف از تیررس دشمن شد و پس از آزادسازی مناطق اشغال‌شده، به نقاط مرزی رسید.
در این عملیات، سلحشوران امت اسلام موفق شدند ارتفاعات سوق‌الجیشی مرزی ازجمله جبال حمرین و قله‌های راهبردی 290، 298 و 400 و ارتفاعات مشرف بر خاک عراق را تصرف کرده، منطقه چم‌هندی، دشت عباس، تنگه بیات و پاسگاه‌های مرزی موسیان، بیات، نهر عنبر، چم‌سری، ربوط، حماد، شهاب و عین‌منصور را آزاد کرده، به‌طورکامل در اختیار بگیرند.
نیروهای ایران با استقرار روی ارتفاعات متصرفی، بر شهرک طیب عراق تسلط کامل یافتند و توانستند محورهای ارتباطی بغداد - بصره، طیب - العماره، طیب - حلفائیه و طیب - علی‌غربی و نیز جاده نظامی و مواصلاتی بغداد - العماره را که از مهم‌ترین محورهای نظامی، اقتصادی و تدارکاتی عراق است و محور اصلی حمل‌ونقل و پل ارتباطی شمال با جنوب عراق محسوب می‌شود، با خطر جدی مواجه سازند. با اجرای عملیات، رزمندگان، پاسگاه‌های زبیده، ابوغریب، شرهانی، واویه، کارخانه صنعتی شهرک طیب، منابع نفتی زبیدات و 5 حوضچه نفتی و تلمبه‌خانه و حدود 70 حلقه چاه نفتی دشمن را تحت پوشش آتش توپخانة خود قرار دادند. علاوه‌براین، حوضچه نفتی بیات - که دارای چندین حلقه چاه نفت می‌باشد ازجمله تأسیسات نفتی آزادشده جنوب‌غرب کشور از اشغال دشمن بعثی است. در این عملیات، تیپ‌های 606 و 423 پیاده ارتش عراق، به‌کلی منهدم شد و به تیپ‌های 703، 505، 62 و 42 و 2 تیپ از نیروهای جیش‌الشعبی، خسارات سنگینی وارد آمد. بیش از 97 دستگاه تانک و نفربر و 120 خودرو و چند دستگاه کاتیوشای دشمن نیز منهدم شد و 45 دستگاه تانک و نفربر، 90 خودرو، 12 تفنگ106، چندین موشک‌انداز تاو و مالیوتکا و تعداد زیادی ضدهوایی به غنیمت درآمد. 7 فروند از هواپیماهای دشمن هم سرنگون شد.
در این اطلاعیه، درباره تلفات و اسرای نظامی، به‌ویژه فرماندهان ارتش عراق آمده است: سرهنگ ستاد "عماد محمد حسن" فرمانده تیپ505 پیاده، به‌دست توانای رزمندگان بسیج و سپاه به هلاکت رسید و 1520 نفر از اسیران به پشت جبهه منتقل شدند. اسامی برخی از فرماندهان آنان بدین شرح است:
سرهنگ "عبدالرضا الهادی عبدالله ساعدی" از فرماندهان تیپ 606.
سرگرد پیاده "احمد خلیل مجید" فرمانده گردان1 تیپ606.
سرگرد پیاده "رعد حامد" فرمانده گردان2 تیپ 606.
سرگرد پیاده "محمد احمد حسن سامرایی" فرمانده گردان3 تیپ606.
سرگرد پیاده "عبدالعزیز علی‌سلطان".
سرگرد پیاده "صابر محمد صالح".
سرگرد پیاده "فائق هاشم نعماد".
همچنین در میان اسرای این عملیات، تعدادی از مأموران ویژه امنیتی کشور مصر دیده می‌شوند.(1)
1
دعوت ایران از خبرنگاران خارجی و بازدید آنان از مناطق و مواضع تصرف‌شده که از قطعیت پیروزی‌های به‌دست‌آمدة ایران خبر می‌داد، عراق را در مانور تبلیغاتی و سیاسی منفعل ساخت، به‌طوری‌که این کشور، برخلاف رویة معمول خود که داعیه متوقف‌کردن پیشروی نیروهای ایران را داشت، این بار واکنش چندانی نشان نداد. این عمل کشور عراق، مورد توجه برخی خبرگزاری‌ها قرار گرفت. ازجمله خبرگزاری بی‌بی‌سی اعلام کرد: عراقی‌ها در تکذیب گفته‌های ایران، از خود کندی نشان داده‌اند و بیانیه‌هایشان نیز نسبت به بیانیه‌های ایران صراحت کمتری دارد؛ ازاین‌رو، ناظران، آن را نشانه ناکامی عراق می‌دانند. در بیانیه‌های عراق که از رادیو بغداد پخش شد، فقط آمده بود که جلو حمله دشمن گرفته شده است و سخنان مقامات عراق در آن بیانیه کوتاه، فقط دراین‌باره بود که هواپیماهای عراق سرنگون نشده است(2)
2
پس از اجرای عملیات محرم، شهرهای مرزی ایران، به‌ویژه خرمشهر و آبادان، با شدت بیشتری بمباران و گلوله‌باران می‌شوند.
امروز بازهم شهرهای آبادان و خرمشهر مورد اصابت گلوله‌های توپخانههای دوربرد و خمپاره‌اندازهای نزدیک دشمن قرار گرفتند. در آبادان، یک مغازه و 3 منزل مسکونی خسارت دید و قسمتی از کارخانه روغن‌سازی پالایشگاه این شهر دچار آتش‌سوزی شد که به‌دست مأموران آتش‌نشانی مهار شد.(3)راه‌آهن خرمشهر نیز مورد اصابت آتش توپخانه دوربرد عراق قرار گرفت که درنتیجه، ریل راه‌آهن بین ایستگاه خرمشهر و حسینیه، تخریب و خط مزبور مسدود شد.(4)
علاوه‌بر تحرکات توپخانه‌ای، هواپیماهای عراقی در چند نوبت در آسمان منطقه آبادان حاضر شدند. گزارش نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی حاکی‌از آن است که از ساعت 11:56 تا 12:30، 3 فروند هواپیمای دشمن در منطقه جنوب (آبادان) سرنگون شده است.(5)
13/8/1361؛ و - سند شماره 17616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی، از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، طرح و برنامه عملیات، اطلاعات عملیات، به مسئول واحد (دفتر سیاسی) ستاد مرکزی، شماره 44، تاریخ 24/8/1361، ص6.
1) سند شماره 144637 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، بولتن شماره 361مرکز ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 16/8/1361، صص 8 - 6.
2) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 14/8/1361، ص21، رادیو بی‌بی‌سی، 13/8/1361.
3) سند شماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا 3 (مرکز فرماندهی)، شماره229، تاریخ 15/8/1361، ص4.
4) همان.
5) سند شماره 58092، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)،
1
افراد حزب دمکرات با کمک و پشتیبانی عراق و نیز استفاده از افراد سایر گروه‌های ضدانقلاب، به نیروهای ایران در شمال‌غرب کشور حمله و پس از مشاهده مقاومت، با دادن تلفاتی، منطقه را ترک کردند. در این درگیری‌ها، خساراتی به نیروهای خودی وارد آمد.
نیروهای هیز افشین حزب دمکرات کردستان در حوالی روستاهای خلیفه و دهلو در جاده مهاباد - پسوه، با اجرای کمین علیه نیروهای خودی 15 تن از نیروهای خودی را شهید یا مجروح کردند.(1)
رادیو حزب دمکرات ضمن اعلام این خبر، سازمان چریک‌های فدایی خلق را نیروهای کمکی این حزب در اجرای عملیات نامید.(2)
در درگیری دیگری در ساعت 9:45 بین عناصر تأمین تیپ2 لشکر64 ارومیه و عناصر گروه‌های غیرقانونی در ارتفاعات تازه‌قلعه، یک نفر از نیروهای خودی شهید شد و 6 نفر نیز مجروح شدند. در این درگیری، 6 نفر از افراد مسلح غیرقانونی نیز کشته و تعدادی زخمی شدند(3)
همچنین در ساعت 10:20، بین نیروهای تأمین پایگاه ترکش با عناصر مسلح غیرقانونی درگیری رخ داد که براثر آن، یک سرباز شهید شد و 5 نفر زخمی شدند.(4)
تعداد 60 نفر از عناصر حزب دمکرات از هیز "خو" از ارتفاعات "میرداود" و "قصریک" نیز شبانه با استفاده از اسلحه‌های سنگین و سبک، به پایگاه "کوتالان" در 15 کیلومتری شمال‌غربی ارومیه حمله کردند که با مقاومت و واکنش افراد بسیج روستا مواجه شدند. درپی این مقاومت، مهاجمان، روستا را هدف گلوله‌های خمپاره قرار دادند. این درگیری حدود 2 ساعت به طول انجامید و افراد حزب بدون دستیابی به نتیجه ای مشخص، با دادن چند کشته و مجروح و به‌جاگذاشتن مقدار زیادی مهمات، به‌سمت ارتفاعات منطقه گریختند.(5)
2
علیرضا شیخ عطار استاندار آذربایجان غربی، در مصاحبه با واحد مرکزی خبر با اشاره به تأثیر حضور و اقدامات قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در تأمین امنیت منطقه و اقدامات دولت در مناطقی که قبلاً در تسلط گروه‌های غیرقانونی قرار داشته‌اند، اظهار کرد: ضدانقلابیون براثر این شکست‌ها، ناچار شده‌اند وابستگی خود را به عراق آشکار کنند، کما اینکه عزالدین حسینی به پاریس فرار کرده است و از امریکا کمک می‌خواهد. "میرآباد" که اصلی‌ترین و مهم‌ترین مرکز ضدانقلابیون در محور پیرانشهر - سردشت بود، آزاد شده و درحال‌حاضر، از این محور، فقط مسافتی کمتر از 10 کیلومتر در اختیار ضدانقلاب است که آن هم به‌زودی پاکسازی خواهد شد. در مهاباد، میاندوآب، بوکان و دیگر شهرها نیز برادران رزمنده تا دورترین نقاط این مناطق پیش رفته و مقرهای گروهک‌ها را با به‌هلاکت‌رساندن تعداد زیادی از سران آنها، تصرف کرده‌اند. استاندار آذربایجان غربی، در پایان اضافه کرد: اکنون جمهوری اسلامی به آنچنان ثباتی در منطقه دست یافته است که به‌زودی انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی و همچنین انتخابات مجلس خبرگان را در سطح استان برگزار خواهد کرد(6)
1) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 5، ص21.
2) سند شماره 104794 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران، شماره 182، تاریخ 23/8/1361، ص2.
3) سند شماره 350393 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، قرارگاه مرکزی لشکر64 پیاده، شماره 61، تاریخ 13/8/1361، ص1؛ و - مأخذ11، ص17.
4) مأخذ 8، ص1؛ و - سند شماره 58155 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی (طرح و برنامه عملیات)، 17/8/1361؛ و - مأخذ11، ص15.
5) سند شماره 58191 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 5 به فرماندهی کل سپاه، 19/8/1361؛ و - مأخذ11، ص19؛ و - سند شماره 350301 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه 5، 18/8/1361.
6) روزنامه اطلاعات، 13/8/1361.
1
با دستگیری بسیاری از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و شهرستان‌ها، راهبرد جنگ چریکی شهری سازمان به بن‌بست کامل رسید.
در تهران، یک خانه تیمی عناصر سازمان در محله قنات‌کوثر در فلکه چهارم تهرانپارس، شناسایی شد و بلافاصله به محاصره نیروهای امنیتی درآمد و در درگیری ایجاد شده، یکی از اعضای سازمان کشته شد(1)
همچنین با شناسایی 2 خانه تیمی در خیابان های شهید بهشتی و نظام‌آباد، 3 نفر دیگر از افراد سازمان شناسایی و دستگیر شدند.(2)در شیراز نیز با دستگیری یکی از وابستگان به سازمان تعدادی مدارک و اسناد درون‌گروهی به دست آمد.(3)
2
امروز امام خمینی با جمعی از اعضای شوراهای اسلامی روستاها و مهاجران جنگ تحمیلی، دیدار کردند. امام در این دیدار بر مراقبت جدی برای جلوگیری از ورود افراد نفوذی به شوراها؛ انجام خدمات بدون منت به محرومان؛ امیدوارساختن جنگ‌زدگان به بازسازی مناطق آسیب‌دیده؛ تهدید دو قدرت بزرگ برای آینده بشریت و لزوم آگاه‌کردن توده‌ها از این خطر؛ اقدامات تجاوزکارانه صدام در ایران و کشتار بی‌رحمانه رژیم صهیونیستی در لبنان در سایه قدرت امریکا، تأکید کردند. ایشان فرمودند:
«تذکری که به شوراها لازم است داده شود - ولو اینکه خودشان توجه دارند - یکی این است که توجه کنند که در شوراها یک وقت افراد نفوذی از منحرفین به‌صورت اسلام و به‌صورت مقدس‌مآبی وارد نشوند. اینها که شیاطین هستند، همان‌طوری‌که شیطان به شکل های مختلف وارد می‌شود و انسان را گول می‌زند، اینها هم همان شیطان‌ها هستند و به‌صورت‌های مختلف وارد می‌شوند. [...] شما می‌خواهید به اینها [محرومین] خدمت کنید و خدمتگزار آنها هستید. مبادا یک وقتی درضمن اینکه شما خدمت می‌کنید، یک درشتی‌ای باشد که خدمت شما را در خودش محو کند. باید اخلاق اسلامی، آداب اسلامی درست مراعات بشود؛ همان‌طورکه شیوه ائمه ما و اولیای خدا و انبیای خدا بوده است که خودشان را خدمتگزار مردم می‌دیدند و با حسن معاشرت و با رفتار انسانی، با رفتار الهی رفتار می‌کردند و کارهایی را که باید انجام بدهند، با همین حسن رفتار انجام می‌دهند و شما هم بندگان همان خدا و امت همان پیغمبر و شیعه همان امیرالمؤمنین هستید و شیوه‌های شما باید به همان‌طور باشد.
و یک کلمه هم به این قشری که از خاندان خودشان، از شهرهای خودشان به‌واسطه جنگ آواره شده‌اند، عرض می‌کنم که ما در مسائل و مشکلاتی که شما دارید، توجه داریم و دولت هم توجه دارد و شوراها هم دارند، بسیج هم دارد، به اندازه‌ای که توانایی دارند، خدمت خواهند کرد و انشاءالله که به‌زودی جنگ پایان پیدا می‌کند، خدمت‌ها به شماها زیادتر خواهد شد و من از هر دو قشر سپاسگزاری و تشکر می‌کنم که آمده‌اند که از نزدیک باهم ملاقات کنیم.
1) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص4.
2) همان، ص9.
3) سند شماره 58208 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه از ستاد منطقه 9 (اطلاعات) به ستاد مرکزی (اطلاعات)، شماره 295، تاریخ 20/8/1361.
مشکلی که امروز دنیا را تهدید می‌کند، مشکل این دو ابرقدرت است. این دو ابرقدرت که تمام دنیا را در زیر بال خودشان نگه‌داشته‌اند و از آنها استفاده می‌کنند، اینها مشغول به یک طرح‌هایی هستند و درست‌کردن یک سلاح‌هایی هستند که برای آتیة بشر خطرناک است. گرچه هر دستهای از دستة دیگر می‌ترسند و این ابرقدرت از آن ابرقدرت و آن از این، لکن ممکن است که یک وقت در رأس یکی از این دو ابرقدرت، یک دیوانه‌ای واقع بشود مثل هیتلر یا مثل صدام و به‌واسطه آن جنونی که برای قدرت دارد، دنیا را به تباهی بکشد. و اگر خدای‌خواسته یک جنگ بین این دو قدرت در امروز تحقق پیدا کند، اینها دنیا را به خاک و خون می‌کشند و به تباهی. مشکل دنیا امروز اینها هستند. مشکل‌های دیگر، مشکل‌های منطقه‌ای است و این مشکل را باید ملت‌ها و اشخاص متفکر درهمه دنیا و توده‌های محروم دنیا دنبال این بروند که این مشکل را رفع کنند. اگر آنها بنشینند که دولت‌های آنها این مشکل را رفع کند، نخواهد کرد. دولت‌ها نه همچو قدرت و عرضه‌ای دارند و هواهای نفسانی هم که خودشان دارند، مانع از این می‌شود که با این دو ابرقدرت مخالفت کنند.
باید برای آتیه دنیا، امروز توده‌های مردم، نویسندگان، گویندگان، فکر بکنند و مردم را آگاه بکنند به این خطری که تمام بشریت را تهدید می‌کند، آگاه کنند همه توده‌های دنیا را که این خطر بزرگ در پیش است و اگر این ابرقدرت‌ها در این حالی که هستند و مشغول تهیه سلاح‌های بزرگ اتمی و غیر‌آن هستند، به همین حال باقی باشند، دنیا ممکن است که به خرابی بکشد و عمده ضررش به ملت‌ها برسد. باید هرکس در هرجا هست، نویسنده‌هایی که هستند، روشنفکرانی که هستند و علمایی که در همة قشرهای دنیا هستند و دانشمندان، مردم را به این خطر آگاه کنند تا بلکه خود مردم و توده‌های مردم در مقابل این دو قدرت بایستند و این سلاح‌ها را جلوگیری کنند. ...
اگر چنانچه قدرت امریکا نبود، صدام هم نمی‌توانست که این کار احمقانه را بکند و اگر قدرت امریکا نبود، اسرائیل هم نمی‌توانست که این کار سفاکانه را بکند و اگر قدرت امریکا نبود، این دولت‌های اطراف خلیج [فارس] و امثال اینها هم این کارهایی را که حالا انجام می‌دهند، نمی‌دادند و دنیا از این دو قدرت اگر بخواهد خارج بشود، باید همان‌طوری‌که در ایران عمل شد [عمل کنند؛] که تمام قشرها قیام کردند و تمام قشرها نهضت کردند و انقلاب کردند و به هیچ یک از دو قدرت پناه نبردند، مستقلاً خودشان وارد عمل شدند و با اینکه همه کوشش‌ها را کرد امریکا - برای اینکه - از آرمان سابق تا حالا برای اینکه اینها را سرکوب کند، نتوانست. تا همه کشورهای اسلامی و غیراسلامی، تمام کشورهایی که در دنیا هستند و همه آنها هم توده‌هایشان بیچاره و ضعیف است در تحت سلطه حکومت‌های خودشان، تا اینها قیام نکنند و تا اینها توجه به این خطر بزرگی که دنیا را تهدید می‌کند و اگر - خدای‌نخواسته - یک وقت واقع بشود، دیگر کشوری باقی نمی‌ماند و انسانی شاید باقی نماند، الا کم، باید فکر بکند دنیا. باید دانشمندها فکر
بکنند، مردم را بیدار بکنند. قلم تنها فایده ندارد، گفتن تنها فایده ندارد، اعتماد به دولت‌ها فایده ندارد، خود مردم و خود نویسندگان و گویندگان باید مردم را بیدار کنند و قلمی فایده دارد که بیدارگر توده‌های مردم باشد و اگر چنانچه حال دنیا به همین وضع باشد، ازقبیل اسرائیل و صدام بازهم ممکن است باشد و اگر این از بین رفت و او از بین رفت، یکی دیگر مثل اینها را بتراشند.
شما ببینید که صدام چه کار ناشایسته‌ای کرد که امروز در دام افتاده است و نمی‌داند چه کند. مَثَل صدام، مَثَل آن کسی بود که ادعای پهلوانی می‌کرد و هروقت که می‌رفت بیرون، یک کسی پیدا می‌شد او را کتک می‌زد یا زمین می‌زد، برمی‌گشت مادرش را کتک می‌زد. صدام در هر جبهه‌ای که سیلی خورده است و در هر جبهه ای که شکست خورده است، دنبال آن، یک دسته از این عراقی‌های بی‌چاره‌ای [را] که در تحت ظلم او هستند و دست و پا می‌زنند، از آنجا بیرون کرده است یا به حبس کرده است و با سلاح‌های دورزن، خودش این افراد محروم جامعه را، این شهرهای عربی‌نشینی که محروم هستند، اینها را هدف قرار می‌دهد یا شهرهای دیگر ایران را. این همان مسئله است. هروقت شکست می‌خورد، یک همچو قضیه‌ای هست. الآن هم که شکست فاحش را خورده است، منتظر باشید که باز اگر - خدای‌نخواسته - بتواند، او در شهرهای مرزی یک جنایتی بکند و دوستان و منافقین هم در داخل. و این برای این است که اذهان را از آن شکست بلکه بتواند منصرف کند. درعین‌حالی که درهمین "عملیات محرّم"، که قوای مسلح ایران آن‌قدر پیشروی کردند و اینها را از کشور بیرون کردند، البته یک مقداری باز هست و قریب به دو هزار نفر از آنها اسیر گرفتند که 1800 نفرش شاید در پشت جبهه‌ها آمده باشد و آن‌طور منهدم کردند بساط آنها را و آن‌قدر از مهمات آنها را گرفتند به غنیمت و از قراری که می‌گویند، تاکنون حدود نود خودرو و امثال این را از آنها به غنیمت گرفته‌اند و بسیاری از [سلاح‌ها] را منهدم کرده‌اند. درعین‌حالی که این مسائل هست و این پیشرفت‌ها هست، صدام در نطق خودش می‌گوید که ایران حمله کرد، لکن ما آنها را شکست دادیم؛ ارتش ما آنها را شکست داد.
تبلیغات خارجی هم، همه بوق‌های خارجی هم بنایشان بر این است که هروقت که این شکست می‌خورد تا مدتی اصلاً حاشا می‌کنند یا ساکت می‌شوند. مدتی هم که می‌خواهند صحبت کنند، می‌گویند که ایران اینطور می‌گوید، صدام هم اینطور می‌گوید.
از ایران هم که می‌خواهند نقل بکنند، یک چیز کمتری را نقل می‌کنند؛ مثلاً، می‌گویند که صد نفر را تاکنون اینها گرفته‌اند و از آن‌وقتی که می‌خواهند نقل کنند با آب‌وتاب نقل می‌کنند. مدتی این کار را می‌کنند، بعد کم‌کم که می‌بینند نمی‌شود و حاشا کردنش نمی‌شود، کم‌کم می‌روند دنبال اینکه به یک وجهی مسائل را بگویند. در قضیه خرمشهر، توجه کردید که قضیه خرمشهر، مدت‌ها انکار این می‌کردند که خرمشهر گرفته شده است از آنها. هم صدام می‌گفت که این حرف‌ها نیست، ما چقدر از اینها کشته‌ایم، چه کرده‌ایم، چه کرده‌ایم و هم بوق‌های تبلیغاتی دنبال او، این حرف‌ها را می‌زدند.
کم‌کم که آن همه اسیر گرفتند و نشان دادند و اینها، آن‌وقت می‌گوید که ما به ارتش قدرتمند خودمان دستور دادیم که شما فتح خودتان را کرده‌اید و حالا عقب‌نشینی کنید، دیگر ما فتحمان تمام شد.
و تعجب [از] این است که این را دربرابر ارتش و نظامی‌های خودش و فرماندهان خودش می‌گوید که آنها در باطن نفسشان به ریشش می‌خندند - اگر داشته باشند - و می‌فهمند که قضیه چی است. درعین‌حالی که می‌بیند که همة اینهایی که در مقابلش ایستاده‌اند می‌فهمند که این دارد بی‌ربط می‌گوید، با جرئت می‌گوید. الآن هم همین‌طور است؛ الآن هم این سردار قادسیه باز می‌گوید که سپاه قادسیه من، ارتش قادسیه من چه کرده‌اند! اخیراً می‌گوید که در همین جنگ، چهار هزار نفر ما ایرانی را کشتیم و تاکنون چقدر از دست داده، آنها را گرفتیم آوردیم و چقدرهم اسیر گرفتیم. این همین معناست که نمی‌داند اصلش چه بکند و این باید نفرینش را به امریکا بکند که یک همچو کلاهی سر این گذاشته‌اند. ...
دنیا باید امریکا را از بین ببرد، و الّا تا اینها هستند، این مصیبت‌ها در دنیا هست. اینجا نشد، یک جای دیگر. الآن در بسیاری از جاهای دنیا، امریکا آتش افروخته و جنگ‌هایی که الآن در بسیاری از جاهای دنیا هست، همه‌اش زیر سر این است. و دنیا را اینها دارند تهدید می‌کنند و هرگز هم اینها سلاح‌هایی که می‌گویند متوقف می‌کنیم و اینها را محدود می‌کنیم به حد، هرگز راست نمی‌گویند. بنابراین، ما باید هرچه فریاد داریم به سر اینها بزنیم.
و امروز که سالروز لانه جاسوسی است، من به ملتمان تبریک عرض می‌کنم و این عملی که دوستان اسلام، مجاهدین اسلام انجام‌دادند، یک عمل بسیار خوبی بود و بسیار مؤثری بود که این لانه از اینجا کنده شد. اگر این لانه جاسوسی در اینجا بود، شاید ایران را به تباهی می‌کشید. الآن هم در خارج به عراق هی نقشه می‌دهند؛ از اینجاها نقشه‌ها می‌گیرند با آن چیزهایی که دارند و به عراق می‌دهند. هر کاری می‌خواهند، بکنند.
تاکنون همه تقریباً - تقریباً همه، همه نه
اصلاً در روحیه صدام این تبهکاری است و آدمکشی و جنایت است. اگر - خدای‌نخواسته - این یک سلطه‌ای پیدا بکند، حجاز را از بین می‌برد، سوریه را از بین می‌برد، این کشورهای خلیج را، کویت را هم؛ همه اینها را از بین خواهد برد. این مرد این‌طوری است، جنس این آدم این‌طوری است. همان‌طوری‌که جنس اسرائیل اینطور است که جنایتکار است و به جنایت دل خوش می‌کند، این هم همین‌طور است. اینها برادر هم هستند.
و خداوند شرّ شیطان بزرگ و شیاطین بزرگ و کوچک را انشاءالله، رفع کند و مسلمان‌ها را بیدار کند و دولت‌های اسلامی را از این غفلتی که دارند، هوشیار کند و ملت بزرگ ایران، که الگو هستند برای تمام کشورها و ملت‌ها، خداوند آنها را از آفات و بلیات حفظ کند و این آوارگان را انشاءالله، خداوند صبر عنایت کند و قدرت به دولت و ملت عنایت کند که آنها را درست انشاءالله، جاهای آنها را بهتر از سابق بسازند و خدمت به این مردم محروم بکنند.»(1)
1
آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با شورای نمایندگان جامعه اسلامی دانشگاهیان ایران، از بازگشایی دانشگاه‌ها در آینده نزدیک خبر داد و گفت: «دانشگاه روزهای اول انقلاب، با عناوین مختلفی که چهرههای دانشگاهی طاغوتی بدعت کرده بودند و با لفظ‌های دهن‌پرکن، می‌رفت تا سبب انحراف در مسیر انقلاب اسلامی شود و این افراد، خودشان را طلبکار همه‌کس و همة جامعه می‌دانستند، درصورتی‌که هرچه بود، از مردم مسلمان و به نام قرآن و اسلام بود.»
وی در ادامه سخنان خود اظهار کرد: «به خواست خدا و با حمایت مردم و رهبر کبیر انقلاب و کمک شما برادران متعهد، در آستانه افتتاح دانشگاه‌ها هستیم. شاید بتوان گفت این افتتاح، تولد جدیدی برای دانشگاه‌ها است. [...] ضدانقلاب و رسانه‌های خارجی، با سروصدا ما را متهم کردند که ضد‌علم هستیم؛ درصورتی‌که اسلام، بهتر از هریک از مکاتب موجود، طرف‌دار علم و دانش است.»(2)
1
آیت‌الله حائری شیرازی نماینده امام و امام‌جمعه شیراز که در منطقه عملیاتی محرم حضور داشت، با تقدیر از تلاش و ایثارگری نیروهای ایران در این عملیات، اظهار کرد: «رزمندگان اسلام، آیات الهی و آیاتی از اخلاص و ایثار هستند و شوق و رغبت آنان در ادای وظیفه و تکلیف الهی، مایه قوت‌قلب است. وقتی از یک رزمنده سؤال می‌شود که چرا می‌جنگی و او می‌گوید برای نصرت دین خدا؛ این عظمت اسلام را می‌رساند که در روحیه رزمندگان ما دگرگونی‌هایی به وجود آورده است.»
امام‌جمعه شیراز افزود: «جنگ ما، آتش‌افروزی نیست؛ بلکه خاموش‌کردن آتش است و رزمندگان اسلام به این رزم اعتقاد دارند، حتی اگر در خاک عراق باشد.» وی با اشاره به حضور روحانیان در جبهه‌ها گفت: «آمدن روحانیان به جبهه، یک رسالت است تا به آن چیزی که رهبر انقلاب به ما آموخته‌اند، عمل کنیم.»(1)
2
وزارت خارجه ایران به مناسبت سومین سال تصرف سفارت امریکا به‌دست دانشجویان پیرو خط امام، بیانیه ای صادر کرد که در روزنامه‌های امروز درج شد. در این بیانیه 4 ماده‌ای، ضمن اشاره به استفاده امریکا از سفارت خود در ایران به‌عنوان مرکز جاسوسی علیه انقلاب اسلامی، به‌دستاوردها و نتایج این رخداد تاریخی اشاره شده و آمده است:
«وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در آستانه سومین سالروز حرکت اصیل انقلابی دانشجویان مسلمان پیرو خط امام و تسخیر لانه جاسوسی امریکا در ایران، ضمن گرامیداشت این روز بزرگ و تبریک و تهنیت به امام و امت، توجه ملل مسلمان و مستضعف و وجدان‌های بیدار جهان را به موارد زیر جلب می‌نماید:
تسخیر و تعطیل مرکز توطئه شیطان بزرگ امریکا علیه انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران که به‌دنبال پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357 و سرنگونی رژیم سرسپرده و مزدور امریکا در ایران انجام گرفت، درسی بود برای همه مستضعفین که در چنگال خونین امریکا و استکبار جهانی و ایادی وابسته و مزدوران گرفتارند و دلالتی بر این اصل اساسی [است] که محو استبداد، استثمار و ستم داخلی، بدون مواجهه قهرآمیز با استعمار خارجی و حامی آن و قطع کامل روابط نابرابر استکباری، امکان‌پذیر نخواهد بود.
قدرت استکبار جهانی و امپریالیسم امریکا، یک قدرت میان‌تهی، ظاهرفریب و ساخته و پرداخته رسانه‌های امپریالیستی و صهیونیستی و سازمان های جاسوسی آنان است و یقیناً آنجا که ملت‌ها با اراده متکی به ایمان فطری و الهی به پا خیزند، این اسطوره ساختگی از پا می‌افتد. عجز و درماندگی امریکای جهان‌خوار و تمهیدات شیطانی آن درزمینه‌های سیاسی،
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/8/1361، ص2.
نظامی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران، چون محاصره اقتصادی، حمله مستقیم نظامی در طبس و جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در جریان بازداشت جاسوسان امریکایی، شاهدی برای پوشالی‌بودن قدرت [امریکا] و عظمت و استحکام نیروی اصیل و شکست‌ناپذیر ایمان است.
دستیابی به دستگاه‌ها و مدارک جاسوسی در به‌اصطلاح سفارت امریکا در تهران، نشان داد که نمایندگی‌های سیاسی امریکا و استکبار جهانی، چیزی جز یک پوشش ظاهری برای عملیات جاسوسی و توطئه علیه منافع ملل مظلوم نبوده و معاهدات بین‌المللی درزمینه روابط دیپلماتیک، عمدتاً ابزاری در دست مستکبران علیه مستضعفان و اکثراً وسیله اعمال دیپلماسی فریب و تزویر به نفع ابرقدرت‌ها و به زیان ملل مستضعف است.
امت مظلوم ایران، حرکت انقلابی خود را با اتکال به قوه لایزال الهی درجهت نابودی استکبار جهانی و قطع سلطه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی امپریالیسم و صهیونیسم بر ملل مسلمان و مستضعف ادامه داده، به شیطان بزرگ و مزدوران آن نشان خواهد داد که در عرصه ایمان، ایثار و شهادت، برای لانه‌های تزویر و پایگاه‌های فساد جایی نیست.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران.»(1)
1
امروز دانش‌آموزان تهران، به مناسبت گرامیداشت سالروز تصرف لانه جاسوسی امریکا و روز دانش‌آموز، تظاهراتی در مقابل سفارت سابق امریکا برگزار کردند. تظاهرکنندگان پس از قرائت قطعنامه، به سخنان سخنران مراسم، آقای موسوی خوئینی‌ها گوش فرادادند. گزارش روزنامه اطلاعات از مراسم امروز به این شرح است:
«به مناسبت گرامیداشت سالروز تبعید امام خمینی، سومین سالروز تسخیر لانه جاسوسی امریکا در تهران و نیز روز دانش‌آموز، بعدازظهر پنجشنبه، هزاران تن از دانش‌آموزان نواحی مختلف آموزشوپرورش تهران، در صفوف منظم و به‌هم‌فشرده، راهپیمایی کردند و خاطره این روز را گرامی داشتند. در ادامه این مراسم، پس از آتش‌زدن تابوتی که پوشیده از پرچم‌های امریکا، شوروی، رژیم صهیونیستی و فرانسه بود و همچنین مترسک‌هایی از ریگان و کارتر، بیانیه ای قرائت شد. سپس حجت‌الاسلام موسوی خوئینی‌ها نماینده مجلس شورای اسلامی، سخنانی ایراد کرد. وی ضمن تبریک پیروزی‌های اخیر سپاهیان اسلام در مصاف با نیروهای متجاوز بعثی صدام، گفت: "امروز روز 13 آبان است؛ یعنی روز ذلت امریکا و غلبه ارزش‌های الهی بر ارزش‌های شیطانی و روزی است که قدرتمندترین کشور جهان، دربرابر حرکت انقلابی ملت ایران، گیج و متشنج شد. "آقای خوئینی‌ها در ادامه سخنان خود ضمن برشمردن صفات شیطان از دیدگاه قرآن، به تشریح عملکرد شیطان بزرگ، امریکا، از سال 42 تا امروز پرداخت و
1) مأخذ16، ص13.
گفت: «تمامی توطئه‌های امریکا، از تبعید امام امت به ترکیه و نجف تا امروز، براساس گفته قرآن که می‌گوید: کید شیطان ضعیف است، ضعیف بود و شکست خورد. [...] باوجود اینکه امام، دولت امریکا را نصحیت کرد که توطئه نکند، ولی توجهی نشد تا اینکه دانشجویان مسلمان پیرو خط امام، تصمیم گرفتند که لانه جاسوسی امریکا در تهران را اشغال کنند و در 13 آبان - سالروز تبعید امام امت و روز دانش‌آموز - با یک عمل قهرمانانه، این لانه توطئه و فساد را به اشغال خود درآورند و جاسوسان امریکا را نیز به گروگان بگیرند.»
وی در بخش دیگری از سخنانش از مبارزات ملت مسلمان ایران به‌ویژه دانش‌آموزان در به‌ثمررساندن انقلاب اسلامی، تجلیل کرد و با اشاره به یکی از اسناد لانه جاسوسی گفت: «امریکا می‌خواست براساس حرکت‌های دانش‌آموزانی که باعث سقوط رژیم شاه شد، آنها را در مخالفت با جمهوری اسلامی به خیابان ها بکشد تا چند نفری از آنان کشته شوند و سپس با برپایی مراسمی نظیر آنچه مردم ما درطول انقلاب برگزار کردند، جمهوری اسلامی ایران را شکست دهد که این توطئه نیز منجر به شکست شد.» وی تأکید کرد: «هر توطئه ای که شیطان بزرگ علیه ما کرد، ازجمله محاصره اقتصادی، حمله نظامی به طبس، جنگ صدام و اغتشاشات داخلی توسط عنصر مخلوع و فراری، با شکست
مواجه شد و ما در سراسر این دوران مبارزات از سال 42 تا امروز، از یک‌طرف، توطئه شیطان را می‌بینیم و از طرف دیگر، مکر خداوند را و امروز نیز با رهبری پیامبرگونه امام و ایثار ملت شهیدپرور ایران و بیداری دانش‌آموزان، توطئه‌های شیطان بزرگ درهم شکسته شده و اراده خداوند تحقق پیدا کرده و امروز، جمهوری اسلامی ایران، نیرومندتر از همیشه است و پیروزی‌های سپاهیان و رزمندگان اسلام نیز امریکا را لرزاند.»(1)
همچنین در این روز، دانشجویان پیرو خط امام با استفاده از اسناد به‌دست‌آمده از سفارت سابق امریکا، اسامی 137 تن از کارکنان سفارت امریکا را که در فعالیت‌های جاسوسی در ایران و سایر کشورها شرکت داشتند، اعلام کردند(2)
1
بهزاد نبوی سخنگو و نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران در توافقنامه الجزایر در گفتوگو با روزنامه کیهان به موضوعاتی اشاره کرد، ازجمله: عمده‌ترین بازتاب‌های داخلی پس از آزادشدن گروگان های امریکایی؛ دلایل توافق کشور بر سر آزادی گروگان ها و بیانیه الجزایر؛ لاینحل‌ماندن بخش عمده ای از توافقات الجزایر و پایبندنبودن طرف امریکایی به تعهدات خود و نیز دستاورد اقتصادی و سیاسی تصرف سفارت امریکا در کشور. وی درباره علت و ریشة حرکت دانشجویان مسلمان پیرو خط امام گفت:
تا آنجایی که من اطلاع دارم، علتی که سبب شد برادران ما دست به چنین اقدام شجاعانه‌ای بزنند که در تاریخ انقلاب ما ثبت شود، "اعتراض به امریکا و سیاست دولت موقت" بود. شرایطی که در آن، لانه جاسوسی اشغال شد، شرایط بدی بود. امریکا که از در بیرون رانده شده بود، داشت از پنجره برمی‌گشت و دولت موقت هم مشغول ایجاد ارتباط برای بهسازی رابطه‌اش با امریکا بود. ازنظر اجتماعی هم در داخل، وضع خیلی بد بود. جامعه به‌سمت "حکومت‌ناپذیری" پیش می‌رفت و دولت، حاکمیتی نداشت. البته این را هم من می‌دانم و اطلاع دارم که برادران دانشجوی ما، ابتدا که به‌قصد اشغال جاسوسخانه می‌رفتند، برنامه اقامت درازمدت در لانه را نداشتند، ولی موضع‌گیری‌های قاطع امام در حمایت از حرکت انقلابی مزبور، برادران را مصمم کرد که حرکت را ادامه بدهند و اشغال جاسوسخانه که ابتدا حرکتی اعتراضی تلقی می‌شد، تبدیل به یک حرکت خالص‌تر و سرنوشت‌سازتر برای انقلاب اسلامی شد و با این حرکت، مرحله دوم انقلاب اسلامی آغاز شد.
بهزاد نبوی همچنین درباره محاکمه‌نشدن گروگان ها که قبلاً اعلام شده بود، اظهار کرد:
پس از اینکه گروگان گیری، نتایج مطلوب خود را داد؛ یعنی "سرنگونی دولت موقت"، هرج‌ومرج داخلی پایان یافت، نیروهای چپ، ضدانقلاب و منافق، خلع‌سلاح و چهرههای وجیه‌المله افشا شدند و تمام نتایج سیاسی و اقتصادی، ازجمله خودکفایی و قطع وابستگی به
امریکا، تأمین شد. بنابراین، لازم بود هرچه‌سریع‌تر، گروگان ها آزاد شوند. البته آن موقع فکر می‌کردیم که گروگان ها را محاکمه می‌کنیم، ولی این کار آرمان زیادی می‌خواست که توطئه‌های جهانی را علیه ما سازمان می‌داد، درنتیجه، نگهداری گروگان ها کار معقولی نبود و به همین دلیل با دورنگری که رهبر انقلاب داشتند، آن فرمان تاریخی را صادر و موضوع را به مجلس واگذار کردند و مجلس هم طبق نظر امام، آن مصوبه را به دولت ابلاغ و دولت هم اجرا کرد و درحال‌حاضر با بررسی این موضوع، احساس می‌کنیم که صحیح بوده است.
وی درباره بیانیه الجزایر و آرای مخالفان محتوای بیانیه گفت: من نماینده دولت در امضای بیانیه الجزایر بودم و این بیانیه، برخلاف هوچی‌گری‌های بنی‌صدر، هیچ الزام قانونی برای دولت ایجاد نمی‌کرد. یک مصوبه قانونی بود که از شورای نگهبان هم رد شده بود و دولت، افتخاراً و بنابه مسئولیت شرعی دخالت کرد و بیانیه را به امضا رساند و من نه به این دلیل که امضاکننده بیانیه الجزایر بودم، بلکه درحال‌حاضر هم معتقد هستم که این بیانیه بهترین راه‌حلی بود که باتوجهبه شرایط و امکاناتی که ما داشتیم، می‌توانستیم برای پایان موضوع گروگان ها پیدا کنیم. ضمن آنکه مخالفان بیانیه الجزایر، بنی‌صدر و نوبری بودند که یکی در فرانسه و دومی در دامان عمو سام است. لیبرال‌ها و نهضت آزادی را همه شناخته‌اند و منافقان هم چهره‌شان شناخته‌شده است؛ اینها مجموعاً طیف مخالفان بیانیه بودند که به دولت حمله می‌کردند و محکوم می‌کردند که دولت، مملکت را به امریکا فروخته و الآن چهره‌هایشان برملا شده و معلوم شده است از چه موضعی حرف می‌زدند و تمام این چهرههای مخالف با نیت‌های پلید، به سراغ قضیه رفتند.
نبوی درباره توافقات انجام‌شده براساس بیانیه و نتایج کنونی آن نیز افزود:
«براساس بیانیه الجزایر، قرار بود دارایی‌ها، اموال و سپرده‌های ما، دربرابر آزادی گروگان ها به انضمام اموال شاه و بستگانش به ما برگردد. درحال‌حاضر، ما از کل حدود 10 میلیارد دلار که از امریکا طلب داریم، حدود 4 میلیارد دلار دریافت کرده‌ایم و برای 5/3 میلیارد بدهی‌های خودمان به بانک‌های امریکایی که باید قسطی می‌پرداختیم، مهلت گرفتیم و آن را یک‌جا پرداخت کردیم. 3 میلیارد دلار هم در حساب الجزایر در انگلستان یا هلند است که از این مقدار، 5/1 میلیارد اختلاف حساب است که بعد از حل، سهم ما به حسابمان می‌آید و سهم امریکاییها هم به حساب آنها می‌رود. یک میلیارد، تضمین بدهی‌های ما به شرکت‌های امریکایی است که در اختیار داوری بین‌المللی است. 300 میلیون دلار هم در بانک امریکایی فدرال رزرو است که متعلق به ماست. وقتی اختلاف 5/1 میلیارد حل بشود، آن هم به ما برمی‌گردد. البته، مقداری هم اعتبارهای اسنادی و ضمانت‌نامه در بانک‌های امریکایی است که روی آنها اختلاف و دعوا داریم. درباره ثروت‌های شاه و بستگانش، همان روزی که بیانیه امضا می‌شد، ما به‌صراحت گفتیم که این حرکت، یک حرکت سیاسی و سمبلیک به‌منظور ناامن‌کردن امریکا برای نوکران امریکا است که
دیگر جرئت نکنند در امریکا پول‌ها و سرمایه‌هایشان را به نام خودشان بگذارند، کمااینکه بعد از دو سال پس از گروگان گیری، وابستگان به شاه، یا مالی را در امریکا نمی‌گذارند یا به نام خودشان نمی‌گذارند. از این بابت بعید است چیزی به‌دست ما برسد. ما تاکنون هیچ تخلفی از بیانیه نکرده‌ایم و امریکا بیش از 20 مورد تخلف کرده که این امر نشان‌دهنده آن است که بیانیه خوشایند امریکا نبوده است. البته، ما به دیوان داوری لاهه شکایت کرده‌ایم.»(1)
1
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت خارجه، در یک مصاحبه و سازمان برنامه و بودجه در اطلاعیه‌ای، دستاوردهای تصرف سفارت امریکا در تهران را تشریح کردند.
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت خارجه، در مصاحبه اختصاصی با روزنامه کیهان درباره تأثیرات سیاسی و اقتصادی اقدام دانشجویان مسلمان پیرو خط امام گفت: به‌رغم واقعیت موجود در جهان و آنچه در نظام اقتصادی جهان حاکم است، ما موفق شدیم بخش اعظم سپرده‌ها و طلا‌های خود را از امریکا بگیریم. از سوی دیگر، تسخیر لانه جاسوسی، امریکا را وادار کرد که حداقل حتی به‌صورت یک قول (که خود موضوع مهمی است)، ارائه اطلاعات مربوط به اموال وابستگان حکومت پهلوی و شاه و بازگرداندن آنها را در صورت کشف و شناسایی، تضمین کند. علاوه‌برآن، امریکا مجبور شد فرار شاه از پناهگاهی به پناهگاه دیگر و درنهایت تا مصر را تحمل کند که این، ثمره کوچکی برای انقلاب نبود. این ضربه بسیار مهمی برای سایر سرسپردگان به امریکا بود که دل به قدرت افسانه ای امریکا نبندند. آنها فهمیدند که تا چه حد می‌توانند به این دو قدرت واهی تکیه کنند.(2)
سازمان برنامه و بودجه نیز در اطلاعیه ای به نتایج اقتصادی تسخیر سفارت امریکا و تحریم اقتصادی امریکا علیه ایران پرداخت و دستاوردهای این اقدام را تشریح کرد. در بخشی از اطلاعیه سازمان آمده است:
نتایج مفید تسخیر لانه جاسوسی از نگاه سازمان برنامه و بودجه به این شرح است:
سکان تولید را کارشناسان ایرانی، خود به‌دست گرفتند و نشان دادند که ایرانی، خود قادر است تا اداره امور اقتصادی و فنی کشور را به‌دست گیرد.
وابستگی تجاری به کشورهای غربی کاهش یافت. در سال 1357، درصد واردات ایران از آلمان غربی، ژاپن، امریکا، انگلیس و فرانسه به 2/65% کل واردات می‌رسید، درحالیکه در سال 1359، سهم امریکا به صفر رسید و سهم 4 کشور دیگر غربی به 37 درصد کاهش یافت.
رابطه مالی با بانک‌های امریکایی قطع شد و وام‌هایی که در زمان طاغوت دریافت شده بود، بازپرداخت شد و تعهدات مالی - که خود موجب تعهدات سیاسی است - از بین رفت.
الگوی مصرف تغییر یافت. کالاهای مصرفی لوکس و غیر‌ضروری، از فهرست واردات کشور، خارج و ورود کالاهای مصرفی، منحصراً به 16 نوع کالاهای اساسی و ضروری، محدود شد.
تحریم و محاصره اقتصادی برای ما اعتمادبه‌نفس را به ارمغان آورد و باوجود نظریه‌های منحط سازش‌کاران، مردم نشان دادند که بدون رابطه با امریکا هم می‌شود زندگی کرد و همراه با آن، با درک ابعاد و عمق فاجعه‌آمیز وابستگی اقتصادی، ضرورت دستیابی سریع به خودکفایی و استقلال اقتصادی، بیش از زمان‌های دیگر، احساس و مطرح شد.
امت مسلمان ایرانی در صنایع و در بخش تولید، به موفقیت‌هایی دست یافت که نمونه‌های زیر از آن جمله است:
راه‌اندازی مجتمع مس سرچشمه کرمان؛ راه‌اندازی بخش دوم کک‌سازی توسعه ذوب‌آهن اصفهان؛ دست‌یافتن به موفقیت‌هایی درزمینة تولید وسایل موردنیاز شبکه برق‌رسانی و مخابرات کشور؛ راه‌اندازی بخشی از واحد فروش نفت که نه‌تنها به نسل حاضر، بلکه به آیندگان نیز متعلق است و این خط مشی جدید سبب شد که برخلاف انتظار محافل غربی، دولت ازنظر تأمین منابع ارزی، برای ادامه جنگ در مضیقه نباشد و با پشتوانه‌ای محکم در مقابل توطئه‌های امپریالیست‌ها، در عرصه اقتصاد نیز مقاوم و قوی باقی بماند.(1)
1
رادیو امریکا در گزارشی درخصوص ماجرای تسخیر سفارت امریکا در تهران، به تأثیر آن در حوادث داخلی دو کشور پرداخته، ایران را بازنده این اقدام نامید و تجاوز عراق به ایران را نشانة فرصت‌طلبی عراق و بهره‌برداری این کشور از اوضاع پس از گروگان گیری در ایران و متأثر از اختلافات قدیمی مرزی دو کشور دانست. در بخشی از این گزارش آمده است:
نمونه بهتری از آثار بحران گروگان گیری، جنگ ایران و عراق است. عراق زمانی جنگ را آغاز کرد که ایرانیان سرگرم بحران گروگان گیری بودند. باوجود اینکه دلیل برخورد میان ایران و عراق، ادعاهای ارضی چندساله آنان علیه یکدیگر است، عراق، زمان حمله به ایران را تاحدودی در اوضاع آشفته داخلی و انزوای سیاسی ایران برگزید و نبود لوازم یدکی برای وسایل و
1) مأخذ21، ص13.
جنگ‌افزارهای نظامی ساخت امریکا، امتیازی برای عراق در میدان جنگ محسوب می‌شد.
این رادیو در ادامه با اشاره به تأثیر این حادثه در جامعه امریکا، آن را مؤلفه مؤثری در تغییر سبک سیاست خارجی این کشور خواند و افزود:
آثار بحران گروگان گیری بر ایالات متحده، عمیق‌تر از آن بود که تصور می‌شد. گروگان‌گرفتن دیپلمات‌های امریکا و ناتوانی امریکا در آزادکردن آنان، فاجعه ای سیاسی برای دولت جیمی کارتر رئیسجمهور پیشین ایالات متحده بود. این امر، کارتر را نزد افکار عمومی امریکا ناتوان جلوه داد و عاملی برای باخت او در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 1980 امریکا شد. در نخستین مراحل بحران گروگان گیری، جیمی کارتر به روش‌های گوناگون سیاسی، حقوقی و بین‌المللی و درعین‌حال به تحریک‌های اقتصادی و همین‌طور تهدید به انجام‌دادن اقداماتی شدیدتر متکی بود. هنگامی که همه این تلاش‌ها با شکست روبهرو شد، وی برای نجات گروگان ها به اقدامی نظامی دست زد که با ازکارافتادن چند فروند بالگرد در آخرین دقایق، ناچار شد آن را ناتمام بگذارد.
به‌گروگان‌گرفتن دیپلمات‌های امریکایی در تهران، ظاهراً سرخوردگی امریکاییان را از دولتی که به نظر آنان در سیاست خارجی ضعیف و مردد بود، به‌دنبال داشت و به عمر آن خاتمه بخشید. منتقدان سیاست خارجی امریکا، بحران گروگان گیری را شکست درازمدت ایالات متحده در دنبال‌کردن قاطع منافع بین‌المللی خود می‌دانند. به نظر آنان، ضعف امریکا حوادثی چون گروگان گیری در ایران را تشویق می‌کرد. دراین‌حال، آثار بحران گروگان گیری احتمالاً از محدوده ایران و امریکا فراتر رفت و به میزانی، سبک سیاست خارجی ایالات متحده را تغییر داد.(1)
1
درحالیکه همه اهداف ایران از اجرای عملیات محرم محقق شده است و نیروهای عراقی علاوه‌بر پذیرش شکست سنگین و دادن تلفات و غنائم بسیار، به آن‌سوی مرزها رانده شده‌اند، سعدون حمادی وزیر خارجه عراق، در مصاحبه ای با روزنامه کویتی الوطن مدعی شد، ایران در عملیات اخیر خود شکست خورده و این احتمالاً به معنی پایان‌یافتن جنگ است.
وی با اعلام نارضایتی از میزان کمک‌های دریافتی از کشورهای عربی حامی این کشور در جنگ علیه ایران، گفت: برخی حامیان عرب، حمایتی که از آنها انتظار می‌رود، انجام نمی‌دهند. اگرچه ما به هیچ‌گونه حمایت نظامی احتیاج نداریم(!) به‌هیچ‌وجه از میزان پشتیبانی بعضی از برادران عربمان اظهار رضایت نمی‌کنیم(2)
این گفته‌های سعدون حمادی درباره نارضایتی از کمک کشورهای عرب، نشان‌دهنده مشکلات اساسی اقتصاد این کشور و هزینه بالای مخارج جنگ است. به گزارش منابع مطلع اقتصادی غرب، حکومت عراق نتوانسته است به تعهدات خود دربرابر قراردادهای منعقدشده
عمل کند و این منابع معتقدند که کشورهای عربی حامی عراق که هزینه جنگ را می‌پردازند نیز به‌دلیل مشکلات اقتصادی مالی که براثر این حمایت با آن مواجه شده‌اند، از پرداخت تعهدات مالی عراق به کمپانی‌های خارجی سر باز زده‌اند. مجله اقتصادی میدل‌ایست اکونومیست دایجست دراین‌باره نوشته است: عراق به‌شدت با کمبود مواد اولیه ساختمانی روبهرو است و وزارت بازرگانی برخی کشورها نیز به‌دنبال وخامت اوضاع مالی و اقتصادی عراق، از صدور اعتبار صادراتی برای این کشور خودداری می‌کنند. آگاهان سیاسی بر این باورند که موفقیت‌های ایران در جنگ و زیر سؤال رفتن مجدد ماهیت حکومت عراق، سبب شده است دولت‌های طرف قرارداد، در ادامه رابطه اقتصادی خود با این کشور، محافظه‌کارانه رفتار کنند.(1)
1
هفت نفر از ایرانیان مقیم کویت که درپی حمله پلیس این کشور به مراسم عزاداری عاشورا، دستگیر و زندانی شده بودند، پس از یک هفته تحمل شرایط نامناسب و آزار و اذیت در زندان، آزاد و بعدازظهر امروز وارد تهران شدند. یکی از این افراد در مصاحبه ای درباره چگونگی دستگیری و اخراجشان از کویت گفت:
در حسینیه به عزاداری و سینه‌زنی مشغول بودیم که پلیس کویت پس از پرتاب گاز اشک‌آور، به ما حمله کرد که براثر آن تعداد زیادی از عزاداران زخمی شدند و من نیز به‌دلیل اصابت ضربات باطوم از ناحیه سر زخمی شدم و به همراه چند نفر با اتومبیل به سلول‌های انفرادی منتقل شدیم. در آنجا به ما گفته شد که نباید شعار سیاسی بدهیم و مأموران بازجویی از ما می‌پرسیدند چرا "مرگ بر امریکا" و "مرگ بر صدام" می‌گویید و مرا به 30 سال زندان تهدید کردند.(2)
به‌دنبال ضرب‌وشتم و سپس اخراج تعدادی از اتباع ایرانی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که شکنجه و آزار اتباع ایرانی و اخراج آنان، بخشی از توطئه وسیع استکبار جهانی علیه جمهوری اسلامی ایران است. وی افزود: عملیات ایذایی علیه ایرانیان و توسعه جو تبلیغاتی مخرب و تحریک‌آمیز دراین‌زمینه، بی‌تردید گامی است درجهت فراهم‌آوردن زمینه‌های مطلوب برای بهره‌برداری امریکا و یاران مرتجعش در منطقه که به‌دنبال شکاف و نفاق بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای همسایه و درنتیجه توجیه حضور فعال و گسترش نفوذ امریکا در منطقه‌اند. سخنگوی وزارت خارجه گفت: جمهوری اسلامی ایران همان‌گونه‌که بارها اعلام کرده است، درعین‌حال که به اصل روابط صلح‌آمیز و حسن هم‌جواری باهمسایگان غیر‌محارب و دخالت‌نکردن در امور داخلی آنها ارج می‌نهد، اینگونه تحریکات و تجاوزات آشکار به حقوق انسانی اتباع خود را نیز محکوم می‌کند. ما بدین‌وسیله به دولت کویت اکیداً توصیه می‌کنیم که تحت‌تأثیر القائات دشمنان اسلام قرار نگیرد و با ادامه اینگونه اعمال غیرانسانی، روابط خود را با جمهوری اسلامی ایران بیش از این به مخاطره نیندازد.(3)
1
خبرگزاری جمهوری اسلامی از بلگراد، گزارش داد: براساس اطلاعات کسب‌شده از منابع کاملاً موثق، عده ای از افسران نیروی دریایی عراق، مشغول گذراندن دوره‌های آموزشی ویژه در پایگاه دریایی "اسبیلیت" یوگسلاوی می‌باشند. از تعداد این افسران، اطلاعی در دست نیست. بنابر گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، آموزشگاه نظامی اسبیلیت، از مدرن‌ترین، مجهزترین و بهترین آموزشگاه‌های نیروی دریایی یوگسلاوی به شمار می‌رود. این خبرگزاری میافزاید: گزارش‌های غیر‌موثق دیگر حاکی است که عده ای از افسران نیروی هوایی عراق، در زاگراب به آموزش نظامی مشغول‌اند، دراین‌باره، رفت‌وآمد وابسته نظامی عراق در بلگراد به زاگراب و اقامت هیئت‌های نظامی عراق در زاگراب مورد تأیید است.(1)
2
به گزارش خبرگزاری اوپک از بغداد، عراق و اتریش براساس یک موافقت‌نامه همکاری که در پایان پنجمین اجلاس کمیته مشترک دو کشور در بغداد امضا شد، طرح‌های فنی و اقتصادی مشترکی را آغاز خواهند کرد. به گزارش خبرگزاری اوپک از بغداد، موافقت‌نامه مذکور را قاسم تقی الاریبی وزیر نفت عراق و ژوزف استار باچر وزیر تجارت، بازرگانی و صنایع اتریش امضا کرده‌اند. وزیر نفت عراق، این قرارداد را گامی مهم در توسعه روابط دو کشور توصیف کرد.(2)
3
کمک‌های اقتصادی و نظامی امریکا به عراق با تحمل اندکی حقارت ملی ازسوی امریکاییها ادامه دارد.
درپی گسترش رابطه اقتصادی و نظامی امریکا با عراق و اعلام رابطه رسمی و حسنه بین دو کشور ازسوی وزارت امور خارجه عراق، دولت این کشور از 30 کمپانی امریکایی برای شرکت در نمایشگاه تجاری بغداد رسماً دعوت کرد، اما برای جلوگیری از تشدید جو ضدامریکایی در این کشور، به تقاضای شخص صدام، شرکت‌های امریکایی از برافراشتن پرچم این کشور بر فراز غرفه امریکا خودداری کردند. روزنامه کیهان در شماره امروز خود به نقل از نشریه میدل اشترن کورنت (چاپ لندن) دراین‌باره نوشته است: صدام حسین که در بغداد برای سران هیئت‌های تجاری شرکت‌کننده در این نمایشگاه سخنرانی می‌کرد، از دوستان امریکایی خود تقاضا کرد که از برافراشتن پرچم این کشور تا رسیدن زمان مناسب خودداری کنند. این نشریه در ادامه آورده است: علاوه‌بر سلاح‌هایی که رژیم صدام از فرانسه و دیگر دولت‌های غربی دریافت کرد، امریکا نیز با ارسال سلاح‌های پیشرفته تازه به عراق، بر این اقدام کشورهای اروپایی صحه گذاشته است.(3)
1
در شرایط بحرانی لبنان و درحالیکه اعلام شده است امریکا به‌دنبال استقرار دائمی نیروهای نظامی در این کشور می‌باشد، خبرگزاری رویتر از طرحی خبر داد که نتایج اجرای آن، تقویت نیروهای فالانژ در جنوب لبنان است. دراین‌باره، روزنامه جمهوری اسلامی در شماره امروز خود به نقل از این خبرگزاری نوشته است: درپی دیدار فرانسیس وست معاون وزارت دفاع امریکا در امور امنیت بین‌المللی از لبنان، در واشنگتن فاش شد که امریکا در نظر دارد با توافق حکومت امین جُمیَّل، در بیروت دفتر کمک‌های نظامی تأسیس کند. به گزارش خبرگزاری رویتر از واشنگتن، این دفتر، مسئولیت نظارت بر ارسال تسلیحات به لبنان را که در چارچوب تقویت ارتش فالانژ لبنان انجام می‌شود، به‌عهده خواهد داشت. به گفته منابع نظامی وزارت دفاع امریکا، مسئولان این دفتر در ابتدای امر، از کارشناسان امریکایی مقیم کشورهای اروپای غربی انتخاب خواهند شد تا در ادامه سیاست ریگان و حمایت از امین جُمیَّل، ارتش فالانژ لبنان را قادر به استفاده از سلاح‌های امریکایی کنند. به گزارش رویتر، در مرحله اول، مبلغ 50 میلیون دلار کمک‌های نظامی در اختیار لبنان گذاشته شده است و قسمت اعظم این مبلغ، به‌منظور افزایش قدرت ارتش لبنان از 12 هزار نفر به 16 هزار نفر است. گفتنی است که امریکا همچنین مدت اقامت تفنگ‌داران دریایی خود را در لبنان تمدید کرده است.(1)
2
در جنوب لبنان، امریکا و رژیم صهیونیستی، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را که در میان مردم لبنان نفوذ فوق‌العاده ای دارند، مزاحم اهداف و برنامههای خود می‌دانند. درهمین باره، خبرگزاری آسوشیتدپرس و رویتر از حضور نیروهای سپاه در جنوب لبنان گزارش‌هایی را منتشر کردند. در لابه‌لای این گزارش‌ها، جملاتی نامناسب و گاه تمسخرآمیز به چشم می‌خورد، ولی حاوی حقیقتی غیر‌قابل‌انکار مبنی‌بر حمایت مردم از پاسداران امام خمینی است. به گزارش آسوشیتدپرس:
«پاسداران انقلاب که به‌منظور صدور انقلاب اسلامی بنیادگرای آیت‌الله روح‌الله خمینی، از ایران به لبنان آمدند. در شهر بعلبک یک بیمارستان، یک فروشگاه و یک ستاد ایجاد کرده‌اند. پاسداران انقلاب که تعدادشان 300 نفر تخمین زده می‌شود، در جریان مداخله نظامی اسرائیل در لبنان، وارد این شهر شدند و میدان اصلی شهر را به نام آیت‌الله خمینی نام‌گذاری کرده و ضمن افراشتن پرچم سه رنگ ایران در خیابان ها، بر روی دیوار[های شهر]، همانند ایران، شعار مرگ بر امریکا نوشتند. یک انقلابی ریشو که حاضر نشد نام خود را بگوید، اظهار داشت: ما برای تبلیغات به اینجا آمده‌ایم تا مردم را درجهت صدور انقلاب اسلامی ایران راهنما باشیم. بعلبک که در زمان صلح، هزاران توریست خارجی را به خود جذب می‌کرد، شهری است با حدود 25 هزار نفر جمعیت که 95 درصد آنان مسلمان شیعه هستند.»(2)
رویتر نیز درهمین باره اعلام کرد:
«در اوضاع درهم و برهمی که براثر حمله اسرائیل به لبنان به وجود آمد، صدها نفر از پاسداران انقلاب اسلامی با اونیفورم کامل و درحالیکه سلاح‌های خود را همراه دارند، در بعلبک - شهر قدیمی لبنان - استقرار یافته‌اند. آنها مقر نظامی خودشان را در یک ساختمان بیمارستان مدرن متروک برپا داشته و در بین ساکنان شیعه شهر که در اکثریت هستند، به نفع انقلاب آیت‌الله خمینی شروع به تبلیغ کرده‌اند. در فاصله 300 متری گذرگاه بازار کوچک بعلبک، پاسداران انقلاب حتی یک دفتر تبلیغ دو طبقه دایر کردند. آنها پلاکاردی مقابل دفتر چسبانیده و خود را به‌عنوان عاشقان شهادت توصیف نموده‌اند. ایرانی‌ها اکنون به کودکان این ناحیه تعلیم و توان می‌دهند. شهر، پر از پلاکاردها، پوسترهای دیواری و شعارهایی است که در آن، امپریالیسم اسرائیل و امریکا محکوم گردیده و لبنانی‌ها را تشویق می‌کند که ازطریق شهادت در جستوجوی رستگاری باشند.»(1)
1
امروز عده ای از پیش‌مرگان بارزانی، محل تجمع نیروهای ارتش عراق، در منطقه "مرگه‌سور" در استان سلیمانیه را زیر آتش سلاح‌های سنگین و سبک خود قرار دادند در این حمله، 12 تن از نیروهای نظامی عراق کشته و 24 نفر نیز مجروح شدند. علاوه‌براین، در این اقدام، یک توپ120 میلی‌متری و یک قبضه تیربار دوشکا منهدم شد(2)
1
در ادامه عملیات محرم و فعالیت‌های عملیاتی نیروهای خودی در روز گذشته، از ساعات اولیه امروز، قرارگاه‌های قائم3 و قائم4 (نیروهای دو تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و 14 امام حسین(ع) به همراه نیروهای تیپ1 لشکر21 حمزه و نیروهای تیپ84 خرم‌آباد) با هدف جلوگیری از تجمع دشمن برای
نیروهای ایران در روز چهارم عملیات محرم مانع تشکیل خطوط دفاعی عراق برای انجام پاتک در منطقه شدند.
اجرای پاتک، اقدام به اجرای عملیات محدود روی ارتفاعات مقابل مناطق تصرف‌شده در ارتفاعات حمرین کردند و موفق شدند بخشی از قوای ارتش عراق را در این منطقه منهدم کنند.(1)
نیروهای قرارگاه قائم3 با حمله به ارتفاعات مقابل خود، ضمن واردآوردن تلفات به نیروهای دشمن، 4 تانک و 2 نفربر عراقی را منهدم کردند و 3 تانک عراقی نیز به‌دلیل فرار خدمه آن، در منطقه میان نیروهای خودی و دشمن باقی ماند.
قرارگاه قائم4 نیز با نیرویی به استعداد 3 گردان منها، به خطوط دفاعی عراق در مقابل خود حمله کرد و از آنجا که عمده قوا و تجهیزات عراق در ارتفاعات و مناطق مقابل تیپ امام حسین(ع) تجمع کرده بودند، میزان خسارات زرهی و امکانات عراق در این محدوده زیاد بود. 8 تانک، 4 نفربر و 10 دستگاه خودرو نظامی عراقی در این عملیات به غنیمت نیروهای خودی درآمد و 4 تانک و20 دستگاه خودرو نیز منهدم شد.
این قرارگاه به‌دلیل مشکلات پدافندی، قسمتی از ارتفاع175 را که قبلاً به تصرف درآورده بود، رها کرد و تا ارتفاع400 در داخل خاک ایران عقب‌نشینی و تصرف مجدد آن را به شبهای بعد موکول کرد.(2)با روشن‌شدن هوا، نیروهای این محور در 500 متری جنوب جاده چم‌سری تا شرهانی، پدافند و تا ظهر امروز، 4 پاتک نیروهای عراقی را خنثی کردند(3)
1
درپی ابلاغ روز گذشته قرارگاه کربلا به قرارگاه قائم درباره اصلاح خطوط پدافندی، به‌ویژه در جناح چپ عملیات و انهدام باقیمانده نیروهای عراقی در منطقه و تشکیل یک خط دفاعی مناسب، قرارگاه عملیاتی قائم به‌منظور تأمین این اهداف، به یگان‌های تحت امر خود، مأموریت‌های ذیل را ابلاغ کرد:
پیرو دستور قرارگاه مرکزی کربلا و باتوجهبه ضرورت ادامه عملیات محرم، به یگان‌های تحت امر این قرارگاه ابلاغ شود، در تاریخ 14 آبان 1361، ساعت 10 شب آماده باشند تک همه‌جانبه و هماهنگی را در منطقه "چم‌سری" به‌طرف جنوب‌غربی، به‌منظور رسیدن به خط پدافند مناسب انجام دهند. لازم است فرماندهان یگان‌ها، مقدمات لازم را فراهم و واحدهای تحت امر خود را توجیه کنند و در ساعت 2 بعدازظهر امروز (14 آبان 1361)، در جلسه هماهنگی قرارگاه حضور به هم رسانند.(4)
درپی این ابلاغیه، جلسه‌ای با حضور حسین خرازی و سرهنگ دژکام فرماندهان مشترک سپاه و ارتش در قرارگاه قائم، احمد کاظمی (8 نجف)، مرتضی قربانی (25 کربلا)، مهدی زین‌الدین (17 علی‌بن‌ابیطالب(ع))، ابوشهاب (14 امام حسین(ع))، نبی رودکی (35 امام سجاد(ع))، کریم نصر (قمربنی‌هاشم(ع))، علی زاهدی و حاج‌رضا حبیب‌اللّهی معاونت عملیات قرارگاه لشکر فتح، در مقر لشکر3 (قرارگاه قائم) فتح تشکیل شد.
1) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر3 فتح در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 30/7/1361 الی 20/8/1361، صص 92 - 91.
2) سند شماره 74/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ14 امام حسین(ع)، در عملیات محرم، راوی: یدالله محمدی، 15/8/1361، ص16؛ و - سند شماره 73/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر3 فتح قرارگاه مرکزی قائم، در عملیات محرم، راوی: محسن رخصت‌طلب، 13/8/1361، ص22.
3) سند شماره 73254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا 3 (مرکز فرماندهی)، شماره229، تاریخ 15/8/1361، ص3.
4) سند شماره 257211 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه مرکزی قائم(عج) (ارتش و سپاه)، 14/8/1361 سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 032149 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه مرکزی قائم(عج) (ارتش وسپاه)، 13/8/1361.
در این جلسه، حاضران ضمن بررسی آخرین وضعیت خطوط پدافندی نیروهای خودی و دشمن نتیجه اقدامات خود را در چند شب گذشته بیان کردند. موضوعات مطرح‌شده حاکی‌از آن بود که اجرای عملیات در چند شب پیاپی، موجب خستگی مفرط نیروها شده و از سوی دیگر، به‌دلیل کمبود وقت، امکان شناسایی دقیق از یگان‌ها سلب شده است. به همین دلیل، حسین خرازی فرمانده قرارگاه قائم، با تأکید بر ضرورت برداشتن یک گام به جلو توسط یگان‌ها برای خارج‌کردن ارتفاعات سرکوب منطقه از دست عراق، داشتن فرصت کافی برای ساماندهی نیروها و شناسایی خطوط جدید دشمن را یک ضرورت دانست و پس از گفتوگو و مشورت با حسن باقری و سرهنگ دژکام، تصمیم گرفت عملیات امشب را لغو کند و اجرای آن را 24 ساعت به تأخیر اندازد. بدین‌ترتیب، باوجود اعلام قبلی، با استدلال فرماندهان یگان‌ها درباره خستگی نیروها و ضعف شناسایی، اجرای عملیات یک شب به تعویق افتاد.(1)
1
ارتش عراق با پذیرش شکست در منطقه عملیاتی محرم و ناکامی در عملیات بازپس‌گیری، آتش توپخانههای خود را در مناطق هم‌جوار با منطقه عملیاتی محرم و سایر جبهه‌ها شدت بخشیده و حملات هوایی و موشکی خود را در خلیج‌فارس متمرکز کرده است. به‌طورکلی، عراق پس از شکست در هر عملیاتی، به شهرهای مرزی، مناطق مسکونی، بنادر و کشتی‌های تجاری، حمله و ضعف‌های واحدهای زمینی خود را با فعال‌کردن توپخانههای دوربرد و نیروی هوایی جبران می‌کند. امروز توپخانههای ارتش عراق در منطقه مرزی عین‌خوش، فعال‌تر از روز گذشته بودند و آتش سنگینی را در محورهای بیات، موسیان و تاحدودی محورهای جنوبی این منطقه اجرا کردند.(2)در مقابل، نیروهای خودی نیز آتش سنگینی را روی مواضع ارتش عراق اجرا کردند که خساراتی درپی نداشت(3)
در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل (مقابل شهر مندلی عراق)، یک گروه از نیروهای ضد‌زره ایران، با استفاده از موشک بازوکا، در دو نوبت به مواضع نیروهای عراقی حمله و تعدادی از سنگرهای کمین، دیدبانی و اجتماعی دشمن را منهدم کردند.(4)در این منطقه، 4 نفر از نیروهای عراقی به اسارت نیروهای خودی درآمدند.(5)
در منطقه خلیج‌فارس نیز صبح امروز، چند فروند هواپیمای عراق با هواپیماهای شکاری نیروی هوایی ایران روبهرو شدند که در این درگیری هوایی، یکی از جنگنده‌های دشمن سقوط کرد و بقیه از منطقه گریختند.(6)با انتشار این خبر، رادیو بغداد به نقل از یک سخنگوی نظامی عراق مدعی شد که در یک نبرد هوایی در منطقه خور موسی، یک هواپیمای ایرانی سقوط کرده است.(7)
همچنین امروز در ساعت 12:12 درحالیکه یک کاروان کشتی تجاری و باربری، شامل 13 فروند، از بندر امام خمینی عازم بوشهر بود،(8)در آبراه (کانال) این بندر (خور موسی) مورد حمله
1) مأخذ 1، صص 92 - 86.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 15/8/1361، ص2، اطلاعیه 1107 ستاد مشترک ارتش.
3) مأخذ 3، ص2.
4) سند شماره 234642 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد تخریب تیپ عاشورا به واحد تخریب لشکر ظفر، 20/8/1361.
5) مأخذ 3، ص2.
6) سند شماره 17616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی، از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، طرح و برنامه عملیات - اطلاعات عملیات به مسئول واحد (دفتر سیاسی) ستاد مرکزی، شماره44، تاریخ 24/8/1361، ص1.
7) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 15/8/1361، ص1، رادیو بغداد، 14/8/1361.
8) سند شماره 58181 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 8 (اطلاعات) به ستاد مرکزی (اطلاعات)، 19/8/1361؛ و - سند شماره 104794 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 182، تاریخ 22/8/1361، ص3.
موشکی عراق قرار گرفت.(1)در این حمله، یک کشتی تجاری متعلق به کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به نام "ایران حجت" که حامل مواد اولیه سیمان و روغن بود، مورد اصابت قرار گرفت(2)که درنتیجه، 17 نفر مجروح و 3 نفر شهید شدند.(3)مجروحان این حادثه به تهران و شیراز منتقل شدند و اقدامات لازم برای تخلیه محموله قابل انتقال کشتی نیز انجام شد(4)
پس از این حادثه، یک فروند یدک‌کش سپاه پاسداران - که در اختیار نیروی دریایی ارتش بود -(5)به‌منظور نجات سرنشینان کشتی به منطقه عزیمت کرد که مورد اصابت موشک دیگری قرار گرفت و غرق شد.(6)در این حادثه نیز 4 نفر از کارکنان نیروی دریایی ارتش و 3 نفر از افراد سپاه به شهادت رسیدند.(7)
درباره این خبر رادیو صوت‌الجماهیر به نقل از بیانیه نظامی 894 ارتش عراق گزارش داد، یکی از واحدهای نیروی دریایی این کشور، به دو هدف دریایی ایران در دهانه کانال خور موسی در شمال‌شرق خلیج (فارس) حمله کرد که زبانه‌های آتش و دود غلیظ برخاسته از انفجار این اهداف مشاهده شده است.(8)در همین حال، شهر آبادان امروز نیز گلوله‌باران شد که براثر آن، 3 نفر از افراد غیرنظامی در این شهر مجروح شدند و یک ساختمان دولتی و یک کارگاه، تخریب شدند و قسمتی از پالایشگاه نیز دچار آتش‌سوزی شد.(9)
1
در درگیری میان نیروهای نظامی و امنیتی ایران با گروه‌های ضدانقلاب در مناطق شمال‌غربی ایران، خسارت‌هایی به دو طرف درگیر وارد آمد. این درگیری‌ها در محورهای کامیاران، سقز، مریوان، تکاب و سلماس رخ داد. 9 تن از افراد حزب دمکرات و گروه کومه‌له نیز در شهرهای سنندج و بوکان خود را تسلیم نیروهای دولتی کردند.
در محور کامیاران - باختران در حوالی روستای دارچایمان (دارچادمان)، 70 نفر از عناصر حزب دمکرات کردستان اقدام به بستن جاده کردند و پس از بازرسی خودروها، تعدادی از افراد سپاه و پیش‌مرگان مسلمان کُرد را شناسایی کرده، آنها را در کنار جاده به رگبار بستند و به شهادت رساندند.(10)
پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، شماره 2، تاریخ 22/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 104716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 181، تاریخ 22/8/1361، ص4.
همچنین نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه که پس از پاکسازی و تصرف پایگاه روستای گردکلان واقع در شمال‌غربی سقز، به‌منظور تأمین اطراف پایگاه به حوالی روستای "قره گویز" در شمال‌غربی سقز اعزام شده بودند، با عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی مستقر در این روستا مواجه و با آنان درگیر شدند. در این درگیری، 15 نفر از مهاجمان کشته شدند.(11)از نیروهای خودی نیز 7 نفر شهید، 6 نفر زخمی و 3 نفر مفقودالاثر شدند(12)
در حمله عناصر وابسته به گروه‌های غیرقانونی در منطقه "چاله سبز" مریوان نیز 3 نفر از نیروهای بسیج شهید شدند و یک نفر نیز مجروح شد(13)
1) سند شماره 58122 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه9 (اطلاعات)، به ستاد مرکزی (اطلاعات)، 16/8/1361.
2) سند شماره 58117 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 9 به ستاد مرکز فرماندهی، 15/8/1361.
3) سند شماره 227383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه، رویدادهای منطقه، نشریه شماره 14، تاریخ 24/8/1361، ص13؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، تاریخ 16/8/1361، ص2، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 15/8/1361.
4) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص35.
5) سند شماره 58208 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از ستاد منطقه 19(اطلاعات) به ستاد مرکز اطلاعات، بولتن شماره 295، تاریخ 20/8/1361؛ و - سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 9، ص39.
6) مأخذ 3، ص5.
7) سند شماره 436893 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نداجا - معاونت عملیاتی (مد عملیات) استعداد رزمی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، 18/8/1361.
8) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، تاریخ 15/8/1361، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر، 14/8/1361.
9) روزنامه کیهان، 16/8/1361، ص14، اطلاعیه شماره 1108 ستاد مشترک ارتش؛ و - سند شماره 141577 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی لشکر 21 حمزه (خرمشهر)، شماره 35 - 3 - 2، تاریخ 14/8/1361، ص1.
10) سند شماره 58120 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات - شاجا، به ستاد مرکزی سپاه، 16/8/1361؛ و - سند شماره 320817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار محترم استان کردستان، 17/8/1361؛ و - سند شماره 79074 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه
11) مأخذ 17، بخش دوم، گزارش منطقه 5،ص 18؛ و - سند شماره 58164 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و عملیات)، به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - (طرح و عملیات) شماره 216، تاریخ 18/8/1361؛ و - سند شماره 104710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره180، تاریخ 20/8/1361، ص1.
12) سند شماره 17628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات منطقه 7 (اطلاعات عملیات) به فرماندهی منطقه7، شماره 29، تاریخ 25/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 79086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای - از ستاد منطقه 7، (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه)، 22/8/1361.
13) سند شماره 346684 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن2)، 24/8/1361.
در محور کامیاران - مریوان، یک دستگاه تراکتور در نزدیکی روستای "آربان" روی مین رفت و 2نفر از سرنشینان آن که از روستاییان منطقه بودند، شهید و 3 نفر دیگر نیز مجروح شدند.(1)
بنابر گزارشی، در شهرستان تکاب، یک نفر از اهالی مسلمان و متعهد این شهرستان به‌دست عناصر وابسته به گروه‌های غیرقانونی به شهادت رسید. در جریان تیراندازی به این فرد، 2 عابر نیز مجروح شدند.(2)
همچنین در روستای آب‌گرم در 30 کیلومتری جنوب سلماس، عده‌ای از عناصر مسلح غیرقانونی با محاصره روستا، همه اموال و دارایی‌های شرکت تعاونی این روستا را به سرقت بردند.(3)
در سنندج، 3 نفر از عناصر حزب دمکرات باهمراه داشتن 4 قبضه اسلحه (3 برنو و یک قبضه ام 1)، خود را به سپاه پاسداران این شهر تسلیم و تقاضای امان‌نامه کردند.(4)
در بوکان نیز 6 تن از اعضای حزب دمکرات و گروه کومه‌له، با تحویل 2 قبضه ژ3، یک کلت و 2 قبضه ام1، تسلیم نیروهای سپاه شدند.(5)
1
امروز، اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اقدام سازمان‌یافته‌ای انجام ندادند و فقط در چند مورد، نیروهای سپاه و کمیته تعدادی از این افراد را که بعضاً تحت تعقیب بودند، دستگیر کردند.
با شناسایی 2 خانه تیمی در خیابان پیروزی و بلورسازی تهران، 3 نفر از اعضای سازمان دستگیر شدند. از دستگیرشدگان علاوه‌بر مقداری اسناد و مدارک، تعدادی کارت سفید (بدون اسم) و مهرخورده، مربوط به ژاندارمری نیز به دست آمد.(6)
در شهر اصفهان نیز یک نفر از عناصر عملیاتی سازمان که در حمله به بسیج اصفهان شرکت داشت، شناسایی و دستگیر شد(7)
به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی، نیروهای این ارگان طی امروز و روز گذشته، 6 تن از اعضای سازمان را دستگیر کردند و تحویل مقامات قضایی دادند. از دستگیرشدگان تعدادی اسلحه و اسناد و مدارک درون‌گروهی به دست آمد.
نیروهای کمیته انقلاب اسلامی در شرق تهران و منطقه تهرانپارس نیز یک تن از فعالان مسلح مجاهدین خلق (منافقین) را که تحت تعقیب بود، شناسایی کردند و هنگامی که قصد دستگیری او را داشتند، وی به‌سوی مأموران تیراندازی و اقدام به فرار کرد. این درگیری با کشته‌شدن عضو سازمان به پایان رسید.(8)
در قزوین هم سرنشینان یک خودرو درحال حرکت، به‌سمت یکی از اعضای سپاه پاسداران - که پیاده درحال حرکت بود - تیراندازی کردند. مهاجمان به‌دلیل تعجیل در این اقدام و خطا در نشانه‌گیری، موفقیتی کسب نکردند و از محل گریختند.(9)
1) سند شماره 358309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 10، تاریخ 15/9/1361، ص3؛ و - سند شماره 320813 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 17/8/1361.
2) سند شماره 144637 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه بولتن شماره 361، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 16/8/1361، ص5؛ و - مأخذ 21، بخش اول، ص13.
3) مأخذ 16، ص28؛ و - مأخذ 22، بخش آخر، ص5؛ و - مأخذ 17، بخش دوم، منطقه 5، ص23.
4) مأخذ 27، بخش اول، ص4.
5) سند شماره 104708 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش‌های روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 179، تاریخ 19/8/1361، ص3.
6) مأخذ 16، ص9.
7) مأخذ 17، بخش دوم، گزارش منطقه 2، ص4.
8) مأخذ 15، بخش دوم، صص 7 و 8، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 15/8/1361.
9) سند شماره 79325 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 1 به فرماندهی کل سپاه، 25/8/1361، ص6.
1
آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس شورای عالی قضایی و امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه دوم نمازجمعه امروز با اشاره به‌دستاوردهای عملیات محرم گفت: این جنگ درسی به ما و درسی هم به دشمنان ما داد.
ما برای چندمین بار درطول این مدت کوتاه (پس از انقلاب اسلامی)، به چشم خود دیدیم و ایمان آوردیم که مشیت خداوند، حمایت از این امت مستضعف است، ولی به دشمنان ما برای چندمین بار درسی داد و آنها حساب‌ها و معادلاتشان به هم خورد. آنها در دنیا جاروجنجال به راه انداختند که ایران، نیروی هوایی ندارد و فقط 2 تیپ زرهی بدون کارایی دارد. صدام چند بار اعلام کرد که ما اینها (نیروی نظامی ایران) را از بین بردیم. شرق و غرب، سلاح‌های پیچیده به او دادند، اما جوانان ما با یک حرکت، ارتفاعات بسیار مهم مرزی و چاه‌های نفت غصب‌شده را پس گرفتند، شهرها را آزاد کردند و تانک‌های مدرن آنها به‌دست نیروهای ما افتاد. رئیس دیوان عالی کشور در ادامه افزود: عراقی‌ها روی آن را ندارند که بگویند در زمینهای ما بودند، اما آنها در خاک ما بودند نه در پشت مرزهای بین‌المللی و ما زمینهای خودمان را از آنها گرفتیم. عراق که در این مدت در خاک ما بود و چاه‌های نفت ایران را که روزانه 25 هزار بشکه نفت می‌شد از آن استخراج کرد، در دست داشت، متجاوز نبود، اما اکنون ما را متجاوز می‌خوانند. آن روزی که ارتش عراق در زمین ما بود، گفتیم و الآن هم می‌گوییم که ملت ایران، چشم طمع به خاک هیچ کشوری ندارد.
وی در پایان گفت: ما مکلف به ادامه جنگ هستیم. هرکس که می‌تواند سلاح به‌دست بگیرد و در جبهه شرکت کند و جای یک شهید را بگیرد، طبق فرموده امام، درصورتی‌که مسئولان بگویند، تأخیر جایز نیست.(1)
1) روزنامه کیهان، 15/8/1361، صص 21 و 22.
1
سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه کیهان، اهداف و نتایج به‌دست‌آمده در عملیات محرم را تشریح کرد. وی گفت: عملیات محرم یکی از عملیات‌های موفقی بود که به‌همت رزمندگان اسلام و به رهبری قرارگاه قائم - یکی از قرارگاه‌های عملیاتی قرارگاه کربلا در منطقه عین‌خوش و در ارتفاعات حمرین - اجرا شد که به یاری خدا و تلاش رزمندگان اسلام، همه اهداف ما کاملاً تأمین شد.
وی اضافه کرد: این عملیات به‌دنبال نبردهایی که تاکنون علیه قوای کفرپیشة بعث عراق انجام شده، صورت گرفت و در محدوده خودش تمام آن نتایجی را که ما انتظار داشتیم و حتی بیشتر از آن را در بر داشت.
سرهنگ صیادشیرازی در ادامه گفت: رزمندگان ما در سراسر جبهه‌های عملیاتی محرم، با برتری خاصی، ابتدا قوای بعثی را محاصره و منهدم کردند و سپس باقیمانده آنها را به اسارت درآوردند و با تصرف و تأمین ارتفاعات مهم و راهبردی حمرین، مناطق بسیاری ازجمله عین‌خوش، دهلران، موسیان، جاده‌های مواصلاتی و مقدار زیادی از خاک میهن اسلامیمان را از لوث وجود بعثیون پاکسازی کردند. با تصرف ارتفاعات منطقه، آتش رزمندگان ما، به‌ویژه توپخانه ارتش جمهوری اسلامی، روی منطقه نفتی زبیدات و شهرک طیب و جاده‌های تدارکاتی دشمن می‌باشد و دشمنان ما در داخل خاک عراق، در منطقه وسیعی در دشت صاف پراکنده شده‌اند. ما به خاک و زمین طمع نداریم، بلکه منظور، گرفتن هدف‌هایی است که هرچه‌بیشتر بتوانیم دشمن را در زیر دید و تیر خود قرار دهیم و رزمندگان ما بتوانند در مواضعی که به دست آورده‌اند، محکم و استوار بمانند که الحمدلله تأمین شده است.
فرمانده نیروی زمینی درباره ضایعات و خسارات دشمن در این عملیات به خبرنگار کیهان گفت:
همان‌طورکه قبلاً اعلام شد، عراق حدود 3 هزار و 600 نفر کشته یا زخمی دارد و بیش از 1500 نفر اسیر تاکنون به پشت جبهه منتقل شده‌اند. در این عملیات،
راه‌های تدارکاتی تیپ‌های 606، 423، 703 و 505 و تیپ60 زرهی که در محدوده لشکر10 عراق بودند، زیر آتش ما قرار گرفت و اکثراً تارومار شدند و دو تیپ 423 و 606 به‌کلی منهدم و فرماندهانش کشته یا به‌دست رزمندگان ما اسیر شدند. در این عملیات، موفق شدیم که بازهم از توان رزمی دشمن بکاهیم. همچنین غنائم بسیار زیادی به‌دست رزمندگان ما افتاد که از آنها برای ادامه عملیات استفاده خواهیم کرد. سرهنگ صیادشیرازی در پاسخ به این سؤال که پیروزی‌های اخیر چه تحولاتی در سیر جنگ ازلحاظ سیاسی، نظامی به وجود آورده است، گفت: در مسیر تکامل جنگ حق علیه باطل، همیشه دو استقامت باهم رقابت می‌کنند: یکی استقامت رزمندگانی که در جبهة حق هستند و دومی، استقامت باطلی که در راه شیطان مبارزه می‌کند و خودبه‌خود باید در این راه فنا شود. آنچه مسلم است، انقلاب اسلامی ما، انقلابی است عظیم و امروز خداوند، حجت را بر ما تمام کرده است و ما هیچ دلیلی نداریم که در این رقابت، عقب بمانیم و چون پیروزی ما ازجانب خداوند تضمین شده است، ما درنهایت به روشی که خداوند صلاح بداند، بر دشمن پیروز خواهیم شد؛ زیرا ما برای آینده جنگ یک برآورد کلاسیک نداریم و روی برآیند نیروهای اسلام نمی‌توانیم پیش‌بینی کنیم، چراکه این جنگ، جنگی است که با انگیزه و اعتقاد انجام می‌شود و سیر آن سیری تکاملی و تضمین‌شده است. انشاءالله این جریان به پیروزی خواهد رسید.(1)
1
امروز در خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی نکات قابل‌توجهی مانند کسالت قلبی امام، نتایج عملیات محرم و تشکیل تیپ‌ها و لشکرهای جدید سپاه درج شده است. در بخشی از خاطرات امروز ایشان آمده است:
«از بیت امام با نگرانی خبر دادند که فشارخون امام بالا رفته [است]. با ناراحتی به آنجا رفتم. دکتر [حسن] عارفی حاضر بود و گفت که امام به حال عادی برگشته و نگرانی رفع شده است. امام خوابیده بودند، گفتند که در سینه‌ام احساس گرفتگی و فشار کردم و نشستم. ظهر فرماندهان سپاه آمدند و گزارش مبسوطی از عملیات محرم و برنامههای آینده دادند. معلوم شد که تاکنون 530 شهید دادهایم و موفقیت‌ها بزرگ است و نقطه بسیار حساس؛ شرحی از سازمان جدید سپاه - که لشکر و سپاه و ارتش تأسیس شده - دادند.»(2)-(3)
1) همان، ص2.
2) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، براساس طرح‌ریزی جدید سازمان رزم، قبل از عملیات والفجر مقدماتی، تیپ‌های خود را به لشکر و لشکرهای خود را به سپاه ارتقا داد و تلاش کرد از این طریق، سازمان رزم خود را توسعه دهد.
3) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، (پس از بحران) 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف، چاپ اول: 1380، ص299.
1
رادیو بی بی سی در یکی از بخش‌های خبری امروز با تحلیل جنگ دوساله ایران و عراق، به تأثیر این رخداد در "سیاست خارجی" و "وضعیت و روابط اقتصادی" ایران پرداخته و مدعی شده است که مشکلات اقتصادی ایجادشده براثر جنگ، ایران را وادار به اتخاذ سیاست واقع‌بینانه و متعادلی در روابط خارجی خود کرده است. در بخش‌هایی از این تحلیل آمده است:
جنگ 25 ماهه ایران و عراق، اینک به‌صورت بزرگ‌ترین عامل تعیین‌کننده در سیاست خارجی ایران درآمده است و در نظر رهبران ایران، جنگ با عراق مبارزه‌ای است برای دفاع از یک جمهوری اسلامی اصیل و واقعی، ولی هزینه سنگین جنگ با عراق، احتمالاً ایران را مجبور به قبول روشی نزدیک‌تر به یک سیاست واقع‌بینانه و دورتر از مسائل عقیدتی در روابطش با جهان خارج خواهد کرد. تردیدی نیست که جنگ با عراق، بار سنگینی بر اقتصاد ایران بوده و به آن آسیب رسانده است. میزان تقاضاهای ایران برای غرامت جنگی، به‌ظاهر زیاد از حد به نظر می‌رسد، ولی شکی نیست که خسارات مالی واردشده براثر جنگ شدید بوده است و هزینه بازسازی خرابی‌ها نیز بسیار سنگین خواهد بود. احتمالاً همین هزینه سنگین جنگ با عراق و نیاز به افزایش فعالیت‌های اقتصادی برای تأمین هزینه بازسازی خرابی‌ها، رهبران ایران را مجبور کرده است اهداف اولیه‌شان را تاحد زیادی تعدیل کنند؛ هدفی که رئوس آن، تکیه بر گسترش روابط بازرگانی با جهان‌سوم، همراه با بی‌اعتنایی به ابرقدرت‌ها و کشورهای صنعتی جهان و دستیابی به خودکفایی اقتصادی بود، اما هنگامی که ایران متوجه شد که با قیمت‌های تعیین‌شده ازطرف اوپک نمی‌تواند نیازهای خود را برآورده کند، سطح تولید نفت خود را افزایش داد. اخیراً ارقام استخراج نفت به حدود 2 میلیون بشکه در روز تخمین زده شده است و ایران مداوماً قیمت رسمی اوپک را شکسته است تا بتواند صاحبان نفتکش‌ها را به تحمل خطرهای بیشتر و حق بیمه بالاتر که براثر جنگ به وجود آمده است، ترغیب کند.
در ادامه این گزارش، مفسر رادیو ضمن اشاره به روابط تجاری ایران با ژاپن و برخی کشورهای عربی، رونق اقتصادی ایران را به پایان جنگ پیوند زده، می‌گوید:
از قول وزیر صنایع سنگین ایران، آقای بهزاد نبوی، گفته شده است که ایران به‌منظور حصول استقلال صنعتی و توسعة اقتصادی، ژاپن را برگزیده است که خود مانند ایران، از سلطه ابرقدرت‌ها به دور است، اما ژاپنی‌ها درباره معاملات تجاری با ایران و عراق درحالیکه جنگ همچنان ادامه دارد، سخت محتاطانه رفتار می‌کنند. گذشته از این، درباره ایران، ژاپن درحال‌حاضر با مشکلات عمده‌ای که براثر انقلاب ایران پیش آمده است، روبهروست. اختلاف‌نظرهای مداوم بر سر موضوع مجتمع پتروشیمی ناتمام در بندر امام خمینی در این زمره است، اما چنانچه این مشکلات برطرف شود، ژاپن در موقعیتی خواهد بود که تجارت خود را با ایران توسعه دهد. موقعیت کشورهای غربی گنگ‌تر از این است. ایران اشاراتی کرده
است که شاید آینده‌ای روشن‌تر از قبل درپیش باشد و تلویحاً گفته است که به‌رغم جنگ با عراق، ممکن است رونقی در کار تجارت نیز پیش آید. چند کشور غربی ازجمله بریتانیا، در واکنش به این اشارات، به اعطای ضمانت‌نامه‌های اعتباری برای صادرات به ایران دست زده‌اند.
ایران تا آنجا که ممکن باشد، همچنان به تجارت با کشورهای جهان‌سوم مانند برزیل، ترکیه، پاکستان، هند، تایلند و اروپای شرقی اولویت خواهد داد، ولی درهرصورت، امیدی به جهشی فوق‌العاده در اقتصاد ایران تا زمانی که جنگ ادامه دارد، نمی‌توان داشت. درحال‌حاضر، تصمیم به ادامه جنگ به هر قیمت که باشد، طرز فکر سیاسی حاکم بر ایران است.(1)
1
با قطعی‌شدن برگزاری جلسه آینده سران جنبش عدم‌تعهد در دهلی‌نو به جای بغداد، خبرگزاری جمهوری اسلامی از دهلی‌نو گزارش داد: یک هیئت 5 نفرة هندی به سرپرستی دبیر وزارت امور خارجه این کشور، شب گذشته به‌منظور گفتوگو درباره دریافت وسایل و لوازم پیچیده تالار برگزاری هفتمین اجلاس سران جنبش عدم‌تعهد، عازم عراق شد. به نوشته روزنامه استیتسمن، مقامات کشور هند به‌دلیل کمبود وقت جهت آمادگی برای برگزاری نشست مذکور، تصمیم گرفتند تا این هیئت را به‌منظور خرید یا قرض‌گرفتن وسایل پیچیده‌ای که عراق برای برگزاری اجلاس تدارک دیده بود، به بغداد اعزام کنند. براساس همین گزارش، این هیئت، درباره موضوعات موردعلاقه دو کشور نیز گفت‌وگوهایی با مقامات عراقی خواهد داشت.(2)
2
ملک حسین پادشاه اردن، هم‌زمان با توصیه به سازمان آزادی‌بخش فلسطین برای به‌رسمیت‌شناختن رژیم صهیونیستی، درپیامی به حزب کارگر اسرائیل خواستار انعقاد قرارداد امنیتی با اسرائیل شد. به گزارش یونایتدپرس، حسین شاه اردن، در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی گفت: از سازمان آزادی‌بخش فلسطین خواسته است که اسرائیل را به‌رسمیت بشناسد و اقدامی جدی برای استقرار صلح در خاورمیانه انجام دهد. ملک حسین افزود: به ساف توصیه کرده است که این امر برای آرمان مشترک آنها، یعنی آرمان اعراب، کمک بزرگی محسوب می‌شود. حسین شاه اردن، با مشاهده تغییر رویه امریکا، دو هفته قبل، با یاسر عرفات رهبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین، در اردن ملاقاتی انجام داد و دو پیشنهاد مهم صلح را با وی مطرح کرد که عبارت بودند از تشکیل فدراسیون اردن - فلسطین و به‌رسمیت شناخته‌شدن اسرائیل ازسوی سازمان آزادی‌بخش فلسطین. شاه حسین دراین‌باره اظهار کرد: آرمان اعراب و فلسطین درصورتی‌که سازمان آزادی‌بخش فلسطین، حق موجودیت اسرائیل را به‌رسمیت بشناسد، پیشرفت بسیاری خواهد کرد. این شناسایی، مانعی را که بر سر راه وجود دارد از بین برده، تمام درهای جهان ازجمله امریکا را باز خواهد کرد. بی‌بی‌سی افزود: شاه حسین درباره
مذاکرات اخیرش با یاسر عرفات رهبر ساف، گفت: آنها درباره چشم‌انداز پیوندی نزدیک بین اردن و یک کشور فلسطینی در کرانه غربی و نوار غزه مذاکره کرده‌اند. وی افزود: نظریه این است که دو کشور باید هویت جداگانه و دولت‌های جداگانه داشته باشند، اما باید در یک سطح عالی‌تر، از طریق یک مجمع منتخب و دولتی که هر دو طرف در آن حقوق برابر داشته باشند، با یکدیگر متحد شوند.
همچنین به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه از بیت‌المقدس، رادیو اسرائیل گزارش داده که حسین شاه اردن، به حزب اقلیت کارگر اسرائیل اطلاع داده است که برای امضای یک قرارداد امنیتی با اسرائیل آماده می‌باشد. این رادیو افزود: مقام‌های مزبور، این سخنان حسین شاه اردن را به اطلاع حزب کارگر اسرائیل رسانده‌اند.(1)
1
تلویزیون اسرائیل از تل‌آویو اعلام کرد: مشاور عالی "آریل شارون" وزیر دفاع رژیم صهیونیستی، در دادگاه شهادت داد که شنیده است آریل شارون به ارتش این کشور در بیروت دستور داده است که از ورود فالانژیست‌ها به اردوگاه‌های فلسطینی به‌هیچ‌وجه جلوگیری نشود.
خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از خبرگزاری‌ها - که این خبر را از برنامه پخش‌شده از تلویزیون اسرائیل نقل کرده‌اند، - افزود: اوی دودای گفت که وی رونوشت دستور شارون را که 15 سپتامبر (24 شهریورماه) به پست فرماندهی اسرائیل در بیروت صادر شد، در اختیار دارد. تلویزیون اسرائیل اعلام کرد: "دودای" بعداً رونوشت این دستور را تسلیم "رافائل ایتان" فرمانده ارتش و سرگرد "یهوشوا ساگوی" فرمانده اطلاعات ارتش اسرائیل کرده است. این تلویزیون تصریح کرد که شارون در این پیام تأکید کرده است که بگذارید فالانژیست‌ها وارد اردوگاه‌های صبرا و شتیلا شوند.(2)
1
به‌دنبال جلسه روز گذشته فرماندهان قرارگاه قائم و فرمانده یگان های عمل‌کننده و تصمیم برای ادامه عملیات در منطقه چم‌سری با سه هدف: الف) اصلاح خطوط پدافندی؛ ب) تحمیل خط پدافندی وسیع به ارتش عراق؛ ج) انهدام دشمن برای پیشگیری از اجرای پاتک، تصمیم گرفته شد 4 قرارگاه عملیاتی فرعی قائم، شامل قائم1 (تیپ8 نجف)، قائم2 (تیپ25 کربلا و گردان907 ژاندارمری)، قائم3 (تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ1 لشکر21 حمزه) و قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ84 خرم‌آباد)، به‌ترتیب از شمال به جنوب عملیات کرده، با پیشروی در عمق منطقه دشمن، قسمتی از جاده آسفالت غرب خط مرزی ایران و عراق از شمال‌شرقی شهرک طیب عراق تا جنوب ارتفاع175 را تصرف و تأمین کنند و بدین‌ترتیب، با پشت سر گذاردن ارتفاعات مرزی منطقه (سلسله‌جبال حمرین)، ارتش عراق را در دشت غرب این ارتفاعات به عقب برانند.(1)در این طرح، پاسگاه مهم مرزی زبیدات و شرهانی در محدوده عملیاتی قائم2 و قائم3 و ارتفاع مهم 175، در حوزه عملیاتی قائم4 قرار داشت. از سوی دیگر، گزارش نیروهای اطلاعاتی حاکی‌از آن بود که عراق، نیروهای تازه‌نفس وارد منطقه عملیاتی
1) درباره لزوم اجرای مرحله دوم عملیات، باید یادآوری کرد که پس از اجرای مرحله اول عملیات، در بعضی از شب‌ها، یگان‌ها به‌صورت موردی به‌منظور ترمیم و تثبیت خطوط پدافندی، عملیات‌هایی را اجرا کرده، تلفات بسیاری را به دشمن وارد آوردند، اما شناسایی‌های انجام‌شده ازجانب فرماندهان قرارگاه لشکر فتح و یگان‌های منطقه، حاکی‌از آن بود که باوجود تحقق تمامی اهداف عملیات، وجود یک‌سری ارتفاعات، تپه‌ها و جاده‌ها که در اختیار عراق قرار داشت، عملاً مانع تحقق یکی از اهداف اولیه عملیات (تحمیل خط پدافندی وسیع به ارتش عراق) شده بود. علاوه‌براین، حضور عراق در این ارتفاعات، تهدیدی برای خطوط پدافندی خودی که هنوز استحکامات مطمئنی نداشتند، به حساب می‌آمد. بنابراین، لازم بود برای تأمین این هدف، عملیات هماهنگ دیگری انجام می‌شود. (سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر3 فتح در عملیات محرم (راوی: رخصت‌طلب)، 30/7/1361 الی 20/8/1361، با بهره‌برداری از مطالب صفحات 75 تا 84 و 96 تا 100.)
کرده است. بنابراین، عمده تلاش فرماندهان یگان های عمل‌کننده از آغاز روشنایی هوا تا فرارسیدن ساعت عملیات (10 شب)، معطوف به جمع‌آوری اطلاعات از تحرک و تجمع نیروهای عراق، شناسایی منطقه و بازدید از خطوط یگان های عمل‌کننده شد.(1)
با فرارسیدن ساعت 22 که قبلاً زمان آغاز حمله اعلام شده بود، یگان ها آمادگی برای شروع عملیات را با تأخیر اعلام کردند. براین‌اساس، قائم3 (تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع)) ساعت 22:30، قائم2 (تیپ25 کربلا) ساعت 23، قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع)) ساعت 23:10 و قائم1 (تیپ8 نجف اشرف) ساعت 23:20 اعلام آمادگی کردند.(2)بدین‌ترتیب، مرحله دیگری از عملیات محرم با هدف ایجاد یک خط پدافندی مطمئن، تأمین ارتفاعات مرزی و تحمیل خط پدافندی گسترده به ارتش عراق آغاز شد. با شروع عملیات، نیروهای خودی به‌سرعت مواضع اولیه دشمن را تصرف کردند. هجوم غافلگیرکننده یگان ها و استقرار ناقص نیروهای دشمن که تازه وارد منطقه شده بودند، سبب نابسامانی در نیروهای عراق شد، طوری‌که نیروهای خودی، به‌سرعت در عمق مواضع دشمن پیشروی کردند.
تیپ25 کربلا که اولین یگان درگیرشده با دشمن بود، در مدت کمتر از یک ساعت، همه ارتفاعات مقابل خود را تصرف کرد و تا ساعت 24، خود را به جاده آسفالت رساند و آن را مسدود کرد. سایر یگان ها نیز تا آخرین ساعات امروز، حرکت خود را توأم با پاکسازی مناطق متصرفه، به‌سرعت به‌سمت اهداف پیش‌بینی‌شده ادامه دادند.(3)
1
اقدام ستاد تبلیغات جبهه و جنگ در دعوت و اعزام خبرنگاران خارجی به جبهه‌ها، تأثیر مثبتی در پذیرش محافل رسانه‌ای مبنی‌بر صحت اخبار منتشرشده منابع نظامی ایران گذاشت. رادیو بی‌بی‌سی در اخبار امروز خود دراین‌باره اعلام کرد: «برای نخستین بار از هنگامی که نیروهای ایران، خرمشهر را بازپس گرفتند، مقامات ایران گروهی از خبرنگاران خارجی را به جبهه برده‌اند. شاید این اقدام، نشانه‌ای از آن باشد که تازه‌ترین عملیات نظامی ایران موسوم به عملیات محرم که از 6 روز پیش آغاز شده است، در مقایسه با عملیات قبلی در نزدیکی بصره (عملیات رمضان) و در نزدیکی مندلی، موفقیت‌آمیز بوده است.»(4)
1) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی لشکر3 فتح در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 30/7/1361 الی 20/8/1361، صص 100- 96؛ و- سرتیپ2 ستاد سعید داراب‌پور، عملیات محرم، هیئت معارف جنگ شهید صیادشیرازی، جلد اول، چاپ اول، 1386، صص 127-123.
2) هرچند استعداد یگان‌ها در متن مشخص نشده است، از لابه‌لای نوشته‌های راویان مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، اینگونه برمی‌آید که یگان‌ها به‌دلیل تداوم عملیات در روزها و شبهای گذشته، متحمل تلفات شده، استعداد کامل خود را در اختیار نداشتند و اغلب با سازمان رزم درحد گردان منها و با نام گردان، اما درحد گروهان، وارد عمل می‌شدند.
3) مأخذ 1، بخش اول، صص تا 106 - 103.
4) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 16/8/1361، ص6، رادیو بی‌بی‌سی، 15/8/1361.
1
ارتش عراق به جبران شکست‌های زمینی، حمله هوایی به مناطق مسکونی ایران را شدت بخشید.
ساعت 11:35 صبح امروز، 2 فروند هواپیمای عراقی به‌قصد بمباران ایلام، به حریم هوایی این شهر تجاوز کردند که با سرعت‌عمل پدافند هوایی مستقر در شهر، یکی از آنان هدف قرار گرفت.(1)این هواپیما که از نوع میگ بود، براثر اصابت گلوله‌های ضدهوایی در آسمان دچار آتش‌سوزی شد، و همراه با دود و آتش فراوان در خاک عراق سقوط کرد.(2)همچنین صبح امروز، 3 فروند دیگر از بمب‌افکن‌های عراقی از نوع میگ و میراژ اف1، در آسمان خرم‌آباد ظاهر شدند که به‌دلیل حجم فراوان آتش پدافند هوایی، از منطقه دور شدند. مجدداً در ساعت 13:30، همین تعداد هواپیما به حریم هوایی این شهر تجاوز کردند و با واکنش پدافند هوایی، پس از شکستن دیوار صوتی، از فضای این شهر گریختند(3)
2
باوجود ادعاهای عراق مبنی‌بر اینکه پس از عملیات بیت‌المقدس، ارتش این کشور نیروهای خود را از تمامی مناطق اشغالی ایران به خطوط مرزی عقب کشیده است، امروز فرمانده ژاندارمری در نامهای به وزیر کشور، مناطقی را که همچنان در اشغال نیروهای عراقی است، به شرح زیر اعلام کرد:
برابر گزارش‌های نواحی ژاندارمری باختران و خوزستان، نقاطی که تحت اشغال یا زیر آتش دشمن در غرب و جنوب کشور قرار دارند، به شرح زیر می‌باشد:
الف) ناحیه ژاندارمری باختران:
ب) ناحیه خوزستان:
خاکریز پدافند خودی قرار دارند و قراء آنها خالی از سکنه بوده و پاسگاه‌های مزبور به‌سبب آتش دشمن، استقرار نیافته‌اند.
پاسگاه‌های طلائیه قدیم و کوشک، در نوار مرزی هویزه زیر آتش دشمن هستند و استقرار نیافته‌اند.
قراء فکه، دویرج، طاوسیه، رشیدیه و صفریه در نوار مرزی بستان و ارتفاعات مشرف به آنها در دست دشمن است.
پاسگاه‌های فکه، دویرج، طاوسیه، رشیدیه، صفریه و سوبله به همین علت استقرار نیافته‌اند.
ف. ژاجا - سرهنگ علی کوچک‌زاده(1)
1
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، جنگ را با اتکا به نیروهای مردمی به پیش می‌برد و برای اجرای عملیات‌ها، به حضور آنان در جبهه‌های جنگ نیاز دارد.
ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با انتشار اطلاعیه‌ای، ضمن تبریک پیروزی‌های به‌دست‌آمده در عملیات محرم، از مردم و افرادی که قبلاً در جبهه‌های جنگ حضور یافته‌اند، دعوت کرد تا جهت اعزام به جبهه‌های جنگ، از روز شنبه 15 آبان تا سه‌شنبه 18 آبان 1361، خود را به مناطق شش‌گانه بسیج در تهران و واحد بسیج مستضعفین سپاه در شهرستان‌ها معرفی کنند.(2)
امروز گروهی از داوطلبان حضور در جبهه‌های جنگ از شهرهای بابل، بهشهر، چالوس، امیرکلا، بابلسر، نور، قائم‌شهر، جویبار و بندر گز استان مازندران، با بدرقه مردم و خانواده‌های خود، عازم جبهه‌های جنگ شدند.(3)
2
در جلسه امروز آقای هاشمی رفسنجانی با امام خمینی، موضوعاتی ازجمله: جزئیات وصیت‌نامه امام خمینی؛ نظر امام درباره پذیرش دانشجویان چپی در دانشگاه‌ها و دیدگاه امام درباره مالیات مطرح شد. امروز همچنین در جلسات آقای هاشمی رفسنجانی با سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش و حاج احمد خمینی فرزند امام، درباره عملیات امام و فتوای اخیر امام درباره حضور مردم و مسئولان در جبهه‌های جنگ گفتوگو شد. وی دراین‌باره نوشته است:
«بعد از نماز و کمی مطالعه، به زیارت امام رفتم. از محتوای وصیتی که امانت نزد من گذاشته‌اند، پرسیدم که فرمودند، کارهای شخصی ایشان است و خبر دادند که وصیت سیاسی‌شان را در نزدیک به 30 صفحه تهیه کرده‌اند که هنوز امضا نشده است. راجع به پذیرش دانشجویان گروه‌های چپی در دانشگاه مذاکره کردیم که قرار شد، افراد غیر‌خطرناک را با تعهد و به‌طور مشروط بپذیریم. راجع به مالیات، نظرشان را خواستم. فرمودند که دولت در حد نیاز و با مراعات عدالت، می‌تواند مالیات وضع کند. بعدازظهر آقای صیادشیرازی آمد و راجع به حساسیت منطقه عملیات محرم و امکان
ایجاد و تشکیل حکومت انقلابی و اسلامی عراق آزاد در آن منطقه و در شهرهای العماره(1)و حفائیه و...، درصورت توسعه مناطق آزادشده سخن گفت و قرار شد که سریعاً ادامه عملیات را تعقیب کنند و گفت که دیشب عملیات موفقی داشته‌اند و فردا شب هم دارند.(2)... احمد آقا (حاج احمد خمینی فرزند امام) آمد و راجع به نظر اخیر امام، که همه و دارندگان هر شغل موظف‌اند که برای رفتن به جبهه‌ها مراجعه کنند تا اینکه مِنْ بِه الکِفایَة تأمین شود، صحبت شد.<a href="#ref-/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F295.jpg "image title")
در حال حاضر تمام افرادی که قدرت دارند به جبهه بروند، باید به مقامات مسئول مراجعه کنند و چنانچه تشخیص دادند که جبهه به آنها نیاز دارد. واجب است بروند و بر هر کار دیگری مقدم است.](footnote3-page295" id="/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F295.jpg "image title")
در حال حاضر تمام افرادی که قدرت دارند به جبهه بروند، باید به مقامات مسئول مراجعه کنند و چنانچه تشخیص دادند که جبهه به آنها نیاز دارد. واجب است بروند و بر هر کار دیگری مقدم است.](footnote3-page295" style="display:inline-block">(3)
در حال حاضر تمام افرادی که قدرت دارند به جبهه بروند، باید به مقامات مسئول مراجعه کنند و چنانچه تشخیص دادند که جبهه به آنها نیاز دارد. واجب است بروند و بر هر کار دیگری مقدم است.](footnote3-page295" style="color:#3b82f6;" id="ref-/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F295.jpg "image title")
در حال حاضر تمام افرادی که قدرت دارند به جبهه بروند، باید به مقامات مسئول مراجعه کنند و چنانچه تشخیص دادند که جبهه به آنها نیاز دارد. واجب است بروند و بر هر کار دیگری مقدم است.](footnote3-page295"> 3) که به تحصیل علوم انسانی یا علوم جدید اشتغال دارند یا به انجام وظایف دیگری برای خدمت به جمهوری اسلامی مشغول‌اند، آیا رفتن به جبهة جنگ مقدم است یا آنکه به کار خود ادامه دهند؟ لطفاً وظیفه را بیان فرمایید. امام خمینی در پاسخ فرموده بودند:
![F295
** قرار شد که این نظریه کمی تعدیل شود تا مسئولان مشاغل حساس نروند. امروز از مجلس هم، تلفنی راجع به همین مشکل سؤال کردند و قرار شد که از امام توضیح بخواهیم.(4)1) العماره مهم‌ترین هدف عملیات والفجر مقدماتی بود که در تاریخ 17/11/1361، به‌همت نیروهای سپاه پاسداران و ارتش اجرا شد.
2) منظور، عملیات محرم است که یگان‌های سپاه پاسداران و ارتش درحال اجرای آن در جبهه‌های غرب کشورند.
<a href="#/storage/sources/28/library/books/123/502723/images/F295.jpg "image title")
4) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران) - 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، صص 300 - 299.
1
مدیرکل اداره آموزشوپرورش استان سمنان، در نامهای به سپاه این شهرستان، باتوجهبه سخنان اخیر امام خمینی مبنی‌بر لزوم حضور نیروهای موردنیاز در جبهه‌های جنگ، ضمن توضیح وضعیت خود و نیروهای تحت امر اداره کل آموزشوپرورش استان سمنان، خواستار تعیین‌تکلیف دراین‌باره شد. متن نامه به شرح زیر است:
«ضمن سلام و تبریک پیروزی‌های افتخارآفرین رزمندگان اسلام و آرزوی موفقیت برای همه برادران رزمنده سپاهی و ارتشی؛ عطف به فتوای امام امت خمینی عزیز، چنانچه به وجود اینجانب که فعلاً در سمت مدیرکل آموزشوپرورش استان سمنان می‌باشم و رؤسای آموزشوپرورش شهرستان‌ها و معاونان و کارشناسان - که این اداره کل به وجود همه آنها نیازمند است و نبود آنها، باعث کندی در کار آموزشوپرورش می‌شود - در جبهه‌های حق علیه باطل نیاز می‌باشد، تا وقت نگذشته [است]، اعلام فرمایید و سریعاً پاسخ دهید تا اهتمام به امر واجب امام امت بنماییم. ضمناً اکثر این افراد، دارای توانایی رزمی هستند. در پایان، سلامت و طول عمر امام امت را تا ظهور امام مهدی(عج) از خداوند یکتا مسئلت می‌نماید.»(1)
2
کمک‌ها و حمایت‌های کشورهای منطقه از عراق همچنان ادامه دارد.
امروز، در ادامه کمک‌های کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، 75 دستگاه تریلر حامل مهمات و سایر تجهیزات نظامی از بنادر شعیبه و نویسیب کویت به عراق وارد شدند.(2)
نخست‌وزیر مصر نیز بار دیگر بر حمایت نظامی این کشور از عراق تأکید کرد. رادیو اسرائیل به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرد: "فؤاد محی‌الدین" نخست‌وزیر مصر، در مصاحبه با روزنامه کویتی الأنبا اظهار کرده است تا زمانی که جنگ ایران و عراق ادامه دارد، این کشور تجهیزات نظامی به عراق ارسال خواهد کرد.(3)
درهمین‌حال، نخست‌وزیر مصر در پارلمان این کشور تأکید کرد: مصر آماده است تا سلاح بیشتری در اختیار عراق قرار دهد. خبرگزاری آسوشیتدپرس با اعلام این خبر دراین‌باره نوشت: مصر حداقل طی 3 قرارداد بزرگ، سلاح و مهمات در اختیار عراق قرار داده است که دیپلمات‌های غربی، ارزش آن را صدها میلیون دلار برآورد می‌نمایند. نخست‌وزیر مصر افزود: باوجود ارسال سلاح به عراق، مصر برای اعزام نیرو به‌منظور جنگ در کنار سربازان عراقی علیه ایران، هیچ برنامه‌ای را طرح‌ریزی نکرده است.(4)
1) سند شماره 405702 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره کل آموزشوپرورش استان سمنان به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان سمنان، 15/8/1361.
2) سند شماره 17616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و برنامه عملیات) اطلاعات عملیات به مسئول واحد (دفتر سیاسی) ستاد مرکزی، شماره 44، تاریخ 24/8/1361، ص7.
3) مأخذ 3، ص11، رادیو اسرائیل، 15/8/1361.
4) روزنامه اطلاعات، 16/8/1361، ص12.
1
عملیات محرم علاوه‌بر دستاوردهای نظامی، برای مردم منطقه نیز برکاتی را به همراه داشته است.
درپی موفقیت‌های به‌دست‌آمده در عملیات محرم و آزادشدن بخش‌هایی از خاک کشور در منطقه موسیان، ازجمله تعداد زیادی از باغ‌های لیمو، نخلستان ها، تأسیسات کشاورزی و تعداد 13 حلقه چاه آب در منطقه وسیعی از اراضی این منطقه و نیز مساعدشدن شرایط برای بهره‌برداری از این زمین‌ها، فرماندار دهلران اعلام کرد: به‌دلیل خارج‌شدن این منطقه مرزی از تیررس دشمن، شهرداری موسیان از 3 روز قبل، اقدام به بازسازی و ترمیم شبکه آب لوله‌کشی شهر کرده است و در آینده نزدیک نیز بازسازی و نوسازی شهر و بهره‌برداری از این زمین‌ها آغاز خواهد شد(1)
براساس گزارش دیگری، درپی آزادسازی ارتفاعات حمرین و خارج‌شدن شهرهای دهلران و موسیان و روستاهای منطقه از تیررس توپخانه دشمن، عشایر دامدار این مناطق حرکت خود را برای بازگشت به مناطقشان آغاز کردند.(2)
2
نیروهای قرارگاه حمزه سپاه، مناطق سردشت، پیرانشهر و نوسود را پاکسازی کردند.
در جریان یکی از این عملیات‌ها، 12 تن از پاسداران بومی منطقه شهید شدند که این اقدام ضدانقلاب، خشم مردم منطقه را برانگیخت.
در ادامه پاکسازی محور سردشت - پیرانشهر، امروز نیروهای قرارگاه حمزه با اجرای عملیاتی، روستاهای واوان نژاآباد، مندنیه، نلاس در 17 کیلومتری شمال سردشت(3)و ارتفاعات مهم منطقه را پاکسازی(4)و 2 پایگاه در این منطقه احداث کردند.(5)در این عملیات که از ساعت یک بامداد تا 8 صبح به طول انجامید، 5 کیلومتر دیگر از این محور پاکسازی شد. همچنین تجمع عناصر ضدانقلاب که قصد تحرکاتی داشتند، با اجرای آتش متمرکز متلاشی شد.(6)درمجموع، در این عملیات، 5 نفر از نیروهای خودی شهید(7)و 5 نفر نیز مجروح شدند.(8)
در عملیات پاکسازی مناطق اطراف سردشت نیز 7 نفر از نیروهای خودی مجروح شدند.(9)در "شیخان" واقع در جنوب نوسود نیز یک گروه گشتی نیروهای سپاه، به یک تله انفجاری برخورد کرد که براثر انفجار آن، 11 تن از نیروهای سپاه شهید و 4 نفر مجروح شدند.(10)همه نیروهای سپاهی شهید و مجروح‌شده در این حادثه، بومی بودند.(11)-(12)
1) مأخذ 8، ص2.
2) مأخذ 9، بخش اول، ص2.
3) . سند شماره 58164 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و عملیات)، شماره 216، تاریخ 18/8/1361، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 13/8/1361، گزارش منطقه5، ص17.
5) مأخذ 12، ص5.
6) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره232، تاریخ 16/8/1361، صص 8 و 9، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 15/8/1361.
7) سند شماره 17628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات منطقه7 (اطلاعات عملیات) به فرماندهی منطقه7، شماره 29، تاریخ 25/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 79086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از ستاد منطقه7 (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه)، 22/8/1361، سند تک‌برگی.
8) سند شماره 58190 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهداء(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره217، تاریخ 19/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد مطالعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361 صص 15 و 16؛ و - سند شماره 58174 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه سماجا3 (مرکز فرماندهی)، شماره 232، تاریخ 18/7/1361، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 19/8/1361، ص9، سنندج، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
9) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص28.
10) سند شماره 114273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی به فرماندهی کل، 10/8/1361، ص17؛ و - سند شماره 290146 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی کلیه واحدها، 17/8/1361.
11) با انتشار خبر مربوط به شهادت این پاسداران که از روستاهای "نواراب"، "دشه"، "دورسان"، "وراوه"و "داریان" شهرستان پاوه و "زوم" از توابع مریوان بودند، شهر پاوه یکپارچه تعطیل شد و هزاران نفر از مردم این شهر و روستاهای اطراف آن در مراسم تشییع پیکر آنان شرکت کردند. (روزنامه کیهان، 17/8/1361، ص2.)
12) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی منطقه7، تاریخ 30/8/1361، ص2.
1
حوادث مربوط به کمین نیروهای ضدانقلاب و برخورد خودرو و افراد با مین‌های تعبیه‌شده به‌دست گروه‌های غیرقانونی در جاده‌ها و مناطق شمال‌غرب کشور، امروز به نسبت زیاد بود.
در یکی از این حوادث، یک غیرنظامی در اطراف بانه، هنگام کشاورزی روی مین رفت و انفجار مین سبب قطع پای وی شد.(1)مجروح این حادثه به بیمارستان بانه منتقل شد، اما معالجات مؤثر واقع نشد و وی به شهادت رسید.(2)
یک دستگاه خودرو ایفا ارتش نیز در جاده خاکی مهاباد - بوکان با مین برخورد کرد و 3 نفر سرنشین آن، به‌طور سطحی مجروح شدند.(3)همچنین یک تانکر آب مربوط به گردان109 لشکر64 ارومیه در منطقه پایگاه کچل‌آباد به‌دلیل برخورد با مین دچار خسارت شد.(4)
در حادثه دیگری، یک دستگاه کمپرسی 24 تنی متعلق به وزارت راه در محور آبادی سختان به هنگ‌آباد واقع در 25 کیلومتری جنوب پیرانشهر، با مین کاشته‌شده در جاده برخورد کرد که ضمن واردآمدن خساراتی به کمپرسی، 2 نفر از سرنشینان آن زخمی شدند(5)
در منطقه سلماس نیز یک خودرو اداره برق این شهر که برای نوسازی خطوط برق روستای مغول عازم این منطقه بود، با کمین عناصر گروه‌های غیرقانونی برخورد کرد که مهاجمان راننده را گروگان گرفتند و خودرو را نیز همراه خود بردند.(6)با واردشدن نیروهای ژاندارمری و نیروهای مستقر در پایگاه شورگل (جنوب‌غربی سلماس)، مهاجمان گروگان را رها کرده، خودرو را ربودند(7)
2
با تسلط نیروهای امنیتی ایران بر مناطق شمال‌غربی کشور، افراد وابسته به گروه‌های غیرقانونی، یکی پس از دیگری، خود را تسلیم می‌کنند.
یک نفر از عناصر حزب دمکرات با همراه داشتن یک اسلحه برنو و مهمات آن، خود را به نیروهای پایگاه "خناوین" در اطراف سلماس معرفی و تقاضای امان‌نامه کرد.(8)
یک نفر دیگر از اعضای این حزب نیز با یک قبضه اسلحه ژ3 و 100 عدد تیر جنگی، به پایگاه "توریور" در جنوب سنندج مراجعه و خود را تسلیم کرد.(9)
همچنین فرد دیگری از اعضای این حزب از شاخه پاوه که مدت 4 سال در عراق به سر می برد و با حکومت این کشور همکاری می‌کرد، همراه همسر و فرزندان خود وارد ایران شد و خود را تسلیم نیروهای دولتی کرد.(10)
1) سند شماره 104710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 180، تاریخ 20/8/1361، ص1.
2) مأخذ 17؛ و- مأخذ 18.
3) مأخذ 22، بخش اول، ص1؛ و - مأخذ 18، ص22.
4) سند شماره 58114 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا 3، (مرکز فرماندهی)، شماره 231، تاریخ 17/8/1361، ص1.
5) مأخذ 22، بخش اول، ص1؛ و - سند شماره 58217 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری شماره 7، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، 30/8/1361.
6) مأخذ 18، ص19.
7) سند شماره 350370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه شماره 5، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع)، 24/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 350262 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه5 (اطلاعات) به ستاد مرکزی و قرارگاه حمزه (اطلاعات)، 20/8/1361، صص 1 و 2.
8) همان، بخش اول.
9) سند شماره 345504 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ناحیه ژاندارمری کردستان به مقام استانداری استان کردستان، 16/8/1361.
10) مأخذ 25.
1
سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای کسب اطلاعات از نیروهای امنیتی، افراد سپاهی و بسیجی را ربوده، آنان را شکنجه می‌کند. مرکزیت سازمان در خارج از کشور، این روش را اخیراً به نیروهای داخل توصیه کرده است.
ساعت 7:45 صبح امروز، 2 نفر از افراد متدین آمل به‌دست افراد ناشناسی ربوده شدند(1)کمیته مرکزی انقلاب اسلامی نیز اعلام کرد که یکی از اعضای انجمن اسلامی ساکن این شهر با مراجعه به نیروهای این کمیته اعلام کرد که 5 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق با یک دستگاه خودرو پژو، وی را ربوده، پس از طی مسافتی در جاده هراز به‌سمت تهران (در اطراف رودخانه هراز)، قصد قطع دو پای وی را داشتند که از این عمل منصرف شده و بعد از واردساختن جراحاتی، وی را رها کرده‌اند. فرد مذکور اظهار کرده که علاوه‌بر وی، شخص دیگری نیز با چشم‌های بسته داخل اتومبیل مذکور بوده است.(2)
روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی در خبر دیگری اعلام کرد که نیروهای این کمیته، هنگام گشت در جاده هراز، با پیکر نیمه‌جان یک بسیجی که به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شکنجه شده و پایش قطع شده بود، مواجه شدند و وی را برای مداوا، سریعاً به بیمارستان منتقل کردند.(3)-(4)
نیروهای گشت سپاه پاسداران، ساعت 10:20 صبح امروز، جسد یک جوان 16 ساله را که آثار شکنجه بر بدن وی مشهود بود و پیکر وی را به‌طرز فجیعی سوزانده بودند، زیر پل روبه‌روی پارک جنگلی اتوبان کرج، کشف کردند.(5)روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی اعلام کرد که این فرد، یک بسیجی بوده و به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شکنجه شده و به شهادت رسیده است.(6)
2
در درگیری میان نیروهای امنیتی و افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، ضربات مؤثری به نیروهای این سازمان وارد آمد.
دو نفر از اعضای سازمان که سوار بر یک موتورسیکلت سوزوکی 250 آبی‌رنگ بودند و لباس کردی بر تن داشتند، در میدان کشتارگاه تهران با یکی از واحدهای گشت سپاه پاسداران
1) سند شماره 103893 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 178، تاریخ 18/8/1361، ص1.
2) مأخذ 22، بخش دوم، ص7.
3) اخبار مندرج در نشریات داخلی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز مؤید آن است که مهاجمان پس از ربودن این 2 نفر در میان راه آمل - تهران، یکی از آنان را از خودرو بیرون می‌اندازند و بعد از طی مسافتی، در مکانی خلوت، پای چپ نفر دوم را از پایین زانو قطع می‌کنند و با شنیدن صدای ترمز یک اتومبیل دیگر، ترسیده، از آن منطقه می‌گریزند. فرد مجروح نیز خود را به نیروهای کمیته منطقه‌ای به نام اسطلک در جاده هراز می‌رساند و آنان وی را به بیمارستان رودهن منتقل می‌کنند. در ادامه گزارش آمده است: اینگونه اقدامات، خط جدید سازمان برای کسب اخبار و اطلاعات است که اخیراً مدیریت سازمان از خارج از کشور به داخل اعلام کرده است.
4) مأخذ 20، ص9، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 16/8/1361، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی؛ و - مأخذ 18، گزارش منطقه 3، ص7؛ و - دفتر سیاسی سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 47، تاریخ 11/9/1361، ص11.
5) مأخذ 26، صص 3 و 4؛ و - سند شماره 93860 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی، از ارتباطات - روابط عمومی ستاد منطقه 10 استان تهران به فرماندهی ستاد مرکزی، شماره 126، تاریخ 17/8/1361، ص2.
6) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، تاریخ 17/8/1361، ص9، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 16/8/1361.
درگیر شدند.(1)در این درگیری، هر 2 نفر آنان کشته شدند و از آنان، 2 اسلحه کمری، نارنجک، تعدادی اسناد سازمانی مربوط به ترور افراد و مبلغ 40 هزار تومان پول به دست آمد که تحویل مقامات قضایی شد.(2)
در شیراز، با لورفتن یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و محاصره این منزل، یکی از عناصر عملیاتی سازمان که در عملیات‌های ترور نیز شرکت داشت، با نارنجک اقدام به خودکشی کرد(3)در این شهر، 5 نفر از اعضای سازمان و یک نفر از اعضای گروه پیکار نیز دستگیر شدند.(4)
در رشت نیز نیروهای کمیته که قصد بازرسی یک منزل را داشتند، با رگبار گلوله ساکنان منزل مواجه شدند. در این درگیری که 2 ساعت ادامه داشت، منزل مزبور، تصرف شد و 3 نفر از ساکنان آن کشته شدند.(5)در بازرسی منزل، 4 قبضه اسلحه، بیش از 200 عدد تیر فشنگ، مقداری مواد انفجاری و اسناد درون‌گروهی سازمان به دست آمد.(6)
در شهریار هم نیروهای کمیته انقلاب اسلامی با دستگیری 2 نفر از اعضای سازمان، 7 قبضه سلاح، 500 عدد تیر فشنگ و 3 عدد بمب کششی را ضبط کردند(7)
در اقدام دیگری، 3 نفر از اعضای سازمان در تهران و 2 نفر نیز در اصفهان شناسایی و بازداشت شدند.(8)
یک خانه تیمی سازمان هم در "ابهر" شناسایی شد و از این محل، تعداد 50 عدد نارنجک، 7 قبضه کلاشینکف، 4 کلت کمری و 6 عدد بمب دست‌ساز به همراه دستگاه کنترل بی‌سیم و مقداری تجهیزات دیگر کشف و ضبط گردید.(9)
نیروهای کمیته انقلاب اسلامی در تهران نیز یک خانه تیمی مهم را شناسایی و کشف کردند. مدارک کشف‌شده در این منزل، از اهمیت بالای این مکان ازنظر سازمانی حکایت می‌کند. در این خانه، مدارک ذیل به دست آمد:
الف) کارت شناسایی 2 نفر از نیروهای پاسدار کمیته (طالب طاهری و محسن میرجلیلی) که به‌دست عناصر سازمان، شکنجه و شهید شده بودند.
ب) یک برگ کروکی نسبتاً دقیق از بیت امام.
ج) آدرس منزل وزیران و اکثر معاونان وزارتخانه‌ها.
د) در مدرک دیگری آمده است که کادر اصلی (سازمان) به خارج از کشور خواهد رفت و کادرهای درجه 2 سازمان، خارج از تهران کار خواهند کرد.
ه-) مدرک دیگری حاکی‌از آن است که سازمان نتوانسته است سمپات‌ها و هواداران را درباره
1) مأخذ 26، ص4.
2) مأخذ 39، بخش دوم، ص1؛ و - مأخذ 18، منطقه 10، ص42.
3) سند شماره 79297 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 9 (اطلاعات) به ستاد مرکزی (اطلاعات)، 24/8/1361.
4) مأخذ 18، منطقه 9، ص32.
5) در بررسی‌های بعدی مشخص شد که کشته‌شدن این 3 نفر براثر تیراندازی نیروهای کمیته نبوده است، بلکه این 3 تن در یک اقدام انتحاری کشته شدند. (سند شماره 73457 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه ا.ط به ستاد مرکزی ا.ط، 7/9/1361.)
6) مأخذ 4، ص2.
7) مأخذ 4، ص2.
8) مأخذ 23، ص9؛ و - مأخذ 18، ص3.
9) سند شماره 79325 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 1 به فرماندهی کل سپاه، 25/8/1361، ص5.
ازدواج رجوی با دختر بنی‌صدر توجیه کند و گفته شده است که در آینده، تحلیلی دراین‌باره فرستاده خواهد شد.
و) در مدرکی دیگر، به نیروها دستور داده شده است برای ترورکردن مسئولان مملکتی تلاش کنند و ترور افراد سطح پایین، چندان مؤثر نیست.
ز) در میان مدارک، کروکی بعضی از مؤسسات دولتی و نیروگاه‌ها و مکان‌های اقتصادی کشور وجود داشت.(1)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزیر خارجه، برای دیدار و گفتوگو با مقامات کشورهای لیبی، سوریه، الجزایر، یمن جنوبی و امارات متحده عربی، تهران را به مقصد پایتخت این کشورها ترک کرد. شیخ‌الاسلام قبل از ترک تهران - درحالیکه ابراهیم یونس و عبدالحمید عجلی، سفیران کشورهای سوریه و الجزایر وی را بدرقه می‌کردند - در گفتوگویی با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، اهداف این سفر را تشریح و اظهار کرد: باتوجهبه تحولات اخیر منطقه و استمرار تجاوزات صهیونیسم و امپریالیسم، صلاح دیدیم به این کشورها سفر کنیم و به تشریح مواضع خود بپردازیم و آنچه را در آینده برای منطقه خطرناک می‌بینیم، تبیین کرده، از آرای آنها آگاه شویم.(2)
2
سفیران ایران در کشورهای ترکیه و الجزایر، مواضع ایران را در جنگ تشریح و نتایج عملیات محرم را توصیف کردند. روزنامه جمهوری اسلامی امروز نوشت: سفیر ایران در ترکیه، در یک مصاحبه مطبوعاتی در آنکارا به مناسبت 13 آبان گفت: همه توطئه‌های امریکا علیه انقلاب اسلامی، تاکنون با شکست مواجه شده است. وی افزود: اشغال لانه جاسوسی امریکا در تهران، ضربه‌ای بر پیکر تمامی نمایندگی‌های سیاسی این کشور در منطقه بود. سفیر ایران در ترکیه درباره عملیات محرم اظهار کرد: عملیات محرم، نشان‌دهندة قدرت خلل‌ناپذیر نیروهای اسلام در مقابله با نیروهای تجاوزگر و همچنین اثبات دروغ‌های صدام مبنی‌بر عقب‌نشینی از کل اراضی اشغالی ایران و بازگشت به مرزهای بین‌المللی بود.
وی درباره شرایط ایران برای خاتمه جنگ افزود: این شرایط چه در زمانی که نیروهای تجاوزگر عراقی در خاک ما بودند و چه اکنون که نیروهای جمهوری اسلامی ایران، پیروزی‌های چشمگیری را به دست آورده‌اند، تغییری نکرده است و ما به‌هیچ‌وجه زیر بار صلح تحمیلی نخواهیم رفت.(3)
سفیر جمهوری اسلامی ایران در الجزایر نیز با قائم‌مقام وزیر دفاع این کشور، دیدار و درباره آخرین تحولات جنگ با وی گفتوگو کرد.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، در این دیدار، قائم‌مقام وزارت دفاع الجزایر گفت: هنگامی که صدام به ایران حمله کرد، ما غافلگیر شدیم. ما همواره با صحبت‌های صدام مبنی‌بر اینکه این جنگ، جنگی میان اعراب و فارس است، مخالفت کرده و اعلام داشته‌ایم که این جنگ، به نفع استعمار است و انقلاب اسلامی ایران، انقلابی پیشرو و ضد‌استعماری است و عراق روابط همسایگی را رعایت نکرده است.
وی در پایان اظهار امیدواری کرد که جنگ، هرچه‌زودتر پایان یابد. سفیر جمهوری اسلامی ایران نیز ضمن اشاره به نتایج عملیات ظفرمندانه محرم، سیاست صلح‌جویانة کشورمان را تشریح کرد(1)
1
"ژان پیتر هوک" دبیر اجرایی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ، ابراز امیدواری کرد که این آژانس، به‌زودی فعالیت‌های خود را درباره وضعیت نامعلوم ده‌ها تن از اسیران جنگی ایران و عراق افزایش دهد. خبرگزاری آسوشیتدپرس از ژنو گزارش داد، این مقام صلیب‌سرخ گفت: در ملاقات با سران و نمایندگان عالی‌رتبه دو کشور متخاصم درطول دو هفته گذشته، به توافق‌هایی دراین‌باره دست یافته است. او به خبرنگاران گفت: اولین قدم‌ها برداشته شده است و حالا باید فوراً باتوجهبه واقعیت‌ها، کار خود را دنبال کنیم.
این خبرگزاری در ادامه افزود: وی چهارشنبه (12آبان1361)، پس از ملاقات با صدام رئیس‌جمهوری عراق، به ژنو بازگشت و پیش از آن، در ایران، با آقایان آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای رئیسجمهور و اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس پارلمان ایران، مذاکره کرده است.(2)
این در حالی است که خبرگزاری فرانسه از ژنو اعلام کرد: صدام به هوک قول داده است که وی از یک اردوگاه اسیران ایرانی - که در جنگ‌های بصره و مندلی اسیر شده‌اند - دیدن کند. پیش از این، هیئت‌های صلیب‌سرخ باوجود درخواست‌های مکرر خود، نتوانسته بودند از این اردوگاه بازدید کنند. در اجلاس بین‌المللی صلیب‌سرخ که سال گذشته در مانیل برگزار شد، کمیته بین‌المللی این سازمان اعلام کرد که برای تعیین هویت اسیران، بازدید از همه اردوگاه‌ها، تماس با اسیران و گفتوگو با رؤسای بسیاری از کشورها ازجمله ایران و عراق در دستور کار قرار داد.
خبرگزاری فرانسه میافزاید: بنابه گفته ناظران، پس از 25 ماه جنگ، در حدود 45000 اسیر عراقی در ایران به سر می‌برند که کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ از حدود نیمی از آنها بازدید کرده است. عراق نیز 4 الی 5 هزار اسیر ایرانی در اختیار دارد(3)
1
روزنامه هندلز بلات (چاپ بن) با درج مطلبی درباره صادرات آلمان غربی به عراق، اعلام کرد که صادرات آلمان در 6 ماه اول سال جاری (از 11 دی 1360 تا 11 خرداد 1361)، به رقم بی‌سابقه 961/3 میلیارد مارک رسیده است. این روزنامه نوشت:
طی 6 ماهه اول سال جاری، آلمان مقداری ماشین‌آلات به ارزش 860 میلیون مارک به عراق صادر کرده است، ولی سازندگان ماشین‌آلات آلمانی باوجود رقیبی مانند ژاپن، دیگر نقش مهم‌ترین سازنده ماشین‌آلات را برای عراق نخواهند داشت. عراق به‌دلیل کمبود ارز، مخارج و هزینه‌های جنگ و بازگشت کارگران و کارمندان بلندپایه کارخانجات صنعتی و ساختمانی به کشورهایشان، با مشکلات و کمبود چشمگیری مواجه شده است. باوجود تکمیل طرح‌ها و برنامههای انجام‌شده به‌وسیله شرکت‌های آلمانی برای ایجاد 9 کارخانه اتومبیل‌سازی در کرکوک، تاکنون مسئولان عراقی به‌دلیل مشکلات بسیار، دراین‌باره هیچ تصمیمی نگرفته‌اند.
هندلز بلات میافزاید: دولت عراق به‌دلیل ادامه جنگ با ایران، به کامیون احتیاج دارد و درصورتی‌که آلمان و عراق درباره کارخانه دایملر نیز در قسمت کامیون‌سازی به توافق برسند، موقعیت بسیار مناسبی برای صادرات صنایع ماشین‌سازی آلمان به عراق ایجاد خواهد شد. همچنین قرار است در شهر کربلا، سالانه 15000 اتومبیل سواری، 25000 کامیون و 15000 تریلر ساخته شود و آلمان به‌دلیل کاهش ارزش برابری مارک در مقابل دلار و کاهش روزافزون اعتبار شرکت‌های تجاری بلوک شرق، امید زیادی برای به‌دست‌آوردن بازارهای عراق دارد.
این نشریه در پایان گزارش خود آورده است: «به‌رغم این مشکلات، در نمایشگاه بغداد، جمعاً 300 شرکت آلمانی با کالاهایی به ارزش 200 میلیون مارک شرکت کردند، اما شرکت‌های فرانسه، ایتالیا، ژاپن و انگلیس، از خوش‌بینی شرکت‌های آلمانی تعجب می‌کنند، زیرا این شرکت‌ها به‌دلیل کمبود ذخایر ارزی عراق، نسبت به این کشور بدبین هستند.»(1)
2
روزنامه کیهان در شماره امروز خود مقاله‌ای را به نقل از نشریه انگلیسی ساندی‌تایمز درج کرده که در آن، نوع تبلیغات آمرانه درباره رهبر عراق؛ آسیب‌های واردشده به این کشور براثر جنگ با ایران ازنظر نیروی انسانی؛ هزینه‌های سیاسی در سطح بین‌الملل و صدمات اقتصادی بررسی شده است. در این مقاله همچنین درباره نحوه کنترل مردم عراق و وجود حکومت پلیسی شدید بر این کشور مطالبی آورده شده است. این نشریه نوشته است:
«در هیچ جای عراق امکان ندارد که از نگاه خیره صدام حسین فرار کرد. این چهره آشنا، با حالت تمسخرآمیزش، در هزاران تصویر او که ملبس به لباس‌های مختلف ازقبیل یونیفورم جنگی، یونیفورم‌های منقش به مدال‌های مختلف و همچنین با چهره مرد خانواده [است]، از تیر چراغ‌ها،
1) مأخذ 20، صص 16 و 17، بن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 15/8/1361.
سردر مغازه‌ها و محل‌های عمومی، به همه می‌نگرد. گردش معکوس روند جنگ دو ساله با ایران، بسیاری از تبلیغات دروغین صدام را تغییر داده است. جنگ، به‌طور تقریبی، ماهانه 600 میلیون پوند استرلینگ خرج داشته است. کشته‌های عراق تا قبل از حمله جدید ایران، تقریباً 000,40 نفر بود و حالا عراق با فلاکت در مرزهای خود می‌جنگد. شدیدترین ضربه به حیثیت صدام وقتی وارد آمد که وی اعلام کرد، کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در بغداد برگزار نخواهد شد. قرار بود که این کنفرانس در محلی که با 140 میلیون پوند استرلینگ ساخته شده بود، در بغداد برگزار شود. بسیاری از کشورهای غیرمتعهد به‌علت ناامن‌بودن بغداد، از شرکت در این کنفرانس خودداری کردند و این موضوع باعث شد که صدام مجبور شود، اعلام کند که این کنفرانس در بغداد تشکیل نمی‌شود. با بسته‌بودن بندر جنوبی عراق (بصره) که از آغاز جنگ با ایران تعطیل شد و همچنین جلوگیری سوریه از صدور نفت عراق به‌وسیله لوله ازطریق این کشور، در حال حاضر، صادرات نفت عراق به‌طور بسیار محدود در حدود 600000 بشکه در روز ازطریق ترکیه صورت می‌گیرد که این فقط یک‌ششم صادرات زمان صلح عراق می‌باشد. به تخمین گفته می‌شود که عراق، درطول سال گذشته، مبلغ 11000 میلیون پوند استرلینگ از کشورهای عربی منطقه قرض گرفته است. اگرچه ذخایر بسیار عظیم زیرزمینی نفت، مانع از ورشکستگی عراق می‌شود، اما عراق به‌طور سرسام‌آوری با خیال فروش نفتش در آینده، خرج می‌کند. به فرض اینکه دو کشور ایران و عراق بلافاصله صلح کنند (صدام حسین نیز بارها گفته است که هرچه‌زودتر جنگ تمام شود، برای او بهتر است)، سال‌ها طول خواهد کشید تا صادرات نفت عراق به میزان صادرات این کشور در قبل از جنگ برسد. تنها عکس‌العمل صدام در مقابل مشکلات اقتصادی و اجتماعی جنگ این بوده است که پول خرج کند. خانواده سربازانی که در جنگ کشته شده‌اند، از حقوق و مستمری بسیار مکفی [برخوردارند] و هدایایی ازقبیل اتومبیل یا زمین دریافت می‌کنند. پول‌های دولت مانند سیل در ساختمان عراقی جدید که صدام در آن پافشاری می‌کند، جاری است تا مارک صدام بر آن باشد. [...] صدام که در سال 1979 به قدرت رسید، کنترل بی‌رحمانه‌ای روی مردمش دارد. پلیس مخفی او، به ریاست برادر ناتنی‌اش، بدون وقفه کار می‌کند تا صدای هر اعتراضی را خفه کند. [...] تلاش‌های بسیار فراوانی برای کشتن صدام شده است و شایعات بسیار باقوت و موثق وجود دارد که صدام از ترس جانش، در یک بستر دو بار نمی‌خوابد. واضح‌ترین و بدیهی‌ترین دردسر برای صدام، شیعیان عراقی هستند. در هفته گذشته، صدام ملبس به یونیفورم جنگی برای چندمین بار لزوم شرکت دیگر کشورها را برای پایان‌دادن به جنگ تکرار کرد. مشکل صدام این است که به فرض اینکه ارتش وی بتواند در مقابل ارتش ایران مقاومت کند و جلو پیشرفت مسلمانان مبارز را نیز بگیرد، شخص وی می‌بایست خود را به‌خاطر شروع جنگ تبرئه کند؛ جنگی که با یک چنین خرج گزافی، حاصلی چنین ناچیز به دست آورده است.»(1)
1) روزنامه کیهان، 15/8/1361، ص6.
1
یکی از سازمان های اسلامی عراق، با انتشار اطلاعیه‌ای، اقدام دولت کویت را در اخراج پناهندگان عراقی به این کشور محکوم کرد. در بخشی از اطلاعیة سازمان مجاهدین عراقی که در پاریس منتشرشده، آمده است: مقامات کویت اخیراً دستور ترک خاک این کشور را در ظرف مدت یک ماه به هزاران پناهنده عراقی در کویت داده‌اند و این در حالی است که پناهندگان، یا مخالفان حکومت بغدادند یا شهروندان عراقی که از مدت‌ها پیش در کویت اقامت داشته‌اند، اما دارای پاسپورت‌هایی بوده‌اند که مدت اعتبار آنها به سر آمده و این فقط به‌دلیل آن است که کنسولگری عراق، از تمدید مدت اعتبار پاسپورت‌ها امتناع می‌کند. در بخش دیگری از اطلاعیه آمده است: این تصمیم به رهبری و مشاورت دولت عراق، که امیدوار است بتواند بدین‌طریق، مخالفان عراق در خارج از کشور را که پیوسته به تعداد آنها افزوده می‌شود، نابود کند، گرفته شده است و بایستی دلیل این کار را در قطعنامه‌های سری یک طرح برنامه‌ریزی‌شده به‌دست شورای امنیت خلیج‌فارس و در هماهنگی نزدیک با سرویس‌های اطلاعاتی امریکا که مؤسسان واقعی این شورا هستند، جست‌وجو کرد. ما به دولت کویت یادآوری می‌کنیم که اجرای این تصمیم، به حذف جسمی هزاران بی‌گناه عراقی خواهد انجامید و درنتیجه، دولت کویت بایستی مسئولیت این امر را در مقابل مجموعه خلق عراق و نهضت‌های مخالف رژیم حاکم بر بغداد برعهده بگیرد(1)
1) مأخذ 9، بخش اول، ص12.
1
عملیات روز گذشته که از ساعت 23:30 روز 15 آبان 1361 با هدف تأمین جاده مرزی عراق در غرب حمرین، راندن نیروهای ارتش عراق به دشت باز و ایجاد یک خط پدافندی مطمئن آغاز شد، با سرعت عمل گردان‌ها با موفقیت ادامه یافت. گزارش اجمالی عملکرد یگان‌ها به‌ترتیب از شمال منطقه عملیاتی به‌سمت جنوب، به شرح زیر است:
تیپ8 نجف تا ساعت 1:15 صبح، خود را به بخشی از جاده آسفالت زبیدات - شرهانی رساند و یکی از ارتفاعات مهم جنوب حمرین را تصرف و تا 3 کیلومتری شهرک طیب عراق پیشروی کرد(1)
تیپ25 کربلا نیز با حضور روی بخشی از جاده آسفالت زبیدات - شرهانی،(2)بخش عمده‌ای از نیروهای دشمن را منهدم کرد و با تأمین جاده در ساعت 35 دقیقه بامداد، به همه اهداف خود دست یافت و مشغول تحکیم مواضع شد.(3)پیشروی و نفوذ سریع نیروهای قرارگاه قائم2 و تیپ25 کربلا به عمق منطقه که مانع واکنش به‌موقع نیروهای عراقی شد، شرایط را به‌گونه ای فراهم آورد که یک گردان تانک از نیروهای عراقی در محاصره قرار گرفت.(4)سپاه نیروهای قائم4 (تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ84 خرم‌آباد ارتش) نیز با اجرای حرکت مشابهی در ساعت 2 بامداد، موفق به دورزدن نیروهای عراقی و به‌دام‌انداختن یک گردان از نیروهای دشمن شد.(5)بدین‌ترتیب، نفوذ سریع نیروهای خودی موجب برهمخوردن سازمان و فرماندهی نیروهای عراقی شد، طوری‌که فرماندهان عراقی در کنترل نیروهای خود دچار مشکل شده و درحالیکه بسیار مضطرب بودند، از سربازان می‌خواستند مقاومت کنند و به آنان وعده‌های ترفیع و مرخصی می‌دادند و هم‌زمان، از فرماندهان مافوق خود درخواست کمک می‌کردند.(6)در این شرایط، آشفتگی نیروهای عراقی موجب شد که اکثر تانک‌ها و نیروها مبادرت به فرار و عقب‌نشینی کنند.(7)
چنین وضعیتی سبب شد که فرمانده ارشد نیروهای عراقی در منطقه، برای حفظ نیروهای خود دستور دهد: «اگر آتش ایرانی‌ها زیاد بود و نتوانستید مقاومت کنید، باهم عقب بروید؛ به شرط
1) سند شماره 17559 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 654، تاریخ 16/8/1361، ص7؛ و - سرتیپ 2 ستاد سعید پورداراب، عملیات محرم، هیئت معارف جنگ شهید سپهبد صیادشیرازی، جلد اول، چاپ اول، 1386، ص123.
2) همان، بخش اول.
3) همان، بخش اول، ص6.
4) همان، بخش اول، صص 6 و 8.
5) همان، بخش اول، ص6.
6) روزنامه جمهوری اسلامی، 17/8/1361، ص2، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
7) مأخذ 1، بخش اول.
اینکه نیروهای ایرانی شما را دنبال نکنند.»(1)بااین‌حال، در محاصره قرارگرفتن چند گردان زرهی و مکانیزة دشمن، امکان عقب‌نشینی آنان را غیر‌ممکن کرده بود؛ بنابراین، یکی از فرماندهان این یگان‌ها، از فرمانده رده‌های بالاتر درخواست کرد تا تعدادی بالگرد برای خارج‌شدن از محاصره به منطقه اعزام کنند و تأکید کرد چنانچه این اقدام انجام نشود، همگی به اسارت درخواهندآمد.(2)درمجموع، تلاش نیروهای عراقی برای رهایی از محاصره بی‌ثمر ماند.
نیروهای قرارگاه قائم3 نیز موفق شدند تا ساعت 2:30 صبح، همه اهداف خود را تصرف کنند. پس از آن، توجه عمدة فرماندهان خودی معطوف به الحاق بین یگان‌ها و ایجاد یک خط منسجم پدافندی برای مقابله با پاتک احتمالی نیروهای دشمن در ساعت‌های بعدی شد.(3)
درمجموع، باوجود اینکه تا ساعت 5 صبح، تیپ امام سجاد(ع) و تیپ قمربنی‌هاشم(ع) به‌عنوان احتیاط منطقه، گردان‌های خود را برای پاکسازی بازمانده نیروهای عراقی و کمک به خطوط پدافندی وارد منطقه کردند، در ساعات اولیه صبح، خط دفاعی نیروهای خودی وضعیت مناسبی نداشت. در محاصره قرارگرفتن بخشی از استعداد زرهی و مکانیزه دشمن، فرصت مناسبی را برای شکار آنها فراهم کرد و گروه‌های شکار تانک در ساعت‌های اولیه، بسیاری از تانک‌ها و نفربرهای عراقی را منهدم کردند(4)و تا صبح، بین بخشی از نیروها الحاق برقرار شد.(5)با روشن‌شدن هوا، یگان‌های ارتش عراق با آرایش‌دادن حدود 100 تانک در مقابل نیروهای خودی، آماده یک پاتک قوی شدند که بلافاصله با درخواست کمک نیروهای در خط و دستور فرماندهی قرارگاه مرکزی عملیات، آتش توپخانه و کاتیوشا به‌طور متمرکز روی تانک‌های عراقی اجرا شد و اعزام یک گروه پشتیبانی آتش نزدیک هوایی از هوانیروز موجب شد تا بخشی از تانک‌ها و نفربرهای عراق منهدم و دشمن مجبور به متوقف‌کردن تلاش خود برای اجرای پاتک شود.(6)
در این مرحله از عملیات، تنها مشکل عمده ای که نیروهای خودی موفق به حل آن نشدند، رخنه موجود بین نیروهای تیپ8 نجف و 25 کربلا بود. دشمن با بهره‌گیری از این رخنه و استفاده از جاده آسفالت مرزی خود که پاسگاه‌های شرهانی و زبیدات را به عقبه‌های اصلی در عمق خاک عراق متصل می‌کرد، در این محور تجمع و از این نقطه فشار زیادی را به نیروهای این دو یگان وارد کرد و مانع الحاق آنها شد. باوجوداین، تمرکزدادن به آتش توپخانه خودی و حضور یک گروه عملیاتی از هوانیروز در این محور، تاحدودی موجب کاهش این فشار تا قبل‌ازظهر شد(7)
مرتضی قربانی فرمانده تیپ25 کربلا الحاق‌نکردن این دو یگان را چنین توصیف می‌کند: «علت این ناهماهنگی‌ها و عدم الحاق‌ها و رخنه دشمن این است که از قرارگاه هیچ‌گونه کالک یا دستور کتبی یا طرح مانور به تیپ‌ها ارائه نشده بود، لذا تیپ‌ها اشتباهاً کم عمل‌کردند.(8)
در خاتمة این مرحله از عملیات، خط دفاعی چم‌هندی، شرهانی، زبیدات، حمادشهاب (یک کیلومتری شمال شهرک طیب، محل تلاقی رودخانة میمه با مرز) تشکیل شد و یگان‌ها به تحکیم و
1) مأخذ 1، بخش اول.
2) سند شماره 292115 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه قائم (رکن2) به فرماندهی تیپ1 (رکن2)، 16/8/1361.
3) سند شماره 151/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه لشکر3 صاحب الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 12/8/1361، صص 111 - 107.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 16/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 73/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی قرارگاه لشکر3 صاحب‌الزمان(عج)، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 12/8/1361، صص 25 -24.
5) مأخذ 1، بخش اول، صص 6 و 8.
6) روزنامه اطلاعات، 17/8/1361، ص2، قرارگاه مرکزی کربلا.
7) مأخذ 11، بخش دوم، صص 21 و 25.
8) مأخذ 10 ص119.
تثبیت هدف‌های تصرف‌شده مشغول شدند(1)با تأمین این خط، علاوه‌بر آنکه تسلط دید و تیر عراق بر مناطق داخلی کشور که تا عمق 30 کیلومتری را شامل می‌شد، رفع شد، نیروهای خودی، مناطق مرزی غرب را تا عمق 20 کیلومتری جادة مواصلاتی و تدارکاتی بصره - العماره - بغداد، در تیررس آتش هدایت‌شدة خود قرار دادند.(2)علاوه‌براین، یگان‌های ارتش عراق در برخی از قسمت‌های منطقه ناگزیر شدند بخشی از واحدهای توپخانة خود را که از هجوم نیروهای خودی مصون مانده بود، چندین کیلومتر در عمق خاک خود به عقب ببرند.(3)-(4)
نکت-ه قابل‌توجه در این مرحله از عملیات، مجموع تجهیزات منهدم‌شده و غنیمتی بود و به نظر می‌رسید که باوجود هوشیاری فرماندهی دشمن از ورود یگان‌های جدید خودی و ادام-ه عملیات، آنان قادر به ایجاد یک سامان و آرایش مناسب نشدند و با آغاز عملیات، ضربه سختی خورده، بخش عمده ای از امکانات خود را از دست دادند.(5)
در مرحل-ه سوم عملیات، حدود 300 کیلومتر مربع از اراضی مرزی ایران و عراق آزاد شد و علاوه‌بر تصرف بخش‌هایی از ارتفاع مهم 175 در جنوب منطقه عملیاتی، چند نقطه مهم ازجمله زبیدات، شرهانی و ابوغراب (ابوغریب) نیز به تصرف نیروهای خودی درآمد.(6)-(7)
در این مرحله از عملیات محرم، 9 تیپ عراق شامل تیپ‌های423 پیاده، 606 پیاده، 704 پیاده، 505 پیاده، 704 پیاده، 24 مکانیزه، 60 زرهی، 42 زرهی و 103 گارد که بخشی از آنها در مرحله اول عملیات نیز ضربه خورده بودند، آسیب جدی دیدند و علاوه‌بر کشته‌شدن بسیاری از افراد دشمن، بالغ‌بر 800 نفر از نیروهای عراقی به اسارت درآمدند(8)
بخشی از آمار تجهیزات انهدامی و غنائم به‌دست‌آمده در مرحله سوم عملیات به شرح زیر است:(9)
1) مأخذ 1، بخش اول، ص1.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 19/8/1361، صص 2 و 9، قرارگاه کربلا، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
3) روزنامه اطلاعات، 18/8/1361، ص15، قرارگاه کربلا، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
4) سرعت عمل نیروهای خودی در مرحله سوم در حدی بود که بخشی از استعداد آتش دشمن در منطقه، ازجمله گروه 19 آتشبار120 م.م تابع لشکر24 عراق در محاصره قرار گرفت که 5 نفر از افراد آن کشته و 45 نفر بقیه ازجمله فرمانده این گروه که یک افسر توپخانه بود، به اسارت درآمدند. (روزنامة اطلاعات، 18/8/1361، ص15، قرارگاه کربلا، به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی.)
5) مأخذ 11، بخش دوم، ص21؛ و - مأخذ 6، ص2، و - مأخذ 1، بخش اول، ص8 پیوستی.
6) خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در بازدید از شهرک زبیدات و پاسگاه ابوغریب که در نبرد امروز به تصرف نیروهای خودی درآمد، گزارشی تهیه کرده است که بخش‌هایی از آن در ضمیمه این گزارش درج شده است.
7) روزنامه کیهان، 17/8/1361، ص15 و - مأخذ 11، بخش دوم، ص25؛ و - سند شماره 74/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ14 امام حسین(ع)، محور قائم4 در عملیات محرم، (راوی: یدالله محمدی)، صص 12 - 11.
8) مأخذ 20، بخش اول، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 18/8/1361، ص3؛ و - مأخذ 11، بخش دوم، ص23؛ و - مأخذ 20، بخش اول، واحد مرکزی خبر.
9) مأخذ 6، ص2؛ و - مأخذ 11، بخش دوم، ص31.
1
واکنش ارتش عراق به اجرای مرحله سوم عملیات محرم، علاوه‌بر بمباران و گلوله‌باران این منطقه، در سایر مناطق عملیاتی مشهودتر بود.
امروز در مرحل-ه سوم عملیات محرم، هواپیماهای عراقی در چند نوبت، اقدام به بمباران قسمت‌هایی از منطقه عملیاتی کردند که عمدتاً ناموفق بود. تنها در یک مورد، بخشی از زاغه مهمات آتشبار دوم گروه55 اصفهان که تحت امر تیپ84 خرم‌آباد عمل می‌کرد، در یک کیلومتری جنوب‌غرب پادگان عین‌خوش، هدف قرار گرفت و مقداری مهمات و خرج توپ دچار حریق شد.(1)فعالیت پدافند هوایی مستقر در منطقه و حضور جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش ایران، مانع فعالیت مناسب هواپیماهای عراقی شد و در ساعت‌های 11:06، 11:45 و 13:30، سه فروند از هواپیماهای عراقی مورد اصابت قرارگرفتند و سرنگون شدند(2)خلبان یکی از هواپیماهای سرنگون‌شده (سوخو 22) به نام سروان "محمد راجح سلیمان"(3)که با چتر از هواپیما به بیرون پرید، به اسارت نیروهای خودی درآمد.(4)-(5)
صبح امروز همچنین چند فروند هواپیمای عراقی به حریم هوایی خرم‌آباد تجاوز کردند که با واکنش پدافند هوایی، موفق به اجرای عملیات نشده، بمب‌های خود را در کوه‌های اطراف شهر رها کردند و متواری شدند.(6)همچنین یک فروند از هواپیماهای دشمن در ساعت 11:35 صبح، بر فراز آسمان گیلان‌غرب اقدام به شکستن دیوار صوتی کرد.(7)مناطق مسکونی شهر آبادان نیز همچنان درمعرض آتش گلوله‌های توپ و خمپارة نیروهای عراقی قرار داشت که درنتیجة آن، 4 واحد مسکونی و قسمتی از یک کتابخانه تخریب شد و 3 نفر از اهالی شهر مجروح شدند. در چند نوبت نیز حریم هوایی شهر مورد تجاوز هواپیماهای عراقی قرار گرفت که با مقابله پدافند هوایی مستقر در شهر فرصتی برای بمباران شهر نیافتند.(8)
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، ارتش عراق درپی شکست سنگین در عملیات محرم، با تمرکزدادن به نیروهای خود در مناطق "باباهادی"، تنگه‌های "هوران" و منطقه "بیشگان"، هرچند وقت یک بار، سرپل ذهاب را هدف توپخانة دوربرد و کاتیوشا قرار می‌دهد و این موضوع تاحد زیادی مانع عملیات بازسازی در این منطقه شده است. این خبرگزاری در ادامه به نقل از کارشناسان نظامی آورده است: با عقب‌راندن نیروهای دشمن از این قسمت از مرز، امکان فعالیت بیشتری برای بازسازی و درنتیجه بازگشت حدود 80 هزار نفر از مهاجران جنگی فراهم خواهد آمد(9)امروز همچنین یک یدک‌کش در نزدیکی "خور موسی" هدف موشک هواپیماهای عراقی قرار گرفت و منهدم شد و از 7 تن سرنشین آن که 3 نفر از نیروهای سپاه، 3 نفر شخصی و یک درجه‌دار نیروی دریایی بودند، فقط پیکر یکی از آنان به دست آمد.(10)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، تاریخ 17/8/1361، ص4، قرارگاه کربلا، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 16/8/1361.
2) مأخذ 20، بخش اول، ص2.
3) مأخذ 13، ص2.
4) رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد به نقل از بیانیه نظامی شماره 896 ارتش عراق، سقوط هواپیما و بیرون پریدن خلبان "محمد راجح" را در اخبار امروز خود اعلام کرد.
5) سند شماره 17589 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه کربلا (اطلاعات عملیات) به دفتر سیاسی، شماره134، تاریخ 20/8/1361؛ و - سند شماره 58114 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا3 (مرکز فرماندهی)، شماره 231، تاریخ 17/8/1361، ص4؛ و - مأخذ 23، صص 1 و 2، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 16/8/1361.
6) سند شماره 227383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، رویدادهای منطقه 8 نشریه شماره 14، تاریخ 24/8/1361، ص19.
7) مأخذ 26، ص2.
8) روزنامه اطلاعات، 16/8/1361، ص2.
9) مأخذ 23، ص3، باختران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 16/8/1361.
10) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه9، ص35؛ و - سند شماره 103893 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 178، تاریخ 18/8/1361، ص2.
1
امروز در مراسمی، یک‌صد و چهل و نهمین گروه از داوطلبان حضور در جبهه‌های جنگ، در 3 گروه رزمی از شهرستان خمینی‌شهر عازم جبهه‌های جنگ شدند(1)
همچنین در ادامه کمک‌های مردمی به جبهه‌های جنگ و بازسازی مناطق جنگی، مبلغ 8 میلیون و 424 هزار ریال ازجانب ستاد بازسازی و پشتیبانی مناطق جنگی سمنان، تعدادی از دانش‌آموزان ملک‌شاهی، تعدادی از نمازگزاران بابل، کارمندان راه و ترابری شهر تربت حیدریه و کارگران کارخانه مقدم به جبهه‌های جنگ اهدا شد.(2)
روزنامه جمهوری اسلامی نیز کمک‌های هفت روز گذشتة مردم روستاهای بخش خاف تربت حیدریه و نیز روستاهای اطراف قوچان را به جبهه‌های جنگ، به این شرح اعلام کرد:
مردم مسلمان روستاهای بخش خاف در تربت حیدریه کمک‌های خود را به این ترتیب به جبهه‌ها ارسال کردند: «روستای الزنده، 17400 ریال؛ روستای بستانی، 16250 ریال؛ روستای سلامی، 95370 ریال؛ روستای قلعه‌نو سلامی، 50000 ریال؛ روستای ولی‌آباد، 49300 ریال و روستای شهرک، 64200 ریال.»
همچنین کمک‌های روستاهای اطراف قوچان که روحانیان در دهه اول محرم به دفتر امام‌جمعه قوچان تحویل دادند، به این شرح است:
«روستای کوراترکیه، 300,26 ریال؛ روستای تیاپی، 200,62 ریال؛ روستای نوموزی، 300,57 ریال، نمازگزاران مسجد مسلم‌بن‌عقیل(ع)، 200,92 ریال؛ روستای رهرود، 000,110 ریال؛ روستای گرجه، 400,90 ریال؛ باجگیران، 000,60 ریال؛ روستای بردر باجگیران، 000,45 ریال؛ روستای جوزان، 850,590 ریال، و 2 رأس گوسفند و 50 کیلو سیب‌زمینی؛ روستای چهل‌لو، 050,36 ریال؛ کلاته شامیر، 000,55 ریال، 13 جفت جوراب و 2 جفت دستکش و 7 عدد دستبند نقره؛ روستای دولت‌خانه، 200,70 ریال، 20 جفت جوراب و دستکش؛ روستای دیزآوی، 500,182 ریال و 7 رأس گوسفند؛ روستای خبوشان، 300,101 ریال؛ روستای کزکو، 500,50 ریال؛ روستای شورکه کردها، 000,60 ریال؛ شهر کهنه‌قوچان، 650,91 ریال؛ روستای دیزآوند، 320,18 ریال، 340 کیلوگرم گندم و 2 رأس گوسفند؛ روستای سالان‌قو، 700,40 ریال؛ روستای نجف‌آباد، 300,270 ریال؛ روستای مررج، 400,102 ریال و روستای عمارت، 000,140 ریال.»(3)
روابط عمومی دانشگاه تهران نیز اعلام کرد که در سال جاری، تاکنون، کارکنان سازمان مرکزی دانشگاه تهران و دانشکده‌ها و مؤسسات تابعة دانشگاه مبلغ 940,127,3 ریال وجه نقد به‌منظور بازسازی مناطق، به حساب‌های 100 امام و 444 بازسازی مناطق جنگی، 666 بنیاد امور جنگ‌زدگان و 222 نخست‌وزیری پرداخت کرده‌اند.(4)
1
محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران و سرهنگ علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، در پیام مشترکی، ضمن قدردانی از اقشار مختلف مردم در حمایت از جبهه‌های جنگ، اولویت‌ها و ضرورت‌های جبهه‌ها و همچنین لزوم توجه به پشتیبانی از جبهه‌های جنگ را در سه بند به این شرح اعلام کردند:
از آنجا که فعالیت در پشت جبهه اعم از کمک به بسیج مردم و کمک در امور تدارکاتی و پشتیبانی جبهه‌ها، اهمیت ویژه ای دارد، لذا از مسئولان محترم مملکتی و قوای محترم، استانداران، فرماندهان، مسئولان نهادها و ارگان‌ها تقاضا می‌شود در درجة اول، عهده‌دار امور فوق بوده، توجه داشته باشند که اداره مطلوب جنگ، به این موضوع به‌طور مستقیم وابسته است.
افرادی که آموزش دیده‌اند یا قبلاً به جبهه‌ها اعزام شده‌اند و همچنین افرادی که در امور مهندسی و تعمیرات ماشین‌آلات، آشنایی و تخصص دارند، لازم است با هماهنگی سپاه‌های سراسر کشور، در جبهه‌ها حضور یابند تا ضمن هماهنگی کامل با نیروهای مسلح و مساعدت رزمندگان اسلام، هرچه‌زودتر شر صدامیان کافر را از بین ببرند.
همه افرادی که به‌گونه ای و بنابه تشخیص مسئولان نهادها و ارگان‌ها یا مسئولان وزارتخانه‌ها، ماندنشان در ادارات و ارگان‌ها و نهادهای کشور ضروری است، لازم است باقی بمانند تا با هماهنگی مسئولان و رعایت اولویت‌ها، تصمیم مقتضی دربارة اعزام آنها به جبهه اتخاذ شود.(1)
1) مأخذ 6، ص2.
همچنین روابط عمومی سپاه پاسداران با انتشار اطلاعیه ای، از افرادی که سابقة حضور در جبهه را داشته‌اند، دعوت کرد تا روز چهارشنبه 19 آبان 1361، با همراه داشتن وسایل شخصی، برای اعزام به جبهه‌ها، به محل لانة جاسوسی مراجعه کنند(1)
1
سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، در مصاحبه ای، نتایج و اهداف عملیات محرم و تأثیرات آن را بر منطقه تشریح کرد. وی دربارة اهداف عملیات گفت:
راهبرد نبرد ما درحال‌حاضر بر این است که همچنان نیروهای صدام را منهدم یا اسیر کنیم تا مجبور شوند به خواستههای ما جواب مثبت دهند. با همة سروصدایی که صدام تاکنون به راه انداخته و اعلام کرده که خاک ایران را ترک کرده و ارتش این کشور به مرزها بازگشته است، هنوز نیروهای ارتش عراق در بعضی از مناطق کشورمان در فکه، نفت‌شهر، بین نفت‌شهر تا قصرشیرین و ارتفاعات بیشگان در قسمت دشت ذهاب، مستقرند که به یاری خدا، آنها را بیرون خواهیم کرد.
فرمانده نیروی زمینی ارتش درباره آینده جنگ اظهار کرد: جنگی که ما می‌کنیم، جنگی نیست که به‌خاطر زمین و منافع مادی باشد؛ جنگی است که در مقابل دشمنانی که علیه انقلاب اسلامی ایستاده‌اند، انجام می‌دهیم و جنگ در راه خداست. بنابراین، این جنگ، زمینه‌سازی برای ریشه‌کن‌کردن صهیونیزم بین‌الملل و امپریالیزم در منطقه است؛ پس باید صبر و استقامت نشان دهیم چون مطمئنیم که پیروز می‌شویم.
سرهنگ صیادشیرازی همچنین دربارة تأثیرات سیاسی جنگ افزود: «بااینکه تمام مزدوران منطقه و سرسپردگان، همه سعی می‌کنند صدام را نجات دهند، اما در این کار چندان توفیق ندارند و ازنظر سیاسی، وضع صدام متزلزل است، لذا سعی دارند او را با تبلیغات سر پا نگه‌دارند، اما این را فقط در زمان کوتاهی می‌توانند انجام دهند.»(2)
2
پس از گذشت 6 روز از عملیات محرم و پایان‌یافتن مرحلة سوم این عملیات که با موفقیت چشمگیری به نفع ایران پایان یافت، امروز صدام حسین در بازدید از جبهه‌های جنگ، به تعدادی از افسران ارتش عراق مدال شجاعت اعطا کرد. وی برخلاف دفعات قبل - که از پیروزی و قدرت برتر ارتش عراق سخن می‌گفت - در این مراسم، افراد ارتش خود را به مقاومت و پایداری و حتی عقب‌نشینی با برنامه‌ریزی قبلی فراخواند. به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر، صدام با اشاره به اهمیت پایداری و ثبات مواضع دفاعی که دشمن در عبور از خطوط دفاعی دارد، تأکید کرد، تلفات هر واحدی که پایداری کند و دربرابر دشمن استقامت به خرج دهد، بسیار کمتر از آن یگانی خواهد بود که مواضع دفاعی خود را ترک و عقب‌نشینی کرده است؛ به‌ویژه اگر این عقب‌نشینی بدون برنامه‌ریزی قبلی انجام شود.
وی همچنین گفت: ما برای این ساخته شده‌ایم که عراق قیام کند و به قیام خود سربلند باشد و قامتش به یاری خداوند متعال، هرگز خمیده نشود و باید برای دشمنان روشن باشد که ما در عراق به وجود آمدیم تا ثابت کنیم اگر تمامی طوفان‌ها متحد شوند، نخواهند توانست ما را به یاری باری‌تعالی تکان دهند و بدانند که تلفات آنها از ما بیشتر خواهد بود.(1)
روزنامه نیویورک تایمز نیز در ترسیم حالات صدام در این مراسم نوشت: هنگامی که صدام حسین در مراسم توزیع مدال‌های افسران عراقی، آنان را مورد خطاب قرار می‌داد، شور و حرارت کمتری داشت.(2)
بی‌بی‌سی نیز دراین‌باره گزارش داد: دیدار روز یکشنبة صدام از خطوط اول جبهه، کوششی در راه تقویت نیروهای عراقی و حاکی‌از ضعف روحی آنان بود؛ به‌ویژه هنگامی که وی گفت: اگر نیروهای عراقی مواضع خود را ترک نکنند، تلفات کمتری خواهند داشت تا آنکه بدون نقشه، اقدام به ترک آن مواضع کنند(3)
1
پس از گذشت چند روز از آغاز عملیات محرم و بنابه دعوت ستاد تبلیغات جبهه و جنگ، خبرنگاران و فیلم‌برداران چند خبرگزاری از 12 کشور و همچنین نمایندگان نهضت‌های
آزادی‌بخش تونس، سودان، نیجریه و سریلانکا، از مناطق عملیاتی محرم و نیز قسمت‌های مختلف شهرهای دهلران، موسیان و روستاهای ویران‌شدة اطراف، بازماندة تجهیزات منهدم‌شده و بخشی از غنائم به‌دست‌آمده از ارتش عراق، بازدید و گزارش تهیه کردند.
این بازدید موجب شد که اخبار و اطلاعات منتشرشدة خبرگزاری‌های خارجی مربوط به این عملیات که صرفاً به استناد اخبار خبرگزاری جمهوری اسلامی و برخی منابع نظامی و سیاسی ایران، آن هم در سطح بسیار محدودی منتشر می‌شد، در سطح وسیع‌تری بازتاب یابد. خبرنگاران این خبرگزاری‌ها در گزارش‌های خود به پیروزی نیروهای ایرانی بر ارتش عراق اعتراف و بر درگیریهای نیروهای دو کشور در خاک ایران، اذعان کردند.(1)
1
رادیو صدای امریکا در اخبار ساعت 21:30 امروز خود، مطلبی را تحت عنوان "مشاهدات یک خبرنگار امریکایی از صحنه نبرد ایران و عراق" به نقل از خبرنگار مجله اخبار امریکا و گزارش‌های جهان که از معدود خبرنگاران غربی است که توانسته به شهر "مندلی" در خاک عراق سفر کند، پخش کرد.
در بخشی از این مطلب که در آخرین شماره این مجله امریکایی درج شده است، خبرنگار به تأثیر جنگ بر سیاست خارجی عراق پرداخته و نوشته است:
نتایج برجای‌مانده از یک جنگ خونین 25 ماهه با ایران، خبر از آن می‌دهد که سیاست‌های خارجی دیرینة عراق اینک به شکل گسترده ای درحال تغییر و دگرگونی است. این تغییرات را می‌توان بدین‌گونه برشمرد: اول آنکه اکنون تلاش صدام به‌منظور تبدیل عراق به نیروی حاکم بر منطقة خلیج‌فارس، دست‌کم به‌طور موقت کاهش یافته است. حتی درصورتی‌که جنگ به‌زودی پایان یابد، باتوجهبه شکست اخیر چند کشور اسلامی برای آشتی‌دادن تهران و بغداد، احتمال این امر بعید است و سال‌ها باید سپری شود تا عراق بتواند زیان‌های حاصل از جنگ را جبران کند. در این نبرد (جنگ ایران و عراق)، تاکنون بیش از 30 هزار عراقی کشته و 50 هزار تن به اسارت گرفته شده‌اند.
دوم آنکه، تقریباً قطعی به نظر می‌آید که وابستگی عراق به متحدان غربی‌اش که بیش از 30 میلیارد دلار کمک‌های نظامی و اقتصادی در اختیار آن کشور قرار داده‌اند، بغداد را مجبور می‌سازد در سیاست افراطی خود تجدیدنظر کند و در مجامع جهان عرب، روش و رفتاری ملایم‌تر درپیش گیرد.
سوم آنکه، روابط عراق با شوروی، به‌طورقطع، رو به سردی است. اگرچه یک پیمان دوستی، بغداد را به مسکو پیوند می‌دهد و عراق همچنان برای تأمین جنگ‌افزارها و قطعات یدکی موردنیازش به شوروی تکیه دارد، مقام‌های عراقی اکنون خاطرنشان می‌کنند که مایل‌اند با جهان غرب به‌ویژه با ایالات متحده امریکا، روابط بهتری داشته باشند(2)
1
امروز درگیری در مناطق کردنشین ایران ادامه داشت و نیروهای خودی و گروه‌های مسلح غیرقانونی ضرباتی به یکدیگر وارد کردند.
نیروهای سپاه در عملیاتی با نام "فجر" موفق شدند روستاهای "حلوان"، "اندی"، "تخته" و ارتفاعات "هشمیز" در جنوب‌غربی سنندج را آزاد کنند.(1)در این عملیات، تعدادی از گروه کومه‌له کشته یا زخمی شدند و 10 نفر دیگر هم خود را تسلیم کردند(2)
در مهاباد نیز در یک عملیات درون‌شهری، یک شبکه از عناصر تشکیلاتی گروه کومه‌له که با عناصر مسلح گروه در کوهستان در ارتباط بودند، به‌دست نیروهای سپاه دستگیر شدند.(3)
همچنین اعضای گروه‌های غیرقانونی، با ورود به شهر مهاباد سعی کردند برخی وابستگان سابق گروه‌های مسلح را که خود را به سپاه پاسداران معرفی و امان‌نامه دریافت کرده بودند، بربایند که با هوشیاری و واکنش نیروهای خودی، موفق به این کار نشدند.(4)
در جاده مهاباد به ارومیه نیز یک دستگاه خودرو "تعمیرگاه سیار" ژاندارمری، مورد حمله عناصر گروه‌های غیرقانونی قرار گرفت و آسیب دید. با اعزام نیروهای کمکی، مهاجمان از محل درگیری گریختند و به افراد خودی آسیبی نرسید.(5)
در ادامه عملیات بازگشایی بخشی از مرز سردشت - پیرانشهر که با حضور کارکنان ارتش، ژاندارمری و سپاه پاسداران، با موفقیت اجرا شد، 8 نفر از نیروهای خودی مجروح شدند.(6)
ساعت 10 صبح امروز، در حوالی نقده، یک دستگاه لندرور ژاندارمری براثر برخورد با یک مین ازنوع تی.ام46 ضد‌خودرو منهدم شد و یک سرباز به شهادت رسید(7)
در جاده پایگاه "قلعه‌ماران" نقده نیز نیروهای گروه تخریب سپاه یک عدد مین دست‌ساز ضد‌خودرو ازنوع فشاری و کششی را که به سیستم الکتریکی (تله) مسلح شده بود، خنثی کردند.(8)
گفتنی است، 5 نفر از عناصر مسلح گروه‌های غیرقانونی با تحویل 2 قبضه اسلحة برنو، 2 کلت کمری و یک قبضه اسلحه ام1، خود را به سپاه پاسداران معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.(9)
2
امروز نیروهای امنیتی ایران، ضربات مؤثری به گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور وارد و تعدادی از آنها را دستگیر کردند.
امروز نیروهای کمیته انقلاب اسلامی و دادستانی مرکز، با اجرای عملیاتی در شهرستان ابهر، یک خان-ه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که قبلاً شناسایی شده بود، محاصره و تصرف کردند. در بازرسی این منزل، مقادیری بمب دست‌ساز، اسلحه یوزی، ژ3 و نارنجک جنگی که در داخل درهای چوبی منزل جاسازی شده بود، کشف شد. از افراد فعال در این خان-ة تیمی، یک نفر دستگیر و یک نفر موفق به فرار شد. افراد مستقر در این خانه قبل از ورود نیروهای کمیته و دادستانی، اسناد و
1) سند شماره 350370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 5، تاریخ 24/8/1361، ص2.
2) سند شماره 350338 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (طرح و برنامه عملیات) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن3)، 19/8/1361؛ و - مأخذ 41، ص14.
3) سند شماره 350373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره 4، تاریخ 23/8/1361، ص1.
4) همان.
5) سند شماره 057174 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا3 (مرکز فرماندهی)، شماره 232، تاریخ 18/7/1361، ص1.
6) سند شماره 350265 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات ستاد منطقه5 به اطلاعات قرارگاه حمزه، 16/8/1361، ص1.
7) سند شماره 350303 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه5، تاریخ 17/8/1361.
8) سند شماره 350276 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی نقده به فرماندهی قرارگاه بعثت، 16/8/1361؛ و - سند شماره 409887 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 24/8/1361؛ و - مأخذ 44.
9) مأخذ 6، ص11.
مدارک موجود را به آتش کشیده بودند. روی دیوارهای خانه که از حدود 40 روز قبل اجاره شده بود، عکس‌هایی از امام و مسئولان مملکتی و شعارهای اسلامی به‌منظور رفع سوء‌ظن نصب شده بود.(1)در عملیات دیگری در خیابان جی تهران، یک خانه قدیمی که محل فعالیت تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، شناسایی و یکی از عناصر سازمان در آن، دستگیر شد. از نامبرده مقداری مواد منفجره و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(2)امروز همچنین یکی از اعضای سازمان مجاهدین در شهرستان بم(3)و 2 نفر در لردگان استان اصفهان(4)دستگیر شدند.
در شهر یزد نیز 2 نفر درارتباط‌با گروه کمونیستی سهند، شناسایی و بازداشت شدند.(5)
در مشهد با تلاش نیروهای اطلاعات سپاه، تعدادی بمب دست‌ساز، چند قبضه اسلحه و مواد و وسایل ساخت بمب، از عناصر تشکیلاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشف شد.(6)
بنابر گزارشی، 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق که پس از فرار از زندان شهر بندر انزلی به شاهین‌شهر اصفهان رفته بودند، شناسایی و هنگامی که نیروهای سپاه، قصد دستگیری آنها را داشتند، اقدام به تیراندازی به‌سوی نیروهای سپاه کردند. درنتیجه درگیری ایجادشده، یک نفر از آنان کشته و دیگری دستگیر شد(7)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور ایران، در برنامه ای تلویزیونی، درباره اوضاع جاری کشور ازجمله اقدامات گروه‌های غیرقانونی؛ اوضاع کنونی جنگ؛ موضوعات مربوط به صلح و مردم فلسطین مطالبی عنوان کرد. رئیسجمهور در بخشی از این برنامه، درباره برخورد جمهوری اسلامی با گروه‌های غیرقانونی گفت:
«خوشبختانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دادگاه‌های انقلاب اسلامی به‌طور منسجم به پیگیری مسئله ضدانقلاب و گروهک‌ها پرداخته‌اند و [در این کار] موفق هستند. باید بدانیم که آنچه انجام می‌گیرد، از ترورها و انفجارها و بمب‌گذاری‌ها، کار یک گروهک نیست؛ این کار یک مجموعه است، یعنی گروهک‌های گوناگون محارب الحادی، منافقین و سلطنت‌طلب‌ها به کمک سرویس‌های خرابکاری و تروریستی دولت عراق این کار را انجام می‌دهند، مجموعه ای که هر گوشه‌اش به یک جایی وابسته است و دولت‌های خارجی از اینها حمایت می‌کنند. پیداست که 150 کیلو تی.ان.تی چیزی نیست که در داخل توسط یک شخص ضدانقلاب قابل تهیه باشد. این بایستی از خارج وارد شود.
اینها را از نواحی کردستان یا از آذربایجان وارد می‌کنند که البته جاده پیرانشهر - سردشت تقریباً ترمیم شده و یک فاصله کمی از این جاده باقی مانده که ضدانقلاب را از این محور که درحقیقت ستون فقراتش آنجا بود، عقب راندند و محاصره کردند و از بین برده‌اند و بنابراین، اینگونه جریانات از خارج هدایت می‌شود و در داخل، افرادی که وابسته به گروهک‌ها هستند،
1) سند شماره 104716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 181، تاریخ 22/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص19.
2) سند شماره 93860 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، از ارتباطات روابط عمومی ستاد منطقه10 (استان تهران) به فرماندهی ستاد مرکزی، بولتن شماره 126، تاریخ 17/8/1361، ص3؛ و - مأخذ 31، بخش اول، منطقه19، ص40.
3) مأخذ 31، بخش اول، منطقه6، ص27.
4) سند شماره 79274 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه2 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی، 23/8/1361، ص2.
5) مأخذ 31، بخش اول، گزارش منطقه2، ص4.
6) مأخذ 31، بخش اول، منطقه4، ص11.
7) سند شماره 58124 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 2 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 16/8/1361، ص2؛ و - مأخذ 31، بخش دوم، ص4.
همه افراد دست سوم و چهارم هستند و افراد دسته دوم تا توانستند از کشور خارج‌شدند و رفتند جاهای خیلی راحت و عمدتاً در فرانسه که اخیراً مرکز ضد انقلاب اسلامی شده است، زندگی می‌کنند و برای اینکه فراموش نشوند، گه‌گاهی مصاحبه ای [می‌کنند] و یا یک اطلاعیه ای می‌دهند و به قول خودشان افشاگری می‌کنند.» آیت‌الله خامنه‌ای همچنین دربارة جنگ و سیاست امریکاییها اظهار کرد:
«امروز سیاست امریکا در منطقه این است که جنگ عراق با ایران را تبدیل به جنگ عرب و فارس کند. این تلاش‌ها و کنفرانس‌بازی‌ها و رفت‌وآمدها، یکی از هدف‌های عمده‌اش این است که جنگ را جنگ عرب و فارس کند و امریکا از این سیاست، دو سود می‌خواهد ببرد: اول اینکه به‌جای رژیم بعثی، چندین رژیم را علیه ایران بسیج و تجهیز کند و هدف دوم امریکا این است که اعراب را از اسرائیل منصرف کند. کاری کند که عرب‌ها به اسرائیل فکر نکنند؛ یعنی به‌جای اسرائیل، برای آنها دشمن [جدیدی] بتراشد و آن انقلاب اسلامی باشد. البته امریکا در این کار ناموفق بوده و کشورهای عربی، عراق را بارها به‌خاطر تجاوز ناجوانمردانه‌اش و در ادامة جنگ و لجاجتی که در پذیرفتن شرایط عادلانة صلح می‌ورزد، محکوم و شماتت کرده‌اند. امریکا فقط می‌تواند دولت‌ها و رژیم‌های مرتجع وابسته به خودش را با ما مخالف کند و این شیوة تازه ای نیست، کمک‌های نظامی این کشورها به عراق هم نشان[دهندة] آن است. فقط در 6 ماه اول سال 1361، بیش از 6 هزار تریلی بزرگ ازطرف کشورهای مرتجع منطقه وارد عراق شده که البته بخشی از این تجهیزات که شامل توپ‌ها و تانک‌های آنهاست، الآن در دست ماست. بنابراین، ما از این تلاش امریکا برای عربی - ایرانی‌کردن جنگ، هیچ‌گونه زیانی نمی‌بریم و این تلاش ناموفقی است.»
رئیسجمهور در ادامه سخنان خود دربارة موضوع جنگ و تهدید امریکا به گسترش جنگ در منطقه و شرایط ایران برای پذیرش صلح گفت:
«بلندگوهای امریکا مستقیم و غیرمستقیم گاهی ما را تهدید می‌کنند که ابرقدرت‌ها وارد جنگ می‌شوند. ما این را وسیله ای می‌دانیم که در ارتباط با ما جنگ مستقیم کنند. البته دخالت غیرمستقیم وجود دارد. قبلاً هم وجود داشت، بعداً هم وجود خواهد داشت.
این اعلان خطرها را فقط برای این می‌دانیم که ما را وادار کنند که صلح تحمیلی را بپذیریم. ما اعلام کرده‌ایم و بازهم اعلان می‌کنیم که صلح تحمیلی مانند جنگ تحمیلی است و نپذیرفتنی است. آن صلحی درست است که منطبق با حق و شرایط عادلانه باشد و آن شرایط را بارها اعلام کرده‌ایم و با آن شرایط حاضریم صلح عادلانه برقرار کنیم و بدون آن شرایط ممکن نیست که ما صلح کنیم.»
رئیسجمهور در پایان سخنان خود، دربارة قتل‌عام فلسطینیان در اردوگاه صبرا و شتیلا در لبنان و تلاش امریکا و اسرائیل برای حل موضوع فلسطین به روش خودشان، گفت:
«ما فقط به مردم فلسطین امیدواریم و لاغیر. مردم فلسطین که در لبنان، اردن و فلسطین، اینگونه زیر فشار قرار گرفته و بارها قتل‌عام شده‌اند و دشمن خود را شناخته‌اند، شریف‌ترین کسانی هستند که با اتکال به خدا، راه مبارزه با ابرقدرت‌ها را پیش می‌برند و سازمان‌های فلسطینی باید در خط این آرمان فلسطین حرکت کنند.
آن کسانی که عامل کشتار فجیع فلسطینی‌ها در سپتامبر سیاه بودند، نمی‌توانند برای فلسطینی‌ها طرحی تعیین کنند. یک بار دیگر این مطلب را می‌گویم که طرح مورد قبول دربارة فلسطین، یک ماده بیشتر ندارد و آن اینکه فلسطینی‌ها به خانه خودشان در فلسطین برگردند و صهیونیست‌های غاصب از سرزمین فلسطینی‌ها اخراج بشوند و تبهکاران این جنایت و جنایتکارانشان مجازات بشوند و در سرزمین فلسطینی، فلسطینی مسلمان در کنار فلسطینی مسیحی و یا یهودی، زندگی آرام و ساده ای را بگذراند و این طرح فلسطینی است و بس. امیدوارم که برادران فلسطینی چه در داخل سرزمین‌های اشغالی و چه در لبنان و یا در نقاط دیگر دنیا، با این انگیزه و اندیشه و حرکت انشاءالله بتوانند دشمنان خودشان را شکست بدهند و از صحنه خارج کنند.»(1)
1
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، بعدازظهر امروز در محل مجلس در یک مصاحبة مطبوعاتی با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی شرکت کرد. وی "خروج بدون قیدوشرط نیروهای عراقی از بخش‌های اشغالی خاک ایران"، "پرداخت غرامت‌های جنگ" و "تنبیه متجاوز" را شروط سه گانة ایران برای پذیرش صلح خواند. رئیس مجلس گفت: «امروز آخرین خبری که به من دادند، پیشروی 10 کیلومتر در داخل عراق و گرفتن غنائم زیاد از ارتش عراق است. ما بارها این را تکرار کردیم که اگر تسلیم شرایط حق ما نشوند، ما آنچه را که لازم می‌دانیم انجام می‌دهیم و یکی از آن کارها را حالا شروع کردیم.» نماینده امام در شورای عالی دفاع درباره تهدید سران برخی کشورهای منطقه علیه ایران افزود: «این کشورها هر کمکی را که
1) مأخذ 13، ص17.
تاکنون توانسته‌اند، به عراق کرده‌اند. آنها پول، اسلحه، نیرو و همچنین بندرها و امکانات تبلیغاتی و آرای سیاسی خود را در اختیار عراق گذاشته‌اند. ما به آنها نصیحت می‌کنیم که بیش از این خود را آلوده نکنند و تا آنجا پیش بروند که گناهانشان برای ملت ما قابل‌عفو باشد. البته اگر بخواهند برعلیه ما وارد عمل بشوند، وضع آنها مثل عراق خواهد شد.»
رئیس مجلس شورای اسلامی در پاسخ به سؤال یک خبرنگار خارجی دربارة اخباری که از کمک نظامی رژیم صهیونیستی به ایران، حکایت می‌کند، گفت:
«این از همان دروغ‌های شاخ‌دار دشمنان ماست. ما در این مدت ثابت کردیم که بیش از تمام کشورهای منطقه، با اسرائیل دشمن هستیم. اسرائیل هم خصومت خودش را همیشه نسبت به ما ابراز کرده، حتی به این شایعه کمک کرده و مثلاً نسبتی که اینها به ما دادند این بود که یک رقم 27 میلیون دلاری از اسرائیل اسلحه خریدیم. در همین عملیات محدود محرم در دو سه روز گذشته، ما از عراق درحدود یک میلیارد دلار غنیمت گرفته‌ایم و در عملیات‌های دیگر بیش از این گرفته‌ایم. وقتی که ما اینطور منبع اسلحه پیش عراقی‌ها داریم، خودمان را به مثلاً 27 میلیون دلار اسلحه از اسرائیل آلوده نمی‌کنیم. این دروغی است که می‌گویند و دیگران هم به آن دامن می‌زنند.»
وی همچنین درباره واکنش امریکا پس از عملیات محرم و چگونگی رفتار آن کشور در جنگ و روابط ایران و اروپا گفت: «امریکا یکی از دشمنان سرسخت ما است و تابه‌حال هم در رابطه با این جنگ هرچه توانسته است انجام داده و به نظر من، امریکا مستقیم جرئت نمی‌کند وارد عمل شود و غیرمستقیم هم بیشتر از آنچه که تابه‌حال به کار برده، نیرویی ندارد که به کار ببرد و ما از امریکا نمی‌ترسیم. درباره رابطه با امریکا، موضوع برایمان قابل‌پیش‌بینی نیست و الآن ملت ما با امریکا خیلی دشمن است و این کشور هرچه زهر داشته، به ما ریخته است و این عداوت‌ها و ظلم‌هایی را که به ما شده است، به‌راحتی نمی‌توان فراموش کرد.
اما درمورد کشورهای اروپایی، ما با آنها روابط سیاسی و اقتصادی داریم؛ البته دیگر اجازه نخواهیم داد که روابط استعماری برقرار شود و روابط سالم را اگر آنان طرف‌دار آن باشند، می‌توانند با ما داشته باشند. فرانسه در بین دولت‌های اروپایی بیشتر از دیگران با ما خصومت می‌کند و به عراق صریح‌تر کمک می‌کند، به تروریست‌ها بیشتر کمک می‌کند، بیش از یک میلیارد دلار از دارایی ما را برخلاف حکم دادگاه خودشان ضبط کرده و به نظر می‌رسد برای نزدیک‌شدن به فرانسوی‌ها یک مقداری مشکل وجود دارد.»
آقای هاشمی رفسنجانی در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران خارجی درباره تبلیغات جدید مبنی‌بر تصدی پست‌های مسئولیت توسط افراد حزب توده گفت:
«دولت‌های غربی برای اینکه دشمنی‌هایشان را با انقلاب توجیه کنند، به دروغ، نقش حزب توده را بزرگ جلوه می‌دهند تا از این طریق بگویند که به‌خاطر مبارزه با کمونیسم، با انقلاب اسلامی مبارزه می‌کنند. حزب توده با سوابق زشتی که دارد، جمعیت بدنامی است، نمی‌تواند در ایران مقبولیت پیدا کند و اینکه می‌گویند اینها نفوذ دارند، دروغ است و ما هر حزبی را که مقررات کشور را نقض نکند تحمل می‌کنیم و آنها که سرکوب شدند، یا تروریست بودند یا حامی تروریست و اگر آنها دست به ترور نزده بودند و یا از تروریسم حمایت نکرده بودند، از موقعیت بهتری نسبت به حزب توده برخوردار بودند. به‌طورکلی، نظام جمهوری اسلامی، نظام تعدد احزاب است و هر حزبی با رعایت و مراعات قوانین احزاب می‌تواند آزادانه فعالیت کند.»(1)
1
به‌دنبال انتشار جواب استفتای امام خمینی که در آن تشخیص مسئولان مربوطه برای حضور یا عدم حضور در جبهه‌ها، ملاک عمل به وظیفه شرعی تعیین‌شده بود،(2)امروز نخست‌وزیر در نامه ای به رئیسجمهور خواستار تعیین تکلیف آن عده از کارگزاران دولتی شد که داوطلب حضور در جبهه‌های جنگ اند. متن نامه به شرح زیر است:
بسم‌الله الرحمن الرحیم
«برادر ارجمند جناب حجت‌الاسلام و المسلمین آقای خامنه‌ای ریاست‌جمهوری اسلامی ایران و ریاست محترم شورای عالی دفاع، به‌دنبال فرمان حرکت‌بخش امام عزیز، عده زیادی از رزم‌آوران که در دولت اسلامی به کارهای اداری مشغول‌اند، یا عازم جبهه‌های جنگ شده‌اند یا قصد عزیمت دارند و درخلال این چند روز مرتباً از مسئولان خود خواسته‌اند که باب رحمت گشوده‌تر شود تا همگان بتوانند از این نعمت عظیم برخوردار گردند. اینک به‌عنوان رئیس دولت جمهوری اسلامی، به حضور آن مقام محترم اعلام می‌کنم که خیل عظیم نیروی اداری که از مرز میلیون می‌گذرد، عمّاروار، این زمزمه الهی را به پیشگاه رهبر کبیر انقلاب و فرزند پیامبر اکرم سر می‌دهند که اماما "اذهب انت و ربک فقاتلا انا معکما مقاتلون" از نو تقاضامندم از مسئولان محترم جنگ، اعم از سپاه و ارتش بخواهید که سریعاً نیازهای کمی و کیفی خود را اعلام کنند تا به فوریت اقدام شود.»(1)
1
سرپرست بنیاد امور مهاجرین جنگ منطقه 5 کشوری (اصفهان)، در مصاحبه اختصاصی با روزنامه جمهوری اسلامی درباره عملکرد بنیاد این منطقه در بازسازی مناطق جنگی اعلام کرد:
500 نفر نیروی متخصص در امور ساختمانی، به ستاد مرمت و بازسازی استان خوزستان و ستاد مهندسی جنگ مستقر در جهادسازندگی اعزام شده‌اند. علاوه‌براین، 2 میلیون و 750 هزار قطعه آجر، 800 تن آهن و 650 بشکه قیر نیز برای بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده به اهواز، سوسنگرد و دزفول فرستاده شده است. همچنین درپی اعلام نیاز دامداران خوزستان، چند کامیون علوفه نیز به این مناطق فرستاده شده است. وی افزود:
در دو ماه گذشته، 1250 نفر دیگر از مهاجران جنگی به شهرها و روستاهای خود بازگشته‌اند و تاکنون زیر پوشش بنیاد امور مجاهدین اصفهان برای 85 هزار نفر از مهاجران کارت جدید صادر شده است. علاوه‌براین، در ماه گذشته، 194 نفر در ادارات دولتی و 300 نفر در 5 کارگاه تولیدی مشغول به کار شده‌اند و احداث 3 مهدکودک جدید در اردوگاه‌ها از دیگر اقدامات این بنیاد بوده است.(2)
2
دکتر علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، در دیدار با "جوان پلاتز" سفیر اتریش در ایران، درباره اصول حاکم بر روابط خارجی ایران گفت: «انقلاب اسلامی ایران که با تلاش گستردة مردم صورت گرفت، منجر به اخراج شاه و امریکا از ایران گردید و اخراج امریکا به معنای جایگزینی آن توسط ابرقدرت دیگر نیست، بلکه ما از سیاستی مستقل و بدون وابستگی به دیگران پیروی می‌کنیم و درجة ارتباط ما با کشورهای جهان به میزان استقلال آنها بستگی دارد که اتریش نیز یکی از آنهاست.
وزیر امور خارجه افزود:
«دولت جمهوری اسلامی ایران از مقتدرترین و باثبات‌ترین حکومت‌های منطقه بوده و با تکیه بر حمایت توده‌های عظیم مردم توانسته است بر توطئه‌های داخلی و خارجی پیروز شود. اقتصاد ما درحال شکوفایی است. بعد از انقلاب، با تمام مشکلات، از هیچ کشوری نه‌تنها وام نگرفتیم، بلکه دیون بازمانده از سابق را نیز بازپرداخت کردیم. باتوجهبه این همه مسائل، ما به توسعة روابط خود با کلیة کشورهایی که مواضع ما را درک کنند، خواهیم پرداخت و مبنای این گسترش روابط، سیاست "نه شرقی و نه غربی" خواهد بود(1)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزیر امور خارجه، در اولین مرحلة سفر خود به چند کشور عربی، امروز در سوریه با عبدالحلیم خدام معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجة سوریه، دیدار و گفتوگو کرد. منابع خبری از مفاد گفتوگوی طرفین گزارشی منتشر نکرده‌اند و خبرگزاری فرانسه محور این گفتوگوها را نیز بررسی اوضاع کنونی خاورمیانه اعلام کرد.(2)
2
خبرگزاری آسوشیتدپرس از هامبورگ به نقل از اشپیگل، بخش‌هایی از متن مصاحبه این نشریه را با صادق طباطبایی - که وی را یکی از افراد مورد اعتماد جمهوری اسلامی نامیده - درباره خریدهای تسلیحاتی ایران، مخابره کرد. در بخشی از این گزارش به نقل از طباطبایی آمده است: «ایران بعضی از قراردادهای ملغی‌شدة چند میلیون دلاری را که در زمان رژیم گذشته بسته شده بود، تجدید خواهد کرد.»
این خبرگزاری افزود:
«وی در این مصاحبه گفت: شما می‌دانید که ما قبل از انقلاب، قراردادها و سفارشاتی درمورد ساخت کشتی با آلمان داشتیم. این قراردادها بعد از انقلاب، بلافاصله ملغی شد و برای تجدیدنظر و بستن مجدد یک چنین قراردادهایی لازم بود که مذاکرات سیاسی لازم صورت بگیرد.» وی با اشاره به سفارش ساخت 6 فروند کشتی به شرکت کشتی‌سازی "هاوالت رکت دویچ ورنت" در شهر گیل، به ارزش بالغ‌بر یک میلیارد مارک (برابر 400 میلیون دلار)، اظهار کرد: «به‌خاطر تحریم اقتصادی، ایتالیا از تحویل تعدادی هلیکوپتر که ما آنها را قبلاً خریداری کرده‌ایم، طفره می‌رود و مذاکرات و شرکت من در این گفتوگوها مربوط به تحویل این هلیکوپترها ازسوی ایتالیا به ایران می‌باشد.»
صادق طباطبایی همچنین در بخشی دیگری از مصاحبه‌اش گفت: «یک قرارداد نیز درمورد خرید تانک با یک کمپانی سوئیسی داشتیم که این تانک‌ها هیچ‌کدام به مقصد نرسیدند و این
سفارشی به ارزش 67 میلیون دلار می‌باشد.» وی گفت: «به‌خاطر آنکه بسیاری از کشورهای اروپایی در تحریم اقتصادی علیه ایران شرکت کردند، کشور من مجبور شد که ازطریق غیر‌عادی اقدام به خرید اسلحه نماید.» طباطبایی بر همکاری ایران با سایر کشورها نیز تأکید کرد و گفت: «ما به روابط سیاسی خود با تمام کشورها به غیر‌از امریکا، اسرائیل، افریقای جنوبی و مصر ادامه خواهیم داد.» وی همچنین به قراردادهای ایران با کره شمالی، ایتالیا و کشورهای اسکاندیناوی اشاره کرد.(1)
رادیو کلن نیز بخش‌هایی از این مصاحبه را در گزارش‌های خبری امروز خود آورد و اعلام کرد:
طباطبایی در پاسخ به این سؤال خبرنگار اشپیگل که پرسید آیا ارتش کشور شما موفق شده است از مرز عراق عبور کند، گفت: «ما هیچ‌گونه ادعای ارضی نداریم؛ نه در خاک عراق و نه در دیگر کشورهای همسایه، اما عراق، جنگ را غیرمنتظره و با بیش از 14 لشکر ازطریق زمینی، هوایی و دریایی شروع کرد. بنابراین، کشور عراق، متجاوز و مهاجم است، حتی اگر ما به‌منظور دفاع از خود از مرز این کشور هم گذشته باشیم. سیستم دفاعی ایران بهتر از آن است که عراقی‌ها و بسیاری از سیاستمداران و خبرنگاران غربی فکر می‌کردند و من یک بار دیگر باید یادآور شوم که ما هیچ‌گونه ادعای ارضی دربارة عراق و یا یک کشور همسایه دیگر نداریم.»
وی همچنین درباره کشورها و منابع تأمین‌کننده نیاز تسلیحاتی ایران افزود: «اگر تاکنون به ما ازنظر نظامی کمک شده بود، مدت‌ها قبل جنگ به اتمام می‌رسید. مشکل ما این است که باید سلاح‌ها و تجهیزات نظامی موردنیازمان را از کشورهای دیگر تهیه و خریداری کنیم و این یکی از معضلات بزرگ بوده و خواهد بود و آلمان فدرال هم از این اصل پیروی می‌کند که نباید به مناطق متشنج اسلحه صادر کرد؛ موضوعی که برای من قابل درک نیست.»
در ادامه گزارش آمده است که خبرنگار اشپیگل می‌پرسد: اما اگر این یک منطقه متشنج نباشد؟ و طباطبایی چنین پاسخ می‌دهد: «نه این اصل، بلکه نحوة عمل آن برای من قابل درک نیست؛ حتی درمورد اکثر کشورهای اروپایی نیز که به علل سیاسی دربرابر ما رفتاری مشابه درپیش گرفته‌اند، این موضوع صادق است؛ به همین جهت نیز ایران مجبور بود سلاح‌های موردنیاز خود را ازطریق غیر‌معمولی و غیر‌عادی و در بسیاری از موارد بسیار گران تهیه کند.»
طباطبایی در پاسخ به اینکه آیا شما دراین‌باره شخصاً نقشی ایفا کرده‌اید، گفت: «من کارشناس امور نظامی نیستم، اما سعی کرده‌ام که معضلات سیاسی را برای خرید اسلحه و مهمات برطرف کنم که موفقیت در مذاکرات برای برقراری مجدد روابط درزمینه خرید زیردریایی با کارخانه کشتی‌سازی (H.D.B) در آلمان فدرال ازجمله آن بوده است.»(2)
درپی درج این مصاحبه و انعکاس آن، خبرگزاری آلمان از بن گزارش داد: «منابع آگاه گفتند که هنوز به مقامات دولت آلمان غربی درمورد تمایل ایران برای خرید 6 فروند زیردریایی
ساخت این کشور اطلاعی داده نشده است.»
این خبرگزاری در ادامه آورده است: این مطالب پس از مصاحبه صادق طباطبایی نماینده ویژه دولت آیت‌الله روح‌الله خمینی، با مجله هفتگی اشپیگل اعلام می‌شود. بر پایه همین گزارش، طرف قرارداد ایران هنوز از دولت تازة سوسیال دمکرات آلمان درخواست اجازة صدور این زیردریایی را نکرده است. دولت سابق سوسیال دمکرات آلمان در سال 1987 (1357)، فقط اجازه ساخت این زیردریایی‌ها را به شرکت "ورنت" داده بود.(1)
1
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت امور خارجه، در دیدار با عبدالحمید عجلی سفیر جدید الجزایر در ایران، درباره اهداف ایران از اجرای عملیات‌های نظامی گفت: «ما همان‌طور که اعلام کرده‌ایم، طمعی حتی به یک وجب از خاک عراق نداریم و علی‌رغم اینکه همه شهرهای ما زیر آتش هواپیماها، موشک‌ها و توپ‌های عراقی است، مایل نیستیم به ملت مسلمان و تحت ستم عراق، کوچک‌ترین صدمه‌ای در جریان عملیات‌های ما وارد شود.»
وی ضمن تأکید بر ادامة عملیات‌ها تا دستیابی به اهداف ایران و تأمین امنیت مناطق مرزی افزود: «هدف از عملیات محرم، در مرحلة اول، آزادسازی میهن اسلامی بود که علی‌رغم پاکسازی بخش‌های عمده در جریان عملیات اخیر، هنوز مناطقی از آن تحت اشغال نیروهای متجاوز عراقی است و در مراحل بعدی، وادارکردن متجاوز برای پاسخ به شرایط عادلانه ای است که آنها را ضرورت متارکه جنگ می‌دانیم.»(2)
جواد منصوری معاون فرهنگی و کنسولی وزارت امور خارجه نیز در دیدار با سفیر اندونزی در تهران، درباره شرایط ایران برای توقف جنگ اظهار کرد: «علی‌رغم تبلیغات دروغ صدام، ایران خواهان صلح بوده و هر زمان که خواستههای به‌حق ما که "بازگشت دشمن به مرزهای پیش از جنگ تحمیلی"، "پرداخت خسارات جنگ ازطرف عراق" و محکومیت متجاوز" است، تحقق پذیرد، جنگ متوقف خواهد شد.» وی افزود: اگر کشورهای اسلامی براساس تعالیم قرآن عمل می‌کردند و با سکوت خود، سبب تشویق متجاوز نمی‌شدند، جنگ خاتمه می‌یافت.(3)
2
سیدمحمد غرضی وزیر نفت، در مصاحبه مطبوعاتی امروز خود نکاتی را متذکر شد ازجمله: فروش غیر‌سهمیه‌بندی گازوئیل و تلاش برای افزایش تولید نفت و بنزین و فروش آزاد این دو فراورده؛ اهمال‌کاری‌های دولت ژاپن در تکمیل پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی؛ سیاست فروش نفت ایران و تصمیم ایران برای تحکیم مواضع اوپک و بی‌نتیجه‌بودن تصمیم عربستان در فروش نفت ارزان.
وی در شروع این مصاحبه گفت: مردم ما هم جنگیدند و هم اقتصاد را ساختند. من می‌گویم که باوجود ازدست‌رفتن پالایشگاه 600 هزار بشکه ای آبادان، ملت ایران توانست با استفاده از متخصصان خود، تولیدات و فراورده‌های نفتی را آن‌قدر بالا ببرد که از چندی پیش، سهمیه‌بندی گازوئیل از میان برداشته شد و در آینده نزدیک نیز بقیه سهمیه‌بندی‌ها را از بین خواهیم برد؛ مگر چیزهایی که مصرف عمومی نداشته باشد. وزیر نفت درباره نفت سفید و گاز مایع گفت: این دو فراورده هم به‌زودی در اختیار مردم قرار خواهد گرفت. استعدادهای نفتی سر جای خود باقی است و آنچه خسارت دیده، ترمیم شده است و اگر امریکا روزی فکر می‌کرد ما نیازمند متخصصان آنها هستیم، امروز باید بداند که ما خود نیازهایمان را برآورده می‌کنیم و هیچ احتیاجی به آنها نداریم. وزیر نفت افزود: امریکا با کمک ایادی خود سعی کرد مانع فروش نفت ما شود، ولی اعلام می‌کنیم که نه نیروی نظامی صدام که دائم به جزیره خارک حمله می‌کرد و امروز مأیوس شده است و نه قدرت اقتصادی سعودی، هیچ‌یک قادر به جلوگیری از کسب سهم ما از بازار جهانی نفت نیستند.
غرضی دربارة پروژة پتروشیمی بندر امام خمینی گفت: ژاپن تحت فشار برخی دول خارجی، به وظایف خود که طبق قرارداد تعیین‌شده است، عمل نمی‌کند. چند روز پیش من به معاون وزارت خارجه ژاپن که به ایران آمده بود، گفتم شما به‌جای انجام‌دادن تعهدات قرارداد فیمابین، به این کار شکل سیاسی داده‌اید. امیدواریم که ژاپن از این دور باطل فشار نجات یابد. وی دربارة مقدار صدور نفت به ژاپن گفت که این وضع بیشتر از سال گذشته به نفع ژاپن است. وزیر نفت در پاسخ به سؤالی دربارة میزان صدور نفت به امریکا و کل صادرات نفت ایران گفت: ما هرگز به 4 کشور در جهان، نفت نخواهیم فروخت و نمی‌فروشیم؛ این کشورها عبارت‌اند از: امریکا، افریقای جنوبی، اسرائیل و فیلیپین. صادرات ما در اوپک، 3 میلیون بشکه تعیین شده است، ولی فشار مستقیم دول مرتجع عرب که به صدام کمک می‌کنند، مانع از
رسیدن سطح صادرات جمهوری اسلامی ایران به این رقم است. وزیر نفت آن‌گاه درباره مدت زمان لازم برای جبران خسارت واردشده به مناطق نفت‌خیز کشورمان گفت: نیازهای فوری ما همه برآورده شده است و بازسازی مناطق آزادشده مثل موسیان نیز سریعاً آغاز خواهد شد و فکر می‌کنم در زمانی کمتر از 4 ماه این امر به انجام برسد.
مهندس غرضی در پاسخ سؤال یکی از خبرنگاران که آیا قیمت نفت خام ایران مستقل از اوپک تعیین می‌شود یا نه؟ گفت: ما برای تقویت اوپک می‌کوشیم و قیمت نفتمان را در چارچوب اوپک تعیین می‌کنیم، ولی دول مرتجع عرب، پایبند به قیمت‌های اوپک نیستند و دائماً قیمت‌های اوپک را می‌شکنند. وی همچنین در پاسخ به سؤال دیگری درباره احتمال کاهش قیمت پایه نفت خام با پیشنهاد پادشاهی سعودی و اینکه آیا ایران از این کاهش تبعیت خواهد کرد یا نه، گفت: تهدید پادشاهی سعودی درباره کاهش قیمت پایه نفت خام، چون تهدیدات صدام، توخالی است و تصور نمی‌کنم سعودی‌ها چنین تهدیدی را عملی کنند و کسانی که سعی کردند قیمت نفت را کاهش بدهند، طی سال گذشته ضررهای بسیار زیادی را متحمل شدند و تعادل اقتصادی جهان را به هم زدند که بیشترین ضرر دراین‌باره متوجه امریکا و پادشاهی سعودی شد.(1)
1
با کوشش هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در جلسة اتحادیة بین‌المللی ارتباطات راه دور، عضویت حکومت نژادپرست افریقای جنوبی در این اتحادیه بار دیگر معلق شد و سازمان آزادی‌بخش فلسطین نیز این امکان را یافت تا در جلسات و نشست‌های این اتحادیه حضور یابد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از نایروبی پایتخت کنیا، پس از سخنان افشاگرانة یکی از اعضای هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران، قطعنامه مزبور با 9 رأی مخالف و 26 رأی موافق به تصویب رسید. امریکا، اسرائیل، فرانسه، آلمان غربی، انگلیس، فنلاند و چند کشور اروپایی دیگر به این قطعنامه رأی منفی دادند. براساس همین گزارش، در این جلسه همچنین قطعنامه ای دربارة شرکت سازمان آزادی‌بخش فلسطین در جلسات و نشست‌های اتحادیه به پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران به رأی گذاشته شد که با 89 رأی موافق به تصویب رسید. فقط امریکا و اسرائیل به این قطعنامه رأی منفی دادند. در این جلسه قبل از رأی‌گیری برای اخراج مجدد حکومت افریقای جنوبی، یکی از اعضای هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران سخنانی ایراد کرد. وی گفت: ما این فرصت را داشته‌ایم که دیدگاه‌های برخی کشورهای به‌اصطلاح توسعه‌یافته را دربارة بعضی امور بشردوستانه بشنویم. آقای رئیس، ارتکاب جنایت، خود مسئله ای است، اما حمایت از آن بدتر است. این ناخوشایند است که برخی کشورهای به‌اصطلاح توسعه‌یافته با تمام توان از جنایت پشتیبانی کنند. من از واژه "به‌اصطلاح" استفاده می‌کنم، زیرا توسعه فقط در قالب ارزش‌های انسانی قابل سنجش است و ازاین رو ما ترجیح می‌دهیم که از
1) مأخذ 20، بخش اول، ص13.
ترکیب کشورهای صنعتی استفاده کنیم. آقای رئیس، این برای دومین بار است که در این اجلاس از جنایت حمایت می‌شود. ما مجبوریم که درباره مواضع اعلام‌شده آن دسته از کشورهای به‌اصطلاح توسعه‌یافته که از درک الفبای اولیه بشردوستی عاجزند، ابراز تأسف کنیم. بشردوستی، خواستار حقوق ابنای بشر است. دولت جمهوری اسلامی ایران به‌شدت سیاست نژادپرستی به هر نوع و در هر بعدی را محکوم کرده است. آقای رئیس، من تنها تاریخ اخیر کشور خود را بازگو می‌کنم. زمانی که مردم کشورمان در مبارزه برای رسیدن به آزادی‌هایشان، به‌دست شاه سابق در خیابان‌ها کشته می‌شدند، دولت ایالات متحده همواره از وی حمایت می‌کرد. بازگوکردن این مطلب خالی از لطف نیست که یکی از هفته‌نامه‌ها اخیراً به نقل از کارتر نوشت که وی می‌دانست مردم در راه کسب آزادی‌های خود در خیابان‌ها قتل‌عام می‌شوند، اما حمایت‌نکردن از شاه را مغایر با شرف ملی کشورش تلقی می‌کرد. آقای رئیس، ما مجبوریم بگوییم که راه و روش ما چیز دیگری است. رژیم نژادپرست سرکوبگر افریقای جنوبی که آشکارا و به‌طور مداوم، اصول برابری، صلح و علاقه را با تمام امکانات و راه‌ها نقض می‌کند، به کمک حامیان خود در مقابل حقوق اساسی تعیین سرنوشت مردم نامیبیا و مردمی که در راه کسب آزادی‌هایشان در آن منطقه مبارزه می‌کنند، ایستاده است. آقای رئیس، اخراج افریقای جنوبی از اجلاس تام‌الاختیار اتحادیة ارتباطات راه دور و تمامی جلسات آن، خود یک آزمایش است و ازاین‌رو، قاطعانه و با تمام وجود، از پیش‌نویس قطعنامه ای که در سند 415 آمده است، پشتیبانی می‌کنیم(1)
1
خبرگزاری رویتر با پرداختن به موضوع اعلام پذیرش مجدد مرزهای تعیین‌شده در قطعنامة 1975 الجزایر ازسوی عراق، آن را نشانة تعدیل مواضع و خواستههای عراق در مقایسه با آغاز حملة این کشور به ایران، قلمداد کرد.
در بخشی از این تحلیل آمده است: قبول پیشنهادهای کنفرانس اسلامی برای پایان‌دادن به جنگ خلیج (فارس) ازسوی عراق، این شایعه را قوت بخشیده است که دولت بغداد، احتمالاً خواسته ای را که سبب شد عراق دو سال پیش وارد یک جنگ مسلحانه با ایران شود، تخفیف می‌دهد. این پیشنهاد را هیئتی به نمایندگی از سازمان کنفرانس اسلامی که هفته پیش به تهران و بغداد رفت، تهیه کرد. ازجمله مواد این پیشنهاد، عقب‌نشینی نیروهای درحال جنگ به مرزهای تعیین‌شده در موافقت‌نامة سال 1975 میان ایران و عراق است. عراق اعلام کرده است که این پیشنهادها را پذیرفته، اما ایران آن را رد کرده است.
عراق، ژوئیه گذشته (تیر و مرداد ماه) اعلام کرد که از قلمرو ایران عقب‌نشینی کرده است، اما به گفتة مقامات رسمی عراق، این کشور، کنترل دو ناحیة مرزی مورد مناقشه، یعنی "سیف‌سعد" و "زین‌القوس" واقع در شرق بغداد را همچنان در اختیار دارد.
1) . مأخذ 13، ص3.
رویتر میافزاید:
منابع دیپلماتیک عرب در امان گفتند: عراق با قبول پیشنهادهای سازمان کنفرانس اسلامی، خود را به بازگشت به موافقت‌نامه 1975 الجزایر متعهد نکرده است. این دپیلمات‌ها خاطرنشان کردند، هیچ‌یک ازطرفین نمی‌توانند به وسط یک رودخانه، عقب‌نشینی کنند. قبول موافقت‌نامة الجزایر، آخرین امتیاز داده‌شده ازجانب عراق در تلاش‌هایش برای یافتن راهی به‌منظور خروج از این جنگ دیرپا و پرهزینه است(1)
1
رادیو امان اعلام کرد: یک مقام عالی‌رتبة کویتی گفته است وزیران خارجة کشورهای عرب در نیویورک، موضوع کمک اعراب به عراق را که با تهاجم گستردة اخیر ایران روبهرو بوده است، مورد بحث قرار داده‌اند. وی افزود: کویت هنوز نامه ای از شاذلی‌قلیبی دبیرکل جامعه عرب، دربارة کمک اعراب به عراق دریافت نکرده است.(2)
شیخ صباح الاحمد‌الصباح معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت نیز در مصاحبه با مجله هفتگی الاضواء چاپ بحرین، در سخنانی جانب‌دارانه از عراق، اعلام کرد که شورای همکاری خلیج‌فارس، از همه امکانات موجود برای یافتن راهی برای خاتمه‌دادن به جنگ ایران و عراق استفاده می‌کند. وی معتقد است که اقدامات میانجیگرانة الجزایر، راه‌حلی برای معمای جنگ است و به ایجاد صلح و ثبات در میان این دو کشور خلیج‌فارس کمک خواهد کرد. وزیر خارجه کویت تأکید کرد که عراق، به بسیاری از کوشش‌هایی که برای برقراری صلح انجام می‌شود، واکنش نشان داده و از ایران نیز خواسته است که از چنین کوشش‌هایی جانب‌داری کند(3)
2
وزیر بازرگانی فرانسه در دیدار با وزیر بازرگانی عراق، گسترش روابط تجاری و اقتصادی دو کشور را ستود.
"میشل جوبیر" وزیر بازرگانی فرانسه و رئیس هیئت مذاکره‌کنندة فرانسوی با یک هیئت تجاری - سیاسی عراق دربارة تأثیر روابط دو کشور بر شرایط اقتصادی این کشور گفت: چنانچه رابطه فرانسه با کشورهای دیگر نیز همچون رابطه کنونی فرانسه با عراق بود، می‌توانست بر بحران کسر بودجه بازرگانی فائق آید.
وزیر بازرگانی عراق نیز اظهار کرد: کاهش صدور نفت عراق به فرانسه هرگز مانع ادامه همکاری بین دو کشور نخواهد شد، زیرا عراق باوجود شرایط جنگی ثابت کرد که می‌تواند استقرار و ثبات خود را حفظ کند.(4)دو هیئت همچنین درباره اجرای چند طرح، ازجمله خط سریع‌السیر بغداد - بصره، تأسیسات تولید برق و پیگیری طرح هسته ای عراق گفتوگو کردند.
1) مأخذ 23، ص4، خبرگزاری رویتر، 16/8/1361.
2) سند شماره 213634 دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها، نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خبری شماره320، تاریخ 17/8/1361، صص 1 و 2.
3) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، تاریخ 16/8/1361، صص 4 و 5، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 15/8/1361.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، تاریخ 19/8/1361، صص 15 و 16، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 17/8/1361.
ضمیمه گزارش254: گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از شهرک زبیدات و پایگاه ابوغریب که به تصرف نیروهای خودی درآمده است.
بخش‌هایی از گزارش خبرنگار جمهوری اسلامی از شهرک زبیدات و پاسگاه ابوغریب به این شرح است:
شهرک زبیدات عراق با 800 نفر جمعیت تقریبی، از توابع العماره در استان میسان عراق است که در 15 کیلومتری جنوب‌غربی نوار مرزی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است. درون شهرک، ده‌ها گاو و گوسفند و اسب و قاطر رها شده‌اند و به نظر می‌رسد که شهر به‌تازگی تخلیه شده است. هیچ آثار و بقایایی از کشته‌شدن مردم عادی در خیابان‌ها و خانه‌های شهرک به چشم نمی‌خورد و خانه‌های شهر، به‌کلی سالم به نظر می‌رسند و فقط چند ردیف از خانه‌ها که به‌طرف نیروهای عراقی قرار دارند، ویران شده است. در اطراف شهرک، زمین زراعی مشاهده نمی‌شود و احتمالاً مردم این شهرک ازطریق دامداری امرار معاش می‌کرده‌اند. در اتاق‌های خانه ای در شمالی‌ترین قسمت شهرک، بسیاری از تجهیزات نظامی و مهمات دشمن دیده می‌شود و در چند خانه آن‌طرف‌تر، روی دیوار اتاق‌ها عکس‌هایی از هنرپیشه‌های زن خارجی و صدام نصب شده است. ده‌ها خمپاره استفاده‌نشدة دشمن در خیابان‌های شهرک به چشم می‌خورد و اتاق‌های بعضی از خانه‌ها با کاغذهای دیواری و اشیای لوکس تزئین شده است. در خیابان‌های واقع در جنوب شهرک، آثار درگیری شدید بر دیوار خانه‌ها به چشم می‌خورد. برخی از خانه‌ها کولر دارند و در کنار چندین خانه، باغ‌های کوچکی دیده می‌شود. شهرک حدود 200 خانه و احتمالاً بیش از 800 نفر جمعیت داشته است. دشمن با استقرار در مواضع جدید در فاصله 2 تا 7 کیلومتری جنوب و شرق شهرک زبیدات، روی ارتفاعات مجاور شهرک و در مقابل مواضع سپاه اسلام قرار دارد و آتش شدیدی اجرا می‌کند. دشمن پس از تصرف این شهرک به‌دست رزمندگان اسلام، تاکنون چندین بار اقدام به ضد‌حمله شدید کرده، ولی نتوانسته است حتی به داخل آن نفوذ کند.(1)
پاسگاه ابوغریب عراق در 8 کیلومتری جنوب مرز ایران و 7 کیلومتری شمال‌غرب دهکده زبیدات، دومین پاسگاهی است که در نخستین ساعات شروع سومین مرحله عملیات محرم به‌دست نیروهای اسلام افتاد. این پاسگاه در یک کیلومتری غرب جاده مواصلاتی - تدارکاتی زبیدات به چم‌سری در کیلومتر 8 از مرز بین‌المللی قرار دارد. پاسگاه ابوغریب در مساحت تقریبی 625 متر مربع با دیوارهای آجری قطوری به ضخامت 50 سانتی‌متر و ارتفاع 9 متر، بالای تپه بلندی قرار گرفته است که بر کیلومترها از اراضی اطراف خود کاملاً تسلط دارد. در وسط دیواره ضلع غربی پاسگاه، در آهنی بزرگی مشاهده می‌شود که در اصلی پاسگاه است. در قسمت مرکزی ساختمان، حیاط پاسگاه به وسعت 144 متر مربع قرار گرفته است که اطراف آن 9 اتاق بزرگ و کوچک دیده می‌شود. عبارت "ممنوع الدخول" روی در یکی از اتاق‌ها نوشته شده که ظاهراً اتاق فرمانده پاسگاه بوده است. عکس‌های پاره‌شدة صدام در وسط حیاط پاسگاه مشاهده می‌شود و رزمندة 62 ساله ای، بالای یکی از برج‌های دیدبانی پاسگاه در کنار پرچم برافراشتة سرخ‌رنگ لاالهالاالله و پرچم جمهوری اسلامی ایران، اسلحه بر دوش، دیدبانی می‌کند. بسیاری از دفاتر و اسناد پاسگاه در یکی از اتاق‌ها و گوشه حیاط روی هم انباشته شده است. قسمت هم‌کف پاسگاه، ازطریق راه‌پلة باریکی به پشت بام و محل دیدبانی راه دارد. پشت‌بام، محصور شده و روی آن، سوراخ‌های متعددی برای دیدبانی تعبیه شده است. در یکی از اتاق‌های ضلع شمالی پاسگاه، تخت‌های متعددی علاوه‌بر تخت‌هایی که در هر اتاق دیده می‌شود، وجود دارد. از آثار و بقایای به جای مانده اینطور به نظر می‌رسد که در این پاسگاه، زن‌های عراقی نیز رفت‌وآمد داشته‌اند. عکس‌های زننده ای بر 4 دیوار یکی از اتاق‌های پاسگاه نصب شده است. در قسمت شرق پاسگاه، تپه‌های شن روان و در بخش غربی آن، تپه ماهورهای متعددی از پشت‌بام دیده می‌شود. خرده شیشه‌های شکسته‌شده در همة اتاق‌های سبزرنگ پاسگاه مشاهده می‌شود(2)
ضمیمه گزارش260: اسامی خبرگزاری‌ها و مطبوعات خارجی شرکت‌کننده در بازدید از جبهه عملیات محرم و درج بخش‌هایی از گزارش آنها
در سفر خبرنگاران خبرگزاری‌ها و مطبوعات خارجی به جبهه عملیات محرم، خبرنگاران و فیلم‌برداران خبرگزاری‌های "کاناداپرس"، "آسوشیتدپرس"، "چین"، "فرانسه"، "رویتر"، "ژاپن"، "تانیوگ" و روزنامه‌های آساهی، توکیوشیمبون، وال استریت ژورنال، کایتال هندوستان، اسپانیا، نیویورک تایمز و شبکه تلویزیونی "سی‌بی‌اس" امریکا شرکت داشتند.(1)
رادیو صدای امریکا به نقل از خبرنگار نیویورک تایمز که در این بازدید شرکت داشته و بخشی از مشاهداتش در روزنامه درج شده، چنین گزارش داده است: گرچه پاسداران اغلب در سنین 20 سالگی‌اند و بیشتر آنها سر و وضع نظامی ندارند، لبریز از احساسات ملی‌گرایی و در عملیات نظامی، جسور و بی‌باک‌اند. مهم‌ترین موفقیت نیروهای ایران در عملیات نظامی این هفته در جبهه جنوب (خوزستان)، متوقف‌کردن آتشباری‌های عراق در شرق منطقه دهلران بوده است. به گفته افسران ایرانی که اسرای عراقی نیز آن را تأیید می‌کنند، این هفته زدوخوردهایی در داخل خاک ایران انجام شده است و این امر، خلاف گفته‌های صدام رهبر عراق را ثابت می‌کند که مدعی است قوای نظامی عراق، خاک ایران را به‌کلی ترک کرده‌اند.
در ادامه این گزارش آمده است: یک سرهنگ اسیر عراقی در بازجویی گفته که مأموریت نیروهای تحت فرمان وی، حفظ و حراست از حوزة نفتی بیات بوده است که قسمت ایران آن در نزدیکی قصبه موسیان قرار دارد و ظرفیت تولید آن 25 هزار بشکه در روز است و باوجود استحکاماتی که برای دفاع از این منطقه تعیین شده بود، قوای عراقی در مقابل حملات شدید نیروهای ایرانی قادر به دفاع نبوده و ناچار تسلیم شده‌اند.
این خبرنگار در پایان گزارش خود نوشته است: باوجود گزارش‌هایی که حاکی‌از ضعف نیروی هوایی ایران به‌دلیل دسترسی‌نداشتن به قطعات یدکی است، هواپیماهای اف5 ساخت امریکا متعلق به نیروی هوایی ایران، هنوز از فرودگاه دزفول برای اجرای مأموریت‌های جنگی پرواز می‌کنند(2)
خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از گزارشگر ویژه خود در منطقه اعلام کرد: کمی پس از شکار یک هواپیمای عراقی به‌وسیلة جنگنده‌های ایران، یک افسر ایرانی در پایگاه هوایی دزفول اعلام کرد، فکر نکنید این پیروزی‌ها را ما جشن می‌گیریم، آنچه برای ما اهمیت دارد، تحقق شرایط ما برای بازگشت به صلح است و عراق باید همه مسئولیت‌های این جنگ را بپذیرد. در ادامه این گزارش آمده است:
برای فتح بلندی‌های راهبردی مشرف بر جلگه عراق، نیروهای ایرانی که عمدتاً از اعضای بسیج هستند، دو خط دفاعی عراق را در شیب‌های شرقی تپه‌ها تسخیر کردند. این رزمندگان به همراه پاسداران انقلاب و حمایت زره‌پوش‌ها و توپخانة ارتش، موفق شدند از میدان‌های مین عبور کنند. یکی از افسران ایران، روز گذشته اعلام کرد: هدف از عملیات محرم، آزادکردن بخشی از خاک ما می‌باشد که هنوز در اشغال است. یک سرهنگ دوم عراقی هم که نخواست هویتش فاش شود، در حیاط سربازخانه ای در دزفول، در میان حدود 1200 اسیر عراقی تأکید کرد، ما با رزمندگان منضبط و آموزش‌دیده روبهرو هستیم. درحالیکه ما منتظر این حمله بودیم پیاده‌نظام‌های ایران به همراه زره‌پوش‌ها ما را محاصره کردند(3)
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز بخش‌هایی از موفقیت‌های ایران را در عملیات محرم منعکس و اعلام کرد: در مرحله سوم عملیات محرم، یک تیپ زرهی و یک تیپ پیاده مکانیزه عراق، به‌دست ایرانی‌ها نابود شد و تلفات سنگینی به ارتش عراق وارد آمد و حداقل 75 تانک و نفربر زرهی، 62 خودرو زرهی و 98 دستگاه کامیون عراق، درطول 12 ساعت نخست حمله برق‌آسای ایرانی‌ها به مواضع عراقی‌ها در غرب دزفول منهدم شد.(4)
گزارش خبرگزاری یونایتدپرس نیز حاکی‌از آن است که نیروهای ایرانی در عملیات آزادسازی اراضی مرزی خود از دست عراقی‌ها، به پیشروی ادامه می‌دهند. در این عملیات که از یک هفته قبل آغاز شده،
بیش از 1000 سرباز عراقی اسیر و تعداد زیادی نیز کشته یا زخمی شده‌اند. فقط در مرحلة سوم عملیات، 50 تانک عراقی منهدم شده است.(1)
خبرنگار روزنامه وال استریت ژورنال که در این بازدید شرکت داشت، به خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی اعلام کرد: آنچه آشکار است، عراق هنوز سرزمین‌های ایران را تحت اشغال دارد و اراضی کنونی آزادشده، نشانه‌های اشغال نیروهای عراق را به‌طور آشکار در خود دارد. وی که دو سال قبل، از جبهه‌های عراق نیز دیدن کرده بود، افزود: ما در بازدیدمان از جبهه‌های عراق، فقط اجازة تماس با افسران عراقی را داشتیم و امکان ارتباطمان با مردم فراهم نشد، اما آنچه به‌طور آشکار به چشم می‌خورد، برخوردارنبودن ارتش عراق از کمک‌ها و پشتیبانی‌های مردمی بود؛ درحالیکه در جبهه‌های ایران، مشارکت عموم مردم ایران آشکار است.
خبرنگار خبرگزاری رسمی اسپانیا نیز در گفتوگویی با واحد مرکزی خبر گفت: تفاوت آشکاری بین انگیزة سربازان ایرانی و عراقی دیده می‌شود؛ ایرانیان برای بازپس‌گیری سرزمین‌های خود می‌جنگند، درحالیکه ارتش عراق، بی‌هدف وارد این ستیز شده است. این خبرنگار که قبل از عملیات بیت‌المقدس از جبهه‌های عراقی دیدن کرده بود، گفت: وقتی ما را برای دیدن خرابه‌های قصرشیرین بردند، گفتند که ایرانی‌ها این شهر را منهدم کرده‌اند، درحالیکه ما می‌دانستیم این کاملاً خلاف واقعیت است.
این خبرنگاران در بازدید از مناطق آزادشده در حوالی پاسگاه بیات با حضور در ارتفاعات مرزی مشرف بر خاک عراق، شهرک طیب، تأسیسات نفتی و کارخانه صنعتی این شهر را نیز مشاهده کردند.(2)
1
با اجرای موفقیت‌آمیز مرحل-ه سوم عملیات محرم و باقی‌ماندن رخنه میان دو تیپ8 نجف و 25کربلا، امروز تلاش اصلی نیروهای خودی پرکردن این فاصله و ترمیم و تثبیت خطوط پدافندی بود.
بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌داد، درصورتی‌که رخنه بین مواضع تیپ 8 نجف و تیپ25 کربلا باقی می‌ماند، نتایج به دست آمده در عملیات مورد تهدید قرار می‌گرفت. به همین دلیل، پوشاندن این رخنه، مأموریت امروز یگان‌ها بود. نیروهای عمل‌کننده در عملیات امروز، شامل یگان‌های تیپ8 نجف با 3 گردان، تیپ25 کربلا با 2 گردان، تیپ44 قمربنی‌هاشم(ع) با 2 گردان و تیپ58 ذوالفقار ارتش با یک گردان بودند.(1)عملیات این گردان‌ها از 5 صبح آغاز شد و از ساعت 6 صبح، همه گردان‌ها با نیروهای عراقی درگیر شدند.(2)
با آغاز عملیات در محدوده تیپ8 نجف در شمال منطقه، نیروهای عراقی تا پشت جاده آسفالت طیب - زبیدات عقب‌نشینی کردند و نیروهای این تیپ با تصرف چند تپه در این محور، شمال منطقه عملیات را تثبیت کردن(3)و با بیش از 12 کیلومتر پیشروی در شمال‌غرب جبل حمرین، 5 حلقه چاه نفت را به تصرف درآوردند.(4)
نیروهای تیپ‌های 25، 58 و 44 نیز با پیشروی در محور جنوب تیپ8 نجف، موفق به پوشاندن رخنه، تکمیل خط و راندن نیروهای عراقی به عقب شدند.(5)با این پیشروی، نیروهای خودی برای دفاع از مناطق تصرف‌شده، با بهره‌گیری از امکانات مهندسی، خاکریزی را در کنار جاده آسفالت شرهانی - زبیدات احداث کردند. ضمناً به‌دلیل به روز کشیده‌شدن عملیات، تسلط دید و تیر عراق، حجم بالای آتش توپخانه دشمن و نبود سنگر، تلفات نیروهای این محور در مقایسه با روزهای قبل زیاد بود.(6)
1) باتوجهبه استمرار عملیات، استعداد گردان‌های عمل‌کننده کامل نبود و گردان‌ها با توان بسیار کمتر از استعداد سازمانی در عملیات شرکت می‌کردند.
2) سند شماره73/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) در عملیات محرم، راوی رخصت‌طلب، آبان 1361، صص 26 و 29.
3) سند شماره 77/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ8 نجف در عملیات محرم، راوی: صیادیان، 2/9/1361، ص19.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره234، تاریخ 18/8/1361، صص 9 و 10، قرارگاه کربلا - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 17/8/1361.
5) مأخذ1، ص26.
6) سند شماره 76/گ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش راوی تیپ25 کربلا در عملیات محرم، راوی: جولایی، صص 21-22.
از سوی دیگر در محور قائم4، به‌دلیل اتمام مهمات و تأخیر در پشتیبانی و همچنین فشار عراق به این نقطه مهم، یکی از گردان‌های مستقر در قسمتی از تپه175 در ساعت 10 صبح، ناگزیر به عقب‌نشینی شد و نیروهای عراق بلافاصله روی این ارتفاع مستقر شدند.(1)-(2)
1
امروز ارتش عراق در منطق-ه عمومی آبادان، از مهمات شیمیایی استفاده کرد که موجب مسمومیت چند تن از سربازان ارتش شد. عوارض مواد به‌کارگرفته‌شده شامل: افت فشارخون، سردشدن بدن، بسته‌شدن چشم‌ها، ضعف و بی‌حالی و حالت تهوع بود.(3)
در گلوله‌باران شهر آبادان نیز دشمن از مهمات جنگی استفاده کرد که درنتیجه، 2 واحد مسکونی خسارت دیدند(4)و در چند نقطه نیز آتش‌سوزی ایجاد شد که مأموران آتش‌نشانی آن را مهار کردند(5)چند فروند هواپیمای عراقی نیز در 7 نوبت در آسمان آبادان ظاهر شدند که هجوم آنان با آتش پدافند هوایی مستقر در منطقه دفع شد.(6)
2
امروز ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره اعزام کارمندان داوطلب حضور در جبه-ه جنگ، اطلاعیه‌ای صادر کرد. در این اطلاعیه آمده است: کارمندان محترم دولت که قبلاً در جبهه‌های عشق و ایمان شرکت داشته‌اند، می‌توانند با دردست‌داشتن تأییدیه از مسئولان خود و مراکز بسیج سپاه، برای اعزام مجدد به جبهه، به محل سابق لانه جاسوسی مراجعه کنند.(7)
امروز همچنین نیروهای داوطلب مردمی از شهرهای ماکو، سمنان، رشت، یاسوج، لنجان، قائن، کرمان، شهر بابک، جیرفت، سیرجان، زرند، رفسنجان، بخش‌های راور، ساری، سرپل ذهاب، یزد، زاهدان، بابلسر، شاهرود، فسا و شهرهایی از استان‌های گیلان، مازندران و همدان، به جبهه‌های جنگ اعزام شدند.(8)
بنابه اعلام روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، در 48 ساعت گذشته نیز تعدادی نیروی بسیجی از شهرهای لنگرود، داراب، اردکان، ارومیه، رودسر، بندرعباس، همدان، خمینی‌شهر، قزوین، خرم‌آباد، قم، کاشان، میناب،(9)بابل، بهشهر، چالوس، بابلسر، قائم‌شهر، (اعزام مجدد)(10)و همچنین تعدادی نیروی فنی همراه با مقادیری هدایای مردمی به جبهه‌ها اعزام شدند(11)
روزنامه اطلاعات نیز اعلام کرد: درپی صدور فتوای(12)* تاریخی امام خمینی رهبر کبیر انقلاب
1) رادیو بغداد با قطع برنامههای عادی خود، حضور نیروهای عراقی را روی تپه175 به‌عنوان پیشروی در خطوط جبهه منعکس کرد و کوشید این اقدام را یک موفقیت بزرگ جلوه دهد.
2) مأخذ1، ص27.
3) سند شماره 17576 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا، به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 17/8/1361.
4) سند شماره 58184 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا3 (مرکز فرماندهی)، شماره 233، تاریخ 19/8/1361، ص4.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 18/8/1361، ص2، اهواز - خبرگزاری جمهوری اسلامی.
6) روزنامه اطلاعات، 18/8/1361، ص15.
7) سند شماره 144635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، نشریه شماره362، تاریخ 23/8/1361، ص9.
8) روزنامه جمهوری اسلامی، 19/8/1361، ص11.
9) مأخذ9، ص4.
10) روزنامه اطلاعات، 17/8/1361، ص1.
11) مأخذ11، ص10.
12) به روزشمار 9/8/1361 مراجعه کنید.
اسلامی ایران، درباره حضور مردم در جبهه‌های جنگ و به‌دنبال پیروزی سپاهیان اسلام بر قوای کفر صدامی در عملیات ظفرمند محرم، بعدازظهر دیروز، تعدادی از سازمان‌ها و ارگان‌های انقلابی، آمادگی خود را برای نبرد با متجاوزان اعلام کردند که اسامی آنها به این شرح است: سازمان سیاسی ایدئولوژیک وزارت دفاع، دفتر مرکزی جهادسازندگی، دادگاه مبارزه با منکرات، اصناف و بازاریان تهران، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن.(1)
1
انعکاس اخبار مربوط به عملیات محرم باتوجهبه بازدید خبرنگاران رسانه‌های خارجی از جبهه‌های جنگ، امروز نیز ادامه داشت.
رادیو بی‌بی‌سی به نقل از روزنامه فایننشال تایمز اعلام کرد: این روزنامه که براساس گزارش‌های خبرنگاران غربی بازدیدکننده از خطوط جنگی ایران قضاوت کرده است، می‌نویسد که نیروهای ایرانی پیروزی بزرگی بر نیروهای عراقی به دست آورده‌اند.(2)
همچنین مطلبی از خبرنگار روزنامه وال استریت ژورنال که یکی از 20 خبرنگار خارجی اعزامی به میدان‌های نبرد ایران و عراق در روزهای اخیر بوده، در این نشریه به چاپ رسیده است. رادیو امریکا به نقل از این روزنامه گفت: نیروهای ایرانی، 6 مایل در داخل خاک عراق پیشروی کرده و شهر طیب در 170 مایلی جنوب‌شرقی بغداد را به محاصره درآوردهاند. به گفته مقام‌های جمهوری اسلامی، توپخانه ارتش ایران در فاصله‌ای است که می‌تواند شاهراه پراهمیتی که بغداد را به بصره متصل می‌سازد، زیر آتش بگیرد. این خبرنگار در بخش دیگری از مطلب خود آورده است: 20 خبرنگار خارجی که در شب آغار حمله جدید ایران، به تهران دعوت شده بودند، در تعطیلات پایان هفته به بازدید از جبهه‌های نبرد برده شدند. این یکی از فرصت‌های نادری بود که خبرنگاران توانستند جنگ بین ایران و عراق را از نزدیک مشاهده کنند. درطول پرواز با بالگرد به یک پایگاه نظامی در شهر دزفول، جاده‌ها از وسایل حمل‌ونقل نظامی پوشیده شده بودند و بالگردها و هواپیماهای جنگی، سربازان و تجهیزات را به‌سوی مناطق موردنظر می‌بردند.
خبرنگاران در جبهه، نیروهای پرجوش و خروش ایرانی را مشاهده کردند و با چندین اسیر عراقی که چند افسر نیز در میان آنان دیده می‌شد، گفتوگو کردند. به نظر می‌آمد اسیران عراقی از اینکه اینک از کشاکش جنگ به دور افتاده‌اند، آسایش خاطر دارند.(3)
2
در ادامه پناهنده‌شدن مردم مسلمان عراق به ایران، امروز 6 نفر از اهالی این کشور شامل یک پزشک، یک پزشکیار، یک کارمند، 2 خانه‌دار و یک کودک از اهالی بغداد و سلیمانیه، ازطریق یکی از مرزهای غربی کشور وارد ایران شدند.(4)
1
شورای عالی بازسازی مناطق جنگ‌زده، با حضور نخست‌وزیر، نماینده امام، وزیر کشور و با شرکت وزیران نیرو و کشاورزی و اعضای شورای مرکزی جهادسازندگی تشکیل جلسه داد و درباره وظایف و برنامههای وزارت کشاورزی و جهادسازندگی در بازسازی مناطق آزادشده تصمیماتی اتخاذ کرد.
در این جلسه، اعتبار طرح تأمین آب آشامیدنی شهرهای بوکان و پیرانشهر در اختیار ستاد بازسازی استان آذربایجان غربی قرار گرفت و مبلغی به‌عنوان تنخواه‌گردان به استان‌های جنگ‌زده پرداخت شد و بازسازی مراکز فرهنگی این استان‌ها در اولویت قرار گرفت.(1)
2
امروز گروه‌های مسلح غیرقانونی فعال در شمال‌غربی ایران، در ادام-ه اعمال تروریستی خود، خسارت‌هایی به نیروهای خودی وارد کردند.
صبح امروز هنگامی که یک خودرو حامل نیروهای بسیج، از پایگاه روستای "گلوان" (جنوب‌غربی نقده) به مقصد نقده در حرکت بود، مورد حمله عناصر ضدانقلاب قرار گرفت که درنتیجه، 7 نفر از نیروهای خودی به شهادت رسیدند و 7 نفر دیگر نیز زخمی شدند.(2)
به نخست‌وزیر (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 17/8/1361.
از مجروحان، 2 نفر به ارومیه و 2 نفر دیگر به نقده اعزام و بقیه به‌طور سرپایی مداوا شدند.(3)در شهر نقده نیز عناصر وابسته به گروه‌های غیرقانونی، به یکی از نیروهای سپاه سوءقصد کردند و وی را به شهادت رساندند.(4)
افراد حزب دمکرات، روستای "واوان" در فاصله 17 کیلومتری شمال سردشت (جاده سردشت - پیرانشهر) را که چندی قبل به‌دست نیروهای خودی آزاد شده بود، به‌وسیله گلوله توپ هدف قرار دادند که براثر آن، 3 نفر شهید و 8 نفر زخمی شدند.(5)
همچنین عناصر این حزب، 6 نفر از گروگان‌های خود را در گردنه "کردآباد" در حوالی پایگاه "توریور"، به جنوب‌غربی سنندج منتقل کردند و پس از بریدن گوشهای آنان، هر 6 نفر را به شهادت رساندند و سپس با کندن چاله‌ای، پیکر آنان را یک‌جا دفن کردند.(6)
در منطقه عمومی سنندج، براثر انفجار یک مین تعبیه‌شده، 2 تن از نیروهای بسیج (یک عضو بسیج شهرستان قروه و یک پیش‌مرگ کُرد مسلمان)، یک پای خود را از دست دادند.(7)
همچنین نیروهای حزب دمکرات که اخیراً یکی از اعضای جهادسازندگی کامیاران (عسگر صفوی) را به شهادت رسانده بودند، به روستای "حاجی شوره" در نزدیکی کامیاران رفته، با تهدید اهالی به آتش‌زدن خانه‌ها و کشتن مردان روستا، خواستار شرکت‌نکردن آنان در مراسم ختم این شهید شدند. ضمناً این افراد به زور از هر خانواده مبلغ 500 تومان پول دریافت کردند.(8)
یک بالگرد ژاندارمری نیز که درحال حمل مجروح از امین‌آباد به پیرانشهر بود، مورد اصابت گلوله عناصر مسلح گروه‌های غیرقانونی قرار گرفت، اما موفق به فرود در پادگان پیرانشهر شد.(9)
1) مأخذ14، ص3.
2) سند شماره 104801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره186، تاریخ 27/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 104708 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 179، تاریخ 19/8/1361، ص3؛ و - سند شماره 58141 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا
3) سند شماره 079299 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 24/8/1361، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 350278 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نقده - واحد عملیات به قرارگاه بعثت - فرماندهی عملیات، 18/8/1361، ص2.
5) سند شماره 104716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره181، تاریخ 22/8/1361، ص3؛ و - سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 5، ص19؛ و - سند شماره 58188 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی اطلاعات)، 19/8/1361.
6) سند شماره 58195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 19/8/1361؛ و - سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص10؛ و - سند شماره 58211 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه شماره 234، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره234، تاریخ 20/8/1361، ص
7) مأخذ25، بخش دوم، ص10؛ و - مأخذ8، ص2.
8) سند شماره 320837 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری کردستان، 17/8/1361.
9) مأخذ24، بخش دوم، گزارش منطقه 5، ص17.
1
در ادام-ه فعالیت‌های قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در شمال‌غربی کشور، امروز نیروهای این قرارگاه، 2 عملیات کمین در شمال بوکان و جنوب سقز اجرا کردند. تعداد 6 نفر از عناصر حزب دمکرات و گروه کومه‌له نیز تسلیم نیروهای خودی شدند.
نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در یک عملیات کمین، مینی‌بوس حامل نیروهای گروه کومه‌له را در روستای "حمامیان" در شمال بوکان هدف قرار دادند که براثر آن، 10 نفر از افراد این گروه کشته شدند؛ یک نفر به اسارت درآمد و تعدادی زخمی شدند.(1)در این حمله، 2 قبضه کلاش، یک دستگاه بی‌سیم پی.آر.سی و مقداری مهمات به دست آمد(2)
در عملیات دیگری در حوالی روستای "هیجانات" در جنوب سقز، تعدادی از چته‌های دمکرات به کمین نیروهای سپاه مستقر در این روستا افتادند. در این درگیری، 12 نفر از چته‌ها کشته و 4 نفر نیز زخمی شدند. یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که همراه این عده بود نیز به اسارت درآمد.(3)
همچنین 6 نفر از عناصر حزب دمکرات کردستان و گروه کومه‌له با همراه‌داشتن 2 قبضه اسلحه ژ3 و ام1 و یک کلت و مقداری مهمات، خود را به سپاه پاسداران بوکان و سنندج معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.(4)
2
در عملیات‌های امروز نیروهای امنیتی کشور در شهرهای مشهد، رشت، شیراز و آمل، تعدادی از اعضای تشکیلاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، دستگیر و تعدادی نیز کشته شدند. از خانه‌های تیمی دستگیرشدگان، سلاح و مهمات بسیار و اسناد تشکیلاتی فراوانی به دست آمد.
به گزارش روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی مشهد، در یک عملیات شناسایی که براساس اطلاعات دریافتی از مردم انجام شد، چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق شناسایی و عده‌ای از افراد فعال در این خانه‌ها، کشته یا دستگیر شدند. از این خانه‌ها، تعداد زیادی اسناد تشکیلاتی، مدارک جعلی، سلاح، مهمات، قرص‌های سیانور و چند دستگاه تکثیر به دست آمد.
برخی عناصر تشکیلاتی ازجمله فرمانده نظامی تشکیلات بجنورد و قوچان، عضو هماهنگی تشکیلات خراسان، مسئول سازمان در شهر سبزوار، رابط تشکیلاتی شاخ-ه سبزوار با مشهد، عضو هماهنگی تشکیلات شاخه خراسان، مسئول امنیتی و معاون تشکیلاتی سبزوار، سرشاخه چند عضو در مشهد، یک عضو تیم‌های عملیاتی با سابقه شرکت در چند فقره عملیات نظامی در قوچان و سبزوار، مسئول تدارکات و تهیه اسلحه و مهمات برای تشکیلات، یک عضو با مسئولیت پشتیبانی خانه‌های تیمی و یک عضو فعال تشکیلات، در بین دستگیرشدگان دیده می‌شوند.(5)
1) سند شماره 58155 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی (طرح و برنامه عملیات)، 17/8/1361؛ و - مأخذ8، ص1.
2) سند شماره 350340 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (واحد طرح و عملیات)، به قرارگاه حمزه سیدالشهدا (رکن3)، 17/8/1361؛ و - مأخذ24، بخش دوم، منطقه 5؛ و - سند شماره 58190 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 217، 19/8/1361، ص3؛ و - مأخذ11، صص 3 و 5.
3) مأخذ7، ص2.
4) مأخذ29، بخش اول؛ و - مأخذ24، بخش دوم، گزارش منطقه 5، ص15؛ و - مأخذ11، ص3.
5) مأخذ14، ص15.
در عملیات دیگری در شهر رشت، یک عضو سازمان مجاهدین در یک خانه تیمی به هلاکت رسید و 2 نفر نیز دستگیر شدند. در این خانه تیمی، مقادیری قرص سیانور، اسناد و مدارک درون‌گروهی، نارنجک، گاز اشک‌آور، تی.ان.تی، 150 تیر فشنگ از انواع گوناگون، چند قطب‌نما، کروکی چند مرکز حساس شهر و چند قبضه اسلحه یوزی، ژ3 و کلاشینکف کشف و ضبط شد(1)
در شیراز نیز مسئول نظامی هسته‌های سازمان به‌همت نیروهای سپاه شناسایی و دستگیر شد.(2)
همچنین با تلاش نیروهای سپاه پاسداران، ربایندگان 2 نفر از افراد متدین آمل که مبادرت به قطع پای یک نفر از آنان و زخمی‌کردن دیگری کرده بودند، شناسایی و دستگیر شدند(3)
1
پس از فتوای امام خمینی در 9 آبان 1361 درباره حضور افراد داوطلب در جبهه‌های جنگ، استقبال اقشار گوناگون برای حضور در جبهه‌ها در حدی بود که موجب اختلال در برخی امور اداری و مجامع کارگری شد.(4)آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، امروز برای دریافت توضیح بیشتر دراین‌باره با امام خمینی دیدار کردند. گزارش روزنامه کیهان از این دیدار به شرح زیر است:
رئیسجمهور در پایان این دیدار گفت: پس از انتشار فتوای امام مبنی‌بر حضور اقشار مختلف مردم در جبهه‌ها تا حد کفایت، شور و شعف و اشتیاق عجیبی در عموم مردم و ازجمله کارمندان ارگان‌های دولتی و نهادهای انقلابی برای عزیمت به جبهه‌ها مشاهده شد، طوری‌که تصور این وسعت مراجعه و استقبال بسیار را نداشتیم.
وی گفت: آقای نخست‌وزیر نیز دراین‌خصوص در نامهای به اینجانب، آمادگی مأموران و کارمندان ارگان‌های دولتی را برای عزیمت به جبهه‌ها اعلام داشتند و برخی وزیران نیز دراین‌باره کسب تکلیف کرده‌اند. وزیر آموزشوپرورش نیز ضمن مراجعه به من گفت: علاوه‌بر کارمندان اداری آموزشوپرورش، برادران بخش آموزشی نیز علاقه زیادی برای عزیمت به جبهه‌ها دارند. رئیسجمهور گفت: به همین منظور، خدمت امام رسیدیم تا درباره شوق و علاقه مردم و کارمندان دولت برای عزیمت به جبهه‌ها و اینکه آیا اجازه داده شود که این افراد به جبهه‌ها بروند و آیا امروز این تکلیف بر کارمندان دولتی و مردم واجب و لازم است یا خیر، کسب تکلیف کنیم که امام فرمودند: مقصود این نیست که درحال‌حاضر همه به‌طرف جبهه‌ها بروند، بلکه مقصود این است: هنگامی که ضرورت ایجاب می‌کند و جبهه‌ها به افراد رزمنده، بیش از آنچه هستند، نیاز داشته باشد و فرماندهان نظامی نیز اعلام کنند، آن زمان واجب است که به حد کفایت، افراد در هر شغل و کاری هستند، به جبهه‌ها بروند. رئیسجمهور تأکید کرد:
1) مأخذ14، ص18.
2) سند شماره 104794 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 182، تاریخ 23/8/1361، ص1؛ و - مأخذ25، بخش دوم، ص23.
3) مأخذ24، بخش دوم، گزارش منطقه 3، ص7؛ و - مأخذ21، بخش دوم، ص1.
4) نمونه‌هایی از استقبال داوطلبان حضور در جبهه‌های جنگ در ضمیمه این گزارش درج شده است.
امروز فرماندهان چنین درخواستی نکرده‌اند و احتیاج به نیروهای عظیم تا این حد ندارند؛ بنابراین، کارمندان ادارات و ارگان‌های دولتی در هر نقطه که مشغول‌اند به کار خود ادامه دهند و بمانند و فعلاً لازم نیست به جبهه‌ها بروند. البته، روزی که جبهه‌ها نیاز داشته باشد، اعلام می‌کنیم. خوشبختانه از آغاز جنگ تاکنون، یک چنین بسیج عمومی هرگز موردنیازمان نبوده و بدان احتیاج نداشتیم و امیدواریم که در آینده چنین وضعی پیش نیاید که هرکس هرکاری که دارد رها کند و به جبهه‌ها برود.
وی در ادامه گفت: حکم امام یک حکم کلی است که هر زمانی که چنین نیازی باشد، این حکم صادق است، ولی اکنون کارمندان دولتی، مسئولان ادارات، مسئولان نهادهای انقلابی و هرکسی که کار دارد، بماند و کارش را انجام دهد.(1)
1
امروز عده‌ای از مسئولان نیروی زمینی ارتش، طرح ثبت تخصص‌های سربازان و به‌کارگیری آنها در محل تخصصشان را به آقای هاشمی رفسنجانی ارائه دادند. نماینده امام در شورای عالی دفاع دراین‌باره نوشته است:
«گروهی از مسئولان نیروی زمینی آمدند و گزارش کارشان را دادند. ابتکاری را که در ثبت تخصص‌های سربازان برای استفاده در محل مناسب - حتی در دوره احتیاط - داشتند، توضیح دادند و پیشنهاد رفتن آقای [علی] صیاد [شیرازی] به ستاد را می‌دادند. در فکر قبض-ه کل نیرویند.»(2)
2
مهندس اکبر ترکان استاندار ایلام، اعلام کرد: با پایان‌یافتن مرحله سوم عملیات محرم، همه بخش‌ها، روستاها و نوار مرزی استان ایلام به جز دو قسمت، یکی در "شمال فکه" و دیگری در منطقه "مهران"، از اشغال ارتش عراق خارج شده است.
استاندار ایلام درباره مرحله سوم عملیات محرم گفت: نیروهای رزمنده ما به نیروهای عظیمی از ارتش بعث عراق که از دو روز قبل به‌منظور یک حمله گسترده آماده شده بودند، یورش بردند و آنها را در کانال وسیعی که کیلومترها طول داشت، غافلگیر کردند. ما در مقابل اخلاص اعضای بسیج باید زانو بزنیم، زیرا آنها با یورش به دشمن، از جان مایه می‌گذارند.(3)
استاندار ایلام اضافه کرد: مهاجران شهرهای دهلران و موسیان در 15 روز آینده، به شهرهای خود بازخواهند گشت و کار پاسگاه‌های مرزی نیز هم‌زمان با بازسازی این دو شهر که با مشارکت مردم استان یزد و لرستان انجام می‌شود، آغاز خواهد شد. مهم‌تر آنکه مردم روستاهای مرزی، نقش یک پاسگاه مرزی را ایفا خواهند کرد.(4)
1
نخست‌وزیر ایران، به مناسبت شروع دومین سال فعالیت دولت، در پیامی رادیو، تلویزیونی، عملکرد یک‌ساله دولت، اوضاع کشور و برخی راهکارهای دولت برای رفع مشکلات را تشریح کرد. این گزارش که مخاطب اصلی آن عموم مردم بودند، بیشتر جنبه اجتماعی داشت و فاقد جنبه‌های تخصصی به‌ویژه در حوزه‌های اقتصادی بود. میرحسین موسوی ضمن برشمردن برخی مشکلات که درنتیجه جنگ تحمیلی در حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی ایجاد شده و با یادآوری ارزشمندبودن تلاش و پایداری مردم و دولت و لزوم سرمایه‌گذاری معنوی درازمدت برای کشور، نحوه برقراری توازن اقتصادی با ژاپن را که قبلاً به‌شدت به نفع آن کشور بود، توضیح داد و پشتیبانی و پایداری و جدیت مسئولان و مدیران بخش صنعت را دراین‌باره حیاتی و تعیین‌کننده خواند. نخست‌وزیر با اشاره به افزایش خرید گندم مازاد بر مصرف کشاورزان به میزان 200 هزار تن و آغاز حرکت روبه‌رشد در صنعت باتوجهبه فعالیت دلسوزانه مدیران بخش صنعت و موافقت اصولی با 2800 طرح صنعتی در سال گذشته و... احساس امنیت برای سرمایه‌گذاری را در پیدایش وضعیت جدید مؤثر دانست.(1)-(2)
2
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزیر امور خارجه، در ادامه دیدارهای خود با مقامات سوریه، امروز با حافظ اسد رئیسجمهور این کشور و وزیر کشور سوریه دیدار کرد. اخباری درباره دیدار شیخ‌الاسلام با حافظ اسد منتشر نشده، ولی روزنامه کیهان درباره ملاقات وی با وزیر کشور سوریه نوشته است: حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت خارجه کشورمان که درحال دیدار از سوریه است، پیش‌ازظهر دیروز با ناصرالدین ناصر وزیر کشور سوریه، ملاقات و گفتوگو کرد. بنابر گزارش رسیده از دمشق، در این ملاقات موضوعات مربوط به سرکوب عمال امپریالیسم امریکا در ایران که تاکنون به طرق مختلف دست به کشتار زنان و کودکان بی‌گناه در کشورمان زده‌اند و همچنین مشارکت بی‌دریغ امت مسلمان ایران در افشای ماهیت و کشف لانه‌های توطئه‌گران تروریست، تشریح و درزمینه امور موردعلاقه دو کشور بحث و تبادل‌نظر شد. شیخ‌الاسلام در این دیدار به نیابت از حجت‌الاسلام ناطق نوری وزیر کشور ایران، از وزیر کشور سوریه برای دیدار از ایران دعوت کرد که مورد قبول وزیر کشور سوریه واقع شد. در این دیدار لواسانی، مدیرکل سیاسی آسیا - افریقای وزارت خارجه و همچنین حجت‌الاسلام محتشمی سفیر جمهوری اسلامی ایران در دمشق نیز حضور داشتند.(3)
1
منوچهر محمدی معاون نخست‌وزیر و سرپرست دفتر خدمات حقوقی و بین‌الملل، در گفتوگو با روزنامه کیهان، با بررسی آخرین وضعیت حقوقی اختلافات ایران و امریکا در دادگاه لاهه، از پیروزی ایران در یکی از جلسات این دادگاه خبر داد. بر اساس این خبر، دادگاه لاهه محاکم ایران را در بررسی اختلافات با امریکا به رسمیت شناخت. وی در تشریح این موضوع گفت: دادگاه داوری دعاوی ایران و امریکا در جلسه 14 آبان 1361، خود درباره یکی از موضوعات مورداختلاف ایران و امریکا در امر صلاحیت محاکم ایران، با 7 رأی موافق و 2 رأی مخالف (داوران امریکایی)، نظر دولت ایران را تأیید کرد. ایران و امریکا از مدت‌ها قبل درخصوص صلاحیت محاکم ایران با یکدیگر اختلاف داشته‌اند و علت این اختلاف، تفسیر متفاوت ایران و امریکا از یکی از مواد بیانیه الجزایر بوده است. به این معنی که طبق بیانیه الجزایر، "رسیدگی به اختلافات درخصوص قراردادهایی که در صلاحیت انحصاری محاکم صالحه ایران قرار داده شده است، باتوجهبه موضع مجلس شورای اسلامی، از صلاحیت داوری ایران و امریکا خارج است و دادگاه مزبور نمی‌تواند به چنین اختلافاتی رسیدگی کند." وجود این ماده و گنجانیدن آن به هنگام امضا در متن بیانیه، اولاً از موضع مجلس شورای اسلامی نشئت می‌گرفت که فقط ارجاع آن دسته از دعاوی را به داوری مجاز دانسته بود که در قراردادهای مربوطه، پیش‌بینی محاکمی غیر‌از ایران در آنها شده بود؛ ثانیاً متأثر از اعمال حق حاکمیت و احترام به محاکم صالحه ایران و حفظ ارزش سیستم قضایی کشور بود. امریکا که وجود این ماده را در بیانیه، موافق مقاصد خود نمی‌دید و سعی در مخدوش‌کردن سیستم قضایی ایران داشت، با توسل به بهانه‌های مختلف، ازجمله "شرایط تغییریافته"، "محکمة صالحه" و "انحصار"، می‌کوشید صلاحیت محاکم ایران را نفی کرده، دعاوی را یا در داوری لاهه یا در محاکم داخل امریکا مطرح کند. درباره "شرایط تغییریافته" امریکا استدلال می‌کرد که چون سیستم قضایی ایران بعد از انقلاب تغییر کرده است، دیگر نمی‌توان به آن دسته از مواد قراردادها که صلاحیت محاکم و قوانین ایران را به رسمیت شناخته، استناد کرد و به‌دلیل تغییر شرایط، باید این دعاوی نیز در محاکمی غیر‌از محاکم ایران مطرح شوند. امریکاییها با استدلالی مشابه همین استدلال، درباره "محکمه صالحه" نیز اظهار می‌کردند که دیگر، محکمه صالحه در ایران وجود ندارد و با تغییر سیستم قضایی ایران و اجرای قوانین اسلامی، صلاحیت محاکم موردنظر برای بررسی قراردادهای مورد اختلاف، از بین رفته است و نمی‌توان دعوا را به چنان محکمه‌هایی ارجاع داد. آنها درباره "انحصار" نیز با استدلالات عجیب و غریب سعی در بی‌اعتبارکردن محاکم ایران و شرایط ارجاع به محکمه‌های ایران داشتند. این موضعگیری امریکا و اعتراض مستمر ایران، موجب شد دادگاه داوری برای تصمیم‌گیری نهایی درباره ماده مزبور، 9 پرونده از پرونده‌های مطرح‌شده در دادگاه را که در هریک به نوعی موضوع صلاحیت محاکم ایران مطرح شده بود، انتخاب و رسیدگی کند. دولت امریکا با تسلیم آرای مشاوران حقوقی خود و به‌اصطلاح اسلام‌شناسان غربی! مجدانه تلاش کرد نظر خود را به کرسی بنشاند. در مقابل، دفتر خدمات حقوقی
بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران با بسیج مشاوران حقوقی متعهد و متخصص و با کسب‌نظر و راهنمایی از چند تن از فقهای عالی‌قدر کشور که به دقایق سیستم قضایی اسلام آگاه می‌باشند، لایح-ه جوابیه‌ای در دفاع از نظرها و مواضع دولت جمهوری اسلامی ایران تهیه و به دادگاه تسلیم کرد. بعد از رسیدگی‌های متعدد، سرانجام دادگاه با قبول استدلال ایران و رد بسیاری از آرا و براهین امریکا، رأی خود را با 7 رأی موافق از 9 رأی، به نفع ایران صادر کرد. با این رأی، رسیدگی به اختلافات مربوط به قراردادهایی که در آنها مرجع رسیدگی به اختلافات، انحصاراً محاکم ایران شناخته شده‌اند، از صلاحیت دیوان داوری لاهه خارج شد و مقرر شد این اختلافات در محاکم ایران رسیدگی شوند.(1)
1
شیخ سلطان القاسمی حاکم شارجه و عضو شورای عالی فدراسیون امارات متحده عربی، اعلام کرد: الجزایر و امارات متحده عربی برای میانجیگری بین ایران و عراق به‌منظور پایان‌دادن به جنگ دو ساله خلیج‌فارس، واجد شرایط هستند و من معتقدم که امارات و الجزایر می‌توانند برای متوقف‌کردن این جنگ کاری انجام دهند(2)از سوی دیگر، قائم‌مقام وزارت دفاع الجزایر نیز در دیداری با سفیر ایران در این کشور، درباره موضع این کشور دربرابر جنگ اظهار کرد: عراقی‌ها می‌گویند جنگ ایران و عراق، جنگ میان فارس‌ها و اعراب است که الجزایر هیچ‌گاه آن را نمی‌پذیرد. وی همچنین اصرار کرد که یک هیئت میانجیگری الجزایری که در عراق به سر می‌برد، به تهران نیز سفر کند.(3)-(4)
2
درپی اجرای موفقیت‌آمیز عملیات محرم و در آستانه تشکیل اجلاس سران کشورهای خلیج‌فارس در بحرین که مقدمات آن چندی قبل در اجلاس وزیران دفاع و امور خارجه این کشورها فراهم شده بود، تبلیغات نسبتاً گسترده‌ای در سطح مطبوعات این کشورها، به‌ویژه نشریات عربستان و کویت علیه ایران به راه افتاد. ازجمله روزنامه کویتی الوطن، خواهان چشم‌پوشی از معرفی طرف متجاوز شد و دراین‌باره نوشت: سخن گفتن از زاویه درست و غلط (حق و باطل) شروع جنگ بی‌ارزش است، زیرا نمی‌توانیم در برهه‌ای از تاریخ که به دو
1) مأخذ39، ص1.
2) مأخذ3، ص4، خبرگزاری کویت، 17/8/1361.
3) با اعلام موضع شورای عالی دفاع ایران مبنی‌بر اینکه فقط افراد و هیئت‌هایی که پیشنهادهای جدیدی درباره میانجیگری بین دو کشور دارند، می‌توانند به ایران سفر کنند، به نظر می‌رسد اصرار الجزایر برای حضور در ایران، برای حفظ حالت میانجیگری الجزایر آن هم باتوجهبه سوابق ذهنی موجود درباره نقش این کشور در حل بحران گروگان‌های سفارت امریکا در تهران بوده است و باتوجهبه تجارب سفر هیئت‌های مختلف امریکا و کشورهای منطقه، امید بیشتری به مثبت‌بودن تلاش الجزایری‌ها در مقایسه با سایر هیئت‌های صلح دارد.
4) سند شماره 213364 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها، (نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خارجی)، شماره320، تاریخ 17/8/1361، صص 2 و 3؛ و - مأخذ3، ص5، خبرگزاری کویت، 17/8/1361.
سال قبل برمی‌گردد، توقف کنیم. ما قصد بررسی میزان مسئولیت هریک از طرفین را درباره جنگ نداریم. موضوع کنونی، خاتمه‌دادن به جنگ با بررسی جوانب آغاز آن است.(1)روزنامه السیاسه نیز نوشت: جهان عرب تحت رهبری عراق، اراضی خود را رها نخواهد کرد و اگر ایران فکر می‌کند که جامعه اعراب رفتن به بغداد را خواهد پذیرفت، در اشتباه است و جامعه اعراب باید با تمام قوا از تلاش‌ها برای متوقف‌کردن آنچه در مرزهای عراق می‌گذرد، پشتیبانی کند.(2)درعین‌حال، به گزارش رادیو قطر، ولی‌عهد کویت نیز از ادامه جنگ ایران و عراق ابرازتأسف کرد.(3)روزنامه الاتحاد چاپ امارات متحده عربی نیز ادامه جنگ را مانعی برای اعراب و آن را به نفع دشمنان اعراب و مسلمانان دانست(4)
1
مجله افواء (چاپ پاریس) به نقل از منابع مطلع نوشت که یک تیپ از نیروهای سودانی به‌منظور شرکت در جنگ عراق علیه ایران، وارد بغداد شده است. این نشریه از قول همین منابع افزود: «پادشاهی آل‌سعود و دولت مصر، تجهیز این تیپ را برعهده خواهند داشت.»(5)
البته، درباره استعداد این نیروی نظامی، اخبار متناقضی منتشر شده است و درحالیکه عوامل دولتی، تعداد نفرات آن را 10 هزار نفر اعلام کرده‌اند، گزارش‌های منابع نظامی خودی به استناد گفته‌های شاهدان، حاکی است که تعداد نیروهای اعزامی در حد 2 گردان تخمین زده می‌شود.(6)
خبر اعزام این نیروها درحالی انتشار یافته است که رادیو بی‌بی‌سی در گزارش امروز خود اعلام کرد: یک هیئت عراقی در خارطوم با مقامات دولت سودان درباره تدارک اعزام داوطلبان جنگی سودان به عراق مذاکره کرده است. عراق مدت‌هاست که حامیان عرب خود را تحت‌فشار قرار داده که از وی پشتیبانی نظامی کنند. صدام مسلماً علاقه‌مند است که سربازان ارتش‌های عربی را در کنار سربازان عراقی در جنگ با ایران ببیند و این درعین‌حال مؤید این ادعای او خواهد بود که عراق در پشتیبانی از جهان عرب، با جمهوری اسلامی ایران می‌جنگد.
این رادیو تأکید کرد: بعد از نشست فاس معلوم نیست که آیا ارتش منظم سودان، نیرویی به عراق گسیل کرده است یا خیر و مذاکرات امروز نیز منحصراً درباره فرستادن داوطلبان است.(7)
خبرگزاری یونایتدپرس نیز خبر مذاکرات هیئت عراقی درباره پیشنهاد اعزام داوطلبان سودانی به عراق را تأیید کرد.(8)
همچنین کمال حسن علی وزیر امور خارجه مصر، در مصاحبه‌ای با روزنامه کویتی الانباء اعلام کرد: مصر مخالف هرگونه تجاوز به کشورهای عربی است و به همین دلیل سلاح در اختیار عراق قرار می‌دهد. وی همچنین ادعا کرد: توسعه جنگ ایران و عراق در خلیج (فارس) ازنظر ما یک تحول جدی است و دربرابر آن بی‌تفاوت نخواهیم ماند.(9)
1) مأخذ3، ص6، خبرگزاری کویت، 17/8/1361.
2) مأخذ3، ص6، خبرگزاری کویت، 17/8/1361.
3) مأخذ45، بخش اول، ص4.
4) مأخذ3، ص7، منامه - خبرگزاری کویت، 17/8/1361.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، تاریخ 19/8/1361، ص40، رادیو لیبی، 18/8/1361.
6) سند شماره 346676 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن2)، 24/8/1361.
7) مأخذ17، صص 7 و 8، رادیو بی‌بی‌سی، 17/8/1361.
8) مأخذ45، بخش اول، ص2.
9) مأخذ14، ص16
1
روزنامه گاردین چاپ لندن، در شماره امروز خود درباره شرایط اقتصادی عراق در جنگ و ابرازتمایل این کشور به دریافت کمک‌های اقتصادی از غرب به نقل از بانکداران این کشور نوشت:
«عراق که براثر ادامه جنگ با ایران، ازنظر مالی ضربه خورده است، درپی دریافت یک وام بین‌المللی به مبلغ 500 میلیون دلار است که در یک پروژه مشخص سرمایه‌گذاری خواهد شد تا جبران کسری موازنه پرداخت‌های این کشور شود. روی‌آوردن عراق به بانک‌های غربی درحالی است که کشورهای عربی به‌طور فزاینده‌ای به قرض‌دادن بیشتر به عراق بی‌میلی نشان می‌دهند. کسری موازنه پرداخت‌های تجاری عراق در سال گذشته، 5/8 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود که به‌خاطر کاهش شدید درآمدهای نفتی این کشور است.(1)
2
روزنامه واشنگتن‌پست از قرارداد دو کشور امریکا و ترکیه برای تجهیز دو پایگاه هوایی در ترکیه و احداث یک پایگاه دیگر در شرق این کشور خبر داد. به گزارش این روزنامه، پیش‌نویس این قرارداد، ماه گذشته بین "ریچارد پرل" معاون وزارت دفاع امریکا در امور امنیت بین‌المللی و "ژنرال نسدوزترین" معاون ستاد مشترک ارتش ترکیه، به امضا رسید. در این گزارش آمده است:
دو پایگاهی که تجدید بنا و مدرنیزه خواهند شد، عبارت‌اند از پایگاه‌های هوایی ارض‌روم و باتمان. پایگاه سوم نیز در موس ساخته می‌شود. دو پایگاه قبلی در 1125 کیلومتری آبادان در رأس خلیج‌فارس قرار دارند. پایگاه هوایی رأس بناس مصر که درصورت‌نیاز مورداستفاده نیروهای واکنش سریع امریکا قرار خواهد گرفت، در فاصله 1600 کیلومتری آبادان قرار دارد و هواپیماهای بزرگ و غول‌پیکر نظامی نیز می‌توانند از این پایگاه‌ها که برای جت‌های جنگنده بمب‌افکن در نظر گرفته شده است، استفاده کنند.
این پایگاه‌ها در 700 مایلی (حدود 1100 کیلومتری) شرق و 300 مایلی (حدود 500 کیلومتری) غرب دریای خزر در مرز شمالی ایران با شوروی قرار دارند. این گزارش همچنین از تقاضای ریگان رئیس‌جمهوری امریکا، مبنی‌بر افزایش 465 میلیون دلار کمک نظامی امریکا به ترکیه سخن به میان آورده است که هنوز به تصویب کنگره امریکا نرسیده است.(2)
ضمیم-ه گزارش286: گزارش یک بولتن داخلی سپاه درباره استقبال پرشور مردم از فتوای امام برای حضور در جبهه‌ها
یک بولتن داخلی سپاه، اخباری درباره استقبال مردم از فتوای امام خمینی برای حضور در جبهه‌های جنگ درج کرده است که چند مورد از آنها درج می‌شود.
در شرکت "ارج" بیش از نیمی از کارکنان به‌طور دسته‌جمعی، به مسئولان مراجعه و مصرانه تقاضا کرده‌اند که به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل اعزام شوند. جالب‌توجه اینکه در میان متقاضیان، از کارگر ساده
گرفته تا مهندس و مدیر قسمت مشاهده می‌شود و همه مشتاق اعزام به جبهه‌ها هستند. دراین‌باره رقابتی بین کارکنان به وجود آمده است که با مصاحبه‌ای که رئیسجمهور درباره تفسیر فتوای حضرت امام در رادیو و تلویزیون کردند، مسئولان شرکت، کارکنان را متقاعد ساختند که فعلاً نیازی به اعزام همگانی به جبهه نیست و متقاضیان نیز درنهایت موافقت کردند که 40 الی 50 نفر از کل آنها به جبهه اعزام شوند.
همچنین اکثریت قریب به‌اتفاق کارکنان کارخانه کفش وین، یکدل و یکصدا، به مدیران شرکت مراجعه کرده و خواستار اعزام به جبهه شده‌اند. تعداد متقاضیان به‌حدی زیاد بوده که مدیریت، برای جلوگیری از اتلاف وقت، افرادی را تعیین کرده است که فقط اسامی کسانی را که به دلایلی نمی‌خواهند به جبهه‌ها بروند، یادداشت کنند. تعداد کثیری از کارکنان بانک کارگشایی نیز برای اینکه در اعزامشان به جبهه‌ها وقفه‌ای ایجاد نشود، در مقابل دفتر انجمن اسلامی متحصن شدند تا شاید انجمن اسلامی اعزام آنها به جبهه‌ها را تسریع کند، اما پس از مدتی متوجه شدند که اعضای انجمن اسلامی، خود نیز برای اعزام به جبهه‌ها متحصن شده‌اند. علاوه‌براین، کارگران اکثر کارخانجات دولتی و خصوصی در استان‌های مرکزی و زنجان نیز به دفاتر مدیریت هجوم برده و درخواست نام‌نویسی جهت اعزام به جبهه‌ها را کرده‌اند. برای مثال، در کارخانه صنایع شمس (خصوصی)، از 260 نفر مرد، 140 نفر برای اعزام به جبهه نام‌نویسی کردند.(1)
ضمیمه گزارش289: گزیده‌ای از سخنان نخست‌وزیر به مناسبت شروع دومین سال فعالیت دولت
گزیده سخنان نخست‌وزیر به این شرح است:
یقیناً همه شما ملت بزرگ می‌دانید که ما 5/1 میلیون آواره جنگی، 5/1 میلیون آواره افغانی، بیش از 100 هزار رانده‌شده عراقی و 45 هزار اسیر عراقی داریم که اداره آنها بار سنگینی را به‌عهده دولت گذاشته است. رسیدگی به مشکلات سیاسی، اقتصادی و امنیتی، بار گرانی است که دولت آن را بر دوش می‌کشد. هزینه‌های جنگی تورم‌زاست. من زمانی که به بودجه سال 1361 نگاه می‌کردم، متوجه می‌شدم بودجه‌ای که برای جنگ تخصیص یافته است، همان کسر بودجه را تقریباً تشکیل می‌دهد و می‌دانیم که کسر بودجه در جامعه ما تورم‌زاست، اما دولت از این موضوع گزیری ندارد، به‌دلیل اینکه احساس می‌کنیم که شرف، حیثیت، استقلال و خودکفایی آینده ما و الگوشدن ما برای کشورهای جهان و آن غروری که دربرابر قدرت‌ها وجود دارد، با همین جنگ ارتباط دارد. طبیعتاً دولت از شعار شما ملت بزرگ، یعنی "جنگ جنگ تا پیروزی" تبعیت می‌کند و این مشکلات را می‌پذیرد و می‌کوشد که راه‌حلی برای آنها بیابد.
نکته دیگری که شما ملت عزیز و خواهران و برادران باید اطلاع داشته باشید و با آگاهی شما، بار دولت سبک‌تر خواهد شد، این است که وقتی ما درگیر جنگ هستیم، از ارزی که در اختیار داریم و پولی که بابت فروش نفت گرفته‌ایم، سهمی را باید به مصارف جنگی اختصاص دهیم. این ارز که می‌تواند مواد اولیه خریداری‌شده و کالاها را در بازارها فراوان کند، به مصرف مبارزه ما با رژیم صدام می‌رسد. همان‌طورکه اشاره کردم این یک سرمایه‌گذاری درازمدت و معنوی برای ما است. موضوعی که از مکتب ما جوشیده است و چیز بی‌سابقه‌ای هم نیست، گرچه نیروی ملت ما بی‌سابقه است. این موضوع فشاری را بر دولت وارد می‌آورد و دراین‌خصوص، طبیعی است که ما از زحماتی که برادران مسئول کشیده‌اند، قدردانی کنیم. گفتنی است که تا به حال عراق 30 میلیارد دلار وام گرفته است. البته، اخیراً یکی از رسانه‌های معتبر غربی اعلام کرده که این مبلغ، چیزی نزدیک به 45 میلیارد دلار است. شما تصور کنید که کشور ما با پیروی از شعار نه شرقی، نه غربی، حتی یک ریال از شرق و غرب کمک نگرفته و در محاصره اقتصادی، روی پای خود ایستاده است. خود این ایستادگی سبب شده که ما زمینهای را در کشورمان فراهم آوریم برای رفتن به‌سمت خودکفایی که موضوع بسیار مهمی است.
درحال‌حاضر، رابطه ما با ژاپن رابطه نسبتاً سالمی شده است که از کارهای بسیار مهم دولت در یک سال گذشته در زمان به حداقل رسیدن فروش نفتمان بود که، طبیعتاً ما علت‌ها را جست‌وجو می‌کردیم. سیاست خارجی ما و وزارت نفت دراین‌زمینه فعال شدند و ما با تلاش وزارت بازرگانی متوجه شدیم که 25%
1) سند شماره 89341 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: آشنایی با مسائل کار و کارگری کارخانجات، واحد اطلاعات سپاه پاسداران، آذرماه 1361، ص2.
واردات کالاهای صنعتی ما از ژاپن است. کمپانی‌های ژاپنی در ایران دفتر دارند و ضمن تماس با کارخانه‌های ما و بخش‌های مختلف ما، کالاهای خودشان را در ازای دلار می‌فروشند و با آن دلار می‌روند از کشورهایی که با ما روابط دوستانه ندارند، نفت می‌خرند، درحالیکه مصرف روزان-ه نفت ژاپن، 4 میلیون بشکه است و آنها از کشور ما نفت نمی‌خرند. این موضوع برای ما بسیار جالب و تکان‌دهنده بود. بنابراین بلافاصله کارگروهی به نام کارگروه معامله با ژاپن تشکیل دادیم تا به این موضوع رسیدگی کند. این تجربه‌ای است که دررابطه‌با سایر کشورها نیز به‌کارگرفته می‌شود.
ما بررسی کردیم که این کالاهایی که از ژاپن وارد می‌کنیم تا چه اندازه برای ما جنبه راهبردی دارد، یعنی اگر با ژاپن صحبت کردیم و گفتیم شما با ما روابط ناعادلانه دارید و ما نمی‌توانیم به‌عنوان یک کشور مستقل، به این روابط ناعادلانه تن در دهیم و ملت ما این موضوع را نمی‌پذیرد، اگر آنها مقاومت کردند، تا چه میزانی به صنایع ما ضربه می‌خورد. نکته‌ای که بسیار جالب و مشوق ما بود این است که وقتی با صاحبان صنایع گفتوگو کردیم، گفتند اشکال ندارد، شما محکم وارد کار شوید، ما مقاومت می‌کنیم؛ تنوع بازار ایجاد می‌کنیم و کالای خودمان را از بازار دیگری تهیه می‌کنیم؛ اگر نشد، با ابتکار نیروهای مؤمن به انقلاب در داخل، این نارسایی‌ها را تحمل می‌کنیم. نمونه‌اش مخابرات بود که برادران مسئول آنجا پروژه‌هایی داشتند که مقداری از وسایل، ابزار و مواد اولیه‌شان از ژاپن تأمین می‌شد. وقتی ما این موضوع را مطرح کردیم، باتوجهبه دلبستگی شدید آنها به طرح‌هایشان و مفیدبودن آنها، بلافاصله گفتند که شما با قدرت این طرح را اعمال کنید. بنابراین، ابتدا به ژاپن گفتیم که نمی‌شود شما 4 میلیون بشکه نفت در روز مصرف کنید و یک قطره نفت از ما نخرید و ما 25 درصد وارداتمان از شما باشد. این با سیاست نه شرقی نه غربی جمهوری اسلامی ما و شعارهای پرشور ملت ما سازگار نیست و ما یک رابطه عادلانه می‌خواهیم. آنها در وهله اول فکر کردند شاید شوخی است و یقیناً آنها ارقام و آمار را بیشتر از ما دردست داشتند و فکر نمی‌کردند بتوانیم مقاومت کنیم. آنها همیشه این اشتباه را کرده‌اند. آنها فکر می‌کنند می‌توانند با ابزار اقتصادی و مادی، ما را شکست بدهند، ولی ما به آنها گفتیم، بدین‌ترتیب عمل نمی‌کنیم و به تمام کارخانه‌ها و بخش‌های اقتصادی اعلام کردیم که هیچ‌کس حق گشایش اعتبار و واردکردن یک قطعه از ژاپن را ندارد. طبیعتاً آنها ابتدا فکر کردند موضوع جدی نیست. پس از گفتوگو با بخش‌های مختلف، ارجاع شدند به مذاکره با کارگروه معامله با ژاپن و این کارگروه موضوع را برای آنها تشریح کرد.
بعد از نزدیک به 3 ماه، ژاپنی‌ها احساس کردند که ایستادگی ما جدی است و کم‌کم با ما به‌صورت یک قدرت مساوی روبهرو شدند. با کشوری روبهرو شدند که به استقلال خودش اعتقاد دارد و در مقابل جبر مادی و جبر اقتصادی سر تسلیم فرود نمی‌آورد، متکی به نیروی لایزالی در داخل کشور است که حاضر است همه بحران‌ها را تحمل کند تا این استقلال و شعارهای جوشیده از خون مردم در 17 شهریورها را از دست ندهد.
طبیعی است وقتی به این موضوع پی بردند، با ما به‌صورت سالم‌تری روبهرو شدند و الآن رابطه ما با آنها سالم است، یعنی یک رابطه متقابل و دو طرفه است. ما یک سودی داریم و براساس منافع ملت خودمان حرکت می‌کنیم، آنها هم سودی دارند و مطابق منافع خودشان حرکت می‌کنند. این رابطه خیلی متعادل است و ما می‌توانیم توازن داشته باشیم. طبیعتاً این سیاست درباره همه کشورها اعمال می‌شود. ما امسال توانسته‌ایم نزدیک به 200 هزار تن گندم بیش از سال گذشته از کشاورزان بخریم. این رقم بالا وقتی اهمیت پیدا می‌کند که شما بدانید کارخانه‌های کود شیمیایی و سم ما که بیشتر آنها در جنوب است، خوابیده‌اند؛ زیرا بیشتر درمعرض خطر بمباران قرار دارند و یا در آنها اشکالاتی درزمینه کشاورزی، رساندن کود شیمیایی، سم، خدمات کشاورزی، وام‌دادن و نظایر اینها ایجاد شده است که باید دراین‌زمینه‌ها اقدامات گسترده‌ای انجام شود. محصول پنبه ما بعد از انقلاب کاهش داشته است که البته دلایل مختلفی دارد. بخشی از آن به موضوع مالکیت برمی‌گردد و بخش دیگر به موضوعات دیگری که عنوان‌کردنش طولانی می‌شود. بااین‌حال، در سال گذشته، تولید پنبه تکانی خورد و حرکتی در آن به وجود آمد. ما امسال بسیار بیشتر از سال گذشته، تولید پنبه داریم که رقم‌ها و آمارش را شما در روزنامه‌ها می‌خوانید. درزمینه صنایع، تولیدات 6 ماه دوم سال 1360 و 6 ماه اول
سال 1361 در کارگاه‌های بزرگ، 1/12 درصد افزایش داشته است. البته، گفتنی است که کارخانه‌های ما جز تعداد معدودی، با تمام ظرفیت اسمی خودشان کار نمی‌کنند، ولی روزبه روز 20 درصد به 30 درصد می‌رسد و بعضی وقت‌ها هم از 100 درصد ظرفیت اسمی هم بالاتر می‌رود؛ یعنی تحرکی دراین‌زمینه به وجود آمده است. البته، مشکلاتی درزمینه مواد اولیه و واردات، تنگنا‌هایی درزمینه بنادر و مشکلاتی درباره قطعات یدکی وجود دارد؛ از آن نوع که اول برنامه بخشی از آن را برشمردم، ولی با این وضع، با کوشش کارگران عزیز، با کوشش شوراهای اسلامی و مدیریت خوبی که الآن وجود دارد (مدیریت حزب‌الله)، می‌بینیم که تحرکی در کارخانه‌های ما ایجاد شده است و دراین‌زمینه کم‌کم با سیر افزایش تولیدات و مسابقه‌ای در تولید مواجه خواهیم بود و طبیعی است که رسانه‌های گروهی کشور ما می‌توانند دراین‌خصوص کمک‌های بسزایی بکنند و تأثیر بسیار تعیین‌کننده‌ای داشته باشند. در یک سال گذشته، نزدیک 2800 موافقت اصولی برای ایجاد کارخانه و صنایع صورت گرفته است که افزایش 20 درصدی نسبت به سال گذشته را نشان می‌دهد. نکته جالب‌توجه اینکه، سرمایه‌ای که برای این صنایع پیش‌بینی شده، 3 برابر گذشته و نزدیک به 50 میلیارد ریال است، درصورتی‌که سال قبل 15 میلیارد ریال بوده است.
این امر نشان‌دهنده افزایش نوعی احساس امنیت برای سرمایه‌گذاری در سطح کشور است. در اینجا اشاره‌ای می‌کنم به کسانی که می‌کوشند وانمود کنند چنین امنیتی وجود ندارد. ما با ارقام، آمار و واقعیت‌ها صحبت می‌کنیم. اگر این امنیت وجود نداشت، اگر در نظام جمهوری اسلامی به سرمایه‌های مشروع احترام گذاشته نمی‌شد و دراین‌باره حرکتی وجود نداشت، باید طبیعتاً مقدار سرمایه‌گذاری در صنعت کاهش می‌یافت؛ یعنی یک‌سوم می‌شد، ولی ما دراین‌زمینه با افزایش چشمگیری روبهرو هستیم.(1)
1) مأخذ39، ص14.
1
نیروهای خودی، روز گذشته در تکمیل مرحل-ه سوم عملیات محرم، به‌منظور تکمیل و ترمیم خط پدافندی و پرکردن رخنه میان دو یگان خودی، عملیاتی انجام دادند که نتایج مطلوبی درپی داشت. در این روز، یگان‌های ارتش عراق موفق شدند در یکی دیگر از محورهای عملیات، قسمتی از ارتفاعات175 را به تصرف درآوردند. به‌دنبال آن، امروز نیروهای خودی به‌منظور بازپس‌گیری این ارتفاع و درنتیجه، تحمیل خط پدافندی نامتوازن به ارتش عراق، عملیاتی را برای تصرف مجدد این ارتفاع آغاز کردند.
باتوجهبه اهمیت ارتفاعات175 و اینکه از یک‌سو، حضور در آن، امکان تشکیل یک خط پدافندی مطمئن در عملیات محرم را میسر می‌ساخت و از سوی دیگر، درصورت استقرار نیروهای خودی روی آن، عراق ناگزیر می شد مسافتی طولانی عقب‌نشینی کرده، روی تپه‌هایی با ارتفاع کم که بیشتر شبیه دشت بود، مستقر شود، تیپ امام حسین(ع) ساعت 5 صبح در یک عملیات موفق، مجدداً این ارتفاع را تصرف کرد.
بعد از تصرف این ارتفاع، عراق با استفاده از نیروهای در خط، احتیاط و پشتیبانی زرهی، اقدام به اجرای پاتک نسبتاً سنگینی به مواضع تیپ14 امام حسین(ع) کرد که به‌دلیل مقاومت نیروهای خودی و هدایت مناسب آتش توپخانه، ناکام ماند و با دادن تلفات بسیار و بدون نتیجه، عقب‌نشینی کرد(1)براساس یک گزارش، دشمن در این تلاش، 16 خودرو و 8 تانک را از دست داد و حدود 200 تن از سربازان عراقی کشته یا مجروح شدند.(2)
در سایر مناطق عملیاتی، ارتش عراق تحرک چندانی نداشت و فقط توپخانههای ارتش عراق با اجرای آتش سنگین روی شهر آبادان، به 10 منزل مسکونی این شهر، خسارات فراوانی وارد کردند.(3)
امروز همچنین 13 نفر از اهالی شهرهای مختلف عراق و یک درجه‌دار ارتش این کشور، از یکی از مرزهای غربی وارد کشور شدند و از مقامات ایران تقاضای پناهندگی کردند.(4)
1) سند شماره 73 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات محرم، گزارش راوی لشکر 3 فتح، (راوی: محسن رخصت‌طلب)، 18/8/1361، ص27.
2) روزنامه کیهان، 19/8/1361، ص2.
3) روزنامه کیهان، 20/8/1361، ص18، اطلاعیه 1117، ستاد مشترک ارتش؛ و - سند شماره 58211 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 234، تاریخ 20/8/1361، ص4.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 20/8/1361، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 18/8/1361، ص4.
1
درپی اجرای مرحله سوم عملیات محرم که نزدیکی نیروهای ایران به شهرک طیب و تسلط بر برخی از مناطق مرزی این کشور را به‌دنبال داشت، صدام حسین در جلسه شورای وزیران این کشور، به موضوع جبهه‌های نبرد پرداخت و باوجود ادعاهای قبلی این کشور در بیانیه‌های نظامی مبنی‌بر سرکوبی نیروهای ایرانی، بدون اشاره به حضور نیروهای این کشور در خاک ایران قبل از آغاز عملیات محرم، به ازدست‌دادن مناطقی از خاک این کشور اعتراف کرد. وی در بخش آغازین سخنان خود گفت: شما می‌دانید که ایران به بخش سپاه چهارم حمله کرده و توانسته است به عمق یک تا 5 کیلومتر در خاک ما نفوذ کند. برادران در فرماندهی کل به من گفتند آیا ضروری است که بگوییم ایرانیان وارد خاک ما شده‌اند، به‌ویژه آنکه هنوز نبرد ادامه دارد و این عمق، یک نفوذ کوچک است و وضعیتی را که مستلزم مطلع‌ساختن افکار عمومی باشد، ایجاب نمی‌کند؟ من به آنها پاسخ دادم که بله ضرورت دارد که افکار عمومی عراق از اوضاع همان‌گونه که هست، مطلع شوند. بنابراین، حقیقت این است که نیروهای دشمن در بخش سپاه چهارم نفوذ کرده‌اند و این نفوذ در برخی نقاط، 5 کیلومتر است و دشمن ایرانی تاکنون از این منطقه بیرون رانده نشده است.
صدام در بخش دیگری از سخنان خود، وضعیت زمان حضور عمده نیروهای ارتش این کشور در خاک ایران را با شرایط فعلی مقایسه کرد و با ادعای عقب‌بردن نیروهایش تا مرز، گفت: تا زمانی که جنگ ادامه دارد، هر عمق از خاک ایران را که مورداستفاده است و می‌توان تصرف کرد باید تصرف کنیم. ما به مرحله‌ای رسیدیم که افکار عمومی و دوستان به ما گفتند که موضوع تجاوز قبل از جنگ ایران علیه شما قدیمی شده و تا زمانی که ارتش عراق در داخل خاک ایران است، هیچ صحبتی نمی‌توان کرد و گفتند که اگر به مرزها عقب‌نشینی کنید، ایرانیان که به‌دلیل جنگ درازمدت خسته شده‌اند، کوتاه خواهند آمد. پس از این تجربه تلخ، دوستان ما، اینگونه مقاصد را در ایران نمی‌بینند. از وقتی که از مرزها عقب‌نشینی کردیم، تاکنون ابتکار عمل در دست ما بود و آنها نیروهای خود را بسیج می‌کردند و چون ما تازه عقب‌نشینی کرده
بودیم، نمی‌خواستیم دربرابر افکار عمومی بار دیگر به شهرهای ایران حمله کنیم، زیرا به ما می‌گفتند که عراق پیش از عقب‌نشینی، بار دیگر حمله کرد، ولی هنگامی که ایرانیان زمین‌هایی را در مرزها تصرف می‌کنند، دلیل توجیه‌کننده‌ای برای افکار عمومی وجود خواهد داشت و حمله ما به هر شهر یا سرزمین ایرانی قابل‌توجیه خواهد بود و افکار عمومی جهان خواهد دانست که عراقی‌ها همه تدابیر را درپیش گرفتند. بنابراین، اگر جنگ ادامه یابد، عراقی‌ها حق خواهند داشت طبق منطق صحیح رفتار کنند.(1)
وی همچنین با اشاره به اعدام 4 تن از وزیران کابینه خود، جرم صباح ابراهیم وزیر بهداری عراق را که یکی از افراد اعدام‌شده بود، واردکردن داروهایی اعلام کرد که سبب کشته‌شدن مجروحان جنگی عراقی شد.(2)-(3)
1
به‌رغم گذشت چند روز از عملیات محرم، اخبار مربوط به این عملیات همچنان در سطح مطبوعات خارجی انعکاس نسبی وسیعی دارد، هرچند که آغاز اجلاس سران کشورهای خلیج‌فارس در بحرین و پرداختن به موضوع جنگ عراق و ایران، در محافل خبری جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است. رادیو بی‌بی‌سی درباره این موضوع در گزارش امروز خود اعلام کرد:
«این بار پس از یک هفته جنگ شدید در داخل ایران، نیروهای ایران می‌گویند که چندین کیلومتر در خاک عراق پیشروی کرده‌اند و شهر طیب را به تصرف درآوردهاند و شهر دیگری را در محاصره دارند. تا قبل از اعلام این پیشروی که عراق نیز قسمتی از آن را تأیید کرده است، به نظر می‌رسید که هدف عمده نیروهای ایران، عقب‌راندن عراق از باریکه ارتفاعات مرزی در خاک ایران باشد؛ ارتفاعاتی که از آنجا توپخانه عراق قادر بود به‌طرف شهرها و راه‌های داخل ایران شلیک کند.»
این رادیو در ادامه به نقل از خبرنگار رویتر که در جبهه حضور یافته، افزوده است: «بعضی از افسران ایرانی گفته بودند که مشتاق‌اند وارد خاک عراق شوند، اما فرمان پیشروی به آنان داده نشده است.» خبرنگار روزنامه تایمز نتیجه‌گیری کرده است که اقدام بعدی ممکن است آزادکردن قسمت‌هایی از باریکه آن‌طرف مرز باشد که در دست نیروهای عراقی است(4)
این خبرگزاری در گزارش دیگری اعلام کرد: «خبرنگارانی که روز شنبه گذشته از جبهه نیروهای ایرانی بازدید کرده‌اند، می‌گویند بیابان‌های مسطح این ناحیه مملو از تانک‌های منهدم‌شده عراقی است که نوع آن تی55 ساخت شوروی تشخیص داده شده است.»(5)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، تاریخ 20/8/1361، صص 39 - 34، رادیو صوت‌الجماهیر، 19/8/1361.
2) باوجود اعلام جرم عوام‌فریبانة وزیر بهداری، صدام حسین درباره جرایم طه عبدالکریم وزیر نفت، عامر مرزوقی وزیر دارایی و سعدون عمیدان وزیر راه و ترابری که از وزیران اعدام‌شده‌اند، توضیحی نداد.
3) روزنامه جمهوری اسلامی، 23/8/1361، صص 2 و 9، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
4) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 19/8/1361، ص9، به نقل از رادیو بی‌بی‌سی، 18/8/1361.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، تاریخ 19/8/1361، صص 27 - 25، رادیو بی‌بی‌سی، 18/8/1361.
این خبرگزاری میافزاید: پرزیدنت صدام حسین باید پشیمان روزی باشد که تصمیم به اعزام سربازانش به داخل خاک ایران گرفت. آنچه قرار بود یک هجوم کوتاه و تند و تیز علیه آیت‌الله خمینی باشد، به جنگی پرآشوب و پرخرج تبدیل شده است که در آن، ایرانی‌ها نه‌تنها جلو پیشروی سربازان عراقی را گرفته‌اند، بلکه به تهدیدی علیه خاک عراق تبدیل شده‌اند.(1)
واحد مرکزی خبر نیز در جمع‌بندی نوشته‌های روزنامه‌های فرانسوی درباره عملیات اخیر ایران اعلام کرد: درگیری بین دو کشور همچنان ادامه دارد و درحالیکه به نظر می‌رسد قوای جمهوری اسلامی ایران، ابتکار عمل را در دست دارد، سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس برای سومین‌بار در بحرین گرد هم آمدند تا درباره موضوعات اقتصادی، امنیتی و دفاعی باهم گفتوگو کنند. آنها قصد دارند مجدداً از دولت‌های تهران و بغداد دعوت کنند تا ازطریق مذاکره، به اختلافات خود پایان دهند. از سوی دیگر هنگامی که مقامات ایران از جوانان 19 تا 23 ساله و همه کسانی که می‌توانند مثمرثمر واقع شوند، دعوت کرده‌اند که به جبهه بروند و به برادران خود ملحق شوند، یک هیئت عراقی در سودان، از مقامات این کشور تقاضای کمک‌های نظامی و تسلیحاتی دارد.
به استناد اخبار و اظهارنظر مطبوعات این کشور، به‌احتمال‌زیاد، سران کشورهای عضو همکاری خلیج‌فارس بار دیگر به طرح فهد و سیاست مشترک عربی در مقابل بحران خاورمیانه صحه گذاشته‌اند و قصد دارند مجدداً از دولت‌های تهران و بغداد دعوت کنند تا ازطریق مذاکره، به تشنجات و اختلافات بین دو کشور پایان دهند.(2)
1
تحرک و فعالیت نیروهای ضدانقلاب در مناطق کردنشین همچنان ادامه دارد و اقدامات تروریستی آنها خسارت‌هایی را به نیروهای خودی وارد می‌کند.
در یک درگیری بین نیروهای پایگاه "تایبرد" از توابع بانه، با نیروهای مسلح غیرقانونی، یک نفر به شهادت رسید و 3 نفر مفقودالاثر شدند.(3)
افراد ضدانقلاب در حمله به نیروهای پایگاه "گردنه صلوات‌آباد" در محور سنندج - قروه نیز 2 سرباز را به شهادت رساندند.(4)
در درگیری دیگری در سنندج، 5 نفر از عناصر مسلح غیرقانونی، ازطریق منطقه عباس‌آباد قصد رخنه به شهر را داشتند که با واکنش و تیراندازی نیروهای پیش‌مرگ کُرد مسلمان مستقر در منطقه، مجبور به فرار شدند. مهاجمان، یک نفر از نیروهایشان را که مجروح شده بود، همراه خود بردند.(5)
در کامیاران گروهی از عوامل مسلح وابسته به حزب دمکرات کردستان(6)وارد روستای "صالح‌آباد" شدند و یکی از اهالی را از منزلش بیرون کشیده، او را در مقابل خانه و
1) مأخذ 7، صص 7 و 8، رادیو بی‌بی‌سی، 18/8/1361.
2) مأخذ 2.
3) سند شماره 350370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) شماره 5، تاریخ 24/8/1361، ص3؛ و - سند شماره 58230 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 235، تاریخ 21/8/1361، ص1.
4) مأخذ11، بخش اول، ص4؛ و - سند شماره 345590 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به مقام استاندار کردستان، 19/8/1361.
5) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص10.
6) سند شماره 58216 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 2، تاریخ 20/8/1361، ص3
خانواده‌اش تیرباران کردند و به شهادت رساندند.(1)
شهربانی استان کردستان به استاندار محترم استان کردستان، 22/8/1361.
همچنین در غرب ارومیه، هنگام عبور نیروهای ارتشی از جاده "شیبان" در منطقه "ترگور"، مین کار گذاشته‌شده به‌دست ضدانقلاب، زیر پای یکی از افراد ارتش منفجر شد که یک نفر به شهادت رسید و 2 نفر دیگر مجروح شدند.(2)
در پایگاه "سرچشمه" روستای ربط در شمال‌شرقی سردشت نیز یک سرباز براثر انفجار مین تعبیه‌شده، یک پای خود را از دست داد.(3)
نیروهای گروه کومه‌له، امروز مقادیری اسلحه و مهمات سبک را که از نظامیان عراقی مستقر در پاسگاه "سوره‌دیزه" عراق تحویل گرفته بودند، به آبادی "بژوه" در 16 کیلومتری جنوب سردشت منتقل کردند.(4)
بنابر گزارشی، در کامیاران، 2 تن از چته‌های کومه‌له، خود را تسلیم سپاه پاسداران کردند.(5)
1
امروز 15 تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از مناطق مرزی غرب کشور و مناطق آزادشده در محور پیرانشهر - سردشت بازدید کرده، علاوه‌بر حضور در قرارگاه حمزه، پادگان نقده و پیرانشهر، به "میرآباد" و آلواتان" رفتند و با نیروهای مستقر در این مناطق دیدار و گفتوگو کردند.
سیدحسن شاهچراغی نماینده مردم دامغان که ازجمله این نمایندگان بود، در گفتوگویی با خبرنگاران درباره این دیدار گفت: هماهنگی، نظم و همفکری برادران ارتشی به‌ویژه نیروی زمینی و سپاه پاسداران و رفتار اسلامی نیروها در قرارگاه حمزه بسیار امیدوارکننده و دلگرم‌کننده است. دود کارخانه قند پیرانشهر، از امنیتی حکایت می‌کند که رزمندگان ما با قدرت ایجاد کرده‌اند. همفکری و همراهی سپاه و ارتش بسیار چشمگیر و مایه امیدواری است.
وی افزود: منطقه راهبردی "آلواتان" که ستون فقرات ضدانقلاب محسوب می‌شد، به‌دست رزمندگان ارتش و سپاه و به‌خصوص تیپ ویژه شهدا، با کمترین شهید، تصرف شده است. من در میرآباد گفتم که حضور ما در میرآباد یعنی شکست دشمن. درحقیقت، با تصرف این جاده، دشمن دیگر راه تدارکاتی ندارد و مرزهایی که دشمن از آن طریق ضربه‌هایی به ما زده، بسته شده است. در این عملیات، روستاهای زیادی آزاد شد که مردمشان 4 سال، تحت ستم گروهک‌ها بودند.
نماینده دامغان با تشکر از رزمندگان تیپ شهدا گفت: این تیپ، راه‌ها را باز و مواضع ضدانقلاب را یکی پس از دیگری فتح می‌کرد و مردانه و دلیرانه مناطق را به تصرف خود درمی‌آورد و برای تثبیت، به برادران ارتشی واگذار می‌کرد.(6)
1) سند شماره 320819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از
2) مأخذ 11، بخش اول، ص1؛ و - مأخذ 3، بخش دوم، ص1.
3) مأخذ 11، بخش اول، ص2.
4) سند شماره 79396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و عملیات) به ستاد مرکزی، شماره 238، تاریخ 29/8/1361؛ و - سند شماره 103839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه سپاه پاسداران انقلاب، شماره 188، تاریخ 1/9/1361، ص3.
5) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 7، ص29؛ و - مأخذ 14، ص3.
6) روزنامه کیهان، 18/8/1361، ص3.
1
در درگیری میان نیروهای امنیتی ایران و گروه‌های تروریستی در شهرهای رشت، قزوین، شیراز، خرم‌آباد و اهواز، ضربات مؤثری بر این گروه‌ها وارد شد.
ساعت 19:30 امروز، 3 سرنشین مسلح یک اتومبیل پژو در خیابان امام خمینی رشت، به 2 نفر از جوانان متدین شهر تیراندازی و آنان را مجروح کردند. این اتومبیل نیم‌ساعت قبل از حادثه سرقت شده بود(1)
در قزوین، نیروهای کمیته انقلاب اسلامی، پس از مدتی مراقبت، در عملیاتی اقدام به دستگیری 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین (منافقین) کردند که هر دو آنها قرص سیانور خوردند و یکی از آنان، قبل از رسیدن به بیمارستان فوت کرد و نفر دوم نجات یافت. نیروهای امنیتی با استفاده از اطلاعات وی، 4 نفر دیگر از عناصر سازمان را نیز دستگیر کردند.(2)
در شیراز نیز یکی دیگر از عناصر سازمان که از مسئولان هسته‌های نظامی سازمان بود، در سر قرار، درحالیکه یک نارنجک جنگی همراه داشت، دستگیر شد(3)
همچنین در بازرسی از یک خانه تیمی در خرم‌آباد، 5 نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) بازداشت شدند. از این منزل، تعدادی مدارک و اسناد سازمانی و دستگاه تکثیر به دست آمد(4)
مأموران شهربانی اهواز هم درپی مطلع‌شدن از تعبیه بمبی در زیر یک اتومبیل مزدا، در محل حاضر شدند و آن را در ساعت 20:30 خنثی کردند. این بمب ساعتی حاوی 2 پوند تی.ان.تی و یک چاشنی الکتریکی، روی ساعت 23 تنظیم شده بود(5)
2
درپی فتوای اخیر امام خمینی درباره حضور افراد داوطلب در جبهه‌های جنگ تا حد کفایت، موج درخواست برای اعزام به جبهه‌های جنگ افزایش چشمگیری یافته است.
امروز 28 تن از دانش‌آموزان دبیرستان صادق (خیابان شهید کلاهدوز(6)و دبیرستان طالقانی منطقه 12(7)و گروهی از دانش‌آموزان و کارکنان دبیرستان امیرکبیر و فردوسی قوچان و همچنین عده کثیری از جوانان شمیران، عازم جبهه‌های جنگ شدند.(8)
مدیریت سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران نیز در تلگرامی به امام خمینی، آمادگی کارکنان این نیرو را برای جنگ‌های زمینی اعلام کرد. در قسمتی از این تلگرام آمده است: به‌دنبال فتوای آن مقام معظم، دانشجویان دانشکده افسری و دانش‌آموزان آموزشگاه درجه‌داری شمال و گروه کثیری از کارکنان این نیرو که درعین‌حال به جنگ‌های زمینی آشنایی دارند، مراجعه کرده‌اند و خواستار اعزام به جبهه‌ها هستند(9)
همچنین به‌منظور شرکت در عملیات پیروزمندانه محرم، بیش از 1000 نفر امدادگر، پزشک،
1) مأخذ 13، ص7؛ و - مأخذ 5، ص9، رشت - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 19/8/1361.
2) سند شماره 103808 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 183، تاریخ 24/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص38.
3) سند شماره 79297 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 9 اطلاعات به ستاد مرکز اطلاعات، 24/8/1361.
4) مأخذ 13، ص22.
5) مأخذ 13، ص20.
6) مأخذ 3، بخش اول، ص19.
7) مأخذ 4، بخش اول، ص2.
8) مأخذ 3، بخش اول، ص2؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 19/8/1361، ص4.
9) مأخذ 4، بخش دوم، ص2.
پزشکیار، دندان‌پزشک، بهیار، راننده، آشپز، جوش‌کار، تعمیرکار، مکانیک و نیروهای تدارکاتی به منطقه اعزام شدند. جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ضمن اعلام این مطلب، بار دیگر از همه کسانی که دارای تخصص‌های فوق می‌باشند، درخواست کرد به‌منظور تحقق‌بخشیدن به رهنمود حضرت امام مبنی‌بر یاری‌رساندن به رزمندگان در جبهه‌ها، با همراه‌داشتن معرفی‌نامه از یکی از نهادهای انقلاب اسلامی یا ائمه جماعات، 2 قطعه عکس و یک برگ فتوکپی شناسنامه، در تهران به واحدهای امداد جبهه جمعیت هلال‌احمر مراجعه کنند تا مقدمات اعزام آنان فراهم شود.(1)
نیروهای مناطق چهارده‌گانه کمیته انقلاب اسلامی، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، بنیاد امور مهاجران جنگ تحمیلی، فداییان اسلام، کارکنان پارس‌خودرو و کارکنان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، آمادگی خود را برای حمایت از نیروهای رزمنده و حضور در جبهه‌های جنگ اعلام کردند.(2)
شورای عالی مدیریت طلاب غیرایرانی حوزه علمیه قم نیز با ارسال نامهای به آیت‌الله خامنه‌ای، خواستار آن شد ترتیباتی اتخاذ شود تا طلاب غیرایرانی نیز امکان حضور در جبهه‌های جنگ را داشته باشند.(3)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، امروز در یک مصاحبه مطبوعاتی با خبرنگاران داخلی و خارجی حضور یافت و ضمن پاسخ به سؤالات آنان، شرایط ایران را برای پایان جنگ اعلام کرد. محورهای اصلی سخنان رئیسجمهور در این مصاحبه به شرح زیر بود:
اظهار گلایه از خبرنگاران خارجی در انعکاس ناقص و گاهی تحریف اخبار ایران به‌ویژه در حوزه جنگ تحمیلی و بیان انتظارات مردم ایران از رسانه‌های جمعی خارجی؛ اشاره به هزینه‌های ملت ایران برای تحقق استقلال و آزادی؛ پیش‌بینی آزادی احزاب و گروه‌های مختلف برای شرکت در انتخابات در لایحه در دست بررسی مجلس شورای اسلامی؛ رد ادعای اعزام افراد کم‌سن‌وسال به جبهه‌های جنگ و توجه به اشتیاق ملی برای حضور در جبهه‌های جنگ؛ بازخوانی مجدد سیاست "نه شرقی، نه غربی"؛ اشاره به اقدامات خصمانه امریکا و یادآوری در دستور کار نبودن رابطه سیاسی با امریکا در سیاست خارجی ایران؛ شرکت فعال ایران در اجلاس آینده غیرمتعهدها و انتظار ایران از کشورهای غیرمتعهد در اجلاس دهلی‌نو؛ تأکید بر غلط‌بودن سیاست امریکا در مسئله فلسطین؛ برشماری مجدد شرایط ایران برای پایان جنگ و یادآوری محکومیت متجاوز به‌عنوان یکی از شرط‌های ایران برای تضمین صلح و امنیت منطقه؛ تفسیر مجدد فتوای اخیر امام خمینی برای حضور افراد در جبهه‌های جنگ و تصحیح برداشت های غلط از این فتوا؛ بیان این مطلب که هنوز بخش‌هایی از ایران در دست نیروهای عراقی است و اعلام میزان غرامت درخواستی ایران از عراق (150 میلیارد دلار).
رئیسجمهور ابتدا اظهار کرد:
از اینکه شما خبرنگاران، مناطق آزادشده به‌دست نیروهای رزمنده ایران را از نزدیک مشاهده کردید، تشکر می‌کنم. درحقیقت بهترین وسیله دستیابی به خبرهای درست، مشاهده حوادث از نزدیک است. متأسفانه درمورد حوادث و وقایع ایران از آغاز انقلاب اسلامی، به‌ویژه درباره حوادث جنگ از این روش صحیح کسب خبر، کمتر استفاده شده است. آنهایی که مایل بودند، اخبار ایران را صادقانه، نه مغرضانه منعکس کنند، این حوادث را از راه دور و از زبان کسانی که احاطه کافی به وقایع و اطلاع کامل از آنها نداشتند، می‌شنیدند. ما ملت ایران، مردمی هستیم که به گمان خود، بزرگ‌ترین حادثه تاریخ معاصر و یکی از بزرگ‌ترین حوادث تاریخ را در این بخش از جهان خلق کرده‌ایم. به گمان ما، این حادثه در خور آن است که همه کسانی که به حوادث تاریخ ارج می‌نهند، به آن توجه کنند و این واقعه عظیم و بزرگ را از نزدیک بشناسند. ما به نوبه خود، حوادث درخشان و بسیار واقعی از انقلاب و کشور خود را به شکل حقیقی بیان کرده‌ایم و معتقدیم آنچه چشم دنیا را به خود متوجه خواهد کرد و آنچه در دل‌ها جای خواهد گرفت و سرنوشت جهان را تغییر می‌دهد، حقیقت‌ها خواهد بود.
سپس خبرنگار روزنامه آساهی ژاپن پرسید: پس از 4 سال که از انقلاب ایران می‌گذرد، شما در مقام رئیسجمهور فکر می‌کنید تا چه اندازه اهداف استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی برای مردم تحقق یافته است؟
رئیسجمهور پاسخ داد: ما در راه این اهداف بزرگ، بسیار تلاش کرده‌ایم و به نتایج مهمی نیز دست یافته‌ایم و غرامت آزادی‌خواهی و استقلال‌طلبی ما را جهانیان در صحنه جنگ مشاهده کرده‌اند. آنچه گرفتاری پس از انقلاب از دولت‌های بزرگ دیده‌ایم، به‌جرم همین استقلال‌طلبی و آزادی‌خواهی است، اما همیشه ما در راه این اهداف پیش رفته‌ایم و موفقیت‌های زیادی به دست آورده‌ایم.
خبرنگار نیویورک تایمز: لایحه‌ای مبنی‌بر قانونی‌کردن احزاب در مجلس شورای اسلامی تحت بررسی است، آیا احزاب آزادی فعالیت ندارند؟
آیت‌الله خامنه‌ای: همه احزاب اجازه فعالیت خواهند داشت و قانون مدونی که از مجلس خواهد آمد، دستورالعملی دراین‌باره برای دولت خواهد بود.
خبرنگار روزنامه کانادایی: شرایط ایران برای برقراری روابط مجدد با کانادا چیست و آیا کانادا برای آزادی 6 گروگان امریکایی باید از ایران عذرخواهی کند؟
رئیسجمهور: ما با کانادا مشکلات زیادی نداریم. دراین‌باره، وزارت خارجه براساس مشی خود عمل خواهد کرد.
خبرنگار خبرگزاری ایتالیا: آیا اعزام جوانان کم‌سن‌وسال به جبهه‌های جنگ صحیح است؟
رئیسجمهور: ما جوانان کم‌سن‌وسال را به جبهه اعزام نمی‌کنیم، بلکه این جوانان و
سالخوردگان اند که اصرار می‌ورزند و در موارد بسیاری التماس و گریه آنها مورد قبول واقع نمی‌شود و گاهی با پافشاری آنها و رضایت والدینشان به جبهه می‌روند. البته این موضوع شامل نوجوانان کم‌سن‌وسال نمی‌شود.
خبرنگار خبرگزاری کیودو ژاپن: با درنظرگرفتن سیاست "نه شرقی نه غربی"، نظر خود را درباره روابط ایران و ژاپن در آینده بفرمایید.
آیت‌الله خامنه‌ای: سیاست نه شرقی، نه غربی به معنای قطع رابطه با این کشورها نیست، بلکه به معنای وابسته‌بودن به این سیاست می‌باشد. بنابراین، باتوجهبه اینکه سیاست نه شرقی - نه غربی جزء سیاست جمهوری اسلامی ایران است، جز در بعضی موارد که به دلایلی با کشورهایی روابط سیاسی - اقتصادی نخواهیم داشت، با بقیه کشورها این روابط را داریم.
خبرنگار وال استریت ژورنال: آیا امکان برقراری مجدد روابط ایران و امریکا تحت شرایطی وجود دارد؟
رئیسجمهور: در چشم‌انداز آینده سیاسی ایران، چنین چیزی دیده نمی‌شود. امریکا به این ملت و انقلاب ضربه‌های بسیار زده است و مشکل بتوان به‌این‌زودی‌ها با امریکا روابط خوبی برقرار کرد.
خبرنگار خبرگزاری یوگسلاوی: درمورد نقش ایران در جنبش غیرمتعهدها، به‌خصوص در اجلاس آینده در دهلی‌نو توضیح دهید.
رئیسجمهور: ما در اجلاس غیرمتعهدها، حضور فعال خواهیم داشت و به این اجلاس امیدهایی داریم.
خبرنگار هندی: انتظار شما از اجلاس سران غیرمتعهدها در هند چیست و آیا اتحاد غیرمتعهدها باوجود جنگ ایران و عراق حفظ خواهد شد؟
رئیسجمهور: انتظار ما از نشست غیرمتعهدها این است که براساس فلسفه تشکیل جامعه غیرمتعهدها عمل کند و آن را همواره مدنظر قرار دهد. غیرمتعهدها به‌منظور جلوگیری از تقسیم ناعادلانه جهان به‌دست ابرقدرت‌ها تشکیل شده است و این نقشی حساس و تاریخی است که این جنبش برعهده دارد. اگر عناصر شرکت‌کننده در جنبش به این هدف احترام بگذارند، قطعاً این جامعه به حرمت و متانت و قدرت بیشتری دست خواهد یافت. موضوع جنگ ایران و عراق نباید سبب شکاف در غیرمتعهدها شود، بلکه با اتخاذ مواضع قوی و صحیح در غیرمتعهدها، این موضوع می‌تواند سبب اعتبار و قدرت بیشتر این جنبش شود.
خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی: باتوجهبه تحولات اخیر خاورمیانه و تحمیل امین جمیل در سمت رئیس‌جمهوری لبنان، آینده مردم فلسطین را چگونه می‌بینید؟
رئیسجمهور: من احساس می‌کنم امریکا در منطقه به کمک سیاست‌های غلط خود و
متحدانش، درصدد حل غلط مسئلة فلسطین است. این موضوع دو جنبه دارد: یا فلسطینیان که عناصر اصلی صحنه‌اند و همچنین ملت‌ها و دولت‌های مترقی عرب، دربرابر این سیاست رذالت‌آمیز امریکا مقاومت خواهند کرد و خط مشی امریکا را نخواهند پذیرفت، که دراین‌صورت، اهداف و آرمان‌های فلسطین برآورده خواهد شد یا متحدان امریکا در منطقه، این فرصت را خواهند یافت که ملت‌های منطقه را از حقایق دور نگه دارند و امکان عمل را به فلسطینی‌ها ندهند و حتی برخی عناصر فلسطینی را به‌دنبال خود به این‌سو و آن‌سو بکشانند که دراین‌صورت، تحقق آرمان‌های فلسطین برای سالهای بیشتری به تعویق خواهد افتاد.
خبرنگار خبرگزاری فرانسه: اگر که صدام شرایط ایران را قبول کند، آیا ایران صلح را خواهد پذیرفت؟ در غیر این صورت، آیا صلح باوجود حزب بعث تحقق خواهد یافت؟
رئیسجمهور: یکی از شرایط جمهوری اسلامی برای متارکه جنگ، مجازات همین اشخاص است. ما صدام را جنایتکار جنگی می‌دانیم و معتقدیم برای تأمین صلح در خلیج‌فارس و منطقه
خاورمیانه باید این متجاوز مجازات شود. ما بارها تکرار کرده‌ایم که اگر دیگر شرایط ما برطبق مصالح ملت ایران است، این شرط سوم، یعنی مجازات صدام، با مصالح کل منطقه ارتباط دارد. بنابراین، شرط سوم نیز باید تأمین شود تا متارکه جنگ کنیم.
خبرنگار روزنامه ژاپنی: آیا راه‌های دیگری غیر‌از 3 شرط ایران برای پایان جنگ وجود دارد؟
رئیسجمهور: ما به‌دنبال جنگ نبوده‌ایم، اما این 3 شرط تنها شروط و کمترین حدی هستند که می‌تواند حقوق حقه ملت ایران را تأمین کند.
تلویزیون سی.بی.اس امریکا: آیا نیروهای ایران درصورت لزوم، به‌طرف بغداد خواهند رفت؟
رئیسجمهور: درصورت لزوم، نیروهای ما همه کار خواهند کرد.
خبرنگار رادیو تلویزیون ژاپن: آیا تاکنون شهری از عراق به تصرف رزمندگان ایران درآمده است؟
رئیسجمهور: ما از شما خواستیم که به جبهه‌ها بروید که از نزدیک ببینید و این سؤالات را نپرسید.
روزنامه اکسپرس سریلانکا: میزان تلفات جانی و خسارات مالی ایران در جنگ چقدر بوده است؟
رئیسجمهور: خسارات مالی متأسفانه زیاد بوده است. البته، این خسارات شامل ویرانی شهرها و ارتباطات و تأسیسات مهم اقتصادی است، ولیکن خوشبختانه تلفات جانی ما کمتر از آن چیزی است که در چنین جنگی انتظار می‌رود.
خبرنگار خبرگزاری کیودو ژاپن: 3 پایگاه مرزی عراق که تحت تسلط ایران قرار گرفته است، در چه محلی قرار دارند و اهداف نهایی عملیات محرم چیست؟
آیت‌الله خامنه‌ای: این 3 پاسگاه در مرز ایران و عراق قرار دارد و ازطرف شمال، موازی عین‌خوش و از قسمت جنوب در 50 کیلومتری آن می‌باشد و اما پرسش درباره اهداف جنگ سؤال درستی نیست، چون ما جنگ را شروع نکرده‌ایم که هدفی در بر داشته باشد، بلکه هدف ما دفاع از ملت و انقلاب و حقوق حقه‌مان می‌باشد. هرگاه این دفاع کامل انجام شود، ما جنگی نخواهیم داشت.
خبرنگار اسپانیولی: اگر صدام غرامت‌های موردنظر ایران را بدهد و همچنان سر کار باشد، دولت جمهوری اسلامی ایران با وی چه معامله‌ای خواهد کرد؟
رئیس جمهور: دولت ایران دراین‌صورت، شرط سوم یعنی مجازات وی را درخواست می‌کند.
خبرنگار صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران: نتیجه عملیات اخیر رزمندگان اسلام تاکنون چگونه بوده است و آثار سیاسی - نظامی آن را چگونه پیش‌بینی می‌کنید و این عملیات تا چه نقطه‌ای ادامه خواهد یافت؟
رئیس جمهور: من فکر می‌کنم در منطقه خیلی‌ها گفته‌هایمان را درزمینه جنگ جدی نمی‌گیرند. ما در این عملیات ثابت کردیم که در گفته و عمل خود جدی هستیم. شاید خیلی‌ها نیروی معنوی را که ما از آن سخن می‌گوییم، قبول نداشتند، لیکن ما در این عملیات، وجود این نیرو را که همان نیروی ایمان مردم و رزمندگان است، ثابت کردیم و نشان دادیم که به اتکای این نیرو موفق خواهیم بود.
خبرنگار رویتر: واکنش ایران درباره کمک کشورهای منطقه خلیج‌فارس به عراق چه خواهد بود؟
رئیسجمهور: طبیعتاً واکنش دوستانه‌ای نخواهد بود.
خبرنگار آسوشیتدپرس: اگر نیروهای داوطلب برای جبهه‌ها بهاندازةکافی وجود دارد، چرا امام در فتوای خود از مردم خواست که به جبهه‌ها بروند؟
آیت‌الله خامنه‌ای: شما به فتوای اخیر امام دقت نکرده‌اید. رهبر انقلاب، از مردم خواسته‌اند درصورتی‌که جبهه‌ها به نیرو نیاز داشتند، مردم به جبهه‌ها بروند. امروز خوشبختانه جبهه‌های ما به "بسیج عمومی" خیلی نیاز ندارد. اگر مقدار نیرو کم باشد، فرماندهان نظامی خواهند گفت و دراین‌صورت، به هر میزان نیرو تأمین خواهد شد.
خبرنگار کیهان: مشکلات فعلی اقتصادی ایران ریشه در چه موضوعاتی دارد و راه‌حل این معضلات چیست؟ رئیسجمهور: مشکلات اقتصادی ما ریشه در خرابکاری حکومت گذشته و در اصل، انقلاب و همچنین ریشه در جنگ دارد. اینها مهم‌ترین عواملی‌اند که برخی نارسایی‌ها را در وضع کنونی به بار آورده‌اند.
خبرنگار روزنامه کاتیا هند: موقعیت انقلاب اسلامی ایران درحال‌حاضر چگونه می‌باشد و تا چه حد پیروز بوده است؟ رئیسجمهور: انقلاب اسلامی ایران در همه مراحل پیروز بوده است و هیچ‌گونه ناکامی در وضعیت انقلاب مشاهده نمی‌کنیم.
خبرنگار نشریه وال استریت ژورنال: چرا حزب توده که حزبی ملی و مارکسیست است، اجازه فعالیت دارد درحالیکه احزاب دیگر فعالیتشان محدود شده است؟
رئیسجمهور: ما همیشه گفته‌ایم در جمهوری اسلامی هیچ‌کس به‌جرم عقیده محکوم نمی‌شود، آنچه موجب می‌شود که جمهوری اسلامی ایران یک فرد یا گروه را معارض خود ببیند، حرکت معارضه‌آمیز این گروه‌هاست. هیچ حزبی برای ما از این خط کلی خارج نیست.
خبرنگار رادیو تلویزیون ژاپن: چند کیلومتر از خاک ایران پس از عملیات محرم همچنان در تصرف عراق است؟
رئیسجمهور: هنوز قسمت‌هایی از سرزمین ما در منطقه شمال‌غربی و جنوب، در تصرف عراق می‌باشد و تا مدتی پیش، این مقدار 1000 کیلومتر مربع بوده است که در 2 ماهه اخیر، در عملیاتی بخشی از آن آزاد شده و بخشی دیگر ازجمله نفت‌شهر همچنان در تصرف عراق است.
خبرنگار روزنامه اکسپرس‌نیوز سریلانکا: میزان غرامت درخواستی شما از عراق چقدر است؟
رئیسجمهور: ما حدود 150 میلیارد دلار غرامت خواسته‌ایم که این رقم متکی به ارقام و اعداد تعیینی نبود، بلکه حدسی می‌باشد که در بررسی دقیق ممکن است این رقم کم یا زیاد شود.
خبرنگار روزنامه نیویورک‌تایمز: آیا ایران شهر طیب عراق را تصرف یا محاصره کرده است و آیا نیروهای ایران به‌سمت بصره و بغداد پیش خواهند رفت؟
آیت‌الله خامنه‌ای: نیروهای ما مشرف بر شهر عراقی طیب هستند و هرگاه لازم باشد، به‌سمت بغداد حرکت خواهند کرد.
خبرنگار خبرگزاری ایتالیا: رفتار کشورهای عربی دربرابر ایران چگونه است؟
رئیس جمهور: رفتار کشورهای عربی با ما یکسان نبوده است؛ بعضی رفتار دوستانه و صمیمانه‌ای داشته‌اند و بعضی دیگر، موضع بی‌تفاوت و گروهی از آنها با موضعی شدیداً خصمانه برخورد کرده‌اند و این گروه سوم متحدان امریکا در منطقه می‌باشند(1)
1
علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه، امروز در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی، به سؤالات خبرنگاران داخلی و خارجی پاسخ داد. وزیر امور خارجه در پاسخ به این سؤال که آیا ایران برای دریافت 150 میلیارد دلار وارد خاک عراق شده است؟ گفت: آن چیزی که ما می‌خواهیم میزان خساراتی است که عراق به کشور ما وارد آورده که البته میزان دقیق آن هنوز ارزیابی نشده است، اما یکی از خواستههای مهم ما همین است که باید حکومت متجاوز عراق آن را بپردازد. وزیر امور خارجه درباره موضع جمهوری اسلامی ایران درخصوص اجلاس آتی سران کشورهای غیرمتعهد گفت: تصمیم کشورهای غیرمتعهد برای تغییر محل اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد از بغداد به دهلی، درحقیقت نقطه عطفی در تاریخ این کشورها به شمار می‌رفت و کشورهای واقعی غیرمتعهد را به خود امیدوارتر کرد. وی افزود:
باتوجهبه اینکه حکومت بعث عراق به‌هیچ‌وجه یک حکومت غیرمتعهد نیست، برای حفظ بقا، خودش را به همه‌جا وابسته کرده است و همه عوامل نیز به او کمک می‌کنند. چنین حکومتی با نقض آشکار اصول عدم‌تعهد، شایستگی عضویت در کشورهای غیرمتعهد را ندارد. کسی که پرونده سیاه 14 ساله‌اش بر همه روشن است، و از کشتن وزیرانش نیز ابا ندارد، چگونه می‌تواند داعیه ریاست چنین اجلاسی را در سر بپروراند. دکتر ولایتی درباره روابط ایران و فرانسه نیز گفت:
تیرگی مناسبات ایران با فرانسه، بستگی به برخورد این کشور با جمهوری اسلامی ایران دارد. حکومت فرانسه تحت نام دمکراسی، مخالفان جمهوری اسلامی را که اکثر آنها جانی‌اند و دستشان تا مرفق به خون انسان‌های بی‌گناه آلوده است، در کشور خود جای داده است. افرادی چون بنی‌صدر و رجوی که به اقرار خودشان، در فاجعه انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی شرکت داشتند و بهترین فرزندان ما را گرفتند. اینها در هر دادگاه صالحه‌ای محاکمه شوند، قطعاً محکوم خواهند شد. دکتر ولایتی گفت: اگر چنین اعمالی را یک گروه تروریستی در اروپا مرتکب می‌شد، آیا دولت فرانسه به آنها پناهندگی می‌داد؟ درحالیکه می‌دانیم دولت فرانسه اعضای باند "بادرمانیهوف" آلمان را پس از دستگیری تحویل دولت آلمان داد. آیا این نوع عملکرد متفاوت با تروریست‌ها، آن هم تحت نام دمکراسی، نشان‌دهنده این نیست که مقاصد
1) مأخذ20، ص2.
سیاسی در پشت آن نهفته است و به این ترتیب، آیا این فرانسه نیست که در تیره‌شدن روابط دو کشور پیش‌گام شده است؟ وی افزود: ما نیازی نداریم که فرانسه با ما روابط دوستانه داشته باشد، درحالیکه او با ما روابط خصمانه دارد. به‌هرحال، هرگاه فرانسه دست از خصومت خود با ایران بر دارد، روابط دو کشور عادی خواهد شد.(1)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزیر امور خارجه، در پایان سفر دو روزه خود به سوریه و ملاقات با حافظ اسد رئیسجمهور و وزیر خارجه آن کشور، پس از یک مصاحبه مطبوعاتی، آن کشور را به مقصد لیبی ترک کرد. وی در این مصاحبه، گفتوگو با مقامات سوریه را طولانی و ثمربخش خواند و مجدداً مواضع ایران را در جنگ یادآوری کرد.(2)
شیخ‌الاسلام در بخش‌هایی از سخنان خود گفت: هم‌اکنون 10 شهر عراق در تیررس نیروهای رزمنده ما قرار دارد، ولی امام اجازه شلیک یک گلوله نیز به‌طرف این شهرها نداده‌اند؛ درصورتی‌که
شهرهای ما شبانه‌روز زیر آتش توپخانه مزدوران صدامی است. وی اضافه کرد:
درطول جنگ تحمیلی، چند لشکر عراق به‌دست نیروهای ما منهدم شده است، شهرها و اراضی زیادی بازپس گرفته شده‌اند... در عملیات محرم، بالغ‌بر یک میلیارد دلار غنیمت از عراق گرفته‌ایم که انشاءالله همین غنائم را علیه رژیم اشغالگر قدس به کار خواهیم برد. مطابق قانون اساسی، جمهوری اسلامی ایران حق دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر را ندارد، اما انقلاب اسلامی منحصر به ملت ایران نیست و اقدام برای سرنگونی صدام، بر هر مسلمانی واجب است. صدام برای به سقوط کشاندن نظام اسلامی ایران، جنگ را شروع کرد و مانع اعزام نیروهای ما به جبهه‌های جنگ علیه رژیم اشغالگر قدس شد. سرنگونی صدام، وظیفه ملت عراق است. جمهوری اسلامی ایران، تشنج موجود را پیش‌درآمد حضور علنی امریکا در منطقه می‌داند و به همه کشورها نصیحت می‌کند که در توطئه‌های امریکا شرکت نکنند. صدام نیز هدفش کمک به امریکا در حفظ تشنج در این بخش از جهان است. ما مایلیم با تمام کشورهای همسایه روابط بسیار خوبی داشته باشیم، به شرط آنکه آنها نیز حقانیت ما را درک و از کمک به صدام خودداری کنند. لبنان برای ما اهمیت خاصی دارد و می‌دانیم که ملت لبنان، ملتی مظلوم و تحت‌فشار است و اعلام می‌کنیم که رژیم صهیونیستی باید از لبنان و از همه اراضی اعراب خارج شود. برای اسرائیلی‌ها یک جا وجود دارد: "جهنم".
وی در پایان با اشاره به شرکت هواپیماهای حکومت شاه در جنگ‌های 1967 و 1973 علیه اعراب و شرکت در جنگ علیه مردم ویتنام؛ حضور مستشاران اسرائیلی در ایران قبل از انقلاب؛ همکاری ساواک با موساد و بالاخره کمک‌های اقتصادی و نفتی شاه به رژیم اشغالگر قدس گفت:
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بزرگ‌ترین دوست رژیم صهیونیستی به بزرگ‌ترین دشمن آن تبدیل شد. کارشناسان اسرائیلی از ایران فرار کردند؛ صدور نفت ایران به آن کشور قطع
شد؛ سفارت رژیم صهیونیستی به سفارت فلسطین تبدیل شد؛ شعار مردم ایران از آغاز انقلاب، "امروز ایران، فردا فلسطین"، "مرگ بر امریکا" و "مرگ بر اسرائیل" است و این همه، نشان‌دهنده کذب محض بودن ادعای دروغینی است که امریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، منتشر کرده‌اند.(1)
1
دکتر محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی ایران، طی مصاحبه‌ای در جمع خبرنگاران خارجی، درباره وضعیت ارزی کشور اعلام کرد: درحال‌حاضر، ذخایر ارزی ایران نه‌تنها از زمان آغاز جنگ بهتر شده است، بلکه این ذخایر به‌حدی است که ما قادریم به‌وسیله آن، هزینه‌های جنگ تحمیلی را تا پیروزی کامل تحمل کنیم.
وی ضمن بررسی اجمالی وضعیت اقتصادی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی، افزود: پس از پیروزی انقلاب، شوک عظیمی به اقتصاد ما وارد نشد و فقط به‌دلیل وابسته‌بودن صنایع و فرار صاحبان و مدیران آنها، تولیدات این صنایع کاهش یافت و گرفتاری‌هایی دراین‌زمینه به وجود آمد. به همین دلیل، دولت جمهوری اسلامی ایران با تعیین مدیران دولتی و اتخاذ تدابیر لازم، این صنایع را ترمیم کرد. رئیس کل بانک مرکزی در ادامه اضافه کرد: در سال 1359 - 1358، ما با مشکل جدیدی مربوط به ذخایر ارزی روبهرو شدیم. باتوجهبه اینکه روال اقتصاد ما طوری بود که برنامه‌ها براساس منابع ارزی 22 تا 24 میلیارد دلاری تنظیم شده بود و این منابع پس از تسخیر لانه جاسوسی بلوکه شد، ما درواقع با انسداد برخی منابع ارزی روبهرو شدیم، بااین‌همه، قبل از انقلاب، میزان بدهی ما 15 میلیارد دلار بود که ما این رقم را به 2 میلیارد رساندیم.
وی همچنین درباره میزان تورم در کشور اظهار کرد: تورم در ایران چیزی نیست که ما امروز شاهد آن باشیم، بلکه این موضوع در سالهای قبل از انقلاب وجود داشته، به‌ویژه در سال 1356، نرخ تورم در ایران 30 درصد بود که در نیمه اول سال 1361 این رقم به 6/15 درصد رسیده است. باوجوداین، دولت تورم را یک موضوع اساسی می‌داند و برنامههای مشخصی به‌منظور مقابله با آن درپیش خواهد گرفت(2)
روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال در بازتاب سخنان رئیس کل بانک مرکزی ایران، مقاله‌ای تحلیلی از وضعیت اقتصاد ایران در شرایط جنگی به قلم یوسف ابراهیم چاپ کرده است. در این مقاله، نگاه متعارف غربی‌ها به ایران حفظ شده است، اما نویسنده به برخی واقعیت‌های انقلاب نزدیک شده و نکاتی از برخی توانمندی‌های اقتصادی و مدیریتی را مدنظر قرار داده است. در این مقاله می‌خوانیم:
درپی 4 سال آشفتگی و هرج‌ومرج به‌دلیل وقوع انقلاب و توأم‌شدن آن با جنگی که بیش
از 2 سال از تحمیل آن به ایران می‌گذرد و تحمل تحریم نسبتاً طولانی اقتصادی ازسوی بیشتر کشورهای غربی، اقتصاد ایران از دید دیپلمات‌ها و ناظران خارجی، درحال التیام است. هرچند، تهیه و خرید مایحتاج، کار پرمشقت و پرهزینه‌ای است، باوجوداین، ایران با 38 میلیون نفر جمعیت، در پرتو ثمرات تاریخ اخیرش همچنان فعال است و این حقیقت محض انکارشدنی نیست. ایران که درگیر یکی از خونین‌ترین جنگ‌های تاریخ خاورمیانه است و تعدادی از شهرهایش نابود شده، تأمین‌کننده مایحتاج 2 میلیون ایرانی آواره جنگ با عراق و 5/1 میلیون پناهنده افغان است. تروریست‌های چپ‌گرا به فعالیت‌های تروریستی خود در شهرها ادامه می‌دهند و اقلیت کُرد ایران با دولت مبارزه می‌کند، اما باز، ایران به زندگی و حیات خود ادامه می‌دهد.
در ادامه این گزارش با اشاره به موفقیت‌های دولت در کنترل تورم؛ وضعیت مناسب تجارت خارجی و بهبودبخشیدن به ذخیره ارزی کشور، آمده است: علاوه‌براین، ایران به تجدید مناسبات تجاری‌اش با جهان پرداخته است، گو اینکه دیگر ایالات متحده یکی ازطرف‌های عمده تجاری آن کشور نیست. گفته می‌شود ترکیه دادوستد یک میلیارد دلاری با ایران دارد و روابط ایران با کشورهای جهان سوم ازجمله هندوستان، پاکستان و برزیل و همچنین برخی کشورهای غربی نظیر استرالیا، نیوزیلند و بریتانیا، درحال افزایش و ترقی است. به اعتقاد بسیاری از ناظران غربی مقیم ایران، ذخیره ارزی خارجی این کشور که پس از اشغال سفارت امریکا در تهران در سال 1979 و تحریم خرید نفت ایران به‌منظور اعمال گونه‌ای از تحریم اقتصادی بر ایران، به‌شدت کاهش یافته بود، از یک یا 2 میلیارد، به 13 میلیارد دلار رسیده است.
محسن نوربخش رئیس 34 سالة بانک مرکزی ایران، با اشاره به محدودیت منابع فروش نفت و اعمال شدید تحریم اقتصادی غرب، اذعان می‌کند که در مقابله با این جنگ اقتصادی، محدودیت‌های شدیدی برای ورود کالاهای تجملی به ایران اعمال و سفر ایرانیان به خارج، منحصر به صاحبان حِرَف ضروری و کارمندان دولت شده و سرانجام، در سال 1980 درپی آغاز جنگ عراق و ایران، جیره‌بندی اجرا شده است. رئیس بانک مرکزی ایران گفته است که این تصمیمات، مؤثر بوده و میزان قروض خارجی در فاصله 1979 تا امروز، از 15 میلیارد دلار به کمتر از 2 میلیارد دلار کاهش یافته است.
به نوشته یوسف ابراهیم، ایران کاملاً خودکفا نیست، باوجوداین، اقتصاد آن علائمی از استحکام و قدرت عرضه می‌کند. فروش نفت از 700 هزار بشکه به 1/2 میلیون در روز افزایش یافته است و کارخانه‌ها که سه سال پیش از کار افتاده و به‌کلی فلج شده بودند، بار دیگر به تولید کالا به میزان تقریباً عادی پرداخته‌اند. به گفته دیپلمات‌های مقیم ایران، تولید گندم و میوه افزایش چشمگیری یافته است.
خبرنگار وال استریت ژورنال در خاتمه گزارش خود از تهران نوشته است: ممکن نیست کیفیت تلاش و رهایی ایران از گرداب مخمصه‌ای که دچار آن شده است را بتوان دقیقاً ارزیابی کرد، اما ظاهراً میان مردانی که ایران امروز را اداره می‌کنند، با گردانندگان چرخ امور در زمان شاه، تفاوت بسیار است. انقلاب اسلامی ایران، در غرب، تعصب و بنیادگرایی نام گرفته است، اما حقیقت این است که باوجود همه رنج‌ها و ملامت‌ها، بسیاری از مردم ایران، انقلاب را پذیرفته‌اند.(1)
1
در جلسه علنی امروز مجلس شورای اسلامی، مجلس به وزیران جدید کابینه رأی اعتماد داد. در این جلسه که به ریاست حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی تشکیل شد، پس از تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید، آقای میرحسین موسوی نخست‌وزیر جمهوری اسلامی، در معرفی آقایان اژه‌ای، رفیق‌دوست و حجت‌الاسلام خاتمی سخن گفت. سپس برای رأی اعتماد هریک از سه وزیر، رأی‌گیری با ورقه انجام شد که حجت‌الاسلام سیدمحمد خاتمی به‌عنوان وزیر ارشاد اسلامی، آقای محسن رفیق‌دوست به‌عنوان وزیر سپاه پاسداران و حجت‌الاسلام جواد اژه‌ای به‌عنوان وزیر مشاور و سرپرست سازمان بهزیستی کشور، مورد تأیید نمایندگان قرار گرفتند(2)
1
فضای به‌وجودآمده پس از عملیات محرم در منطقه و خودداری برخی کشورهای میانه‌رو حاشیه خلیج‌فارس از حمایت علنی از عراق، موجبات ناخرسندی مسئولان عراق را فراهم آورده است. هم‌زمان با آغاز اجلاس سران کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، رادیو صوت‌الجماهیر با گلایه از نبود وحدت‌نظر بین اعراب در حمایت نظامی از این کشور، با ادعای دفاع از امت عربی در مقابل ایران، خواستار حمایت عملی این کشورها شد. در بخشی از گزارش این رادیو آمده است: از هر انسان عربی دربرابر این سکوت رسمی اعراب و این موضع منفی عربی دربرابر ادامه جنگ تجاوزکارانه ایران علیه عراق، جز تعجب و حیرت برنمی‌آید و آنچه موجب رنجش و آزردگی بیشازپیش شهروند عربی می‌شود، آن است که شاهد هتک حیثیت و شرف عربی و نیز توسعه‌طلبی توسعه‌طلبان در سرزمین عربی باشد، بدون آنکه اعراب، موضع یکپارچه‌ای دربرابر اینگونه اقدامات تجاوزگرانه اتخاذ کنند. با علم به اینکه قراردادها، منشورها و مصوبات عربی نیز وجود دارد که ما و هم-ه کشورهای عربی را ملزم می‌کند تا بدون هیچ تأملی به جانب‌داری از ملت و ارتش شجاع عراق که از جناح شرقی امت عربی دفاع می‌کند، مبادرت ورزند. شهروند عربی و همه نیروهای شریف مترقی و ملی در این منطقه عربی، صبورانه چشم امید به ابتکارات هوشیارانه مسئولان اعراب دوخته‌اند تا عراق را ازنظر سیاسی، نظامی، اقتصادی و سایر موارد، دربرابر دفع خطرهای ایرانی که جناح شرقی امت عربی را تهدید کرده است، حمایت و پشتیبانی کند(1)
2
حافظ اسد رئیسجمهور سوریه و شاذلی قلیبی دبیرکل اتحادیه عرب، در جدیدترین مواضع خود، دیدگاه‌هایشان را درباره جنگ ایران و عراق ابراز کردند.
حافظ اسد رئیسجمهور سوریه، در گفتوگو با مجله لبنانی النهار العربی درباره موضع سوریه دربرابر جنگ و پیشروی نیروهای ایران در عملیات محرم در آن‌سوی مرز اظهار کرد: موضع ما دربرابر جنگ عراق و ایران از همان روزهای نخست جنگ، واضح و روشن بوده است. ما حکومت عراق را مسئول این جنگ می‌دانیم؛ چراکه برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی ایران جنگ را
1) مأخذ 8، 19/8/1361، صص 43 و 44، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 18/8/1361.
آغاز کرد و مرزهای بین‌المللی را زیر پا گذاشت. عراق در حمله خود به ایران، چندین شهر مرزی را تصرف و برخی شهرها را بمباران کرده است.
وی تأکید کرد: ما اطمینان داریم ایران حتی به یک وجب از خاک عراق نیز چشمداشتی ندارد(1)
از سوی دیگر، خبرگزاری فرانسه به نقل از یک مقام نزدیک به اتحادیه عرب اعلام کرد که شاذلی قلیبی دبیرکل اتحادیه عرب، دیروز با سفیران عضو دائم شورای امنیت و سفیران بازار مشترک اروپا درباره بالاگرفتن مناقشه ایران و عراق گفتوگو کرد و خواستار آن شد که این دولت‌ها، نگرانی خود را از وخیم‌ترشدن اوضاع ابراز کنند و برای پایان‌دادن به جنگ، اقدام مؤثری انجام دهند(2)
1
امروز سران 6 کشور عرب خلیج‌فارس شامل ملک فهد پادشاه عربستان سعودی، زایدبن‌سلطان امیر امارات متحده عربی، خلیفه‌بن‌حمد امیر قطر، سلطان قابوس پادشاه عمان، شیخ جابر الصباح امیر کویت و شیخ عیسی‌بن‌خلیفه امیر بحرین - به‌عنوان میزبان - در جزیره کوچکی در چند کیلومتری ساحل بحرین گرد هم آمدند(3)تا اجلاسی که مقدمات آن را وزیران دفاع این کشورها چندی قبل در گردهمایی ریاض عربستان فراهم کرده بودند و سومین نشست در این سطح به شمار می‌آمد،(4)برگزار کنند.(5)بیشتر اخبار منتشرشده در رسانه‌ها دراین‌باره، به موضوعات جانبی اجلاس مربوط می شد. در حاشی-ه این اجلاس، وزیر خارجه بحرین گفت: جنگ دو سالة خلیج (فارس)، تهدیدی برای اعضای شورای همکاری خلیج (فارس) محسوب می‌شود.(6)عبدالله بشاره دبیرکل شورا نیز از اقدام ایران در نپذیرفتن شرایط صلح ابرازتأسف کرد(7)علاوه‌براین، فضاسازی مطبوعاتی کشورهای عضو، علیه ایران به‌گونه‌ای بود که همه تردیدها را درباره اینکه محوری ترین موضوع اجلاس، نزدیک‌کردن سیاست‌ها و عملکردهای کشورها در یافتن راه‌حل های محدودکردن انقلاب اسلامی است، از بین برد. خبرگزاری رویتر از بحرین اعلام کرد: انتظار می‌رود جنگ خلیج‌فارس موضوع اصلی مورد بحث در نشست سران کشورهای عضور شورای همکاری خلیج‌فارس باشد.(8)
خبرنگار بی‌بی‌سی نیز با بیان دیگری دراین‌باره می‌گوید: اشغال افغانستان ازجانب شوروی، به‌اضافه تعصب اسلامی که از انقلاب ایران مایه می‌گیرد، دولت‌های خلیج‌فارس را درمعرض تهدید قرار داده است. این دولت‌ها باوجود قدرت مالی‌شان، ازلحاظ امنیت، ضعیف و دربرابر تهدیدات بیرونی، بی‌دفاع‌اند.
1) . مأخذ20، ص20.
2) سند شماره 213635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرها و نظرها (نشریة اطلاعاتی - سیاسی - خارجی)، دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، شماره 322، تاریخ 19/8/1361، ص3
3) مأخذ 5، صص 30 و 31، رادیو اسرائیل، 19/8/1361.
4) مأخذ 4، بخش دوم، ص16.
5) شورای همکاری خلیج‌فارس 17 ماه قبل و با 3 هدف اصلی اقتصادی، امنیتی و مقابله با تجاوزهای خارجی تأسیس شد، اما مقابله با انقلاب اسلامی و کمک به دولت عراق را نیز می‌توان ازجمله عوامل مؤثر در تشکیل این شورا دانست.
6) مأخذ 7، ص5 رادیو صدای امریکا، 18/8/1361.
7) مأخذ 7، ص7، رادیو صدای امریکا، 18/8/1361.
8) مأخذ 8، صص 13 و 14، بحرین - خبرگزاری رویتر، 18/8/1361.
این خبرگزاری همچنین افزود: بر سر این نکته که هیچ خطری خلیج‌فارس را تهدید نمی‌کند، اختلاف‌نظر وجود دارد. عربستان از تکرار حادثه‌ای که 3 سال پیش خانة خدا را در مکه، صحنة زدوخوردهای خونین کرد، در هراس است؛ بحرین از جمعیت شیعه خود می ترسد که مبادا طرف‌دار آیت‌الله خمینی شوند و کویت خوف آن دارد که جمعیت نسبتاً زیاد فلسطینی اش از کنترل خارج شوند.(1)
همین خبرگزاری در گزارش دیگری در آستانه برگزاری اجلاس، درباره نقش محوری تر عربستان در این اجلاس اعلام کرد: آگاهان معتقدند، عربستان طرح بی‌سروصدایی را مبنی‌بر حضور دریایی تضمین‌شده اما محتاطانة امریکا (در منطقه) پیشنهاد خواهد کرد. امریکا درحال‌حاضر، یک نیروی ضربتی شامل 4 کشتی جنگی و یک ناوشکن از ناوگان خود را در اقیانوس هند در اختیار دارد و از تسهیلات بندری بحرین تحت اقدامات شدید امنیتی استفاده می‌کند.(2)
در اولین روز اجلاس، خبر مهمی درباره مباحث آن مطرح نشد، اما گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، تاحدودی بیان‌کننده میزان تأثیر تصمیم گیری سران اجلاس در حوادث منطقه است. این خبرگزاری به نقل از منابع کشورهای شرکت‌کننده اعلام کرد: این منابع گفتند، کشورهای این شورا، نفوذ ایران به عراق را با نگرانی فزاینده‌ای دنبال می‌کنند.
بااین‌همه، این منابع خاطرنشان کردند که اجلاس احتمالاً بیش از صدور یک اعلامیه با عبارت‌پردازی‌های دقیق، کاری از پیش نخواهد برد؛ اعلامیه‌ای که در آن، از ایران به‌دلیل رد پیشنهادهای بین‌الملل و ابتکارات کشورهای اسلامی برای پایان‌دادن به جنگ انتقاد خواهد شد.(3)
1
روزنامه فرانکفورتر روندشاو چاپ آلمان، در مقاله‌ای با نام "کامیون‌داران آلمانی برای جنگ خلیج‌فارس می‌رانند،" کمک‌های نظامی کشورهای آلمان، انگلیس، فرانسه، امریکا و برخی کشورهای دیگر به عراق را بازگو کرده است. این مقاله، علاوه‌بر اطلاعات دقیقی که از نحوه پشتیبانی عراق ارائه کرده، به جزئیات برخی موضوعات ازجمله فعالیت شرکت‌های ذی‌ربط نیز پرداخته است. مقاله، ترکیبی از مشاهدات میدانی، اطلاعات کسب‌شده و تفسیر وقایع است. و در آن، تیترهایی با عناوین "بندر عقبه خفته در آرامش، رونق ناگهانی"، "بهره‌گیری از خوان یغمای عراق"، "حمایت‌های همه‌جانبه از حکومت بغداد" و "از حضور مشاوران نظامی فرانسوی و انگلیسی در عراق باید مطمئن بود"، به چشم می‌خورد.(4)-(5)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، تاریخ 18/8/1361، صص 24 و 25، رادیو بی‌بی‌سی، 17/8/1361.
2) دفتر سیاسی سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل‌ها، شماره 47، تاریخ 11/9/1361، ص45، رادیو بی‌بی‌سی.
3) مأخذ 42، ص1.
4) باتوجهبه مفید و طولانی‌بودن مقاله، بخش‌های مهم آن در ضمیمة گزارش درج شده است.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 18/8/1361، ص3.
1
خبرگزاری فرانسه از واشنگتن اعلام کرد: رونالد ریگان رئیسجمهور امریکا، با ارسال گزارشی برای کنگره امریکا، محدودیت‌های اقتصادی را که از 14 نوامبر 1979(23 آبان 1358) و پس از ماجرای گروگان‌گیری در سفارت امریکا، درباره ایران اعمال کرده بود، یک سال دیگر تمدید کرد. رئیسجمهور امریکا در این گزارش نوشته است: عادی‌شدن روابط اقتصادی و دیپلماتیک بین ایران و امریکا، به‌این‌زودی‌ها امکان پذیر نیست. این خبرگزاری در پایان آورده است: موعد محدودیت‌هایی که امریکا به‌دنبال ماجرای گروگان‌گیری برای ایران قائل شده، برای سومین‌بار در روز 14 نوامبر منقضی می‌شود و ریگان پیشنهاد کرده است این محدودیت‌ها برای یکسال دیگر تمدید شود.(1)
روزنامه لوموند نیز با درج خبر تمدید حالت فوق‌العاده در روابط ایران و امریکا نوشته است: رئیسجمهور امریکا در یادداشت خود که آن را تسلیم کنگره کرده، تأکید کرده است: عادی‌شدن کامل روابط اقتصادی و دیپلماتیک درحال‌حاضر نمی تواند انجام شود. بحران بین دو کشور بسیار کاهش یافته، لکن به‌طورکامل حل نشده است.
این روزنامه در پایان افزوده است: ریگان برای تصمیم خود، به موضوعات جنگ ایران و عراق، اشغال افغانستان به‌دست شوروی، اطمینان از وضع داخلی ایران و اصول حل‌وفصل اختلافات برخاسته از مسدودکردن دارایی‌های ایران در امریکا، تکیه می‌کند.(2)
تاس خبرگزاری رسمی شوروی، با انتقاد از این اقدام امریکا، آن را یک عمل خصومت‌آمیز علیه ایران توصیف کرد و گفت: ریگان با اتخاذ تصمیمی مبنی‌بر ادامه حالت فوق‌العاده در روابط امریکا با ایران، درواقع عادی‌شدن روابط بازرگانی و دیپلماتیک خود را با ایران در یک آینده پیش‌بینی‌شدنی، غیر‌ممکن ساخته است(3)
2
روزنامه فیگارو (چاپ پاریس) با اشاره به تغییر توازن در جنگ، ارزیابی غلط از توان نظامی عراق را عامل اصلی شکست تهاجم این کشور به ایران ذکر کرد. این روزنامه نوشته است: جنگی که به فراموشی سپرده شده و اغلب اوقات درباره آن غفلت و اهمال شده است، درحال تغییردادن توازن سیاسی و راهبردی در منطقه‌ای است که پرمناقشه‌ترین منطقه دنیا می‌باشد. حال که این جنگ وارد سومین سال خود شده است، عواقبی را به‌دنبال دارد که باید آثار و میدان برد آن سنجیده شود. این جنگ در ابتدا اکثر ناظران را متعجب ساخت. هنگامی که صدام حسین تصمیم گرفت تا خصومت دیگری را آغاز کند، چنین پنداشت که با بی‌نظمی عمومی که در ایران وجود دارد، ارتش عراق می‌تواند به‌سرعت امتیازاتی را کسب کند، اما قدرت عمل ارتش عراق به‌درستی سنجیده نشده بود.
نویسندة مقاله سپس با اشاره به ضعف‌های ارتش عراق ازنظر آمادی و ناتوانی از به‌دست‌آوردن یک پیروزی در کوتاه‌مدت افزوده است: مشخص بود که ایران با رهایی‌یافتن از یک شکست فوری، باتوجهبه برتری بیشتری نسبت به رقیب خود، در صحنه ظاهر خواهد شد، اما موضوع اساسی این بود که انتخاب سیاسی و راهبردی رهبران ایرانی چگونه خواهد بود.(1)
فیگارو سپس با اشاره به سیاست امریکا در جنگ ایران و عراق نوشته است: ریگان از زمان روی‌کارآمدن، عراق را برای حمایت و پشتیبانی انتخاب کرد. وی و دستگاه اداری‌اش، ایران فعلی را یک طرف صحبت قابل‌قبول و مطمئن نمی‌شناسد و درپی آن است تا ارتباط سیاسی - راهبردی امریکا و اغلب کشورهای عرب را که کمکی 45 میلیارد دلاری به بغداد کرده‌اند، نزدیک تر و محکمتر کند. همچنین می دانیم که دلواپسی و اضطراب کشورهای عرب خاورمیانه از پیروزی احتمالی ایران، دلیل اصلی بی تحرک ماندن آنها در مقابل جنگ لبنان و اغماض دربرابر سیاست امریکا بوده است.(2)
1
امروز مجاهدین مسلمان عراقی چند عملیات نظامی در داخل خاک این کشور انجام دادند که سبب واردآمدن تلفاتی به نیروهای نظامی عراق شد.
بنابرگزارشی، یک خودرو "زیل" در مقابل شهرک "نالپاریز" در پاسگاهی به نام "کلون" روی مین رفت و 8 سرنشین آن کشته یا زخمی شدند.(3)
در عملیات دیگری، یک پایگاه نظامی در استان کردستان عراق به نام "لارهمراه" با خمپاره هدف قرار گرفت که براثر آن 2 نفر کشته و چند تن مجروح شدند. در حمله مشابهی، یک پایگاه به نام "دلبر" در همین استان، هدف قرار گرفت که 3 کشته و چند مجروح بر جای گذاشت.(4)
ضمیمه گزارش312: مقاله روزنامه فرانکفورتر روندشاو درباره حمایت‌های همه‌جانبه انگلیس، فرانسه، امریکا و... از عراق در جنگ علیه ایران
بخش‌هایی از مقاله روزنامه فرانکفورتر روندشاو به این شرح است:
بندر عقبه، واقع در بخش شمال‌شرقی بحر احمر، عمدتاً روزهای فراغت غواصان و علاقه‌مندان به اسکی روی آب را تا دو سال اخیر به خود اختصاص می‌داد. این شهرک اردنی، با هتل‌های تروتمیزش در رقابت با شهر اسرائیلی ایلات - که تقریباً در 2 کیلومتری آن قرار دارد - بین سازمان های جهانگردی بین‌المللی از نام و اعتباری برخوردار است.
بندر تجاری این شهر، بیشتر در خدمت تأمین نیازمندی های پادشاهی هاشمی و صدور فسفات و خاکستر چوب از ترکیبات پتاسیم بوده است. این بندر روزهای فراغت که مزّین به کوهسارهای مثال‌زدنی است، زمانی ارزش قدم‌زدنی چند را برای سیاسیونی که شاه حسین در کاخ نزدیک به مرز همسایه یهود خود، به‌طور رسمی از آنان پذیرایی می‌کرد، داشت.
عقبه خفته در آرامش، از همان ابتدای جنگ (ایران و عراق) رونقی ناگهانی یافت، یعنی از سپتامبر 1980، زمانی
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 268، تاریخ 22/9/1361، ص2، پاریس - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 21/9/1361.
2) همان، ص4، پاریس - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 21/9/1361.
3) سند شماره 346683 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن2)، 24/8/1361.
4) مأخذ 4، بخش اول، ص2.
که بصره تنها بندر عراق، زیر آتش قرار گرفت (اکنون نیز به میدان رزم تبدیل شده است) و عراق ناگزیر به متوقف‌کردن کشتیرانی در آن شد. عراق، زمانی که به واهی‌بودن امیدش به سقوط سریع حکومت تهران پی برد، ناگزیر می‌بایستی تدارکات خود را براساس راه‌های طویل همراه با مخارج سنگین، ازطریق کویت در جنوب، از راه ترکیه و همچنین تا اوایل بهار سال جاری ازطریق سوریه و اردن سازماندهی می‌کرد. نخستین بار شاه حسین اردنی، حمایت خود را از دولت عراق به‌عنوان مهم‌ترین چرخش تدارکاتی بین‌النهرین اعلام کرد. از آن زمان تاکنون، کامیون‌های شرکت‌های کوچک و بزرگ حمل‌ونقل بین‌المللی - که هرگونه مخاطره را به جان خریده اند - به‌منظور پیروزی دولت بعثی به ریاست‌جمهوری صدام حسین، سپر به سپر و پشت سر هم، در خط سیر عقبه - بغداد در حرکت‌اند و از روغن، خرما، گازوئیل، شیرخشک و باروت گرفته تا میخ و جاده صاف‌کن های غول‌پیکر، یعنی تمام آنچه سرزمین بین دجله و فرات برای ادامه حیات خویش نیازمند آن است، وارد عراق می‌کنند.
بهره‌گیری از خوان یغمای عراق
برای نمونه، "هلموت مانتس" (Helmut mantz) اهل "لودن شاید" (Lodenscheid) (یکی از شهرهای کوچک آلمان غربی)، یک و نیم سال است که همانند مورچه‌ای سخت‌کوش، جاده 2500 کیلومتری عقبه - بغداد را با کامیون شخصی خود طی می‌کند، تا در هر سفر، ذره‌ای از خوان یغمای عراق بهره گیرد. یک شرکت دیگر حمل‌ونقل در شهر دورن (Duren) واقع در ایالت "راین لاند"، باوجود ازدست‌دادن چند تانکر، 50 دستگاه از کامیون‌های خود را در این جاده به کار گرفته است و رانندگان آلمانی آن، مصطلح به "کامیون‌دار"، هر بار این مسیر را با اجرتی بالغ‌بر 1000 مارک پشت سر می‌گذارند و یک کامیون‌دار کارکشته قادر است 6 تا 8 بار در ماه، این مسیر را طی کند. یک کارخانه کامیون‌سازی آلمانی که سهم بزرگی از این معامله را به خود اختصاص داده است، 4000 دستگاه از کامیون‌های پرقدرت خود را، که ارزش هریک بالغ‌بر 000,200 مارک می‌باشد، با شرایطی در اختیار شرکت حمل‌ونقل زمینی عراق - اردن قرار داده است.
این شرکت، محموله را تضمین کرده است و طبق قرارداد، کامیون‌ها پس از 2 سال به تملک او درمی‌آیند که البته باید در این مدت، قیمت خرید کامیون حاصل شده، سودی نیز عاید شود.
تحت چنین شرایطی، نمی توان دستمزدهای رایج در آلمان را پرداخت کرد. یک شرکت مقاطعه‌کار جزء به نام cedarco international که در سوئیس به ثبت رسیده است و دفتر مرکزی آن در پاریس و امان قرار دارد، به نمایندگی ازطرف Walid Awni Katuri, Zaghhlul، انجام‌دادن حمل‌ونقل را با استخدام 600 راننده بعضاً ناشی، عمدتاً فیلیپینی، تایلندی، هندی و اخیراً نیز مصری به عهده گرفته است.
این شرکت‌ها، از آغاز حملات گسترده ایران در منطقه شط‌العرب، بدون چون‌وچرا مجبور به حمل‌ونقل وسایل نظامی ازقبیل اسلحه، مواد منفجره و مهمات هستند. روش‌های خام‌کردن ازسوی مدیران تدارکاتی ارتش عراق در بندر عقبه، میان‌تهی ولی مؤثر است: فیلیپینی‌ها و تایلندی‌ها از زمینهای خود (این اصطلاح برای دست‌انداختن عرب‌ها به‌کار می‌رود) مأمور حمل سیمان می‌شوند. زمانی که وارد بندر شدند، به اسکله‌ای هدایت می‌شوند و بارگیری کالای مهم انجام می‌گیرد. در این زمان، گذرنامه‌های رانندگان اخذ می‌شود و بدین‌ترتیب، خارجی‌های نامطلوب را که در هر لحظه می‌توان اخراج کرد، در خفت نگاه داشته و هیچ راهی جز اطاعت برایشان باقی نخواهد ماند و بالاخره سفر به‌سوی بغداد در مشایعت و حفاظت نظامی آغاز می‌شود. تشریفات گمرکی و اسناد و مدارک عبورومرور کالا که منبع دردسر"کامیون‌داران عادی" است، وجود خارجی و محلی از اعراب ندارد.
در اواخر ماه ژوئیه، انفجاری مهیب رخ داد. درباره چگونگی این حادثه، دو نقل متفاوت در عقبه به گوش می‌رسد: بنابر گفته‌ای، کامیونی حامل مواد منفجره، واژگون و منفجر شد. آن‌گونه که ادعا می‌شود، رانندگان توانستند به‌موقع خود را از مهلکه نجات دهند، اما آنچه مسلم است، 7 تا 8 سرباز عراقی جان خود
را در این حادثه از دست داده‌اند. طبق اظهارنظر دیگری، پس از حریق، 4 کامیون منفجر شد و غیر‌از سربازان عراقی، یک راننده هندی نیز جان خود را از دست داد. همان‌طورکه گفته می‌شود، به این سربازگیری اجباری از "کامیون‌داران" وامانده جهان سوم "به‌دلیل نگرانی از معاملات انضمامی" پس از جنگ، بی هیچ اعتراضی باید گردن نهاد. بدیهی است که فقط آلمانی‌ها نیستند که به این روش‌ها تن می‌دهند، بلکه یک کارخان-ه دولتی اتریشی نیز تحت همان شرایط چنین روش‌هایی را می‌پذیرد.
حمایت‌های همه‌جانبه از حکومت بغداد
درحال‌حاضر، 12 هزار کامیون یدک‌کش و تانکر، فقط در عقبه در لیست قرار دارند که بین 4 تا 5 هزار دستگاه از آنها روزانه در مسیر بحر احمر و بین‌النهرین درحرکت‌اند. یک راننده کارکشته و خوش‌شانس، این فاصله را سه‌روزه پشت سر می‌گذارد. از طرف دیگر، همواره 60 تا 70 کشتی در خلیج در انتظار باراندازی به سر می‌برند که بین آنها کشتی‌های حامل سلاح‌های شوروی، چکسلواکی، رومانی و بلغارستان دیده می‌شود. درعین‌حال، این بازار معاملات به‌هیچ‌وجه منحصر به شرق نمی‌شود و مشاوران نظامی فرانسوی و انگلیسی نیز در عراق حضور دارند، ولی اینکه تا چه اندازه این کشورها در مراوده‌ها و معاملات تسلیحاتی دست‌اندرکار باشند، معلوم نیست. امریکاییها نیز در این معاملات دخالت دارند: کارشناس مشهوری به نام "کاپیتان لی" (captain lee) بر بارگیری و باراندازی مواد منفجره حساس "ساخت امریکا" در بندر عقبه و بنادر کشورهای عرب خلیج‌فارس نظارت دارد.(1)
1) مأخذ 51، ص3.
1
تصرف مجدد تپه 175 و حضور نیروهای خودی روی آن، باتوجهبه تبلیغاتی که حکومت عراق برای بازپس‌گیری آن انجام داده بود، شکست مضاعفی برای ارتش این کشور محسوب می‌شد. به همین دلیل، ارتش عراق در اولین ساعات بامداد و با گذشت دقایقی از نیمه‌شب، همه استعداد آتش توپخانههای موجود خود را در منطقه روی این ارتفاعات متمرکز کرد و به یکباره حجم فراوانی از گلوله‌های توپ، کاتیوشا و خمپاره را در این منطقه (محدوده ارتفاعات 175) ریخت که سنگین‌ترین آتش در این عملیات محسوب می‌شد.
برآورد نیروهای اطلاعات از خط حاکی‌از آن بود که در هر دقیقه، حدود 60 گلوله توپ، خمپاره و کاتیوشا در منطقه‌ای به طول 5/2 کیلومتر و عرض 800 متر اصابت می‌کرد و هیچ نیرویی قادر نبود از جان‌پناه و کانال‌هایی که روی این ارتفاع حفر شده بود، خارج شود. حجم آتش به‌حدی بود که امکان هرگونه تحرک را از نیروهای خودی سلب کرده بود. ازاین‌رو، رساندن تدارکات، آب و غذا نیز با مشکل مواجه شد و چند خودرو حامل آب و غذا نیز به‌دلیل اصابت گلوله منهدم شدند.
آتشباری عراق روی این ارتفاع، درطول شبانه‌روز به‌طور یکنواخت و بدون وقفه ادامه داشت. محاسبات اولیه نشان داد که دشمن، بالغ‌بر 100 هزار گلوله در این اقدام مصرف کرده است. باوجوداین، نیروهای تیپ14 امام حسین(ع) به‌دلیل آگاهی از اهمیت این ارتفاع در تکمیل یک خط پدافندی قابل‌دفاع و تسلط بر منطقه،(1)-(2)باوجود فشار طاقت‌فرسا، ارتفاعات را تخلیه نکردند. در این اقدام، دو گردان از نیروهای تیپ14 امام حسین(ع) زیر آتش دشمن متحمل تلفات سنگینی شدند. ارتش عراق پس از بی‌نتیجه ماندن تلاش‌هایش، به‌تدریج آتش را تاحدود نصف
کاهش داد و با واردکردن نیرو به جبهه میانی و تجدید سازمان یگان‌های منطقه(1)با فاصله‌ای حدود 2 تا 3 کیلومتر از نیروهای خودی، اقدام به تحکیم مواضع خود کرد. درواقع، این اقدام عراق، تن‌دادن به نتیجه عملیات محسوب می‌شد. در این فاصله، نیروهای خودی نیز اقدام به تقویت و تحکیم خطوط دفاعی خود کردند.(2)نکت-ه قابل‌توجه در منطق-ه عملیاتی محرم، سقوط یک بالگرد عراقی با گلول-ه توپ بود. این بالگرد که بر فراز خطوط نیروهای عراقی درحال پرواز بود، به‌طور تصادفی مورد اصابت گلول-ه توپ قرار گرفت و منهدم شد(3)
1
با تثبیت عملیات محرم و تحکیم موقعیت نیروهای خودی، خبرگزاری جمهوری اسلامی از واگذاری برخی مناطق عملیاتی محرم به ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران خبر داد. بنابر اعلام این خبرگزاری از ایلام، درپی آزادسازی پاسگاه‌های مرزی موسیان، بیات، واری، نهرعنبر، چم‌سری، عین‌خوش، عین‌منصور و ربوط در عملیات محرم، حفاظت این مناطق و چاه‌های نفتی بیات، تحت پوشش امنیتی گروهان مرکزی دهلران - موسیان قرار گرفت. به گزارش رسیده به نقل از فرمانده هنگ ژاندارمری ایلام، با بازسازی و نوسازی پاسگاه‌های چنگوله و چالاب در شهرستان مهران، نیروهای ژاندارمری در این دو پاسگاه مستقر شدند و حفاظت بخشی از جنوب‌غربی نوار مرزی استان ایلام را به‌عهده گرفتند.(4)
2
امروز حجم عملیات پروازی نیروهای عراقی به‌نسبت زیاد بود. براساس گزارش‌های موجود، هواپیماهای عراقی درمجموع، 72 نوبت پرواز در مناطق عملیاتی انجام دادند که 14 بار آن بمباران خطوط عملیاتی مناطق جنوب بود.(5)ازجمله، از ساعت 8 تا 12:25، تعداد 6 فروند هواپیمای جنگی دشمن در 3 مسیر به آسمان کشور تجاوز کردند که با اجرای آتش پدافندی هوایی و اقدامات تاکتیکی هواپیماهای خودی متواری شدند.(6)
4 فروند دیگر از این هواپیماها نیز در 3 مسیر به حریم هوایی مناطق نفت‌شهر، طلائیه، جفیر، مهران، دهلران، بستان، شوش و هویزه تجاوز کردند که با واکنش پدافندهای این مناطق، موفق به اجرای عملیات نشدند.(7)
علاوه‌براین، شهرهای آبادان و خرمشهر همچنان زیر آتش سلاح‌های سنگین عراق قرار داشت که درنتیجه 3 تن شهید و 8 تن مجروح شدند.(8)
1) سند شماره 17593 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 658، تاریخ 20/8/1361، صص 1 و 3.
2) سند شماره 32136 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه کربلا، 18/8/1361، صص 2 و 3؛ و - مأخذ 1، بخش دوم.
3) سند شماره 17618 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 662، تاریخ 24/8/1361، ص3 پیوستی.
4) روزنامه کیهان، 19/8/1361، ص1.
5) سند شماره 58230 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه شماره 235، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 235، تاریخ 21/8/1361، ص4.
6) همان.
7) همان، ص3.
8) همان، ص3.
1
در درگیری میان نیروهای نظامی و عناصر گروه‌های غیرقانونی، در مناطق شمال‌غربی ایران، خسارت‌هایی به دو طرف وارد شد و 4 نفر از افراد وابسته به این گروه‌ها خود را تسلیم کردند.
امروز ساعت 17:30، تعدادی از عناصر گروه‌های غیرقانونی، جاده سنندج - کامیاران را مسدود و چند خودرو را متوقف کردند. این افراد با گروگان‌گرفتن تعدادی از مسافران، 2 اتوبوس سپاه پاسداران و یک لندرور نهضت سوادآموزی را آتش زدند.(1)
صبح امروز، عوامل گروه‌های ضدانقلاب در 10 کیلومتری کامیاران نیز یک دستگاه ایفای ژاندارمری را متوقف کرده، آن را به آتش کشیدند و رانندة خودرو را نیز به شهادت رساندند.(2)مهاجمان در این حادثه علاوه‌بر کشتن راننده، 4 نظامی را نیز به شهادت رساندند(3)
انقلاب اسلامی، 24/8/1361؛ و - سند شماره 79277 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی) به فرماندهی منطقه7، تاریخ 23/8/1361؛ و - مأخذ 6، ص1.
همچنین تعدادی از کارکنان برق منطقه‌ای پیرانشهر که با یک دستگاه خودرو حامل وسایل و لوازم کار از ارومیه عازم پیرانشهر بودند، در حوالی قریه "هورابی" (منطقه پیرانشهر) به کمین افراد مسلح حزب دمکرات افتادند و به اسارت گرفته شدند. براساس گزارش‌های موجود، یکی از عوامل نفوذی حزب دمکرات کردستان، قبلاً ساعت حرکت خودرو را به اطلاع مهاجمان رسانده بود(4)
در شمال بانه، نیروهای گروه‌های غیرقانونی پس از برچیدن تأمین مستقر در جاده، به یکی از خودروهای جهاد پشتیبانی در نزدیکی روستای "شوی" که حامل 5 سرباز و 3 نفر از اعضای جهاد بود، کمین زدند و 2 نفر از سرنشینان خودرو را به شهادت رسانده، بقیه را نیز اسیر کردند.(5)
در پاک‌سازی‌های پراکنده در محور سردشت - ربط، 2 سرباز ارتش مجروح شدند.(6)
در درگیری نیروهای پایگاه‌های شهید "پاشازاده"، "شهر کندی" و "درمان" در جنوب مهاباد با نیروهای ضدانقلاب نیز یک سرباز و یک بسیجی به شهادت رسیدند و یک نفر از چته‌های ضدانقلاب هم کشته شد.(7)
همچنین 4 نفر از افراد گروه‌های غیرقانونی با همراه‌داشتن 2 قبضه اسلحه ژ3 و ام1 و یک کلت، خود را به سپاه پاسداران بوکان معرفی و امان‌نامه دریافت کردند(8)
2
درپی اجرای عملیات‌های موفق در محور سردشت و ایجاد محدودیت‌هایی برای گروه‌های غیرقانونی، حزب دمکرات کردستان که از چندی قبل، تعدادی از زندانیان خود را به داخل خاک عراق منتقل کرده بود، حدود 100 نفر از آنها را که همگی از کردهای بومی بودند، آزاد کرد.(9)
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، حزب دمکرات احتمالاً به‌دلیل کُردبودن این افراد که خانواده و نزدیکانشان از اسارت آنها باخبر بوده‌اند، از اعدام این عده خودداری کرده است تا شاید از این طریق، وجهه‌ای برای خود کسب کند. آگاهان، علت اصلی این اقدام را
1) سند شماره 79322 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از ستاد منطقه7 (اطلاعات و عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (اطلاعات و عملیات)، 25/8/1361؛ و - سند شماره 345495 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (معاونت سیاسی)، 20/8/1361؛ و - سند شماره 79281 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 237، تاریخ 23/8/1361، ص1.
2) سند شماره 79320 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی کل، 25/8/1361؛ و - سند شماره 346737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات سپاه منطقه7 (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی (منطقه7)، شماره 30، تاریخ 29/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 350370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 5، تاریخ 24/8/1361، ص3.
3) سند شماره 79299 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران
4) سند شماره 79307 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 238، تاریخ 24/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 104801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 186، تاریخ 27/8/1361، ص4؛ و - مأخذ 12، بخش اول.
5) مأخذ 11، بخش دوم.
6) مأخذ 6، ص1؛ و - سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص16.
7) مأخذ 6، ص1.
8) سندشماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه5، ص22؛ و - سند شماره 58190 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 217، تاریخ 19/8/1361، ص3.
9) سند شماره 437001 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات) به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 27/8/1361.
محدودیت مکانی، غذایی و سوختی این حزب ذکر کرده‌اند. گفتنی است که گروه‌های ضدانقلاب، پس از بسته‌شدن برخی محورهای ارتباطی با عراق که نتیج-ة عملیات‌های اخیر قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) بود، با محدودیت‌ها و فشارهای زیادی مواجه شده‌اند.(1)
رویتر نیز درباره اقدامات موفق نیروهای خودی در منطقه کردستان اعلام کرد، دولت مرکزی و رهبران احزاب سیاسی کردستان ادعای پیروزی می‌کنند، ولی چریک‌ها پذیرفته‌اند که در هفته‌های اخیر بازنده بوده‌اند. رویتر میافزاید: منابع کُرد می‌گویند تمام شهرها و روستاهای اصلی کردستان اینک در دست پاسداران انقلاب قرار دارد(2)
1
باتوجهبه برگزاری انتخابات مجلس خبرگان و میان‌دوره‌ای مجلس در 19 آذرماه سال جاری، امروز رادیو حزب دمکرات ضمن غیرقانونی خواندن برگزاری هرگونه انتخابات، به‌خصوص در منطقه کردستان، مردم را به تحریم انتخابات فراخواند. رادیو این حزب اعلام کرد: به نام پیش‌مرگان خلق دلیر و ستمدیده کُرد هشدار می‌دهیم که کاندیدشدن برای نمایندگی در مجلس، یک عمل ضد‌خلقی و خیانت تلقی می‌شود و مردم کردستان با این اقدام حکومت نیز همچون دیگر اقدامات و خواستههای آن برخورد می‌کنند و با نشستن در خانه‌های خود در روز انتخابات، هوشیاری انقلابی خود و طرف‌داران جنبش ملی مقاومت خلق کُرد را به اثبات خواهند رساند.(3)
2
در درگیری میان نیروهای امنیتی با افراد وابسته به گروه‌های تروریستی، علاوه‌بر خسارت‌های واردشده به طرفین، تعدادی از اعضای این گروه‌ها دستگیر و بازداشت شدند.
در تهران، 3 سرنشین مسلح یک خودرو پیکان در خیابان دکتر فاطمی، قصد ترور معاون شورای زندان‌ها را داشتند که گلوله‌های شلیک‌شده به بدن-ه اتومبیل اصابت کرد و به وی آسیبی نرسید. مهاجمان نیز بلافاصله از محل حادثه گریختند.(4)
در شهر بروجرد نیز عناصر گروه‌های تروریستی، 2 عدد کوکتل مولوتف را به داخل منزل یکی از افراد متدین این شهرستان پرتاب کردند که خسارات جانی و مالی به همراه نداشت.(5)
در خیابان آذربایجان تهران، یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که شناسایی و دستگیر شده بود، اقدام به خوردن قرص سیانور کرد که به هلاکت وی انجامید.(6)
در قائم‌شهر نیز یکی از عناصر سازمان که در محل قرار دستگیر شده بود، با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد.(7)
در رامسر هم یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که مسئول تشکیلات شهر و تماس با خارج از کشور بود، دستگیر شد.(8)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره236، تاریخ 20/8/1361، صص 9 و 10، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 19/8/1361.
2) همان، صص 12 و 13، لندن - خبرگزاری رویتر، 19/8/1361.
3) سند شماره 58217 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، شماره7، تاریخ 30/8/1361.
4) مأخذ 15، بخش دوم، ص3؛ و - مأخذ 6، ص5.
5) سند شماره 227384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه، رویدادهای منطقه8، نشریه شماره 16، تاریخ 20/9/1361، ص4.
6) مأخذ 15، بخش دوم، صص 4 و 5.
7) سند شماره 104716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 181، تاریخ 22/8/1361، ص2.
8) همان.
در تهران نیز یکی از اعضای تشکیلاتی سازمان کازرون، در عملیات تعقیب و مراقبت دستگیر و بازداشت شد.(1)
عملیات تعقیب و مراقبت دیگری نیز در شهر مرودشت، به دستگیری عنصر فعال سازمان مجاهدین (منافقین) در این شهر انجامید.(2)
همچنین در بندرگز، نیروهای امنیتی پس از شناسایی یکی از افراد این سازمان، وی را دستگیر کردند.(3)
1
درپی فرمان امام خمینی درباره ضرورت حضور در جبهه‌های جنگ و نیز بازتاب‌های عملیات محرم، امروز تعداد دیگری از مردم و کارکنان ادارات و سازمان‌های مختلف عازم جبهه‌های جنگ شدند.
امروز، اقشار گوناگون مردم داوطلب شهرهای سمنان، امام‌شهر و همچنین یک‌صدوپنجاه‌ودومین گروه اعزامی از خمینی‌شهر عازم جبهه‌های جنگ شدند.(4)
رئیس شهربانی نیز با انتشار اطلاعیه‌ای، آمادگی نیروهای پلیس را برای حضور در جبهه‌های جنگ اعلام کرد. در این اطلاعیه آمده است:
نیروهای مسلمان و خدمتگزار پلیس، به پیروی از فتوای تاریخ‌ساز حضرت امام خمینی (مدظله العالی) رهبر کبیر انقلاب اسلامی و فرماندهی کل قوا، مفتخراً اعلام می‌دارد در این لحظات پرشکوه تحقق اصل مسلم پیروزی خون بر شمشیر، همراه سیل خروشان پویندگان راه سرور شهیدان حسین‌بن‌علی(ع)، با تمام نیرو و امکانات خود، چه در خط اول جبهه جنگ حق علیه باطل و چه در سنگرهای پشت جبهه، در کنار سایر برادران عزیز مسئول در نهادهای انقلاب اسلامی، آماده نثار خون و هستی خویش می‌باشند.(5)
2
محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در مراسم بزرگداشت شهدای شهر قم که در مسجد چهارمردان این شهر برگزار شد، درباره نحوه و دلایل برخوردهای امریکا با جمهوری اسلامی سخن گفت. وی در این سخنرانی اعلام کرد:
علت اینکه الآن امریکا می‌ترسد در مقابل سپاهیان اسلام عقب‌نشینی کند، این است که درحالیکه بیشتر از چند سال از پیدایش و آغاز جمهوری اسلامی نمی‌گذرد، حکومت ایران چنین شگفتی‌هایی آفریده و توجه همه جهان را به خود جلب کرده است. اگر کوچک‌ترین قدمی
1) سند شماره 79353 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه اطلاعات به ستاد مرکز اطلاعات، 26/8/1361.
2) همان.
3) سند شماره 58272 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، 14/9/1361.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 20/8/1361، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 19/8/1361، ص4.
5) همان، بخش اول، ص10.
به عقب بردارد، می‌داند که در آینده نمی‌تواند جمهوری اسلامی ایران را کنترل کند. بحث امریکا هم به‌هیچ‌وجه حفظ صدام نیست، بلکه تنها هدف او کنترل جمهوری اسلامی ایران است، ولو به قیمت سرنگونی صدام. امریکا فکر می‌کند مثل گذشته می‌تواند بر دنیا بتازد. آنچه سبب شده امریکا در دنیا به چیزهایی دست یابد، زمینه‌های ظالمانه و ذلت‌باری بوده است که مردم دنیا پذیرفته‌اند. هرجا که امریکا موفق شده است، عامل آن ذلتی بوده که سران کشورهای وابسته به او پذیرفته‌اند، اما ایران اسلامی زیر بار این ذلت‌ها نرفت و به مقابله برخاست.(1)
1
محدودیت فعالیت‌های ضدانقلاب در کشور و استان کردستان، محور اصلی گفتوگوهای رئیس شهربانی کل کشور و استاندار کردستان بود که بر آن تأکید داشتند.
سرهنگ ابراهیم حجازی رئیس شهربانی جمهوری اسلامی ایران، صبح امروز در حسینیه جماران با امام خمینی دیدار کرد و گزارش فعالیت‌های شهربانی را به اطلاع امام رساند. روزنامه کیهان با انعکاس این خبر، به نقل از سرهنگ حجازی نوشت: در این دیدار، فرمانده کل قوا بر حفظ نظم و امنیت در نیرو تأکید کردند و گفتند: با همکاری سایر نهادهای ذی‌ربط، برنامه‌هایی ریخته شود که ضدانقلاب نتواند به انقلاب اسلامی لطمه وارد کند.(2)
محمدحسن اصغرنیا استاندار کردستان نیز در گفتوگو با واحد مرکزی خبر، درباره روحیه نیروهای رزمنده در کردستان و همکاری مردم این استان با آنان گفت: مردم مسلمان و انقلابی کردستان، هرگونه توطئه داخلی و خارجی علیه جمهوری اسلامی ایران را خنثی کرده، عاشقانه در راه اعتلای جمهوری اسلامی ایران و اسلام عزیز می‌کوشند.
وی افزود: به‌دلیل بیداری مردم مسلمان کردستان و به‌دنبال استقرار حاکمیت جمهوری اسلامی در منطقه، ریشه ضدانقلاب خشکانیده شده و به‌همت رزمندگان، جبهه ضدانقلاب به دست و پا افتاده است، طوری‌که ظرف 4 ماه، حدود 400 نفر از برادران فریب‌خورده کُرد به دامان جمهوری اسلامی برگشتند و ما بازسازی مناطق آزادشده را با سرعت ادامه خواهیم داد.
استاندار کردستان در پایان گفت: درحال‌حاضر، ما هم‌زمان در دو جبهه داخلی و خارجی با دست‌نشانده‌های امریکا و صدام در نبردیم و باتوجهبه موقعیت کردستان، بسیاری از شهرهای عراق در تیررس نیروهای رزمنده اسلام قرار دارند، اما مردم این شهرها در کمال راحتی خیال به زندگی ادامه می‌دهند، چراکه می‌دانند نیروهای ما قصد حمله به مردم را ندارند.(3)
1
سخنان فرمانده نیروی هوایی هند در ضیافت شام سفارت ایران در دهلی‌نو درباره علت تجاوز ارتش عراق به ایران، همکاری نیروی هوایی هند با هیئت نظامی ایران و... مضمون گزارش کوتاهی است که خبرگزاری جمهوری اسلامی به مناسبت سفر هیئت نظامی ایران به هند تهیه کرده است. در این گزارش آمده است: فرمانده کل نیروی هوایی هند به‌اتفاق 11 تن از همراهانش ضمن شرکت در ضیافت شامی که سفارت جمهوری اسلامی ایران در دهلی‌نو به افتخار وی و هیئت عالی‌رتبة نظامی ایران که هم‌اکنون از هند دیدن می‌کند، ترتیب داده بود، در یک اظهارنظر شخصی، حکومت صدام را حکومتی نظامی و غیرمردمی و شکست‌خورده توصیف کرد. خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در دهلی‌نو اعلام کرد، شرکت این مقام هندی در ضیافت شام سفارت و استقبال گرم مقامات نظامی هند از هیئت نظامی ایران، نشان‌دهنده اهمیت ویژه‌ای است که مقامات هندی برای سفر این هیئت قائل‌اند.
فرمانده کل نیروی هوایی هند در این میهمانی ضمن طرف‌داری از حقوق حقه جمهوری اسلامی ایران و محکوم‌کردن عراق به‌دلیل حمله به ایران اظهار کرد: امریکا این جنگ را بر ایران تحمیل کرده و هدفش این بوده است که به دنیا بگوید هرکس با ما (امریکا) در بیفتد، از بین می‌رود؛ درصورتی‌که در عمل برعکس شد و صدام که فریب امریکا را خورد، اکنون درحال شکست است!
وی که سوابقی طولانی در ارتش هند دارد، در این جلسه گفت: هر رهبری که بر پایة قدرت نظامی روی کار آمده باشد، نخواهد توانست روی پای خود بایستد؛ همان‌طورکه صدام شکست خورد. ... ما مطمئنیم (امام) خمینی که یک رهبر روحانی است و تکیه‌اش بر مردم می‌باشد، پیروز خواهد شد. ...
چند تن از اعضای هیئت نظامی ایران هم درباره این سفر گفتند: آنها (مقامات نظامی هند) به ما خیلی احترام گذاشتند. هدف ما آشنایی با شیوه‌های جنگ هوایی بود که تقریباً به همه خواسته‌هایمان دست یافتیم. اگر ما 15 سال اینجا بودیم، نمی‌توانستیم به‌اندازة این 15 روز اطلاعات جمع‌آوری کنیم.(1)
2
حسین شیخ‌الاسلام معاون وزیر امور خارجه، در ادامه سفر دوره‌ای خود به چند کشور عربی، امروز در طرابلس پایتخت لیبی، با مقامات سیاست خارجی لیبی دیدار و گفتوگو کرد. به گزارش روزنامه کیهان، سرپرست هیئت ایرانی در اولین روز از حضور خود در لیبی، با عبدالرحمان شلغم دبیر کمیتة مردمی تبلیغات انقلابی و سویدان معاون سیاسی دبیر کمیتة مردمی روابط خارجی آن کشور، دیدار و دربارة موضوعات مورد علاقة دو کشور گفتوگو کرد. شیخ‌الاسلام در دیدار خود با آقای شلغم که بیش از 2 ساعت به طول انجامید، ضمن
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، تاریخ 21/8/1361، صص 3 و 4، دهلی‌نو - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 20/8/1361.
تشکر از لیبی برای حمایت از طرح ایران در سازمان ملل متحد مبنی‌بر اخراج رژیم صهیونیستی از مجمع عمومی آن سازمان، تحولات اخیر در جبهه‌های جنگ حق علیه باطل را برای وی تشریح کرد و با تأکید بر توطئه‌های روزافزون امریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه، ضرورت گسترش همکاری‌های کشورهای اسلامی و پیشرو منطقه و فعالیت هرچه بیشتر جبهه پایداری را یادآور شد. وی با محکوم‌کردن توطئه امریکا و ارتجاع علیه سازمان وحدت افریقا، بار دیگر بر حمایت جمهوری اسلامی ایران از برگزاری اجلاس سران کشورهای سازمان وحدت افریقا در طرابلس تأکید کرد. آقای عبدالرحمان شلغم نیز ضمن تشکر از پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران از جبهه پایداری، تحرکات سیاسی و ضدامپریالیستی جمهوری اسلامی را در مقابله با امپریالیسم و صهیونیسم، مورد تمجید قرار داد. طرفین همچنین پیگیری قراردادهای منعقدشده بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری لیبی را که درپی دیدارهای آقایان ولایتی و موسوی از لیبی و همچنین دیدار آقای جلود از تهران، به امضا رسیده بود، یادآور شده، همکاری‌های ایران و لیبی را گامی در جهت گسترش مبارزه علیه استکبار جهانی خواندند. آقای شیخ‌الاسلام در این دیدار، پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران را از نامزدی جمهوری لیبی برای میزبانی هشتمین اجلاس جنبش غیرمتعهدها در سال 1985 (1364) در طرابلس اعلام کرد(1)
1
دیدار سفیر یوگسلاوی با معاون وزیر راه و ترابری و مدیرعامل سازمان کشتیرانی و سخنان وی درباره چگونگی و میزان تعامل اقتصادی کشور متبوعش با ایران، موضوع گزارش روزنامه کیهان می‌باشد. در این گزارش آمده است: ادوارد کولن سفیر کشور یوگسلاوی در تهران، به‌اتفاق وابسته بازرگانی این کشور، با مهندس روحانی معاون وزارت راه و ترابری و مدیرعامل سازمان بنادر و کشتیرانی، دیدار کردند. در این ملاقات، درباره امکان توسعه هرچه بیشتر همکاری‌های فنی بین ایران و یوگسلاوی درزمینه‌های دریایی، بندری، تجهیزات فنی و تبادل کارشناس، بحث و تبادل نظر شد. درپی این ملاقات، سفیر یوگسلاوی در تهران، درباره نحوه و کیفیت روابط بازرگانی و اقتصادی بین دو کشور باتوجهبه قرارداد موجود فیمابین، گفت: یوگسلاوی از اول مارس سال جاری میلادی، صادراتی به ارزش 100 میلیون دلار شامل ماشین‌آلات، کاغذ و غیره به ایران داشته و در مقابل، 130 میلیون دلار کالا که 95 درصد آن نفت بوده، از ایران وارد کرده است.
وی افزود: قرارداد کنونی بین دو کشور براساس تهاتر انجام می‌شود و انتظار می‌رود میزان مبادلات در سال جاری، به 200 میلیون دلار برسد. درطول سال گذشته، میزان مبادلات بین دو کشور 210 میلیون دلار بوده است. وی درباره نتایج مذاکرات دیروز خود با معاون وزارت راه و ترابری گفت: در این مذاکرات، تمایل کشورش را برای همکاری در بازسازی بنادر و حتی ساخت بنادر جدید و صدور وسایل بارگیری و اسکله به بنادر جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است.(2)
1
بعد از پایان اولین دور نشست سران کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در بحرین، منابع رسمی درباره موضوعات مطرح‌شده در اجلاس اخباری منتشر نکردند، اما آنچه که خبرگزاری‌ها نوعاً به نقل از منابع مطلع بدون نام بیشتر به آن پرداختند، امور مربوط به جنگ ایران و عراق بود. یونایتدپرس از منامه به نقل از همین منابع اعلام کرد: حکام 6 کشور عربی خلیج‌فارس، اولین نشست روز چهارشنبه را باوجود دستور جلسه فشرده اقتصادی، سیاسی و امنیتی خود، به بحث و گفتوگو درباره حمایت مالی و سیاسی از عراق گذراندند. عراق تاکنون 30 میلیارد دلار از این کشورها دریافت کرده و خواهان 35 میلیارد دلار دیگر شده است(1)
همین خبرگزاری در خبر دیگری، از پیشنهاد عمان در فراخوانی سفیران کشورهای عضو شورا از تهران و برقراری مجدد روابط دیپلماتیک با مصر، خبر داد و یادآور شد که پس از امضای قرارداد کمپ‌دیوید میان مصر و اسرائیل، همه کشورهای عضو شورا به‌جز عمان، روابط خود را با مصر قطع کردند.(2)
در کنار اخبار محدودی که با گمانه‌زنی‌هایی همراه بود، برخی خبرگزاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، تحلیل‌هایی را دربارة دلایل تشکیل اجلاس و موضوعات آن منتشر کردند، ازجمله گزارشگر رادیو کلن در تحلیلی، با ذکر برخی موضوعات اقتصادی در دستور اجلاس، ازجمله تأسیس صندوق عمران مشترک با سرمایه 2 میلیارد دلاری گفت: باوجوداین، ارزش بین‌المللی اجلاس عالی بحرین فقط به واکنش این کشورها دربرابر جنگ عراق و ایران است. مسلم است که جنگ طولانی عراق با ایران یکی از علل مهم تأسیس شورای همکاری سایر کشورهای عربی منطقه خلیج‌فارس در 18 ماه قبل بوده است. بدون فشار جنگ که خطر بزرگی برای شاهرگ‌های حیاتی کشورهای این منطقه، یعنی معادن نفت و خطوط کشتیرانی محسوب می‌شود، کشور سلطنتی عربستان سعودی، سلطان‌نشین عمان، امارات متحده عربی و چند شیخ‌نشین دیگر نمی‌توانستند خصومت‌ها و رقابت‌های موجود را به این سرعت فراموش کنند. مهم‌تر از جنگ، نیرو و نفوذ انقلاب اسلامی ایران است که کشورهای کوچک عربی منطقه را تهدید می‌کند(3)
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در تحلیل دیگری به این مقوله پرداخته و در اخبار امروز خود یادآور شده است: رهبران عرب منطقه درحالی نشست خود را آغاز کردند که ایران علناً اعلام کرده تنها ناجی و قدرت اصلی منطقه است که باید در هرگونه ترتیبات امنیتی خلیج (فارس) به حساب آورده شود. موضع ایران در نامه سفارت ایران در امارات متحده عربی ذکر شده و به‌وسیلة روزنامه اخبار الخلیج (چاپ امارات) انتشار یافته است. شورای همکاری خلیج (فارس)، تاکنون موضع مشخصی درباره جنگ ایران و عراق اتخاذ نکرده و فقط خود را به میلیاردها دلار کمک مالی به عراق و درگیری گاه‌به‌گاه در جنگ لفظی با حکومت انقلابی ایران محدود کرده است، اما ایران فشار نظامی خود را به عراق، هم‌زمان با برگزاری اجلاس سران افزایش داده است. ایرانیان همچنین توجه خود را بر عربستان متمرکز کرده‌اند که این کار سبب شده است بدترین نوع تبادل تبلیغات
بین ریاض و تهران از شروع جنگ ایران و عراق در 25 ماه قبل انجام شود.
این خبرگزاری افزود: مقامات از پیش‌بینی اینکه نتایج اجلاس در شکل راهبرد سیاسی یا نظامی خواهد بود، بی‌رغبت بودند، اما مطبوعات نیمه‌رسمی خلیج (فارس) گفتند این نشست ممکن است آخرین تلاش، قبل از اجرای منشور دفاع مشترک اعراب، به‌منظور کمک به عراق باشد و اعضای کنفرانس، هیئتی به ایران و عراق اعزام کنند.(1)
دراین‌حال، عبدالحلیم ابوغزاله وزیر دفاع مصر، در یک موضعگیری هماهنگ با جو حاکم بر کشورهای عربی، ضمن اعلام این مطلب که جنگ ایران و عراق خطر مستقیمی برای منطقه نفت‌خیز خلیج‌فارس است، گفت: مصر به کمک نظامی به عراق ادامه خواهد داد تا این کشور بتواند امنیت ملی‌اش را حفظ کند. وی در مصاحبه‌ای با هفته‌نامه آخرالساعه چاپ قاهره اظهار کرد: جنگ 26 ماهه میان ایران و عراق، تهدید مستقیمی علیه منطقه خلیج‌فارس و بیان آشکار نژادپرستی فارس‌ها ضد اعراب است. این جنگ همچنین نابودکننده منابع اقتصادی اعراب می‌باشد. ابوغزاله در پاسخ به این سؤال که آیا مصر که تاکنون ده‌ها میلیون دلار اسلحه و مهمات در اختیار عراق گذاشته است، به این کمک ادامه خواهد داد، گفت: ما تمام احتیاجات نظامی هر کشور عربی را که برای دفاع از امنیت ملی‌اش در مقابل تجاوز خارجی نیاز داشته باشد، تأمین خواهیم کرد(2)
نشریات منطقه خلیج‌فارس نیز همانند گذشته، به حمایت از عراق پرداخته و با ادعای تهدید ایران علیه کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، ضرورت تجدید رابطه کشورهای عضو اجلاس با مصر را مطرح و گوشزد کرده‌اند. دراین‌باره، روزنامه کویتی الرای‌العام نوشته است:
تحولات نگران‌کننده جنگ ایران و عراق مطمئناً سایه شوم خود را بر اجلاس رهبران خلیج (فارس) افکنده، اما راه چاره اکنون آشکار است. تهران تأیید کرده است با همان توانی که هم‌اکنون به عراق حمله می‌کند، کشورهای خلیج (فارس) را نیز وارد جنگ خواهد کرد. مصر ازنظر جغرافیایی، فاصله زیادی با عراق دارد، اما از کمک به این کشور کوتاهی نکرده است و دیگران نیز از مصر پیروی کرده‌اند. به همین ترتیب، کشورهای خلیج (فارس) باید قبل از گسترش دامنه آتش به سرزمین خودشان، دست به اقدام بزنند و روابط خود را با طرفی که به عراق کمک می‌رساند، گسترش دهند و نباید به کمکی که اکنون به این کشور می‌دهند، قناعت کنند.(3)
رادیو ریاض نیز ازجمله رسانه‌هایی بود که به تبلیغات علیه ایران می‌پرداخت. این رادیو در یکی از بخش‌های خبری خود، با تکرار ضرورت حمایت از عراق در مقابل ایران گفت: برای خاتمه جنگ باید از موضع نرم عراق دربرابر تلاش‌های انجام‌شده استفاده کرد و امروز عراق دربرابر توطئه‌هایی که دشمنان عربیت و اسلام طرح‌ریزی کرده‌اند، سخت ایستاده است و تنها راه خنثی‌کردن این توطئه‌ها، پشتیبانی نظامی از عراق است تا بتواند ماشین جنگی ایران را نابود کرده، راه را برای مذاکرات صلح و پایان‌دادن به جنگ باز کند.(4)
1
تاس خبرگزاری رسمی شوروی، در برنامههای امروز خود در گزارشی درباره مانورهای امریکا در خلیج‌فارس و اقیانوس هند، موضع این کشور را اینگونه بیان کرد:
امریکا چگونه می‌تواند گسیل کشتی‌های جنگی به مناطقی که بسیار دور از امریکا قرار دارند و همچنین اجرای عملیات نظامی را در این مناطق به‌بهانه حفظ منافع حیاتی امریکا توجیه کند. رسانه‌های تبلیغاتی امریکا در گذشته ادعا می‌کردند که ناوگان نظامی امریکا به‌دلیل گروگان‌گیری در ایران به اقیانوس هند اعزام شده‌اند، اما حال که این موضوع مدت‌هاست پایان یافته، تقویت نظامی امریکا در منطقه همچنان ادامه دارد و امریکا یک برنامه پنج‌ساله برای استعمار دوباره اقیانوس هند طرح کرده است.
این خبرگزاری در ادامه هشدار داد: شوروی نمی‌تواند در مقابل این تحولات خطرناک در نزدیکی مرزهایش بی‌تفاوت باشد. شوروی نمی‌تواند در مقابل تهدید نظامی که امپریالیست‌ها متوجه امنیت و استقلال کشورهای دوست شوروی کرده‌اند، یک ناظر بی‌تفاوت باشد.(1)
شوروی درحالی موضع خود را اعلام کرده است که روزنامه کویتی الوطن که سردبیر آن رابطه خوبی با عراق دارد، با درج مطلبی که به نظر این کشور نزدیک است، ضمن انتقاد از عملکرد شوروی در جنگ ایران و عراق، پیشنهاد کرد "برژنف" برای پایان‌دادن به خونریزی و وادارکردن فشار به دو کشور درحال‌جنگ، برای رفتن به میز مذاکره، "گرومیکو" (وزیر امور خارجه شوروی) را رهسپار بغداد و تهران کند، زیرا این اقدام سبب خواهد شد ابتکارها و اقدامات انحصاری امریکا درزمینه حل‌وفصل امور خاورمیانه، از میان برود(2)
2
به‌دنبال اعلام موافقت عراق مبنی‌بر اقامت "ابونضال"(3)در بغداد که صدام حسین در گفتوگو با خبرنگاران انگلیسی، آن را اعلام کرد، "جان هیوز" سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا با ابرازنگرانی از این اقدام عراق گفت: عراق ازنظر ما دراین‌باره آگاهی کامل دارد.
رادیو امریکا با اعلام نگرانی دولت این کشور، به نقل از منابع دیپلماتیک در توجیه این اقدام عراق گفت: تصمیم صدام حسین برای پذیرفتن ابونضال، در زمانی کمتر از یک ماه از حذف نام عراق از فهرست کشورهای مشوق تروریست ازسوی دولت پرزیدنت ریگان،
1) مأخذ 5، ص20.
2) سند شماره 213636 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها، نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خارجی، شماره 323، تاریخ 20/8/1361، ص2.
3) ابونضال یکی از اعضای بلندپایة سازمان آزادی‌بخش فلسطین بود که در اعتراض به جریان مذاکرات سازش اعراب با رژیم‌صهیونیستی از این گروه جدا شد و مسئولیت ترور چند تن از مقامات سازمان آزادی‌بخش فلسطین و قتل سفیر رژیم‌صهیونیستی در لندن را برعهده گرفت. وی در دادگاه سازمان آزادی‌بخش "الفتح" غیاباً به اعدام محکوم شد. ابونضال از ماه مارس (نیمه دوم اسفند 1360 و نیمه اول فروردین 1361) ستاد عملیات خود را به بغداد منتقل کرد و بیش از آنکه در خدمت آرمان فلسطین باشد، خود را در خدمت سیاست‌های حکومت عراق قرار داد.
احتمالاً تصادفی بوده است و نباید آن را یک عمل منفی دولت عراق دربرابر واشنگتن دانست. درواقع به نظر می‌رسد به همان اندازه که واشنگتن مایل به عادی‌کردن روابط با بغداد است، رهبر عراق نیز مایل به بهبود مناسبات کشورش با ایالات متحده باشد.(1)
1
درپی عملیات محرم، صدام رئیسجمهور عراق، تعدادی از افسران، فرماندهان و مسئولان عراق را تنبیه و عده‌ای دیگر را به اعدام محکوم کرد.
با پایان‌گرفتن عملیات محرم و برتری‌های چشمگیری که نصیب نیروهای ایران شد، امروز نیز همانند دو روز قبل، صدام در مراسمی به گروهی از افسران و رزمندگان عراقی نشان شجاعت اعطا کرد. وی در این مراسم گفت: شما ای نیروهای مسلح و ای رزمندگان جنگجوی عراق، به خدا مردانه جنگیدید و مدت دو سال است که از خاک و حیثیت خود دفاع می‌کنید و شما مانند مردهای اصیل جنگیدید و درس‌های صبر و بردباری و استقامت به نسل کنونی دادید.(2)از سوی دیگر، نشریه اینترنشنال (چاپ کانادا) در شماره امروز خود به نقل از رادیو بغداد، خبری را مبنی‌بر اعدام تعدادی از افسران عراقی که در شکست ارتش این کشور در عملیات "مسلم‌بن‌عقیل(ع)" مقصر شناخته شده بودند، منتشر کرد. در بخشی از این خبر آمده است: بنابر اعلام رادیو بغداد، درپی عملیات مسلم‌بن‌عقیل در نزدیکی شهر مندلی و درپی شکست ارتش عراق در جلوگیری از حمله نیروهای ایرانی، 60 افسر عراقی به دستور صدام حسین اعدام شدند.(3)خبرگزاری لیبی نیز ضمن اعلام خبر اعدام 4 تن از وزیران سابق دولت عراق به دستور صدام، از اقدام دیگر وی در ابلاغ حکم اعدام وزیر بازرگانی این کشور خبر داد. به گزارش روزنامه کیهان به نقل از این خبرگزاری، صدام رئیس حکومت عراق که اخیراً حکم اعدام 4 تن از وزیران سابق کابینه‌اش را امضا کرده است، مدعی شد که دلیل موافقت وی با اعدام وزیر بهداری سابق، اقدام وی در واردکردن داروهای مضر بوده است. قبلاً فاش شده بود که سعدون عیدان وزیر راه و ترابری، طه عبدالکریم وزیر نفت، عامر مرزوقی وزیر دارایی و دکتر ریاض صباح ابراهیم وزیر بهداری حکومت بعثی عراق، به دستور صدام تیرباران شده‌اند. به گزارش خبرگزاری لیبی، صدام در سخنان روز چهارشنبه خود در جلسه کابینه، اجرای حکم اعدام وزیر بازرگانی را تأیید کرد.(4)
2
عملیات بزرگ بالابردن برج رآکتور واحد اوره‌سازی طرح گسترش پتروشیمی شیراز با طراحی نیروهای ایرانی اجرا شد. این رآکتور 270 تنی در مدت 5/1 ساعت به‌وسیله دو بالابر 10 تنی و یک جرثقیل که حائل آن بود، تا ارتفاع 20 متری بالا برده و در جایگاه خود نصب شد.
مهندس عباس کبیر قائم‌مقام طرح گسترش مجتمع پتروشیمی شیراز، درباره اهمیت اجرای این پروژه گفت: اجرای طرح گسترش این مجتمع با اعتباری حدود 900 میلیون دلار به پیمانکاران خارجی سپرده شد، اما اتمام آن عملی نشد و پس از انقلاب، مسئولیت اجرای آن به‌عهده شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران گذاشته شد. عملیات بالابردن این برج بدین‌شکل در دنیا بی‌سابقه است، زیرا برج‌های سبک‌تر و سنگین‌تر از این در دنیا نصب شده است، ولی این سیستم بلندکردن (وینچ) در دنیا سابقه ندارد و ما روی دو برج بتنی با دو بالابر 10 تنی، 270 تن وزن را بالا بردیم. ما قبلاً از یک شرکت فرانسوی درخواست این کار را کردیم که آنها نیامدند و یک شرکت فرانسوی دیگر در سال 1978 فقط برای اعزام کارشناس 250 هزار دلار درخواست کرد درصورتی‌که تأمین کارگر و وسایل هم به‌عهده ما بود. یک شرکت کره‌ای هم اعلام کرد که با دریافت 6 میلیون دلار، برج را بالا می‌برد و مسئولیت خسارت‌های وارد شده نیز به‌عهده ما خواهد بود. بنابراین، تصمیم گرفتیم کار را خودمان انجام دهیم. حدود یک ماه طرح را بررسی و مطالعه کردیم و تنها با مبلغی بین 80 تا 100 هزار تومان به یاری خدا برج نصب شد. اهمیت این کار در این است که تولید پتروشیمی را 10 برابر افزایش خواهد داد.(1)
1) مأخذ 5، ص14.
1
امروز پاتک شدید و سنگین عراق در منطق-ه عملیاتی محرم دفع شد و نیروهای خودی با حفظ خطوط دفاعی خود، ضرباتی به یگان‌های عمل‌کننده ارتش عراق وارد آوردند و مواضع دفاعی خود را ترمیم کردند. در سایر جبهه‌ها نیز تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن ادامه یافت.
در ساعت‌های اولیه امروز، دشمن با بهره‌گیری از نیروهای بازمانده از یگان‌های حاضر در منطقه عملیاتی محرم و نیروهایی که اخیراً وارد این منطقه شده بودند، درقالب تیپ17 زرهی لشکر10، تیپ‌های 426 و 504 پیاده و یک گردان از تیپ6 زرهی لشکر3، پس از اجرای آتش تهیه بسیار سنگین، اقدام به اجرای پاتک به مواضع تیپ25 کربلا، تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و تیپ35 امام سجاد(ع) کرد(1)که با مقاومت سرسختانه نیروهای خودی مواجه شد. نیروهای دشمن درنهایت، به‌دلیل دست‌نیافتن به اهداف، با به‌جاگذاردن حدود 450 کشته و مجروح و دادن 26 اسیر، ناگزیر به عقب‌نشینی شدند. در این عملیات، 7 دستگاه تانک ارتش عراق نیز منهدم شد(2)
ساعت 15 نیز نیروهای عراقی در مقابل پاسگاه "بجیله" (در جنوب منطقه عملیاتی محرم) مبادرت به پاتک کردند که تا ساعت 18:30 ادامه داشت. این پاتک نیز با مقاومت نیروهای خودی دفع شد.(3)در این اقدام یک انبار مهمات دشمن منهدم شد و 16 تن از مهاجمان کشته یا زخمی شدند.(4)در این پاتک‌ها، هواپیماهای جنگنده عراقی نیز عملیات‌هایی در سطح منطقه عملیاتی محرم انجام دادند. به گزارش ستاد مشترک ارتش ایران، درنتیجه واکنش پدافند هوایی مستقر در منطقه، 2 فروند هواپیمای عراقی مورد اصابت قرار گرفت و سرنگون شد.(5)
همچنین در ساعت 16:15 بعدازظهر، یک بالگرد دیگر بر فراز منطقه مورد اصابت قرار گرفت و سرنگون شد.(6)
علاوه‌براین، همچون روزهای گذشته فعالیت‌های توپخانه‌ای و تبادل آتش بین نیروهای خودی و دشمن در مناطق مختلف عملیاتی ازجمله آبادان و خرمشهر نیز ادامه داشت(7)و براثر اصابت ترکش خمپاره نیروهای عراقی، 5 نظامی در آبادان مجروح شدند.(8)
1) سند شماره 17616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی، از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - طرح و برنامه عملیات (اطلاعات و عملیات) به مسئول واحد (دفتر سیاسی) ستاد مرکزی، شماره 44، تاریخ 24/8/1361، ص3.
2) سند شماره 32175 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه کربلا، 22/8/1361، صص 1 و 2.
3) سند شماره79087 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 236، تاریخ 22/8/1361، ص2.
4) سند شماره 17598 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 659، تاریخ 21/8/1361، ص5.
5) سند شماره 58230 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 235، تاریخ 21/8/1361، ص4.
6) مأخذ 4، ص4؛ و - مأخذ 3، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 23/8/1361، ص2، اطلاعیه شماره 1120 ارتش.
7) مأخذ 5، ص3.
8) مأخذ 5، ص3.
1
درپی اجرای عملیات محرم و انهدام و به‌غنیمت‌درآمدن بخش عمده‌ای از امکانات و تجهیزات دشمن، میزان تردد خودروهای سنگین حامل تجهیزات سبک و سنگین نظامی و مهمات از کشورهای مجاور به داخل خاک عراق افزایش یافته است. بخشی از این ترددها که فقط مربوط به روز جاری است، به شرح زیر می‌باشد:
48 دستگاه کامیون و تریلر حامل محصولات نظامی از مرز "نویسیب" و "عبدلی" کویت وارد عراق شدند(1)
94 دستگاه تریلی از مرز "عبدلی" برای بارزدن مهمات وارد بندر شعیبه (کویت) شدند. این درحالی بود که تعداد دیگری تریلی حامل مهمات از نویسیب به‌طرف مرز عبدلی در حرکت بودند.(2)
خبر دیگری حاکی است که در ساعت 19، تعداد 96 دستگاه تریلر حامل تانک و مهمات، از عربستان سعودی وارد پادگان "الرشید" واقع در بغداد شده، محموله خود را تخلیه کردند.(3)
در چند روز اخیر ازجمله امروز، به‌طور متوسط، 70 الی 80 دستگاه تریلر حامل انواع سلاح و مهمات موردنیاز ارتش عراق ازطریق جاده "سالمهی" عربستان به کویت وارد شده و از آنجا راهی محلی به نام "سوفان" واقع در شهر بصره عراق می‌شدند. محموله‌های فوق به‌جز محموله کامیون‌ها (روزانه بین 100 تا 150 دستگاه)، حاوی مواد سوختی است که از بندر شعیبه کویت بارگیری شده، در انبارهای نفتی عراق به نام "زبیروان" واقع در جنگل‌های حوالی بصره تخلیه می‌شود. سایر محموله‌ها شامل مواد غذایی است که از بندر "الشنوخ" کویت به مقصد عراق حمل می‌شوند.(4)
امروز تعداد 780 دستگاه موتورسیکلت با کاربری نظامی ازطریق مرز عربستان وارد عراق شد(5)
خبر دیگری حاکی است که ارتش عراق تعدادی توپ155 میلی‌متری خودکششی از فرانسه دریافت کرده است و درحال‌حاضر، نیروهای توپخانه در مدرسه ناصریه بغداد درحال آموزش چگونگی استفاده از آن می‌باشند.(6)
اکسپرسو روزنامه معتبر پرتغالی نیز از فروش بیش از 000,10 تن انواع سلاح و مهمات به عراق خبر داد. اکسپرسو نوشته است:750 تن سلاح و تجهیزات به عراق فروخته شده است. این محموله که عمدتاً حاوی گلوله خمپاره و دیگر مواد منفجره می‌باشد، به‌وسیله کشتی دانمارکی "ارسوس" ارسال شده است. این روزنامه افزوده است: فروش این سلاح‌ها و مهمات جنگی در چارچوب قراردادی که سال گذشته میان بغداد و شرکت "اندپ"(صنایع ملی دفاعی) امضا شد، انجام می‌شود.
براساس قرارداد مذکور، پرتغال متعهد شده است که 200,10 تن سلاح و تجهیزات به عراق بفروشد. پرتغال صنایع گسترده‌ای درزمینه نظامی دارد و قسمتی از سلاح‌های سبک موردنیاز عراق را تأمین می‌کند. عراق نیز به‌نوبة خود، عمده‌ترین فروشنده نفت به پرتغال است.(7)
1) مأخذ 1، ص8.
2) مأخذ 1، ص8.
3) مأخذ 5؛ و - مأخذ 1، ص8.
4) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص26.
5) سند شماره 274036 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا در غرب (رکن2) باختران، شماره 113، تاریخ 25/8/1361، ص5.
6) سند شماره 17589 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از قرارگاه کربلا (اطلاعات و عملیات) به دفتر سیاسی، شماره 134، تاریخ 20/8/1361.
7) روزنامه جمهوری اسلامی، 25/8/1361، ص3؛ و - مأخذ 6، بخش آخر، ص20.
1
یک خودرو تویوتا حامل نیروهای نظامی(1)که در جاده شرق مریوان به‌سمت پایگاه "باغان" در حرکت بود، روی مین رفت و هم‌زمان با انفجار مین، تعدادی از عناصر ضدانقلاب از ارتفاعات اطراف جاده به‌سمت خودرو تیراندازی کردند که با رسیدن نیروهای کمکی، مهاجمان از منطقه دور شدند.(2)در این حادثه، یک نفر به شهادت رسید و 3 نفر مجروح شدند(3)
در واقعه دیگری، یک گروه تجسس مین‌یاب در پایگاه کچل‌آباد (23 کیلومتری شمال‌غربی سردشت) هنگام کاوش جاده، با مین برخورد کرد که براثر انفجار مین، یک سرباز به شهادت رسید و یک سرباز نیز مجروح شد.(4)
قرارگاه مرکزی حمزه سید الشهدا(ع)، شماره 5، تاریخ 24/8/1361، ص2؛ و - مأخذ 3، ص1.
در جاده ارومیه - سلماس نیز عناصر گروه‌های غیرقانونی پس از متوقف‌کردن یک دستگاه لندرور سازمان بهداشت شهرستان خوی، آن را به سرقت بردند.(5)
2
درگیری میان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران و گروه‌های تروریستی در شهرهای مختلف کشور همچنان ادامه دارد. در این درگیری‌ها نیروهای امنیتی ایران ضربات مؤثری به این گروه‌ها وارد آوردند.
یک گروه عملیات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) سوار بر یک خودرو سواری تویوتا، به‌سمت نیروهای سپاه پاسداران انقلاب که درحال اجرای مأموریت در پست کنترل جاده نورآباد از توابع کازرون بودند، تیراندازی کردند که به شهادت یک پاسدار انجامید.(6)نیروهای خودی بدون درنگ، این افراد را تعقیب کردند و توانستند 2 نفر از آنان را دستگیر کنند و نفر سوم که به‌سوی نیروهای خودی تیراندازی کرده بود، موفق به فرار شد. یکی از این 2 نفر از توابین قبلی سازمان مجاهدین خلق و دیگری از اعضای فراری سازمان در نورآباد بود.(7)
به گزارش کمیته انقلاب اسلامی مرکز، ساعت 2 بامداد، یکی از نیروهای بسیج سپاه پاسداران پایگاه "آل احمد" شهرک ولیعصر(عج) واقع در جاده ساوه، هدف گلوله ژ3 چند تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و به شهادت رسید.(8)
در تهران نیز چند نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به پایگاه بسیج مسجد تخته‌پل (نازی‌آباد) حمله کردند که با مقاومت افراد پایگاه و حضور مردم و نیروهای کمیته انقلاب اسلامی، ناگزیر به فرار شدند. در این حادثه به افراد پایگاه آسیبی نرسید.(9)
همچنین نیروهای گشت کمیته انقلاب اسلامی، 2 نفر از عناصر مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را سوار بر یک خودرو هیلمن، در محل قرار سازمانی در خیابان گیشا شناسایی کردند. این افراد به‌محض آگاهی از افشای هویتشان، به‌سوی نیروهای کمیته تیراندازی کردند که در درگیری ایجادشده، یکی از آنان کشته و دیگری زخمی و دستگیر شد.(10)
1) مأخذ 5، ص1.
2) سند شماره 104801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 186، تاریخ 27/8/1361، ص2.
3) سند شماره 79299 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 24/8/1361.
4) سند شماره 350370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی و تأمینی قرارگاه حمزه سید الشهدا(ع) به فرماندهی
5) سند شماره 79281 مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مدعملیات)، شماره 237، تاریخ 23/8/1361، ص1.
6) مأخذ 3، ص5.
7) سند شماره 79297 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 9 (اطلاعات) به ستاد مرکزی (اطلاعات)، 24/8/1361؛ و - مأخذ 15، بخش اول، ص4.
8) سند شماره 218077 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، نشریه شماره 17، تاریخ 20/8/1361، ص36.
9) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبانماه 1361، گزارش منطقه 3، ص8.
10) مأخذ 12، ص3؛ و - مأخذ 5، ص4.
امروز 7 نفر از اعضای سازمان نیز در چند شهر ازجمله 2 نفر در تهران،(1)3 نفر در نور(2)و 2 نفر نیز در برخوار شهرستان شاهین‌شهر دستگیر شدند(3)
درپی کسب اطلاعاتی مبنی‌بر حضور تعدادی از اعضای چریک‌های فدایی خلق (گروه اشرف دهقان) شاخه بندرعباس، در شهرستان ارومیه، سپاه پاسداران این شهر محل اختفای آنان را در دو خانه تیمی شناسایی و محاصره کرد. در درگیری ایجادشده در این دو محل، 5 نفر از اعضای این گروه ازجمله یکی از کادرهای مهم سازمان در بندرعباس، کشته شدند. از این خانه‌های تیمی، مقداری تجهیزات نظامی و اسناد سازمانی به دست آمد. بخشی از اسناد نیز لحظاتی قبل از دستگیری به‌دست اعضای گروه، به آتش کشیده شد.(4)
1
به‌دنبال پیروزی نیروهای جمهوری اسلامی ایران در عملیات محرم و همچنین دعوت امام از مردم برای حضور در جبهه‌ها، میزان داوطلبان اعزام به جبهه افزایش چشمگیری یافته است.
امروز گروه‌های داوطلب مردمی از شهرستان‌های مختلف استان لرستان، شهریار، اصفهان، لارستان، دزفول، بابل، باختران، ارسنجان، ساوه، اصطهبان، کرج، قائن، شهرهای مختلف استان سیستان‌وبلوچستان، یزد، زارچ و قشم عازم جبهه‌های جنگ شدند.(5)
همچنین به گزارش کیهان، به‌دنبال پیروزی اخیر رزمندگان اسلام در جنگ علیه عراق و همچنین درپی انتشار فتوای امام، گروه‌های مختلف، ضمن ارسال پیام‌های تبریک و تهنیت به مناسبت این پیروزی بزرگ، آمادگی خود را برای اعزام به جبهه‌ها اعلام کردند. اسامی این گروه‌ها به شرح زیر است:
جامعه انجمن اسلامی بازار و اصناف، انجمن اسلامی بانک مرکزی قم، مدیریت سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران، کارکنان سازمان برنامه و بودجه، انجمن اسلامی منطقه 16 پستی، ستاد هماهنگی انجمن‌های اسلامی ادارات و مؤسسات دولتی، انجمن اسلامی نسخه‌پیچان و کارگران داروخانه‌های تهران و حومه مستقر در خانه کارگر و کانون بازنشستگان کشوری جمهوری اسلامی ایران.(6)
جانبازان انقلاب اسلامی در آلمان غربی و کارکنان سفارت جمهوری اسلامی در ترکیه نیز با ارسال نامهای، آمادگی خود را برای حضور در جبهه‌های جنگ اعلام کردند. علاوه‌براین، حزب الدعوه اسلامی عراق در اطلاعیه‌ای ضمن تشریح اهداف خود، آمادگی افراد و هوادارانش را برای اعزام به جبهه‌های نبرد اعلام کرد.(7)سپاه منطقه 10 کشوری (استان تهران) نیز در همین باره اطلاعیه‌ای را به‌منظور اعزام مجدد نیروهای داوطلب مردمی به شرح زیر صادر کرد:
پیرو فتوای جدید امام مبنی‌بر اعزام نیرو به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل و استقبال شدید و ازدیاد
1) مأخذ 12، ص5.
2) مأخذ 23، ص12.
3) سند شماره 79274 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 2 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی، 23/8/1361، ص2.
4) سند شماره 144635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 362، تاریخ 23/8/1361، ص4؛ و - سند شماره 104794 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 182، تاریخ 23/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 79074 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، شماره 2، تاریخ 22/8/1361، ص2؛ و - مأخذ 12، ص14.
5) روزنامه جمهوری اسلامی،22/8/1361، ص4؛ و - مأخذ 29، بخش اول، ص10؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 20/8/1361، ص10.
6) روزنامه کیهان، 20/8/1361، ص20.
7) همان، صص 18 و 20.
برادران رزمنده اعزام مجدد در روز چهارشنبه 19 آبان 1361 به مرکز نیروی اعزام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 10، بعضی از این برادران فرصت شرکت در این اعزام را نیافتند. بنابراین، بدین‌طریق از همه برادران عزیزی که داوطلب اعزام مجدد می‌باشند، تقاضا می‌شود با دردست‌داشتن معرفی‌نامه از بسیج شهرهای استان تهران و مناطق دیگر بسیج، روز شنبه 22 آبان 1361 به محل اعزام نیروی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 10 (لانه جاسوسی) مراجعه کنند.(1)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در دیدار با وزیر نفت و هیئت‌مدیره شرکت ملی نفت ایران سخنانی ایراد کرد. محورهای اصلی سخنان ایشان عبارت بود از: وجود نفت به‌عنوان یک وسیله اقتصادی و حربه سیاسی؛ تلاش قدرت‌ها برای به‌دست‌داشتن جریان نفت و استفاده آنها از این ماده در اجرای سیاست‌های سلطه‌طلبانه علیه کشورهای محروم؛ قرین‌شدن نفت با فساد و تباهی در کشورها و چشم‌انداز سیاست خارجی ایران برای استفاده از نفت برای مقاصد انسان‌دوستانه و کمک به ملل مستضعف. رئیسجمهور در بخش‌هایی از سخنان خود اظهار کرد: امروز نفت برای ما یک وسیله اقتصادی و حربه سیاسی است؛ بنابراین، هرگونه تلاش و حرکتی که شما دراین‌زمینه انجام می‌دهید، مستقیماً به سود انقلاب اسلامی است و در حرکت و شتاب آن تأثیر می‌گذارد. وی ضمن تقدیر از تلاش کارکنان صنعت نفت و کارمندان مسلمان و فعال شرکت ملی نفت برای افزایش ظرفیت تولیدی کشور، به بروز استعدادهای جوان و افراد کارآمد برای رسیدن به خودکفایی در تعمیرات و تأمین قطعات یدکی موردنیاز این صنعت پس از پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کرد و در تشریح راه‌های استفاده ابرقدرت‌ها از نفت برای به زیر سلطه درآوردن ملل مستضعف گفت: نفت، این وسیله‌ای که ده‌ها سال است بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی و به‌تبع آن سیاسی ما
1) همان، ص1.
بر محور آن می‌چرخد، در سراسر جهان یک قدم هم موجب تعالی انسانیت و ارزش‌های انسانی نشده، بلکه برعکس از چند جهت ملت‌ها را زیر فشار قرارداده است. وی افزود: به‌محض اینکه بوی نفت از هر زمینی بلند شده است، قدرت‌های جهانی به سراغ این کشورها رفته و با انواع حیله‌ها و با هر وسیله‌ای که برایشان ممکن بوده، این کشورها را به زیر سلطه استکباریشان درآوردهاند. نفت موجب شده است عده‌ای انسان زیر سلطه مستکبران قرار گیرند. وی همچنین گفت: نفت پس از استخراج و فروش نیز در بعضی از کشورهای منطقه سبب ایجاد چنان فاصله طبقاتی در بین مردم شده است که در محاسبات عادی در تصور انسان نمی‌گنجد و در بعضی کشورهای دیگر موجب شده که فرهنگ بیگانه همراه با فساد و تباهی عمیق بر ملت‌ها حاکم شود و این چیزی است که به‌عمد، برای حاکم‌کردن آن، تلاش و کوشش می‌شود. رئیسجمهور در ادامه افزود: اگر امروز بخواهند برای نفت یک کارنامه اعمال بنویسند، در این کارنامه چیزی جز جنگ، فساد، استکبار، تباهی و به‌زنجیرکشیدن انسان‌ها مشاهده نمی‌شود. امروز طوری شده است که هرجا نفت وجود دارد، وسیله تباهی است. امروز بعضی از کشورهای جهان به‌دلیل نیازشان به نفت، به نوکری، دریوزگی و سرسپردگی به استعمار و استکبار جهانی سوق داده می‌شوند. آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به اهداف انقلاب اسلامی که استفاده از نفت در خدمت ارزش‌های انسانی است، گفت: ما کشوری نفت‌خیز هستیم که به‌دلیل چشمداشت بیگانگان در گذشته، بارها لطمه دیده‌ایم، ولی بعد از این می‌خواهیم نفت را وسیله‌ای برای تعالی و اوج فرهنگ انسانی قرار دهیم و جزء اهداف ماست که روزی، نفت را در خدمت ملل مستضعف قرار دهیم و با حربه نفت موجب شویم که قدرت‌های بزرگ نفتی در دنیا، بر کشورهای کوچک سلطه نیابند. رئیسجمهور افزود: ما می‌خواهیم به کشورهایی که به‌دلیل نیاز به نفت، پول نفت و صنایع نفتی وابسته به آن، به‌سوی استکبار جهانی سوق پیدا می‌کنند، بگوییم که به آن‌طرف نروید، زیرا ما هر آنچه داریم کمک می‌کنیم. به شما نفت و حتی نفت ارزان می‌دهیم. ما می‌خواهیم با حربه نفت سبب شویم که استکبار جهانی از این منطقه رانده شود و امروز نیز نفت جمهوری اسلامی ایران در خدمت همین هدف‌ها و اصالت‌ها و ارزش‌های انسانی قرار دارد.(1)
1
"لئونید برژنف" صدر هیئت‌رئیسه و رهبر حزب کمونیست شوروی درگذشت. خبرگزاری تاس از مسکو ساعت 11:30 صبح امروز، این خبر را اعلام کرد و گزارش داد: وی روز گذشته ساعت 9 صبح براثر سکته قلبی در سن 78 سالگی درگذشته است.
برژنف از سال 1960، به ریاست هیئت‌رئیسه عالی شوروی برگزیده شده بود. منابع آگاه، از
1) روزنامه اطلاعات، 23/8/1361، ص3.
"یوری آندروپف" رئیس سابق ک.گ.ب، "ک.پو.پرنکف" عضو سابق دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی و "ویکتور گریشین" رهبر حزب کمونیست مسکو به‌عنوان جانشینان احتمالی برژنف نام برده‌اند.
مراسم رسمی تدفین برژنف روز دوشنبه 15 نوامبر (24 آبان) در میدان سرخ مسکو، برگزار می‌شود و جنازه وی در این مدت در کاخ سندیکاها قرار داده خواهد شد. در همین حال، به‌دنبال اعلام این خبر، واحدهایی از ارتش شوروی در راه‌های خروجی شهر مسکو مستقر شده‌اند و محدودیت‌هایی برای خروج از این شهر اعمال می‌کنند. واحدی از سربازان ارتش شوروی نیز در حوالی میدان سرخ مستقر شده‌اند و مانع ورود افراد متفرقه به این میدان می‌شوند.(1)
1
سومین اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس امروز با انتشار بیانیه‌ای در بحرین به کار خود پایان داد. مهم‌ترین توافق سران که محوری‌ترین دلیل برگزاری نشست بوده و در بیانیه این شورا نیز منعکس شده است، حمایت لفظی از عراق بود. شورای همکاری خلیج‌فارس تصمیم درباره سایر موضوعات مانند "ادغام اقتصادی کامل بین کشورهای شورا" و "ایجاد بازار مشترک" برای تحقق پاره‌ای مقدمات را به 3 ماه بعد موکول کرد. علاوه‌براین، اعضای این شورا درباره "طرح‌های مربوط به دفاع مشترک" و" پیمان داخلی برای مقابله با خرابکاری" به توافق نهایی نرسیدند و در بیانیه فقط گفته شد که رهبران کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس، طرح‌هایی را که وزیران دفاع این کشورها تهیه کرده بودند، به تصویب رساندند.(2)
به‌دنبال پایان این نشست، خبرگزاری‌ها اعلام کردند که رهبران شورای همکاری خلیج‌فارس پس از سه روز نشست بی‌وقفه، اجلاس را با اختلاف‌نظر درزمینة دفاع دسته‌جمعی و تدابیر امنیت داخلی پایان دادند و (در بیانیه خود) ایران را به‌دلیل حمله به خاک عراق سرزنش کردند.
این خبرگزاری‌ها افزودند: در بیانیه پایانی اجلاس تأکید شده است که گذشتن نیروهای ایرانی از مرزهای بین المللی، تحولی وخیم است که امنیت جهان عرب را تهدید و حاکمیت آنها را نقض می‌کند. در این بیانیه از تلاش‌های عراق برای رسیدن به صلح تقدیر شده است.(1)
خبرگزاری آسوشیتدپرس از بحرین، درباره دستاوردهای این اجلاس گزارش داد: بیانیه پایانی اجلاس هشدار داد که عمل ایران علیه عراق، خطراتی برای امنیت کشورهای عربی دارد و این کشورها متعهد به حمایت از عراق در تلاش‌هایش برای خاتمه جنگ از راه‌های مسالمت‌آمیز هستند. این بیانیه به تعهدات پان‌عربی برای کمک به عراق در جنگ اشاره‌ای نکرده و هیچ‌گونه ابتکار صلحی نیز ازسوی شرکت‌کنندگان در اجلاس برای خاتمه جنگ 25 ماهه مشخص نشده است. امضاکنندگان بیانیه، شاه فهد (عربستان سعودی)، سلطان قابوس (عمان)، شیخ عیسی‌بن‌سلمان (بحرین)، جابر الاحمد (کویت)، خلیفه‌بن‌حمد (قطر) و زایدبن‌سلطان (امارات متحده عربی) بودند. در این بیانیه گفته شده که اجلاس سران، تحولات جنگ عراق و ایران را با نگرانی مفرط بررسی کرده است.
اعضای شورا عبور ایران از مرزهای بین‌المللی عراق را موضوع مهمی دانسته‌اند که جهان عرب را با خطرهایی مواجه خواهد کرد و تهدیدی علیه امنیت و حق حاکمیت آنها خواهد بود.
در این بیانیه، شورای همکاری خلیج (فارس) حمایت خود را از عراق در تلاش‌هایش برای خاتمه جنگ ازطریق مسالمت‌آمیز تصریح و به پشتیبانی 6 کشور شورا از میانجیگری کارگروه منتخب سازمان اجلاس اسلامی، کارگروه کشورهای غیرمتعهد و تلاش‌های سازمان ملل برای خاتمه جنگ تأکید کرده است. براساس این بیانیه که عبدالله بشاره دبیرکل شورا، هنگام اختتام جلسه قرائت کرد، از ایران خواسته شده است که به این میانجیگری‌ها پاسخ مثبت دهد.(2)
رادیو مونت کارلو در گزارشی از این اجلاس، به پاره‌ای از مباحث و مذاکرات طرح‌شده در اجلاس پرداخته و با اعلام اینکه نخستین انگیزه تشکیل سومین اجلاس شورای همکاری، پرداختن به جنگ ایران و عراق بوده است،(3)به نقل از منابع مطلع شورا اعلام کرد: بااینکه رهبران 6 کشور عربی در ابتدا خواستار اتخاذ تدبیری شدید علیه ایران شدند، تصمیم گرفتند یک هیئت در سطح عالی تشکیل دهند و آن را جهت میانجیگری در جنگ ایران و عراق، روانة تهران و بغداد کنند. این رهبران تصمیم گرفتند نقش میانجیگری تازه را کشورهایی چون سوریه، امارات و الجزایر(4)ایفا
1) سند شماره 213638 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها، (نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خارجی)، شماره 234، تاریخ 22/8/1361،ص 1.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، تاریخ 21/8/1361، صص 6 و 7، منامه - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 20/8/1361.
3) مأخذ 37، صص 1 و 2.
4) باتوجهبه وجود اخباری مبنی‌بر تمایل برخی کشورها برای دادن نقش میانجیگری به الجزایر، چندی قبل مقامات الجزایری به سفیر ایران در آن کشور اعلام کردند که هیئت الجزایری که به بغداد سفر کرده بود، به تهران نخواهد آمد و به الجزایر مراجعت خواهد کرد. این اقدام مقامات الجزایری باتوجهبه سفر آتی شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت خارجه ایران به الجزایر و تقاضای لغو سفر هیئت میانجیگری الجزایر قبل از سفر وی انجام شده است.
کنند. احتمالاً عربستان و کویت باتوجهبه مناسبات خوب خود با سوریه، آن کشور را قانع کنند تا نقش حساس خود را در امر میانجیگری به عهده بگیرد.(1)
ازجمله اخبار حاشیه‌ای مرتبط با اجلاس که خبرگزاری آلمان آنها را مخابره کرده، اعلام سفر وزیر امور خارجه فرانسه به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان عمده تسلیحات عراق، به چند کشور خلیج‌فارس است. در گزارش این خبرگزاری آمده است: وزارت خارجه فرانسه اعلام کرد که "کلود شسون"وزیر خارجه فرانسه، برای دیدار از کویت، بحرین و قطر، سه‌شنبه آینده راهی خلیج‌فارس خواهد شد و قرار است درباره اوضاع خاورمیانه و تحولات جنگ عراق و ایران با رهبران این کشورها بحث و گفتوگو کند.(2)
1
رادیو بی‌بی‌سی در تحلیل سیاسی امروز خود، به تأثیر سوء موفقیت عملیات محرم بر روحیه نیروهای ارتش عراق و نگرانی‌های ایجادشده از آن در بین سران کشورهای حامی عراق اشاره کرد. این رادیو عنوان کرد: ناظران غربی چنین گمان می‌کنند که پیروزی‌های اخیر ایران، عزم نیروهای عراق را سست کرده و ممکن است خطر بزرگی برای صدام باشد. گزارش‌های رسیده از اردن، حاکی‌از آن است که گفته‌های ایرانیان اعتبار بیشتری دارد. این گزارش‌ها مؤید آن است که نیروهای ایران، یک تیپ عراق را کاملاً منهدم کرده‌اند و در خط دفاعی عراق، شکاف بزرگی پدید آورده‌اند. این گزارش‌ها همچنین حاکی است که روحیه نیروهای عراقی تضعیف شده و فرارهای دسته‌جمعی سربازان عراقی هنگام حمله ایران، قدرت دفاعی عراق را تضعیف کرده است.
بی‌بی‌سی در ادامه افزود: دیروز بدران نخست‌وزیر اردن، برای ارزیابی موقعیت جنگ، به بغداد سفر کرد و امروز قرار است ملک حسین برای مذاکره با صدام حسین به بغداد برود که سفری غیرمنتظره می‌باشد.(3)اردن، متحد اصلی عراق در جنگ با ایران است و مقامات اردن درباره بخت‌برگشتگی عراق در جنگ اظهار نگرانی کرده‌اند. هم‌زمان، خبرگزاری عربستان سعودی اعلام کرده است که شورای همکاری خلیج‌فارس که اعضای آن نگران نتیجه جنگ ایران و عراق هستند، می‌خواهند از سوریه و الجزایر بخواهند که ایران را به مذاکره با عراق ترغیب کنند. سوریه و الجزایر، روابط خوبی با ایران دارند و سوریه آشکارا پشتیبانی خود را از ایران در جنگ اعلام کرده است. پافشاری ایران بر شرایطش جهت خاتمه جنگ، با پیروزی‌هایی که اخیراً در
1) مأخذ 37، صص 1 و 2 و 3.
2) مأخذ 31.
3) برخلاف اظهارات اولیة مقامات اردنی مبنی‌بر سفر شاه حسین به عراق و گفتوگوی وی با صدام حسین، این خبر تکذیب و فقط اعلام شد که نخست‌وزیر اردن، پیام شاه حسین را مبنی‌بر پشتیبانی از صدام، به وی تسلیم کرده است. (سند شماره 213638 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، خبرها و نظرها، نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خارجی، شماره 234، 22/8/1361، ص4.)
جبهه‌ها به دست آورده است، سخت‌تر می‌شود و رهبران ایران آشکارا خواهان سرنگونی صدام حسین و حزب بعث عراق هستند(1)این رادیو همچنین به نقل از گزارش مشابهی که در روزنامه گاردین (چاپ لندن) درج شده است، اعلام کرد: حملات ایرانی‌ها موجب فرار یک تیپ عراقی مستقر در خط تدافعی میان شهرهای "کوت" و "عماره" شد. اخبار مربوط به آخرین عقب‌نشینی عراق، بدران نخست‌وزیر اردن را وادار کرد که با عجله به بغداد سفر کند.
ترس عراقی‌ها از آن است که مبادا ایرانیان در نقطه‌ای مستقر شوند که از آنجا بتوانند راه اصلی بغداد - بصره را در تیررس توپخانه خود قرار دهند. عراقی‌ها امیدوارند باران‌های زمستانی که میدان جنگ را به باتلاقی عبورناپذیر تبدیل می‌کند، پیشروی ایرانیان را به‌سوی نیروهای روحیه‌باخته عراقی متوقف کند.(2)
1
امروز نیروهای نظامی ایران، حمل-ه مجدد نیروهای نظامی عراق را برای بازپس‌گیری منطق-ه عملیاتی محرم با شکست روبهرو کردند. فرماندهی قرارگاه کربلا نیز آخرین تحرکات و نتایج عملیات محرم را اعلام کرد.
پس از حملات متعدد ارتش عراق به تپه‌های175 در منطق-ه عملیاتی محرم و نتیجه‌بخش نبودن این تلاش‌ها در روزهای گذشته، امروز فرماندهی عملیات نظامی عراق با بهره‌گیری از نیروهای جدیدی که وارد منطقه کرده بود، در ساعت 6 صبح با 3 تیپ و یک گردان زرهی تازه‌نفس برای بازپس‌گیری جاده آسفالت و پاسگاه‌های زبیدات و شرهانی، به مواضع نیروهای خودی در منطقه جنوبی پاسگاه شرهانی و دامنه ارتفاعات175 تا جنوب زبیدات در منطقه‌ای به طول 10 کیلومتر حمله کرد.(1)
در این حمله، تیپ704 پیاده با 3 گردان، تیپ504 با استعداد کامل، تیپ426 پیاده و یک گردان زرهی از تیپ17 زرهی شرکت داشتند(2)عراق در اجرای این عملیات، از حجم آتش بسیار زیادی استفاده کرد. در این عملیات(3)نیروهای تیپ‌های امام سجاد(ع)، تیپ25 کربلا و تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) باوجود فشاری که از این جهت بر آنان وارد شد، دلیرانه مقاومت کردند(4)
در این پاتک که 3 ساعت طول کشید، نیروهای خودی با واکنش مناسب و نفوذ گروه‌های شکار تانک (آر.پی.جی‌زن) به محدوده مواضع تانک‌های عراق و انهدام تعدادی از تانک‌ها، آرایش زرهی دشمن را به هم زدند و سازمان نیروهای پیاده عراق را به هم ریختند. درهم‌ریختگی نیروهای دشمن به‌حدی بود که موجب برهمخوردن سازمان کلی نیروهای پیاده دشمن و درنتیجه، شکست آنها شد.(5)
تلفات ارتش عراق در این اقدام، 650 کشته یا مجروح و ازدست‌دادن 6 تانک بود. علاوه‌براین، 20 نفر از نیروهای عراقی نیز اسیر شدند.(6)
براساس اخبار و اطلاعات نظامی موجود و نیز باتوجهبه نتیج-ه عملیات محرم، ارتش عراق نیروهای خود را در جنوب این منطقه تا منطقه "پیچ‌انگیزه" در 8 کیلومتری جنوب چم‌هندی عقب برد و روی ارتفاعات این منطقه مستقر کرد.(7)
1) روزنامه کیهان، 22/8/1361، ص2.
2) سندشماره 32168 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش تکمیلی پاتک شب گذشته دشمن، از قرارگاه مرکزی کربلا (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 21/8/1361.
3) سند شماره 89195 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، آبان 1361، منطقه 8، ص31.
4) مأخذ 2.
5) روزنامه کیهان، 23/8/1361، ص2، قرارگاه کربلا - خبرگزاری جمهوری اسلامی.
6) سند شماره 79281 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 237، تاریخ 23/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 79088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات، 22/8/1361.
7) سند شماره 32169 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه کربلا به فرماندهی کل، 21/8/1361.
1
علاوه‌بر پاتک یگان‌های ارتش عراق به منطق-ه عملیاتی محرم، امروز نیز هواپیماهای عراقی در 3 نوبت، منطقه نهر عنبر را در محدوده این منطقه بمباران کردند(1)که با حضور هواپیماهای نیروی هوایی ایران در ساعت 13:17 و 13:26، 2 فروند جنگنده دشمن سرنگون شد.(2)
فرماندهی قرارگاه کربلا نیز کل شهدای نیروهای خودی را از آغاز عملیات محرم، 1290 نفر و تعداد مجروحان را 5920 تن(3)و در گزارشی، نتایج این عملیات را به شرح زیر اعلام کرد:
این عملیات از تاریخ 10 آبان تا به امروز، در منطقه‌ای به طول 45 کیلومتر و عمق 15 کیلومتر انجام شده و همه اهداف عملیات به‌طورکامل تأمین گردیده است. آزادسازی حدود 1000 کیلومتر مربع از اراضی و ارتفاعات مرزی ایران و عراق و 9 پاسگاه مرزی ایران و عراق ازجمله نتایج این عملیات می‌باشد.(4)(5)در گزارش قرارگاه کربلا، آمار تجهیزات منهدم‌شده و غنیمتی دشمن در عملیات محرم به ترتیب زیر آمده است:
در این عملیات، بالغ‌بر 6 هزار نفر از نیروهای عراقی کشته و 2350 نفر از آنان اسیر شدند و بیش از 13 تیپ عراق آسیب دید؛ بدین‌ترتیب که به 3 تیپ 100 درصد، 6 تیپ بیش از 80 درصد و 4 تیپ نیز بیش از 50 درصد آسیب وارد شد(6)
2
امروز شهرهای خرمشهر و آبادان، با شدت بیشتری گلوله‌باران شدند.
براثر شلیک گلوله‌های دوربرد ارتش عراق روی مناطق مسکونی شهر آبادان، 5 نفر مجروح شدند و 2 منزل(7)و یک مغازه در خیابان ساحلی کنار شط تخریب شد.(8)آتش‌سوزی در 3 نقطه شهر از جمله یک کتابخانه نیز از خسارت‌های این گلوله‌باران بود.(9)درنتیجه این
1) سند شماره 79087 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 236، تاریخ22/8/1361، ص4.
2) همان.
3) مأخذ 3.
4) درطول عملیات محرم، درمجموع، 5 پاسگاه مرزی ایران شامل: 1. پاسگاه مرزی بیات در 5 کیلومتری مرز؛ 2. پاسگاه مرزی موسیان در 7 کیلومتری مرز 3. پاسگاه مرزی نهرعنبر در 5 کیلومتری مرز؛ 4. پاسگاه مرزی چم‌سری (واوی) در 8 کیلومتری مرز؛ 5. پاسگاه مرزی ربوط در 7 کیلومتری مرز، آزاد و 4 پاسگاه مرزی عراق شامل: 1. پاسگاه شرهانی؛ 2. پاسگاه ابوغریب؛ 3. پاسگاه حماد شهاب و 4. پاسگاه بجیله تصرف شدند.
5) سند شماره 32136 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه کربلا، 18/8/1361، صص 3 - 2.
6) سند شماره 73/گ مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ: گزارش راوی لشکر3 صاحب الزمان(عج) در عملیات محرم، (راوی: محسن رخصت‌طلب)،10/8/1361، صص 32 - 30.
7) مأخذ 9، ص3.
8) مأخذ 8، ص3؛ و - سندشماره 292530 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه شهربانی اهواز، از شهربانی استان خوزستان (اطلاعات) به استانداری محترم استان خوزستان (دفتر سیاسی و انتظامی)، 22/8/1361.
9) روزنامه جمهوری اسلامی، 22/8/1361، ص4.
آتشباری نیروهای عراق، 5 نفر از افراد خودی مجروح شدند.(1)شرایط مشابهی نیز در خرمشهر وجود داشت و براثر آتش سلاح‌های سنگین و سبک نیروهای عراقی در این شهر، 4 تن شهید و 5 نفر مجروح شدند و یک منزل مسکونی نیز تخریب گردید(2)در این اقدام ارتش عراق، به ساختمان گمرک خرمشهر نیز خساراتی وارد آمد.(3)
1
اعزام نیروهای داوطلب به جبهه‌های جنگ همچنان ادامه دارد.
به گزارش واحد مرکزی خبر، ازطرف خانه کارگر تشکیلات تهران،100 تن از کارگران و اعضای انجمن‌ها و شوراهای اسلامی کارخانجات مختلف تهران به جبهه‌های جنگ تحمیلی اعزام شدند. همچنین گروه کثیری از نیروهای داوطلب مردمی از منطقه10 سپاه پاسداران (تهران)(4)و تعدادی نیروی داوطلب بسیجی نیز از شهر ملایر عازم جبهه‌های جنگ شدند.(5)
همچنین پس از پاکسازی منطقه پیرانشهر، امروز عده ای از نیروهای داوطلب بسیجی از این منطقه به جبهه‌های جنگ اعزام شدند.(6)
امروز همچنین در مراسم نمازجمعه در خرم‌آباد، نمازگزاران با مراجعه به واحد سیار انتقال خون بیمارستان شهدای عشایر خرم‌آباد، 560 واحد خون به‌منظور برطرف‌کردن نیازهای درمانی جبهه‌های جنگ، اهدا کردند.(7)
2
در ادامه مین‌گذاری عناصر مسلح غیرقانونی در مسیرهای مواصلاتی مناطق شمال‌غرب کشور، امروز یک خودرو "زیل" نظامی در جاده کچل‌آباد - موسالان در فاصله 21 کیلومتری شمال‌غربی سردشت، به مین تعبیه‌شده برخورد کرد و براثر انفجار مین، راننده مجروح شد و خودرو نیز خسارت دید.(8)
3
در درگیری میان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران و عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای ارومیه و تهران، 5 نفر از نیروهای سازمان کشته و 2 نفر از نیروهای امنیتی زخمی شدند.
نیروهای سپاه پاسداران شهرستان ارومیه، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر شناسایی کردند. در درگیری ایجادشده میان نیروهای سپاه و افراد سازمان در یکی از این خانه‌ها واقع در میدان کسری این شهر، 2 فرد ساکن در خانه کشته شدند. خان-ه تیمی دیگر نیز که در میدان فتحعلی‌خان واقع بود، به محاصره نیروهای سپاه درآمد، اما افراد سازمان به هشدارهای نیروهای سپاه توجه نکردند و با آنان درگیر شدند. در این درگیری، 3 فرد ساکن
1) مأخذ 8، ص3.
2) مأخذ 6، بخش اول، ص3.
3) مأخذ 14، بخش دوم.
4) مأخذ 1، ص18.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 24/8/1361، ص4.
6) روزنامه جمهوری اسلامی، 23/8/1361، ص9.
7) مأخذ 20.
8) سند شماره 58217 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، شماره 7، تاریخ 30/8/1361؛ و - سند شماره 350387 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه مرکزی لشکر64، شماره 69، تاریخ 21/8/1361.
در این خانه کشته شدند و یک نفر از نیروهای سپاه نیز مجروح شد.(1)
در تهران نیز با تیراندازی عناصر این سازمان به نیروهای بسیج در حوالی زندان اوین، یکی از افراد بسیج مورد اصابت گلوله قرار گرفت و مجروح شد.(2)
1
مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در مصاحبه با نشریه عربی المجله وابسته به دربار عربستان سعودی (چاپ لندن)، همانند یک عضو حزب بعث عراق، ایران را به برخورداری از کمک‌های رژیم صهیونیستی متهم کرد و روی‌گردانی ایران از پذیرش شرایط عراق برای پایان‌دادن به جنگ را متأثر از مشکلات داخلی ایران دانست. وی "دولت موقت شورای ملی مقاومت" را تنها مرجع صالح برای پایان‌دادن به جنگ معرفی کرد و ضمن پیش‌بینی پیروزی قریب‌الوقوع مخالفان نظام جمهوری اسلامی، به مبارزه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اشاره و به قتل 2 هزار نفر از طرف‌داران جمهوری اسلامی اعتراف کرد. گزارش رادیو صوت‌الجماهیر عراق از این مصاحبه به شرح زیر است:
بنیاد صهیونیستی و حکومت سوریه، به حمایت مادی و تسلیحاتی از حکومت ایران برای نجات دادنش از سقوط ادامه می‌دهند. مسعود رجوی با استناد به گزارش‌هایی که از داخل فرماندهی ارتش و سازمان‌های مختلف دریافت کرده است، تأکید کرد، ایران در اواخر سال 1981 در آستانه سقوط قرار داشت که اسلحه و پول ازطرف حکومت سوریه و بنیاد صهیونیستی به‌سوی آن سرازیر شد. وی گفت، باوجود این کمک‌ها، اعدام‌ها و سیاست‌هایی که حکومت در پیش گرفته، پیروزی مخالفان ایرانی دور نیست و این پیروزی هم‌اکنون نزدیک است.
رجوی اضافه کرد: ایران به‌هیچ‌وجه نمی‌خواهد به جنگ عراق و ایران پایان دهد. وی گفت: مشکلات داخلی که به‌دنبال جنگ پیش آمده، یکی از علل ادامه آن است و باید میل به توسعه‌طلبی و تحقق‌بخشیدن به رؤیای برپایی امپراطوری را به آن اضافه کرد. رجوی اظهار کرد: این جنگ می‌تواند با
1) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص14.
2) سند شماره 89087 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 236، تاریخ 22/8/1361، ص5.
راه‌های صلح‌آمیز و مذاکرات مستقیم خاتمه یابد، ولی تنها قدرتی که قادر به انجام آن می‌باشد، دولت موقت (شورای ملی مقاومت) است. وی تأکید کرد: اگر قدرت را به دست گیرد، به‌سرعت به جنگ خاتمه خواهد داد، زیرا پایان‌دادن به جنگ، دومین هدف در برنامه دولت موقت است.
رجوی ضمن اعتراف به اقدامات تروریستی سازمان گفت: نیروهای مخالف، طبق اعتراف دستگاه‌های حکومت توانسته‌اند بیش از 2 هزار نفر از طرف‌داران حکومت را کشته، ضربه‌های نیرومند و مؤثری به آن وارد کنند. وی افزود: مرحله جدید کار مخالفان، در راه‌حل نظامی و پایان‌دادن به نقش پاسداران که مسئول بازداشت افراد هستند، تجلی می‌یابد. وی توضیح داد: فعالیت در این مرحله، تاکنون با موفقیت پیش رفته و همه‌روزه بیش از 20 درگیری میان گروه‌های مقاومت مسلحانه خلقی و پاسداران رخ می‌دهد. این درگیری‌ها در همه نقاط ایران انجام می‌شود و درعین‌حال، تظاهرات وسیعی در شهرهای مختلف برای فلج‌کردن حکومت برپا می‌شود.(1)
1
حجت‌الاسلام امامی کاشانی امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه نمازجمعه امروز تهران با اشاره به موفقیت‌های به‌دست‌آمده در غرب کشور در برخورد با گروه‌های غیرقانونی، درمورد تبلیغات رسانه‌های غربی درباره ورود ایران به خاک عراق گفت: رادیوهای بیگانه و امریکایی و استکبار چپ و راست، علیه ما تبلیغ می‌کنند که ما وارد خاک عراق شده‌ایم و سلطه‌گر هستیم، درحالیکه این دفاع ما است. وقتی که هنوز نفت‌شهر در دست دشمن متجاوز است و وقتی توپ‌ها و بمب‌های آنها هنوز مردم ما را می‌کشد و شهرهای ما را خراب می‌کند، مگر ما ازنظر اسلام حق داریم که متوقف شویم(2)
2
درپی دعوت رسمی وزارت امور خارجه ایران، امروز "لازار ماسیوف" وزیر امور خارجه یوگسلاوی، در رأس هیئتی از مقامات سیاسی این کشور وارد تهران شد و دکتر علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه کشورمان و چند تن دیگر از مقامات وزارت امور خارجه به استقبال وی رفتند. دکتر ولایتی پس از دیدار با ماسیوف در گفتوگویی اظهار کرد: هدف دیدار سه‌روزه مقامات بلندپایه سیاسی یوگسلاوی از جمهوری اسلامی ایران، گفتوگو درباره روابط دوجانبه میان دو کشور و همچنین مذاکره و تبادل‌نظر درباره جنبش عدم‌تعهد و برنامه اجلاس آتی سران عضو این جنبش در دهلی نو است. کاظم‌پور اردبیلی معاون امور بین‌المللی و اقتصادی وزارت امور خارجه نیز درباره گسترش روابط و سیاست بین دو کشور گفت: به‌منظور بررسی چگونگی همکاری‌های اقتصادی میان دو کشور، ششم آذرماه، یک هیئت بلندپایه اقتصادی به سرپرستی وزیر اقتصاد یوگسلاوی، وارد تهران خواهد شد.(3)
1
معاون وزیر اقتصاد و دارایی کره شمالی در رأس یک هیئت اقتصادی، ازطریق بندر انزلی وارد ایران شد و با استقبال مقامات این استان مواجه گشت. معاون وزیر اقتصاد و دارایی کره شمالی، در گفتوگویی با خبرگزاری جمهوری اسلامی، با تشریح هدف سفر خود یادآور شد: هدف از این سفر، گسترش ارتباطات دوستانه و همکاری متقابل بین دو کشور است که امیدواریم این همکاری‌ها روز به روز افزایش یابد. وی افزود: در این سفر، همراهان ما دیدارهایی با مقامات بلندپایه اقتصادی، بازرگانی و کشاورزی ایران خواهند داشت و قراردادهای منعقدشده گذشته میان دو کشور، توسعه و گسترش خواهد یافت.
وی همچنین در جلسه مشترکی که با مسئولان استان داشت، ضمن اظهارخشنودی، گفت: ما به این انقلاب بزرگ توجه خاصی داشته، علایق مودت‌آمیز خود را به مردم ایران ابراز می‌داریم. ما بعد از انقلاب مردم ایران، احساس کردیم که باید پیوند خود را با این انقلاب گسترش دهیم.
وی افزود: مردم کشور ما اگر ببینند که شما برای ساختن این انقلاب، سعی و کوشش می‌کنید، بسیار خوشحال می‌شوند و ما می‌دانیم، بعد از پیروزی انقلاب، خیلی‌ها کوشیدند تا این انقلاب را از بین ببرند، ولی این انقلاب همچنان باوجود همه توطئه‌ها و دسایس قدرت‌های امپریالیستی به پیش می‌رود.(1)
2
خبرگزاری ژاپنی کیودو، گزارشی از آخرین نتایج گفتوگوهای مقامات اقتصادی ایران و ژاپن درباره چگونگی ادامه همکاری دو کشور در تکمیل پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی منتشر کرد. در این گزارش آمده است: ایران و ژاپن توافق کرده‌اند 6 گروه فنی برای انجام‌دادن کارهای مقدماتی ازسرگیری پروژه بندر امام خمینی تشکیل دهند. این گروه‌ها شامل 9 نفر از مقامات شرکت میتسوئی (شرکت ژاپنی پروژه) و 22 مهندس از شرکت ملی نفت ایران خواهد بود که وظایف مختلفی مانند بررسی صدمات جنگ و سرمایه مورد احتیاج برای تکمیل پروژه را برعهده دارند. ضمن آنکه طرفین توافق کرده‌اند تا یک کمیته اجرایی 7 نفری ایرانی - ژاپنی، هر ماه پیشرفت‌های کار را رسیدگی کند.
کیودو اعلام: ایرانی‌ها از ژاپن خواسته‌اند تا بررسی وضع قسمت‌های آسیب‌دیده از جنگ را هرچه‌زودتر آغاز کند، اما ژاپن این تقاضا را رد و انجام‌دادن آن را منوط به عملی‌شدن 3 شرط ازجانب ایران اعلام کرده است.
منابع مذکور می‌گویند: 3 شرط ژاپن عبارت است از: پایان جنگ ایران - عراق؛ برقراری مجدد نظم در محل پروژه و برقراری سرویس هوایی برای آن. به گفته منابع کیودو، باتوجهبه این شرایط، ابتدا طرف ایرانی، پروژه را (ازنظر فنی) بررسی خواهد کرد. طرف ایرانی نیز در نظر دارد به‌زودی دو مقام خود را برای مذاکره با کمپانی‌های شریک ژاپنی درباره اختلاف بر سر پرداخت هزینه پروژه به توکیو بفرستد.(2)
1
روزنامه الشعب چاپ الجزایر، با درج مطلبی با عنوان "جنگ عراق و ایران"، به نقل از آقای شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت خارجه ایران، نوشت: «ایران در نظر ندارد حتی یک وجب از خاک عراق را برای خود نگه دارد.»
این نشریه افزود: نیروهای ایران از آغاز جنگ تاکنون، 50 هزار نیروی نظامی عراق را اسیر و 6 لشکر عراق را نابود کرده‌اند و 10 شهر عراق به‌ویژه بصره، مندلی و خانقین را در تیررس توپخانه دارند. این در حالی است که صدام حسین مدعی شده است، قسمتی از خاک عراق که در اختیار ایران است، هیچ‌گونه خطری برای این کشور (عراق) ندارد و پیروزی عراق در جنگ تضمین‌شده است(1)
2
موضوع جنگ ایران و عراق، امروز در برخی روزنامه‌های غربی انعکاس قابل‌توجهی داشت؛ ازجمله نیویورک تایمز با درج مطلبی با عنوان "ایرانی‌ها 6 مایل به داخل عراق می‌روند و بغداد، درگیریهای سخت را تأیید می‌کند،" نوشت:
«اغلب دیپلمات‌ها می‌گویند که عبور نیروهای ایران از مرز به داخل خاک عراق، به‌خاطر شکست قبلی ایرانی‌ها در بصره، موجب تعجب آنها شده است. یک نماینده غربی در تهران، این هفته قبل از اینکه خبر تهاجم ایرانی‌ها اعلام شود، گفت: صرف نظر از کمبود قطعات یدکی، ایرانی‌ها فاقد نیروی کافی، تانک و قدرت هوایی برای استقرار و حفظ مواضع در داخل عراق می‌باشند.»(2)
هفته‌نامه اکونومیست (چاپ لندن) نیز گزارشی درباره آخرین تحولات جنگ ایران و عراق درج کرده که در قسمتی از آن آمده است: «خطر واقعی برای نیروهای عراقی هنگامی پیش می‌آید که دامنه حملات نیروهای ایرانی، به یک جبهه دیگر و احتمالاً به منطقه بصره کشانده شود.»
خبرنگار این نشریه در ادامه گزارش خود آورده است: در بغداد، فضای دلسردکننده‌ای حکم‌فرماست. از تبلیغات پر شور و هیجان رادیو، تلویزیون که قبل از فتح مجدد خرمشهر به‌دست نیروهای ایران وجود داشت، خبری نیست. آنچه بیش از خبر جبهه‌های جنگ، سبب افسردگی خاطر عراقی‌ها شده است، شواهد سیاسی حاکی‌از عزم راسخ ایران به ادامه جنگ تا مدت زمان نامعلوم است. عراق نه ازنظر مالی و نه ازنظر نیروی انسانی، نمی‌تواند یک جنگ درازمدت و نامحدود را ادامه دهد. ازنظر اقتصادی، اخیراً عراق محدودیت‌های بیشتری را برای مردم در نظر گرفته است، ازجمله اینکه به جز بازرگانان، شخص دیگری اجازه خروج از این کشور را ندارد. ماه پیش نیز ارزش دینار تا 5 درصد کاهش یافت.
خبرنگار اکونومیست در پایان مطلب خود، به دیدگاه مسئولان ایرانی درباره پایان‌دادن به جنگ اشاره کرده و آورده است: باوجود اینکه عده ای از مقامات دولتی، با آگاهی از مشکلات اقتصادی متأثر از جنگ، سخن از آشتی به میان آورده‌اند، تا زمانی که آیت‌الله خمینی زنده است، جنگ ادامه خواهد یافت.(3)
1
به رغم پایان اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در بحرین و دست نیافتن آنان به توافقی طبق انتظارات عراق، اخبار مربوط به این اجلاس و تحلیل نتایج آن، همچنان موضوع اخبار اغلب رسانه‌های کشورهای غربی است، ازجمله خبرگزاری آسوشیتدپرس در آخرین گزارش خبری خود اعلام کرد: «به نظر می‌رسد رژیم صدام از نتیجه کنفرانس سران 6 کشور شورای همکاری خلیج (فارس) ناخشنود است.» این اجلاس، حمایت خود را از عراق مبنی‌بر تلاش برای پایان‌دادن به جنگ با ایران به طرق صلح‌آمیز اعلام کرد. گزارشگر رادیو بغداد که بیانیه اجلاس سران را قرائت می‌کرد، گفت: کشورهای مذکور، از عراق حمایت می‌کنند، ولی این حمایت محدود به تلاش‌های بغداد برای حل‌وفصل صلح‌آمیز جنگ با ایران است.(1)
رادیو صدای امریکا نیز با بررسی اعلامیه پایانی اجلاس اعلام کرد: اعلامیه نهایی حاکی است که رهبران این کشورها، فقط در چند مورد مشخص به توافق رسیدند. قبلاً انتظار می‌رفت درباره موضوع جنگ ایران و عراق نیز بحث و مذاکره شود، ولی تنها اشاره ای که در بیانیه نهایی به جنگ مزبور شده، این است که شورای همکاری خلیج (فارس)، از برنامه اتحادیه عرب که تلاش عراق را برای برقراری صلح با ایران تأیید کرده، پشتیبانی می‌کند. در بیانیه نهایی کشورهای سران عضو شورای همکاری خلیج‌فارس تأکید شده است که کشورهای حوزه خلیج‌فارس باید خودشان مسئول دفاع از خود باشند. در بیانیه، کلمات "دفاع مستقل" به کار رفته است، ولی در تعبیر این کلمات، درست مشخص نشده که آیا منظور از آن، تشکیل نیروهای نظامی مشترک است یا خیر. درهرصورت، بیشتر ناظران سیاسی معتقدند که انعقاد یک قرارداد خاص دفاعی بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) به وقت بیشتری نیاز خواهد داشت.(2)
رادیو امریکا میافزاید: بلافاصله پس از اتمام اجلاس، رادیو امان گزارش داد، ملک‌حسین پادشاه اردن، دیداری کوتاه از عربستان سعودی داشته است. در ادام-ه گزارش رادیو امریکا آمده است: طرفین اردنی و سعودی، ابعاد و تحولات جنگ عراق و ایران و خطرهای ورود نیروهای ایرانی به سرزمین‌های عراقی را بررسی کرده‌اند و دو پادشاه بر اهمیت به‌کارگرفتن مساعی تضمین‌کننده جهت توقف این جنگ و ضرورت اقدام کشورهای بزرگ برای برعهده‌گرفتن مسئولیت‌های خود و فعالیت‌های جدی آنها به‌منظور خاتمه‌دادن به این جنگ که امنیت و صلح منطقه را به مخاطره می‌اندازد، تأکید کرده‌اند.(3)
1
نشریه کریستین ساینس مانیتور (چاپ امریکا) در آخرین شماره خود با بررسی وضعیت میزان فروش اسلحه توسط برزیل، پنجمین کشور صادرکننده اسلحه در جهان، اعلام کرد: اخیراً عراق 40 تن ابزار جنگی ازجمله موشک‌های ضدتانک و ضدنفر را که از زمین و هوا شلیک می‌شوند، از برزیل خریداری کرده است. هم‌اکنون عراق از بزرگ‌ترین مشتری‌های برزیل است و میزان خرید اسلحه از برزیل به‌زودی به یک میلیارد دلار خواهد رسید(1)
2
به‌دنبال درگذشت لئونید برژنف در روز چهارشنبه هفته قبل، در اجلاس فوق‌العاده حزب کمونیست شوروی که امروز در مسکو برگزار شد، آندروپوف 63 ساله که قبلاً ریاست سرویس مخفی شوروی (ک.گ.ب) را برعهده داشت، به دبیرکلی حزب کمونیست شوروی برگزیده شد.(2)
3
اولین کنکور بعد از انقلاب فرهنگی، امروز با شرکت حدود 90 هزار داوطلب در رشته‌های گروه پزشکی، در سراسر کشور برگزار شد. به گزارش روزنامه کیهان، ساعت 8 صبح روز جمعه 21 آبانماه جاری، 84822 دیپلمه در 15 استان کشور برای ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و تحصیل در 26 رشته گروه پزشکی، اولین آزمون سراسری را برگزار کردند. در این آزمون، حدود 9800 نفر قبول خواهند شد که از هر 10 داوطلب، یک نفر شانس قبولی دارد و این در تاریخ برگزاری کنکور در سالهای گذشته جالب‌توجه می‌باشد. در زمان برگزاری کنکور، مهندس موسوی رئیس دولت، به همراه دکتر محمدعلی نجفی وزیر فرهنگ و آموزش عالی، از یکی از حوزه‌های امتحانی در دبیرستان البرز تهران بازدید کردند.(3)
4
امروز 7 نفر از مردم عراق، ازطریق مرز سردشت وارد خاک ایران شدند و از فرمانداری سردشت تقاضای پناهندگی کردند.(4)
1
پس از درگیریهای شدید نیروهای ایران و عراق در منطقه عملیاتی محرم در روز گذشته، امروز جبهه‌های جنگ به‌طورنسبی آرام بود و فقط شهر آبادان زیر آتش توپخانههای عراق قرار گرفت.
شهر آبادان امروز نیز هدف حملة توپ‌های سنگین دشمن قرار داشت که براثر آن 3 نفر از نیروهای خودی مجروح شدند و3 منزل مسکونی تخریب و به 2 مغازه آسیب وارد شد.(1)علاوه‌برآن، درنتیجه تبادل آتش بین نیروهای خودی و دشمن، 3 نفر شهید و 10 نفر مجروح شدند و به پاسگاه پلیس، ساختمان های اطراف گمرک و چند خانه نیز خساراتی وارد شد.(2)
2
محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، درباره اهداف اصلی و نتایج عملیات محرم و اهداف جانبی اجرای این عملیات در گفتوگو با خبرنگاران اظهار کرد. هدف اصلی این عملیات که از یک ماه و نیم قبل طرح‌ریزی شده بود و با توکل به خداوند متعال آغاز شد، دستیابی به ارتفاعات مرزی بود و علاوه‌براین، ما توانستیم آتش دشمن را روی مناطق داخلی خودمان حذف کنیم. درحال‌حاضر ما می‌توانیم روی گلوگاه راهبردی بغداد به بصره و هر نقطه‌ای در جبهه میانی، اجرای آتش کنیم.
فرمانده کل سپاه افزود: هدف بعدی ما، انهدام نیروی دشمن بود و بحمدالله بیشتر از آنچه فکر می‌کردیم، توانستیم دشمن را ازنظر نیرو و تجهیزات منهدم کنیم. تلفات انسانی بسیار زیادی بر عراق وارد گشته و تجهیزات و غنائم بسیاری ازقبیل تانک و نفربر به غنیمت گرفته شده که اگر 15 الی 20 سال صبر می‌کردیم، هیچ کشوری این وسایل را به ما نمی‌فروخت و الحمدلله در چند شب، رزمندگان اسلام با فداکاری و شجاعت بی‌حد خود، این همه غنائم برای ارتش و سپاه به دست آوردند.
محسن رضایی همچنین گفت: هدف دیگر، اثرگذاری تبلیغاتی - سیاسی در سطح جهان بود که ما دنبال می‌کردیم و با گرفتن ارتفاعات مرزی و چاه‌های وسیع نفتی که بین ما و عراق دارای حوضچه نفتی مشترکی بود، آن را به دست آوردیم. خبرگزاری‌های سراسر دنیا هم نتوانستند این
1) سند شماره 290738 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری محترم خوزستان، 23/8/1361؛ و - سند شماره 79307 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 238، تاریخ 24/8/1361، صص 3و4.
2) مأخذ 1، بخش دوم، ص4.
پیروزی‌ها را منعکس نکنند. البته، خبرگزاری‌های خارجی فتوحات ما را به‌گونه‌ای مطرح می‌کنند که بگویند این ایران است که تجاوز می‌کند و ما از این موضوع باکی نداریم و از روز اول هم گفته‌ایم تا هرجا که آتش دشمن بر سر مردم در سرزمین‌ها، شهرها، روستاها و مراکز حیاتی ما شلیک شود، ازنظر شرعی، اسلامی و انسانی به خود اجازه می‌دهیم تا آنجا پیش برویم که انشاءالله خواهیم رفت. آنها ابتدا پیروزی‌های اخیر سپاهیان اسلام را انکار می‌کردند، ولی از بس زمین آزاد شده بود، نتوانستند پیروزی‌های به‌دست‌آمده را طرح نکنند، چون بیم داشتند مانند آزادسازی خرمشهر و پیروزی‌های عملیات فتح‌المبین، بیشتر آبرویشان بریزد. بنابراین، آمدند به‌اصطلاح با یک تیر، دو نشان بزنند، یکی اینکه اخبار را گفته‌ایم و دیگر اینکه ایران، جنگ‌طلب است.
فرمانده کل سپاه در پایان، دربارة آیندة جنگ افزود: تا زمانی که امریکا و صدام در مقابل شرایط به‌حق ما تسلیم نشوند و با ما بجنگند، ما طبق وظیفه شرعی و اسلامی مجبوریم به دفاع از خود ادامه دهیم و به پیشروی، حتی در خاک عراق، ادامه خواهیم داد. هنوز هم قسمتی از سرزمین ما ازجمله "نفت‌شهر" در اختیار عراق است و تازه اگر هم زمین‌هایمان را آزاد کنیم، از آنجا که اینها این همه خسارت به این ملت وارد کرده‌اند، نمی‌توانیم حقوق ملت خود را نادیده بگیریم و شرایطمان نیز همان است که از قبل گفته‌ایم و تا تحقق کامل این شرایط، به جنگ ادامه خواهیم داد.(1)
1) روزنامه کیهان،22/8/1361، ص18.
1
مناطق شمال‌غرب ایران ازجمله شهرهای سردشت، پیرانشهر، سنندج و بانه، محل درگیریهای نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی و گروه‌های غیرقانونی بود. امروز همچنین 3 نفر به جمهوری اسلامی پناهنده شدند.
یک دستگاه خودرو متعلق به مخابرات ساعت 5 بعدازظهر در محور سردشت - پیرانشهر بین تلاسر - واوان، در کمین نیروهای ضدانقلاب افتاد و مسئول مخابرات کردستان همراه با یکی از نیروهای قرارگاه حمزه مجروح شدند(1)
همچنین در جنوب‌غربی سنندج، یکی از نیروهای بسیج در هنگام عزیمت به روستای سرسوی علیا به‌دست چند نفر از عناصر گروهک‌های مسلح غیرقانونی ربوده شد.(2)
با اجرای دو عملیات، 3 تن از اعضای حزب دمکرات و سایر گروه‌های غیرقانونی حوالی روستاهای توابع بانه، شناسایی و بازداشت شدند. یکی از این افراد، در کمین اطراف روستای حمزه‌دلان(3)یک نفر در عملیات حوالی روستای کوران(4)و یک نفر نیز در پاکسازی روستای کاشکنه دستگیر شدند.(5)
دو تن از اعضای وابسته به گروه کومه‌له نیز به‌دست مأموران واحد مشترک اطلاعاتی در سنندج دستگیر شدند.(6)
سه نفر از عناصر حزب دمکرات کردستان نیز با مراجعه به سپاه، خود را تسلیم و امان‌نامه دریافت کردند.(7)
2
با تشدید فعالیت‌های نیروهای اطلاعاتی، تحرک گروه‌های تروریستی به‌ویژه در تهران کاهش یافته است و تنها زدوخوردهای محدودی در برخی شهرها به چشم می‌خورد. امروز علاوه‌بر چند درگیری محدود در شهر تهران، 16 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شیراز، بوشهر و تهران دستگیر شدند.
در یک درگیری که بین اعضای مسلح سازمان مجاهدین خلق با نیروهای دادستانی در شمس‌آباد تهران روی داد، یک نفر از اعضای سازمان کشته شد(8)
همچنین در تهران، یکی از اعضای مجاهدین خلق (منافقین)، پس از شناسایی و شنیدن دستور ایست نیروهای دادستانی، اقدام به کشیدن ضامن نارنجک و پرتاب آن به‌سوی نیروهای دادستانی کرد که به زخمی‌شدن یک نفر انجامید. ضارب نیز در تیراندازی متقابل، مورد اصابت قرار گرفت و کشته شد.(9)
بنابر گزارشی، 5 تن از اعضای سازمان در شهرهای تهران، شیراز و بوشهر شناسایی و بازداشت شدند.(10)با همکاری یکی از افراد دستگیرشده در شیراز که مسئول هسته‌های سازمان در بوشهر بود، 11 تن دیگر از اعضای سازمان در شیراز و بوشهر دستگیر شدند و چند قبضه اسلحه نیز از آنان به دست آمد(11)
1) سند شماره 346737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات سپاه منطقه 7 (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی (منطقه 7) شماره 30، تاریخ 29/8/1361، ص1.
2) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص11.
3) سند شماره 274038 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای از طرح و برنامه عملیات سپاه منطقه7 (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی (منطقه 7)، شماره 28، تاریخ 22/8/1361، ص1.
4) سند شماره 79086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از ستاد منطقه 7 (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه)، 22/8/1361، سند تک‌برگی.
5) مأخذ 6.
6) مأخذ 5، ص10.
7) مأخذ 6.
8) سند شماره103808 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 183، تاریخ 24/8/1361، ص3؛ و - مأخذ 5، ص3.
9) مأخذ 5، ص3.
10) مأخذ 5، ص5؛ و - سند شماره 104801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 186، تاریخ 28/8/1361، ص1؛ و - سند شماره 54982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه9 (اطلاعات) به ستاد مرکز (اطلاعات)، 29/9/1361، سند تک‌برگی.
11) مأخذ 13، بخش آخر.
1
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان، با اجرای یک عملیات امنیتی برنامه‌ریزی‌شده بخش عمده‌ای از تشکیلات سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) را که حدود 80 نفر بودند، شناسایی و دستگیر کرد و تعدادی از آنان را نیز به هلاکت رساند. در همین خصوص ستاد مرکزی سپاه پاسداران اطلاعیه‌ای منتشر کرد که در بخشی از آن آمده است: در هنگامه حماسه‌آفرینی‌های رزمندگان اسلام در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، با عنایت الهی و تلاش‌های شبانه‌روزی برادران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان و همکاری سازمان اطلاعاتی 36 میلیونی، ضربه مهلکی بر تشکیلات پوسیده چریک‌های فدایی اقلیت وارد آمد. در این عملیات، نزدیک به 80 تن از مسئولان، رابطان و هواداران تشکیلات فدایی خلق (اقلیت) شاخه اصفهان، شهرکرد و شهرستان های تابعه، به‌همت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی معدوم و یا دستگیر شدند. در میان این عده یکی از اعضای مهم تشکیلات تهران که جهت ترمیم تشکیلات اصفهان، به آن شهر اعزام شده بود؛ مسئول کل تشکیلات اصفهان؛ مسئول شهرستان های تابعه اصفهان؛ مسئول تسلیحات، تدارکات و تبلیغات شاخه اصفهان؛ عضو اصلی کمیته کارگری و مسئول کارگران نیروگاه برق اصفهان؛ مسئول تشکیلات در شهرک مبارکه؛ مسئول کل و یک نفر دیگر از اعضای اصلی تشکیلات شهرکرد؛ مسئول دانش‌آموزی و مسئول شاخه دهقانان شهرکرد و چند مسئول دیگر دیده می‌شوند. در این عملیات، تعداد زیادی اسلحه، مقادیر فراوانی مهمات، انواع دستگاه تایپ، چاپ و تکثیر و اسناد و مدارک درون‌سازمانی، نشریه‌های داخلی و خارجی سازمان، چند دستگاه اتومبیل و موتورسیکلت به دست آمد.
در پایان این اطلاعیه آمده است: در خاتمه، برای چندمین بار به عناصر بازی‌خورده گروهک‌های واخورده و ضدانقلاب اخطار می‌شود به آغوش ملت رزمنده و همیشه در صحنه، بازگردند و در پرتو این ملت انقلابی، حق را فرا راه خود قرار دهند و بیش از این، در خدمت استکبار جهانی و ایادی آن قرار نگیرند(1)
2
روزنامه جمهوری اسلامی درباره استقبال مردم از فتوای اخیر امام خمینی و شهرها و مناطقی که به جبهه‌های جنگ نیرو اعزام کرده‌اند، نوشت: پس از انتشار فتوای اخیر امام، سیر عزیمت رزمندگان داوطلب، به‌شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافت، طوری‌که ستادهای بسیج سپاه در اکثر شهرستان ها، ظرفیت پذیرش و آموزش نیروهای داوطلب را ندارند.
اسامی این شهرها و استان‌ها عبارت است از: صدها داوطلب رزمنده از منطقه 6 سپاه شامل استان‌های کرمان، هرمزگان و سیستان‌وبلوچستان؛ تعدادی از برادران بسیج سپاه بناب؛ 2 گروه از اعضای بسیج و سپاه (هفته گذشته) و تعداد کثیری از جوانان داوطلب از شهرستان های
1) سند شماره 144635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 362، تاریخ، 23/8/1361، صص 7و8.
تبریز، خوی، شبستر، اسکو در استان آذربایجان شرقی؛ رزمندگان بسیج، سپاه و جهادگر از شهرهای قوچان، فردوس، اسفراین، سبزوار، طبس، تایباد، دستگردان، نشرویه، تربت حیدریه؛ گروهی از بسیج سپاه گرگان و بندر گز و صدها نفر از بسیج سپاه جهرم؛ داوطلبان بسیج سپاه ملایر؛ گروهی از اعضای بسیج بخش دستگردان؛ بسیج سپاه شهرستان های طبس؛
صدها تن از اعضای سپاه و بسیج و نیروهای مردمی از شهرهای اردبیل، خلخال، گرمی، سراب، بیله‌سوار و مشکین‌شهر؛ 1000 تن از رزمندگان داوطلب بسیج شهرستان جهرم؛ گروهی از هندیجان اهواز و روستاهای حومه؛ گروهی از بسیج مستضعفین گیلان و نیروهای داوطلب شهرهای رشت، لاهیجان، آستانه اشرفیه، صومعه‌سرا، ماسال، و بازار بندر انزلی؛ گروهی از برادران بسیج سپاه و نیروهای مردمی از شهرهای اهر و بخش نمین از توابع شهرستان اردبیل؛ بیش از 1000 تن از نیروی سپاه و بسیج مستضعفان کرج و حومه (شنبه)؛ جمعی از نیروهای داوطلب دزفول متشکل از برادران سپاه و بسیج عشایر منطقه؛ گروهی از برادران بسیج سپاه خشت؛ سی و هشتمین گروه از نیروهای داوطلب مردم زنجان؛ گروه کثیری از بسیج و سپاه سمنان، مهدی‌شهر و شهمیرزاد؛ گروهی از سپاه شهرستان های زاهدان و زابل؛ گروهی از بسیج سپاه
همدان و جمعی از اعضای بسیج و سپاه بخش یانج همدان و یک گروه از برادران جهادگر شامل تراش‌کار، صاف‌کار، مکانیک و راننده ماشین‌های سبک و سنگین از کازرون.(1)
همچنین نیروهای داوطلب مردمی از شهرهای گنبد، ساوجبلاغ، ورامین و شهرهای فیروزآباد و سروستان با بدرقه مردم این شهرها عازم جبهه‌های جنگ شدند.(2)
1
امروز "لازار ماسیوف" وزیر خارجه یوگسلاوی، به‌ترتیب، با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس و ولایتی وزیر امور خارجه، دیدار و گفتوگو کرد.
وزیر امور خارجه یوگسلاوی(3)امروز با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور دیدار و پیام "استامبولیچ" رئیسجمهور آن کشور را تقدیم وی کرد. در این دیدار که دکتر ولایتی، سفیران دو کشور ایران و یوگسلاوی و میرسلیم مشاور عالی رئیسجمهور، حضور داشتند، آیت‌الله خامنه‌ای ضمن تقدیر از زحمات "مارشال تیتو" در بنیان‌گذاری جنبش غیرمتعهدها، به اهداف تشکیل این جنبش اشاره کرد و گفت: به نظر ما، جنبش عدم‌تعهد باید هرچه‌بیشتر تقویت شود که البته این تقویت به معنای افزودن تعداد اعضا نیست، بلکه مبتنی‌بر پیروی از اهداف نخستین تشکیل جنبش می‌باشد که بیان‌کننده ایجاد جبهه مشترک سومی در مقابل دو ابرقدرت جهانی و یافتن توان لازم برای مبارزه با امپریالیسم بین‌المللی در یک جبهه مشترک و جهان‌گیر است. رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در پایان گفت: ما معتقدیم که جنبش غیرمتعهدها جزء جریان‌هایی است که بایستی تقویت شود. ما فکر می‌کنیم در میان اعضای جنبش غیرمتعهدها، کشورهای بسیاری هستند که مایل‌اند سیاست و فلسفه تشکیل جنبش را که حیثیت‌یافتن ملت‌ها براساس استقلال خودشان می‌باشد، دنبال کنند.
وزیر امور خارجه یوگسلاوی نیز ضمن ابرازخشنودی از سفر به جمهوری اسلامی ایران گفت: در ملاقات‌های خود با مقامات ایرانی، دیدگاه‌های مشترکی یافتیم و به نظر ما این ملاقات‌ها می‌تواند سرآغاز روابط صمیمانه‌ای بین دو کشور ایران و یوگسلاوی باشد. وی همچنین درباره اجلاس آتی سران غیرمتعهدها در دهلی‌نو اظهار امیدواری کرد که در این اجلاس، فرصت‌های مناسبی برای ارتباط، بحث و تبادل‌نظر بیشتر بین مسئولان و مقامات دو کشور ایران و یوگسلاوی فراهم شود.(4)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 24/8/1361، ص7.
2) روزنامه جمهوری اسلامی،23/8/1361،ص4؛ و - مأخذ 16، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 26/8/1361، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 22/8/1361، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 23/8/1361، ص17.
3) یوگسلاوی ازجمله کشورهایی است که همکاری‌های وسیع اقتصادی با دولت عراق دارد و ازنظر سیاسی و تبلیغاتی، از حامیان عمده حکومت عراق است. یوگسلاوی تنها کشور در میان کشورهای بلوک شرق است که بدون هرگونه ملاحظه‌کاری، در اغلب موارد از سیاست‌های حکومت عراق جانب‌داری می‌کند.
4) روزنامه اطلاعات، 24/8/1361، ص3.
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در دیدار با وزیر امور خارجه یوگسلاوی ابتدا درباره هماهنگی کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد و لزوم پاکسازی این جنبش از کشورهای وابسته مطالبی بیان کرد.
وی سپس در سخنانی که به‌نحوی گله‌مندانه اظهار شد، به تشریح دیدگاه‌ها و مواضع ایران در جنگ و موضوع میانجیگری پرداخت و گفت: ما جنبش غیرمتعهدها را یک نهاد سرنوشت‌ساز می‌دانیم و معتقدیم که باید درجهت خالص‌کردن این جمعیت تلاش کنیم. اگر ما در به‌وجودآوردن یک پایگاه واقعاً غیرمتعهد و مستقل در جهان موفق شویم، برای کشورهایی که بخواهند مستقل زندگی کنند، یک پشتوانه جدی خواهیم بود. بهترین راه برای تحکیم موقعیت جنبش عدم‌تعهد، همکاری نزدیک اعضای این جنبش و حل مشکلات یکدیگر است تا دیگر احتیاجی به قدرت‌های بزرگ دنیا نداشته باشند. وی افزود: اگر بین اعضای اصلی و مهم غیرمتعهدها، یک همکاری صمیمی و جدی، به دور از دیپلماسی‌های موجود برقرار شود، بی‌شک یک نیروی واقعی در مقابل دو بلوک شرق و غرب خواهیم بود. رئیس مجلس شورای اسلامی سپس بر لزوم تصفیه در جنبش عدم‌تعهد تأکید کرد و گفت: وقتی که کشورهایی
مثل اردن یا عربستان که با اشاره امریکا حرکت می‌کنند، در این جنبش عضویت داشته باشند، طبیعی است مردم، غیرمتعهد بودن این بلوک‌ها را باور نداشته باشند.
وی در ادامه افزود: ما باید در این مرحله قاطع عمل کنیم، طوری که 100 کشور غیرمتعهد در صحنه بین‌المللی حضور دائم داشته باشند و یک مرکز فعال لازم است که روزانه در حوادث روزمره دنیا اظهارنظر کند. این جنبش به ابزار تبلیغاتی مشترکی احتیاج دارد تا هر روز بتواند افکارش را منتقل کند و نیز با ایجاد یک مرکز اقتصادی در هرجا که لازم باشد، حضور اقتصادی خود را نشان دهد تا ملت‌ها قدرت واقعی جنبش عدم‌تعهد را باور کنند. ما اکنون باید با ابتکارات جدید، جدی‌تر از گذشته عمل کنیم، زیرا دراین‌صورت، از سازمان ملل هم قویتر خواهیم بود(1)
رئیس مجلس شورای اسلامی در تشریح مواضع ایران در جنگ تحمیلی نیز گفت: اگر می‌خواهید جنگ تمام شود، بیایید و بگویید که عراق تجاوز کرده است و باید (از ایران) خارج شود، زیرا هر روز که جلوتر برویم، مشکل‌تر می‌شود. میانجیگران می‌خواستند به‌اصطلاح برای آشتی‌دادن مظلوم با ظالم و گذشتن از حق مظلوم به میانجیگری بپردازند. اگر کسی قبول دارد که صدام متجاوز است - که البته این انکارشدنی نیست و ما برای اثبات این تجاوز، ادله بسیاری داریم - برای یک بار هیئت‌های منصف بیایند و بگویند صدام باید متجاوز شناخته شود، ولی تا دوپهلو حرف‌زدن‌ها وجود دارد، متجاوزان عراقی به خود حق لجاجت می‌دهند. اگر دوستداران صلح، واقعاً می‌خواهند عمل خوب انجام دهند، باید قضاوت صحیح بکنند. اگر چنین نشود، جنگ به پایان نمی‌رسد؛ یا باید با شکست عراق تمام شود، یا جنگ طولانی خواهد شد. البته ما اگر روزی از میانجیگری‌ها مأیوس شویم، جدی‌تر عمل کرده، خودمان جنگ را پایان خواهیم داد.
نماینده امام در شورای عالی دفاع سپس به ویرانی‌های برجامانده از تجاوز عراق اشاره کرد و افزود: در 6 ماهه اول جنگ، 1200 روستا و 10 شهر ما اشغال و ویران شد که هنوز هم آثار آن موجود است. ده‌ها سد و تأسیسات بزرگ همچون بندر عظیم خرمشهر و آبادان، راه‌آهن، نیروگاه، پالایشگاه بزرگ آبادان، صدها چاه نفت، کیلومترها لوله نفت و مدرسه و بیمارستان از ما ویران و 2 میلیون نفر مردم آواره شدند. بی‌شک، شما اگر فرصت داشته باشید، خود می‌فهمید که ما مظلومیم و عراق متجاوز است. ملتی که انقلاب کرده، کشورش را از یوغ امریکا بیرون کشیده و با عضویت در جنبش غیرمتعهدها نقطه عطفی برای این جنبش به وجود آورده و جغرافیای سیاسی منطقه را نیز تغییر داده است، انتظار ندارد که کشورهایی مانند یوگسلاوی، مظلومیتش را بااین‌همه صدمات، با ظالمی همچون حکومت عراق مساوی قرار دهند. این ملت انتظار ندارد که شما بیایید و بگویید از حق بگذرید و چنین قضاوتی برای او بسیار دشوار است و ما می‌خواهیم شما با ظالم طرف شوید.
وزیر امور خارجه یوگسلاوی نیز گفت: ما با علاقه بسیار تحولات منطقه را پیگیری می‌کنیم
1) مأخذ 17، بخش آخر، ص23.
و صمیمانه امیدواریم که این جنگ هرچه‌سریع‌تر پایان یابد. وی پس از این دیدار، با آقای ولایتی وزیر امور خارجه، نیز گفتوگو کرد. ولایتی درباره گفتوگوهای انجام‌شده با وزیر امور خارجه یوگسلاوی اظهار کرد: در این جلسه، درباره موضوعات بین‌المللی، جنبش عدم‌تعهد و همچنین روابط دوجانبه، بحث و تبادل‌نظر شد و وزیر امور خارجه یوگسلاوی خواستار همکاری نزدیک میان دو کشور درزمینه‌های سیاسی و اقتصادی، به‌خصوص ارتباط با غیرمتعهدها شد و بیان کرد تا زمان برپایی اجلاس سران جنبش عدم‌تعهد در دهلی‌نو، بهتر است مقامات دو کشور برای هماهنگی در مواضع، ملاقات‌های بیشتری داشته باشند. ماسیوف در این دیدار همچنین بر حمایت کشورش از انقلاب و جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد(1)
1
محسن رفیق‌دوست وزیر سپاه پاسداران، در مصاحبه مطبوعاتی خود درباره دلایل شکل‌گیری وزارت سپاه؛ وظایف این نهاد در حوزه فرماندهی و وزارتی؛ بررسی ساختار تشکیلاتی وزارت سپاه؛ نحوه ارتباط آن با تشکیلات سپاه؛ اولویت‌های این وزارتخانه در برنامه‌ریزی و... صحبت کرد. به گزارش روزنامه کیهان، وی ابتدا درباره توسعه سازمان و مأموریت‌های سپاه و لزوم پشتیبانی برنامه‌ریزی‌شده از این نهاد گفت: باتوجهبه رشد روزافزون سپاه پاسداران، به‌ویژه بعد از ادغام بسیج مستضعفین در سپاه و باتوجهبه نقش سپاه در حفظ و حراست از انقلاب و دستاوردهای آن و همچنین نقش حساس این نهاد در جنگ ظالمانه عراق علیه ایران و به‌منظور ارتباط هرچه‌بیشتر بین مجلس و دولت با سپاه پاسداران، مجلس شورای اسلامی تشکیل این وزارت را ضروری دانست و آن را تصویب کرد.
وی افزود: وظایف عمومی وزارت سپاه پاسداران، پشتیبانی آمادی از سپاه؛ ایجاد هماهنگی بین سپاه و مجلس و بین سپاه و دولت؛ نظارت بر اجرای قوانین مصوب مجلس و ابلاغ آن به سپاه و ابلاغ سیاست عمومی دولت به سپاه می‌باشد. وزیر سپاه همچنین درباره نقش وزیر سپاه در شورای عالی سپاه اظهار کرد:
در اساسنامه سپاه پاسداران، دو حوزه فرماندهی کل و وزارت پیش‌بینی شده است. وظایف فرماندهی کل، تمامی موضوعات عملیاتی و غیر‌آمادی است و وظایف وزارت، ارتباط بین سپاه و مجلس، سپاه و دولت و پشتیبانی کامل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌باشد و نقش وزیر در این شورا، مانند یک عضو شوراست که فقط یک رأی دارد، ولی حضورش در جلسات شورای عالی سپاه لازم است، یعنی جلسات شورا بدون حضور وزیر سپاه رسمیت نمی‌یابد، همان‌گونه‌که بدون حضور فرمانده کل سپاه یا نماینده محترم امام رسمیت نمی‌یابد. آقای رفیق‌دوست وزیر سپاه پاسداران، در جواب سؤال یکی از خبرنگاران که پرسید آیا تشکیل وزارت سپاه سبب بسته‌شدن دست و پای سپاه نخواهد بود و آن را از حالت یک نهاد انقلابی خارج نخواهد ساخت، گفت: همان گونه‌که آقایان نخست‌وزیر و رئیس مجلس در روز مطرح‌شدن وزیران در
1) مأخذ 17، بخش آخر، ص2.
مجلس گفتند که ما تصمیم داریم از این طریق، به‌سویی پیش برویم که نه‌تنها در فعالیت‌های سپاه نقصانی پیش نیاید، بلکه به‌روزتر، بارورتر و مجهزتر شود، ما با کمک برادران عزیزمان در مجلس شورای اسلامی سعی داریم که هیچ نقصانی در این روند رشدی که داشتیم، پیش نیاید.
وی سپس درباره اولویت‌های سپاه درخصوص جنگ گفت: مسلماً جنگ که اکنون موضوع اصلی انقلاب و ملت ما است، در وزارت سپاه هم موضوع اصلی خواهد بود و ما به یاری خدا و با کمک امت حزب‌الله و مجلس و دولت جمهوری اسلامی، تا خودکفایی دفاعی کشور که هدف ما می‌باشد، پیش خواهیم رفت و به آنجا خواهیم رسید که هیچ قدرتی حتی فکر تجاوز مجدد به میهن اسلامی ما را به خودش راه ندهد. البته، وزارت سپاه اهداف متعددی دارد و ما تا هر زمان که این جنگ ادامه داشته باشد، آماده دفاع هستیم و هیچ مشکلی بر سر این راه نمی‌بینیم و در همین باره نیز باید بگویم که یکی از دلایل انتخاب من برای وزارت سپاه، مسئولیت قبلی من در تدارکات سپاه پاسداران بوده است، چراکه تصمیم داشتیم رشد سپاه درزمینه تدارکات قطع نشود و همین روند مطلوب ادامه یابد. وی درباره نقش وزارت سپاه در هماهنگی بین نیروهای انتظامی و سپاه و همچنین هماهنگی بین شورای عالی دفاع و سپاه نیز اظهار کرد: باتوجهبه عضویت وزیر سپاه در
هیئت دولت، این وزارتخانه نقشی در شورای عالی دفاع نخواهد داشت، اما به‌دلیل حضورش در شورای عالی سپاه، ازطریق فرمانده کل سپاه که عضویت شورای عالی سپاه و شورای عالی دفاع را دارد، در جریان امور شورای عالی دفاع قرار خواهد گرفت. وزیر سپاه پاسداران در جواب آخرین سؤال درباره اینکه آیا امام در وزارت سپاه نماینده‌ای خواهند داشت، گفت: این کمال مطلوب ما است که امام در اینجا نماینده‌ای داشته باشند، ولی درهرصورت، نماینده امام در سپاه می‌تواند بر وزارت هم نظارت داشته باشد و ما از این موضوع استقبال می‌کنیم.(1)
1
"باتان‌سوگ بلدا" سفیر ترکیه در تهران، امروز با احمد عزیزی قائم‌مقام وزیر امور خارجه، دیدار کرد و طرفین دربارة امور دوجانبه ازجمله موضوع ایجاد پایگاه نظامی جدید امریکا در ترکیه، گفتوگو کردند. در این دیدار، سفیر ترکیه به رغم انتشار برخی اخبار درباره جزئیات توافق امریکا و ترکیه در رسانه‌های خبری، این موضوع را تکذیب کرد.
قائم‌مقام وزیر امور خارجه ایران نیز با ابراز تمایل جمهوری اسلامی بر حفظ روابط مسالمت‌آمیز با همه کشورهای اسلامی و همسایه گفت: براساس قانون اسلامی و قانون اساسی ما، تداوم این سیاست مشروط به آن است که این دولت‌ها مواضع سری و خصمانه‌ای دربرابر جمهوری اسلامی اتخاذ نکرده و از متخاصم حمایت نکرده باشند. وی افزود: ادامه عملیات‌های ما به‌قصد دفع تجاوز و سرکوب متجاوز و درنهایت تحقق شرایط عادلانه برای متارکه جنگ، به نفع دولت ایران و ملت عراق است. ما همچنان که بارها اعلام کرده‌ایم، خواهان صلح واقعی هستیم و قصد توسعه‌طلبی نداریم، ولی درعین‌حال، زبان زور را به‌ناچار، با زور پاسخ می‌دهیم و چنانچه حکومت عراق از فرصت‌هایی که به او می‌دهیم، استفاده نکند و تسلیم شرایط بحق ما نشود و همچنان به بمباران شهرها و کشتار هم‌وطنان بی‌گناه ما ادامه دهد، قطعاً ضربات سنگین‌تر در آینده اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.(2)
2
هیئت بلندپایه کره شمالی که به سرپرستی معاون اقتصاد خارجی این کشور به تهران آمده است، صبح امروز در سازمان صنایع ملی ایران با مدیرعامل این سازمان گفتوگو کرد. در این جلسه که نمایندگانی از وزارت امور خارجه، صنایع سنگین، معادن و فلزات و وزارت نیرو نیز شرکت داشتند، درباره موضوع غلطک‌سازی، ماشین‌های هیدروالکتریک و انتقال نیرو، بحث و تبادل‌نظر شد. در پایان این مذاکرات، مدیرعامل سازمان صنایع ملی در گفتوگویی با خبرنگاران رسانه‌ها، نتیجه مذاکرات را بسیار سودمند توصیف کرد.(3)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت خارجه که در رأس هیئتی به‌منظور دیدار و گفتوگو با مقامات کشورهای لیبی، سوریه، الجزایر، یمن جنوبی و امارات متحده و تبیین مواضع جمهوری اسلامی درباره تحولات اخیر به این کشورها سفر کرده است، امروز با قائم‌مقام وزارت خارجه الجزایر دیدار و گفتوگو کرد. به گزارش خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در الجزایر، در این دیدار که با حضور مدیر سیاسی وزارت امور خارجه الجزایر و سفیر جمهوری اسلامی ایران در الجزایر انجام شد، شیخ‌الاسلام ضمن ارائه تحلیلی از اوضاع منطقه و ابرازنگرانی از نقشه‌ها و توطئه‌های سلطه‌طلبانه امریکا و رژیم صهیونیستی، اهداف دیدارهای خود را تشریح کرد. براساس این گزارش، معاون وزارت خارجه کشورمان خواستار فعالیت هرچه‌بیشتر کشورهای اسلامی و مترقی برای مقابله با اهداف شوم امریکا در منطقه شد. در این دیدار، همچنین گسترش روابط سیاسی و اقتصادی میان الجزایر و ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفت. معاون سیاسی وزارت خارجه کشورمان بعدازظهر دیروز نیز با احمد طالب ابراهیمی وزیر خارجه الجزایر، دیدار و گفتوگو کرد.(1)-(2)
2
درپی سخنان صدام حسین در جلسه هیئت دولت عراق درباره همه‌پرسی در دو کشور ایران و عراق برای تعیین حکومت، نخست‌وزیر، در پایان جلسه هیئت دولت در گفتوگو با خبرنگاران درخصوص فعالیت تبلیغاتی حکومت عراق مبنی بر تصمیم مسئولان این کشور برای برگزاری همه‌پرسی درباره صدام و راهپیمایی در بغداد گفت: این عاقلانه‌ترین حرف صدام است و ما حاضریم کمک کنیم تا این همه‌پرسی انجام شود. وی افزود: در جلسه هیئت دولت، تحلیلی درباره تبلیغاتی که صدام اخیراً برای حفظ خود شروع کرده است، داشتیم. صدام اعلام کرده است که قصد دارد دست به یک همه‌پرسی بزند، مانند زمان شاه که جشن‌های 28 مرداد را راه می‌انداخت. اینها نیز با پشتیبانی حزب بعث در بغداد راهپیمایی راه انداخته و با سروصدا و پلاکاردهای برافراشته، عنوان کرده‌اند که از صدام و حزب بعث حمایت خواهند کرد. نخست‌وزیر افزود: ما همچنان در پیشنهاد خود مصمم هستیم و معتقدیم با نظارت همه جهان اسلام امکان برگزاری همه‌پرسی در عراق و تعیین سرنوشت ملت عراق و اینکه آیا ملت عراق، صدام را می‌خواهد یا نه، وجود دارد(3)
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز موضوع همه‌پرسی درخواستی صدام را یک بازی خواند و
اظهار کرد: رژیم بعثی عراق، درنتیجه یک کودتا روی کار آمده و براساس اختناق و رعب و وحشت، حکومت کرده است و خود می‌داند اعطای کوچک‌ترین آزادی به ملت عراق، سرنگونی‌اش را به‌دنبال خواهد داشت، درحالیکه نظام جمهوری اسلامی از ابتدا براساس نظرخواهی عمومی و آزادی و حق ابرازعقیده شکل گرفته و همه‌پرسی و انتخابات متعدد، گواه صادقی بر این مطلب است.(1)
به‌دنبال سخنان صدام، خبرگزاری عراق امروز اعلام کرد: قریب 4 میلیون تن از مردم بغداد و حومه، به‌منظور اعلام وفاداری به صدام، در ساعات اولیه امروز در خیابان‌های اصلی پایتخت راهپیمایی کردند.(2)
خبرگزاری آسوشیتدپرس از بغداد، در انعکاس این خبر که از رادیو بغداد به‌طور مکرر، به‌عنوان یک واقعه تاریخی پخش شد(3)اعلام کرد: برخی ناظران احساس می‌کنند نشانه‌هایی از نگرانی عمیق صدام درباره سرنوشت خود در دست است. پس از پیشنهاد صدام درباره برگزاری یک همه‌پرسی در عراق در سه‌شنبه قبل، هزاران نفر در یک تظاهرات در بغداد شرکت کردند و مطبوعات دولتی اعلام کردند این تظاهرات، محبوبیت صدام را ثابت کرد. یک دیپلمات گفت: سخنرانی (صدام) و راهپیمایی، بسیار غیر‌معمول بود. آنها قطعاً معرف طرف‌داران صدام نبودند. یک دیپلمات باسابقه که سال‌ها تجربه کار در عراق را دارد، خاطرنشان کرد که این سخنرانی و راهپیمایی ممکن است بیان‌کنندة این مطلب باشد که صدام چنین احساس می‌کند لازم است حمایت مردم را به ایران و دیگر مخالفان بانفوذ در عراق نشان بدهد. در ژوئن و ژوئیه گذشته، مردم عراق، ایران را به‌دلیل این جنگ تقبیح می‌کردند، اما درحال‌حاضر، آنها صدام را مقصر می‌دانند(4)
1
موضوع نتایج اجلاس سران کشورهای خلیج‌فارس به‌عنوان یک رخداد مهم منطقه‌ای، همچنان یکی از موضوعات خبری و تفسیری امروز رسانه‌های خبری جهان و منطقه محسوب می‌شود. خبرگزاری‌ها و رادیوهای کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و حامیان عراق، نوعاً این اجلاس را موفق خواندند و به بزرگ‌نمایی نتایج آن پرداختند.
روزنامه‌های کویت ازجمله الوطن، الهدف و السیاسه، بیانیه پایانی اجلاس را پشتیبانی کامل از عراق دانستند و نتایج اقدامات نظامی اخیر ایران ازجمله عملیات محرم را شکست‌خورده اعلام کردند(5)
خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز عمده‌ترین دلایل ناکامی سران این کشورها را در رسیدن به نتایج مورد انتظار عراق و حامیان وی، شکست در انعقاد یک قرارداد مشترک امنیتی و توافق‌نداشتن برای اعطای کمک مالی مجدد به عراق ذکر کرد. در بخشی از گزارش این خبرگزاری آمده است: ازجمله موضوعات مهم مورد بحث، انعقاد یک قرارداد مشترک امنیتی برای جایگزینی پیمان‌های دوجانبه بین پادشاهی سعودی و 4 عضو دیگر شورا بوده است که باوجود پافشاری فراوان پادشاهی سعودی دراین‌زمینه، به‌دلیل اختلاف‌نظرها و مخالفت کویت، توافقی حاصل نشد. به گزارش
1) مأخذ 17، بخش چهارم، ص10.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 239، تاریخ 23/8/1361، ص12، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 22/8/1361.
3) همان، صص 15و16، رادیو صوت الجماهیر، 22/8/1361.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، تاریخ 25/8/1361، ص2، بغداد - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 24/8/1361.
5) مأخذ 27، ص10، کویت - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 22/8/1361.
خبرگزاری‌ها، در بیانیه پایانی اجلاس، با پشتیبانی از کوشش‌های عراق برای یافتن یک راه به‌اصطلاح صلح‌آمیز، برای پایان‌دادن به جنگ و نیز تلاش‌های کمیته‌های میانجیگری سازمان کنفرانس اسلامی، غیرمتعهدها و سازمان ملل، از ایران خواسته شد تا به تلاش‌های میانجیگرانه سازمان‌های بین‌المللی پاسخ مثبت دهد. چند کشور از 6 کشور عضو شورا نیز موضوع خطر عملیات رزمندگان اسلام برای امنیت کشورهای عربی را در بیانیه گنجاندند.
در پایان گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی آمده است: «ظاهراً تنها توافقی که در طی این اجلاس به دست آمد، ایجاد صندوقی با سرمایه 2 میلیارد دلار برای اجرای برنامههای عمران منطقه است که خبرگزاری‌ها و رسانه‌های غربی برای پوشاندن شکست کنفرانس در مسائل اصلی مورد بحث، آن را یک پیروزی مهم جلوه دادند.»(1)
رادیو کویت نیز در گفتاری با عنوان "امنیت خلیج (فارس) یکپارچه و تجزیه‌ناپذیر است"، گام را فراتر نهاده، تلویحاً عملیات ایران را مانعی برای گسیل نیروهای عربی به رویارویی با رژیم اشغالگر قدس قلمداد کرد. این رادیو در بخشی از گزارش خود اعلام کرد: بر پایه همین اصل، سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) در گردهمایی اخیر خود در منامه، آخرین تحولات درگیریهای مرزی ایران و عراق را بررسی کردند و با ابرازنگرانی از ورود نیروهای ایرانی به خاک عراق، آن را زمینهای برای به‌خطرافتادن سلامت و امنیت کشورهای عربی و تهدید حاکمیت آنها خواندند. سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) مجدداً از مسئولان ایرانی خواستند تا به تلاش‌های کشورهای اسلامی و بین‌المللی برای خاتمه‌دادن به این جنگ، پاسخ مثبت دهند، چراکه تحولات اخیر جبهه‌های جنگ در زمانی انجام می‌شود که ملت عرب! درصدد بسیج نیروهایشان جهت رویارویی با فزونی یافتن خطرهای دشمن صهیونیستی برآمده‌اند.(2)
گزارش رادیو بغداد به نقل از روزنامه اردنی الدستور نیز نشان‌دهنده عمق نارضایتی عراق از دست‌نیافتن اجلاس به توافقی برای حمایت گسترده از عراق بود. این رادیو با گره‌زدن منافع عراق به منافع عربی، حمایت از عراق را یک فریضه برای دولت‌های عربی عنوان کرد. در گزارش امروز رادیو صوت‌الجماهیر آمده است: ورود نیروهای ایرانی به خاک عراق، احساس مسئولیت همه اعراب را برای دفاع از حاکمیت و استقلال عراق برمی‌انگیزد. نشست اخیر فاس و موافقت‌نامه‌های مشترک دفاعی اعراب، بر ضرورت حمایت از عراق تأکید می‌کند؛ بنابراین، طفره‌رفتن از این امر، به‌منزله شانه‌خالی‌کردن از فریضه حمایت از سرزمین‌های عراق عربی و همچنین به‌مثابة افتادن به دام نقشه‌های توسعه‌طلبانه ایران است. بدین‌ترتیب، اعراب می‌باید همه امکانات خود را در اختیار عراق بگذارند.(3)روزنامه کریستین ساینس مانیتور نیز در گزارشی از بحرین، به تحلیل عملکرد اجلاس سران شورای همکاری خلیج‌فارس و تأثیر عملیات‌های نظامی ایران بر تصمیمات آن و
مقایسه توان نظامی این کشورها با ایران پرداخته و به‌نوعی، قابلیت‌های نظامی ایران را تهدیدی بالقوه برای همسایگان جنوبی ترسیم کرده است. در قسمتی از این گزارش، با اشاره به نزدیک‌شدن دولت‌های خلیج‌فارس به یکدیگر، آمده است: درحالیکه شورای همکاری خلیج‌فارس با 6 کشور عضو، تشکیل جلسه داد تا درباره سیاست دفاعی و اقتصادی آن تصمیم بگیرد، جنگ ایران و عراق وارد مرحله تازه‌ای شد؛ مرحله‌ای که به‌منزله هشدار برای کشورهای عضو شورای همکاری است که خطری به‌مراتب جدی‌تر از خطر شوروی یا اسرائیل در کمین آنهاست.
این روزنامه افزود: هرچند ازنظر همکاری داخلی، اشتراک مساعی در حوزه اقتصادی و حقوقی می‌تواند سبب کنترل بیشتر و ردیابی آسان‌تر مخالفان شود، این کشورها نتوانسته‌اند راه حلی برای امور داخلی‌شان پیدا کنند. وضع دفاعی این کشورها نیز تعریف چندانی ندارد و حتی با دراختیارداشتن هواپیماهای تجسسی، عربستان سعودی قادر به بررسی کامل هوایی منطقه نیست. ایجاد ستاد مشترک دفاعی از کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس، مستلزم فرماندهی مشترک و سیستم کنترل مشترک است. وسایل و تجهیزاتی که از اروپا، شوروی یا امریکا خریداری می‌شود، باید هماهنگ شوند و تعداد بیشتری از افراد بومی، آموزش نظامی و فنی ببینند. درحال‌حاضر، به گزارش مؤسسه مطالعات راهبردی در لندن، مجموع نیروهای دفاعی اعضای شورای همکاری خلیج (فارس) حدود 132 هزار نفر است که از ارتش 200 هزار نفری ایران، بدون محاسبه پاسداران انقلاب، بسیار کمتر است.
در انتهای گزارش کریستین ساینس مانیتور آمده است: مشکلات این کشورها فقط به امور اقتصادی و دفاعی محدود نمی‌شود و از جهات دیگر نیز اختلافاتی وجود دارد؛ برای مثال، کویت خواستار قطع کامل ارتباطات دفاعی با ابرقدرت‌ها و برقراری شیوة بی‌طرفی و عدم‌تعهد است، ولی عمان معتقد به حفظ روابط دفاعی با نیروی ضربتی واکنش‌سریع امریکا در خلیج‌فارس است که تا یافتن راه حلی دیگر، از موقعیت حساس تنگه هرمز حفاظت کند(1)
1
کلود شسون وزیر خارجه فرانسه، امروز وارد کویت شد. وی در مصاحبه با خبرگزاری کویت، درباره حمایت همه‌جانبه فرانسه از عراق اعلام کرد: فرانسه از عراق پشتیبانی می‌کند؛ به‌ویژه پس از عقب‌نشینی عراق از خاک ایران، وی نپذیرفتن صلح ازجانب ایران را تأسف‌بار توصیف کرد، ولی هرگونه اقدام مستقیم ازجانب اروپا را برای پایان‌دادن به جنگ رد کرد. وزیر خارجه فرانسه بدون اشاره به درخواست ایران مبنی بر معرفی متجاوز و پرداخت غرامت به کشور آسیب‌دیده، اعترافات اخیر صدام را دال بر منطقی‌بودن و پذیرفتن حق ازجانب عراق دانست و اضافه کرد: عراق پیمان الجزایر را پذیرفته است. و باتوجهبه اینکه ایران صلح را نپذیرفته است، ما در سازمان ملل از این سیاست انتقاد کرده، اکنون نیز آمادگی خود را برای اعزام نیروهای ناظر در منطقه، مشروط بر موافقت طرفین، اعلام می‌کنیم.
1) مأخذ 27، صص 22- 20، رادیو امریکا،22/8/1361.
وی درباره چگونگی عملکرد کشورهای عربی درصورتی‌که ایران وارد خاک عراق شود، به اجلاس فاس اشاره کرد و گفت: در اجلاس سران اعراب در فاس، ورود به خاک عراق به‌مثابه ورود به خاک عربی تلقی شده و عواقب آن خطرناک اعلام گردیده است(1)
شسون همچنین در گفتوگو با روزنامه الانباء، آمادگی فرانسه را برای تشکیل یک نیروی دریایی که مأموریت آن حمایت از آزادی راه آبی خلیج‌فارس باشد و مورد موافقت کشورهای منطقه قرار گیرد، اعلام کرد.(2)
1
ژنرال "جان وسی" که به‌تازگی به ریاست ستاد مشترک ارتش امریکا برگزیده شده است، در مصاحبه با خبرنگاران درباره وضعیت فعلی جنگ ایران و عراق، موضع شوروی در شرایط فعلی و اقدامات آتی نظامی امریکا در منطقه، مطالبی بیان کرد. به گزارش خبرگزاری کویت، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا در گفتوگویی با خبرنگاران درباره پاره‌ای از موضوعات حساس کنونی، ازجمله جنگ عراق و ایران گفت: سکون جنگ بین دو کشور، با تلفات سنگینی که به ایران وارد شده است و همچنین از دست‌دادن بخش‌هایی از خاک ایران که عراق تصرف کرده بود، موجب انزجار رهبران دو کشور از این جنگ شده است. وی در پاسخ به سؤالی درباره بهره‌برداری شوروی از این موقعیت، اظهار کرد: دیگر نشانه‌ای از اقدام شوروی برای بهره‌برداری از این موقعیت دیده نمی‌شود. ژنرال جان وسی در ادامه، در توضیح اقداماتی که امریکا در منطقه خلیج (فارس) انجام می‌دهد، به ایجاد مراکز نیروی واکنش‌سریع، برنامه احتمالی پیشرفته (اصلاح‌شده)، تنظیم و ترکیب نیرو، افزایش تجهیزات و اجرای مانور‌ها در منطقه اشاره کرد.(3)
2
عبدالکریم الایریانی نخست‌وزیر یمن شمالی، امروز به عراق سفر کرد. خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: خبرگزاری عراق اعلام کرده که عبدالکریم الایریانی نخست‌وزیر یمن شمالی، روز شنبه حمایت بی‌قیدوشرط کشورش را از عراق دربرابر تجاوز ایران که همه کشورهای عرب را تهدید می‌کند، تأیید کرده است. الایریانی که با پیامی از عبدالله صالح رئیس کشور یمن شمالی برای صدام، وارد بغداد شده است، خاطرنشان کرد که مأموریت وی براساس قطعنامة اجلاس سران عرب در فاس - که هرگونه حمله به یک کشور عرب را حمله به کل ملت عرب تلقی کرده است - انجام می‌شود. خبرگزاری فرانسه میافزاید: یمن شمالی همراه با اردن و سودان، ازجمله کشورهایی است که آشکارا از عراق در جنگ علیه ایران حمایت می‌کند. از دو سال قبل، یک واحد از نیروهای یمن شمالی بالغ بر 500 سرباز، در کنار نیروهای عراقی مشغول به نبرد می‌باشند.(4)
1
در ادامه ارسال تجهیزات نظامی و تسلیحاتی به عراق، امروز 300 محموله شامل امکانات زرهی و مهمات، از مسیر کویت به عراق ارسال شد.(1)همچنین بنابه گزارش برخی منابع اطلاعاتی، کشور اردن شمار فراوانی از نیروهای خود را برای برقراری امنیت داخلی عراق به این کشور فرستاده است تا مقامات عراق، نیروهای پلیس شهرها را به جبهه‌ها اعزام کنند.(2)
1
ارتش عراق پس از پذیرش شکست در عملیات محرم، امروز ضمن بمباران و گلوله‌باران این منطقه، بار دیگر حمله به اسکله‌های نفتی ایران در خارک و تجاوز هوایی به شهرهای مختلف را آغاز کرد و به گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر نیز ادامه داد.
امروز وضعیت عمومی جبهه عملیاتی محرم نسبتاً عادی بود و تحرک نیروهای دو طرف عمدتاً به تبادل آتش پرشتاب توپخانه محدود می‌شد که درنتیجة آن، 7 نفر از نیروهای خودی شهید و 27 نفر مجروح شدند.(1)15 نفر از نیروهای عراقی نیز کشته یا زخمی شدند.(2)عمده‌ترین اقدام نظامی امروز عراق، گلوله‌باران محدوده چاه‌های نفت و تلمبه‌خانه زبیدات (آزادشده در عملیات محرم) بود که سبب آتش‌سوزی چند ساعته در این تأسیسات شد.(3)همچنین هواپیماهای عراقی، حداقل 4 نوبت همین محدوده را بمباران کردند که آسیب چندانی به بار نیاورد.(4)
نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات) شماره 240، تاریخ 26/8/1361، ص3.
همچنین در ساعت 13:30 امروز، جزیره خارک هدف حمله موشکی هواپیماهای عراقی قرار گرفت که به تأسیسات نفتی و شهری جزیره خساراتی وارد نشد.(5)علاوه‌برآن، آسمان شهرهای بوشهر و ایلام موردتجاوز 3 فروند هواپیمای شکاری دشمن قرار گرفت.(6)حمله 5 فروند دیگر هواپیماهای عراقی به حریم هوایی شهر آبادان نیز نتیجه‌ای برای آنان به همراه نداشت.(7)
شهرهای آبادان و خرمشهر نیز همچنان آماج گلوله‌های توپخانه دوربرد و خمپاره‌های ارتش عراق قرار داشت که در آبادان 3 منزل مسکونی تخریب شد و یک مغازه نیز خسارت دید.(8)همچنین 4 نفر از مردم شهید و 17 نفر نیز مجروح شدند.(9)در خرمشهر نیز براثر اصابت گلوله توپ 3 نفر شهید و 5 نفر زخمی شدند و به چند منزل مسکونی نیز خساراتی وارد شد.(10)
1) سند شماره 79317 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات) شماره 239، تاریخ 25/8/1361، ص2.
2) سند شماره 17613 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 661، تاریخ 23/8/1361، ص4.
3) روزنامه کیهان، 25/8/1361.
4) سند شماره 79349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، تاریخ 24/8/1361، ص2، بوشهر - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 23/8/1361.
6) سند شماره 79307 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 238، تاریخ 24/8/1361، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 24/8/1361، ص4.
7) مأخذ 6، بخش اول، ص3.
8) سند شماره 79281 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 237، تاریخ 23/8/1361، ص3؛ و - مأخذ 6، بخش دوم، ص13.
9) روزنامه جمهوری اسلامی، 24/8/1361، ص2.
10) سند شماره 318540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری خرمشهر به دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان، 30/8/1361.
1
اعزام نیروهای داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ و ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم از شهرهای مختلف به جبهه‌ها امروز نیز ادامه یافت.
در ادام-ه اعزام نیروهای داوطلب بسیجی، امروز نیز گروه‌های مختلفی ازسوی بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرهای گناباد،(1)رباط‌کریم(2)و بابلسر(3)با بدرقه پرشکوه مردم، عازم جبهه‌های جنگ شدند.
همچنین تعدادی از نیروهای فنی ازطریق جهادسازندگی نکا رهسپار جبهه‌های جنگ شدند.(4)
هم‌زمان با این اعزام‌ها، کمک‌های جنسی و نقدی مردم نیز به جبهه‌ها تقدیم شد، ازجمله 3 کامیون آرد و نان ازسوی مردم قروه کردستان(5)و مبلغ 500 هزار روپیه ازطرف اهالی مسلمان شهر "کارچیل" در ولایت جامو و کشمیر هند - که کم‌درآمدترین مردم این کشورند - برای کمک به جنگ‌زدگان اهدا شد.(6)
همچنین باتوجهبه فضای عمومی کشور که همچنان تحت‌تأثیر عملیات محرم قرار دارد، کمک‌های مردمی تازه‌ای از شهرهای گوناگون کشور به جبهه‌های جنگ ارسال شد. در فهرستی که روزنامه کیهان از این کمک‌ها جمع‌آوری کرده است، هدایای نقدی از شهرها و روستاها، زیورآلات قیمتی، مایحتاج غذایی شامل سیب‌زمینی، پیاز، برنج، آرد، گوسفند زنده و... انواع میوه شامل انار و سیب، انواع خشکبار، لوازم بهداشتی شامل پودر رخت‌شویی، صابون و...، انواع لباس ازقبیل کاپشن، جوراب، دستکش، بلوز دست‌بافت و...، ترشی، مربا و... مشاهده می‌شود که نشان‌دهنده پشتوانه‌های قوی مردمی و احساس مسئولیت آحاد مردم اعم از شهری و روستایی برای تأمین بخش‌هایی از نیازهای نیروهای رزمنده است.(7)-(8)
2
سازمان اوقاف در اجرای برنام-ه بازسازی مناطق جنگ‌زده کشور، مبادرت به ترمیم و بازسازی 7 مسجد در اهواز و 6 مسجد، حسینیه و مدرسة علمیه در شهر دزفول کرد که در جریان جنگ و درنتیجه بمباران و موشک‌باران عراق آسیب دیده بودند.(9)
از سوی دیگر، در بیستمین جلسه ستاد مرکزی بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده که با حضور نمایندگان وزارتخانه‌ها و نهادهای اسلامی در وزارت کشور تشکیل شد، پیشرفت کارها و مشکلات موجود در مسیر بازسازی مناطق تخریب‌شده استان‌های کردستان و باختران بررسی
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 23/8/1361، ص4.
2) همان.
3) روزنامه جمهوری اسلامی، 25/8/1361، ص4.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 3/9/1361، ص4.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 26/8/1361، ص4.
6) مأخذ 6، بخش دوم، ص15.
7) دلیل طولانی‌بودن متن کمک‌ها ارسالی، فهرست کامل روستاها و شهرها و همچنین اقلام اهداشده، در ضمیمه این گزارش درج شده است.
8) روزنامه کیهان، 23/8/1361، ص6.
9) روزنامه اطلاعات، 23/8/1361، ص1.
شد و علاوه‌بر بودجه‌های پیش‌بینی‌شدة قبلی، 150 میلیون ریال به بودجه استان باختران و 320 میلیون ریال به اعتبارات استان کردستان افزوده شد. 340 میلیون ریال نیز به وزارت کشاورزی برای بازسازی مناطق آسیب‌دیده در جنگ و 25 درصد اعتبارات به وزارت راه و ترابری اختصاص یافت(1)
1
اجرای عملیات پاکسازی در محور سردشت - پیرانشهر؛ آسیب‌دیدن یک خودرو سپاه در مهاباد؛ دستگیری 2 نفر از اعضای گروه‌های غیرقانونی و تسلیم‌شدن شماری از اعضای حزب دمکرات ازجمله خبرهای امروز مناطق کردنشین است.
در ادام-ه عملیات پاکسازی بخش‌هایی از محور سردشت - پیرانشهر از عناصر ضدانقلاب، عملیاتی با شرکت نیروهای سپاه، بسیج و ارتش در محدوده جنگل‌های آلواتان اجرا شد.(2)در این عملیات، 12 تن از عوامل حزب دمکرات کردستان که 4 نفر از آنان مسئولیت فرمانده دسته را عهده‌دار بودند، کشته و 23 نفر مجروح شدند و یک قبضه خمپاره‌انداز 81 میلی‌متری نیز منهدم شد.(3)
در مهاباد نیز یک دستگاه خودرو سپاه پاسداران، در بازگشت از پایگاه خلیفه در حوالی این شهر، براثر برخورد با مین آسیب دید.(4)
در همین شهر، یک نفر از اعضای فعال گروه کومه‌له که سابقه شرکت در عملیات‌های متعددی را داشت، شناسایی و دستگیر شد(5)فرد دیگری از همین گروه نیز در جوانرود بازداشت شد.(6)
همچنین در پاوه یکی از اعضای حزب دمکرات، خود را به سپاه پاسداران تسلیم کرد.(7)در جوانرود نیز فرد دیگری از عناصر این حزب که مدتی با نیروهای ارتش عراق همکاری داشت، خود را به سپاه پاسداران معرفی کرد.(8)
2
علیرضا شیخ‌عطار استاندار آذربایجان غربی که به همراه استاندار کردستان برای بررسی راه‌های برطرف‌کردن مشکلات این دو استان، در جلسه هیئت دولت شرکت کرده بود، در پایان جلسه درباره وضعیت این استان گفت: با اقدامات فرهنگی قرارگاه حمزه و نیروهای فرهنگی منطقه، روزبهروز بر تعداد افرادی که سابقه همکاری با گروه‌های غیرقانونی را داشته و به دامان جمهوری اسلامی بازمی‌گردند، افزوده می‌شود، طوری‌که ضدانقلاب دچار گسیختگی و ازهم‌پاشیدگی شده است و در تحلیل‌های اخیر خود، به کمک‌گرفتن از عراق، امریکا و فرانسه اعتراف می‌کند. آنها درباره جنگ نیز از مواضع عراق دفاع کرده‌اند و هم-ه اینها نشان‌دهنده
1) همان.
2) سند شماره 350371 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (واحد طرح و عملیات)، 24/8/1361.
3) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 205، تاریخ 11/8/1361، ص4.
4) سند شماره 350286 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مهاباد به فرماندهی قرارگاه بعثت، 23/8/1361.
5) سند شماره 350373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره4، تاریخ 23/8/1361، ص1.
6) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، اطلاعات و بررسی‌های سیاسی و تأمینی منطقه 7، 30/8/1361، ص3.
7) همان.
8) همان، ص2.
زبونی و تشتت فکری آنها می‌باشد. درحال‌حاضر، ما شاهد ائتلاف ضدانقلابیون منطقه با سرمایه‌داران و مالکان منطقه هستیم.
وی افزود: در جلسه اخیر هیئت دولت که به ریاست رئیسجمهور تشکیل شد، به‌اتفاق استاندار کردستان، نیازهای منطقه و علل به‌وجودآمدن مشکلات کردستان و راه‌های مواجهه با آن را تشریح کردیم. بنده نیازهای منطقه را نیروی انسانی متعهد متفکر و طراح می‌دانم. منطقه آذربایجان غربی نیاز شدیدی به کار و فعالیت دارد و باید نیروهای نظامی و امنیتی و نهادها، ارگان‌ها و سازمان‌های انقلابی و اداری، با استفاده از ابتکارات خود در راه سازندگی تلاش کنند.
استاندار آذربایجان غربی اضافه کرد: برای بازسازی مناطق جنگ‌زده استان آذربایجان غربی، علاوه‌بر اعتبارات عمرانی و جاری، 2 میلیارد ریال دیگر نیز اختصاص یافته است.(1)
1
دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس، با انتشار بیانیه‌ای ادعا کرد 6 قطعه عکس از اسیران عراقی اعدام‌شده در ایران به دست آورده و آنها را برای سازمان‌های حقوق بشر ارسال کرده است. در این بیانیه ادعا شده است که این افراد چون حاضر نشدند به نفع (امام) خمینی شعار دهند، به‌دست سپاه پاسداران اعدام شده‌اند.(2)سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پیش از این نیز ازجمله در عملیات فتح‌المبین، ادعاهای مشابهی را مطرح کرده بود که رسانه‌های غربی آن را چندان منعکس نکردند.(3)
2
درپی اجرای عملیات موفقیت‌آمیز محرم در جبهه موسیان که به آزادسازی بخش دیگری از مناطق مرزی کشور در جبهه‌های میانی، رهایی جاده‌های مواصلاتی جنوب به غرب کشور و به‌کنترل‌درآمدن فعالیت نیروهای عراقی در این بخش انجامید، سرهنگ علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش که به‌منظور بازدید از پادگان مرکز مهندسی بروجرد وارد این شهر شده بود، با اعلام خبر شکست همه پاتک‌های عراق در این عملیات، به بخش‌هایی از توفیقات نیروهای مسلح ایران درطول دو سال جنگ اشاره کرد. وی دراین‌باره گفت:
«دشمن در دو سال قبل، در وهله اول عملیات تجاوزگرانه خود، بیش از 10711 کیلومتر مربع از خاک ما را اشغال کرده بود که در عملیات‌های "ثامن‌الائمه(ع)"، "طریق‌القدس"، "مطلع‌الفجر"، "محمد رسول‌الله(ص)"، "فتح‌المبین"، "بیت‌المقدس"، "رمضان"، "مسلم‌بن‌عقیل(ع)"، و "محرم"،
اکثر مناطق اشغالی مملکت اسلامی ما بازپس گرفته شد و درحال‌حاضر، 300 الی 350 کیلومتر مربع از مناطق فکه و نفت‌شهر در اشغال یا کنترل ارتش دشمن قرار دارد و با آن هدف راهبردی‌ای که داریم، انشاءالله خواستههای جمهوری اسلامی ایران تأمین خواهد شد.»(1)
1
امام خمینی امروز در نامهای خطاب به ملت ایران، درباره رفع تهمت‌هایی که به فرزند ایشان، سیداحمد خمینی زده شده است، شهادت دادند. متن نامه به این شرح است:
«بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله علی آلائه و الصلاة و السلام علی أنبیائه و اولیائه سیّما النبی الختمی حبیب اللَّه صلی اللَّه علیه و آله سیّما غائبهم و قائمهم ارواحنا له الفداء.
اینجانب هیچ‌گاه میل نداشته و ندارم که درباره نزدیکان خود سخنی بگویم یا دفاعی کنم، لکن علاوه‌برآنکه درپیشگاه مقدس حق - جل و علا- مقصر و مجرمم و از درگاه متعالش امید عفو و بخشش دارم و تمام سرمایه‌ام اعتراف به تقصیر و عذر از آن است و در نزد مسلمانان و ملت عزیز نیز اعتراف به قصور و تقصیر و از آنان امید عفو و طلب آمرزش دارم، درپیش گروه‌هایی و اشخاصی گناهانی نابخشودنی دارم و احتمال قوی می‌دهم که پس از من برای انتقام‌جویی از من به بعض نزدیکان و دوستانم تهمت‌ها که من آنها را ناروا می‌دانم بزنند و به آتشی که باید مرا بسوزانند آنان را بسوزانند و احیاناً به‌صورت دفاع از من انتقام مرا از آنها بگیرند. و اکنون در حیات من گفتوگوها و زمزمه‌هایی به گوش می‌خورد که احتمال فوق را قویتر می‌کند. لهذا من احساس وظیفه شرعیه نمودم برای رفع ظلم و تهمت، نظر خود را نزد ملت عزیز اظهار کنم که از قِبَل من دراین‌خصوص تقصیری نباشد. یکی از آنان که بیش از همه احتمال انتقام‌جویی از من درباره او می‌رود احمد خمینی فرزند اینجانب است. اینجانب در پیشگاه مقدس حق شهادت می‌دهم که از اول انقلاب تاکنون و از پیش از انقلاب در زمانی که وارد این نحو مسائل سیاسی شده است از او رفتار یا گفتاری که برخلاف مسیر انقلاب اسلامی ایران باشد، ندیده‌ام و در تمام مراحل از انقلاب پشتیبانی نموده و در مرحله پیروزی شکوهمند انقلاب مُعین و کمک‌کار من بوده و است و کاری که برخلاف نظر من است انجام نمی‌دهد و در امور مربوطه چه در اعلامیه‌ها یا ارشادها بدون مراجعه به من تصرف و دخالتی نمی‌کند؛ حتی در الفاظ اعلامیه‌ها بدون مراجعه دخالت نمی‌کند و اگر در امری نظری دارد تذکر می‌دهد که تذکراتش نیز صادقانه و برخلاف مسیر انقلاب و مصلحت نیست و من اگر تذکراتش را نپذیرفتم تخلف از قول من نمی‌کند و من نیز اگر حرفش را صحیح دیدم قبول می‌کنم و امیدوارم حرف صحیح را از همه‌کس قبول کنم. و اما درجهت مالی که
1) مأخذ6، بخش دوم، ص2.
بعض مخالفان انقلاب گاهی نسبت‌هایی به او می‌دهند باید بگویم که ایشان در امور مالی من دخالت ندارد و ضبط و حفظ بیت‌المال در اختیار بعض آقایان مورد وثوق می‌باشد و اگر برای اشخاص وجوهی بخواهد پیشنهاد می‌کند و من بدون واسطه یا به‌واسطه آن آقایان وجه را می‌رسانم. و من اعلام می‌کنم که احمد در هیچ بانک داخلی و خارجی و هیچ مؤسسه‌ای وجهی و سهمی ندارد و در هیچ‌جا در خارج و داخل زمین مزروعی و غیر‌آن و ساختمان و امثال ذلک ندارد و اگر بعد از من دارای یکی از این امور بود در داخل یا خارج دولت وقت با اجازه فقیه وقت مصادره نمایند و او را تحت تعقیب درآورند و امید است که دولتمردان جمهوری اسلامی همیشه ضوابط را ملاحظه و از روابط احتراز نمایند. ...
یا مسئله طرف‌داری از بنی‌صدر، او مادامی که من از بنی‌صدر به‌واسطه بعض مصالح جانب‌داری می‌کردم او هم گاهی طرف‌داری می‌کرد و آن‌گاه که من پرده را بالا زده و او را برکنار کردم حتی یک مرتبه از او طرف‌داری نکرد و مخالفت شدید می‌کرد. یا مسئله خط سوم که مدتی نقل مجالس مخالفان بود و تهمت‌های ناروا می‌زدند و من او را امر به
سکوت کردم و او هیچ‌گاه از خط انقلاب و اسلام خارج نبود و بالاخره اگر به‌واسطة انتقام‌جویی از من پس از من گروه‌هایی به مخالفت او برخاستند من دیْن خود را به او به‌عنوان یک مسلمان و یک رَحِم ادا کردم و خداوند تبارک و تعالی حاضر و ناظر است و من امیدوارم که احمد به خدای تبارک و تعالی اتکال نماید و از غیر‌او از هیچ‌کس نهراسد و در خدمت به خالق و خلق به‌واسطه تهمت‌ها و مخالفت‌ها به خود تزلزل و تردید راه ندهد و در خدمت‌ها از خداوند متعال چشمداشت داشته باشد و برای به‌دست‌آوردن هیچ مقامی قدم برندارد...
و اما در موضوع روحانیت که گاهی احمد مورد تهمت واقع می‌شود من او را موافق جدی با روحانیت می‌دانم. اساس روحانیت چیزی نیست که یک نفر مسْلم با آن مخالف باشد و اما موافقت بی‌قیدوشرط که هرکس با هر عمل و اخلاق و ایده مورد تأیید او باشد و لباس روحانیت به قامت هرکس اگرچه برخلاف مشی اسلامی انسانی رفتار کند سزاوار و موجب لزوم غمض عین باشد از او و هیچ روحانی متعهد و مسلمان معتقد به ارزش‌های اسلامی متوقع نیست و نباید باشد. و اینجانب کراراً گفته‌ام که روحانی‌نمای غیر‌مهذب و در غیر‌خط اسلام از ساواکی برای اسلام و جمهوری اسلامی خطرناک‌تر است. درهرصورت، احمد دراین‌باره از خط اسلام و خط روحانیت متعهد پیروی می‌کند و امید است انشاءالله تعالی در این خط مستقیم که صراط اللَّه است پایدار باشد. از خداوند متعال دوام جمهوری اسلامی و عزت و عظمت مسلمانان جهان به‌ویژه ملت شریف ایران و تعهد و پایداری متصدیان امور و قدرت و شوکت رزمندگان سلحشور و حضور ملت بزرگ ایران را در صحنه خواستار [م]. و السلام علی عباد الله الصالحین.(1)
«آقای سیداحمد خمینی در زمانی که اسناد و آثار مکتوب امام خمینی را جهت درج در مجموعه آثار امام بازبینی می‌کردند، در ذیل این نوشته امام خمینی، چنین مرقوم داشته است: "جناب آقای حمید انصاری، بارها خدمت امام عرض می‌کردم که دفاع از من در فرهنگ جناب‌عالی نیست و دیدیم هم نشد؛ جز نامهای که در آن بدین معنا هم اشاره شده بود، فکر می‌کنم این دفاع هم با فرهنگ معظمٌ له سازگاری ندارد، ایشان چون مظلومیت مرا دیده‌اند ناچار به‌عنوان دفاع از مظلوم این را نوشته‌اند، لذا این نامه را نیاورید و بگذارید آنچه راجع به من می‌گفته‌اند، گفته باشند. خدا به اعمال انسان داناتر است.
احمد خمینی 3/12/73"
پس از رحلت یادگار امام، از فرزند ایشان، آقای سیدحسن خمینی که به‌موجب وصیت پدر و مقررات قانونی، تولیت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام را عهده‌دار می‌باشند، درخواست کردیم اجازه دهند این سند ارزشمند - که گویای بسیاری از رنج‌های امام و فرزند و منسوبین و یاران ایشان است و پاسخی است به تردیدها و شبهه‌هایی که غرض‌ورزان می‌افکنند - را منتشر سازیم و در مجموعه آثار امام نیز درج شود.(حمید انصاری)»
یکشنبه 23 آبان 1361/ 27 محرّم الحرام 1403
روح الله الموسوی الخمینی غفر الله له»(2)
1
وزیر خارجه یوگسلاوی در دومین مرحله از دیدارهایش در ایران، با دکتر ولایتی وزیر امور خارجه و حسین نمازی وزیر اقتصاد و دارایی، دیدار و گفتوگو کرد. به نوشته روزنامه کیهان، هیئت سیاسی یوگسلاوی به سرپرستی "لازار ماسیوف" وزیر امور خارجه این کشور، در دیدار با دکتر ولایتی، دومین دور مذاکرات خود را با وزیر خارجه کشورمان آغاز کرد. در این ملاقات، درخصوص روابط دوجانبه و موضوعاتی که در اجلاس آتی سران کشورهای غیرمتعهد در دهلی‌نو مطرح خواهد شد، بحث و گفتوگو گردید.
طرفین همچنین علاقه خود را به توسعه روابط سیاسی، اقتصادی، تجاری و صنعتی ابراز داشتند. وزیر خارجه یوگسلاوی در این ملاقات، تمایل دولت متبوع خود را به افزایش میزان خرید نفت از ایران اعلام کرد. دکتر ولایتی نیز متقابلاً گفت: همکاری درزمینه صنایع ذوب فلزات، هیدروالکتریک و سایر بخش‌هایی که یوگسلاوی در آن سابقه، تجربه و تبحر دارد و نیز استفاده از توان متخصصان آن کشور، بررسی خواهد شد. وی درباره اتخاذ موضع هماهنگ در جنبش غیرمتعهدها گفت: ما مایلیم که یوگسلاوی از پیشنهاد رئیس‌جمهوری اسلامی ایران مبنی‌بر تأسیس صندوقی به‌منظور جبران کمک‌های امپریالیسم امریکا به سازمان‌های بین‌المللی که از آن همواره به‌عنوان شانتاژ سیاسی استفاده کرده است، حمایت کند. همچنین موضوع تمایل ایران برای عضویت در دفتر هماهنگی جنبش عدم‌تعهد با استقبال وزیر خارجه یوگسلاوی مواجه شد(1)
به نوشته این روزنامه، وزیر امور خارجه یوگسلاوی با حسین نمازی وزیر امور اقتصاد و دارایی کشورمان نیز دیدار و گفتوگو کرد. در این دیدار اعلام شد که برای رفع موانع و تحقق‌بخشیدن به پروتکل اقتصادی ایران و یوگسلاوی، در چند هفته آینده یک هیئت اقتصادی از کشور یوگسلاوی وارد تهران می‌شود. پروتکل اقتصادی ایران و یوگسلاوی که سال گذشته در "بلگراد" به امضا رسید، زمینه‌های بسیار وسیعی را دربرمی‌گیرد که فروش نفت به یوگسلاوی و همکاری درزمینه‌های
1) مأخذ6، بخش دوم، ص2.
کشاورزی، صنعت، تولید تراکتور و ماهیگیری از آن جمله است، اما قسمت عمده این پروتکل هنوز اجرا نشده است. وزیر خارجه یوگسلاوی در دیدار خود با وزیر امور اقتصاد و دارایی جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به امکانات همکاری‌های دو کشور در جنبش غیرمتعهدها، به مبانی راهبردی مشترک بین دو کشور اشاره کرد و گفت: شعارهای ایران درزمینه خودکفایی اقتصادی و سیاست "نه شرقی، نه غربی"، همانندی کاملی با شعارهای یوگسلاوی دراین‌زمینه‌ها دارد. وی همچنین اظهار کرد: مقامات رسمی یوگسلاوی در پیام‌ها و سخنان خود، از انقلاب اسلامی ایران جانب‌داری کرده‌اند. وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران نیز در همین دیدار درزمینه همکاری‌های اقتصادی دو کشور گفت: سازمان‌های ایران، اکنون موضوعاتی را که قرار است در گفتوگوهای آینده اقتصادی این دو کشور مطرح شود، بررسی می‌کنند. وزیر خارجه یوگسلاوی امروز تهران را ترک کرد(1)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزیر امور خارجه، که در ادامه سفر دوره‌ای خود به چند کشور عربی، روز گذشته وارد الجزایر شده بود، امروز در دومین مرحله از دیدارها و گفتوگوهای خود، با شاذلی‌بن‌جدید رئیسجمهور این کشور، دیدار و پیام شفاهی رئیسجمهور کشورمان را به وی تقدیم کرد. وی همچنین با وزیر خارجه الجزایر ملاقات کرد. گزارش کیهان از دیدار شیخ‌الاسلام با احمد طالب ابراهیم وزیر خارجه الجزایر به این شرح است: در این دیدار که سفیر جمهوری اسلامی ایران حضور داشت، درباره موضوعات مهم منطقه و قاره افریقا بحث و تبادل‌نظر شد. شیخ‌الاسلام از نقش الجزایر در حمایت از طرح ایران در سازمان ملل متحد مبنی‌بر اخراج رژیم غاصب صهیونیستی از مجمع عمومی آن سازمان تشکر و اظهار امیدواری کرد که کشورهای اسلامی و پیشرو منطقه در مواجهه با توطئه‌های امریکا و صهیونیزم، تحرک بیشتری از خود نشان دهند. وی امروز الجزیره را به‌قصد سفر به کشور امارات متحده ترک کرد.(2)
2
صبح امروز، عبدالکریم الایریانی نخست‌وزیر یمن شمالی و فرستاده ویژه علی عبدالله صالح رئیسجمهور آن کشور، با صدام ملاقات و پیام شفاهی رئیسجمهور یمن را درباره همکاری بین دو کشور و تبادل‌نظر درخصوص اوضاع جهان عرب و جنگ ایران و عراق، به وی تسلیم کرد. رادیو صوت‌الجماهیر ضمن اعلام این خبر افزود: فرستاده ویژه علی عبدالله صالح،
ایستادگی کشورش را در کنار عراق و آمادگی یمن برای هرگونه پشتیبانی و کمک به عراق اعلام کرد. به گزارش این رادیو، در این دیدار، طه یاسین رمضان عضو شورای فرماندهی، طارق عزیز معاون نخست‌وزیر و خالد عبدالنعیم رشید رئیس دفتر ریاست‌جمهوری و معاون دبیرکل شورای فرماندهی انقلاب و سفیر یمن در بغداد حضور داشتند(1)
1
رژیم عراق درپی شکست‌های اخیر خود به‌ویژه در عملیات‌های مسلم‌بن‌عقیل(ع) و محرم و مواجه‌شدن با کمبود نیرو، دست نیاز به‌سوی دانشجویان خارج از کشور عراق و تعدادی از کشورهای منطقه دراز کرده است. خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از محافل دانشجویی عراق اعلام کرد، دولت عراق با ارسال احضاریه‌هایی برای دانشجویان عراقی خارج از کشور، از آنان خواسته است با رهاکردن درس خود در هر مرحله‌ای که هست، برای شرکت در جنگ به بغداد مراجعه کنند.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از الجزایر به نقل از محافل دانشجویان عراق، این تقاضا با مخالفت اغلب دانشجویان مواجه شده است.(2)
همچنین به گزارش خبرگزاری لیبی از خارطوم (پایتخت سودان)، امروز 2000 سرباز سودانی برای شرکت در جنگ علیه ایران وارد بغداد شدند. سرهنگ عثمان الظاهر رئیس کمیته انتخاب سربازان سودانی، ضمن اعلام این خبر افزود: هم‌اکنون تلاش برای گسترش کمیته استقبال در جریان است تا این کمیته بتواند نقش خود را به‌طورکامل ایفا کند(3)
از سوی دیگر، دبیرکل جبهه مردمی - سوسیالیستی سودان که از مخالفان حکومت این کشور می‌باشد، در دیدار با سفیر جمهوری اسلامی ایران در لیبی، درباره اجیرکردن افراد سودانی و نحوه به‌کارگرفتن آنان در جنگ گفت: «سفارت عراق در سودان با پرداخت 6 هزار دلار، اقدام به استخدام کارگر سودانی می‌کند و آنها را پس از یک هفته آموزش نظامی، به جبهه‌ها اعزام می‌کند.» وی افزود: «ارتش عراق به ازای 6 ماه خدمت، به هر افسر سودانی 45 هزار دلار و به هر سرباز اردنی 30 هزار دلار پرداخت می‌کند.»(4)همچنین براساس برخی گزارش‌های منابع خبری، کشورهای کویت، اردن و یمن شمالی نیز تعدادی نیرو به کشور عراق اعزام کرده‌اند.(5)
2
در ادامه کمک کشورهای عربی به عراق، امروز 19 دستگاه خودرو حامل محمولات نظامی از مرز اردن وارد عراق شد.(6)در همین روز، تعدادی موشک زمینبهزمین و زمین‌به‌هوای روسی
1) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 24/8/1361، ص2، رادیو صوت‌الجماهیر، 23/8/1361.
2) مأخذ18، ص11.
3) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، تاریخ 25/8/1361، ص8، خارطوم - خبرگزاری لیبی، 24/8/1361؛ و - سند شماره 213641 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها (اطلاعاتی - سیاسی - خارجی)، شماره 326، تاریخ 26/8/1361،ص6.
4) سند شماره213640 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها، (اطلاعاتی - سیاسی - خارجی)، شماره 235، تاریخ 24/8/1361، ص5.
5) سند شماره 17616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و برنامه عملیات) اطلاعات عملیات به مسئول واحد (دفتر سیاسی) ستاد مرکزی، شماره44، تاریخ 24/8/1361، ص6.
6) سند شماره 167555 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی ستاد مشترک ارتش (اداره دوم) فرماندهی اطلاعات، شماره 233، تاریخ 4/9/1361، ص20.
نیز از مرز عربستان وارد عراق شد و در بندر ام‌القصر تخلیه گردید.(1)
درهمین‌حال، روزنامه سوری البعث در انتقاد از کمک‌های برخی کشورهای عربی به حکومت عراق نوشت: بعضی از اعراب برای اجرای اهداف شوم امریکا ضمن عربی جلوه‌دادن جنگ صدام علیه ایران، کمک به صدام حسین را در رأس برنامههای خود تحت عنوان کمک به اعراب قرار داده‌اند؛ درصورتی‌که کمک به اعراب باید متوجه فلسطینی‌ها باشد. البعث اضافه کرد: کمک به صدام درجهت اجرای نقشه‌های امریکا و کمک به رژیم اشغالگر قدس انجام شده است.(2)
1
درپی سفر روز گذشته کلود شسون وزیر خارجه فرانسه به کویت، وی در یک مصاحبه مطبوعاتی، بار دیگر حمایت صریح کشورش از عراق و خصومت کشور خود را با ایران اعلام کرد.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، وی گفت: فرانسه مناسبات بسیار محکمی با عراق دارد و از کوشش‌های کشورهای مستقل عربی و غیرمتعهد برای پایان‌دادن به جنگ پشتیبانی می‌کند. وی افزود: باتوجهبه اینکه عراق بیانیة الجزایر را می‌پذیرد، من نیز به کویت آمدم تا از آرای مقامات این کشور مطلع شوم. من قبلاً به همین منظور به عراق و عربستان سعودی سفر کرده‌ام و می‌گویم که ورود ایران به خاک عراق، خطر بزرگی است و فرانسه از مواضع اعلام‌شده در اجلاس فاس پشتیبانی می‌کند. وزیر خارجه فرانسه که فهرست بلندی از مهمات و تجهیزات نظامی فرانسوی را برای فروش به منطقه آورده بود، با ژست حق‌به‌جانبی اظهار کرد: من مسلمان نیستم و از منطقه نیز نمی‌باشم، ولی به هزاران نفر مردم اینجا و رسانه‌های آزاد(!) کویت اعلام می‌کنم آیا دین اسلام این اجازه را می‌دهد که ایران این صلح را نپذیرد و به جنگ ادامه دهد؟!
وزیر خارجه فرانسه در بخش دیگری از مصاحبه خود درباره فروش تسلیحات نظامی به کویت گفت: کویت قبلاً از فرانسه هواپیماهای اف1، میراژ، تانک، موشک و تجهیزات دیگر نظامی دریافت کرده است و بازهم تجهیزات نظامی فرانسوی در اختیار این کشور قرار می‌گیرد و بدین‌منظور، هیئتی از وزارت دفاع فرانسه برای بررسی احتیاجات نظامی کویت به این کشور سفر خواهد کرد. وی همچنین بر مناسبات اقتصادی و بازرگانی با کویت تأکید کرد و افزود: فرانسه، پروژه‌های مهمی را در کویت، ازجمله احداث پلی میان جزیره بوبیان و خاک اصلی کویت اجرا خواهد کرد(3)
2
به‌رغم پایان عملیات محرم و درپی بازدید خبرنگاران از جبهه‌ها، امروز نیز اخبار و تفسیرهایی درباره این عملیات، در برخی رسانه‌های خارجی انعکاس یافت، ازجمله روزنامه گاردین (چاپ لندن) در انتشار اخبار جنگ به نقل از خبرنگاران خود نوشت: در امان گفته می‌شود حملات ایرانیان آنچنان شدید بوده که شکاف بزرگی را در خط دفاعی عراق به وجود آورده
و نیروهای عراقی را وادار به فرار کرده است؛ به‌طوری‌که در مدت 48 ساعت اول نبرد، 4 هزار سرباز عراقی، مواضع دفاعی خود را بین خطوط مقدم و شهرهای عراقی طیب و عماره ترک کرده و گریخته‌اند. تاکنون سابقه نداشته است که فرار سربازان عراقی از جبهه‌ها این‌چنین بخش عظیمی از نیروهای این کشور را تهدید کند.
در ادام-ه گزارش این روزنامه که واحد مرکزی خبر آن را منعکس کرده، آمده است: درحال‌حاضر بزرگ‌ترین امید سربازان عراقی که روحیه خود را باخته‌اند، هوای سرد زمستانی است که جبهه‌های جنگ را به گل‌ولای تبدیل می‌کند و شاید در جلوگیری از پیشرفت ایرانیان مؤثر باشد.
روزنامه یونیورسال چاپ کاراکاس (ونزوئلا) نیز با درج مقاله‌ای درباره دستاوردهای عملیات محرم برای نیروهای ایرانی نوشت: یکشنبه گذشته، ایرانیان توانستند بر شهر طیب عراق تسلط یابند و ده کیلومتر در خاک این کشور پیشروی کنند. تسلط بر طیب، نشان‌دهنده قدرت ایران است. در این عملیات، ایران توانست 500 کیلومتر مربع از سرزمین‌های اشغال‌شده خود را پس بگیرد؛ بیش از 3 هزار نفر را اسیر کند؛ بیش از 200 تانک و زره‌پوش عراقی را از کار انداخته، ده‌ها خودرو را به غنیمت بگیرد که همه اینها (غنائم) مورد بازدید خبرنگاران خارجی قرار گرفته است. پس از این عملیات، خبرنگاران فرصت یافتند به مدت 2 روز آثار شکست عراق را مشاهده کنند(1)
در همین خصوص واحد مرکزی خبر به نقل از مسافرانی که از کویت وارد لندن شده‌اند، اعلام کرد: دولت کویت به‌دلیل بحرانی‌شدن اوضاع داخلی عراق، برای جلوگیری از فرار ثروتمندان عراقی به این کشور، تعداد مأموران مرزی خود را افزایش داده است. این افراد می‌گویند درپی سقوط قیمت دینار عراقی، به‌سختی می‌توان دینار را به ارزهای دیگر تبدیل کرد.(2)
1
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از توکیو، روزنامه یومیوری شیمبون و خبرگزاری کیودوی ژاپن به نقل از منابع تجاری این کشور اعلام کردند: باتوجهبه فروش روزانه 2 تا 3/4 میلیون بشکه نفت، احتمال داده می‌شود میزان ذخایر ارزی ایران در سال جاری به 24 میلیارد دلار برسد. به این ترتیب، انتظار می‌رود به‌دلیل افزایش در اعتبارنامه‌هایی که تاکنون 17 کمپانی تجاری ژاپن دریافت کرده‌اند، صادرات ماهیانة ژاپن به ایران که در اوایل سال جاری حدود 50 تا 60 میلیون دلار بوده است، در ماه‌های اکتبر و دسامبر به 140 میلیون دلار افزایش یابد. در ادامه این گزارش آمده است: اخیراً قراردادی برای فروش 700 هزار تن فولاد، به‌وسیله 9 شرکت تجاری با ایران امضا شده است. به‌علاوه، 2 کمپانی دیگر ژاپنی در نظر دارند 310 هزار تن لوله به شرکت ملی نفت ایران بفروشند. طبق این گزارش، 86 درصد واردات ایران از ژاپن ازطریق سازمان‌ها و بخش‌های دولتی و 14 درصد بقیه نیز توسط بخش خصوصی انجام شده است.(3)
1
به‌دنبال گفته‌های روز گذشته سفیر ترکیه در ایران (در دیدار با قائم‌مقام وزیر خارجه) در رد اخبار منتشرشده درباره اقدام امریکاییها جهت ایجاد پایگاه نظامی برای نیروهای واکنش‌سریع آن کشور در خاک ترکیه، امروز "ایلتر ترکمن" وزیر خارجه این کشور نیز این مطالب را تکذیب کرد. وی گفت: تأسیس پایگاه‌های نظامی جدید در ترکیه مورد بحث نیست و نوکردن دیگر تأسیسات نظامی نیز طبق قرارداد همکاری‌های اقتصادی و دفاعی که دو سال پیش بین دو کشور به امضا رسید، در چارچوب برنامههای پیمان دفاعی ناتو انجام خواهد شد. شایع-ه مذکور نیز از توسعه برخی تأسیسات موجود در ترکیه نشئت می‌گیرد. هدف از این اقدام، برطرف‌کردن احتیاجات نظامی است. وی همچنین افزود: هیچ‌گونه تماسی برای همکاری درزمینه انتقال سریع نیروها بین ایالات متحده امریکا و ترکیه صورت نگرفته است.(1)
دراین‌حال، واحد مرکزی خبر به نقل از مطبوعات آلمان، با ذکر جزئیات بیشتری از آنچه طرح نظامی مشترک امریکا و ترکیه خوانده می‌شود، اعلام کرد: امریکا برای استفاده نیروهای واکنش‌سریع، یک پایگاه هوایی جدید در ترکیه ایجاد می‌کند. دراین‌زمینه، مطبوعات آلمان گزارش داده‌اند: امریکا ضمن ایجاد یک پایگاه هوایی جدید در شرق ترکیه، 2 فرودگاه موجود در این منطقه را گسترش می‌دهد. بنابه همین گزارش، در این 3 پایگاه هوایی، مکان‌هایی برای هواپیماهای بمب‌افکن در نظر گرفته شده است که درعین‌حال می‌تواند مورداستفاده بمب‌افکن‌های دورپرواز، هواپیماهای سنگین باربری و هواپیماهای سوخت‌دهنده قرار گیرد. این پایگاه‌ها برای استفاده نیروهای واکنش‌سریع در نظر گرفته شده است. درباره اهمیت راهبردی این پایگاه‌ها اعلام شده است، هواپیماهای بمب‌افکن ناتو که پرواز خود را از این محل آغاز می‌کنند، می‌توانند بدون سوخت‌گیری هوایی به منطقه مرزی ماوراء قفقاز برسند. هواپیماهای ناتو همچنین می‌توانند از این پایگاه جدید برای رسیدن به تهران که در فاصله 850 کیلومتری و آبادان که در فاصله 1100 کیلومتری آن قرار دارد، استفاده کنند.(2)
ضمیمه گزارش379: فهرست کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم و ارگان‌های گوناگون به جبهه‌های جنگ
روزنامه کیهان فهرستی از کمک‌های داوطلبانه مردم، سازمان‌ها، نهادها و کارخانه‌ها تهیه کرده و آن را در شماره امروز خود آورده است که به‌منظور آشنایی با این کمک‌ها و تنوع آنها، به‌طورکامل درج می‌شود.
«ازسوی امت حزب‌الله و شهیدپرور شهرستان نراق، مبلغ 700 هزار ریال وجه نقد، تعداد 25 قطعه طلا و زیورآلات، مقدار 50 کارتن کمپوت، 15 تن آبلیمو، 2 رأس گوساله، 120 رأس گوسفند، مقادیر زیادی ماست؛ توسط مردم همیشه در صحنه کلاچای مبلغ 5 میلیون و 200 ریال وجه نقد به حساب 10743 ستاد بازسازی مناطق جنگی؛ ازسوی مردم حزب‌الله بالایور بابلسر مبلغ 23 هزار و 150 ریال وجه نقد در همین رابطه به حساب امام‌جمعه بابلسر؛ اهدایی عده‌ای از کارکنان مسلمان و متعهد کارخانجات صنعتی ایران ناسیونال، طی مهرماه سال جاری، مبلغ 4 میلیون و 836 هزار و 271 ریال وجه نقد برای یاری رزمندگان اسلام؛ کارکنان سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران مبلغ 2 میلیون و 106 هزار و 70 ریال وجه نقد برای بازسازی مناطق جنگی؛ همچنین ازسوی کارکنان مؤمن و متعهد شرکت سهامی نساجی قائم‌شهر از آغاز جنگ
تحمیلی تاکنون، بیش از 25 میلیون ریال از محل حقوق یک روز خود به هم‌وطنان جنگ‌زده اختصاص یافته [است] و نیز ازسوی کارکنان بهزیستی شهرستان گرگان مبلغ 42 هزار و 88 ریال، کارکنان وزارت ارشاد اسلامی مازندران، اداره ارشاد اسلامی گرگان و کارکنان کتابخانه عمومی محمودآباد مبلغ 41 هزار و 488 ریال؛ مردم شهیدپرور کارگر محله، باران شیرمحله و بنه‌کنار، جمعاً مبلغ 192 هزار و 200 ریال وجه نقد به همراه 4 حلقه انگشتری طلا جهت بازسازی شهر مقاوم سوسنگرد؛ طی چند روز گذشته توسط 2 کامیون، قسمتی از کمک‌های مردم مسلمان و متعهد شهرستان بهشهر ازطریق جهادسازندگی این شهرستان به مناطق جنگی کشور ارسال شده [است] که این کمک‌ها شامل تعداد زیادی گونی خالی، فانوس، چراغ دستی، بیل و کلنگ، پوتین و مقادیر چشمگیری آرد، برنج، گردو، مربا، دارو، کمپوت، لباس و انار می‌باشد.
برپایه همین گزارش، ازسوی ستاد پشتیبانی جبهه‌های جنگ مستقر در جهادسازندگی فیض‌آباد، 4 کامیون حامل کمک‌های مردم فیض‌آباد و روستاهای اطراف شامل 29 تن انار، 10 تن هندوانه، یک تن سیب درختی؛ ازسوی اهالی روستاهای پی‌کمر، شلغمی، شورقلعه، کیراب علیا و سفلی، سنگر، شیرتپه از توابع بخش سرخس، اهالی کاخک گناباد و روستای کلات مبلغ 300,048,1 ریال وجه نقد، 3 جفت گوشواره طلا، 2 عدد انگشتر طلا، 8 عدد دستبند طلا و 30 سکه نقره؛ ازسوی فرهنگیان استان ایلام در مهرماه سال جاری جهت بازسازی مناطق آسیب‌دیده ایلام مبلغ 5 میلیون و 45 هزار و 116 ریال؛ کارکنان اداره حفاظت محیط زیست ایلام مبلغ 175,40 ریال وجه نقد؛ ازسوی اهالی مسلمان و متعهد روستای صومعه‌سرا و نمازگزاران جمعه این شهرستان جمعاً مبلغ 536 هزار و 440 ریال وجه نقد و مقادیر قابل‌توجهی دارو و مایحتاج ضروری جبهه‌ها [به مناطق جنگی ارسال شد]؛ همچنین یکی از خواهران حزب‌اللهی این شهر مقداری از زیورآلات شخصی خود را که شامل 3 عدد النگو، یک عدد گردن‌بند، یک عدد انگشتری و یک جفت گوشواره بود، جهت کمک به سلحشوران اسلام اهدا کرد و مردم حزب‌الله کلیشم عمارلو رودبار نیز برای بازسازی مناطق جنگی کشور اسلامیمان مبلغ 184 هزار و 780 ریال کمک کرده‌اند.
بنابه اعلام ستاد پشتیبانی مناطق جنگی استان کهکیلویه و بویراحمد، ازسوی امت حزب‌الله و ایثارگر این استان، جمعاً مبلغ 6 میلیون و 207 هزار و 950 ریال وجه نقد توسط عشایر و روستاییان از محل فروش گوسفندان خود مبلغ 748 هزار ریال وجه نقد، از محل فروش گندم کشاورزان مبلغ 2 میلیون و 247 هزار ریال وجه نقد، به همراه تعداد 50 رأس گوسفند، 500 کیلو روغن نباتی، 35 تن سیب درختی، یک تن گلابی، 14 گونی پیاز، 10 گونی سیب‌زمینی، 500 قوطی تاید، 30 کروس کبریت، 5 کارتن سیگار، 268 قوطی پیف‌پاف، 52 جفت جوراب، 15 عدد چراغ فانوس و 10 گونی برنج؛ ازسوی انجمن اسلامی آزمایشگاه بررسی آفات و بیماری‌های گیاهی مشهد مبلغ 61 هزار و 650 ریال وجه نقد؛ ازسوی امت حزب‌الله کرمان مقدار 20 تن انار، 40 تن گیرپ‌فروت، 20 تن خرما، 10 تن گندم، 10 تن برنج، 1500 کارتن تن ماهی، 3 تن آجیل، 5 تن نخود و لوبیا، 5 تن شکر، هزاران قوطی کمپوت و کنسروجات، یک کامیون نان خشک، صدها دست لباس، بیش از 500 عدد چراغ والور، مبلغ 20 میلیون ریال وجه نقد؛ ازسوی اهالی روستای طارم بخش حاجی‌آباد تعداد 10 رأس گوسفند؛ ازسوی اهالی جزیره سیری مبلغ 15 هزار ریال وجه نقد؛ اهالی محله کمربندی درخت سبز بندرعباس مبلغ 850,21 ریال وجه نقد؛ دانش‌آموزان دبستان منوچهر طبل‌الحکما مبلغ 100,221 ریال؛ کارکنان صداوسیمای جمهوری اسلامی مرکز بندرعباس تعداد 10 گونی خواروبار شامل برنج، نخود، لپه، لوبیا، 10 حلب روغن مایع خوراکی، 10 عدد شامپو و 7 عدد مایع ظرفشویی؛ ازسوی اهالی متعهد و مسلمان کاشان و شرکت ریسندگی و بافندگی و کارگران و کارمندان شرکت نساجی کاشان مبلغ 4 میلیون و 550 هزار و 940 ریال وجه نقد؛ ازسوی اهالی شهرستان کاشان نیز طی چند روز گذشته مقدار 200 تن انار، 5 دستگاه کامیون حامل مواد غذایی، خواروبار و پوشاک به جبهه‌های جنوب و غرب کشور؛ ازسوی کارکنان ناحیه یک آموزشوپرورش اصفهان و شرکت سهامی ریسندگی و بافندگی آذر اصفهان جمعاً 266 هزار و 648 ریال وجه نقد؛ ازسوی مردم روستای واصل‌آباد فسا مبلغ 60 هزار ریال به‌منظور بازسازی مناطق جنگی؛ اهالی کلاردشت مبلغ 300 هزار ریال وجه نقد؛ اهالی صوفر کپلای کلاردشت مبلغ 92 هزار ریال وجه نقد؛ اهالی چالوس مبلغ 120 هزار ریال وجه نقد و کارکنان پست چالوس معادل 3 روز حقوق خود برای کمک به مهاجران جنگی و بازسازی مناطق جنگ‌زده؛ فرهنگیان و دانش‌آموزان ایثارگر استان مرکزی تاکنون جمعاً مبلغ 10 میلیون و 10 هزار و 387 ریال وجه نقد، شامل شهرهای قم 25 میلیون و 735 هزار و 116 ریال، اراک 20 میلیون و 334
هزار و 385 ریال، محلات 15 میلیون و 885 هزار و 340 ریال، همچنین 12 میلیون و 465 هزار و 291 ریال، ساوه 11 میلیون و 698 هزار و 303 ریال، فراهان 5 میلیون و 423 هزار و 553 ریال، تفرش 4 میلیون و 500 هزار ریال، شازند 3 میلیون و 818 هزار و 50 و فسا 2 میلیون و 348 هزار ریال، دلیجان 2 میلیون و 75 هزار و 248 ریال، بخش زرند ساوه 531 هزار و 931 ریال، متفرقه ازطریق ادارات آموزشوپرورش 327 هزار و 170 ریال و فرهنگیان اداره کل آموزشوپرورش 300 هزار ریال؛ کمک‌های ایثارگرانه مردم مبارز و شهیدپرور شهرستان همدان مبلغ یک میلیون و 777 هزار و 34 ریال وجه نقد، 7 قطعه ابزارآلات، 5540 کیلو گندم، 874 کیلو آرد، 410,11 کیلو نان و مقادیر زیادی دیگر مایحتاج موردنیاز جبهه‌ها؛ همچنین طی نیمه دوم مهرماه سال جاری از محل کمک‌های بی‌دریغ مردم همدان و روستاهای تابعه تعدادی شلوار نظامی، اورکت و ژاکت، کفش، کنسرو و کمپوت، جوراب و دستکش و البسه، پتو، پودر و مایع پاک‌کننده و مقادیری سیب‌زمینی، شربت و آبلیمو، پسته و مغز بادام، هندوانه، حبوبات، ترشی، گردو و دیگر مواد غذایی و لوازم موردنیاز جبهه‌ها؛ ازسوی مردم مسلمان سیستان‌وبلوچستان مبلغ 881 هزار و 191 ریال وجه نقد، به مناطق جنگی، اهدایی یکی از برادران روستای چلیچ از توابع دهگان مبلغ 10 هزار ریال وجه نقد به حساب 388 بانک صادرات؛ توسط اهالی مسلمان و همیشه در صحنه شهرهای خرم‌آباد، بروجرد و الیگودرز مبلغی بیش از 10 میلیون ریال وجه نقد به همراه 76 میلیون ریال کمک‌های غیرنقدی شامل نان، دارو و دیگر مایحتاج جبهه‌ها؛ دراین‌رابطه اهالی روستاهای خیرآباد، حاجی‌آباد علویجه میرآباد از توابع شهرستان نجف‌آباد مبلغ 922 هزار و 500 ریال وجه نقد و 3 تن انار؛ اهالی روستای کمال‌آباد جرقویه مبلغ 075,293 ریال وجه نقد و یک حلقه طلا؛ اهالی کلیشاد فلاورجان اصفهان مبلغ 650 هزار وجه نقد و یک کامیون نان خشک؛ اهالی روستای اردال فلاورجان مبلغ 42250 ریال وجه نقد، یک جفت گوشواره طلا؛ 2 عدد انگشتر عقیق، 3 عدد سکه نقره، 200 کیلو آرد، 350 کیلو سیب‌زمینی و پیاز، 50 کیلو برنج و 40 کیلو نان خشک؛ ازسوی دانش‌آموزان مدرسه راهنمایی صادق باباشاهی، صدیق، ابوذر، سهند قدوس و دبستان‌های دخترانه کوثر، صبح امید، رحمان، بعثت، بهشت کودک از ناحیه آموزشوپرورش استان اصفهان مبلغ 280 هزار و 170 ریال وجه نقد و اهالی شهرستان مهاباد اردستان و روستاهای رحمت‌آباد، حیدرآباد و شمس‌آباد، جعفرآباد مبلغ یک میلیون و 390 هزار ریال وجه نقد، 1 عدد مریمی طلا، 2 جفت النگوی طلا، 38 جفت گوشواره طلا، حلقه و انگشتری طلا، 24 عدد الله طلا، 7 عدد گل تو سینه‌ای طلا، 4 عدد ساعت مردانه، 1000 تن گندم و یک کامیون برنج، انار، لباس، پتو و تعداد 48 رأس گوسفند؛ ازسوی شرکت تعاونی درب و پنجره‌سازان بلداجی مبلغ 100 هزار ریال وجه نقد؛ شورای مسجد اشکفتک 33 هزار ریال؛ اهالی روستای بارده مبلغ 178 هزار و 850 ریال وجه نقد، 600 کیلو سیب‌زمینی، 700 کیلو آرد و گندم، 54 قالب صابون و مقادیری نان خشک، پودر لباس‌شویی، چند تخته چادر زنانه و تعدادی گونی خالی؛ اهالی روستای هفشجان، نوآباد اسلام‌آباد 536 هزار و 400 ریال وجه نقد؛ اهالی بروجن و حومه مقدار 4860 کیلوگرم گندم و یک رأس گوسفند؛ روستای سلم مبلغ 40 هزار ریال؛ روستای شمس‌آباد مبلغ 108 هزار و 500 ریال وجه نقد، 8 رأس گوسفند و مقادیری برنج و روغن نباتی و گندم؛ روستای دستنا مبلغ 467 هزار و 420 ریال وجه نقد، یک عدد انگشتری طلا، 11 عدد گوشواره طلا، 2 عدد گردن‌بند طلا، یک عدد النگوی طلا و چند تخته پتو؛ اهالی سورشنجان 490 کیلوگرم گندم؛ روستای مرغملک 70 هزار ریال وجه نقد؛ روستای فیل‌آباد مبلغ 38 هزار و 100 ریال وجه نقد و مقادیری گندم، آرد و روغن نباتی؛ توسط کارکنان اداره کل کشاورزی و عمران روستایی استان چهارمحالوبختیاری طی شهریور و مهرماه سال جاری، مبلغ 295 هزار و 586 ریال وجه نقد؛ مردم نی‌ریز و روستاهای این شهرستان در ایام محرم مبلغ یک میلیون و 606 هزار و 836 ریال وجه نقد، 91 رأس گوسفند، 10 مثقال زیورآلات طلا، 8855 کیلو گندم؛ توسط شورای اسلامی و گروه مقاومت شهید دستغیب در روستای خوب‌ریز ارسنجان مبلغ 79 هزار و 500 ریال وجه نقد و یک حلقه انگشتری طلا؛ ازسوی مردم کورده لارستان مبلغ 360 هزار و 240 ریال وجه نقد و 4 کیلو چای؛ مردم روستای جوشیان، قنات ملک‌جیان، جوی‌سفید، فخرآباد، جعفرآباد علیا، سوریان، قاصی‌آباد و مزایچان در بخش بوانات نیز مبلغ 2 میلیون و 349 ریال وجه نقد؛ اهدایی مردم آباده تاکنون مبلغ 7 میلیون و 500 هزار ریال وجه نقد به حساب امام‌جمعه شهرستان در صندوق قرض‌الحسنه آباده برای بازسازی مناطق جنگی؛ اهالی روستاهای اسدآباد، دشت بیضا، باقرآباد و سورمق از توابع آباده مبلغ 300 هزار ریال وجه نقد؛ ازسوی اهالی مسلمان و متعهد روستاهای آیدان، کنارترشان، جبرانی گیشی، ملگه، خرگنه، لوهک گنوی،
سوره‌گنوی حاج‌غلام، سرمستان، گل‌زنی، زعفرانی، ملاسالمی، جاشک، نوکن، سهول از توابع شهرستان دیرونیز قریه اسماعیل و محموددون و روستاهای سرمک، دهوک، کناربندک، حناشور از توابع دشتستان و عشایر مستقر در این منطقه جمعاً مبلغ 793 هزار و 910 ریال وجه نقد، به همراه 2 حلقه انگشتری و 4 عدد چلاب و گردن‌بند طلا و 2 تن خرما؛ همچنین ازسوی ستاد نمازجمعه بوشهر جمعاً مبلغ 497 هزار و 700 ریال وجه نقد از محل جمع‌آوری کمک‌های مردم شهیدپرور توسط گروه‌های مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نوشهر و فروش زیورآلات اهدایی به امر کمک‌رسانی به جبهه‌های نبرد اختصاص داده شد.
توسط یک صیاد زحمتکش و مسلمان در دیر، با دراختیارگذاشتن 2169 کیلوگرم ماهی از قرار کیلویی 140 ریال به شورای صیادان درآمد حاصله از دسترنج یک روز خود به‌منظور کمک به جبهه‌های نبرد ایمان علیه کفر؛ ازسوی دانش‌آموزان و کارکنان دبستان شهید مطهری روستای ابدون از توابع شهرستان دیر و دانش‌آموزان و کارکنان دبستان روستای نخل از توابع شهرستان کنگان جمعاً مبلغ 55 هزار ریال وجه نقد؛ آموزگاران بخش خلیفه‌ای جمعاً معادل 110 روز و کارکنان شیلات شهرستان دیر معادل 5 روز حقوق و مزایای خود به امر کمک‌رسانی به جبهه‌های جنگ تحمیلی؛ توسط اهالی مسلمان و متعهد خرم‌آباد و بروجرد مبلغی بیش از یک میلیون و 427 هزار و 500 ریال وجه نقد، یک کامیون نان، یک کامیون گونی خالی، تعداد 164 قوطی کمپوت، 565 کارتن خرما به همراه مقادیر زیادی مایحتاج عمومی رزمندگان جبهه‌ها؛ ازسوی روحانیون و طلاب حوزه‌های علمیه شهرستان قم 11 دستگاه ماشین نیسان، یک دستگاه ماشین جیپ و بیش از 1000 عدد چراغ والور، 2200 دست زیرپوش، شلوار و بلوز ارتشی، 500 جفت کفش، تعدادی بلندگو، ضبط‌صوت و رادیو، پتو، کمپوت و دیگر وسایل موردنیاز رزمندگان سپاه اسلام؛ ازطرف اهالی مسلمان و همیشه در صحنه اراک و روستاهای اطراف یک وانت وسایل بهداشتی، 2 کامیون موکت، 4 کامیون انگور، 2 وانت نان، یک وانت ماست، یک کمپرسی گونی خالی، یک وانت چکمه و یک وانت کتاب و پوستر؛ اهالی روستای کهن‌آباد گرمسار مبلغ 350 هزار ریال وجه نقد و 5 پنج تن گندم؛ کارکنان اداره راه و ترابری سمنان مبلغ 108 هزار و 350 ریال وجه نقد؛ کارکنان اداره کار و امور اجتماعی، دخانیات، ثبت احوال، قند و شکر و پست شاهرود جمعاً مبلغ 144 هزار و 650 ریال وجه نقد؛ کارکنان اداره کل بازرگانی استان سمنان مبلغ 38 هزار و 700 ریال وجه نقد؛ اهالی روستای اروانه سمنان مقدار قابل‌توجهی خشکبار، کفش، لباس، فانوس، چراغ علاءالدین، والور، متکا، لحاف و 23 رأس گوسفند؛ اهالی روستای ملارده بیارجمند و شرکت تعاونی توسعه عمران شاهرود جمعاً مبلغ یک میلیون و 374 هزار و 100 ریال وجه نقد؛ کارکنان سیاسی - ایدئولوژی نیروی هوایی سمنان مبلغ 60 هزار ریال وجه نقد؛ اهالی روستای رویان شاهرود مبلغ 4 میلیون ریال وجه نقد و مقدار قابل‌توجهی انگور؛ مردم بخش بسطام شاهرود مبلغ 616 هزار و 600 ریال وجه نقد؛ اهالی سرخه، عبدال‌آباد و اسدآباد سمنان مبلغ 35 هزار وجه نقد، 27 گونی پیاز، 20 عدد چراغ والور، 18 کارتن کمپوت، 50 کارتن کشمش سبز، 50 جفت چکمه، 150 عدد فانوس، 600 عدد باطری، 20 عدد کتری و قوری و بیش از یک تن سیب‌زمینی و آرد جهت استفاده رزمندگان اسلام، مهاجران جنگ تحمیلی و بازسازی مناطق جنگی اختصاص یافته است.
همچنین ازسوی اهالی سیرجان و روستاهای آبسردوئیه، بختیارآباد رودبار، ده بالا، کفنوئیه، حجت‌آباد، حافظ‌آباد، داروینوئیه و زیدآباد از توابع این شهرستان مبلغ 183 هزار و 575 ریال وجه نقد، 600 بطری آبلیمو و 920 کیلو گندم؛ توسط مردم شهر رفسنجان و روستاهای دره در الله‌آباد، کریم‌آباد علیا، نوق، فیض‌آباد و لاهیجان مبلغ 935 هزار و 907 ریال وجه نقد، 6 عدد النگو و یک سکه طلا، 500 کیلو پسته، 500 کیلو انار و مقدار زیادی گندم و نان خشک. [مردم کمک‌رسانی به رزمندگان را در] جنگ تحمیلی همچنان ادامه می‌دهند. دراین‌رابطه اهالی روستاهای توابع سنقر کلیایی ازجمله چهارگاه خسروآباد، خیاران، اسلامیه، ویرانه، پیرانه، داشتی بلاغ، یوسفجرد، فیروزآباد، احمدآباد، تینه‌مو، آسیاب‌جو، فرمانفرما علیا، حبشی، خنجرآباد، آق‌بلاغ، مرزبان، دارحیدرمیخوران، سردره، گویجه، حسن‌آباد، دهخدا، بشیرآباد، میخوران محمدی، گرنهله، چشمه گیلان و سردره قبادی جمعاً مقدار 5969 کیلوگرم نان، 73 کیسه آرد، 45 کیلو برنج، 4 گونی پیاز و سیب‌زمینی و مبلغ 4525 ریال وجه نقد؛ کارکنان شهرداری جوانرود مبلغ 40 هزار و 178 ریال معادل یک روز حقوق خود [را] به حساب شماره 940 بانک ملی شعبه پاوه به‌منظور بازسازی مناطق جنگی [اهدا کردند].
همچنین طی چند روز گذشته، ازطرف اهالی 34 روستای تابع شهرستان میاندوآب مبلغ 3 میلیون و 231 هزار
و 700 ریال وجه نقد برای کمک به رزمندگان جبهه‌های نبرد حق علیه باطل در اختیار امام‌جمعه میاندوآب قرار گرفت که روستاهای مذکور عبارت‌اند از: قوشالار سفلی، علی‌بیگلر، گوگتپه، زکی‌کندی، آق‌بالا، قرفی، قره‌تپه، جارچیلو چهاربرج، جدید، تازه‌کند، ولی‌آباد، ملک‌آباد، کاریابی، یاغمان‌تپه، حاصل‌قوبی، امین‌آباد، تقی‌آباد، اوزون‌اوبا، قره‌بوغلو، کلک‌لو، حیدرآباد، قره‌ورن، چهاربرج قدیم، بشیرخان کندی، منصورآباد، نظام‌آباد، قره‌یاپاغ، ... قسندوز، شکورکندی، جعفرآباد، ابراهیم نایب، قرمرخلیفه، غیبلوی علیا و شیبنلوی سفلی. به همین منظور ازطرف برادران اهل تسنن میاندوآب و هیئت‌های عزاداری حسینی مساجد قائم‌آل محمد، فاطمه‌زهرا، بهی، ابوالفضل، طاق، مسجد شیث بیمارستان و هیئت این شهرستان نیز مبلغ 885 هزار و 500 ریال وجه نقد، کمک‌های دانش‌آموزان روستاهای ارومیه شامل دبستان روستای بند 17 هزار و 382 ریال وجه نقد، دبستان روستای ترکمان مبلغ 10 هزار و 500 ریال، دبیرستان روزانه نهضت 7 هزار و 175 ریال، مدرسه راهنمایی تحصیلی حکیمیه 10 هزار و 760 ریال، دبستان رضا قلعه‌ای 10 هزار ریال، دبستان روستایی طرزیلو 17 هزار و 300 ریال، مربیان سازمان جوانان هلال‌احمر مدرسه راهنمایی تحصیلی خاقانی و دبستان‌های روستایی بوعلی و فتحی بالانج ارومیه نیز مبلغ 12 هزار و 240 ریال از محل حق‌الزحمه خود را به این امر اختصاص دادند.
همچنین اهالی روستای دولاما مبلغ 58 هزار ریال؛ روستای جبل‌کندی 21 هزار ریال؛ روستای خانقاه سرخ 152 جعبه سیب درختی و نمازگزاران مسجد امام هادی مبلغ 300 هزار ریال؛ کارکنان جنگل‌داری سلمان نیز در ادامه کمک‌های ماهیانه خود به جنگ‌زدگان اختصاص مبلغ 6 هزار ریال وجه نقد به حساب ویژه جنگ‌زدگان؛ در ادامه کمک‌های ایثارگرانه مردم مسلمان مازندران برای بازسازی شهر حماسه‌ساز سوسنگرد و مناطق جنگی کشور اختصاص یک کامیون حامل 30 کیسه برنج، 3 دستگاه بلوک‌سازی به همراه 2 دستگاه لودر و بولدوزر و تعدادی بیل و کلنگ به جبهه‌های نبرد و [برای ساخت] سنگر؛ ازسوی اهالی حسینیه زنجان تعداد 450 رأس گوسفند؛ اهالی متعهد و همیشه در صحنه شهرهای اهر، ارسباران، اردبیل، سراب، خلخال، بیله‌سوار و مشکین‌شهر بیش از 8 میلیون ریال وجه نقد، 480 کیسه گندم و سیب‌زمینی، 7 قطعه طلاآلات، 720 عدد نان، 33 کیسه خون و مقدار قابل‌توجهی پوشاک؛ ازسوی جهادسازندگی بهشهر، 3 کمپرسی برای ارائه خدمات حمل‌ونقل به مناطق جنگی؛ اهالی بهشهر یک کامیون کمپرسی حامل هدایایی شامل انار، کمپوت، رب گوجه‌فرنگی، لباس کار، کیسه خالی، بیل و کلنگ؛ بخش بوکان مبلغ 798 هزار و 410 ریال وجه نقد؛ مردم مهاباد مبلغ یک میلیون و 79 هزار و 970 ریال وجه نقد و اهالی ارومیه مبلغ 46 میلیون و 237 هزار و 124 ریال وجه نقد؛ ازسوی اهالی مسلمان و متدین شهرستان کرج یک دستگاه نیسان، یک کارتن پارچه، 40 کارتن لباس زنانه و بچه‌گانه، 3 تن برنج، 18 کیسه گندم، 90 جلد جزوه‌های دعای کمیل و کتب مذهبی، 16 جلد قرآن مجید، 25 توپ پلاستیک، 2 توپ موکت، 700 جفت چکمه، 25 کارتن مایع ظرفشویی، 50 عدد فانوس و مقدار قابل‌توجهی گالن 20 لیتری، باطری بزرگ، لباس مردانه، مربا و شکر؛ در ادامه کمک‌های امت ایثارگرچهارمحال‌و‌بختیاری، اهالی روستای موسی‌آباد مبلغ 31 هزار و 400 ریال؛ روستای سرتشنیز مبلغ 84 هزار و 760 ریال وجه نقد؛ نذورات مسجد چهارده معصوم شهرکرد مبلغ 26 هزار و 750 ریال وجه نقد؛ روستای سرتشنیز مبلغ 207 هزار و 350 ریال وجه نقد، 300 کیلو گندم؛ روستاییان سوادجان مبلغ 32 هزار ریال وجه نقد؛ روستای لاطان 50 هزار ریال، خواهران نهضت سوادآموزی روستای لاطان مبلغ 1380 ریال وجه نقد، به همراه مقادیری کشمش و کمپوت، تعدادی گونی خالی و چند جلد کتاب مذهبی؛ روستای شیخ‌شبان طبخ مقدار 15 هزار کیلو مربا؛ روستای چم‌نار مبلغ 27 هزار ریال وجه نقد، 500 کیلو پیاز، روستاییان خرمی مبلغ 77 هزار و 400 ریال وجه نقد و مقداری آبلیمو؛ روستای چشمه خرم 407 کیلو سیب‌زمینی.(1)
1) مأخذ17، ص6.
1
در ادامه عملیات مسلم‌بن‌عقیل(ع) (که در 9 مهر 1361 در جبهه میانی و مقابل شهر مندلی اجرا شد)، نیروهای خودی به‌منظور پاکسازی تنگه "میان‌تنگ" و برخی ارتفاعات مقابل این شهر ازجمله ارتفاعات200 و کله‌قندی و نیز کاهش آتش دشمن روی خطوط پدافندی خودی، عملیات محدودی را با رمز یا "زین‌العابدین(ع)" و به فرماندهی قرارگاه نجف آغاز کردند(1)
طبق طرح مانور این عملیات، مقرر شد نیروهای خودی پس از تصرف اهداف تعیین‌شدة فوق و با اصلاح خطوط دفاعی عملیات مسلم‌بن‌عقیل(ع)، در آخرین تپه‌های دامنه ارتفاعات "گیسکه" و "کهنه‌ریگ" در نخلستان‌های اطراف شهر مندلی پدافند کنند.
در ساعت‌های اولیه عملیات، همه اهداف پیش‌بینی‌شده به‌جز قسمت‌های پایین ارتفاعات200، به تصرف نیروهای خودی درآمد(2)هم‌زمان با پیشروی نیروهای اصلی عمل‌کننده، 3 گروه چریکی نیز به جاده شمالی منتهی به شهر مندلی اعزام شدند که 2 گروه از آنان با بخشی از نیروهای عراقی در این منطقه درگیر شده، ضمن واردآوردن خساراتی ازجمله انهدام چند دستگاه تانک و نفربر و به‌هلاکت‌رساندن و مجروح‌کردن بالغ‌بر 500 تن از آنان، 18 نفر را نیز به اسارت گرفتند.(3)
گروه سوم باتوجهبه تأمین جاده، وارد شهر مندلی شد و با واردآوردن ضرباتی به نیروها و تجهیزات ارتش عراق و پخش اطلاعیه، به سایر نیروهای خودی در بیرون شهر ملحق گردید.(4)
در این عملیات، 85 درصد از گردان‌های 1و 2 و 40 درصد از گردان3 تیپ40 منهدم شدند. در بین کشته‌شدگان عراقی 12 افسر و 2 فرمانده گردان وجود داشت.(5)
باوجود موفقیت‌های به‌دست‌آمده در این عملیات، نیروهای عراقی به‌دلیل تأمین‌نشدن محور
1) سند شماره 324456 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه عملیات ظفر (رکن3) به فرماندهی ظفر1 (رکن3)، 24/8/1361؛ و - سند شماره 330328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از قرارگاه عملیات ظفر (رکن3) به فرماندهی قرارگاه نجف (رکن3)، شماره 53، تاریخ 25/8/1361.
2) سند شماره 346737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از طرح و برنامه عملیات سپاه منطقه7 (اطلاعات عملیات) به فرماندهی (منطقه7)، شماره 30، تاریخ 29/8/1361، ص2.
3) سند شماره 79364 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 241، تاریخ 27/8/1361، ص2.
4) روزنامه کیهان، 25/8/1361، ص2.
5) سند شماره 341352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استانداری کردستان، 11/9/1361.
چپ عملیات (محدودة عملیات تیپ21 امام رضا(ع)(1)و قسمت‌های پایین ارتفاعات 200)، موفق به رخنه در قسمتی از ارتفاعات 200 شدند و از ساعت 10:30 صبح، بار دیگر تنگه میان‌تنگ و قسمت‌هایی از ارتفاعات گیسکه را تصرف کردند. به همین دلیل، نیروهای خودی ناگزیر در چند نقطه به مواضع قبلی خود بازگشتند.(2)
درپی اجرای این عملیات، فرماندهی قرارگاه نجف به‌عنوان قرارگاه مشترک ارتش و سپاه پاسداران، اطلاعیه‌ای به این شرح صادر کرد: رهروان خط خمینی، حماسه‌ای دیگر آفریدند و درجهت تکمیل طرح عملیات مسلم‌بن‌عقیل(ع) با رمز "یا زین‌العابدین(ع)" با یک یورش، به پاکسازی ارتفاعات و محورهای اطراف شهر مندلی پرداختند و با نابودسازی بیش از 70 درصد از ادوات دشمن و به‌هلاکت‌رسانیدن چند تن از فرماندهان مزدور عراقی ازجمله فرمانده گردان "مالک"، بار دیگر قدرت اسلام را نشان دادند. آنها به کفار بعثی و رژیم صهیونیستی حاکم بر ملت عراق فهماندند که ما برای گرفتن حقوق حقه خود هر اقدامی را در هر زمان که مقتضی بدانیم، انجام خواهیم داد. رزم‌آوران کفرستیز اسلام متشکل از دلاوران ارتش جمهوری اسلامی و جان‌برکفان بسیج و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در این عملیات هماهنگ - ضمن واردشدن یک گروه از رزمندگان اسلام به داخل شهر مندلی - ضربات سنگینی را بر پیکر پوسیده و روبه‌زوال دشمن وارد آوردند و در مواضع جدید راهبردی قابل پدافند، مستقر شدند(3)
به‌دنبال اجرای این عملیات، فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق همانند موارد قبل اعلام کرد که حمله نیروهای ایرانی را سرکوب کرده است. در بخشی از اطلاعیه 905 این فرماندهی آمده است: دشمن در ساعت 21:30 (15/11/1982 مطابق با 24 آبان 1361)، به واحدهای ما در منطقه مقابل مندلی در بخش مرکزی میدان عملیات تعرض کرد و واحدهای شجاع ما با نیروهای دشمن مقابله کردند و نبرد سختی درگرفت که واحدهای ما با شجاعت به مقاومت پرداختند و توانستند حمله دشمن را سرکوب و نیروی مهاجم را نابود کنند. خسارات مشهود شمارش‌شدة دشمن، 2652 کشته و تعداد بسیاری مجروح و اسیر و به‌غنیمت‌گرفتن چند تانک قابل استفاده می‌باشد.(4)
1) در گزارش واحد اطلاعات عملیات تیپ21 امام رضا(ع) و گزارش واحد شنود قرارگاه کربلا درباره دلایل موفق‌نشدن گردان‌های این تیپ در تأمین جناح چپ عملیات، به ضعیف‌بودن شناسایی؛ وجود میدان‌های مین و نیروهای عقبه و احتیاط دشمن؛ هماهنگ‌نبودن توپخانه با نیروهای عمل‌کننده و ضعف در به‌کارگرفتن آتش توپخانه روی اهداف عمده و مهم مانند سه‌راهی سومار - مندلی - نفت‌خانه و سرعت عمل ارتش عراق در به‌کارگیری نیروهای احتیاط و باقیماندة نیروها برای شرکت در پاتک اشاره شده است. (سند شماره 32182 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شنود قرارگاه کربلا مستقر در سومار به اطلاعات عملیات قرارگاه مرکزی کربلا، 25/8/1361.)
2) سند شماره 358310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های تأمینی قرارگاه حمزه به فرماندهی قرارگاه حمزه، شماره 9، تاریخ 13/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 320875 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به مقام استانداری استان کردستان، 4/9/1361، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 58331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 5 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی کل، 11/9/1361، ص1.
3) سند شماره 74331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه7 به ستاد مرکزی سپاه، 6/9/1361، ص1.
4) مأخذ 6، بخش اول، ص3.
1
شهرهای آبادان و خرمشهر همانند اغلب روزهای گذشته، هدف آتش سنگین نیروهای عراقی قرار داشتند.
در شهر آبادان، آتش متناوب دشمن موجب تخریب 2 منزل مسکونی و یک مغازه شد.(1)درنتیجه این اقدام، یک نفر شهید و 12 نفر نیز مجروح شدند و در 3 نقطة شهر آتش‌سوزی رخ داد.(2)علاوه‌براین، چند هواپیما و یک بالگرد عراقی چندین نوبت به حریم هوایی این شهر تجاوز کردند که با آتش پدافند هوایی مستقر در منطقه، نتوانستند اقدامی انجام دهند.(3)
در خرمشهر نیز براثر آتش نیروهای عراقی که در منطقه گمرک، اسکله و حوالی راه‌آهن شدت بیشتری داشت با اصابت گلوله به مناطق مسکونی، یک نفر به شهادت رسید، 7 نفر مجروح شدند و به تعدادی منزل و مغازه آسیب وارد شد.(4)
2
در ادام-ة اعزام نیرو به مناطق عملیاتی، مردم شهرهای مختلف ایران بار دیگر مشارکت گستردة خود را در این امر به نمایش گذاشتند.
امروز نیروهای داوطلب بسیجی از شهرستان‌های تربت حیدریه، خرم‌آباد، پل‌دختر، گناباد، ارسنجان، بیجار و 70 نفر از استادان و طلاب حوزة علمیة شهید مطهری، عازم جبهه‌های جنگ شدند.
همچنین، 205 نفر از نیروهای فنی و تدارکاتی و رانندگان پایه یک نیز از شهرستان‌های کاشان و خمین عازم مناطق عملیاتی شدند. مردم رودبار، دامغان و ساوجبلاغ نیز 32 کارتن دارو، 500 کارتن کمپوت و کنسرو و 450 هزار ریال وجه نقد به ستاد کمک‌رسانی جبهه‌های جنگ اهدا کردند.(5)
همچنین به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، درپی فتوای اخیر امام خمینی درباره حضور اقشار گوناگون مردم در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، کارکنان سفارت و کنسولگری‌های جمهوری اسلامی ایران در ترکیه در تماس‌هایی با خبرگزاری جمهوری اسلامی در آنکارا، آمادگی خود را برای حضور در جبهه‌های جنگ اعلام کردند. به گزارش خبرنگار جمهوری اسلامی از آنکارا، یکی از کارکنان سفارت دراین‌باره گفت: حضور در جبهه‌های جنگ، یک وظیفة شرعی است و درصورت لزوم، با دستور دولت، ما آمادگی خود را برای پیوستن به رزمندگان اسلام در جبهه‌ها اعلام می‌کنیم.(6)
3
آخرین مرحله از آزادسازی محور 97 کیلومتری پیرانشهر - سردشت، امروز با پاک سازی مناطقی در شمال سردشت، بدون درگیری به پایان رسید و نیروهای خودی در حرکتی نمادین، در میان استقبال مردم سردشت وارد این شهر شدند. درطول عملیات پاکسازی این
1) سند شماره 103848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، بولتن شماره 191، تاریخ 6/9/1361، ص2.
2) همان.
3) سند شماره 227497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 365، تاریخ 10/9/1361، ص1.
4) مأخذ4، ص19.
5) سند شماره 103849 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 192، تاریخ 7/9/1361، ص4.
6) همان، ص3.
محور راهبردی که از اول انقلاب در دست عناصر مسلح غیرقانونی بود، 25 روستا آزاد گردید و 400 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی، به‌ویژه حزب دمکرات کردستان کشته، 500 نفر زخمی و 97 تن اسیر شدند(1)
قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) درباره این عملیات اطلاعیه‌ای منتشر کرد که در بخشی از آن آمده است:
«رزمندگان دلاور لشکر اسلام در آخرین مرحله از عملیات آزادسازی محور سردشت - پیرانشهر، شب گذشته با یاری‌گرفتن از امدادهای غیبی خداوند و به نام سردار نامی اسلام شهید ناصر کاظمی، موفق شدند در اولین ساعات بامداد امروز، جاده مهم و راهبردی سردشت - پیرانشهر را که از بدو انقلاب اسلامی تاکنون تحت سلطه مزدوران اجنبی‌پرست بود، از لوث وجود کثیفشان پاک ساخته و به دامان میهن اسلامی بازگرداند.»
در این اطلاعیه، نتایج عملیات آزادسازی محور سردشت - پیرانشهر به این شرح بیان شده است:
تأمین 97 کیلومتر جاده مرزی سردشت - پیرانشهر.
تصرف و کنترل کامل مرکز فرماندهی حزب منحله دمکرات در آلواتان، هنگ‌آباد، واوان و میرآباد و نیز تصرف مرکز رادیو دمکرات در "شیرجو".
متلاشی‌کردن مرکز فرماندهی و تشکیلاتی حزب منحله دمکرات در محل‌های یادشده و انهدام مرکز گروهک‌های منافقین در "چاکو" و قطع محور تدارکاتی آنان از عراق به داخل میهن اسلامی ایران.
واردکردن تلفات سنگین به ضد انقلابیون وابسته و به‌دست‌آوردن غنائم و اسناد و مدارک فراوان از آنان که در بین آنها 3 قبضه توپ105 میلی‌متری، 2 دستگاه بولدوزر، تعداد زیادی جنگ‌افزار و مقادیر فراوانی خواربار مشاهده می‌شود.
آزادی نیروهای مردمی منطقه که در مدت 3 سال، زیر سلطه گروه‌های مسلح، همه آزادی‌های اجتماعی و فردی خود را از دست داده بودند.(2)
پس از انعکاس خبر آزادسازی کامل محور سردشت - پیرانشهر در رسانه‌ها، خبرگزاری رویتر از لندن اعلام کرد که فردی به نام "حسن قاضی" که سخنگوی حزب دمکرات کردستان ایران نامیده شده، در یک تماس تلفنی در پاریس به رویتر گفته است: ایستگاه رادیویی حزب، سالم است و برای مخالفان ایرانی برنامه پخش می‌کند.
در ادامه این خبر، بدون اشاره به آزادسازی محور راهبردی سردشت - پیرانشهر آمده است: قاضی گفته است که جنگ در منطقه ادامه دارد و چریک‌ها هنوز قسمت‌هایی از مناطق مرزی ایران با ترکیه و عراق را در دست دارند. وی تأکید کرد که پاسداران در درگیری‌ها بر آنها برتری داشته‌اند(3)
1) سند شماره 54674 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه منطقه 2 (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه - اطلاعات، 22/9/1361.
2) سند شماره 73340 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 6 (اطلاعات)، 3/9/1361، ص2.
3) روزنامه کیهان، 3/9/1361، ص2.
1
امروز درگیریهای پراکنده‌ای نیز در مناطق شمال‌غرب کشور رخ داد که به این شرح گزارش شده است:
دو گروه رزمی از نیروهای خودی در جنوب محور بانه - سردشت به‌منظور اجرای عملیات پاکسازی وارد روستاهای "سیاه هرمه"، "حمزه لون"، "دارینه"، "کانی پیرملکان"، "کانی هلوجه" و "هالو" شدند و مورد استقبال مردم این روستاها قرار گرفتند. در این عملیات، 3 تن از عناصر مسلح حزب دمکرات دستگیر شدند.(1)
به گزارش قرارگاه حمزه، یک دستگاه وانت نیسان حامل 15 نفر از افراد بارزانی که با نیروهای خودی همکاری می‌کردند، در جاده پیرانشهر - سردشت با افراد حزب دمکرات و نیروهای جلال طالبانی درگیر شدند که در این درگیری، 12 تن از نیروهای بارزانی کشته و 2 نفر مجروح شدند.(2)
امروز نیروهای حزب دمکرات، یکی از افراد بومی منطقه را در روستای صالح‌آباد (از توابع بانه) به‌دلیل همکاری با سپاه پاسداران به شهادت رساندند(3)
همچنین در جاده ابراهیم‌آباد از توابع دیواندره، یک دستگاه خودرو سپاه پاسداران که حامل 16 تن از نیروهای بسیجی و ژاندارمری و جهادسازندگی بود، با مینی که افراد ضد انقلاب کار گذاشته بودند برخورد کرد.(4)براثر انفجار مین، 10 نفر از نیروهای بسیج، 2 سرباز ژاندارمری و یک نفر از نیروهای جهادسازندگی شهید و 2 نفر مجروح شدند و خودرو مذکور نیز کاملاً منهدم شد(5)
یکی از سربازان واحد مهندسی لشکر64 ارومیه نیز به روی مین تعبیه‌شده به‌دست عناصر ضد انقلاب رفت و به شهادت رسید. در این حادثه 2 نفر نیز جراحات سطحی برداشتند.(6)
در حوالی پایگاه محمودکان (مهاباد) هم یک سرباز این پایگاه براثر برخورد با مین کاشته‌شده به‌دست ضد انقلاب مجروح شد.(7)
افراد ضد انقلاب یک نفر از افراد بسیج را نیز در قریة مراغان (سردشت) به شهادت رساندند.(8)
همچنین در روستای قلات در محور نقده - اشنویه، درباره نحوه گرفتن مالیات، خراج یا کمک مالی از مردم این روستا، بین نیروهای حزب دمکرات و کومه‌له اختلاف‌نظر و درگیری مسلحانه رخ داد که درنتیجه 7 نفر ازطرفین و یک زن از اهالی روستا مجروح شدند(9)
نیروهای کومه‌له و چریک‌های فدایی خلق نیز در حوالی روستای بسطام در بخش دیواندره با هم درگیر شدند که در این حادثه، 11 تن ازطرفین زخمی شدند. اعتراض به اقدام گروه کومه‌له در مین‌گذاری راه‌های روستایی و کشته‌شدن افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق، علت اصلی درگیری گزارش شده است(10)
بنابر گزارشی، 4 نفر از اعضای حزب دمکرات با تحویل 4 قبضه سلاح (2 کلاشینکف، یک قبضه ام1 و یک کلت) و مهمات مربوط به آنها، خود را به سپاه بوکان تسلیم کردند(11)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 4/9/1361، ص4.
2) مأخذ11، صص 5 و 6.
3) سند شماره 227496 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، شماره 364، تاریخ 4/9/1361، ص5.
4) همان.
5) مأخذ11، ص5.
6) مأخذ 17، ص13.
7) مأخذ 18، ص9.
8) روزنامه اطلاعات، 3/9/1361، ص5.
9) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، تاریخ 4/9/1361، صص 8 - 6، لندن - خبرگزاری یونایتدپرس، 3/9/1361.
10) همان، ص28، رادیو بی‌بی‌سی، 3/9/1361.
11) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد هفدهم، تهران: چاپ اول، پاییز 1378، صص 107 - 104.
1
برخی فعالیت‌های گروه‌های تروریستی و نیروهای امنیتی در برخورد با آنها، مهم‌ترین اخبار امنیتی کشور است که بدین شرح می‌باشد:
براثر انفجاری در "ازنا" - که به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجام شد - 2 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند. به گزارش سپاه پاسداران، عاملان انفجار که چاشنی مواد را از یک شرکت سنگ معدن تهیه کرده بودند، پس از مدت کوتاهی شناسایی و دستگیر شدند.(1)
در 3 اقدام نیروهای سپاه و دادستانی، 2 خانه تیمی کشف شد و 7 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند.(2)
در شیراز نیز یک نفر از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق به‌دلیل ارتباط و فعالیت‌های تشکیلاتی دستگیر شد. فرد مذکور قبلاً نیز به‌دلیل فعالیت‌های سازمانی دستگیر و با تعهد آزاد شده بود.(3)
در مشهد نیز 11 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در دادگاه انقلاب اسلامی محاکمه شدند و احکام آنان که از 6 ماه حبس تا حبس ابد را شامل می‌شود، صادر شد. فعالیت در فاز نظامی، دراختیارداشتن اسلحه و مهمات، تهیه اسلحه برای سازمان، کمک مالی و تدارکاتی به سازمان، فعالیت‌های تبلیغاتی به نفع سازمان، تلاش برای جذب افراد برای
پیوستن به سازمان و... از جرایم این افراد بود.(1)
همچنین از صبح امروز، محاکمه 8 تن از سلطنت‌طلبان در دادگاه انقلاب اسلامی ارتش به ریاست حجت‌الاسلام ری‌شهری آغاز شد. این افراد، متهم به اقدام علیه امنیت کشور و فراری‌دادن افراد از مرز هستند و اطلاعیه‌های خود را تحت عناوین مختلف ازجمله "فرزندان کاوة آهنگر" "ایران خونین"، "جمعیت دفاع از حقوق دانشگاهیان" و... منتشر می‌کردند.(2)
1
حجت‌الاسلام سیدحسین موسوی تبریزی در یک مصاحبه با خبرنگاران داخلی و خارجی درباره عملکرد دادستانی کل انقلاب در برخورد با گروه‌های مسلح غیرقانونی توضیحاتی داد. وی به خبرنگاران گفت: ازنظر امنیتی باتوجهبه هجوم ضد انقلاب در 30 خرداد 1360 و بعد از آن به کشورمان و باتوجهبه ترورها و جنایت‌های منافقین، دادسراهای انقلاب توانستند با همکاری سپاه پاسداران، کمیته، نهادها و مردم حزب‌الله، این جوّ ضد انقلابی و تروریستی را در سطحی وسیع کنترل و امنیت را در شهرها برقرار کنند. دراین‌زمینه، تلاش‌های دادسراها بسیار ستودنی است و در شهرستان‌ها مدتی است جز چند ترور، چیز دیگری وجود نداشته و در
تهران هم قدم‌های مؤثری برداشته شده است.
وی با اشاره به کوربودن ترورهای اعلام‌شده در تهران افزود: مردم حزب‌الله درعین‌حال باید توجه داشته باشند که افراد سپاه و کمیته‌ها تلاش شبانه‌روزی می‌کنند و امنیت خوبی را ایجاد کرده‌اند و در تهران از 29 شهریور تا 24 آبانماه الحمدلله در سطح وسیعی جو ترور افت کرده و جلوی ترورها گرفته شده است. در این مدت 3 الی 4 ترور انجام شده است که آن هم مردم بی‌دفاع را ترور کرده‌اند.
دادستان کل انقلاب دربارة تأثیر اجرای طرح مالک و مستأجر بر محدودکردن فعالیت‌های سازمان مجاهدین و سایر گروه‌ها گفت: این طرح بسیار مفید بوده است. با اجرای این طرح، مردم بیشتر هوشیار شدند و به آنها خانه ندادند و در همین نقل‌وانتقال‌ها، عدة زیادی از آنها دستگیر شدند.(1)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در دیدار با عبدالحمید عجلی سفیر کشور الجزایر در ایران، ضمن اظهار خرسندی از هماهنگی بین دو کشور ایران و الجزایر، درباره اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد گفت: امیدواریم در اجلاس آتی غیرمتعهدها، این اجلاس بتواند موضع قاطعی دربرابر هجوم اقتصادی، سیاسی و نظامی شیطان بزرگ - امریکا - به منطقه خاورمیانه و شمال افریقا اتخاذ کند. در این دیدار، سفیر الجزایر پیام کتبی شاذلی‌بن‌جدید رئیسجمهور الجزایر را به رئیسجمهور تقدیم کرد.(2)
2
امروز مهندس میرحسین موسوی نخست‌وزیر، به‌اتفاق 3 نفر از وزیران جدید کابینه (آقایان محسن رفیق‌دوست وزیر سپاه، سیدمحمد خاتمی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و اژه‌ای وزیر بهزیستی) با امام خمینی دیدار کردند. در پایان این دیدار، نخست‌وزیر درباره این جلسه گفت: امام امت تأکید کردند که دولت باید قدر این نعمت بزرگ را که اتحاد، اتفاق و روی‌آوردن مردم به اسلام است، بداند و خدمتگزار خوبی برای مردم باشد.
وی افزود: امام امت همچنین ضمن تأکید بر حمایت از مستمندان و رسیدگی به حال آنان، درباره 3 وزارتخانه رهنمودهایی ارائه دادند و درباره برادران سپاهی - که افتخاراتی را برای انقلاب آفریده و جوشیده از متن توده‌های میلیونی مردم‌اند و در کنار ارتش غیور ما نقش بزرگی ایفا کرده‌اند - به برادر رفیق‌دوست توصیه‌هایی کردند.
میرحسین موسوی با تأکید بر رابطه محکم سپاه و دولت اظهار کرد: ما امیدواریم با معرفی اولین وزیر سپاه، رابطه این نهاد انقلابی و جوشیده از مردم با دولت بار دیگر برقرار شود و یقیناً این امر، رابطه دولت و سپاه را محکمتر خواهد کرد.
نخست‌وزیر درباره وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز ضمن اشاره به آگاهی حجت‌الاسلام خاتمی
به سیاست خارجی و تسلط وی بر موضوعات فرهنگی و تبلیغاتی، اظهار امیدواری کرد که هماهنگی لازم بین وزارت امور خارجه و وزارت ارشاد و نهادهای دیگر مانند سازمان تبلیغات به وجود آید. وی درباره وزارت بهزیستی نیز گفت: این وزارتخانه باید به‌منظور تحقق اصل 29 قانون اساسی که موضوع بیمه و رسیدگی به مستمندان و ازکارافتادگان جامعه را شامل می‌شود، گام‌های اساسی بردارد(1)
درپی رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی به وزیر سپاه، برخی اعضای "شورای ملی مقاومت" که افراد اصلی آن را نظریه‌پردازانی تشکیل می‌دهند که بر ضرورت انحلال ارتش در اوایل انقلاب تأکید می‌کردند، با انتشار اطلاعیه ای، ارتش را به اقدام برای خلع‌سلاح و انحلال سپاه فراخواندند. در بخشی از این اطلاعیه که از رادیو بغداد پخش شد، از وزارت سپاه به‌عنوان تشکیلاتی نام برده شده است که مأموریت صدور تروریست به خارج از کشور را به‌عهده خواهد داشت.(2)
1
حجت‌الاسلام واعظ طبسی نماینده امام در مشهد، تولیت آستان قدس و نماینده استان خراسان در بازسازی هویزه، امروز با امام خمینی دیدار کرد. وی در گفتوگو با خبرنگار روزنامه کیهان درباره این ملاقات اظهار کرد: در بازگشت از جبهه‌های جنگ و منطقه عملیاتی محرم و همچنین هویزه، به حضور حضرت امام رسیدم تا ضمن عرض سلام رزمندگان جبهه‌های حق علیه باطل، گزارش چگونگی بازسازی هویزه را به حضورشان تقدیم کنم. در این گزارش عرض کردم که باوجود کمبود امکانات و میادین بزرگ مین، کار، خوب و سریع پیشرفت کرده و تاکنون 90 میلیون تومان برای بازسازی این شهر قهرمان هزینه شده است. همچنین عرض کردم که در سال اول، یک هزار دستگاه از منازل تحویل مردم شهر خواهد شد و در سال دوم نیز هزار دستگاه ساختمان دیگر که همراه با امکانات رفاهی و خدمات شهری خواهد بود، تحویل می‌شود. وی سپس ادامه داد: همچنین به حضور امام امت عرض کردم که در مدت 5/3 سالی که در آستان قدس رضوی انجام وظیفه می‌کنم، در مقایسه با 50 سال حکومت پهلوی، 30 برابر بیشتر کارهای عمرانی انجام شده است. حضرت امام ضمن سلام به رزمندگان اسلام فرمودند: من خوشحالم این کارها به‌دست شما انجام می‌شود تا منافقان و دیگر گروه‌ها بدانند یک روحانی علاقه‌مند می‌تواند منشأ خدمات باشد.(3)
2
درپی سفر هیئتی از ایران به سرپرستی مشاور رئیسجمهور به مسکو برای مراسم تدفین برژنف رهبر شوروی، تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به اعزام این هیئت ازسوی رئیسجمهور اعتراض کردند. آقای هاشمی دراین‌باره در خاطرات خود می‌نویسد: «در مجلس، اعتراضی ازطرف بعضی از نمایندگان درخصوص اعزام هیئتی ازطرف رئیس‌جمهوری به مسکو برای تشییع جنازه برژنف وجود دارد.»(4)
1
سرهنگ سلیمی وزیر دفاع، در مصاحبه با واحد مرکزی خبر، درباره اقدامات این وزارتخانه در خودکفایی صنایع الکترونیک و ابتکاراتی که دراین‌باره انجام شده است، گفت: ما درجهت تأمین و رسیدگی به نقطه خودکفایی در بخش صنایع نظامی، اقداماتی بنیادی انجام دادهایم. بدین‌ترتیب که همه ارگان‌ها، شرکت‌ها و مؤسسات وابسته به این وزارتخانه را با لایحه‌ای که ازطریق مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید، یکپارچه کرده‌ایم تا برای رسیدن به خودکفایی از همه امکانات موجود استفاده کنیم. وی افزود: دراین‌زمینه، بخش‌ها و ارگان‌های تسلیحاتی، سیاسی و تحقیقاتی به وجود آورده‌ایم که این موضوع، کمک شایانی در رسیدن به خودکفایی دراین‌زمینه‌ها خواهد کرد.
سرهنگ سلیمی گفت: راه‌اندازی پروژه‌هایی که از کار افتاده بود، موجب ازدیاد بخش‌های تولید و اضافه‌شدن راندمان و تولیدات خطوط مهماتی ما شده است، طوری‌که هم‌اینک نیازمندی‌های جبهه‌ها را در بخش‌هایی که مربوط به تولیدات داخلی است، تأمین می‌کند. وزیر دفاع درباره برنامههای آینده دولت برای گسترش صنایع الکترونیک نیز گفت: اقداماتی برای تجهیز نیروهای مسلح در دست اجراست و از آنجا که امروزه همه نبردها و جنگ‌ها، جنگ‌های الکترونیکی است و الکترونیک نقش عمده‌ای در به‌ثمررسانیدن نبردها دارد، برادران مسئول در صنایع الکترونیک استان فارس، اقدامات و پژوهش‌های ارزشمندی انجام داده‌اند. وزیر دفاع کشور در پایان، ضمن تقدیر از کادر فنی ارتش جمهوری اسلامی ایران، به کارایی آنان اشاره کرد و گفت: این برادران درزمینة آماده کردن هواپیماها و بالگردها پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند. برادران متخصص و دلسوز ایرانی، رادارهایی را که راه‌اندازی آنها غیر‌ممکن بود، تعمیر کرده و مورد بهره‌برداری قرار داده‌اند. این امر در بالابردن کارایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بسیار مؤثر بوده است.(1)
1) مأخذ 7، بخش اول، ص4.
1
روزنامه امریکایی نیویورک تایمز با یادآوری شرایط جنگی و وجود آوارگان و برخی ناآرامی‌ها، اقتصاد ایران را موفق ارزیابی کرد. رادیو امریکا به نقل از این روزنامه گزارش داده است:
امروز، اوضاع اقتصاد ایران به‌دلیل جنگ ایران و عراق و از سوی دیگر به‌علت تحریم‌های اقتصادی، پیچیده و پر از موضوعات ضد ونقیض است. صادرات نفت که منبع اصلی درآمد ایران است، ماهیانه حدود 2 میلیارد دلار به ذخیره بانکی این کشور افزوده است. بانکداران اروپایی، ذخیره ارزی ایران را تاکنون بالغ‌بر 15 میلیارد دلار تخمین می‌زنند. به اعتقاد دیپلمات‌های خارجی و مفسران امور اقتصادی، حکومت ایران باوجود مشکلات جنگ و میلیون‌ها آواره جنگ و خرابی شهرهای ایران و نداشتن کمک‌های خارجی، در تلاش برای ایجاد تحول در بنیادهای اجتماعی و امور اقتصادی، با موفقیت‌هایی روبهرو بوده است.
در ادامه، خبرنگار این روزنامه، به نقل از افرادی که آنان را اقتصاددانان ایرانی خوانده است، بخش اعظم مشکلات اقتصادی ایران را متأثر از فرار برخی سرمایه‌داران و صاحبان صنایع از کشور، ازدست‌دادن درآمد توریسم و رکود فعالیت‌های ساختمانی دانسته و افزوده است: در بحبوبة ناآرامی‌های ایران، برخی شرکت‌های خارجی به فعالیت‌های خود در ایران ادامه می‌دهند، ازجمله بیش از 2 هزار کارگر ایتالیایی در پروژه بندرعباس همچنان مشغول به کار هستند و شرکت دارویی هوخست، شرکت سوئدی اتومبیل‌سازی ولوو و شرکت آلمانی بی.ام.و. همچنان در ایران فعالیت می‌کنند. موضوع جالب‌توجه فعالیت کارخانه مونتاژ اتومبیل پیکان است که با استفاده از قطعات یدکی ساخته‌شده در ایران و انگلیس، همچنان با تولید کمتری به کار خود ادامه می‌دهد.
نیویورک تایمز درباره بازرگانی خارجی ایران نیز نوشته است: مبادلات بازرگانی انگلیس و ایران در اوج تشنج و کدورت سیاسی، میزان خود را همچنان حفظ کرده است. دولت ترکیه که در جنگ عراق و ایران جنبة بی‌طرفی را پیش گرفت، موفق به افزایش مبادلات خود با ایران شد. در رأس کشورهای صادرکننده مواد غذایی به ایران، استرالیا و زلاندنو قرار دارند که بیشترین میزان گوشت موردنیاز ایران را تأمین می‌کنند. همچنین ایران هم‌اکنون با کشورهای سوئد و اسپانیا روابط خوب بازرگانی دارد.(1)
2
اعلام موضع رسمی مسئولان ایران مبنی‌بر عقب‌راندن ارتش عراق از مناطق اشغالی و اصرار ایران به دستیابی به حقوق خود ازجمله معرفی متجاوز و پرداخت غرامت، چند روز پس از اجرای موفقیت‌آمیز عملیات محرم، صدام حسین را که به نظر می‌رسد به درک جدیدی از اجتناب‌ناپذیر و طولانی‌بودن جنگ رسیده است، مجبور به موضعگیری کرد. صدام در جلسه اعطای نشان شجاعت به تعدادی از نظامیان این کشور، از ضرورت اتخاذ یک راهبرد جدید در
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، تاریخ 25/8/1361، صص 22 - 20، رادیو امریکا، 24/8/1361.
ارتش عراق سخن گفت. وی با ترسیم تفاوت در نقش و مأموریت نیروهای نظامی در "جنگ‌های کوتاه‌مدت" و "جنگ‌های بلندمدت"، از ضرورت "بازسازی توان ارتش" و "ایجاد تشکیلات و سازماندهی جدید و اضافی" برای شرکت در جنگ طولانی‌مدت صحبت و در آن، از اصل "آموزش"، "انضباط شدید نظامی" و "ایجاد آمادگی فکری و روحی فرماندهان برای دست‌یافتن به موفقیت" دفاع کرد.
به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد، وی در این مراسم خطاب به حاضران گفت:
«من در آغاز این سؤال را مطرح می‌کنم [که] آیا واحدهایی که شما جزئی از آن هستید، روزانه تمرین و آموزش ندارند؟ به نظر می‌رسد که تمامی واحدها بر حسب شرایط، علی‌رغم حضور در جبهه و تماس مستقیم با دشمن، آموزش‌هایی داشته باشند. می‌خواهم بگویم زمانی وجود ندارد که یک فرد نظامی بگوید من در این زمان قادر به انجام تمرین و آموزش نیستم. بنابراین، باید پس از خاتمه درگیری، هرگونه فرصتی را برای تمرین فراهم آوریم. از قوانین جنگ‌های درازمدت این است: ارتشی که بتواند عناصر آموزش‌دیده و زبده بیش از ارتش مقابل جهت جبران تلفات فراهم آورد، [این] یکی از عوامل اصلی پیروزی این ارتش بر ارتش مقابل خواهد بود. بنابراین، هر اندازه که سطح عناصر جبران‌کننده به‌جای سربازانی که شهید یا زخمی شده‌اند، پایین باشد، این امر بر نتیجة جنگ درازمدت اثر خواهد گذاشت. در جنگ کوتاه‌مدت، جنگ، سریع شروع [می‌شود] و خاتمه می‌پذیرد، بدون آنکه ارتش نیازی به جبران توان خود با عناصر بیشتری داشته باشد، حتی اگر جنگی در سطح پایین و یا در سطح دسته باشد، باید فرمانده دسته با فرمانده گروهان به مشورت پرداخته و شیو‌ه‌ها و تمرینات لازم را مورد بررسی قرار دهد. هر فرماندهی که پس از انجام جنگ، با فرماندهان زیردست و تابعة خود ملاقات نکند و به جمع‌بندی آنچه که گذشته است، نپردازد و از درس‌های صحیح الهام نگیرد و از آن استفاده و بهره نبرد، به نظر من فرمانده ناموفقی است. خصوصیات موفقیت‌آمیز و برتری در نیروهای مسلح بر 3 عامل اساسی استوار است. 1. آموزش. 2. آموزش مکرر و مکرر. 3. آمادگی فکری و روحی فرماندهان.
بنابراین، اگر این خصوصیات در هر یگان و ارتشی باشد، آن واحد و ارتش موفق خواهد بود. جنگ درازمدت به‌ویژه جنگ تدافعی، مستلزم تشکیلات و سازماندهی اضافی علاوه‌بر واحدهای اصلی ارتش است. چنانچه این واحدها و سازماندهی‌های جدید ازنظر آموزش و آمادگی فکری و روحی به سطح خوبی نرسند، اثر منفی بر ارتش خواهد گذارد. من وقتی از آموزش سخن می‌گویم، به انضباط شدید نظامی بر دیگر امور اولویت می‌دهم. اگر انضباط نباشد، فرماندهان، قدرت فرماندهی و صدور دستورات را از دست خواهند داد که درنهایت، فرماندهی و سیطره از بین خواهد رفت و یگانی که از این نوع باشد، نبرد را می‌بازد. بنابراین، هر فرمانده که بتواند شرایط ذکرشده را در واحدهای تابعه خود فراهم آورد، مطمئناً این
فرمانده موفق و خوش‌شانس است. ما نمی‌توانیم به پیروزی در نبرد نائل آییم مگر [اینکه] سربازان آموزش‌دیدة زبده‌ای داشته باشیم.»(1)
گزارشگر بی‌بی‌سی در انعکاس سخنان صدام حسین گفت: صدام حسین به مردم عراق هشدار داد که باید خود را برای یک دوره طولانی جنگ آماده کنند که در آن به رزم‌آوران کارآزموده نیاز است. وی در مراسم اعطای مدال گفت: برای یک جنگ طولانی، تشکیلات جدید نظامی مورد احتیاج است، به‌خصوص در شرایطی که عراق از خود دفاع می‌کند.(2)
1
مجله لبنانی النهار العربی و الدولی در آخرین شماره خود خبر داد صدام از سفر به مراکش منصرف شده است. این مجله اعلام کرد: درپی پیروزی‌های اخیر نیروهای ایرانی در عملیات محرم، صدام برنامه سفر خود را به کشور پادشاهی مراکش که از قبل تنظیم شده بود، لغو کرد. در ادامه این خبر آمده است: مقرر شد "محمد بوستا" وزیر خارجه پادشاهی مراکش، در آینده‌ای نزدیک به‌منظور آگاه‌کردن صدام از نتایج گفتوگوهای کمیتة هفت‌گانة عرب با مقامات امریکا، راهی بغداد شود.(3)-(4)
2
درپی اعلام راهبرد عراق به‌منظور ورود به شرایط جدید و تحلیل مسئولان این کشور برای ایجاد ظرفیت‌های جدید و گسترش سازمان رزم در ارتش این کشور، وزارت دفاع عراق اقدام به احضار افراد 34 سالة این کشور برای انجام خدمت سربازی کرد. به گزارش خبرگزاری‌ها، وزارت دفاع عراق با انتشار اطلاعیه ای، از همه مشمولان دوره احتیاط متولد سال 1984 میلادی این کشور خواست تا 3 روز دیگر خود را به واحدهای مربوطه معرفی کنند. این مهلت برای اتباع عراقی مقیم خارج این کشور، 15 روز تعیین شد. در این اطلاعیه خاطرنشان شده است، این احضار، شامل افرادی که به‌جای گذراندن دوره سربازی، پول پرداخت کرده‌اند نیز می‌شود. چندی قبل نیز ارتش عراق، دانشجویان مقیم خارج از کشور را برای گذراندن دوره سربازی احضار کرده بود.(5)
1) مأخذ 8، صص 21 و 22، رادیو صوت‌الجماهیر، 24/8/1361.
2) مأخذ 8، ص15، رادیو بی‌بی‌سی، 25/8/1361.
3) هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس شورای اسلامی، درباره روند جدید جنگ پس از عملیات محرم و ورود ایران به خاک عراق معتقد است: «مرحله جدید جنگ و ورود ما به خاک عراق و موضع شورای همکاری کشورهای عربی جنوب خلیج‌فارس دربرابر ما، موضوعات مورد بحث محافل سیاسی و خبری است. به نظر می‌رسد که کشورهای عربی وحشت کرده‌اند، ولی تاکنون تصمیمی علیه ما اتخاذ نکرده‌اند.» (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، (پس از بحران)، سال 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، دفتر نشر معارف انقلاب، تهران: چاپ اول 1380، ص307.)
4) مأخذ 7، بخش دوم، ص3.
5) مأخذ 28، بخش آخر، ص8؛ و - روزنامه کیهان، 27/8/1361، صآخر.
1
روزنامه تایمز چاپ لندن در مقاله ای، به بررسی وضعیت کنونی نظامی عراق و اوضاع عمومی نظامی بین دو کشور ایران و عراق پرداخته است. در این مقاله همچنین به مشکلات رژیم عراق درباره 3 میلیون کُرد ناراضی در شمال این کشور؛ عقب‌افتادن توسعه اقتصادی؛ محدودیت در صدور نفت و کمک کشورهای همسایه همچون عربستان سعودی به عراق نیز اشاره شده است. تایمز همچنین به کمبود نیروی انسانی در عراق پرداخته و از اقدام ایران در جلوگیری از برگزاری اجلاس جنبش عدم‌تعهد در بغداد یاد کرده که ضربه سختی به سیاست خارجی عراق وارد کرده است. این روزنامه نوشته است: پرزیدنت صدام، بعد از دو سال جنگ که برای عراق خیلی گران تمام شده و به هیچ‌یک از اهداف خود نرسیده است، چگونه می‌تواند همچنان بر سر قدرت باقی بماند؟ احتمالاً تاکنون تعدادی در حدود 000,25 نفر عراقی در این جنگ مرده‌اند و مخارج جنگ در ماه، حدود 600 میلیون پوند می‌باشد. از زمان سقوط خرمشهر در اکتبر 1980 (آبان 1359) که بعداً در ماه مه سال جاری (خرداد 1361) ایران آن را بازپس گرفت، هیچ پیروزی ای به‌دست نیامده است، درعین‌حال، ضد حمله‌های ایرانیان، صدام را چنان ضعیف نکرده است. وی ماهرانه، روحیة نظامیان خود را حفظ کرده است و به‌عنوان جبران مافات، به خانواده سربازان کشته‌شده خانه‌های مجانی و مزایای دیگر می‌دهد. آثار جنگ، بین مردم محسوس نیست. گزارش‌های رسیده حاکی است که شورش در شمال عراق، جایی که 3 میلیون کُرد به مبارزه چریکی خود ادامه می‌دهند، نسبت به جنوب که در ماه ژوئیه هدف حمله ایرانیان قرار گرفت، بیشتر است. در بغداد، لطمه چندانی به پروژه‌های ساختمانی بزرگ وارد نشده و خیابان‌های شهر بصره که صدای شلیک گلوله در آنها به گوش می‌رسد، همچنان شلوغ و در شب‌ها روشن است. در همین حال، صدام اعتراف کرده است که توسعه اقتصادی عراق، به‌دلیل وقوع جنگ لطمه دیده است. سوریه که در این جنگ از ایران حمایت می‌کند، خط لوله نفت عراق را بسته است و این بدان معنی است که عراق فقط می‌تواند روزی 400 هزار تا 600 هزار بشکه نفت، آن هم تماماً ازطریق خط لوله ترکیه، صادر کند. کشورهای خلیج (فارس) و عربستان سعودی درحالیکه از سرایت قیام ناگهانی مذهبی بیمناک‌اند، در هر 6 ماه، 4 میلیارد پوند وام با شرایط آسان به عراق می‌دهند. عراق به‌دلیل کمبود نیروی انسانی، عقب مانده است(1)و از آنجا که افراد زیادی در جبهه‌ها حضور دارند، کارگران خارجی به پایتخت هجوم آورده‌اند.
فکر صدام این است که مثل ناصر و نهرو، رهبر جنبش عدم‌تعهد بشود، ولی تشکیل‌نشدن اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد که قرار بود ماه سپتامبر در بغداد برگزار شود، ضرب-ة سنگینی بر امیدهای صدام وارد آورد. به نظر می‌رسد که صدام هنوز از یک‌طرف با ازسرگرفتن
1) پیمان عراق ازجمله کویت مقیم شده بودند و وادار کردن آنان به بازگشت به عراق، ازجملة این اقدامات است.
روابط با شوروی، بعد از انتقاد وی از اشغال افغانستان و تشویق آنها برای ازسرگرفتن ارسال مستقیم اسلحه و از طرف دیگر متقاعدکردن امریکا به اینکه (صدام) برای منافع غرب مفید است، قادر باشد با قدرت، استقلال کنونی را حفظ کند. پرزیدنت صدام، در سپتامبر 1980 (شهریور 1359) به ایران تجاوز کرد که علت آن هم تا اندازه‌ای خواست آیت‌الله خمینی برای سرنگونی وی و تا اندازه‌ای بدین دلیل بود که تبعیدی‌های ایران به وی گفته بودند که گرفتاری‌های ایران به‌قدری است که یک تجاوز، حکومت را سرنگون خواهد کرد. در ضد حمله‌ای که آیت‌الله خمینی انجام داد، امیدوار بود که شیعیان عراقی علیه صدام قیام کنند. در هر دو حمله ثابت شد که نژاد و ملیت قویتر از مذهب و عقیده است.(1)
1
باوجود پایین‌بودن دستاوردهای اجلاس سران کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در اتخاذ تصمیمی عملی درخصوص جنگ ایران و عراق، روزنامه الریاض (چاپ عربستان سعودی) از ابتکارات جدید شورای همکاری خلیج‌فارس درباره پایان‌بخشیدن به جنگ خبر داد. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از عربستان سعودی، این روزنامه در شماره امروز خود نوشته است:
تلاش‌های کشورهای نفت‌خیز خلیج (فارس) برای خاتمه‌دادن به جنگ 25 ماهة ایران و عراق ادامه دارد و شورای همکاری خلیج‌فارس به عربستان و کویت این اختیار را داده است که دراین‌خصوص به ابتکار تازه‌ای دست بزنند. و قرار است این دو کشور برای رسیدن کشورها به یک اتفاق جهت خاتمة جنگ خلیج (فارس) به واشنگتن، مسکو و دیگر پایتخت‌های بزرگ سفر کنند.
این روزنامه به نقل از منابع مطلع در شورای همکاری افزود: تماس‌هایی در سطوح بالا در چند کشور عربی در شرف انجام است تا ایران برای آغاز مذاکرات با هدف دستیابی به یک راه حل نهایی جهت خاتمه جنگ تحت فشار قرار داده شود.(2)
2
پس از انتشار اخباری مبنی‌بر توافق ترکیه و امریکا درباره بازسازی دو پایگاه هوایی در "لندروم" و "باتمان" و ایجاد پایگاهی دیگر در شهر "موش" ترکیه و مواضع ضد ونقیض برخی مسئولان سیاسی ترکیه دراین‌باره، امروز سفیر امریکا در آنکارا، در مصاحبه‌ای با روزنامة انگلیسی‌زبان ترکیه دیلی‌نیوز اعلام کرد: بین امریکا و ترکیه، موافقت‌نامه‌ای امضا شده که براساس آن، در برخی فرودگاه‌های ترکیه تجهیزات نظامی که ممکن است مورد استفادة سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) قرار گیرد، انبار می‌شود.
از سوی دیگر، وزیر دفاع ترکیه در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه، با تأکید بر بازسازی 10 فرودگاه این کشور گفت: بازسازی این فرودگاه‌ها از مدت‌ها پیش مدّنظر بوده و در برنامه
پنج‌سال-ه این کشور زیر نظر صندوق (تأمین) زیرساخت قرار داشته است که هزینه این بازسازی‌ها را پرداخت می‌کند. به گفته برخی مقامات امریکایی، اعتبارات واشنگتن به دولت ترکیه در سال 1983، به میزان 62 درصد افزایش خواهد یافت و نیازهای ارتش ترکیه نیز مورد توجه دولت امریکا قرار دارد.(1)
1
امروز نیروهای جیش‌الشعبی ارتش عراق، با پشتیبانی 3 فروند بالگرد جنگی، به روستاهای "تقیان" و "واکوان" در منطقه "رواندوز" حمله کردند که با مقاومت پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها)، حزب سوسیالیست و اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) مواجه شدند. نیروهای ارتش عراق پس از یک درگیری سنگین، با به‌جاگذاردن 16 کشته و 11 اسیر، مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این عملیات، 12 قبضه تفنگ کلاشینکف، 15 صندوق فشنگ، 2 تفنگ برنو و 2 دستگاه بی‌سیم به‌دست نیروهای معارض افتاد.(2)
در یک اقدام نظامی دیگر، تعدادی از پیش‌مرگان کُرد عراقی، به نیروهای ارتش در مناطق "شاندری" و "نالپاریز" حمله کردند که درنتیجه آن، 10 نفر از نیروهای ارتش عراق کشته و 9 نفر از آنان مجروح شدند.(3)
1
امروز هرچند منطقه عملیاتی محرم از آرامش نسبی برخوردار بود، اما نیروهای ارتش عراق در منطقه عملیاتی مسلم بن‌عقیل(ع) تحرکاتی از خود نشان دادند که با واکنش به‌موقع نیروهای ایران روبهرو شد. ارتش عراق در سایر مناطق عملیاتی نیر بمباران و گلوله‌باران شهرهای مرزی را همچنان ادامه داد و خسارت‌هایی به نیروهای خودی وارد کرد. سقوط 2 فروند جنگنده عراق از پیامدهای این تحرکات بود.
در منطقه عملیاتی محرم، نیروهای ایران و عراق نسبت به روزهای قبل، تحرک کمتری داشتند و دو طرف، عمدتاً به تحکیم مواضع و تثبیت خطوط خود پرداختند. بالگردهای هوانیروز ایران در این منطقه، به یک محل تجمع تانک‌ها و نفربرهای عراق حمله و تعدادی از آنها را منهدم کردند.(1)
به گزارش ستاد مشترک ارتش، 2 فروند از هواپیماهای عراقی در ساعت‌های 9:06 و 9:49 بامداد، هدف آتش جنگنده‌ها و پدافند نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتند و در منطقه عملیاتی محرم سرنگون شدند(2)براثر آتشباری توپخانة خودی نیز چند حلقه از چاه‌های نفت عراق در این منطقه آتش گرفت که این آتش‌سوزی تا ساعت‌ها ادامه داشت.(3)
درپی عملیات دیروز نیروهای ایران در منطقه عملیاتی مسلم بن‌عقیل(ع)، ارتش عراق امروز با به‌کارگیری تیپ46 مکانیزه، تیپ506 پیاده، یک گردان تانک و حمایت توپخانه، پاتک نسبتاً سنگینی را به "کهنه‌ریگ" و "کومه‌سنگ" آغاز کرد و موفق به پیشروی محدود در این منطقه شد. پس از این اقدام، نیروهای خودی بخش‌هایی از منطقه را که نیروهای عراقی در شب گذشته تصرف کرده بودند، باز پس گرفته و خطوط پدافندی خود را حفظ کردند.(4)در این فعالیت، حضور بالگردهای هوانیروز در ناکامی نیروهای زرهی دشمن مؤثر بود.(5)درپی موفقیت نیروهای خودی در بازپس‌گیری منطقه، سخنگوی نظامی ارتش عراق تحرکی ناموفق را به ایران نسبت داد. رادیو صوت‌الجماهیر به نقل از این سخنگو ادعا کرد که عراق، تهاجم ایران را در این منطقه مهار کرده است(6)
1) روزنامه اطلاعات، 26/8/1361، ص14، قرارگاه کربلا - خبرگزاری جمهوری اسلامی.
2) سند شماره 79349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 240، تاریخ 26/8/1361، ص5؛ و - مأخذ 1، ص14، اطلاعیه شماره 1124، ستاد مشترک ارتش.
3) سند شماره 017636 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 664، تاریخ 26/8/1361، ص2.
4) سند شماره 274036 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی قرارگاه مقدم نزاجا در غرب (رکن2) باختران، شماره 113، تاریخ 25/8/1361،ص4؛ و - مأخذ 1.
5) روزنامه اطلاعات، 25/8/1361، ص3، باختران.
6) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 25/8/1361، ص2؛ و - همان، ص3، رادیو صوت الجماهیر بغداد (عربی) 25/8/1361.
همچنین چند فروند هواپیمای عراقی در 7 نوبت به حریم هوایی مناطق غرب کشور و حوالی شهرهای شوش، مهران، ایلام، نفت‌شهر، سومار و گیلان‌غرب تجاوز کردند و در 2 مورد، اقدام به ریختن بمب‌های خوشه ای کردند که تلفات و خساراتی به بار نیاورد.(1)
امروز شهر آبادان نیز زیر آتش سلاح‌های سنگین دشمن قرار داشت و درنتیجه 3 منزل مسکونی تخریب شد.(2)در این اقدام، یک منزل و یک دبستان نیز مورد اصابت گلوله‌های توپ و خمپاره قرار گرفت و 2 نفر مجروح شدند.(3)
همچنین در گلوله‌باران محوطه راه‌آهن خرمشهر که 2 ساعت ادامه داشت، یک سرباز به شهادت رسید و 7 نفر دیگر ازجمله 2 کارمند راه‌آهن مجروح شدند و به قطار خرمشهر - اهواز نیز خساراتی وارد شد.(4)
1
به‌منظور بازسازی مناطق جنگی و پشتیبانی از جبهه‌ها، 600 نفر از نیروهای جهادسازندگی و اعضای شوراهای هماهنگی روستاهای خراسان که در رشته‌های مکانیک و صاف‌کاری اتومبیل، جوش‌کاری، آشپزی، رانندگی، باطری‌سازی، نانوایی، خطاطی، آپاراتی، سیم‌کشی، گچ‌کاری، لوله‌کشی، رادیاتورسازی و مکانیک ماشین‌های راه‌سازی تخصص دارند، با بدرقة پرشور مردم مشهد به مدت 2 ماه عازم جبهه‌های جنگ شدند.(5)-(6)از ساری نیز 95 نفر از نیروهای فنی به یکی از مناطق جنگی اعزام شدندنیروهای رزمی از شهرهای سمنان(7)جهرم،(8)مازندران(9)و مشهد(10)هم در میان بدرقة باشکوه مردم این شهرها به جبهه‌های جنگ اعزام شدند.
2
امروز تحرکات نیروهای نظامی ایران و گروه‌های مسلح غیرقانونی در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه، افزایش چشمگیری یافته و در شهرها و مناطق مختلف، خسارت‌هایی به دو طرف وارد شده است.
نیروهای وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در جنوب "بوکان" و در حوالی روستای "سرا" 2 فروند بالگرد (214 و کبری) ایران را هدف گلوله قرار دادند. بالگرد214 که کمک خلبان آن مجروح شده بود، به پادگان سقز بازگشت.(11)اما بالگرد کبری مجبور به فرود در محل شد که بلافاصله پس از آن دچار حریق شد و هر 2 خلبان آن به اسارت درآمدند.(12)درحین این حادثه، راننده خودرو آمبولانس نظامی که برای حمل مجروح وارد منطقه شده بود، به شهادت رسید(13)
در جاده "کرجو" در غرب سنندج، یک گروه از نیروهای خودی به کمین نیروهای ضدانقلاب برخورد کردند و درنتیجه، 2 کارآموز شهربانی یزد که مأمور خدمت در بسیج سپاه بودند و 2 نفر از نیروهای بسیج به شهادت رسیدند.(14)
1) مأخذ 4، بخش اول، ص3؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، تاریخ 26/8/1361، صص 3و4، باختران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 25/8/1361.
2) سند شماره 017627 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، از قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن2)، شماره 663، تاریخ 25/8/1361، ص2.
3) سند شماره 141566 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی لشکر21 حمزه، شماره 46، تاریخ 25/8/1361؛ و - سند شماره 79364 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا3 (مرکز فرماندهی)، به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 241، تاریخ 27/8/1361، ص4.
4) مأخذ 9، بخش دوم؛ و - سند شماره 318540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری خرمشهر به دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان،30/8/1361.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 26/8/1361،ص 11.
6) همان، ص4.
7) روزنامه جمهوری اسلامی، 27/8/1361،ص4.
8) مأخذ 13، ص4.
9) روزنامه جمهوری اسلامی،25/8/1361،ص4.
10) سند شماره 227495 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 363، تاریخ 1/9/1361، ص3.
11) مأخذ 9، بخش دوم، ص1.
12) سند شماره 79311 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی کل، 25/8/1361؛ و - سند شماره 104801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 186، تاریخ 27/8/1361،ص5؛ و - سند شماره 346737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، طرح و برنامه عملیات سپاه منطقه 7، شماره 30.
13) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، شماره 18، تاریخ 3/9/1361،صص 9و10؛ و - سند شماره 345351 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 29/8/1361.
14) سند شماره 79332 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 26/8/1361؛ و - مأخذ 9، بخش دوم، ص2.
همچنین در یک عملیات کمین که در ساعت 06:05 بعدازظهر به‌همت نیروهای گروهان ضربت بلال سپاه پاسداران در روستای "ایندرتاش" در محور میاندوآب - مهاباد انجام شد، 4 نفر از عناصر مسلح گروه‌های غیرقانونی کشته شدند و 6 تن نیز به اسارت درآمدند. در میان کشته‌شدگان، یکی از فرماندهان حزب دمکرات کردستان دیده می‌شد. از نیروهای سپاه نیز یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد.(1)
نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) نیز در عملیاتی در 20 کیلومتری شمال سردشت، به محل اختفای تعدادی از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه "سارتکه" حمله کردند و عده ای از آنها را به هلاکت رساندند و 2 دستگاه خودور آنان را نیز منهدم کردند(2)
به گزارش درج‌شده در یکی از خبرنامه‌های داخلی سپاه، امروز عناصر کومه‌له در منطقه کامیاران، یک روحانی را که به‌منظور انجام امور تبلیغی و شرکت در مراسم ایام محرم به غرب کشور اعزام شده بود، به همراه 4 پاسدار دیگر به گروگان گرفتند و سپس آنها را به همراه 7 نفر دیگر از اعضای سپاه و جهادسازندگی که از مدت‌ها قبل در اسارت این گروه بودند، به عراق منتقل کردند(3)
بنابر اخبار رسیده به ژاندارمری کرمانشاه که در گزارش ناحیه این ژاندارمری به مسئولان آن منعکس شده است، حزب دمکرات کردستان با همکاری سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، اسیران حزب را جابه‌جا کرده و به مکان‌های امن‌تری برده است. در بخشی از این خبر آمده است: افراد حزب دمکرات و گروهک منافقین پس از عملیات گستردة نیروهای جمهوری اسلامی ایران در منطقه سردشت و آلواتان، حدود 400 نفر زندانی را که بیشتر آنها پاسدار و نظامی بودند و در منطقه آلواتان نگهداری می‌شدند، قبل از رسیدن نیروهای خودی به این منطقه، جابه‌جا کرده و به یک منطقه جنگلی استتارشد‌ة دیگر منتقل کردند.(4)
همچنین در عملیات مشترک سپاه پاسداران و شهربانی سنندج، 4تن از عناصر گروه کومه‌له شناسایی و دستگیر شدند.(5)
3 نفر از چته‌های حزب دمکرات کردستان در منطقه "صائین‌دژ" که یکی از آنان مسئول امور مالی و یک نفر دیگر پزشک منطقه بود، خود را به سپاه پاسداران بوکان تسلیم کردند.(6)
در نقده نیز یکی از عناصر حزب دمکرات با همراه‌داشتن یک اسلحه ژ3، مهمات و یک عدد نارنجک، تسلیم سپاه پاسداران شد(7)
یک نفر دیگر از وابستگان به گروه‌های مسلح غیرقانونی، امروز به پاسگاه "بیگم‌قلعه" در منطقه مهاباد مراجعه کرد و ضمن معرفی خود به نیروهای ارتش، تقاضای امان‌نامه کرد(8)
1) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی منطقه 7، تاریخ 30/8/1361، ص2.
2) سند شماره 271167 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری باختران (رکن2) به فرماندهی ژاجا (رکن2)، 25/8/1361.
3) مأخذ 16، ص2؛ و - سند شماره 350321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از واحد اطلاعات قرارگاه بعثت به فرماندهی قرارگاه بعثت، 27/8/1361، ص2.
4) روزنامه کیهان، 27/8/1361،ص18؛ و - مأخذ 16، ص1.
5) مأخذ 19، بخش اول، ص11.
6) مأخذ 23، بخش دوم، ص1.
7) مأخذ 23، بخش دوم، ص2.
8) سند شماره 23314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی به معاونت عملیات و اطلاعات نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی (مدیریت عملیات)، 1/9/1361، ص1.
1
در 3 عملیات غافلگیرانة نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران در شهرهای تهران، بندر ترکمن و ارومیه، تعدادی از نیروهای گروه‌های مسلح غیرقانونی کشته یا دستگیر شدند.
نیروهای کمیته انقلاب اسلامی، درپی شناسایی یک خانه تیمی اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه 15 تهران (منطقه خاوران و افسریه)، این خانه را محاصره کردند. در درگیری میان 7 نفر از ساکنان این خانه و نیروهای کمیته، 4 مرد کشته شدند و یک زن با خوردن سیانور خودکشی کرد و 2 نفر دیگر دستگیر شدند. در این عملیات، یکی از نیروهای کمیته انقلاب اسلامی نیز به شهادت رسید.(1)
همچنین خبرگزاری جمهوری اسلامی، امروز به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بندر ترکمن گزارش داد، در عملیات نیروهای سپاه با همکاری مردم، هسته‌های مرکزی گروه‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، سازمان چریک‌های فدایی خلق اقلیت و چریک‌های اقلیت (شاخه اشرف دهقان) در این شهر کشف و به‌کلی از هم پاشیده شد. در این عملیات، 126 نفر از اعضای فعال این گروه‌ها که عده ای از آنان در ترورها و انفجارهای منطقه دست داشتند، دستگیر شدند.(2)
خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از سپاه پاسداران ارومیه نیز خبر کشف 2 شبکه از عناصر چریک‌های فدایی خلق اقلیت و سازمان مارکسیستی طوفان را درطول هفتة گذشته اعلام کرد. در این خبر آمده است: در عملیات سپاه پاسداران ارومیه، 10 نفر از اعضای گروه طوفان و 10 نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق ازجمله مسئولان تشکیلاتی آن دستگیر شدند.(3)
2
صبح امروز طی مراسم باشکوهی در شهر اصفهان، پیکر 310 تن از شهدای عملیات محرم تشییع شد.(4)در این مراسم، پس از قرائت پیام امام توسط آیت‌الله طاهری، محسن رضایی به تشریح عملیات محرم و فداکاری مردم اصفهان در جنگ پرداخت. در مراسم تشییع شهدای اصفهان که با حضور گستردة مردم این شهر برگزار شد، آیت‌الله سیدجلال‌الدین طاهری نماینده امام و امام‌جمعه اصفهان، پیام امام خمینی را به این شرح برای حاضران قرائت کرد:
«خدمت عموم مردم مسلمان و رشید اصفهان - دامت توفیقاتهم، سَلامٌ عَلَیْکَمْ بِماصَبِرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَی الّدار، رحمت خداوند بر همه شیعیان و رضوان و مغفرت حق بر ارواح مطهرشان
1) سند شماره 79398 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 15 به ستاد مرکزی اطلاعات، 29/8/1361.
2) مأخذ 7، بخش دوم، ص7، بندر ترکمن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 25/8/1361.
3) مأخذ 7، بخش دوم، ص6، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 25/8/1361.
4) اکثر شهدای تیپ14 امام حسین(ع) مربوط به شب اول عملیات بود که هنگام عبور از رودخانه دویرج در منطقه چم‌هندی به‌دلیل طغیان غیرمنتظرة رودخانه، در آب غرق شدند و پیکر آنان پس از فروکش‌کردن سیلاب در روزهای بعد، در مسافتی دورتر از صحنه نبرد از آب گرفته شد.
که جوار قرب او را برگزیدند و سرافراز و مشتاق به‌سوی جایگاه مخصوصشان درپیشگاه رب خویش شتافتند؛ و سلام و درود بر شما پدران و مادران، همسران، فرزندان و بازماندگان شهدا که از بهترین عزیزان خود در راه بهترین هدف که اسلام عزیز است، بزرگوارانه گذشته‌اید و در امر دفاع از دین خدا، آنچنان صبر و مقاومت نشان داده‌اید که رشادت و استقامت یاران سید شهیدان حضرت امام حسین(ع) را در خاطره جهانیان تجدید کردید. اینجانب با عرض تبریک و تسلیت به مردم قهرمان و شهیدپرور استان نیروخیز اصفهان و همه ملت بزرگ ایران که وفاداری خود را به اسلام و خدای متعال به‌نحو احسن به اثبات رسانده‌اند، اطمینان دارم که این فداکاری‌ها و جانبازی‌ها در آینده نزدیک شجره طیبه اسلام را بیشازپیش بارور می‌نماید و دشمنان قسم‌خورده اسلام را به نابودی و اضمحلال محکوم خواهد ساخت. از خدواند متعال برای شهدای عزیز رحمت و مغفرت و برای جانبازان مجروح و معلول شفای عاجل و برای خانواده محترم آنان صبر و اجر مسئلت دارم.»(1)
پس از قرائت پیام امام، محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران، به تشریح دستاوردهای عملیات محرم پرداخت و گفت: در این عملیات، بیش از 6 میلیارد تومان خسارت و 6 هزار کشته و 3400 اسیر به دشمن تحمیل شد و 800 کیلومتر مربع از سرزمین میهن اسلامی آزاد شد.
وی همچنین درباره راهبرد نظامی ایران اظهار کرد: «بعد از عملیات رمضان، ما به این نتیجه رسیدیم که باید دشمن را به دردسر انداخته، مشکلاتی را برای آنها ایجاد کنیم. بدین منظور حمله ای را در جبهه مندلی اجرا کردیم و صدام مجبور شد در این جبهه 4 لشکر اضافه کند که درست در این جبهه، نیروی او 5 برابر شد.(2)
رضایی با تجلیل از نقش و ایثارگری‌های مردم اصفهان، درباره بالابودن آمار شهدای استان اصفهان گفت: یکی از مراکز اصلی پشتیبانی جبهه‌های جنگ، استان اصفهان است که بیشترین نیرو و امکانات را برای جنگ فراهم کرده و طبیعی است که نسبت به شهرهای دیگر، شهید بیشتری را تقدیم انقلاب کند.(3)
1
امام خمینی به نامه محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران و علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش که در آن درباره عملکرد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (مرکز عملیات مشترک ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) در پاکسازی مناطق غرب و شمال‌غرب کشور به رهبر انقلاب گزارش داده شده بود، پاسخ دادند. در این نامه آمده است:
«از قول من به کلیة رزمندگان اسلام به‌ویژه رزمندگانی که در منطقه عملیات قرارگاه حمزه
سیدالشهدا(ع) با دشمنان اسلام مبارزه می‌کنند تبریک بگویید. اسلام و مسلمانان متعهد به این پیروزی‌های چشمگیر شما چشم دوخته‌اند و از یاد هیچ‌یک از ما نخواهید رفت. شما فرزندان عزیز ملت هستید. فتحی که به دست شما صورت گرفت، برای ملت سرافرازی بود. امیدوارم این پیروزی تا آخرین مرحله موفق باشد. سلامت و سعادت تمام رزمندگان را از خداوند خواهانم و از دعای خیر شما را فراموش نخواهم کرد.»(1)
فرمانده سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش در متن نامه خود، به قسمت‌هایی از توفیقات قرارگاه حمزه در غرب، به‌ویژه پاکسازی پیرانشهر و سردشت، پیچیدگی زمین منطقه و کمک و همراهی مردم و روحانیان اهل تسنن منطقه اشاره کرده بودند.(2)
1
امروز آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در دفتر خود با آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس و مسئولان دفتر بیانیه الجزایر و سپس با سران قوا دیدار کرد. هاشمی رفسنجانی خلاصه این گفتوگوها را در کتاب خاطرات خود چنین ذکر کرده است: «در دفتر آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای
جلسه داشتیم. مسئولان دفتر بیانیه الجزایر گفتند که امریکا تمایل به مذاکره برای حل اختلافات و دعاوی دارد. گفتیم که با احتیاط وارد مذاکره شوند و نتایج را در هر مرحله اطلاع دهند. سپس جلسه سران قوه‌ها بود و راجع به بسیاری از مسائل مهم مانند حل مشکل تورم، بندرها، جنگ، بازداشت‌ها و مسائل دادستانی بحث شد.»(1)
1
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در دیدار با تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران که حفاظت از مجلس شورای اسلامی را به‌عهده دارند، با اشاره به وجهة مثبت و قابل‌قبول سپاه در بین مردم گفت: برادران سپاه هرجا که باشند، وجودشان برای من و هرکسی که به جمهوری اسلامی علاقه‌مند است، عزیز و پربهاست و من به شما برادران پاسدار احساس علاقه و محبت بسیار شدید و صمیمانه دارم. سپاه پاسداران انقلاب، با فداکاری، صلاحیت و قدرتی که پاسداران از خود ارائه دادند، مهم‌ترین ارگان نظام است که به گردن انقلاب و نسل‌های آینده که از انقلاب استفاده خواهند کرد، حق دارد.
رئیس مجلس شورای اسلامی در این دیدار گفت: چهرههای شما برای من بسیار محبوب و مطلوب و همکاری با شما بسیار شیرین است. یکی از کارهای بسیار مهمی که برادران پاسدار در مجلس انجام می‌دهند، جدیت در حفاظت از مجلس است. ضدانقلاب به مجلس بسیار کینه‌توز بوده و همه می‌دانیم که مجلس، یکی از مراکز تجمع نیروهای مهم مملکتی است و برادران پاسدار، مجلس را در تمام مدت باوجود شدت بحران، از هر گزندی حفظ کردند و دشمن علی‌رغم چندین توطئه که علیه مجلس داشت و کشف شد، هرگز نتوانست حتی به حوالی مجلس هم برسد و این جدیت در تاریخ انقلاب محفوظ است.(2)
2
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت امور خارجه ایران، که به همراه هیئتی به سرپرستی مهندس میرسلیم مشاور عالی و سرپرست نهاد ریاست‌جمهوری، برای شرکت در مراسم تشییع جنازة "لئونید برژنف" به شوروی سفر کرده است، با "گیورکی کورنیکو" قائم‌مقام وزارت امور خارجه این کشور دیدار و گفتوگو کرد.(3)در این دیدار، دو طرف به بحث درباره روابط دوجانبه و موضوع جنگ ایران و عراق پرداختند.
قائم‌مقام وزارت خارجه در این دیدار با تشریح سیاست‌ها و مواضع جمهوری اسلامی ایران
1) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران)، 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، ص308.
2) مأخذ 32، بخش اول، ص14.
3) که بسیاری از مدعوین و هیئت‌های کشورهای مختلف در بالاترین سطح، در مراسم تشییع جنازة رهبر شوروی شرکت کرده بودند، حضور هیئت ایرانی در این سطح به نوعی نشان‌دهندة سردی روابط ایران و شوروی است.
و تحولات جبهه‌های جنگ، بر ضرورت حسن هم‌جواری ایران و شوروی تأکید کرد.(1)
در همین حال، درپی اعتراض تعدادی از نمایندگان به اعزام هیئتی ازسوی رئیسجمهور به مسکو برای تشییع جنازه برژنف، امروز آقای مجید انصاری یکی از مسئولان دفتر امام، گفت که قبل از اعزام با امام مشورت شده بود. آقای هاشمی رفسنجانی دراین‌باره نوشته است: «آقای مجید انصاری آمد و اظهارات امام درباره مسافرت هیئتی ازطرف رئیس‌جمهوری به شوروی را برای تشییع جنازة برژنف گفت که مورد اعتراض عده ای از نمایندگان و مردم قرار گرفته است. امام فرمودند که اشکالی نداشته و قبل از اعزام با امام مشورت شده بود.»(2)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزیر خارجه، در ادامه سفر دوره ای خود به چند کشور عربی، روز گذشته وارد یمن جنوبی شد و امروز با چند مقام سیاسی این کشور دیدار کرد. به گزارش روزنامه کیهان، وی در محل اقامت خود با عمر علی قائم‌مقام وزارت امور خارجه این کشور، ملاقات کرد. شیخ‌الاسلام سپس در دومین دور مذاکرات خود با مقامات یمن جنوبی، با عبدالغنی عبدالقادر دبیر روابط خارجی کمیته مرکزی حزب سوسیالیست یمن، ملاقات و گفتوگو کرد. معاون سیاسی وزارت امور خارجه همچنین بعدازظهر شنبه با علی احمد ناصر عنتر معاون رئیس هیئت‌رئیسة شورای عالی مردم و معاون رئیس‌جمهوری یمن دمکراتیک، درباره موضوعات مهم منطقه و تحکیم روابط دو کشور مذاکراتی انجام داد. شیخ‌الاسلام در این ملاقات که با حضور قائم‌مقام وزارت امور خارجة یمن و حجت‌الاسلام امینیان سفیر جمهوری اسلامی ایران در عدن، انجام شد، ضمن تشریح آخرین تحولات جبهه‌های جنگ تحمیلی، به تحلیل اوضاع منطقه و مواضع امریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه پرداخت و ضرورت هماهنگی نیروهای پیشرو منطقه و مقابله با امپریالیسم و صهیونیسم را یادآور شد(3)
2
سعد مجیر سفیر لیبی در ایران، امروز با آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس، دیدار کرد. وی در گفتوگو با روزنامه کیهان، اجرایی‌شدن قرارداد چند ماه پیش وزیر خارجه آن کشور با ایران و هماهنگی بین دو کشور در اجلاس غیرمتعهدها را ازجمله موضوعات گفتوگوی خود با رئیس مجلس ایران اعلام کرد. سعد مجیر همچنین ضمن اعلام تجاوز نظامی صدام به ایران، درباره تلاش‌های انجام‌شده به‌منظور برقراری صلح نیز مطالبی بیان کرد. گزارش وی در دیدار با هاشمی رفسنجانی به این شرح است:
در این دیدار، به‌منظور اتحاد راهبردی بین دو کشور برای آزادی قدس، مذاکراتی انجام شد و اکنون تلاش ما بر این است که موافقت‌نامه ای که در دیدار چند ماه گذشتة عبدالسلام جلود از ایران
به امضا رسید اجرا شود. وی افزود: اتحاد بین جمهوری اسلامی ایران و جماهیر لیبی، درواقع اتحاد دربرابر تهاجمات امپریالیسم و صهیونیسم علیه جهان اسلام است و به همین منظور انجام مشورت میان دو کشور بسیار مهم است. دراین‌باره، ما دیدار معاون سیاسی وزیر خارجه، جمهوری اسلامی ایران از جماهیر لیبی را با اهمیت تلقی می‌کنیم و چون دو کشور از همه محرومان و مستضعفان دنیا دفاع می‌کنند، باید در اجلاس آینده جنبش عدم‌تعهد در دهلی‌نو نقش بارزی را ایفا کنند.
مجیر همچنین اظهار کرد: از آنجا که انگیزه‌ها و اهداف ما برای شرکت در این اجلاس یکی است، باید هم‌صدا شویم. سفیر لیبی در تهران، در پاسخ به سؤالی درزمینه جنگ تحمیلی عراق علیه ایران گفت: تردیدی نیست که رژیم صدام متجاوز است و به هر دو ملت ایران و عراق تجاوز کرده و برای پایان‌دادن به این جنگ، هیچ اقدامی نباید انجام شود، بلکه این جنگ باید با نتیجه طبیعی خودش یعنی سرنگونی رژیم دیکتاتوری عراق پایان یابد.(1)
1
صدام حسین در یک مصاحبه مطبوعاتی با حضور تعدادی خبرنگار امریکایی، به سؤالاتی درباره اوضاع داخلی این کشور، جنگ با ایران و روابط عراق با شوروی و امریکا پاسخ داد. به گزارش رادیو صدای امریکا، وی درحالیکه لباس نظامی بر تن داشت و تپانچه ای به کمر آویخته بود، به یکی از خبرنگاران که دربارة ناپدید یا اعدام‌شدن افراد سؤال کرده بود، گفت: این گزارش‌ها که وزیر یا اشخاص دیگری به‌طرز مرموزی ناپدید شده‌اند، حقیقت ندارد و اعدام وزیر بهداری عراق اقدامی قانونی بود، زیرا وی به‌طور غیرقانونی داروهای مضر وارد کشور می‌کرد.
در ادامه گزارش رادیو امریکا آمده است: وی (صدام) همچنین دربارة روابط این کشور با امریکا و شوروی اظهار کرده که مایل است با امریکا روابط عادی برقرار کند؛ مشروط بر آنکه دولت امریکا از دامن‌زدن به جنگ خلیج‌فارس خودداری کند. صدام افزود: پیمان دوستی و همکاری که در سال 1974 بین عراق و شوروی به امضا رسید نیز نتوانست نقشی در جنگ ایران و عراق بازی کند. صدام حسین
1) مأخذ 32، بخش اول، ص14.
توضیح بیشتری دراین‌باره نداد، اما تلویحاً نظرش این بود که اتحاد جماهیر شوروی در این جنگ، از عراق حمایت نکرده است. صدام در مصاحبة خود، از ناکارآمدی قرارداد همکاری و دوستی بین عراق و اتحاد جماهیر شوروی سخن به میان آورد و گفت این قرارداد جواب‌گوی نیازهای عراق نبوده است.
گزارشگر رادیو امریکا سپس در بررسی انعکاس این مصاحبه در مطبوعات امریکا از قول" درو میدلتون" مفسر نظامی روزنامه نیویورک تایمز که به موضوع پرداخته است، گفت: صدام حسین با اظهار نارضایتی از میزان موفقیت و ثمربخش‌بودن قرارداد همکاری و دوستی عراق و شوروی گفته که این قرارداد درطول مدت جنگ ایران و عراق، نیازهای نظامی عراق را برآورده نکرده و عراق، محتاطانه درصدد بهبود روابط خود با امریکا است. صدام حسین در مصاحبه مطبوعاتی خود گفت: کوشش برای برقراری روابط سیاسی با واشنگتن، زمانی ممکن خواهد شد که جو مساعدی به وجود آید و امریکا برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق، حسن نیت خود را عملاً به اثبات برساند.
رادیو امریکا افزود: مفسر نظامی نیویورک تایمز نوشته است که به گفته دیپلمات‌های غربی، قطع موقت ارسال کمک‌های نظامی شوروی به عراق در ابتدای جنگ ایران و عراق و سپس کاهش میزان این کمک‌ها، علت عدم نارضایتی رئیس‌جمهوری عراق از دولت اتحاد جماهیر شوروی است. زمانی که از رئیسجمهور عراق سؤال شد که برای جبران آنچه عراق آنها را کمبود پیمان دو کشور می‌داند، چه راه‌حلی دارد، وی در جواب گفت: این نکات در گفتوگوهای عراق و شوروی در نظر گرفته خواهد شد و نکاتی نیست که بتوان آن را در اختیار مطبوعات قرارداد.(1)-(2)
1
درحالیکه صدام و فرماندهان ارتش عراق، شکست‌های اخیر این کشور را پیروزی جلوه می‌دهند، دیپلمات‌های غربی به ضعف‌های ارتش این کشور اشاره می‌کنند و برخی مقامات کشورهای حامی عراق نیز خواهان حمایت از ارتش عراق هستند.
باوجود پیروزی نیروهای ایران در عملیات محرم و دستیابی آنان به اهدافی بیش از آنچه برای تحقق این عملیات پیش‌بینی شده بود، صدام مقارن ظهر امروز با تعدادی از نیروهای رسته توپخانة ارتش عراق دیدار کرد و مطابق معمول، به‌رغم شکست آنها در بسیاری از عملیات‌ها، به آنان مدال شجاعت اهدا کرد. وی در این ملاقات، درباره اهمیت و نقش توپخانه در جنگ گفت: منزلت توپخانه قبل از جنگ، ازنظر روانی برای رزمندگان ارتش عراق در سطح فعلی نبود و امروز هیچ نیرویی در ارتش عراق نیست که تأثیر و منزلت آن را نداند و افراد توپخانه قهرمانانه جنگیده‌اند. هنگامی که دشمن به یگان‌های توپخانه دست می‌یافت، افراد توپخانه برای دفاع از توپ‌های خود، با سلاح‌های انفرادی نبرد می‌کردند که باید به آن در سطحی فراتر از کشور عراق افتخار کنیم.
1) در انعکاس مصاحبه صدام با خبرنگاران امریکایی، باوجود واردکردن اتهاماتی به امریکا مبنی‌بر حمایت از ادامة جنگ ازسوی صدام، محور اساسی این گفتوگو انتقاد از شوروی به‌دلیل تحویل‌ندادن تسلیحات نظامی مورد درخواست وی و ابراز تمایل به ایجاد رابطه با امریکا بوده است.
2) واحد مرکزی خبر صداو سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 26/8/1361، صص 6- 4، رادیو صدای امریکا، 25/8/1361.
وی در ادامه مدعی شد که عملیات گسترده ای(1)را که ایران در محدوده سپاه دوم و سپاه چهارم ارتش عراق انجام داده، با شکست مواجه شده است.(2)
هم‌زمان با این سخنان، عدنان خیرالله وزیر دفاع عراق(3)و نیز فرمانده سپاه چهارم ارتش عراق، در پیام‌هایی خطاب به صدام حسین، ضمن ادعای شکست‌دادن نیروهای ایران در عملیات‌های اخیر، با صدام تجدید بیعت کردند. رادیو عراق نیز با پخش این خبرها در بخش‌های مختلف خبری خود، کوشید این ادعاها را واقعی جلوه دهد.(4)ایجاد جو تبلیغاتی و غیر‌واقعی از توان ارتش عراق در داخل این کشور، در حالی انجام می‌شود که منابع خارجی، تحلیل‌های متفاوتی از قدرت نظامی عراق منتشر می‌کنند. دراین‌باره، نشریه نیویورک تایمز در آخرین شماره خود، از قول دیپلمات‌های غربی مطلبی را منتشر کرد که در گزارش امروز رادیو بی‌بی‌سی اینگونه منعکس شده است:" عراق برای پس‌راندن ایرانی‌ها، به نیروی هوایی و آتش توپخانه خود متکی است. عراق پی برده است که پیاده‌نظام این کشور، قدرت و توان کافی برای دفاع از یک جبهه 1000 کیلومتری را ندارد. به همین دلیل، حمله ایرانی‌ها را به تعداد حداکثر 3 حملة عمده در ماه، محاسبه کرده و پذیرفته است.(5)
رادیو صوت‌الجماهیر عراق نیز با استناد به سخنان نخست‌وزیر تونس در حمایت از عراق، اعلام کرد: محمد مزالی نخست‌وزیر تونس، از کشورهای عربی و اسلامی خواست که برای حفاظت از حقوق و خاک ملی عراق، در کنار این کشور علیه تجاوز ایران ایستادگی کنند. وی افزود: وجدان ما به‌عنوان عرب و مسلمان، اجازه نمی‌دهد که یک کشور عربی چون عراق را که دارای مواضع شرافتمندانه ای است، مرتب مورد تجاوز ببینیم و برای پشتیبانی از او کاری نکنیم.(6)
1
روزنامه العرب (چاپ قطر) درباره مأموریت الجزایر ازجانب چند کشور اسلامی برای میانجیگری بین ایران و عراق خبری منتشر کرد.(7)* به نوشته العرب، چند کشور عربی و اسلامی از الجزایر خواسته‌اند تا فعالیت‌های خود را برای خاتمه‌دادن به درگیری عراق و ایران از سر گیرد. این روزنامه به نقل از منابعی - که از ذکر نام آنها خودداری کرده است - اضافه کرد: الجزایر به بسیاری از کشورها یادآوری کرده است که با ازسرگیری این فعالیت‌ها مخالفتی ندارد، ولی ضرورت دارد همگام با این فعالیت‌ها و قبل از آن، یک توافق اصولی برای آتش‌بس حاصل شود تا زمینه آغاز فعالیت الجزایر فراهم شود. این روزنامه افزود: نتیجه این فعالیت‌ها درطول هفته آینده مشخص خواهد شد.(8)
1) عملیات موفق مسلم بن‌عقیل(ع) در حوزه سپاه دوم ارتش عراق در مندلی، با هدف ترمیم خطوط اجرا شد و عملیات محرم نیز در منطقه سپاه چهارم با توفیق کامل همراه بود و اقدامات تبلیغی عراق عمدتاً مصرف داخلی داشته و با هدف سرپوش‌نهادن بر موفقیت‌های نظامی ایران در دو عملیات فوق انجام شده است.
2) مأخذ 7، بخش دوم، صص 22و23، رادیو صوت‌الجماهیر، 25/8/1361.
3) مأخذ 7، بخش دوم، ص26، رادیو صوت‌الجماهیر، 25/8/1361.
4) مأخذ 7، بخش دوم، ص21، رادیو صوت‌الجماهیر، 25/8/1361.
5) مأخذ 7، بخش دوم، ص15، رادیو بی‌بی‌سی، 25/8/1361.
6) مأخذ 7، بخش دوم، ص22، رادیو صوت‌الجماهیر، 25/8/1361.
7) * قبلاً نیز خبرهایی دراین‌باره منتشر شده است و به نظر می‌رسد دیدار روز گذشتة سفیر الجزایر در تهران با رئیس‌جمهوری دراین‌زمینه انجام شده باشد.
8) مأخذ 7، بخش دوم، ص19، رادیو امان، 25/8/1361.
1
مجله نیوزویک در شماره این هفته خود به نقل از منابع اطلاعاتی امریکا درباره استفاده ارتش عراق از تسلیحات کشور چین نوشته است: چین 25% از کل تسلیحات عراق را تأمین می‌کند. صادرات نظامی چین تنها به عراق، 50 درصد از کل صادرات نظامی این کشور را تشکیل می‌دهد.
نیوزویک میافزاید: از آنجایی که تسلیحات چینی عمدتاً براساس مدل‌های روسی ساخته شده است، ارتش عراق مشکلی در استفاده از این تسلیحات ندارد.(1)
در گزارش دیگری، منابع اطلاعاتی ارتش و سپاه اعلام کردند که دولت مصر، اخیراً چند فروند میگ به کشور عراق داده است(2)این منابع همچنین از ورود 35 دستگاه تریلر حامل مهمات از مرز کویت به عراق در ساعت 16:30 امروز خبر دادند(3)
2
در ادامه مبارزه معارضان عراقی با نیروهای بعثی، نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در یک عملیات کمین در محور زاخو - باطوفه (مقابل پیرانشهر)، موفق به سرنگونی یک فروند بالگرد، انهدام 3 دستگاه خودرو و کشته یا زخمی‌کردن 30 تن از نیروهای نظامی عراق شدند. در این عملیات، نیروهای بارزانی یک تن از نیروهای نظامی عراق را به اسارت درآوردند و 2 قبضه اسلحه نیز به غنیمت گرفتند. در این درگیری، یک تن از نیروهای بارزانی نیز زخمی شد.(4)
همچنین نیروهای مجاهد عراقی با آر.پی.جی و سلاح‌های سبک، به یک مقر ارتش عراق در "شانه‌دری" نیز حمله کردند. در این عملیات، تعدادی از نیروهای ارتش عراق زخمی و تعدادی نیز اسیر شدند.(5)
1) مأخذ 7، بخش دوم، ص2، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 25/8/1361.
2) سند شماره 17628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای از طرح و برنامه عملیات منطقه 7، (اطلاعات و عملیات) به فرماندهی (منطقه 7)، شماره 29، تاریخ 25/8/1361، ص4.
3) سند شماره 167755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی ستاد مشترک ارتش، اداره دوم، فرماندهی اطلاعات، شماره 233، تاریخ 4/9/1361، ص20.
4) سند شماره 73314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از مرکز فرماندهی ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی به معاونت عملیات و اطلاعات نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی (مدیریت عملیات)، شماره 245، تاریخ 1/9/1361،ص1؛ و - سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)،11/9/1361، ص2.
5) سند شماره 346952 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن2) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن2)،20/9/1361، ص1.
1
درپی عملیات تکمیلی مسلم بن‌عقیل(ع) که در منطقه مندلی و با هدف اصلاح خطوط پدافندی خودی اجرا شد، ابراهیم همت فرمانده عملیات، اهداف و نتایج عملیات را تشریح کرد. وی گفت: با نفوذ نیروهای سپاه اسلام به قلب شهر مندلی، بیش از 1000 نفر از بعثیون عراق کشته شدند و ده‌ها تانک و نفربر دشمن منهدم گردید. همچنین منطقه ای به وسعت 60 کیلومتر مربع آزاد شد و با تصرف هدف‌های جدید تعیین شده، هدف‌های قبلی عملیات مسلم بن‌عقیل(ع) تحکیم گردید.(1)
نیروهای عراقی درطول امروز تلاش کردند تا بخش‌هایی از مواضع ازدست‌داده در این منطقه را بازپس گیرند که باوجود به‌کارگیری یک گردان زرهی و حدود 40 تانک و اقدام به تک در منطقه میان‌تنگ، به‌دلیل تمرکز آتش مؤثر توپخانه خودی روی نیروهای عراقی، نتیجه ای کسب نکردند.(2)فرماندهی قرارگاه فجر با اعلام خبر پاتک عراق به این منطقه و دفع آن، شمار تلفات نیروهای عراقی را 100 کشته یا زخمی اعلام کرد.(3)
نیروی هوایی عراق نیز حداقل در 5 نوبت، خطوط درگیری را در جبهه مندلی بمباران کرد که در یک نوبت آن، بمب‌های خوشه ای به کار برد. به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، در این بمباران‌ها یک فروند جنگنده دشمن در کومه‌سنگ (مندلی) هدف اصابت پدافند هوایی ارتش قرار گرفت و سرنگون شد.(4)علاوه‌براین، در ساعت 11 صبح، یک بالگرد عراقی در محور ابوغریب در منطقه عملیاتی محرم با آتش پدافند نیروهای خودی سرنگون شد.(5)
در اقدام دیگری، دشمن با استفاده از تعداد محدودی از یگان های خود در منطقه عملیاتی محرم، اقدام به پاتک کرد که با واکنش و مقاومت نیروهای مستقر در خطوط پدافندی روبهرو شد. در این عملیات، نیروهای دشمن با اجرای آتش مؤثر توپخانههای خودی عقب‌نشینی کردند. تلفات دشمن در این عملیات در حدود 150 کشته بود(6)
1) روزنامه کیهان، 26/8/1361،ص2.
2) سند شماره 270251 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی"، قرارگاه مقدم نزاجا در غرب (رکن2)، شماره 114، تاریخ 28/8/1361، ص1.
3) سند شماره 330313 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، شماره 55، تاریخ 26/8/1361.
4) سند شماره 79373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 242، تاریخ 28/8/1361، ص4؛ و - سند شماره 79335 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به آجا پست فرماندهی، 26/8/1361.
5) سند شماره 17634 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی کربلا به ستاد مرکزی سپاه (فرماندهی)، 26/8/1361.
6) سند شماره 144688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 243، تاریخ 29/8/1361، ص2.
1
امروز دشمن، شهرهای آبادان و خرمشهر را گلوله‌باران و شهر ایلام را در چند نوبت بمباران کرد.
آتش سلاح‌های سنگین دشمن در شهر آبادان، موجب شهادت یک تن و مجروح‌شدن 19 غیرنظامی شد. همچنین 4 منزل، 2 مغازه و یک مدرسه را تخریب کرد.(1)گلوله‌باران دشمن، در دو نقطه از شهر نیز آتش‌سوزی ایجاد کرد.(2)
در خرمشهر نیز درنتیجه فعالیت توپخانة نیروهای عراقی یک نفر شهید و 11 نفر مجروح شدند.(3)
هواپیماهای عراقی هم در چند نوبت به حریم هوایی شهر ایلام تجاوز کردند که با اقدام پدافند هوایی مستقر در منطقه، از منطقه گریختند(4)
2
به‌دنبال اجرای عملیات موفق محرم و خارج‌شدن شهر موسیان از تیررس نیروهای عراقی، امروز در جلسه ای با حضور مسئولان استانداری ایلام، استانداری و اعضای ستاد بازسازی استان یزد و چند تن از فرماندهان نظامی در محل استانداری ایلام، مقرر شد که ستاد بازسازی استان یزد با همکاری وزارت مسکن و شهرسازی، بازسازی شهر ویران‌شدة موسیان را در محل فعلی شهر آغاز کند. همچنین مقرر گردید جهادسازندگی با همکاری اداره برق عملیات برق‌رسانی به روستاهای موسیان را برعهده گیرد. یکی از فرماندهان نظامی نیز اعلام کرد بخشی از زمینهای پاک‌سازی‌شده از مین و مواد منفجرة کار گذاشته‌شده به‌دست دشمن، به‌زودی زیر کشت خواهد رفت.(5)
3
امروز نیز نیروهای داوطلب مردمی (بسیج) برای حضور در جبهه‌های جنگ یا شرکت در اقدامات پشتیبانی، به مناطق موردنیاز اعزام شدند. در خمینی‌شهر استان اصفهان، 2 گروهان رزمی درقالب یک‌صد و پنجاه‌وسومین گروه نیروهای بسیج آموزشوپرورش، متشکل از معلمان و دانش‌آموزان، عازم جبهه‌های جنگ شدند.(6)از قروه هم بیش از 300 نفر از دانش‌آموزان و نیروهای داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ اعزام شدند(7)
وزارت بهداری هم اعلام کرد: به‌منظور اجابت فرمان امام امت، بعدازظهر دیروز، 24 نفر از کارکنان متعهد سازمان منطقه بهداری استان تهران، به سرپرستی حجت‌الاسلام منصوری مسئول ارشاد سازمان، عازم جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شدند(8)
همچنین گروه‌هایی از نیروهای داوطلب مردمی شهرهای اصفهان، لامرد (استان فارس) و میبد عازم جبهه‌های جنگ شدند.(9)از شهر گرگان نیز یک گروه فنی جهادسازندگی با 27 نفر متخصص شامل: رانندة لودر، رانندة پایه یک، مکانیک و بنا عازم مناطق جنگی شدند(10)در
1) سند شماره 141562 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات، شماره 242، تاریخ 28/8/1361، ص3.
2) روزنامه کیهان، 27/8/1361، ص18.
3) مأخذ 4، بخش اول، ص3.
4) روزنامه اطلاعات، 27/8/1361، ص2.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 29/8/1361، ص11.
6) . روزنامه جمهوری اسلامی، 27/8/1361، ص4.
7) همان.
8) مأخذ 8، ص3.
9) سند شماره 227495 مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات و روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، نشریه خبرنامه، شماره 363، تاریخ 1/9/1361، ص3؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 26/8/1361، ص4.
10) مأخذ 15، بخش دوم.
تویسرکان هم 20 نفر از امدادگران به جبهه‌های جنگ اعزام شدند.(1)
دفتر روابط عمومی و ارشاد وزارت بهداری در اطلاعیه ای اعلام کرد: کارکنان منطقه بهداری استان ایلام، درپی فرمان امام امت مبنی‌بر شرکت همه‌جانبة اقشار ملت حزب‌الله در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، آمادگی خود را برای شرکت در جنگ تحمیلی اعلام کردند تا غیر از انجام وظیفة خود که امداد و کمک به مجروحان و مصدومان است، از امر امام نیز اطاعت کرده و در راه پاسداری از آب و خاک و وطن خود به رهبری امام خمینی، جان‌برکف و کوشا باشند.(2)
1
امروز شهرهای سردشت، پیرانشهر، صائین‌دژ، ارومیه و جوانرود، صحنة درگیری نیروهای خودی و گروه‌های ضدانقلاب بود. به‌جز این درگیری‌ها، 9 نفر از افراد ضدانقلاب خود را تسلیم سپاه پاسداران جوانرود و پاوه کردند.
به‌دنبال اتمام آزادسازی محور سردشت - پیرانشهر و در ادامه پاکسازی محور سردشت - مهاباد، نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) با اجرای یک عملیات هماهنگ، ارتفاعات "بنادیله" و 15 کیلومتر دیگر از این جاده راهبردی و 15 روستا در این محور شامل روستاهای
"کانی‌جوز"، "کال‌دره"، "گرگ‌آباد"، "کتان"، "بارود" "هرمز‌آباد" "ماولو"، "همران"، "شیخ‌عیسی"، "بلاد"، "ورگل"، "ولیو"، "مم‌زینه"، "خلیسان" و "پارستان" را پاکسازی کردند.(1)در این عملیات، شمار فراوانی از افراد وابسته به گروه‌های غیرقانونی کشته و 7 نفر از آنان دستگیر شدند. همچنین مقدار زیادی غنائم و اسناد و مدارک به دست آمد.(2)از نیروهای خودی نیز یک سرباز شهید و یک سپاهی مجروح شد.(3)
در صائین‌دژ هم خودرو حامل نیروهای خودی که عازم پایگاه "آغجاایوان" در 17 کیلومتری شمال‌غرب این شهر بود، به کمین مهاجمان افتاد، اما با هوشیاری و اقدام به‌موقع نیروهای خودی، آسیبی به آنها وارد نشد. در این درگیری، چند تن از نیروهای مهاجم کشته یا زخمی شدند که جنازه 4 تن از آنان در منطقه برجای ماند.(4)
در ارومیه در منطقه تک‌درخت بستان نیز یک دستگاه خودرو ایفا متعلق به گردان173 لشکر64 ارومیه روی مین رفت که براثر انفجار مین، 3 نفر از سرنشینان خودرو مجروح شدند.(5)
در جوانرود، یکی از افرادی که قبلاً با حزب دمکرات کردستان ایران همکاری داشت، پس از آنکه خود را به سپاه معرفی کرد و چند قبضه سلاح خود را تحویل داد، به‌دست عوامل این حزب دستگیر شد. آنها نیز پس از شکنجه و کورکردن وی، او را اعدام کردند.(6)
پس از محدودیت‌های ایجادشده برای گروه‌های ضدانقلاب در غرب کشور، 8 نفر از عناصر مسلح حزب دمکرات ازطریق مرزهای جوانرود، خود را به نیروهای سپاه پاسداران تسلیم کردند.(7)
در پاوه نیز یک نفر از نیروهای ضدانقلاب، با مراجعه به پاسگاه سپاه، تسلیم نیروهای سپاه شد و از اعمال گذشتة خود اظهار ندامت کرد.(8)
1
پس از پاکسازی محور راهبردی پیرانشهر - سردشت و آزادسازی منطقه وسیعی در این محور، سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، نمایندگان استان آذربایجان غربی و نهادهای مختلف شهر سردشت، پیام‌های جداگانه ای را به همین مناسبت صادر کردند.
سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، در پیامی به نیروهای عمل‌کننده نظامی، ضمن تبریک پیروزی به‌دست‌آمده، توصیه‌هایی را در 6 بند به آنان ابلاغ کرد که شامل حفظ وحدت و یکپارچگی؛ تداوم عملیات‌ها؛ رعایت حال مردم و جداکردن حساب مردم از گروه‌های مسلح غیرقانونی و به‌کارگیری مردم در برقراری امنیت منطقه به‌عنوان یک مؤلفه پایدار بود. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی مرکز ارومیه، در بخشی از این پیام ضمن تبریک پیروزی‌های اخیر به برادران ارتشی و سپاهی در قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) و همه کسانی که خالصانه در راه خدا با دشمنان اسلام در خطه آذربایجان غربی و کردستان می‌جنگند، آمده است:
1) سند شماره 350368 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و عملیات) به ستاد مرکزی (واحد طرح و عملیات)، 26/8/1361؛ و - سند شماره 79340 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 7 به ستاد مرکزی،26/8/1361؛ و - مأخذ 8.
2) سند شماره 58217 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری شماره 7، از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات)، 30/8/1361.
3) سند شماره 104847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 190، تاریخ 3/9/1361 ص4؛ و - سند شماره 079341 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه5 به فرماندهی کل، 26/8/1361، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 358380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 1/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 350239 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ صائین‌دژ به تیپ قرارگاه بعثت، 26/8/1361.
5) سند شماره 103839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 188، تاریخ 1/9/1361 ص2؛ و - سند شماره 79396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و عملیات) به ستاد مرکزی، شماره 238، تاریخ 29/8/1361؛ و - مأخذ 4، بخش اول، ص1.
6) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی منطقه7، 30/8/1361، ص2.
7) همان، ص3.
8) همان، ص3.
رزمندگان ایثارگر اسلام، اکنون که به یاری پروردگار توانا و همت والای خود و هماهنگ با پیروزی‌هایی که سایر رزمندگان در جبهه‌های جنوب و باختران برای اسلام آفریده‌اند و می‌روند که به‌زودی به حول و قوة الهی ریشة صدام و صدامیان را برکنند، شما نیز موفق شده اید این چنین اشرار و کفار را در سرزمین‌های محروم کردستان و آذربایجان غربی تارومار کنید، به چند نکته توجه داشته باشید و به شکرانه ریشه‌کن‌کردن ستمکاران و اشرار پلید منطقه، نماز شکر به‌جای آرید. 1. وحدت و یکپارچگی ترکیب مقدس روحانی، ارتشی و سپاهی را حفظ کنید تا همچنان از برکت این صف آهنین برخوردار باشید. 2. مبارزه و سرکوبی ضدانقلابیون را ادامه دهید تا آخرین بازماندگان این سرسپردگان امریکایی ریشه‌کن شوند. 3. با کسب اطلاعات و آگاهی بیشتر، سران اشرار را دستگیر کرده، به سزای اعمالشان برسانید. 4. به فریب‌خوردگانی که ندانسته به گمراهی افتاده‌اند و امان می‌خواهند، پناه دهید تا در آغوش گرم اسلام به انسانیت برسند. 5. حساب مردم محروم و ستم‌دیدة کردستان و آذربایجان غربی را از اشرار و خودفروختگان و ضدانقلابیون جدا کنید. با آنها به گرمی رفتار کنید، باشد که به‌زودی آنان نیز از خیرات و برکات جمهوری اسلامی برخوردار شوند. 6. از آنجایی که امنیت پایدار، فقط با زور و سرنیزه ایجاد نمی‌شود، مردم را در حفظ امنیت منطقه شرکت دهید و انشاءالله با تلاش و مجاهدت استانداران و سایر خدمتگزاران اسلام، به‌خصوص روحانیت آگاه منطقه، در زمینه‌های فرهنگی، عمرانی، اجتماعی و بهداشتی رشد کرده، به امنیت حقیقی دست یابیم.(1)
نمایندگان استان آذربایجان غربی در مجلس شورای اسلامی نیز درهمین‌باره بیانیه ای منتشر کردند. در بخشی از این بیانیه با تبریک این دستاورد آمده است: بالاخره آخرین مقر به‌اصطلاح دمکرات‌ها و هم‌پالکی‌های آنان در جنگل‌ها و ارتفاعات پیرانشهر و سردشت، به‌دست نیروهای پرتوان اسلام، فتح و راه پیرانشهر به سردشت پس از مدتی مسدودبودن، باز شد. ما این پیروزی را به محضر مقدس امام زمان و نایب بر حقش امام خمینی و به فرماندهان قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) و به رزمندگان و مردم مسلمان آذربایجان غربی تبریک عرض کرده، از خدای بزرگ برای شهدا تقاضای رحمت و جهت مجروحان، شفای عاجل مسئلت می‌کنیم.
فرمانداری، سپاه پاسداران و سایر نهادهای شهرستان سردشت نیز تلگرامی برای امام خمینی مخابره کردند. در بخشی از این تلگرام آمده است: با آزادی و پاکسازی قریب به 100 کیلومتر نوار مرزی حساس در محور سردشت - پیرانشهر که محل ارتزاق گروه‌های محارب داخلی از اربابان امریکایی‌شان بود و با فتح آن، حاکمیت جمهوری اسلامی در غرب کشور تثبیت شد و ضمن تألیف قلوب مؤمنان و حزب‌الله، یأس کامل، اشرار مسلح غیرقانونی را در برگرفت و کمر آنان را برای همیشه شکست.(2)
1
امروز همچون روزهای گذشته، درگیری میان نیروهای امنیتی ایران و گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای مختلف ادامه داشت و هر دو طرف با اجرای عملیات‌هایی، خسارت‌هایی به یکدیگر وارد کردند. در این عملیات‌ها تعداد زیادی از نیروهای تروریست دستگیر شدند.
در تبریز، تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق، نارنجکی را به‌سوی نیروهای کمیته انقلاب اسلامی مستقر در خیابان راه‌آهن پرتاب کردند که نارنجک عمل نکرد و مهاجمان با تیراندازی، از محل گریختند. نیروهای کمیته نیز بلافاصله به تعقیب آنان پرداخته، آنان را در کوه‌های اطراف قریة "ایوند" در 15 کیلومتری جاده تبریز - مرند، محاصره کردند. در درگیری ایجادشده بین نیروهای سازمان و کمیته، 5 تن از افراد سازمان به هلاکت رسیدند و یک نفر از آنان نیز دستگیر شد. از این افراد، 4 قبضه اسلحه یوزی و کلت و مهمات مربوط، 2 عدد نارنجک، مقداری سیانور و 2 خودرو به دست آمد. در این اقدام، یک نفر از نیروهای کمیته نیز به شهادت رسید.(1)
در همدان نیز در ساعت 13، دو جوان حدوداً 25 ساله که یکی از آنان مسلح به سلاح کمری و دیگری مجهز به نارنجک جنگی بود، وارد بانک ملت خیابان 17 شهریور شدند و پس از خلع‌سلاح محافظ بانک، با قطع برق و تهدید کارمندان، مبلغ 210 هزار تومان وجه نقد و سلاح محافظ بانک را همراه بردند. این دو تن با دادن شعارهایی به نفع سازمان مجاهدین خلق، به‌وسیله یک دستگاه موتورسیکلت که حدود 20 متری بانک پارک شده بود، متواری شدند.(2)درپی این اقدام، دفتر سازمان مجاهدین خلق در پاریس با صدور اطلاعیه ای اعلام کرد: با اجرای سلسله عملیاتی در شهر همدان، بیش از 2 میلیون ریال موجودی یک مرکز مالی که از اموال مردم غارت شده بود (!) به نفع سازمان ضبط شد.(3)
در شهر ارومیه هم یکی از نیروهای شهربانی در خیابان مجاهد این شهر هدف سوءقصد 4 نفر که سوار بر 2 موتور هوندا125 بودند، قرار گرفت و مجروح شد. در این حادثه، یک عابر نیز از ناحیه پا مورد اصابت گلوله قرار گرفت. این افراد پس از ربودن اسلحه این شخص گریختند.(4)با تلاش نیروهای کمیته در تهران، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق شناسایی و 2 نفر از افراد مستقر در این خانه دستگیر شدند.
در تهران، نیروهای امنیتی 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین را در ساعت‌های مختلف در خیابان‌های سرباز و آریاشهر شناسایی و بازداشت کردند.(5)
همچنین در مرودشت استان فارس، یکی از عناصر مجاهدین خلق که مسئولیت تأمین سلاح را برعهده داشت، شناسایی و دستگیر شد.(6)
در شیراز نیز 8 نفر از افراد سازمان ازجمله یک نفر از افراد فعال هسته‌های ترور سازمان و یک نفر از عناصر پیکار، بازداشت شدند(7)
در کوهدشت هم 2 نفر از افراد مرکزیت چریک‌های فدایی خلق به همراه اسلحه دستگیر شدند.(8)
1) سند شماره 79329 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 5 به فرماندهی کل، 26/8/1361؛ و - سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص15؛ و - سند شماره 79364 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 241، تاریخ 27/8/1361، ص5.
2) مأخذ 29، بخش آخر، ص1؛ و - سند شماره 89194 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 187، تاریخ 30/8/1361، ص2؛ و - سند شماره 799387 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 29/8/1361.
3) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 18/9/1361، ص3، رادیو بغداد.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، تاریخ 27/8/1361، ص5، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 26/8/1361؛ و - سند شماره 274044 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه مرکزی نزاجا غرب، شماره 117، تاریخ 9/9/1361، صص 2و3؛ و - مأخذ 22، بخش اول، ص1.
5) مأخذ 29، بخش دوم، ص6.
6) سند شماره 79353 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه اطلاعات به ستاد مرکز اطلاعات، 26/8/1361.
7) سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، شماره 7، تاریخ 12/9/1361، گزارش منطقه9، ص12؛ و - سند شماره 73428 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از ستاد منطقه9 (اطلاعات) به ستاد مرکز (اطلاعات)، شماره 2108، تاریخ 6/9/1361
8) سند شماره 227384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه، رویدادهای منطقه8، نشریه شماره 16، تاریخ 20/9/1361، ص3.
درپی تلاش چند ماهه نیروهای سپاه به‌منظور شناسایی گروه اتحادیه کمونیست‌ها، امروز عناصر اصلی این گروه دستگیر شدند. 2 نفر از دستگیرشدگان از فولادشهر، 5 نفر از شهرکرد، 3 نفر از شاهین‌شهر و 15 نفر نیز از اصفهان‌اند. که در بین آنان، مسئولان تشکیلات اصفهان و 3 نفر از افراد اتحادیه در جنگل‌های شمال کشور و آمل وجود دارند که یکی از آنها در همه درگیریهای جنگل و آمل شرکت داشته است.(1)
1
نشریه نیوورکر اینترنشنال (چاپ لندن) در اقدامی بی‌سابقه در مقاله ای تحت عنوان "تبعیدیان ایران، حملات وحشیانه خود را افزایش می‌دهند"، از اقدامات مخالفان جمهوری اسلامی به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق پرده برداشت و اعمال خشونت‌آمیز آنان را تقبیح کرد. روزنامه اطلاعات که این مطلب را در شماره امروز خود درج کرده، دراین‌باره نوشته است:
به نوشته این نشریه، فراریان ایران، درقالب سازمان مجاهدین خلق به فعالیت‌های آزاد خود در انگلیس ادامه داده، دانشجویان ایران را هدف حملات خشن خود قرار می‌دهند. گروهی از گردن‌کلفت‌های سازمان مجاهدین خلق، در روز دوشنبه 26 مهرماه، برای پخش اعلامیه‌های خود علیه انقلاب اسلامی ایران به شانکده (برونل) رفتند و با 2 دانشجوی ایرانی که از قبول اعلامیه‌های آنان خودداری کرده بودند، با چماق و پنجه بوکس مقابله کردند. یکی از قربانیان حادثه براثر صدمات واردشده به بینی و چشم‌هایش، برای یک هفته در بیمارستان و دیگری به‌علت جراحت سر و چشم‌هایش برای یک هفته در خانه بستری شدند. واضح است که برخی عناصر این سازمان در پاریس، قصد دارند برای حامیان انقلاب ایران در اروپا، فضایی رعب‌انگیز ایجاد کنند. این نشریه در ادامه مقاله خود میافزاید: از آغاز عملیات رعب‌آفرین آنها در ایران، 235 مقام عالی‌رتبة جمهوری اسلامی، ازجمله 29 عضو مجلس، رئیسجمهور و نخست‌وزیر وقت، جان خود را از دست داده‌اند. در آخرین عملیات آنها، در انفجار یک بمب در یکی از خیابان‌های پایتخت، 84 نفر کشته و بیش از 800 تن مجروح شدند. در همین حال، یک دانشجوی ایرانی در رم و یک تن دیگر در امریکا به قتل رسیدند و 2 دختر ایرانی در برلین مورد ضرب‌وشتم قرار گرفتند که سر یکی از آنها شکست و دیگری هنوز در بیهوشی به سر می‌برد(2)
2
حسین شیخ‌الاسلام در آخرین سفر دوره ای خود، امروز در ابوظبی مرکز امارات متحدة عربی با رئیس امارات متحدة عربی و ولی‌عهد امیرنشین ابوظبی و همچنین معاون سیاسی وزیر خارجه امارات متحده دیدار و گفتوگو کرد. وی در این ملاقات ضمن ابراز نگرانی خود از وضعیت موجود و نفوذ و گسترش پایگاه‌های امریکا در منطقه به تشریح دیدگاه‌های جمهوری اسلامی پرداخت(3)
شیخ‌الاسلام امروز در آخرین مرحله از سفر خود به 5 کشور لیبی، الجزایر، سوریه، یمن جنوبی و امارات عربی متحده،(1)در یک مصاحبه مطبوعاتی در امارات متحده عربی شرکت کرد. وی در این مصاحبه با اشاره به دستاوردهای ایران در جنگ گفت: «جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان نیرومندترین کشور منطقه، خواهان صلح و ثبات است و لذا اصرار دارد که منطقه از نفوذ ابرقدرت‌ها دور بماند. امنیت منطقه باید به‌دست فرزندان آن تأمین شود و کشورهایی که بخواهند سرزمین خود را تبدیل به پایگاه‌هایی برای امریکا کنند، نباید از تأمین صلح و ثبات در منطقه سخن بگویند.»
معاون سیاسی وزارت خارجه ایران، دوستی ایران با امارات متحده عربی را نمونه بارزی برای اثبات این گفتار و هوشیاری رهبران امارات درخصوص اوضاع منطقه خواند(2)و اعلام کرد: «جمهوری اسلامی ایران حتی به یک وجب خاک نه‌تنها عراق، بلکه هیچ کشور دیگری چشمداشتی ندارد.»
وی در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران درباره کمک بعضی کشورهای عربی به عراق اظهار کرد: «استراتژی امریکا، تبدیل این جنگ به جنگ بین اعراب و ایران بود، ولی خوشبختانه واقع‌بینی برخی کشورهای عربی، این توطئه امریکا را خنثی کرد و کمک‌های دولت‌های مرتجع منطقه، هیچ تأثیری بر سرنوشت جنگ نخواهد داشت.»
شیخ‌الاسلام همچنین افزود: «صدام 6 ماه قبل ادعا کرد که از خاک ما بیرون رفته و ما باوجود آنکه از آن زمان تاکنون، بخشی از سرزمین‌های اشغال‌شده‌مان را آزاد کرده ایم، ولی هنوز قسمتی از خاک ما ازجمله "نفت‌شهر" در اشغال نیروهای عراقی است و این خود نشان‌دهندة کذب گفتار صدام در همه زمینه‌ها، چه تخلیه سرزمین‌های ما و چه به‌اصطلاح صلح‌طلبی اوست و ما به فضل خداوند، بقیه سرزمین‌های خود را پس خواهیم گرفت.»
وی در پایان گفت: «جمهوری اسلامی ایران در اوج قدرت و ثبات، دست دوستی هر کشوری را که بخواهد با نفوذ ابرقدرت‌ها در منطقه مقابله کند، به گرمی می‌فشارد و حتی حاضر است خطاهای گذشته آنان را ببخشد. ما به کشورهایی که به بهانه‌های واهی، در مسیر توطئه‌های امریکا قرار می‌گیرند، هشدار می‌دهیم که سر عقل بیایند و آینده را درست ببینند.»(3)
1) مأخذ 8، ص آخر.
2) خبرگزاری کویت در حاشیه سفر شیخ‌الاسلام به امارات متحده عربی، از ابوظبی گزارش داد که شیخ زایدبن‌سلطان آل نهیان رئیس امارات متحده عربی، در دیدار با معاون سیاسی وزیر خارجه ایران با ابراز نگرانی از ادامه جنگ گفت: امارات متحده عربی حداکثر تلاش خود را برای پایان‌بخشیدن به این جنگ با این اعتقاد که ثبات و امنیت این منطقه حیاتی در دست تمام مردم منطقه قرار دارد، به کار برده است. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، تاریخ 27/8/1361، صص 2 و 3، ابوظبی - خبرگزاری کویت، 26/8/1361.) بی‌بی‌سی نیز به نقل از روزنامه کویتی الوطن گزارش داد: امیر امارات در این دیدار گفت: حقیقت این است که کشورهای خلیج‌فارس درطول جنگ ایران و عراق بر این سیاست بوده‌اند که باب اقدامات دیپلماتیک با تهران را گشوده نگه دارند. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، تاریخ 28/8/1361، صص 22 و 23، رادیو بی‌بی‌سی، 27/8/1361.)
3) روزنامه کیهان، 29/8/1361، ص3.
1
درپی شکست تلاش سازمان کنفرانس اسلامی در جلب نظر تهران برای پذیرش مذاکرات صلح و اصرار مقامات ایران بر تحقق شرایط سه‌گانه خود و پس از پایان اجلاس سران کشورهای خلیج‌فارس در بحرین، بار دیگر اخباری مبنی‌بر تلاش تعدادی از کشورهای عربی برای دخالت قدرت‌های بزرگ و همچنین متقاعدکردن کشورهایی مانند الجزایر و امارات متحده عربی که رابطه سیاسی مناسبی با ایران دارند، در رسانه‌های برخی کشورهای عربی منتشر شد؛ هرچند که در بیشتر این اخبار و تحلیل‌ها، چشم‌انداز روشنی از تسلیم‌شدن ایران در مقابل این فشارها به چشم نمی‌خورد.
روزنامه الریاض چاپ سعودی، از قول منابع آگاه نزدیک به شورای همکاری خلیج‌فارس نوشته است: 6 کشور شورای همکاری خلیج‌فارس، به عربستان سعودی و کویت اجازه داده‌اند به ابتکار تازه ای دراین‌باره دست بزنند. یک هئیت مرکب از مقام‌های دو کشور عربی، به‌زودی برای آماده‌کردن زمینه پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق، از واشنگتن، مسکو و دیگر پایتخت‌های مهم جهان دیدن خواهند کرد. تماس‌هایی در سطح عالی بین چند کشور عربی برای تحت‌فشار قراردادن ایران به‌منظور راضی‌کردن این کشور به مذاکره برای صلح، درحال انجام است(1)در همین خصوص، خبرگزاری رویتر از کویت گزارش داد: شیخ صباح آل‌احمد الصباح وزیر امور خارجه کویت، گفت: اعضای شورای همکاری خلیج‌فارس که سرانشان هفته گذشته در بحرین گرد هم آمدند، برای پایان‌دادن به جنگ خلیج (فارس) مشترکاً فعالیت می‌کنند. این منابع گفتند: آنها متوجه شده‌اند، شاه فهد که به دعوت شاذلی‌بن جدید رئیس‌جمهوری الجزایر، یکشنبه آینده وارد آن کشور خواهد شد، از الجزایر خواهد خواست که با تهران تماس بگیرد و میانجیگری کند. دیپلمات‌ها گفته‌اند، کشورهای حوزه خلیج (فارس) در این جنگ تاکنون از عراق حمایت و 30 میلیارد دلار به این کشور کمک کرده‌اند و از اینکه جنگ در منطقه گسترش یابد، نگران هستند. میانجیگری موفقیت‌آمیز الجزایر در درگیریهای مرزی ایران و عراق در سال 1975، به عقد یک پیمان بین دو کشور انجامید. الجزایر همچنین در قضیه رهایی گروگان‌های سفارت امریکا (در سال 1981) در تهران، با موفقیت میانجیگری کرد.(2)
رادیو بی‌بی‌سی نیز از کویت گزارش داد: در مطبوعات کویت گزارش شده که این کشور، از شوروی خواسته است ایران را به تعدیل مواضع خود درخصوص خاتمه جنگ ترغیب کند. کویت تنها کشور خلیج‌فارس است که با شوروی، روابط سیاسی دارد. در میان ابرقدرت‌ها، روابط شوروی با ایران نسبت به دیگران بسیار بهتر است، اما در اینکه بتواند ایران را به اقدامی ترغیب کند، جای تردید وجود دارد(3)
1) سند شماره 213641 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت خارجه، خبرها و نظرها، نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خارجی، شماره 326، تاریخ 26/8/1361، ص1.
2) . مأخذ32، بخش اول، ص3، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 26/8/1361.
3) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، تاریخ 28/8/1361، صص 22 و 23، رادیو بی‌بی‌سی، 27/8/1361.
1
روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله خود تحت عنوان "قبول مجدد عهدنامه 1975، سند جنون صدام است"، به بررسی شکل‌گیری قطعنامه 1975 و تلاش رژیم عراق برای تغییر و سپس ابطال آن پرداخته است. در قسمتی از این مقاله آمده است:
منابع خبری عراق و رسانه‌های امپریالیستی رژیم بعثی صهیونیستی اعلام کرده‌اند که دولت عراق، پیشنهاد کمیته صلح اسلامی مبنی‌بر بازگشت به مرزهای بین‌المللی تعیین‌شده در عهدنامة 1975 الجزایر را به‌عنوان گامی مهم به‌سوی پایان جنگ دو ساله‌اش با ایران پذیرفته است.
این ریاکاری صدام صهیونیست در حالی است که رژیم مزدور عراق، عهدنامه مزبور را برخلاف صراحت مادة 6 آن، به‌طور یک‌جانبه، کان‌لم‌یکن اعلام کرد. وجدان‌های بیدار و آگاه و نیز اوراق مطبوعاتی و تبلیغاتی جهانی، این حقیقت را می‌دانند و ثبت کرده‌اند که مقامات مزدور رژیم بعثی عراق ماه‌ها قبل از تجاوز و هجوم به خاک جمهوری اسلامی که به نیابت از امپریالیسم و به نفع صهیونیسم انجام شد، در مناسبت‌های مختلف اظهار کرده بودند که عهدنامه 1975 در شرایط ضعف بغداد به امضا رسیده و درواقع به عراق تحمیل شده است و اکنون که به‌زعم رژیم فاسد عراق، دیگر آن شرایط تحمیلی وجود ندارد، عهدنامه نیز خودبه‌خود اعتباری نمی‌تواند داشته باشد! درحالی که حقایق سیاسی و اجتماعی آن زمان ایران، درست عکس این ادعاها را نشان می‌دهند و اثبات می‌کنند که رژیم مزدور و دست‌نشاندة شاه ملعون و معدوم که هم‌قلادة صدام بود، برای بقای سلطنت امریکایی خویش و به‌دلیل ترس از قیام اسلام‌گرایان که بالاخره دلیل سقوط او شد، به‌منظور تحت‌فشار گذاشتن رهبر انقلاب و نیروهایی که در عراق علیه حکومت به فعالیت مشغول بودند، خود را از دادن امتیاز به بعثی‌ها ناگزیر دید و در غیاب ملت ایران، این عهدنامه تحمیلی را پذیرفت و قطعاتی از پیکر سرزمین ایران را به بیگانه واگذار کرد.
ما هنوز هم به خاطر داریم که وزیر خارجه رژیم بعثی عراق در تاریخ 4 مرداد 1359، در مصاحبه ای در عمان اظهار کرده بود که موضوع شط‌العرب پایان نیافته است. به ادعای وزیر امور خارجه صدام عفلقی، در آن روز، عهدنامه 1975 در شرایط خاصی که دیگر موجود نیست، منعقد شد و مالکیت عراق بر کل شط‌العرب، به ادعای او، امری طبیعی و غیرقابل بحث می‌باشد.
همچنین سفیر حکومت بعثی - صهیونیستی عراق در بیروت، چند ماه قبل از آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه ای مطبوعاتی رسماً اعلام کرده بود که "عهدنامه مرزی 1975 باید تغییر داده شود" و این درحالی بود که هم وزیر امور خارجة عراق و هم سفیر این کشور در بیروت و الزاماً همه سردمداران رژیم بعثی صهیونیستی عراق، باید آن‌قدر از اصول علمی و عملی حقوق بین‌المللی آگاه می‌بودند که لغو یک‌جانبه یا تعلیق عهدنامههای مرزی، با استناد به اصل تغییر اوضاع و احوال، مردود شناخته شده است. این واقعیت را لااقل از اصطلاح حقوقی "عهدنامه" هم می‌توان درک کرد، ولی آنها تا این حد سواد حقوقی و سیاسی هم نداشتند و ندارند یا جاه‌طلبی‌ها و
آستان‌بوسی آنان در درگاه امپریالیسم و صهیونیسم به آنان اجازة تفکر و تدبر را نداد.
با آنچه گفته شد، صدام صهیونیست که با رجزخوانی‌های بی‌مایه و با لغو عهدنامه 1975 الجزایر، داعیه مالکیت بر شط العرب را داشت، امروز چگونه می‌تواند این جنایات و خساراتی را که بر مردم مسلمان و مستضعف عراق و اقتصاد آن کشور و بر ملت مسلمان و انقلابی ایران وارد آورد، بار دیگر با قبول مجدد عهدنامه 1975 توجیه کند؟
آیا این امر دلیلی بر ضعف فکری و جنون صدام بعثی نیست؟ واقعاً اگر صدام عفلقی می‌خواست اعتبار عهدنامه 1975 به قوت خویش باقی بماند، چه دلیلی برای آن سخنان و رجزخوانی‌ها و سرانجام تحمیل این جنگ خانمان‌سوز بر دو ملت مسلمان ایران و عراق داشت؟(1)
1
روزنامه امریکایی نیویورک تایمز با درج مقاله ای با عنوان "نفوذ روس‌ها در ایران به‌شدت تقلیل یافته است"، به بررسی رابطه ایران و شوروی پس از انقلاب اسلامی ایران و نقش و تأثیر حزب توده در تقویت یا تضعیف این رابطه پرداخته است. در بخش‌هایی از این مقاله آمده است: میزان نفوذ شوروی که در آغاز انقلاب ایران فرصتی برای ایفای یک نقش مهم در منطقه خلیج‌فارس را مهیا می‌دید، درطول سال گذشته، ظاهراً به‌شدت کاهش یافته است. آیت‌الله خمینی رهبر انقلاب و شخصیت برجسته جمهوری اسلامی ایران، سیاست خارجی ایران را با شعار "نه شرقی، نه غربی" تجویز کرده است.
در ابتدا به نظر می‌آمد که غرب، بدتر از شرق محسوب می‌شود، ولی اخیراً بنابه گفته یک سفیر کشور غربی، توازن بدی‌ها (دو طرف) برقرار شده است. به بیانی دیگر، شوروی و دوستان اروپای شرقی‌اش یک برتری ویژه را حفظ کردند. روس‌ها از زمان پطر کبیر، با حسادت به پل زمینی ایران و بنادر آب‌های گرم چشم دوخته‌اند، ولی امسال جریاناتی برای سفیر جدید شوروی در ایران ثابت شد. وی که در ماه مه برای جایگزینی "ولادمیر وینوگرادو" نماینده درازمدت روس‌ها، به ایران رفته بود، در ماه فوریه، در یک رژه انقلابی حضور داشت. در این مراسم پرچم امریکا در یکی از خیابان‌ها پهن شده بود تا رژه‌روندگان از روی آن گام بردارند که در این زمان، یک نفر پرچم شوروی را در کنار آن قرار داد. نمایندگان روس به‌علامت اعتراض، از این محل خارج‌شدند. هنگام گشایش کارخانه فولاد اصفهان و گشایش نمایشگاه تجاری تهران نیز جمعیت در پاسخ به سخنرانی مقامات ایران، شعار "مرگ بر امریکا" و "مرگ بر شوروی" سر دادند و دوباره روس‌ها پنهانی صحنه را ترک کردند. همچنین دولت ایران با تصمیم قاطع، اقدام به جلوگیری از فعالیت حزب توده که مسکو از آن حمایت می‌کند، کرده است. در اوایل امسال، دولت، روزنامه اصلی این حزب را با تیراژ 80 هزار بست و فقط اجازه انتشار یک بولتن داخلی به آنها داد. اغلب اعضای حزب توده از شغل‌های دولتی‌شان که اکثراً در رتبه‌های دوم و سوم بوده است، پاکسازی شده‌اند.
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 26/8/1361، ص11.
در ادامه مقاله آمده است: حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی سخنگوی رئیس مجلس ایران، یکشنبه در یک نشست مطبوعاتی گفت: سابقه بسیار زشت حزب توده، آن را به گروهی نامحبوب تبدیل کرده است و این حزب قادر به کسب هیچ گونه پذیرش مردمی در ایران نخواهد بود. وی افزود که هرگونه نفوذی که این حزب کسب کرده، بسیار محدود بوده است؛ هرچند وی اعتراف کرد احتمالاً آنها مانند دزدی در جاهای مختلف نفوذ کرده بودند.(1)
1
"جانی آپل" خبرنگار روزنامه نیویورک‌تایمز که اخیراً از جبهه‌های جنگ ایران و عراق دیدار کرده، مقاله ای را در این روزنامه به چاپ رسانده است. وی در این مقاله به برخی موفقیت‌های نظامی، سیاسی و اقتصادی ایران اشاره کرده، ولی با اضافه‌کردن برخی ادعاها، درصدد کم‌رنگ‌کردن واقعیت‌هایی می‌باشد که خود بدان اعتراف کرده است. وی می‌نویسد: نیروهای عراقی تقریباً از تمامی اراضی ایران بیرون رانده شده یا عقب‌نشینی کرده‌اند. به نظر من، این موضوع به این معنی نیست که آنها (ایرانی‌ها) می‌توانند آنچه به دست آورده‌اند، حفظ کنند، اما آنها در عملیات اخیر خود یعنی محرم، موفق شدند به خاک عراق نفوذ کنند، اما سؤال مهم این است که آنها تا کجا می‌توانند پیشروی کنند و تا چه مدت می‌توانند در آنجا باقی بمانند. یکی از موضوعات مهمی که من دراین‌مورد می‌توانم بگویم این است که سپاه پاسداران انقلاب، آنچنان در جامعه ایران نفوذ کرده است که اخیراً در کابینه دولت، یک وزیر از این گروه انتخاب شده است. این گروه با آموزش اندکی، به‌طور متوسط سه ماه، توانسته است همچون وزنه ای در این جنگ به شمار آید و ظرف 6 ماه اخیر نیز به‌خوبی خود را نشان داده است.
نویسنده مقاله درباره مشکلات اقتصادی نیز می‌گوید: اقتصاد ایران براثر جنگ سقوط نکرده است و سطح عرضه مواد غذایی ظرف هشت، نه ماه گذشته در شهرها تقریباً ثابت مانده است. البته اختصاص بخش عظیمی از بودجه به امور مربوط به جنگ، اقتصاد ایران را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار داده است. ایرانی‌ها روزانه 5/1 میلیون بشکه نفت صادر می‌کنند، اما در درازمدت، به حوزه‌های نفتی آنها ضربات عظیمی وارد خواهد شد، زیرا آنها از سیستم پیشرفتة نفتی استفاده نمی‌کنند و این به این مفهوم است که در آینده، بخش عظیمی از ذخایر نفتی ایران غیرقابل استفاده خواهد شد. نویسنده مقاله مدعی شده است، باوجود ادعاهای ایران که قصد دارد به مکه یا بیت‌المقدس یا هر جای دیگر پیشروی کند(!) این هنوز یک جنگ مرزی است و ایرانیان در آخرین حمله خود در منطقه موسیان، جایی که آنها خط دفاعی ارتش چهارم عراق را درهم شکستند، فقط چندین کیلومتر مربع را به دست آوردند. من انتظار دارم که ایرانی‌ها به فتح تکه‌هایی از خاک عراق ادامه دهند، یکی به این دلیل که موضع خود را در مذاکره تقویت کرده باشند - البته اگر بتوانند عراقی‌ها را وادار به مذاکره کنند - و دوم اینکه شهرهای ایران را از تیررس توپخانههای عراق خارج کنند.(2)
1
مؤسسه تحقیقاتی "بروکینگ" در امریکا، امروز گزارشی را تسلیم وزارت انرژی این کشور کرد که در آن اوضاع نفتی عربستان سعودی و تأثیرات آن بر اقتصاد جهانی و تهدیدهای بالقوه ای که در مسیر صادرات نفت عربستان قرار دارد، بررسی شده است. این مؤسسه، تهدیدات علیه صادرات نفتی عربستان را شامل "خرابکاری داخلی" و "نیروهای خارجی" می‌داند که مطابق بسیاری از تحلیل‌ها، گسترش انقلاب اسلامی ایران مهم ترین آنها عنوان شده است. در پایان این گزارش نیز توصیه‌هایی به دولت امریکا برای مقابله با بحران ناشی از سقوط احتمالی دولت طرف‌دار امریکا در عربستان و قطع‌شدن صادرات نفت این کشور ارائه شده است.
در این گزارش که خبرگزاری یونایتدپرس آن را منتشر کرده، آمده است: عربستان سعودی بزرگ‌ترین صادرکنندة نفت جهان، دربرابر سلسله رویدادهایی در اواخر دهة 1980 قرار گرفته که به‌طور عمده، خارج از کنترل این کشور است. میزان صادرات کنونی نفت عربستان، روزانه 5 میلیون و 500 هزار بشکه است که 20 درصد نیاز نفت جهان را تأمین می‌کند، بااین‌همه، این کشور می‌تواند این میزان را به 2 برابر افزایش دهد. براساس این گزارش، عربستان سعودی تاکنون از ثباتی خارق‌العاده در قرن بیستم برخوردار بوده است و این بدان معنا نیست که می‌تواند به یک آینده آرام نیز امیدوار باشد. خطرهایی که حکومت عربستان را تهدید می‌کند بدین شرح است: گسترش انقلاب اسلامی ایران به سایر بخش‌های خلیج‌فارس که به نفع ما (امریکا) نیست ناظر صدور انقلاب اسلامی از ایران باشیم. چنانچه تهدید نظامی مستقیمی برای دیگر تولیدکنندگان نفت خلیج (فارس) وجود داشته باشد، امریکا باید مشخص کند که چه اقدامی انجام خواهد داد. بی‌ثباتی بعدی، از شکست مذاکرات اعراب و اسرائیل نشئت می‌گیرد، مگر اینکه امریکا، هرچه‌زودتر نشان دهد که آماده است از طرح ریگان برای آغاز مجدد مذاکرات، نظیر تحت‌فشار قراردادن اسرائیل برای انصراف از ایجاد مجتمع‌های جدید مسکونی، پشتیبانی کند. نارضایتی داخلی و کودتایی که سرمنشأ آن از درون کاخ پادشاهی سعودی باشد نیز محتمل است که کمتر از همه موجب نگرانی است، لکن اگر قدرت، سرانجام به‌دست ائتلافی از نظامیان و تکنوکرات‌ها بیفتد، اوضاع شکل دیگری خواهد یافت. احتمال کودتای بنیادگرایان افراطی کم است، اما دراین‌صورت، چنانچه متخصصان خارجی اخراج یا متواری شوند، صدور نفت این کشور قطع خواهد شد. جنگ تمام‌عیار با ایران ممکن است به قطع صدور نفت عربستان بینجامد. بهترین گزینه امریکا برای جلوگیری از وقوع این بحران، کمک جهت برقراری ثبات و آرامش در خاورمیانه است. در این گزارش توصیه شده است که امریکا باید با اتخاذ سیاستی منطقی برای مصرف انرژی خود در آینده، نظیر ذخیره‌سازی راهبردی نفتی از معاملات ویژه نفتی با عربستان که مبتنی‌بر شرایط بازار نیست، اجتناب ورزد(1)
1) مأخذ 8، ص4.
1
"مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق" با انتشار بیانیه‌ای، اعلام موجودیت کرد. در این بیانیة نسبتاً مفصل، با اشاره به اوضاع حاکم در عراق به‌ویژه پس از کودتای 1968 حزب بعث و به‌شهادت‌رسیدن تعداد زیادی از مردم مسلمان و رهبران سیاسی و روحانی ازجمله آیت‌الله محمدباقر صدر، هدف از تشکیل این مجلس - که متشکل از گروهی از شخصیت‌های اسلامی، روحانیان و دانشگاهیان است - کوشش برای مبارزه و بسیج عمومی مردم عراق اعم از سنی، شیعه، عرب، کرد، ترکمن و سایر اقلیت‌ها برای سرنگونی حکومت حزب بعث اعلام شده است. در پایان این اطلاعیه، با تأکید بر نقش مجلس برای هدایت مبارزه و خدمتگزاری به مردم و تصریح به ضرورت حفظ تمامیت ارضی کشور و حفظ حقوق همه مردم، به‌ویژه ساکنان محروم مناطق کردنشین، آمده است: نوع حکومت و رهبری آینده آن در عراق، پس از سرنگونی طاغوت، فقط به‌دست فرزندان ملت مسلمان عراق و با مشارکت همه گروه‌ها و توده‌ها تعیین می‌شود. در پایان این بیانیه، از همه مردم عراق خواسته شده است برای سرنگونی رژیم صدام به‌طور جدی تلاش کنند.
دراین‌خصوص، حجت‌الاسلام محمدباقر حکیم سخنگوی شورای عالی انقلاب اسلامی عراق، پیش‌ازظهر امروز در نشستی مطبوعاتی که با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی تشکیل شد، پس از ذکر مقدمه ای درباره ضرورت و اهداف تشکیل این مجلس، به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد. به گزارش روزنامه کیهان، وی در ابتدا اظهار کرد:
ما تحت ستم قرار داریم و خداوند متعال، پیروزی را به ما وعده داده است و وعده‌اش را فراموش نمی‌کند. ما تحت ستم هستیم، زیرا خون پاک آیت‌الله سیدمحمد باقر صدر ریخته شد و صدام، آن انسان بزرگ را به همراه خواهرش بدون محاکمه به شهادت رساند. ما تحت ستم هستیم، زیرا بیش از 5 هزار شهید در راه انقلاب اسلامی عراق دادهایم؛ بیش از 100 هزار زندانی در عراق داریم که زیر انواع شکنجه‌ها به سر می‌برند؛ 100 هزار آواره و رانده‌شده از سرزمین و دیار خود داریم؛ ما بیش از 100 هزار کشته در جنگ با جمهوری اسلامی ایران داریم که بدون هیچ‌گونه هدفی و مغایر با مصالح مردم عراق انجام شد؛ ما ده‌ها هزار اسیر و معلول داریم و کودکان و زنان بی‌سرپرست در عراق، تعدادشان رو به افزایش است. ما برای رفع مظلومیت، هیچ راهی نداریم جز آنکه با طاغوت حاکم بر عراق نبرد کنیم و مصمم هستیم این راه را تا سرنگونی طاغوت و بر پایة حکومت عدل اسلامی ادامه دهیم. حجت‌الاسلام حکیم سپس در پاسخ به سؤال خبرنگاری درباره خط مشی و اهداف شورای انقلاب اسلامی عراق، گفت: این اهداف در بیانیه شورا آمده است. وی همچنین در پاسخ به این سؤال که آیا شما از اسیران عراقی که بخواهند علیه عراق بجنگند، حمایت خواهید کرد، گفت: بله، ما آنها را حمایت و تشویق خواهیم کرد. محمدباقر حکیم دربارة تأثیر پیروزی‌های نیروهای ایرانی در تشکیل این شورا، گفت: این شورا مدت‌ها پیش از پیروزی‌های اخیر تشکیل شده بود، ولی پس از پیروزی‌های اخیر، اعلام موجودیت کرده است. ما پیشروی‌های اخیر نیروهای اسلام را پیروزی حق بر باطل می‌دانیم و این پیروزی‌ها در این حرکت تأثیر بسیار زیادی داشته است. سخنگوی شورای عالی انقلاب اسلامی عراق درباره برنامههای این شورا برای آینده عراق و استفاده این شورا از تجربیات انقلاب اسلامی ایران، گفت: این شورا کارگروه‌های تخصصی متعددی دارد که برنامههای عملی را تدوین می‌کند و یک کارگروه اجرایی، مسئول اجرای این برنامه‌هاست. طبیعی است که این شورا، از توصیه‌های امام خمینی و تاحدود زیادی از تجارب انقلاب اسلامی ایران استفاده خواهد کرد. وی سپس درباره نظام آینده عراق گفت: ما برای برپایی حکومتی اسلامی و اجرای احکام اسلام در میان مردم عراق، مبارزه می‌کنیم و مردم عراق، نظامی جز نظام جمهوری اسلامی انتخاب نخواهند کرد.(1)
1) مأخذ 1.
1
درگیریهای نسبتاً سنگینی درطول 3 روز گذشته بین پیش‌مرگان مسلمان کرد عراقی با نیروهای ارتش این کشور در منطقه "عقره" به وقوع پیوست. بنابه خبر منتشرشده در بولتن‌های داخلی سپاه پاسداران، درنتیجة این درگیری و تیراندازی پیش‌مرگان، 2 فروند بالگرد عراقی در دره "که‌لی‌اباده" در منطقه "باکرمان" و پادگان "عقره" سقوط کرده است.((1)
1) سند شماره 73370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای عملیاتی، از قرارگاه حمزه (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 3/9/1361؛ و - سند شماره 17730مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی، ستاد مرکزی سپاه پاسداران، واحد طرح و برنامه عملیات، اطلاعات عملیات، شماره 47، تاریخ 15/9/1361، ص2.
1
مناطق عملیاتی درطول امروز به‌طور نسبی وضعیت آرامی داشت و شهرهای آبادان و خرمشهر چند بار گلوله‌باران شد. دو اقدام محدود نیروهای عراقی در منطقه عملیاتی محرم در محور"چم‌هندی" و "پیچ‌انگیزه"(1)و منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(ع) در جاده مندلی - نفت‌خانه با واکنش نیروهای در خط و آتش مؤثر توپخانه خودی متوقف گردید. به‌دلیل تمرکز مؤثر آتش در محدوده عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(ع)، چند خودرو، یک دستگاه تانک و یک دستگاه لودر دشمن نیز منهدم شد و به نیروهای پیاده آنان تلفاتی وارد آمد.(2)
به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، یک فروند هواپیمای عراقی در ساعت 9:30 در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(ع)، مورد اصابت یگان پدافند نیروهای خودی قرار گرفت و سرنگون شد.(3)یک هواپیمای جنگنده دیگر عراق نیز در آسمان شهر ایلام هدف اصابت گلوله پدافند هوایی قرار گرفت و دچار آتش‌سوزی شد و درحالیکه دود برخاسته از آن در آسمان مشاهده می‌شد، از آسمان منطقه گریخت(4)
شهرهای آبادان و خرمشهر نیز در چند نوبت، به‌طور متناوب، زیر آتش سنگین توپخانههای دشمن قرار گرفتند که درنتیجه، 2 نفر شهید و 10 نفر مجروح شدند و به یک بیمارستان و 5 منزل مسکونی خساراتی وارد آمد.(5)
2
یک مقام نظامی در ستاد قرارگاه عملیاتی کربلا اعلام کرد: واحد تخریب سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از آغاز عملیات محرم و پس از آزادسازی مناطقی از خاک ایران و مناطق مرزی عراق، تاکنون بیش از 150 هزار عدد انواع مختلف مین و 1500 بشکه فوگاز حاوی مواد منفجره را کشف و خنثی کرده است. وی همچنین افزود: نیروهای عراقی در منطقه عملیاتی محرم، حدود
1) روزنامه کیهان، 29/8/1361، ص19.
2) همان.
3) همان، اطلاعیه شماره 1126 ستاد مشترک ارتش.
4) سند شماره 79360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی)، به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، 27/8/1361، ص14.
5) سند شماره 144688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 243، تاریخ 29/8/1361، ص3؛ و - سند شماره 141563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، لشکر21 حمزه، شماره 48، تاریخ 27/8/1361، ص1.
600 هزار مین از انواع ضدتانک، ضد‌خودرو و ضدنفر کار گذاشته بودند و در خطوط اول دفاعی آنان نیز تعداد زیادی بشکه 200 و 220 لیتری محتوی مواد منفجره و آتشزا نصب شده بود تا در هنگام حمله نیروهای ایرانی، آنها را منفجر کنند، ولی سرعت عمل و رعایت اصل غافلگیری نیروهای خودی، به‌حدی بود که نیروهای عراقی فرصت انفجار آنها را به دست نیاوردند(1)
1
حدود 40 نفر از مردم عراق، از 3 نقطه جداگانه با عبور از خط مرزی، خود را به نیروهای ایرانی معرفی کردند، ازجمله چند خانواده که شامل 30 نفر بودند، ازطریق مرز جوانرود وارد خاک ایران شده، به باختران اعزام شدند.(2)5 نفر دیگر نیز از مرز مریوان خود را به خاک ایران رساندند و به جمهوری اسلامی پناهنده شدند.(3)همچنین 4 نفر از اهالی اربیل عراق برای امتناع از ورود به ارتش و شرکت در جنگ، از مرز پیرانشهر وارد ایران شدند و با معرفی خود به فرماندهی پایگاه پیرانشهر، تقاضای پناهندگی کردند(4)
2
امروز رسانه‌ها و مطبوعات داخلی، بخشی از گزارش‌های خود را به استقبال مردم برای حضور در جبهه‌های جنگ اختصاص دادند که به چند نمونه از آنها اشاره می‌شود.
خبرگزاری جمهوری اسلامی در گزارشی، استقبال اقشار گوناگون مردم استان لرستان را برای حضور در جبهه‌های جنگ منعکس کرد. در این گزارش آمده است: تعداد بی‌شماری از اقشار مختلف مردم حزب‌الله خرم‌آباد و شهرهای دیگر استان لرستان، عازم جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شدند. براساس همین گزارش، تعداد افراد اعزامی آن‌قدر زیاد بود که برادران، با کمبود وسایل نقلیه روبهرو شدند و به‌اجبار اتوبوس‌های خط واحد اتوبوس‌رانی خرم‌آباد هم در اختیار آنان قرار گرفت، ولی بازهم نیاز برطرف نشد و تعدادی از برادران جا ماندند که متعاقباً به جبهه‌های حق علیه باطل اعزام خواهند شد(5)
روزنام-ه کیهان نیز در همین باره اعلام کرد: فتوای اخیر امام امت مبنی‌بر عزیمت جوانان و دیگر اقشار مردم به جبهه‌های نور علیه ظلمت، شوق و شور الهی و انقلابی تازه و موج فراگیری را در سراسر میهن اسلامیمان گستراند و درپی آن، گروه‌های کثیری از نوجوانان تا سالخوردگان80 ساله، راهی جبهه‌های حق علیه باطل شدند. گزارش‌های رسیده حاکی‌از آن است که در چند روز اخیر، طبقات گوناگون شامل دانش‌آموزان، کارمندان، کارگران، پزشکان، متخصصان، روحانیون و نیروهای ارتش، بسیج و سپاه از شهرها، بخش‌ها و روستاهای سرزمینمان در میان شور و شعار و ثنای خانواده‌ها، اهالی و روحانیون، برای مصاف با بقایای
1) روزنامه کیهان، 27/8/1361، ص14.
2) سند شماره 270242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، اطلاعات و بررسی‌های تأمینی منطقه7، تاریخ 30/8/1361، ص3.
3) سند شماره 79396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و عملیات) به ستاد مرکزی، شماره 238، تاریخ 30/8/1361.
4) روزنام-ه جمهوری اسلامی، 30/8/1361، ص2.
5) روزنام-ه جمهوری اسلامی، 27/8/1361، ص4.
روبه‌زوال و تارومارشدة ارتش قادسیه صدام عفلقی و نیز مداوای مجروحین، کمک‌رسانی و مرمت ادوات و وسایل نبرد، عازم جبهه‌های جنگ تحمیلی شدند. این درحالیست که خیل عظیمی از داوطلبان اعزام به جبهه‌ها، همچنان اعلام آمادگی می‌کنند(1)
روزنام-ه اطلاعات نیز درباره اعزام روحانیون حوزه علمیه قم نوشت: به‌منظور اجرای فرمان امام خمینی مبنی‌بر حضور امت حزب‌الله در جبهه‌ها و براساس پیشنهاد آیت‌الله منتظری، مبنی‌بر حضور فعالانه روحانیون در جبهه‌های جنگ تحمیلی، بیش از 350 تن از برادران محترم روحانی و فضلای گران‌قدر حوزه، ازطرف دفتر تبلیغات اسلامی قم راهی جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شدند.(2)
1
پس از گذشت چند روز از مرحله دوم عملیات مسلم‌بن‌عقیل(ع)، همچنان تفاسیر متفاوتی از این عملیات در رسانه‌های خارجی منتشر می‌شود. ازجمله خبرگزاری آسوشیتدپرس با انتشار خبر ورود نیروهای ایرانی به شهر مندلی، اعلام کرد: ایران از سپتامبر سال گذشته، دست به تهاجماتی زده که سبب آزادسازی تقریباً تمام مناطق مرزی که عراق در سپتامبر سال 1980 هنگام یورش به این کشور اشغال کرده بود، شده است. البته، برخی از نواحی مرزی در داخل ایران هنوز در اشغال عراق است. ایرانی‌ها توانسته‌اند عراقی‌ها را از اکثر سرزمین‌های اشغالی ایران بیرون رانده، در برخی نواحی، چند کیلومتری نیز در خاک عراق پیشروی کنند، ولی از پیشرفت بیشتر آنها جلوگیری شده است. سه جبهه اصلی جنگ، در اطراف بندر عراقی بصره در رأس خلیج‌فارس و در بخش "میسان" و اطراف مندلی قرار دارد.(3)
روزنام-ه فایننشال تایمز نیز با انعکاس خبر این عملیات، موضوع را از جنبه دیگری بررسی کرده و آن را فاقد دستاورد قابل‌ملاحظه نظامی خوانده است. در بخش‌هایی از این گزارش تحت عنوان "شکست حمله‌کنندگان ایران در تحکیم دستاوردهای خود در عراق"، آمده است: ایران دو حمله علیه نیروهای عراقی انجام داده است؛ بدون آنکه این حملات، دستاوردهای عمدة ارضی درپی داشته باشد. ایرانی‌ها اعلام کردند که در تعرض اخیر، بر ارتفاعات مهم مشرف به شهر مندلی تسلط یافته، کنترل آن را به‌دست گرفته‌اند. اعلام خارج‌شدن سربازان ایرانی از شهر، به‌هرحال نشان می‌دهد که آنها با ضد‌حمله عراق عقب رانده شده‌اند.
در پایان مطلب این نشریه آمده است.: ایرانی‌ها هنوز یک تعرض همه‌جانبه انجام نداده‌اند، اما به اجرای حملات محدود ادامه می‌دهند که اگر در آغاز، موفقیت‌آمیز باشد، آن را تقویت می‌کنند. رادیو تهران اعلام نکرده که ایران، عده زیادی اسیر جنگی گرفته باشد؛ بنابراین، حملات انجام‌شده احتمالاً پیشرفت زیادی نداشته است.(4)
1
امروز در درگیری میان نیروهای نظامی جمهوری اسلامی با گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای بوکان، مهاباد، مریوان، سنندج، ارومیه و سردشت، تعدادی از نیروهای ضدانقلاب کشته و تعدادی نیز دستگیر شدند. در شهرهای بانه و سنندج نیز 5 نفر از اعضای حزب دمکرات و گروه پیکار، خود را تسلیم سپاه پاسداران کردند.
در ادامه پاکسازی مناطق غرب کشور، نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در یک عملیات هماهنگ، بخشی از جاده بوکان - مهاباد، روستای اختتر و تپه‌های سوق‌الجیشی آن را در این محور به تصرف درآوردند.(1)
در این عملیات، 20 نفر از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته و10 نفر نیز مجروح شدند و 8 قبضه اسلحه ژ3 و کلاشینکف و مقداری مهمات مربوطه، 5 عدد بی‌سیم، یک عدد قطب‌نما، یک دوربین عکاسی و یک دستگاه بی‌سیم پی.آر.سی77 به دست آمد. در این درگیری یک دستگاه جیپ نیروهای ضدانقلاب نیز منهدم شد.(2)
همچنین در جاده مریوان - سنندج، 2 نفر از عوامل گروه کومه‌له که در حوالی روستای سروآباد درحال مین‌گذاری بودند، با نیروهای قرارگاه حمزه برخورد کردند که در درگیری ایجادشده، هر 2 نفر آنان کشته شدند(3)
یکی از خودروهای سپاه پاسداران ارومیه نیز پس از جمع‌آوری نیروهای تأمین جاده‌های حوالی شهر، در مسیر حرکت به‌سمت مقر سپاه، در جنوب‌غرب روستای "کورانه" در27 کیلومتری شمال‌غرب ارومیه، با کمین نیروهای ضدانقلاب روبهرو شد. مهاجمان مه‌آلودبودن هوای منطقه را مغتنم شمرده، اقدام به تیراندازی کردند که براثر آن یک پاسدار زخمی شد، اما خودرو موفق به عبور از منطقه گردید(4)
براساس گزارش ژاندارمری، در تیراندازی پراکنده عناصر ضدانقلاب به‌سمت پایگاه "ملاشیخ" در توابع سردشت، یک سرباز مجروح شد(5)
افراد یک سازمان کمونیستی منشعب از چریک‌های فدایی خلق (گروه اشرف دهقان) موسوم به جانب‌داران آزادی طبقه کارگر، امروز در 3 نقطه از محوط-ه ستاد جهادسازندگی سنندج، اقدام به بمب‌گذاری کردند. یکی از بمب‌ها که در زیر موتور یک کامیون در ساختمان تعمیرگاه جهاد تعبیه شده بود، منفجر گردید که ضمن واردآوردن خسارات کلی به این خودرو، موجب شکسته‌شدن شیشه‌های چند خودرو دیگر نیز شد(6)بمب دوم که صوتی بود نیز منفجر شد، اما تلفات و خساراتی به همراه نداشت.(7)با حضور نیروهای سپاه و بررسی محوطه، یک بمب ساعتی دیگر از داخل یک کامیون کشف و 15 دقیقه قبل از انفجار، خنثی شد.(8)
همچنین هواداران گروه چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان)، ساعت 22:30 با ورود به شهر شریف‌آباد و تهدید خادم مسجد، اقدام به پخش نوارهای سخنرانی و دادن شعار
1) سند شماره 350365 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و برنامه عملیات) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن3)، 27/8/1361؛ و - مأخذ 1.
2) سند شماره 58050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 205، تاریخ 11/8/1361، ص3.
3) سند شماره 339466 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 29/8/1361.
4) سند شماره 358380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره8، تاریخ 1/9/1361، ص1.
5) سند شماره 342371 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن3) به مقام استاندار استان کردستان، 27/8/1361؛ و - سند شماره 79373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، ازسماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات) شماره 242، تاریخ 28/8/1361، ص1.
6) سند شماره 73298 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات منطقه7 به ستاد مرکزی اطلاعات عملیات، 1/9/1361.
7) سند شماره 79395 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی مرکز، 29/8/1361.
8) سند شماره 274044 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه مرکزی نزاجا (غرب)، شماره 117، تاریخ 9/9/1361، ص3.
ازطریق بلندگوی مسجد کردند و به‌محض حضور نیروهای سپاه، از محل گریختند(1)
بنابر گزارشی، 5 نفر از عناصر مسلح غیرقانونی ازجمله 4 نفر از بخش سیاسی حزب دمکرات و یک نفر از افراد سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر، با معرفی خود به سپاه بانه و سنندج، امان‌نامه دریافت کردند. این افراد، 4 قبضه اسلحه و 5 نارنجک خود را نیز تحویل دادند.(2)
1
کشته‌شدن 5 تن و دستگیری 3 نفر از افراد گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای ارومیه، آبادان و مسجدسلیمان، نتیج-ه درگیری امروز میان گروه‌های ضدانقلاب و نیروهای امنیتی ایران بود.
به‌دنبال پیگیری اطلاعاتی که از بندرعباس درباره چریک‌های فدایی خلق شاخه اشرف دهقان به دست آمده بود، نیروهای سپاه ارومیه توانستند 2 خانه تیمی این گروه را شناسایی و محاصره کنند. در این عملیات، ابتدا نیروهای سپاه خواستار تسلیم افراد مستقر در خانه‌های تیمی شدند، اما درپی تیراندازی افراد این گروه، درگیری شدیدی میان دو طرف آغاز شد و در ادامه درگیری، 5 تن از ضدانقلاب کشته و یک تن نیز دستگیر شد. طبق اطلاعات قبلی، این افراد عامل سرقت یک میلیون و 700 هزار تومان پول نقد از یکی از بانک‌های ارومیه بودند که در جریان آن یکی از مأموران حفاظت بانک نیز به شهادت رسیده بود. از این 2 خان-ه، چند قبضه اسلحه، انواع شناسنامه و کارت جعلی، مقداری از پول‌های سرقتی از بانک، انواع مهرهای اداری، 2 کروکی منزل و اطلاعات شخصی درباره مسئولان ارگان‌ها و افراد مذهبی به دست آمد.(3)
همچنین یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در آبادان و یک نفر از اعضای چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در مسجدسلیمان بازداشت شدند.(4)
2
عده ای از اقلیت‌های دینی مسیحی، ارمنی، کلیمی، آشوری، زرتشتی و کلدانی به همراه رهبران دینی و نمایندگان خود در مجلس شورای اسلامی، در حسینیه جماران با امام خمینی ملاقات کردند. در این دیدار، پس از ارائه گزارش کوتاه یکی از نمایندگان اقلیت‌های مذهبی در مجلس شورای اسلامی درباره مشارکت اقلیت‌های ایران در جنگ عراق علیه ایران و تقدیم شهیدانی در این راه، امام خمینی مطالبی درباره ضرورت وحدت آحاد ملت ایران از همه ادیان الهی با محوریت قانون عنوان کردند. متن سخنان امام بدین شرح است:
«من خوشوقتم که جمهوری اسلامی بعضی فرصت‌ها را به ما و ملت ما نصیب می‌کند و از آن فرصت‌ها ملاقات با قشرهای مختلف و مذاهب مختلف و دین‌های مختلف است. ما همه در تحت لوای توحید مجتمع هستیم. ایران مال همه است و توحید مذهب همه است و مبدأ و معاد ایده همه است و ما این مشترکات را داریم و ملت واحده هستیم و لازم است که در
1) سند شماره 103839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 188، تاریخ 1/9/1361، ص3.
2) روزنام-ه اطلاعات، 29/8/1361، ص2؛ و - مأخذ 15، بخش اول.
3) سند شماره 79383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 5 به فرماندهی کل، 28/8/1361.
4) سند شماره 227384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه، رویدادهای منطقه8، نشریه شماره 16، تاریخ 20/9/1361، صص 5 و 11؛ و - سند شماره 9198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن 8، ص9.
مسائل ایران همه در صحنه باشیم و همه باهم ید واحده باشیم که دیگرانی که می‌خواهند به همه ماها تعدی کنند، چه با اسم اسلام، چه با اسم سایر مذاهب، به همه مسلمین جهان و به ملت‌های مظلوم جهان ظلم و ستم روا می‌دارند، باهم تشریک مساعی کنیم در اینکه یک راه پیدا کنیم برای جلوگیری از ستم در تمام قشرهای انسان‌های دنیا.
انبیای عظام - سلام الله علیهم - از آدم تا خاتم که تشریف آورده‌اند و انبیای بزرگ اولو‌العزم که در بین مردم تشریف داشته‌اند، همه آنها برای این [بودند] که پرچم توحید را و عدالت را در بین ملت‌ها برپا کنند. پیامبران، تمام پیامبران درطول تاریخ اینطور نبوده است که فقط یک ناصحان باشند، بلکه آنها برای تهذیب اخلاق مردم به گفتار، کردار، به عمل و به فعالیت مأمور بودند و خدای تبارک و تعالی آنها را برای اینکه انسان‌ها را بسازند، برای اینکه خُلق انسانی در میان آنها رشد پیدا کند و اعمال و افعال انسانی داشته باشند، مبعوث فرموده است و همه درحالیکه بوده‌اند کوشش خود را کرده‌اند؛ و من یک نکته‌ای که سابقاً هم گاهی گفتم عرض می‌کنم و او این است که ما نمی‌دانیم چرا این انبیایی که اینقدر کوشش کرده‌اند برای تهذیب ملت‌ها، برای اصلاح ملت‌ها، برای جنبه معنویت ملت‌ها، حکومت‌هایی که درطول تاریخ آمده است، چه حکومت‌های اسلامی و چه حکومت‌های ادیان دیگر، به‌حسب غالب درخلاف مشی پیامبران خود عمل کرده‌اند. شما امروز می‌بینید که کشورهای دنیا مبتلا هستند به سرانی که ادعای مسیحیت می‌کنند، ادعای یهودیت می‌کنند، ادعای اسلامیت. ابتلایی که الآن ملت‌های دنیا دارند به‌دست بسیاری از این سران، ابتلایی است که باید ما ابتلای انبیا حساب کنیم. همان‌طوری‌که انبیا در صدر عالم تا آخر مبتلا بودند به‌دست یک خیانتکارانی که با آنها آن‌طور عمل کردند که روی تاریخ را سیاه کردند، ملت‌های آنها هم امروز مبتلا هستند به سرانی که روی تاریخ را سیاه می‌کنند و انبیا را سرشکسته درپیش خدای تبارک و تعالی - نعوذ بالله - می‌کنند. شما ببینید که اگر پیغمبر اسلام را ببرند در
محضر خدا به او بفرماید خدای تبارک و تعالی، وحی کند به او که این افرادی که حکومت‌هایی که ادعای اسلام می‌کنند ببینید چه می‌کنند با مردم، ببینید که این حکومت‌ها برخلاف مصالح کشورهای خودشان عمل می‌کنند، جوابی ندارند جز اینکه من تبلیغ کرده‌ام لکن آنها نشنیدند؛ و اگر هریک از انبیا را ببرند در محضر خدا و خدای تبارک و تعالی به آنها وحی کند که این حکومت‌هایی که از مذهب شما هستند، ببینید الآن در جهان چه می‌کنند، امریکا با مردم چه کار می‌کند با دعوی مسیحیت - آن مسیحیتی که تمام وجودش بر این بوده است، آن مسیحی که تمام وجودش روحانی بوده است و بر این معنا بوده است که مردم را روحانی کند - الآن آنهایی که ادعای مسیحیت می‌کنند، اقبالشان به دنیا از آنهایی که مشرک هستند کمتر نیست. آنهایی که اصلاً مبدأ و معاد را قبول ندارند با آنهایی که دعوی مسیحیت می‌کنند، دعوی یهودیت می‌کنند از این سران، فرق با آنها معلوم نیست چیزی باشد، بلکه شاید اینها جلو باشند از آنها در اینکه به دنیا توجه دارند و مردم مظلوم را زیرپای خودشان خرد می‌کنند. امروز شما می‌بینید که صهیونیست در عالم که مدعی یهودی‌بودن هست و یهودیان او را قبول ندارند، با مردم چه می‌کند و مع‌ذلک ادعا می‌کند که من تابع حضرت موسی هستم و بالاتر و بدتر از او دولت‌های بزرگ مسیحی با مردم چه می‌کنند، با آن روحانیتی که حضرت مسیح داشته است، با مردم چه می‌کنند و با ملت‌های خودشان، حتی با ملت‌های مظلوم خودشان و دیگران چه می‌کنند که روی مسیحیت را سیاه کرده‌اند، البته روی خودشان سیاه است؛ و همین‌طور سایر قشرها و آنهایی که ادعای اسلام می‌کنند. امروز صدمه‌ای که ملت مسلمان ما از صدام دارد می‌کشد و ملت مظلوم مسیحی و غیر‌مسیحی از صهیونیست‌ها در لبنان و امثال لبنان می‌کشند، کی از دیگری کشیده است این رنج‌ها را؟ اینها همه مدعی هستند، لکن در عمل می‌بینید که چه هستند.
و ما ملت‌ها، ما همه که در تحت پرچم توحید هستیم، تا باهم مجتمع نباشیم، تا در اصل ملیتی که مال همه است باهم مجتمع نباشیم و باهم وحدت نداشته باشیم و در صحنه حاضر نباشیم، نمی‌توانیم در مقابل این سیل کفر و این سیل فزاینده‌ای که همه عالم را دارد می‌برد، نمی‌توانیم مقاومت کنیم. اینکه می‌بینید در ظرف چهار سالی که، قریب چهار سالی که ایران بحمدالله ایستاده است و رزمندگان آن درحدود بیش از سه سال، بیش از دو سال در جنگ هستند شما می‌بینید که اینها همه ایستاده‌اند و با همه مشکلات ایستاده‌اند و ملت هم پشت سر آنها و این است که موجب پیروزی ما شده است.
شما این مطلب را باید بدانید که دولت اسلامی اگر به وظایف اسلامی عمل کند، برای همة قشرها، برای همة دین‌هایی که رسمی هستند در ایران، برای همة اینها احترام قائل است، برای همه اینها؛ همان‌طوری‌که برای سایر قشرهای ملت مسلمان احترام قائل است، برای آنها هم
قائل است و این نیست جز اینکه اسلام اینطور است. شما در تاریخ شاید دیده باشید که وقتی که لشکر معاویه آمد و چند نفر را چه کرد و یک [ی] از زن‌های اهل مذاهب رسمی را آن خلخال را از پایش درآورد، حضرت امیر که [رئیس] حکومت آن وقت بود - به‌حسب نقل - فرموده است که شنیدم خلخال از پای یک کسی که با اسلام است و تابع اسلام، درآوردند و اگر کسی در این امر بمیرد، این را نباید ملامت کرد، اینطور پشتیبان است. ملت ایران همه باهم باید در صحنه باشند، همه باهم باید تشریک مساعی کنند برای حفظ ایران و برای اینکه انشاءالله این کشورهای دیگر را هم از آن اسارت‌هایی که داشته‌اند بیرون بیاورند.»(1)
1
درپی شهادت آیت‌الله اشرفی اصفهانی امام‌جمعه باختران،(2)امام خمینی امروز حجت‌الاسلام محمدعلی موحدی کرمانی را به‌سمت امام‌جمعه این شهر منصوب کردند. متن حکم امام به این شرح است:
«جناب مستطاب حجت‌الاسلام آقای حاج شیخ محمدعلی موحدی کرمانی - دامت افاضاته -
به‌دنبال شهادت جان‌گداز حجت‌الاسلام و المسلمین آقای حاج عطاءالله اشرفی - رحمة الله علیه - جناب‌عالی را به‌سمت امام‌جمعه باختران منصوب می‌نمایم که انشاءالله تعالی ضمن انجام این فریضه بزرگ، مردم را به وظایف دیگری که در رابطه با اسلام عزیز و انقلاب خونبار ملت شریف ایران دارند، آشنا سازید. امید است اهالی محترم عموماً و حضرات علمای اعلام خصوصاً و نهادهای انقلابی فرصت را مغتنم شمرده همکاری‌های لازمه را در انجام هرچه باشکوه‌تر نماز وحدت‌آفرین جمعه با جناب‌عالی داشته باشند. موفقیت همگان را از خدای تعالی مسئلت دارم.»(3)
2
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در مصاحبه با خبرنگاران درباره این اظهارنظر که "روش ستاد بسیج اقتصادی کشور در به‌انحصار درآوردن برخی اقلام موردنیاز مردم و کوپنی‌کردن آنها، خلاف شرع است و به اقتصاد کشور لطمه وارد خواهد کرد"، گفت: می‌دانید که ستاد بسیج در شرایط جنگی به وجود آمد. طبعاً هستند کسانی که از عوامل روانی و کمبودها در زمان جنگ سوءاستفاده می‌کنند و درمورد ارزاق موردنیاز مردم، دست به احتکار و بازار سیاه و فساد می‌زنند. هدف از تأسیس این ستاد این بود که کاری کند تا ارزاق موردنیاز و کالاهای ضروری، به همه مردم برسد. این ستاد در توزیع کالاهایی نظیر قند و سوخت و غیره موفق بوده و ممکن است در بعضی از موارد هم ناموفق بوده باشد، ولی به‌هرحال، تشکیل این ستاد در زمان جنگ یک ضرورت است و هنوز هم فکر می‌کنم که بودن این ستاد ضرورت
دارد و باید چنین مرجعی باشد تا از خطرات احتمالی آینده جلوگیری کند تا مبادا درباره یک کالای اساسی و موردنیاز مردم، قحطی پیش بیاید و اگر کمبود داشتیم به‌طور عادلانه به مردم برسد. طبعاً ضرورت ندارد این ستاد به‌طوردائمی در کشور ما باشد. طبع انقلاب و کشور ما طبعی مردمی است و حرکت‌های اقتصادی باید مسیر آزاد و عادی خود را طی کند و ضرورتی ندارد که دولت بر همه کارها به‌صورت دائم کنترل داشته باشد... حرف کسانی که می‌گویند روش ستاد بسیج اقتصادی خلاف شرع می‌باشد، درست نیست. ما خودمان اگر چیزی خلاف شرع باشد، می‌گوییم و گذشته از این، امام، مجلس و شورای نگهبان هستند و کارهای ستاد بسیج هم مخفی نیست که بخواهد خلاف شرع باشد و اقداماتش هم که اعلام می‌شود.
نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، در پاسخ به چگونگی وضعیت جبهه‌های جنگ نیز گفت: وضع جبهه‌ها خیلی خوب است و در وضعیت خوبی هستیم. از خونریزی و کارهای تندی که باعث تلفات دشمن و شهیدشدن نیروهایمان شود، پرهیز داریم، ولی وقتی می‌بینیم آنها حقوق ما را نمی‌دهند و بنا ندارند که تسلیم حق شوند، طبعاً ناچاریم که به عملیات ادامه دهیم.(1)
1) مأخذ 10، ص10.
1
حجت‌الاسلام عبدالله نوری نماینده امام در جهادسازندگی، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار روزنامه اطلاعات، فعالیت‌های این نهاد درزمینه بازسازی و نوسازی مناطق جنگی، نقش واحدهای مهندسی و رزمی جهاد در جنگ و محورهای اساسی فعالیت‌های جهاد را تشریح کرد. وی درباره بازسازی مناطق جنگ‌زده روستایی گفت: یکی از موضوعاتی که برای جهاد مهم است، بازسازی، به‌ویژه نوسازی مناطق روستایی است که براثر بمباران وحشیانه و تجاوزات صدامیان کافر، به‌صورت مخروبه درآمده و سبب آوارگی صدها هزار نفر از هم‌وطنان ما شده است. جهادسازندگی که قسمت اعظم کار خود را در روستاها متمرکز کرده است و امیدش بر آن است که بتواند روزی روستاهای کشور را چه ازنظر مادی و چه ازنظر معنوی به غنای کامل برساند، برحسب وظیفه باید بازسازی و نوسازی مناطق روستایی جنگ‌زده را تقبل کند.
حجت‌الاسلام نوری همچنین درباره وضعیت فعلی واحدهای مهندسی جهاد افزود: پس از اینکه عملیات رزمی از منطقه جنوب به سراسر مناطق مرزی ایران و عراق گسترش یافت، جهادسازندگی با هماهنگی با برادران مسئول نظامی، به‌سرعت واحدهای مهندسی خود را درطول مرزها در خدمت نیروهای نظامی قرار داد، طوری‌که امروز در کنار هر قرارگاهی که نیروهای نظامی ما دارند، یک ستاد پشتیبانی رزمی و مهندسی از جهادسازندگی وجود دارد که همچنان عملیات مهندسی جبهه‌ها را انجام می‌دهند. وی گفت: نقش واحد مهندسی و رزمی جهاد در جبهه‌ها بسیار تعیین‌کننده بوده و به همین دلیل است که مسئولان نظامی از جهادسازندگی خواسته‌اند که این نهاد، فعالیت خود را از خوزستان تا کردستان گسترش بدهد و الآن بعضی از ستادهای ما تشکیل شده و بعضی نیز در آستانه تشکیل‌شدن است.
نماینده امام درباره برنامههای آینده جهادسازندگی گفت: جهادسازندگی اصول برنامههای آینده‌اش را درجهت تدوین قانون و تنظیم آئین‌نامه‌ها، تعقیب اساسنامه جهاد، وضعیت مراکز خدمات و تنظیم آئین‌نامه‌های داخلی برای هریک از واحدهای مربوط که عمدتاً در سه بُعد روستا، جنگ و بازسازی می‌باشد، متمرکز کرده است.(1)
2
کمال خرازی مدیر خبرگزاری جمهوری اسلامی و سرپرست ستاد تبلیغات جنگ که برای شرکت در سومین اجلاس مجمع عمومی خبرگزاری‌های کشورهای غیرمتعهد به تونس سفر کرده است، در بازگشت، در شهر رم، در یک نشست مطبوعاتی شرکت کرد. وی با اشاره به‌دستاوردهای جدید نیروهای ایران در جبهه‌ها و آزادسازی بخش‌های دیگری از خاک کشور، با بازگوکردن مراحل مختلف 26 ماه-ه جنگ و لزوم تنبیه متجاوز گفت: با واردشدن به مرحله جدید جنگ و کشاندن جنگ به خاک عراق، ایران برای تحقق شرایطی که عراق حاضر به
1) مأخذ 12، ص15.
پذیرش آنها نیست و برای تنبیه متجاوز، خط مشی جدیدی را انتخاب کرده است. جنگ تحمیلی فرصتی بود که رزمندگان اسلام برای انسجام ارتش و سپاه از آن سود جستند و توانایی خود را به حد بالای کنونی رساندند.
وی ضمن اشاره به پیشرفت‌های صنایع نظامی ایران درطول جنگ، به آمادگی کامل ملت مسلمان ایران برای ادامه جنگ و حضور در جبهه‌ها اشاره کرد و افزود: برای تهیه وسایل و تجهیزات نبرد با دشمن، مشکلی نداریم، چون بخش اعظم جنگ‌افزارهای لازم را از دشمن به غنیمت گرفته و می‌گیریم.
سرپرست ستاد تبلیغات جنگ، سفر هیئت‌های میانجیگری را منتفی خواند و گفت: ناچاریم به‌دلیل ناتوانی سازمان‌های بین‌المللی و پذیرفته‌نشدن درخواست‌های به‌حق ما ازسوی رژیم مزدور بغداد، برای تنبیه متجاوز رأساً اقدام کنیم و اینک چند صد کیلومتر مربع از خاک عراق را در اختیار داریم و درصورت خیره‌سری بیشتر هیئت حاکمة بغداد، پیشروی نیروهای اسلام در خاک عراق ادامه خواهد یافت.
کمال خرازی با اشاره به اقدامات عراق در زیرپاگذاشتن اصول بین‌المللی، ازجمله لغو یک‌جانب-ه قرارداد 1975 الجزایر گفت: حاکمان بغداد درصورت وجود هرگونه بهانه ای درباره موضوعات مرزی، می‌توانستند به‌جای تجاوز به خاک ایران، به قرارداد الجزایر روی آورند و خواسته‌هایشان را بدون جنگ پیگیری کنند، اما آنها ازسوی امریکا و مرتجعان عرب مأمور بودند که انقلاب اسلامی را درهم بشکنند. اینک با گذشت 26 ماه از آغاز جنگ و تغییر کامل اوضاع جبهه‌ها به سود ایران، بغداد برای جلوگیری از سقوط، تظاهر به صلح‌طلبی می‌کند، اما ما معتقدیم به‌دلیل آغاز جنگ ازسوی عراق و تجاوز به ایران در 31 شهریور 1359، حکومت بغداد باید به‌عنوان متجاوز، علاوه‌بر پرداخت غرامت جنگ، تنبیه شود و مسلمانان عراقی رانده‌شده به ایران نیز به کشورشان بازگردند.
وی با تأکید بر ویران‌شدن 7 شهر مرزی ایران و واردآمدن خسارات و ضایعات غیرنظامی بسیار به بخش‌های مرزی ایران، افزود: آبادان و ده‌ها شهر دیگر، هر روز هدف حملات توپخانههای عراق قرار می‌گیرند و در این اقدامات کاملاً غیرنظامی، غیرانسانی و برخلاف موازین نظامی و بین‌المللی، روزانه چندین شهروند ما به شهادت می‌رسند. وی در خاتمه از خبرنگاران خواست تا با سفر به ایران و بازدید از جبهه‌های جنگ، با واقعیت موجود در ایران و جبهه‌ها بیشتر آشنا شوند(1)
1
حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت امور خارجة ایران، پس از دیدار از 5 کشور سوریه، الجزایر، لیبی، یمن جنوبی و امارات متحده عربی، به تهران بازگشت و در گفتوگویی با خبرنگاران، با اشاره به نتایج و دستاوردهای مثبت این سفر، بر شرایط ایران برای تحقق صلح پایدار تأکید کرد و گفت: پیروزی‌های رزمندگان اسلام، کشور ما را در موقعیتی بسیار قوی قرار داده است و انعکاس پیروزی‌های پیدرپی، ما را به‌عنوان نیرویی که کلید جنگ را در دست دارد، در سطح منطقه مطرح کرده است. پس باید شرایط برحق ایران برآورده شود.
وی در ادامه افزود: به مسئولان کشورهایی که مورد بازدید قرار گرفته‌اند گفته شد، اگر صدام، از خاک میهن اسلامی اخراج نشود و سایر شرایط برحق جمهوری اسلامی برآورده نگردد، صلح پایداری در منطقه برقرار نمی‌شود، زیرا صلح واقعی زمانی تحقق می‌یابد که اصل تجاوز از منطقه ریشه‌کن شود.
معاون سیاسی وزارت امور خارجه همچنین با اشاره به مذاکراتش با مقامات کشورهای یادشده درباره گسترش همکاری‌های دوجانبه و فعالیت مشترک در مجامع بین‌المللی علیه امریکا و رژیم اشغالگر قدس گفت: هرگاه امریکا در این مجامع با شکست سیاسی مواجه می‌شود، تهدید و فشار بیشتری را اعمال می‌کند. وی ضمن اشاره به پشتیبانی مقامات کشورهای لیبی، سوریه، الجزایر، یمن و امارات از مضمون نامة رئیسجمهور مبنی‌بر ضرورت تشکیل صندوق غیرمتعهدها به‌منظور تأمین نیازهای سالانه این جنبش گفت: موضع جمهوری اسلامی ایران در حمایت از اجلاس سازمان وحدت افریقا و فعالیتهایی که درخصوص این سازمان انجام داده است نیز برای سران این کشورها تشریح شد.(2)
1
"آرداک مانوکیان" اسقف اعظم و رئیس شورای خلیفه‌گری ارامنة ایران در گفتوگویی با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، ضمن تشریح مسئولیت ایرانیان ارمنی درخصوص جنگ عراق علیه ایران گفت: ارامنه ایران خود را ملزم به حفظ تمامیت ارضی و شئونات جمهوری اسلامی ایران می‌دانند و بیشترین تلاششان این است که جبهه‌ها را تقویت کنند و به برادران رزمنده مسلمان خود در جبهه‌ها که مورد تجاوز رژیم بعثی صهیونیستی عراق قرار گرفته‌اند، یاری رسانند. ارامنه ایران نیز تاکنون شهیدانی در جنگ تحمیلی نثار انقلاب کرده‌اند.
وی با اشاره به تأثیر معنوی انقلاب اسلامی در جامعه ارامنه ایران اظهار کرد: نیروی انقلاب اسلامی ایران سبب تحول عمیق مذهبی در جامع-ه ارمنی شده، به عبارت ساده‌تر، انقلابی در جامعه ارمنی ایجاد کرده است. در پیروزی انقلاب اسلامی، ارامنه هم سهیم بوده‌اند و همراه برادران مسلمان خود در همه تظاهرات‌ها و راهپیمایی‌ها علیه طاغوت و امریکا شرکت داشته‌اند. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز حقوقی برای اقلیت‌های مذهبی ازقبیل آزادی مذهب، زبان، فرهنگ و سنن ملی تصریح شده است. آرداک مانوکیان افزود: ما در ایران از حقوق بشر بیشتری برای حفظ مذهب و فرهنگ خود برخورداریم که در کشورهای غربی وجود ندارد؛ بنابراین، خطر مستحیل‌شدن ارامنه در جوامع غربی زیاد است.(1)
2
درپی تصمیم مسئولان برگزار‌کنندة نهمین دورة بازی‌های آسیایی مبنی‌بر جلوتر قرارگرفتن هیئت ورزشی عراق از ورزشکاران ایرانی در مراسم رژة افتتاحیة این بازی‌ها، مسئولان هیئت ایرانی با استدلال تجاوز نظامی عراق به ایران، تهدید به ترک مراسم افتتاحیه کردند. به گزارش رادیو امریکا، یکی از مقامات هندوستان که مسئول بازی‌های آسیایی است، گفت: در الفبای هندی، نام عراق پیش از نام ایران قرار می‌گیرد و اسامی کشورهای شرکت‌کننده به‌ترتیب الفبای هندی تنظیم شده است، اما مسئولان بازی‌ها می‌کوشند تا پیش از مراسم گشایش بازی‌ها، این مشکل را حل کنند.(34) باتوجهبه اعتراض ایران، کمیته تشکیلاتی بازی‌ها در جلسه ای با تمامی شروط ایران شامل "حمل پرچم ایران به‌دست یک مرد"، قرارگرفتن هیئت ورزشی ایران بین چین و کرة شمالی" و "قرارگرفتن ورزشکاران جانباز انقلاب در پیشاپیش گروه ورزشی ایران" موافقت کرد.(2)-(3)
1) مأخذ 12، ص3.
2) تعدادی از اعضای سازمان مجاهدین خلق به محل تالار پذیرایی محل اقامت ورزشکاران ایرانی رفتند و تلاش کردند که آنان را به پناهنده‌شدن به هند یا سازمان‌های بین‌المللی ترغیب کنند که این اقدام آنان با حضور دانشجویان مسلمان ایرانی عضو اتحادیه انجمن‌های اسلامی خنثی شد.
3) مأخذ 24، ص4، ضمیمه؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 246، تاریخ 30/8/1361، ص13، دهلی نو - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 29/8/1361.
1
بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد، خبری را مبنی‌بر دیدار صدام حسین با گروهی از افسران و نظامیان این کشور در بخش خبری ساعت 19:30 خود پخش کرد. براساس این گزارش، صدام طبق معمول اینگونه مراسم‌ها، با اعطای نشان شجاعت به تعدادی از حاضران، مطالبی را در چگونگی به‌کارگیری واحدهای نظامی ارتش عراق در عملیات‌های ایران مطرح کرد.
صدام در سخنانش به قابلیت‌های رزمی نیروهای ایرانی و ضعف انگیزه و روحیه نیروهای خود درنتیجه تقابل نظامی نیروهای دو کشور اشاره ای نکرد، ولی برخی ضعف‌های موجود در ارتش این کشور مانند ناهماهنگی نیروها، ضعف فرماندهی در به‌کارگیری نیروهای ادغامی، ضعف عملکرد ارتش عراق در شب و درهم‌ریختگی و منسجم‌نبودن نیروهایی که برای شرکت در پدافند یا پاتک، از واحدهای گوناگون به محل عملیات اعزام می‌شوند را تأیید کرد و اذعان داشت که بخشی از دلایل شکست نظامی ارتش عراق در چند عملیات قبلی ایران ازجمله عملیات‌های مسلم‌بن‌عقیل(ع) و محرم مربوط به این موارد بوده است.
متن کامل سخنان صدام که از رادیو بغداد پخش شد، به این شرح است:
در این ملاقات که ما به نام رهبری، این گروه را به دریافت نشان شجاعت مفتخر می‌کنیم، به‌طور خلاصه درباره چند نکته نظامی که شاید فنی باشد، سخن خواهم گفت. شما برادران می‌دانید که یکی از اسرار قدرت ارتش، فعالیت دسته‌جمعی است و یکی از عناصر قدرت واحد یا سازمان، عبارت است از وجود عناصر انسانی که همبستگی و فعالیت هماهنگ و منظم را در یک جهت در میان رزمندگان حفظ کنند. در شرایط نبرد، به‌ویژه در جنگ درازمدت، شاید مراکز، مجبور به انتقال واحدی از یک جبهه به جبهه دیگر و یا از یک بخش به بخش دیگر و از یک محور به محور دیگر شوند و طبق طرح نقلوانتقال و تحولات اوضاع، اقدام به مانور کنند و این امر، هم درحالت دفاع و هم درحالت حمله، انجام می‌شود. یکی از شرایط اصلی پیروزی ارتش در جنگ این است که مانور مذکور، انعطاف داشته باشد، ولی گاهی این امر اتفاق نمی‌افتد. روی سخنم با فرماندهان و شما افسران است، ممکن است که یک تیپ به گردان‌های مختلف تقسیم شود تا جداگانه وارد عمل شود. مثلاً گردان زرهی، خارج از تیپ خود وارد عمل شود. تقسیم‌شدن به واحدهای کوچک‌تر شاید به‌جای ثمربخش بودن، زیان‌آور باشد، چون روابط انسانی و شناسایی نفری میان فرماندهی بالا و زیردست و رزمندگان و هم‌رزمان آنها از بین می‌رود و بدین‌ترتیب به نسبت معینی، قدرت رزمی خود را از دست می‌دهد. برای اینکه وضعیت را تشریح کنیم باید مثالی درباره آن بزنیم: اگر واحدی در چارچوب تیپ یا در واحدی که جزئی از آن است، فعالیت کند، سطح رزمندگی خود را حفظ خواهد کرد، درحالیکه وقتی از واحد خود جدا شد، قسمتی از این‌قدرت را به‌دلیل عوامل اداری و فنی یا انسانی از دست می‌دهد؛ بنابراین، فرمانده خوب باید برای حفظ هماهنگی در واحدها و سازمان‌ها تلاش کند. نکته ای که در برخی نبردها ازجمله نبردهای اخیر مورد توجه بوده، این است که گاهی یک واحد به چند
واحد فرعی تقسیم شده و این یک اشتباه بزرگ است. تقسیم یک واحد در محدوده عملیاتی خود اشکالی ندارد، مثلاً یک تیپ در محدودة خود به چند گردان و یک تیپ تانک زرهی برای پشتیبانی یا همکاری به‌نحوی دیگر با واحدهای دیگر همان تیپ تقسیم شود، ولی هنگامی که یک گردان از یک تیپ به تیپ دیگر انتقال داده می‌شود، باید مشکلاتی را که این تیپ با آن روبهرو خواهد شد، ازقبیل هماهنگی، فرماندهی و کنترل و عامل انسانی، مّدنظر قرار دهیم. همچنین باید به مشکلاتی که یک واحد تیپ پیاده یا گردان تانک درحال انتقال از یک لشکر به یک لشکر دیگر با آن روبهرو می‌شود، توجه کنیم. عامل دیگری که فرماندهان باید مّدنظر قرار دهند، این است که اگر اشتباهی در کار یک واحد یا سازمان رخ دهد، اغلب بار اشتباه یا ضعف، بر دوش واحدهای میهمان (مأمور) قرار می‌گیرد و اگر یک پیروزی بزرگ تحقق یابد، اکثراً حقوق برخی مردان میهمان (یگان‌های مأمور) فراموش می‌شود. اما واحدهای بزرگ‌تر حالت دیگری دارند، چون نمی‌شود آنها را ملحق ساخت.
نکته دیگری که می‌خواهم از این محل اعلام کنم و در مرحله نخست به فرماندهان مربوط می‌شود، تغییر وظایف واحدها و سازمان‌ها درحال نقلوانتقال، به‌ویژه در برخی وضعیت‌های پیچیده و سخت است. این تغییر وظایف نباید انجام شود جز در دشوارترین مراحل، یعنی هنگامی که تغییر وظایف تنها و آخرین راه باشد. یکی دیگر از اسرار پیروزی واحدها، سازمان‌ها و یگان‌های نظامی در مأموریت های خود، در دفاع، حمله، شناسایی و به‌دست‌آوردن اطلاعات صحیح است. هنگامی که وظیفه ما حمله است، باید فرماندهان و شاید رزمندگان، طبق شرایط مجاز، از طبیعت زمین، راه‌های خطرناک و همه اطلاعات لازم درباره موضع دفاعی خود آگاهی داشته باشند و ما می‌بینیم که مأموریت یک گردان تانک که در جبهه فلان تیپ، آمادگی کامل را برای حمله متقابل داشته است، به‌طورناگهانی به حمله در جبهه یک تیپ دیگر که هیچ‌گونه شناختی از آن ندارد، تغییر یافته است و این امر برای ما مشکلات بسیار و شاید خسارات سنگینی به بار آورد. شاید چنین واحد یا سازمانی نتواند به هدف‌های خود دست یابد که علت آن کمبود روحیه و معلومات رزمی نیست، بلکه فراهم‌نبودن زمان و فرصت‌های مناسب برای کسب آمادگی‌های لازم جهت اجرای مأموریت می‌باشد. نکته دیگر این است که فرماندهان باید از واردعمل‌کردن واحدها و سازمان‌هایی خارج از بخش‌های خود در شب، هنگامی که از حضور آنها در بخش مذکور مدتی نگذشته باشد، دوری کنند و من نمونه ای از این اقدامات را که برخی فرماندهان به‌طورعملی در نبردهای ارتش ما مرتکب شده‌اند، برای انتقاد از آنها ذکر می‌کنم. یک تیپ طبق طرح مانور و برحسب ضرورت مثلاً از سپاه دوم به سپاه سوم منتقل می‌شود و شبانه به بخش عملیاتی این سپاه می‌رسد و یک ساعت پس از ورود و بدون هیچ‌گونه آمادگی، فرمانده سپاه سوم به او می‌گوید وظیفه حمله متقابل به دشمن را دارد، چون دشمن توانسته است تیپ فلان و تیپ فلان را از بخش فلان از صحنه خارج کند.
هنگامی به این تیپ مأموریت حمله متقابل در شب داده می‌شود که همان شب وارد بخش سپاه شده و قبلاً این بخش را شناسایی نکرده است. بنابراین، باید منتظر مشکلاتی باشیم که این تیپ با آن روبهرو خواهد شد. ازهمین‌رو، فرمانده باید با دید و توان فرماندهی و مسئولیت، میان واردعمل‌کردن این تیپ برای حمله متقابل بدون کسب نتیجه مطلوب و انتظارکشیدن تا طلوع صبح برای فراهم‌کردن وضعیت بهتر، یکی را انتخاب کند. شما می‌دانید که اغلب مشکلات و پیچیدگی‌ها در فرماندهی و کنترل، در شب ظاهر می‌شود و در حمله بیش از دفاع به چشم می‌خورد، بنابراین در چنین حالتی، بزرگ‌ترین مأموریتی که می‌توانیم به این تیپ بدهیم آن است که پشت خطوط دفاعی، خطی تشکیل دهند، هرچند که دشمن رخنه کرده باشد.
اشتباه دیگر آن است که از نیروی زرهی، در حمله متقابل به یک موضع دفاعی که دشمن آن را اشغال کرده باشد، شبانه و بدون آمادگی‌های کامل استفاده شود. این به معنای آن است که ما تانک را بدون دلیل، طعمه گلوله سازیم. اتفاقی نمی‌افتد اگر حمله را دو ساعت عقب بیندازیم، اگرچه موضع دفاعی را هم از دست داده باشیم؛ البته، با دستور، نه با اجتهاد فرماندهان واحدهای فرعی. هرکسی که اجتهاد کند و موضع خود را بدون دستور مرکز عالی صلاحیت‌دار و بدون دلیل مانند قطع مواصلات، محاصره یا تجزیه‌شدن، ترک کند، این به‌منزله عقب‌نشینی نیست، بلکه شکست به شمار می‌رود. عقب‌نشینی باید با دستور مرکز عالی صلاحیت‌دار انجام شود تا بتوانیم فرماندهی و کنترل را به‌طور صحیح تضمین کنیم و از این طریق، خسارات ما به حداقل ممکن برسد، چون هنگامی که ارتش، فعالیت دسته‌جمعی را از دست بدهد، یکی از مهم‌ترین خصوصیات قدرت را از دست داده است. رفتار انفرادی در واحد، باعث هرج‌ومرج و واردشدن خسارات سنگین و ازبین‌رفتن شرافت نظامی ما می‌شود، چون مواضع خود را بدون آنکه حق تفنگ را در نبرد ادا کرده باشیم، از دست دادهایم. این نکته‌ها را به‌وسیلة شما به همه واحدهای ارتش عراق و به‌طورمستقیم، به تمام فرماندهان جبهه نبرد می‌رسانم(1)
1
روزنامه واشنگتن پست (چاپ امریکا) با درج مطلبی درخصوص آخرین سخنان صدام درباره(2)امریکا اعلام کرد: صدام حسین در مصاحبه مطبوعاتی خود در بغداد، امریکا را متهم کرد که با پایان‌ندادن به جنگ، درصدد لطمه‌زدن به عراق است. در ادامه مطلب این نشریه آمده است: دیپلمات‌های غربی در بغداد (از سخنان صدام حسین) ابراز تعجب و نگرانی کرده و گفته‌اند که انتقاد صدام از امریکا، شدیدترین لحن وی در عرض یک سال گذشته بوده است. آنان
معتقدند که صدام می‌خواهد واشنگتن را تحت فشار بگذارد تا ایران را قانع کند از حملات خود دست بردارد. نویسنده مقاله میافزاید: انتقاد صدام به امریکا و حرف‌هایش درباره شوروی، نشان‌دهنده و منعکس‌کنندة احساس انزوا و ناتوانی وی پس از شکست او در تجاوزی است که 25 ماه پیش انجام داد. دیپلمات‌های غرب و عرب و دیگر ناظران معتقدند که اگر برای صدام، جایگزین انتخاب شود، دسترسی به صلح آسان‌تر خواهد بود.
واشنگتن پست میافزاید: بعضی از دیپلمات‌ها و سرمایه‌داران می‌گویند که اگر با رفتن صدام، جنگ پایان یابد، عراقی‌ها خوشحال خواهند شد. آنها بر این باورند که تلفات عراق، سنگین بوده و اقتصاد این کشور به‌طور مداوم رو به وخامت است... دیپلمات‌های غربی در بغداد گفتند: سخنان صدام سبب نگرانی امریکا شده است، زیرا واشنگتن درصدد برقراری روابط مجدد سیاسی با عراق بوده است. صدام تأکید کرده است، زمانی که وی ریاست حرکت غیرمتعهدها را به‌عهده گرفت، در نظر داشت که روابط خود را با امریکا دوباره برقرار کند.
واشنگتن پست یادآور شده است: این اجلاس که قرار بود در بغداد برگزار شود، به‌دلیل جنگ، منحل شد. بغداد - که روابط کاملی با شوروی دارد - با میزبانی اجلاس غیرمتعهدها می‌خواست به یک فاصله مساوی از دو ابرقدرت قرار گیرد.
در پایان این مطلب آمده است: صدام، یک بار، هر دو کشور شوروی و امریکا را نیروهای شیطانی نامید، اما لحن صحبت وی درباره شوروی که بیش از 50% سلاح‌ها‌یش را تأمین می‌کند؛ نرم‌تر بوده است. صدام گفت که ادعای "گرومیکو" و "شولتز" درمورد تلاش آنان برای پایان‌یافتن جنگ که پس از ملاقاتشان در (سازمان ملل) اعلام شد، نیرنگی بیش نبوده است(1)
1
درپی موفقیت‌های اخیر ایران در عملیات نظامی (عملیات‌های محرم و مسلم‌بن‌عقیل(ع))، بار دیگر مشکلات اقتصادی عراق و تردید در توان بازپرداخت تعهداتش مورد توجه رسانه‌ها و محافل اقتصادی غرب قرار گرفت. ازجمله خبرگزاری فرانسه با پرداختن به این موضوع، از تقاضاهای جدید عراق به کشور و بانک‌های امریکایی و اروپایی برای دریافت وام با بهرههای بسیار بالا خبر داده است. در گزارش خبرگزاری فرانسه آمده است: عراق یک بار دیگر از بدو شروع جنگ با همسایه‌اش ایران در سال 1980 تاکنون، با مشکلات مالی جدی روبهرو شده است و به همین دلیل، از یک‌سو، برای اخذ 500 میلیون دلار اعتبار از کشورهای اروپایی اقدام کرده و از سوی دیگر، خواستار تسهیلات بیشتر برای پرداخت‌های تضمین‌شدة کشورهای غربی درباره قراردادهای طرح‌های بزرگ غیرنظامی شده است. روز گذشته، اجلاسی با شرکت چندین بانک بزرگ بین‌المللی به‌منظور پرداخت یک وام نیم میلیارد دلاری 5 ساله به بانک "رافدین" بانک بازرگانی بین‌المللی عراق در مقر اتحادیه بانک‌های عرب و فرانسوی در پاریس، تشکیل شد.
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 245، تاریخ 29/8/1361، صص 3 و 4، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 27/8/1361.
براساس اطلاعات دریافت‌شده از مقر اتحادیه مذکور که نقش کارگزار را دراین‌میان بازی می‌کند، در پایان این هفته نکات بسیاری ازجمله شرایط کارمزد و ترکیب مؤسسات مالی شرکت‌کننده در این وام تعیین می‌شود. "چیس مانهاتان بانک"، "ایرونیک تراست" و "بان کناسیونال دوپاری" در این اجلاس شرکت داشتند و به احتمال زیاد، در میان گروه رهبری‌کننده قرار خواهند گرفت. اوایل هفته گذشته در لندن اعلام شد که عراق ازطریق بانک "رافدین"، به بازار اروپایی روی آورده است و این امر سؤالات بسیاری را برانگیخت. عراق اولین کشور درگیر در جنگ نیست که به طریقی خواستار تسهیلاتی در پرداخت‌های بین‌المللی می‌شود، ولی محافل مالی خاطرنشان می‌کنند که دادن اعتبار، این خطر را دارد که ایران آن را یک موضعگیری سیاسی دیگر تلقی کند. از سوی دیگر، عراق یک کشور نفت‌خیز اساساً غنی است، ولی ادامه جنگ موجب بروز نوعی نگرانی در محافل رسمی غرب درباره توان مالی عراق برای پرداخت بدهی‌هایش شده است. اقتصاد عراق که به منابع نفتی وابستگی دارد، به‌دلیل جنگ علیه انقلاب ایران و تحولات بازار نفت، به‌شدت آسیب دیده است. درآمد صادراتی عراق در سال جاری با صدور حدود 800 هزار بشکه نفت در روز - که قبل از شروع جنگ 3 میلیون بشکه بود - سالانه از 8 میلیارد دلار بیشتر نیست. مازاد موازنه پرداخت‌ها قبل از جنگ به عراق اجازه داده بود تا این کشور ذخیره ارزی خود را به بیش از 30 میلیارد دلار برساند. این ذخیره از ابتدای جنگ کاهش یافت و درطول هفته گذشته، عراقی‌ها به‌طور محرمانه به دولت‌های غربی اعلام کردند که عراق برای تأمین مالی طرح‌های کنونی خود، اعتبارهایی داخلی با بهرههای بسیار بالا را قبول می‌کند.
محافل آگاه خاطرنشان کردند که عراقی‌ها رسماً چیزی درخواست نمی‌کنند، ولی به‌طور غیررسمی اعلام می‌کنند که چنین پیشنهادی براساس خواستههای آنهاست. به گفتة منابع آگاه شرکت‌های فرانسوی، طرح‌های مورد گفتوگو میان پاریس و بغداد درزمینه تجهیزات نظامی، بالغ‌بر 20 الی 30 میلیارد فرانک می‌شود و براساس گزارش محافل تسلیحاتی کاملاً آگاه، فرانسه در سال جاری، تاکنون، بیش از 2 میلیون فرانک مهمات به عراق تحویل داده است.(1)
1
پس از عملیات‌های موفق اخیر ایران (محرم و مسلم‌بن‌عقیل(ع))، موضوع پایان جنگ در دستور کار مطبوعات، برخی نهادها و شخصیت‌های سیاسی قرار گرفته است. ازجمله خبرگزاری آسوشیتدپرس، مجل-ه عصر جدید (چاپ شوروی)، یوسف العلوی وزیر مشاور در امور خارجی عمان و وزارت خارج-ه امریکا دراین‌زمینه اظهارنظر کرده‌اند.
آسوشیتدپرس از تحرکات کویت به نمایندگی از کشورهای عضو شورای خلیج‌فارس، برای فعال‌کردن شوروی در میانجیگری در جنگ ایران و عراق خبر داد. کویت از شوروی خواسته است برای خاتمه‌دادن به جنگ 26 ماهه عراق و ایران، تلاش خود را به کار برد. در خبری که خبرگزاری
1) مأخذ 10، ص3.
آسوشیتدپرس از کویت مخابره کرده، آمده است: عبدالعزیز حسین وزیر مشاور در امور کابینه دولت کویت، که به نمایندگی از این کشور در مراسم تدفین "برژنف" صدر هیئت رئیسة اتحاد جماهیر شوروی، به این کشور سفر کرده بود، این درخواست را مطرح کرد. کویت تنها کشور محافظه‌کار خلیج‌فارس است که هیئتی را برای شرکت در مراسم تدفین برژنف اعزام کرد.(1)
برخی آگاهان سیاسی داخل، درباره اقدامات اخیر کویت اظهار کرده‌اند که پس از عملیات موفق محرم، حرکت تازه ای در اجلاس سران شورای همکاری خلیج‌فارس به وجود آمده و آن هم، تلاش برای افزایش فشار روس‌ها به ایران و امکان‌پذیر ساختن اقدام کشورهای عرب مترقی حامی جمهوری اسلامی برای میانجیگری است. کویت که تنها کشور عرب منطق-ه خلیج‌فارس است که با شوروی روابط سیاسی دارد، دراین‌میان نقش ویژه ای ایفا می‌کند. این کشور ضمن دادن قول‌های مساعد به شوروی برای گشایش روابط سیاسی آن کشور با سایر کشورهای عرب، به‌دنبال وادارکردن شوروی برای میانجیگری در جنگ است. این منابع درباره احتمال موفقیت شوروی می‌گویند: روس‌ها خود می‌دانند امکانات محدودی برای تحت‌فشار قراردادن ایران در اختیار دارند. درواقع، شوروی از اینکه روابط خود را با ایران در یک چارچوب مشخص تثبیت کند، عاجز است و بدیهی است که با این وضعیت، امکان اعمال فشار به ایران را ندارد.(2)
مجل-ه عصر جدید چاپ شوروی، با چشم‌پوشی از علت شروع جنگ، صرفاً در توضیح ادامه جنگ قلم‌فرسایی کرده و خواهان پایان جنگ شده است. به گزارش رادیو مسکو، این مجله در آخرین شماره خود نوشته است: ادامه این جنگ معنایی ندارد. این جنگ بیش از دو سال است که ادامه دارد و فجایع بی‌شماری برای ملت‌های دو کشور به وجود آورده و تلفات طرفین، ده‌ها هزار کشته و زخمی برآورد شده است. ازنظر مادی نیز این جنگ، حتی با کمترین برآوردها، حداقل 100 میلیارد دلار به دو کشور لطمه زده است. این مجله در پایان مطلب خود این سؤال را مطرح کرده که آیا زمان آن نرسیده است که از توسل به جنگ برای حل اختلافات موجود خودداری شود و اندیشه سالم و درک منافع بنیادی دو ملت حکم‌فرما گردد؟ مجله عصر جدید اضافه کرده است هرچه دامنه آتش این درگیری گسترش یابد، مطامع تجاوزگران در ایالات متحده به حرارت آن خواهد افزود.(3)
یوسف‌العلوی وزیر مشاور در امور خارجه عمان نیز درباره لزوم پایان‌دادن به جنگ و چگونگی برقراری صلح گفت: این جنگ باید به پایان برسد و این امر ممکن نیست مگر اینکه آتش‌بس رعایت شود و شرایط مناسبی پیش آید که هر دو طرف وارد مذاکرات شوند و مشکلات خود را حل کنند. وی اضافه کرد: بهترین میانجیگر دراین‌زمینه، کمیسیون حسن نیت اسلامی می‌باشد، ولی کشورهای دیگری نیز باید برای متقاعدکردن دو کشور جهت انجام‌شدن مذاکرات تلاش کنند.(4)
وزارت خارجه امریکا نیز در بیانیه ای، مذاکرات طرف‌های درگیر را خواستار شد. به گزارش یونایتدپرس، وزارت خارجه امریکا اعلام کرده است که حل‌وفصل جنگ ایران و عراق ازطریق
1) مأخذ 35، ص6، کویت - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 29/8/1361؛ و - سند شماره 213643 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، "خبرها و نظرها"، نشری-ه اطلاعاتی، سیاسی، خارجی، شماره 327، تاریخ 28/8/1361، ص1؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، "گزارش‌های ویژه"، نشریه شماره 244، تاریخ 28/8/1361، ص28، رادیو اسرائیل، 27/8/1361.
2) سند شماره 213643 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر مطالعات و پژوهش‌های وزارت امور خارجه، نشریه اطلاعاتی - سیاسی - خارجی، خبرها و نظرها، شماره 327، تاریخ 29/8/1361، صص 3 - 1.
3) مأخذ 14، ص37، رادیو مسکو، 27/8/1361.
4) مأخذ 14، صص 37 و 38، رادیو ریاض، 27/8/1361.
مذاکره که استقلال و تمامیت ارضی هر دو کشور را تأمین می‌کند، همچنان در رأس سیاست امریکا باقی می‌ماند و سیاست این کشور تغییری نکرده است. یونایتدپرس با اعلام این خبر، افزود: سخنگوی وزارت خارجه امریکا، درباره ارتباطات احتمالی با صدام حرفی نزده، اما تأکید کرده که سیاست امریکا درباره جنگ خلیج‌فارس، پیشگیری از جنگ بوده است. وی افزوده است: ما از آتش‌بس فوری و حل اختلافات ازطریق مذاکره پیگیرانه حمایت کرده‌ایم و با یک سیاست محکم، از فروش تجهیزات به دو کشور خودداری می‌کنیم.(1)
1
رادیو صدای آلمان (کلن)، با بررسی روابط تجاری و نظامی ایران و شوروی اعلام کرد: شوروی خواستار به‌تعویق‌انداختن مذاکرات خود با ایران درباره معامله تسلیحاتی میان دو کشور است. در این گزارش آمده است: دولت ایران در ماه اکتبر پیشنهاد کرده است که مذاکرات میان دو کشور درخصوص صدور گاز به شوروی و دریافت سلاح‌های مدرن از این کشور، ازجمله هواپیماهای جنگی و موشک، بار دیگر آغاز شود. این معامله به ارزش یک میلیارد و 200 میلیون دلار، قرار بود در عرض 6 سال انجام شود و دولت ایران امیدوار بود که توافقی میان دو کشور حاصل شود که اساس آن را توافق‌های میان شوروی و ایران در دوران حکومت شاه بر ایران تشکیل می‌داد. در آن زمان پیش‌بینی شده بود که کمیسیون بازرگانی، دو بار در سال، در تهران و مسکو تشکیل جلسه دهد و دربارة جزئیات این معامله برای سال آینده توافق شود. این مذاکرات که قرار بود در روز 29 اکتبر در تهران آغاز شود، تا اطلاع ثانوی به تعویق افتاده است، آن هم بدون آنکه علت آن رسماً ازطرف دو کشور بیان شده باشد. در ادامة گزارش آمده است:
تا قبل از انقلاب اسلامی ایران در سال 1979، کشور ایران سالانه گاز طبیعی به ارزش 400 میلیون دلار به شوروی صادر می‌کرد که دولت ایران قصد ادامه این معامله را دارد و گاز طبیعی خود را درحدود 35 تا 40 درصد کمتر از بهای آن در بازارهای جهانی عرضه می‌کند، درحالیکه دولت ایران به اقدامات ضد‌کمونیستی خود، با شعارهای علنی علیه شوروی، ادامه می‌دهد. دولت شوروی به دلایلی چند، ظاهراً از مشی دولت ایران دربرابر شوروی راضی نیست، به‌خصوص از مشی منفی ایران درباره مذاکره با دولت متبوع شوروی در افغانستان به رهبری "ببرک کارمل". دولت ایران بارها اعلام کرده است تا زمانی که قوای شوروی در افغانستان مستقر باشند، با دولت افغانستان مذاکره نخواهد کرد. از سوی دیگر، دولت شوروی از مخالفت ایران با تلاش‌هایی که در راه آتش‌بس با عراق انجام شده است، یعنی جنگی که بیش از 2 سال است ادامه دارد، انتقاد می‌کند. همچنین فرستندة رادیویی شوروی که برنامه‌هایی به زبان فارسی پخش می‌کند، دراین‌باره نارضایتی خود را از مشی دولت ایران آشکارا اعلام می‌کند.(44)(2)
1
رادیو بی‌بی‌سی در یک مقالة رادیویی، به بررسی روابط اقتصادی ترکیه با ایران پرداخته است. افزایش صدور کالا از این کشور به ایران؛ نوع کالاهای صادراتی؛ توافق دو کشور برای احداث یک خط لوله انتقال گاز از ایران به ترکیه؛ نقش این لوله گاز در اقتصاد ترکیه و... از جمله موضوعاتی است که در این مقاله به آنها اشاره شده است.
رادیو بی‌بی‌سی اعلام کرد: ایران و ترکیه سوابق و روابط دیرینه ای با یکدیگر دارند، اما اخیراً پیوندهای بیشتری درزمینه تجارت به وجود آمده است که روزبهروز گسترده‌تر می‌شود. دراین‌باره، "دیوید بارچارد" خبرنگار بی‌بی‌سی در آنکارا، نوشته است: روابط بازرگانی ایران و ترکیه تا قبل از انقلاب اسلامی ایران، ناچیز بود، اما درحال‌حاضر، میزان صادرات ترکیه به ایران از 350 میلیون دلار گذشته است. ترکیه علاوه‌بر آنکه در شمار صادرکنندگان بزرگ به ایران قرار گرفته است، بر جاده بین‌المللی که ازطریق آن کالا وارد ایران می‌شود نیز تسلط دارد. این راه مورداستفاده فراریان سیاسی و قاچاق مواد مخدر قرار می‌گرفت، اما اخیراً بهره‌وری از آن، جنبه قانونی یافته است و ترکیه مواد غذایی، شیشه، سیگار و اجناس خارجی به ایران می‌فرستد. در اوایل سال جاری، با ورود یک هیئت بزرگ، مرکب از 500 بازرگان و مقامات ترکیه به ایران، تحت ریاست آقای "تورگوت اوزال" معاون نخست‌وزیری وقت ترکیه، زمینه همکاری‌های بین‌المللی فراهم آمد و اوزال در مراجعت به ترکیه، قراردادی پایاپای به ارزش 500 میلیون دلار به همراه داشت. عراق در سال گذشته، بزرگ‌ترین شریک بازرگانی ترکیه از هر دو جنبه صادرات و واردات بوده است، باوجوداین، مناسبات ترکیه با ایران ادامه دارد و روزانه، از استان ارض‌روم به‌تنهایی 70 تن گوشت یخ‌زده به ایران ارسال می‌شود. در دریای سیاه نیز ترتیباتی داده شده است تا کالاهای صادراتی به ایران، با کشتی به بندر "ابوزان" حمل و سپس راهی ایران شود. ترکیه، سه راه بازرگانی به ایران را باز گذاشته است؛ دو راه زمینی، یکی در شمال از مرز بازرگان و دیگری در قسمت جنوبی از مرز جنوب و یک خط آهن از شرق دریاچه اورال. تاکنون پیمانکاران ترکیه چندان علاقه ای به عقد قرارداد با ایران به‌سبب مشکلات احتمالی پرداخت نشان نمی‌دادند، اما اکنون، بسیاری از آنان به‌منظور بررسی وضع موجود به ایران اعزام شده‌اند. بزرگ‌ترین طرح دولتی میان دو کشور، احداث یک خط لوله گاز طبیعی است که دو کشور در ماه مارس گذشته در اصول آن به توافق رسیدند. گنجایش این خط لوله، 35 میلیون متر مکعب است و عظمت آن در حدی است که کمک‌های فنی و مالی کشورهای صنعتی غرب را ایجاب می‌کند. طرح احداث یک خط لوله نفت که ازطریق ترکیه، نفت ایران را به یکی از بنادر مدیترانه ای برساند، در زمان شاه مدنظر قرار گرفت و اکنون بار دیگر مطرح شده است. فعلاً توسعه اقلام مبادلاتی ایران تولیدی است که اهمیت دارد. ایران که زمانی متحد نظامی ترکیه بود ولی ازنظر تجاری بیگانه به حساب می‌آمد، اکنون جزء 10 طرف بزرگ معاملاتی ترکیه شده و پیداست که وضع بر همین منوال خواهد بود(1)
1) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 28/8/1361، صص 26 - 23، رادیو بی‌بی‌سی، 27/8/1361.
1
امروز نیز ارتش عراق شهرهای آبادان و خرمشهر را هدف حملات توپخانه ای خود قرار داد که درنتیجه آن 2 نفر از مردم شهید و 6 نفر مجروح شدند.
درطول شب و روز جاری، شهر آبادان در چند نوبت هدف گلوله‌های سلاح‌های سنگین نیروهای عراقی قرار گرفت و درنتیجه اصابت خمپاره به یکی از بیمارستان‌های شهر، یک زن خانه‌دار که برای مداوا مراجعه کرده بود، به شهادت رسید و 4 نفر دیگر مجروح شدند.(1)در نقطه دیگری از شهر نیز 2 مغازه و 2 منزل مسکونی تخریب شد.(2)
همچنین، در خرمشهر به‌دلیل اصابت گلوله دشمن، یک نفر به شهادت رسید، 2 نفر مجروح شدند و به 2 منزل مسکونی آسیب وارد شد.(3)
صبح امروز همچنین گروهی از بسیج سپاه پاسداران شهرستان ساوه در مراسمی با حضور مردم این شهر، از مقر ستاد بسیج سپاه عازم جبهه‌های جنگ شدند(4)
2
امروز شهرهای کامیاران، اشنویه، بوکان و سلماس، محل درگیری نیروهای نظامی ایران و افراد گروه‌های مسلح غیر قانونی بود.
در عملیات پاکسازی روستای آهنگران از توابع کامیاران، 5 نفر از عناصر گروه‌های غیر قانونی کشته شدند که جنازه یک تن از آنان با یک قبضه کلاشینکف در منطقه باقی مان(5)
نیروهای ژاندارمری در جاده پیرناصر از توابع اشنویه موفق به کشف 2 عدد مین دست‌ساز پلاستیکی با خرج خمیری شدند که هریک حاوی 5/3 کیلوگرم تی.ان.تی بود. مین‌ها را عناصر حزب دمکرات کردستان با استفاده از شر‌یط جوی و وجود مه غلیظ در این مکان تعبیه کرده بودند.(6)
همچنین در حمله عناصر ضدانقلاب به پایگاه اختتر در منطقه بوکان که چندی قبل به تصرف نیروهای قرارگاه حمزه درآمده بود، 3 نفر از نیروهای بسیج به شهادت رسیدند و یک
1) سند شماره 141564 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، لشکر21 حمزه، شماره 48، تاریخ 28/8/1361،ص1؛ و - روزنامه کیهان، 29/8/1361، ص19، اطلاعیه 1127 ستاد مشترک ارتش؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 29/8/1361، ص4.
2) سند شماره 292533 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اطلاعات) به استانداری محترم استان خوزستان (دفتر سیاسی و انتظامی)، 29/8/1361؛ و - سند شماره 79400 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات،) شماره 244، تاریخ 30/8/1361، ص4.
3) مأخذ 2، بخش اول.
4) مأخذ 1، بخش آخر.
5) روزنامه کیهان، 1/9/1361، ص4.
6) سند شماره 103897 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 189، تاریخ 2/9/1361، ص2.
تن، به اسارت مهاجمان درآمد. مهاجمان نیز متحمل خساراتی شدند.(1)
بنابر اعلام لشکر64 پیادة ارومیه تعدادی از عوامل گروه‌های غیر قانونی به پاسگاه دکل مخابرات سلماس واقع در 3 کیلومتری این شهر، حمله کردند که با مقاومت نیروهای پاسگاه مواجه شدند. در این درگیری، به ساختمان آسایشگاه سربازان محافظ دکل خساراتی وارد شد.(2)
1
امروز در دو درگیری امنیتی در شهرهای تهران و مسجد سلیمان، یک پاسدار مجروح گردید و 6 نفر از افراد گروه پیکار دستگیر شدند.
یکی از نیروهای سپاه پاسداران در ساعت 18:30 در خیابان 10 متری جوادیة تهران، هدف سوءقصد سرنشینان یک خودرو پیکان قرار گرفت و از ناحیة پا مجروح شد(3)
در مسجدسلیمان نیز 6 تن از اعضای گروه کمونیستی پیکار که حدود یک سال قبل، از این شهر متواری شده و به تشکیلات تهران پیوسته بودند، شناسایی و در یک عملیات حساب‌شده دستگیر شدند. از این افراد، تعدادی اسناد و مدارک درون‌گروهی مربوط به تشکیلات تهران به دست آمد.(4)
2
امروز، رئیس مجلس شورای اسلامی در خطبه‌های نمازجمعه دربارة مراحل مختلف انقلاب، ضرورت تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و جنگ ایران و عراق صحبت کرد.
حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در نمازجمعه تهران دربارة مراحل انقلاب و وضعیت فعلی آن گفت: فکر نکنید انقلاب تمام شده است و ما داریم از ثمرة آن استفاده می‌کنیم. ما هنوز درحال انقلابیم و نمی‌دانیم که چه‌وقت این انقلاب به نتایج نهایی‌اش می‌رسد. تداوم انقلاب کاملاً محسوس است. بعضی فکر می‌کنند که ما فقط با شاه مبارزه داشتیم. اگر همه چیز در حکومت خانوادة پهلوی خلاصه می‌شد، همین‌طور بود، اما واقعیت این نبود؛ ما با امریکا، استثمار غرب و جنایتکارانی که ازطریق خانواده پهلوی و عمالش بر ما حکومت می‌کردند، مبارزه می‌کردیم. شاه، درحقیقت، خاکریز اول میدان نبرد ما بود، یعنی در مواجهة ما با امریکا، شاه اولین خاکریز دشمن بود. ما این خاکریز را فتح کردیم، اما خاکریزهای متعدد و فراوانی پشت آن قرار دارد که باید فتح می‌شد. دومین خاکریز، لیبرالیزم بود؛ یعنی امریکا زمانی ازطریق شاه و ساواک می‌خواست حکومت بکند، اما فکر می‌کرد بعد از شاه، در پناه سنگر استتارشده ای مثل لیبرالیزم می‌تواند در کشور بماند. امریکا خیال می‌کرد که همه اهدافش را با شعارهای آزادی‌خواهانه و عوام‌فریبانه ازطریق لیبرالیزم داخل کشور که هنوز هم نیروی عظیمی است، می‌تواند به دست آورد؛ بنابراین، مبارزه دوم و فتح سنگر دوم را هم باید به حساب تداوم انقلاب بیاوریم.
1) سند شماره 17693 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از طرح و برنامه عملیات سپاه منطقه 7 (اطلاعات و عملیات) به قرارگاه کربلا، شماره 31، تاریخ 7/9/1361، ص1.
2) سند شماره 144688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 243، تاریخ 29/8/1361، ص1.
3) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص8.
4) سند شماره 227385 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: رویدادهای منطقه8، دفتر سیاسی سپاه، نشریه شماره 17، تاریخ 3/9/1361، ص8.
امام‌جمعه تهران اضافه کرد: خاکریز سومی که خطرناک‌تر از خاکریز دوم بود، جناح‌های چپ و چپ‌نما بودند که شعارهای انقلابی و آزادی‌خواهانه می‌دادند. اینها شعارهای عوام‌فریبانة حمایت از مستضعف و چپ‌روی می‌دهند، شعار انقلابی می‌دهند و قشر عظیمی از جوان‌ها را فریب داده‌اند و تحت عنوان مثلاً استقلال کرد یا خط کارگر و امثال اینها، عمل کردند و سوابقی هم در جامعه دارند. اینها خاکریز سومی بود که فتحش دشوارتر بود و ما این خاکریز را در این روزها شکستیم، اما هنوز داریم تصفیه می‌کنیم و به‌اصطلاح، منطقه پاکسازی نشده است و مین‌ها‌یی که کار گذاشته‌اند هنوز باقی است و خسارت ایجاد می‌کند. بنابراین، باید به دنباله اینها توجه و عمیقاً باور کرد که کشور هنوز در دوران انقلاب است.
آقای هاشمی رفسنجانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اعلام موجودیت مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و نقش آن در گردهم‌آمدن نیروهای معارض عراق اظهار کرد:
تشکیل این مجلس، قدمی بود که برادران عراقی حاضر در ایران که از عراق خارج شده و مظلومانِ تبعیدشده ای هستند برداشتند. اقدام بسیار خوبی بود و محوری برای ملت عراق درست شد. جمهوری اسلامی هم این امکان را به آنها داد و ما امیدواریم که این برادران و خواهران
موفق بشوند و این مجلس را محور حرکت انقلاب اسلامی عراق قرار داده، همه نیروهای مبارز را دور خودشان جمع کنند. به دولت و نیروهای انتظامی نیز توصیه می‌کنم که از آنها حمایت کرده، در نزدیکی مرز عراق، پادگان و پایگاه در اختیارشان قرار دهند. در شورای عالی دفاع هم مطرح خواهم کرد که به آنها پادگان داده شود تا نیروهای متفرقشان را جمع و سربازگیری کنند و حتی از اسیرانی که مایل به همکاری با آنها هستند، استفاده کنند و نیروی نظامی تشکیل بدهند.
رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین افزود: من اینجا اعلام می‌کنم که ما هیچ طمعی و توقعی از ملت عراق نداریم و حاضریم که از امکانات کشورمان، با اجازه ملتمان، در راه مبارزه شما خرج کنیم و هرچه حمایت است انجام می‌دهیم و هیچ توقعی نداریم که شما افکار ما و یا تمایلات ما را در سیاست خودتان و راه خودتان به کار بگیرید. هاشمی رفسنجانی در آخرین بخش صحبت‌های خود درباره جنگ، گفت: از آن روزی که ما حملات تهاجمی خود را شروع کردیم تا امروز، این حرکت سیر تکاملی داشته و هر قدمی که برداشته شده، قویتر، محکمتر و برای دشمن، شکننده‌تر بوده است و آخرین گامی که برداشتیم، گامی بود که رزمندگان ما با عنوان "عملیات محرم" برداشتند که نفس دشمن را حبس کرد و آثار سیاسی، نظامی و اجتماعی بزرگی داشت. در عملیات محرم که با استعانت از حضرت زینب(س) انجام شد، بیش از 500 کیلومتر از سخت‌ترین و بی‌معبرترین مناطق کوهستانی کشورمان آزاد و بیش از 300 کیلومتر از نقاط حساس خاک عراق تصرف گردید. این عملیات، عراق را مجبور کرده که از بصره تا حاج عمران در شمال عراق، در مقابل ما نیروی عظیمی بچیند که این برایش امکان ندارد. عراق تنها در یکی دو نقطه قادر به دفاع است؛ بنابراین، مجبور شده اعتراف کند ایرانی‌ها وارد (عراق) شده‌اند.(1)
1
حجت‌الاسلام سیدحسین موسوی تبریزی دادستان کل دادگاه‌های انقلاب اسلامی، که به ارومیه سفر کرده بود، با تقدیر از تلاش نیروهای مردمی و قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در پاکسازی مناطق غرب کشور، بر حضور فعال روحانیون اهل سنت در حل مشکلات مردم تأکید کرد. وی گفت: بر روحانیت اهل سنت است که دست مستضعفان منطقه را بگیرند تا خدایی نکرده، مثل گذشته محروم نمانند. روحانیونی که مردم را به اسلام دعوت می‌کنند، در حکومت اسلامی محترم اند و امام بزرگوارمان به آنها علاقه‌مند است. وی با اشاره به اینکه عده زیادی در مناطق کردنشین برای کاندیداتوری مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان ثبت نام کرده‌اند، گفت: این نشان می‌دهد که مردم منطقه، بحمدالله به آینده امیدوارند و دیگر از اشرار هراسی ندارند و امید است که انتخابات به‌خوبی در منطقه برگزار شود و حاکمیت جمهوری اسلامی، به تمام معنا، در این منطقه استقرار یابد و با عنایتی که نظام به این منطقه دارد؛ خدمات مؤثری درجهت رفع محرومیت‌های مردم انجام شود(2)
1
سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، امروز از محور راهبردی پیرانشهر - سردشت که اخیراً پاکسازی شده است، دیدن کرد. فرمانده نیروی زمینی در پایان این دیدار، در گفتوگویی، از ایثارگری‌های نیروهای خودی در پاکسازی این محور تشکر کرد و گفت: همان‌طورکه امام فرمودند، مردم ایران هیچ‌گاه زحماتی را که این جان‌برکفان برای استقرار حاکمیت جمهوری اسلامی در منطقه متحمل می‌شوند، فراموش نخواهند کرد. فرمانده نیروی زمینی افزود: رزمندگان اسلام اکنون آماده‌اند به یاری خداوند و به‌همت والای خودشان، به‌زودی امنیت پایدار را در منطقه برقرار کنند. وی درباره عناصر ضدانقلاب اظهار کرد:
اینها افرادی هستند که زمینه فساد دارند و وابسته به غیر خدا هستند و به همین دلیل است که از مسیر حقیقت خارج می‌شوند. ما حساب این افراد خودفروخته، سرسپرده و مفسد در منطقه را از حساب مردم محروم منطقه کاملاً جدا کرده ایم. برادران رزمنده ما مخصوصاً مسئولان دولتی، با کمال خوش‌رویی و با اخلاق اسلامی با مردم برخورد می‌کنند و روزبهروز هم بر کمک‌های خود به این مردم محروم می‌افز‌ایند. انشاءالله مردم هم قدر این نعمت‌ها را خواهند دانست و برای برقراری امنیت، همکاری و تلاش خواهند کرد.(1)
سرهنگ صیادشیرازی در تشریح وضعیت نیروهای اسلام در منطقه و همچنین جبهه‌های نبرد گفت: عملیات مداوم برای پاکسازی انجام می‌شود و الحمدلله رزمندگان اسلام در سرازیری این نبرد هستند و مشکلات، تمام شده است و برای سران فریب‌خورده راهی جز تسلیم نمانده و هیچ‌گونه مقاومتی دربرابر نیروهای کوبنده اسلام ندارند. سرهنگ صیادشیرازی دربارة وضعیت جبهه‌های نبرد حق علیه باطل نیز گفت: الحمدلله شرایط جبهه‌های نبرد خوب است و وضعیت صدام بسیار متزلزل است و همان‌طورکه شنیده اید، اخیراً مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در تهران اعلام موجودیت کرده است و رهبری گروه‌های مبارز عراقی را تا به‌ثمررسیدن انقلاب اسلامی در عراق به‌عهده خواهد داشت. امیدواریم به‌زودی به پیروزی نهایی برسیم(2)
1
سرهنگ مفید مسئول رکن2 نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی اختصاصی با خبرگزاری جمهوری اسلامی، دربارة جابهجایی تحمیلی ارتش عراق پس از عملیات محرم، نتایج این عملیات و هماهنگی بین نیروهای ارتش و سپاه صحبت کرد. وی گفت: به‌دنبال عملیات موفقیت‌آمیز محرم، ارتش بعثی - صهیونیستی عراق دچار تزلزل بی‌سابقه ای شده و صدام به‌دلیل کمبود نیروی انسانی، ناچار به جابهجایی نیروهای خود از شرق بصره به منطقه عملیاتی محرم و غرب کشور شده است. سرهنگ مفید با اعلام این مطلب افزود: فشار و ضرباتی که نیروهای اسلام بر پیکر روبه‌زوال ارتش بعثی - صهیونیستی عراق وارد می‌آورند، ارتش صدام را ناچار به اتخاذ تدابیر پدافندی مصنوعی کرده است. از آنجایی که کمبود نیرو در سطح ارتش عراق کاملاً محسوس است، متجاوزان بعثی به‌دلیل وحشت از حمله نیروهای اسلام، اخیراً در جبهه‌های خود اقدام به حفر کانال‌هایی کرده‌اند تا از پیشروی نیروهای اسلام جلوگیری کنند. وی گفت: ابتدای جنگ تحمیلی، نیروهای اسلام این اصل اجتناب‌ناپذیر را به دنیا عموماً و به صدام خصوصاً ثابت کردند که هیچ مانعی نمی‌تواند از پیشروی آنان جلوگیری کند و رزمندگان ما امروز به یاری خداوند، به‌حدی از توانایی رسیده‌اند که می‌توانند هم‌زمان در سراسر جبهه‌ها علیه دشمن وارد عمل شوند. وی افزود: عملیات محرم در ابعاد نظامی مشکل‌ترین و درعین‌حال موفقیت‌آمیزترین عملیات جنگی به حساب می‌آمد، زیرا دشمن تا قبل از عملیات، در بالاترین ارتفاعات با بهره‌گیری از انواع وسایل دفاعی مستقر بود، لیکن با پیشروی نیروهای اسلام، دشمن اینک در یک دشت مسطح در شرایط آسیب‌پذیری شدیدتری به سر می‌برد. سرهنگ مفید ضمن برشمردن ویژگی‌های عملیات محرم اعلام کرد: در این عملیات، تیپ‌های 606، 108، 423 به میزان 100 درصد؛ تیپ‌های103 گارد مرزی، 713، 60 رزمی و 32 مهمات خاصه، 80 درصد؛ تیپ24 مکانیزه و 505 پیاده، 90 درصد و تیپ‌های42، 38، 501 و 704، 65 درصد نابود شدند که امکان بازسازی مجدد این تیپ‌ها برای دشمن میسر نیست. وی در پایان این گفتوگو ضمن اشاره به هماهنگی موجود میان ارتش و سپاه گفت: در همه مراحل عملیات، همفکری و همسویی ارتش و سپاه کاملاً آشکار بود و عملیات محرم را می‌توان حاصل فکر، اندیشه و ایثار سپاه نامید.(1)
2
حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حکیم سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، در سخنرانی قبل از خطبه‌های نمازجمعه تهران، ضمن تشریح اوضاع داخلی عراق، برگزارنشدن اجلاس سران غیرمتعهدها در بغداد را اوج شکست‌های رژیم این کشور خواند و گفت: جنگ عراق علیه ایران بر سر مرزها نیست، بلکه جنگ باطل علیه حق است و این رژیم پس از
1) مأخذ 1، بخش دوم، ص19.
شکست‌هایش در جبهه‌ها، دست به عوام‌فریبی زده است و می‌کوشد با اقداماتی ازقبیل آزادی برخی زندانیان و یا برکناری بعضی از مقامات، مردم را از خود راضی کند.
وی افزود: بهترین دلیل شکست رژیم عراق، سخنرانی اخیر صدام در شورای وزیران است که به شکست ارتش در جنگ علیه ایران اعتراف کرد و بعداً برای فریب مردم، موضوع انتخابات و همه‌پرسی در ایران و عراق را مطرح کرد. مردم ایران، بارها در انتخابات، موافقت کامل خود را با نظام جمهوری اسلامی و رهبری آن اعلام کرده‌اند و ما درباره عراق اعلام می‌کنیم که آماده برگزاری انتخابات در عراق هستیم و مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را برای رهبری مردم کاندیدا می‌کنیم؛ به شرط آنکه صدام، ملت را در انتخابات آزاد بگذارد.
سیدمحمدباقر حکیم در پایان گفت: ملت عراق، بیش از 5 هزار شهید، 100 هزار زندانی و 300هزار مهاجر و رانده‌شده دارد. بعضی از افراد حزب بعث هم که با صدام به مخالفت برخاسته‌اند، به قتل رسیده‌اند و حتی چند تن از وزیران پس از اینکه از پیشنهاد صدام مبنی‌بر کناره‌گیری وی به نفع حسن البکر استقبال کردند، به اعدام محکوم شدند(1)
1
با گذشت یک دوره کوتاه و چند روزه از عملیات محرم، اخبار مربوط به این عملیات همچنان در رسانه‌های غرب بازتاب دارد. پس از حضور خبرنگاران برخی رسانه‌های خارجی در جبهه‌های جنگ، نگاه جدیدی به جنگ، وضعیت جبهه‌ها، عقب رانده‌شدن نیروهای عراق و زیاده‌گویی مقامات عراقی درباره توان نظامی ارتش این کشور شده که دست‌مایة اصلی خبرهای جدید قرار گرفته است. این نگاه در اخبار امروز جنگ ایران و عراق که حجم نسبتاً زیادی نیز دارد، به‌وضوح دیده می‌شود.
ازجمله رادیو صدای امریکا در آخرین بخش از اخبار خود، با طرح این سؤال که چرا ایرانی‌ها به‌رغم تمایل آشکار عراق به صلح، به جنگ ادامه می‌دهند، از قول واشنگتن تایمز اعلام کرد: بهترین پاسخ این است که مشاوران آیت‌الله خمینی، تصور می‌کنند اگر بر فشار خود بیفز‌ایند، صدام ناچار به کناره‌گیری از مقامش خواهد شد، اما رسیدن به این هدف، ظاهراً تا زمانی که عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی به کمک خود به عراق ادامه می‌دهند، غیرمحتمل خواهد بود.(2)
روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور نیز با درج مطلبی که بخشی از آن در رادیو امریکا خوانده شد، با استفاده از واژه‌هایی مانند "ایرانی و عرب"، "شیعه و سنی"، "جنگ به بن‌بست رسیده" و... جنگ ایران و عراق را جنگی نژادپرستانه نامید. در بخشی از مطلب این نشریه آمده است: «آنچه درباره خلیج‌فارس از آن مطمئنیم، [این است که] نظامیان ایرانی در داخل خاک عراق درحال تهاجم‌اند، اما همانند رقابت‌های دیرینه ایرانی و عرب، شیعه و سنی که ریشه در قرن‌ها دارد، گویی چنین مقدر شده که این جنگ 26 ماهه، بدون هیچ نتیجه ای ادامه یابد.»
در بخش دیگری از این مطلب با اشاره به کمک‌های فراوان کشورهای عربی حاشیة
خلیج‌فارس، مصر و عربستان به عراق و تأثیر این کمک‌ها در ماندگاری رژیم صدام، آمده است: «تحلیل‌گران مسائل خاورمیانه، دراین‌باره که آیا عراق به‌راستی در خطر است یا نه، اختلاف‌نظر دارند. حقیقت آن است که از تابستان پیش تاکنون، عراقی‌ها درحالت دفاعی بودند و ناچارند بیشازپیش، به سربازگیری بپردازند و به کمک‌های مالی دیگر بخش‌های عربی متکی باشند. اگر خطری جدی بغداد را تهدید نکند، بعید است که دیگر کشورهای عربی علناً به جنگ با ایران بپردازند. عربستان سعودی، کویت، قطر و عمان، هم اینک کمک‌های مالی عظیمی به عراق کرده و مصر درحالیکه خود را با نمونه‌های امریکایی و اروپایی جنگ‌افزار، مسلح می‌سازد، بخش عظیمی از تجهیزات نظامی روسی خود را که کهنه و قدیمی است، به عراق می‌فروشد و اما دیگر کشورهای عربی بدون سروصدا، نفرات خود را روانة عراق می‌کنند؛ اردن در اوایل سال جاری، اعزام داوطلبان را به عراق آزاد کرد تا در کنار عراقی‌ها بجنگند. به‌تازگی سودان موافقت کرده است که در پایتخت خود خارطوم، برای ثبت‌نام داوطلبان جنگ در عراق، مرکز سربازگیری ایجاد کند. هزاران کارگر مهاجر مغربی و مصری نیز یا در فهرست دستمزد‌بگیران ارتش عراق هستند و یا در این کشور سرگرم کار شده‌اند تا به این ترتیب، عراقیان بیشتری روانه میدان کارزار شوند.»(1)
واشنگتن پست در مقایسه ای علنی‌تر، به بزرگ‌نمایی توان ارتش عراق پرداخته و در بخشی از مطلب امروز خود آورده است: «به نظر می‌رسد نیروهای مسلح عراق که مجهز به سلاح‌هایی هستند که از اتحاد شوروی خریداری شده و دارای هواپیماهای روسی و فرانسوی هستند که آسمان این کشور را کنترل می‌کنند، درحال‌حاضر، از قدرت کافی برای مهارکردن حمله‌های ایران برخوردار هستند.»
در ادامه گزارش این نشریه آمده است: «واحدهای ایرانی، ازجمله داوطلبان 13 ساله، در نفوذ به خطوط عراقی‌ها در اوایل ماه جاری، شجاعت زیادی از خود نشان دادند، اما ایران آن‌گونه که وابسته‌های نظامی غربی، آسیایی و دیگر تحلیل‌گران سیاسی در بغداد می‌گویند، از سرباز، اسلحه و سازمان لازم برای یک هجوم همه‌جانبه و پیروزمندانه بی‌بهره است و عراق که فعلاً از تمامی خاک ایران در ماه ژوئن بیرون رفته است، اینک از یک منطقه مرزی که بیش از 400 مایل طول دارد، دفاع می‌کند. ایالات متحده امریکا و حکام کشورهای نفت‌خیز خلیج‌فارس امیدوارند که عراق راه ایران را برای صدور انقلاب اسلامی‌اش مسدود کند.»(2)
فرمانده سپاه چهارم عراق از پیش به خبرنگاران امریکایی که به بازدید از جبهه‌ها رفته بودند، گفته بود که آنان (ایرانیان) پیروزی‌های نسبی به دست آورده‌اند، اما آنها را به عقب خواهیم راند. گفته می‌شود درپی جنگی 26 ماهه، روحیه سربازان عراقی چندان خوب نیست و نیروهای پیاده‌نظام ایران، با تعداد محدودی تانک، در جنگ (عملیات) اخیر، دهمین لشکر زرهی عراق را بیش از 10مایل به عقب راندند و شگفتی آفریدند، اما عراقی‌ها در بغداد
می‌گویند که بیم از پیروزی ایران بیشتر از خستگی جنگ است.
این روزنامه درباره سیاست نظامی ایران میافزاید: از ماه ژوئیه، یعنی از زمان تهاجم عمده ناموفق ایران در حوالی بصره، شیوه جنگی این کشور تغییر کرده و حملاتی با هدف‌های محدود، مدنظر قرار گرفته است. هدف ایرانی‌ها، تنها بازپس‌گیری باریکه‌هایی از خاک ایران بود که هنوز در کنترل عراق قرار دارد و نه تصرف خاک عراق. هرچند عراق ازنظر تسلیحاتی (در انواع سلاح‌ها) بر ایران برتری دارد، سربازان این کشور کارایی چندانی در استفاده از جنگ‌افزارها از خود نشان نداده‌اند. منابع نظامی غرب می‌گویند، عراق حدود 3 هزار تانک دارد، درحالیکه تعداد تانک‌های ایران 700 تا 800 دستگاه تخمین زده می‌شود. تعداد نفربرهای عراق 2500 و نفربرهای ایران 1200 تا 1500 است. درزمینة توپخانه سنگین نیز وضع عراق بهتر است. نیروی هوایی عراق با 300 فروند هواپیمای جنگی و تعدادی بالگرد توپ‌دار، آسمان‌ها را در کنترل دارد، درحالیکه تعداد هواپیماهای ایران کمتر از 50 فروند است.
در بخش دیگر این مقاله، نویسنده بدون اشاره به پدافند مؤثر ایران، دلیل ناموفق‌بودن حملات هوایی عراق را ضعف خلبانان عراقی در دسترسی به اهداف در عمق دانسته و از ناتوانی نیروی هوایی عراق در حمله به هدف‌های عمده نظامی و اقتصادی ایران انتقاد کرده است. وی به‌طور غیرمستقیم، اهداف مهم و راهبردی را به عراق نشان داده و خاطرنشان کرده است: «تحلیل‌گران نظامی جهان و غرب، عراق را به‌خاطر عدم استفادة مداوم از نیروی هو‌ایی‌اش مورد انتقاد قرار می‌دهند و می‌گویند، هواپیماهای عراق به هدف‌های مهم در ایران حمله نمی‌کنند؛ حال آنکه می‌توانند با حمله به پل‌ها و کاروان‌های کامیون، به خطوط تدارکاتی آسیب‌پذیر ایران به‌شدت لطمه بزنند. هنوز معلوم نیست چرا عراق در فلج‌کردن و ازکارانداختن ترمینال اصلی نفت در جزیره خارک، سخت‌تر نکوشیده است.»(1)
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز از بغداد گزارش داد: «تحلیل‌گران غربی موفقیت اخیر عراق را در کنترل ایرانیان، به عامل سلاح‌ها و تجهیزات غربی نسبت می‌دهند: سربازان عراق در خاک خود بهتر جنگیده‌اند؛ عراق تسلیحات فرانسوی و روسی ازجمله هلیکوپتر غزال و موشک‌های ضدتانک دریافت کرده است و سربازان عراق مهارت بیشتری در به‌کارگیری سلاح‌های جدید از خود نشان داده‌اند. در مقابل، ایران با مشکلات عظیمی جهت خرید تسلیحات و قطعات یدکی، به‌ویژه برای هواپیماهای ساخت امریکایی خود، به‌خاطر محدودیت‌هایی که امریکاییها برای عرضه مواد به ایران قائل شده‌اند، مواجه است.»
در پایان گزارش آسوشیتدپرس آمده است: عراق از همسایگان نفت‌خیز عرب خود که هراس دارند پیروزی ایرانیان، تهران را به یک ابرقدرت منطقه ای تبدیل کند، ماهانه یک میلیارد دلار کمک دریافت می‌کند(2)
1
روزنامه وال استریت ژورنال با درج مقاله ای به قلم "هادینگ کارتر" سخنگوی سابق وزارت خارجه امریکا در دولت جیمی کارتر، به مقایسه جنگ عراق و ایران و دیگر جنگ‌های تاریخ معاصر جهان پرداخته و به این نتیجه رسیده است که رسانه‌های خبری جهان، اهمیت این جنگ را باوجود طولانی‌بودن و خسارات و تلفات فراوان آن نادیده گرفته‌اند. در بخشی از این مقاله که رادیو امریکا آن را پخش کرد، آمده است: آنچه جنگ بر سر آن درگرفته، اهمیت بسیاری دارد، یعنی تسلط بر منطقه ای که کارشناسان ژئوپلیتیک، آن را خط حیاتی غرب می‌نامند و ایالات متحده، سرگرم تهیه نیروی واکنش سریع برای حمایت از آن است، باوجوداین، جنگ ایران و عراق رفته‌رفته کاملاً نادیده گرفته می‌شود و کسی به آن توجهی نشان نمی‌دهد. اغلب تلویزیون‌ها نیز فقط به نمایش نمونه ای از فیلم‌هایی که یکی از طرفین جنگ در اختیارشان می‌گذارد، اکتفا می‌کنند و بیشتر روزنامه‌ها فقط گه‌گاه نگاهی به آن می‌اندازند و به‌سرعت از کنارش می‌گذرند، گویی اصلاً چنین جنگی وجود ندارد.
نویسنده در ادامه این مقاله درباره دلیل این نوع رفتار نوشته است: پاسخ‌های متعددی برای این پرسش وجود دارد، ولی مهم‌ترین دلیل این است که جنگ ایران و عراق، همچون تجاوز شوروی به افغانستان و اشغال درازمدت آن، طبق مقررات قدیمی انجام می‌شود که براساس آن، سانسور خبرهای جنگی یکی از اصول جنگ به شمار می‌رفت، خبرها با تبلیغات جنگی درهم آمیخته می‌شد و خبرنگاران یا باید آن را می‌پذیرفتند یا خود را کنار می‌کشیدند و این روش هنوز در مسکو، بغداد و تهران به کار گرفته می‌شود. دراین‌میان، دولت‌های آزادتر نیز گه‌گاه وسوسه می‌شوند که قوانین قدیمی و کهنه را اجرا کنند، اما برای روزنامه‌نگاران و رسانه‌های خبری، بهترین و اخلاقی‌ترین راه آن است که باوجود وسوسه دولت‌ها، تلاششان را بیشتر کرده، بکوشند با پی‌بردن به عمق حوادث جنگ ایران و عراق، حقایق را انتشار دهند و به‌جای قناعت به کسب خبر از راه‌های ساده، با پیگیری بیشتر، اخبار واقعی را به اطلاع مردم برسانند(1)
2
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از منابع مطلع درباره خریدهای نظامی جدید عراق گزارش داد که این کشور، 50 فروند بالگرد فرانسوی غزال و 360 فروند موشک ضدتانک فرانسه را وارد عراق کرده است. علاوه‌بر تسلیحات فوق، این منابع اعلام کردند که عراق، 10 فروند دیگر بالگرد غزال، 26 فروند بالگرد مسلح توما و 24 فروند جنگنده میراژ اف1 به کشور فرانسه و 100 تانک تی62 و 150 فروند میگ 27، 25 و 23 روسی سفارش داده است.(2)
گزارش دیگر منابع اطلاعاتی نیز حاکیست که امروز تعداد 48 دستگاه خودرو حامل محمولات گوناگون، ازطریق عربستان وارد عراق شد. روز گذشته نیز تعداد 22 دستگاه تریلر
حامل مهمات ارسالی عربستان ازطریق مرز نویسیب به عراق ارسال شد(1)
درهمین‌حال، روزنامه جمهوریت (چاپ آنکارا) اعلام کرد که عراق اخیراً تعداد زیادی سلاح و بسیاری از تجهیزات موردنیاز خود را از جمهوری خلق چین تأمین کرده است. این روزنامه افزود: براساس یک گزارش غیر رسمی، چین نصف تولیدات سلاح‌های خود را به عراق می‌فروشد.(2)
1
طه یاسین رمضان عضو شورای فرماندهی انقلاب و فرمانده ارتش خلقی عراق، در جمع نیروهایی که از سایر کشورهای عربی عازم جبهه‌های جنگ بودند، شرکت داوطلبان عرب در جنگ قادسیه صدام را بهترین نشانه همکاری قومی اعراب در جنگ علیه ایران خواند. طبق گزارش رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد، وی گفت: شرکت داوطلبان عرب از اردن، مصر، سوریه و تونس، نشان‌دهندة آمادگی امت عرب جهت انجام‌دادن وظیفه تاریخی و قومی خویش برای دفاع از سرزمین عربی است.
در ادامه این خبر آمده است: رمضان از حاضران خواست تا ضمن شرکت در جنگ، نحوه برخورد و رویارویی نظامی را خوب فراگیرند. وی بار دیگر تأکید کرد که عراق از شرکت داوطلبانی از سایر کشورهای عربی در جبهه‌های جنگ همچنان استقبال می‌کند. وی همچنین با انتقاد شدید از سوریه و لیبی به‌دلیل همکاری با ایران، اعمال این دو کشور را خائنانه خواند(3)
2
مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه ای را با 105 رأی مثبت در مقابل 2 رأی منفی و 25 رأی ممتنع صادر کرد که براساس آن، رژیم اشغالگر قدس متهم به ایجاد مزاحمت در کار سازمان بین‌المللی انرژی اتمی شده است. در این قطعنامه که پس از ساعت‌ها بحث و مشاجره و مخالفت شدید و رأی منفی امریکا و رژیم صهیونیستی تصویب شد، از تلاش‌های سازمان بین‌المللی انرژی اتمی برای به‌کاربردن انرژی هسته ای درجهت صلح و امنیت بین‌المللی قدردانی و از همه کشورها درخواست شده است تا با این سازمان همکاری کنند. به گزارش خبرگزاری فرانسه از سازمان ملل، در این قطعنامه، تهدید رژیم صهیونیستی مبنی‌بر احتمال حمله مجدد به رآکتور هسته ای عراق محکوم شده است. تلاش امریکا برای حذف نام اسرائیل که در قالب یک پیشنهاد مطرح شده بود نیز رأی لازم را نیاورد.(4)
3
رادیو فالانژیست‌های لبنان، شرایط رژیم صهیونیستی را برای خروج نیروهایش از لبنان، پذیرفت. براساس گزارش خبرگزاری یوگسلاوی از نیکوزیا، این شرایط شامل برقراری روابط کنسولی بین رژیم اشغالگر قدس و لبنان و کنترل حریم هوایی و آب‌های این کشور توسط رژیم صهیونیستی است. طبق همین گزارش، شرط دیگر ذکرشده، اجازه یافتن ارتش رژیم
1) سند شماره 167755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی، ستاد مشترک ارتش (اداره دوم)، فرماندهی اطلاعات، شماره 233، تاریخ 4/9/1361، صص 20 و 21.
2) مأخذ 21، ص6، آنکارا - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 28/8/1361.
3) مأخذ 21، ص28، رادیو صوت الجماهیر، 28/8/1361؛ و - مأخذ 20، ص4، بغداد - خبرگزاری خلیج، 29/8/1361.
4) مأخذ 20، ص16، خبرگزاری فرانسه، 29/8/1361؛ و - مأخذ 1، بخش دوم، ص20.
صهیونیستی برای ایجاد یک تیپ دیدبانی مشرف به بزرگ‌راه بیروت - دمشق می‌باشد. رادیو صدای فالانژیست‌ها همچنین اعلام کرد: رژیم اشغالگر قدس خواستار روابط کاملاً عادی اقتصادی و صدور کالاهای اسرائیلی بدون هیچ‌گونه مانعی به لبنان شده است.(1)
1) روزنامه اطلاعات،30/8/1361، ص12.
1
صبح امروز مواضع نیروهای خودی در عین‌خوش، در چند نوبت مورد تهاجم هواپیماهای ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن، 2 نفر مجروح شدند و به 10 دستگاه تریلی و اتوبوس که در محل توقفگاه وسایل نقلیه سنگین قرارگاه کربلا پارک شده بودند، خسارت‌هایی وارد شد.(1)
همچنین ستاد مشترک ارتش در اطلاعیه شماره 1128 اعلام کرد: درطول امروز، آتش یگان‌های پدافند هوایی و خلبانان قهرمان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 5 فروند از هواپیماهای دشمن را هدف قرار داده، سرنگون کردند. 2 فروند از این هواپیماها، در ساعت 11:02 و 3 فروند دیگر در ساعت‌های 11:15، 11:17 و 11:19 در منطقه عملیاتی محرم سقوط کردند. به این ترتیب، تعداد هواپیماهای سرنگون‌شده دشمن در این منطقه، به 24 فروند رسید.(2)
2
استقبال مردم برای اعزام به جبهه‌های جنگ همچنان ادامه دارد. امروز یک گروه از نیروهای سپاه پاسداران و بسیج در میان بدرقه گرم مردم مشکین‌شهر عازم جبهه‌های جنگ شدند.(3)شهرهای شیراز، خوی و سلماس نیز شاهد بدرقه پرشکوه مردم این شهرها از نیروهای داوطلب بسیجی بود که رهسپار جبهه‌ها شدند.(4)علاوه‌بر این عده، از جهادسازندگی شهرستان طبس نیز تعدادی نیرو شامل راننده، مکانیک و نیروهای خدماتی به مناطق جنگی جنوب اعزام شدند.(5)
3
آتش‌سوزی، غارت اموال، گروگان‌گیری، اجرای کمین و مین‌گذاری، ازجمله اقدامات عناصر وابسته به گروه‌های غیرقانونی در مناطق شمال‌غرب کشور بود که نیروهای مسلح ایران به مقابله با آن پرداختند.
تعدادی از مهاجمان، حوالی نیمه‌شب در قریه "تازه‌آباد" از توابع دیواندره، پس از به‌آتش‌کشیدن 3 منزل، 3 معلم زن و یکی دیگر از اهالی روستا را به گروگان گرفتند.(6)
در نقده نیز عناصر گروه‌های ضدانقلاب، به نیروگاه برق این شهر حمله کرده، با تیراندازی
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 246، تاریخ 30/8/1361، ص4، ایلام - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 29/8/1361.
2) روزنامه کیهان، 30/8/1361، ص18؛ و - سند شماره 79400 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 244، تاریخ 30/8/1361، ص4.
3) سند شماره 227495 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات و روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 363، تاریخ 1/9/1361، ص3.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 4/9/1361، ص4.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 1/9/1361، ص4.
6) سند شماره 320857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به استانداری کردستان، 1/9/1361.
به ترانس این نیروگاه، خساراتی به آن وارد آوردند و 4 نفر از مأموران نیروگاه را ربودند.(1)
همچنین تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران در حین حرکت به‌سمت پایگاه مراغان (در چندکیلومتری جنوب سردشت)، در نزدیکی این پایگاه به کمین ضدانقلاب برخورد کردند که درنتیجه، تعدادی شهید، زخمی یا مفقودالاثر شدند. درپی این حادثه، نیروهای کمکی به منطقه اعزام شدند و پیکر 2 تن از نیروهای بسیجی را که به‌دست نیروهای مهاجم خفه شده بودند، پیدا کردند.(2)
در محور مهاباد - بوکان یک خودرو ارتش با مین برخورد کرد که براثر انفجار مین، 2 نفر از سرنشینان خودرو مجروح شدند و به خودرو نیز خساراتی وارد شد.(3)
تاریخ 2/9/1361، ص1؛ و - مأخذ 7، بخش دوم.
در ارومیه نیز یک دستگاه کامیون مدل گاز66 نظامی از لشکر64 ارومیه که جهت حمل غذا از پایگاه "چلقران" ارومیه عازم پایگاه دیگری بود، در بین راه با مین برخورد کرد و متلاشی شد. در این حادثه، 3 درجه‌دار و 2 سرباز مجروح شدند(4)
همچنین نیروهای اطلاعات و عملیات سپاه مهاباد که قصد اجرای کمین در یکی از نقاط شهر را داشتند، قبل از استقرار در محل، با حمله عناصر ضدانقلاب مواجه شدند که در درگیری پیش‌آمده، 2 نفر از عناصر مهاجم به هلاکت رسیدند(5)
امروز در مناطق کردنشین کشور، 5 نفر از عناصر حزب دمکرات(6)در شهرهای مهاباد(7)و سنندج و یک تن از افراد گروه کومه‌له در بوکان(8)خود را به سپاه پاسداران این شهرها معرفی و تقاضای امان‌نامه کردند. دیروز نیز 2 نفر از وابستگان گروه‌های مسلح غیرقانونی در بانه، با تحویل‌دادن سلاحهایشان به سپاه این شهر، تسلیم نیروهای خودی شدند.(9)
1
به‌دنبال آزادسازی بخش‌هایی از مناطق کردنشین که در اشغال نیروهای مسلح غیرقانونی بود، فرماندار سردشت و آیت‌الله خاتمی نماینده امام و امام‌جمعه یزد، بر وحدت و یکپارچگی مردم و حکومت تأکید کردند.
درپی بازشدن محور پیرانشهر - سردشت، فرماندار سردشت اقداماتی را به‌منظور تسلیح اهالی برخی روستاها با هدف مقابله مردم این مناطق با عناصر گروه‌های غیرقانونی انجام داد.
فرماندار سردشت دراین‌باره گفت: اهالی روستای "تلاس" در 14 کیلومتری شمال سردشت، با کمک ستاد بسیج عشایری سردشت، مسلح و آماده پیکار با ضدانقلاب شده‌اند و مردم
1) مأخذ 2، بخش دوم، ص1؛ و - سند شماره 73309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 1/9/1361.
2) سند شماره 073306 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه حمزه (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 1/9/1361؛ و - سند شماره 103847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 190، تاریخ 3/9/1361، ص5؛ و - سند شماره 73314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی به معاونت عملیات و اطلاعات نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی (مدیریت عملیات)، 1/9/1361، ص1.
3) سند شماره 73337 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 246،
4) مأخذ 7، بخش دوم.
5) سند شماره 350291 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به قرارگاه بعثت، 29/8/1361.
6) سند شماره 79396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (واحد طرح و عملیات) به ستاد مرکزی، شماره 238، تاریخ 30/8/1361.
7) مأخذ 11.
8) روزنامه اطلاعات، 1/9/1361، ص2.
9) روزنامه اطلاعات، 30/8/1361، ص2.
چندین روستای دیگر نیز آمادگی خود را برای نبرد با ضدانقلاب اعلام کرده‌اند.(1)
وی افزود: درطول دو روز گذشته، همه روستاهای تازه آزادشده در این محور - در حوزه عمل شهرستان پیرانشهر - تحت پوشش خدمات رفاهی و تأمین آذوقه و مواد سوختی قرار گرفته است. در سردشت نیز با تشکیل ستاد بسیج عشایری، اقداماتی برای دراختیارگذاشتن خدمات رفاهی به مردم آغاز شد.(2)
آیت‌الله روح‌الله خاتمی نماینده امام و امام‌جمعه یزد نیز که به‌منظور بازدید از کردستان و مناطق آزادشده این استان، وارد مریوان شده بود، در جمع نیروهای مسلح در پادگان شهر حاضر شد و در سخنانی، از اقدامات فرهنگی و نظامی این نیروها تجلیل کرد. وی سپس با حضور در مسجد حاجی نصیب شهر به گفتوگو با مردم پرداخت و ضمن اشاره به دستاوردهای انقلاب، بر لزوم وحدت و همبستگی شیعه و سنی تأکید کرد. امام‌جمعه یزد همچنین در جلسه‌ای با مسئولان ادارات و ارگان‌های مریوان، مشکلات منطقه را بررسی کرد(3)
1
اقدامات امروز عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، عمدتاً به‌صورت تیراندازی از داخل خودرو و به‌نوعی فقط اعلام حضور بود و موفقیت نظامی چندانی نداشت. در مقابل، نیروهای امنیتی نیز تعدادی از عناصر گروه‌های ضدانقلاب را دستگیر کردند.
در تهران، 3 سرنشین یک خودرو سواری به‌سمت ماشین گشت سپاه در خیابان سی‌متری جی تیراندازی کردند که خسارتی به بار نیامد و مهاجمان متواری شدند(4)
سرنشینان یک دستگاه پیکان در خیابان کمیل تهران نیز به‌طرف نیروهای کمیته تیراندازی کردند و بلافاصله از محل گریختند. در این اقدام به کسی آسیب نرسید.(5)
علاوه‌براین، در خیابان یوسف‌آباد تهران، سرنشینان مسلح یک خودرو تویوتا در ساعت 8:45، به‌طرف مأموران کلانتری یوسف‌آباد تیراندازی کردند که درنتیجه، 2 مأمور مجروح شدند.(6)این افراد دو ساعت بعد نیز به‌طرف مأموران حفاظت شرکت توانیر در خیابان شهید عباسپور (منشعب از خیابان ولیعصر تهران) تیراندازی کردند و گریختند. در این حادثه نیز کسی آسیبی ندید(7)
درپی کشف و محاصره یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان مهدیه تهران و درگیری ایجادشده، یک تن از عناصر سازمان کشته شد و 2 نفر موفق به فرار شدند. در این عملیات به یک پاسدار نیز جراحاتی وارد شد.(8)همچنین با همکاری مردم تهران و تلاش‌های نیروهای گشت سپاه پاسداران، یک نفر از اعضای سازمان دستگیر شد.(9)
نیروهای امنیتی پس از شناسایی و تعقیب 3 نفر از عناصر گروه چریک‌های فدایی خلق اقلیت در شهرکرد، آنها را بازداشت کردند.(10)
در یزد نیز نیروهای امنیتی 2 نفر از اعضای سازمان کمونیستی سهند را شناسایی و دستگیر کردند.(11)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 29/8/1361، ص2.
2) روزنامه کیهان، 29/8/1361، ص17.
3) مأخذ 5، ص4.
4) . مأخذ 2، بخش دوم،ص 5؛ و - سند شماره 227496 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 364، تاریخ 4/9/1361، ص1.
5) مأخذ 2، بخش دوم، ص6.
6) مأخذ 2، بخش دوم، ص5.
7) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص3.
8) مأخذ 8، بخش آخر، ص5.
9) مأخذ 19، بخش دوم.
10) سند شماره 73507 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 2 به فرماندهی کل ستاد مرکز، 9/9/1361، ص1.
11) . همان، ص2.
1
مسئول شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان، در گفتوگوی اختصاصی با خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در ارومیه، درباره نتایج اقدامات نیروهای سپاه و نیروهای انتظامی علیه گروه‌های چپ مسلح در استان اصفهان و وضعیت فعلی این نیروها، توضیحاتی داد. حجت‌الاسلام راجی گفت: درطول امسال، تشکیلات گروهک‌های محارب پیکار، چریک‌هایی فدایی اقلیت و اتحادیه کمونیست‌ها و سهند در اصفهان، به‌طورکامل متلاشی و مسئولان شاخه‌های مختلف آنها دستگیر شده‌اند و همه تدارکات و تسلیحات آنها نیز کشف و ضبط شده است. وی ضمن اعلام این خبر افزود: با همکاری سازمان اطلاعاتی 36 میلیونی، فقط در دو ماه اخیر، حدود 150 نفر از هواداران گروهک‌های ضدانقلاب شامل منافقان، چریک‌های فدایی اقلیت و سهند دستگیر شده‌اند.
راجی با تأکید بر اینکه این دادگاه با تمام توان، گروهک‌های محارب مزدور غرب را مورد پیگرد قرار داده است، گفت: تشکیلات منافقان در سال 1360 به‌طورکلی متلاشی و فرمانده عملیات، مسئولان تدارکات و تیم‌های نظامی و هواداران آنان نیز تاکنون دستگیر و محاکمه شده‌اند، ولی از آنجا که تا امریکا هست، منافقان هم هستند، اخیراً سازمان اقدام به بازسازی کادرهای خود کرده، ولی این تشکیلات بسیار ضعیف است و تاکنون حدود 30 نفر از آنها دستگیر شده‌اند. وی افزود: در یک ماهه اخیر نیز حدود 80 نفر از مسئولان و هواداران گروهک اقلیت در اصفهان و چهارمحالوبختیاری دستگیر شده‌اند. همچنین درحال‌حاضر تشکیلاتی به نام پیکار که بتواند در اصفهان فعالیت کند، وجود ندارد.(1)
2
آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای رئیسجمهور ایران، در دیدار با سلیم‌بن‌علی فرستاده ویژه رئیسجمهور کشور افریقایی کومور، با اشاره به تجاوز عراق علیه ایران، درباره علت پافشاری ایران بر مجازات صدام به‌عنوان تنبیه متجاوز گفت: «اگر ما بر موضوع مجازات صدام تکیه می‌کنیم، به‌خاطر خود ما نیست، بلکه برای منطقه است. اگر امروز این متجاوز تنبیه نشود، فردا او و هرکس دیگر به خود اجازه خواهد داد تا به هر کشور دیگری هم تجاوز و جنگ را بر آن تحمیل نماید.»(2)
3
درپی سخنان، کلود شسون وزیر خارجه فرانسه(3)در کویت، که بر سیاست فرانسه در حمایت از عراق تأکید کرده بود، علی شمس اردکانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در کویت، با ارسال یادداشتی به سفارت فرانسه در این کشور، به سخنان وزیر خارجه فرانسه اعتراض کرد. در بخشی از این یادداشت با اشاره به ادعای شسون که عراق را یک کشور صلح‌طلب خوانده بود،
آمده است: تأیید حکومت‌های غیرمردمی ازجانب دولت‌هایی که سابقه استعمار و استثمار دارند، مطلب تازه‌ای نیست و در همین زمان هم سرزمین‌های خون بار افریقا و خاورمیانه، شاهد دخالت‌های فعلی یا ثمرات دخالت‌های قبلی فرانسه هستند.
در بخش دیگری از این یادداشت آمده است: دفاع از تروریست‌ها و دزدهای ایرانی که در فرانسه گرد آمده‌اند و ایشان (شسون) در نشست مطبوعاتی به آن اشاره کردند نیز درجهت همان منطقی است که از حکومت‌های تروریست همچون حکومت حاکم بر عراق دفاع می‌کند و همگان شاهد بوده‌اند همان‌طورکه دولت فرانسه هیچ اعتراضی به تجاوز عراق به سرزمین‌های ایران نکرد، اعتراضی هم به تروریست‌های پاریس‌نشین ندارد.
در ادامه این یادداشت آمده است: آقای شسون مطالبی نیز درخصوص رفت‌وآمدهای دریایی در منطقه گفته‌اند که سبب شگفتی بسیار شده است. مگر نه این است که دوستان مرتجع و توطئه‌گر شما در منطقه، با توطئه جنگ و حمله به قلمرو آبی و زمینی ایران، از اول می‌خواستند دامنه جنگ را به همه منطقه بکشانند و دولت شما هم سخاوتمندانه وسایل این کار را در اختیار آنان قرار داده و می‌دهد؟ ولی این نیروهای ظفرمند جمهوری اسلامی ایران هستند که تابه‌حال مانع توسعه جنگ و رسیدن شما و دیگر مستکبران به آرزوهای خود شده‌اند.
در بخش پایانی این بیانیه، با اشاره به سخنان وزیر خارجه فرانسه درباره آزادی مطبوعات کویت و درج کامل سخنان وی در مطبوعات این کشور آمده است: خواهشمند است برای آزمایش این آزادی، ترتیبی دهید که این پاسخ حداقل در یکی از جراید کویت چاپ شود. معلومات ما بر آن است که همه سخنان و تلاش‌های فوق، چیزی جز هموارکردن راه برای فروش اسلحه در منطقه نبوده و نیست و این خود، جنگ‌طلبی و سلطه‌جویی و قربانی‌کردن اصول در مقابل مطامع مادی دولت شما را نشان می‌دهد. ما سخت معتقدیم که پاسخ نهایی و پیروزی حتمی را ملل منطقه در اختیار دارند و نه تجارت مرگ و اسلحه و سیاست‌بازان.(1)
1
ژنرال صاحب‌زاده یعقوب‌خان وزیر امور خارجه پاکستان، به‌منظور یک دیدار رسمی دو روزه و گفتوگو با مقامات جمهوری اسلامی ایران، در رأس هیئتی سیاسی وارد تهران شد و دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه کشورمان و چند تن دیگر از مقامات وزارت خارجه از وی استقبال کردند. وزیر امور خارجه پاکستان در بیانیه مطبوعاتی که به هنگام ورود در فرودگاه مهرآباد قرائت کرد، از اینکه توانسته است به دعوت دکتر ولایتی پاسخ گوید و در تهران با مقامات جمهوری اسلامی ایران مذاکرات مفیدی داشته باشد، اظهار خوش‌وقتی کرد. این دیدار بازتاب‌هایی نیز در مطبوعات خارجی داشت.
وزیر خارجه پاکستان در ملاقات با دکتر علی اکبر ولایتی که دو ساعت به طول انجامید، به تشریح سیاست خارجی کشورش و نتایج مسافرت‌های اخیر رئیس‌جمهوری پاکستان به کشورهای گوناگون
1) مأخذ 2، بخش اول، ص3.
آسیایی پرداخت و اظهار کرد: سیاست پاکستان، براساس توازن بین ابرقدرت‌ها و دوستی با کشورهای همسایه و تلاش هرچه‌بیشتر درجهت عدم‌تعهد استوار است.(1)وی سپس به موضوعات منطقه خلیج‌فارس اشاره کرد و گفت: حفظ امنیت خلیج‌فارس، فقط به‌عهدة کشورهای ساحلی آن می‌باشد و هیچ قدرت دیگری حق مداخله در آن را ندارد و موضع ما دراین‌زمینه تغییری نکرده است.(2)
دکتر ولایتی نیز در این دیدار در سخنانی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران به رابطه با کشورهای همسایه و مسلمان اهمیت می‌دهد و مشترکات بسیاری ازجمله مذهب، فرهنگ، زبان، تاریخ، آداب و سنن، سبب نزدیکی دو ملت ایران و پاکستان می‌شود. وزیر امور خارجه کشورمان سپس به تشریح سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پرداخت و گفت: اصول سیاست ما براساس حسن هم‌جواری با همة کشورهای همسایه، ارتباط دوستانه با کشورهای مسلمان همسایه، مداخله‌نکردن در امور داخلی آنان و مقابله با هرنوع تعدی و تجاوز به کشور و انقلابمان، استوار است. وی افزود: پاسخ قاطعی که ما به تجاوز حکومت بعثی صهیونیستی عراق دادیم و روابط خوب ما با کشورهای مسلمان همسایه، نمونه گویایی از این سیاست می‌باشد.(3)
سفر وزیر خارجه پاکستان، بازتاب‌هایی در سطح رسانه‌های خارجی داشت، ازجمله رادیو بی‌بی‌سی با مهم‌خواندن این سفر، درباره روابط بازرگانی دو کشور و حساسیت عربستان دراین‌باره گفت: پاکستان به‌دلیل روابط بسیار دوستانه‌اش با عربستان سعودی، نمی‌تواند بیش از حد معینی دست دوستی ایران را بفشارد و هدف اصلی ایران آن است که روابط اقتصادی خود را با پاکستان گسترش دهد. به‌دنبال دیدار چند ماه پیش وزیر خارجه ایران از پاکستان، حجم مبادلات بازرگانی دو کشور افزایش یافت و 50 هزار تن گندم پاکستان به‌فوریت به ایران صادر شد و براساس یک قرارداد پایاپای، ایران متعهد شد در مدت یک سال، 3 میلیون و 600 هزار بشکه نفت به پاکستان تحویل دهد. دلیل تمایل پاکستان به گسترش روابط با ایران آن است که شاید بتواند وام بیشتری از ایران دریافت کند و آن را به حدود 4 میلیارد دلار برساند. اینگونه روابط مسلماً خوشایند عربستان که دوست پاکستان و درعین‌حال یار عراق است، نخواهد بود. مطبوعات پاکستان نوشته‌اند که یعقوب‌خان ترجیح می‌دهد بحث مفصل اقتصادی را به وقتی دیگر و به کارشناسان اقتصادی دو کشور واگذار کند و در این دیدار، توجه خود را بر موضوعات سیاسی و امور مربوط به روابط دوجانبه و موضوعات منطقه‌ای تمرکز دهد.(4)
رادیو امریکا نیز این دیدار را برای دو کشور مهم خواند و یکی از موضوعات سیاسی موردعلاقه پاکستان را ترغیب ایران به شرکت در مذاکرات غیرمستقیم ژنو درباره افغانستان ذکر کرد. در بخشی از گزارش این رادیو آمده است: پاکستان هنوز مبلغ 750 میلیون دلار وامی را که در زمان شاه از ایران گرفته بود، به این کشور مقروض است و اکنون ایران از پاکستان خواسته که قرض خود را به‌صورت کالا و مواد مصرفی به ایران بپردازد و دراین‌باره، یک محموله بزرگ پارچه به‌زودی از پاکستان به ایران ارسال خواهد شد.
رادیو امریکا در پایان این گزارش مدعی شد: روابط ایران و پاکستان، پس از درگرفتن جنگ میان ایران و عراق تیره شد. ایران انتظار داشت که پاکستان در این جنگ از ایران حمایت کند و چون پاکستان از این کشور طرف‌داری نکرد، با انتقاد شدید رسانه‌های خبری جمهوری اسلامی مواجه شد.(1)
1
"اشتوان هتنی" وزیر دارایی مجارستان، در رأس یک هیئت 16 نفره اقتصادی، متشکل از وزارتخانه های مختلف، به‌منظور دیدار و گفتوگو با مقامات ایران، وارد تهران شد. وی در مصاحبه‌ای هدف خود را از این دیدار اعلام آمادگی برای بازسازی مناطق جنگی، مبادلات بازرگانی و همکاری‌های فنی درزمینة حمل‌ونقل، کشاورزی و بهداشت اعلام کرد و گفت: ارزش پولی مبادلات کشور در سال جاری، به‌طور تقریبی 400 میلیون دلار خواهد بود. این میزان، سال گذشتة میلادی 250 میلیون دلار بود که 60 درصد افزایش نشان می‌دهد.(2)وی همچنین درباره جنگ اظهار کرد: «ما با علم به اینکه شما آغازگر جنگ نبودید، امیدواریم که هرچه‌زودتر صلح در منطقه حکم‌فرما شود.(3)
در دیدار مسئولان وزارت کشاورزی و عمران روستایی با اعضای این هیئت، محمد سلامتی وزیر کشاورزی ایران، درباره جنگ گفت: امپریالیسم امریکا که می‌خواست به هر نحوی، انقلاب ما را به شکست بکشاند، توسط یکی از سرسپردگان خویش در منطقه، یعنی صدام، این جنگ را به ما تحمیل کرد و مردم مسلمان ما ضمن دفع متجاوزان در سطح جهانی، با کشورهایی که حاضرند استقلال، تمامیت ارضی و حقوق متقابل را محترم شمارند، رابطه دوستانه برقرار می‌کنند. ما فکر می‌کنیم باتوجهبه مواضع سیاسی مجارستان، می‌توانیم با این کشور همکاری داشته باشیم.(4)
دکتر عباس‌علی زالی قائم‌مقام وزارت کشاورزی نیز درباره محور مذاکرات مقامات دو کشور گفت: «انتظار می‌رود، مذاکرات بیشتر درزمینه همکاری‌های کشاورزی و خرید مواد شیمیایی صورت گیرد.»(5)
این هیئت با دکتر حسین نمازی وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران نیز در محل این وزارتخانه دیدار و گفتوگو کرد. در این دیدار، هیئت مجاری خواستار افزایش صادرات نفت ایران به مجارستان و ادامه سیستم "تهاتر" در مبادلات دو کشور شد.(6)-(7)رئیس این هیئت درباره افزایش 30 درصدی مبادلات گفت: دلیل اصلی این افزایش، صادرات ایران به مجارستان است. در این دیدار دکتر نمازی اعلام کرد که در روابط دو کشور، آنچه مهم است قبول اصول مشترکی نظیر احترام و منافع متقابل می‌باشد.(8)
1) مأخذ 1،ص 24، رادیو امریکا، 29/8/1361.
2) مأخذ 15، ص3.
3) مأخذ 2، بخش اول، ص17.
4) مأخذ 15، ص3.
5) مأخذ 17، ص17.
6) رادیو بی‌بی‌سی درباره دلایل تقاضای مجارستان برای افزایش صادرات نفت ایران به این کشور گفت: «درخواست مجارستان به‌دنبال تحولات جدیدی صورت می‌گیرد که ناشی از مشکلات شوروی در تأمین نیازمندی مشتریان همیشگی خود در اروپای شرقی به منابع انرژی است.» (واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی، بولتن رادیوهای بیگانه، 30/8/1361، ص12، رادیو بی‌بی‌سی، 29/8/1361.)
7) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 30/8/1361، ص12، بی‌بی‌سی، 29/8/1361.
8) مأخذ 14، ص3.
1
صدام حسین رئیسجمهور عراق، در گفتوگو با نشریه المجله(1)چاپ لندن، ضمن پیش‌بینی پایان جنگ در کمتر از مدتی که از شروع آن گذشته است، مدعی تجاوز ایران به خاک عراق شد. به گزارش رادیو بغداد: آقای رئیسجمهور (صدام حسین) تأکید کرد که مدت زیادی از جنگ گذشته و مدت کم آن باقی مانده است و حکومت ایران در اجرای مقاصد نژادپرستانه، تجاوزکارانه و توسعه‌طلبانه‌اش کم‌کم احساس ضعف می‌کند. رئیسجمهور درطول ملاقات ظهر امروز خود با محمد العتوف روزنامه نگار عربی نشریه المجله (چاپ لندن)، گفته است: نگاه مقامات ایران به زندگی، سیاست بین‌المللی و روابط با همسایگان و حقوق آنها، نگاهی عقب‌افتاده است. و این رویکرد در رفتار و سیاست‌های ایران منعکس شده است و درصورت فراهم‌شدن امکانات، اجرای این مقاصد به زیان حاکمیت عراق و امت عرب است و تجاوزکارانه و توسعه‌طلبانه خواهد بود. رئیسجمهور تأکید کرد: وظیفه اعراب است که نبردکنندگان در دفاع از امت عرب را تشویق کنند و رزمنده نباید خود را بزرگ‌تر از آنها بداند و باید در زمانی که حق مشروع تشویق کامل برادران عرب خود را انتظار دارد، با احترام کاملی با آنها رفتار کند. صدام حسین گفت: توطئه‌ها علیه امت عرب با افزایش اهمیت نقش جهانی انسان عربی و شرکت آنها در ترسیم سیاست و گرایش‌های بین‌المللی، فزونی می‌گیرد. رئیسجمهور در پاسخ به پرسش خبرنگار مذکور، از نقش عالی رسانه‌های عراق درطول نبرد و همچنین اقدامات خوب و پیشرفته سازمان‌های فرهنگی و تبلیغاتی و تلاش‌های پیگیر کارکنان این سازمان‌ها درزمینه بسیج خلقی و پوشش‌دادن به پیروزی‌های فرزندان ملت ما در نبرد خود علیه تجاوز حکومت ایران قدردانی کرد.(2)
2
طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، با محکوم‌کردن امریکا برای فروش اسلحه به ایران، از شوروی نیز به‌دلیل اینکه به کشورهای لیبی و سوریه اجازه فروش سلاح‌های روسی را داده است، انتقاد کرد. وی ضمن استقبال از اقدامات امریکا و شوروی برای پایان‌دادن به جنگ، ایران را تهدید کرد که درصورت تن‌ندادن به پیشنهاد آتش‌بس، ممکن است ارتش عراق بار دیگر وارد خاک ایران شود. رادیو امریکا بخش‌هایی از این مصاحبه را به نقل از روزنامه نیویورک تایمز بدین‌ترتیب نقل کرده است:
طارق عزیر معاون نخست‌وزیر عراق، اظهار کرد: ایالات متحده امریکا اجازه داده است شرکت‌های امریکایی در خارج از این کشور به جمهوری اسلامی ایران جنگ‌افزار بفروشند. طارق عزیز همچنین گفت: دولت امریکا دوستان و متحدانش را به فروش جنگ‌افزار به جمهوری اسلامی تشویق می‌کند و در میان این دوستان و متحدان، می‌توان از کشورهای انگلستان، آلمان غربی و ایتالیا نام برد. عزیز که در مصاحبه‌ای با خبرنگاران در بغداد، سخن
می‌گفت، اظهار کرد که وی، این ادعاها و اتهامات را به اطلاع "جیف ریکن" یکی از اعضای شورای امنیت ملی دولت امریکا - که هفته پیش به پایتخت عراق سفر کرده بود - رسانده است. معاون نخست‌وزیر عراق، شوروی را نیز به موافقت با فروش جنگ‌افزار به جمهوری اسلامی متهم کرد و گفت: مسکو اجازه داده است جنگ‌افزارهایی که حکومت جمهوری اسلامی خریداری می‌کند، ازطریق سوریه و لیبی در اختیار این کشور قرار گیرد. وی افزود: به اعتقاد مقام‌های دولت عراق، ایالات متحده امریکا و اتحاد جماهیر شوروی خواستار آن‌اند که جنگ ایران و عراق همچنان ادامه یابد و موضوع ادامه یا پایان‌یافتن این جنگ برای آنها هیچ اهمیتی ندارد. خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز در ادامه نوشته است: طارق عزیز پس از ادعاهای خویش درزمینه فروش جنگ‌افزار به جمهوری اسلامی ایران ازطریق شرکت‌های امریکایی در خارج و نیز دوستان و متحدان امریکا، اظهار کرد، دولت پرزیدنت ریگان درصورتی که مایل باشد، می‌تواند این جریان را متوقف کند، زیرا به گفته وی، هنگامی که دولت عراق موفق شد ازطریق مجراهای غیررسمی، جنگ‌افزارهای امریکایی را تهیه کند، دولت امریکا مانع ایجاد هرگونه مشکلی در راه این دادوستد شد. بنابراین، واشنگتن می‌تواند به همین ترتیب درباره جمهوری اسلامی ایران عمل کند. طارق عزیز همچنین گفت: اسرائیل مقادیری جنگ‌افزارهای بسیار پیشرفته، به جمهوری اسلامی فروخته است. وی افزود: در میان جنگ‌افزارهایی که از این راه‌ها به ایران می‌رسد، می‌توان به تانک‌ها، توپ‌ها و موشک‌های ساخت امریکا اشاره کرد. معاون نخست‌وزیر عراق در ادامه مصاحبه مطبوعاتی‌اش در بغداد، گفت: شوروی به‌طور مستقیم، پیشنهادی برای فروش جنگ‌افزار به ایران نداده است، ولی جمهوری اسلامی ازطریق کشورهای دوست شوروی همچنان به خرید جنگ‌افزارهای روسی سرگرم است. به گفته عزیز، ایران صدها تانک، موشک، توپ‌های ضدهوایی و توپ‌های زمینی سنگین، ازطریق حکومت‌های سوریه و لیبی به دست آورده است. خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز در ادامه گزارش خود درباره مصاحبه مطبوعاتی طارق عزیز نوشته است: وی گفت جمهوری اسلامی توانسته است با استفاده از درآمدهای ارزی به‌دست‌آمده از فروش نفت خود، این جنگ‌افزارها را خریداری کند. طارق عزیز در پاسخ به این پرسش خبرنگاران که آیا ممکن است ارسال نفت ایران به خارج، ازطریق حملات هوایی عراق به تأسیسات بارگیری جزیره خارک کاهش یابد، اظهار کرد: نیروی هوایی عراق، به هر اقدامی که بتواند، دست خواهد زد. وی درباره امکان پایان‌یافتن جنگ ایران و عراق نیز گفت: بغداد از هرگونه کوشش مشترک امریکا و شوروی دراین‌زمینه استقبال خواهد کرد؛ به شرط آنکه چنین کوششی با استقلال و حاکمیت عراق مغایرتی نداشته باشد(1)
روزنامه واشنگتن پست نیز با درج بخش‌هایی از سخنان طارق عزیز، به انتقاد وی از کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس اشاره کرده و نوشته است: عزیز از عربستان و دیگر کشورهای نفتی
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 247، تاریخ 1/9/1361، صص 28 و 29، رادیو امریکا، 30/8/1360.
خلیج‌فارس انتقاد کرد که کمک‌های لازم را به عراق نکردند. به نوشته واشنگتن پست، این اولین انتقاد عراق از عربستان و دیگر کشورهای خلیج (فارس) است. کشورهای منطقه از ابتدای جنگ، بین 35 تا 50 میلیارد دلار به‌صورت بخشش و وام‌های کم‌بهره، در اختیار عراق گذاشتند.
این روزنامه اضافه کرده است: عزیز که عضو شورای انقلاب بوده و قبل از این در سمت سخنگوی دولت خدمت می‌کرده است، همچنین اظهار کرد: اگر ایران از آتش‌بس ارتش عراق پیروی نکند، عراق ممکن است نیروهایش را بار دیگر به داخل ایران بفرستد. عزیز در یک مصاحبه گفته است که از دید نظامی این امکان وجود دارد که رهبریت نظامی بار دیگر وارد ایران شود. وی افزود، اقامت و تصرف ایران برای مدت طولانی، یک تصمیم سیاسی نخواهد بود. عراق متوجه است که بسیار ضعیف می‌باشد و قادر به "فتح" تمام ایران نیست، تنها هدف بغداد این است که ایرانی‌ها را مجبور کند که در اراضی خود بمانند و به کار خود مشغول باشند و در امور داخلی ما دخالت نکنند. وزارت خارجه امریکا، ادعاهای طارق عزیز را تکذیب کرد. "کارولین جانسون" سخنگوی وزارت خارجه امریکا بدون اشاره به حمایت‌های این کشور از عراق در جنگ با ایران، دراین‌باره گفت: ما یک سیاست قاطعانه مبنی بر نفروختن یا انتقال سلاح‌های ساخت امریکا به هریک از طرفین را حفظ کرده ایم.
خبرگزاری جمهوری اسلامی با اعلام این خبر افزود: این در حالی است که به گزارش آخرین شماره روزنامه نیویورک تایمز، مقامات دولت امریکا به‌طورخصوصی می‌گویند که ایرانی‌ها موفق بوده‌اند به میزان زیادی از سلاح‌های امریکایی که شاه انبار کرده بود، استفاده کنند.(1)
1
رایزنی‌هایی که با نزدیک‌شدن زمان سفر فهد شاه عربستان، به الجزایر انجام شده است، نشان از قرارگرفتن موضوع جنگ ایران و عراق در مذاکرات وی با مقامات الجزایری دارد. گزارشگر رادیو ریاض درباره اظهارنظر محمدحسن فجی سفیر عربستان سعودی در الجزایر، گفت که وی اظهار امیدواری کرده است دیدار شاه فهد از الجزایر نتایج خوبی در روابط دو کشور و ایجاد تفاهم بیشتر در میان اعراب و ازسرگیری مجدد میانجیگری الجزایر برای پایان‌دادن به جنگ عراق و ایران ازطریق مسالمت‌آمیز داشته باشد. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه الریاض که امروز منتشر شده است، گفت: کشورش و الجزایر اهمیت فراوانی به موضوع فراهم‌کردن زمینه مناسب برای ایجاد تفاهم میان کشورهای عربی و حل اختلافات خود می‌دهند.(2)
رویتر نیز به نقل از روزنامه واروک سوار مراکش که نظر مقامات الجزایری را انعکاس داده است، اعلام کرد: در ملاقات شاذلی‌بن‌جدید رئیسجمهور الجزایر و فهد شاه عربستان، در الجزایر، یکی از موضوعات مهم مورد بحث، "جنگ ایران و عراق" خواهد بود. رویتر میافزاید: انتظار می‌رود این دو درباره وضعیت کنونی بازار نفت نیز گفتوگو کنند. هر دو کشور از اعضای سازمان اوپک هستند، اما
درباره قیمت نفت، دیدگاه‌های متفاوتی دارند. منابع مطلع در خلیج‌فارس گفتند، انتظار می‌رود فهد از الجزایر که مناسبات دوستانه‌ای با ایران دارد، بخواهد که برای خاتمه‌دادن به جنگ 26 ماهه خلیج‌فارس میانجیگری کند. در سال 1981، الجزایر نقش مهمی در آزادسازی 52 گروگان سفارت امریکا در تهران به‌عهده داشت. جنگ ایران و عراق، اختلافات میان اعراب را باتوجهبه حمایت رادیکال‌های عرب از ایران و پشتیبانی محافظه‌کارها من‌جمله عربستان از عراق، عمیق‌تر کرده است. پیروزی‌های اخیر نظامی ایران سبب افزایش نگرانی در میان کشورهای نفت‌خیز عربی خلیج‌فارس شده است که پیش از این، درحدود 30 میلیارد دلار وام جنگی به عراق داده‌اند. ایران در ماه‌های اخیر، نیروهای مهاجم عراقی را از سرزمین‌های خود بیرون رانده و بخش‌هایی از خاک عراق را در منطقه جنوبی جنگ تصرف کرده است. ایران برای پایان‌دادن به جنگ، درخواست‌هایی دارد که از آن جمله سرنگونی پرزیدنت صدام و دریافت 50 میلیارد دلار غرامت جنگی است. الجزایر پیش از این، بارها کوشیده است که جنگ را متوقف کند. در جریان کوشش‌های الجزایر دراین‌باره، در ماه مه سال گذشته بن یحیی وزیر امور خارجه این کشور براثر سقوط هواپیمای حامل وی در نزدیکی مرز ایران و ترکیه، به‌طرز دردناکی کشته شد.(1)
1
رادیو بی‌بی‌سی در یکی از بخش‌های خبری امروز خود، به نقل از "لیسترگود" خبرنگار روزنامه گاردین، به بررسی وضعیت جبهه‌های جنگ بعد از پایان عملیات محرم و اوضاع داخلی و سیاسی عراق پرداخت و اعلام کرد: پس از حمله هفته گذشته ایران در بخش میانی و جبهه مشرف به شهر کوچک مندلی، در مجاورت مرز عراق، اکنون به نظر می‌رسد که دوباره سکون و آرامش نسبی در سراسر جبهه‌ها برقرار شده است و معلوم نیست ایران در تدارک حمله دیگری باشد. احتمالاً دامنه عملیات طرفین محدود خواهد شد، چون هوا رو به سردی گذاشته و شرایط طبیعی نامساعد می‌باشد، اما درعوض، جنگ تبلیغاتی دو کشور تشدید شده است. دولت عراق پیشنهاد کرده است که در ایران و عراق، همه‌پرسی برگزار شود تا میزان مشروعیت دو دولت به جهانیان معلوم شود. در ایران نیز یک شورای عالی از گروه‌های مخالف حکومت عراق تشکیل شده که هدفش سامان‌دادن یک انقلاب اسلامی در عراق است. اعتمادبه‌نفسی که رهبران ایران در این جنگ روانی و تبلیغاتی نشان می‌دهند، متأثر از پیروزی‌هایی است که درطول دو هفته اخیر در جبهه جنگ به دست آورده‌اند.
این نشریه در ادامه ادعا کرده است: درعین‌حال، شاید (ایرانیان) رغبتی ندارند که باقی اراضی تحت اشغال را پس بگیرند چون به‌هرحال، همین 200، 300 کیلومتر بهانه خوبی است که باز به عراق حمله کنند. به نظر می‌رسد، ایران قادر است تا مدت‌ها به جنگ ادامه دهد، اما ظاهراً عراق ازنظر تأمین هزینه و نیروی انسانی برای جنگ در مضیقه قرار گرفته و گواه این ادعا، کاهش 5 درصدی ارزش دینار است(2)
1
به‌دنبال تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، 100 تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با انتشار بیانیه‌ای، از تشکیل این مجلس حمایت کردند و آن را امکانی برای تحقق خواست مردم عراق در مبارزه با منافع ابرقدرت‌ها در کشور عراق خواندند.(1)بنیاد شهید انقلاب اسلامی،(2)انجمن اسلامی معلمان ایران(3)و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم(4)نیز با انتشار اطلاعیه‌های جداگانهای، از اعلام موجودیت این مجلس حمایت کردند و مردم عراق را به حمایت از آن فراخواندند.
به گزارش واحد مرکزی خبر از لندن، خبر این اقدام که در رسانه‌های انگلیس به چاپ رسید، با واکنش مثبت و حمایت‌های محافل و دانشجویان مسلمان عراقی و غیرعراقی این کشور مواجه شد.(5)
2
به گزارش رکن2 لشکر28 پیاده سنندج، پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها)، در حدفاصل دربندیخان و اربت، 4 مینی‌بوس پر از سرباز عراقی را گرفتند و آنها را به کمینگاه‌های خود بردند و تعداد 30 نفر را بازداشت و بقیه را آزاد کردند. تلاش رژیم بعث برای آزادسازی بقیه افراد از راه زمین و هوا ادامه دارد(6)
1
درپی شکست‌های ارتش عراق در عملیات‌های مسلم بن‌عقیل(ع) و محرم، نیروی هوایی این کشور مجدداً حمله به پایانه‌های نفتی ایران را در خلیج‌فارس آغاز کرد. در ساعت 1:30 بامداد امروز، تعدادی از جنگنده‌های عراقی وارد حریم هوایی آب‌های بوشهر شدند و با شلیک چند موشک، 3 فروند کشتی، شامل یک نفتکش و 2 کشتی تجاری را مورد اصابت قرار دادند(1)در این اقدام، به کشتی تجاری رافائل که از آن استفاده‌ای نمی‌شد، خسارات فراوانی وارد شد و به قسمت اتاق کاپیتان و رادار نفتکش شیروان نیز خساراتی وارد آمد، اما به 7 هزار تن نفت سفید موجود در مخازن آن، آسیبی نرسید. اصابت موشک به کشتی هندی "ارشنا" که درحال تخلیه بار بود، موجب کشته‌شدن یک نفر و زخمی‌شدن 2 نفر دیگر شد.(2)
درپی اقدام هواپیماهای عراق در حمله به کشتی‌های تجاری در اسکله بوشهر، ارتش این کشور در اطلاعیه نظامی 910 خود، این حمله را "یکی از دلیرانه‌ترین حمله‌های تاریخ جنگ‌های هوایی جهان و گسترده‌ترین عملیات مشترک نیروی هوایی و دریایی عراق" خواند(3)و مدعی حمله جنگنده‌های عراقی به "خارک" و غرق‌کردن 5 نفتکش شد(4)
هیچ‌کدام از منابع خبری ادعای عراق را مبنی‌بر بمباران کشتی نفتکش، آن هم در جزیره خارک تأیید نکردند. آسوشیتدپرس دراین‌باره گزارش داد: منابع کشتیرانی تجاری در کویت، نتوانستند بر ادعاهای عراق مبنی‌بر حمله نیروی هوایی و دریایی این کشور و غرق‌کردن 5 تانکر نفتی در نزدیکی جزیره خارک در ایران، صحه بگذارند. مسئول یکی از آژانس‌های اصلی کشتیرانی گفت: هیچ گزارشی از کشتی‌ها در منطقه ناآرام دریافت نشده است. این مقام کشتیرانی که نام خود را فاش نکرد، افزود: دفاتر تا امروز بعدازظهر، با کشتی‌ها در مناطق جزایر سیری و لاوان در ارتباط بودند و همان‌طورکه گزارش شده، هیچ‌کدام، این موضوع را تأیید نکرده‌اند. از دو جزیره مذکور به‌عنوان پایانة انتظار برای کشتی‌هایی که برای بارگیری به خارک می‌روند، استفاده می‌شود.(5)
1) سند شماره 73314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از مرکز فرماندهی ستاد مشترک ارتش به معاونت عملیات و اطلاعات نیروی زمینی ارتش (مدیریت عملیات)، شماره 245، تاریخ 1/9/1361، صص 4 و 5.
2) سند شماره 103848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 191، تاریخ 6/9/1361، ص3؛ و - سند شماره 73356 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 به فرماندهی کل، 3/9/1361؛ و - سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، شماره 7، تاریخ 12/9/1361، گزارش منطقه9، ص14.
3) واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 30/8/1361، ص10، رادیو بی بی سی.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 247، تاریخ 1/9/1361، صص 1 و 2، رادیو صوت الجماهیر، 30/8/1361.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، تاریخ 2/9/1361، ص2، کویت - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 1/9/1361.
1
شهرهای آبادان و خرمشهر، همچنان آماج گلوله‌های سلاح‌های سنگین نیروهای عراقی قرار دارند. در حملات امروز ارتش عراق به آبادان، 3 نفر شهید و 7 نفر مجروح شدند و 2 منزل مسکونی، یک مغازه و قسمتی از دبیرستان شهید مطهری این شهر تخریب گردید.(1)
امروز همچنین 14 تن از اهالی شهرهای کرکوک، اربیل و نجف اشرف، با عبور از مرز، خود را به نیروهای سپاه پاسداران اشنویه معرفی و تقاضای پناهندگی کردند(2)5 نفر از اهالی بصره نیز ازطریق یکی از مرزهای غرب کشور وارد ایران شدند و تقاضای پناهندگی کردند.(3)
2
ستاد عالی بازسازی مناطق جنگی کشور، مسئولیت بازسازی و نوسازی اماکن درمانی تخریب‌شده در استان‌های خوزستان، ایلام و باختران را به جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران واگذار کرد. سیدمهدی عراقی یکی از اعضای شورای بازسازی اماکن مناطق جنگی هلال‌احمر، درباره نحوه اجرای این مأموریت گفت: هم‌اکنون گروه‌های کاری، در دهلران، موسیان و مناطق جنگی "عملیات محرم" و "مسلم‌بن‌عقیل(ع)" مستقر و مشغول بررسی دقیق خرابی‌ها هستند و فعلاً، میزان نسبی آن به دست آمده است و این گروه‌ها متعاقباً در استان‌های ایلام و باختران مستقر خواهند شد.
وی همچنین درباره تقسیم بازسازی این اماکن بین استان‌های کشور افزود: بازسازی اماکن درمانی استان باختران را هلال‌احمر استان گیلان پذیرفته است و درباره بازسازی اماکن درمانی ایلام نیز با هلال‌احمر اصفهان درحال مذاکره هستیم. برای بازسازی استان خوزستان نیز باتوجهبه حجم بالای کار، از هلال‌احمر چند استان ازجمله استان خراسان استفاده خواهیم کرد(4)
ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده، با انتشار دومین اطلاعیه خود، خلاصه‌ای از فعالیت‌های انجام‌شده در استان خوزستان را نیز به اطلاع عموم رساند. این اطلاعیه، شامل گزارش بازسازی واحدهای مسکونی، اقدامات راه‌سازی، بازسازی اماکن آموزشی و صنفی، آماده‌سازی و تسطیح زمینهای مزروعی، بازسازی تجهیزات آب‌رسانی و... است.(5)-(6)
3
در چند روز گذشته، تعدادی از روحانیون و طلاب حوزه‌ها، دانش‌آموزان و سایر داوطلبان مردمی، از نقاط گوناگون کشور راهی جبهه‌ها شدند. اسامی شهرهایی که نیروهای رزمی و پشتیبانی از آنها اعزام شده‌اند، عبارت‌اند از: قم، تهران، زاهدان، چالوس، اصفهان، تبریز،
1) سند شماره 73337 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از مرکز فرماندهی سماجا 3 به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات، (مدیریت عملیات)، شماره 246، تاریخ 2/9/1361، ص3؛ و - سند شماره 17657 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای - اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب (رکن2)، شماره 668، تاریخ 30/8/1361، ص2.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 2/9/1361، ص2.
3) روزنامه اطلاعات، 30/8/1361، ص2.
4) روزنامه کیهان، 1/9/1361، ص15.
5) مشروح اقدامات یادشده در ضمیمه این گزارش درج شده است.
6) روزنامه کیهان، 9/9/1361، ص10.
میانه، اردبیل، مشهد، خرم‌آباد، بروجرد، بخش ازنا خرم‌آباد، بهبان، شیراز، کاشان، ماهشهر، تویسرکان، میناب، یاسوج، باختران، ساوه، قزوین، بندرعباس، اردکان و سروستان. یک تیپ نیرو متشکل از بسیجیان استان‌های فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویراحمد نیز در میان بدرقه مردم به جبهه اعزام شدند.(1)
1
درپی اجرای عملیات‌های موفقیت‌آمیز قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) در پاکسازی جاده‌ها و مناطق راهبردی استان‌های کردستان و آذربایجان غربی و درنتیجه ایجاد محدودیت‌های آمادی برای گروه‌های مسلح (غیرقانونی)، عناصر این گروه‌ها که در تأمین مایحتاج و مخارج خود از آن سوی مرز عراق دچار تنگنا شده‌اند، اقداماتی را برای تأمین بخشی از نیازهای خود، در دستور کار قرار دادند. اقدامات امروز این گروه‌ها به این شرح است:
حوالی نیمه‌شب، حدود 100 نفر از عناصر مسلح گروه‌های غیرقانونی، با نفوذ به کارخانه قند پیرانشهر، حدود 2 تن شکر انبارشده را به سرقت بردند.(2)
در واقعة دیگری، تعدادی از عناصر این گروه‌ها به چند تن از کارکنان طرح شهید رجایی که برای اهدای کمک‌های مالی به افراد بالای 60 سال سن به روستای "دولت‌آباد" از توابع سنندج رفته بودند، حمله کردند و مبالغ اهدایی را به سرقت بردند. اقدام مهاجمان برای آتش‌زدن خودرو آنان، با مقاومت و مخالفت مردم روستا به نتیجه‌ای نرسید.(3)
در نزدیکی سلماس نیز در ساعت 6:30 بعدازظهر، 3 فرد مسلح وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در یک کیلومتری این شهر در محور ارومیه - سلماس، اقدام به راه‌بندان کرده، 50 هزار تومان پول نقد و چند اورکت مسافران را سرقت کردند. مهاجمان پس از سررسیدن و تیراندازی 2 پاسدار مسلح، با استفاده از تاریکی شب از محل گریختند(4)
گروه‌های غیرقانونی علاوه‌بر غارت اموال و مایحتاج مردم، با اجرای کمین و مین‌گذاری در جاده‌ها همچنان به‌دنبال ایجاد ناامنی در منطقه اند. هدف آنها از این اقدامات، جلوگیری از همکاری مردم با نیروهای نظامی و نهادهای انقلابی است که به‌تازگی در شهرها و روستاها مستقر شده‌اند.
عده‌ای از افراد حزب دمکرات کردستان ضمن اجرای عملیات کمین، با نیروهای تأمین جاده "سرو" در شمال ارومیه درگیر شدند که درنتیجه، 2 نفر از این نیروها مجروح و 2 نفر دیگر شهید شدند و مهاجمان نیز از صحنه درگیری گریختند.(5)
همچنین در محور پیرانشهر - سردشت، خودرو حامل مواد غذایی نیروهای گردان173 پشتیبانی لشکر64 ارومیه، در نزدیکی روستای "باستان‌بیک" روی یک مین دست‌ساخته که عناصر حزب دمکرات کردستان کار گذاشته بودند، رفت، ولی به سرنشینان آن آسیبی وارد نشد.(6)رادیو متعلق به حزب دمکرات، در بیان این خبر، بدون اشاره به مأموریت حمل غذای سرنشینان این خودرو، ادعا
1) مأخذ 8، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 30/8/1361، ص1؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 6/9/1361، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 1/9/1361، ص4.
2) سند شماره 35837 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و برنامه عملیات)، 4/9/1361، ص1.
3) مأخذ 11، بخش دوم، ص17.
4) سند شماره 73476 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه5 به فرماندهی کل، 8/9/1361.
5) مأخذ 6، بخش اول، ص2.
6) سند شماره 73370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای - عملیاتی، از قرارگاه حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه، (واحد طرح و برنامه عملیات)، 30/9/1361.
کرد در این عملیات، 2 خودرو ارتش منهدم گردید و 10 نفر کشته و 15 نفر مجروح شدند.(1)
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران از ارومیه، درپی پاکسازی محور مرزی پیرانشهر - سردشت و ایجاد امنیت در این منطقه، مراجعه افراد روستاهای اطراف برای عضویت در شوراهای اسلامی روستاهای محل سکونت خود بسیار افزایش یافته است و این افراد که در گذشته به‌دلیل واهمه از انتقام‌جویی گروه‌های غیرقانونی، کمتر مبادرت به همکاری با سازمان ها و نهادهای دولتی می‌کردند، با ایجاد امنیت و آرامش در منطقه، تمایل خود را بروز داده و خواهان عضویت در شوراهای اسلامی روستاها شده‌اند.(2)
1
در ادامه تسلیم‌شدن عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی، 4 تن از عناصر فعال حزب دمکرات کردستان با معرفی خود به دادسرای انقلاب اسلامی نقده و اظهار ندامت از همکاری با حزب، تقاضای امان‌نامه کردند.(3)2 نفر دیگر در سنندج و یک نفر نیز در بانه، با همراه داشتن اسلحه انفرادی و مهمات مربوط، خود را به سپاه پاسداران معرفی کردند و اسلحه خود را تحویل دادند.(4)
2
درپی اجرای طرح‌های گوناگون امنیتی نیروهای سپاه پاسداران، کمیته و دادستانی، دستگیری افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب افزایش چشمگیری یافته است.
یک واحد گشت سپاه پاسداران در تهران، موفق به شناسایی و دستگیری یکی از اعضای مؤثر چریک‌های فدایی خلق اقلیت شد. در تحقیقات اولیه، مشخص شد که وی همسر یکی از سران گروه مائوئیستی کومه‌له می‌باشد.(5)
یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز در خیابان بلورسازی تهران، به‌دست نیروهای کمیته دستگیر شد.(6)
همچنین 2 عضو فعال سازمان مجاهدین (منافقین) که پدرشان فعالیت آنان را گزارش کرده بود، دستگیر شدند و از آنان تعدادی اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(7)
در رشت نیز 2 نفر از اعضای گروه مارکسیستی "پیکار در راه آزادی طبقه کارگر" به همراه مقادیری اسناد و مدارک درون‌گروهی دستگیر شدند.(8)
یکی از مسئولان تشکیلات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یزد و کرمان، پس از دستگیری، به محل قراری که اعلام کرد، برده شد که در یک لحظه خود را به زیر چرخ‌های یک کامیون درحال حرکت انداخت و کشته شد.(9)
به استناد گزارش درج‌شده در یکی از بولتن‌های داخلی سپاه، درطول ماه گذشته در
1) سند شماره 350386 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گروه پشتیبانی اطلاعاتی رزمی وابسته به لشکر64 پیاده، پست شنود پیرانشهر، 30/8/1361.
2) مأخذ 4، ص6، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 30/8/1361.
3) مأخذ 8.
4) روزنامه اطلاعات، 2/9/1361، ص15.
5) سند شماره 227496 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 364، تاریخ 4/9/1361، ص2.
6) سند شماره 218078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات و تحقیقات کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، خبرنامه سیاسی و اطلاعاتی، نشریه شماره 18، تاریخ 3/9/1361، ص6.
7) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 47، تاریخ 11/9/1361، ص11.
8) سند شماره 103847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: "گزارش روزانه"، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 190، تاریخ 3/9/1361، ص2.
9) مأخذ 2، بخش اول، ص3.
شهرهای مختلف دو استان گیلان و مازندران، 18 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 45 نفر از اعضای سایر گروه‌های با تمایلات چپ، شناسایی و دستگیر شده‌اند.(1)
به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروهای گشت شهری سپاه پاسداران گرگان نیز درطول 24 ساعت گذشته، موفق به شناسایی و دستگیری 20 تن از عناصر گروه‌های چپ ازجمله سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اقلیت در منطقه ترکمن‌نشین آق‌قلا شدند.(2)
1
وزیر خارجه پاکستان و هیئت همراه، در ادامه سفر خود به ایران، ضمن ملاقات با رئیسجمهور، رئیس مجلس و وزیر امور خارجه ایران، بر مزار شهیدان انقلاب اسلامی در بهشت زهرا حاضر شدند و فاتحه خواندند.
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در ملاقات ژنرال صاحب‌زاده یعقوب‌خان وزیر امور خارجه پاکستان، با تأکید بر ضرورت حل مسائل مشترک کشورهای اسلامی توسط دولت‌های آنان، درباره سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران دربرابر کشورهای همسایه توضیحاتی داد. وی گفت: «ما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، بنابر تعالیم اسلامی، حرمت همسایگان خود را حفظ کردیم، لیکن بعضی از همسایه‌های ما متقابلاً با ما رفتار مشابهی نداشته‌اند. ما باتوجهبه آنچه که از اسلام الهام گرفته‌ایم، با کشورهای برادر در همه صحنه‌های بین‌المللی، برخورد دوستانه و برادرانه داشته‌ایم و سیاست خارجی خودمان را در گرو چیزی غیر‌از مصالح ملت خود قرار نداده‌ایم.»
رئیسجمهور در ادامه افزود: «در خاورمیانه، خیانت بزرگی انجام شد و امریکا به کمک بعضی از دولت‌های مرتجع منطقه، توانست به بیشترین هدف‌هایش در این منطقه برسد. ما دراین‌مورد، هم موضع ارشادی و هم موضع افشاگرانه گرفته‌ایم. ما در قبال مسئله لبنان نتوانستیم ساکت بمانیم، همچنان که در قبال مسئله فلسطین هم نمی‌توانیم ساکت باشیم. اینها مسائلی است که هم به ما و هم به همه کشورهای اسلامی و جهان اسلام مربوط می‌شود.»(3)
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در گفتوگو با وزیر خارجه پاکستان، سیاست‌های سلطه‌جویانه و تحقیرآمیز دو ابرقدرت را درخصوص کشورهای اسلامی تشریح کرد. وی گفت:
«ما فلسطین را از دست دادهایم و افغانستان نیز چنین وضعی دارد و اکنون باوجود چنین شرایطی، ما شاهدیم که جمعی از کشورهای اسلامی با حامیان اسرائیل و اشغالگران افغانستان، با وحدت راهبردی زندگی می‌کنند. ما پس از کسب استقلال و آزادی، فکر می‌کردیم که جمهوری اسلامی ایران ریسمانی برای ایجاد وحدت در منطقه علیه این دو ظالم بشود، ولی متأسفانه، تجاوز زشت عراق برای ما این همه خسارت را به بار آورد و اکنون نیز عراق ادعای صلح‌طلبی می‌کند. به هر صورت، تنبیه متجاوز مانعی برای انجام وظایف بسیار بزرگ ما شد و
ما اکنون امیدواریم کم‌کم فرصت پرداختن به این کارها را پیدا کنیم.»
آقای هاشمی در ادامه با یادآوری در اولویت قرارداشتن کشورهای اسلامی همسایه در سیاست خارجی ایران اضافه کرد:«اکثر کشورهای حوزه خلیج‌فارس از عراق درزمینه‌های لجستیکی، اقتصادی و تبلیغاتی حمایت می‌کنند، ولی ما نمی‌خواهیم روابطمان با آنها تیره‌تر از این شود. ما قصد نداریم که همه پل‌ها را خراب کنیم و به وحدت فکر می‌کنیم.»(1)
علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه نیز در دومین دور مذاکرات خود با صاحب‌زاده یعقوب‌خان همتای پاکستانی‌اش، بار دیگر بر مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره مسئله افغانستان تأکید و خاطرنشان کرد که برای حل این مشکل باید راه‌حلی دائمی یافت. وی گفت: باید از تدابیر موقت درباره افغانستان که منافع ملت مسلمان این کشور را در بر نمی‌گیرد، پرهیز کرد. وی به افزایش تحریکات امریکا در منطقه به‌بهانه اشغال افغانستان به‌دست شوروی اشاره و بار دیگر حمایت جمهوری اسلامی ایران را از مبارزات حق‌طلبانه مردم مسلمان افغانستان اعلام کرد. در این دیدار، طرفین بر گسترش روابط فیمابین تأکید کردند و به بحث و تبادل‌نظر درباره مبادلات فرهنگی پرداختند.
همچنین، صاحب‌زاده یعقوب‌خان وزیر امور خارجه پاکستان و هیئت همراه، در بهشت زهرا حضور یافتند. و به شهدای امت مسلمان ایران ادای احترام کردند و بر مزار شهیدان دکتر بهشتی، دکتر چمران، رجایی، باهنر و آیت‌الله طالقانی فاتحه خواندند.(2)
1
سیدمحمد خاتمی وزیر ارشاد اسلامی و نماینده امام در مؤسسه کیهان، در جلسه معارفه معاون امور بین‌الملل این وزارتخانه که با حضور مدیران کل این معاونت تشکیل شده بود، سیاست‌ها، اولویت‌ها و روش‌های تبلیغات خارج از کشور نظام جمهوری اسلامی ایران را تبیین کرد. وی گفت: در خط مشی تبلیغات خارجی که در شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی تبلیغات خارجی تصویب شد، این تعریف را از تبلیغات خارجی ارائه دادیم: نشان‌دادن مبانی، مظاهر و اهداف انقلاب اسلامی ایران به مردم جهان برای جلب اندیشه و احساس آنان به ارزش‌های الهی در سراسر جهان.
وی در ادامه گفت: مبنای انقلاب ما اسلام است و مظاهر آن، کارهایی است که درزمینه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی انجام شده است و اهداف آن نیز ایده‌آل‌هایی است که موردنظر انقلاب می‌باشد.
وزیر ارشاد درباره نقش وزارت ارشاد در تحقق این سه موضوع و اصول تبلیغات افزود: وزارت ارشاد اسلامی می‌تواند نقش بزرگی دراین‌باره داشته باشد. من معتقدم دولتی‌کردن خط اصلی تبلیغ، خطر بسیار بزرگی است و باید روحانیونی اصیل، متقی و مبارز که به‌نحوی در به‌ثمررساندن این انقلاب نقش اصلی داشته‌اند، این خط را تعیین کنند؛ منتها باید حدود و ثغور
و وظایف و اختیارات مشخص باشد تا بتوان به‌صورت نظام‌یافته، کار و فعالیت کرد و به نتیجه مطلوب رسید. دراین‌باره امیدوارم انشاءالله با لطف خداوند و استمداد از راهنمایی‌های حضرت امام، به سروسامانی برسیم. که دراین‌صورت، وزارت ارشاد اسلامی مبانی کارش را از جایی که صلاحیت دارد، می‌گیرد و بعد اجرا می‌کند و می‌تواند سرویس‌دهنده خوبی هم به آنجا باشد. به‌هرحال، وزارت ارشاد اسلامی درزمینه تبلیغات داخل و خارج نقش اساسی دارد.
آقای خاتمی همچنین درباره ضرورت هماهنگی در امور تبلیغی گفت: درباره تبلیغات خارجی معتقدم هر ارگان تبلیغی که بخواهد به‌طور رسمی بازگو‌کننده اهداف و مظاهر انقلاب باشد، باید از مجرای مطمئن وزارت ارشاد این کار را انجام دهد. باتوجهبه فرمایش امام درزمینه ارتباط خارجی، شاید اختلاف‌نظر هم کمتر باشد، ولی توقع زیادتر است. برای اینکه تبلیغات خارجی را شکل بدهیم باید بدانیم باتوجهبه جهان‌بینی و آموزش اسلامی، چه نوع ارتباطی با دیگر کشورها داشته باشیم. یک اصل اساسی، نیاز به رابطه با کشورها است؛ یعنی در دنیای امروز، هیچ کشور و ملتی نمی‌تواند به‌تنهایی زندگی کند و همان نیاز است که قدرتمندان را به‌صورت سلطه‌گران درمی‌آورد. آنها درعین‌حالی که نیاز خود را دررابطه‌با کشوری برآورده می‌سازند، آن کشور را به‌صورت مومی در دست خود درمی‌آورند. کشور مستقل، کشوری است که درعین‌حال که نیازش برآورده می‌شود، تابع سیاست‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشورهای بزرگ و قدرتمند نمی‌شود(1)
1
2800 پزشک ایرانی شاغل در آلمان، آمادگی خود را برای بازگشت دائم یا کوتاه‌مدت به ایران اعلام کردند. خبرگزاری جمهوری اسلامی دراین‌باره گزارش داد: حجت‌الاسلام کروبی نماینده امام و سرپرست بنیاد شهید انقلاب اسلامی که به‌منظور بررسی و نظارت بر چگونگی معالجه و درمان مجروحان جنگ تحمیلی به آلمان سفر کرده است، در ملاقات با گروهی از پزشکان ایرانی مقیم در این کشور موضوع بازگشت آنان به کشور را بررسی کرد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از بن، در جلسه‌ای که عصر روز یکشنبه به همین منظور و با حضور بیش از 100 تن از پزشکان ایرانی برگزار شد، آنها اعلام کردند که در زمان‌های آزاد خود می‌توانند چندین بار در سال به ایران سفر کنند و تخصص‌های خود را به خدمت مجروحان درآوردند. سپس حجت‌الاسلام کروبی با اشاره به این مطلب که اعزام همه مصدومان و مجروحان جنگ تحمیلی به خارج از کشور، برعهده بنیاد شهید انقلاب اسلامی گذارده شده است، از تلاش‌ها و ایثارگری‌های پزشکان متعهد در داخل کشور در امر مداوای مجروحان جنگ تحمیلی تجلیل و خاطرنشان کرد که حضرت امام (مدظله) و آیت‌الله منتظری و آقای رئیسجمهور، مکرراً تأکید فرموده‌اند که از پزشکانی که متعهدند و قصد خیانت به انقلاب و جمهوری اسلامی ایران را ندارند، استفاده کنیم. همچنین دولت جمهوری اسلامی ایران بازگشت کوتاه‌مدت پزشکان را
1) مأخذ 8، ص3.
درصورتی‌که سازمان یافته و تحت نظر بنیاد شهید باشد، تضمین می‌کند.
حجت‌الاسلام کروبی همچنین در گفتوگویی اعلام کرد: در ملاقات با پزشکان و مسئولان بیمارستان‌های آلمان که از پروفسورهای لایق ایرانی هستند، 2800 پزشک ایرانی شاغل در آلمان آمادگی بازگشت دائم یا کوتاه‌مدت خود را به وطنشان اعلام کردند و قول دادند که به‌صورت گروهی، به ایران عزیمت کنند و تخصص خود را در امر معالجه و مداوای مجروحان به کار گیرند. آنها همچنین قول مساعد دادند که در آلمان، با تمام امکانات در خدمت مجروحان انقلاب و جنگ تحمیلی باشند.
سرپرست بنیاد شهید افزود: موضوع بازگشت پزشکان ایرانی باید به‌طور جدی‌تر بررسی شود و باید به آنها اطمینان داد که پس از ورود به ایران، بدون اتلاف وقت می‌توانند به کار مشغول شوند. به همین منظور، پس از بازگشت به وطن، این موضوع را با آقای رئیس‌جمهوری و وزیر بهداری در میان می‌گذاریم تا برنامه بازگشت اطبای ایرانی به‌طور منظم سازماندهی شود.(1)
1
شکست تلاش‌های برخی کشورهای عربی و حامی عراق برای میانجیگری میان این کشور و ایران بدون درنظرگرفتن تجاوز عراق و تبعات آن و برداشت این کشورها از وجهه و موقعیت الجزایر نزد ایران، ازجمله دلایلی است که هرازگاهی موضوع میانجیگری الجزایر در جنگ را به یکی از موضوعات موردعلاقه محافل سیاسی این کشورها تبدیل می‌کند.
اعلام خبر سفر فهد پادشاه عربستان سعودی، به الجزایر و دیدار با شاذلی بن‌جدید رئیسجمهور این کشور و گفتوگو درباره جنگ ایران و عراق، بار دیگر این موضوع را در صدر اخبار رسانه‌ها قرار داد. ازجمله خبرگزاری فرانسه به نقل از یک مقام آگاه در الجزایر درباره موضوع مذاکرات فهد و شاذلی بن‌جدید، اعلام کرد: در این دیدار که نخستین سفر رسمی شاه فهد به الجزایر است، موضوع جنگ ایران و عراق مطرح خواهد شد. مسیری که این جنگ به خود گرفته، کشورهای ساحلی خلیج‌فارس را به‌شدت نگران کرده است. به نظر ناظران، از آنجا که الجزایر در امر میانجیگری بیش از سایر کشورها مورد اعتماد طرفین مخاصمه است، شاه عربستان، موضوع جنگ ایران و عراق را با توجهی خاص با رئیسجمهور شاذلی بن‌جدید مطرح خواهد کرد.(2)
روزنامه کویتی الرای العام نیز با ارائه تحلیلی درباره علاقه‌مندی و امیدواری عربستان و برخی کشورهای عربی به این میانجی نوشت: اعراب، آشکارا به اقدامات فوق‌العاده الجزایر برای متوقف‌کردن این جنگ و خاتمه‌دادن به عواقب خانمان برانداز آن تکیه کرده‌اند، شاید فهد نیز به یک چنین کوشش‌هایی اعتماد کرده و واقعاً به آن امیدوار است.
این نشریه در ادامه با تأکید بر تلاش شوروی در تقویت موضع خود در خلیج‌فارس برای رویارویی با امریکا، به ترغیب الجزایر و نصیحت ایران پرداخته و آورده است: شاید الجزایر باید اقدامات خود را مستقیماً متوجه تهران کند. تهران باید درحال‌حاضر، بیش از هر زمان دیگری درک کند که خطر درگیری
مستقیم بین دو ابرقدرت، در جایی که قسمت اعظم آن خاک ایران است وجود دارد(1)
از سوی دیگر، درپی انعکاس موضوع مذاکرات فهد و بن جدید و بازتاب آن در مطبوعات کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، به‌ویژه در مطبوعات کویت، علی شمس اردکانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در کویت، دراین‌باره با خبرگزاری آسوشیتدپرس به گفتوگو پرداخت. این خبرگزاری به نقل از شمس اردکانی اعلام کرد: «شاه فهد، در الجزایر مجدداً گفت‌وگوهایی به‌منظور میانجیگری در جنگ 26 ماهه خلیج‌فارس آغاز کرده است، ولی هرگونه ابتکار صلح ازسوی پادشاهی سعودی در جنگ عراق و ایران، از همان آغاز، محکوم به شکست است.»
آسوشیتدپرس همچنین اعلام کرد که سفیر ایران در کویت گفته است: «پادشاهی عربستان، به‌عنوان شریک و تأمین‌کننده هزینه جنگ، در این مسئله سهیم است و بنابراین نمی‌تواند در صلح سهیم باشد و هرگونه تلاش صلحی که پادشاهی سعودی در آن دخالت داشته باشد، موفق نخواهد بود.» شمس اردکانی افزود: «معتقد هستم سعودی‌ها درصدد ازبین‌بردن خط مشی الجزایر هستند، زیرا می‌دانند ما با هر نوع تلاشی که ازسوی خودشان الهام پذیرد [مخالفیم و از آن] فاصله می‌گیریم.»(2)
1
با گذشت چند روز از اعلام موجودیت مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، اعلام حمایت از این مجلس همچنان ادامه دارد و گروه‌های زیادی در داخل کشور، ازجمله جنبش مجاهدین عراقی، عراقی‌های مقیم کویت و جامعه دانشجویان مسلمان عراقی در فرانسه با صدور اعلامیه‌های جداگانهای، از مجلس اعلا حمایت کردن(3)
همچنین دکتر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، پس از پایان جلسه امروز هیئت دولت، در گفتوگویی با خبرنگاران، درباره موضع وزارت خارجه ایران دراین‌باره گفت: «این مجلسی است که توسط اقشار مختلف و مبارز ملت مسلمان عراق تشکیل شده و در این مدت که مجاهدین و مردم مسلمان عراق مبارزات خود را علیه رژیم صدام انجام داده‌اند، حق آنهاست که برای برقراری یک حکومت صحیح و دلخواه ملت مسلمان عراق تلاش کنند. ما از هر تلاشی درجهت برپایی حکومت‌های عدالت‌خواه، مردمی و اسلامی در کشورهای مختلف، حمایت معنوی و مادی می‌کنیم.»(4)
از سوی دیگر، جلسه اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان عراقی در امریکا و کانادا که با هدف بحث و بررسی درباره مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، در شهر "پیتسبوک" تشکیل شده بود، با حمله مهاجمان مسلح وابسته به سفارت عراق مواجه شد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از واشنگتن، مهاجمان با اینکه اسلحه‌های سرد مانند چاقو، چوب و همچنین یک قبضه کلت کمری همراه داشتند، با مقاومت دانشجویان عراقی، متواری و برخی از سردسته‌های آنان نیز مضروب شدند. پس از این حادثه، پلیس، یکی از این افراد را که مسلح به سلاح کمری بود، بازداشت و بقیه را رها کرد. ضمناً پلیس مانع ادامه جلسه دانشجویان شد.(5)
1) مأخذ 4، ص5، خبرگزاری کویت، 30/8/1361.
2) . مأخذ 5، ص2، کویت - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 1/9/1361.
3) مأخذ 11، بخش دوم، ص20.
4) مأخذ 8، ص2.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، تاریخ 5/9/1361، صص 22 و 23، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 4/9/1361؛ و - روزنامه کیهان، 7/9/1361، ص16.
1
روزنامه آبزرور چاپ انگلستان، در شماره امروز خود، با انتشار مطلبی، دیدگاه‌های یکی از افسران سابق سرویس اطلاعاتی شوروی را درخصوص سیاست‌های اشتباه رهبران اتحاد جماهیر شوروی درباره ایران و عراق بررسی کرده و نوشته است: عبور نیروهای ایران از مرز در عملیات محرم، موجب تغییر رویکرد شوروی در برخورد با عراق و سرازیرشدن مجدد تسلیحات روسی به این کشور شده است.
در بخش‌هایی از این مطلب آمده است: سرگرد سابق ک.گ.ب. که در ایران خدمت می‌کرد و در ژوئن گذشته به انگلستان پناهنده شد، می‌گوید: پس از سقوط شاه، سیاست شوروی در ایران بسیار بلندپروازانه بود و تمام سعی این کشور بر آن بود که نفوذ سیاسی و فعالیت‌های کشورهای غربی را در جمهوری اسلامی خنثی کند. باوجودی‌که شوروی به تبلیغات ضدامریکایی (امام) خمینی بسیار علاقه‌مند بود. نمی‌توانست قراردادش را با عراق نادیده بگیرد؛ قراردادی که برمبنای آن، سلاح‌های شوروی نقش تعیین‌کننده‌ای را در جنگ بین ایران و عراق بازی می‌کرد. در ابتدا، شوروی با کندکردن حرکت تحویل اسلحه و قطعات یدکی، سعی کرد هر دو کشور را برای خود نگاه دارد، ولی این اقدام سبب شد عراق به جانب غربی‌ها رو آورده، از آن کشورها درخواست اسلحه کند. اما پس از آنکه ایرانی‌ها چند هفته قبل از مرگ برژنف، از مرز عراق گذشتند و مستقیماً این کشور را تهدید کردند شوروی بار دیگر سیاست خود را درباره عراق تغییر داد و سیل اسلحه‌ها را به آن کشور سرازیر کرد و این بار برای آنکه مستقیماً با عراق وارد مذاکره نشود، از کشور لهستان به‌عنوان دلال و میانجی استفاده کرد.(1)
2
هفته‌نامه فرانسوی نوول آبزرواتور در آخرین شماره خود، به تأثیر تسلیحات جدید فرانسوی خریداری‌شده توسط رژیم عراق در عملکرد نیروهای نظامی این کشور پرداخته و با نقل مطلبی از طارق عزیز معاون نخست‌وزیر و یکی از مردان مورد اعتماد صدام که مدعی کوتاه‌شدن خطوط ارتباطی واحدهای نظامی عراق و انگیزه بهتر آنان برای جنگیدن در داخل خاک عراق شده، آورده است:
«در پرتو کمک‌های مالی عربستان سعودی و دیگر امیرنشینان خلیج‌فارس که فقط در طی یک سال گذشته، 12 میلیارد دلار بود، ستاد فرماندهی ارتش عراق توانسته است جنگ‌افزارهای خود را مدرنیزه کرده و ملزومات نظامی‌اش را که 85 درصد ساخت شوروی بوده، به آخرین سلاح‌های ساخت غرب مجهز کند. تانک‌های جنگی برزیلی و اتریشی، کامیون‌ها و هلیکوپترهای آلمانی، جت‌های جنگنده میراژ اف1، تانک‌های فرانسوی آ 10 و ام.آ.پی، توپ‌های 155 میلی‌متری، هلیکوپترهای "سوپرفرلئون" و غزال ساخت فرانسه، موشک‌ها و مهمات و شبکه‌های ارتباط دور ساخت فرانسه ازجملة این سلاح‌ها هستند.»
این نشریه در ادامه مطلب، با مقایسه وضعیت نیروی هوایی دو کشور، به نقل از یک خبرنگار
1) مأخذ 4،صص 37 و 38، رادیو صدای آزاد ایران، 30/8/1361.
خارجی مدعی شد: بدون تردید عراقی‌ها ازنظر نیروی هوایی برتری دارند و جت‌های جنگنده میراژ اف 1 مجهز به موشک‌های هوا به هوای "ماتا. ایتر 530" و موشک‌های ضد‌رادار "ماتر" و میگ‌های 23 و 25 در آسمان، سرنوشت‌سازند و علاوه‌براین، ایرانیان درحال‌حاضر قادر نیستند بیش از 40 فروند جت فانتوم و اف5 را به پرواز درآورند. درعوض، نیروهای عراقی از موشک‌های ضدتانک میلان، بالگردهای غزال و ام. ای24 و به‌ویژه از بالگردهای عظیم سوپرفرلئون که مجهز به موشک‌های زمین به دریا است، بسیار خوب استفاده می‌کنند. روی‌هم‌رفته، نظامیان عراق از جنگ‌افزارهای فرانسوی خود بسیار راضی‌اند و امیدوارند بتوانند جت‌های جنگنده میراژ2000 را به دست آورند که هنوز در نیروی هوایی فرانسه هم از آنها استفاده نشده است(1)
ضمیمه گزارش500: مشروح گزارش ستاد بازسازی مناطق جنگ‌زده درباره فعالیت‌های انجام‌شده در استان خوزستان
شرح عملیات اجرایی در اهواز: بازسازی 2 هزار واحد مسکونی، 10 هزار متر آسفالت اضطراری؛ بازسازی 25 واحد از ساختمان‌های دانشگاه دزفول؛ بازسازی13 مسجد؛ بازسازی 3 هزار واحد مسکونی و مغازه؛ بازسازی 12 واحد ساختمان‌های دولتی؛ نوسازی 4 دستگاه دولتی و 9 دستگاه تلمبه‌های دشت عباس؛ احداث 2 دستگاه کوره هوفمن؛ بازسازی 5 بقعه مبارکه.
شرح عملیات اجرایی در شوش: بازسازی 2 هزار واحد مسکونی و مغازه؛ بازسازی 5 دستگاه ساختمان و تأسیسات دولتی؛ نوسازی 120 واحد مسکونی؛ 328 مورد تعمیرات درب و پنجره؛ بازسازی بقعة مبارکة حضرت دانیال نبی.
شرح عملیات اجرایی در سوسنگرد: احداث سردخانه 100تنی؛ بازسازی ساختمان‌های اداره کشاورزی؛ بازسازی 71 واحد مسکونی؛ تکمیل پل‌های محور حمیدیه - سوسنگرد؛ بازسازی 15 واحد دولتی.
شرح عملیات اجرایی در روستاهای استان خوزستان: بازسازی فرودگاه اضطراری ماهشهر؛ بازسازی پل سابله؛ تکمیل پل سعیدیه؛ نوسازی پل هویزه؛ مرمت 20 واحد مسکونی در 2 منطقه؛ بازسازی 115 کیلومتر خط 33 کیلو وات؛ بازسازی 50
کیلومتر خط 11 کیلووات؛ نصب 143 دستگاه ترانسفورماتور؛ نصب 1200 اصله پایه فشار قوی؛ نصب 450 اصله پایه فشار ضعیف؛ تعویض 800 دستگاه کنتور یک فاز؛ آماده‌سازی خط راه‌آهن خرمشهر - اهواز در ظرف 106 روز؛ بازسازی و نوسازی 1680 واحد مسکونی؛ بازسازی تصفیه‌خانه آب؛ تسطیح 250 سنگر تانک و نفربر، تسطیح 3500
هکتار زمین؛ بازسازی و آب‌رسانی 23 روستا؛ نوسازی 158
هکتار زمین کشاورزی؛ تسطیح 11770 هکتار زمین کشاورزی؛ آماده‌سازی 11000
هکتار زمین برای کشت؛ واگذاری تعمیر و تجهیز 75 موتور پمپ؛ حفر و لای‌روبی کانال و نهر به طول 219 کیلومتر؛ توزیع 4 دستگاه تراکتور بین کشاورزان؛ هرس 2500 نخل در منطقه آبادان؛ احداث 4 کوره آجرپزی.(2)
1
امروز ارتش عراق به‌تلافی شکست در عملیات محرم در مقابل نیروهای اسلام با حمله به ارتفاعات مشرف به شرهانی، کوشید تا جاده شرهانی را تصرف کند که موفقیتی به دست نیاورد، اما واحدهای توپخانه عراق با گلوله‌باران شهرهای خرمشهر و آبادان کوشیدند بخشی از این شکست را جبران کنند.
با گذشت حدود دو هفته از پایان عملیات محرم و تثبیت کامل اهداف عملیات، امروز ارتش عراق با 3 تیپ، 3 گردان مستقل و پشتیبانی 7 گردان توپخانه در دو محور در ارتفاعات مشرف بر شرهانی، به‌قصد تصرف جاده شرهانی به مواضع لشکر14 امام حسین(ع) و تیپ84 ارتش حمله کرد.(1)ارتش عراق که ضمن به‌کارگیری تانک و نفربر، از پشتیبانی شدید آتش توپخانه نیز برخوردار بود، در ساعات اولیه موفقیت‌هایی را به دست آورد، ولی نیروهای خودی با رخنه در مواضع دشمن و تصرف برخی مناطق پس از 6 ساعت نیروهای مهاجم را به عقب راندند.(2)
شدت درگیری و مقاومت نیروهای خودی به‌حدی بود که مرکز فرماندهی قرارگاه کربلا در گزارش این عملیات به ستاد فرماندهی این قرارگاه نوشت: به‌رغم استفاده دشمن از موشک‌های شیمیایی و آتشزا در این عملیات و نیز پشتیبانی 7 گردان توپخانه و 3 گروهان تکاور از آن، صحنه نبرد شبیه حماسه‌آفرینی‌های رزمندگان اسلام در چزابه بود.(3)در این درگیری، تیپ‌های 504، 704 و 701 ارتش عراق متحمل خسارات سنگینی شدند که طی آن 300 تن از نیروهای مهاجم کشته و تعدادی نیز مجروح شدند و 20 تن به اسارت نیروهای خودی درآمدند.(4)
هم‌زمان با حرکت ارتش عراق در منطق-ه عملیاتی محرم و آشکارشدن شکست یگان‌های آن در این منطقه، بار دیگر شهرهای آبادان و خرمشهر هدف آتش توپخانههای ارتش عراق قرار گرفت و امروز نیز علاوه‌بر واردآمدن خسارت‌های مالی، 2 نفر از اهالی این شهرها شهید و 8 نفر مجروح شدند.(5)
استان خوزستان به استانداری خوزستان، 3/9/1361، ص1.
1) سند شماره 17667 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات و فرماندهی کربلا به ستاد فرماندهی کربلا، 2/9/1361.
2) سند شماره 17665 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، شماره 669، تاریخ 1/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 32187 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه کربلا به فرماندهی کل سپاه، 1/9/1361.
3) مأخذ1.
4) مأخذ2، بخش دوم؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، تاریخ 3/9/1361، ص2، ایلام - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 2/9/1361؛ و - روزنامه کیهان، 3/9/1361،ص 2.
5) سند شماره 292539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی
1
امروز محسن رضایی فرمانده کل سپاه، گزارشی از حملات شیمیایی عراق در منطق-ه عملیاتی محرم به آقای هاشمی رفسنجانی داد. نماینده امام در شورای عالی دفاع، این اقدام عراق را شروع حرکتی خطرناک توصیف کرد. آقای هاشمی رفسنجانی دراین‌باره می‌نویسد: «آقای [محسن] رضایی اطلاع داد که امروز صدامی‌ها در جبه-ه عملیات محرم با گازهای اشک‌آور و شیمیایی حمله کرده‌اند و نیروهای ما کمی عقب نشسته‌اند، ولی با حمل-ه مجدد، عراقی‌ها را عقب رانده‌اند. شروع حرکت خطرناکی است. بعث عراق دچار مشکلات جدی در جبهه‌ها شده است و حامیان مستکبرش هم ناراحت‌اند. قاعدتاً هر کاری از دستشان برمی‌آید برای نجات صدام و جلوگیری از پیروزی ما کوتاهی نخواهند کرد. باید برای دفاع از این سلاح خطرناک فکری بکنیم.»(1)
2
به‌دنبال حمله روز گذشته هواپیماهای عراقی به پایانه نفتی خارک، روزنامة الثوره، ارگان حزب بعث عراق، این اقدام را بخشی از یک طرح نظامی برای محاصره اقتصادی ایران خواند. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، به نوشته الثوره: «ترمینال نفتی ایران در جزیره خارک یکی از اهداف نیروهای مسلح عراق برای تحمیل یک محاصره اقتصادی بر رژیم ایران است.» این روزنامه در اظهارنظری درباره اعلام نابودکردن 5 تانکر نفتکش در جزیره خارک، روز گذشته نوشت: «تأسیسات موجود در جزیره خارک به‌مثابه یکی از تسهیلات مهم تأمین قدرت رژیم ایران برای ادامه این جنگ است.» رزم روز شنبه یک هشدار عملی در تأیید اعلام آب‌های ارضی ایران به‌عنوان منطقه‌ای ممنوعه ازسوی عراق است و اینکه شرکت‌های نفتی که خطر اعزام کشتی‌های خود را به جان می‌خرند، تنها مسئول نتایج حاصله از ضربات عراقی‌ها می‌باشند. الثوره در ادامه نوشته است: حمل-ة اخیر به تأسیسات اصلی بارگیری نفت ایران، اولین و آخرین حمله نبوده و نخواهد بود. این حمله انعکاس توانایی عراق به واردآوردن خسارات بیشتر به تسهیلات حیاتی اقتصاد ایران است. این روزنامه مدعی شده است: بعد از اینکه ایران به همه تلاش‌ها برای خاتمه صلح‌آمیز جنگ پاسخ رد داد، عراق خود را موظف به ضربه‌زدن قاطع به هر هدفی دانسته است که این امر به توانایی دشمن در به‌درازاکشاندن این جنگ کمک می‌کند. الثوره تأکید کرده است: مادام که دشمن بر ادامه جنگ پافشاری و تلاش می‌کند به حاکمیت ما آسیب رساند، هیچ چیز ما را از ضربه‌زدن بازنمی‌دارد.(2)
در همین حال، 2 عدد مین شناور دریایی در فاصله 24 و 18 مایلی جنوب جزیره خارک کشف و به‌وسیله بالگردهای گشتی نیروی دریایی خنثی شد(3)
1
طبق اطلاعاتی که به واحد بررسی‌های سیاسی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) رسیده است، حزب دمکرات 6 نفر از 7 پاسداری را که در زمستان گذشته در جاده نقده - پیرانشهر به گروگان گرفته بود، به شهادت رسانده است.(1)
یکی از اهالی پیرانشهر نیز به‌دست عناصر این حزب ترور شده، به شهادت رسیده است.(2)
در ادامه پاکسازی محور سردشت - مهاباد، 15 کیلومتر از این محور ازجمله 14 روستا پاکسازی شد و غنائم فراوانی به دست نیروهای خودی افتاد.(3)
امروز 2 نفر از عناصر حزب دمکرات هم خود را به سپاه مهاباد معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.(4)
2
در ادام-ه فعالیت‌های تروریستی گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور، یک عملیات ترور و دو بمب‌گذاری انجام شد و تعدادی از افراد وابسته به این گروه‌ها نیز کشته یا دستگیر شدند.
عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در حدفاصل روستای ولیلا - آتو در منطقه سوادکوه، به 8 نفر از نیروهای سپاه حمله و آنان را زخمی کردند. 4 نفر از زخمی‌ها سرپایی معالجه‌شده و 4 نفر دیگر نیز بستری شدند.(5)
در میدان شهدای تهران نیز یک بمب قوی که در مقابل کارخان-ه کفش ایران کار گذاشته شده بود، خنثی شد.(6)
یک بمب 4 کیلویی با خرج تی.ان.تی. در میدان امام حسین تهران نیز فقط 5 دقیقه قبل از انفجار کشف و خنثی شد. این بمب، درست در محل رفت‌وآمد مردم قرار داشت(7)
همچنین یکی از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) هنگام فرار از یکی از مرزهای آذربایجان شرقی، پس از اصابت گلوله کشته شد(8)
در قزوین نیز نیروهای کمیته به 2 نفر که به نظر زن و شوهر می‌رسیدند، مشکوک شده، آنان را دستگیر کردند، ولی هر 2 نفر با خوردن سیانور اقدام به خودکشی کردند. پس از رساندن آنها به درمانگاه، زن فوت کرد و مرد معالجه شد.(9)
در بوشهر هم یکی از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که تعدادی اسلحه به همراه داشت، دستگیر شد.(10)
یکی از اعضای این سازمان هم که عضو تشکیلات بوشهر بود، در شیراز شناسایی و دستگیر شد.(11)
1) سند شماره 358380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی، تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 8، تاریخ 1/9/1361، ص3.
2) همان.
3) سند شماره 17659 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی، ستاد مرکزی سپاه پاسداران، واحد طرح و برنامه عملیات (اطلاعات و عملیات)، شماره 45، تاریخ 1/9/1361،ص4.
4) سند شماره 358313 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه‌سیدالشهدا(ع)، 3/9/1361.
5) سند شماره 103847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 190، تاریخ 3/9/1361،ص1؛ و - سند شماره 73330 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی، 2/9/1361.
6) روزنامه جمهوری اسلامی، 2/9/1361، ص2.
7) روزنامه کیهان، 1/9/1361، ص2.
8) سند شماره 104714 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 199، 18/9/1361، ص2.
9) سند شماره 73315 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه 1 (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران منطقه 1 فرماندهی، 1/9/1361، ص3.
10) سند شماره 73480 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از سپاه منطقه 9 (اطلاعات) به سپاه مرکز (اطلاعات)، شماره 2161، 8/9/1361.
11) سند شماره 73428 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از ستاد منطقه 9 (اطلاعات) به ستاد مرکز (اطلاعات)، شماره 2108، 6/9/1361.
1
پناهنده شدن دو تبعه و یک سرباز عراقی و نیز تظاهرات مردم شهر سلیمانیه علیه حکومت ازجمله اخبار داخلی عراق در این روز بود.
دو نفر از اتباع عراقی با عبور از مرزهای غربی خود را به نیروهای سپاه معرفی کردند.(1)
همچنین یک سرباز عراقی با فرار از زندان آن کشور و رفتن به کویت، ازطریق آب‌های خلیج‌فارس وارد بندر بوشهر شد و با تسلیم خود به مقامات این استان درخواست پناهندگی کرد، روزنام-ه کیهان با درج این خبر میافزاید: این سرباز که در جبهه‌های جنگ بوده است، به‌دلیل مخالفت با سیاست رژیم بعثی و فعالیت برای سرنگونی این حکومت و استقرار نظام جمهوری اسلامی در آن کشور، در دادگاه نظامی عراق به زندان محکوم شده بود.(2)
امروز همچنین تظاهرات گسترده ای علیه رژیم عراق در شهر سلیمانیه برگزار شد که به درگیری میان نیروهای نظامی و تظاهرکنندگان انجامید و درپی آن عده ای از مخالفان حکومت کشته یا مجروح شدند(3)
2
درپی استقبال مردم برای حضور در جبهه‌های جنگ، امروز نیز تعداد زیادی از نیروهای داوطلب بسیجی از شهرهای مرند، میاندوآب، اردبیل، اراک، فریدون‌کنار، تویسرکان و قادرآباد به جبهه‌های جنگ اعزام شدند(4)
3
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور ایران که برای شرکت در مراسم تشییع پیکر 42 تن از شهدای اصفهان در عملیات محرم به این شهر سفر کرده بود، طی سخنانی در جمع نیروهای سپاه پاسداران در پادگان غدیر اصفهان، شرط سوم ایران برای صلح با عراق را تنبیه متجاوز اعلام کرد. وی درارتباط‌با وقایع اخیر لبنان گفت: انتقام انقلاب اسلامی و فتوحات شما از مردم مظلوم لبنان و فلسطین گرفته شد. ابرقدرت‌های شرق و غرب در سطح بالا، دست در دست هم گذاشته و در این بخش توافق کرده‌اند. یکی جنایت و دیگری سکوت کرد و بالاخره دروغ خود را آشکار کردند، دولت‌های مرتجع منطقه نیز هرچه توانستند اهداف امریکا را به تحقق نزدیک کردند و این امر سبب شده است که مسئولیت و تکلیف ما از همیشه سنگین‌تر باشد. ما در قالب یک دولت در مقابل حوادث قرار نمی‌گیریم، بلکه به‌عنوان مجموع-های بزرگ و متشکل از 40 میلیون انسان سخن می‌گوییم و اعلام مواضع می‌کنیم. به همین دلیل هم هست که تاکنون شکست نخورده‌ایم و بعد از این هم شکست نخواهیم خورد.
1) روزنامه اطلاعات، 3/9/1361، ص15.
2) مأخذ4، بخش آخر، ص2.
3) سند شماره 346952 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن2) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن2)، 2/9/1361، صص 1 و 2.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 1/9/1361، ص4؛ و - مأخذ 14، ص4؛ و - سند شماره 227496 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، شماره 364، تاریخ 4/9/1361، صص 3 و 4.
رئیسجمهور پس از آن، با اشاره به سفرهای مکرر هیئت‌های صلح گفت: امروز دفاع ما فقط دفاع از مرزهای کشور و مردممان نیست، بلکه دفاع از آرمان نزدیک به یک میلیارد مسلمان، یعنی اسلام زندگی‌ساز است؛ لذا هیئت های صلحی که تاکنون آمده‌اند و بعد از این هم ممکن است بیایند، هرگاه حرف حق ما را شنیده‌اند پاسخی در مقابل آن نداشته‌اند. ما شرط سوم خود را برای صلح به همه ملت‌های منطقه مربوط می‌دانیم و آن تنبیه رژیم متجاوز عراق است و روی آن اصرار داریم، آن هم فقط به‌خاطر صلح و آرامش منطقه و کوتاه‌کردن دست تجاوزگران، و این سخن ما است که تاکنون گفته‌ایم و پس از این نیز خواهیم گفت.(1)
1
میرحسین موسوی نخست‌وزیر ایران، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی دیدگاه‌های دولت را درباره برخی موضوعات نظامی و سیاسی عنوان کرد. وی درمورد نتایج اقدامات قرارگاه حمزه سیدالشهدا در پاکسازی جاده پیرانشهر - سردشت گفت: این یک پیروزی بسیار بزرگ است و کمر ضدانقلاب را در آذربایجان غربی شکست. ملت ما از فرزندان شریف خود و از این مقلدین حقیقی امام امت قدردانی می‌کند. من امیدوارم با تثبیت حاکمیت سیاسی، دولت بتواند کارهای عمرانی خود را برای مردم محروم کُرد شروع کند.
وی افزود: امروز مردم کردستان بیش از همیشه پی برده‌اند که این گروهک‌های وابسته باعث فقر و محرومیت و عقب نگاه داشته‌شدن آنها شده‌اند و عملیات تا محو کامل ضدانقلاب در کردستان و آذربایجان غربی ادامه خواهد یافت.
نخست‌وزیر درمورد دلیل پذیرفته‌نشدن سفیر کشور فرانسه برای اجرای مأموریت در تهران، گفت: در تهران و بسیاری از شهرهای جنگ‌زده افراد بسیاری با سلاح‌های فرانسوی به شهادت رسیده‌اند. فرانسه جنایتکارانی چون منافقین را حمایت می‌کند و وام تضمین‌شده (قرض) یک میلیارد دلاری ملت مستضعفمان را نگه داشته است. من فکر می‌کنم با این اوصاف آمدن سفیر
1) روزنامه اطلاعات، 2/9/1361، ص3.
فرانسه به کشور ما بی‌فایده است. ما به فرانسه می‌گوییم که شما در جنایات صدام سهیم هستید، شما در انفجارهایی که زن و فرزند مردم را در کوچه و خیابان‌ها به خاک و خون کشیده، سهیم هستید، میراژهای شما شهرهای ما را به آتش می‌کشند و شما پولی را که متعلق به تک‌تک ملت 40 میلیونی ماست، به‌رغم حکم دادگاه خودتان نگه داشته‌اید، آمدن سفیر شما چه فایده ای دارد.(1)
1
در بیشتر گمانه‌زنی‌ها، جنگ ایران و عراق و تلاش عربستان برای متقاعدکردن الجزایر برای میانجیگری این کشور در جنگ، محور مذاکرات ملک فهد و شاذلی‌بن‌جدید در الجزایر ذکر شده است. ازجمله خبرگزاری فرانسه به نقل از آگاهان سیاسی اعلام کرد، در این مذاکرات که پشت درهای بسته ادامه یافت، موضوع جنگ عراق علیه ایران که تحولات آن موجب نگرانی حامیان صدام گردیده، بررسی شده است(2)
رادیو اسرائیل نیز به انعکاس این خبر پرداخت و گزارش داد: مذاکرات کاملاً سری انجام شده، اما منابع موثق و بسیار آگاه خاطرنشان کرده‌اند که موضوع اصلی این مذاکرات،
خاتمه‌دادن به جنگ میان عراق و ایران بوده است، چون این جنگ درحال‌حاضر خطری علیه ثبات و امنیت کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس به شمار می‌رود. ناظران می‌گویند که ملک فهد از میزبان الجزایری‌اش خواهد خواست باتوجهبه منزلتی که الجزایر نزد ایران دارد، برای حل درگیری عراق و ایران بر تلاش‌های خود بیفزاید.
منابع موثق در پایتخت الجزایر اعلام کرده‌اند که الجزایر امروز آمادگی‌اش را برای ازسرگیری مذاکرات با ایران به‌منظور متوقف‌ساختن جنگ خلیج(فارس) اعلام کرده و ملک فهد نیز به‌نوبه خود وعده داده است که عراق در زمانی که ایران تعیین کند، با آتش‌بس موافقت کند. این پاسخ مثبت الجزایر، ملک فهد را به برقراری تماس تلفنی با صدام حسین تشویق کرده و فهد در این تماس، نتایج مذاکراتش را در الجزایر، به اطلاع صدام رسانده است. ملک فهد ادعا کرده که عراق آمادگی خود را برای برقراری آتش‌بس با ایران نه از روی ضعف، بلکه ازجهت میل به برقراری صلح و امنیت در منطقه اعلام کرده است.(1)
1
آستان قدس رضوی با صرف هزینه ای بالغ‌بر 900 میلیون ریال، خیابان‌کشی، آماده‌سازی کارگاه‌ها، راه‌اندازی جایگاه توزیع بنزین و ساخت چند واحد مسکونی نمونه را در شهر هویزه به پایان رساند و دو کوره آجرپزی نیز در این شهر آغاز به کار کرد.
حجت‌الاسلام واعظ طبسی، تولیت آستان قدس رضوی، با اعلام این خبر افزود: اساساً بازسازی هویزه به دو بخش اقتصادی و مسکونی تقسیم شده است و هم‌اکنون بیشترین فعالیت بازسازی در بخش اقتصادی انجام می‌شود. برای تسریع بازسازی، بخشی از مصالح مانند سیمان، آهن، ماسه و آجر از تهران تأمین می‌شود و ستاد بازسازی هویزه بیشترین نیازهای خود را از تهران و اصفهان تأمین می‌کند.
وی همچنین گفت: «استقبال نیروهای مردمی استان خراسان برای شرکت در بازسازی هویزه بسیار خوب است و نیروهایی از سازمان‌های اداری و غیراداری نیز به هویزه
1) مأخذ 7، صص 35 و 36، رادیو اسرائیل، 1/9/1361.
رفته و سرگرم فعالیت هستند و امید است با فرارسیدن فصل سرما و کاهش فعالیت‌های ساختمانی در استان خراسان، تعداد بیشتری نیروی ساختمانی به هویزه بروند. از زمانی که بازسازی هویزه به‌وسیله آستان قدس رضوی اعلام شد، مردم با اعتقاد و اعتمادی که نسبت به آستان قدس (به حضرت امام رضا(ع)) دارند، از دادن هرگونه کمک‌های نقدی و نیروی انسانی دریغ نکرده‌اند.»(1)
1
در وضعیتی که محافل سیاسی منطقه تاحدودی تحت‌تأثیر موفقیت‌های ایران در عملیات‌های مسلم‌بن‌عقیل و محرم قرار دارند، امروز مسئولان ایرانی میزبان 4 هیئت سیاسی - اقتصادی بلندپایه از کشورهای کره شمالی، مجارستان، هند و پاکستان بودند.
هیئت اقتصادی - بازرگانی کره شمالی که به ریاست معاون اقتصاد خارجی این کشور به ایران آمده است، در دیدار با آقای بهزاد نبوی وزیر صنایع سنگین و یک هیئت اقتصادی - بازرگانی ایرانی، با ابراز علاقه و آمادگی درباره گسترش روابط اقتصادی فیمابین، در زمینه‌های گوناگون بازرگانی ازجمله خرید برج انتقال نیروی کارخانه ذوب روی و سرب، ده هزار تن آهن‌آلات پلیت و کود شیمیایی از این کشور مذاکره کردند.(2)
گروه اقتصادی مجارستان که به سرپرستی وزیر دارایی این کشور (اشتوان هتنی) در تهران به سر می‌برد، در ملاقات‌هایی با نخست‌وزیر، وزیر امور خارجه و وزیر کشاورزی درخصوص توسعه روابط و مبادلات تجاری، گفتوگو کرده و توافقاتی دراین‌زمینه حاصل شده است(3)
هیئت نفتی - اقتصادی هند هم که به ریاست دکتر لوراج کمار معاون وزارت نفت این کشور، به ایران آمده‌اند، در دیداری با مقامات نفتی کشورمان درمورد خرید نفت خام و همکاری‌های فنی مذاکره و توافق کردند.(4)همچنین در بیانی-ه مشترکی که در پایان سفر سه روزه صاحب‌زاده یعقوب‌خان وزیر خارجه پاکستان، به تهران منتشر شد، طرفین به تصمیم خود مبنی‌بر افزایش سطح تجاری و توافق در برخی موضوعات سیاسی تأکید کردند.
رادیو بی‌بی‌سی در تغییری گفتاری درباره نتایج سفر وزیر خارجه پاکستان اعلام کرد: مذاکرات میان صاحب‌زاده یعقوب‌خان و آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و آقای ولایتی مثبت، دوستانه و بسیار مفید توصیف شده است که مبین علاقه دو کشور به تحکیم مناسبات فیمابین، به‌رغم تفاوت سلیقه سیاسی به‌ویژه اختلاف در رفتار با امریکاست. ظرف چند ماه گذشته، روابط اقتصادی دو کشور به سطح بااهمیتی رسیده و اعلامیه صادرشده حاکی‌از آن است که طرفین مصمم به افزایش روابط دراین‌زمینه هستند.
در پایان این تفسیر آمده است: درخصوص امور بین‌المللی، دو کشور در حفظ امنیت خلیج‌فارس که مهم‌ترین اصل موردنظر کشورهای ساحلی آن است و محکوم‌کردن شدید عملیات اسرائیل در لبنان و کشتار پناهندگان در دو اردوگاه صبرا و شتیلا، اتفاق‌نظر داشتند.(5)
1
اعلام موجودیت مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق همچنان یکی از تحولات داخلی مهم این کشور تلقی می‌شود و اعلام نظر افراد و مجامع سیاسی و فرهنگی دراین‌خصوص ادامه دارد؛ ازجمله میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در مصاحبه مطبوعاتی امروز خود به این موضوع پرداخت و گفت: «تشکیل این مجلس یک حرکت طبیعی ازسوی ملت عراق است و ما این تشکل انقلابی را برای هماهنگی همه رزمندگان مسلمان عراق علیه رژیم صدام مفید می‌دانیم و الآن که مسئله همه‌پرسی برای تعیین رهبری در عراق ازسوی صدام مطرح شده، به نظر ما این همه‌پرسی می‌تواند زیر نظر این مجلس انجام شود.»
وی درمورد ترکیب این مجلس نیز افزود: تا آنجا که من اطلاع دارم مردانی انقلابی اعم از روحانی و روشن‌فکر و شیعه و سنی در آن جمع شده‌اند تا کار مبارزه با صدام را سامان بدهند.
روزنامه کیهان نیز در ستون "یادداشت روز" با درج مطلبی تحت عنوان "همه‌پرسی صدام؛ انگیزه‌ها و پیامدها"، به بررسی تأثیر مجلس اعلا در تحولات آتی داخلی عراق و ارتباط موفقیت این مجلس با سیر تحولات جبهه‌های جنگ پرداخته است. در قسمت اول این مطلب، به ارتباط اوضاع سیاسی داخل عراق با وقایع جنگ توجه شده و در بخشی از آن آمده است:
باید به‌صراحت یادآور شویم که اوضاع سیاسی رژیم عراق اکنون با جنگ گره خورده است اگر حملات رزمندگان مسلمان در جبهه‌های جنگ به شکل حملات برق‌آسای عملیات مسلم‌بن‌عقیل و محرم ادامه یابد. اوضاع سیاسی عراق به سود جمهوری اسلامی ایران تغییر خواهد یافت، اما اگر جبهه‌های جنگ به حالت رکود و مسکوت درآید، رژیم صدام فرصت می‌یابد تا بحران‌های موجود را ترمیم کند و از همه مهم‌تر، مدافعان صدام در منطقه و جهان، فرصت خواهند یافت تا در ایجاد تغییرات همسو با هدف‌های خود موفق شوند. احتیاط و تردید کنونی مدافعان رژیم صدام در حمایت از این رژیم، احتمالاً در همین خصوص باشد. به عقیده آنها این احتیاط و تردید، رهبران ایران را متقاعد می‌کند که رژیم بعث عراق رفتنی بوده، دیگر نیازی به اقدامات وسیع نظامی نیست و این امر فرصت مناسبی است برای مدافعان صدام تا اوضاع را به سود خود تغییر داده، جمهوری اسلامی ایران را به انفعال بکشانند.
در ادامه مقاله آمده است: ما شاهد اتحاد نیروهای مسلمان عراق در ایران که چندی پیش در مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق شکل گرفت، هستیم. بدون اغراق باید این ابتکار نیروهای مسلمان عراق را ابتکار سیاسی بی‌نظیر لقب داد، زیرا باوجود آماده‌شدن جریانات مختلف سیاسی برای کسب قدرت در عراق و رنج مردم مسلمان آن به‌دلیل نبود رهبری دلخواه و نیز در وضعیتی که صدام موضوع همه‌پرسی عمومی را مطرح می‌کند، نیروهای اسلامی با تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق سد عظیمی در مقابل راه حل‌های نامناسب ایجاد می‌کنند. اکنون می‌توان گفت که طرح موضوع همه‌پرسی ازسوی صدام به نیروهای مسلمان عراق این
امکان را می‌دهد تا نتیجه آن را به سود خود رقم بزنند. عصبانیت کنونی دستگاه تبلیغاتی رژیم بعث از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در همین رابطه ارزیابی می‌شود، اما باید دید که این ابتکار نیروهای اسلامی عراق در چه صورتی و با چه شرایطی به نتیجه می‌رسد. نفس این ابتکار مفید است و بی‌نظیر، اما شرایط تحقق آن مهم‌تر است، زیرا این ابتکار بی‌نظیر هنگامی موفق می‌شود که با ابتکارات جدیدتر پیش برود، ابتکارات جدیدتر با فعالیت رزمندگان مسلمان در جبهه‌های جنگ و عمل سیاسی وسیع و موضع‌گیری‌های سنجیده و خلاق مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در عرصه بین‌الملل گره خورده است.
نویسنده در پایان مقاله توفیق نیروهای حاضر در جبهه‌های جنگ را متضمن موفقیت مجلس اعلا دانسته، میافزاید: شرط اصلی موفقیت مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در ادامه سیر کنونی جنگ نهفته است. اگر نیروهای مسلمان با حرکت آزادی‌بخش خود جنگ را ادامه دهند، نیروهای مسلمان عراقی می‌توانند در نقاط آزادشده عراق، یعنی در سرزمین آبا و اجدادی خود ابتکارات جدید سیاسی - نظامی خلق کنند و این ابتکارات به‌سرعت مشروعیت بین‌المللی خواهد یافت؛ لذا اگر سیر کنونی جنگ به هر دلیل مثلاً به‌دلیل اینکه حکومت صدام در لبه پرتگاه است و دیگر نیازی به عملیات وسیع نظامی نیست، ساکن و راکد بماند، جریانات دیگر منطقه و جهان فرصت خواهند یافت که با دردست‌گرفتن ابتکار عمل، اوضاع عراق را به سود خود تغییر داده، آن را تثبیت کنند و در این صورت جمهوری اسلامی و مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق به موضع انفعال کشیده شده، تنها به مخالفت با تغییرات سیاسی نامناسب در عراق اکتفا خواهند کرد.(1)
1
نشریه امریکایی نیویورک تایمز با درج گزارشی به قلم میدلتون گزارشگر خود از بغداد، به بررسی روابط شوروی و امریکا با عراق و تمایل این کشور به حفظ رابطه با هر دو ابرقدرت و دلایل آن پرداخته است. رادیو صدای امریکا که این مطلب را در آخرین بخش خبری امروز خود پخش کرد، آورده است: نیویورک تایمز در شماره امروز خود نوشته است: میدلتون در ابتدای گزارش خود از بغداد، جریانی را شرح می‌دهد که به نظر او نشانه علاقه بازیافته مقامات عراق به امریکاست و نشان می‌دهد که عراق مایل است روابط دوستانه‌تری با امریکا داشته باشد.
مفسر این روزنامه در گزارشش افزوده است: دیپلمات‌های خارجی در بغداد هشدار می‌دهند که دست‌کم‌گرفتن موقعیت شوروی در عراق کار عجولانه ای است و هنوز زود است که بگویم نفوذ شوروی در عراق کاهش یافته است. عراق که با ایران درحال جنگ می‌باشد و 85 درصد از تسلیحات خود را از شوروی گرفته است، انگیزه قوی برای حفظ روابط خود با شوروی براساس عهدنامه معروف 15ساله دو کشور دارد.
1) مأخذ 15، صص 1و2.
به‌علاوه، هم‌اکنون بین 1000 تا 1200 مستشار و کارشناس روسی در نیروی هوایی و دریایی و زمینی عراق کار می‌کنند، اما درعین‌حال، دفتر حفظ منافع امریکا در سفارت بلژیک در بغداد بیش از هر سفارتخانه تمام‌عیاری که دولت متبوعه آن با عراق روابط کامل دارد، عضو و کارمند دارد. درحالیکه روابط سیاسی عراق و امریکا مجدداً برقرار نشده، پرزیدنت صدام حسین رهبر عراق، این هفته در یک نشست مطبوعاتی اشاره کرد که هرگاه محیط سیاسی موجود بین امریکا و عراق یک محیط سالم شود، او خواهد کوشید که روابط عراق با امریکا را که درپی پیروزی رژیم صهیونیستی در جنگ خاورمیانه (1967 م) قطع شد، از نو بنا کند. یک دلیل تغییر تدریجی نظر عراق ظاهراً کمک نظامی شوروی به ایران در اوایل جنگ ایران و عراق بوده است. دیپلمات‌ها همچنین به کمک‌های مالی و دیگر کمک‌هایی که کشورهای خاورمیانه و عرب مانند عربستان سعودی، کویت و اردن به عراق کرده‌اند، اشاره می‌کنند که این کشورها دوست امریکا هستند. موضوع دیگری که نظر عراق را درباره امریکا بهتر کرده، طرح موضوع صلح پرزیدنت ریگان برای منطقه خاورمیانه است که تقریباً دو ماه پیش آن را مطرح کرد. طرح پیشنهادی پرزیدنت ریگان خواهان خودمختاری فلسطینیان در مناطق اشغالی اسرائیل با مشارکت اردن است. مقامات عراقی طرح صلح جدید رئیس‌جمهوری امریکا را منصفانه‌تر تشخیص دادند. میدلتون در پایان مقاله خود نوشته است: دیپلمات‌های خارجی می‌گویند مصلحت‌اندیشی سپر اصلی سیاست خارجی فعلی دولت عراق است. این مصلحت‌اندیشی با ادامه‌یافتن جنگ ایران علیه عراق گسترش خواهد یافت، زیرا عراق بیش از آن یک میلیارد دلاری را که هر ماه از عربستان سعودی، کویت و سایر کشورهای خلیج‌فارس دریافت می‌کند، از دست می‌دهد و بالاخره اینکه به اعتقاد برخی دیپلمات‌های خارجی در بغداد، تنها میانجیگری آرام و بی‌سروصدای امریکا می‌تواند جنگ ایران و عراق را به پایان خود نزدیک کند.(1)
1
رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد در یکی از بخش‌های خبری خود مطلبی را پخش کرد که علاوه‌بر بیان برخی ادعاها (مانند عقب‌نشینی داوطلبانه عراق از مناطق اشغالی خاک ایران و اشاره‌نکردن به شکست در عملیات‌های بزرگ) به موضوعاتی مانند تجاوز به خاک ایران در آغاز جنگ و تهدید توسعه جنگ به کل منطقه تصریح کرده است که به‌رغم ادعاهای صلح‌طلبانه رژیم عراق، جالب‌توجه است. در گزارش رادیو بغداد آمده است: شنوندگان عزیز، ما به‌اجبار وارد سرزمین‌های ایرانی شدیم و هنگام ورود ده‌ها کیلومتر در آنها رخنه کردیم، اما به آنها چشم طمع ندوختیم و مایل به ماندن در آنجا نبودیم، بلکه یک هفته بعد اعلام کردیم که آماده‌ایم درصورت موافقت تجاوزگران با حقوق مشروع ما، عقب‌نشینی کنیم.
1) مأخذ 7، صص 18و19، رادیو امریکا، 1/9/1361.
رادیو بغداد با لحن ملتمسانه ای گزارش خود را چنین ادامه می‌دهد: تمام جهان از آنچه که اعلام کردیم مطلع شدند و آن را شنیدند و دراین‌میان، کسانی بودند که ما را ملامت می‌کردند و از ما می‌خواستند قبل از اعتراف متجاوزان به تضییع حقوق ما، عقب‌نشینی کنیم. کسانی بودند که به ما می‌گفتند عقب‌نشینی شما به مساعی صلح کمک خواهد کرد و اگر عقب‌نشینی کردید، ایرانیان سعی نخواهند کرد که به سرزمین‌های شما تجاوز کنند، چرا عقب‌نشینی نمی‌کنید؟ عده‌ای بودند که باور نمی‌کردند ما آماده عقب‌نشینی هستیم و بالاخره ما عقب‌نشینی کردیم و این عقب‌نشینی به‌رغم متقاعدنشدن ما از آنچه به ما گفته شده بود، انجام شد. ما بیش از دیگران درباره حکام تهران و مقاصد آنها می‌دانستیم. ما می‌دانیم که اکنون جهان ما را ملامت نمی‌کند، چون رفتارهای ما و حکام تهران را درک کرده‌اند و می‌دانیم که از هر طرف برای ما آرزوهای خوبی می‌شود، ولی همه اینها نه ازطرف کشورهای عربی و نه از کشورهای اسلامی و نه کشورهای غیرمتعهد و نه همه جهان با کشورهای کوچک آن و سازمان‌های اصلی و فرعی آن کافی نیست. ما از آن بیم داریم که کل منطقه با خطر مواجه شود، لذا بر همه واجب است که نقشهای خود را با صداقت و جدیت ایفا و فشارهای خود را هریک برحسب قدرت و نقش و میزان تأثیرگذاری‌شان وارد کنند، چون این مسئولیت همه است و همه می‌توانند(1)
1
روزنامه الوطن چاپ کویت، از موافقت حکومت مصر برای آموزش افسران عراقی خبر داد. در این خبر که رادیو لیبی آن را پخش کرده، آمده است: ابوغزاله، وزیر دفاع مصر، نامه ای از سرفرماندهی نظامی عراق دریافت کرده است. در این نامه از مصر خواسته شده است تا افسران عراقی را در این کشور آموزش بدهند. ابوغزاله نیز با درخواست عراق موافقت کرده است.(2)
1
امروز جبهه‌های جنگ وضعیت آرامی داشت و طبق معمول تبادل آتش میان دو طرف ادامه یافت.
شهر آبادان امروز نیز زیر آتش گلوله‌های سلاح‌های دوربرد دشمن قرار گرفت و درنتیجه آن، 6 مغازه و 3 منزل مسکونی تخریب و 2 منزل مسکونی نیز دچار آتش‌سوزی شد که مأموران آتش‌نشانی موفق به مهار آتش شدند(1)
همچنین در این روز، 80 کامیون حامل مهمات توپخانه ای ساخت شوروی و موشک‌های ضدتانک و زمین‌به‌هوا از عربستان سعودی و ازطریق مرز کویت وارد عراق شد.(2)
2
امروز درگیری میان گروه‌های ضدانقلاب و نیروهای خودی در شمال‌غرب کشور شدت بیشتری داشت و خسارت‌هایی به دو طرف وارد آمد.
عناصر حزب دمکرات در حوالی روستای داشکند در محور میاندوآب - بوکان، به 2 دستگاه تریلر حامل تراکتور حمله کرده، 6 دستگاه تراکتور را به سرقت بردند، همچنین یک دستگاه وانت تویوتا را که با 3 سرنشین درحال گذر بود، متوقف کرده، پس از به‌شهادت‌رساندن هر 3 سرنشین آن، خودرو تویوتا را نیز با خود بردند(3)
در محور جلدیان - پیرانشهر، یک ایفا و یک وانت حامل مهمات، و یک وانت نیسان شخصی به کمین عوامل حزب دمکرات افتاد. در همین حال، یک دستگاه وانت جهادسازندگی وارد معرکه شد و سرنشینان آن با افراد مهاجم درگیر شدند. در این وضعیت خودروهای حامل مهمات با استفاده از موقعیت، منطقه را ترک کردند. در این درگیری 2 تن از مهاجمان کشته شدند و یک نفر از نیروهای جهاد نیز به شهادت رسید. در پایان این درگیری، افراد مهاجم 3 تن از نیروهای جهاد را به اسارت گرفتند. خودرو جهاد نیز که حامل دارو و برنج بود، به سرقت رفت.(4)
رادیو صدای کردستان متعلق به حزب دمکرات، بدون اشاره به چگونگی حادثه مدعی شد که
1) سند شماره 292539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری استان خوزستان، 3/9/1361، ص1.
2) سند شماره 17743 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه مرکزی نزاجا در جنوب (کربلا - رکن2)، شماره 687، تاریخ 20/9/1361، ص3.
3) سند شماره 17730 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی، ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی واحد طرح و برنامه عملیات (اطلاعات عملیات)، شماره 47، تاریخ 15/9/1361، صص 2و3.
4) سند شماره 358358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه 5، 9/9/1361؛ و - سند شماره 358310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی، تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سید الشهدا(ع)، شماره 9، تاریخ 13/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 358378 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به قرارگاه مرکزی حمزه سید الشهدا(ع) (رکن3)، 5/6/1361.
عناصر حزب دمکرات در حملة نیروهای دولتی، حداقل 4 تن از آنان را از پای درآوردهاند(1)
در محور سنندج - قروه نیز عوامل حزب دمکرات به یک مقر نیروهای خودی حمله کردند. در این حمله یک تن از افراد ژاندارمری شهید و 2 نفر ازجمله یک پاسدار مجروح شدند.(2)
در منطقه بانه در گردنه خان و در محور مهاباد - بوکان، در درگیری میان نیروهای خودی با عناصر مسلح وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی 2 تن از نیروهای خودی شهید و 2 تن نیز مجروح شدند(3)
در سقز هم گروهی از عناصر حزب دمکرات با نفوذ به داخل شهر و اجرای کمین، به نیروهای سپاه که درحال تردد بودند حمله کردند و درطول چند ساعت درگیری توانستند یک تن از نیروهای خودی را به شهادت برسانند و 3 نفر را مجروح کنند.(4)
در اطراف شهرستان خوی نیز 60 تن از عناصر مسلح حزب دمکرات به یک پایگاه نیروهای خودی حمله کردند که با هشیاری و مقاومت نیروهای مستقر در پایگاه مواجه و با تحمل 4 کشته و 4 مجروح مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این درگیری یک نفر از نیروهای خودی به شهادت رسید(5)
عناصر مهاجم وابسته به گروه‌های ضدانقلاب به پایگاه حسن‌سالاران در 30 کیلومتری جنوب سقز، حمله کردند و آنجا را به محاصره درآوردند که با مقاومت نیروهای پایگاه و واکنش به‌موقع آنان محاصره شکسته شد و مهاجمان با تحمل 2 کشته منطقه را ترک کردند. در این حادثه، یک تن از نیروهای خودی نیز به شهادت رسید.(6)
در عملیات پاکسازی نیروهای سپاه و ژاندارمری در جنوب محور سنندج - مریوان، روستاهای خواشت، هرسین، ژان و روستای پرجمعیت بیساران - که از پایگاه‌های مهم گروه‌های مسلح غیرقانونی به شمار می‌رفت - پس از 4 سال آزاد گردید و نیروهای خودی بر روی ارتفاعات نیروسود و دیمه‌کوره مستقر شدند. در این عملیات، 8 تن از نیروهای خودی شهید و 5 نفر مجروح شدند و یک تن نیز به اسارت درآمد.(7)همچنین تعدادی از عناصر مسلح غیرقانونی کشته یا مجروح شدند که جنازه 3 تن از آنان در منطقه درگیری برجای ماند.(8)
1
به‌دنبال سخنان امام خمینی دربارة لزوم تقویت جبهه‌های جنگ، امروز تعداد زیادی از مردم شهرهای مختلف کشور به جبهه‌های جنگ اعزام شدند. در میان شهرهای مختلف کشور، امروز شهر قم با اعزام عده‌ای از طلاب و روحانیون به جبهه‌های جنگ حال و هوای دیگری داشت. سازمان تبلیغات اسلامی قم با سازماندهی صدوپنجاه تن از روحانیون حوزة علمیة قم به مناطق جنگی، شور و نشاط خاصی به این شهر بخشید.(9)در همین زمینه از استان فارس نیز 270 تن از
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، تاریخ 19/9/1361، ص19، رادیو بغداد، 18/9/1361.
2) سند شماره 74331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 7 به ستاد مرکزی سپاه، 6/9/1361، ص1.
3) مأخذ 4، بخش دوم، ص4؛ و - مأخذ 6، ص2.
4) سند شماره 103820مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 193، تاریخ 8/9/1361، ص3.
5) سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 11/9/1361، ص1.
6) مأخذ 8، ص4.
7) فرد اسیرشده جمعی گروهان ژاندارمری مریوان بود و پس از اسارت به‌دست نیروهای مسلح غیرقانونی به شهادت رسید و پیکر وی در 6/10/1361 در اطراف روستای بیساران کشف شد.
8) مأخذ 6، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 6/9/1361، ص2؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 6/9/1361، ص2.
9) روزنامه کیهان، 2/9/1361، ص17.
نیروهای بسیجی به جبهه اعزام شدند. (1)امروز همچنین عده‌ای از مردم استان کرمان که پشتیبانی و تأمین نیروی تیپ41 ثارالله را به‌عهده دارند به جبهه‌های جنگ اعزام شدند(2)علاوه‌براین، درپی استقبال مردم از سخنان حضرت امام در نهم شهریور مبنی‌بر لزوم شرکت آحاد مردم در جبهه‌های جنگ تا حد کفایت، فرمانده منطقه5 سپاه پاسداران و مسئول بسیج مستضعفان سپاه، مطالبی را عنوان کردند. فرمانده منطقه5 سپاه (استان آذربایجان شرقی و...) دربارة اشتیاق مردم به‌خصوص جوانان برای پیوستن به نیروهای رزمنده، در نامه ای به فرماندهی کل سپاه نوشت: در اردبیل فتوای امام در قلب مردم به‌خصوص جوانان آتش ایجاد کرده، طوری‌که همه دبیرستان‌ها برای رفتن به جبهه اعلام آمادگی کرده، به مسئولان فشار می‌آورند. یکی از مدرسه‌ها به همین منظور برای آموزش بسیج حزب‌الله در اختیار سپاه قرار گرفته است. همه ادارات برای اعزام نیرو به جبهه‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند و از پایگاه‌های این ناحیه نیز مرتب نیرو اعزام می‌شود و ناحیه ظرفیت پذیرش آنها را ندارد. به‌رغم درخواست ما از مرکز به‌منظور دراختیارگذاردن ساختمان‌های پایگاه اردبیل و مرند ازطریق نیروی زمینی، هنوز جوابی به این منطقه نرسیده است.(3)
در همین خصوص حجت‌الاسلام سالک مسئول بسیج سپاه پاسداران، در گفت وگویی با خبرگزاری جمهوری اسلامی ضمن اعلام این مطلب که استقبال بی‌نظیر است، بیان کرد که استقبال امت حزب‌الله برای عزیمت به جبهه‌های جنگ همچنان ادامه دارد. وی همچنین درباره توسعه ساختار تشکیلاتی یگان‌های عملیاتی سپاه گفت: تقویت نیروی بسیج همچنان رو به رشد است و امروز ازنظر نیروی نظامی در وضعیتی به سر می‌بریم که با تشکیل گردان‌ها، تیپ‌ها و لشکرهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در آستانه ایجاد سپاه‌های متعدد هستیم. وی آن‌گاه با اشاره به نقش نیروهای بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در عملیات محرم گفت: قسمت‌های عمده ای از تجهیزات تیپ‌های423، 505، 606 و گردان‌های 9 و 11 از تیپ17 زرهی گارد جنگی ارتش شکست‌خورده صدام، منهدم شده است و تاکنون در جنگ بیش از 46 هزار تن از نفرات آنها به اسارت نیروهای اسلام درآمده‌اند و بیش از 60 هزار تن دیگر از مزدوران صدامی به هلاکت رسیده‌اند. این نشان می‌دهد که ابتکار عمل جنگ در دست ما است.
مسئول بسیج مستضعفان همچنین یادآور شد که رزمندگان اسلام با عقب‌راندن نیروهای رو به زوال صدامی تا مناطق هموار حدفاصل بغداد - بصره و با استقرار در ارتفاعات راهبردی منطقه عملیاتی محرم - واقع در آن‌سوی مرزهای بین‌المللی - ابتکار عمل رزمی را در دست گرفته‌اند. حجت‌الاسلام سالک درخصوص استقبال پرشور و بی‌نظیر مردم از امر اعزام به جبهه‌های جنگ تحمیلی و حضور رزمندگان در میدان‌های نبرد حق علیه باطل، گفت: در شرایط کنونی نیاز چندانی به بسیج عمومی به شکل جهاد همگانی و همه‌جانبه نداریم. دلیلش نیز این است که مردم با جنگ ارتباط نزدیک دارند و جنگ در زندگی آنها ملموس است و به‌محض مشاهدة کم‌وکاست نیرو جبران
1) همان، ص4.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 4/9/1361، ص4؛ و - سند شماره 227496 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، شماره 364، تاریخ 4/9/1361، ص4.
3) سند شماره 73365 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 5 به فرماندهی کل سپاه، 3/9/1361.
می‌کنند. وی همچنین اضافه کرد: پیروزی‌های ما از زمانی آغاز شد که جنگ مردمی شد، چون مردم در امر حفاظت از دستاوردهای انقلاب و دفاع از اسلام نقش اساسی و اصیل دارند. حجت‌الاسلام سالک درباره تاریخچه تشکیل بسیج گفت: امام در 5 آذر سال 1358 فرمان تشکیل ارتش 20میلیونی را در شرایطی صادر کردند که ناوگان بزرگ امریکا به‌سوی آب‌های گرم خلیج‌فارس در حرکت بود. فرمان امام در این وضعیت پاسخ به یک نیاز طبیعی جامعة انقلابی ما بود(1)
1
یک سرگرد عراقی همراه با 2 برادر، پدر و مادر و فرزندانش با عبور از یکی از خطوط مرزی آذربایجان غربی، خود را تسلیم نیروهای ایرانی کرد. وی پس از ورود به خاک ایران اعلام کرد که از هواداران مجاهدان مسلمان عراقی است و برای اجتناب از درگیری با نیروهای ایرانی مهاجرت کرده است. علاوه‌بر این عده، 4 نفر دیگر ازجمله یک پزشک نیز از مرزهای استان آذربایجان غربی وارد ایران شده، با معرفی خود تقاضای پناهندگی کردند(2)
2
عراق یک بار دیگر به تصمیم مسئولان خود مبنی بر توسعة جنگ به آب‌های خلیج‌فارس و حمله به کشتی‌ها، تأکید کرد و به شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی هشدار داد.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، قاسم احمدتقی - وزیر نفت عراق - که برای شرکت در اجلاس وزیران نفت کشورهای عرب صادرکننده نفت (آ.اوپک) به کویت سفر کرده است - در مصاحبه با روزنامه کویتی القبس بر ادعای قبلی عراق تأکید کرد و گفت: «غرق‌کردن 5 تانکر نفتی در نزدیکی جزیره خارک یک عمل مشروع زمان جنگ بود.» وی با هشدار به شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی، خواستار خودداری آنان از اعزام تانکرها و کشتی‌های خود به منطقه جنگی شد و اعلام کرد که در غیر این صورت خود مسئول همه خسارت‌هایی خواهند بود که به آنان وارد می‌شود.
وی همچنین مدعی شد که نظر به سرسختی ایران دربرابر تلاش‌های صلح‌جویانة عراق برای خاتمه‌دادن به جنگ، عراق در به‌کارگیری تمام وسایل لازم برای خاتمه جنگ محق است.(3)
روزنامه الأنباء چاپ کویت نیز با درج مصاحبه وزیر نفت عراق با این نشریه از قول وی نوشت: جنگ با ایران و ازکارافتادن ترمینال‌های صدور نفت جنوب این کشور (عراق)، به‌دلیل شرایط جنگی، بر صادرات نفت عراق تأثیر گذاشته است.(4)عراق هم‌اینک روزانه 650 هزار بشکه نفت تولید می‌کند و می‌کوشد تا صادرات نفتی خود را ازطریق ترکیه 50 درصد افزایش دهد. احمد تقی با انتقاد از قطع خط لولة نفت صادراتی "بانیاس" در سوریه، اظهار کرد که این تصمیم یک‌جانبه را سوریه اتخاذ کرده و بازگشایی و فعالیت مجدد آن نیز به تصمیم این کشور بستگی دارد.(5)
1) روزنامه اطلاعات، 2/9/1361، ص3.
2) روزنامه کیهان، 3/9/1361، ص2.
3) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، تاریخ 3/9/1361، صص 1و12، کویت - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 2/9/1361.
4) همان، صص 10 و 11، خبرگزاری کویت، 2/9/1361.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، تاریخ 4/9/1361، صص 20و21، کویت - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 3/9/1361.
1
به‌رغم ادعای عراق مبنی بر حمله به 5 فروند نفتکش در جزیره خارک و غرق‌کردن آنها، شرکت بیمه "لویدز" لندن، امروز اعلام کرد که در حمله هواپیماهای عراقی به آب‌های نزدیک بندر ایرانی بوشهر،که در اوایل هفته جاری (30 آبان) رخ داد، 3 کشتی مورد اصابت قرار گرفته، خسارت دیده‌اند.
بنابه اعلام رادیو بی‌بی‌سی، در گزارش لویدز آمده است: این کشتی‌ها عبارت‌اند از: یک نفتکش 41 هزار تنی ایرانی به نام شیروان مخصوص حمل فراورده‌های نفتی؛ کشتی"رافائل" متعلق به ایران که در گذشته از آن به‌عنوان یک محل مسکونی شناور استفاده می‌شده و در دو سال گذشته خالی از سکنه بوده است و کشتی ده هزارتنی آرکانار متعلق به هندوستان مخصوص حمل ونقل کالا. گزارش‌های تأییدنشده حاکی است که در حملة عراقی‌ها چند تن از کارکنان و خدمة کشتی هندی مجروح و نفتکش ایرانی طعمه حریق شده است، ولی گزارشی از آسیب‌دیدن کشتی‌های دیگر یا غرق‌شدن کشتی‌های نفتکش در کنار جزیرة خارک در دست نیست.
در ادامه گزارش بی‌بی‌سی آمده است: روز یکشنبة گذشته عراق اعلام کرد که نیروی دریایی و هوایی این کشور، 5 کشتی نفتکش خالی را که در کنار اسکلة بارگیری خارک در انتظار نوبت بارگیری بودند، غرق کرده است، ولی نشریة لویدز نیوز که خبرنامه بیمه لویدز لندن می‌باشد، اعلام کرده که براساس گزارش دریافت‌شده، به 3 کشتی نروژی اسکله‌های ترمینال نفتی خارک حمله نشده است و نفت‌گیری کشتی‌ها به‌طور عادی ادامه دارد.
تهدیدهای عراق علیه کشتیرانی در این منطقه و تلاش‌های پیدرپی این کشور برای محاصرة بنادر شمالی ایران در خلیج‌فارس تاکنون ناموفق بوده است و بعضی از گزارش‌های رسمی عراق مبنی‌بر حمله به کشتی‌های تجاری در این منطقه نادرست و بی‌اساس از آب درآمده است.(1)
روزنامه انگلیسی گاردین نیز درمورد تأثیر اقدام عراق بر بازار بیمة کشتی‌ها در خلیج‌فارس اعلام کرد: تشدید حملات هوایی عراق در بازار بیمه دریایی لندن در روز دوشنبه (یک روز پس از حمله)، تأثیر چندانی نداشته و دلال‌ها منتظر تعیین میزان خسارات وارده هستند.(2)
روزنامه تایمز مالی چاپ لندن هم گلایة غربی‌ها از ضعف اقدامات نظامی عراق علیه پایانة نفتی خارک را اینگونه بیان کرد: از زمان شروع جنگ، دفاع هوایی جزیرة خارک بسیار افزایش یافته است. باوجوداین، دیپلمات‌ها هنوز نمی‌دانند که چرا حملات نیروی هوایی عراق در جزیرة خارک هنوز چندان موفقیت‌آمیز و مؤثر نبوده است. حملات نیروی هوایی عراق به نفتکش‌ها، تابه‌حال، تأثیر زیادی در بازار این جزیره نیز نداشته است.(3)
1
درپی موفقیت‌های به‌دست‌آمده در عملیات‌های مسلم بن عقیل و محرم و بازتاب‌های مثبت و نسبتاً وسیع آن در رسانه‌های غربی که پس از دعوت خبرنگاران خارجی به ایران و بازدید از جبهه‌ها انجام شد، رژیم عراق در واکنش به این اقدام ایران، تعدادی از خبرنگاران غربی را برای بازدید از بعضی شهرهای خود دعوت کرد. حضور این افراد در عراق موجب شد که حجم گسترده ای از اخبار و تحلیل‌های مرتبط با جنگ و سایر موضوعات داخلی این کشور در رسانه‌های غربی انعکاس یابد.
روزنامه نیویورک تایمز ازجمله نشریاتی است که بیشترین مطالب را از عراق منتشر کرده و درو میدلتون مفسر نظامی آن، با ارزیابی توان نظامی ایران و عراق با طرح سؤالاتی از دیپلمات‌های غربی در بغداد، به‌دنبال پاسخی برای ناکامی ارتش عراق در اقدامات خود است. در شماره امروز این نشریه آمده است: نیروی هوایی عراق بر نیروی هوایی ایران برتری چشمگیری دارد، بااین‌حال، علت چیست که نیروی هوایی ورزیدة عراق قادر به شکست نیروهای ایران نیست؟ به گفتة یک دیپلمات مقیم عراق، با آنکه قدرت نیروی هوایی عراق 4 تا 6 برابر نیروی هوایی ایران است، واحدهای هوایی عراق جنب‌وجوش چندانی از خود نشان نمی‌دهند و چرا نیروهای ایرانی که آموزش رزمی کافی ندیده‌اند و اغلب آنان را جوانان تشکیل می‌دهند، تهدیدی بالقوه برای عراق به شمار می‌روند؟ به‌رغم برخورداری نیروی زمینی عراق از قابلیت رزمی و تحرک کافی، چرا قاطعانه با ایران روبهرو نمی‌شود؟(1)
این نشریه در پاسخ به این سؤالات میافزاید: اعتقاد بیشتر ناظران نظامی این است که ارتش عراق و نیروی هوایی، به‌اندازة کافی مهاجم نیستند. انتقاد به ارتش عراق این است که فقط زمانی که حملات ایران با شکست مواجه می‌شود، اقدام به ضد‌حمله می‌کند و نیروی هوایی اهداف عمدة ایران را که محافظت از آنها ضعیف است، مانند خارک بمباران نمی‌کند.(2)
نویسنده، دیدگاه‌های دیپلمات‌های غرب را در پاسخ به این سؤالات اینگونه مطرح می‌کند:
از زمانی که نیروهای عراقی از اراضی ایران عقب‌نشینی کردند،(3)تاکنون ارتش و فرماندهان عراق بر راهبرد دفاعی تأکید کرده‌اند که یک نتیجه‌اش، این است که فرماندهان در جبهه‌ها بیشتر بر نشان‌دادن واکنش دربرابر حملات ایران تکیه می‌کنند و نتیجة دیگر سیاست دفاعی این است که تمام مواضع برای دفاع ترتیب داده شده و برای طرح و تعلیم حملات اختصاص داده نشده است. در ادامة مطلب، پاسخ دیگری که درمورد ضعف کارایی ارتش عراق بیان می‌شود اینگونه است:
1) مأخذ 18، صص 37 - 38، رادیو امریکا،2/9/1361.
2) مأخذ 20، صص 8 - 6، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 3/9/1361.
3) عقب‌نشینی از مناطق اشغالی، ادعایی است که رژیم عراق مطرح کرده است، درحالیکه عقب‌راندن عراق به نقاط مرزی ازجمله در دو عملیات اخیر مسلم‌بن‌عقیل (9/7/1361) و محرم (11/8/1361)، نشان داد که ادعای عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی از مناطق اشغالی ایران پس از عملیات بیت‌المقدس نادرست است.
«کارشناسان نظامی غربی و دیپلمات‌ها در بغداد می‌گویند: به نظر آنها ارتش عراق و نیروهای هوایی جرئت عملیات تهاجمی (آفندی) را ندارند. گفته می‌شود که پیاده‌نظام عراق بسیار تنبل است و به‌جای حمله، دقت زیادی را برای استفاده از توپخانه بر روی واحدهای کوچک دشمن تلف می‌کند.
یک منبع دیگر نیز گفت: فکر می‌کنم که عدم تأثیر نیروی هوایی به این دلیل باشد که خلبان‌های عراقی بر روی دقت هدف‌گیری ضدهوایی ایران بسیار حساب می‌کنند.»(1)
این نشریه به رابطة عراق و امریکا و آیندة صدام در گزارش‌ها و تحلیل‌های خود توجه کرده است. درمورد موضوع اول آمده است: «به‌رغم ادعاهای مقامات عراق مبنی‌بر فروش سلاح‌های ساخت امریکا به ایران، به نظر می‌رسد که نفوذ امریکا در عراق به‌تدریج رو به افزایش است و به اعتقاد برخی، این امر معلول سیاست جدید امریکا درمورد خاورمیانه و اقدام دولت شوروی مبنی‌بر متوقف‌ساختن صدور اسلحه به عراق در اوایل جنگ است.»(2)
درخصوص موضوع جنگ و رهبری صدام حسین نیز نیویورک تایمز نوشته است: «دیپلمات‌های خارجی مقیم عراق می‌گویند هرچند ادامه جنگ ایران و عراق و بهایی که دولت و مردم عراق بابت این نبرد پرداخته‌اند، موجب نارضایتی در داخل کشور شده، اما در عراق رهبر دیگری نیست که بتواند جانشین صدام حسین شود و حضور وی به‌عنوان رهبر کشور ضروری است.(3)
روزنامه واشنگتن پست نیز گزارشی را به نقل از رابرت کارتی خبرنگار خود از بغداد، با عنوان "تلفات و کمبودهای ناشی از جنگ با ایران روحیة عراقی‌ها را تضعیف کرده است" چاپ کرد. در قسمتی از این مطلب آمده است: عراق، 26 ماه پس از حمله به ایران و زورگیری در جنگ و گریز با آن کشور، با وضع و حالی فرسوده و مضطربانه در جستوجوی صلح است. عراق به این دلیل به جنگ با ایران ادامه می‌دهد که از تجاوز نظامی گستردة آن کشور به خاک خود خوف دارد. وضع اقتصاد عراق روی‌هم‌رفته رو به خرابی گذارده و حالی پریشان دارد. ایرانیان که در بهار گذشته در شطرنج جنگ به پیروزی‌هایی نائل آمدند، چندان علاقه ای به مذاکره از خود نشان نمی‌دهند. دیپلمات‌های خارجی آمار کشته‌شدگان عراق چهارده میلیون نفری را در جنگ با ایران بین 000,30 تا 000,60 تخمین می‌زنند، به‌علاوه، حدس زده می‌شود، بین 000,70 تا یک‌صد هزار تن عراقی هم در این کشمکش مجروح شده باشند. به گزارش صلیب‌سرخ 000,50 عراقی هم اسیر ایرانی‌ها شده‌اند و به نظر می‌رسد وجود اسیران جنگی عراق موجب این حدس و گمان شده که اغلب آنان در ادامة جنگ کوشا نبوده‌اند و خود را تسلیم نیروهای ایران کرده‌اند.
در ادامة این گزارش درمورد وضعیت اقتصادی رژیم عراق به موضوعاتی اشاره شده، ازجمله، صدام حسین که به‌رغم جنگ با ایران یک طرح عمرانی بلندپروازانه ارائه داده بود، اخیراً گفته که مردم عراق باید در سال 1983 صرفه‌جویی بیشتری کنند. نظر به اینکه عراق ماهی یک میلیارد دلار
صرف جنگ با ایران می‌کند، توانایی‌اش در مدارا با حوادث و آثار جنگ و رهیدن از شکست عمده قابل‌توجه است. درآمد سالانه عراق از فروش نفت از چهل میلیارد دلار در آغاز جنگ با ایران، اکنون به 9 میلیارد دلار کاهش یافته، زیرا دو مسیر عمدة صدور نفت از عراق مسدود است. هواپیماهای جنگی ایران تأسیسات بارگیری و صدور نفت از عراق را در خلیج‌فارس منفجر کرده‌اند و سوریه هم به‌عنوان متحد حکومت اسلامی ایران دو خط لوله که نفت عراق را به پایانه‌های صدور در ساحل دریای مدیترانه می‌رساند، بسته است. در پایان این گزارش، واشنگتن پست سازمان امنیت را منبع قدرت صدام عنوان کرده و نوشته است: منبع عمدة قدرت صدام حسین، سازمان اطلاعاتی یا تشکیلات پلیس مخفی موسوم به استخبارات است که ریاست آن را برزان تکریتی برادر ناتنی صدام، برعهده دارد. این سازمان پلیسی و اطلاعاتی در عراق شبکه گسترده ای خبررسان دارد. به گفته منابع آگاه و موثق، شهروندان عراقی که به انتقاد آشکار از دولت عراق بپردازند، یک‌شبه دستگیر و ناپدید می‌شوند. بااین‌حال، واضح است که حتی درصورتی‌که حزب بعث دچار دگرگونی‌هایی هم شود و مقام و مسئولیت صدام‌حسین به دیگری سپرده شود، باز حزب بعث پابرجا خواهد بود. گفته می‌شود حزب بعث عراق در مقایسه با سایر احزاب در جهان عرب از سازمان و تشکیلات اداری منظم، کارآمد و کافی برخوردار است.(1)
دراین‌میان، گزارش آسوشیتدپرس که از اوضاع شهر نجف تهیه شده، به‌دلیل اینکه ترسیمی (البته نه‌چندان دقیق) از اوضاع داخلی این کشور است، جالب‌توجه می‌نماید. هرچند مسئولان حکومتی با سخنانشان درصدد عادی جلوه‌دادن اوضاع هستند، رفتار مردم و پلیس تاحد زیادی گویای بخشی از واقعیت‌های داخل این کشور است. در قسمتی از این گزارش آمده است: خبرنگاران غربی که تحت نظارت دولت به عراق سفر کرده‌اند، با اسکورت پلیس به شهر نجف برده شدند.
مأموران پلیس با یونیفورم و با لباس مبدل، عابران کنجکاو را که درصدد گفتوگو با خبرنگاران بودند، پراکنده کردند. دیپلمات‌های غربی و آسیایی می‌گویند تاکنون هیچ نشانی از اینکه شیعیان در آستانه قیام باشند، به چشم نمی‌خورد. یک دیپلمات عالی‌رتبه - که تقاضا کرد نامش فاش نشود - گفت: در اینجا کسی نمی‌تواند دنباله‌رو ایران باشد، حتی در میان شیعیان نشانه ای از حمایت درمورد برقراری یک جمهوری اسلامی به سبک ایران به چشم نمی‌خورد. دیپلمات‌ها در بغداد علت این امر را سیاست دو جانبة دولت دانستند که از یک‌سو برای توسعة اماکن مقدسه و مناطق شیعه‌نشین پول خرج می‌کند و در همین حال به‌شدت هرگونه علائمی از نارضایتی را سرکوب می‌کند.
عدنان داوود فرماندار کربلا، گفت: دولت عراق سالانه 30 میلیون دینار(900 میلیون دلار) را به طرح‌های توسعه در نواحی شیعه‌نشین اختصاص داده است. وی گفت: اطمینان دارد که برنامه بازسازی اماکن متبرکه تحت‌تأثیر کاهش‌های برنامه‌ریزی‌شده در بودجة سال آینده قرار نخواهد گرفت. این کاهش‌ها درنتیجة جنگ با ایران در بودجة سال آیندة عراق پیش‌بینی شده است. رضا
1) مأخذ 18، صص 34 - 32، رادیو امریکا، 2/9/1361.
رفایی در نجف گفت: صدام حسین خود به‌منظور نظارت برکار بازسازی قبر امام علی(ع) به نجف آمده بود. دولت عراق برای بازسازی صحن حرم، از ایتالیا مرمر و از فرانسه چلچراغ برای رواق حرم وارد کرده و برای راحتی زائران نیز حرم را به دستگاه تهویه مجهز کرده است.
مقامات رسمی اعتراف کردند که برخی از حوادث تروریستی و عمدتاً حملات نارنجکی در کربلا و نجف رخ داده است، لکن آنها عوامل ایران را مسئول این حوادث دانسته، ادعا می‌کنند که این حملات پس از نوامبر 1979، یعنی مدت کوتاهی پس از انتخاب صدام به ریاست‌جمهوری، متوقف شد. مأموران امنیتی در دو مکان مقدس در کربلا با جمعیت درآمیخته‌اند و درصورتی‌که زائران برای شنیدن سخنان بازدیدکنندگان خارجی (انگلیسی‌زبان) توقف کنند، از آنان می‌خواهند که به راه خود ادامه داده، حرکت کنند. در نجف، چهار مأمور پلیس با یونیفورم و ازجمله یک سرگرد انگلیسی‌زبان به‌عنوان اسکورت، خبرنگاران را در خیابان شهر همراهی کردند. مردان جوان با لباس غیرنظامی به‌دنبال آنان راه رفته، افراد کنجکاو را به عقب می‌راندند. یکی از افراد اسکورت به یک جوان عراقی که چند کلمه به زبان انگلیسی با یک خبرنگار حرف زده بود، گفت: پسر حرکت کن. به خبرنگارانی که می‌خواستند به‌تنهایی در خیابان‌های بازار شهر رفت‌وآمد کنند، با خشونت گفته شد که همکاران خود را ترک نکنند. اسکورتی که از وزارت اطلاعات همراه خبرنگاران بود، درخواست‌های مکرر برای بازدید از منزلی که (امام) خمینی در آن سکونت داشت را رد کرد. یکی از افراد اسکورت با ناراحتی آشکار فریاد زد: آن خانه همانند دیگر خانه‌هاست و مهم نیست. مقامات رسمی محلی در نجف گفتند، علت اتخاذ تدابیر شدید امنیتی، ازدحام زائرانی است که به زیارت اماکن مقدسه آمده‌اند و همچنین حضور سه هیئت خارجی ازجمله خبرنگاران و وزیر آموزشوپرورش جزایر مالدیو بود. آنان تأکید کردند که اتخاذ تدابیر شدید امنیتی با هراس از احتمال تهدید شیعیان برای امنیت شهر، ارتباطی ندارد.(1)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیس‌جمهوری، که به‌منظور شرکت در بزرگداشت هفتمین روز شهدای شهر اصفهان در عملیات محرم به این شهر سفر کرده بود، در جلسة استانداری - که با شرکت آیت‌الله طاهری (نمایندة امام و امام‌جمعة اصفهان)، آیت‌الله خادمی (رئیس‌حوزه اصفهان)، مسئولان استان و وزیر آموزشوپرورش تشکیل شده بود - از اصفهان به‌عنوان شهری نمونه یاد کرد و با اشاره به پیروزی‌های به‌دست‌آمده در دفاع مقدس، احساس جانبازی، تلاش و فداکاری مردم اصفهان را برای انقلاب و جنگ در سطح کشور بی‌نظیر خواند و گفت:
دراین‌زمینه دو احساس به انسان دست می‌دهد: اول احساس قدردانی؛ بلکه خضوع در مقابل کسانی که این همه به جمهوری اسلامی خدمت نموده و شهدا و جانبازان فراوانی به انقلاب تقدیم کرده‌اند و دوم احساس مسئولیت است. باید بدانید که در گذشته مردم تلاش
1) مأخذ 18، صص 29 - 27، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 2/9/1361.
می‌کردند تا مسئولان دولتی به آنها سرویس بدهند. امروز باید زحمت بکشیم برای مردمی که به ما سرویس می‌دهند، چون آنچه که افتخار در دنیا کسب کرده ایم به‌وسیلة همین ملت است و اگر توانسته‌ایم دشمن را ذلیل کنیم، به برکت وجود همین مردم است و بدانید اگر مردم در کنار نیروهای نظامی نبودند این موفقیت‌ها به دست نمی‌آمد.
آیت‌الله خامنه‌ای اضافه کرد: کوچک‌ترین قصوری در مقابل این ملت فداکار جایز نیست. نه نظامی، نه غیرنظامی و مسئولان دولتی تا رئیسجمهور حق ندارند در مقابل این ملت اظهار خستگی کنند و من در اینجا تأکید می‌کنم ما هیچ منتی بر مردم نداریم، بلکه مردم بر ما منت دارند.
رئیسجمهور همچنین در مراسم تجلیل از شهدای شهر در میدان امام این شهر اظهار کرد: امروز هیچ نیروی نظامی نمی‌تواند بر این ملت - که در دنیا نمونه است - غلبه کند و ما اعلام می‌کنیم که هیچ قدرت بیگانه ای حق ندارد در منطقة خلیج‌فارس قدرت‌نمایی کند و ما در منطقة خلیج‌فارس از قدرت کافی برخورداریم و خلیج‌فارس محدوده ای برای تهدید ما نیست و ما برآنیم که سواحل خودمان در دریای عمان را فعال کنیم و اسکله‌های بارگیری و صدور نفت را از خلیج‌فارس خارج کرده و از دریای عمان استفاده کنیم و این کار را خواهیم کرد و قدرت‌ها و دول مرتجع بدانند اگر فکر می‌کنند خلیج‌فارس محدوده ما است، این یک خیال خام است، ولی اگر خلیج‌فارس هم باشد، ما خواهیم توانست حضورمان را در آنجا حفظ کنیم و قدرت‌های خارجی و حامیان آنها نمی‌توانند ضربه ای وارد کنند.(1)
1
اظهارنظرها دربارة تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و تأثیر آن در آیندة این کشور، همچنان ادامه دارد. امروز علاوه‌بر مصاحبه مطبوعاتی حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حکیم، سخنگوی این مجلس، آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور ایران و محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران، به بیان دیدگاه‌های خود دراین‌باره پرداختند.
حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حکیم سخنگوی رسمی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، در یک مصاحبة مطبوعاتی درمورد شیوة مبارزة این مجلس گفت: ما می‌خواهیم برای افشای رژیم مزدور عراق یک جریان تبلیغاتی وسیع در داخل و خارج عراق به وجود بیاوریم. در این راه آماده ایم تا دست همة برادران مسلمان از سنی و شیعه را بفشاریم و این مجلس از همة هم‌وطنانی که درجهت سرنگونی رژیم خونخوار صدام مبارزه می‌کنند، استقبال و حمایت می‌کند.
وی همچنین درمورد ترکیب افراد تشکیل‌دهندة مجلس افزود: مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق از شخصیت‌های مکتبی، متعهد، مسئول و مبارز عراقی تشکیل شده است که همة آنان نمایندة احزاب، جنبش‌ها، سازمان‌ها و مردم مسلمان و ستم‌دیدة عراق می‌باشند. این افراد کسانی هستند که سال‌ها در مبارزه با رژیم طاغوتی عراق فعالانه شرکت داشته، خواسته و
1) مأخذ 12، ص18.
اهداف ملت مستضعف عراق را به‌خوبی درک می‌کنند و فعالانه درپی تحقق آنها هستند.
آقای حکیم دربارة عمده‌ترین مانع و مشکل در مسیر تحقق اهداف تشکیلات مبارزان عراقی گفت: مهم‌ترین و عمده‌ترین مشکل ما، حمایت امپریالیسم جهانی از رژیم صدام است. موضعگیری امپریالیسم جهانی، علیه انقلاب اسلامی در عراق و به نفع صدام است و علت آن هم این است که امپریالیسم جهانی احساس کرده که رژیم صدام نماینده و حافظ منافع اوست و سقوط صدام سبب نابودی منافع استکبار می‌شود، لذا می‌بینیم که استکبار جهانی و سرسپردگان آن در منطقه توان و تلاش خود را به کار می‌برند تا صدام را تقویت کنند و اگر چنین نبود صدام مدت‌ها قبل سقوط کرده بود. سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق تأیید کرد: درحقیقت جنگ ما با صدام نیست، جنگ ما در مقیاس بزرگ‌تر با امپریالیسم و استکبار جهانی است.
وی نحوة استقبال و حمایت مردم و گروه‌های عراقی را بسیار خوب عنوان کرد و گفت: مردم ستم‌دیدة عراق که زجرها و مصیبت‌های فراوانی را از رژیم طاغوتی صدام تحمل کرده‌اند، این مجلس را روزنة امید و ناجی ملت از ظلم و ستم می‌دانند. لذا می‌بینیم که به‌محض اعلام موجودیت مجلس، اقشار مختلف ملت عراق از برادران عرب و کرد و ترکمن گرفته تا سنی و شیعه از داخل و خارج کشور و نیز سازمان‌ها و گروه‌های اسلامی عراق و اسرای جنگی و رانده‌شدگان عراقی، همه و همه آمادگی خود را برای همکاری با مجلس اعلام کردند. اکثر سازمان‌هایی که نمایندة مردم عراق هستند با ما همکاری می‌کنند و دراین‌مورد می‌توان از جامعة روحانیت مبارز عراق، حزب الدعوه عراق، سازمان عمل اسلامی عراقی، جنبش مجاهدین عراق، اتحادیة زنان مسلمان عراق، اهالی نجف، اسرای عراقی در ایران و گروه‌های اسلامی در لندن نام برد.(1)
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور ایران نیز درباره تأسیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق اعلام کرد: «این یک حرکت مردمی است که ازسوی برادران مسلمان عراقی ما تشکیل شده و این تشکل از برادران روحانی و غیر‌روحانی اعم از شیعه و سنی می‌باشد.» وی افزود: مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق حرکت عظیم و بنیادی خود را آغاز کرده تا مردم را بسیج کنند و مبارزه را تا سقوط رژیم صدام و ایجاد یک نظام اسلامی ادامه دهند که این یک حرکت مبارکی است. جمهوری اسلامی هیچ‌گونه دخالتی در آن ندارد و ما آن را به فال نیک می‌گیریم و اگر از ما کمکی بخواهند، آنها را تشویق می‌کنیم و امید زیادی نیز به آن داریم(2)
فرمانده کل سپاه نیز در مصاحبة مطبوعاتی خود، در پاسخ به این سؤال که براساس مصوبه شورای عالی دفاع، ایجاد پادگان‌های نظامی برای برادران عراقی و تدارکات نظامی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق به عهدة سپاه گذاشته شده و سپاه چه اقداماتی را دراین‌زمینه انجام خواهد داد، گفت: مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق از جمهوری اسلامی درخواست کمک کرده و چون در سیاست و خط مشی ما این کمک‌ها از قبل پیش‌بینی شده بود، این مهم به
سپاه محول و قرار شد سپاه درزمینة امور نظامی و آموزش نظامی و دیگر نیازمندی‌های مردم عراق در خدمت آنان باشد و سپاه موظف شده است که با کمک وزارت کشور و دیگر ارگان‌ها، این مهم را انجام دهد و انشاءالله در آیندة نزدیک پادگان‌های موردنظر برای این کار، آغاز به‌کار خواهند کرد و آن‌گاه برادران عراقی می‌توانند با معرفی مجلس اعلا به این مراکز مراجعه کنند. وی تأکید کرد: سپاه با آغوش باز هرچه در توان دارد در خدمت مردم مسلمان و مستضعف عراق به کار خواهد گرفت.(1)
1
سفیر اسپانیا به‌اتفاق وابستة بازرگانی این کشور در تهران، با دکتر بانکی وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه، دیدار و درمورد توسعه روابط اقتصادی دو کشور و امور مربوط به مشارکت اسپانیا در برنامههای عمرانی درحال اجرا در ایران بحث و گفت وگو کردند.
دکتر بانکی در این دیدار گفت: دنیای غرب و وابستگان آن به‌دنبال تحریم اقتصادی امریکا علیه ایران، منتظر بودند تا جمهوری اسلامی ایران با اظهار عجز از ابرقدرت‌ها تقاضای کمک کند، اما آنچه به وقوع پیوسته، عجز امریکا در این نبرد نابرابر بوده است. سفیر اسپانیا نیز در پاسخ، با بیان این نکته که کشورش در تحریم اقتصادی امریکا شرکت نکرده است، اضافه کرد: ما تنها کشور اروپایی هستیم که با رژیم اشغالگر قدس رابطه سیاسی نداریم و مایل هستیم که باتوجهبه برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده در ایران بتوانیم در عمران و توسعه کشور شما مشارکت داشته باشیم.(2)
2
خودداری ایران از پذیرش سفیر جدید معرفی‌شده ازسوی وزارت خارجه فرانسه و سخنان وزیر خارجه فرانسه در حمایت از عراق، مصادیقی از تیرگی روابط ایران و فرانسه در هفته‌های اخیر بود.(3)
روزنامه اطلاعات در ضمیمه سیاسی امروز خود با درج مقاله ای با عنوان "ایران و سیاست های تازة سوسیالیست‌های فرانسه"، به بررسی دلایل تیرگی روابط موجود بین دو کشور پرداخته است. در این مقاله ضمن پاسخ به این سؤال که چه عاملی باعث اقدام یک‌جانبة فرانسه در ارتقای روابط دیپلماتیک با ایران شده، زمینه‌های سردی روابط بین دو کشور بررسی شده است.
نویسنده این مقاله عوامل سردی روابط موجود میان این دو کشور را اینگونه برشمرده است: حمایت همه‌جانبه فرانسه از عراق؛ اعطای پناهندگی سیاسی به سران تروریست مخالف جمهوری اسلامی و جواب منفی آن کشور برای استرداد این مجرمان؛ دستور رئیسجمهور فرانسه به اتباع این کشور برای بازگشت به فرانسه؛ ایجاد تسهیلات برای ربودن ناوچه نیروی
دریایی ایران در سواحل آن کشور؛ اعطای پناهندگی به ربایندگان ناوچه و...
در این مقاله آمده است: طبق گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، دولت جمهوری اسلامی ایران از پذیرش سفیر جدید فرانسه در تهران خودداری کرد. در گزارش این خبرگزاری آمده است:
کاردار سفارت فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه احضار شد و این مطلب به اطلاع وی رسید. ضمناً وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده است تا زمانی که روحیه خصمانه دولت فرانسه نسبت به ملت مسلمان ایران ادامه داشته باشد و خاک آن کشور به‌صورت لانه ای امن، جهت تروریست‌های منافق - که بزرگ‌ترین جنایات را در ایران مرتکب شده و پاک‌ترین افراد ملت را به شهادت رسانده‌اند - باقی بماند، روابط سیاسی بین دو کشور ارتقا نخواهد یافت.
اقدام یک‌جانبة دولت سوسیالیست فرانسه درزمینة ارتقای روابط سیاسی با دولت جمهوری اسلامی ایران این سؤال را پیش می‌آورد که چه دگرگونی تازه ای در روابط تیرة دو کشور - که عامل اصلی آن دولت آقای میتران بوده، رخ داده است؟ و آیا اصولاً زمینه‌های تاریک و موانعی که به ابتکار و سوءنیت دولت فرانسه در روابط دو ملت ایران و فرانسه پیش آمده، برطرف شده است؟ پاسخ این است که خیر، هیچ‌گونه دگرگونی تازه ای در روابط دولت فرانسه با ملت ایران پیش نیامده و همچنان زمینه‌های تاریک و موانع گسترش روابط به قوت خود باقی است و این زمینه‌های تاریک و موانع موجود - همان‌طورکه اشاره شد - از مدت‌ها قبل و به ابتکار دولت سوسیالیست فرانسه در صحنه روابط میان دو ملت ایجاد شده است، اما چرا امروز پس از یک سال و اندی که از تیره‌شدن روابط میان مردم ما و دولت فرانسه می‌گذرد، وزارت امور خارجة ایران از پذیرش سفیر تازة دولت فرانسه امتناع می‌کند؟ پاسخ این سؤال را پس از بررسی کوتاهی از سابقة امر می‌دهیم.
با روشن‌شدن موضع عملی سوسیالیست‌ها دربرابر تجاوز عراق به خاک ایران، ماهیت این حزب و سردمدارانش بیشتر آشکار گردید و مردم ایران را به آنان بدبین‌تر و از آنان متنفرتر ساخت. دولت سوسیالیست فرانسه در جنگ عراق علیه ایران با ارسال سلاح‌های پیشرفته و مهمات به عراق، رسماً و عملاً جانب رژیم متجاوز بعث عراق را گرفت و چشم خود را بر تمام ملاحظات مردمی و مرام‌نامه حزب خود بست. آنچه که درپی آن رخ داد، اعطای پناهندگی به بنی‌صدر و رجوی، یعنی سران تروریست طیف ضدانقلابیون ایران، بود.
به‌دنبال فرار این دو تن، وزیر امور خارجه وقت ایران مطابق با عرف و رویة بین‌المللی مرسوم و در چارچوب معاهده استرداد مجرمان، رسماً تقاضای ایران را مبنی‌بر استرداد آنان، تسلیم دبیراول سفارت فرانسه در تهران کرد و افزود که مدارکی علیه بنی‌صدر در دادگستری ایران وجود دارد که به فرانسه ارسال خواهد شد. این مدارک نشان می‌دهد که جرایم بنی‌صدر فقط جرایم سیاسی نیست، بلکه جنبة جنایی هم دارد؛ باوجوداین، دولت آقای میتران نه‌تنها توجهی به درخواست ایران نکرد، بلکه پناهندگی سیاسی را همراه با تأمین همة تسهیلات ارتباطی و
تبلیغاتی، ارزانی تروریست‌ها کرد و دولت ایران به‌ناچار سفیر فرانسه را از کشور اخراج کرد. به‌دنبال این اقدام، میتران در بیانیه ای که از کاخ الیزه صادر کرد، از همة فرانسویان مقیم ایران خواست تا خاک ما را ترک کنند. متعاقب این دعوت - که درحقیقت یک دستور نظامی بود - فرانسویان مقیم ایران به شهادت خبرگزاری‌ها با غم و اندوه و تأسف، خاک میهن ما را ترک و پس از رسیدن به پاریس به اقدام میتران اعتراض کرده و خواستار بازگشت هرچه‌سریع‌تر خود به ایران شدند. پس از آن، به فاصلة چند روز، عملیات ربودن ناوچه‌های از پیش خریداری‌شدة ایران در آن کشور - که با جاروجنجال مقامات فرانسوی به گروهی از افراد نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران تحویل داده شده بود - زیر حمایت پنهان دولت فرانسه طرح‌ریزی و اجرا شد. بعد از چندی و در پایان ماجرا، ربایندگان که در زمرة ضدانقلابیون ایران بودند، از فرانسه تقاضای پناهندگی کردند که دولت فرانسه هم بی‌درنگ آن را پذیرفت و روزنامه ها در همان روز با تیترهای درشت نوشتند: «آیا راهزنی دریایی با قوانین فرانسه مطابقت دارد؟»
از دیگر زمینه‌هایی که به ابتکار دولت میتران و نفوذ مستقیم مقامات سوسیالیست فرانسه در ایجاد تیرگی روابط موجود بین دو کشور ایجاد شد، اعمال نفوذ در دادگاه تجدیدنظر پاریس درخصوص حیف‌ومیل‌شدن یک میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشدة ایران درارتباط‌با اختلافات ایران و شرکت اوردیف (کارشناس غنی‌کردن اورانیوم) بود. این موضوع جدای از ناعادلانه‌بودن حکم دادگاه تجدیدنظر پاریس، درحقیقت یکی از وجوه کینه‌توزی‌های سوسیالیست‌های فرانسه دربرابر جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.
نویسنده در پایان مطلب خود، بار دیگر موضوع تعیین سفیر جدید فرانسه را درپیوند با موضوعات داخلی این کشور تحلیل و بیان کرده است: راستی چرا امروز دولت فرانسه به این کار تازه، یعنی ایجاد روابط سیاسی مجدد بین دو کشور دست زده و سفیر تازه ای در تهران تعیین کرده است؟ پاسخ را به‌سادگی هرچه‌تمام‌تر می‌باید در این جمله یافت که "سوسیالیست‌ها در فرانسه با شکست بزرگی روبهرو هستند". بحران رو به تزاید در اقتصاد فرانسه که مجموعه ای است از میزان بالای بیکاری، تورم، رکود و ورشکستگی‌های پیدرپی بنگاه‌های صنعتی و خدماتی، توش و توان دولت فرانسه را به فرسایش کشانده، آن را به‌طرف شکست کامل پیش می‌برد، چراکه این بحران خود پدیده ای از سیاست تاجرمآبانة میتران دربرابر امپریالیسم و به‌معامله‌گذاردن اصول و پرنسیپ‌هایی بوده است که قبل از این سوسیالیست‌ها به آن معتقد بودند. ازاین‌رو، دولت میتران ناچار است برای بیرون‌آوردن خود از این ورطة هولناک به یک سلسله ابتکارات در سیاست خارجی خود، ازجمله گسترش روابط سیاسی و درنتیجه مبادلات بازرگانی با دولت‌هایی چون ایران، دست بزند. آن هم در شرایطی که آقای میتران همچنان شدیدترین حمایت‌ها را از تروریست‌ها می‌کند؛ حال تا چه اندازه این اقدامات مزدورانه می‌تواند ثمربخش باشد، سؤالی است که پاسخ آن را باید از کاردار فرانسه شنید.(1)
1) مأخذ 16، صص 6 و 7 ضمیمه.
1
درپی انتشار اخباری مبنی بر شرکت تعدادی از نیروهای ایرانی و یک گروه چریکی شیعة طرف‌دار ایران در حمله به یک پادگان نظامی در بعلبک (در درة مرکزی لبنان) و احضار سفیر ایران به وزارت خارجه این کشور، وی و برخی از شخصیت‌های ایران، شرکت نیروهای ایرانی را در حادثه حمله به این سربازخانه تکذیب کردند.(1)
به گزارش خبرگزاری فرانسه، سفیر ایران خاطرنشان کرد که رسانه‌های آلت دست صهیونیست‌ها، مسئول پراکندن شایعات برای خراب‌کردن روابط ایران و لبنان می‌باشند.(2)
وی همچنین گفت: «من به وزیر خارجة لبنان قول دادم تا این مسئله را پیگیری کنم.»(3)
خبرگزاری آسوشتیدپرس نیز از بیروت گزارش داد:
حجت‌الاسلام فخر روحانی سفیر ایران، پس از ملاقات با وزیر خارجه لبنان گفت: «هیچ‌یک از پاسداران انقلابی ایران در حملة غروب روز دوشنبه به پادگان بعلبک شرکت نداشتند.»(4)
محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران هم در یک مصاحبة مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی با تکذیب این خبر گفت: «این مسئله که توسط خبرگزاری‌های بیگانه نیز دامن زده شده است، به‌هیچ‌وجه صحت ندارد، بلکه این حرکت از ناحیة مردم لبنان و در روز استقلال این کشور صورت گرفته و مردم لبنان برای اینکه نشان دهند استقلال در کشورشان وجود ندارد، در اطراف پادگان‌ها دست به راهپیمایی زدند و دراین‌رابطه نیروهای سپاه هیچ‌گونه دخالتی نداشته‌اند و ما این تبلیغات را قویاً تکذیب می‌کنیم.»(5)
آقای هاشمی رفسنجانی نیز در پایان جلسة شورای عالی دفاع دراین‌باره گفت: مسئله ای که در جلسة امشب دربارة آن بحث شد مسائل نیروهای ما در سوریه بود و همان طورکه می‌دانید رسانه‌های امپریالیستی سروصدای زیادی درمورد آنها به راه انداخته‌اند که نیروهای ایرانی که در بعلبک هستند، در حرکت اخیری که در آنجا شده و پادگان ارتش لبنان را محاصره کرده بودند، شرکت داشته‌اند. ما از سپاه توضیح خواستیم و فرمانده سپاه به‌طور رسمی توضیح داد و معلوم شد این ادعاها به‌کلی دروغ است و نیروهای ما در آنجا هیچ‌گونه دخالتی در کارها نمی‌کنند و فقط به‌منظور جنگ با رژیم اشغالگرقدس به آنجا اعزام شده‌اند و چون جنگ عملاً متوقف شده، آنها به انتظار حوادث بعدی در آنجا مانده‌اند و خودشان تمرین‌ها و آموزش‌هایی دارند. بررسی ما نشان داد که این حرکت ازطرف مسلمانان انقلابی لبنان آغاز شده است، منتها هم رژیم اشغالگر قدس، هم امریکا و هم فالانژیست‌ها به این دلیل که منتسب‌کردن این حرکت به مردم سبب بالارفتن روحیة آنها می‌شود و نیز به این دلیل که می‌خواهند اتهامی بزنند و بعد بتوانند سرکوب کنند، اسم نیروهای ما را می‌برند و ما این امر را به‌شدت تکذیب می‌کنیم و می‌خواهیم اگر کوچک‌ترین سندی بر این ادعا دارند، ارائه بدهند(6)
1) مأخذ 20، صص 22 و 23، بیروت - خبرگزاری کویت،3/9/1361؛ و - همان، صص 39 و 40، رادیو لندن، 3/9/1361.
2) مأخذ 18، صص 21 و 22، بیروت - خبرگزاری فرانسه،2/9/1361.
3) مأخذ 18، صص 50 و 51 رادیو بیروت، 2/9/1361.
4) مأخذ 18، صص 22و23، بیروت - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 2/9/1361.
5) مأخذ 34، ص4.
6) روزنامه کیهان، 4/9/1361، صص 3 و 17.
1
تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن در مناطق عملیاتی؛ گلوله‌باران شهرهای خرمشهر و آبادان؛ سقوط یک فروند هواپیمای اف5 ایران در یک درگیری هوایی و کشف مین در حوالی جزیره خارک در خلیج‌فارس، مهم‌ترین وقایع امروز جنگ بود.
امروز براثر آتش توپخانة نیروهای عراقی روی آبادان و خرمشهر، 6 نفر مجروح شدند و به چند منزل مسکونی و یک مدرسه خسارت‌هایی وارد شد.(1)
همچنین در یک درگیری هوایی بین دو فروند میگ25 عراقی و یک فروند اف5 نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران در حوالی "ایوان" در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل(ع)، هواپیمای خودی هدف موشک هواپیماهای عراقی قرار گرفت و سقوط کرد. هر دو خلبان اف5 با چتر نجات، سالم در منطقة خودی فرود آمدند.(2)
افراد نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران، امروز یک مین دریایی شناور را در 16 مایلی جزیره خارک در حدفاصل جنوب‌غربی این جزیره و سکوی ابوذر، کشف و خنثی کردند(3)
2
شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، تشکیل جلسه داد.(4)در پایان این جلسه، آقای هاشمی رفسنجانی سخنگوی شورا، دربارة موضوعات طرح‌شده در جلسه گفت: یکی از موضوعات مورد بحث در جلسه، نتایج عملیات محرم بود که فرماندهان نیروی زمینی
1) سند شماره 292539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 3/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 73441 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره249، تاریخ 5/9/1361، ص3.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، تاریخ 3/9/1361، ص2، ایلام - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 4/9/1361.
3) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، تاریخ 5/9/1361، ص2، اهواز - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 5/9/1361.
4) این جلسه با شرکت آقایان هاشمی رفسنجانی نماینده امام در این شورا، مهندس میرحسین موسوی نخست‌وزیر، تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ سلیمی وزیر دفاع، محسن رضایی فرمانده کل سپاه، سیداحمد خمینی، ولایتی وزیر امور خارجه، سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، ناخدا بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی، شمخانی قائم‌مقام سپاه پاسداران و کمال خرازی مسئول ستاد تبلیغات جنگ، تشکیل شد.
و سپاه پاسداران و رئیس ستاد مشترک، گزارش جامعی دراین‌باره دادند. نتایج این عملیات که اعلام آنها هنوز به دلایل نظامی زود است و به مصلحت نیست، بسیار امیدوارکننده است و بیش از آنچه در شروع عملیات فکر می‌کردند، مؤثر بوده است. دشمن هم متوجه این امر شده و با حرکات و پاتک‌های مذبوحانة زیادی که اجرا کرده، خسارات و تلفات سنگینی را متحمل شده است. وی افزود: مواضعی که نیروهای ما در منطقه به دست آورده‌اند، به‌آسانی قابل دفاع است و به‌طورکلی، فرماندهان از نتایج عملیات محرم بسیار راضی‌اند.
وی همچنین دربارة طرح تشکیل "گردان‌های قدس" به‌همت ارتش و با استفاده از نیروهای داوطلب اضافه کرد: یکی از موضوعات جدید مطرح‌شده در این جلسه، تشکیل گردان‌های احتیاط قدس است که با پیشنهاد نیروی زمینی و تصویب ستاد مشترک ارتش اجرا خواهد شد. این گردان‌ها از داوطلبانی که خدمت وظیفه را انجام داده‌اند، تشکیل خواهد شد و چیزی شبیه بسیج است. وی اضافه کرد: قرار است تعداد زیادی از این گردان‌ها در سراسر کشور، پس از گذراندن یک دورة 6 ماهه به‌صورت داوطلب و با حقوقی که برای آنها در نظر گرفته‌اند، تشکیل شود. در جلسة امروز، بودجه، امکانات و تدارکات این گردان‌ها بررسی و تصویب شد. این یکی از حرکت‌های جالب ارتش است که ارتش را از یک نیروی عظیم داوطلب که قدرت حملة آن را بالا خواهد برد، برخوردار می‌کند.
نمایندة امام در شورای عالی دفاع همچنین دربارة وضعیت کلی جبهه‌ها و برنامههای آیندة جنگ اظهار کرد: برنامه‌ها را نمی‌توان گفت، چون از اسرار نظامی است و مردم بعد از عمل مطلع خواهند شد. به‌طوراجمال، ما درحال‌حاضر از خلیج‌فارس تا حاج عمران در شمالی‌ترین قسمت مرزی با عراق، دستمان برای عمل باز است و در نقاط مرتفع قرار داریم و عراق، غیر از یکی دو نقطه که در خاک ما قرار دارد، در دشت مستقر است. ما همه این مناطق را امشب
بررسی کردیم و درباره نقاطی که در آینده می‌توانیم در آنها عملیات داشته باشیم، مطالعه و تصمیماتی هم اتخاذ شد و مردم فقط باید منتظر باشند و ببینند چه زمانی سروصدای بچه‌های ما از آنجا بلند می‌شود. میدان درحال‌حاضر، باز و کار آسان است و به‌قدری محل‌های خوب برای عملیات داریم که انسان در انتخاب محل بهتر دچار تردید می‌شود. آنچه مقداری مانع ما می‌شود این است که ما جداً از اینکه نیروهای ما و نیروهای عراق از دست بروند، پرهیز داریم. به‌هرحال، این امکانات متعلق به مردم مسلمان است و نمی‌خواهیم از بین بروند؛ بنابراین، سعی می‌کنیم حتی‌الامکان با برخورد کمتر، نتایج بهتری بگیریم. البته، وقتی ضرورت پیدا کند و ببینیم حاضر نیستند تسلیم حق شوند، ضربه ای می‌زنیم که متوجه بشوند.
وی دربارة وضع نیروهای عراقی نیز گفت: عراق به‌طورکلی قدرت حرکت و مانور و هجوم ندارد و با تهدید نیروهایش، حرکت‌های بسیار ساده ای می‌کند که با یک دفاع جدی متلاشی می‌شوند و ما برای آینده نزدیک و دور، هیچ‌گونه خطری برای مرزهایمان احساس نمی‌کنیم.
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی اضافه کرد: عراق فقط اقدام به کارهای ضدانسانی و تخریبی ازقبیل حمله موشکی به شهرها یا خرابکاری در مؤسسات اقتصادی می‌کند که اسم این را نمی‌توان جنگ گذاشت و این کارها را برای روحیه‌دادن به نیروهایش و دلگرمی حامیانش انجام می‌دهد تا بتواند چیزی از آنها بگیرد.(1)-(2)
1
پس از موضوع جنگ، اصلی‌ترین دغدغ-ه نیروهای مسلح ایران، کنترل و مهار بحران در مناطق کردنشین است. گروه‌های مسلح غیرقانونی در این مناطق همچنان حادثه می‌آفرینند و با اجرای عملیات‌های کمین، ترور، مین‌گذاری و... آسیب‌هایی به نیروهای مسلح و مردم وارد می‌کنند.
در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی در روستای "کچل‌منگان" در جنوب سقز، یکی از نیروهای خودی به شهادت رسید و 4 تن زخمی شدند. عده ای از نیروهای مهاجم نیز کشته یا زخمی شدند که آمار دقیقی از آنها در دست نیست.(3)
1) آقای هاشمی در خاطرات خود دربارة جلسه شورای عالی دفاع چنین می‌نویسد: «قرار بود جلسة شورای عالی دفاع در محل مجلس شورای اسلامی تشکیل شود، اما به‌خاطر خوابی که در مشهد دیده بودند، [آیت‌الله خامنه‌ای] رئیس‌جمهوری، محل جلسه را به دفتر خودشان تغییر دادند. در شورا درباره عملیات آینده در داخل خاک عراق، دفاع از خارک و بوشهر و دادن پادگان به مجاهدان عراقی، وضع مجاهدان مؤمن لبنانی، خرید برای نیروی دریایی (زیردریایی)، تحویل محلی برای زندان در رشت و... تصمیماتی اتخاذ شد.» کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، (پس از بحران)، سال 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، ص316.)
2) روزنامه کیهان، 4/9/1361، صص 3 و 17.
3) سند شماره 341352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استانداری کردستان، 11/9/1361.
در محور میاندوآب - بوکان، بار دیگر عوامل حزب دمکرات به یک کامیون ارتش که حامل غذا بود، حمله کردند و آن را به آتش کشیدند. از سرنوشت 6 سرنشین خودرو خبری در دست نیست.(1)-(2)
بنابر گزارشی از شهرستان بانه، عده ای از چته‌های حزب دمکرات با نفوذ به داخل شهر، 10 نفر از اهالی را ربوده، با خود بردند. 2 نفر از افراد متعهد شهر، یک نفر عضو تسلیم‌شدة کومه‌له و چند تن از اعضای چریک‌های فدایی خلق شاخه اکثریت، ازجمله افراد ربوده‌شده بودند(3)
در مهاباد نیز 2 فرد مسلح با شلیک چند گلوله به یک پاسدار، قصد ترور او را داشتند که با واکنش به‌موقع وی مواجه شده، اقدام به فرار کردند. فرد پاسدار با تعقیب آنها موفق به‌دستگیری یکی از مهاجمان شد، اما نفر دوم که یک زن بود، فرار کرد.(4)
طبق اطلاعاتی که قرارگاه حمزه به دست آورده است، حزب دمکرات کردستان ایران، عده ای از نیروهای نظامی، انتظامی و سایر افرادی را که به‌عنوان اسیر یا گروگان در زندان‌های خود نگهداری می‌کند، در مقابل دریافت اسلحه و مهمات در اختیار دولت عراق قرار داده است.(5)
همچنین قرارگاه حمزه اعلام کرد که باتوجهبه پیشروی نیروهای خودی در محور پیرانشهر - سردشت، حزب دمکرات که خود را آمادة ترک روستای مرزی "دولتو" در 24 کیلومتری شمال‌غربی سردشت می‌کند، در نظر دارد 100 نفر از زندانیانش را که اکثراً از نیروهای سپاه و بسیج هستند و در زندان این حزب در این روستا نگهداری می‌شوند، اعدام کند.(6)
امروز نیز 4 تن از نیروهای حزب دمکرات، ضمن اعلام پشیمانی از اعمال گذشته، با تحویل‌دادن 3 قبضه اسلحه، خود را به نیروهای سپاه سنندج معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.(7)
1
از آغاز عملیات پیروزمندانة "فتح‌المبین"، تاکنون، 40 پاسگاه ژاندارمری در مناطق آزادشده غرب و جنوب کشور تأسیس شده است. سرهنگ کوچک‌زاده فرمانده ژاندارمری کل کشور که به‌منظور معرفی فرمانده هنگ ژاندارمری یزد و بازدید از واحدهای این هنگ به این استان سفر کرده است، در گفتوگویی با خبرگزاری جمهوری اسلامی، ضمن اعلام این خبر، دربارة پاسگاه‌های آزادشده در مناطق غرب و جنوب کشور گفت: هیچ پاسگاهی نبود که 3 الی 4
1) طبق اطلاعاتی که در دست است، به‌تازگی بخشی از نیروهای حزب دمکرات در روستای گلن (لگز) در 4 کیلومتری غرب جاده بوکان - میاندوآب، مقر نظامی احداث کرده‌اند و تشدید فعالیت حزب دمکرات در این محور به این دلیل است. (سند شماره 358310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، شماره 9، از واحد اطلاعات و بررسی‌های تأمینی قرارگاه حمزه، به فرماندهی قرارگاه حمزه، 13/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 58331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه5 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی کل، 11/9/1361، ص2.)
2) سند شماره 358310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های تأمینی قرارگاه حمزه به فرماندهی قرارگاه حمزه، شماره 9، تاریخ 13/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 320875 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به مقام استانداری استان کردستان، 4/9/1361، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 58331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 5 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی کل، 11/9/1361، ص1.
3) سند شماره 74331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه7 به ستاد مرکزی سپاه، 6/9/1361، ص1.
4) مأخذ 6، بخش اول، ص3.
5) سند شماره 103848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، بولتن شماره 191، تاریخ 6/9/1361، ص2.
6) همان.
7) سند شماره 227497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 365، تاریخ 10/9/1361، ص1.
ساعت پس از آزادسازی دایر نشود. البته، درحال‌حاضر پاسگاه‌های مذکور به‌صورت پاسگاه‌های صحرایی است که انشاءالله به‌زودی بازسازی خواهند شد.
وی دربارة پاکسازی مناطق غرب کشور از وجود نیروهای مسلح غیرقانونی اظهار کرد: با همت رزمندگان اسلام مرکب از برادران بسیج، سپاه، ارتش و ژاندارمری، ضربات محکمی بر پیکر رو به زوال ضدانقلاب و گروه‌های کومه‌له، دمکرات، منافقان و فدائیان وارد آمد و رزمندگان اسلام موفق شدند اخیراً محور راهبردی پیرانشهر - سردشت را که ضدانقلاب روی آن سرمایه‌گذاری کرده بود و همیشه ادعا می‌کرد که هیچ‌گاه دست رزمندگان به آنجا نخواهد رسید، آزاد کرده، تمام آبادی‌های اطراف این محور را نیز پاکسازی کنند. درحال‌حاضر، در عمق مرز، پاسگاه‌هایی مرکب از برادران ژاندارمری، بسیج، سپاه و ارتش ایجاد و پس از پاکسازی محور سردشت - مهاباد به طول 30 کیلومتر، هم‌اکنون پاسگاه‌هایی نیز در این محور دایر شده است.
وی افزود: آثار این حرکت‌های پیروزمند به‌گونه ای بوده است که ضدانقلاب مأیوس شده و سردمدارانشان فرار کرده‌اند. رزمندگان ما به حرکت الهی خود ادامه می‌دهند و در آیندة خیلی نزدیک، باقیمانده گروهک‌ها را نیز پاکسازی خواهند کرد.(1)
1
امروز درگیری میان گروه‌های ضدانقلاب و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در شهرهای تهران، اصفهان و ارومیه ادامه داشت و خسارت‌هایی به گروه‌های مسلح غیرقانونی وارد آمد.
در خیابان ولی عصر(عج) تهران، سرنشینان یک خودرو به‌قصد ترور یکی از نیروهای کمیته، به‌سمت وی شلیک کردند که تیرها به هدف نخورد و با اقدام به‌موقع و تیراندازی متقابل وی، یکی از سرنشینان خودرو مذکور زخمی شد.(2)
همچنین در همین خیابان، نیروهای واحد گشتی سپاه به یک زن جوان مشکوک شدند و در بازرسی اولیه از وی، مقداری اسناد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و همچنین آدرس برخی از خانه‌های تیمی این سازمان را به دست آوردند(3)
در اصفهان نیز یکی از اعضای تیم‌های عملیاتی سازمان مجاهدین (منافقین) دستگیر شد و از وی یک قبضه سلاح کمری و یک عدد نارنجک به دست آمد.(4)
در ارومیه، 2 خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) شناسایی شد و در درگیری بین نیروهای امنیتی و افراد ساکن در آنها، 5 تن از افراد این گروه کشته شدند.(5)
درپی محاکمة یک گروه سلطنت‌طلب که در دادگاه انقلاب اسلامی برگزار شد، 8 تن از آنان به‌ترتیب، 3 نفر به حبس ابد؛ 2 نفر به 5 سال زندان؛ یک نفر به یک سال و یک نفر به 6 ماه زندان محکوم شدند و یک نفر هم با حکم برائت آزاد شد(6)
1) مأخذ4، ص19.
2) سند شماره 103849 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 192، تاریخ 7/9/1361، ص4.
3) همان، ص3.
4) سند شماره 54674 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه منطقه 2 (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه - اطلاعات، 22/9/1361.
5) سند شماره 73340 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 6 (اطلاعات)، 3/9/1361، ص2.
6) روزنامه کیهان، 3/9/1361، ص2.
1
امروز علاوه‌بر اعزام نیروهای داوطلب بسیجی از نقاط مختلف کشور به جبهه‌های جنگ، حجت‌الاسلام سالک مسئول واحد بسیج مستضعفین سپاه، در آستانة هفتة بسیج در یک مصاحبة مطبوعاتی دربارة دلایل تشکیل بسیج، خط‌مشی و موانعی که این نهاد از زمان تشکیل تاکنون پشت سر گذاشته است با خبرنگاران گفتوگو کرد.
هم‌زمان با آغاز هفته بسیج در کشور، امروز جمعی از نیروهای داوطلب بسیجی از بندر گناوه،(1)منطقة5 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (استان‌های آذربایجان‌شرقی و زنجان)،(2)منطقة6 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (استان‌های هرمزگان، کرمان و سیستان‌وبلوچستان)(3)و شهر الیگودرز(4)عازم جبهه‌های جنگ شدند. مردم مشکین‌شهر نیز علاوه‌بر اعزام نیروهای داوطلب بسیجی به مناطق جنگی، مبلغ 42 هزار ریال به‌منظور کمک به جبهه‌های جنگ به سپاه پاسداران تقدیم کردند.(5)همچنین حجت‌الاسلام سالک مسئول واحد بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به مناسبت این روز در گفتوگو با خبرنگاران گفت: نیاز به تشکیل ارتش 20 میلیونی که امام عزیز به آن پاسخ دادند، در دورانی احساس شد که لانه جاسوسی به‌دست برادران دانشجو تسخیر شد و ناوگان بزرگ امریکا برای تهدید انقلاب اسلامی به‌سمت آب‌های گرم خلیج‌فارس حرکت کرد. در آن دوران، شدیدترین محاصره اقتصادی و ارزی علیه کشورمان اعمال می‌شد و ازنظر داخلی هم زیر فشار گروهک‌های وابسته به شرق و غرب بودیم. مجموعه این مشکلات، انقلاب اسلامی را در ابعاد نظامی و سیاسی تهدید می‌کرد. طبیعی است که برای درهم‌کوبیدن این قدرت‌ها و نیروها، لازم بود که انقلاب اسلامی متناسب با خاصیت ذاتی آن، برای حفظ و حراستش ارگان‌هایی را متناسب با خود تشکیل دهد. ازجمله این نهادها، کمیته‌های انقلاب، سپاه پاسداران، بنیاد مستضعفان، بنیاد شهید و دیگر ارگان‌ها و نهادهای انقلابی و بسیج مستضعفین بودند. بنابراین، فرمان امام برای تشکیل بسیج مستضعفین و ارتش 20 میلیونی، پاسخ مثبت به نیاز طبیعی و انقلابی جامعه بود.
سالک درباره مشکلات و موانع موجود در مسیر رشد و تقویت بسیج گفت: بعد از تشکیل بسیج، این نهاد به‌مدت یک سال به‌دست لیبرالیسم حاکم افتاد و بنی‌صدر خائن تلاش می‌کرد از وجود این نیروی عظیم مردمی استفاده کند. او معتقد بود حکومت مال کسی است که قدرت نظامی بیشتری داشته باشد. بنابراین، می‌کوشید در کنار حفظ ارتش، نیروهای مردمی را هم حفظ کند، ولی به‌همت برادران حزب‌اللهی و آگاهی نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، طرح ادغام بسیج با سپاه پاسداران در دی‌ماه 1359 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و سپاه پاسداران با این ادغام، مشت محکمی به دهان فرصت‌طلبان و لیبرالیسم حاکم زد و آنها را از این ادغام مأیوس کرد.
وی همچنین دربارة نقش سپاه در سازماندهی و آموزش نیروهای بسیج افزود: تدبیر امام عبارت بود از تحقق ارتش 20 میلیونی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طبق فرمان امام
موظف شد که مردم را آموزش بدهد و بیانات امام تماماً در این جهت است. بنابراین، تهیه‌کنندة طرح و مجری تدبیر امام برای تحقق ارتش 20 میلیونی، سپاه پاسداران شد و این ادغام کمک کرد که طرح‌هایی تهیه شود و برادران و خواهران در ارتش 20 میلیونی تشکل پیدا کنند. از زمانی که ادغام انجام شد تاکنون به یاری خدا، بسیج مستضعفین فعالیت خود را به‌سرعت شروع کرده و کارهای بسیاری را انجام داده است که یکی از مهم‌ترین آنها تصفیه افرادی در بسیج بود که در دوران بنی‌صدر نفوذ کرده بودند. از دیگر کارهای انجام‌شده، تشکیل شوراهای مناطق و بعد تهیه طرح برای آموزش عقیدتی، سیاسی، اخلاقی و آموزش نظامی مردم بود. مطلب دیگر، سازماندهی نیروهای مردم بود که برای ما اصل است و ما هرچه به مردم تشکیلات قوی‌تری بدهیم، ضمانت بقای این حرکت زیادتر خواهد بود.
مسئول بسیج مستضعفین دربارة برنامههای آیندة بسیج با تأکید بر تعریف قانونی از تشکیل بسیج گفت: من نظر شما را به هدف کلی بسیج که در مجلس شورای ملی به تصویب رسید، جلب می‌کنم. هدف از تشکیل بسیج مستضعفین عبارت است از ایجاد توانایی در همه اقشار جامعه ای که معتقد به قانون اساسی‌اند. شما می‌دانید که ایجاد توانایی یک موضوع مطلق است که هم زمان جنگ و هم دوران بعد از جنگ را شامل می‌شود. واحد بسیج مستضعفین فقط مخصوص جنگ و زمان آن نیست، بلکه وقتی جنگ هم نباشد، برنامه‌هایی دارد و با همان سازماندهی و تشکیلاتی که ایجاد کرده است، می‌تواند بعد از جنگ کارش را ادامه دهد. این هدف کلی ما است(1)
1
به‌دنبال شتاب‌گرفتن اقدامات بازسازی مناطق جنگ‌زده، علی‌اکبر رحمانی سرپرست ستاد بازسازی استان و استاندار باختران و مسئولان بنیاد مسکن استان‌های باختران و لرستان، در گفت‌وگوهایی پیشرفت کار بازسازی در این دو استان را تشریح کردند. سرپرست ستاد بازسازی و استاندار استان باختران درباره فعالیت این ستاد اظهار کرد: تاکنون از 6 میلیارد و 500 میلیون ریال اعتبار اختصاص‌یافته برای بازسازی و نوسازی مناطق جنگی این استان، بیش از 3 میلیارد و 625 میلیون ریال آن وصول شده و برای تجهیز ماشین‌آلات و بازسازی در مناطق جنگی به مصرف رسیده است یا می‌رسد.
وی همچنین درباره پیشرفت بازسازی برخی شهرستان‌های این استان گفت: در سرپل ذهاب تاکنون 90 واحد مسکونی بازسازی و نوسازی شده و برای بازسازی 400 واحد مسکونی، مصالح ساختمانی تحویل شده است و هم‌اکنون فعالیت برای بازسازی در این شهر باتوجهبه همکاری و خودیاری مردم به‌سرعت پیش می‌رود؛ در منطقه ثلاث باباجانی 700 واحد مسکونی آماده تحویل است و کمبودهای مصالح ساختمانی ازجمله شیشه نیز تأمین شده است؛ در گیلان‌غرب نیز به‌موازات نوسازی و بازسازی 97 واحد مسکونی، هم‌اکنون با تأمین شیشه و در و پنجره، عملیات
1) مأخذ 17، ص13.
بازسازی به‌خوبی پیش می‌رود. درحال‌حاضر، در این منطقه فقط بین 60 تا 70 خانوار بدون سرپناه داریم و جمعاً به 1175 واحد مسکونی بین 20 تا 70 درصد آسیب رسیده بود.
مسئول بنیاد مسکن استان باختران نیز دربارة بازسازی واحدهای مسکونی روستایی گفت: بنیاد مسکن استان همدان تاکنون کار بازسازی واحدهای مسکونی 10 روستا را به پایان رسانده و در 19 روستای دیگر مطالعات لازم را انجام داده است. همچنین بنیاد مسکن استان‌های آذربایجان شرقی و گیلان تاکنون عملیات بازسازی و نوسازی 2 روستا را در گیلان‌غرب به پایان رسانده‌اند و در 20 روستای دیگر مشغول فعالیت‌اند.(1)
سرپرست بنیاد مسکن استان لرستان نیز در گفتوگویی که پس از دیدار از مناطق بمباران‌شده خرم‌آباد انجام داد، درباره فعالیت‌های بازسازی این بنیاد گفت: از 3 ماه پیش، این بنیاد فعالیت‌های مؤثری را برای بازسازی و نوسازی مناطق آسیب‌دیده از بمباران هواپیماهای متجاوز عراقی در خرم‌آباد انجام داده است و تاکنون با استفاده از 150 میلیون ریال اعتبار ویژة بنیاد مسکن انقلاب اسلامی لرستان و 20 میلیون ریال کمک‌های مردم ایثارگر این استان، کار مرمت و بازسازی بیش از 150 واحد مسکونی در خرم‌آباد تمام شده و حدود 85 درصد عملیات ساختمانی 30 واحد مسکونی در این شهر به انجام رسیده است. وی افزود: به‌جز این کوشش‌ها، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی لرستان، فعالیت‌های عمرانی بسیاری را نیز در منطقة دشت‌عباس و 120 روستای استان ایلام شروع و با اعتبار اولیة 40 میلیون ریال، احداث و استقرار کارگاه‌های تولید مصالح ساختمانی را آغاز کرده است.(2)
1
درپی حمله هواپیماهای عراقی به چند فروند کشتی در بوشهر و درحالیکه رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد مدعی شد نرخ بیمة نفتکش‌هایی که به مقصد بندر امام خمینی حرکت می‌کنند، به‌شدت افزایش یافته، خبرگزاری یونایتدپرس از لندن به نقل از نشریة بیمة لویدز لندن اعلام کرد: با بروز تشنج مجدد در خلیج‌فارس، نرخ‌های بیمة کشتی در شرایط جنگی در این هفته کمی بالاتر بود، اما گزارش‌های رسیده تا روز چهارشنبه، حاکی‌از آن می‌باشد که این نرخ‌ها به میزان قبلی که برای ترمینال نفتی ایران در جزیره خارک و بندر بوشهر یک درصد بود، بازگشته است. نشریه بیمه لویدز نوشته است: بدیهی است که بیمه‌گران، تحولات جنگ 27 ماهة ایران و عراق را به‌دقت دنبال می‌کنند. هرچند براساس گزارش این نشریه، چند کشتی در این منطقه، شاید تا 4 فروند، آسیب دیده باشند، لکن ادعاهای عراق در اواخر هفته مبنی‌بر غرق‌شدن 5 تانکر نفتکش، اکنون مردود دانسته شده است.
یونایتدپرس افزوده است: دلالان بورس و بیمه‌گران اظهار کرده‌اند: صاحبان کشتی‌ها درحال‌حاضر اشتیاق فراوانی برای رفتن به این منطقه ندارند؛ بنابراین، سفارش‌های قطعی برای بیمه در مقابل جنگ
زیاد نیست و نرخ محصولات تغییری نکرده است. نرخ بازرگانی عمومی برای بدنه کشتی در شرایط جنگی برای تمامی مناطق دنیا 25 صدم درصد است، به استثنای نقاط درگیری و مناطق پرتشنج که بیمه‌گران در این قبیل موارد، نرخ‌ها را برای انطباق با شرایط، متغیر نگاه می‌دارند.(1)
روزنامه گاردین نیز با درج گزارشی با عنوان "صدور نفت، فارغ از حملة عراق" نوشته است: ظاهراً دیروز کشتی‌های نفتکش برحسب معمول در جزیرة خارک بارگیری کرده‌اند. باوجود اینکه عراق در چند روز گذشته به 3 کشتی در این منطقه حمله کرده است، گویا حق بیمة کشتی‌هایی که به این ناحیه رفت‌وآمد دارند نیز تغییری نکرده است. خبرنگار گاردین افزوده است: نیروهای ایران با توپخانه و موشک‌های زمین‌به‌هوا، هواپیماهای اف14 و ناوهای مجهز به موشک‌های دریابه‌هوا، به‌شدت از جزیره خارک دفاع می‌کنند.(2)
1
16 تن از ائمة جمعه شیعه و سنی شهرهای گوناگون استان خراسان(3)صبح امروز در حسینیة جماران با امام خمینی دیدار کردند. پس از گزارش آیت‌الله سیدابوالحسن شیرازی امام‌جمعة مشهد، دربارة همکاری ائمه جمعه شیعه و سنی، نمایندگان مجلس خبرگان رهبری و ائمه جمعه خراسان با ارگان‌های دولتی، امام خمینی مطالبی را خطاب به حاضران ایراد کردند. بخش‌هایی از سخنان ایشان به این شرح است:
«این زمزمه‌هایی که گاهی می‌شود مبنی‌بر اینکه گرفتاری زیاد است و مثلاً گرانی زیاد شده است و مردم دلسرد شده‌اند، بی‌اساس است. شما می‌بینید که اینگونه مسائل در کشورهایی که سالهای طولانی انقلاب کرده‌اند وجود دارد و شما کشوری را سراغ ندارید که چهار سال از پیروزی انقلابش گذشته باشد و همه چیزش درست باشد و هر روز مردم بیشتر در صحنه باشند و بیشازپیش از انقلاب و دولت پشتیبانی کنند و این چیزی نیست جز اینکه این انقلاب، اسلامی و مربوط به اسلام است. اگر این انقلاب مثل سایر انقلاب‌ها مربوط به طایفه و حزبی خاص بود و یا عده ای با کودتا قدرت را به‌دست می‌گرفتند ممکن نبود که ملت اینطور یکپارچه دنبالش حرکت کنند و از آنها حمایت کنند و این نعمتی است که اسلام به ما عنایت فرموده و ما باید قدر این عنایت خدا را بدانیم. این از عنایات اسلام است که همه برادران اهل
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، تاریخ 4/9/1361، صص 8 - 6، لندن - خبرگزاری یونایتدپرس، 3/9/1361.
2) همان، ص28، رادیو بی‌بی‌سی، 3/9/1361.
3) آقایان: ابوالحسن شیرازی (امام‌جمعه مشهد)، مهمان‌نواز (امام‌جمعه بجنورد)، حسینی (امام‌جمعه شیروان)، مروج (امام‌جمعه قوچان)، مهرابی (امام‌جمعه درگز)، معصومی (امام‌جمعه تربت حیدریه)، عبدوس (امام‌جمعه سبزوار)، غرویان (امام‌جمعه نیشابور)، محمدیان (امام‌جمعه کاشمر)، فقیه (امام‌جمعه زیرکوه)، اسدی (امام‌جمعه بشرویه)، فرقانی (امام‌جمعه اهل سنت خلیل‌آباد خواف)، احراری (امام‌جمعه اهل سنت "در میان" بیرجند)، علیزاده (امام‌جمعه فردوس)، مدنی (امام‌جمعه بجستان) و توحیدی (امام‌جمعه اسفراین) ازجملة حاضران در این جلسه بودند.
سنت و شیعه باهم هستند و اختلافی هم با یکدیگر ندارند و بحمدالله کسانی را که در دو طرف بودند و تفرقه ایجاد می‌کردند را هم شناختند و کنار زدند و امروز صادقانه در کنار یکدیگر خدمت می‌کنند و من امیدوارم که این رویه مستدام باشد.
... ازجمله اموری که اجانب به آن دامن می‌زنند، همین مسئله انتخابات است. هر انتخاباتی که در ایران می‌شود می‌گویند مردم این دفعه نمی‌آیند، مردم سست و خسته شده‌اند. و شما دیدید که در انتخابات گذشته، از انتخابات اصل نظام جمهوری اسلامی گرفته تا مجلس خبرگان برای قانون اساسی، مجلس و رؤسای جمهور، مردم هر دفعه بهتر از دفعه قبل شرکت کرده‌اند، الآن هم عده‌ای در خارج نشسته‌اند و تبلیغ می‌کنند که این دفعه دیگر مردم خسته شده‌اند و شور سابق را ندارند و از این قبیل حرف‌ها. اینها اکثراً عقده‌هایی در دل دارند و روی همین عقده‌هاست که این صحبت‌ها را می‌کنند. اگر عقده‌های درونی آنها حل می‌شد، چنین صحبت‌هایی را نمی‌کردند. همین منافقین و دیگران که مردم آنها را از ایران بیرونشان کرده‌اند، در خارج نشسته‌اند و می‌گویند مردم با ما هستند.
... ما هر روز شاهدیم که مادران شهدا، کسانی که حتی چند شهید داده‌اند، فریاد می‌زنند که اگر بازهم داشتیم در راه خدا می‌دادیم و تأسف می‌خورند که دیگر فرزندی ندارند که در راه خدا بدهند. اجانب تبلیغ می‌کنند که در ایران بچه‌های کوچک را با زور به جبهه می‌فرستند، درحالیکه چنین نیست؛ مردم می‌خواهند جلوی این جوان‌های چهارده پانزده ساله را بگیرند که به جبهه نروند، ولی آنها از دست پدر و مادرها فرار می‌کنند و به جبهه می‌روند. مسلماً فردی را که بالغ نیست نه کسی می‌گوید به جبهه برو و نه کسی چنین حقی دارد که بگوید. مردم ما بحمدلله خودشان از رفتن به جبهه‌ها استقبال می‌کنند و جبهه‌ها را پر می‌کنند. من امیدوارم که شما آقایان با صفای قلب در کنار یکدیگر باشید... و مردم را به حضور در صحنه دعوت کنید.»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد هفدهم، تهران: چاپ اول، پاییز 1378، صص 107 - 104.
1
امام خمینی امروز در جمع گروهی از نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) و تعدادی از اعضای خانواده شهدا در حسینیه جماران، در سخنانی کوتاه خطاب به حاضران گفتند:
«من الفاظ را و گفتار را ناقص‌تر از این می‌دانم که در ستایش از شما جوانان عزیز و همه ارگان‌هایی که در ایران خدمت می‌کنند، از ارتش و سپاهی و کمیته و بسیج و هم اینها، الفاظ کوتاه هستند که از شما برادران و از این چهرههای نورانی مستعد برای شهادت مدیحه بگویند. شما آبروی اسلام و آبروی رسول خدا را در پیشگاه مقدس حق تعالی حفظ کردید؛ و شما برادران موجب سرافرازی حضرت امام زمان - سلام‌الله علیه - در پیشگاه خدای تبارک و تعالی شدید. حماسه‌هایی که شماها در کردستان و نیز دوستان شما در جاهای دیگر ازقبیل "جبهه مسلم" و "محرم" و سایر جبهه‌ها آفریدید، قابل توصیف نیست و شما مستعد این باشید که امام زمان - سلام الله علیه - از شما توصیف کند و خدای تبارک و تعالی به شما عنایات خاصه خودش را بکند و انشاءالله خواهد کرد.»
ایشان همچنین درباره موضوعات غرب کشور افزودند:
«من یک کلمه به شما و اهالی کردستان عرض می‌کنم که شما اهالی کردستان و دیگرانی که در آن نواحی هستند گول این گروهک‌ها را نخورید. اینها نغمه‌ای بلند کردند برخلاف قرآن مجید و برخلاف اسلام. نغمة نژادپرستی، طرح اینکه کُرد، لر، فارس، اینها باید از هم جدا باشند و هریک مستقلاً برای خود چیزی داشته باشند، این آن است که اسلام آمده است که بردارد از میان این دیوارها را؛ اسلام آمده است که خراب کند [این دیوارها را]؛ و همه شما و همه ما و همه مسلمین [باید] در تحت لوای "لاالهالاالله" و توحید همقدم باشیم و هم‌نفس باشیم و اسلام را به پیش ببریم و امیدوارم که موفق بشوید به اینکه اسلام را در همه کشورهای اسلامی و حقایق اسلام را در همه دنیا پیاده کنید و شما بحمدالله الگو هستید برای تمام کشورهایی که هستند و مسلم بدانید که چشم همه کشورها - یعنی مسلمان‌های کشورها و مستضعفان کشورها - به شما دوخته شده است و دعای ما بدرقه شماست. و خدایا! تو را به اولیایت قسم می‌دهیم که این عزیزان ما را حفظ کن، این دوستان خدا و دوستان امام زمان را پیروز کن.»(1)
2
درپی بروز اختلاف میان سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش و سرهنگ علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، امروز فرمانده نیروی زمینی ارتش با آقای هاشمی رفسنجانی ملاقات کرد. آقای رفسنجانی در خاطرات این روز نوشته است: «ظهر، آقای [علی] صیادشیرازی آمد. از سیاسی ایدئولوژی و ستاد مشترک گله و پیشنهاد تغییر هر دو را داشت. قرار شد که برای رسیدگی، جلسة مشترکی تشکیل شود و طرفین حرف‌هایشان را بزنند.»(2)
1
دکتر "اشتوان هتنی" وزیر دارایی مجارستان، که در رأس هیئتی اقتصادی به ایران سفر کرده است، پس از 4 روز اقامت در کشورمان، پیش‌ازظهر دیروز، تهران را به مقصد مجارستان ترک کرد. وزیر دارایی مجارستان و همراهان وی پیش از ترک تهران، در محل وزارت کشاورزی و عمران روستایی، یادداشت تفاهمی را درزمینه‌های گوناگون اقتصادی، فنی، صنعتی، بازرگانی، کشاورزی، دامداری و تبادل تجارب علمی و تحقیقاتی، با وزیر کشاورزی و عمران روستایی ایران به امضا رساندند. در این یادداشت تفاهم، مجارستان متعهد شده است که میزان واردات غیرنفتی خود را از جمهوری اسلامی ایران افزایش دهد و دربارة صدور فناوری، ساخت داروهای پزشکی و دامپزشکی و ساخت گیربکس و دیفرانسیل کامیون در ایران اقدام کند. درزمینه صنعتی نیز مجارستان علاوه‌بر صدور فناوری ساخت ماشین‌آلات موردنظر ایران، آمادگی خود را برای ساخت دوچرخه، دیزل الکترونیک و دیزل لکوموتیو راه‌آهن در کشورمان اعلام کرده است. همچنین در این یادداشت تفاهم با اشاره به زمینه‌های وسیع همکاری و مواضع مشترک سیاسی طرفین در سطح جهانی تصریح شده است: دو کشور مجارستان و جمهوری اسلامی ایران، در روابط اقتصادی خود سعی خواهند کرد تا فناوری ساخت مصنوعات صنعتی را در ایران توسعه دهند و در همه زمینه‌ها از تجارب دو طرف استفاده کنند.(1)
2
اخبار مربوط به تشکیل "مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق" و بازتاب‌های آن، ازجملة اخبار مهم جنگ در روزهای اخیر در داخل و خارج از کشور است. اقدام شورای عالی دفاع در مأموریت‌دادن به سپاه پاسداران برای واگذاری فضای نظامی مناسب برای آموزش اعضای مجلس؛ اعلام حمایت شخصیت‌ها، گروه‌ها و جریان‌های گوناگون عراق؛ مصاحبه‌های مطبوعاتی سخنگوی مجلس اعلا در تهران و... این جریان را به‌عنوان آغاز یک فصل جدید در مبارزات مردم عراق مطرح کرده است. در چنین شرایطی، حجت‌الاسلام محمدباقر حکیم سخنگوی این مجلس، امروز نیز در مصاحبة مطبوعاتی خود به جنبه‌هایی از مبارزات مردم عراق و موضوعات مربوط به این اقدام اشاره کرد. وی دربارة نحوة همکاری مجلس با سایر گروه‌های غیراسلامی گفت: در واقع، مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق دارای اهدافی اساسی است که در رأس آن سرنگون‌کردن حکومت صدام و برقراری حکومت اسلامی در عراق قرار دارد. از اهداف دیگر مجلس، مبارزه و مقابله با استکبار جهانی و دفاع از محرومان و مستضعفان جهان و نیز دفاع از مصالح و منافع تمامی ملت عراق بدون درنظرگرفتن مذهب، نژاد و زبان آنان است.
1) مأخذ4، ص2.
به همین دلیل، این مجلس آماده است دست همة نیروهای صادق و خالصی را که برای نیل به این اهداف مبارزه می‌کنند، بفشارد. دربارة گروه‌های سیاسی غیراسلامی نیز درصورتی‌که در مبارزة خود صادق باشند و بخواهند ما را در رسیدن به تعدادی از اهدافی که به آنها اشاره شد، همراهی کنند، می‌توانیم به یک همکاری واقعی و جدی اقدام کنیم.
سخنگوی مجلس اعلا دربارة جریان‌ها و گروه‌های شرکت‌کننده در این تشکیلات اظهار کرد: این مجلس به‌هیچ‌وجه از ائتلاف میان احزاب و گروه‌ها به وجود نیامده است که مثلاً جبهه ای به وجود آورده باشد. این مجلس از گروهی از شخصیت‌های اسلامی و مذهبی تشکیل شده که ممکن است در عمل، به یکی از نیروهای اسلامی موجود در عراق وابسته باشند، اما ازنظر مجلس، یک فرد، شناخته می‌شوند و نه نمایندة گروه‌ها و سازمان‌ها یا احزابی که بدان وابسته‌اند و عضویت آنها فقط به این دلیل است که شخصیتی دینی و مذهبی و مورد قبول و احترام مردم عراق می‌باشند و در جنبش اسلامی عراق و حرکت‌های مردم نقشی ایفا کرده‌اند و تمام نیروهای موجود و فعال به آنها ایمان دارند.
آقای حکیم با طرح پاره ای از مشکلات داخلی کشور عراق، به تلقی مجلس اعلا از موضوع قومیت در این کشور اشاره کرد و گفت: از میان این مشکلات باید از مشکل نژادی و جدایی که اکنون میان کردها و عرب‌ها وجود دارد، نام برد که وجود چنین موضوعی به‌دلیل دوری مسلمانان عراقی از اندیشه‌های اسلامی و نیز حکومت براساس احساسات نژادپرستانه و قومی می‌باشد. بنابراین، واکنش طبیعی در مقابل چنین حاکمیتی این است که مثلاً کردها خود را محروم و تحت فشار احساس کنند، ولی وقتی که حکومت، براساس اسلام و اخوت اسلامی باشد و امکانات و فرصت‌های لازم در اختیار کردها و عرب‌ها قرار گیرد که در حاکمیت و به‌دست‌گرفتن مقدرات خویش سهیم باشند، در آن صورت مشکلی به اسم مشکل کردها وجود نخواهد داشت، زیرا در آن
شرایط همة مسلمانان با حقوق یکسان و برابر، در عراق زندگی خواهند کرد. در چنین اوضاع و احوالی، مسلمانان صرف‌نظر از اینکه چه ملیتی دارند، از حقوق یکسانی برخوردار خواهند بود.
آقای حکیم همچنین دربارة تصمیم جمهوری اسلامی برای دادن پایگاه نظامی به نیروهای عراقی به‌منظور گسترش مبارزه علیه رژیم عراق اعلام کرد: یکی از اهداف اساسی این مجلس، سرنگون‌کردن رژیم مزدور عراق است، اما تحقق این هدف، فقط با اتخاذ راه و روش‌های سیاسی امکان‌پذیر نیست، بلکه لازم است که راه شهادت و مبارزة مسلحانه نیز برای نابودکردن حکومت پیموده شود، از اینجاست که وجود پایگاه‌های نظامی یک نیاز ضروری می‌باشد؛ زیرا ازنظر این مجلس، تحقق اهداف تعیین‌شده جز از راه مبارزه مسلحانه امکان‌پذیر نیست، کمااینکه تعداد زیادی از رانده‌شدگان عراقی که در ایران به سر می‌برند، همچنین پناهندگان و حتی آنان که در خارج از ایران هستند، به‌شدت اصرار می‌کنند که به آنها اجازه داده شود تا بتوانند در کنار رزمندگان جمهوری اسلامی علیه مزدوران بعثی وارد مبارزه شوند و طبعاً این موضوع نیز خود ضرورت وجود این پایگاه‌ها را بیشتر آشکار می‌سازد. این پایگاه‌ها می‌تواند در گردهم‌آوردن برادرانی که اکنون پراکنده هستند و بهره‌برداری از ایمان و شهادت‌طلبی‌شان نقش مؤثری ایفا کند.(1)
1
مبارزه نیروهای معارض عراقی علیه رژیم عراق همچنان ادامه دارد.
امروز نیروهای معارض عراقی عملیاتی را علیه نظامیان این کشور انجام دادند و با حمله به پایگاه ارتش عراق در نزدیکی ده "سیرکوتک"، این پایگاه را تصرف کردند و 14 سرباز را به اسارت گرفتند. در این عملیات، 13 قبضه اسلحه کلاشینکف، یک دستگاه بی‌سیم، یک خمپاره‌انداز 60 میلی‌متری و مقدار فراوانی مهمات به غنیمت گرفته شد(2)
همچنین مجاهدین مسلمان عراقی در یک اقدام نظامی، بر سر راه عبور یک کاروان نظامی مین‌گذاری کردند که براثر آن، 2 خودرو عراقی منهدم شد و 8 تن از سرنشینان آن کشته و تعدادی نیز زخمی شدند(3)
به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، مجاهدین معارض عراقی درطول هفته گذشته نیز اقدامات زیر را علیه نظامیان عراق انجام دادند:
حمله به یک واحد گشتی در مسیر جاده چواره - قرنه که به کشته یا مجروح‌شدن 4 نفر از افراد این واحد انجامید.
حمله با سلاح‌های سبک و سنگین به پادگان "توتمان" که پس از یک ساعت درگیری بین دو طرف، تلفات و خساراتی به نیروهای دولتی وارد شد.
پرتاب نارنجک به مقر سازمان امنیت سلیمانیه که سبب آتش‌سوزی در ساختمان مذکور و واردآمدن خساراتی به نیروهای امنیتی شد.
کارگذاشتن مین در جاده "ماووت" به‌دست پیش‌مرگان که موجب انهدام یک خودرو و جیپ فرماندهی ارتش عراق و کشته یا مجروح‌شدن سرنشینان آن شد.
به‌آتش‌کشیدن دفتر حزب بعث و مقر پلیس "شاندری" و حملة مسلحانه به مقر نیروهای بعثی در مناطق "ماؤوت" و "دوله‌رش" که ضایعاتی را به این نیروها وارد کرد.
کارگذاشتن مین در حوالی "زاخو" که سبب انهدام یک خودرو نظامی حامل نیروهای ارتش خلق و کشته یا مجروح‌شدن همه سرنشینان خودرو مذکور شد.
برگزاری تظاهرات گسترده در شهر اربیل که با واکنش نیروهای امنیتی و پلیس شهر، 2 نفر از تظاهرکنندگان کشته و تعدادی نیز دستگیرشدند.
مقابله با یورش نیروهای دولتی متشکل از افراد ارتش، ارتش خلق و نیروی مخصوص که با پشتیبانی بالگردهای توپ‌دار برای تصرف و پاکسازی روستاهای "شاخه گالانه" و "کلی کفارک" از توابع "عقره"وارد عمل شده بودند. در این درگیری خسارت‌هایی به نیروهای دولتی عراق وارد شد و به عقب‌نشینی آنان انجامید.
کارگذاشتن مین در مسیر شهرک "نالپاریز" که موجب انهدام یک دستگاه خودرو زیل ارتش عراق و کشته یا مجروح‌شدن تعدادی از سرنشینان خودرو شد(1)
1) سند شماره 167755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی، ستاد مشترک ارتش - اداره دوم - فرماندهی اطلاعات، شماره 233، تاریخ 4/9/1361، صص 6 و 7.
1
امروز جبهه‌های جنگ وضعیت آرامی داشت و فقط شهر آبادان گلوله‌باران شد و شهرهای سرپل ذهاب و پادگان ابوذر بمباران شدند.
شهر آبادان امروز نیز هدف گلوله‌های خمپاره و توپخانههای نیروهای عراقی قرار گرفت که درنتیجه آن، 3 منزل مسکونی و بخشی از ساختمان یک حسینیه ویران شد(1)
همچنین در بمباران پادگان ابوذر و سرپل ذهاب، آسیب‌هایی به برخی ساختمان‌ها وارد شد.(2)
2
در ادامه کمک‌های کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس به عراق، امروز 33 دستگاه نفربر برزیلی با تریلی‌های عربستان سعودی ازطریق صفوان وارد عراق و در پادگان شعیبه تخلیه شد. همچنین 7 دستگاه کامیون حامل مهمات نیز با مراقبت شدید، از عربستان وارد و در پادگان شعیبه تخلیه شد.(3)براساس گزارش منابع خبری، امروز تعداد زیادی کامیون حامل بنزین و سایر مواد سوختی از کویت به عراق حمل شد. طبق گزارش‌ها، هر روز مواد سوختی از کویت به عراق ارسال می‌شود(4)
3
درطول امروز و روز گذشته، 6 نفر عراقی ازجمله 4 نفر نظامی با عبور از مرز، خود را به نیروهای ایران تسلیم و درخواست پناهندگی کردند. افراد نظامی از مخالفان رژیم عراق هستند که از بوشهر به ایران پناهنده شده‌اند.(5)
1) روزنامه اطلاعات، 6/9/1361، ص2، اطلاعیه ستاد مشترک ارتش.
2) سند شماره 103848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 191، تاریخ 6/9/1361، ص1.
3) سند شماره 270396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، از قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن 2)، شماره 22، تاریخ 27/9/1361، ص3.
4) سند شماره 308522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش از ستاد عملیات تیپ2 (رکن2)، شماره 184، تاریخ 11/9/1361، ص2.
5) روزنامه جمهوری اسلامی، 6/9/1361، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 4/9/1361، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 4/9/1361، ص2.
1
رژیم عراق برای جبران کمبود نیروی نظامی، از سودان و مصر و برای رفع نیاز نیروی کار، از فیلیپین کمک می‌گیرد.
آسوشیتدپرس به نقل از خبرگزاری سودان درباره تعداد و زمان حضور نیروهای سودانی که به عراق اعزام شده‌اند، اعلام کرد: روز چهارشنبه سومین گروه داوطلبان سودانی برای جنگ با سربازان ایرانی راهی عراق شدند. به گزارش خبرگزاری سودان، با اعزام این گروه، تعداد داوطلبانی که برای شرکت در جنگ به عراق رفته‌اند، به 1200 تن رسید. آسوشیتدپرس افزود: جعفر نمیری رئیسجمهور سودان، هفته پیش گفته بود، دو گروه اولی که در آبانماه به عراق رفتند، مشغول گذراندن تعلیمات نظامی‌اند. وی گفت: این داوطلبان برای مدت 4 ماه خواهند جنگید و سپس به سودان باز خواهند گشت. این دورة 4 ماهه درصورت تقاضای داوطلب، تمدید خواهد شد. عراقی‌ها اعتراف می‌کنند که برخی از اتباع مصر و دیگر کشورهای عربی، برای جنگ با ایران داوطلب شده‌اند(1)
از سوی دیگر، عراق برای جبران نیروی کار موردنیاز خود، با دولت فیلیپین قراردادی امضا کرد. به گزارش رویتر از مانیل، "بلاس اوپل" وزیر کار این کشور و محمود رسول وزیر کار عراق، موافقت‌نامه ای را درباره تقویت همکاری در امور اشتغال و کارگری امضا کردند. براساس این قرارداد که در پایان سفر 6 روزة وزیر کار عراق به مانیل منعقد شد، این کشور 38 هزار کارگر فیلیپینی را در عراق ساماندهی خواهد کرد. رویتر میافزاید: بدین‌ترتیب، عراق بعد از عربستان، دومین کشور استفاده‌کننده از نیروی کار قراردادی خواهد بود.(2)
2
امروز، کوهی مسئول واحد بسیج مستضعفین منطقه 2 سپاه و صفار هرندی قائم‌مقام فرمانده منطقه 6 سپاه، دربارة فعالیت‌های بسیج و نیروهای مردمی مناطق خود مطالبی را بیان کردند.
مسئول واحد بسیج منطقة 2 سپاه - که مرکز آن در اصفهان است - دربارة فعالیت‌های یک‌سالة بسیج منطقه گفت: در یک سال گذشته، 700,62 داوطلب برای نبرد با دشمنان اسلام، پس از فراگیری آموزش‌های نظامی به‌همت واحد بسیج سپاه پاسداران منطقه 2، به جبهه‌ها اعزام شده‌اند. کوهی که به مناسبت پنجم آذرماه، سالگرد هفته بسیج، با خبرگزاری جمهوری اسلامی گفتوگو می‌کرد، ضمن اعلام این خبر، در تشریح فعالیت‌های این واحد برای تحقق تشکیل ارتش 20 میلیونی اظهار کرد: درحال‌حاضر، حدود 24 پایگاه شهری در 24 شهرستان این منطقه که شامل استان‌های اصفهان، چهارمحالوبختیاری و یزد می‌باشد، تشکیل شده است و به‌طور شبانه‌روزی
فعالیت‌های آموزشی نیروهای اعزامی به جبهه‌های نبرد را به‌منظور دفاع از اسلام ادامه می‌دهند و از این طریق در هر ماه، بیش از 4 هزار نفر در سطح منطقه، آموزش‌های نظامی لازم را فرامی‌گیرند. وی شرکت در انتظامات و نظم شهرها به‌ویژه در شب، برنامههای اطلاعاتی به‌منظور تحقق اطلاعات 36 میلیونی و فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغاتی در روستاها را از دیگر اقدامات این واحد ذکر کرد و افزود: درطول تابستان گذشته، 57 دوره اردوی 5 تا 7 روزه در سطح منطقه 2 تشکیل شد که بیش از 14 هزار نفر در آن شرکت کرده و آموزش‌های نظامی و عقیدتی را فراگرفته‌اند و درحال‌حاضر نیز در 320 مسجد اصفهان، آموزش‌های نظامی، سیاسی و عقیدتی ادامه دارد. وی در پایان این گفتوگو از همکاری‌های روحانیون برای ارشاد و راهنمایی افراد بسیج، به‌منظور نیل به اهداف انقلاب اسلامی تقدیر کرد.(1)
حسین صفار هرندی قائم‌مقام فرمانده سپاه منطقه6(2)نیز در گفتوگویی مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی، درباره عملکرد یک‌سالة بسیج این منطقه در جنگ و مسائل داخلی گفت: بسیج به‌لحاظ اینکه تبلور عینی نیروی مردمی در یک ارگان نظامی است، نقش بسیار مهمی در اداره جنگ ایفا کرده است و باید توجه داشته باشیم از آن زمان که مردم به‌طور گسترده، به جبهه‌های جنگ راه یافتند، معادلات جنگ به نفع اسلام و ایران تغییر کرد. وی سپس به پیروزی‌های بزرگی که در حوزه امنیت داخلی و غلبه بر حرکت‌های گروه‌ها و سازمان‌های مسلح محارب، منافقان و اشرار به دست آمده است، اشاره کرد و آن را نتیجه همکاری و تلاش همه‌جانبه مردم در صحنه دانست. صفار هرندی دربارة استقبال مردم استان کرمان از فتوای اخیر امام امت گفت: استقبال مردم این استان بسیار چشمگیر بود، طوری‌که درحال‌حاضر انبوهی از مردم داوطلب در پشت پادگان‌های آموزشی برای فراگیری دوره‌های نظامی صف کشیده‌اند و ما در تدارک امکانات بیشتر برای آموزش هرچه‌سریع‌تر آنها هستیم.(3)
1
امروز درگیریهای نظامی و حوادث امنیتی در شهرها و محورهای مختلف مناطق کردنشین ادامه داشت و خسارت‌هایی به دو طرف درگیر وارد شد. شهرهای سردشت، پیرانشهر، سنندج، میاندوآب و سقز، محل‌های اصلی این درگیری‌ها و حوادث بودند.
در ساعت 6 صبح امروز، عناصر کمونیستی کومه‌له به پایگاه تازه‌تأسیس "خلیسان" در شرق "واوان" که یکی از پایگاه‌های مهم نیروهای خودی در محور سردشت - پیرانشهر است، حمله
کردند و در غافلگیری کامل، این پایگاه را به محاصره درآوردند و 20 تن از سربازان و درجه‌داران ژاندارمری را به شهادت رساندند. مهاجمان سپس با گروگان‌گرفتن 22 نفر دیگر از افراد پاسگاه، محل را ترک کردند. در این حادثه، فقط یک تن از افراد کومه‌له کشته شد.(1)
همچنین در منطقه "تیژتیژ" در محور سنندج - مریوان بین روستاهای "رش‌نش" و "نگل"، 5 تن از نیروهای خودی در درگیری با عناصر مسلح غیرقانونی که به قاچاق کالا مبادرت می‌کردند، به شهادت رسیدند و 3 نفر نیز به اسارت درآمدند.(2)
نیروهای سپاه میاندوآب نیز با کارگذاشتن مین بر سر راه عناصر مسلح غیرقانونی، 5 نفر از آنان را به هلاکت رساندند یا زخمی کردند.(3)
همچنین یک نفر از عوامل حزب دمکرات کردستان با معرفی خود به سپاه سنندج و تسلیم یک قبضه اسلحه کمری، درخواست امان‌نامه کرد(4)
1
امروز در 3 عملیات جداگانه در شهرهای گرگان و تهران، تعدادی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و گروه طوفان کشته و تعدادی دستگیر شدند. در این عملیات‌ها یک نفر از نیروهای خودی شهید و یک نفر دیگر زخمی شد. از نیروهای ضدانقلاب 3 نفر کشته و 4 نفر دستگیر شدند.
درپی گزارش‌های مردمی مبنی‌بر مشکوک‌بودن وضعیت یک منزل مسکونی در خیابان فردوسی شهر گرگان، نیروهای سپاه برای بررسی به خانه مزبور مراجعه کردند که در همان ابتدا با پرتاب نارنجک ازطرف ساکنان مواجه شدند و یکی از نیروهای سپاه به شهادت رسید. با شدت‌گرفتن درگیری، یکی دیگر از پاسداران مجروح شد، ولی درنهایت، نیروهای سپاه با به‌هلاکت‌رساندن 3 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در این خانه فعالیت می‌کردند، موفق شدند وارد خانه شوند. در این خانه تیمی، 2 قبضه کلت، 2 قبضه ژ3، تعدادی فشنگ، بمب دست‌ساز، گاز اشک‌آور و اسناد و مدارک سازمانی و تعدادی دستگاه تکثیر به دست آمد.(5)
در تهران نیز نیروهای گشت سپاه در بازرسی از فردی که به وی مشکوک شده بودند، اسنادی را حاوی اطلاعاتی درباره نیروهای سپاه، آدرس و کروکی منزل آنها و همچنین کروکی و آدرس تعدادی از مغازه‌داران متعهد محل، به دست آوردند.(6)
در خیابان جیحون هم نیروهای گشت سپاه، 3 نفر از اعضای حزب کمونیستی طوفان را دستگیر کردند. در این عملیات، اسناد و مدارکی نیز از آنها به دست آمد.(7)
1) سند شماره 73365 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا به ستاد مرکزی سپاه، 5/9/1361؛ و - سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 11/9/1361، ص3.
2) سند شماره 341383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کردستان (اطلاعات) به ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2)، 9/9/1361؛ و - سند شماره 341374 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 8/9/1361.
3) مأخذ 10، بخش دوم.
4) سند شماره 73488 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 252، تاریخ 8/9/1361، ص1.
5) سند شماره 73374 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 3 به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 4/9/1361؛ و - مأخذ 5، بخش اول، ص4؛ و - سند شماره 73441 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 249، تاریخ 5/9/1361، ص5.
6) سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه شماره 7، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 12/9/1361، گزارش منطقه 10، ص15.
7) همان، ص18.
1
بازسازی مناطق جنگ‌زده موضوعی است که مسئولان همچنان آن را پیگیری می‌کنند. دراین‌باره، بخشدار بستان در تشریح بازسازی معابر عمومی و اماکن دولتی این شهرستان گفت: زیرسازی و آسفالت خیابان‌های اصلی شهر بستان زیر نظر شهرداری این شهر آغاز شده است و هزینه ای که صرف اجرای این عملیات می‌شود، بالغ‌بر 20 میلیون ریال است. وی ضمن اعلام فعالیت‌های عمرانی انجام‌شده در بستان گفت: تاکنون بازسازی 10 درصد از کل ساختمان‌های دولتی که به‌دست متجاوزان بعثی ویران شده یا آسیب دیده بود، به‌همت ستاد بازسازی استان کرمان به اتمام رسیده است و کار بازسازی واحدهای مسکونی نیز به‌زودی آغاز می‌شود(1)
دبیر ستاد مرکزی خدمات کشاورزی استان خوزستان نیز درباره فعالیت‌های این مرکز گفت: کارکنان اداره کل کشاورزی و عمران روستایی در 2 ماه گذشته، 8 هزار هکتار از اراضی دشت آزادگان را که براثر جنگ تحمیلی و تجاوز مزدوران بعثی عراق تخریب شده بود، بازسازی کرده و به زیر کشت برده‌اند. محمد بخشنده ضمن اعلام این خبر افزود: همچنین در این مدت، 140 کیلومتر نهر جدید نیز در دشت آزادگان و در مناطق کوت، سیدنعیم و شرق کرخه (روستاهای دهیمی و ابوحمیظه) ایجاد شده و همه احتیاجات کشاورزی ازقبیل بذر، کود، سم و خدمات ترویجی به‌طور رایگان و براساس طرحی که در استان تصویب شده است، در محل، در اختیار کشاورزان مناطق جنگلی قرار داده می‌شود، طوری‌که تاکنون مقدار500 تن گندم و400 تن کود در اختیار آنها قرار گرفته است و این برنامه همچنان ادامه دارد(2)
2
امام خمینی رهبر انقلاب، در دیداری که سرهنگ کوچک‌زاده فرمانده ژاندارمری و غلامحسین کرباسچی نماینده امام در این نیرو، با ایشان داشتند، خطاب به آنان گفتند:
«اولاً هیچ‌گاه از حجم کار زیاد نترسید که کار هرقدر هم زیاد باشد در مقابل اراده انسان ناچیز است و اگر انسان بخواهد، می‌تواند همه کارهای عظیم را با حجم هرقدر هم زیاد به انجام برساند. دوم اینکه سعی کنید روح ایمان و اسلامیت را در پرسنل زنده نگه دارید. اگر روح اسلام در افراد باشد همان‌طورکه امروز در سرتاسر جبهه‌ها می‌بینید، همه مسائل حل می‌شود. همه می‌خواستند ژاندارمری را از اخلاق اسلامی و ایمان جدا کنند و آنها را بد تربیت کنند. انشاءالله سعی شود که تربیت اسلامی در بین افراد احیا شود. امروز مردم از هرلحاظ کمک خواهند کرد و به همین جهت مشکلات حل خواهد شد.»(3)
در این دیدار، فرمانده ژاندارمری و نماینده امام در این نیرو، گزارشی از وضعیت و فعالیت‌های ژاندارمری و مشکلاتی که در گسترش این نیرو در سطح کشور وجود دارد، به اطلاع امام رساندند.(4)
1
اعضای انجمن اسلامی دانشجویان سراسر کشور، با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، دیدار کردند. رئیسجمهور در این دیدار با اشاره به پیوند و همراهی دانشجویان با مردم در دوران مبارزه و انقلاب و نقش انجمن اسلامی در هدایت مردم گفت: قشر دانشجو پس از پیروزی انقلاب اسلامی، گامی فراتر از همگامی با شعارهای مردم برداشت و به‌عنوان یک قشر متحرک، فعال و درس‌خوانده که مسئولیت بیشتری در هدایت مردم احساس می‌کرد، به وظایف خود عمل کرد. انجمن‌های اسلامی، ضامن حاکمیت روح انقلاب اسلامی بر دانشگاه‌ها می‌باشند که اگر این روح نباشد، دانشگاه ما دانشگاه این انقلاب نیست و اگر این روح وجود داشته باشد، می‌تواند همه چیزهایی را که برای یک دانشگاه کامل و جامع اسلامی لازم است، تأمین کند. انجمن‌های اسلامی در دانشگاه باید تشکل‌های انعطاف‌پذیری باشند که بتوانند از تفرقه و تشتت و چندگانه‌شدن دانشگاه‌های ما در سراسر کشور جلوگیری کنند. بنابراین بایستی یک روح واحد بر همه دانشگاه‌ها حاکم شود.
وی افزود: یکی از ارزش‌های انجمن اسلامی این است که از اندیشه و ایمان عمیق اسلامی برخوردار باشد. وقتی انجمن اسلامی با چنین افرادی به وجود آمد، پایه محوری برای جلوگیری از بسیاری از انحرافات در دانشگاه و مانع از کج‌روی خواهد بود. هیچ سازمان دانشجویی بهتر از انجمن‌های اسلامی نیست. این سازمان یک سازمان صنفی، فکری، انقلابی و تابع اندیشة درست است.
رئیس‌جمهوری با اشاره به اینکه دانشگاه‌های ما تحت سیطرة کسانی بود که انقلاب اسلامی را مطلقاً قبول نداشتند، گفت: آنها قصد داشتند پایگاهی را که در رأس آن، امام امت و هدفش تشکیل یک جامعة اسلامی و نظام واقعی اسلامی و سیاستش انقطاع از شرق و غرب است، بکوبند و اولین اقدام را برای مقابله با آنها، همین دانشجویان انجام دادند.
آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به ضرورت تشکیل یک دانشگاه اسلامی افزود: برای ایجاد یک دانشگاه اسلامی لازم بود که دانشگاه نخست از آن چیزی که مانع حرکت درست به‌سوی دانشگاه اسلامی است، تخلیه و سپس به چیزهایی که لازمه و شرط حرکت دانشگاه اسلامی است، آراسته شود که مقداری از آن درطول دو سال تعطیلی دانشگاه‌ها انجام شده است.
رئیس‌جمهوری در پایان با اشاره به اینکه دانشجویان نباید توقع داشته باشند که اکنون وارد یک دانشگاه اسلامی شوند، گفت: شما اکنون وارد دانشگاهی می‌شوید که می‌تواند دانشگاه اسلامی بشود و کسانی که باید آن را دانشگاه اسلامی بکنند، عوامل و عناصری هستند که شما هم جزء همان‌ها هستید.(1)
1) همان، ص19.
1
جمعی از اعضای انجمن اسلامی فارغ‌التحصیلان شبهقارة هند، در مجلس با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، دیدار کردند. در ابتدای این دیدار، یکی از دانشجویان دربارة چگونگی بازداشت و آزار تعدادی از دانشجویان مسلمان ایرانی در شهر بنگلور هند، تبلیغات سوء برخی رسانه‌های جمعی و رفتار پلیس این کشور با دانشجویان گزارش داد. سپس رئیس مجلس درباره دلیل این نوع برخورد با دانشجویان مسلمان ایرانی گفت: شما و دوستانتان به‌دلیل اینکه حاملان چنین انقلابی هستید، مورد بغض شیاطین قرار گرفته‌اید. ما در امریکا نمونه‌هایی از سرکوب شما را دیده‌ایم. در آلمان، فرانسه، انگلستان و در هند نیز مکرر شاهد این موضوع بوده‌ایم. تأسف ما این است که هند دیگر چرا؟ هندوستان که دارای گذشته ای انقلابی است و افتخار انقلاب علیه استکبار، استعمار و استثمار را دارد، چرا خودش را آلوده می‌کند و این ظلم فاحش را مرتکب می‌شود و به تذکرات دوستانه ما توجه نمی‌کند؟ وی افزود: درست آن کاری که ما از امریکا، رژیم اشغالگر قدس و کشورهای دیگر مثل اینها انتظار داشتیم، به‌دست کسانی که به نام مردم هند حرف می‌زنند، انجام می‌شود. ما حرفهایمان را ازطریق وزارت خارجه و جاهای دیگر به آنها زده‌ایم و بازهم می‌زنیم و امیدواریم که مسئولان هند مراقب باشند و گول شیاطینی که دارند آنها را فریب می‌دهند و می‌خواهند رابطه ملت ایران را با آنها مخدوش کنند، نخورند. ما نمی‌خواهیم رابطه‌مان با هندوستان آن‌قدر خدشه‌دار شود، ولی متأسفانه اینها تحقیقاً اثر می‌گذارد. ملت ما، انقلاب ما، امام ما، مجلس، دولت و نهادهای انقلابی ما، به این جوان‌های زحمتکش که در آنجا درس می‌خوانند و از انقلابشان دفاع می‌کنند، علاقه‌مندند و رنج آنها را به‌آسانی نمی‌توانند نادیده بگیرند. البته ما امیدواریم که هندی‌ها به این تذکرات ترتیب اثر بدهند و گرفتاری‌های بچه‌های ما را کم کنند و اجازه دهند آنها درس بخوانند و امکانات فراوانی را که برای همکاری ما و هندوستان موجود است، از حالا درمعرض خطر قرار ندهند. ما دلمان نمی‌خواهد که هندوستان آن عملی را انجام دهد که امریکاییها، آلمان غربی، رژیم اشغالگر قدس و سایر کشورها از این نمونه، درباره مبارزان جوان و متعهد، انجام می‌دهند.(1)
2
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در مراسم گرامیداشت یاد چهارمین شهید محراب آیت‌الله اشرفی اصفهانی و مجلس بزرگداشت شهدای شهر قم در عملیات محرم، درباره نقش و عملکرد قدرت‌های بزرگ پس از انقلاب اسلامی در ابعاد داخلی و خارجی و دلیل ناکامی آنها و همچنین وضعیت کلی کشور پس از قطع وابستگی به قدرت‌های خارجی، مطالبی بیان کرد. بخش‌هایی از سخنان وی به نقل از روزنامه کیهان به شرح زیر است: ابرقدرت‌ها به‌ویژه شیطان
1) همان، ص10.
بزرگ، با تکیه بر گروهک‌های ضدانقلاب و توطئه‌های گوناگون ازقبیل ترور، انفجار، غائله‌آفرینی در کردستان، کودتا، حمله مستقیم نظامی در طبس، محاصره اقتصادی و حمله نظامی ارتش صدام به ایران، سعی در نابودی این انقلاب داشتند. البته، شرق هم دراین‌زمینه بیکار نبود و با کتاب‌ها و نشریات و گروه‌های وابسته به خود، می‌خواست خللی در این انقلاب به وجود آورد. درمجموع، تلاش هر دو ابرقدرت برای مخدوش‌کردن شعار "نه شرقی، نه غربی" بود، ولی امت حزب‌الله تحت رهبری‌های پیامبرگونه امام امت و هدایت روحانیت متعهد و همیشه در صحنه، با مقاومت قهرمانانة خود امید دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی را به یأس مبدل کرد. آقای موسوی در قسمت دیگری از سخنانش ضمن تشریح سیاست دولت درزمینه تحقق شعار "نه شرقی نه غربی"، به مبادلات و روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران به نفع کشورهای محروم جهان سوم اشاره کرد و تلاش و فعالیت هرچه‌بیشتر امت ایثارگرمان را در سنگرهای اقتصادی به‌ویژه در مزارع و کارخانه‌ها، از عوامل مؤثر در به‌ثمررسیدن این شعار دانست. وی با اشاره به افزایش ذخایر ارزی کشور که قبل از جنگ تحمیلی یک‌ششم ذخایر ارزی عراق بود، اظهار کرد: ما تاکنون بدون نیاز به کشورهای شرق و غرب، با تکیه بر اعتقاد عمیق خود به خدا و فداکاری امت حزب‌الله، توانستیم اقتصاد سالم خود را بنا کنیم و امروز هرچه در هیئت دولت و شورای اقتصادی مطرح می‌شود، متکی به اسلام فقاهتی است که این امر هر مشکلی را برای ما آسان کرده، راه‌حل‌ها را نشان می‌دهد(1)
1
سیدمحمد غرضی وزیر نفت ایران، در پایان دیدار با "لوراج کمار" معاون وزیر نفت هندوستان - که به ایران سفر کرده است - درباره دلیل سفر وی و نتیجه مذاکرات بین مسئولان دو کشور گفت: هند یکی از مشتریان دائمی نفت ایران می‌باشد که به‌ویژه بعد از انقلاب اسلامی از ثبات خوبی برخوردار بوده است. جمهوری اسلامی ایران نیز دراین‌باره با هندوستان روابط برادرانه ای داشته است. وزیر نفت کشورمان افزود: قراردادهای خرید نفت خام معمولاً سالانه تجدید می‌شود و معاون وزیر نفت هند نیز در چارچوب همین موضوع به کشورمان سفر کرده است و قراردادهای جدیدی طبق موازین سابق منعقد خواهد شد. وی گفت: هند قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، مشارکت‌هایی در استخراج و اکتشاف نفت در ایران و ایران نیز در پالایشگاه مدرس و مجتمع کود شیمیایی مجاور آن در هند سرمایه‌گذاری داشته است. وزیر نفت ایران همچنین در پایان گفت: مذاکرات بین هیئت‌های دو کشور در جریان است و مشکلات اقتصادی بین دو کشور در پایان این مذاکرات حل خواهد شد.(2)
1
ژاپن بر حمایت خود از تلاش‌های میانجیگرانه برای خاتمه جنگ عراق و ایران تأکید کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، "یوشو سکوروشی" وزیر خارجه ژاپن، در مصاحبه با روزنامه کویتی الوطن گفت: «ادامه جنگ، ثبات خلیج‌فارس را به‌طور خطرناکی مورد تهدید قرار می دهد.»
وی در ادامه با اشاره به گفتوگوهای ایران و ژاپن درباره مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی، ضمن تأکید بر ضرورت ادامه مذاکرات افزود: این پروژه هیچ گونه تأثیر منفی بر روابط ژاپن و کشورهای منطقه نخواهد داشت.(1)
2
قاسم احمد تقی وزیر نفت عراق، در مصاحبه با روزنامه کویتی السیاسه، درباره کاهش صدور نفت عراق، تأثیر آن در اقتصاد این کشور و برنامههای آتی عراق در افزایش صدور نفت گزارش داد. وی گفت: ادامه این جنگ، عراق را به اتخاذ سیاست صرفه‌جویی واداشته است تا از مشکلات احتمالی پیشگیری شود، درحالیکه اغلب منابع اقتصادی بر صادرات روزانه600 هزار بشکه نفت عراق تأکید دارند. وی افزود: صادرات کنونی نفت عراق کمتر از سهم تعیین‌شده ازسوی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) می‌باشد. تولید نفت عراق روزانه به یک میلیون و 200 هزار بشکه می‌رسد، درحالیکه اوپک سهمی معادل یک میلیون و 700 هزار بشکه در روز برای عراق تعیین کرده است. وی بدون اشاره به ناتوانی عراق در صادرات نفت گفت: عراق از اجلاس آیندة اوپک که قرار است در 18 آذر در وین تشکیل شود، خواهد خواست سهم گذشته این کشور را جبران کند تا بتواند به سهم تعیین‌شدة خود دست یابد. وزیر نفت عراق افزود: امضای قرارداد خط لوله نفت ترکیه که قرار است تا سال 1984 پایان پذیرد، توانایی جدیدی بین 40 تا 50 درصد به خط لولة کنونی خواهد افزود(2)
3
امروز روزنام-ة آلمانی فرانکفورتر الگمانیه زاینوگ و خبرگزاری فرانسه، مطالبی درباره مشکلات اقتصادی و صدور نفت عراق منتشر کردند.
روزنامه فرانکفورتر الگمانیه زاینوگ در مقاله ای درباره تأثیر جنگ در اقتصاد عراق نوشت: در عراق، مدت‌هاست که جنگ دیگر محبوبیتی ندارد و به نظر کارشناسان اقتصاد، این کشور بیشتر از ایران صدمه دیده است. طبق اعلام رئیس‌جمهوری این کشور، عراق باید ماهانه 5/2 میلیارد دلار برای جنگ خرج کند و برای سال آینده، کسری‌های زیادی در بودجه در نظر گرفته شده است. اگر حمایت کشورهای عرب همسایه نبود، عراق مدت‌ها پیش به پایان راه رسیده بود(3)
خبرگزاری فرانسه نیز آغاز یک دوره مشکلات اقتصادی را برای عراق پیش‌بینی و اعلام
کرد: عراق برای نخستین بار از زمان آغاز درگیری‌اش با ایران در سال 1980 با مشکلات مالی روبهروست. این مشکلات آن‌قدر جدی است که عراق، مشغول مذاکره برای اخذ اعتباری به مبلغ 500 میلیون دلار از اروپا و به‌دست‌آوردن تسهیلاتی از کشورهای عربی برای تضمین قراردادهایی است که درزمینه کالای سرمایه ای بسته است. در ادامه این گزارش آمده است:
عراق، کشوری نفت‌خیز و بالقوه ثروتمند است، اما ادامة مناقشه‌اش با ایران که هیچ‌کس از سرانجام آن آگاه نیست، نگرانی فزاینده ای را در میان محافل رسمی عربی درباره استحکام مالی عراق در بلند یا کوتاه‌مدت به وجود آورده است. اقتصاد عراق که تابع منابع نفتی آن کشور است، از نتایج جنگ با ایران و وضع بازار نفتی به‌شدت آسیب دیده است. باتوجهبه حجم صادرات نفت عراق در سال جاری که بین 500 تا 800 هزار بشکه در روز بوده است (قبل از جنگ در سپتامبر 1980 حجم صادرات نفتی عراق 3 میلیون بشکه بود)، درآمد عراق از محل نفت احتمالاً از 7 تا 8 میلیارد دلار فراتر نمی‌رود. در چند هفته اخیر، عراق بی‌سروصدا به اطلاع دولت‌های غربی رساند که برای سرمایه‌گذاری طرح‌های بزرگ توسعه کشور، از این پس حاضر است اعتبارات اعطایی با بهره امتیازی را بپذیرد. به نقل از منابع مطلع، بغداد رسماً چیزی نمی‌خواهد، ولی به‌طور غیررسمی خاطرنشان می‌کند که چنین پیشنهادهایی را با کمال میل خواهد پذیرفت.(1)
1
در ادامه اخبار مربوط به تشکیل مجلس اعلای عراق، امروز روزنامه کیهان نوشت:
گروهی از اعضای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، از شهرک زبیدات عراق بازدید کردند. گروهی از اعضای این مجلس که به‌تازگی در ایران تأسیس شده است، برای بازدید از جبهه‌های جنگ وارد اهواز شدند و برای دیدن شهرک زبیدات عراق که در عملیات محرم آزاد شده است، راهی این منطقه شدند. این افراد پس از بازدید از خطوط دفاعی عراق و شهرک زبیدات، پیروزی‌های رزمندگان اسلام را ستودند.(2)
2
به گزارش خبرگزاری فرانسه از وین، یک خلبان ایرانی به‌اتفاق همسر و 2 پسر خود، با عبور از مرزهای غربی ایران به ترکیه گریخته، از آنجا به وین رفته و از دولت اتریش تقاضای پناهندگی سیاسی کرده است. این فرد مدعی شده است که هفتادوچهارمین خلبان ایرانی ایران‌ایر می‌باشد که به خارج گریخته است.(3)
خبرگزاری یونایتدپرس نیز از استکهلم گزارش داد: یک مهندس پرواز خطوط هواپیمایی ایران که دو هفته قبل، از ایران خارج شده بود، خواستار پناهندگی سیاسی در سوئد شد. وی در اظهارنامه ای که در آن درخواست پناهندگی کرده است، گفت: من ایران را ترک کرده‌ام تا به مجاهدین خلق بپیوندم.(4)
1
امروز علاوه‌بر تبادل آتش میان نیروهای ایران و عراق در جبهه‌های جنگ، ارتش عراق مانند روزهای گذشته، شهرهای خرمشهر و آبادان را گلوله‌باران کرد. سقوط یک فروند از جنگنده‌های ارتش عراق در جبهه‌های جنگ نیز از دیگر حوادث امروز بود.
امروز شهرهای آبادان و خرمشهر زیر آتش سنگین دشمن قرار داشت و براثر آن یک نفر به شهادت رسید و 10 نفر مجروح شدند. همچنین 2 منزل مسکونی تخریب و قسمتی از پالایشگاه آبادان طعمه حریق شد و به ساختمان راه‌آهن و گمرک خرمشهر نیز خساراتی وارد آمد.(1)
علاوه‌براین، بنابر اطلاعیه ستاد مشترک ارتش و برپایه گزارش نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران، در ساعت یک بعدازظهر، یک فروند هواپیمای عراقی در منطقه جنوب، هدف آتش یگان پدافند زمین‌به‌هوا قرار گرفت و سرنگون شد.(2)
2
درگیریهای مناطق کردنشین امروز هم ادامه یافت. در حوادث امروز که شامل هجوم افراد مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی، مین‌گذاری و کارگذاشتن بمب می‌شود، تلفات و خساراتی به دو طرف وارد شد.
یک گروه گشتی از نیروهای خودی در حوالی روستای "اجگره" در 7 کیلومتری شمال‌غربی سنندج مورد هجوم عناصر مسلح غیرقانونی قرار گرفت که درنتیجه آن، 5 تن از نیروهای خودی شهید و 3 نفر گروگان گرفته شدند. در این اقدام، یک دستگاه وانت نیسان طعمه حریق شد و مقداری سلاح و مهمات به غارت رفت.(3)
همچنین در محور ربط - مهاباد، یک دستگاه خودرو زیل به مین برخورد کرد و خسارت دید و به یک سرباز جراحاتی وارد شد(4)
در جاده "بوبکتان" در غرب سقز نیز یک خودرو حامل نیروهای ضدانقلاب به مینی که خود نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد. در این حادثه، 2 نفر از اعضای کومه‌له
1) سند شماره 73468 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 251، تاریخ 7/9/1361، ص2.
2) روزنامه اطلاعات، 6/9/1361، ص2، اطلاعیه ستاد مشترک ارتش.
3) سند شماره 73488 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 252، تاریخ 8/9/1361، ص1.
4) سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 11/9/1361، ص1.
که از افراد رده‌بالای تشکیلات این گروه بودند و 10 نفر از افراد حزب دمکرات کشته شدند.(1)
نیروهای نظامی ایران در جاده "کانی‌خوان" در منطقه بانه، بر سر راه عناصر حزب دمکرات، مین کارگذاشتند که درنتیجه این اقدام، یک خودرو جیپ حامل 6 تن از افراد حزب دمکرات، به روی مین رفت و همه سرنشینان آن کشته شدند. پس از این حادثه، حزب دمکرات 2 نفر از افراد محلی را به بهانه دست‌داشتن در مین‌گذاری دستگیر کرد(2)
در حادثه دیگری در قریه "تازه‌قلعه" در 5/17 کیلومتری غرب بوکان، یک بمب دست‌ساز قوی در یکی از مقرهای گروه کومه‌له منفجر شد که به کشته‌شدن 10 تن و زخمی‌شدن 25 تن از افراد این گروه انجامید. درباره عوامل کارگذاشتن بمب یا علت انفجار آن گزارشی دریافت نشده است.(3)-(4)
1
نیروهای سپاه پاسداران در چند عملیات مستقل در مناطق شمال و شمال‌شرق کشور، ضرباتی به عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) وارد کردند.
امروز نیروهای سپاه پاسداران به‌دنبال مشاهده فعالیت اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه سوادکوه، برای به‌دام‌انداختن آنها به جست‌وجو در منطقه جنگلی لاجیم پرداختند و با یک گروه 5 نفره از اعضای این سازمان برخورد کردند. در درگیری میان این افراد و نیروهای سپاه، یکی از افراد سازمان کشته شد و 4 تن دیگر فرار کردند. از این عده یک قبضه سلاح، تعداد فراوانی گلوله، 2 لوله دینامیت و 2 بمب دست‌ساز برجا ماند.(5)
در شمال خراسان نیز نیروهای سپاه چند عملیات علیه این سازمان اجرا کردند و موفق شدند افراد چند گروه عملیاتی سازمان را دستگیر کنند. ترور امام‌جمعه قوچان و چند نفر از مسئولان شهر از برنامههای آینده این گروه بود.(6)
همچنین در اسکو از شهرستان‌های تابع شهر تبریز، شب‌هنگام نارنجکی به خانه معاون آموزشوپرورش این شهرستان پرتاب شد که خساراتی به بار آورد.(7)
2
به مناسبت هفته بسیج، اعزام نیروهای داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ سرعت گرفته است. روزنامه کیهان در جمع‌بندی از اعزام‌های چند روز اخیر این نیروها به جبهه‌های جنگ، گزارشی تهیه کرده است که در آن به اعزام این نیروها از مناطق مختلف کشور ازجمله تهران، یزد، گرمسار، بهشهر، شاهرود، قائم‌شهر، بندر گز، ساری، آمل، گچساران، میبد، یاسوج، اردبیل، بوشهر، همدان، اردکان، بندرعباس، قزوین، مشهد، اراک، قم، اصفهان، گرگان، گنبد، کاشان،
1) همان، ص3.
2) سند شماره 357741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 28/9/1361، ص1.
3) برخی منابع، روز حادثه را هفتم آذر و محل آن را روستای اورتا سفلی (اورتاکندی) در 17 کیلومتری شمال بوکان و آمار تلفات نیروهای گروه کومه‌له را 4 کشته و 15 زخمی ذکر کرده‌اند. این منابع علت حادثه را سهل‌انگاری افراد کومه‌له هنگام تهیه بمب دانسته‌اند.
4) مأخذ 4، ص3؛ و - سند شماره 358377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (رکن3)، 8/9/1361؛ و - سند شماره 227497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، نشریه شماره 365، تاریخ 10/9/1361، ص2.
5) سند شماره 105201 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 195، تاریخ 10/9/1361، ص3.
6) سند شماره 73463 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 4 فرماندهی به فرماندهی کل، 7/9/1361، ص1.
7) سند شماره 103819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 194، تاریخ 9/9/1361، ص2.
رامهرمز، تبریز، مسجدسلیمان، خمین، کرج، خرم‌آباد و... اشاره شده است.(1)-(2)
1
در تهران ده‌ها هزار نفر از اعضای بسیج مستضعفین سپاه پاسداران در سالروز تأسیس بسیج، در دسته‌های سازمان‌یافته از مقابل لانه جاسوسی امریکا (سفارت سابق امریکا) به‌سمت دانشگاه تهران راهپیمایی و پس از آن در مراسم نمازجمعه شرکت کردند. به همین مناسبت، فرمانده کل سپاه و رئیس ستاد مشترک ارتش نیز پیام‌هایی صادر کردند. بخشی از گزارش روزنامه کیهان از مراسم راهپیمایی اعضای بسیج به شرح زیر است:
در ساعت 9 صبح، ده‌ها هزار نفر از اعضای بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دسته‌های سازمان‌یافته چند صد نفری، مسلح به انواع سلاح‌های دستی درحالیکه پارچه‌های
رنگارنگی با نوشتارهای "لا اله الا الله"، "الله اکبر" و "نصر من الله و فتح قریب"، بر پیشانی خود بسته بودند و در بزرگداشت سالروز تشکیل بسیج مستضعفین شعارهای گوناگون می‌دادند، رژه باشکوه خود را از مقابل لانه جاسوسی امریکا به‌سوی میعادگاه عاشقان الله، دانشگاه تهران محل برگزاری نمازجمعه، آغاز کردند. براساس این گزارش، پیشاپیش دسته‌های رژه‌رونده، گروهی از روحانیون مسلح در صفوف منظم به همراه عده‌ای از جانبازان انقلاب اسلامی عضو بسیج که تصاویری از رهبر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران در دست داشتند، عشق و علاقه بسیج به امام امت و روحانیت را جلوه‌گر ساختند. در صفوف منظم رژه رزمندگان، هزاران نیروی پیر و جوان، صحنه باشکوهی از قدرت مردمی بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به نمایش گذاشتند.
در خیابان‌های طالقانی، سپهبد قرنی و انقلاب، درطول مسیر رژه‌روندگان، انبوه جمعیت امت حزب‌الله با شعار "ای پاسدار قرآن خدا نگه‌دار تو، بمیرد بمیرد دشمن خونخوار تو" از نیروهای مسلح بسیج استقبال می‌کردند و فریادهای کوبنده "چپ و راست نابود است، اسلام پیروز است" و "حسین، حسین شعار ماست، شهادت افتخار ماست" در فضای خیابان‌های مسیر رژه طنین افکنده بود. در پایان نماز نیز گروه‌هایی از این نیروها پس از بدرقه پرشور نمازگزاران عازم جبهه‌های جنگ شدند.(1)
1) همان، ص3.
همچنین به مناسبت سالروز تأسیس بسیج، محسن رضایی فرمانده کل سپاه و سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، پیام‌هایی را صادر کردند. در بخشی از پیام فرمانده کل سپاه آمده است: برادران و خواهران پرشور، عزیزان رزمنده واحد بسیج مستضعفین، اینک جنگ استکبار جهانی علیه انقلاب اسلامی که به‌دست عناصر خودفروخته‌ای چون صدام و حزب بعثی - صهیونیستی حاکم بر عراق، بر ما تحمیل شد، با رشادت‌ها و جانبازی‌های شما دلاوران رزمنده، با پیروزی سپاهیان اسلام به پایان خود نزدیک می‌شود و نیز ضدانقلابیون وابسته به شیطان بزرگ، در مناطق کردنشین کشور با همت والای رزمندگان فاتح و لشکریان کفرستیز اسلام و مردم مسلمان کُرد به‌شدت سرکوب شده و آخرین روزهای حیات ننگین خود را می‌گذرانند. تشکیلات تروریسم کور و وحشیانة منافقین دنیاپرست نیز با یاری خدا و هوشیاری امت حزب‌الله متلاشی خواهد شد. نقش ایثارگران خداجوی بسیج در به‌دست‌آمدن این پیروزی‌های شگرف انقلاب اسلامی، چون سپیده صبح صادق بر همگان عیان است و اگر نبود همت مردانه و والای شما دلاوران واحد بسیج مستضعفین، از نوجوانان 13 ساله تا پیرمردان 80 ساله که با نیروگرفتن از ایمان به خداوند و الهام‌گرفتن از مکتب خونبار شهادت، عاشقانه پیکار می‌کنید، به‌دست‌آمدن پیروزی‌های این چنین، دور از ذهن به نظر می‌رسید.
در ادام-ه این پیام آمده است: پس، لحظه‌ای از رهبری غفلت نورزید و از کید دشمنان مکتب غافل نشوید. برای تحقق این امر، هرچه‌بیشتر در گروه‌های مقاومت مساجد متشکل شوید و با بالابردن سطح آگاهی‌های مذهبی، سیاسی و اجتماعی، خود را برای خدمت هرچه‌بیشتر به اسلام و مسلمین آماده کنید و در سایه دانش‌های سیاسی و ایدئولوژیک، در مسیر کمال و رشد گام بردارید.(1)
در بخشی از پیام رئیس ستاد مشترک ارتش نیز آمده است: این نور چشمان امام امت که این همه حماسه‌سرایی و ایثارگری می‌کنند، بدون هیچ توقع و چشمداشتی فقط به‌خاطر خداوند هستی‌بخش که کوبنده مستکبران است، تلاش می‌کنند تا اسلام عزیز پیش رود و پرچم "لا اله الا الله" در بالای کاخ‌های ظلم و ستم شرق و غرب به اهتزاز درآید. اینجانب سلامت و موفقیت هرچه‌بیشتر بسیجیان و نیروهای شبه‌نظامی و عشایر دلیر و فرماندهان عزیز آنها را که با نیروهای مسلح، ستون فقرات انقلاب اسلامی ایران را تشکیل می‌دهند، ازسوی خود و نیروهای جان‌برکف ارتش جمهوری اسلامی ایران، از درگاه باری‌تعالی خواستارم و توفیق روزافزون همگان را در آینده بسیار بسیار نزدیک باتوجهبه امدادهای غیبی به فرماندهی امام عصر(عج) آرزو دارم.(2)
1
آقای هاشمی رفسنجانی امام‌جمعه موقت تهران، در نمازجمعه تهران با مقایسه وضعیت نیروهای ایران و عراق و انگیزه‌های متفاوت آنان برای حضور در جبهه‌ها، درباره فتوای منتشرشدة امام خمینی برای شرکت نیروها در جبهه‌های جنگ و تأثیرات آن بر وضعیت اعزام‌ها گفت:
فتوایی از امام منتشر شد که همان فتوای معمولی ایشان و فتوای قدیم است و چیز جدیدی نبود که اگر جبهه نیاز دارد، آن مقدم است و هرکس باید کارش را بگذارد و برود جبهه. چون در روزنامه آمد، همه خیال کردند که این یک چیز جدیدی است. تمام شخصیت‌های کشور ما، استاندارها، فرماندارها، مسئولان رادیو و تلویزیون، نمایندگان مجلس، وزیران همه حرکت کردند و کارها را گذاشتند و گفتند ما می‌خواهیم برویم جبهه. دیدید دیگر آن ماجرایی که راه افتاد، به جایی رسید که فرماندهان نظامی مصاحبه کردند و گفتند ما با دولتی‌ها کاری نداریم، آنها کارشان را انجام دهند. رئیسجمهور رفت خدمت امام در این فشاری که آمده بود و همه می‌خواستند بروند به جبهه، ایشان رفت خدمت امام و امام فرمودند به مردم بگویید این فتوای جدیدی نبوده و همان حرف سابق است، جریان جنگ این است، اصلاً حکم اسلام از اول، حکم خدا، حکم امام از اول، همین بوده که جنگ اکنون تقدم دارد و وقتی که جبهه‌ها نیاز دارد، آدم باید برود و چون دفاع هم هست، هیچ شرطی هم ندارد. هرکسی که قدرت دفاع دارد، باید برود دفاع کند. این هفته هم هفت-ه بسیج است. شما امروز در خیابان‌ها دیدید بسیجی‌ها را، آنها امروز خودشان را نشان دادند. آماری که برادرانمان در بسیج به ما داده‌اند، افتخارآمیز و عظیم است. نوشته‌اند که از پارسال (این آمار یکسال است) بیش از 410 هزار نفر از بچه‌های این کشور که همه داوطلب‌اند، آمدند و دوره (آموزش) دیده‌اند و یک بار یا دو بار یا سه بار هم به جبهه اعزام شده‌اند. 410 هزار داوطلب یعنی به اندازه 4 میلیون سرباز معمولی. داوطلب طور دیگری می‌جنگد، خوب می‌دانید. این را به چه حسابی می‌گذارید؟ اگر همین بسیج را حساب کنید که چیز عادی است که ما روی آن سرمایه‌گذاری مادی زیادی هم نکرده‌ایم یا لااقل با بودجه‌ای که شما فکر کنید، اینها تجهیز نشده‌اند. مثلاً اگر عراقی‌ها برای آوردن 2 هزار مزدور سودانی فلان مبلغ خرج کرده‌اند، ما برای 50 هزار بسیجی که به جبهه اعزام کرده‌ایم و آنها آن‌طوری جنگیده‌اند، نصف خرجی که آنها برای 2 هزار نفری که از اردن یا سودان آورده‌اند، خرج نکرده‌ایم. این مردم این‌طوری می‌آیند و یاد می‌گیرند. در گزارش رسمی بسیج هست که نزدیک 9050 گروه نظام‌یافته اکنون در کشور از بسیج درست کرده‌اند. 6 هزار پایگاه مقاومت مسلح که مساجد هستند، از این بچه‌ها پوشیده است، بدون هیچ خرجی، بلکه یک مقدار هم درآمد، چون اینها از خانواده‌هایشان چیزهایی هم کمک می‌کنند.
بدون هیچ خرجی که می‌گویم شاید یک‌قدر مبالغه در آن باشد، بالاخره یک مقدار مخارجی دارد. بیش از 9 هزار گروه مقاومت که هر گروه بین 20 تا 30 نفر نیرو دارد. در این گروه‌ها
بچه‌های مؤمنی هستند که مجهزند و در هر منطقه‌ای از این کشور، کوچک‌ترین حرکت ضد‌اسلامی و ضد‌انقلابی انجام بشود، خودشان سرکوب می‌کنند. در جنگل‌ها هستند، در روستاها هستند، در شهرها هستند، در بخش‌ها هستند و این را خود مردم درست کرده‌اند. این جامعه اگر استحکام دارد، این جمهوری اگر این دستاورد را دارد، اگر دشمنان ما وحشت کرده‌اند، به‌خاطر مظاهر این استحکام است که اینها می‌بینند، اما از چیزهای دیگرش مثل ارگانیزم کار بی‌اطلاع هستند.(1)
1
موضوع شکل‌گیری مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق باتوجهبه نقش ویژه‌ای که می‌تواند در آینده عراق ایفا کند، در داخل ایران همچنان با حساسیت دنبال می‌شود. دیدار وزیر سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش با آیت‌الله منتظری برای کمک به مجلس اعلا و اعلام پشتیبانی محسن رضایی، آیت‌الله مهدوی کنی و حزب جمهوری اسلامی از این مجلس، نشان از این حساسیت‌ها دارد که به آنها اشاره می‌شود.
امروز محسن رفیق‌دوست وزیر سپاه پاسداران و سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی درباره انجام‌دادن اقدامات لازم برای کمک به مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق با آیت‌الله منتظری دیدار کردند. به گزارش روزنامه کیهان، در این دیدار گزارشی از اوضاع جبهه‌های جنگ تحمیلی و تصمیمات اتخاذشده درمورد توصیه ایشان مبنی‌بر ایجاد پایگاه‌های نظامی - تبلیغاتی در مرزهای ایران و عراق برای تشکیل و استقرار معاودین و پناهندگان عراقی که درحال مبارزه با رژیم مزدور صدام می‌باشند، به اطلاع ایشان رسید. آن‌گاه آیت‌الله منتظری ضمن تقدیر و تشکر از مسئولان جبهه‌ها و دعا برای پیروزی نهایی رزمندگان شجاع اسلام، به فراهم‌شدن زمینه‌های استقرار حکومت اسلامی در کشور عراق اشاره کرد و گفت: «در این شرایط حساس که به حول و قوه الهی فرصت برای پیروزی نهضت اسلامی در عراق فراهم شده است، وظیفه شرعی وجدانی تمام اقشار و طبقات محروم و مظلوم عراقی است که با هر وسیله ممکن، خود را به پایگاه‌های نظامی دیگر برادران هم‌وطنشان در مرزهای ایران اسلامی معرفی کنند و انشاءالله به‌زودی آخرین ضربات را بر رژیم صهیونیستی صدام که آخرین روزهای حیات خود را طی می‌کند، وارد آورند.»(2)
محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران نیز درباره چگونگی عملکرد سپاه درزمینه تأمین تدارکات موردنیاز برای تشکل نیروهای داوطلب عراقی که آماده مبارزه با دولت عراق هستند، اظهار کرد: ملت و دولت ما از مدت‌ها پیش آمادگی خود را برای پشتیبانی از مردم مسلمان، مستضعف و مظلوم عراق به‌منظور برپایی یک حکومت عادلانه اسلامی متکی بر آرای مردم اعلام کرده بود و در شرایط حاضر، با تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و درخواست کمک این مجلس از جمهوری اسلامی ایران، تأمین تدارکات و نیازمندی‌های نظامی
و آموزشی حامیان انقلاب اسلامی عراق به‌عهده سپاه گذاشته شده و سپاه با همکاری دولت و برخی ارگان‌های دیگر، انجام این امر مهم را در دستور کار خود قرار داده است. محسن رضایی در همین باره اعلام کرد: سپاه آماده است به‌محض اعلام آمادگی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق مبنی‌بر ثبت‌نام داوطلبان مسلمان عراقی به‌منظور مبارزه با رژیم خودکامه بعثی، امکانات مختلف خود را که از قبل برای این کار تدارک دیده است، در اختیار آنان بگذارد(1)
آیت‌الله مهدوی کنی عضو فقهای شورای نگهبان و دبیر جامعه روحانیت مبارز تهران نیز در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی، پشتیبانی این جامعه را از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق اعلام کرد. آیت‌الله مهدوی‌کنی در پاسخ به سؤال خبرنگاران درمورد دیدگاه جامعه روحانیت مبارز تهران درباره تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق گفت: به‌دنبال پیروزی انقلاب اسلامی، ایران کانون انقلاب اسلامی شده و مسلماً مصدر صدور انقلاب اسلامی در تمام منطقه است. به این معنا که ملت‌های مسلمان منطقه باید از انقلاب اسلامی ایران و رهبری این انقلاب الهام بگیرند، بدون اینکه ما بخواهیم دخالت رسمی و مستقیم در امور ممالک دیگر داشته باشیم. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، دشمنان اسلام به دو دلیل عراق را به مبارزه با ایران وادار کردند: یکی اینکه ایران کانون انقلاب بود و می‌خواستند این مرکز و کانون را در نطفه خفه کنند؛ جهت دوم اینکه عراق از جهات گوناگون به ایران شباهت دارد. این جنگ برای ما برکاتی داشت که یکی از برکاتش همین است که انقلاب عراق، جوشش و تحرک بیشتری پیدا کرده و برخلاف آنچه آنها تصور می‌کردند، به‌تدریج این حرکت که تاریخچه مفصلی دارد، به جایی رسیده که صدام در معرض نابودی قرار گرفته است.(2)
همچنین حزب جمهوری اسلامی به مناسبت تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، بیانیه‌ای منتشر کرد. در بخشی از این بیانیه آمده است: در شرایطی که انقلاب اسلامی مردم عراق در مراحل حساس و سرنوشت‌سازی قرار گرفته است، اعلام تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق بارقة امیدی در دل محرومان و مستضعفان عراق و منطقه به وجود آورد. اعلام تشکیل این مجلس مکتبی، با ترکیب روحانیون برجسته‌ای که در آن عضویت دارند، نقطه عطفی در تاریخ مبارزات این ملت رشید و مقاوم خواهد بود. استکبار جهانی و مزدور و دست‌نشانده‌اش صدام عفلقی، با اعلام موجودیت این مجلس - که نشان‌دهنده رهبری واحد و انسجام همة نیروهای مؤمن و مسلمان عراق است - بیش از هر زمان دیگر به وحشت افتاده است و از هیچ جنایتی فروگذار نخواهد کرد، ولی بر ملت آزاد عراق است که با تمام قوا به‌منظور حمایت و تقویت این رهبری اسلامی انقلاب تا نیل به اهداف مقدس آن که سرنگونی رژیم بعثی - صهیونیستی بغداد و استقرار جمهوری اسلامی عراق و گشودن راه آزادی قدس عزیز است، از پای ننشینند. انشاءالله، به‌زودی با عنایات خداوندی، نخل بلند انقلاب اسلامی شما
مردم فداکار - که سیراب و شاداب از خون‌های پاک و جوشان مجاهدان و مبارزان راه خداست - به ثمر بنشیند و در سایه پر طراوت خود، مستضعفان و محرومان عراق را مأوا بخشد(1)
همچنین بنابر اعلام روزنامه اطلاعات، گروهی از اعضای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق که برای بازدید از جبهه‌های نبرد حق علیه باطل به خوزستان سفر کرده بودند، اهواز را به‌قصد تهران ترک کردند. این عده در مدت اقامت سه روزه خود در خوزستان، از مناطق آزادشده در جریان عملیات موفقیت‌آمیز محرم و نیز شهرهای موسیان و دهلران دیدن کردند. اعضای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق همچنین از تأسیسات نفتی و شهرک زبیدات که در عملیات تاریخی محرم به‌دست نیروهای ایران آزاد شده است، بازدید کردند و با رزمندگان اسلام مستقر در خطوط مقدم جبهه‌های جنوب به گفتوگو نشستند. این عده همچنین دو روز قبل، از شهرهای سوسنگرد، هویزه، خرمشهر و آبادان بازدید کردند(2)
1
گسترش مناسبات اقتصادی ایران با شوروی و ترکیه، در رادیوهای شوروی، امریکا و انگلیس بازتاب وسیعی داشت.
رادیو مسکو در یکی از برنامههای امروز خود با اشاره به توافقات انجام‌شده بین ایران و شوروی درباره چگونگی استفاده از آب رودخانه‌های مرزی دو کشور، این موضوع را به نفع دو کشور دانست و آن را موجب گسترش مناسبات حسن هم‌جواری ارزیابی کرد.
در بخشی از این گفتار رادیویی با اشاره به تاریخچه استفاده از منابع آبی مشترک، آمده است: چندی پیش در مسکو، مذاکرات شوروی و ایران درباره استفاده مشترک از منابع آبی و انرژی کانالی مرزی انجام و راه‌های گسترش همکاری میان اتحاد شوروی و ایران برای استفاده از آب رودخانه‌های ارس، اترک و تجن تعیین شد. همکاری میان اتحاد شوروی و ایران در استفاده از منابع آبی مرزی، چند دهه سابقه دارد. در سال 1926، موافقت‌نامه مربوط به استفاده مشترک از آب رود تجن میان اتحاد شوروی و ایران منعقد شد. در ژوئیه 1966 موافقت‌نامه مربوط به همکاری اقتصادی میان دو کشور امضا و براساس آن، یک نیروگاه برق - آبی در نزدیکی شهر نخجوان روی رود ارس احداث شد. تأسیسات برق - آبی ارس شامل دو نیروگاه در دو طرف کرانه آبی شوروی و ایران می‌باشد که در سال 1971 به بهره‌برداری رسیده است.
در قسمت دیگری از این گزارش آمده است: در این مذاکرات، موضوع گسترش همکاری طرفین درزمینه استفاده از منابع آبی رودخانه‌های مرزی، بررسی شد و سازمان طراحی اتحاد شوروی، برای هریک از این طرح‌ها گزارشی فنی تهیه کرد که اقتصادی‌بودن ساختمان این تأسیسات را تأیید می‌کند. درنتیجه مذاکراتی که میان شوروی و ایران انجام شد، نمایندگان دو طرف، پروتکل همکاری درزمینه استفاده از منابع آبی رودخانه‌های مرزی را امضا کردند.(3)
این درحالی است که هم‌زمان، رادیو امریکا به نقل از مرکز مطالعات امنیت بین‌المللی امریکا، خبر از گزارش منتشرشده‌ای داده که به تمایل ایران به‌سمت شوروی و افزایش حجم مبادلات بازرگانی دو کشور مربوط می‌شود.
مرکز مطالعات امنیت بین‌المللی - که یک مؤسسه خصوصی امریکا برای تحقیق در امور ایران است - ادعا کرد: به‌رغم انتقادهای شدیداللحن جمهوری اسلامی از امریکا و شوروی، ایران به‌تدریج به حوزه نفوذ شوروی کشیده می‌شود. بنابه گزارش این مرکز تحقیقاتی، حکومت اسلامی تهران، به‌منظور دریافت کمک برای اعمال سیاست‌های توسعه‌طلبانه‌اش در حوزه خلیج‌فارس، به شوروی روی آورده است. این مرکز هشدار داد، درصورتی‌که این جریان ادامه یابد، ایران با خطر ازدست‌دادن استقلال و تمامیت ارضی خود مواجه خواهد شد. رادیو امریکا اضافه می‌کند: این مرکز تحقیقاتی برای اثبات گزارش خود، به مبادلات بازرگانی روزافزون جمهوری اسلامی با شوروی و کشورهای هم‌پیمانش اشاره کرده است.(1)
رادیو بی‌بی‌سی نیز از توسعه روابط اقتصادی ایران و ترکیه و افزایش صادرات ترکیه به ایران خبر داد. به گزارش این رادیو: روابط ایران و ترکیه تا قبل از انقلاب اسلامی ایران ناچیز بود، اما امسال صادرات ترکیه به ایران از مرز 350 میلیون دلار گذشته است. توافق بر سر اصول احداث یک خط لوله گاز طبیعی در فروردین ماه گذشته، نمونه‌ای از گسترش روابط دو کشور است. گنجایش این خط لوله، 35 میلیون متر مکعب می‌باشد و عظمت آن در حدی است که کمک‌های فنی و مالی کشورهای صنعتی غرب را ایجاب می‌کند. طرح احداث یک خط لوله نفت که نفت ایران را ازطریق ترکیه به یکی از بنادر دریایی مدیترانه برساند، در زمان شاه مورد توجه قرار گرفت و اکنون بار دیگر مطرح شده است.(2)
1
دلایل توسعه رابطه عراق با کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس، اوضاع وخیم این کشور در جنگ و بحران اقتصادی در عراق، موضوعاتی هستند که روزنام-ه انگلیسی هرالد تریبیون و رادیو کلن آلمان به آنها پرداخته‌اند. خبرنگار اعزامی این روزنامه انگلیسی به منطقه در گزارش خود به نقل از منابع غربی و مقامات این کشورها آورده است:
بن‌بست جنگ ایران و عراق ظاهراً موضع دولت‌های محافظه‌کارتر عرب را در منطقه تقویت کرده است. به عقیده منابع دیپلماتیک، عراق تحت فشار جنگ، به کشورهایی چون عربستان سعودی، اردن، کویت، یمن جنوبی، امارات متحده عربی و همچنین عمان نزدیک‌تر می‌شود. به گفته همین منابع، این گرایش عراق احتمالاً به‌موازات وابستگی بیشتر این کشور به عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج‌فارس، افزایش خواهد یافت. در این گزارش، یکی از دلایل افزایش تمایل این کشورها به ارتباط با عراق، وحشت از اشاعه یک انقلاب اسلامی ازنوع ایران
در میان شیعیان این کشورها عنوان شده است که ترس از عراق را به‌عنوان یک دشمن متجاوز، از بین برده است. اکنون ترس اصلی از این است که ایران اقدام به صدور انقلاب خود کند.(1)
رادیو کلن نیز ضمن بررسی اوضاع اجتماعی و اقتصادی متأثر از جنگ در عراق، به نقل از یک خبرنگار مقیم بغداد، ضعیف‌شدن روحیه ارتش را یکی از مشکلات فعلی این حکومت عنوان کرده است. در قسمتی از گزارش این رادیو آمده است: امروز که دو سال از حمله عراق به ایران و شروع جنگ بین دو کشور - که در اروپا به جنگ خلیج معروف شده است - می‌گذرد، در عراق به‌تدریج خستگی و بیزاری از جنگ مشاهده می‌شود که علت این تضعیف روحیه ارتش عراق، کثرت تعداد کشته‌شدگان عراق در جنگ با ایران است. یک کارمند دولت عراق که نمی‌خواهد نامش در این گزارش فاش شود، می‌گوید: امروز کسی در عراق نیست که پسر، برادر یا پدر خود را در این جنگ از دست نداده باشد. دولت عراق تاکنون گزارش رسمی درباره مجموع تلفات انسانی در جنگ منتشر نکرده است، ولی دیپلمات‌های خارجی، تعداد کشته‌شدگان عراق را بین 30 تا 60 هزار نفر تخمین می‌زنند که البته این رقم باید با کل جمعیت عراق که 14 میلیون نفر است، مقایسه شود. هزاران خانواده عراقی از سرنوشت فرزند خود بی‌اطلاع‌اند، زیرا عده زیادی از آنها مفقودالاثر اعلام شده‌اند و فقط مرگ یک سرباز وقتی تأیید می‌شود که جسد او پیدا شود. ارتش عراق هنگامی نام یک سرباز را در لیست اسیران وارد می‌کند که سرباز دیگری به قرآن سوگند یاد کند که اسیرشدن او را به چشم خود دیده است. عده مجروحان ارتش عراق نیز 70 تا 100 هزار نفر برآورد می‌شود.
خبرنگار مذکور در بخش دیگری از این گزارش، به بررسی وضعیت اجتماعی بغداد و اوضاع اقتصادی این کشور پرداخته و آورده است: اوضاع بغداد مانند اوضاع یک شهر درحال جنگ نیست و گرچه سربازان عراقی در فاصله 100 کیلومتری آن نبرد می‌کنند و کشته می‌شوند، اهالی آن شهر می‌گویند که اوضاع شهر در این اواخر بدتر شده است. ازجمله اینکه سربازانی که برای استفاده از مرخصی به شهر می‌آیند، در مصرف مشروبات الکلی زیاده‌روی می‌کنند و اغلب بین آنها و مردم عادی درگیری روی می‌دهد و موارد دزدی و حمله به مردم به‌قصد سرقت نیز افزایش یافته است. وضع اقتصادی عراق نیز رو به سقوط می‌رود و صدام حسین رئیسجمهور این کشور، برای سال 1983 (1362) اعلام صرفه‌جویی در هزینه‌های دولتی کرده است. باتوجهبه اینکه عراق هر ماه، 2 میلیارد و 500 میلیون دلار خرج جنگ می‌کند، عجیب است که دولت زودتر از این، هزینه‌های بخش عمومی را کاهش نداده است. کمک اصلی به اقتصاد عراق را عربستان سعودی، کویت و سایر کشورهای عربی ساحل خلیج‌فارس پرداخت می‌کنند که از تلاش ایران برای توسعه قدرت خود بیم دارند.
مردم عراق با تورم و افزایش 40 درصدی قیمت‌ها و کمبود برخی مواد غذایی روبهرو
1) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 6/9/1361، صص 10 و 11، رادیو بی‌بی‌سی، 5/9/1361.
هستند و باید آن را تحمل کنند؛ هرچند به قول یک کارشناس اقتصادی آن کشور، دولت عراق سعی دارد تا جایی که ممکن است مردم عادی ازبابت جنگ دچار زحمت نشوند. یک جوان عراقی می‌گوید اگر ایران در تبلیغات خود نمی‌گفت که هدفش تصرف بغداد است، ملت عراق خیلی بیشتر از اینها از جنگ و حکومت صدام حسین اظهارنارضایتی می‌کرد.(1)
1
سخنان صریح فرانسوا میتران رئیسجمهور فرانسه، در حمایت از عراق و اظهار علاقه‌مندی وی به پیروزی عراق در جنگ، در سفر وی به مصر و همچنین اظهارنظرهای وزیر خارجه بحرین درباره خطرناک‌بودن پیروزی‌های ایران، ازجمله اخبار خارجی امروز جنگ بود. به گزارش روزنامه کیهان، فرانسوا میتران در پایان سفر 3 روزة خود به مصر، خواستار ایجاد توازن قدرت میان ایران و عراق شد و گفت: تلاش قدرت‌های غربی باید به‌منظور حفظ توازن قوا باشد، زیرا ما نمی‌خواهیم که عراق در این جنگ شکست بخورد. میتران که در سخنان خود خطاب به خبرنگاران، سعی داشت این جنگ را یک جنگ قدیمی و براساس رقابت‌های تاریخی ایران و عراق جلوه دهد، سقوط صدام را خطر بزرگی برای ثبات منطقه خواند. به گزارش رویتر از اسوان، جنگ عراق با ایران ازجمله موضوعات اصلی مذاکرات میتران با
1) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 6/9/1361، صص 16 - 14، رادیو کلن، 5/9/1361.
حسنی مبارک رئیس حکومت مصر، در قاهره و در شهر اسوان واقع در جنوب مصر بود.(1)
شیخ محمدبن‌مبارک آل‌خلیفه وزیر خارجه بحرین نیز در مصاحبه با روزنامه النهار (چاپ بیروت) اظهار کرد: هرگونه پیشرفت نیروهای ایرانی در مرز عراق، به خودی خود یک اقدام بسیار جدی محسوب می‌شود. و باید واکنش جمعی اعراب را درپی داشته باشد و این مانند وقتی است که هریک از کشورهای عربی با یک تهاجم خارجی مواجه شوند. چنین تهاجمی نه‌تنها عراق را بلکه همه کشورهای عربی را با تهدید روبهرو خواهد کرد.(2)
1
روزنامه واشنگتن پست در شماره اخیر خود، مطالبی را درباره سازمان اوپک، دسته‌بندی‌های موجود در این سازمان، وضعیت صدور نفت کشورهای عضو این سازمان و آینده بازار جهانی نفت به چاپ رساند. رادیو امریکا در قسمتی از گزارش خود به نقل از این روزنامه اعلام کرد: اعضای اوپک اکنون به دو گروه کاملاً متمایز تقسیم شده‌اند: گروه اول شامل کشورهای عربی تولیدکننده نفت است که رهبری آنها را زکی یمانی وزیر نفت پادشاهی سعودی، به‌عهده دارد و این گروه ادعا می‌کند که می‌خواهد قیمت‌های پایه نفت اوپک را در سطح بشکهای 34 دلار حفظ کند. گروه دوم شامل ایران، لیبی، نیجریه و ونزوئلا است که مقررات اوپک را رعایت نکرده و اقدام به فروش ارزان‌تر نفت کرده‌اند و اکنون نفت خود را با حدود 15 درصد تخفیف به فروش می‌رسانند. در ادامه مطلب، درباره میزان تولید نفت اوپک و تقاضای بازار آمده است: به پیش‌بینی کارشناسان اقتصادی اوپک، تقاضا برای نفت در سال آینده بین 2 تا 3 درصد افزایش خواهد یافت. درحال‌حاضر، این تقاضا در حدود 18 میلیون بشکه در روز است که اگر پیش‌بینی کارشناسان اوپک تحقق یابد، این رقم به حدود 18 میلیون و 500 هزار بشکه در روز خواهد رسید. تقاضا برای نفت اخیراً در حدود 2 میلیون بشکه در روز افزایش یافته است و اوپک از این افزایش که بیشتر با اقدام کمپانی‌های نفت برای ذخیره‌کردن نفت در انبارها انجام می‌شد، استقبال کرد، اما بخش عمده‌ای از تقاضای نفت در بازارهای جهان با افزایش تولید این ماده به‌دست ایران، لیبی و ونزوئلا خنثی شد. این سه کشور، درحال‌حاضر سطح تولید خود را از سهمیه‌ای که اوپک در نظر گرفته است، افزایش داده‌اند و درمجموع، روزانه 6 میلیون بشکه نفت تولید می‌کنند که 2 میلیون و 500 هزار بشکه بیشتر از سهمیه تعیین‌شده آنهاست.
نویسنده واشنگتن پست در پایان ادعا می‌کند: عربستان سعودی به‌احتمال‌زیاد، در اجلاس آینده وزیران نفت اوپک از ایران و لیبی درخواست خواهد کرد تا به ارزان‌فروشی نفت پایان دهند. ایران درحال‌حاضر نفت را بشکهای 28 تا 29 دلار به فروش می‌رساند، حال آنکه بهای رسمی نفت اوپک، بشکهای 34 دلار است. میزان صادرات نفت ایران درحال‌حاضر 2 میلیون و 500 هزار بشکه در روز گزارش شده است.(3)
1
شورای مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین، دیروز طرح صلح خاورمیانهای رونالد ریگان رئیس‌جمهوری امریکا را رد کرد. در بیانیه‌ای که در پایان اجلاس 8 ساعتة شورای 66 عضوی مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین منتشر شد، آمده است: «پیشنهادات امریکا، برآورنده حقوق ملی انکارناپذیر فلسطین تحت رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین نیست.» در بیانی-ه این شورا، خواسته سازمان آزادی‌بخش فلسطین برای تعیین سرنوشت و ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی بار دیگر تکرار شده است. این بیانیه دو صفحه‌ای، اولین بیانیه رسمی مربوط به خط مشی سیاسی این سازمان پس از خروج از بیروت و اولین واکنش رسمی به طرح ریگان است. در این بیانیه، تلاش برای ضربه‌زدن به سازمان آزادی‌بخش فلسطین که نماینده فلسطینی‌ها خوانده می‌شود، محکوم و شناسایی این سازمان به‌عنوان تنها نماینده قانونی مردم فلسطین خواسته شده است. در پایان این اجلاس، یاسر عرفات رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین، گفت: «بدون ایجاد یک کشور مستقل فلسطین، صلح به خاورمیانه باز نخواهد گشت.»(1)
2
خبرگزاری فرانسه از رم گزارش داد، یکی از کارمندان سفارت ایران در رم، در نامهای که در روزنامه‌های امروز ایتالیا چاپ شده است، اعلام کرد که به‌منظور پیوستن به شورای ملی مقاومت به ریاست ابوالحسن بنی‌صدر رئیسجمهور پیشین ایران، از مقام خود در سفارت کناره‌گیری کرده است.(2)
رادیو اسرائیل نیز در یک گزارش خبری گفت: امروز در استکهلم اعلام شد که یک خلبان هواپیمایی ایران‌ایر، از سوئد تقاضای پناهندگی سیاسی کرده است. این خلبان ایرانی که اقدامات اولیه برای پناهندگی سیاسی را در سفارت سوئد در ژاپن انجام داده، ادعا کرده که در حمل نارنجک و مواد منفجره از آلمان شرقی، لیبی و سوریه به ایران به‌وسیله هواپیمای ملی ایران شرکت داشته است.(3)
ضمیمه گزارش575: گزارش روزنامه کیهان از اعزام‌های اخیر اقشار گوناگون مردم به جبهه‌ها
مشروح گزارش روزنامه کیهان درباره اعزام‌های مردمی اخیر به این شرح است:
براساس گزارش‌های رسیده از شهرستان‌ها، شهرها، بخش‌ها و روستاهای میهن اسلامیمان، طی روزهای اخیر هزاران نفر دیگر از طبقات مختلف امت انقلابی آموزش‌دیده... عازم جبهه‌ها شدند. همگام با این نیروها، اکیپ‌های پزشکی، فنی، امدادگر و صاحبان حرف گوناگون نیز جهت یاری پشت جبهه‌های جنگ تحمیلی رهسپار نبردگاه‌ها شدند. در ذیل به اسامی نهادها و مناطقی که این راهیان حق را اعزام کرده‌اند، بسنده شده است: گروهی از محصلان و طلاب علوم دینی مدرسه شهید مطهری و جمعی دیگر از تهران؛ چهل و پنجمین اکیپ پزشکی سازمان منطقه‌ای بهداری یزد؛ عده‌ای از روحانیون ازسوی [سازمان] تبلیغات اسلامی یزد؛ جمعی از بسیج سپاه منطقه3؛ عده‌ای از سپاه و بسیج روستای کهن‌آباد گرمسار؛ بسیج میانه؛ بسیج بهشهر؛ یک اکیپ فنی از جهاد بهشهر؛ گروهی امدادگر از شاهرود؛ بسیج مهریز؛ عده‌ای از روحانیون قائم‌شهر؛ جمعی از مردم بندر گز؛ گروهی
از بسیج لاهیجان؛ بسیج کتالم؛ یک اکیپ فنی از ساری؛ یک گروه فنی از جهاد چالوس؛ گروهی فنی از جهاد آمل؛ بسیج گچساران؛ عده‌ای از لنگرود؛ گروه‌هایی از سپاه سپیدان، ابرقو، آباده، داراب، جهرم و لار؛ گروهی امدادگر، تکنیسین، بهیار و راننده از ستاد کمک‌های اولیه استان هرمزگان؛ یک اکیپ فنی ماشین‌آلات و کارگر ساده از جهاد مازندران؛ یک گروه امدادگر، نجار و کارگر ساده از جهاد سوادکوه؛ عده‌ای از سپاه میبد؛ بسیج یاسوج؛ اعزام مجدد گروهی از بسیج نکا؛ گروه‌هایی از بسیج و نیروهای مردمی شهرهای اردبیل، خلخال و بخش نمین؛ جمعی از جوانان بوشهر و روستاهای تابعه؛ عده‌ای از بسیج و روستاهای ماماهان و شیرین‌سوی همدان؛ گروهی از جوانان برازجان، گناوه و دیر؛ گروهی از سپاه و بسیج لنجان سفلی؛ عده کثیری از معلمان و دانش‌آموزان هنرستان و دبیرستان‌های شرف، شهیدان رضایی، فارابی و مدارس راهنمایی اردکان؛ جمعی امدادگر، باطری‌ساز، راننده، تکنیسین رادیولوژی و بهیار از میناب و بندرعباس؛ بسیج خرامه و ممسنی؛ گروه کثیری از اعضای جهاد و شوراهای هماهنگی اسلامی روستاهای خراسان شامل مکانیک، صاف‌کار اتومبیل، جوش‌کار، آشپز، راننده، بنا، آرایشگر، باطری‌ساز، نانوا، خطاط، آپاراتی، سیم‌کش، گچ‌کار و غیره؛ اکیپی متشکل از معمار، برق‌کار، لوله‌کش و غیره از ستاد بازسازی سوسنگرد در آمل؛ جمعی از جوانان قزوین؛ عده زیادی از جوانان سلماس؛ بسیج لارستان، سروستان و ارسنجان؛ گروهی از کارگران کارخانجات و کارمندان ادارات یزد؛ گروه‌هایی از بسیج خورموج، اهرم، کنگان، دلوار، بوالخیر و جم بوشهر؛ جمعی از بسیج و سپاه همدان؛ گروه‌هایی از جوانان مرودشت، اصطهبانات و زرقان، جمعی از مردم نی‌ریز و اقلید؛ جمعی از قیر، کارزین، خنج و بانش بیضا؛ عده‌ای از بسیج و هسته‌های مقاومت اسکو و حومه؛ عده‌ای از سپاه مشهد؛ گروهی از بسیج خوی و توابع؛ گروهی از روحانیون از سپاه منطقه 4؛ گروهی دیگر از میبد؛ 3 گردان از بسیج و سپاه اراک؛ گروهی از دانش‌آموزان دبیرستان‌های مختلف قم؛ گروهی از سپاه اصفهان؛ جمعی از سپاه و بسیج مشکین‌شهر؛ عده‌ای از بسیج علی‌آباد بیهان؛ گروهی دیگر از بسیج گچساران؛ جمع کثیری از روحانیون حوزه ازسوی دفتر تبلیغات اسلامی قم؛ گروه‌های کثیری از منطقه6 سپاه شامل کرمان، سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان؛ گروه‌هایی از بسیج گرگان، بندرترکمن، مینودشت و گنبد؛ جمعی از بسیج ابهر؛ بسیج کاشان؛ عده‌ای از بروجرد؛ گروه‌هایی از عشایر و دانش‌آموزان خرم‌آباد، الیگودرز، درود، الشتر، کوهدشت، نورآباد و ازنا؛ عده‌ای از بسیج پل‌دختر؛ جمعی از محصلین و دبیران دبیرستان‌های امام خمینی ده‌بید و مالک اشتر فرایجان؛ گروهی از روحانیون خراسان؛ یک گروه از بسیج دشتی از توابع بوشهر؛ یک گروه از مجاهدین مسلمان عراقی؛ گروه‌هایی از بخش‌های خفر سروستان و قادرآباد استان فارس؛ گروهی از رامهرمز؛ بسیج سراب؛ جمعی از انجمن اسلامی کارخانه تراکتورسازی تبریز؛ عده‌ای از بسیج دولت‌آباد برخوار اصفهان؛ جمعی از جهادگران مسجدسلیمان؛ عده کثیری از بسیج آباده؛ جمعی از کارکنان شهربانی شادگان؛ عده‌ای از محصلین، کارگران و کشاورزان یزد، عده کثیری از سپاه خمین؛ گروه‌هایی از سپاه منطقه9؛ عده‌ای بنا و راننده از کرج؛ بسیج میناب؛ عده‌ای از جوانان و سالمندان بخش گودین باختران؛ یک گروه دیگر از خرم‌آباد؛ عده‌ای از جوانان ماهشهر؛ عده‌ای از اردبیل و پایگاه هوایی تبریز؛ بسیج ساوه؛ عده‌ای از بنیاد مستضعفان خراسان و ساکنان شهرک امام مشهد؛ بسیج شاهرود و گرمسار؛ جمعی از نیروهای مردمی و بسیج تویسرکان؛ گروهی از روستاییان اسلام‌آباد ثانی از توابع ملایر؛ گروهی کثیر از بسیج و سپاه مازندران و گیلان؛ گروهی دیگر از کرج شامل تکنیسین ساختمان و برق و عده کثیری آهنگر، لوله‌کش، نجار و کرکره‌ساز؛ عده‌ای از بسیج گرمی؛ جمع کثیری از مردم، بسیج و نیروهای مقاومت بخش فراشبند میمند؛ گروهی از بسیج دهدشت، روستاها و عشایر منطقه؛ گروهی دیگر از بسیج تویسرکان؛ عده‌ای از مردم اهل تسنن و تشیع کنگان؛ عده دیگری از بسیج دیر از توابع بوشهر؛ گروهی دیگر از دانش‌آموزان و اعضای بسیج بخش نمین؛ همچنین گروه‌هایی ازسوی جهاد گرگان جهت بازسازی سوسنگرد و جمعی شامل گچ‌کار، سیمان‌کار و مشاغل دیگر برای بازسازی شوش عازم این شهرها شدند(1)
1) مأخذ 11.
1
امروز جبهه‌های جنگ نسبت به روزهای گذشته آرام‌تر بود و جز گلوله‌باران شهر آبادان و تهاجم یک بالگرد عراقی به جزیره خارک، خبر دیگری گزارش نشد.
در حملات توپخانه ای عراق به شهر آبادان، 3 تن از مردم این شهر زخمی شدند و چندین خانه ویران شد.(1)
همچنین یک فروند بالگرد سوپر فرلئون عراقی که به‌قصد اجرای عملیات در جزیره خارک، تا فاصله 45 مایلی غرب این جزیره نفوذ کرده بود، با آتش یک فروند جنگنده اف4 خودی منهدم شد.(2)
2
در شمال‌غرب ایران و در مناطق کردنشین، امروز درگیری قابل ملاحظه ای مشاهده نشد. در شهر مهاباد، 2 تن از افراد کومه‌له کشته و یک نفر دستگیر شد؛ در شهرهای مهاباد و سنندج 5 تن از افراد وابسته به گروه‌های شورشی خود را تسلیم سپاه پاسداران کردند.
نیروهای سپاه با اطلاع از ورود نیروهای گروه کومه‌له به شهر مهاباد، با کمین‌کردن بر سر راه آنان در یکی از محله‌های این شهر و با رعایت اصل غافلگیری به آنها حمله کردند که در درگیری ایجادشده، 2 تن از افراد کومه‌له کشته شدند و یک تن دستگیر گردید.(3)
در شهر مهاباد، یکی از نیروهای معارض با اظهار ندامت، خود را به نیروهای سپاه معرفی و امان‌نامه دریافت کرد(4)
در شهر سنندج نیز 4 تن از وابستگان حزب دمکرات کردستان با 2 قبضه کلت و یک ژ3 خود را به نیروهای سپاه این شهر تسلیم کردند.(5)
1) روزنام-ه کیهان، 7/9/1361، ص13، اطلاعیه ستاد مشترک ارتش.
2) سند شماره 54518 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه 9 به سپاه مرکز، 16/9/1361؛ و - سند شماره 73468 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدعملیات) شماره 251، تاریخ 7/9/1361، ص3.
3) سند شماره 358310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه(ع)، شماره 9، تاریخ 13/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 409928 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت (فرماندهی) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (فرماندهی)، 8/9/1361.
4) سند شماره 104674 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 197، تاریخ 16/9/1361، ص1.
5) روزنام-ه جمهوری اسلامی، 6/9/1361، ص2.
1
امروز در شهرهای مختلف کشور تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند.
در خیابان نبرد منشعب از خیابان پیروزی تهران، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که قصد ترور یک آهنگر را داشت، با نیروهای انتظامی که درحال گشت‌زنی در منطقه بودند، روبهرو شد. نیروهای انتظامی با مشاهده وضعیت موجود وارد صحنه شدند و به‌سوی فرد تروریست تیراندازی کردند. در این درگیری، فرد مهاجم و یکی از افراد پلیس کلانتری21 زخمی شدند و مهاجم بلافاصله به بیمارستان منتقل شد. از نامبرده 2 قبضه اسلحه کمری، یک عدد نارنجک و یک عدد کپسول سیانور به دست آمد.(1)
در جاده رشت - فومن نیز افراد سازمان از داخل یک دستگاه خودرو سرقتی به‌سمت 3 سرنشین یک خودرو پیکان تیراندازی کردند که یکی از سرنشینان خودرو پیکان که از کارمندان آتش‌نشانی بود، شهید و یک نفر دیگر زخمی شد. افراد مهاجم پس از این اقدام گریختند و خودرو آنها نیز در چند کیلومتری محل حادثه کشف شد(2)
همچنین در قائم‌شهر، یکی از افراد مجاهدین خلق شناسایی شد و تحت تعقیب نیروهای سپاه قرار گرفت. فرد مذکور در حین فرار تصادف کرده، بلافاصله با خوردن کپسول سیانور خودکشی کرد.(3)
در تهران، یکی از کارمندان راه‌آهن که با سازمان مجاهدین در ارتباط بود، دستگیر شد و از وی تعدادی نامه تهدیدآمیز خطاب به کارگران راه‌آهن و اوراق سازمانی به دست آمد.(4)
در باختران نیز شخصی که رابط هسته‌های سازمان مجاهدین‌خلق (منافقین) با مرکزیت تهران بود، دستگیر شد(5)
در بروجرد، نیروهای سپاه یکی از فعالان این سازمان را که تحت تعقیب بود، دستگیر کردند(6)
همچنین در بوشهر، فردی که قبلاً به‌جرم فعالیت به نفع سازمان مجاهدین دستگیر و سپس با اظهار ندامت و سپردن تعهد، آزاد شده بود مجدداً به‌جرم ارتباط با سازمان دستگیر شد. از وی تعدادی فشنگ و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(7)
در اصفهان نیز یکی از افراد تشکیلاتی سازمان دستگیر شد(8)
2
در ادامه عزیمت نیروهای مردمی به جبهه‌ها، امروز نیز نیروهای داوطلب بسیجی از شهرهای داراب، اراک، سلماس، اردبیل، خلخال، گرمی، سراب، مشکین‌شهر، خمین، پارس‌آباد مغان، برازجان، یزد، اردکان، همدان، بوشهر، دیر، خورموج، اهرم، کنگان، تبریز، بخش‌های دلوار، بوالخیر و جم، لارستان، ارسنجان، قیر و کارزین، خنج، بانش بیضاء در شهرستان سپیدان استان فارس، آباده، نی‌ریز، اقلید، مرودشت، اصطهبان و بخش‌های زرقان و ابرقو راهی مناطق جنگی شدند.
از استان خراسان نیز نیروهای بسیجی شهرهای قوچان، درگز و شیروان در میان بدرقه پرشور مردم
1) سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، شماره7، تاریخ 12/9/1361، گزارش منطقه10، ص16؛ و - مأخذ 2، بخش دوم.
2) سند شماره 73437 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 6/9/1361.
3) سند شماره 227497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه نشریه شماره 365، تاریخ 10/9/1361، ص1.
4) مأخذ 6، بخش اول.
5) سند شماره 103849 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 192، تاریخ 7/9/1361 ص1.
6) سند شماره 103819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 193، تاریخ 9/9/1361 ص3.
7) سند شماره 105201 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 195، تاریخ 10/9/1361، ص5
8) سند شماره 58258 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه2 به فرماندهی ستاد مرکزی سپاه، 14/9/1361، ص1.
راهی جبهه‌های جنگ شدند.(1)همچنین از شهرستان آمل، نیروهای رزمی تخصصی شامل نقشه‌بردار، بنا، گچ‌کار و جوش‌کار عازم جبهه‌های جنگ شدند. از این شهرستان هدایای مردمی ازقبیل چادر، پتو، نایلون، ماست و... نیز برای مصرف در جبهه‌های جنگ به مناطق موردنظر ارسال شد(2)
1
شرکت کشت و صنعت شیروان، 22 هزار هکتار از اراضی آزادشده موسیان را در سال جاری به زیر کشت خواهد برد. مسئول ستاد بازسازی مناطق جنگلی ایلام در تماسی با خبرگزاری جمهوری اسلامی، ضمن اعلام این خبر، گفت: با کوشش و تلاش اکیپ اعزامی کشت و صنعت شیروان در منطقه دشت‌عباس، تاکنون بیش از 2 هزار هکتار از اراضی این منطقه زیر کشت گندم رفته است. وی افزود: درپی عملیات پیروزمندانه محرم، شبکه آب‌رسانی شهر موسیان که به‌دست جنایتکاران بعثی تخریب شده بود، به‌طور ضربتی بازسازی و نوسازی شد. همچنین استان یزد که مسئول بازسازی شهر ویران‌شده موسیان می‌باشد، با خارج‌شدن این شهر از زیر آتش توپخانه دشمن، آمادگی خود را برای بازسازی این شهر اعلام کرده است و به‌زودی با پاکسازی این منطقه، بازسازی آن نیز آغاز خواهد شد.(3)
2
امام خمینی در جمع اعضای انجمن اسلامی دانشگاه‌های سراسر کشور (دفتر تحکیم وحدت) سخنرانی کردند. محورهای اصلی سخنان ایشان عبارت بود از نقش دانشگاه در وابستگی یا استقلال یک کشور؛ ثمرات پیوند حوزه و دانشگاه؛ ممانعت از نفوذ افراد منافق با پوشش مقدس‌نمایی؛ تأکید بر خدمتگزاری دولت؛ اظهار رضایت از عملکرد دولت در وضعیت بحرانی جنگ؛ تأکید مجدد بر حمایت از دولت و مجلس و خلاف اسلام خواندن مخالفت با ارگان‌های اساسی جمهوری اسلامی. بخش‌هایی از سخنان امام خمینی در این دیدار بدین شرح است:
«شما می‌دانید که هرچه از خوبی‌ها و بدی‌ها برای یک ملتی تحقق پیدا می‌کند، وابستگی یا استقلال، در قیدوبند بودن و اختناق یا آزادی، تابع تربیت‌های دانشگاهی است. آنچه که دانشگاه در یک کشوری نقش دارد از امور مهمه‌ای است و نقش بزرگی دارد که این نقش بزرگ را اگر ایفا کند و به‌طور صحیح ایفا کند کشور را به مقصد اعلای خودش می‌رساند. این دو جناح دانشگاه و فیضیه که بحمدالله امروز باهم تحکیم وحدت کردند و باهم یک عضو برای جامعه شده‌اند، اینها می‌توانند که کشور را به استقلال حقیقی و آزادی برسانند و اگر - خدای‌نخواسته - این دو قشر انحراف پیدا کنند، مطمئن باشید که کشور و احکام اسلام به انحراف کشیده می‌شود. ... آن چیزی که من به نوع قشرهایی که ملاقات کرده‌ام سفارش کرده‌ام و امروز به شما جوان‌های عزیز سفارش می‌کنم و تأکید می‌کنم این است که انجمن‌های اسلامی باید توجه کنند که در بین
این انجمن‌ها از این منحرفین نفوذ نکنند. شما مطمئن باشید که این منحرفین و منافقین و آنهایی که دستشان از این کشور کوتاه شده است با هر حیله‌ای که شده است می‌خواهند در همه جای کشور خصوصاً در دانشگاه که مرکز علم و مرکز همه جهات کمالی انسانی است، نفوذ کنند و چه‌بسا اشخاصی با ظاهر بسیار صالح و در حضور شماها بیشتر از شماها [در] این مجلس قیدوبند اسلام و فریاد "وا اسلاما" می‌زنند، [و] - خدای‌ناخواسته - از منحرفین باشند. آنها، همان‌طوری‌که شیطان با هر صورتی درمیآید و با هر حیله‌ای انسان را منحرف می‌کند، اینها هم شیاطین انسی هستند که به هر صورتی و به هر شکلی درمی‌آیند و ممکن است که در بین شما - خدای‌نخواسته - یک نفوذی بکنند؛ و اگر - خدای‌نخواسته - یک همچو نفوذی بشود، بدانید که انحراف درپیش است.
گرچه به کوتاه‌مدت نشود، در درازمدت انحراف خواهد شد. ... مسائل زیادی در پیش داریم و شما در پیش دارید که باز شیاطین دوره افتاده‌اند و نمی‌خواهند بگذارند این مسائل تحقق پیدا کند. یک همین مجلس خبرگان است که امروز محل ابتلای همه است. مجلس خبرگان یک مجلسی است که باید شما و ملت [باید] بدانند که پشتوانه کشور است برای
حفظ امنیت کشور و حفظ استقلال کشور... شما بدانید که این اشکال‌تراش‌ها و این اشخاصی که دوره می‌افتند و چیزهایی را اشاعه می‌دهند، اینها به خیر ملت نیست، به خیر شما نیست، به خیر اسلام نیست. امروز مجلس و دولت ارگان‌هایی است که ما باید حفظشان بکنیم، باید کوشش کنیم در اینکه این دولت محفوظ بماند و این مجلس محفوظ بماند و این دولت خدمتگزار است و خدمت‌های بسیار چشمگیری کرده است و دارد می‌کند. ... درعین‌حالی که ما در سه سال تقریباً در جنگ هستیم، مع‌ذلک دولت آن‌طور اقدام کرده است و آن‌طور خدمت کرده است که نگذاشته است که قرض بکند کشور ما از خارج. درحالیکه صدام درعین‌حالی که همه کشورهای متمکن و دارای قدرت با او موافق‌اند و همراهی می‌کنند و مجانی به او می‌دهند و چه، مع‌ذلک میلیاردها ارز خودش را از بین برده است و میلیاردها قرض کرده است و دولت ما بحمدالله با کوششی که دارد و با وحدت نظری که هست بینشان انشاءالله و با وحدتی که مابین ملت و دولت است، هم ارز را بالا برده‌اند به‌طور چشمگیر و هم از هیچ‌جا تاکنون قرض نکرده‌اند و ما باید تشکر کنیم از یک همچو دولتی و اگر اشکالی فرض کنید، یک وقتی داریم - که حتماً بدانید از روی سوءنیت، آنها کاری نمی‌کنند - اگر چنانچه یک وقت اشتباهی داشته باشند، اشتباه را باید به‌طور معقول تذکر داد و وقتی که به‌طور معقول تذکر دادند آنها درصدد رفعش برمی‌آیند. من اعلام می‌کنم به همه ملت که امروز مخالفت با دولت، مخالفت با مجلس، مخالفت با جمهوری اسلامی، مخالفت با ارگان‌هایی که در جمهوری اسلامی است مخالفت با اسلام است و موجب تباهی این کشور و این ملت خواهد شد. باید همه پشتیبان باشند و همه توجه کنند به اینکه در یک همچو مشکلاتی اینطور گرفتارها را دارند به‌تدریج انشاءالله رفع می‌کنند، این موجب تشکر ملت باید باشد. به‌مجرد اینکه در ذائقه یکی، یک مطلبی درست نیست، فوراً هجوم نکنند و [اینکه] کارشکنی بکنند و - عرض بکنم - تضعیف بکنند دولت را، و همین‌طور راجع به مجلس که مجلس در رأس همه امور واقع است، باید تأیید بکند ملت و هیچ‌وقت اینطور نباشد که تضعیف بکند و من امیدوارم که ملت توجه کامل داشته باشند و این تحکیم وحدتی که شما در نظر دارید، باز موفق بشوید و ملت موفق بشود.»(1)
1
درپی سخنان روز گذشته فرانسوا میتران رئیسجمهور فرانسه، مبنی‌بر اینکه همه قدرت‌های غربی تلاش می‌کنند تا مانع شکست عراق شوند و توازن بین ایران و عراق در جنگ حفظ شود، میرحسین موسوی نخست‌وزیر، گفت: قدرت‌های غربی و همچنین شرقی که خواهان حفظ حکومت صدام هستند، پس از پیروزی‌های درخشان اخیر رزمندگان اسلام در جبهه‌ها، به وحشت افتاده و موضوع توازن را مطرح کرده‌اند، چراکه ازهم‌پاشیدن نظام بعث، برای منافع ابرقدرت‌ها در این نقطه ضربه مهلکی است. وی افزود: جالب اینجاست که وزیر امور خارجه فرانسه در مسافرت اخیر خود به
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد هفدهم، تهران: چاپ اول، پائیز 1378، صص 115 - 111.
کشورهای خلیج فارس گفته بود، حاضر است به امنیت تنگه هرمز و کشورهای ساحلی خلیج فارس کمک کند. در همان موقع ما اعلام کردیم که امنیت این کشورها را فقط ملت‌هایشان می‌توانند حفظ کنند و سیاست ما در خلیج‌فارس و منطقه، مقابله با نفوذ قدرت‌های استکباری است. نخست‌وزیر گفت: ما فکر می‌کنیم سرنوشت منطقه باید به دست ملت‌های منطقه تعیین شود و این اظهارنظر میتران، یک نوع دخالت آشکار در سرنوشت ملت‌ها و اوضاع داخلی این کشورهاست و یقیناً اثری در سرنوشت جنگ و اراده محکم ملت ما در سرکوبی متجاوز نخواهد داشت(1)
1
امروز سومین همایش سراسری مسئولان مراکز بنیاد شهید انقلاب اسلامی با پیام آیت‌الله خامنه‌ای و سخنرانی آیت‌الله موسوی اردبیلی آغاز شد. در قسمتی از پیام رئیسجمهور آمده است:
رویدادهای قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، نشان‌دهنده این واقعیت است که حرکت شتابنده و سازنده انقلاب و افراشتگی رایت مقدس اسلام زندگی‌ساز، در پرتو ایثارگری‌های شهیدانمان حاصل شده است؛ عزیزانی که در راه آرمان‌ها و اصول مقدس، مرگ سرخ را پذیرا شده‌اند و با شایستگی، رمز و راز زندگی جاوید را یافتند. امروز در جامعه ما این حقیقت والا شناخته و پذیرفته شده است که مردن به‌خاطر آرمان‌ها و هدف‌های والایی که در جان آدمی ریشه دوانیده است، تحقق‌بخشیدن به آن آرمان‌ها که زنده‌کردن آنهاست، می‌باشد و کسی که بدین‌گونه و در این راه می‌میرد، درواقع به خویشتن حقیقی خود که همان آرمان اوست زندگی می‌بخشد و بقای آن دوام و بقا می‌یابد. فرهنگ انقلاب اسلامی به ما آموخته است که خود را برای هدف‌های بزرگ بخواهیم و نه آن اهداف را برای خود. این درس فراموش‌نشدنی و شیرین، در زمزمه تکبیر فداکارانة هزاران پیر و جوان دل‌باخته به اسلام و انقلاب در میدان‌های نبرد، بارها و بارها تکرار شده و در ذهنیت مردم فداکار ما نفوذ و رسوخ یافته است.
1) مأخذ 1، ص14.
آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان عالی کشور نیز در سخنانی که در آغاز این همایش ایراد کرد، با تأکید بر اهمیت و رسالت بزرگ بنیاد شهید گفت: کار در بنیاد شهید، همچون کار پیامبر اکرم(ص) و علی(ع) می‌باشد و دارای اجر بسیار عظیم و خدمتی بسیار والا است. وی افزود: اگر قرار باشد این انقلاب اسلامی صاحبی داشته باشد، صاحب آن خدا است و اگر قرار باشد وارثی داشته باشد، بیشترین سهم را شهدای گران‌قدر و جانبازان عزیز و رزمندگان سلحشور سپاه اسلام دارند. وی در پایان سخنانش توصیه کرد که کارکنان این بنیاد، در انجام رسالت خطیر خود در حمایت مادی و معنوی از بازماندگان معظم شهدا، از ارشاد و راهنمایی‌های فرهنگی به‌ویژه به فرزندان شهدا خودداری نورزند.(1)
1
در آستانه هفتم آذر روز نیروی دریایی، ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی مطبوعاتی، مطالبی درباره این روز تاریخی، چگونگی آموزش افراد نیروی دریایی، وضعیت نظامی خلیج‌فارس و دریای عمان و حضور امریکا در این مناطق بیان کرد. وی گفت: روز هفتم آذر، روز نیروی دریایی است.
در این روز تعدادی از سفیدپوشان دریا حماسه آفریدند و یک رزم فناناپذیر را برای ما به یادگار گذاشتند. خاطره این بزرگان را گرامی می‌داریم و به یاد آنها این روز را روز نیروی دریایی اعلام کرده‌ایم. ناخدا افضلی افزود: جنگ با شدت ادامه دارد. این جنگ که درحقیقت، جنگ امریکا بر ضد انقلاب اسلامی ایران است، با کمک کشورهای عربی منطقه و تمام امکانات ابرقدرت‌ها که می‌خواستند رژیم ما را سرنگون کنند، آغاز شد. آنها نه‌تنها در این توطئه و دسیسه موفق نشدند، بلکه امروز موجودیت رژیمی که تجاوز را آغاز کرده، مورد سؤال جدی قرار گرفته است و امیدواریم با مبارزات عقیدتی مردم عراق و با کمک رزمندگان خودمان انشاءالله رژیم منفور بعثی را در این کشور اسلامی به زباله‌دان تاریخ بفرستیم. خاورمیانه گنج بزرگی است و روی این گنج بزرگ، اژدهایی خونخوار خوابیده است. این اژدها، امریکا و
1) مأخذ 1، ص14.
هم‌پیمانانش است. برای اینکه این اژدها را از روی این گنج بردارند و حق مردمی را که در این خطه زرخیز زندگی می‌کنند، به آنان بدهند، تنها یک راه ممکن در دورانی که ما زندگی می‌کنیم، وجود دارد و آن مبارزه عقیدتی - مذهبی و بسیج همه توده‌ها برای قلع‌وقمع این اژدهاست. بدین‌سبب، جنگ ما جنگ با صدام نیست؛ جنگ ما به‌طورکلی با استکبار و برای احقاق حقوق همه مردم خاورمیانه است. ناخدا افضلی(1)
درباره ادعای اخیر صدام مبنی‌بر انهدام 5 کشتی در خلیج فارس، گفت: رژیم عراق تاکنون ادعاهای بسیاری کرده است. زدن 5 کشتی و آن هم کشتی نفتکش، موضوعی نیست که کسی بتواند آن را کتمان کند. به‌محض اینکه کوچک‌ترین اتفاقی برای یک ناو تجاری یا نفتکش در دریا می‌افتد، مراکز بزرگ نظارت بر امور دریانوردی، نظیر شرکت "لویدز" از آن مطلع می‌شوند. برای رد ادعای کذب صدام، همین کافی است که لویدز رسماً این خبر را تکذیب کرده و وزیر محترم نفت نیز در یک اطلاعیه رسمی، غرق‌شدن یا صدمه‌دیدن هرگونه نفتکش خارجی را در اطراف جزیره خارک تکذیب کرده است. ناخدا افضلی درباره وضع نیروی دریایی ایران در خلیج فارس و تقویت نیروی دریایی کشورهای حوزه خلیج‌فارس اظهار کرد:
ابرقدرت‌ها برای چپاول ثروت مردم محروم و مستضعف، یک مسابقه تسلیحاتی بی‌حدوحصر تحت نام دفاع از حاکمیت رژیم‌های موجود در منطقه به راه انداخته‌اند. بنابراین، برای بقای خود، انبارهای اسلحه اطراف خودشان درست می‌کنند و فکر می‌کنند که با انبارکردن این سلاح‌ها، موجودیتشان حفظ می‌شود. این رژیم‌ها درحقیقت اگر بر مردمشان متکی شوند، هیچ خطری تهدیدشان نمی‌کند. این مسابقه تسلیحاتی در مرحله اول، یک جو بی‌اعتمادی و در مرحله بعدی جو تشنج در منطقه می‌آفریند. فرمانده نیروی دریایی کشورمان افزود: ما تمایلی به مسابقه تسلیحاتی و انباشتن سلاح‌های مختلف یا به عبارت دیگر، تجدید سیاست شاه ملعون برای به‌دست‌آوردن عنوان ژاندارم منطقه را نداریم، ولی از حق قانونی و مسلم حفظ مصالح و منافع در محدوده متعلق به خودمان، گزیری نیست. بنابراین، برای حداقلی که نیاز ما را دراین‌زمینه مطرح می‌کند،
1) ناخدا افضلی بعداً به اتهام جاسوسی برای شوروی دستگیر و محاکمه شد و در اسفند 1362 به اعدام محکوم گردید.
برنامه داریم و شروع کرده‌ایم و ادامه می‌دهیم.
فرمانده نیروی دریایی درباره وضعیت تنگه هرمز و نیز حضور ناوگان امریکا و دیگر کشورها در خلیج فارس و دریای عمان اظهار کرد: طی یک اعلامیه رسمی در روز اول و دوم شروع جنگ تحمیلی، دولت جمهوری اسلامی ایران رسماً امنیت تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی را در منطقه ای که به جنگ مربوط نمی‌شد، تضمین کرد و درطول جنگ عملاً احساس مسئولیت و صداقت خود را در این امر به اثبات رساند. آنچه دیگران تبلیغ می‌کنند که ایران آزادی کنترل و تردد کشتیرانی را در این منطقه تهدید کرده، فقط دستاویزی برای حضور هرچه‌بیشتر و گسترده‌تر خودشان در این منطقه است. ما نه‌تنها در خلیج فارس و دریای عمان، بلکه در اقیانوس هند نیز به حضور ناوگان کشورهای غیر‌منطقه ای علاقه ای نداریم.
ناخدا افضلی افزود: قطعنامة سازمان ملل متحد در سال 1971، به‌صراحت اقیانوس هند را منطقه صلح و عاری از سلاح‌های اتمی اعلام کرده است. سیاست نظام جمهوری اسلامی نیز بر همین مبناست و ما حضور دیگران را نفی می‌کنیم. آنها را مخالف منافع تمام کشورهای منطقه می‌دانیم و آرزو می‌کنیم که گورشان را از اینجا گم کنند و بروند و مردم را به حال خودشان بگذارند تا سرنوشت خودشان را خودشان تعیین کنند. البته در تنگ-ه هرمز به‌دلیل اینکه روی تبلیغاتشان یک مقدار صحه بگذارند، کانالی را در قسمت جنوب تنگ-ه هرمز به طول بیشتر از یک کیلومتر حفر کردند که به گمان خودشان اگر خطری ازسوی ایران آنها را تهدید کند، از آن باریکه (کانال) نفت موردنیاز خود را ببرند. تعدادی پایگاه‌های بزرگ نیز در کشور عمان تأسیس شده و تعدادی هم در دست تأسیس است، ازجمله یک فرودگاه بسیار بزرگی آماده بهره‌برداری است که هواپیماهای سنگین ترابری نیروهای واکنش سریع امریکا می‌توانند از آن استفاده کنند. حداقل 4 هزار پای دیگر به طول باند چند هزار پایی فرودگاه (مصیره) اضافه شده و طوری طراحی شده است که هواپیماهای بزرگ حمل ونقل امریکایی که درحقیقت سنگین‌ترین هواپیمای حمل‌ونقل امروز جهان است، بتوانند از این فرودگاه استفاده کنند. 2 فرودگاه دیگر هم در عمان در دست ساخت است که امریکا از آنها استفاده خواهد کرد و این غیر‌از چند فرودگاه دیگر است که با پول عربستان سعودی در جزیرةالعرب برای امریکا ساخته شده است. علاوه‌براین، باند فرودگاه جزیره "دیه‌گو گارسیا" به بیش از 12 هزار پا گسترش یافته و به نقطه ای کلیدی برای انباشتن تجهیزات تدارکاتی و استقرار قسمت اعظمی از نیروهای واکنش سریع تبدیل شده است.
وی ادامه داد: خلیج دیه‌گو گارسیا نیز لای‌روبی شده و عمق آب‌های اطراف آن، از حدود 7 متر به عمقی رسیده است که بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر امریکا یعنی "نیمیتس" به‌اتفاق کشتی‌های اسکورتش می‌توانند در کنار آن پهلو بگیرند. امریکا درحال‌حاضر فرودگاه ساخته‌شده به‌دست اسرائیلی‌ها در حیفا و فرودگاه‌های فلسطین اشغالی و بندر "یربرا" در سومالی را که
تسهیلات کمی ازنظر کشتیرانی داشت و اسکله کوچکی بود، گسترش می‌دهد، طوری‌که ناوگان‌هایش بتوانند در آن پهلو بگیرند. بندر "مامباسا" در کنیا را نیز به همین نحو، با هزینه چند صد میلیون دلار لای‌روبی عظیمی کرده است و درحقیقت، جای پای محکمی برای حضور دائمی خود در اقیانوس هند فراهم می‌کند که نه‌تنها تشنج را افزایش می‌دهد، بلکه ضد همه ملت‌های منطقه است. البته امریکا نمی‌گوید که قصد حمله به ایران را دارد، بلکه می‌گوید می‌خواهد جلو نفوذ شوروی را بگیرد. ولی از دیگر اهدافش سرکوب انقلاب اسلامی برخاسته از قلوب توده‌های میلیونی مردم مسلمان ما است.
ناخدا افضلی در پاسخ به این سؤال که آیا امریکا به‌طور مستقیم دخالت می‌کند، گفت: امریکا که خودش را همیشه بالاتر می‌دانست و می‌گفت من تفوق نیروهای راهبردی و غیره دارم، با امضای معاهده "سالت" که یک اصل آن برمبنای توازن راهبردی نیروهای شرق و غرب است، رسماً قبول کرد که در جمع کل نیروها با طرف مقابل یکی است. ناخدا افضلی افزود: درست است که ریگان یک مسابقه تسلیحاتی عظیم را با برنامه 1500 میلیارد دلاری در ظرف 5 سال (از بدو روی کار آمدنش) شروع کرده، ولی محتوای "دتانت" هنوز در جهان عوض نشده است.
فرمانده نیروی دریایی درباره شایعه خرید زیردریایی توسط ایران اظهار کرد: ما یک قرارداد تعلیق‌شده درباره 6 فروند زیردریایی با آلمان داشتیم و یک‌چهارم پول آن را نیز داده بودیم. درحال‌حاضر، موضوع این است که یا پول خود را پس بگیریم یا زیردریایی‌ها را. وی درباره اینکه آیا کارکنان نیروی دریایی همچنان برای گذراندن دوره‌های آموزشی به خارج از کشور اعزام خواهند شد یا نه، گفت: هدف ما این است که به‌طور کامل، درزمینه آموزش از پایین‌ترین تا بالاترین رده، خودکفا باشیم، اما برای اینکه از فناوری روز عقب نمانیم، با هر کشوری که حاضر باشد تعداد معدودی از کارکنان ما را آموزش دهد، تبادل علمی خواهیم کرد و این کاری است که قریب‌به‌اتفاق نیروهای دریایی جهان انجام می‌دهند.(1)
1
"اندره لوکانف" معاون نخست‌وزیر بلغارستان، که در رأس هیئتی اقتصادی به تهران سفر کرده است، درباره اهداف سفر خود به تهران گفت: این سفر به‌دنبال دیدار چندی پیش هیئت اقتصادی ایران به سرپرستی وزیر کشاورزی و عمران روستایی، انجام می‌شود. وی افزود: دلایل بی‌شماری برای دیدار این هیئت از جمهوری اسلامی ایران وجود دارد، چراکه وجوه مشترک دو کشور درزمینه‌های اقتصادی و سیاسی، در سطح بین‌المللی زیاد است. همچنین در این دیدار سعی خواهد شد در ملاقات‌ها و مذاکرات با مقامات جمهوری اسلامی ایران، روابط گستردة اقتصادی بین دو کشور هرچه‌بیشتر توسعه یابد و با انجام دیدارهای دیگری در آینده، روابط فنی، صنعتی و تجاری دو کشور نیز به سطح بالایی برسد.
محمد سلامتی وزیر کشاورزی و عمران روستایی کشورمان نیز در تشریح اهداف سفر این هیئت
1) روزنامه اطلاعات، 6/9/1361، ص2.
به ایران گفت: در جریان بازدید هیئت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران از بلغارستان، تفاهم‌نامه ای به امضا رسید که سعی خواهد شد طی مذاکراتی با اعضای هیئت اقتصادی بلغارستان در تهران، درباره چگونگی اجرای موارد ذکرشده در تفاهم‌نامه، اقدام شود. در پایان دیدار این هیئت نیز یادداشت تفاهمی که دربرگیرنده موارد جدیدی از امکانات همکاری دو کشور باشد، به امضا خواهد رسید.
سلامتی در ادامه سخنانش اضافه کرد: میزان مبادلات دو کشور در سال 1359 در حدود 10 میلیارد ریال بود که این میزان در سال 1360 به 30 میلیارد ریال افزایش یافته است. از آنجا که زمینه‌های وسیعی برای همکاری دو کشور وجود دارد، انتظار می‌رود که در سال جاری، میزان مبادلات دو کشور بیش از سال قبل باشد. وی در ادامه افزود: در مذاکرات ما با اعضای هیئت اقتصادی بلغارستان سعی خواهد شد هرچه‌بیشتر میزان صادرات غیرنفتی از کشورمان به بلغارستان افزایش یابد و غیر‌از نفت، کالاهایی چون خشکبار، فرش و ماشین‌آلات به آن کشور صادر شود.(1)
1
امروز هیئت اقتصادی یوگسلاوی که به ریاست "نیدنیو کوماندیچ" عضو شورای اجرایی فدرال این کشور وارد ایران شده است، در اولین دور مذاکرات با مقامات اقتصادی ایران، با دکتر نمازی وزیر اقتصاد و دارایی، تشکیل جلسه داد. در این نشست، وزیر اقتصاد و دارایی ایران به زمینه‌های گسترش روابط اقتصادی بین دو کشور اشاره کرد و گفت: سیاست "نه شرقی، نه غربی" ما و سیاست رسیدن به خودکفایی، سیاستی است که مورد قبول و تأیید یوگسلاوی نیز می‌باشد. قبل از انقلاب اسلامی، روابط ایران و یوگسلاوی بسیار محدود بود، طوری‌که متوسط مبادلات بین دو کشور در سالهای 1975 تا 1979 به حدود 25 میلیون دلار می‌رسید، ولی بعد از انقلاب اسلامی این روابط گسترش یافت.
وی درباره سفر هیئت‌های اقتصادی متعدد ایرانی به یوگسلاوی گفت: تاکنون 43 هیئت اقتصادی از ایران در سطوح مختلف به یوگسلاوی سفر کرده است و ما امیدواریم با زمینه‌های مناسبی که بین دو کشور وجود دارد، همکاری‌های اقتصادی بین دو کشور گسترش یابد. دکتر نمازی درباره پروتکل ایران و یوگسلاوی اظهار کرد: این پروتکل بسیار جامع است و کمتر موردی از همکاری‌های اقتصادی می‌توان یافت که در آن ذکر نشده باشد.
نیدنیوکوماندیچ رئیس هیئت یوگسلاوی نیز در سخنانی گفت: ارتباط میان دو کشور درحال گسترش است و ازنظر ما آینده خوبی برای منافع دو کشور وجود دارد.
وی اضافه کرد: ما به همکاری با ایران با دید مثبت نگاه می‌کنیم، طوری‌که یوگسلاوی در نظر دارد سال آینده یک میلیون و 500 هزار تن نفت از ایران بخرد و همچنین آمادگی دارد کالاهای غیرنفتی نیز از ایران وارد کند. به نوشته روزنامه کیهان، دراین دوره از مذاکرات، اعلام شد که اجرانشدن برخی از مواد پروتکل، خواست مقامات اقتصادی دو کشور نبوده است و طرفین ابراز امیدواری کردند که با گفت‌وگوهایی که انجام خواهد شد، زمینه‌های اجرای پروتکل‌ها نیز فراهم شود.(2)
1
وزیر بازرگانی خارجی کره شمالی که به سرپرستی یک هیئت اقتصادی وارد ایران شده است، با آقای عسگراولادی وزیر بازرگانی جمهوری اسلامی ایران، دیدار کرد. عسگراولادی در این دیدار اظهار کرد: در روابط دولت ایران و کره شمالی، فصل نوینی آغاز شده است و امیدواریم روابط اقتصادی و بازرگانی دو کشور براساس عدالت انسانی استوار شود. وی افزود: کوشش انقلاب اسلامی در روابط اقتصادی و بازرگانی با کشورهای دیگر این است که واسطه‌های بین‌المللی را حذف کنیم و به ملت‌هایی که درحال تولید هستند، مدد برسانیم و از تولیدگرانی که دوست ما هستند، کالا خریداری کنیم و این درسی اقتصادی و بازرگانی است که انقلاب اسلامی به ما می‌دهد.
آقای "گون" وزیر بازرگانی خارجی کره شمالی نیز درباره تأثیر انقلاب در ایران و آمادگی کشورش برای گسترش همکاری با جمهوری اسلامی ایران گفت: ملت شما با هوشیاری کامل و با رهبری‌های امام خمینی، پیروزی‌هایی در جنگ علیه امپریالیسم امریکا به دست آورد و باید اعلام کنم، دولت و ملت کره شمالی همیشه پشتیبان شما خواهد بود. وی افزود: من در کشور شما استقلال و زندگی جدیدی را دیدم و خوشحالم بگویم ملت شما را یکی از بهترین دوستان خود می‌دانم. وی همچنین با اشاره به لزوم گسترش هرچه‌بیشتر روابط اقتصادی و بازرگانی بین دو کشور، خواستار سرعت‌بخشیدن به کار هیئت‌های اقتصادی ایران و کره شمالی و رفع مشکلات دوجانبه شد.(1)
2
به‌منظور پیشبرد سیاست اقتصادی ایران برای توسعه روابط بازرگانی با کشورهای جهان سوم و غیرمتعهد، امروز معاون تجارت خارجی وزارت بازرگانی ایران که در رأس هیئتی به 4 کشور افریقایی مالت، ماداگاسکار، موزامبیک و تانزانیا سفر کرده بود، نتایج این سفر را تشریح کرد. حجت‌الله غنیمی‌فرد گفت: سفر این هیئت به کشورهای یادشده، درجهت قطع روابط اقتصادی کشور با شرکت‌های چندملیتی و لزوم حمایت گسترده از کشورهای ضعیف درزمینه اقتصادی است. وی افزود: این هیئت در سفر به مالت، از صنایع و مصنوعات این کشور بازدید کرد و درزمینه منسوجات، قراردادی با مقامات این کشور برای خرید 220 هزار متر پارچه به ارزش تقریبی 200 هزاردلار به امضا رساند. همچنین با مقامات اقتصادی مالت تفاهم‌نامه ای در چند رشته ازجمله همکاری در امر تعمیر کشتی و بیمة اتکایی امضا شد. گفتنی است که روابط اقتصادی ایران با مالت، براساس پرداخت مستقیم ارز انجام می‌شود.
غنیمی‌فرد درباره دیدار این هیئت از ماداگاسکار نیز گفت: در این دیدار که اولین دیدار یک هیئت بازرگانی جمهوری اسلامی ایران از ماداگاسکار بود، تفاهم‌نامه ای امضا شد که در آن براساس پیش‌بینی‌های مقامات این کشور، بر صادرات چوب، شکر، گندم، برنج و کاغذ، تصریح شده است که واردات این نوع کالاها به جمهوری اسلامی ایران از این کشور انجام می‌شود. وی تصریح کرد: درمورد بیمه اتکایی و کشتیرانی نیز به توافق‌هایی دست یافتیم.
1) مأخذ 16، ص9.
معاون بازرگانی خارجی درباره دیدار این هیئت از کشور تانزانیا گفت: در دیدارهایی که با مقامات این کشور داشتیم، مذاکراتی درباره خرید کالاهای موردنیاز ازجمله چای، چوب، کاغذ، گوشت و پوست انجام شد.
غنیمی‌فرد درباره دیدار این هیئت از موزامبیک گفت: در این کشور با وزیران تجارت و بازرگانی داخلی و رئیس کل بانک ملی دیدار کردیم، ولی متأسفانه به‌دلیل وجود ریشه طولانی استعمار در این کشور، آنها هنوز زمینه صادرات ندارند، ولی در طرح‌های توسعه اقتصادی خود احتیاج به کمک داشتند که قول مساعد داده شد. وی در پایان درباره شرکت در بیستوچهارمین اجلاس کمیته بازرگانی آسیا و اقیانوسیه (اسکاب) گفت: در این اجلاس، حضور جمهوری اسلامی ایران و سخنرانی هیئت ما سبب شد تا موضع به‌حق جمهوری اسلامی ایران در سطح جهانی درباره امور اقتصادی بیان شود و یکی از موفقیت‌های ما این بود که با اصرار هیئت ایرانی، نام رژیم اشغالگر قدس از متن قطعنامه اسکاب به‌عنوان کشور ناظر شرکت‌کننده حذف شد.(1)
1
یک مقام آگاه در فرمانداری تهران، درباره تعداد داوطلبان نمایندگی در انتخابات میاندوره ای تهران و روند تأیید صلاحیت آنان گفت: تعداد داوطلبان نمایندگی میاندوره ای مجلس شورای اسلامی از حوزة انتخابیة تهران 52 نفر بود که صلاحیت 23 نفر از آنها تأیید شد. از این عده 4 نفر روحانی و بقیه کارمند، دبیر، روزنامه‌نگار، پاسدار، وکیل دادگستری و بازرگان می‌باشند و 2 نفر نیز از بانوان هستند. فرمانداری تهران اعلام کرد: چنانچه در آینده، دلایل و مدارکی دال بر صلاحیت‌نداشتن هریک از داوطلبان اعلام‌شده واصل شود، نام آنها از لیست داوطلبان حذف خواهد شد. از میان داوطلبان، 4 نفر به مجلس شورای اسلامی راه خواهند یافت.(2)
2
جعفر نمیری رئیسجمهور سودان، امروز در مصاحبه ای مطبوعاتی درباره اعزام نیروهای این کشور به عراق و نحوه آموزش آنها توضیح داد. وی گفت: اعزام داوطلبان به عراق، طبق فرمول ویژه ای که درباره آن با عراق به توافق رسیده‌ایم، انجام شده است. این داوطلبان جزء سربازان نیروی مسلح این کشور نیستند، بلکه از شهروندان سودانی می‌باشند. وی افزود: با عراق بر سر اعزام 400 داوطلب یا بیشتر، جهت آموزش آنان در عراق برای مدتی که آن کشور مایل است، به توافق رسیدیم. داوطلبان پس از آموزش، برای مدت 4 ماه در ارگان‌های عراق گمارده خواهند شد و پس از آن به سودان بازمی‌گردند و چنانچه کسی از آنان بخواهد بار دیگر خود را داوطلب کند، مدت اقامتش برای 4 ماه دیگر تمدید می‌شود. نمیری گفت: تاکنون نخستین گروه از داوطلبان سودان به عراق اعزام شده‌اند.(3)
1
با نزدیک‌شدن زمان برگزاری نشست کشورهای عضو صادرکنندة نفت (اوپک)، روزنام-ة فایننشال تایمز چاپ لندن در مقاله‌ای، به حق قانونی ایران در انتخاب دبیرکل این دورة اوپک پرداخته و کارشکنی برخی کشورها ازجمله عربستان سعودی را برای بازداشتن از حقوق قانونی ایران، مورد توجه قرار داده است. این روزنام-ه می‌نویسد:
طبق آیین‌نامه اوپک، دبیرکل آینده این سازمان باید نماینده ای از ایران باشد و احتمالاً به همین دلیل، بحث و اختلاف در جلسه آینده وزیران نفت اوپک تشدید خواهد شد. گویا دکتر علی شمس اردکانی سفیر ایران در کویت، برای این سمت نامزد شده است. وی در فعالیت‌های سیاسی و دیپلماتیک ایران در منطقه خلیج فارس نقش مهمی را ایفا می‌کند و قاعدتاً می‌تواند وظایف دبیرکلی سازمان اوپک را بی‌طرفانه انجام دهد، اما کشورهای به‌اصطلاح میانه‌رو در این سازمان، از انتصاب وی به مقام دبیرکلی استقبال نخواهند کرد. در صدر این کشورها، عربستان سعودی است که به‌شدت از نقض قراردادهای سازمان درباره حجم تولید و قیمت فروش نفت شکوه دارد.(1)
2
روزنام-ه کیهان پس از اعلام عراق مبنی‌بر پذیرش مجدد قرارداد 1975، در مقاله ای به رفتار و اظهارنظرهای متناقض مسئولان عراقی درباره این قرارداد که در شرایط تاریخی مشخص انجام شده، پرداخته که در بخش‌هایی از آن آمده است:
عراق اعلام کرده که پیشنهاد کمیتة صلح اسلامی مبنی‌بر بازگشت به مرزهای بین‌المللی تعیین‌شده در عهدنامه 1975 الجزایر را به‌عنوان گامی مهم به‌سوی پایان جنگ دو ساله میان ایران و عراق پذیرفته است. درواقع می‌توان گفت، رژیم عراق، مجدداً خواستار اجرای مفاد عهدنامه ای شده است که خود برخلاف صراحت مادة 6 آن، به‌طور یک‌جانبه کان‌لم‌یکن اعلام کرده بود. یکی از بهانه‌های حکومت عراق برای شروع این جنگ خانمان‌سوز و تحمیل آن بر ملت‌های ایران و عراق، اجرانشدن مفاد عهدنامة 1975 ازسوی دولت جمهوری اسلامی بیان شده بود. علاوه‌برآن، مقامات عراق ماه‌ها قبل از تهاجم و تجاوز به خاک جمهوری اسلامی ایران، در مناسبت‌های مختلف اظهار کرده بودند که عهدنامه 1975 در شرایطی به امضا رسید که درواقع بر عراق تحمیل شده بود و اکنون که دیگر آن شرایط تحمیلی - به‌زعم حاکمان عراق وجود ندارد - عهدنامه نیز خودبه‌خود نمی‌تواند اعتباری داشته باشد.
وزیر خارجه عراق در تاریخ 4 مرداد 1359، در مصاحبه ای در عمان گفته بود که موضوع شط‌العرب هنوز پایان نیافته است و عهدنامه 1975 در شرایط خاصی که دیگر موجود نیست، منعقد شد و مالکیت عراق بر تمامی شط‌العرب امری طبیعی و غیر قابل بحث است. سفیر عراق در بیروت نیز چند ماه قبل از آغاز جنگ، در مصاحبه ای مطبوعاتی رسماً اعلام کرده بود
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، تاریخ 7/9/1361، ص33، رادیو لندن، 6/9/1361.
که عهدنامه مرزی 1975 باید تغییر داده شود، درحالیکه هم وزیر خارجه عراق و هم سفیر این کشور در بیروت و همه سردمداران آن رژیم، به‌خوبی می‌دانند - اگر هم اطلاعی نداشتند، لااقل مشاوران حقوقی آنان کاملاً آگاه بودند - که طبق حقوق بین‌الملل، لغو یک‌جانبه یا تعلیق عهدنامههای مرزی با استناد به اصل تغییر اوضاع و احوال، قویاً مردود شناخته شده است. صدام حسین که با لغو عهدنامه 1975، داعیه مالکیت کامل بر شط‌العرب را داشت، اینک چگونه می‌تواند این جنایات و خساراتی را که به مردم عراق و اقتصاد آن کشور و به ملت ایران وارد آورده است، با قبول مجدد عهدنامه 1975 توجیه کند؟ اگر صدام می‌خواست اعتبار عهدنامه 1975 به قوت خود باقی بماند، پس چه دلیلی می‌توانست برای آغاز این جنگ خانمان‌سوز و تحمیلی به دو ملت ایران و عراق داشته باشد جز جاه‌طلبی‌های بیمارگونة خویش و اجرای اهداف و توطئه‌های امپریالیزم(1)
1
تعدادی از کُردهای معارض عراقی، با نفوذ به شهر سلیمانیه، به یک واحد نظامی عراق در جاده "ابراهیم‌پاشا" حمله کردند. در این عملیات یک افسر و 7 سرباز عراقی به هلاکت رسیدند و یک دستگاه خودرو و یک قبضه اسلحه از آنان به غنیمت گرفته شد.(2)
امروز همچنین مهاجمان مسلح وابسته به سفارت عراق در واشنگتن، به جلسه اتحادیه اسلامی دانشجویان عراقی در امریکا و کانادا حمله کردند. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، برادران و خواهران عضو اتحادیه اسلامی دانشجویان عراقی در امریکا و کانادا، که به‌منظور بحث و بررسی درباره تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و پیروزی‌های سپاهیان اسلام، در شهر پترزبورگ گرد هم آمده بودند، پس از حمله مهاجمان بعثی، به مقابله شجاعانه با آنان برخاستند که به متواری‌شدن بعثی‌ها انجامید. پس از درگیری، پلیس ضمن دخالت در این حادثه، مانع از ادامه جلسه شد و یک تن از مهاجمان فراری را که مسلح به سلاح کمری بود، بازداشت کرد. پلیس بقیه مهاجمان را که به چوب و چاقو و سایر وسایل ضرب‌وجرح مسلح بودند، رها کرد.(3)
2
فیلیپ حبیب نماینده ویژه امریکا در خاورمیانه، پیشنهادی سه ماده ای برای عقب‌نشینی نیروهای سوری و رژیم اشغالگر قدس از لبنان مطرح کرده است. به گزارش رادیو فالانژهای لبنان، این سه ماده عبارت‌اند از:1. عقب‌نشینی نیروهای رژیم صهیونیستی از منطقه "شوف" واقع در شرق بیروت تا 45 کیلومتری مرز بین رژیم صهیونیستی و لبنان و عقب‌نشینی نیروهای سوری از کوه‌های مرکز لبنان به‌طرف "اشتوره" در دره بقاع در شرق لبنان. 2. شروع اولین دور مذاکرات
لبنان و رژیم اشغالگر قدس در یک سطح سیاسی و ادامه آن در سطح وزیران امور خارجه هر دو کشور که در "خلده" واقع در ناحیه جنوبی بیروت و در محلی نزدیک بیت‌المقدس انجام خواهد شد.3. کنترل و سرپرستی یک ایستگاه رادار در کوه‌های "باروک" در ناحیه شوف توسط سربازان امریکایی عضو نیروی چند ملیتی در لبنان به‌منظور کنترل حرکات نظامی در این کشور.(1)
1) . مأخذ 1، ص16.
1
پاتک یگان‌های ارتش عراق در منطق-ه عملیاتی محرم، حمله هوایی به بوشهر و جزیره خارک و گلوله‌باران شهر آبادان، از مهم‌ترین رویدادهای جنگ در روز جاری بود.
امروز بار دیگر در ساعت 04:30 بامداد، نیروهای عراقی آتش بسیار سنگینی را در 5 کیلومتری غرب پاسگاه شرهانی در منطقه عملیاتی محرم اجرا و سپس با به‌کارگیری تیپ‌های512، 701 و 38 پیاده به مواضع تیپ7 ولیعصر(عج) حمله کردند که با هوشیاری و مقاومت مؤثر نیروهای خودی مواجه و مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این تهاجم گسترده، 25 تن از نیروهای عراقی به اسارت درآمدند و 6 تانک آنها نیز منهدم شد. آمار تلفات دشمن نیز 400 کشته یا زخمی برآورد شده است(1)
علاوه‌بر این تحرک، امروز هواپیماهای عراقی به حریم هوایی استان بوشهر، جزیره خارک و بندر بوشهر تجاوز کردند. این هواپیماها که در سطح پایین و روی دریا پرواز می‌کردند، با مواجه‌شدن با آتش پدافند هوایی، آسمان منطقه را ترک کردند.(2)
همچنین در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر، 9 نفر زخمی شدند و چند منزل مسکونی تخریب شده یا آسیب دیدند.(3)
2
در درگیریهای مناطق شمال‌غربی ایران میان نیروهای نظامی ایران و گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای سردشت، بوکان، ارومیه، اشنویه، سنندج و کامیاران، علاوه‌بر پاکسازی برخی محورهای آلوده، خسارات و تلفاتی به دو طرف درگیر وارد آمد. سقوط یک بالگرد ارتش ایران و اسارت 2 خلبان آن و نیز کشته یا اسیرشدن تعدادی از عناصر ضدانقلاب، ازجمله پیامدهای این درگیری‌ها بود.
امروز هنگام استقرار نیروهای تأمین در ارتفاعات لژآباد سردشت، عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی حمله کردند که یک سرباز شهید و یک تن دیگر زخمی شد(4)
1) سند شماره 227497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه نشریه شماره 365، تاریخ 10/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 73488 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی)، به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 252، تاریخ 8/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 17704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات قرارگاه کربلا به فرمانده قرارگاه کربلا، 8/9/1361؛ و - سند شماره 17730 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی، ستاد مرکزی سپاه پاسداران، واحد طرح و برنامه عملیات (اطلاعات عملیات) شماره 47، تاریخ 15/9/1361، ص1.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 255، تاریخ 9/9/1361، ص2، بوشهر - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 8/9/1361؛ و - سند شماره 58361 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه 9 (فرماندهی) به ستاد مرکز (مرکز فرماندهی)، 10/9/1361.
3) سند شماره 73511 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 253، تاریخ 9/9/1361، ص3.
4) همان، ص1.
همچنین در مسیر بوکان - سقز، عوامل گروه کومه‌له، یک بالگرد ارتش جمهوری اسلامی را هدف قرار دادند. در این حادثه، بالگرد مجبور به فرود اضطراری در منطقه آلوده شد و 2 خلبان آن به اسارت افراد گروه کومه‌له درآمدند(1)
عناصر مسلح غیرقانونی در بخش "سرو" در شمال‌غربی ارومیه، با نفوذ به ساختمان بخشداری، قصد به‌گروگان‌گرفتن بخشدار را داشتند که با حضور به‌موقع نیروهای ژاندارمری و سپاه و درگیرشدن طرفین، افراد مهاجم بدون کسب موفقیت و با زخمی‌شدن یکی از افرادشان، محل را ترک کردند.(2)
در جنوب اشنویه نیز عده‌ای از افراد مهاجم، به‌سمت نیروهای سپاه که درحال مراجعت به شهر بودند، تیراندازی کردند که تلفاتی به همراه نداشت(3)
در عملیاتی که نیروهای خودی در شمال‌غربی سنندج انجام دادند، 10 روستا ازجمله "دوویسه"، "تودارملا"، "صوفیان"، "چهل گزی" و... پاکسازی شد و نیروهای خودی در روستای دوویسه مستقر شدند.(4)
5 نفر از اعضای هسته‌های مخفی گروه کمونیستی کومه‌له نیز در اطراف کامیاران دستگیر شدند.(5)
امروز همچنین، یک نفر از چته‌های حزب دمکرات با تحویل‌دادن یک قبضه اسلحه، تسلیم سپاه اشنویه شد و امان‌نامه دریافت کرد.(6)
1
حجت‌الاسلام سیدموسی موسوی نماینده امام در غرب کشور، در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی، مطالبی را درباره سیر پاکسازی کردستان، توجه مسئولان به روستاهای کردنشین با بسیج مردم این منطقه علیه نیروهای ضدانقلاب و اجرای برنامههای عمرانی و رفاهی بیان کرد. وی گفت: در دو سال گذشته، با اجرای چند عملیات نظامی پیگیر، شهرها و بسیاری از محورهای کردستان از وجود ضدانقلابیون پاکسازی شد، در شهرها ثبات و امنیت برقرار گردید و فعالیتهایی درجهت رفاه مردم انجام شد، ولی همان‌گونه‌که امام امت فرمودند، اکثر محرومان در روستاها هستند که افراد ضدانقلاب آنها را تحت ستم قرار داده‌اند؛ بنابراین، پاک‌سازی‌های اخیر، بیشتر در روستاهایی انجام شده که عناصر ضدانقلاب در آن حضور داشته‌اند و البته به موفقیت‌هایی هم انجامیده است و مسئولان منطقه با اقبال مردم مسلمان و محروم کردستان در روستاها مواجه شده‌اند. وی افزود: باید بگویم مردم، قدرت و حاکمیت جمهوری اسلامی را در منطقه کردستان کاملاً احساس می‌کنند و عملیات‌ها با هدف پاکسازی کامل کردستان و بستن مرزها و راه‌های نفوذ ضدانقلابیون و دشمنان انقلاب انجام می‌شود. نماینده امام در غرب کشور سپس تأکید کرد: بسیج مسلحانه مردم در کردستان علیه ضدانقلاب شروع شده است و تعداد زیادی از روستاییان مناطق پاک‌سازی‌شده، علیه ضدانقلاب بسیج
1) سند شماره 451730 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا 3 مرکز فرماندهی به نزاجا، م عملیات و اطلاعات - مد عملیات، 12/9/1361.
2) سند شماره 358355 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه5، 11/9/1361.
3) سند شماره 58331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 5 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی کل، 11/9/1361.
4) سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 11/9/1361، ص3.
5) سند شماره 358309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از اطلاعات و بررسی‌های سیاسی، تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 15/9/1361، ص5.
6) سند شماره 358362 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه5، 9/9/1361.
شده‌اند و به صفوف پیش‌مرگان مسلمان کُرد پیوسته‌اند.
حجت‌الاسلام موسوی درباره اجرای برنامههای رفاهی و عمرانی در کردستان نیز گفت: برنامه کار به پیروی از رهنمودهای امام خمینی، پس از دفع ضدانقلابیون و در مرحله دوم، متوجه دگرگونی وضع محرومان و مستضعفان این منطقه است که به‌موازات عملیات پاکسازی، با اهتمام دست‌اندرکاران و کمک‌های مؤثر مردم پیش می‌رود. وی ضمن اشاره به همکاری‌ها و مساعدت‌های روحانیت کردستان گفت: روحانیان در آشنایی و آگاهی اذهان عمومی با ماهیت پلید ضدانقلاب اهتمام دارند و با تأسیس مراکز اسلامی و مدارس علوم دینی و شورای روحانیت منسجم، این نقش را به‌خوبی ایفا می‌کنند. روحانیت کردستان به‌منظور پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی برای بسط احکام الهی و بالابردن سطح بینش و آگاهی‌ها و فرهنگ عامه در تلاش‌اند(1)
1
امروز شماری از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای گوناگون دستگیر شدند. همچنین دادگاه انقلاب اسلامی بندر انزلی حکم عده‌ای از افراد وابسته به گروه‌های معارض را اعلام کرد.
بنابرگزارشی در قائم‌شهر، نیروهای سپاه به یک زن و مرد مشکوک شدند و آنها را دستگیر کردند. این دو فرد که از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بودند، پس از دستگیری بلافاصله اقدام به خوردن قرص سیانور کردند و قبل از آنکه نیروهای سپاه آنان را به بیمارستان برسانند، به هلاکت رسیدند. در بازرسی از وسایل بهجامانده از آنان، مقداری اسناد و مدارک سازمانی و مهمات به دست آمد(2)
در تبریز نیز سپاه پاسداران این شهر 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی کرد. دراین‌باره، چند نفر دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و مقداری مهمات به دست آمد.(3)همچنین در بندرترکمن، یک نفر از افراد سازمان مجاهدین (منافقین) که قبلاً دستگیر و سپس آزاد شده بود، به‌دلیل فعالیت مجدد، بازداشت شد و از وی تعداد 13 عدد بمب دست‌ساز به دست آمد.(4)
در صومعه‌سرا نیز 3 عضو سازمان که در جنگل‌ها مستقر بودند، دستگیر شدند.(5)دادگاه انقلاب اسلامی بندر انزلی، حکم 9 تن از اعضای گروه‌های معارض مسلح آرمان مستضعفان، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را صادر کرد. طبق احکام صادرشده، یک نفر به 10 سال، 4 نفر به 5 سال، 3 نفر به 3 سال و یک نفر به یک سال زندان محکوم شدند.(6)
2
امروز نیز نیروهای داوطلب بسیجی از خرم‌آباد، درود، نورآباد، اردبیل، کاشان و قائم‌شهر راهی جبهه‌های جنگ شدند. همچنین 5 دستگاه کمپرسی همراه راننده برای کمک به نیروهای رزمنده عازم مناطق جنگی شد.(7)
1) روزنامه کیهان، 7/9/1361، ص3.
2) سند شماره 103820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 193، تاریخ 8/9/1361، ص1؛ و - مأخذ 2، بخش اول، ص3، ساری - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 8/9/1361.
3) سند شماره 103819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 194، تاریخ 9/9/1361، ص2.
4) همان، ص1.
5) همان، ص1.
6) روزنامه کیهان، 8/9/1361، ص20.
7) مأخذ 1، بخش اول، ص7؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 8/9/1361، ص4.
1
سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، درباره چگونگی تشکیل گردان‌های احتیاط قدس در سازمان رزم ارتش جمهوری اسلامی توضیحاتی داد. وی گفت: به‌دنبال فتوای اخیر امام امت مبنی‌بر تقویت جبهه‌های نبرد حق علیه باطل و خروش بیشازپیش امت همیشه در صحنه برای حضور در جبهه‌های جنگ، لازم بود مسئولان ارتش و سپاه، مردم رزمنده را از میزان نیاز در جبهه‌ها آگاه می‌کردند. وی افزود: تاکنون رزمندگانی که داوطلب شرکت در جبهه‌ها بودند، با شیوه‌های گوناگون رزمی آشنا بوده، گروهی از این برادران قبلاً خدمت سربازی را انجام داده بودند. براین‌اساس، نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران با تدوین طرحی، تصمیم به تشکیل گردان‌های احتیاط قدس گرفت.
سرهنگ شیرازی درباره ویژگی‌های این گردان‌ها گفت: شرکت‌کنندگان در این گردان‌ها باید حتماً خدمت سربازی را انجام داده و داوطلب حضور در جبهه‌های نبرد باشند. این گردان‌ها درحدود 6 ماه در دوره‌های آموزشی و عملیاتی شرکت خواهند کرد. وی تأکید کرد، مدت خدمت در گردان‌های احتیاط قدس 6 ماه خواهد بود و ترتیبی اتخاذ شده است که این گردان‌ها حتی پس از پایان دوره مذکور، موجودیت خود را حفظ کنند.(1)
2
با فرارسیدن هفتم آذرماه که روز نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی نام‌گذاری شده است، مدیریت سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی اطلاعیه‌ای را به شرح زیر صادر کرد:
هفتم آذر مصادف است با روز نیروی دریانوردان دریادل اسلام که با همکاری عقابان تیزپرواز نیروی هوایی، در پهنه آب‌های گرم خلیج‌فارس دست به یک تعرض تاریخی و قهرمانانه زدند و با یک پیشروی پیروزمندانه در قلب آب‌های دشمن بعثی، بزرگ‌ترین ضربه نظامی، سیاسی و اقتصادی را بر پیکر رژیم فرومایه و جنایتکار بغداد وارد آوردند. در هفتم آذر سال 1359، سلحشوران حماسه‌آفرین دریا با توکل به خدای بزرگ و استفاده از تجهیزات و تجربیات خود، توانستند علاوه‌بر نابودی تعداد زیادی از واحدهای شناور و پروازی دشمن، 2 اسکله بزرگ نفتی "البکر" و "الامیه" را منهدم و بزرگ‌ترین شاهرگ حیاتی حکومت مزدور بعثی را در خلیج‌فارس قطع کنند. قهرمانان داستان 7 آذر، "شهید ناخدا همتی و یاران فداکار او بودند که با نثار جسم و جان خود، مردانگی و شجاعت را به نمایش گذاشته، پرچم جمهوری اسلامی را در پهنه آب‌های مقدس میهن به اهتزاز درآوردند. ما اطمینان داریم که در سایه بسیج همه تخصص‌های دریایی و پیوند نیروهای مردمی، قادر خواهیم بود همه نقشه‌های جنگ‌افروزانه و سلطه‌جویانه جهان‌خواران و نمایندگان منطقه‌ای آنها را نقش بر آب کرده و تمامیت جمهوری اسلامی ایران را از هرگونه دستبردی مصون بداریم.(2)
همچنین به مناسبت این روز، مراسمی در پایگاه‌های نیروی دریایی بندرعباس، بندر بوشهر، بندر ماهشهر، سیرجان - خارک و ستاد مشترک ارتش برگزار شد. در این مراسم، سخنرانان ضمن برشماری نقش نیروی دریایی در امنیت آب‌های خلیج‌فارس، از فداکاری فرماندهی و افراد ناوچه پیکان تقدیر کردند.(1)
حجت‌الاسلام الهی سرپرست اداره سیاسی، ایدئولوژیک نیروی دریایی نیز درباره علت نام‌گذاری این روز گفت: در هفتم آذرماه سال 1359، عملیاتی به نام "مروارید" زیر نظر گروه رزمی بوشهر اجرا شد که ازنظر نظامی بسیار موفقیت‌آمیز بود، زیرا تعداد زیادی از واحدهای پروازی و شناور دشمن در قلب آب‌های عراق منهدم شدند، ازجمله چندین ناوچه موشک‌انداز "اوزا" که بسیار مهم بودند و این اقدام ازنظر نظامی ضربه خردکننده‌ای برای عراق بود. این عملیات ازلحاظ اقتصادی نیز بسیار مهم بود، به این دلیل که 2 اسکله البکر و الامیه که منهدم شدند، اسکله‌های بسیار بزرگی بودند که هم‌زمان 8 فروند نفتکش می‌توانست در آنها پهلو بگیرد و بارگیری کند. پس از این عملیات و انهدام سکوهای نفتی، عراق دیگر ازطریق خلیج‌فارس نتوانست به صدور نفت ادامه دهد. شهید ناخدا همتی و یاران ایشان بودند که در اوج فداکاری و سلحشوری، مقاومت کردند و نشان دادند که مردن هم شیوه‌ای می‌خواهد و آنجا که موضوع اسلام و میهن مطرح باشد، حاضرند خود را فدا کنند.(2)
1
به‌دنبال طرح اساسنامه جهادسازندگی در مجلس و حذف فعالیت‌های فرهنگی این نهاد از اساسنامه و نیز اصلاحات بسیاری که دراین‌باره در صحن علنی مجلس اعمال می‌شود، مسئولان جهادسازندگی در ملاقات با برخی مسئولان کشور، ازجمله هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، از روند تصویب اساسنامه اظهار نارضایتی کردند. آقای هاشمی دراین‌باره می‌نویسد:
«قبل از ساعت 8 مسئولان جهاد آمدند [و گفتند] که از پیشرفت کار اساسنامه ناراحت‌اند. آقای [حسینعلی] منتظری هم شب قبل تلفنی دراین‌باره با من صحبت کردند. امام هم فرموده‌اند که جهادی‌ها را ناراحت نکنند. در جلسه علنی، پیشنهاد ارجاع اساسنامه به کمیسیون برای تصویب برطبق اصل 85 مطرح شد. عده‌ای به‌شدت مخالف بودند و شبه-ة آیین‌نامه‌ای هم مطرح بود. من دفاع کردم و تصویب شد. در تنفس، عده‌ای از نمایندگان به من اعتراض کردند. عصبانی شدم و پرخاش کردم. به‌هرحال کار خوبی شد. هم وقت زیادی از مجلس می‌گرفت و هم چیز خوبی از آب درنمی‌آمد.»(3)
1
علاوه‌بر حمایت‌های سیاسی از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، بخشی از اسیران عراقی نیز همبستگی خود را با این مجلس ابراز کردند. دو گزارش روزنامه کیهان دراین‌باره از مشهد و بندر انزلی به شرح زیر است:
در آستانه تشکیل مجلس اعلای عراق، 1100 نفر از اسیران مستقر در اردوگاه مشهد با ارسال طوماری به محضر امام خمینی رهبر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، خواستار برقراری جمهوری اسلامی به رهبری امام امت در عراق شدند. اسرای مؤمن عراقی در این طومار ضمن درخواست از سپاهیان اسلام برای ورود به خاک عراق، خواهان سرنگونی حزب بعث عراق، نابودی صدام کافر و آزادی مردم مسلمان عراق شدند.(1)
اسیران عراقی مستقر در پایگاه دریایی بندر انزلی نیز در طوماری به طول 22 متر، مرکب از 676,12 امضای خونین و 324 امضای قلمی، پشتیبانی کامل خود را از مجلس اعلا اعلام داشتند.(2)
همچنین یک گروه از اسیران مؤمن عراقی مستقر در اردوگاه حشمتیة تهران، خواهان اجازه مسئولان برای شرکت‌کردن در جنگ علیه عراق شدند. به گزارش کیهان، این گروه به سرپرستی یک سرگرد عراقی که در تاریخ 17 دی 1359 در سوسنگرد به اسارت نیروهای اسلام درآمده است، ضمن اعلام آمادگی خود برای شرکت در جبهه‌ها، خواسته‌اند تا با ازبین‌بردن نیروهای بعثی صهیونیستی عراق، دین خود را به اسلام و جمهوری اسلامی ادا کرده، گذشته خود را جبران کنند. همچنین گروهی از اسیران مستقر در این اردوگاه و اردوگاه مهرآباد جنوبی به‌منظور همیاری با رزمندگان اسلام جمعاً مبلغ 000,239 ریال - که تنها پس‌انداز آنان بود - برای کمک به رزمندگان اسلام و مجاهدین جنگ اختصاص داده‌اند(3)
2
درپی سخنان روز گذشته امام خمینی و حمایت قاطع ایشان از قوای سه‌گانه و تأکید بر تقویت قوه مجریه، امروز میرحسین موسوی نخست‌وزیر، با ارسال پیامی به امام خمینی قدردانی خود را از ایشان ابراز داشت. در قسمتی از این پیام آمده است:
سخنان محبت‌آمیز آن رهبر عظیم‌الشأن درباره عملکرد دولت خدمتگزار، باری سنگین را بر دوش‌های ما می‌گذارد که به‌یقین جز با اتکال به خداوند بزرگ و دعای آن رهبر عزیز و ملت شریف، نمی‌توان آن را به مقصد رساند. دولت جمهوری اسلامی ایران سعی کرده است با استفاده از رهنمودهای آن رهبر بزرگوار، با جهت‌گیری در مسیر استقلال فرهنگی، سیاسی و اقتصادی کشور گام بردارد و بدین‌وسیله پیام خون‌های پاک شهیدان بزرگ انقلاب اسلامی را پاس بدارد. ما دائم ندای خداجویانه و حق‌طلبانه رزم‌آورانمان را که ما را به ایستادگی و مقاومت در مقابل مشکلات، مسائل و توطئه‌های قدرت‌های استکباری دعوت کرده‌اند، شنیده‌ایم و تلاش کرده‌ایم به
این خواست مقدس لبیک بگوییم. ما تلاش کرده‌ایم برای حمایت از محرومان و مستضعفان جامعه قدم برداریم و با توزیع عادلانه درآمدهای عمومی در سطح کشور و استان‌های محروم، زمینه یک حرکت سالم اقتصادی را در سراسر کشور فراهم سازیم. ما تلاش کرده‌ایم در مقابل وسوسه‌های غرب و شرق در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و سیاسی و اقتصادی بایستیم و تنها به اسلام عزیز متکی باشیم، ولی همه ما خدمتگزاران این ملت بزرگ به‌خوبی می‌دانیم اگر توفیقی به دست آمده است، با اراده توده‌های میلیونی مسلمان و حضور همه‌جانبه آنها در صحنه بوده است.
امروز حاکمیت سیاسی دولت در سراسر کشور از حاکمیت ملت در سرنوشت خود سرچشمه می‌گیرد و دولت، قطره بسیار کوچکی از اقیانوس عظیم ملت ایثارگر و شهیدپرور است. ما همگی در مقابل عظمت روحی ملتمان احساس کوچکی می‌کنیم و همیشه این دلهره را داریم که آیا توانسته‌ایم وظایف خود را در مقابل خداوند متعال و رهبر بزرگمان و نیز این همه ایثار و شهادت و خون و پیام انجام بدهیم؟(1)
1
امروز در جلسه سران سه قوه جمهوری اسلامی درباره حزب توده و جریان منشعب از سازمان مجاهدین خلق وابسته به لطف‌الله میثمی و داریوش فروهر که پس از وقایع سال 1360 منزوی شده است و حزب ناسیونالیستی کم‌طرف‌داری را رهبری می‌کند، تصمیم‌گیری شد. آقای هاشمی دراین‌باره نوشته است: «آخر شب، جلسه سران بود؛ درباره تعقیب حزب توده و میثمی‌ها بحث شد و درحد گرفتن سران حزب توده موافقت شد.(2)مسئولان امنیتی پیشنهاد گرفتن عده زیادی را دادند که نپذیرفتم. میثمی‌ها را هم قرار شد به شرط تحویل اسلحه آزاد کنند و همچنین آقای داریوش فروهر را.»(3)
2
به‌دنبال سفر یک هیئت اقتصادی یوگسلاوی به ایران، امروز نیدنیوکوماندیچ عضو شورای اجرایی فدرال یوگسلاوی، معاون وزیر انرژی و سفیر این کشور در ایران با بهزاد نبوی وزیر صنایع سنگین و محمد سلامتی وزیر کشاورزی، دیدار و گفتوگو کردند. در این دیدار، وزیر صنایع سنگین با اشاره به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبنی‌بر ارتباط بیشتر با کشورهای جهان سوم و کشورهای غیرمتعهد، خواهان ارتباط بیشتر اقتصادی و فنی دو کشور شد(4)
1) مأخذ 11، ص15.
2) درپی رسیدن اطلاعاتی به نیروهای امنیتی ایران مبنی‌بر فعالیت‌های جاسوسی حزب توده برای دولت شوروی و پس از فرار یکی از جاسوسان شوروی در ایران به غرب و اطلاعاتی که وی دراین‌باره فاش کرد، برخورد با حزب توده در دستور کار مقامات امنیتی ایران قرار گرفت. برای اطلاعات بیشتر به کتاب 21 روزشمار جنگ مراجعه کنید.
3) مأخذ 22، ص320.
4) روزنامه اطلاعات، 8/9/1361، ص1.
1
امروز شورای اقتصادی و اجتماعی کشورهای عضو اتحادیه عرب، در آغاز سی‌وسومین اجلاس خود در تونس، به سوریه و عراق توصیه کرد تا در یک چارچوب منحصراً عربی، اختلافات خود را درباره صدور مجدد نفت عراق از خاک سوریه از راه گفتوگو حل کنند.(1)
در همین خصوص، امروز روزنامه نیویورک تایمز با درج مقاله‌ای، اقتصاد عراق را قبل از تجاوز به ایران و بعد از آن مقایسه کرده و اهمیت و تأثیر عبور مجدد نفت از خاک سوریه را در اقتصاد عراق یادآور شده است. به گفته دیپلمات‌های خارجی در بغداد، ذخایر ارزی عراق از آغاز جنگ با ایران در سپتامبر 1980، از 30 یا 35 میلیارد دلار به 10 میلیارد دلار کاهش یافته است. نفت، کلید اقتصاد عراق به شمار می‌آید که تولید آن از رقم 3 میلیون و 400 هزار بشکه در روز در پیش از جنگ، به حدود 850 هزار بشکه در روز رسیده است که بیش از نیمی از آن ازطریق خط لوله به ترکیه حمل می‌شود و در آنجا در اختیار ایتالیا، برزیل، فرانسه و کشورهای بلوک شرق که از بهترین مشتریان عراق‌اند، قرار می‌گیرد. دیپلمات‌ها معتقدند که اگر سوریه با بازگشایی خط لوله‌ای که از خاک آن کشور می‌گذرد و به مدیترانه می‌رسد، موافقت کند، میزان صادرات نفت عراق 3 برابر خواهد شد. کوشش برای وادارکردن سوریه به انجام‌دادن چنین کاری، بازتابی از پیچیدگی‌های سیاسی اعراب است. عربستان سعودی برای بازگشایی این خط لوله به سوریه فشار می‌آورد، اما سوریه از ایران نفت می‌خرد و درصورتی‌که واردات نفت از ایران قطع شود، احتمال می‌رود که سوریه به چنین کاری اقدام کند. نتیجه این کار، بهبود سریع اوضاع اقتصادی عراق خواهد بود. در غیر‌این صورت و نیز با ادامه جنگ، عراق ناچار خواهد بود خریدهای خارجی‌اش را قطع کند و ژاپن، آلمان غربی و ترکیه که صادرکنندگان عمده کالا به عراق هستند، از این راه آسیب خواهند دید.
نیویورک تایمز میافزاید: دولت عراق توانسته است سطح زندگی را با برخی استثنائات حفظ کند. قیمت مواد غذایی از آغاز جنگ 30 درصد افزایش یافته است، اما افزایش بهای سوخت، لباس و نیازمندی‌های دیگر اندک بوده است. باوجود جنگ، بازرگانان خارجی اعتماد بیشتری به اقتصاد عراق نشان می‌دهند. به نوشته نیویورک تایمز، سرنوشت نفت به چگونگی جنگ بستگی دارد. اگر بمب‌افکن‌های عراقی بتوانند از جریان نفت ایران به خلیج‌فارس جلوگیری کنند، ممکن است سوریه ناچار به گشودن خط لوله نفتی عراق شود. دراین‌صورت، چشم‌انداز گذر عراق از جنگ بدون رویارویی با دشواری، روشن‌تر خواهد شد.(2)
1
کمبود برخی فراورده‌های نفتی، از حاکم‌شدن شرایط جنگی در کشور نشئت می‌گیرد و بنزین ازجمله فراورده‌های نفتی است که به‌علت کافی‌نبودن تولیدات داخلی، کمبود آن باید از خارج تأمین شود و تخصیص ارز برای واردات اقلام دفاعی و کالاهای اساسی، مانع از آن می‌شود که بنزین به مقدار کافی در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد. بنابراین، سهمیه‌بندی بنزین ازجمله راهکارهایی است که مسئولان کشور برای تأمین حداقل نیاز مصرف‌کنندگان، در نظر گرفته‌اند. در همین خصوص، ستاد بسیج اقتصادی اعلام کرد که باتوجهبه افزایش تولید داخلی بنزین، میزان سهمیه بنزین از ماهانه 60 لیتر، به 90 لیتر افزایش یافت. به نوشته روزنامه کیهان، ستاد بسیج اقتصادی کشور اعلام کرد: با تلاش و ایثار برادران شاغل در وزارت نفت، میزان تولید بنزین و روغن موتور افزایش یافت و تصویب شد که سهمیه ماهانه بنزین اتومبیل‌های شخصی در دی‌ماه آینده، 4 کوپن در نظر گرفته شود که 3 عدد از کوپن‌های مذکور 20 لیتری و کوپن چهارم در ازای بنزین معمولی 20 لیتر و در ازای مصرف بنزین سوپر 30 لیتر اعتبار خواهد داشت. همچنین اعلام شد که از روز 15 آذرماه جاری، توزیع روغن موتور انواع وسائط نقلیه، از سیستم سهمیه‌بندی خارج خواهد شد. ستاد بسیج اقتصادی اعلام کرد که توزیع کوپن‌های سری جدید بنزین، از روز 16 آذر آغاز خواهد شد که جزئیات آن ازطریق رسانه‌ها به اطلاع عموم خواهد رسید.(1)
2
درپی انتشار برخی خبرها درباره اقدام چین در تأمین تسلیحات موردنیاز عراق، امروز یک هفته‌نامه معتبر چینی این مطلب را که چین به‌منظور حمایت از بغداد، به آن کشور اسلحه می‌فروشد، تکذیب کرد. هفته‌نامه رسمی لیجینک چاپ پکن نوشت: چین در جنگ خلیج‌فارس بی‌طرف بوده و روابط دوستانه دیپلماتیک خود را با ایران و عراق حفظ کرده است. این مجله با اشاره به اینکه جنگ برای دو طرف مصیبت‌بار بوده است، مجدداً درخواست پکن از دو کشور را برای حل اختلافاتشان ازطریق مذاکرات صلح‌آمیز تکرار کرد و افزود: یک مجله خارجی ادعاهایی را منتشر ساخت مبنی‌بر اینکه یک‌سوم از سلاح‌هایی که عراق از خارج خریداری کرده، سلاح‌های چینی بوده است. باوجوداین، نشریه چینی نوشت: چین هیچ اسلحه‌ای به عراق نفروخته است، زیرا این اقدام، مغایر با موضع اصولی ما در جنگ بین ایران و عراق می‌باشد و چین در جریان جنگ شدیداً بی‌طرفی بین دو کشور را حفظ کرده است.
مجله چینی در پایان مقاله خود نوشته است: متوقف‌کردن جنگ و زندگی در صلح، نه‌تنها به نفع مردم دو کشور است، بلکه به کاهش تشنجات در خاورمیانه کمک می‌کند.(2)
1
امروز تحرک در جبهه‌های جنگ به کمترین حد خود رسید و ارتش عراق فقط به گلوله‌باران شهرهای خرمشهر و آبادان و نیز شکستن دیوار صوتی بر فراز شهر خرم‌آباد بسنده کرد.
امروز شهرهای آبادان و خرمشهر هدف گلوله‌های توپخانه عراق قرار گرفت و براثر آن، 4 منزل مسکونی در خیابان‌های دبستان، اسدآباد، سیستان و نادری تخریب شد.(1)همچنین 2 مغازه آسیب دید.(2)این اقدام دشمن به شهادت 2 کودک 6 و 10 ساله(3)و زخمی‌شدن 10 نفر در آبادان و 9 نفر در خرمشهر انجامید. در این روز همچنین 48 منزل مسکونی در خرمشهر با همکاری صاحبان آنها تخلیه شد.(4)
در خرم‌آباد نیز هواپیماهای عراق در ساعت 10:14، به حریم هوایی این شهر تجاوز کردند و قصد بمباران این شهر را داشتند که پدافند هوایی، دشمن را ناکام گذاشت. هواپیماهای عراقی به هنگام ترک خرم‌آباد، دیوار صوتی را شکستند.(5)
2
امروز در درگیری میان نیروهای خودی و افراد ضدانقلاب در محورها و شهرهای مختلف استان‌های آذربایجان غربی و کردستان، 7 نفر از نیروهای خودی شهید و 8 تن زخمی شدند. از افراد حزب دمکرات نیز 8 نفر دستگیر شدند.
عناصر مسلح غیرقانونی در ساعت 16 در عملیاتی، 6 تن از سرنشینان یک خودرو ارتش را در حوالی پایگاه "کوله زاغه" در محور سنندج - دیواندره به شهادت رساندند.(6)همچنین در چهارراه طالقانی سنندج، چند تن از عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی با رگبار اسلحه کلاشینکف، 2 تن از افراد گروه گشت شهربانی را هدف قرار دادند که یکی از آنان شهید و دیگری زخمی شد. مهاجمان، اسلحه فرد به‌شهادت‌رسیده را به سرقت بردند.(7)در منطقه پیرانشهر، در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی، 3 تن از افراد خودی زخمی شدند.(8)
1) سند شماره 300348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری استان خوزستان، 9/9/1361، ص2.
2) سند شماره 58348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 254، تاریخ 10/9/1361، ص14.
3) روزنامه اطلاعات، 11/9/1361، ص14.
4) مأخذ 1.
5) روزنامه کیهان، 9/9/1361، ص19.
6) سند شماره 58342 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 255، تاریخ 11/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 341373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن3) به استانداری استان کردستان، 9/9/1361.
7) سند شماره 339429 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری استان کردستان، 9/9/1361.
8) مأخذ 2، ص1.
در مریوان نیز به 4 تن از نیروهای خودی براثر آتش خمپاره جراحاتی وارد شد.(1)
در اطراف سردشت، مهاجمان یک دستگاه بلدوزر وزارت راه را با مواد منفجره منهدم کردند.(2)
همچنین امروز درنتیجه تحرک نیروهای خودی در محورهای مختلف، 8 تن از افراد حزب دمکرات دستگیر شدند.(3)
1
در درگیری میان نیروهای امنیتی ایران و افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 5 تن از افراد سازمان کشته شدند و یک نفر نیز دستگیر شد. همچنین امروز 2 تن از اعضای سازمان، خود را تسلیم نیروهای خودی کردند.
امروز عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ترور حجت‌الاسلام ارشادی از روحانیان شیراز، ناکام ماندند و در تیراندازی‌های انجام‌گرفته، یکی از اعضای گروه عملیاتی مهاجمان به هلاکت رسید(4)
همچنین در فومن که از چندی پیش نیروهای عملیاتی مجاهدین خلق (منافقین)، فعال‌تر شده و اقدام به چندین ترور کرده بودند، نیروهای سپاه با شناسایی یکی از مقرهای افراد سازمان در جنگل‌های "شفت"، عملیاتی را به‌منظور انهدام آن مقر آغاز کردند که در مدت 6 ساعت درگیری، 4 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به هلاکت رسیدند. در این درگیری یکی از افراد خودی نیز زخمی شد.(5)
در زاهدان نیز یکی از اعضای گروه ترور سازمان مجاهدین (منافقین) که حجت‌الاسلام موحدی حاکم شرع گیلان‌غرب را ترور کرده و به شهادت رسانده بودند، دستگیر شد.(6)
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، در شهرهای سقز و بانه 2 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، با مراجعه به مقرهای سپاه این شهرها ضمن اظهار ندامت از اعمال گذشته خود سلاحهایشان را تحویل داده، تسلیم نیروهای خودی شدند.(7)
2
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور ایران، به مناسبت روز همبستگی با مردم فلسطین، پیامی صادر کرد. وی در این پیام با یادآوری کشتار پناهندگان فلسطینی در اردوگاه‌های صبرا و شتیلا، به راهبرد درازمدت رژیم صهیونیستی در منطقه و همراهی امریکا با این رژیم اشاره کرد و ضمن یادآوری پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران از آرمان ملت فلسطین؛ همبستگی کشورهای مسلمان با فلسطینی‌ها؛ ایستادگی در مقابل سیاست‌های امریکا و حمایت همه‌جانبه از مردم فلسطین، تنها راه غلبه بر مشکلات منطقه‌ای و دستیابی به پیروزی در مبارزه با رژیم اشغالگر قدس را اتحاد مسلمانان و کشورهای اسلامی دانست. بخش‌هایی از پیام رئیسجمهور به این شرح است:
وجدان عمومی جهان، از قساوت و سنگدلی صهیونیست‌ها در کشتارگاه‌های صبرا و شتیلا
1) سند شماره 358309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از اطلاعات و بررسی‌های سیاسی - تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 10، تاریخ 15/9/1361، ص3.
2) مأخذ 6، بخش اول، ص2.
3) مأخذ 9، ص5.
4) سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه، به فرماندهی کل، شماره7، تاریخ 12/9/1361، گزارش منطقه 9، ص11.
5) سند شماره 103819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 194، تاریخ 9/9/1361، ص1.
6) سند شماره 54646 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه6 اطلاعات به ستاد مرکزی اطلاعات، 21/9/1361.
7) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 255، تاریخ 9/9/1361، ص3، سنندج - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 8/9/1361.
همچنان جریحه‌دار است. خیانت و سازش برخی از رژیم‌های غیرمردمی وابستة منطقه، موجب شد که امپریالیسم و صهیونیسم موفق شوند رزمندگان فلسطینی را از بیروت اخراج و آنها را در کشورهای مختلف پخش کنند. تجربة تلخ بشریت از سلطة غاصبانة 35 سالة صهیونیسم در فلسطین نشان داده است که تجاوز، خصیصة ذاتی اسرائیل است و مماشات‌کردن با چنین عنصری با هیچ منطقی سازگار نیست. قتل‌عام مردم فلسطین و مسلمین غرب بیروت پس از اخراج رزمندگان سازمان آزادی‌بخش فلسطین، حقانیت موضع ما را در مخالفت با توطئه اخراج آنها به اثبات رسانید. تردید نباید داشت که جنایتکاران اسرائیل، به کشتار مردم اکتفا نخواهند کرد و آن را مفری برای توطئه بزرگ خود و تهدید و نابودی آرمان فلسطین و استقرار و نفوذ امریکای جهان‌خوار بر کل منطقه خواهند ساخت. هدف آنها این است تا کشورهای منطقه را متقاعد کنند که طرح‌های کمپ دیوید و تحت حمایت امریکا قرارگرفتن، تنها راه‌حل بحران خاورمیانه می‌باشد. ما معتقدیم اخراج مبارزان فلسطینی از لبنان نه‌تنها پایان کار نبوده، بلکه آغاز مرحله جدیدی از مبارزات طولانی ملت‌های عرب و مسلمان خواهد بود.
ما به‌رغم درگیری دو ساله در جنگ تحمیلی، هرگز در انجام‌دادن وظایف اسلامی و انسانی خود دربرابر موضوع فلسطین کوتاهی نکرده و کشوری بوده‌ایم که باوجود درگیری در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، نیروهای خود را وارد صحنه پیکار علیه صهیونیسم کرده است. ما معتقدیم که حل ریشه‌ای مشکل فلسطین و کل بحران خاورمیانه تنها در مقابله جدی با سیاست‌های استکبار جهانی و در تلاشی صادقانه در راه ایجاد وحدت‌نظر میان کشورهای اسلامی و نیز با تأکید کامل بر اسلامی‌کردن قضیه فلسطین قابل‌تصور است. ما برخورد درست با موضوع قدس را رهگشای نجات مستضعفان می‌دانیم که سال‌هاست با کمال مظلومیت، دست تجاوز و قتل و غارت دشمنان را بر خود مسلط می‌یابند و لذا هرکجا که دفاع از فلسطین باشد، ما در آنجا حضور خواهیم داشت. ما مبارزه با زورگویان و تجاوزگرانی چون رژیم صهیونیستی و حامی امپریالیست آن، امریکا را وظیفه اسلامی همه مسلمانان جهان و وظیفه انسانی تمام شرافتمندان جامعه بشریت می‌دانیم و از همه انسان‌هایی که دوستدار عدالت و علاقه‌مند به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی‌اند، انتظار داریم درجهت همبستگی با ملت ستمدیده فلسطین گام‌های عملی بردارند. ما با درپیش رو داشتن خون‌های به ناحق ریخته شده در صبرا و شتیلا که چکمه‌های صهیونیست‌های اشغالگر را رنگین کرده، به وجدان‌های بیدار جهانیان اعلام می‌کنیم که صرف اعلام همبستگی، دردی را دوا نمی‌کند، بلکه جنایتکاران حرفهای رژیم صهیونیستی چون بگین و شارون که مسئول این جنایت‌اند، باید به سزای اعمال خود برسند تا وجدان بشریت آرام گیرد.(1)
1) مأخذ 5، ص18.
1
درپی ارائه طرح فیلیپ حبیب نماینده ویژه امریکا، در بحران جاری لبنان مبنی‌بر خروج هم‌زمان نیروهای سوریه و رژیم صهیونیستی از لبنان، امروز علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، این طرح را رد کرد. وی گفت: این طرح نیز مانند دیگر طرح‌های امریکایی و اسرائیلی، یک توطئه حساب‌شده برای حذف موانع حضور رژیم صهیونیستی در لبنان است و ما مطمئنیم که سوریه، تسلیم چنین توطئه‌ای نخواهد شد. وی افزود: حمله صهیونیست‌ها به لبنان در تابستان گذشته و اشغال بیروت غربی، به‌رغم توافق‌های حاصل‌شده پس از خروج فلسطینی‌ها، برای همگان روشن کرد که طرح‌های امریکایی همواره فریب‌کارانه و غیرقابل‌اعتماد است و جز درجهت سلطه بیشتر صهیونیسم اشغالگر و شکست و ذلت برای امت اسلام و عرب نخواهد بود. وی همچنین اظهار کرد: حضور سوریه در لبنان برخلاف حضور نیروهای رژیم صهیونیستی، یک حضور تحمیلی و تجاوزکارانه نیست؛ زیرا سوری‌ها بنابه درخواست دولت وقت لبنان و مصوبه اتحادیه عرب و به‌منظور پشتیبانی از مردم لبنان دربرابر تجاوزات صهیونیست‌ها وارد خاک این کشور شده‌اند(1)
2
رحمت‌الله خسروی مدیرعامل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، در یک گفتوگوی مطبوعاتی، فعالیت‌های این بنیاد را در مناطق جنگ‌زده برشمرد. وی با اشاره به فعالیت‌های ستاد بازسازی و نوسازی استان‌های ایلام، خوزستان و باختران و همچنین با اشاره به چگونگی فعالیت‌های این ستاد در دو مرحله بازسازی و نوسازی گفت: از 59 روستایی که بنیاد در آنها مشغول بازسازی شده است، فعالیت در 14 روستا پایان یافته و بقیه نیز در دست اقدام است. وی افزود: کار نوسازی 19 روستا نیز آغاز شده که اقدامات آن نیز با همیاری روستاییانی که مراجعت کرده‌اند، در دست اجراست. آقای خسروی از مردمی که هنوز به روستاهای خود مراجعه نکرده‌اند، درخواست کرد تا به‌منظور همیاری بیشتر با برادران بنیاد مسکن، به روستاهای خود بازگردند.(2)
3
دیدارهای مقامات ایران با هیئت‌های اقتصادی مختلف و امضای موافقت‌نامه‌های اقتصادی بین ایران و سایر کشورها، ازجمله اخباری است که بخش عمده‌ای از گزارش‌های رسانه‌های خبری را به خود اختصاص داده است. سفر وزیر بازرگانی ایران به پاکستان و ورود هیئت اقتصادی زلاندنو به ایران، ازجملة این خبرها است.
درپی سفر اخیر صاحب‌زاده یعقوب‌خان به ایران، امروز آقای عسگراولادی وزیر بازرگانی، در رأس هیئتی اقتصادی به اسلام‌آباد سفر کرد. وی قبل از ترک تهران درباره اهداف این سفر گفت: منظور از مسافرت به کشور دوست، مسلمان و برادر، پاکستان که در پاسخ دعوت وزیر
بازرگانی این کشور انجام می‌شود، دیدار با وزیران این کشور و بررسی سطح مبادلات تجاری بین دو کشور و افزایش آن خواهد بود. وی همچنین اضافه کرد: اقامت ما در پاکستان حدود 4 روز طول می‌کشد و در این مدت، از مراکز تولید و امکانات صادراتی آن کشور بازدید خواهیم کرد تا درصورت امکان، نیازهای وارداتی خود را در برخی زمینه‌ها از این کشور تهیه کنیم(1)
غلام اسحاق‌خان وزیر اقتصاد و دارایی پاکستان نیز در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در اسلام‌آباد، سیاست جمهوری اسلامی ایران را در اولویت‌دادن به توسعه روابط بازرگانی با کشورهای اسلامی تمجید کرد و گفت: پاکستان نیز به این روش علاقه‌مند است. وی همچنین صدور نفت ایران به پاکستان را از موضوعاتی دانست که در مذاکرات جاری بررسی خواهد شد. وی درباره تشکیل بازار مشترک کشورهای اسلامی نیز اظهار امیدواری کرد که با توسعه همکاری‌های اقتصادی بین کشورهای اسلامی، به این هدف نزدیک شویم(2)
"وارن کوپر" وزیر خارجه و تجارت خارجی زلاندنو نیز که در رأس هیئتی تجاری به ایران سفر کرده است، امروز با علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، دیدار کرد. وی در این دیدار گفت: زلاندنو مایل است به روابط خود با جمهوری اسلامی ایران به‌ویژه درزمینه‌های اقتصادی توسعه بخشد. وارن کوپر افزود: ما درزمینه کشاورزی و دامداری پیشرفته‌ایم و از این نظر می‌توانیم با دولت ایران همکاری کنیم. ولایتی نیز اظهار کرد: از اساسی‌ترین اهداف انقلاب ما کسب استقلال بود که با ایثار مردم، به دست آمد و یکی از آثار این استقلال آن است که خود تصمیم می‌گیریم با چه کشورهایی، در چه سطحی و با چه کیفیتی ارتباط برقرار کنیم. دکتر ولایتی تأکید کرد: ما به رابطه با زلاندنو با باتوجهبه اینکه این کشور در تحریم اقتصادی علیه ما شرکت نکرد، به دیده مثبت می‌نگریم(3)
آقای هدایت‌زاده قائم‌مقام وزارت بازرگانی نیز در دیدار با هیئت تجاری زلاندنو از مقامات این کشور خواست که درزمینه واردات کالاهای غیرنفتی از ایران، اقدامات جدی مبذول دارند و فقط به ایران به‌عنوان کشور صادرکننده نفت ننگرند. در پایان، هیئت زلاندنو از مقامات ایرانی برای سفر به آن کشور دعوت کرد.(4)
1
معاون نخست‌وزیر بلغارستان و معاون وزیر نفت هند که هرکدام در رأس یک گروه اقتصادی به ایران آمده بودند، امروز تهران را ترک کردند. محمد سلامتی وزیر کشاورزی و عمران روستایی، درباره توافقات انجام‌شده با طرف بلغاری گفت: این دیدارها در همکاری بین دو کشور بسیار مؤثر بوده است و دو کشور توانستند درزمینة صنعت، نیرو و بازرگانی، به وحدت‌نظر و تفاهم دست یابند. وی افزود: این سرعت عمل و تفاهم، مبین خواست دو دولت برای گسترش روابط سیاسی و اقتصادی است، زیرا دو ملت علاقه‌مندند روابط اقتصادی و سیاسی خود را گسترش دهند که نتیجة این تلاش‌ها و مذاکرات، امضای یادداشت تفاهمی است که می‌تواند به اقتصاد متحول دو کشور کمک کند.
"آندره لوگانف" معاون نخست وزیر بلغارستان نیز دراین‌باره گفت: یادداشت تفاهم امضاشده بین دو کشور بسیار مهم بود و براساس آن، روابط اقتصادی و بازرگانی دو کشور ترسیم می‌شود. امضای این سند برای همکاری‌های اقتصادی، مبارزه با امپریالیزم و همزیستی مسالمت‌آمیز ملت‌ها و همچنین ترقی و توسعه اقتصادی دو ملت بسیار مفید است. وزیر کشاورزی و عمران روستایی نیز درباره متن تفاهم‌نامة تجاری و اقتصادی میان ایران و بلغارستان گفت: یادداشت تفاهم امضاشده بین دو هیئت درزمینه‌های کشاورزی، صنایع غذایی، بازرگانی، نفت، امور مالی، صنعت، نیرو و حمل‌ونقل است.
دراین‌باره حجت‌الله غنیمی‌فرد معاون وزارت بازرگانی اظهار کرد: میزان مبادلات دو کشور در سال جاری 25 میلیارد و 500 میلیون ریال است که بلغارستان به ایران فراورده‌های دخانی، گوشت، پنیر و ماشین‌آلات صادر خواهد کرد و ایران متقابلاً صادرات غیرنفتی خود را به این کشور 4 تا 5 برابر افزایش خواهد داد.(1)
"لوراج کمار" معاون وزیر نفت هند نیز پیش از ترک تهران درباره توافق‌های انجام‌شده با مقامات ایران و همچنین نتایج سفر خود گفت: در مذاکراتی که با مقامات نفتی جمهوری اسلامی ایران و همتای ایرانی خود انجام دادیم، در چند رشته مهندسی نفت (اکتشاف)، خرید نفت و تبادل تجارب و غیره یادداشت تفاهمی به امضای مقامات دو کشور رسیده است که امیدواریم در دیدار دکتر عباس هنردوست (معاون وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران) از هند، این توافق‌ها هرچه‌بیشتر مطالعه و بررسی و در آینده نزدیک اجرایی شود. وی افزود: همچنین مدیرعامل شرکت مهندسی ای. ال هند که با این هیئت در تهران بود، در گفت‌وگوهایی با مقامات نفتی ایران به توافق‌هایی درزمینه همکاری در رشته‌های پتروشیمی و امور مهندسی و اجرای پروژه‌های فنی رسید که امیدوارم با دیدار کارشناسان نفتی دو کشور از هند و جمهوری اسلامی ایران، به اجرای آنها اقدام شود. معاون وزیر نفت هند، در پایان ضمن اظهار خوش‌وقتی از احساسات دوستانه وزیران بازرگانی و نفت جمهوری اسلامی ایران گفت: در دیدارهای خود با مقامات ایرانی به‌منظور همکاری‌های فنی و افزایش مبادلات تجاری و اقتصادی بین دو کشور بحث و تبادل‌نظر شد.
دکتر عباس هنردوست معاون وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران نیز درباره توافق‌های انجام‌شده با هیئت نفتی هند گفت: طی یادداشت تفاهمی که با این هیئت به امضا رسید، قرار است در سال جاری نیز چون سالهای گذشته، سالانه 4/3 میلیون تن نفت به آن کشور به‌صورت نقدی فروخته شود. همچنین به توافق‌هایی در سطوح عالی‌تر دست یافته‌ایم که برای اجرایی‌شدن آنها باید مقامات عالی‌رتبة جمهوری اسلامی ایران و احیاناً مجلس شورای اسلامی موافقت خود را اعلام کنند.(2)
1
خبرگزاری آلمان با استناد به هدف‌های وزیر نفت عراق در مصاحبه با نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه و برخی اطلاعات دیگر، در مقاله کوتاهی به بررسی وضع صدور نفت عراق پرداخته و آن را با زمان قبل از جنگ مقایسه کرده است. به گزارش این خبرگزاری، عراق قصد دارد گنجایش خط لوله خود را ازطریق ترکیه افزایش دهد. قاسم احمد تقی وزیر نفت عراق، در مصاحبه با نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه گفت: این خط لوله که به سواحل مدیترانه در نزدیکی بندر "اسکندرون" منتهی می‌شود، معادل 960 هزار بشکه نفت گنجایش دارد (هر بشکه معادل 159 لیتر). خبرگزاری آلمان میافزاید: همه ترمینال‌های نفتی عراق در خلیج(فارس) از کار افتاده‌اند و سوریه به‌دلیل حمایتش از ایران، خط لوله نفتی عراق را که از داخل خاک این کشور به مدیترانه منتهی می‌شود، مسدود کرده است. همچنین پروژه احداث یک خط لوله جدید ازطریق عربستان سعودی به دریای سرخ نیز لغو شده است. قبل از آغاز جنگ خلیج‌فارس در سال 1980 میلادی، عراق با صدور 4 میلیون بشکه نفت در روز، بعد از عربستان سعودی، دومین کشور صادرکننده نفت در منطقه محسوب می‌شد. این خبرگزاری به نقل از نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه و وزیر نفت عراق نوشت: شروع به کار مجدد ترمینال‌های نفتی عراق در خلیج‌فارس به 6 ماه تا یک سال وقت نیاز دارد و این درصورتی است که جنگ پایان یابد. لازم به یادآوری است که درحال‌حاضر، صدور نفت عراق روزانه به میزان 310 هزار بشکه، آن هم ازطریق خط لوله متصل به ترکیه، مقدور می‌باشد.(1)"شیر شانکار" وزیر نفت هند نیز اعلام کرد این کشور قصد دارد در سال آینده میلادی، 30/3 میلیون تن نفت خام از عراق خریداری کند(2)
همچنین در ادامه تحرکات اقتصادی عراق، "بکر محمد رسول" وزیر کار و امور اجتماعی عراق، در سئول با "چون دوهوان" رئیسجمهور کرة جنوبی ملاقات کرد. آسوشیتدپرس ضمن اعلام این خبر افزود: رسول که به دعوت دولت سئول و به‌منظور بررسی همکاری اقتصادی، برای یک دیدار 6 روزه وارد کره جنوبی شده، اولین وزیر عراقی است که از آغاز برقراری روابط کنسولی بین دو کشور در آوریل 1981 به کره جنوبی سفر می‌کند. محمد رسول همچنین با "کیم بیونگ هیون" معاون نخست وزیر و وزیر برنامه‌ریزی اقتصادی، "کیخ چونگ هو" وزیر سازندگی و "چونگ هان جو" وزیر کار کره جنوبی مذاکره کرد که جزئیات آنها فاش نشده است. سئول به دلایل دیپلماتیک و اقتصادی، علاقه‌مند به نزدیک‌کردن مناسبات با بغداد است. گفتنی است که حدود 18 هزار نیروی کره‌ای، طبق قراردادهای ساختمانی در عراق کار می‌کنند و این کشور یکی از بازارهای بزرگ ساختمانی کره جنوبی است.(3)
1
بخشی از تاریخ هر دوره ممکن است برگرفته از اطلاعاتی باشد که به‌طور اتفاقی منتشر می‌شود؛ هرچند اطلاعات، کلیات آن دوره را شامل نشود. گفتوگوی گروهی از اسیران عراقی با خبرگزای جمهوری اسلامی، نمونه‌ای از این اطلاعات است. یکی از این اسیران در این گفتوگو به تأسیس ستاد تخلیه غنائم جنگی که به‌دستور صدام حسین شکل گرفت، اشاره و چگونگی غارت منازل مردم و دارایی‌های خرمشهر را بازگو کرد. اسیر دیگری درباره مشاهدات خود از انهدام منازل مسکونی خرمشهر و شباهت این اقدام ارتش عراق با فاجعه دیر یاسین که به‌دست رژیم صهیونیستی انجام شد، سخن گفت. یکی دیگر از اسیران نیز درباره وحشتی که درحین عملیات نیروهای خودی برای آزادسازی خرمشهر (عملیات بیت‌المقدس) فرماندهان عراقی را فراگرفته بود، مطالبی بیان کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات: گروهی از اسیران عراقی مستقر در یکی از کمپ‌های اهواز، در گفتوگویی با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، از جنایات صدامیان درطول اشغال خرمشهر پرده برداشتند. یکی از این افراد که مهندس کشاورزی است و با درجه ستوان دوم در تیپ33 نیروی مخصوص عراق خدمت می‌کرد و در جریان فتح خرمشهر به اسارت نیروهای اسلام درآمد، اظهار کرده است: اندکی پس از اشغال خرمشهر به‌دست قوای بعثی صهیونیستی، صدام برای تطمیع مزدوران خود دستور داد همه اموال و مایملک مردم خرمشهر غنیمت جنگی تلقی شود و هریک از افراد ارتش بعثی صهیونیستی می‌تواند به دلخواه، اموال و وسایل زندگی مردم خرمشهر را غارت کند. این اسیر عراقی افزود: براین‌اساس بود که یک شرکت تجاری فروشنده یخچال با کسب مجوزی از سرفرماندهی ارتش بعثی صهیونیستی، اقدام به جمع‌آوری بیش از 15 هزار یخچال از خانه‌های مردم خرمشهر کرد و این یخچال‌ها را پس از انتقال به عراق، به قیمت هر دستگاه 20 دینار به مردم فروخت. وی افزود: یک شرکت واردکننده چدن و آهن‌آلات عراقی نیز در اقدام مشابهی، مدت 3 ماه با بسیج همه امکانات خود، وسایل آهن‌آلات، تیرآهن و اجناس موجود در گمرک و بندر خرمشهر را غارت کرد و به عراق انتقال داد. همچنین وزارت حمل‌ونقل عراق، همه اتومبیل‌هایی را که در گمرک خرمشهر باقی مانده بودند، جمع‌آوری کرد و قسمتی از اتومبیل‌ها را به کارکنانی که صمیمانه با ارتش بعثی صهیونیستی عراق همکاری می‌کردند، به‌اصطلاح، هدیه کرد. این اسیر عراقی یادآور شد: برای غارت اموال مردم خرمشهر به‌دستور صدام، ارتش بعثی صهیونیستی عراق اقدام به تشکیل ستادی تحت عنوان "ستاد تخلیه غنائم جنگی" کرده بود که ریاست این ستاد را شخصی به نام سرتیپ "ایاد شعبان" برعهده داشت که اینک مدیر مدرسه عالی آموزش نیروهای ویژه عراق است. یک اسیر دیگر عراقی که در خرمشهر و در عملیات تاریخی "بیت‌المقدس" به اسارت درآمده بود، در این گفتوگو مطالبی درباره جنایت صدامیان در تخریب منازل مسکونی بیان کرد و گفت: هنگامی که ارتش بعثی صهیونیستی عراق به این واقعیت پی برد که هرگز نمی‌تواند در مقابل نیروهای اسلام مقاومت کند، به لشکر3 خود دستور داد همه مناطق مسکونی را منهدم کند. این اسیر عراقی
افزود: براین‌اساس، یک سرگرد عراقی به نام "مالک" که فرماندهی گردان مهندسی لشکر3 عراق را برعهده داشت، طرحی را پیشنهاد داد که به‌موجب آن، خانه‌های مردم خرمشهر را با مواد تی.ان.تی. منفجر و با خاک یکسان کنند و برای جلوگیری از تهاجم نیروهای اسلام، راه‌های نفوذی خرمشهر نیز مین‌گذاری شد. این اسیر عراقی گفت: صحنه انفجار منازل مسکونی مردم مستضعف خرمشهر، برای هر بیننده‌ای تأثرانگیز بود و ویرانی شهر دیر یاسین را به‌دست صهیونیست‌ها تداعی می‌کرد. وی افزود: سرانجام انتقام الهی دامن‌گیر این سرگرد مزدور عراقی شد و او در عملیات موفقیت‌آمیز "بیت‌المقدس" و فتح خرمشهر به‌طور فجیعی به هلاکت رسید و سزای رفتار جنایتکارانه خود را دید. یک اسیر دیگر عراقی که در عملیات خرمشهر مجروح شده بود، در بیان خاطرات خود اظهار کرد: هنگامی که نیروهای اسلام برای فتح خرمشهر به مواضع ما حمله کردند، من در اتاق مخابرات گردان79 نیروی مخصوص بودم و هنگامی که سرلشکر "عبدالرحمن البیاوی" فرمانده عملیات ارتش عراق در جبهه‌های جنوب، ازطریق بی‌سیم از فرمانده گردان79 خواست تا وضعیت نیروها را گزارش دهد، فرمانده مزبور به نام سرگرد "حربی طویوش عرفان" به او پاسخ داد که حمله چنان وسیع است که ما باید شهرهای بصره و ناصریه را به ایران بدهیم و تنها از بغداد دفاع کنیم(1)
1) روزنامه اطلاعات، 8/9/1361، ص1.
1
امروز جبهه‌های جنگ وضعیت آرامی داشت و فقط شهر آبادان به وسیل-ه توپخانههای عراق گلوله‌باران شد که براثر آن 2 منزل مسکونی تخریب و یک نفر از ساکنان شهر مجروح شد.(1)
2
به‌دنبال فرار برخی افراد ارتش عراق و سر باز زدن از حضور در جبهه‌های جنگ، ارتش این کشور جستوجوی خانه‌به‌خانه را برای یافتن جوانان و اعزام اجباری آنان به جبهه‌های جنگ آغاز کرد. خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره اقدامات ارتش عراق به‌منظور تأمین نیرو برای جبهه‌ها نوشت: به دستور صدام، عملیات جستوجوی خانه‌به‌خانه برای یافتن جوانان واجد شرایط در شهرهای مختلف عراق آغاز شد. به گزارش رسیده، عوامل عراق اخیراً اقدام به جستوجوی خانه‌های مردم در شهرهای مختلف این کشور کرده و افرادی را که از خدمت سربازی شانه خالی کرده‌اند، دستگیر و پس از گذراندن دوره نظامی 15 روزه، آنان را به‌اجبار به جبهه‌ها اعزام می‌کنند.(2)همچنین باتوجهبه نزدیکی کویت و فراهم‌بودن امکان فرار جوانان عراق به آن کشور، از خردادماه سال جاری، عناصر استخبارات عراق پایگاهی را در آن کشور دایر کرده‌اند و افراد یادشده را دستگیر و به عراق باز می‌گردانند.(3)
روزنام-ه امریکایی واشنگتن پست نیز درباره کمبود نیروی انسانی در عراق و اقدامات این کشور برای تأمین نیروی نظامی نوشت: امروز در عراق، زنان 4/3 درصد نیروی کاری ادارات دولتی بغداد را تشکیل می‌دهند، درحالیکه این رقم قبل از جنگ به میزان 4/1 درصد بوده است. همچنین 2 میلیون خارجی که بیشتر از مصر و دیگر کشورهای فقیر اسلامی می‌باشند، در بغداد استخدام شده‌اند. در عراق تمامی مردان از سنین 18 تا 34 سالگی، در قوای نظامی یا خدمات امنیتی گستردة کشور، مشغول انجام وظیفه‌اند.
طبق این گزارش، حزب حاکم بعث، درصدد ریشه‌کن کردن بسیاری از احکام اسلامی است
1) سند شماره 58342 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 255، تاریخ 11/9/1361، ص2.
2) روزنامه کیهان، 11/9/1361، ص18.
3) سند شماره 17714 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب (کربلا رکن2)، شماره 677، تاریخ 10/9/1361، ص1.
که زنان را محدود می‌کند. پرزیدنت صدام گفته است: زنان نیمی از جامعه را تشکیل می‌دهند. جامعه ما همچنان در بند زنجیرها باقی خواهد ماند و به عقب باز خواهد گشت، مگر اینکه زنانش آزاد شوند و تحت تعلیم و تحصیل قرار بگیرند. نویسنده سپس میافزاید، اما باوجود ارتقای مقام زن، در شورای فرماندهی انقلاب و سرپرستی وزارتخانه‌ها هیچ زنی دیده نمی‌شود.
در ادامه این مقاله آمده است: به‌دلیل جنگ در این کشور، دولت عراق خود را مقید به افزایش جمعیت می‌بیند؛ بنابراین، سقط جنین و مصرف قرص‌های ضد‌حاملگی را غیرقانونی خوانده و برای تشویق زنان به ماندن در مشاغلشان، مزایای زایمان را بیشتر کرده است.
واشنگتن پست افزوده است: فشارهای اقتصادی در عراق آن‌قدر زیاد است که زنان مجبور به کار در نوبت‌های صبح و عصر می‌باشند. یک معاون وزارت اقتصادی عراق می‌گوید: اگر جنگ ادامه یابد، ما مجبوریم زنان را برای کار شبانه نیز به کار بگیریم.(1)
در همین خصوص منابع اطلاعاتی اعلام کردند: فرماندهی ارتش 5 هزار نیروی سودانی را که مراحل آموزش خود را به پایان رسانده‌اند، بین مناطق الباره، الفلائیه، کوت، خلیفه، الدویت و الواصلبه توزیع و بدین‌ترتیب به تعداد افراد ارتش خلق عراق مستقر در آن مناطق اضافه کرده است.(2)
1
امروز نیز نیروهای داوطلب از شهر سمنان عازم جبهه‌های جنگ شدند.(3)همچنین در ادامه کمک‌های مردمی، اهالی روستای ابوعلی و اسلام‌آباد خوی، مبلغ 413 هزار ریال وجه نقد، 6 پارچه طلای زینتی، 1200 کیلو گندم، 42 عدد پیراهن پشمی دست‌بافت و مقداری پارچه برای استفاده نیروهای رزمنده به پایگاه‌های بسیج روستای خود تقدیم کردند.(4)
2
ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده، دومین بیانی-ة خود را درباره فعالیت‌های این ستاد در مناطق جنگ‌زده انتشار داد. در بخشی از این اطلاعیه آمده است:
شرح عملیات اجرایی شهر اهواز: بازسازی 2 هزار واحد مسکونی، مجری دفتر تهیه و مرمت بنیاد امور مهاجران جنگی؛ 10 هزار متر آسفالت اضطراری، مجری شهرداری اهواز؛ بازسازی 25 واحد ساختمان‌های دانشگاه، مجری دانشگاه اهواز.
شرح عملیات اجرایی شهر دزفول (شهر اسطوره‌ها): بازسازی 13 مسجد، مجری سازمان اوقاف؛ بازسازی 3 هزار واحد مسکونی و مغازه، مجری دفتر تعمیر و مرمت بنیاد امور مهاجران جنگی؛ بازسازی 12 واحد ساختمان‌های دولتی، مجری وزارت مسکن و شهرسازی؛ نوسازی 4 دستگاه ساختمان دولتی، مجری وزارت مسکن و شهرسازی؛ بازسازی 9 دستگاه تلمبه‌های دشت‌عباس، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ احداث 2 دستگاه کوره هوفمن، مجری بنیاد
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه شماره 257، تاریخ 11/9/1361، صص 11 و 12، واشنگتن پست - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 9/9/1361.
2) سند شماره 308522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ستاد عملیات تیپ2 (رکن 2)، 11/9/1361، ص3.
3) روزنامه جمهوری اسلامی، 11/9/1361.
4) سند شماره 227497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مرکز اخبار و رسانه‌ها، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، خبرنامه، شماره 365، تاریخ 10/9/1361، ص8.
مسکن دزفول؛ بازسازی 5 بقعه مبارکه، مجری سازمان اوقاف.
شرح عملیات اجرایی شهر شهیدان گمنام (شوش): بازسازی 2 هزار واحد مسکونی و مغازه، مجری دفتر تعمیر و مرمت بنیاد امور مهاجران جنگی، بازسازی 5 دستگاه ساختمان تأسیسات دولتی، مجری کارمندان متعهد وزارت مسکن و شهرسازی؛ نوسازی و بازسازی 120 هزار واحد مسکونی، مجری مردم قهرمان کرج ازطریق ستاد پشتیبانی کرج؛ 328 مورد تعمیرات درب و پنجره، مجری مردم قهرمان کرج ازطریق ستاد پشتیبانی کرج؛ بازسازی بقعه مبارکه حضرت دانیال نبی(ع)، مجری سازمان اوقاف.
شرح عملیات اجرایی شهر سوسنگرد: احداث سردخانة 100 تنی، مجری شهرداری سوسنگرد؛ بازسازی ساختمان‌های اداره کشاورزی، مجری وزارت مسکن و شهرسازی؛ بازسازی 71 واحد مسکونی، مجری وزارت مسکن و شهرسازی؛ تکمیل پل‌های محور حمیدیه - سوسنگرد، مجری کارمندان متعهد وزارت راه و ترابری؛ بازسازی 15 واحد دولتی، مجری وزارت مسکن و شهرسازی.
شرح عملیات اجرایی روستاهای استان خوزستان: بازسازی فرودگاه اضطراری ماهشهر، مجری فرمانداری ماهشهر؛ بازسازی پل سابله، مجری وزارت راه و ترابری؛ تکمیل پل سعیدیه، مجری وزارت راه و ترابری؛ نوسازی پل هویزه، مجری وزارت راه و ترابری؛ مرمت 20 واحد مسکونی در 2 منطقه، مجری بنیاد مسکن خراسان؛ بازسازی 115 کیلومتر خط 33 کیلووات، مجری وزارت نیرو؛ بازسازی 50 کیلومتر خط 11 کیلووات، مجری وزارت نیرو؛ نصب 143 دستگاه ترانسفورماتور، مجری وزارت نیرو؛ نصب 1200 اصله پایة فشار قوی، مجری وزارت نیرو؛ نصب 450 اصله پایة فشار ضعیف، مجری وزارت نیرو؛ تعویض 800 دستگاه کنتور یک فاز، مجری وزارت نیرو؛ آماده‌سازی خط راه‌آهن خرمشهر - اهواز در ظرف 106 روز، مجری کارمندان متعهد راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران؛ بازسازی و نوسازی 1680 واحد مسکونی، مجری دفتر تعمیر و مرمت بنیاد امور مهاجران جنگی؛ بازسازی تصفیه‌خانه آب، مجری سازمان آب؛ تسطیح 2500 سنگر تانک و نفربر، مجری کارمندان متعهد وزارت کشاورزی؛ تسطیح 3500 هکتار زمین، مجری کارمندان متعهد وزارت کشاورزی؛ بازسازی سیستم آب‌رسانی 23 روستا، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ نوسازی 158 هکتار زمین کشاورزی، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ تسطیح 11770 هکتار زمین کشاورزی، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ آماده‌سازی 11 هزار هکتار زمین برای کشت، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ واگذاری، تعمیر و تجهیز 75 موتور پمپ، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ حفر و لای‌روبی کانال و نهر به طول 219 کیلومتر، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ تأمین و توزیع 40 دستگاه تراکتور بین کشاورزان، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ هرس 2500 نخل در منطقه آبادان، مجری ایثارگران جهادسازندگی؛ احداث 4 دستگاه کوره آجرپزی، مجری ایثارگران بنیاد مسکن قم.(1)
1) روزنامه کیهان، 9/9/1361، ص10 (مکرر).
1
امروز، گروگان‌گیری، اجرای کمین، مین‌گذاری بر سر راه مردم در روستاها و سرقت اموال و خودروهای مردم، بخشی از فعالیت افراد حزب دمکرات در شهرهای مهاباد، ارومیه، بوکان و میاندوآب بود. همچنین 2 تن از افراد ضدانقلاب در شهرهای اشنویه و سلماس خود را به نیروهای خودی معرفی کردند.
نیروهای حزب دمکرات در سه‌راه "قم‌قلعه" در شمال مهاباد، 3 تن از افراد ارتش را گروگان گرفته، سپس به شهادت رساندند.(1)
همچنین افراد این حزب با اجرای کمین در جاده مهاباد - ارومیه، نماینده دادیار دادستان انقلاب اسلامی ارومیه و 2 تن از همراهان وی را به گروگان گرفتند.(2)
در محور مهاباد - بوکان، یکی از نیروهای ارتش براثر انفجار یک مین زخمی شد. در همین محل، یک تراکتور اهالی روستا نیز روی مین رفت و خسارت دید. درپی این حوادث، نیروهای ارتش برای خنثی‌کردن مین‌های کار گذاشته‌شده در این محور، به جست‌وجو پرداختند و 2 مین را که در زیر برف تله‌گذاری شده بود، کشف و خنثی‌کردند.(3)
در جاده بوکان میاندوآب در نزدیکی روستای "داشکند" نیز 35 نفر از نیروهای حزب دمکرات با بستن راه و بازرسی از سرنشینان خودروها، 2 پاسدار، یک سرباز و یک نفر شخصی را به گروگان گرفتند.(4)این افراد همچنین یک دستگاه خاور شهرداری را به سرقت بردند.(5)-(6)
امروز همچنین 2 تن از افراد حزب دمکرات در اشنویه و سلماس به همراه یک قبضه اسلحه، خود را به سپاه معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.(7)
2
شهید یا زخمی‌شدن 3 پاسدار، دستگیری 18 تن از افراد گروه‌های ضدانقلاب نتایج درگیری امروز گروه‌های ضدانقلاب و نیروهای امنیتی در شهرهای همدان، ری، اصفهان، اهواز، عجب‌شیر و بندر انزلی بود.
در همدان، 2 نفر از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با شلیک چند گلوله، مسئول یکی از پایگاه‌های بسیج شهر به نام "جعفر هزاوه‌ای" را به شهادت رساندند و اسلحه وی را به سرقت بردند.(8)
در شهرری نیز یکی از افراد سازمان مجاهدین (منافقین)، به هنگام عبور نیروهای گشت سپاه، یک عدد نارنجک به‌سمت آنها پرتاب کرد که موجب زخمی‌شدن 2 نفر از پاسداران شد.(9)
همچنین در اصفهان، مسئول نظامی سازمان مجاهدین (منافقین) دستگیر شد و از وی یک قبضه کلت و یک عدد نارنجک به دست آمد.(10)
1) سند شماره 358316 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 17/9/1361.
2) سند شماره 358308 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 17/9/1361، ص3.
3) سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 11/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 358309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 10، تاریخ 15/9/1361، ص1.
4) سند شماره 58325 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات ناجا به اداره اطلاعات و تحقیقات نخست‌وزیری، 11/9/1361.
5) نیروهای حزب دمکرات در 2/9/1361 نیز عملیات مشابهی را در این منطقه اجرا کرده بودند.
6) سند شماره 341368 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 13/9/1361.
7) روزنامه اطلاعات، 9/9/1361، ص13؛ و - سند شماره 143983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه5 به فرماندهی کل، 9/9/1361.
8) سند شماره 103809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 196، تاریخ 14/9/1361، ص3.
9) سند شماره 93881 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد منطقه 10 تهران، خبرنامه، بولتن شماره 137، تاریخ 13/9/1361، ص1.
10) سند شماره 54674 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه منطقه 2 - اطلاعات به ستاد مرکزی سپاه - اطلاعات، 22/9/1361.
در شهرهای اهواز و عجب‌شیر نیز 17 تن از اعضای چریک‌های فدایی خلق و 5 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که مسئول تشکیلات شهری نیز در بین آنها بود، دستگیر شدند.(1)
1
مسئولان پایگاه‌های واحد بسیج مستضعفان سپاه پاسداران سراسر کشور که برای شرکت در نشستی 3 روزه به مناسبت فرارسیدن هفته بسیج، در تهران به سر می‌برند، امروز با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، دیدار کردند. میرحسین موسوی نخست‌وزیر نیز درپیامی به این هم‌اندیشی، یادآور شد که بسیجیان بیشترین نقش و بالاترین سهم را درپیروزی‌های جنگ و پشت جبهه‌های جنگ دارند. رئیسجمهور در دیدار با مسئولان پایگاه‌های بسیج درباره زمینه‌های شکل‌گیری و نقش بسیج در حراست از انقلاب اسلامی سخنانی ایراد کرد که بخش‌هایی از آن بدین‌شرح است:
اگر مردم یک کشور، با انقلاب هماهنگ و هم‌آواز و همراه نباشند، اگرچه آن انقلاب از آغاز سالم به وجود آمده باشد، به‌تدریج به‌سوی انحراف کشیده می‌شود. در کشور ما هیچ گروه، قشر، طبقه و حزب خاصی نمی‌تواند انقلاب را به خود منتسب کند. انقلاب را مردمی به پیروزی رسانده‌اند که از رهبری حکیمانه و دقیقی نیز برخوردار بوده و هستند؛ رهبری که بر توده و آحاد مردم تکیه و به آنها خطاب و تکلیف کرد و مردم هم قبول کرده، پاسخ مثبت گفتند و انقلاب با تلاش مردم به ثمر نشست. رئیسجمهور سپس به فلسفه تشکیل ارتش 20 میلیونی اشاره کرد و گفت: در کشورهایی که کودتایی به دست نظامیان انجام می‌شود یا حزبی، تحولی را به وجود می‌آورد، افراد مؤثر در کودتا یا تحول، خواستار حرکت و وضع جدیدی هستند. به‌طور طبیعی و منطقی، در جایی که مردم، انقلاب را به پیروزی می‌رسانند، پاسدار، حامی و نگهبان آن نیز خود مردم می‌باشند و این فلسفه ارتش 20 میلیونی است. وی افزود: ارتش 20 میلیونی که به فرمان امام امت تشکیل شده است، برای حفظ شیرین‌ترین میوه وجود این ملت درطول تاریخ تشکیل شد تا بتواند آن را از دست تطاول غارتگران حفظ کند. آیت‌الله خامنه‌ای سپس ضمن قدردانی از تلاش‌ها و زحمات شهدای گران‌قدر انقلاب اسلامی، به توطئه‌های استکبار جهانی برای منحرف‌کردن انقلاب و همچنین دلایل تشکیل ارتش 20 میلیونی اشاره کرد و گفت: ما امروز 60 هزار پایگاه مقاومت، 9 هزار گروه مقاومت، بیش از 400 هزار نیروی جنگ‌دیده و بیش از 5/2 میلیون انسان آموزش‌دیده داریم و این ارقام برای افرادی که از دور ایستاده و حقایق جامعه ما را نمی‌دانند و همچنان طبق فرمول‌های قدیمی خود محاسبه می‌کنند، ناشناخته است.
آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به محاسبات غلط قدرت‌های جهانی در امور گوناگون، ازجمله جنگ تحمیلی عراق بر ایران گفت: پس از دو سال و چند ماه از شروع جنگ تحمیلی، نتیجه به‌دست‌آمده، پیروزی جمهوری اسلامی بر رژیم عراق است و هر روز این نتیجه واضح‌تر می‌شود. امروز وقتی به
1) سند شماره 227384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفتر سیاسی سپاه، رویدادهای منطقه 8، نشریه شماره 16، تاریخ 20/9/1361، ص10؛ و - سند شماره 73494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه5 اطلاعات به ستاد مرکزی اطلاعات، 9/9/1361.
جبهه‌های جنگ می‌رویم، تمام صحنه جنگ را نیروهای مؤمن با تجهیزات لازم پرکرده‌اند.(1)
میرحسین موسوی نخست‌وزیر نیز پیامی به مناسبت سومین سالگرد تشکیل واحد بسیج و افتتاح این هم‌اندیشی ارسال کرد که در بخشی از آن آمده است:
نیروی بسیج درحال‌حاضر به‌عنوان بازویی مطمئن و تعیین‌کننده که از بطن مردم برخاسته است، در مبارزه با ضدانقلابیون و متجاوزان بعثی و هر نیروی تجاوزگر دیگر به حساب می‌آید. حضور فعال دلاوران رزمنده بسیج در جبهه‌های جنگ و ایثار و ازجان‌گذشتگی آنان، بالاترین سهم را درپیروزی‌های به‌دست‌آمده، داشته است. کنترل شهرها و روستاها به‌منظور مصونیت مردم از گزند ضدانقلاب نیز از فعالیت‌های چشمگیر و مؤثر بسیج در پشت جبهه می‌باشد. آنچه می‌تواند کاربرد و کارآیی نیروهای بسیج را بیش ازپیش افزایش دهد و توجه به آنها تأثیر زیادی در بازدهی فداکاری‌های این نیروی الهی و اسلامی دارد، عبارت است از: 1. اطاعت از فرامین رهبر عظیم‌الشأن انقلاب اسلامی به‌منظور تحقق اهداف متعالی مکتب و نجات مستضعفان از یوغ مستکبران. 2. بالابردن آگاهی‌های اعتقادی - سیاسی اعضا ازطریق آموزش‌های لازم. 3. وحدت نظر در میان تمامی اعضا و وحدت عمل با سایر نیروهای رزمنده در جبهه‌های نبرد و در پشت جبهه. 4. تشکل و سازماندهی مناسب برای افزایش کیفیت عملیات و کاهش ضایعات. 5. بالابردن کیفیت آموزش نظامی و آشنایی با انواع سلاح‌ها و تجهیزات و طرق کاربرد آنها. 6. شناخت عوامل پیروزی و به‌کاربستن دستورات فرماندهی.
میرحسین موسوی همچنین در بازدید از نمایشگاه جهادسازندگی ارتش، با اشاره به پیشرفت‌های صورت‌گرفته، گفت: جهاد نیروها که در حوزه سیاسی - ایدئولوژیک کارهای خوب و شگفت‌آوری انجام داده است، درحقیقت این امید را در ما برمی‌انگیزد که سریع‌تر از آنچه فکر می‌کنیم، برای خودکفایی و مقابله با قدرت‌های استکباری مخصوصاً امریکای جنایتکار، قدم بر می‌داریم.
وی افزود: ما به هر گوشه این کشور که قدم می‌گذاریم، می‌بینیم کارهایی که زمانی نشدنی به نظر می‌رسید، با دستهای توانمند صنعتگران خودمان انجام می‌شود و این نمایشگاه، غنی‌تر از آن چیزی بود که فکر می‌کردم.(2)
1
وارن کوپر وزیر خارجه و تجارت زلاندنو و نیدنیو کوماندیچ عضو شورای فدرال یوگسلاوی که در رأس دو هیئت عالی‌رتبه به تهران سفر کرده‌اند، امروز به‌طور جداگانه با نخست‌وزیر و تعدادی از وزیران و معاونان وزارتخانه‌ها دیدار و گفتوگو کردند. نخست‌وزیر در دیدار با وزیر خارجه و تجارت زلاندنو، به زمینه‌های موجود همکاری‌های بین دو کشور باتوجهبه شرکت نکردن زلاندنو در محاصره اقتصادی ایران و آغاز حرکت برنامه‌ریزی در نظام نوپای کشورمان اشاره کرد و نقش فرهنگ اصیل اسلامی در ایجاد تحول فکری و درنتیجه، طرح
شعارهایی مبنی‌بر استقلال در روابط سیاسی و اقتصادی، برخلاف نظام‌های وابسته و رژیم سابق ایران را یادآور شد. در پایان، وزیر خارجه و تجارت زلاندنو به دگرگونی‌هایی که براثر انقلاب در ایران به وجود آمده است، اشاره کرد و گفت: برخلاف مطالبی که رسانه‌های گروهی اعلام می‌کنند، من از نزدیک شاهد جریان طبیعی و روزمرة زندگی مردم در ایران بودم و یقیناً هنگام بازگشت به کشورم به‌عنوان کسی که مسئولیت سیاست خارجی را عهده‌دار هستم، حقایق جالب و مفیدی را که در ایران می‌گذرد، بازگو خواهم کرد.(1)
وزیر امور خارجه زلاندنو همچنین با وزیر کشاورزی و عمران روستایی، وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه و معاون امور بین‌الملل وزارت نفت دیدار کرد. عباس هنردوست معاون امور بین الملل وزارت نفت، درخصوص موضوعات بحث‌شده در دیدار وی با وزیر خارجه و تجارت خارجی زلاندنو، به خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: به وزیر تجارت خارجی زلاندنو یادآور شدیم که جمهوری اسلامی ایران در فروش نفت خود مشکلی ندارد، ولی چون بین مبادلات بازرگانی دو کشور باید توازن برقرار شود، مبادلات تجاری بین دو کشور نیز باید دوطرفه باشد و زلاندنو در کنار خریدهای نفتی خود از کشورمان، کالاهای غیرنفتی نیز خریداری کند تا بدین‌ترتیب زمینه لازم برای توسعه روابط دو کشور فراهم شود. وی همچنین گفت: اگر مقامات وزارت انرژی زلاندنو از وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران درخواست کمک کنند، با بررسی و درنظرگرفتن حقوق دو ملت، تصمیمات لازم درباره همکاری‌های دو کشور، حتی درزمینه نفت و اعزام کارشناس به زلاندنو برای انجام‌دادن فعالیت‌های اکتشافاتی نفت در آن کشور، اتخاذ خواهد شد.(2)
امروز همچنین نیدنیو کوماندیچ عضو شورای اجرایی فدرال یوگسلاوی و هیئت همراه با میرحسین موسوی نخست‌وزیر، حسین نمازی وزیر اقتصاد و دارایی و حسین غفوری فرد وزیر نیرو، دیدار و گفتوگو کرد. به گفته وزیر امور اقتصاد و دارایی، براساس یادداشت تفاهمی که به امضای طرفین رسید، قرار شد یوگسلاوی درباره صنایع الکتریکی و صنایع شیمیایی با ایران همکاری داشته باشد. اعتبار 50 میلیون دلاری آن کشور نیز درزمینه بازرگانی تمدید و درنتیجه قرار شد حجم مبادلات سال آینده بین دو کشور به 600 میلیون دلار افزایش یابد. همچنین مقرر شد ایران تا 50 میلیون دلار کالاهای غیرنفتی به یوگسلاوی صادر کند. وی افزود: قرار است ایران در سال 1983 (1362 شمسی)، یک میلیون تن نفت به یوگسلاوی صادر کند که دراین‌باره مقامات یوگسلاوی نفت بیشتری درخواست کرده‌اند که تصمیم گرفته شد این مطلب با مقامات نفتی ایران در میان گذاشته شود و باتوجهبه امکانات وزارت نفت، تقاضای آنها بررسی گردد.(3)
همچنین توافق شد دولت یوگسلاوی در چند ماه آینده، وسایل چند پست فشار قوی را که در یک مناقصة بین‌المللی برنده شده است، به ایران تحویل دهد.(4)
1
دکتر ولایتی با وزیر تجارت خارجی جمهوری دمکراتیک کره دیدار کرد. در این دیدار، دکتر ولایتی در سخنانی اظهار کرد: درحالیکه دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری دمکراتیک خلق کره، علیه امپریالیزم امریکا مبارزه می‌کنند، باید از کمک‌های متقابل یکدیگر برخوردار باشند. وی افزود: تلاش هر دو ملت برای حفظ استقلال، با همه عواقب و مشکلات آن، به شرط پشتیبانی از یکدیگر می‌تواند به نتایج مطلوب برسد. وزیر تجارت خارجه جمهوری دمکراتیک خلق کره نیز ضمن تأیید سخنان آقای ولایتی، از تلاش‌های مردم و مسئولان جمهوری اسلامی ایران در راه کسب استقلال تمجید کرد و خواهان توسعه روابط و اتخاذ تدابیری درزمینة رفع مشکلات و ایجاد تسهیلات در مبادلات تجاری بین دو کشور شد.(1)
2
آقای عسگراولادی وزیر بازرگانی، در ادامه سفر خود و هیئت همراه به پاکستان، امروز با ژنرال ضیاء‌الحق رئیسجمهور پاکستان، ملاقات و پیام ویژه رئیسجمهور کشورمان را به وی تسلیم کرد. در این دیدار، وزیر بازرگانی ضمن تأکید بر تمایل متقابل ایران برای گسترش روابط اقتصادی با پاکستان گفت: ما خواهان آن هستیم که روابط دو کشور تاحدی گسترش یابد که الگویی برای کشورهای دیگر هم‌جوار باشد. در این ملاقات، همچنین طرفین تمایل خود را برای تلاش درجهت اسلامی‌کردن اقتصاد دو کشور ابراز داشتند.(2)عسگراولادی با وزیر اقتصاد پاکستان و جمعی از مقامات بازرگانی این کشور نیز ملاقات کرد.(3)
3
بسته‌شدن راه‌های صدور نفت عراق بعد از شروع تجاوز این کشور به ایران، امکان بازگشایی این راه‌ها، جست‌وجو برای یافتن راه‌های جدید صدور نفت، توانایی و موفقیت ایران در حفظ ثبات فروش نفت در بازارهای جهانی و تخلف ایران از قوانین اوپک مهم‌ترین محورهای مقالة روزنامة کریستین ساینس مانیتور با عنوان "پیروزی ایران بر عراق در جنگ نفتی" است؛ هرچند، بخشی از مطالب که مربوط به تخلف ایران از اوپک می‌شود، محل مناقشه است.
در این مقاله آمده است: ایران هزینه جنگ خود را با فروش نفت تأمین می‌کند و سطح تولیداتش اکنون از هر زمان دیگر پس از دوره شاه بالاتر است. منابع نفتی می‌گویند اکنون ایران حدود 7/2 میلیون بشکه در روز نفت تولید می‌کند و طرحی در دست دارد که این میزان را تا پایان سال، به 3 میلیون برساند. میزان تولیدی که اوپک برای ایران در نظر گرفته است، 2/1 میلیون بشکه می‌باشد. از طرف دیگر، عراق و هم‌پیمانانش در کوشش خود برای قطع شریان نفتی ایران ازطریق فشارهای نظامی و سیاسی، ناموفق بوده‌اند. هفته پیش عراق سعی
کرد که تأسیسات بارگیری ایران را در خارک فلج کند، ولی حملات جت‌های عراقی ظاهراً تأثیر زیادی نداشته و گزارش‌های رسیده حاکی‌از بارگیری معمولی در خارک است.
هم‌پیمانان عراق در شورای همکاری خلیج‌فارس، ایران و دیگر اعضای لجباز و ناساز اوپک را تهدید کرده‌اند که درصورتی‌که آنها از سهمیه تعیین‌شده پیروی نکنند، دست به یک جنگ در تولید و قیمت نفت خواهند زد، اما ایران از این تهدید جا نزده است. تاکنون ایران و هم‌پیمانانش در این جنگ (تولیدی) برتری داشته‌اند. سوریه پایدارترین حامی ایران، به درخواست مجدد صدام برای بازکردن خط لوله نفتی عراق به مدیترانه، جواب منفی داده است و اکنون تنها راه نفتی عراق، لولة تکریت است که ازطریق آن روزانه 700 هزار بشکه نفت صادر می‌کند و طرح‌های دیگر عراق برای احداث خطوط لوله نفتی درحال‌حاضر بایگانی شده است.
یکی از این طرح‌ها، خط لوله نفتی از جنوب عراق به تأسیسات عربستان در دریای سرخ در ناحیه ینبوع عربستان به ظرفیت یک میلیون بشکه و دیگری خط لوله ای به ظرفیت 600 هزار بشکه به کویت است. کمبود امکانات صادراتی، درآمد نفتی عراق را نسبت به نیازهای بودجه‌اش به‌شدت تقلیل داده است. ایران علاوه‌بر مقاومت در مقابل حملات عراق به خارک، توانسته است در ماه پیش، بعضی از مناطق نفت‌خیز خود را پس بگیرد. علاوه‌برآن، حملات و پیشروی‌های 7 ماه پیش ایران، هرگونه امید عراق را برای بهره‌برداری از تأسیسات نفتی‌اش در بصره از بین برده است. اقداماتی در دست اجراست که شاید بتواند به عراق کمک کند، ولی این اقدامات درازمدت می‌باشد. ترکیه موافقت کرده که ظرفیت خط لوله کرکوک - سیحان را به میزان 3/1 توسعه بدهد که عملیات آن هنوز آغاز نشده است. علاوه‌براین، هزینه آن سنگین است و ضربه‌پذیری لوله به‌دست نیروهای ایرانی و گروه‌های عراقی نیز زیاد می‌باشد.
همچنین عربستان درگیر میانجیگری بین سوریه و عراق است تا بتواند راه نفتی عراق را باز کند. عربستان می‌تواند با استفاده از قدرت نفتی خود، ایران را تحت فشار قرار دهد. عربستان گوشزد کرده که ممکن است نرخ نفت را پایین ببرد و تولید را زیاد کند. بیشتر درآمد نفتی شورای همکاری خلیج (فارس) به‌صورت وام یا بخشش، به‌سوی عراق روانه شده است. تولید بیشتر کشورهای عضو این شورا، ایران و دیگر کشورهای عضو اوپک را تحت فشار می‌گذارد.
روزنام-ه کریستین ساینس مانیتور در پایان میافزاید: هم‌پیمانان عرب عراق درخواهند یافت که قادر نخواهند بود پولی در اختیار عراق بگذارند تا به جنگی که هیچ‌گاه مورد تأییدشان نبوده است، ادامه دهد.(1)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 259، تاریخ 13/9/1361، صص 5 و 6، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 12/9/1361.
1
پیشنهاد جایگزینی احمد حسن البکر به‌جای صدام به‌منظور پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق، علت مرگ وزیران نفت و بهداری عراق بوده است.
خبرگزاری جمهوری اسلامی، چگونگی مرگ حسن البکر رئیسجمهور سابق عراق و ارتباط اعدام وزیران نفت و بهداری را با مرگ وی، به شرح زیر گزارش کرده است:
صدام ساعاتی قبل از مرگ احمد حسن البکر، شخصاً به یکی از پرستاران او دستور داده بود که حسن البکر را مسموم سازد و پرستار مزبور با مخلوط‌ساختن مقداری مواد سمی به داروی احمد حسن البکر، او را به هلاکت رسانده است. علت صدور دستور قتل حسن البکر ازسوی صدام، پیشنهاد برخی اعضای کابینه عراق برای کناره‌گیری صدام و جانشینی البکر بوده است. اعضای کابینه عراق که در رأس آنها وزیر بهداری و وزیر نفت عراق قرار داشتند، به صدام پیشنهاد کرده بودند که برای خلاصی از جنگ ایران و عراق، کناره‌گیری کند و به‌جای وی احمد حسن البکر، مدتی قدرت را به دست گیرد و برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق تلاش کند و پس از موفقیت در این کار، صدام مجدداً قدرت را در دست گیرد. گفتنی است که وزیران بهداری و نفت عراق متعاقب این پیشنهاد به دستور صدام اعدام شدند.(1)
2
نابسامانی‌های داخلی و خارجی عراق؛ شگردهای صدام حسین برای ادامه حکومت؛ امکان سرنگونی و احتمال پیداشدن جانشین برای وی؛ رؤیای صدام برای برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در بغداد و تأثیر ازدست‌رفتن این موقعیت در حاکمیت این کشور؛ بررسی اقدامات صدام برای ایجاد تغییرات در حزب بعث؛ نقش اکثریت شیعه در عراق و اقدامات رژیم عراق برای کنترل آنها و تلاش صدام برای ایجاد یک طبقه جدید غیر‌مذهبی و وابسته به حزب بعث در عراق، محورهای مقاله ای است که "لیسترگود" خبرنگار گاردین که به‌تازگی از بغداد دیدار کرده، نوشته است. در این مقالة نشریة گاردین با عنوان "عملیات معجزه‌آسای صدام برفراز طناب بندبازی" به اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تأثیرات جنگ بر آنها و همچنین اقدامات صدام در برهه‌های مختلف اشاره شده و چنین آمده است:
بغداد با تصاویر صدام حسین رئیسجمهور عراق - که وی را با سبیل و غبغب نشان می‌دهد - پوشیده شده است. صدام جنگجو در کلاهخود نظامی؛ صدام انقلابی در لباس فلسطینی‌ها؛ صدام مهربان با دختربچه و صدام در لباس عادی قبیله ای با سیگاری در دست. غیرمنتظره نیست که در هیچ کجا، تصویری از رئیسجمهور عراق در جدیدترین نقشی که
1) مأخذ 14، بخش اول، ص16.
به‌عهده گرفته است - راه‌رفتن بر فراز طناب خطرناک بندبازی سیاست عراق - دیده نمی‌شود. صدام تاکنون توانسته است از آسیب‌های یک جنگ بسیار مورد انزجار، جان سالم به در برد. از دست دادن تحقیرآمیز آبرو در خارج و نابسامانی روزافزون اقتصادی در داخل، برای وی تحقق یافته است. اینکه وی در همین حال کوشیده است کنترل سیاسی خود را بر کشور تداوم بخشد، با هرگونه معیاری، چیزی نزدیک به یک معجزه است. چنین مهارتی به‌طور عمده مربوط به سیاست‌هایی است که در آن، سیاست و اقتصاد باهم آمیخته می‌شوند.
او یک حکومت پلیسی را اداره می‌کند که با پشتیبانی یک دستگاه اطلاعاتی سرسخت، همراه و با تصفیه‌های گاه‌به‌گاه سیاسی و نظامی توأم است. چنین حکومتی فقط با استفاده از درآمدهای نفتی درپی ایجاد یک کشور مرفه سخاوت‌آمیز و افزایش دشمنان سیاسی شیعیان می‌باشد تا مورد قبول ذائقه‌ها واقع شود. دیپلمات‌ها، صدام را شخصی نجات‌یافته و مرد بی‌رحمی توصیف می‌کنند که در درون چارچوب حزب بعث سوسیالیست به‌طور پراگماتیک عمل می‌کند. افراد کمی در این موضوع که وی بالاترین حرف را در حکومت دارد، تردید دارند یا عقیده دارند که باتوجهبه مخالفان موجود درهم شکسته، خریده‌شده یا ستیزه‌جو، فقط گلوله یک تروریست می‌تواند موجب برکناری او شود. می‌گویند که جانشین صدام، از مسجد شیعیان سازمان‌نیافته بیرون نخواهد آمد، بلکه از حزب بعث یا نیروهای مسلح خواهد بود. اما این تابستان حتی برای شخص نیرومندی مثل صدام به‌صورت یک میدان آزمایش درآمده است. نخستین نشانه‌های فشار روزافزون بر رژیم عراق، رسماً در اوایل جهاد ظاهر شد؛ هنگامی که هزینه جنگ خلیج (فارس) که سریعاً بالا می‌رفت، حکومت را مجبور کرد که بسیاری از برنامههای اقتصادی بلندپروازانه را بایگانی و در برنامههای دیگر تجدیدنظر کند. سپس درست یک روز قبل از تخلیه برنامه‌ریزی‌شدة نیروی عراق - یا دقیق‌تر بگوییم عقب‌نشینی بی‌موقع آنها از ایران - تصفیه سیاسی - نظامی ماه ژوئن پیش آمد و در همین زمان، یک بمب تروریست‌ها که در اول ماه اوت در مقابل وزارت برنامه‌ریزی منفجر شد، بغداد را تکان داد و هم‌زمان با فشارهای شدید ازجانب ایران، جنبش غیرمتعهدها را وادار کرد که برای محل هفتمین اجلاس سران، در جستوجوی جای دیگری باشند. این ضربه سهمگینی برای صدام رئیسجمهور عراق بود که انتظار ریاست اجلاس غیرمتعهدها را داشت و مبلغ 2 میلیارد دلار برای یک کاخ جدید اجلاس، هتل‌ها و راه‌هایی برای عبور 97 هیئت نمایندگی خرج کرده بود. رئیسجمهور عراق امیدوار بود که ردای تیتو را بر دوش خود بیندازد. بدون تردید جنگ، طولانی، پرهزینه و بالاخره ازنظر تولیدی، عقیم‌کننده بود. یک محاسبه جداً غلط سیاسی بود که افراد ضعیف‌تر از صدام، نمی‌توانستند مدت طولانی در آن دوام بیاورند. امروز این موضوع قابل درک نیست که
آقای صدام که یک غیرنظامی و حقوق‌دان می‌باشد، امید داشته است که حمله محدود او در سپتامبر 1980 برای سرنگون‌کردن حکومت انقلابی همسایه او کافی باشد. به نظر می‌رسد که ارقام کشته‌شدگان جنگ که در حدود 30 هزار نفر است، برای جمعیت 5/12 میلیونی عراق فقط حد قابل تحمل باشد؛ جمعیتی که تقریباً در هر خانوادة آن، یکی از بستگان نزدیکشان در جبهه مرده، ناپدید یا زخمی شده است. به‌هرحال، بسیاری از عراقی‌ها نگرانی‌های تلخی داشتند هنگامی که در 28 ژوئن، صدام در یک ترمیم گسترده دولت، حزب و شورای نیرومند فرماندهی انقلاب را که دستگاه تعیین‌کننده سیاست بود، فوراً برکنار کرد. مقام‌های حزبی تأکید می‌کنند که این ترمیم، به‌دنبال اخذ رأی مخفی حزبی انجام شد. ظاهراً این ادعایی است که از دیدگاه اقلیت غربی‌ها در بغداد پشتیبانی می‌کند. بنابر این دیدگاه، صدام دست‌نشانده حزب جدیداً تقویت‌شدة بعث است که در هر لحظه می‌تواند او را کنار بگذارد. قضیه هرچه باشد، نتیجه آن یک تمرکز جدید بالقوه خطرناک در دستهای صدام بوده است.
اعضای شورای فرماندهی انقلاب، به 9 نفر که صدام یکی از آنهاست، تقلیل یافت؛ اعضای شورای فرماندهی منطقه که وظیفه رابط بین شورای فرماندهی انقلاب و مناطق را برعهده دارد، به 15 نفر کاهش یافت؛ 8 نفر از وزیران برکنار و 5 نفر شیعه وارد کابینه شدند، اما افرادی که احتمالاً تردید داشتند و حتی یاران البکر رئیس‌جمهوری پیشین، از دولت بیرون گذاشته شدند. تصفیه در فرماندهان ارتش تکمیل شد و تعداد نامعلومی از فرماندهان بلندپایه از مقام خود معزول شدند. گفته می‌شود که دست‌کم، 2 نفر اعدام شده‌اند. با دشمنان دیگر صدام که بسیارند و به‌طور عمده کمونیست‌ها و کردها که قیام کرده، اما ازنظر سیاسی دچار تفرقه اند و اکنون که پشت ارتش خمیده است، شب‌ها در شمال عملاً حکومت می‌کنند و همچنین با حزب شیعه و بنیادگرای الدعوه، به همین طریق رفتار شده است. اندکی پس از رسیدن صدام به ریاست‌جمهوری در 21 ژوئیه 1979، اعضای طراز اول حزب بعث و شورای فرماندهی انقلاب به‌طور علنی اعدام شده‌اند. مسلمانان شیعه که 55 درصد از سکنه عراق را تشکیل می‌دهند و اکثراً فقیر هستند، موضوع مهم‌تری برای حکومت عراق است، به‌ویژه پس از انقلاب ایران و آغاز جنگ خلیج (فارس) در آوریل 1980 و بعد از یک توطئه به جان طارق عزیز دست راست صدام، وی شیعیان را به‌شدت سرکوب کرد و دست به بازداشت‌های جمعی و اخراج وسیع آنها زد. به دار آویختن آیت‌الله باقرالصدر رهبر شیعه‌ها و خواهر او و انزوای دو شهر مقدس کربلا و نجف، از دیگر اقدامات اوست. معلوم نیست که آیا دستور سرکوبی ازطرف رژیم عراق به نشانه قدرت‌نمایی علیه آیت‌الله خمینی رقیب سرسخت عراق که گویا مأموران او در توطئه ترور شرکت داشتند، انجام شده یا اینگونه روش‌های وحشیانه صرفاً شیوه ناهنجار بعث بوده، اما
در هر صورت، انتخاب زمان آن غلط بوده است. صدام به‌زودی در جبهه جنگ، به شیعیان احتیاج پیدا خواهد کرد و از آن هنگام، با یک تغییر روش کوشیده است به‌طور عمده، ازطریق صرف دست و دلبازانه پول، مرمت و برنامههای تزئین اماکن مقدسه، با مسجد شیعیان رابطه برقرار کند.
مقام‌های حزب بعث انکار می‌کنند که وی با شیعیان مشکل دارد و می‌گویند که به‌رغم دعوت ایران برای یک قیام از اواخر دهه 1970، نارضایتی عمده ای بین شیعیان وجود نداشته است. انقلاب آیت‌الله خمینی ممکن است برخی مردم با سنن و میراث عربی را به‌جای شیعیان تشویق کرده باشد. به همین طریق، صدام رئیسجمهور عراق، هرگونه نابسامانی جدی را درخصوص جنگ با تأمین هزینه‌های سخاوتمندانه و گاه حتی اتومبیل‌های مجانی به خانواده‌هایی که فرزند یا پدر خود را از دست داده‌اند، عقب زده است. به کسانی که خانه ندارند، قطعات زمینی داده شده است که روی آن ساختمان بنا کنند یا اسامی‌شان اول لیست کسانی که به آنها خانه واگذار می‌شود، گذاشته شده است. شیعیان به‌سبب فقر (اسکان جغرافیایی آنها در جنوب است)، اکنون از استفاده‌کنندگان عمده سیاست رفاهی کاملاً قابل‌توجه رژیم عراق می‌باشند. صدام در مدت سه ساله ریاست‌جمهوری‌اش به‌طرز موفقیت‌آمیزی کوشیده است شکاف بین فقیر و ثروتمند را کاهش دهد و این امکان را ایجاد کرده است که ثروت حاصل از نفت، ازطریق مواد غذایی کمکی دولت، خانه‌سازی، بهداشت و فرهنگ که مجانی و اجباری است، توزیع شود. با این همه، معلوم نیست که کفه نیکوکاری‌های سیاسی از کفه سرسختی‌ها و ناهنجاری‌های سیاسی رئیسجمهور سنگین‌تر باشد.
صدام کوشش خود را برای ایجاد یک طبقه متوسط جدید غیر‌مذهبی با وابستگی به حزب بعث و نوع خاص ناسیونالیزم عربی سوسیالیستی آن متمرکز کرده است. عدة زیادی، از عواید نفت ثروت اندوختند. از سال 1932 که کشور جدید عراق سرانجام از میان خرابه امپراطوری عثمانی به وجود آمد، عده کمی از رهبران عراق در رختخواب‌های خود مرده‌اند. باتوجهبه وضع موجود، اختلافات و تفرقه‌های شدید مذهبی و قبیله ای و رهبری نخبگان حزب بعث که کار آن بسیار اسرارآمیز است، فقط افراد بسیار خوش‌بین انتظار دارند که صدام حسین رئیسجمهور عراق، با آرامشی کمتر تا پایان حکومت کند.(1)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریة گزارش‌های ویژه، شماره 256، تاریخ 10/9/1361، صص 32 - 29، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 9/9/1361.
1
امروز ارتش عراق علاوه‌بر گلوله‌باران شهرهای خرمشهر و آبادان، به حریم هوایی خرم‌آباد نیز تعرض کرد و هواپیماهای این کشور، دیوار صوتی را بر فراز این شهر شکستند.
شهرهای آبادان و خرمشهر به‌طور پراکنده هدف آتش توپخانههای دشمن قرار داشت که در آبادان 2 نفر مجروح شدند و 3 منزل مسکونی آسیب دید. در خرمشهر نیز به ساختمان گمرک و شهربانی، خساراتی وارد شد.(1)
همچنین 2 فروند هواپیمای میگ23 در ساعت 11:30 به فضای خرم‌آباد تجاوز و پس از شکستن دیوار صوتی، آسمان شهر را ترک کردند.(2)
2
محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران، در سخنان خود در هم‌اندیشی سراسری مسئولان پایگاه‌های بسیج، به مقایسه وضعیت نظامی ایران در آغاز تجاوز عراق و اوضاع کنونی پرداخت و گفت: امروز وضعیت ما دربرابر دشمنان اسلام بسیار حساس و تعیین‌کننده شده است. دو سال پیش ما در فکر کندن خندق به دور شهر اهواز بودیم تا از اشغال آن به‌دست بعثی‌های کافر جلوگیری کنیم، اما امروز بحمدالله تحت رهبری‌های امام امت و با ایثار رزمندگان، به پیروزی‌هایی دست یافته‌ایم که هیچ‌کس آن را پیش‌بینی نمی‌کرد. وی افزود: امروز ابتکارعمل جنگ در دست رزمندگان اسلام است و درحقیقت آنها ارتش صدام را
فرماندهی و هدایت می‌کنند. امریکا سعی می‌کند که با مطرح‌کردن موضوعات فرعی، امت حزب‌الله را از پرداختن به موضوعات اساسی بازدارد و ما باید مثل همیشه، برنامه‌ریزی‌های امریکای جنایتکار را با شکست مواجه کنیم. وی در قسمت دیگری از سخنان خود تأکید کرد که امروز، بسیج و سپاه در کنار یکدیگر در همه صحنه‌ها حضور دارند و هیچ تفاوتی بین این دو نیست.(1)
1
سیر پناهنده‌شدن اتباع عراقی به جمهوری اسلامی ادامه دارد.
3 نفر از اتباع عراقی، امروز ازطریق مرز بستان وارد کشور شدند و درخواست پناهندگی کردند.(2)
همچنین 3 نفر از نیروهای عراقی (یک افسر و 2 درجه‌دار) که قصد پناهنده‌شدن از منطقه سیحان عراق را داشتند، قبل از واردشدن به جزیره مینو، به‌دست نیروهای عراقی دستگیر شدند.(3)
دیروز نیز 11 تن از اتباع عراقی که 7 تن از آنان مسیحی بودند، ازطریق مرزهای غربی وارد ایران شدند و تقاضای پناهندگی کردند. همچنین یک فرد مسیحی دیگر که قصد پناهنده‌شدن داشت، در جاده‌های کوهستانی به‌دلیل سردی هوا دچار یخ‌زدگی شد و جان خود را از دست داد.(4)
2
امروز از شدت درگیری‌ها در مناطق کردنشین کشور کاسته شد و افراد ضدانقلاب یک نفر از هم‌وطنان کرد را که با بسیج همکاری داشت، در مقابل همسرش ترور کردند. خنثی‌سازی یک مین، پناهنده‌شدن 5 نفر از عناصر گروه‌های مسلح ضدانقلاب و انتقال مقر سیاسی حزب دمکرات به عراق، از دیگر اخبار این مناطق بود.
در یکی از محلات سنندج، 2 نفر با مراجعه به منزل شخصی که با بسیج همکاری داشت، او را با تهدید اسلحه از منزلش خارج و در حضور همسرش با شلیک چندین گلوله مجروح کردند. شخص مجروح که درحالت کما به سر می‌برد، به بیمارستان منتقل شد.(5)
یک عدد مین ضدتانک که افراد دمکرات در جاده تپه پیرناصر در غرب اشنویه کار گذاشته بودند، به‌دست افراد ژاندارمری چرئیل‌آباد کشف و خنثی شد.(6)
باتوجهبه پاکسازی اغلب مناطق آلوده به ضدانقلاب در استان‌های کردستان و آذربایجان غربی با تلاش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، براساس اعلام ژاندارمری، حزب دمکرات، مقر سیاسی خود را که قبلاً در اطراف مهاباد بود، به قلعه‌دیزه عراق منتقل کرده است. لازم به ذکر است که قبل از آزادسازی مناطق اشغالی و پاکسازی محورهای مختلف مواصلاتی در استان‌های آذربایجان غربی و کردستان، گروه‌های ضدانقلاب، پایگاه‌های عملیاتی و مراکز
1) روزنامه کیهان، 11/9/1361، ص3.
2) سند شماره 177069 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه کربلا (اطلاعات عملیات) به دفتر سیاسی، شماره 142، تاریخ 30/9/1361، ص3.
3) سند شماره 308522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از ستاد عملیاتی تیپ 2 (رکن 2)، شماره 184، تاریخ 11/9/1361، ص4.
4) مأخذ 3، ص18.
5) سند شماره 341386 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 11/9/1361.
6) سند شماره 358306 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه اشنویه به فرماندهی قرارگاه بعثت، 13/9/1361؛ و - سند شماره 358324 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه مرکزی حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه و عملیات)، 16/9/1361، ص1.
فرماندهی خود را در اطراف شهرهای این دو استان دایر کرده بودند.(1)
امروز 5 نفر از افراد حزب دمکرات در شهرهای سنندج و بانه، ضمن ابراز پشیمانی از اعمال گذشته، خود را به سپاه سنندج و بانه معرفی کردند. این افراد 4 قبضه اسلحه نیز به همراه داشتند(2)
1
عبدالرحمن قاسملو دبیرکل حزب دمکرات کردستان، در مصاحبه با رادیو صدای کردستان ارگان تبلیغاتی و سیاسی این حزب، آمار خیره‌کننده ای درباره تلفات دو طرف درگیری در مناطق کردنشین ارائه داد. وی مدعی شد: در 3 ماه گذشته و از زمان تأسیس قرارگاه حمزه، آمار کشته‌های نیروهای دولتی 6197 تن، زخمی‌ها 8272 تن و اسرا 260 تن بوده است. وی تعداد کشته‌شدگان حزب دمکرات را 267 تن اعلام کرد. واحد اطلاعات و بررسی قرارگاه حمزه ضمن اعلام این خبر افزود: به‌دنبال شکست‌های پیدرپی نیروهای صدام در جبهه‌های جنگ و شکست ضدانقلاب در کردستان، ضدانقلابیون برای توجیه مزدوران خود و روحیه‌دادن به آنها، اقدام به پخش این ادعاهای کذب کرده‌اند.
گفتنی است که شهدای نیروهای خودی از بدو تشکیل قرارگاه حمزه از تاریخ 25 مرداد 1361 الی 4 آبان 1361، 359 نفر و مجروحان 822 نفر بوده‌اند. تعداد کشته‌های دشمن نیز در این مدت 1136 نفر و زخمی‌های آنها 316 نفر بوده است. در این مدت، 203 روستا به‌دست نیروهای خودی آزاد شده است.(3)
2
امروز آقای ری‌شهری رئیس دادگاه انقلاب اسلامی ارتش، گزارش کشف شبک-ة کومه‌له در تهران و یک شبک-ه نفوذی در ارتش را به اطلاع آقای هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس شورای اسلامی رساند. آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود دراین‌باره می‌نویسد: «آقای [محمدی] ری‌شهری آمد و خبر از کشف شبک-ه وسیعی از [گروه] کومه‌له در تهران و کشف شبکه ضدانقلاب در اداره دوم و گروهی دیگر داد.»(4)
3
امروز در درگیری میان افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و نیروهای امنیتی در شهر همدان، یک نفر از افراد بسیج شهید و یک نفر مجروح شد. در این درگیری یکی از تروریست‌های سازمان نیز کشته شد. یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 2 تن از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) نیز دستگیر شدند.
به‌دنبال اقدام افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ترور مسئول یکی از پایگاه‌های بسیج در
1) سند شماره 341369 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن 2) به استانداری استان کردستان (مشاوره و بررسی)، 10/9/1361.
2) سند شماره 358308 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی، تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 9، تاریخ 17/9/1361، ص5؛ و - مأخذ 2.
3) سند شماره 358309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی، تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 10، تاریخ 15/9/1361، ص7.
4) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران) - 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، ص322.
همدان، امروز نیز 2 نفر از افراد این سازمان، یک شیشه‌فروش به نام عباس افتخاری را در این شهر ترور کردند و به شهادت رساندند. افراد سازمان هنگام فرار، با مقاومت مردم روبهرو شدند و با شلیک به‌طرف آنها، یک قصاب و یک نجار و در ادامة فرار نیز یکی از افراد بسیج را مجروح کرده، از محل گریختند. این افراد که تحت تعقیب نیروهای سپاه قرار گرفته بودند، در جاده ملایر در یک مرغداری پناه گرفتند که با اقدام به‌موقع نیروهای سپاه، یکی از آنان کشته شد و فرد دیگر فرار کرد.(1)
نشریه مجاهد ارگان این سازمان بدون اشاره به اقدامات مردم برای دستگیری افراد ترورکننده و حوادث بعدی ترور، درباره این اقدام نوشت: یکی از واحدهای عملیاتی رزمندگان سازمان، یکی از سرسپردگان رژیم را در پایگاهش (!) که تحت پوشش یک مغازه شیشه‌بری بود (!) غافلگیر کرد و با شلیک چند گلوله، او را به سزای اعمالش رساند تا درس عبرتی برای همه باشد.(2)
همچنین در این روز، مسئول شاخ-ه کارگری سازمان مجاهدین (منافقین) در اصفهان(3)و 2 تن از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در آمل و کوهدشت دستگیر شدند در آمل 6 عدد نارنجک و 2 قبضه کلت کمری به دست آمد.(4)
1
امروز رئیسجمهور ایران پس از جلسه هیئت دولت و دیدار با سفیران تایلند و دانمارک، ضمن تأکید بر گسترش روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران، اصول سیاست خارجی کشور را تشریح کرد.
آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای رئیسجمهور، پس از پایان جلسه هیئت دولت، در مصاحبه با روزنامه اطلاعات، درباره سفر هیئت‌های خارجی به ایران اظهار کرد:
حضور این هیئت‌ها که به ایران رفت‌وآمد می‌کنند، درحقیقت حاکی‌از این است که وجهه و پرستیژ جمهوری اسلامی در سطح جهان بالاست و نشان می‌دهد که تلاش‌ها و فعالیت‌های سیاسی و اقتصادی ما دررابطه‌با کشورهای خارجی، تلاش‌های فعال و زنده ای است و آینده خوبی را نیز نوید می‌دهد. ما کلاً چه در دیدارهای سیاسی خودمان و چه در دیدارهای اقتصادی، به منافع ملت ایران براساس مبانی انقلاب اسلامی می‌اندیشیم و همه این هیئت‌ها که به ایران می‌آیند و می‌روند و تصمیماتی که گرفته می‌شود، در خدمت مردم و در راه شکوفاکردن هرچه‌بیشتر انقلاب ما است(5)
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، همچنین در دیدار با "فایبولیا مائولانون" سفیر جدید تایلند در جمهوری اسلامی ایران، ضمن تأکید بر اصول سیاست خارجی ایران گفت: ما با همه کشورهایی که می‌توانند با ما روابط صمیمانه ای برقرار کنند، دوست هستیم. وی افزود: مردم ما علیه همه قدرت‌ها و سلطه‌هایی که بر آنها فشار می‌آوردند، انقلاب کردند. بنابراین، سیاست خارجی ما براساس منافع ملتمان استوار می‌باشد. ما اکنون در شرایطی قرار داریم که مردممان در جوشش استعدادها و پیشرفت‌های خود در میدان ابتکار قرار گرفته‌اند و به‌سوی خودکفایی حرکت می‌کنند و طبیعی است در چنین شرایطی روابطمان را با هر کشوری که با ما روابط
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، تاریخ 12/9/1361، ص4، همدان - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 11/9/1361؛ و - سند شماره 58291 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 7 (اطلاعات) به اطلاعات ستاد مرکزی، 13/9/1361.
2) دفتر سیاسی سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 49، تاریخ 1/11/1361، ص19.
3) سند شماره 58258 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه 2 به فرماندهی ستاد مرکزی سپاه، 14/9/1361، ص1.
4) مأخذ 13، صص 4 و 5، آمل - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 11/9/1361؛ و - سند شماره 89189 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، شماره 7، تاریخ 12/9/1361، ص10، گزارش منطقه 8.
5) روزنامه اطلاعات، 11/9/1361، ص3.
دوستانه و توأم با احترام متقابل داشته باشد، تحکیم خواهیم بخشید.(1)
رئیسجمهور همچنین در دیدار با "یواگن ادامون" سفیر سابق دانمارک، که به مناسبت پایان مأموریت سیاسی وی در ایران انجام شد، با اشاره به اینکه اکنون دوران سازندگی انقلاب است، گفت: ما به‌سوی نظامی که برمبنای گسترش هرچه‌بیشتر ارزش‌های اسلامی استوار است، پیش می‌رویم و اکنون درحال تجربه رهایی از سلطه قدرت‌های بزرگ هستیم و خوشبختانه درطول مدتی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توانسته‌ایم بسیاری از مشکلات را که حل آنها لازمه این رهایی است، برطرف کنیم. تمام دولت‌ها و ملت‌های دنیا باید به‌درستی و نه آن‌چنان‌که بلندگوهای تبلیغاتی دشمنان علیه ما می‌گویند، انقلاب ما را بشناسند. رئیس‌جمهوری با اشاره به جنگ تحمیلی عراق علیه ایران گفت: ما هیچ علاقه ای به ادامه این جنگ نداشته و نداریم و هرلحظه آماده بوده‌ایم که این جنگ پایان پذیرد و امروز هم باوجود اینکه موفقیت‌های قابل‌ملاحظه ای نصیب ما شده است، بازهم اصراری به ادامة جنگ نداریم.(2)
1
در مراسم پایانی هم‌اندیشی سراسری مسئولان بنیاد شهید انقلاب اسلامی، مهدی کروبی سرپرست این بنیاد، با یادآوری این نکته که بنی‌صدر سعی می‌کرد به نهادهای انقلابی بی‌توجهی کند، از دولت میرحسین موسوی به‌عنوان یکی از حامیان و همکاران اصلی نهادهای انقلابی تشکر کرد. پس از سخنان وی، نخست‌وزیر با اشاره به تحول ارزش‌ها نسبت به رژیم گذشته، به ارزش شهدای انقلاب و جنگ اشاره کرد و گفت: ما باید بدانیم که از چه جامعة جاهلیتی به چنین جامعة سالمی قدم گذاشته‌ایم و این مهم محقق نمی‌شد مگر به بهای خون پاک شهدای گران‌قدر ما که با نثار خون پاکشان برای ما ارزش‌های اصیل و نوینی را جایگزین ارزش‌های پوچ گذشته کردند. وی سپس درباره نقش ارزنده شهادت به‌عنوان یک ارزش والای فردی و اجتماعی، گفت: جامعه ما از روزی به ارزش‌های واقعی دست یافت که شهیدشدن و شهیددادن مایه افتخار و سربلندی و ارزش افراد و خانواده‌ها شد. نخست‌وزیر در پایان سخنانش ضمن تأکید بر اینکه مهم‌ترین وظیفه بنیاد شهید، کوشش در بعد فرهنگی است، خطاب به مسئولان این بنیاد گفت: دولت افتخار می‌کند که خدمتگزار چنین نهادهایی باشد و با تمام توان و نیرو درجهت اهداف این نهاد انقلابی که خود در خدمت به خانواده‌های معظم شهدا یعنی وارثان حقیقی انقلاب خونبار اسلامی می‌باشند، گام برخواهد داشت و از هیچ کمک و مساعدتی در این زمینه دریغ نخواهد کرد.(1)
2
محسن نوربخش رئیس‌کل بانک مرکزی ایران، پس از ملاقات با امام خمینی و ارائة گزارشی از وضعیت ارزی و امور بانکی کشور، در مصاحبه ای درباره وضعیت کلی اقتصاد کشور و موضوعات مطرح‌شده در خدمت امام گفت: در این ملاقات، گزارشی از وضعیت ارزی کشور و نوسانات آن از ابتدای جنگ تحمیلی، به‌ویژه موضوع همکاری مردم با دولت و آثار صرفه‌جویی مردم در ذخایر ارزی ما و افزایشی که در این ذخایر حاصل شده است، تقدیم امام امت شد. رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه این گفتوگو افزود: وضعیت ذخایر ارزی ما در مقایسه با ابتدای جنگ، موقعیت کاملاً تثبیت‌شده و مطمئن‌تری دارد و میزان سپرده‌های ما به‌طور چشمگیری افزایش یافته و کشورهای گوناگون هم حس کرده‌اند که میزان ذخایر ما خوب است و این را از تسهیلات اعتباری کشورهای مختلف که برای ما فراهم می‌کنند، می‌توان دریافت؛ درصورتی‌که در ابتدا و اواسط جنگ، آنها سعی می‌کردند بیشتر برای ما مشکل فراهم کنند و با این مشکلات اقتصادی ما را بیشتر تحت فشار بگذارند.(2)
1
سازمان اوپک در گزارشی از وضعیت صدور نفت کشورهای عضو در سال 1981، از کاهش تولید روزانه یک میلیون و 766 هزار بشکه نفت عراق نسبت به سال 1980 (1359) خبر داد. به گزارش این سازمان، بیشترین کاهش درآمد نفتی در سال 1981 از آنِ عراق بوده که صادرات آن از 46/2 میلیون بشکه در روز به ارزش 14/26 میلیارد دلار در سال 1980، به 697400 بشکه در روز به ارزش 10 میلیارد دلار در سال 1981 (1360) کاهش یافته است.
این سازمان همچنین درباره وضعیت فروش و درآمد نفت ایران در سال 1981 در مقایسه با سال 1980 اعلام کرد: حجم صادرات ایران در سال 1981 نسبت به 1980 اندکی افزایش یافته، اما از ارزش آن کاسته شده است. صادرات نفت خام ایران در سال 1980، روزانه 700,796 بشکه به ارزش 4/13 میلیارد دلار بوده، درحالیکه میزان صادرات در سال 1981 به 900,815 بشکه در روز به ارزش 62/8 میلیارد دلار رسیده است.(1)
2
باتوجهبه کاهش تولیدات نفت عراق و کاهش درآمدهای این کشور، گزارش‌های متعددی در رسانه‌های خارجی درباره اوضاع نابسامان اقتصاد عراق منتشر شده است که مقاله روز گذشته کریستین ساینس مانیتور از آن جمله بود. امروز نیز روزنامه امریکایی واشنگتن تایمز درباره فرارسیدن روزهای سخت برای اقتصاد عراق، کاهش ذخایر ارزی، بسته‌شدن راه‌های صدور نفت و برآورد غلط مقامات عراقی از توانایی‌های خود برای تأمین مخارج جنگی که برخلاف پیش‌بینی آنها به درازا کشیده است، نوشت:
برای عراقی‌ها روزهای خرج‌کردن پول با خیال راحت، به سر رسیده است و دلیل آن بحران اقتصادی این کشور و همچنین جنگ با ایران است. پرزیدنت صدام حسین نیز در سخنرانی اخیرش درباره لزوم اقتصاد صرفه‌جویانه در همه ادارات، این موضوع را روشن ساخت، ولی دلایل کاهش بودجه و عواقب آنها هنوز مشخص نیست. واقعیت این است که دو سال پیش، ذخایر ارزی عراق 30 میلیارد دینار، یعنی 90 میلیارد دلار بود، ولی امروز بهترین رقم تخمینی از ذخایر ارزی این کشور به 6 تا 10 میلیارد دینار تقلیل یافته است. گفته می‌شود مخارج جنگ حدود یک میلیارد دینار در ماه می‌باشد. بنابر این گزارش، علت اصلی پایین‌آمدن ذخایر ارزی عراق، کاهش درآمد نفتی این کشور به‌دلیل بسته‌شدن راه خلیج‌فارس به‌دست ایرانی‌ها و لوله‌های نفتی ازطریق سوریه به مدیترانه بوده است. اکنون فقط خط لوله ترکیه باقی مانده است. عراق قبلاً روزانه 4/2 میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد؛ 650 هزار بشکه ازطریق سوریه، 300 هزار بشکه ازطریق ترکیه و مابقی آن ازطریق خلیج (فارس). درحال‌حاضر، صادرات نفتی عراق به 300 هزار بشکه در روز و شاید کمتر تقلیل یافته است. سعودی‌ها و کویتی‌ها با
1) مأخذ 17، ص8 ضمیمه.
پرداخت وام‌های کلانی که میزان آن محرمانه نگه داشته شده، برای نجات عراق شتافته‌اند.
در ادامه مقاله به ضربه‌خوردن اقتصاد عربستان و کویت اشاره شده و آمده است: با پایین‌آمدن صادرات نفتی عربستان به میزان 2 میلیون بشکه در روز و سقوط بازار سهام کویت در بهار گذشته، معلوم نیست این دو کشور تا چه حد از میزان حمایت خود از عراق کاسته‌اند، ولی مسلماً این حمایت کاهش یافته است.
این روزنامه میافزاید: در ابتدای جنگ، فلسفه عراق، "اسلحه و کار" بود، به این معنی که آنها محاسبه کردند که هم می‌توانند بجنگند و هم وضع اقتصادی مردم را در سطح بالایی حفظ کنند و عواقب کاهش بودجه تا چند ماه آینده احساس نخواهد شد. اکنون دولت عراق از پیگیری پروژه‌های جدید، خودداری می‌کند. این پروژه‌ها شامل توسعه صنایع جدید مانند ساخت کارخانه‌های سیمان، راه‌های جدید و پروژه‌های برق‌رسانی است. دراین‌میان چه کسی ضرر خواهد کرد؟ مسلماً عراقی‌ها و بلکه کارگران خارجی که بخش عمده کارها را در عراق انجام می‌دهند. به‌زودی آنها متوجه خواهند شد که دیگر به وجود آنها احتیاجی نیست و باید به کشورهای خود بازگردند. تعداد کارگران مصری در عراق مسلماً یک میلیون و احتمالاً تا 2 میلیون نفر است و همچنین صرف نظر از فلسطینی‌ها و دیگر عرب‌های غیر عراقی، حدود 5 تا10هزار کره‌ای، چینی، تایلندی و فیلیپینی در عراق حضور دارند.(1)
1
روزنامه فیلادلفیا اکوایر روابط امریکا و عراق را از منظر اقتصادی بررسی کرده است. راهیابی تدریجی امریکا به بازارهای داخلی عراق؛ فروش برخی اقلام حساس به این کشور؛ علت چشم‌پوشی از برخی تخلفات عراق درزمینه حقوق‌بشر؛ اختلافات اساسی صدام حسین با کمونیست‌ها؛ روی‌آوردن مجدد وی به امریکا و... مباحث اصلی مقاله این روزنامه می‌باشد که در بخش‌هایی از آن آمده است:
یک دیپلمات امریکایی چندی پیش در عراق گفت: آنها (عراقی‌ها) خواستار تماس‌های بیشتر هستند. تبلیغات ضدامریکایی در رسانه‌های عراق کاهش یافته است و دست ما را برای تجارت در عراق باز گذاشته‌اند. اوایل این ماه، دولت عراق اجازه داد که امریکا غرفه خود را در نمایشگاه تجارتی بغداد دایر کند. این غرفه پر از تولیدات دو کمپانی فناوری امریکا بود. یک تاجر امریکایی گفت که غرفه امریکا چندان بزرگ نیست، ولی این اقدام شروع خوبی برای برقراری روابط محکم اقتصادی بین دو کشور است. درحال‌حاضر، امریکا سالانه حدود یک میلیارد دلار به‌صورت کالا و خدمات به عراق کمک می‌کند. کارخانه هواپیماسازی "لاکهید" در عراق مشغول نصب مجهزترین وسایل هوانوردی روی 6 هواپیما است. در گزارش حقوق‌بشر که وزارت خارجه امریکا در ماه فوریه درباره کشورهای جهان منتشر کرد، فقط 10 صفحه به عراق اختصاص داده شده است. در این گزارش آمده است: افرادی که به دلایل سیاسی دستگیر
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، تاریخ 11/9/1361، صص 7 و 8، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی 10/9/1361.
می‌شوند، به احتمال زیاد مورد شکنجه و بدرفتاری قرار می‌گیرند. این شکنجه‌ها شامل شلاق‌زدن، آویختن از سقف و شوک برقی است. شکنجه‌های روحی شامل تهدید با اسلحة پر، پخش نوار از شکنجة دیگر زندانیان و تهدید اعضای خانواده در حضور زندانی می‌باشد. صرف‌نظر از این سؤال که آیا امریکا می‌خواهد از چنین رژیمی حمایت کند یا خیر، موضوع روابط بی‌ثبات عراق و شوروی مطرح است که یک قرارداد دوستی و همکاری با هم امضا کرده‌اند.
نیروی نظامی عراق تقریباً به‌طور کامل از تجهیزات روسی استفاده می‌کند و هنوز بیش از هزار مشاور نظامی شوروی در عراق حضور دارند. اخیراً تجار و دیپلمات‌های عربی و جهان سوم شاهد دوری‌گزیدن عراق از شوروی بوده‌اند. صدام درباره حزب کمونیست سخت‌گیر بوده و حتی یک بار، روزنامه آنها را تعطیل و صدها نفر از اعضایش را زندانی کرد. سه هفته پیش وی (صدام) گفت: شکی نیست که شوروی می‌خواهد ایران جنگ را ببرد. یک دیپلمات آسیایی گفت: از این حرف‌ها هم که بگذریم، یک انگیزه اساسی وجود دارد که عراق مایل است روابط خود را با امریکا بهبود بخشد؛ و آن خیلی ساده است: شوروی دیگر چیزی ندارد که در اختیار عراق بگذارد، حال آنکه عراق نیازمند فناوری است. این کشور درحال آماده‌شدن برای روزی است که دیگر نمی‌تواند به درآمد نفت تکیه کند، هیچ کشور دیگری مانند امریکا نمی‌تواند این کار را انجام دهد(1)
1
به گزارش روزنامه کیهان رانده‌شدگان عراقی پیرو ولایت فقیه، با انتشار اطلاعیه‌ای، ضمن اعلام پشتیبانی از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، تشکیل این مجلس را نویدی برای استقرار نظام جمهوری اسلامی در عراق به رهبری امام خمینی دانستند. در بخشی از اطلاعیه این گروه آمده است:
در این شرایط حساس و سرنوشت‌ساز، تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را نویدی در راه استقرار نظام جمهوری اسلامی در عراق به رهبری سازش‌ناپذیر امام خمینی و خط مداوم رهبری جامعه اسلامی، یعنی اصل ولایت فقیه می‌دانیم و تأسیس این مجلس را زمینه‌ساز اتحاد مسلمانان عراق در راه سرنگونی رژیم بعثی صهیونیستی صدام دانسته و بدین‌ترتیب معاودین پیرو ولایت فقیه، همراه با سایر اقشار مردم مسلمان عراق و سایر مسلمانان جهان، از این مجلس پشتیبانی می‌کنند.(2)
2
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، مجاهدین مسلمان عراقی در شهر سلیمانیه عراق با حمله به یک خودرو حامل نیروهای عراقی، ضمن انهدام خودرو، 6 تن از سرنشینان آن را کشته یا زخمی کردند. مجاهدین مسلمان عراقی همچنین توانستند با حمله به یک مقر حزب بعث در جنوب "دوله سور" عراق، تعدادی از آنان را به هلاکت برسانند.(3)
1
سقوط یک فروند هواپیمای میگ25 عراق در آب‌های خلیج‌فارس و گلوله‌باران شهر آبادان، مهم‌ترین اخبار امروز جبهه‌های جنگ ایران و عراق بود.
یک فروند هواپیمای میگ25 عراقی که در ساعت 13 قصد بمباران تأسیسات نفتی پایانه خارک را داشت - قبل از هرگونه اقدامی هدف موشک‌های هوابه‌هوای جنگنده‌های نیروی هوایی ایران قرار گرفته، سرنگون شد.(1)
امروز نیز شهر آبادان هدف آتشبار توپخانههای عراقی قرار گرفت و براثر آن 3 منزل مسکونی ویران و چند نقطه از شهر دچار آتش‌سوزی شد. در این گلوله‌باران 2 تن از ساکنان شهر نیز زخمی شدند.(2)
2
با آزادسازی و پاکسازی منطق-ه عمومی سردشت، کار بازسازی، سازندگی و رسیدگی به مردم محروم این منطقه نیز آغاز شد. در مقابل این اقدام، گروه‌های مسلح غیر قانونی در یکی از روستاهای نقده، به اخاذی از مردم پرداختند که این اقدام آنان با مخالفت اهالی روستا روبهرو شد و در درگیری پیش‌آمده، یک زن روستایی زخمی شد. افراد گروه کومه‌له نیز در اقدامی مشابه، خان-ه بهداشت روستای زاغ-ه سفلی را به آتش کشیدند که اعتراض عمومی اهالی روستا را درپی داشت.
در کنار این حوادث، تعدادی از اعضای کومه‌له در شهر سنندج پس از شناسایی، دستگیر شدند.
درپی پاکسازی اخیر در منطقه سردشت و تأمین امنیت روستاهای این منطقه، اهالی بالاتر از 60 سال روستاهای آزادشده، تحت پوشش "طرح شهید رجایی" قرار گرفتند. یک منبع آگاه در فرمانداری سردشت، ضمن اعلام این خبر یادآور شد که برای تأمین رفاه هرچه‌بیشتر مردم مسلمان و مستضعف روستاهای این منطقه، تاکنون کار توزیع کوپن ارزاق و کالاهای اساسی به‌وسیله بخشداری در 25 روستای تابع سردشت به اتمام رسیده و اجرای فعالیت‌های عمرانی
و بهداشتی در 5 روستا نیز در دست اقدام است. ضمناً بخشداری سردشت، 100 قلم لوازم خانگی در اختیار اهالی روستاها قرار داد، همچنین با همکاری کمیته فرهنگی جهاد و روابط عمومی سپاه پاسداران، فعالیت‌های فرهنگی نیز در روستاهای سردشت آغاز شده است.(1)
افراد مسلح غیر قانونی، پس از جمع‌کردن اهالی روستای قلات - در شرق نقده - در مسجد، قصد اخاذی از مردم را داشتند که با مخالفت آنها روبهرو شدند. با شدت‌یافتن مخالفت‌های مردم، درگیری میان افراد کومه‌له و مردم آغاز و درنتیجه یکی از زنان محلی به ضرب گلوله افراد مسلح زخمی شد.(2)
افراد کومه‌له، خانه بهداشت آبادی زاغه سفلی - واقع در جنوب دیواندره - را آتش زدند که این اقدام با اعتراض اهالی روستا مواجه شد و مردم در یک تجمع و راهپیمایی با سردادن شعارهای مرگ بر کومه‌له و مرگ بر دمکرات به این اقدام واکنش نشان دادند(3)
در یک عملیات تعقیب و مراقبت، یک خانه تیمی گروه کومه‌له در سنندج کشف و چند نفر دستگیر شدند. به گفته یکی از افراد دستگیرشده - که سرپرستی گروه را نیز برعهده داشت - آنها قصد ترور امام‌جمعه باختران را داشتند و این شخص برای فراهم‌آوردن مواد منفجره به سنندج آمده بود(4)
1
با تشدید فعالیت‌های امنیتی در تهران، گروه‌های ضدانقلاب تحرکاتی را در شهرستان‌ها آغاز کرده‌اند که به دلایل گوناگون، ازجمله هشیاری نیروهای امنیتی و کوچک‌بودن شهرها، فعالیت‌های آنها با محدودیت‌هایی مواجه است.
امروز 2 نفر از فعالان گروه جنگل در صومعه‌سرا، یک نفر از افراد سازمان مجاهدین (منافقین) در تهران(5)و یک نفر از گروه‌های مارکسیستی در بروجرد، به همراه یک اسلحه و 2000 فشنگ دستگیر شدن(6)
در خیابان طالقانی مشهد نیز نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب آتش‌زای دست‌ساز (کوکتل مولوتف) به منزل یکی از ساکنان این منطقه انداختند که موجب آتش‌سوزی منزل وی شد.(7)
2
در ادامة استقبال داوطلبان مردمی برای اعزام به جبهه‌های جنگ امروز نیز افراد متخصص بسیار و اقشار گوناگون مردم از صنف‌ها و گروه‌های گوناگون به جبهه‌های جنگ اعزام شدند. طبق اعلام منابع خبری، 100 نفر از طلاب حوزه علمیه قم،(8)20 تن از روحانیون منطقه غرب تهران، همچنین گروه‌های فنی مختلف متشکل از مکانیک خودروهای سبک و سنگین، راننده پایه یک، آهنگر، جوش‌کار، تراش‌کار، امدادگر، گچ‌کار و سیمان‌کار از جهادسازندگی استان فارس و شهرهای ساری، بهشهر، کرج، تاکستان، محمودآباد و بابل، برای خدمت در جبهه‌های
1) روزنامه اطلاعات، 11/9/1361، ص4.
2) سند شماره 73512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روازنه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 258، تاریخ 14/9/1361، ص1.
3) سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، گزارش منطقه 5، شماره7، تاریخ 12/9/1361، ص6.
4) سند شماره 58317 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه (اطلاعات) به منطقه 7 (اطلاعات)، 11/9/1361.
5) سند شماره 103809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 196، تاریخ 14/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 93881 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات و روابط عمومی ستاد منطقه 10 تهران، خبرنامه، 13/9/1361، ص2.
6) سند شماره 58329 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه8 به فرماندهی کل سپاه، 11/9/1361.
7) سند شماره 58260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 4 به فرماندهی کل، 14/9/1361.
8) مأخذ 3.
جنگ و بازسازی سوسنگرد به استان خوزستان اعزام شدند، همچنین 2000 نفر از اعضای نیروهای داوطلب بسیج از آذربایجان شرقی، بیش از 1000 نفر از استان‌های گیلان و مازندران، 1200 نفر از بسیج استان اصفهان، 335 نفر از خرامه (استان فارس)، 250 نفر از قزوین و 70 نفر از تویسرکان راهی مناطق عملیاتی شدند.(1)
در میان اخبار حضور داوطلبان بسیجی، خبرگزاری جمهوری اسلامی از شیراز، یک خبر تأسف‌بر‌انگیز و درعین‌حال قابل‌تأمل را به این شرح اعلام کرد: یک نوجوان 14 ساله اقلیدی به‌سبب جلوگیری والدینش از رفتن وی به جبهه خودکشی کرد. عبدالله قنبری، دانش‌آموز کلاس سوم راهنمایی مدرسه ابوریحان اقلید، 10 روز قبل با استفاده از نفت در منزل خود را به آتش کشید و پیکر نیمه‌سوخته‌اش به بیمارستان اقلید و سپس به اصفهان منتقل گردید و در آنجا بستری شد، ولی تلاش پزشکان برای نجات وی بی‌نتیجه بود و این نوجوان به‌سبب شدت جراحات واردشده در اصفهان درگذشت.(2)
1
بهداری استان اصفهان اعلام کرد که پزشکان این استان اشتیاق زایدالوصفی برای حضور در جبهه‌های جنگ دارند.
دکتر محمدعلی رجبی معاون بهداری استان اصفهان، درخصوص میزان اشتیاق جامعه پزشکی این استان برای حضور در جبهه‌های جنگ گفت: باوجود آنکه اصفهان حدود یک‌سوم تهران پزشک دارد، 90 تا 95 درصد از پزشکانش علاقه‌مند حضور در مناطق عملیاتی و اعزام به جبهه‌های جنگ هستند و تاکنون پیش نیامده است که جبهه‌ها از ما پزشک درخواست کنند و ما از هلال‌احمر کمک بگیریم، حتی بعضی اوقات که حضور پزشک در جبهه‌ها خیلی اضطراری بوده - ازجمله در شب - همان موقع و بدون درنگ تعدادی پزشک به جبهه اعزام شده‌اند. این در حالی است که پزشکان اصفهان هیچ‌گونه مطالب-ه مادی یا واگذاری مطب نداشته‌اند و هرکس یک بار به جبهه رفته باشد، برای بار دوم و سوم تمایل بیشتری برای اعزام مجدد خواهد داشت. بهداری اصفهان علاوه‌بر اعزام پزشک به مناطق جنگی - که در اولویت است - به مناطق محروم دیگر هم پزشک فرستاده است.(3)
2
نخستین هم‌اندیشی بازسازی و نوسازی استان باختران با حضور مسئولان این استان (استاندار و امام‌جمعه)، مسئولان استان‌های معین (امام‌جمعه و نماینده امام در یزد، آذربایجان شرقی)، استانداران آذربایجان شرقی و غربی، همدان، تهران و معاون وزیر کشور در امور ستاد بازسازی در تالار شهرداری این شهر آغاز به کار کرد.(4)
در این همایش گزارشی درباره میزان خسارت‌های واردشده به روستاهای مناطق مرزی و سیاست دولت در بازسازی این مناطق اعلام شد که در آن آمده است: در جریان جنگ تحمیلی، 1200 روستای کشور ویران شده که در عملیات بازسازی و نوسازی، به این روستاها اولویت داده می‌شود.
بنابه گزارشی از این همایش، گفته شده که به‌جای بازسازی، روستاها از نوساخته می‌شوند و کوشش خواهد شد تا به‌موازات تجدید ساختمان روستاها، روستاییان ازنظر تولید، بهبود کشت و زرع، تأسیسات گوناگون اجتماعی و رفاهی و امکانات توسعه و اشتغال برای زمان‌های فراغت از کار، از امکانات زیربنایی برخوردار شوند. در این گردهمایی اعلام شد که تاکنون بیش از 35 میلیارد ریال اعتبار به‌منظور ایجاد و تجدید کارگاه و کار هزینه شده است که 20 میلیارد ریال آن فقط به مصرف بازسازی و نوسازی رسیده است، همچنین اعلام شد که تاکنون 5000 واحد مسکونی در مناطق جنگی ساخته شده که 5000 خانوار را در خود جای داده است(1)
1
امام خمینی در جمع ائمه جمعه و روحانیون استان همدان و اصفهان، اعضای نهادهای گوناگون اجرایی سخنرانی کردند که مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان بدین شرح است: تحول بی‌نظیر در تاریخ حیات ملت ایران، توجه مردم به اسلام، لزوم تلاش علما برای حضور هرچه‌بیشتر مردم در صحنه‌های سیاسی کشور، تأکید بر حضور گسترده مردم برای شرکت در انتخابات مجلس خبرگان، تشکر از دست‌اندرکاران تأسیسات صدور نفت خارک و نقش مردم در این مسیر، نقش تقوا در وحدت آحاد ملت و دست‌اندرکاران امور مملکتی، ارزش استقلال کشور، رفتار مسئولانه تمامی دست‌اندرکاران برای حفظ استقلال و تقدیر از تلاش دولت برای سامان‌دادن به امور اجرایی کشور.
بخش‌هایی از سخنرانی امام خمینی به این شرح است:
«یک جنبه مثبت [این] که تحولی در ایران پیدا شد که نمی‌توانید شما در تاریخ نظیر این تحول را پیدا بکنید، تحولی که تمام قشرها را از آن وضعی که داشتند، از آن گرفتاری‌هایی که داشتند، چه گرفتاری‌های اخلاقی و چه گرفتاری‌های مادی و چه گرفتاری‌های معنوی متحول کرد به یک انسان‌هایی که برای خدا، برای اسلام، برای استقلال و آزادی، همه باهم کوشش می‌کنند. نمی‌تواند انسان تصور کند که چه انگیزه‌ای در تمام این کشور، در بچه‌های کوچک دو سه ساله تا پیرمردهای مریض در بیمارستان‌ها پیدا شد که همه از یک حالت طبیعی به یک حالت الهی برگشتند. شما الآن در هر جای این کشور که بروید می‌بینید که توجه عمومی مردم، توجه توده‌های مردم به اسلام است؛ و هر گرفتاری که برای دولت پیش بیاید، برای ارگان‌هایی که در دولت هستند، برای ارتش پیش بیاید، برای پاسدارها پیش بیاید، برای کمیته‌ها پیش بیاید و برای سایر رزمندگان، مردم به‌دنبال آنها و به حمایت آنها مهیا هستند و عمل می‌کنند. که اگر نبود این تحولی که خدای تبارک و تعالی نصیب کشور ما کرده است، اگر این تحول الهی نبود و این
1) مأخذ 3، ص14.
تجلی ایمان نبود، هرگز نمی‌توانست کسی باور کند که آن گرگ‌هایی که بر این کشور تسلط پیدا کردند و با چنگ و دندان همه چیز این کشور را در تحت سلطه خود قرار داده بودند، آنها بیرون بروند و نمی‌شد تصور کرد که همه قدرت‌های بزرگ و آنهایی که دنباله آنها هستند، چه در منطقه و چه در خارج منطقه با هم دست به هم دادند از حیث تبلیغات، تسلیحات و قوای نظامی‌شان و همه بر ضد این ملت مظلومی که برای خدا قیام کرده است، کوشش می‌کنند و خدای تبارک و تعالی مع‌ذلک قدرتی به این ملت عنایت فرموده است که تمام توطئه‌های آنها را خنثی کرده است و می‌کند انشاءالله ... علمای بلاد، ائمه جمعه و جماعات، مبلغین، مردم را دعوت کنند به حضور در صحنه. تاکنون هرچه برکات به این جمهوری اسلامی رسیده است و هرچه پیروزی نائل این ملت مظلوم - که درطول تاریخ مظلوم بود - عاید شده است، از حضور ملت و همه قشرهاست [که] در صحنه‌اند و از اینکه جمهوری اسلامی را از خود می‌دانند، چنانچه از خودشان هست. اسلام اختصاص به شخصی دون شخصی ندارد. اسلام، اسلام همه است و جمهوری اسلامی خدمتگزار به همه است و مال همه است.
من عرض می‌کنم که هم علما این مطلب را همیشه به مردم گوشزد کنند و هم مبلغین گوشزد کنند که این حضور شما در صحنه و پشتیبانی شما از جمهوری اسلامی و از مجلس و از دولت و از قوه قضائیه و از ارتش و از سپاه پاسداران و همه، این رمز پیروزی است که عاید شما شده است و به شکرانه نعمت پیروزی، مردم را دعوت کنید به اینکه در صحنه باشند و مردم دنبال این باشند که مشکلاتی که برای دولت یا برای مجلس یا برای ارتش پیش می‌آید، ننشینند و نگاه کنند و ناظر باشند، در صحنه باشند و فعالیت کنند. به فعالیت شماهاست که این جمهوری زنده مانده است و انشاءالله با فعالیت‌های شما هم زنده و شکوفا خواهد بود. ازجمله چیزهایی که باز تکلیف همه ماست و تکلیف آقایان است که مردم را به آن دعوت کنند و دنباله حضور در صحنه است این است که مجلس خبرگانی که ما امروز در پیش داریم، اینطور نباشد که آقایان، دیگران کناره‌گیری کنند. سستی کنند. ملت را دعوت کنند، خودشان تشریف ببرند به پای صندوق رأی، رأی بدهند، ملت را دعوت کنند به رأی. منتها ملت و شما و هرکس آزاد است همیشه و به هرکس می‌خواهد، رأی می‌دهد، ولو آنکه آقایان - و فرض کنید که - علمای حوزه علمیه تهران یا قم آنها را معرفی نکرده باشند. شما الزامی ندارید به اینکه هرچه آنها معرفی کردند، شما هم همان را معرفی کنید. البته آنها بررسی کرده‌اند، تخصص در این امر دارند، بررسی از امور کرده‌اند و با بررسی این کار را انجام داده‌اند، لکن این اسباب این نمی‌شود که کسی الزام کند کسی را که تو باید به فلان رأی بدهی. آزاد هستید و رضای خدا را در نظر بگیرید.
... از آنهایی که از جزیره خارک آمده‌اند، باید من بسیار تشکر کنم. اینها آن‌طور‌ی‌که امام‌جمعه محترمشان نقل کرد الآن برای من، - قبل از اینکه من بیایم نقل کرد - بچه و کوچک، زن و مرد دنبال این رفتند که این مواردی را که خرابکارها می‌خواهند خراب کنند، اینها دورش خاک بریزند تا نتوانند خراب کنند. این از همان تحولاتی است که در ملت ما پیدا شده است که عرض کردم. شما گمان نکنید که اگر همه جزیره خارک را به باد فنا می‌دادند در زمان طاغوت، یکی پیدا می‌شد که بگوید چرا، شاید هم مردم خوشحال می‌شدند که این شاه و - نمی‌دانم - شاه‌بازی‌هایی که بوده، بگذارید که به‌هم بخورد. امروز خدای تبارک و تعالی به‌واسطه اسلام که سایه افکنده است بر همه و سایه محبتش بر روی همه ملت است، به‌خاطر اوست که بزرگ و کوچک در صحنه‌اند و در آنجایی که احتمال این هم هست که یک وقت خرابکاری بشود، مع‌ذلک می‌روند و این کارها را می‌کنند. و من بسیار متشکرم از آنها و دعا می‌کنم خداوند انشاءالله آنها را حفظ کند و خداوند توفیق عنایت کند که خدای تبارک و تعالی توفیقات خودش را از ما سلب نکند و توفیق عنایت کند که ما به خدمت مشغول باشیم.
یک کلمه هم با این گروه‌هایی که در برنامه هستند، عرض می‌کنیم. مسئله برنامه از مهمات یک کشور است و چنانچه بدون برنامه یک کشوری بخواهد اداره بشود، نمی‌شود اداره شود،
باید برنامه باشد، برنامه‌ریزی‌ها را باید با کمال دقت اشخاصی که تخصص دارند، اشخاصی که توجه به مسائل سیاسی و مسائل اجتماعی و مسائل اسلامی دارند، اینها باید با کمال دقت بررسی کنند و متحداً باهم برنامه‌ریزی کنند.
... اما متصدیان امور به‌حسب تصدی که دارند، اگر - خدای‌نخواسته - تقوا نداشته باشند، یک وقت می‌بینید که اینهایی که در رأس امورند اگر تقوا نداشته باشند، این به همه کشور سرایت می‌کند، همه کشور را یک وقت - خدای‌نخواسته - به باد می‌دهد و لهذا برای آنها اهمیت تقوا بسیار بیشتر است تا برای اشخاص. آنها، هم برای خودشان خوب است، هم برای دوستانشان خوب است و هم برای کشورشان خوب است، برای تمام کشور. اگر با بی‌نظری و حسن‌نظر و تقوا در همه‌جا عمل بشود، اختلافاتی پیش نمی‌آید. همه این اختلافات که می‌بینید گاهی پیش می‌آید، همان‌طوری که اختلافاتی که در دولت‌های بزرگ پیش می‌آید، برای این [است] که تقوا ندارند،... بالاخره اساس یک کشوری با اتحاد مردمش [محکم] می‌شود. استقلال یک کشوری اگر بخواهد حفظ بشود باید مردم احساس کنند که ما استقلال می‌خواهیم. آزادی یک کشوری [اگر بخواهد حفظ بشود] باید مردم احساس کنند که ما آزادی می‌خواهیم، تنفر [داشته باشند] از اینکه ما در تحت رهبری و - نمی‌دانم - در تحت ذلت کشورها باشیم برای شکممان. باید این را ملت احساس کند که ما عروسک خارجی را نمی‌خواهیم که به ما عروسک بدهید و ما خودمان را تسلیم کنیم. ما این زرق و برق خارجی که برایمان بیاید نمی‌خواهیم، ما می‌خواهیم مستقل باشیم، خودمان درست کنیم. اگر این را ملت احساس کرد، هیچ‌وقت این آزادی و این استقلال را از دست نمی‌تواند بدهد، هیچ‌وقت به آن طمع نمی‌کنند. همه طمع‌ها [برای] این است که توجه کنند، این را با او دعوا بدهند، این قاضی را با آن قاضی، این حاکم را با آن حاکم، آن استاندار را با آن استاندار، مردم را با آنها، امام‌جمعه ها را با مردم، مردم را با امام‌جمعه ها، از این حرف‌ها. اگر این مسائل پیش بیاید، بترسید که به‌زودی - خدای‌نخواسته - عنایات خدا از ما سلب بشود و ما برگردیم به همان حال فضاحتی که آن‌وقت بود...
امروز بحمدالله نعمت فراوان است. می‌گویید گرانی است، شما یک توجهی به سایر جاها بکنید. کجا گرانی نیست؟ قبول دارم که باید گرانی را جلویش را بگیرند، قبول دارم که باید زحمت بکشند، اما یک دولتی است که با تمام کوشش دارد زحمت می‌کشد و خدمت می‌کند، حالا یک دسته فاسق غرغر می‌کنند برای اینکه حکومت دست آنها نیفتاده است و دست یک آدم‌های صحیح افتاده است. خوب، آنها حسابشان علی‌حده است. ملت ما که حسابش این نیست، ملت ما حسابش این است که ببیند که این دولت کارش موازین اسلامی دارد؟ می‌بیند دارد. البته اگر یک اعوجاجی هم پیدا بشود مجلس رفع می‌کند، اگر اعوجاجی در مجلس هم پیدا بشود شورای نگهبان دیگر اغماض نخواهد کرد.
بنابراین مشکلات جنگ که در دنیا اگر یک جایی واقع بشود، مردم هم را می‌خورند، در ایران با این مشکلات جنگ، ارز شما بالا رفته است، ارزی که در اول جنگ کم بوده است حالا بهتر از آن وقت شده است، ارزی که در بین جنگ یک وقت پایین آمد، الآن بالا رفته است و این دیگر چی است؟ این برای این است که دولت ما یک دولت دانشمندی است و خدمت دارد می‌کند، سایر ارگان‌ها هم همه خدمت دارند می‌کنند. البته در هرجا دو نفر آدم هم که پیش قاضی می‌روند، یکی‌شان ناراضی درمیآید و این حکم به عدل هم ناراضی درست می‌کند، اما این را نباید پای حساب آورد.»(1)
1
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده امام در شورای عالی دفاع در دیدار با مسئولان پایگاه‌های واحد بسیج سپاه پاسداران سراسر کشور، درباره دوراندیشی امام خمینی در صدور فرمان تشکیل بسیج و نقش حیاتی این نیرو در جنگ و مبارزه با ضدانقلاب گفت: آن روزی که امام امت فرمان تشکیل ارتش 20 میلیونی را صادر کردند، هیچ‌کس نمی‌دانست روزی این همه نیرو آموزش خواهند دید. واحد بسیج موفق شده است چند مسئله از مهم‌ترین مسائل تاریخ را در منطقه حل کند.
رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: اگر این نیروی منظم به میدان جنگ نمی‌رفت، بی‌شک دیگران قدرت 27 ماه مقابله با صدامیان کافر را نداشتند و هیچ‌یک از این حماسه‌های جنگ آفریده نمی‌شد. حضور برادران بسیجی در جبهه به برادران ارتش و سپاهی نیرو و روح نشاط داد. برادران بسیجی روح پیروزی ما را بر دوش‌های مؤمن و متقی خود حمل می‌کنند و سهم بزرگی از افتخارات به‌دست‌آمده در جنگ متعلق به این برادران است.
حجت‌الاسلام هاشمی اضافه کرد: اگر شما برادران بسیجی در مساجد و محلات حضور نداشتید، سایر نیروهای انتظامی به‌تنهایی قدرت مبارزه با ضدانقلاب را نداشتند. برادران بسیجی نباید تصور کنند که برای مرحله محدودی بسیج شده‌اند، شما بسیج شده‌اید که نیروی آماده و پشتوانه انقلاب در سراسر منطقه باشید(2)
2
آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با رئیس و معاونان دانشگاه‌ها و مسئولان گزینش دانشجویان دانشگاه‌ها، سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی را درباره نظام آموزش عالی بیان کرد. محورهای سیاست‌های اعلام‌شده به این شرح است: اولویت در تخصیص امکانات تحصیلی برای نیروهایی که در خدمت آرمان کشور باشند؛ مداراکردن و دادن فرصت به افرادی که دچار انحرافات اخلاقی و سیاسی بودند و تصمیم جدی برای جلوگیری از واگذاری امکانات عمومی به کسانی که مبارزه مسلحانه با نظام جمهوری اسلامی را درپیش گرفته‌اند.
هاشمی رفسنجانی در این دیدار گفت: ما در جمهوری اسلامی تا آنجایی که امکان داشته باشد و فسادی از آن درنیاید، همه ابعاد علم را در میدان‌هایی که محدودیت نداشته باشیم، مثل مدارس ابتدایی و تعلیمات عمومی ترویج می‌دهیم. رسانه‌های جمعی ما هیچ قیدوشرطی برای ورود به مراکز علمی ندارند و طوری حرکت می‌کنیم که همه مردم بدون استثنا بتوانند از آنها استفاده بکنند. البته، زمینه‌هایی هم هست که محدودیم و امکاناتمان کم است، یعنی ما اگر مثلاً 1000 نفر متقاضی برای تحصیل داریم، برای 200 و 100 نفرشان می‌توانیم امکانات تهیه بکنیم که البته این منحصر به ما هم نیست، همه دنیا اینطور است، یعنی هیچ کشوری هرچند پیشرفته، اینگونه نیست که بتواند تحصیل همه را یک‌جا فراهم کند، اما تحصیل در سطحی که ما داریم - که دانشجو می‌آید دانشگاه، علاوه‌بر اینکه خرج نمی‌کند، چیزی هم برای ادامه تحصیل می‌گیرد - اگر به این شکل بخواهیم بچه‌ها درس بخوانند، پاسخ‌گوی آنها نخواهیم بود. در اکثر کشورهای دنیا یا همه کشورهای دنیا هم امکانات جواب‌گوی همه متقاضیان نیست. حال ما کاری هم به دنیا نداریم، خودمان را می‌گوییم؛ این همه دانش‌آموز و کسانی که درطول سالهای گذشته پشت کنکور مانده‌اند و این همه انسان‌هایی که در هر سنی هستند و مایل‌اند که دوره‌های عالی را طی کنند، مسائلی را ایجاد می‌کنند، جامعه و مردم باید خود بپذیرند که ما فعلاً می‌توانیم یک عده خاصی را در آموزش عالی آموزش بدهیم، ولی در آینده انشاءالله دستمان بازتر خواهد شد. بنابراین، سیاستی لازم است که ما طبق آن، سیاست مخارج عظیمی را که مردم تأمین می‌کنند، خرج دانشگاه‌ها بکنیم تا متناسب با خواست آن مردم و خواست انقلاب و خواست ایدئولوژیی باشد که در آن حرکت می‌کنیم. من از همین حالا و با صراحت اعلام می‌کنم که ملت ما و بچه‌های ما بدانند که درخصوص آموزش‌های عالی - که برای مردم بسیار گران تمام می‌شوند - از این به بعد، برای دانشجویان جدید، سیاست آموزشی کشور ما این است که کسانی را تحت تعالیم قرار دهیم که بتوانند به همراه این نظام برای این مردم مفید باشند. امروز ما نفتی که از زمین در‌می‌آوریم، می‌دانیم که تا آقایان فارغ‌التحصیل می‌شوند - درطول شش، هفت سال - این نفت از جیب این مردم درمیآید و تا پایان این دهه چند برابر می‌شود، یعنی لااقل دو سه برابر و مالیاتی که از این مردم می‌گیریم، امنیتی که برای این جامعه درست کردیم، به قیمت خون بچه‌هایی است که دارای ارزش والایی هستند، خون‌هایشان را روی ریگ‌های داغ خوزستان می‌ریزند تا این کشور امن باشد و بچه‌ها به‌درستی درس بخوانند، به این قیمت دانشگاه‌ها را نگه می‌داریم تا در این اماکن درس خوانده بشود. بنابراین، ما باید آدم‌هایی را در این دانشگاه‌ها آموزش بدهیم که متناسب با آرمان‌های این انقلاب باشند و بتوانند در آینده به آن عمل بکنند. ما در امر گزینش خیلی کارها کرده‌ایم. من خدمت امام،
مفصل صحبت کردم و با ستاد انقلاب فرهنگی و وزیر آموزش عالی در جلسات طولانی بحث کردیم. همه جوانب قضیه را در نظر گرفتیم و حساب کردیم، دیدیم بچه ای که در گذشته به‌دلیلی مجبور بوده و حالا به‌عنوان یک آدم مظلوم اگر از دانشگاه کنار گذاشته بشود، خودش را مظلوم احساس می‌کند، عصبانی و عقده ای می‌شود، کانون فساد می‌شود و چون عنصر مظلومی است، در خانواده روی بچه‌های خانواده تأثیرات نامطلوبی دارد و بچه‌های کوچک را منحرف خواهد کرد. خانواده وقتی می‌بیند بچه‌اش این‌طوری شده خانواده نیز عقده ای می‌شود؛ بنابراین، اگر ما اینگونه افراد را چشم‌بسته از دانشگاه‌ها بیرون کنیم این آثار بد را به‌دنبال خواهد داشت. البته یک عده هم هستند که تکلیف آنها روشن است؛ گروهک‌های محاربی که به روی مردم اسلحه کشیدند، بچه‌های مردم را کشتند و جو این کشور را وادار به خشونت کردند. ما نمی‌خواستیم جمهوری اسلامی در دنیا خشن معرفی بشود، ولی برخورد این گروهک‌ها باعث شد که خشن معرفی بشود.
گروهک‌ها عملاً نشان دادند که اصلاح‌ناپذیرند. خوب این مسائل برای همه و برای خانواده‌های آنها روشن است و فقط دادستانی می‌تواند صلاحیت آنها را تعیین کند که درس بخوانند یا نه. گروهک‌های الحادی دیگر اگر بنا باشد عناصری باشند که بخواهند بیایند در آن محیط و اخلال بکنند و دوباره اوضاع کردستان و گنبد و جریانات سیاسی ضد‌انقلابی را به راه بیندازند و ضد‌جمهوری اسلامی حرکت کنند، ما بین خود و خدایمان و خودمان و مردممان - که این همه فداکاری می‌کنند - به خود حق نمی‌دهیم که حقوق و مال مردم را در اختیار اینها بگذاریم و امتیازات آموزشی را به آنها بدهیم که مزاحم مردم بشوند. بنابراین، عناصر فعال گروهک‌هایی که با ما مبارزة مسلحانه نکردند، طوری هستند که می‌خواهند محیط دانشگاه را خراب بکنند و نگذارند که دیگران درس بخوانند، آنها خودشان برای خودشان این ممنوعیت‌ها را درست می‌کنند و ما جلو آنها را می‌گیریم و تا مطمئن نشویم که فساد ایجاد نمی‌کنند، نمی‌توانیم آنها را بپذیریم. عده دیگری نیز هستند که در گذشته مثلاً شعارهای چپ دادند و دانشجویان آنها را با آن حال و هوا می‌شناختند که آن وضع دیگری بود. عده‌ای هستند این محیط بی‌حجابی دانشگاه‌ها را ازنظر اخلاقی بی‌بندوبار کرده بودند، ولی حالا حاضرند درست درس بخوانند و تربیت بشوند، اینها را ما فکر نمی‌کنیم که بشود تبدیلشان بکنیم به یک حربه مظلومانه برای گمراه‌کردن بچه‌ها در داخل خانواده و برای یک عمر آنها را بدبختشان بکنیم، برای اینکه اگر اینها برای همیشه از دانشگاه اخراج شوند، اولاً به آنها کار نمی‌دهند، تحصیل نمی‌توانند بکنند، اجازه خارج‌رفتن هم برای اینکه بتوانند با ارز این مملکت در خارج درس بخوانند به آنها داده نمی‌شود و درنتیجه تبدیل می‌شوند به آدم‌های بدبختی که همة راه‌ها به رویشان بسته است.
بنابراین، آقایان این حالت را در خودشان احیا کنند و با کسانی که حقی پیدا کردند در دانشگاه برخورد عطوفانه بکنند و در جلسات طولانی که داشتیم و با راهنمایی‌های امام، با تعهد محکم خانواده و با اطلاع به این خانواده‌ها - که با این شرط بچه‌های شما را پذیرفتیم، تا اینکه اگر فردا در دانشگاه حرکت نامناسبی دیدیم، خانواده بداند که این فرد مظلوم نیست و بر خودش ظلم کرده است و بشود پرونده‌اش را اعلام کرد - این افراد با تعهد عدم مزاحمت و با تعهد درست درس‌خواندن، می‌توانند به تحصیلات خود ادامه دهند.(1)
1
میرحسین موسوی اعلام کرد که برای دولت خدمتگزار، جنگ در اولویت قرار دارد و برای تجهیز هم-ه نیروهای دولتی برای کمک به جبهه‌ها، کمیسیون بسیج را تشکیل دادیم.
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در پایان جلسة هیئت دولت دربارة علت شرکت‌کردن سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، در جلسة هیئت دولت و همچنین تشکیل کمیسیون بسیج برای کمک به جبهه‌های جنگ گفت: فرمانده محترم نیروی زمینی در هیئت دولت درمورد برنامههای نیروها در جبهه‌ها توضیحاتی دادند و به‌دلیل اینکه برای دولت خدمتگزار مسئله جنگ در اولویت قرار دارد، موضوعاتی که ایشان مطرح کردند بسیار جالب بود و قرار شد که به‌منظور تجهیز همه نیروهای دولتی برای کمک به جبهه‌ها کمیسیونی تشکیل شود و ما اسم این کمیسیون را کمیسیون بسیج می‌گذاریم و انشاءالله دولت بیش از گذشته بتواند به جبهه‌ها کمک کند. در این کمیسیون، وزیرانی که به‌گونه‌ای کارشان با این کمیسیون ارتباط پیدا می‌کند؛ ازجمله وزیران دفاع، سپاه، راه و ترابری، بهداری، و پست و تلگراف و تلفن شرکت خواهند داشت.
نخست‌وزیر درمورد فعالیت این کمیسیون گفت: ما می‌خواهیم با ایجاد نوعی هماهنگی بین ارگان‌های مختلف دولتی، کمک‌های سازمان‌یافته‌ای به جبهه‌ها شود(2)
2
درطول روزهای گذشته، وزیران و مقامات برخی کشورها در رأس هیئت‌های عمدتاً اقتصادی به ایران سفر کردند که این موضوع ازلحاظ سیاسی قابل‌توجه بود.
آقای ولایتی وزیر امور خارجه، درباره علت این سفرها و نتایج آن گفت: آمدن هیئت‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، تجاری به ایران، نشان‌دهنده ثبات سیاسی کشور و کسب هرچه‌بیشتر اعتماد بین‌المللی است. همان‌طورکه مطلع هستید به‌رغم جنگ تحمیلی عراق علیه ایران درطول
26 ماه گذشته، ما توانسته‌ایم به رشد اقتصادی خودمان ادامه دهیم و ذخایر ارزی‌مان را بالا ببریم و از یک ثبات اقتصادی بسیار محکمی برخوردار شویم. همچنین باتوجهبه موضع‌گیری‌های صحیح سیاسی و گسترش روابط سیاسی که از یک موضع مستقلی اعمال می‌شود، توانسته‌ایم که در بین کشورهای دنیا اعتماد هرچه‌بیشتر کشورها را - به‌خصوص کشورهای جهان سوم یا آنهایی که مستقلاً حاضرند به دور از بلوک‌بندی‌های سیاسی و نظامی با ما روابط داشته باشند - افزایش دهیم. ما رفت‌وآمدهای هیئت‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری را نشان‌دهنده افزایش ثبات سیاسی کشورمان می‌دانیم.(1)
در همین حال، هیئت اقتصادی ایران به سرپرستی آقای عسگراولادی وزیر بازرگانی، که به پاکستان سفر کرده است، در پایان دیدار رسمی خود توافقنامه ای درزمینه گسترش مبادلات تجاری با مقامات پاکستانی امضا کرد. طبق این قرارداد، ایران بخشی از نفت موردنیاز پاکستان را تأمین خواهد کرد و قسمتی از نیازهای ایران، ازجمله برنج، شکر، پنیر، گوشت و منسوجات نیز از پاکستان تهیه خواهد شد.(2)
1
درپی انتشار اخباری درباره دخالت نیروهای ایرانی در درگیریهای شهر بعلبک لبنان و پاسخگویی مقامات رسمی ایران به اینگونه ادعاها، امروز یک نشریة کویتی با بررسی اخبار متناقض منتشرشده دراین‌باره و رد اینگونه ادعاها، با اشاره به کشتار اردوگاه‌های صبرا و شتیلا، حضور نیروهای ایرانی را به‌علت درخواست مردم لبنان و دفاع از منافع شیعیان این کشور، مجاز خواند. مقاله نشریه صوت الخلیج به شرح زیر است:
در مطبوعات عربی خبری منتشر شد مبنی‌بر اینکه "داوطلبان ایرانی متشکل از افراد سپاه پاسداران انقلاب" در شهر بعلبک - که اکثریت ساکنان آن شیعه هستند - حضور دارند و همراه
گروهی از مردان مسلح به فرمانداری شهر حمله برده، آن را به اشغال خود درآوردند. در دنباله خبر همچنین آمده که تعدادی از ایرانیان مهاجم درخلال حمله خود به پادگان نظامی شهر کشته یا زخمی شدند و به‌وسیله بالگردهای سوری به سوریه منتقل گردیدند. پس از مدتی، یکی دیگر از مسئولان لبنانی اعلام کرد که افراد محلی از جنبش شیعیان امل، اقدام به این حمله کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود که عناصری از پاسداران انقلاب ایران در این حمله شرکت داشته باشند.
با مقایسه ای کوتاه بین این دو خبر به اختلافات فاحشی میان آن دو پی می‌بریم؛ در خبر اول شرکت نیروهای ایرانی در این حمله عامل اصلی و گردانندة آن معرفی شده و در خبر دوم، فقط به احتمال شرکت ایرانیان در این حمله اشاره گردیده است. پس در این صورت چگونه خبر اول که درمورد شرکت فعالانة ایرانیان (پاسداران انقلاب اسلامی) در حمله به پادگان شهر بعلبک بود در خبر دوم به احتمال شرکت آنان مبدل شد.
آیا دست‌هایی در کار نیست که برای پخش چنین خبرهایی کوشش می‌کنند؟ از سوی دیگر (آیت‌الله) علی خامنه‌ای رئیسجمهور ایران، اعلام کرد که کشورش "پاسداران انقلاب" را از لبنان خارج نمی‌کند. وی اضافه کرد که ایرانی‌ها به دعوت ملت لبنان در این کشور حضور دارند. پس توطئه ای در کار است که هدف آن "اخراج پاسداران انقلاب" از شهر بعلبک می‌باشد. رهبران سیاسی ایران از این توطئه آگاه شدند و پاسخ لازم را دراین‌مورد داده‌اند. لازم نیست که برای شناسایی توطئه‌گران کنجکاو شویم، زیرا آنان اکنون بر لبنان حکومت می‌کنند. طبعاً منظور ما رئیسجمهور لبنان نیست، زیرا وی شخص قدرتمندی نمی‌باشد، بلکه مقصود ما رژیم اشغالگر قدس و هم‌پیمانان فالانژ آنها می‌باشد. ما هنوز کشتار اردوگاه‌های "صبرا و شتیلا" را که پس از عقب‌نشینی نیروهای فلسطینی از بیروت انجام گرفت از یاد نبرده‌ایم. فالانژها برای تکرار "صبرا و شتیلا" بهانه‌های زیادی در دست دارند، ولی این بار شیعیان لبنان کاندیدای این کشتار هستند.
کافی است بدانیم که شیعیان نه‌تنها در بیروت بلکه در تمام لبنان هم‌پیمان اساسی فلسطین بودند. نباید فراموش کرد که اگر شیعیان نبودند، نبرد بیروت زودتر به پایان می‌رسید. جنگ فالانژها اساساً علیه فلسطینی‌ها بود، ولی به‌دلیل شرکت فعالانة شیعیان به جنگ فالانژها با شیعیان مبدل شد. پس فالانژها منتظر فرصت برای انتقام‌جویی از شیعیان می‌باشند. در این صورت چه کسی از شیعیان لبنان حمایت می‌کند.
رئیس‌جمهوری لبنان تنها در بخش غربی بیروت حکومت می‌کند. در این منطقه فلسطینی‌ها مورد تجاوز و تعدی قرار می‌گیرند، گویی که مسبب کشتارهای "صبرا و شتیلا" آنها می‌باشند؛ درحالیکه فالانژها که جنایتکار واقعی هستند، در بخش شرقی بیروت به عیش‌ونوش مشغول‌اند و رئیسجمهور لبنان برای ورود به آن بخش باید قبلاً اجازه بگیرد، اما ارتش لبنان که برخی از افراد آن از اسرائیل و به‌وسیله مزدور خود، سعد حداد، دستور حقوق و لباس می‌گیرد و برخی دیگر اصلاً به لبنان تعلق ندارند و نماینده همه لبنانی‌ها نیستند و دچار ضعف و سستی شدیدی
هستند، تا جایی که دربرابر کشتارهای "صبرا و شتیلا" هیچ‌گونه واکنشی از خود نشان ندادند.
پس چه کسی از شیعیان لبنان که خطر گرداگرد آنها را تهدید می‌کند، حمایت کند؟ قبل از اینکه عقب‌نشینی داوطلبان ایرانی (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) از لبنان خواسته شود، باید به این سؤال‌ها پاسخ داد. چرا برای اخراج ایرانی‌ها از لبنان قبل از خروج اسرائیلی‌های اشغالگر این همه تبلیغ و کوشش می‌شود؟(1)
1
درپی انتشار گزارش‌هایی مبنی‌بر نابسامانی اوضاع اقتصادی عراق، روزنامه ژاپنی نیهون کیزایی از اقدام دولت عراق مبنی‌بر فروش ذخایر ارزی خبر داد. به گزارش این روزنامه بانک مرکزی عراق، اوراق قرضة دولتی ژاپن را به ارزش حدود 187 (صد و هشتاد و هفت) میلیون دلار - که قبلاً با هشت درصد بهره خریداری شده بود - به 5 بانک ژاپن فروخت. طبق گزارش این روزنامه هزینه سنگین جنگ رژیم صدام علیه جمهوری اسلامی ایران، این رژیم را ناگزیر کرده که تاکنون بخش بزرگی از ذخایر ارزی خود را از بانک‌های ژاپن خارج کند.(2)
2
نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در جادة ابراهیم‌پاشا در حوالی سلیمانیه، به نیروهای نظامی عراق حمله کردند و 8 نفر از ارتش عراق و 12 نفر از جاش‌های عراقی را به هلاکت رساندند. در این عملیات یک خودرو و مقداری وسایل و ادوات نظامی به غنیمت نیروهای بارزانی درآمد.(3)
سازمان عمل اسلامی عراق نیز مسئولیت انفجار کنسولگری حکومت صدام در بانکوک را برعهده گرفت. سخنگوی این سازمان در تماس با خبرگزاری جمهوری اسلامی مرکز اهواز، درمورد جزئیات انفجار روز پنجشنبة گذشته سفارت عراق در بانکوک گفت: در آستانه بیستم صفر و به‌منظور گرامیداشت ششمین سالگرد قیام مردم مسلمان عراق علیه رژیم بعثی صهیونیستی صدام، گروه شهید "مظفر بکر"(4)روز پنجشنبة گذشته با تعبیه ده کیلو مواد منفجره درون یک کیف دستی اقدام به انفجار سفارت عراق در بانکوک کرد. در این عملیات موفقیت‌آمیز - که تحت عنوان بیستم صفر نام‌گذاری شده - 10 اتاق از کنسولگری عراق به‌کلی ویران و 10 تن از کارکنان مزدور این لانه فساد به هلاکت رسیدند. وی افزود: عملیات انفجار لانه‌های فساد صدام عفلقی تا سرنگونی کامل رژیم وابسته به وی و استقرار حکومت عدل اسلامی در عراق ادامه خواهد یافت.(5)
1) سند شماره 227459 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نشریه سپاه پاسداران در رسانه‌های بیگانه، 11/9/1361، صص 9 و 10.
2) مأخذ 3، صآخر.
3) سند شماره 358328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 11/9/1361، ص1.
4) مظفر بکر یکی از بنیان‌گذاران جنبش اسلامی عراق بود که سه سال پیش در انفجار سفارت عراق در ایتالیا کشته شد. (روزنامه کیهان، 12/9/1361، ص2.)
5) مأخذ 17، ص2.
1
امروز گلوله‌باران شهر آبادان و تجاوز هوایی به حریم این شهر و شهر ایلام، عمده‌ترین تحرک ارتش عراق در جبهه‌های جنگ بود. در همین حال، عده ای دیگر از مردم عراق به ایران پناهنده شدند.
براثر گلوله‌باران شهر آبادان یک نفر شهید و یک نفر زخمی شد و 2 منزل مسکونی و قسمتی از یک مدرسه تخریب گردید.(1)
همچنین هواپیماهای عراقی چند بار به فضای آسمان آبادان و ایلام تجاوز کردند که با آتش انبوه پدافند هوایی مواجه شده، آسمان این شهرها را ترک کردند.(2)
امروز، 8 تن دیگر از اتباع عراقی نیز ازطریق مرزهای مریوان و سردشت وارد ایران شده، درخواست پناهندگی کردند. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، این افراد از اهالی نجف، بغداد، کرکوک و سلیمانیه هستند و در میان آنها مهندس برق، تکنیسین، تاجر و دانشجو دیده می‌شود.(3)
2
شهادت 3 تن از افراد نیروهای مسلح ایران؛ زخمی‌شدن یکی از اهالی نقده و به‌گروگان‌گرفتن امام‌جمعه شهرک تازه آزادشدة ربط، پیامدهای فعالیت گروه‌های شورشی در مناطق کردنشین بود.
امروز 2 تن از نیروهای خودی هنگام عزیمت به نقده، در محور اشنویه به نقده و در نزدیکی روستای گندویلا با کمین افراد حزب دمکرات مواجه و هر دو شهید شدند. در این حادثه یکی از اهالی نقده نیز زخمی‌شد.(4)در شمال‌غربی ارومیه نیز حمله نیروهای مسلح غیر قانونی به پایگاه هشتیان به شهادت یک سرباز انجامید.(5)این نیروها در سردشت نیز امام‌جمعه شهرک تازه آزادشده ربط را گروگان گرفتند.(6)
1) سند شماره 73512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روازنه، از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 258، تاریخ 14/9/1361، ص3.
2) سند شماره 58248 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به ستاد مرکزی فرماندهی، 14/9/1361؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 13/9/1361، ص2.
3) مأخذ 2، بخش دوم، ص2.
4) سند شماره 358308 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 17/9/1361، ص4.
5) سند شماره 358324 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 16/9/1361، ص2.
6) مأخذ 4.
1
عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، ضمن ترور و به‌شهادت‌رساندن پاسداری در تهران، قصد داشتند در تازه‌ترین اقدام خود یکی از مجروحان جنگی بستری‌شده در بیمارستان را نیز به شهادت برسانند و خانه بسیجی دیگری را به آتش بکشند.
در خیابان حجتی تهران، اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یکی از افراد سپاه را ترور کرده، به‌شهادت رساندند. همچنین، یکی از افراد محلی که قصد تعقیب ضاربان را داشت، براثر تیراندازی مهاجمان زخمی‌شد(1)
دو تن از عناصر سازمان مجاهدین که قبلاً در بابل فعالیت داشتند، قصد ترور یکی از مجروحان جنگی بستری‌شده در بیمارستان بوعلی تهران را داشتند که شناسایی شدند. یکی از این افراد دستگیر شد و دیگری گریخت(2)
عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به منزل یکی از نیروهای بسیج واقع در خیابان آزادی تهران، بمب آتش‌زای کوکتل مولوتف پرتاب کردند که خوشبختانه عمل نکرد.(3)-(4)
فرماندهی سپاه منطقه خراسان در گزارشی به فرماندهی کل سپاه پاسداران درباره اقدامات انجام‌شده برای کنترل تحرکات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد که در هفته گذشته، برادران سپاه در شمال خراسان با اجرای چند عملیات، موفق به شناسایی و انهدام یکی از باندهای منافقین و تشکیلات آنها شدند. در این اقدام، عوامل حمله به زندان دادسرای قوچان دستگیر شدند که طرح ترور امام‌جمعه و چند تن دیگر از مسئولان شهر، از برنامههای این گروه بوده است.(5)
از منزل یکی از افراد فراری سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بوشهر - که قبلاً جزو تکاوران نیروی دریایی بود - 2 قبضه تفنگ، یک قبضه کلت و تعدادی فشنگ به دست آمد.(6)
2
آیت‌الله خامنه‌ای خطیب نمازجمعة امروز تهران، درباره انگیزه‌های معنوی نیروهای ایران و عراق؛ شروع و ادامه جنگ؛ شرایط ایران برای پایان جنگ؛ نقش کشورهای حامی‌عراق در طولانی‌شدن جنگ و قضاوت مردم ایران درباره آنان سخنانی ایراد کرد. وی اظهار کرد: اختلاف نیروهای ما با مهاجمان حکومت عراق در مسئله سلاح نیست تا بشود آن را به عراق داد. اختلاف بر سر ایمان است. این طرف یک گروه مؤمنی است که احساس می‌کند، می‌خواهند انقلابش را و شرفش را از او بگیرند و به او ظلم کنند؛ لذا از انقلاب و شرف و دین خود دفاع می‌کند و آن‌طرف، یک گروه مادی و بی‌ایمانی است که در این جنگ هیچ معنویت و ایمانی او را به میدان نکشانده است. سرباز عراقی نمی‌داند چرا به میدان جنگ آمده است. هیچ انگیزه ای برای جنگیدن ندارد. اگر می‌جنگند بیشتر به‌خاطر ترس است، درحالیکه یک
1) سند شماره 58276 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 257، تاریخ 13/9/1361، ص4.
2) سند شماره 73427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 اطلاعات به مرکز اطلاعات، 6/10/1361.
3) روز پیش نیز اتفاق مشابهی در خیابان طالقانی مشهد رخ داده بود.
4) سند شماره 58260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه4 به فرماندهی کل، 14/9/1361.
5) سند شماره 89198 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش امنیتی مناطق ده‌گانه، از مرکز فرماندهی سپاه به فرماندهی کل، 12/9/1361، شماره7، صص 4 و 5.
6) همان، ص13.
نیروی مؤمن و کارآمد و پرانگیزه و پرتپش بر یک نیروی بی‌انگیزه غلبه پیدا می‌کند. ایمان را نمی‌شود با سلاح مدرن مقایسه کرد.
بنابراین، یک نکته ای که باید حامیان حکومت عراق بدانند این است که با کمک‌های پولی و تسلیحاتی، عراق، قدرت مقابله و برابری با نیروی میلیون‌ها انسان مؤمن را پیدا نمی‌کند. بر آهن سرد می‌کوبند و تلاش بی‌فایده انجام می‌دهند.
رئیسجمهور خطاب به سران بغداد و مردم جهان گفت: کسانی که امروز به عراق کمک می‌کنند، درحقیقت کمک به ادامه جنگ می‌کنند، ما از اول هم به این جنگ اقدام نکرده‌ایم و مایل هم نبوده‌ایم که این جنگ آغاز شود و ادامه جنگ را هرگز ما نخواسته و نمی‌خواهیم. اگر حقوق ملت ایران تأمین می‌شد، ما یک روز هم جنگ را ادامه نمی‌دادیم. اگر حکومت عراق از تجاوزطلبی خود دست برمی‌داشت و زیر فشار قرار می‌گرفت و شرایط ملت ایران را می‌پذیرفت، آتش جنگ آن‌قدر ادامه پیدا نمی‌کرد که به امروز برسد و جبران آن مشکل باشد. آنهایی که به صدام کمک
می‌کنند، درحقیقت جنگ را بیشتر طولانی می‌کنند و طولانی‌شدن جنگ به زیان خود آن کسانی است که در این منطقه حساس منافعی دارند و جنگ آن منافع را تهدید می‌کند و درعین‌حال، این جنگ را با سیاست غلط خود ادامه می‌دهند. آن کسانی هم که در منطقه و خلیج‌فارس شعله‌ورشدن آتش جنگ را دنبال می‌کنند، بدانند که ادام-ه جنگ برای زندگی‌شان تهدیدکننده است، آنها هم خیلی به‌جاست و به نفع خودشان است که کاری نکنند که جنگ ادامه یابد. ما در این جنگ، دوستان و دشمنان و مخالفان و کسانی را که به‌ظاهر سخنی می‌گویند و در باطن برخلاف آن را انجام می‌دهند، شناخته‌ایم. جمهوری اسلامی تصمیم خود را درباره دوستان و دشمنان خواهد گرفت. اگر آن کسانی که در کنار عراق قرار داشتند، بخواهند همچنان به اغماض جمهوری اسلامی‌بی‌تفاوتی نشان بدهند، ما مطمئن نیستیم که ملت ایران از حقوق خود صرف‌نظر کند. خوب است آنها واقع‌بینانه به این حقیقت برسند که حکومت عراق قابل‌دفاع نیست.(1)
1
حجت‌الاسلام سالک سرپرست واحد بسیج سپاه، سخنران پیش از خطبه‌های نمازجمعه این هفته تهران بود. وی درباره عملکرد واحد بسیج از زمان شروع به کار آن گفت: از بدو تأسیس ارتش 20 میلیونی، بیش از 2 میلیون و 500 هزار نفر از جوانان ما در بسیج، تعلیم یافته‌اند و بیش از 6107 پایگاه مقاومت در دشت و کویر و دریاها برای حراست از دستاوردهای انقلاب اسلامی‌مستقر شده و بیش از 9050 هسته مقاومت آماده دفاع هستند. اردوهای تابستانی در سال جاری ترتیب یافته و در این هفته هم‌اندیشی‌های متعددی متشکل از خواهران و برادران بسیج کارخانجات و غیره تشکیل شد که آماده رزم هستند. سال گذشته 2000 پایگاه داشتیم و امسال 6000 پایگاه داریم. در این پایگاه‌ها برادرانی فعالیت دارند که بدون هیچ چشمداشتی و با کمترین امکانات بزرگ‌ترین پشتیبان این انقلاب هستند و این حرکت ما ادامه خواهد داشت.(2)
1
محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزرات امور خارجه، در رأس هیئتی به 5 کشور افریقایی زیمباوه، تانزانیا، سیرالئون، ماداگاسکار و غنا سفر کرد. وی توسعة روابط با این کشورها و رایزنی درباره برگزاری اجلاس سران کشورهای غیر متعهد را ازجمله اهداف این سفر ذکر کرد. به گفته لواسانی، انجام‌دادن اقدامات عملی و پیگیری برای گشایش سفارتخانه های جمهوری اسلامی‌ایران در برخی از این کشورها یکی از اهداف این سفر خواهد بود. وی همچنین با اشاره به این اجلاس - که قرار است اسفندماه آینده در دهلی‌نو برگزار شود - گفت: این سفر فرصت خوبی خواهد بود تا برای هماهنگی و نزدیکی نظرها، درباره موضوعات گوناگون ازجمله کاندیداتوری ایران برای عضویت در دفتر هماهنگی سازمان کشورهای غیر متعهد با مقامات این کشورها که عضو جنبش عدم‌تعهد هستند، مذاکره کنیم.
وی همچنین اظهار کرد که در این سفر، درخصوص پیشنهاد رئیسجمهور کشورمان به سران کشورهای غیر متعهد درباره تشکیل صندوقی برای مقابله با تهدیدهای مالی امریکا درصورت اخراج رژیم صهیونیستی از مجامع بین‌المللی، مذاکراتی انجام خواهد شد.(1)
2
اوضاع وخیم اقتصادی عراق به‌رغم کمک‌های فراوان کشورهای عربی حاشیة خلیج‌فارس به این کشور، موضوع مقاله ای است که هفته‌نامه اقتصادی امریکایی بیزینس ویک به آن پرداخته است. در این مقاله، کمک‌های نقدی دولت‌های عربستان، کویت و امارات؛ فروش نفت عربستان به‌جای عراق؛ نقش کویت در ترانزیت تسلیحات به عراق و بالاخره تردید در تداوم این کمک‌ها باتوجهبه کاهش درآمد ارزی این کشورها بررسی شده است.
بیزینس ویک در این مقاله با عنوان "احتمالاً عراق به ته‌مانده صندوقچه جنگ خود خیره شده است" می‌نویسد: اخباری مبنی‌بر اینکه عراق سعی در قرض‌کردن پول از بازارهای اروپایی دارد، احتمالاً بدین معناست که یکی از عظیم‌ترین انتقال‌های ثروت در تاریخ پایان یافته است. کشورهای خلیج‌فارس با به‌عهده‌گرفتن مخارج جنگی عراق سعی در جلوگیری از پیروزی کامل و یکسرة ایرانی‌ها بر عراق را در جنگی که بغداد در سپتامبر 1980 علیه تهران آغاز کرده، داشتند. از آن هنگام، کمک‌های کشورهای عربی به عراق آغاز شد و در پاییز 1980، عربستان سعودی بیش از30 میلیارد دلار؛ کویت 14 میلیارد دلار و امارات متحده عربی 6/4 میلیارد دلار، به عراق کمک کردند. سپتامبر گذشته در اجلاس "فاس"، مراکش و کشورهای خلیج (فارس) موافقت کردند که 5/6 میلیارد دلار دیگر برای مدت زمان ماه اکتبر تا مارس برای مخارج جنگی عراق بپردازند؛ حتی عمان کوچک - تنها کشور خلیجی که علناً با امریکا اعلام همبستگی کرده است - 10 میلیون دلار به همین منظور پرداخت کرده است.
کمک اعراب به دولت بغداد تنها پرداخت‌های نقدی یا حواله‌های مستقیم اعتباری به بانک‌های مرکزی نبوده است؛ نقش عربستان در این کمک، شامل تحویل یا ارسال تولیدات نفتی تصفیه‌شده و
1) مأخذ 2، بخش دوم، ص8.
خام به مشتریان عراق مانند ژاپن برای تکمیل‌کردن قراردادهایی است که میان عراق و مشتریان قدیمی‌اش امضا شده است. بغداد دیگر نمی‌تواند نفت را ازطریق شط‌العرب - که هم‌جوار ایران است و جنگ نیز بر سر کنترل آن آغاز شد - به جایی ارسال کند. عربستان متعهد شده است که روزانه 700 هزار بشکه را به حساب عراق به فروش برساند. اگر این مقدار نفت به قیمت پایة بشکه ای 34 دلار اوپک به فروش برسد، روزانه 8/23 میلیون دلار برای عراق جمع خواهد کرد. نقش کویت در این کمک ارسال کامیون‌هایی پر از تجهیزات و مهمات از راه‌های نظامی و از بنادر کویت به بندر عراقی بصره است که مسیر دریایی به آن به‌دلیل بمباران های هوایی و دریایی ایرانی‌ها بسته شده است. کویت و عربستان همچنین همه هزینه‌های بارکشی و انتقال مهمات به عراق را ازجمله ترافیک ادوات جنگی که از راه زمینی از دریای سرخ و از راه اردن به این کشور، ارسال می‌شود - پرداخت می‌کنند. این منابع متعدد که از کشورهای خلیج(فارس) به رژیم پرزیدنت صدام حسین سرازیر شده، به بغداد اجازه داده است که به جنگش ادامه داده، هم‌زمان نیز مبالغی را صرف برنامههای توسعه اقتصادی‌اش کند. برنامههای توسعه اقتصادی عراق در سال 1982 - 1981، درمجموع 5/22 میلیارد دلار بوده است که در مقایسه با 50 میلیارد دلاری که عراق در سالهای 1980 - 1976 هزینه کرده، مبلغ قابل‌توجهی است. در اولین سال جنگ (1981)، بغداد حداقل 77 قرارداد به مبلغ 81/15 میلیارد دلار امضا کرد و انتظار می‌رود که واردات امسال عراق درمجموع به 19 میلیارد دلار برسد، ولی با بروز کمبود درآمدهای نفتی امسال و کسر بودجه‌های جزئی در کویت و امارات عربی، حتی کشورهای خلیج (فارس) نیز دیگر قادر به پرداخت و تأمین هزینه‌های عراق نیستند.
شورای همکاری خلیج (فارس) در آخرین اجلاس خود در اواسط نوامبر در بحرین، رسماً از اختصاص هزینه‌های بیشتری برای عراق ممانعت کرد. با قطع درآمدهای صادرات نفتی در آینده نزدیک و با پیش‌بینی یک جنگ فرسایشی و معلق (بدون پیشروی) بین دو کشور، کشورهای خلیج (فارس) که تمایل دارند برای برقراری صلح تلاش شود، مذاکره ای برای حل این درگیری انجام خواهند داد.(1)
1
انجمن اسلامی‌دانشجویان عراقی در انگلیس و ایرلند، با انتشار اطلاعیه ای مراتب حمایت همه‌جانبه خود را از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی‌عراق اعلام کرد. در این اطلاعیه - که در لندن به زبان انگلیسی انتشار یافت - خطاب به مجلس اعلای انقلاب اسلامی‌عراق آمده است: ما دانشجویان اسلامی‌عراقی صمیمانه‌ترین تبریکات خود را به مناسبت تشکیل این مجلس به حضور شما و همه مسلمانان جهان تقدیم داشته، از خدای بزرگ مسئلت داریم که این مجلس محترم را تا دستیابی به پیروزی نهایی هدایت فرماید.
در ادامه این اطلاعیه، دانشجویان مسلمان عراق آمادگی کامل خود را برای اجرای دستورات مجلس اعلای انقلاب اسلامی‌عراق اعلام کردند.(2)
1
خبرگزاری فرانسه در گزارشی با بهره‌گیری از اطلاعات منابع آگاه در واشنگتن اعلام کرد که امریکا طی چند روز اخیر درحال اجرای مانور در عمان است. این خبرگزاری درباره جزئیات این مانور نوشته است: ناو هواپیمابر امریکایی "اینتر پرایز" در مانورهای امریکا - که این هفته در عمان آغاز شد - شرکت دارد. درواقع، هواپیماهای "اینتر پرایز" مأموریت دارند که پوشش هوایی حمله فرضی 1000 تفنگ‌دار دریایی امریکایی را که در یکی از پلاژهای عمان پیاده شده‌اند، تأمین کنند. همین منبع خاطرنشان کرد که 2 بمب‌افکن ب52 و هواپیماهای رادار آواکس مستقر در عربستان سعودی نیز در این تمرین - که تا سه‌شنبه ادامه خواهد داشت - شرکت دارند. در وزارت دفاع امریکا از تأیید وجود این تمرین - که دولت عمان گویا مانند سال گذشته (هنگام مانورهای مشابه پیاده‌کردن نیرو) از واشنگتن خواسته است خبر آن را اعلام نکند - امتناع می‌شود(1)
2
با امضای یک قرارداد نظامی، ترکیه درصورت بروز تشنج یا جنگ در منطقه، همه تجهیزات و امکانات خود را در اختیار امریکا قرار خواهد داد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از آنکارا، درپی انتشار گزارش‌هایی از رسانه‌های خبری ترکیه درباره امضای یک معاهده نظامی‌جدید بین این کشور و ایالات متحده امریکا، دولت ترکیه نیز رسماً این گزارش‌ها را تأیید کرد. براساس یک بیانیه دولتی - که روز سه‌شنبه گذشته انتشار یافت - درصورت بروز تشنج و احیای جنگ در منطقه، ترکیه امکانات و تجهیزات جدید خود را - که شامل چندین پایگاه هوایی می‌باشد - در اختیار امریکا قرار خواهد داد. خبرگزاری نیمه‌رسمی‌ترکیه (آناتولی) که این خبر را اعلام کرد، میافزاید: مدرنیزه‌کردن پایگاه‌های مرزی وان (باتمان) سینوپ و احداث پایگاهی جدید در استان (موش) - واقع در 150 کیلومتری مرزهای ایران، عراق و شوروی - ازجمله مفاد قرارداد امضاشده بین دو کشور می‌باشد. به گزارش این خبرگزاری، طبق گفته‌های مقامات امریکایی و ترک، از این پایگاه‌ها برای اعزام و تقویت نیرو به‌خصوص ازسوی ایالات متحده امریکا درصورت بروز خطراتی در منطقه خلیج‌فارس استفاده خواهد شد. این طرح در کمیته دفاع مشترک امریکا و ترکیه - که سه ماه قبل در آنکارا تشکیل شده بود - بررسی شده است.(2)
3
حل بحران تهاجم نیروهای رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان همچنان در دستور کار کشورهای عربی قرار دارد. خبرگزاری تاس با اعلام سفر یک هیئت 7 نفره از سران کشورهای عربی به مسکو، موضوعات مورد بحث این هیئت را اینگونه اعلام کرد: هیئت 7 نفره جامعه عرب که به مسکو سفر کرده است، می‌کوشد حمایت یوری آندروپف (رهبر حزب کمونیست شوروی) را درباره طرح صلح خاورمیانه ای خود جلب کند. کمیته 7 نفره عرب، دیروز مذاکرات خود را در
کاخ کرملین با مقامات شوروی آغاز کرد. ریاست این کمیته را شاه حسین اردنی به عهده دارد.
بنابه گزارش تاس از مسکو، یوری آندروپف رهبر حزب کمونیست شوروی، نیکولای نیخونوف نخست‌وزیر، و آندره گرومیکو وزیر امور خارجه شوروی، در این مذاکرات شرکت داشتند. طبق همین گزارش، مقامات شوروی در این دیدار، هدف از پیشنهاد امریکا درمورد خاورمیانه را جدایی‌افکندن بین کشورهای عرب و تحمیل تصمیماتی اعلام کردند که فقط به نفع امریکا و رژیم صهیونیستی است و از میان آنها جلوگیری از تأسیس یک کشور مستقل فلسطینی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.(1)
1
به گزارش روزنامه کیهان، کمیسیون سیاسی سازمان ملل با تصویب 7 قطعنامه، اقدامات رژیم صهیونیستی درزمینه حقوق‌بشر در سرزمین‌های عربی اشغال‌شده را محکوم کرد. امریکا به این قطعنامه‌ها رأی ممتنع و رژیم صهیونیستی علیه قطعنامه‌ها رأی داد. قطعنامه نخست بار دیگر، اجرای عهدنامه ژنو را درباره محافظت از غیر نظامیان زمان جنگ در سرزمین‌های اشغالی یادآور می‌شود؛ قطعنامه دوم، تأکید می‌کند که تدابیر رژیم صهیونیستی در این سرزمین‌ها ناقض عهدنامه ژنو است، در سومین و چهارمین قطعنامه، ادامه تحقیقات درباره اعمال رژیم صهیونیستی در سرزمین‌های اشغالی و لغو تدابیرش علیه شهرداران الخلیل و ملهول درخواست شده است و بالاخره در پنجمین، ششمین و هفتمین قطعنامه انضمام بلندی‌های جولان، سیاست آموزشی رژیم صهیونیستی و تلاش برای قتل شهرداران نابلس، رام‌الله و البیرح محکوم شده است(2)
1
تحرک نیروهای خودی و دشمن در مناطق عملیاتی محرم و مسلم‌بن‌عقیل، تجاوز هواپیماهای عراق به حریم هوایی دهلران و گلوله‌باران شهرهای خرمشهر و آبادان، مهم‌ترین رویدادهای نظامی در این روز بود.
امروز بار دیگر در منطقه عملیاتی محرم نیروهای عراقی قصد نفوذ به مواضع خودی را داشتند که با هوشیاری نیروهای خودی و آتش به‌موقع توپخانه مواجه شده، عقب‌نشینی کردند. در این اقدام 9 تن از عراقی‌ها کشته و تعداد زیادی از آنها نیز زخمی شدند.(1)
در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل نیز نیروهای سپاه با نفوذ به مواضع دشمن در محور مندلی و پشتیبانی آتش توپخانههای ارتش، به یک ستون از خودروهای عراقی حمله کردند. به نوشته روزنامه کیهان، یک مقام بسیج منطقه، درخصوص حملات نیروهای خودی - که برای تأمین و پوشش بیشتر مناطق سرکوب مرزی انجام شد، گفت: این عملیات به‌قدری غافلگیرکننده بود که 4 خودرو عراقی از جاده منحرف و به دره پرتاب شدند و 5 خودرو دیگر، قبل از هرگونه واکنشی منهدم شدند.(2)
هواپیماهای عراقی نیز به حریم هوایی دهلران تجاوز کردند که با آتش شدید پدافند هوایی، قبل از هرگونه اقدامی فضای منطقه را ترک کردند.(3)
گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر نیز یک شهید و یک مجروح بر جای گذاشت و سبب تخریب 2 منزل مسکونی شد.(4)
2
امروز درپی ادامه‌یافتن درگیری در مناطق کردنشین، خسارت‌هایی به دو طرف درگیر وارد شد. شهرهای سنندج، مریوان، سردشت، پیرانشهر، مهاباد، بوکان و میاندوآب محل این درگیری‌ها بود.
در محور سنندج - مریوان، عوامل گروه کمونیستی کومه‌له در منطقه تیژتیژ، به یک پایگاه نیروهای ژاندارمری حمله کردند. با شروع درگیری، نیروهای کمکی از پایگاه‌های اطراف به
1) سند شماره 252777 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گردان محرم به فرماندهی سپاه، 16/9/1361.
2) روزنامه کیهان، 14/9/1361، ص18.
3) روزنامه اطلاعات، 14/9/1361، ص3.
4) سند شماره 58239 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از مرکز فرماندهی سماجا3 به معاونت عملیات و اطلاعات - نزاجا (مدیریت عملیات)، شماره 259، تاریخ 15/9/1361، ص3.
محل درگیری اعزام شدند که آنها نیز در محاصره قرار گرفتند. با اوج‌گیری درگیری‌ها، یک دسته سوار زرهی و نیروهای جندالله سپاه به کمک محاصره‌شدگان رفته، توانستند آنها را نجات دهند. در این حادثه - که 4 ساعت طول کشید - 11 تن از افراد ژاندارمری شهید و 6 تن مجروح شدند. از تعداد تلفات مهاجمان آماری گزارش نشده است.(1)
در حوالی پایگاه کچل‌آباد - واقع در محور سردشت - پیرانشهر، 3 تن از سربازان خودی روی مین رفتند که 2 تن از آنها شهید و یک تن نیز زخمی شد.(2)
در محور مهاباد - بوکان نیز یک دستگاه بولدوزر براثر برخورد با یک مین در هنگام برف‌روبی آسیب دید.(3)
نیروهای ژاندارمری و نیروهای مقاومت در عملیات مشترکی به روستای تپه‌رش - که از مراکز مهم نیروهای مسلح غیرقانونی در محور میاندوآب - مهاباد بود - حمله کرده، موفق شدند 8 نفر از آنان را به هلاکت برسانند.(4)
مسئول تشکیلات گروه کومه‌له شاخه باختران به همراه 2 نفر دیگر از افراد این گروه در شهر باختران دستگیر شدند.(5)
در شهر سنندج نیز 4 تن از هواداران کومه‌له شاخه سقز با تحویل‌دادن 4 قبضه اسلحه، خود را به سپاه شهر سنندج معرفی کردند.(6)
1
امروز در آستانه انتخابات مجلس خبرگان، عده ای از هواداران گروه کومه‌له در مهاباد، با سردادن شعارهایی خواهان تحریم انتخابات این مجلس شدند.(7)
همچنین در اصفهان، یک نیروی نظامی به‌جرم هواداری از حزب دمکرات کردستان و اقدام برای تبلیغ سیاست‌های این حزب و تبلیغات سوء علیه نظام جمهوری اسلامی و شخصیت‌های سیاسی و مذهبی، به یک سال زندان و بازخرید از ارتش محکوم شد.(8)
2
اقدامات امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، سرقت یک خودرو پیکان از مردم در شهر تهران؛ دستگیری یکی از اعضای فعال این سازمان در اهواز و محاکمه 2 تن از آنان در دادگاه بروجرد بود که درمورد اخیر هر دو نفر به ترتیب به 10 و 5 سال زندان محکوم شدند.
تعدادی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان شادمان تهران با تهدید اسلحه یک دستگاه خوردو پیکان را از صاحبش اخذ کرده، گریختند.(9)در اهواز نیز یکی از عناصر اصلی این سازمان - که بنیان‌گذار شاخه دختران در شهر بهبهان بود - شناسایی و دستگیر شد.(10)در بروجرد هم 2 تن از فعالان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌جرم فعالیت برای این گروه در فاز نظامی به 10 و 5 سال حبس محکوم شدند.(11)
1) سند شماره 358324 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 16/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 344860 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 17/9/1361؛ و - سند شماره 339434 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به استانداری استان کردستان، 14/9/1361، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 358308 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 17/9/1361، ص3؛ و - مأخذ 4، ص1.
3) مأخذ 5، بخش اول.
4) سند شماره 358310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از واحد اطلاعات و بررسی‌های تأمینی قرارگاه حمزه(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه(ع)، شماره 9، تاریخ 13/9/1361، ص2.
5) سند شماره 58285 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه7 (اطلاعات)، 13/9/1361.
6) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، تاریخ 14/9/1361، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 13/9/1361.
7) مأخذ 4، ص1.
8) سند شماره 58275 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه (اطلاعات) به ستاد سپاه منطقه 2 (اطلاعات)، 13/9/1361.
9) سند شماره 73512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 258، تاریخ 14/9/1361، ص3.
10) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه، رویدادهای منطقه8، شماره17، تاریخ 21/9/1361، ص3.
11) خبرگزاری جمهوری اسلامی، 13/9/1361، به نقل از دادگاه اسلامی بروجرد.
1
امام خمینی در دیدار با اعضای شورای مرکزی جهادسازندگی و نماینده‌شان در این نهاد بیاناتی ایراد کردند. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان در این دیدار عبارت بود از: بی‌توجهی رژیم پهلوی به امر کشاورزی و از اولویت خارج‌کردن آن؛ تحول صورت‌گرفته در مردم و اشتیاق عمومی برای خدمت به کشور؛ یادآوری مسئولیت آحاد مردم و مسئولان برای آبادسازی کشور و توصیه به دلگرمی بیشتر برای خدمت به اقشار آسیب‌پذیر.
امام خمینی در این دیدار فرمودند:
«از مسائلی که شما و دیگران گزارش داده‌اند، بسیاری از خیانت‌هایی که به این کشور و مردم گردیده است کشف می‌شود که چه کوشش‌هایی درجهت بازداشتن ما از همه چیز انجام شده و جلوی مغزهایی که می‌توانستند کار بکنند و پیشرفت علمی داشته باشند را گرفته و کشاورزی ما را از بین بردند. شما می‌بینید که چقدر از زمین‌ها هنوز بلااستفاده و چه مقدار از آبها مانند آب کارون به هدر می‌رود. آنها به اسم اینکه ما می‌خواهیم پیشرفت داشته باشیم و مملکت ما مملکت صنعتی باشد، مسئله اصلاحات ارضی را بهانه کردند. قضیة آنها قضیة کلاغی شد که می‌خواست راه رفتن کبک را یاد بگیرد که راه رفتن خودش را هم فراموش کرد، که خدا خواست، مملکت را از دست آنها گرفت و مسائل و تصمیمات به‌دست خود مردم افتاد. اینکه شما گفتید در کارها هماهنگی وجود دارد، کار[ی] بسیار خوب و صحیح است، زیرا تا امور آن‌گونه اجتماعی نباشد و همه افراد یک رویه و هدف را نداشته باشند، کارها پیش نمی‌رود. امروز همة مردم ما می‌خواهند به اسلام و کشورشان خدمت کنند و ما می‌بینیم درعین‌حال که این کشوری که به دست ما افتاد[ه] هیچ پیشرفتی نداشته است، اما انسان‌های آن تبدیل به انسان‌های پرشور و فعال گردیده‌اند. که همین دلیل است [بر این] که ما می‌توانیم همه کارها را خودمان انجام دهیم. اگرچه امریکا نمی‌خواهد و نمی‌گذارد که ما کار بکنیم، ولی ما و ملت ما به یاری خداوند بنا داریم کاری بکنیم که آنها نتوانند مانع باشند. و در این جهت لازم است افراد با علوم آشنا شوند، البته علمی که در خدمت مردم باشد. در هر صورت مسئولیت ما امروز زیاد است و باید خودمان مملکتمان را آباد کنیم و اگر این کار را نکنیم، شکر خدا را به‌جای نیاورده‌ایم. مسئله کشاورزی در کشور ما در رأس امور است و بحمدالله، مملکت ازنظر منابع طبیعی، همه چیزش خوب است. اگر جنبه ایمان مردم تقویت شد، همه امور به‌راحتی انجام می‌شود. مثلاً همین جهاد در جنگ چقدر کار کرده است. این به‌خاطر جدیتی است که جوان‌ها دارند و کشور را از خودشان می‌دانند و برای خدا کار می‌کنند. وقتی ایده آنها این باشد، کارها به‌خوبی پیش می‌رود و اینطور نباشد که اگر کسری پیدا کردید و یا مشکلی در کارتان پیش آمد، دلسرد شوید. به‌کار خودتان ادامه دهید، من همه شما را دعا می‌کنم و امیدوارم خداوند به شما توفیق خدمت به این مستمندان را - که از بزرگ‌ترین عبادات نزد اوست - عنایت فرماید.»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، ج 17، تهران: چاپ اول، 1378، صص 130 - 129.
1
الکساندر مارتینی وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه، در رأس هیئتی وارد تهران شد و با استقبال حسین کاظم‌پور اردبیلی معاون امور بین‌الملل و اقتصادی وزارت خارجه، مواجه گردید. کاظم‌پور اردبیلی درمورد اهداف سفر این هیئت به تهران اظهار کرد: این گروه در مدت اقامت خود در تهران با مسئولان وزارتخانه های نفت، بازرگانی، امور اقتصاد و دارایی و خارجه ملاقات خواهد داشت که در این ملاقات‌ها نتایج سفر چند ماه قبل هیئت ایرانی به نیکاراگوئه و نیازهای اقتصادی دو کشور بررسی خواهد شد.
وزیر تجارت نیکاراگوئه نیز در گفتوگوی کوتاهی، انگیزه سفر این هیئت به جمهوری اسلامی ایران را توسعه روابط میان دو کشور ذکر کرد. وی افزود: هم‌زمان با دیدار ما از جمهوری اسلامی ایران، ریگان نیز از برخی کشورهای امریکای لاتین دیدن می‌کند و حضور ما در این مقطع در ایران امر مهمی تلقی می‌شود. ایالات متحده امریکا انقلاب نیکاراگوئه را تحت فشار قرار داده، آن را تهدید می‌کند و ما به ایران آمده‌ایم تا به برادران خود بگوییم که تا پیروزی کامل و ایجاد یک نیکاراگوئه نو، به نبرد خود علیه دشمن مشترکمان (امریکا) ادامه خواهیم داد. وی در پایان این مصاحبه اظهار امیدواری کرد که در مذاکرات خود با مقامات ایران به نتایج مطلوبی دست یابد(1)
1) مأخذ 2، ص17.
1
ایران خواستار اخراج رژیم صهیونیستی از سازمان علمی فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) شد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، نماینده جمهوری اسلامی ایران در جلسه عمومی چهارمین اجلاس فوق‌العاده یونسکو در پاریس، ضمن حمله شدید به رژیم صهیونیستی و شرکت نماینده این رژیم در سازمان یونسکو گفت: حضور نماینده رژیم صهیونیستی در میان ما یک ننگ است و وجود این رژیم در سازمان مذکور باتوجهبه جنایاتی که علیه مردم مسلمان فلسطین و لبنان انجام داده است، موجب بی‌اعتباری این سازمان خواهد شد.
نماینده جمهوری اسلامی ایران ضمن حمله شدید به رژیم اشغالگر قدس و حامیان آن، بار دیگر بر نظر دولت جمهوری اسلامی ایران مبنی‌بر اخراج این رژیم از سازمان‌های بین‌المللی تأکید کرد و یادآور شد که ارائه قطعنامة هیئت جمهوری اسلامی ایران درمورد محکومیت رژیم صهیونیستی، حداقل اقدامی بوده که علیه این رژیم در این سازمان انجام شده و نظر ما همان می‌باشد که گفته شده است.
این خبرگزاری میافزاید: گفتنی است که رئیس سازمان یونسکو از نماینده جمهوری اسلامی ایران درخواست کرده بود که قطعنامة خود را در شرایط فعلی به تأخیر اندازد. در همین خصوص، خبرگزاری فرانسه از پاریس گزارش داد: گروه 77 کشور و جنبش کشورهای غیرمتعهد یونسکو در اعلامیه ای که در حاشیه اجلاس عمومی یونسکو انتشار یافت، از یونسکو خواستند فعالیت‌هایش را برای تحقق حقوق خلق فلسطین با همکاری نزدیک با سازمان آزادی‌بخش فلسطین افزایش دهد.(1)
2
اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا، دستگیری 4 دانشجوی ایرانی دانشگاه‌های گیسن آلمان غربی را محکوم و بیانیه ای را منتشر کرد.
در بخش‌هایی از این بیانیه آمده است که بار دیگر پلیس آلمان با درگیری تصنعی در شهر گیسن آلمان، مبادرت به دستگیری 4 تن از دانشجویان مسلمان کرد تا شاید بدین‌وسیله فراریان و ضدانقلابیون، امید ازدست‌رفتة خود را بازیابند. ای کوردلان، برای امت شهیدپرور ما چهرة کریه شما نمایان است. اگر شما در دستگیری 86 تن از عزیزانمان و ضرب‌وشتم آنان و بالاخره اخراج 30 تن از آنها موفق بودید، این بار هم موفق خواهید شد. ما از دولت و پلیس آلمان غربی می‌خواهیم از این حرکات رذیلانه و ددمنشانه دست بکشد. جمهوری اسلامی ایران چون کوه بااراده و پابرجا ایستاده و این دستگیری‌ها و زندان‌ها هیچ خللی در اراده ما وارد نخواهد کرد.(2)
یادآوری می‌شود که در سه روز پیش، 20 تن از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به 5 تن از دانشجویان ایرانی حمله و آنها را مضروب کردند. عوامل سازمان بعد از این واقعه پیش‌دستی کرده، به پلیس آن شهر شکایت کردند که باتوجهبه سوابق عملکرد پلیس آلمان در اینگونه موارد، آنها 4 تن از دانشجویان ایرانی عضو انجمن اسلامی را دستگیر کردند(3)
1
موفقیت‌های اقتصادی ایران در وضعیت جنگی، مورد توجه رادیو بی‌بی‌سی قرار گرفته است. این رادیو باتوجهبه نقش نفت و سیاست‌های ایران در کسب درآمدهای ارزی از این راه، پیش‌بینی‌های قبلی مبنی‌بر فروپاشی نظام یا بروز مشکلات در ادامه جنگ با عراق را اغراق‌آمیز خواند. این رادیو همچنین به تلاش عراق در حمله به جزیره خارک به‌منظور جلوگیری از این موفقیت ایران اشاره کرده است. گزیده ای از مقاله رادیویی "جفری برین" مفسر اقتصادی این رادیو، بدین شرح است:
رقم 2 میلیون بشکه نفت صادراتی آخرین آماری بود که آقای حسن خردمند معاون وزارت نفت ایران، عنوان کرد و این رقم معادل نیمی از تخمین‌های منابع خارجی است. باتوجهبه آخرین آمار منتشرشده، کل تولیدات روزانه ایران را حدود 2 میلیون و 500 هزار بشکه نفت خام می‌توان تخمین زد که نیم میلیون بشکه آن در پالایشگاه‌های داخلی تصفیه و به مصارف داخلی به‌ویژه احتیاجات سوختی ارتش برای جنگ با عراق می‌رسد. ظرف یک هفتة گذشته نیز آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و آقای علی‌اکبر ولایتی وزیر خارجه ایران، از تعداد هیئت‌های خارجی که به ایران سفر کرده و می‌کنند سخن به میان آوردند و آن را نشانه ای از موقعیت مناسب ایران در صحنه بین‌المللی قلمداد کردند. وزیر خارجه ایران، این رفت‌وآمدها را نشانه ای از ثبات سیاسی ایران خواند، بدون تردید انتشار اینگونه اعلامیه‌های رسمی موجب ناامیدی و نارضایتی بسیاری از ایرانیان تبعیدی در خارج و زندانیان سیاسی مخالف دولت در داخل ایران خواهد شد. بااین‌حال، بسیاری از آمار و اخبار منتشرشده حقیقت دارد. بسیاری از کشورها که مشتاق خرید نفت ارزان هستند، سوابق و اعمال دولت ایران را نادیده گرفته، با آن به دادوستد می‌پردازند. پیش‌بینی‌های قبلی مبنی‌بر اینکه دولت ایران به‌دست خود و به‌علت اشتباهات اقتصادی تیشه به ریشة خود خواهد زد، اینک بیش از حد اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد. همچنین این پیشگویی که به‌دلیل شرایط نامساعد اقتصادی، ایران قادر به ادامه یک جنگ طولانی با عراق نخواهد بود، اینک اغراق‌آمیز به نظر می‌آید. به‌رغم برخوردهای نظامی پراکنده و گاه‌به‌گاه در جبهه‌های جنگ، ایران توانایی واردآوردن فشار بر عراق را دارد. کلید اصلی موفقیت ایران بدون تردید سیاست نفتی این کشور بوده است.
عراق که خود عضو اوپک است، با آشنایی به این حقایق بارها و بارها و بدون موفقیت سعی کرده است تا نفتکش ها را از ترمینال اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک دور نگاه داشته و ازطریق اوپک ایران را مجبور به کاهش سطح تولید کند. دراین‌میان، معاملات تجاری ایران با جهان خارج - که اکثراً هم معاملاتی پایاپای است - ادامه دارد. ایران در مقابل تعهد عرضه نفت و بعضی دیگر از محصولات داخلی نظیر میوه خشک، فرش و پسته اقدام به واردکردن محصولات غذایی، کالاهای صنعتی و کمک‌های فنی می‌کند. تازه‌ترین این معاملات با یوگسلاوی و زلاندنو بوده است. در چند ماه گذشته نیز ایران موافقت‌نامه‌های تجاری پیشین خود با هند، برزیل، ترکیه و سیرالئون را تمدید کرده و در هفته جاری مذاکراتی با پاکستان انجام شده است. ژاپن بار دیگر بزرگ‌ترین صادرکننده کالاهای صنعتی به ایران، خواهد شد و معاملات بازرگانی با کشورهای بلوک کمونیستی نظیر آلمان شرقی، مجارستان و کره شمالی نیز انجام شده است.(1)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 259، تاریخ 13/9/1361، صص 17 و 18، رادیو لندن، 12/9/1361.
1
نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال با اشاره به خودداری امریکا از بازپرداخت دارایی‌های ایران، تداوم محاصره اقتصادی و همکاری‌نکردن کشورهای غربی در گشایش اعتبار خارجی برای خریدهای ایران، اقتصاد ایران را اقتصادی موفق خواند و سیاست ایران درخصوص فروش نفت کمتر نسبت به زمان رژیم گذشته را موجب افزایش عمر ذخایر به میزان 4 برابر ذکر کرد. کرسنت روی‌آوری کشورهای خارجی برای برقراری روابط مجدد اقتصادی با ایران را نشانه شکست پیش‌بینی‌های قبلی مبنی‌بر فروپاشی اقتصاد دولت اسلامی خواند. به نوشته این نشریه، جمهوری اسلامی ایران درحالی توانسته با مشکلات اقتصادی خود مواجه شود که امریکا برای ازهم‌پاشیدن اقتصاد آن، از بازپرداخت حداقل 50 میلیارد دلار ذخایر ارزی متعلق به ایران - که در بانک‌های غربی نگهداری می‌شود - خودداری می‌کند. کرسنت اینترنشنال ضمن اشاره به دلایل موفقیت اقتصادی ایران، ذخایر ارزی ایران را نسبت به زمان آغاز جنگ تحمیلی به‌مراتب بیشتر ذکر کرده و ضمن اشاره به محاصرة اقتصادی ادامه حیات جمهوری اسلامی ایران را یک معجزه نامیده و افزوده است: امریکا درعین‌حال همچنان از بازپرداخت حداقل 10 هزار میلیون دلار - که خانوادة پهلوی از ایران سرقت کرده و به امریکا برده‌اند - خودداری می‌کند. طبق گزارش این نشریه، جمهوری اسلامی ایران توانسته است بدون دریافت وام از خارج، تمام تعهدات مالی خود را در صحنه‌های بین‌المللی انجام دهد. درواقع از آنجایی که اکثر بانک‌های غرب از دادن اعتبار به ایران خودداری می‌کرده‌اند، جمهوری اسلامی ایران برای خرید تمامی کالاهای موردنیاز خود از بازارهای بین‌المللی، پول نقد پرداخته است. کرسنت اینترنشنال در ادامه افزوده است: با روش تولیدی که رژیم شاه مشغول بهره‌برداری از ذخایر نفتی ایران بود، پس از بیست‌وپنج سال نفت ایران تمام می‌شد، لکن سیاست‌هایی که هم‌اینک نظام جمهوری اسلامی ایران برای تولید و صادرات نفت خود به مرحله اجرا درآورده، عمر ذخایر نفتی ایران را تا بیش از صد سال دیگر افزایش داده است. این درحالی است که به نوشته این نشریه، بانک‌های بین‌المللی امیدوار بودند که عمق و وسعت مشکلات اقتصادی، دولت ایران را از پای درآورد. آنها درعین‌حال امیدوار بودند که بتوانند هزاران میلیون دلار از دارایی‌های ایران را نزد خود نگاه دارند، اما همه پیش‌بینی‌هایی که درباره جمهوری اسلامی شده بود، غلط از آب درآمده است. از همین رو، بسیاری از دولت‌های غربی خواهان رفع کدورت و بهبود روابطشان با جمهوری اسلامی ایران شده‌اند.(1)
2
درپی انتشار برخی اخبار غیررسمی مبنی‌بر افزایش حجم صدور نفت عراق از ترکیه، امروز خبرگزاری فرانسه به نقل از منابع نزدیک به وزارت انرژی ترکیه، ضمن تأیید خبرهای قبلی، اطلاعات بیشتری را اعلام کرد. به گزارش این خبرگزاری، منابع نزدیک به وزارت انرژی ترکیه امروز اعلام کردند که عراق و ترکیه آماده‌اند تا به‌منظور افزایش حجم سالانه خط لوله
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/9/1361، ص3.
انتقال‌دهنده نفت شمال عراق به بندر "جیحان" نزدیک خلیج اسکندریه ترکیه، قراردادی با یکدیگر امضا کنند. براساس این قرارداد، ظرفیت این خط لوله هزار کیلومتری از 25 به 45 و سپس به 49 میلیون تن در سال یعنی از 650 هزار به 960 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت. منابع مذکور خاطرنشان کردند که این موافقت‌نامه در سفر اخیر "فامیر ایلکل" وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، به عراق امضا شده است. هزینه عملیات گسترش این خط لوله درحدود 100 میلیون دلار است که عراق کل آن را پرداخت خواهد کرد. هزینه احداث خط لوله اصلی در اصل بالغ بر یک میلیارد دلار بوده است. به گفته همین منابع، در اواخر ماه دسامبر (اوایل دی‌ماه) برای تأسیس 5 ایستگاه تلمبه‌خانه، 3 ایستگاه در عراق و 2 ایستگاه در ترکیه، به شرکت‌های بین‌المللی آگهی مناقصه داده خواهد شد و کارهای عملیاتی آن در ماه فوریه آینده شروع می‌شود و انجام آن پانزده ماه (اواسط سال 1984) به طول خواهد انجامید(1)
1
کانتر کلایبر معاون نخست‌وزیر و وزیر صنایع سنگین آلمان شرقی، به همراه هیئتی از مسئولان این کشور برای یک دیدار رسمی از عراق، امروز وارد بغداد شد. کلایبر قرار است با مقامات عراقی درخصوص تحول روابط اقتصادی و همکاری‌های فنی موجود میان عراق و آلمان شرقی دیدار و گفتوگو کند و با آنها درمورد تدارک کار کمیسیون مشترک عراق - آلمان شرقی - که قرار است در سال 1983 در برلین شرقی تشکیل شود - به مذاکره بپردازد(2)
2
محاکمه 299 تن از مسلمانان مصری به‌جرم اقدام علیه حکومت مصر در دادگاه نظامی شهر قاهره برگزار شد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، دراین‌باره، مبارزان مصری اولین جلسه این بی‌دادگاه را به مجلس دفاع از مکتب اخلاقی اسلام و تهاجم به حکومت کفرپیشة مبارک ازطریق بیان چگونگی ضرب‌وشتم و شکنجه ازسوی عمال آن تبدیل کردند. لازم به یادآوری است که پس از اجرای حکم اعدام انقلابی انور سادات در 14 مهرماه 1360 به‌دست شهید خالد اسلامبولی، حکومت این کشور دست به بازداشت‌های گسترده و وسیعی زد که اکثر این انقلابیون نیز پس از این واقعه دستگیر شده‌اند. در ادعانامه دادستان مصر نام 302 نفر دیده می‌شود که تنها 279 نفر در بی‌دادگاه حاضرند و 2 تن از انقلابیون مسلمان به‌دلیل شدت جراحات واردشده براثر شکنجه، پیش از شروع مراسم فرمایشی محاکمه، به لقاءالله پیوسته‌اند.(3)
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز دراین‌باره اعلام کرد که محاکمه حدود 300 مسلمان انقلابی مصر به‌اتهام تلاش برای سرنگونی حکومت و استقرار کشوری مسلمان شبیه به ایران، در قاهره آغاز شد و متهمان در آغاز محاکمه شعار می‌دادند که در بهشت به اعدام‌کنندگان انور سادات می‌پیوندند. بنابر ادعای دادستان، 300 متهم - که 22 تن از آنان فراری هستند - (توطئه) کرده بودند که هم‌زمان با
قتل سادات در ششم اکتبر 1981، قیام مسلحانه ای راه انداخته، یک کشور اسلامی ایجاد کنند. دادستان کل مصر خواستار مجازات اعدام برای همه متهمان به‌استثنای 3 تن شده است. این بزرگ‌ترین محاکمه در تاریخ مصر به شمار می‌رود. دادستان مدعی است که متهمان، عضو گروه زیرزمینی بنیادگرای الجهاد هستند که اعضای آن سال پیش سادات را به قتل رساندند. وی در ادعانامه ای - که ماه مه گذشته انتشار یافت - ادعا کرد، این گروه، رهبران غیر‌مذهبی مصر را کافرانی می‌دانند که باید کشته شوند. پیش از آغاز محاکمه، بستگان متهمان به خبرنگاران شکایت کردند که زندانیان را در زندان کتک زده و شکنجه کرده‌اند. به گفته عمر محمد، پسر وی ولید، براثر کتک‌هایی که خورده دچار صدمه مغزی شده و شنوایی‌اش را از دست داده است.(1)+
1) مأخذ 3، صآخر.
1
امروز شهرهای آبادان و خرمشهر با شدت بیشتری گلوله‌باران شد. نیروهای ایران نیز در پاسخ به این اقدام، مواضع یگان‌های عراقی را در این منطقه گلوله‌باران کردند.
امروز نیز شهرهای آبادان و خرمشهر به‌طور متناوب زیر آتش سلاح‌های سنگین دشمن قرار داشت که در این حملات، در آبادان، 3 نفر مجروح شدند و 2 خانه مسکونی تخریب گردید. در خرمشهر نیز یک تن شهید و 7 تن مجروح شدند و به چند ساختمان خساراتی وارد شد.(1)
همچنین براثر آتش متقابل نیروهای خودی مستقر در منطقه آبادان و خرمشهر، 10 سنگر اجتماعی و یک پست دیدبانی نظامیان عراقی منهدم و 15 تن از آنان کشته یا زخمی شدند.(2)
2
به‌دنبال ارسال اسلحه از کشورهای مجاور عراق به این کشور، 36 دستگاه تریلر از کشور کویت و 8 خودرو حامل مهمات از مرزهای اردن به عراق ارسال شد.(3)در این روز، موشک‌های ضدتانک مارتل فرانسوی نیز از عربستان به عراق تحویل داده شد.(4)
3
در درگیریهای امروز مناطق کردنشین، 23 تن از نیروهای خودی به شهادت رسیدند و 20 تن از افراد ضدانقلاب کشته شدند. دستگیری 4 نفر از افراد حزب دمکرات و راه‌اندازی چند ایستگاه رادیویی از دیگر خبرهای امروز است.
عناصر گروه کمونیستی کومه‌له - که در گزارش‌ها تعداد آنها 20 نفر ذکر شده است - در ساعت 14:30، در محور میاندوآب - مهاباد در نزدیکی روستای تنگ‌بالا، علیه گروهی از نیروهای سپاه و بسیج که عازم پایگاه شیخ‌محمد در همین منطقه بودند، اجرای کمین کرده، هر 15 نفر آنان را به شهادت رساندند.(5)
1) سند شماره 545285 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از مرکز فرماندهی ستاد مشترک به معاونت عملیات و اطلاعات نیروی زمینی ارتش (مدیریت عملیات)، شماره 260، تاریخ 16/9/1361، ص3.
2) سند شماره 58239 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از مرکز فرماندهی اطلاعات، شماره 259، تاریخ 25/9/1361، ص17.
3) سند شماره 167753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی ستاد مشترک ارتش - اداره دوم - فرماندهی اطلاعات، شماره 257/34، تاریخ 25/9/1361، ص17.
4) سند شماره 177069 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، گزارش نوبه ای، از قرارگاه کربلا (اطلاعات عملیات) به دفتر سیاسی، شماره 142، تاریخ 30/9/1361، ص3.
5) سند شماره 358336 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی میاندوآب به قرارگاه بعثت، 15/9/1361؛ و - سند شماره 103924 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 200، تاریخ 21/9/1361، صص 3 و 4؛ و - سند شماره 357662 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد عملیات سپاه میاندوآب به فرماندهی سپاه میاندوآب، 30/9/1361، ص3؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، تاریخ 19/9/1361، ص2، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 18/9/1361.
در عملیات دیگری که در ساعت 16 انجام شد، نیروهای ژاندارمری هنگام بازگشت از مأموریت تأمین جاده - به مقر خود در پایگاه قوچان در محور میاندوآب - بوکان با کمین عناصر مسلح غیرقانونی مواجه شدند و 8 تن از آنان به شهادت رسیدند.(1)درپی این حادثه، نیروهای هنگ سقز به محل اعزام شدند و در ساعت 20، در عملیاتی غافلگیرانه به عناصر مسلح غیرقانونی حمله کرده، 20 تن از آنها را به هلاکت رساندند.(2)
در حوالی روستای همران در سیزده کیلومتری شمال سردشت، یک خودرو تویوتای نیروهای ژاندارمری روی مین رفته، متلاشی شد و 2 تن از سرنشینان آن نیز زخمی شدند(3)
نیروهای سپاه با اجرای عملیات‌هایی در روستاهای ترویه، شوجه و پیروآباد در اطراف شهرستان اشنویه، موفق به دستگیری 4 تن از افراد حزب دمکرات شدند.(4)
طبق اخباری که منابع آگاه به استانداری کردستان ارسال کرده‌اند، کشورهای اروپایی تجهیزات 4 ایستگاه رادیویی را برای استفاده گروه کومه‌له، حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه عمومی بانه در اختیار آنان قرار داده‌اند.(5)
طبق گزارش همین منابع، اخیراً عده ای از خبرنگاران فرانسوی و انگلیسی در آبادی‌های تحت سلطه گروه‌های مسلح غیرقانونی به تهیه خبر و گزارش پرداخته‌اند.(6)
1
نیروهای امنیتی ایران موفق شدند 86 تن از عناصر گروه‌های ضدانقلاب را در داخل کشور در شهرهای بابل، اصفهان و شیراز دستگیر کنند. از این تعداد، 52 نفر افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 28 نفر اعضای اتحادیه کمونیست‌های ایران و 6 نفر عناصر گروه پیکار هستند.
در بابل دو نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌جرم اقدامات تشکیلاتی و کمک مالی به این سازمان دستگیر شدند.(7)
در استان اصفهان نیز نیروهای سپاه در هفته گذشته، 50 تن از نیروهای فعال مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند(8)
همچنین فرماندهی منطقه 2 سپاه پاسداران (اصفهان و چهارمحالوبختیاری)، درخصوص وضعیت سازمان اتحادیه کمونیست‌های ایران اعلام کرد که با دستگیری 28 تن از افراد این اتحادیه که از چندی پیش آغاز شده، مأموریت منطقه 2 دراین‌باره پایان یافته است.(9)
فرماندهی سپاه منطقه 9 (شیراز و بوشهر) نیز اعلام کرد که نیروهای سپاه با دستگیری 6 تن از اعضای سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر، از سازماندهی جدید این گروه جلوگیری کرده‌اند.(10)
1) مأخذ 1، ص1؛ و - سند شماره 358316 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه)، 17/9/1361.
2) مأخذ 6، بخش دوم.
3) مأخذ 6، بخش دوم.
4) سند شماره 409885 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت طرح و برنامه عملیات به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) طرح و برنامه عملیات، 15/9/1361.
5) سند شماره 346841 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر 28 (رکن2) به استانداری کردستان (معاونت سیاسی)، 14/9/1361.
6) همان.
7) سند شماره 89237 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 198، تاریخ 17/9/ 1361، ص1؛ و - سند شماره 58261 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 به ستاد مرکزی - مرکز فرماندهی، 14/9/1361.
8) سند شماره 58258 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه2 به فرماندهی ستاد مرکزی سپاه، 14/9/1361.
9) همان، ص1.
10) سند شماره 82256 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه9 اطلاعات به ستاد مرکز اطلاعات، 14/9/1361، ص2.
1
سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، در مصاحبه‌ای با روزنامه اطلاعات، درباره توان کمی و کیفی ارتش عراق، آینده جنگ و نقش مجلس اعلای عراق مطالبی بیان کرد. وی درباره وضعیت فعلی ارتش عراق گفت: درحال‌حاضر، بخشی از واحدهای ارتش عراق در حدود 20 درصد قدرت رزمی دارند، بعضی 80 درصد و واحدهای اندکی از 100 درصد قدرت رزمی برخوردارند و می‌توان گفت که به‌طورکلی ازنظر نیروی انسانی در ضعف کامل به سر می‌برند. دشمن دیگر قدرت و توانایی حمله و تهاجم به رزمندگان اسلام را ندارد و هرگز هم نخواهد داشت. انشاءالله با طرح‌هایی که به‌زودی برای حملات گسترده علیه صدام پیاده می‌شود و باتوجهبه اینکه ما می‌دانیم بسیاری از نیروهای ارتش صدام میل به جنگیدن ندارند و نتیجه و عاقبت کار خود را خوب احساس کرده‌اند، پیروزی نهایی را مژده می‌دهم.
فرمانده نیروی زمینی ارتش همچنین با اشاره به تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و تأکید بر لزوم پشتیبانی همه‌جانبه از آن، اظهار کرد که انتظار داریم این مجلس آینده‌ساز کشور عراق باشد و در برپایی حکومت اسلامی، تحت رهبریت امام امت، نقش خود را ایفا کند. وی آمادگی ملت اسلامی ما را برای کمک به مردم عراق برای رهایی از یوغ طاغوت صدامی اعلام کرد.(1)
2
امروز نیروهای داوطلب بسیجی شامل کارکنان شهرداری تهران، صدها تن از نیروهای مردمی مراغه، گروه‌هایی از عشایر ایلام، نیروهای بسیج اعزام مجدد از قائم‌شهر و داوطلبان شهرهای ابهر و کرج، به جبهه‌های جنگ اعزام شدند.(2)از یزد نیز هفتمین گروه از داوطلبان روحانیت مبارز این شهر به جبهه‌های غرب کشور اعزام شد.(3)
3
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در مراسم خداحافظی سفیر چین و نیز در دیدار با ابراهیم حکیم وزیر امور خارجه جمهوری عربی صحرا، با اشاره به اصل استقلال در سیاست خارجی کلان جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد که این اصل مهم ما را به‌طرف دوستی با کشورهایی سوق می‌دهد که تحت‌تأثیر سیاست‌های بزرگ جهانی قرار نداشته باشند.
رئیسجمهور در مراسم خداحافظی سفیر چین گفت: ما در زمینه‌های اقتصادی مایلیم با کشورهایی رابطه داشته باشیم که تجربه‌های تلخ گذشته را برای ما تداعی نکنند. ما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همه چیز خود را از نو بنا کرده ایم و همه کشورهایی که بتوانند این هدف مقدس ملت ما را درک کنند و تلاش متقابل داشته باشند، ما آنان را از دوستان خود تلقی می‌کنیم.
رئیسجمهور همچنین در دیدار با ابراهیم حکیم وزیر امور خارجه جمهوری عربی صحرا، درباره نقش مردم در جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد: حمایت ملت‌ها امری ارزشمند است و تنها چیزی است که می‌تواند در مقابل دشمن دولت‌ها قرار گیرد. این رازی است که ما آن را در ایران کشف کرده ایم، به همین علت است که به‌رغم توطئه‌هایی که دشمنان در حق ما روا می‌دارند، واهمه ای به خود راه نمی‌دهیم، چون مردم را همراه خود می‌دانیم.
رئیسجمهور با اشاره به اینکه پایبندی شدید به سیاست‌های اسلامی، متکی‌نبودن به قدرت‌های بزرگ را همراه دارد، اظهار کرد: ما در سخت‌ترین لحظات بعد از پیروزی انقلاب و باوجود این جنگ پرخرج، محاصره شدید اقتصادی شدیم و هیچ دولتی هم به ما کمک مالی نکرد، ولی ما همچنان مقاوم هستیم و با اتکال به خداوند و با اتکا به تلاش و حرکت خود و مردممان و با تمسک به اصول اسلامی بر همه این مشکلات فائق آمدیم.
ابراهیم حکیم نیز با اشاره به اینکه انقلاب اسلامی ایران فقط نوید‌دهنده به ملت ایران نیست، بلکه نویدبخش همه مستضعفان جهان است، گفت: این انقلاب به خود جرئت داد و علیه همه پایگاه‌های ظلم به مقابله برخاست، از همین رو، سرنوشت انقلاب اسلامی ایران سرنوشت ملت صحرا و همه مستضعفان جهان است و درحقیقت این انقلاب چراغ آزادی برای مردم این منطقه است.
در پایان این دیدار، ابراهیم حکیم ازسوی احمدبن‌عبدالعزیز رئیسجمهور این کشور، از آیت‌الله خامنه‌ای رئیس‌جمهوری کشورمان، برای دیدار از کشور جمهوری عربی مردمی صحرا دعوت کرد.(1)
1
عملکرد حزب جمهوری اسلامی در بحران سیاسی خردادماه 1360 که به عزل بنی‌صدر انجامید؛ نقش این حزب در شکل‌گیری مجلس خبرگان اول و تصویب قانون اساسی و اهداف و برنامههای آتی حزب جمهوری اسلامی، محورهای اصلی سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با اعضای حزب جمهوری اسلامی شهرستان نور بود. بخشی از سخنان آقای هاشمی رفسنجانی به این شرح است:
«ما حزب را در جمهوری اسلامی یک نوع اتحاد و همفکری و تشریک مساعی منظم تلقی می‌کنیم که در راه اهداف اسلامی قدم برمی‌دارد. چنان‌که در همین مدت کوتاه عمر حزب جمهوری اسلامی شما می‌بینید، اگر این حزب نبود چه می‌شد؟ هنگامی که بنی‌صدر فراری، رئیسجمهور شد، اگر تلاش این حزب نبود درمورد مجلس و کار به دست آنها افتاده بود و طرف‌داران بنی‌صدر در مجلس آمده بودند، خدا می‌دانست که الآن وضع کشور ما چه بود! رئیس‌جمهوری‌اش بنی‌صدر و مجلسش طرف‌داران او! بنابراین، نظام دیگر چه بود؟! معلوم بود!»
1) روزنامه کیهان، 16/9/1361، ص18.
وی با اشاره به انتخابات مجلس خبرگان دوره پیش گفت: اگر تلاش حزب نبود، هرگز نمی‌گذاشتند که قانون اساسی ما به تصویب برسد. در آینده هم حزب همان راه را در پیش خواهد گرفت.
آقای هاشمی در ادامه افزود: «ما همیشه راضی هستیم از این حزب، به‌خاطر اینکه این حزب هیچ توقعی از این مردم، غیر‌از اینکه مردم در خط امام باشند و حتی توقعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نداشته و ما فقط به‌منظور اینکه یک محوری در این جامعه باشد که نیروهایی که می‌خواهند فعالیت سیاسی کنند، آموزش سیاسی ببینند، ارتباط برقرار کنند با انسان‌های خود و ارتباط داشته باشند باهمه ایران، [قصد داریم] ازطریق این شبکه اینها را گرد هم بیاوریم و باهم کار بکنیم. این گروهک‌ها به‌محض اعلام موجودیت حزب، باوجودی‌که همه‌شان تشکیلات داشتند، به دست و پا افتادند و همه همت گروهک‌ها این بود که این حزب را بدنام کنند و خوشبختانه تأییدات امام و مقاومت برادران ما در این حزب، باعث شده است که تابه‌حال این روزنه حفظ بشود.»(1)
1
سه تن از نمایندگان، افسران درجه‌دار و سربازان گردان قدس - که از اسرای مسلمان و مؤمن به انقلاب اسلامی عراق تشکیل شده است - به‌اتفاق سرپرستان دایرة حفاظت و کمیتة فرهنگی و سیاسی ایدئولوژیک اسرای عراقی، ظهر یکشنبه با آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، دیدار و گفتوگو کردند. در این دیدار، ابتدا سرگرد ابواسامه خواستههای اسرا مبنی‌بر اهدای خون به مجروحان ایرانی، روزی ده ساعت کار برای جمهوری اسلامی ایران و اعزام به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل را اعلام کرد و افزود: ایران پایگاه گسترش انقلاب جهانی اسلام است و ما کشور شما را مرکزی برای اسلامی‌شدن عراق و رهایی ملت مظلوم و ستم‌کشیده کشورمان می‌دانیم و ما اکنون آماده‌ایم تا طبق قوانین اسلام و احکام قرآن عمل کنیم و از شما نیز می‌خواهیم امکان نبرد علیه دشمنان اسلام را برای ما فراهم کنید.
آقای هاشمی رفسنجانی ضمن دلجویی از آنان اظهار کرد که براساس تصمیمات شورای عالی دفاع به‌منظور ایجاد زمینه کار برای اسرای مؤمن و داوطلب در ازای پرداخت حق‌الزحمه، اقداماتی انجام خواهد شد. رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین با تأکید بر فراهم‌آوردن امکانات مکاتبة بیشتر اسرا با خانواده‌هایشان گفت: آرزوی ما این است که شما پس از سرنگونی صدام به کشور اسلامی خودتان بازگشته، درجهت پیشبرد اهداف اسلام از توان خود استفاده کنید.(2)
1
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در پایان جلسه هیئت دولت درباره اهداف برگزاری مانور امریکا در کشور عمان(1)و درخواست فرانسه برای شرکت در اجلاس غیرمتعهدها به‌عنوان ناظر، مطالبی اظهار کرد.
مهندس موسوی درمورد مانور امریکا با همکاری کشورهای مرتجع خلیج‌فارس در منطقه گفت: امریکا قبل از انقلاب فعالیتهایی در اقیانوس هند و خلیج‌فارس داشته است که با پیروزی انقلاب اسلامی شدیدتر شد و به‌طور طبیعی در کشورهای دست‌نشانده مانند عمان و سایر کشورهایی که به‌نوعی با امریکا در ارتباط هستند، این تحریکات افزایش یافته است. خبری که اخیراً به ما رسیده، حاکی‌از آن است که در نزدیکی تنگه هرمز نیروهای فرانسوی، انگلیسی و امریکایی حضور فعال دارند و به‌نوبت مانورهایی در اطراف این تنگه انجام می‌دهند. البته حرکت اخیر امریکا شبیه مانور قبلی آنها به‌منظور ایجاد نوعی آمادگی برای دخالت مستقیم در منطقه است، هنگامی که منافع امریکا به خطر بیفتد. وی افزود: آنچه برای ما اهمیت دارد، این است که آمادگی در میان ملت‌ها به وجود آمده و هرنوع مداخله خارجی مخصوصاً ازطرف امریکا می‌تواند به‌کلی خنثی شود و این حرکت‌ها باعث برانگیختن خشم ملت‌ها در منطقه خواهد بود و خشم ملت ما را بر ضد‌امپریالیسم امریکا، شیطان بزرگ، افزون‌تر می‌کند.
موسوی در ادامه اظهار کرد: اکنون شواهدی داریم که آنها از افکار عمومی مسلمانان منطقه ترس داشته و سعی کرده‌اند که مانور را محرمانه نگه دارند؛ درحالیکه این مسائل محرمانه نخواهد ماند.
نخست‌وزیر دربارة سخنان مقامات دولت فرانسه مبنی‌بر ایفای نقش ناظر در اجلاس جنبش غیرمتعهدها - که قرار است در دهلی‌نو تشکیل شود - گفت: فرانسه عضو پیمان‌های نظامی - اقتصادی غربی است و خودش جزء کشورهای استعمارگر است و سابقه سنگینی در صد سال اخیر در استعمار کشورهای جهان سوم دارد. فجایع فرانسه در الجزایر و کشورهای عربی هنوز از یادها نرفته و درخصوص کشور ما نیز دست به یک عمل ازلحاظ سیاسی - اقتصادی زده که همان حمایت از تروریست‌ها و منافقان است؛ کسانی که رسماً ادعاهای آدمکشی دارند و آن را توجیه حزبی، سیاسی و علمی نیز می‌کنند. طبیعتاً شرکت فرانسه با این سوابق حتی در نقش یک ناظر در اجلاس غیرمتعهدها نوعی شکست برای این جنبش به حساب خواهد آمد و ما سخت به این موضوع اعتراض داریم و با آن مقابله خواهیم کرد. من اکنون به‌طور رسمی، مخالفت دولت جمهوری اسلامی ایران را با شرکت فرانسه به‌عنوان ناظر در این اجلاس اعلام می‌کنم.(2)
1
علی‌اکبر ناطق نوری وزیر کشور، در گفتوگویی با روزنامه اطلاعات باتوجهبه فعالیتهایی که درخصوص بازسازی مناطق جنگی انجام می‌شود، گفت: به فضل خدا بازسازی مناطق جنگ‌زده بیش از آنچه ما پیش‌بینی می‌کردیم، جلو می‌رود. فکر می‌کردیم آن طور که مردم در جنگیدن انگیزه، روح سلحشوری و جهاد و شهادت دارند، شاید در بازسازی، انگیزه به آن قوت نباشد. البته، باید گفت که با آن قوت نه، اما خوشبختانه یک چیز خیلی نزدیک به آن حالت در مردم در امر بازسازی هست، شبیه آن روحیه و آن انگیزه و استقبال خوبی از استان‌ها شده است، استان‌هایی که ما اعلام کرده بودیم که کدام شهر و کدام قسمت را کدام استان بررسی و رسیدگی می‌کند، اینها الآن شروع کردند، یک عده از آنها وارد کار و عمل شده‌اند، مثل استان مازندران در سوسنگرد و مثل آستان قدس رضوی در هویزه.
وی همچنین درباره اقدام تبلیغاتی عراق مبنی‌بر پذیرش خانواده‌های اسرای 2 کشور و علت انجام‌نشدن این طرح گفت: کوتاهی ازطرف دشمن است، یعنی ما اقدامات اولیه را انجام دادیم و به‌طور جدی هم پیشنهاد داده بودیم که هم می‌توانیم در ترکیه مبادله کنیم و هم در کویت و مقدماتش را هم فراهم کردیم، برادرانمان را هم به این مأموریت اعزام کردیم و موافقت‌هایی را هم دراین‌باره گرفتند، اما دشمن وقتی دید که قضیه جدی است و ما ابایی از انجام‌دادن این کار نداریم ترسید که مبادا یک جمعیتی از عراق بیایند اینجا و وضع ایران و انقلاب را ببینند و برگردند و اسباب زحمت بشوند؛ به همین دلیل آنها کوتاهی کردند. به‌هرحال، کار به همان وضع تا آن اندازه ای که انجام شده بود، متوقف شد.(1)
1) مأخذ 16، ص7.
1
الکساندرو مارتینی وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه، که در رأس هیئتی برای گسترش همکاری‌های اقتصادی به ایران سفر کرده است، امروز شنبه با دکتر علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه کشورمان دیدار و گفتوگو کرد. روزنامه کیهان در گزارشی دراین‌باره اعلام کرد:
در این ملاقات بر ضرورت همکاری‌های سیاسی و اقتصادی بین دو کشور و گسترش هرچه‌بیشتر مناسبات براساس منافع دو ملت و دو انقلاب تأکید شد. همچنین طرفین درخصوص توطئه‌های امپریالیسم امریکا در امریکای لاتین و منطقه خاورمیانه علیه انقلاب نیکاراگوئه و انقلاب اسلامی ایران، گفتوگو و تبادل‌نظر کردند. همکاری و هماهنگی درباره اجلاس آتی کارگروه هماهنگی جنبش عدم‌تعهد - که در ماه آینده در نیکاراگوئه برگزار خواهد شد - از دیگر موضوعات مورد بحث بود. در این ملاقات، ضمن بحث درباره استفاده از امکانات اقتصادی و بازرگانی دو کشور، برای ایجاد زمینه‌های لازم به‌منظور گسترش روابط بازرگانی پیشنهادهایی نیز مطرح شد.(1)
1) مأخذ 19، ص3.
1
معاونان 11 وزارتخانه، استانداران آذربایجان شرقی، گیلان، همدان و باختران و نمایندگان شورای عالی و ستاد مرکزی بازسازی و نوسازی کشور برای بازدید از مناطق جنگی غرب از شهرک تازه‌آباد، دشت مرو، روستاهای منطقه ثلاث باباجانی بخش ازگله و مناطق گرده و باویس دیدن کردند. در این دیدار، آنها ضمن بررسی فعالیت‌های انجام‌شده، مطالعات لازم را برای فراهم‌آوردن امکانات بازسازی و نوسازی این مناطق انجام دادند. شرکت‌کنندگان در نخستین همایش بازسازی و نوسازی استان باختران در دو گروه از فعالیت‌های بازسازی و نوسازی در منطقه ذهاب، سرپل ذهاب و ویرانی‌های جنگ در شهرک مهدی قصرشیرین، گیلان‌غرب و سومار بازدید کردند. براساس این گزارش، شرکت‌کنندگان در این همایش سه‌روزه، در شهرک تازه‌آباد از 120 واحد مسکونی که برای مهاجران جنگی و اهالی روستاهای این منطقه ساخته شده نیز دیدن کردند.(1)
در همین خصوص خبرگزاری جمهوری اسلامی در گزارشی از بازسازی و نوسازی راه‌های مناطق جنگی استان باختران اعلام کرد: درطول چهار ماه گذشته با صرف هزینه ای معادل 197 میلیون ریال بخشی از عملیات بازسازی و نوسازی راه‌ها در مناطق جنگی استان باختران انجام شده است. این اقدامات شامل نصب دستگاه سنگ‌شکن در راه جوانرود - سرپل ذهاب، انجام عملیات بازسازی 50 کیلومتر از مسیر پاوه - سرپل ذهاب، پل‌سازی راه قصرشیرین - گیلان‌غرب، پل‌سازی و آسفالت راه سومار، احداث راه سرپله - گیلان‌غرب، احداث راهداری مرکزی دارالسلام اسلام‌آباد غرب و آسفالت خیابان‌های شهر پاوه می‌باشد.(2)
سرپرست دفتر ترمیم و بازسازی دزفول نیز در گفتوگویی اختصاصی با کیهان درباره بازسازی ساختمان‌های این شهر گفت: بیش از 95 درصد ساختمان‌های آسیب‌دیده دزفول هنگام بازسازی تبدیل به احسن شد. وی افزود: تاکنون 4 هزار پرونده ساختمانی در این دفتر تنظیم شده است و در این مدت، بیش از 2000 خانه مسکونی مرمت و بازسازی شده و در اختیار مردم قرار گرفته است و 800 باب مغازه و محل کسب، 24 واحد اداره، ارگان دولتی و مدرسه را نیز مرمت و بازسازی کرده‌اند. به گفته وی،80 درصد از بازسازی دزفول به پایان رسیده و زمان‌بندی برای اتمام بازسازی تا پایان سال 61 در نظر گرفته شده بود، اما متأسفانه اصابت ناگهانی موشک سنگین دشمن در هشتم محرم - که سبب تخریب بیش از 60 منزل و آسیب‌رسیدن به 200 خانه مسکونی و 150 مغازه شد - فعالیت‌های این دفتر را طولانی و دامنه‌دار کرد. حسین پیرایه درمورد اولویت‌های بازسازی این اماکن گفت: برای بازسازی شرایط و اولویت‌هایی در نظر گرفته‌شده که اولین آنها اقامت در شهر می‌باشد، بدین معنی که دفتر، افرادی را که به‌رغم آسیب‌دیدگی منازلشان در جنگ حاضر به ترک شهر نشده‌اند در اولویت قرارداده، بلافاصله اقدام به بازسازی منازلشان می‌کند. گام بعدی در بازسازی، برآورد میزان خسارات واردشده است؛ بدین‌ترتیب که هر اندازه میزان خسارات کمتر باشد دفتر زودتر
می‌تواند آن را بازسازی کند که با این کار از مهاجرت مردم جلوگیری می‌شود. پس از آن، خانواده‌های شهدا در اولویت قرار می‌گیرند، زیرا حق بزرگی به گردن انقلاب دارند و ازنظر عاطفی و روحی لازم بود این کار انجام شود. در مرحله بعد خانواده‌های مستضعف جنگ‌زده و کسانی که قادر به ترک شهر نبودند، بایستی منازلشان بازسازی شود که بتوانند در آنها سکونت کنند(1)
1
محی‌الدین معروف معاون رئیسجمهور عراق، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در جده ادعا کرد که ایران می‌خواهد در جهان عرب آشوب به پا کند. طبق گزارش آژانس مطبوعاتی عربستان، معروف در یک نشست مطبوعاتی در جده گفت: ایران اهداف توسعه‌طلبانه‌ای در سر دارد و می‌خواهد آشفتگی و هرج‌ومرج را در تمام مناطق عربی ایجاد کرده، آن را گسترش دهد و این کار را از عراق آغاز کرده است.(2)وی بدون اشاره به تجاوز عراق به ایران، عراق را کشوری صلح‌جو خواند و گفت: عراق از هرگونه میانجیگری یا تلاش خیرخواهانه برای پایان‌دادن به جنگ استقبال می‌کند. محی‌الدین معروف توضیح داد: تصویب پیمان دفاع مشترک میان کشورهای عربی یک تصمیم مهم و درستی است، به‌ویژه در این مرحله که به یک عضو عربی از اعضای اتحادیه عرب تجاوز شده است.
معاون رئیسجمهور عراق ادعا کرد: پس از اینکه تلاش‌های حسن نیت به بن‌بست نسبی رسید، عراق چیز دیگری جایگزین آن نداشت، جز جنگ و ایستادگی دربرابر تجاوز ایران. وی مدعی شد که عراق مصمم است تجاوز ایران را دفع کند؛ تجاوزی که ایران باتوجهبه شکست مفتضحانه خود بر آن پافشاری می‌کند. معروف در ادامه افزود: نیروی هوایی عراق در عرصه‌های نبرد به‌رغم حملات وحشیانه نیروهای ایرانی لیاقت، شایستگی و قدرت خود را نشان داده است. وی در پایان اعلام کرد که سیاست عراق با همسایگانش بر پایه‌های احترام متقابل و دخالت‌نکردن در امور داخلی هر کشوری استوار است.(3)
2
درپی تداوم همکاری‌های دولت سودان با عراق و اعزام نیروهای سودانی به این کشور در قالب داوطلبان جبهه عربی، دبیرکل حزب سوسیالیستی سودان - یکی از تشکل‌های مخالف دولت سودان - درباره چگونگی جذب این نیروها اعلام کرد که سفارت عراق در خارطوم، پس از استخدام کارگر، در همان بدو امر قول پرداخت 6 هزار دلار را به هر یک از آنان داد که این مبلغ پس از اعزام آنان به بغداد در مدت یک هفته به آنها پرداخت شد. این افراد سپس به‌منظور تعلیم نظامی به جبهه اعزام شدند. دولت عراق به هر افسر 40 هزار دلار و به هر سرباز 30 هزار دلار برای مدت شش ماه می‌دهد. در همین گزارش آمده که عده‌ای از این افسران و سربازان فرار کرده و عده ای هم اسیر شده‌اند.(4)
1) مأخذ 25، ص15.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، تاریخ 16/4/1361، ص2، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 15/9/1361.
3) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 15/9/1361، ص2، رادیو ریاض، 14/9/1361.
4) سند شماره 436843 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات به فرماندهی، 24/9/1361، ص2.
1
درپی خبر روز گذشته خبرگزاری فرانسه درباره توافق دو کشور ترکیه و عراق برای بالابردن ظرفیت صدور نفت عراق از خاک ترکیه، امروز هم یک نشریه امریکایی جزئیات بیشتری درباره این قرارداد اعلام کرد. به نوشته میدل ایست ریپورت (چاپ نیویورک)، امروز عراق و ترکیه قراردادی امضا کردند که براساس آن، صدور نفت عراق ازطریق خط لولة نفت میدان‌های نفتی "کرکوک" به بندر "دورتییول" واقع در کنار دریای مدیترانه در ترکیه به دو برابر افزایش خواهد یافت. این خط لوله نهصد و هشتاد کیلومتری درحال‌حاضر تنها راه برای صادرات نفت خام عراق است.
در ادامه مطلب این نشریه آمده است: طبق این موافقت‌نامه، ظرفیت خط لوله کرکوک - دورتییول از سطح جاری که 650 هزار بشکه در روز است به دست‌کم یک میلیون بشکه در روز خواهد رسید. این نشریه یادآور شده است: در گفتوگوهای مقامات ترکیه و عراق در اوایل ماه جاری، مقامات عراق درخصوص تأسیس یک خط لوله دیگر مشابه با خط لوله کنونی از خاک عراق به بنادر ترکیه اظهار تمایل کردند تا با احداث آن درآمد نفت خود را افزایش دهند. عراق قبل از جنگ با ایران - که کنترل خط کشتیرانی خلیج‌فارس را در اختیار دارد - حدود سه و نیم میلیون بشکه نفت در روز صادر می‌کرد. عراق هزینه گسترش خط لوله را که قرار است ساخت آن در آوریل 1984 به پایان برسد، برعهده خواهد گرفت. هزینه برآورده‌شده برای ایجاد این خط لوله مبلغ 100 میلیون دلار می‌باشد. شرکت "یوتاس" - که یک شرکت نفتی متعلق به دولت ترکیه است - و شرکت ملی نفت عراق مشترکاً مالک و اداره‌کننده این خط لوله خواهند بود. این نشریه افزوده است: از زمان شروع جنگ عراق و ایران، براثر حملات هوایی ایران به تأسیسات نفتی عراق در کرکوک واقع در شمال این کشور و براثر حملات تروریست‌های کرد با بمب به این خط لوله در جنوب ترکیه، صدور نفت عراق ازطریق خط لوله مذکور گاهی متوقف شده است. در آوریل گذشته، سوریه جریان خط لوله نفت کرکوک - بانیاس را - که بیش از یک میلیون و 200 هزار بشکه نفت خام عراق را به بازارها صادر می‌کرد - مسدود کرد. سوریه در اوایل سال جاری صدور نفت عراق را ازطریق این خط لوله به 250 هزار بشکه در روز کاهش داده بود. میدل ایست ریپورت زمان بستن این قرارداد را حدوداً دو هفته بعد اعلام کرد.(1)
2
هیئت منتخب کشورهای عربی پس از سفر به شوروی و گفتوگو با مقامات آن کشور، امروز وارد پکن شد. به نوشته روزنامه کیهان، مقامات چین از هیئت عربی به ریاست شاه حسین اردنی استقبال کردند. چین، امریکا را به‌دلیل پشتیبانی از رژیم صهیونیستی، مانع مهمی دربرابر طرح صلح خاورمیانه اعراب دانسته، آن را محکوم کرد. چین همچنین از انگلستان به‌دلیل نپذیرفتن هیئت عربی به‌دلیل شرکت اعضای سازمان آزادی‌بخش فلسطین در آن، انتقاد کرد. دراین‌میان، مقامات چینی "جامعه اقتصادی اروپا" را برای به‌رسمیت‌شناختن حقوق مردم فلسطین در به‌دست‌آوردن خودمختاری و ضرورت شرکت سازمان آزادی‌بخش فلسطین در مذاکرات صلح تحسین کردند.(2)
1
تجمع نیروهای امریکایی در عمان برای برگزاری یک مانور اعلام‌نشده در آن کشور؛ اهداف و برنامههای مانور و استعداد نیروهای شرکت‌کننده، موضوع گزارشی است که روزنامه کیهان تهیه و منتشر کرده است. در این گزارش آمده است: درحالیکه مقام‌های دولتی و دیپلمات‌های امریکایی در عمان روز سه‌شنبه برگزاری یک مانور پنج روزه نیروهای امریکایی را در عمان انکار کردند، براساس گزارش‌های رسیده از واشنگتن، تفنگ‌داران دریایی امریکا به‌منظور برگزاری یک مانور - که مقامات عمان از اعلام آن خودداری می‌کنند - روز جمعه وارد خاک عمان شده‌اند. آسوشیتدپرس ضمن انتشار این خبر یادآور شده است که دولت عمان و دیگر کشورهای خلیج‌فارس ترجیح می‌دهند که هرگونه حضور نظامی امریکا در این منطقه را پنهان نگاه دارند. به گزارش منابع مطلع در واشنگتن، این عملیات که به نام "جید تایگر" انجام می‌شود، شامل تمرین حمله 6 فروند جنگنده اف15 و 2 فروند بمب‌افکن ب52 به یک فرودگاه عمانی و دفاع نیروی هوایی عمان از این پایگاه است. مقام‌های سفارت امریکا در عمان از هرگونه اظهارنظر دراین‌باره خودداری کرده، خبرنگاران را به وزارت اطلاعات عمان و پنتاگون وزارت جنگ امریکا ارجاع می‌دهند.
طبق گزارش‌های مطبوعات پاریس، درحال‌حاضر اجرای 4 طرح نظامی زیر نظر گروه افسران مهندسی ارتش امریکا در سلطان‌نشین عمان در دست اقدام است. هدف از اجرای این طرح‌ها - که در چهارچوب همکاری‌های راهبردی میان عمان و امریکا انجام می‌شود - فراهم‌کردن تسهیلات لازم برای دخالت آشکار نیروهای واکنش سریع امریکا در منطقه خلیج‌فارس است. همچنین حدود 1500 تفنگ‌دار امریکایی همراه با 2500 سرباز، تعداد زیادی جنگنده اف15، هواپیماهای جاسوسی آواکس، چند فروند بمب‌افکن ب52 و ناو هواپیمابر در تمرینات نظامی یک‌هفته ای در عمان شرکت خواهند کرد. گزارش رادیو لیبی به نقل از مطبوعات پاریس حاکی است که مهم‌ترین طرح‌های نظامی امریکا و سلطان‌نشین عمان عبارت‌اند از: طرح جزیره "مصیره"، طرح "السعیده" در نزدیکی مستوا و طرح منطقه "الخشم" واقع در ساحل تنگه هرمز. طبق این گزارش، هزینه این 4 طرح که شامل تأسیسات زیرزمینی برای انبارکردن سوخت و مهمات نیز هست، بالغ‌بر 300 میلیون دلار می‌باشد.(1)
2
به گزارش روزنامه اطلاعات، عراقی‌های پیرو خط امام مقیم الجزایر با ارسال تلگرافی ضمن تبریک تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، آمادگی خود را برای مبارزه تحت رهبری امام امت برای استقرار حکومت اسلامی در عراق اعلام کردند. در بخشی از این اطلاعیه آمده است که ما حمایت و پشتیبانی خود را از این مجلس اعلام می‌داریم و تأکید می‌کنیم که خط فکری و سیاسی آن - که در اعلامیة تشکیل مجلس طرح شده بود - مورد تأیید و پشتیبانی کامل می‌باشد و ما از همه نیروهای اسلامی که در راه آزادی و استقلال و انقلاب اسلامی شکوهمند عراق فعالیت دارند،
1) مأخذ 25، ص20.
می‌خواهیم که از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق با تمام قدرت پشتیبانی کنند.(1)
حزب‌الدعوه اسلامی عراق شاخه آلمان غربی، ضمن تبریک به امام خمینی و مجلس اعلای عراق به مناسبت تأسیس این مجلس، آمادگی خود را برای همکاری با مجلس اعلای عراق به‌منظور سرنگونی رژیم عراق اعلام کرد(2)
1
امروز جبهه‌های جنگ وضعیت آرامی داشت و ارتش عراق همچنان شهرهای آبادان و خرمشهر را گلوله‌باران کرد.
در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر چند واحد مسکونی ویران شد و یک تن شهید و 10 تن دیگر نیز زخمی شدند(1)
برخی منابع نیز از اقدام عراق در احداث یک پایگاه موشکی در منطقه بی‌طرف کویت و عربستان (خفجی) خبر دادند(2)
2
ارسال تجهیزات، سلاح و مهمات ازطریق مرزهای عربستان، کویت و اردن به عراق همچنان ادامه دارد.
در ادامه کمک نظامی دولت‌های عربی به عراق، امروز 128 دستگاه تریلر حامل مهمات نظامی و 5 دستگاه تریلر حامل مواد شیمیایی از بندرهای شعیبه و نوسیب کویت، به عراق ارسال شد. همچنین عربستان سعودی 126 دستگاه خودرو شامل 41 خودرو حامل مهمات نظامی، 50 دستگاه خودرو حامل تانک و 35 دستگاه خودرو حامل مهمات ویژه به عراق ارسال کرد. 5 دستگاه خودرو حامل تجهیزات نظامی نیز از اردن به عراق وارد شد.(3)
3
دستور صدام مبنی‌بر اعدام نیروهایی که در مقابل حملات ایران عقب‌نشینی یا فرار می‌کنند، راه حلی است که عراق برای افزایش مقاومت افراد ارتش این کشور در پیش گرفته است.
درپی کشف اسنادی از برخی قرارگاه‌های نیروهای عراقی در عملیات محرم مبنی‌بر دستور مقامات نظامی عراق برای اعدام افرادی که اقدام به عقب‌نشینی کنند، امروز نیز یک نشریه داخلی سپاه از سند مشابهی که حاکی‌از دستور شخص صدام حسین دراین‌باره است خبر داد.
1) روزنامه کیهان، 16/9/1361، ص3.
2) سند شماره 17731 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی قرارگاه مرکزی نزاجا در جنوب (کربلا - رکن2)، شماره 682، تاریخ 15/9/1361.
3) سند شماره 167753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی شماره 257/34، ستاد مشترک ارتش - اداره دوم - فرماندهی اطلاعات، 25/9/1361، صص 17 و 18.
بنابه نوشته این نشریه، پس از شکست‌های پیدرپی ارتش عراق از رزمندگان اسلام و عقب‌نشینی و یا اسیرشدن بیش از حد آنها در عملیات‌های گذشته، به دستور صدام در هر واحد رزمی یک گروه اعدام تشکیل شده است. عوامل این گروه‌ها همگی بعثی می‌باشند و در هنگام حمله ارتش اسلام و پاتک‌های دشمن مأموریت دارند هرکدام از نیروهای ارتش عراق را که قصد فرار یا عقب‌نشینی داشته باشد، بلافاصله در همان منطقه تیرباران کنند(1)
1
نیروهای ضدانقلاب به‌دلیل همکاری نکردن مردم مناطق کردنشین، نیازهای خود را ازطریق اخاذی و سرقت اموال مردم تأمین می‌کنند.
افراد گروه کومه‌له به‌منظور اخاذی، به روستای اراندان در شمال سنندج مراجعه کرده و با تهدید اهالی، مبلغی پول جمع‌آوری کرده، پس از غارت فروشگاه تعاونی این روستا، آنجا را ترک کردند.(2)
امروز نیز سه تن از نیروهای وابسته به گروه کومه‌له و حزب دمکرات با تحویل‌دادن یک قبضه کلت خود را به سپاه سنندج معرفی و امان‌نامه دریافت کردند(3)
2
ستاد فرماندهی منطقه دو سپاه - که مرکز آن در اصفهان است - درباره آخرین تحولات مربوط به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در گزارشی به فرماندهی کل سپاه اعلام کرد که پس از چند ماه تلاش، مسئول تشکیلات سازمان مجاهدین در اصفهان دستگیر شد و درپی آن نیروهای سپاه یک مقر تیمی این سازمان را که مسئول بخش اجتماعی، معاون وی و مسئول بخش دختران سازمان در آنجا مخفی شده بودند شناسایی و خانه را محاصره کردند. با تیراندازی ساکنان خانه تیمی، درگیری آغاز شد که تا سه ساعت ادامه داشت. در این درگیری 3 تن از افراد سازمان کشته و 5 تن از نیروهای پاسدار نیز زخمی شدند.(4)
از این خانه اسناد، مدارک، سلاح و مهمات فراوانی کشف شد. طبق گزارش ستاد منطقه2 سپاه پاسداران، بخش عمده‌ای از تشکیلات سازمان در اصفهان از بین رفته است و باتوجهبه روند موجود، کل تشکیلات آنها تا هفته آینده برچیده خواهد شد.(5)در خرم‌آباد نیز تعدادی از وابستگان این سازمان دستگیر شدند(6)
3
در شهر پاریس، اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نزدیکی محل انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی به آنها حمله کردند. خبرگزاری جمهوری اسلامی ضمن اعلام این خبر، اعلام کرد که برای اولین بار است که منافقان جرئت نزدیک‌شدن به محل انجمن اسلامی را به خود
1) سند شماره 17730 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعات هفتگی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، واحد طرح و برنامه عملیات، اطلاعات و عملیات، شماره 47، تاریخ 15/9/1361، ص4.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، تاریخ 23/9/1361، ص5، سنندج - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 22/9/1361.
3) روزنامه اطلاعات، 17/9/1361، ص3، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
4) سند شماره 54509 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه2 (اطلاعات) به ستاد مرکزی (اطلاعات)، 17/9/1361؛ و - سند شماره 104714 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 199، تاریخ 18/9/1361، ص1؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 263، تاریخ 17/9/1361، ص4، اصفهان - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 16/9/1361.
5) مأخذ 7، بخش دوم.
6) سند شماره 227385 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: فرماندهی منطقه 8 سپاه پاسداران، رویدادهای منطقه 8 نشریه شماره 17، تاریخ 21/9/1361، ص8.
داده‌اند و به نظر می‌رسد با اینگونه اقدامات می‌خواهند نیروهای طرف‌دار نظام را تحریک کنند(1)
هم‌زمان با این اتفاقات، خبرگزاری فرانسه از دیدار مسعود رجوی با یکی از مقامات بلندپایه حزب حاکم فرانسه خبر داد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، دبیر ملی حزب سوسیالیست فرانسه - که سرپرست امور بین‌المللی این حزب می‌باشد - با مسعود رجوی رئیس مجاهدین خلق جناح چپ مسلمانان ایران که 18 ماه پیش به فرانسه پناهنده شده است، یک نشست اطلاعاتی انجام داد. این خبرگزاری افزود: رجوی - که شورای ملی مقاومت ایران وی را همراهی می‌کند - در بیانیه‌ای تأکید کرده که در دیدار با طرف گفتوگوی خود به تحلیل اوضاع در ایران نشسته‌اند. به گفته وی، آنها همچنین روش‌های یک همکاری بهتر و تفاهم بیشتر میان حزب سوسیالیست و شورای ملی مقاومت ایران را بررسی کرده‌اند(2)
1
آیت‌الله منتظری با انتشار پیامی ضمن دعوت از مردم برای شرکت گسترده در انتخابات مجلس خبرگان، نگرانی خود را از اوضاع عمومی مسلمانان زیر ستم در بعضی کشورهای منطقه، به‌خصوص مصر، اعلام کردند. در این پیام آمده است: با نزدیک‌شدن روز انتخابات مجلس خبرگان یکی از آزمایش‌های بزرگ الهی متوجه مردم فداکار و همیشه در صحنة ما می‌شود و ملت ما با شرکت یکپارچه خود در این امر بزرگ بار دیگر مشت محکمی بر دهان دشمنان اسلام و بدخواهان و یاوه‌گویان شکست‌خورده و بیگانه از اسلام و مردم خواهند زد و با شرکت طبقات و اقشار گوناگون در این انتخابات مهم حضور خود را در صحنه و آمادگی کامل برای تصمیم‌گیری اثبات می‌کنند. اینجانب ضمن تأکید بر حساسیت این انتخابات و لزوم شرکت همه‌جانبه در آن، نگرانی خود را از اوضاع عمومی مسلمانان زیر ستم در بعضی کشورهای منطقه و به‌خصوص کشور مصر اعلام می‌دارم. اخبار رسیده حاکیست که اخیراً حکومت عربستان اقدام به بازداشت وسیع جوانان مبارز در خط اسلام کرده است و از طرف دیگر تعداد زیادی از گروه‌های مسلمان مبارز در مصر درمعرض خطر اعدام قرار گرفته‌اند. بسیار جای تعجب است که سران مرتجع منطقه هنوز از سرنوشت شاه خائن ایران و انورسادات معدوم عبرت نمی‌گیرند. دولت‌های خائن و دست‌نشانده در این کشورها بدانند برای همیشه نمی‌توانند با سرکوبی و برقراری حکومت خفقان و سرنیزه به اربابان جهان خوار خود خدمت کنند. رشد و آگاهی ملت‌ها درحال شکوفایی و نهضت اسلامی در ملت‌های محروم و مظلوم درحال گسترش است. ملت برادر مظلوم مصر هم بداند برای نجات از شر حکومت فاسد و دست‌نشانده خود راهی جز فداکاری و قبول شهادت در راه خدا را ندارد.(3)
1
اوضاع کلی صدور نفت ایران؛ نحوة هزینه‌کرد ارزهای به‌دست‌آمده؛ توانایی در سیاست کنترل خریدهای خارجی و موفقیت در تأمین مایحتاج ضروری خانوارهای کم‌درآمد، محور مقاله‌ای اقتصادی است که نماینده خبرگزاری فرانسه از تهران ارسال کرده است. در این مقاله آمده است: به‌رغم تهدیدهای عراق مبنی‌بر حمله به ترمینال نفتی جزیره خارک، تولید نفت ایران به سطح 2 میلیون بشکه در روز رسیده است. باتوجهبه آخرین آماری که سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک منتشر کرده است، صادرات نفت ایران برای این کشور در هر ماه 5/1 میلیارد دلار درآمد ایجاد می‌کند، درحالیکه درآمد کل نفت ایران در سال 1981 با صدور متوسط روزانه 900,815 بشکه، سالانه بیش از 62/8 میلیارد دلار نبوده است. به گفته کارشناسان مذکور، خریدهای ماهانه ادوات جنگی درحدود 400 میلیون دلار است و واردات مواد ضروری مردم کشور درحدود 500 الی 600 میلیون دلار می‌شود؛ بدین ترتیب، بانک مرکزی توانست ذخایر ارزی خود را با اعمال شدید محدودیت در خریدهای خارجی بازسازی کند. در تهران ویترین‌های تقریباً خالی نشان‌دهندة ارجحیت مطلق تولیدات ضروری است.
یک روش توزیع کوپن در مساجد که موافق میل فقیرتران بود، اجازه داد تا مواد غذایی ایرانیان تأمین شود. به‌موازات آن، بازار فعالی وجود دارد که کالاها را به سه برابر بهای رسمی عرضه می‌کند. البته، با ورود هر کالا در مقابل خواربارفروشی‌ها صف بسته می‌شود، ولی این صف‌ها هرگز خصوصیت سمپاتیک و توده‌ای صف‌های کشورهای سوسیالیستی را به خود نگرفته است.(1)
2
هرالد روبرت معاون نخست‌وزیر یکی از جماهیر شوروی، برای شرکت در جشن‌های دوستی عراق و شوروی، در رأس هیئتی وارد بغداد شد. رادیو صوت‌الجماهیر ضمن پخش این خبر افزود که به گفته هرالد روبرت، این دیدار موجب تقویت مناسبات دوستانه موجود میان عراق و اتحاد جماهیر شوروی خواهد شد.(2)
3
وزیر انرژی ترکیه پس از بازگشت از سفر چهار روزه خود از عراق درباره نتایج گفتوگوهای خود با مقامات آن کشور گفت: براساس پروتکل‌های امضاشده، دو کشور در زمینه‌های بازرگانی، بانک‌داری و حجم ارسال نفت ازطریق دریای مدیترانه همکاری گسترده‌ای خواهند داشت. وی همچنین خاطرنشان کرد که این کشور در سال آینده 100 هزار تن گندم به عراق صادر و در مقابل نیز مقادیر زیادی از نفت مورد احتیاج خود را از این کشور وارد خواهد کرد که این برنامه در چارچوب گسترش حجم خط لولة عراق انجام خواهد شد(3)
1
واحد مرکزی خبر با استناد به نوشته برخی مطبوعات اقتصادی لندن اعلام کرد که شهرداری بغداد - که بزرگ‌ترین مشتری شرکت‌های ساختمانی غرب در عراق به حساب می‌آید - به همه شرکت‌های ساختمانی طرف قرارداد خود اطلاع داده است که دیگر نمی‌تواند به تعهدات مالی‌اش درمورد طرح‌های در دست ساخت در بغداد عمل کند. ناتوانی شهرداری بغداد در اجرای تعهدات مالی‌اش، حداقل 3 شرکت عظیم ساختمانی انگلیسی را به‌شدت دچار نابسامانی مالی کرده است. روزنامه اقتصادی فایننشنال تایمز در شماره دیروز خود علت ناتوانی رژیم بعثی عراق را سقوط سریع ذخایر ارزی این کشور عنوان کرد؛ این درحالی است که پس از سقوط ارزش دینار عراق، بانک‌های اروپایی به‌علت تردید در ادامه بقای رژیم صدام هنوز نتوانسته‌اند به درخواست 500 میلیون دلار وام اضطراری صدام پاسخی بدهند.(1)
1) مأخذ 1، ص20، واحد مرکزی خبر.
1
امروز ارتش عراق به‌دلیل ناکامی در جبهه‌های جنگ، به‌ویژه در عملیات‌های محرم و مسلم بن‌عقیل، با 2 فروند موشک زمینبهزمین، شهر گیلان‌غرب را به خاک و خون کشید؛ شهر سرپل ذهاب را به‌شدت گلوله‌باران کرد و شهر آبادان را آماج گلوله‌های توپخانه قرار داد. در مقابل، نیروهای ایران با نفوذ در داخل خاک عراق در جبهه مریوان، در دو عملیات جداگانه، 30 تن از نیروهای ارتش عراق را به هلاکت رساندند.
نیروهای عراقی، در ساعت 13:45، شهر گیلان‌غرب را هدف 2 موشک زمینبهزمین فراگ قرار دادند. این دو موشک با فاصله یک دقیقه از هم شلیک شده، به بخش مرکزی شهر اصابت کردند و شهادت 11 نفر؛ زخمی‌شدن 28 تن و تخریب کامل یا آسیب‌دیدن 32 منزل را درپی داشتند.(1)
سرپل ذهاب نیز امروز هدف شلیک چندین گلوله و موشک کاتیوشای نیروهای عراقی قرار گرفت که براثر آن، چندین واحد ساختمانی و تجاری آسیب دید و یک ترانسفورماتور برق تخریب شد.(2)این شهر، علاوه‌بر کاتیوشا، هدف گلوله‌های توپ دشمن نیز قرار گرفت. در روزنامه اطلاعات، شدت این گلوله‌باران و هدف عراق از این اقدام چنین توصیف شده است: شهر سرپل ذهاب، به مدت یک ساعت، هدف آتش توپخانه دوربرد و کاتیوشای دشمن قرار گرفت؛ طوری‌که مجال ایستادن برای هیچ‌یک از افرادی که مسئول عملیات بازسازی این شهر هستند، نبود. این چندمین بار است که دشمن با جابه‌جا کردن توپخانه و کاتیوشای خود در منطقه تنگ هووان و تنگ بدیشگان، سرپل ذهاب را زیر آتش سلاح‌های سنگین قرار می‌دهد تا از عملیات بازسازی و نوسازی این شهر جلوگیری کند(3)شهر آبادان نیز آماج گلوله‌های دشمن قرار داشت. در این حمله، 5 منزل مسکونی تخریب و 3 نفر زخمی شدند.(4)
طبق گزارش خبرنگار واحد مرکزی خبر، نیروهای خودی دیروز و امروز، با نفوذ به خاک عراق در جبهه‌های مریوان، با اجرای دو عملیات، 30 تن از آنان را کشته و یک خودرو ذیل نظامی، یک دستگاه بولدوزر و یک تراکتور دشمن را منهدم کرده‌اند.(5)
1) سند شماره 17745 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نزاجا (رکن3) مرکز فرماندهی به دفتر ریاست‌جمهوری، 20/9/1361؛ و - سند شماره 331484 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه تاکتیکی فجر (رکن2)، 5/10/1361، ص1؛ و - سند شماره 17797 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ بولتن اطلاعاتی هفتگی، ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و برنامه عملیات) اطلاعات عملیات، شماره 49، تاریخ 29/9/1361، صص 1 و 2.
2) سند شماره 270427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی شماره 76، قرارگاه مرکزی لشکر81 زرهی رکن2 (قلاجه)، 19/9/1361.
3) روزنامه اطلاعات، 18/9/1361، ص14.
4) سند شماره 54559 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت جنگ)، شماره 262، تاریخ 18/9/1361، ص2.
5) روزنامه اطلاعات، 17/9/1361، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 16/9/1361، ص3.
1
صدام حسین ضمن سخنرانی در حضور برخی افراد ارتش این کشور، نارضایتی خود را از عقب‌نشینی نیروهای عراقی هنگام حمله نیروهای جمهوری اسلامی ایران ابراز کرد و خواهان پایداری افرادش در زمان درگیری و اجرای طرح‌هایی برای جلوگیری از نفوذ نیروهای ایرانی شد. وی گفت: بعضی از واحدهای عراقی تلفات زیادی می‌دهند و بعضی کم، چرا؟ برای ما ثابت شده است واحدی که تا آخرین نفس از مواضع خود دفاع می‌کند و عقب‌نشینی نمی‌کند، تلفات کمتری می‌دهد، ولی به‌عکس، واحدهایی که از مواضع خود محکم دفاع نمی‌کنند و مواضع خود را ترک می‌کنند، تلفات بیشتری متحمل شده‌اند؛ برای مثال، گردان2 تیپ18 عراق، تاکنون تلفات بسیار کمی داشته است و این به‌سبب جان‌فشانی و مقاومت شدید در مقابل دشمن بوده است. این گردان خوب از مواضع خود دفاع کرده و تلفات کمتری داده است. ولی تیپ فلان که اسم آن را ذکر نمی‌کنم، تاکنون تلفات بسیاری داده است، چون از موضع خود دفاع نکرده و مواضع خود را ترک کرده است. چرا نیروهای ایرانی می‌توانند واحدهای ما را دور بزنند و به پشت خطوط دفاعی ما برسند، فرماندهان موظف‌اند دستورات لازم را بدهند و مانع این کار شوند. برای جلوگیری از نفوذ افراد دشمن به پشت خطوط دفاعی، نیروهای ما باید از میدان‌های مین و سیم‌های خاردار و گشتی‌های شبانه استفاده کنند تا مانع نفوذ دشمن شوند(1)
2
طبق گزارش روزنامه کیهان، 40 تن از اعضای 12 خانواده عراقی که از جور و ستم صدامیان به ستوه آمده بودند، با عبور از مرزهای جنوبی، به جمهوری اسلامی ایران پناهنده شدند. در میان این خانواده‌ها که از اهالی شهرهای جنوبی عراق هستند، 5 سرباز عراقی نیز دیده می‌شود. این عده، برای راهیابی به میهن اسلامی ما، سه شبانه‌روز در باتلاق‌ها و نیزارهای شهرهای جنوبی عراق سرگردان بودند و سرانجام با کمک نیروهای خودی نجات یافتند(2)همچنین یک سرباز و یک دانشجوی عراقی، ازطریق مرزهای غربی به جمهوری اسلامی ایران پناهنده شدند.(3)
3
با نزدیک‌شدن زمان انتخابات مجلس خبرگان، گروه‌های مسلح غیرقانونی، برای جلوگیری از شرکت مردم در این انتخابات، تلاش گسترده ای را آغاز کرده و به اجرای عملیات در مناطق کردنشین شدت بخشیده‌اند. در مقابل، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، با حضور در این مناطق و اجرای عملیات‌های مختلف، با این حرکت برنامه‌ریزی‌شده مقابله کردند.
با نزدیک‌شدن زمان انتخابات مجلس خبرگان، برخی اخبار، حاکی‌از فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی در کردستان با هدف جلوگیری از شرکت مردم در این انتخابات است؛ ازجمله فعالیت‌های این گروه، مراجعه 40 نفر از افراد حزب دمکرات به روستاهای ایدنیلو، قره‌آغاج و
کانسبی در جنوب ارومیه است. این افراد پس از جمع‌کردن اهالی، به آنها هشدار داده‌اند کسانی را که در انتخابات مجلس خبرگان شرکت کنند، خواهیم کشت. نیروهای حزب دمکرات، پس از تهدید مردم و شلیک چندین تیر هوایی، روستاهای فوق را ترک کرده‌اند.(1)
طبق گزارش یکی از قرارگاه‌های تابع قرارگاه حمزه، 30 نفر از عناصر حزب دمکرات، به منطقه اشنویه آمده‌اند و با هدف جلوگیری از شرکت مردم در انتخابات، مشغول فعالیت هستند. این قرارگاه، همچنین امکان حمله به پایگاه‌های نظامی در روز انتخابات را پیش‌بینی کرده است.(2)
نیروهای مسلح غیرقانونی، در نزدیکی روستای داشکند در محور میاندوآب - بوکان، با سدکردن جاده، 2 نفر از سربازان ژاندارمری و 2 نفر از پیش‌مرگان کرد مسلمان را اسیر کردند.(3)
در حوالی شهرک ربط در 9 کیلومتری شمال‌شرقی سردشت نیز نیروهای خودی، هدف حمله افراد گروه کمونیستی کومه‌له قرار گرفتند که با مقابله به هنگام نیروهای خودی، 3 تن از افراد کومه‌له کشته شدند و یک تن نیز زخمی شد. از نیروهای خودی نیز یک نفر زخمی شد.(4)
درطول روز گذشته و امروز، نیروهای قرارگاه بعثت سپاه، 8 تن از فعالان گروه کومه‌له را در مهاباد و روستاهای اطراف آن دستگیر کردند(5)
درپی عملیات دو روز گذشته عناصر مسلح غیرقانونی در محور میاندوآب - مهاباد، 15 تن از نیروهای بسیجی و پاسدار به شهادت رسیدند. ازاین‌رو، امروز شهر میاندوآب برای تجلیل از این شهدا و اجرای مراسم خاک‌سپاری، تعطیل شد. عموم مردم شهر در این مراسم شرکت کردند.(6)
1
در ادامه عملیات تروریستی محدود و کور گروه‌های ضدانقلاب، امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران یکی از افراد نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی را به شهادت رساندند. و در رشت هم، در عملیات تعقیب‌وگریز، یکی از اعضای سازمان کشته و یک تن نیز زخمی شد.
افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، ساعت 19، در خیابان دامپزشکی تهران یکی از افراد نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران را ترور کرده، وی را به شهادت رساندند(7)
در رشت، نیروهای گشت سپاه با شناسایی 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین، به تعقیب آنها پرداختند که براثر تیراندازی افراد این سازمان، یکی از نیروهای گشتی زخمی شد. همچنین با تیراندازی متقابل نیروهای گشت، یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق کشته و دیگری زخمی شد. در بازرسی بدنی فرد دستگیرشده، یک کلت کالیبر45 و یک نارنجک نیز کشف شد.(8)
نیروهای سپاه، در چند روز گذشته 2 تن از اعضای تشکیلات گروه‌های کمونیستی توفان و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) را در شهرستان خوی دستگیر کردند.(9)
1) سند شماره 357738 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره13، تاریخ 23/9/1361، ص1.
2) سند شماره 357669 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت (نقده) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا، 19/9/1361.
3) مأخذ 9، ص3.
4) سند شماره 54884 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات)، شماره 272، تاریخ 24/9/1361، ص1.
5) سند شماره 357667 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه5، تاریخ 18/9/1361.
6) سند شماره 358348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه 5، تاریخ 18/9/1361؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، تاریخ 18/9/1361، صص 5 و 6، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 17/9/1361.
7) مأخذ 14، بخش دوم، ص5، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 17/9/1361.
8) سند شماره 103924 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بولتن شماره 200، تاریخ 21/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 54526 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از فرماندهی منطقه 3 به دفتر فرماندهی کل، 16/9/1361.
9) مأخذ 5، بخش دوم.، ص18.
1
در تهران، 300 تن از کارکنان و کارگران داوطلب صنایع دفاع، وابسته به وزارت دفاع طی مراسمی که در سالن اجتماعات این سازمان برپا شد، به جبهه‌های جنگ اعزام شدند.(1)در شهریار نیز گروهی از نیروهای داوطلب بسیجی، با بدرقه گرم مردم و امام‌جمعه رباط‌کریم، عازم جبهه‌های جنگ شدند.(2)
2
مدیرکل کشاورزی استان ایلام، فعالیت این سازمان را در مناطق جنگ‌زده استان ایلام چنین تشریح کرد: اداره کل کشاورزی و عمران روستایی استان ایلام یک‌هزار تن بذر گندم و جو بین کشاورزان جنگ‌زده دشت عباس، جهادسازندگی موسیان و اکیپ اعزامی کشت و صنعت شیروان، توزیع کرده است؛ ازاین‌رو تاکنون بیش از 8 هزار هکتار از اراضی دشت‌عباس زیر کشت رفته است. در سه ماهه اخیر، اداره کشاورزی ایلام، با همکاری جهادسازندگی، بیش از 6 هزار سنگر تانک و نفرات و بیش از 45 کیلومتر از خاکریزهای دشمن را در مناطق آزادشده دشت‌عباس، مسطح و آماده کشت کرده است.(3)
3
امام خمینی به مناسبت نزدیک‌شدن زمان انتخابات مجلس خبرگان، پیامی صادر کردند و اهمیت آن را یادآور شدند. ایشان با تأکید بر رقابت سالم فرمودند: اگر به فرض کسی با دیگری رقابت یا مناقشه ای دارد، ابراز و اظهار آن، تضعیف او یا توهین به وی در میان مردم جایز نیست؛ و حیثیت و آبروی مؤمن در اسلام بالاترین و والاترین مقام را دارد و هتک مؤمن، موجب سلب عدالت است. در بخشی از پیام حضرت امام آمده است:
«امیدوارم که ملت شریف ایران در این امر مهم الهی که منحرفان از هر چیزی بیشتر با آن مخالفت کرده و می‌کنند و این نیز از اهمیت آن است، یکدل و یک‌جهت در روز انتخابات به‌سوی صندوق‌ها هجوم برند و آرای خود را به صندوق‌ها بریزند و امید است علمای اعلام - کثرالله امثالهم - هم خود شرکت نمایند و هم
ملت را ارشاد فرمایند و لازم است مطلبی را که گاهی شنیده می‌شود که برای تبلیغات انتخاباتی بعضی از کاندیداها - خدای‌نخواسته - بعضی دیگر را تضعیف یا توهین می‌کنند، دررابطه‌با آن تذکر دهم که امروز این نحو مخالفت‌ها خصوصاً از چنین کاندیداهایی برای اسلام و جمهوری اسلامی فاجعه‌آمیز است. اگر فرضاً کسی بر دیگری مناقشه دارد، ابراز آن و اظهار در بین مردم هیچ مجوزی ندارد و حیثیت و آبروی مؤمن در اسلام از بالاترین و والاترین مقام برخوردار است و هتک مؤمن - چه رسد به مؤمن عالم - از بزرگ‌ترین گناهان است و موجب سلب عدالت است. امید است انشاءالله که چنین مطلبی نباشد و اگر غفلتاً اتفاق افتاده است، تکرار نشود.»(1)
1
محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با صدور پیامی درباره انتخابات مجلس خبرگان به نیروهای سپاه و بسیج، ضمن تأکید بر دخالت‌نکردن در انتخابات و تبلیغ‌نکردن برای کاندیدای خاصی، چگونگی همکاری و شرکت اعضای سپاه پاسداران و نیروهای بسیج مستضعفین را در انتخابات مجلس خبرگان تشریح کرد:
«در این پیام آمده است:
با درود بی‌پایان به تمامی مدافعان ایثارگر انقلاب اسلامی و شهدای پاک‌باز و با آرزوی سلامتی و طول عمر برای رهبر کبیر انقلاب اسلامی و فرمانده کل قوا حضرت امام خمینی؛ بدین‌وسیله، به‌کلیه فرماندهان مناطق، نواحی و پایگاه‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سراسر کشور ابلاغ می‌شود: 1. کلیه امکانات و توان خود را درجهت برگزاری هرچه باشکوه‌تر انتخابات مجلس خبرگان به کار گرفته و همراه با تشریح و تبلیغ نقش عظیم مجلس خبرگان در آینده انقلاب اسلامی، در کنار امت مسلمان و همیشه در صحنه به انجام هرچه‌گسترده‌تر و منظم‌تر این امر خطیر اسلامی و تکلیف الهی همت گمارند. 2. اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بسیج مستضعفین سپاه، ضمن شرکت فعال در انتخابات مجلس خبرگان، حق
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد هفدهم، تهران: چاپ اول، پائیز 1378، صص 134 - 133.
استفاده از امکانات و عنوان سپاه پاسداران به‌منظور انجام تبلیغاتی برای کاندیدا و یا کاندیداهای مشخصی را ندارند. 3. اعضای سپاه پاسداران، مجاز به انجام تبلیغات پیرامون کاندیداهای مجلس خبرگان در پادگان‌ها و دیگر مراکز سپاه در سراسر کشور نمی‌باشند.»(1)
1
امروز مارتینی وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه و هیئت همراه، با میرحسین موسوی نخست‌وزیر و حسین نمازی وزیر اقتصاد و دارایی ایران ملاقات کرد. میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در این دیدار پس از برشمردن توطئه‌های امریکا در منطقه امریکای لاتین و خلیج‌فارس، به تشریح تجاوزات نظامی امریکا و به‌وجودآوردن جریان تروریسم و محاصره اقتصادی ایران پرداخت و گفت: تمام تلاش ملت درطول چهار سال گذشته، صرف حفظ استقلال کشور - که یکی از دستاوردهای انقلاب اسلامی می‌باشد - شده است و در این راه، ملت ایران با تحمل همه فشارها ازقبیل فشار نظامی - نظیر ماجرای طبس، جنگ تحمیلی که به تحریک امریکا آغاز شده است و مانور اخیر امریکا در منطقه خلیج‌فارس که با شرکت و حضور عمالش در این منطقه از جهان، اجرا شد - تصمیم دارد باوجود همه مشکلات، به‌سمت خودکفایی حرکت کرده، به آنچه دارد، بسنده کند.
در پایان، وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه، ضمن تجلیل از انقلاب اسلامی ملت ایران و تشریح توطئه‌های امریکا در منطقه امریکای لاتین، سفر خود به ایران را تجربه بزرگی خواند و گسترش روابط اقتصادی بین دو کشور را خواستار شد و ابراز امیدواری کرد جنگ تحمیلی به نفع جمهوری اسلامی ایران خاتمه یابد.(2)
از دیگر برنامههای مارتینی و هیئت همراهش در ایران، دیدار با حسین نمازی وزیر امور اقتصادی و دارایی بود. وی در این دیدار گفت: همکاری اقتصادی ایران و نیکاراگوئه، می‌تواند ما را دربرابر توطئه‌های امپریالیسم امریکا یاری دهد. مارتینی در ادامه، راهکارهایی برای گسترش همکاری‌های اقتصادی بین دو کشور پیشنهاد داد و گفت: نیکاراگوئه می‌تواند درصورت تمایل ایران، ظرف پنج سال آینده، از سال 1983، حدود 500,210 تن شکر، 30 هزار تن قهوه و 5/12 میلیون دلار چوب به جمهوری اسلامی ایران صادر و تأمین نفت موردنیاز خود از ایران را بررسی کند. وزیر امور اقتصادی و دارایی کشورمان نیز ضمن اشاره به تاریخ مبارزات ملت نیکاراگوئه و لطماتی که این کشور از استعمار جهانی دیده است، مبارزات استقلال‌طلبانه مردم نیکاراگوئه را ستود و اظهار امیدواری کرد با بررسی امکانات و تحقق زمینه‌های همکاری، روابط اقتصادی و سیاسی دو کشور گسترش یابد.(3)
1
حجت‌الاسلام محلاتی نماینده امام در سپاه پاسداران، درباره تجهیز سپاه به نیروی دریایی و هوایی گفت: نیروی زمینی سپاه بسیار قوی است و 4 لشکر زرهی کامل، با تمام تجهیزات به غنیمت گرفته‌شده داریم. در نیروی هوایی و دریایی نیز مدتی است که اقدامات را شروع کرده‌ایم و طرح‌هایی داریم. وی سپس درباره نقش سپاه در تقویت نهضت‌های آزادی‌بخش در جهان، اظهار کرد: طبق اساسنامه سپاه، دیگر واحد نهضت‌های آزادی‌بخش در این نهاد اسلامی و انقلابی وجود ندارد و برنامه ای هم برای کمک مسلحانه نداریم مقصود ما از صدور انقلاب و حمایت از مستضعفین، این نیست که نیروی مسلح برای آنها بفرستیم، بلکه می‌خواهیم فرهنگ اسلامی را نشر بدهیم و آنها را با معارف اسلامی آشنا کنیم. وقتی مردم سایر کشورها ازنظر فکری و فرهنگی رشد کنند، از درون، انقلاب خواهند کرد. دراین‌صورت، به آنها کمک مادی خواهیم کرد و درصورت حمله کشوری به آنان، از آنان حمایت خواهیم کرد؛ ازاین‌رو به فلسطین نیز در مقابله با رژیم اشغالگر قدس کمک مسلحانه خواهیم کرد و دریغ نداریم؛ تابه‌حال کمک کرده‌ایم و در آینده هم خواهیم کرد.(1)
2
درپی موضعگیری اخیر نخست‌وزیر درباره مانور مشترک امریکا و عمان در آب‌های ساحلی عمان، امروز سخنگوی وزارت خارجه نیز دراین‌باره گفت: این مانور که برخلاف دیگر مانورهای امریکا به‌دلیل ترس از آگاهی و واکنش مردم مسلمان منطقه اجرا و برای مخفی نگه‌داشتن آن، تلاش‌های بسیاری شد، اغراض شیطانی امریکا را برای دخالت نظامی مستقیم در منطقه به‌بهانه حفظ چاه‌های نفت خلیج‌فارس و یا اشغال احتمالی آن توسط نیروهای خارجی، بر همگان آشکار کرد. وی افزود: «برگزاری این مانور، در ادامه همان سیاست توسعه‌طلبانه و مداخله‌گرایانة شیطان بزرگ است که با همیاری مزدوران محلی آن صورت می‌گیرد و نتیجه ای
1) مأخذ 20، ص4، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
جز سلطه هرچه‌بیشتر امریکا بر ذخایر و منابع ملت‌های مسلمان منطقه در بر ندارد. ما ضمن محکوم‌نمودن این مانور و همچنین اقدامات رژیم عمان مبنی‌بر تهیه امکانات و دراختیار قراردادن خاک آن کشور به‌عنوان صحنه مداخلات بیگانه و تأسف از سکوت کشورهای عربی خلیج‌فارس، اعلام می‌داریم که تنها راه حفظ آرامش و امنیت منطقه، احترام به حق حاکمیت و استقلال کشورهای ساحلی خلیج‌فارس و جلوگیری از حضور ابرقدرت‌ها در منطقه است.»(1)
1
به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر، طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق، کلایبر معاون نخست‌وزیر جمهوری دمکراتیک آلمان شرقی را به حضور پذیرفته است. طه یاسین رمضان در این دیدار، ضمن اظهار علاقه‌مندی عراق به گسترش همه‌جانبه روابط با جمهوری دمکراتیک آلمان، آمادگی عراق را برای حل اختلافات با ایران از راه‌های مسالمت‌آمیز که حقوق مشروع این کشور را تضمین می‌کند، اعلام کرد.(2)
2
نشریه اکونومیست (چاپ لندن) از اقدام دولت عراق در تخریب شهر شیعه‌نشین الدجیل خبر داد. به گزارش رادیو لیبی و خبرگزاری این کشور در آخرین شماره نشریه اکونومیست، فاش شده است به‌دنبال تلاشی که برای ترور صدام رئیس حکومت عراق در تاریخ 21 خردادماه گذشته در شهرک الدجیل، واقع در 40 مایلی شمال‌شرق بغداد انجام شد، رژیم عراق این شهرک را با خاک یکسان کرد.
به گزارش خبرگزاری لیبی از لندن، تحلیلگر این نشریه نوشته است: پس از شکست طرح ترور صدام، 150 خانواده از ساکنان شهرک الدجیل ناپدید و باقیمانده ساکنان آن توسط رژیم صدام آواره شدند. رژیم عراق، مردان این شهر را به شمال عراق و زنان و کودکان را به جنوب این کشور تبعید و سپس، همه خانه‌های این شهرک را ویران کرد.
در این نشریه هدف صدام از ویران‌کردن کامل این شهرک و آواره‌کردن ساکنان آن، به‌زانو درآوردن و نابودی مقاومت ملت عراق بیان شده است.(3)
3
اوضاع نامساعد اقتصادی عراق، موضوع مقاله روزنامه امریکایی بالتی مورسان است. در این مقاله آمده است: اوضاع آسوده اقتصادی رو به پایان می‌رود. ذخایر ارزی به 5 تا 10 میلیارد دلار کاهش یافته است. چنین مبلغی هنوز برای بسیاری از کشورهای جهان سوم جالب‌توجه، اما برای عراق شگفت‌آور است. صدام حسین چندی پیش گفت عراقی‌ها باید خود را برای تنگناها آماده کنند.
عراق که ناچار است ماهانه یک میلیارد دلار بابت هزینه‌های جنگی بپردازد، درآمدهای سرشاری را که تا پیش از جنگ به دست آورده بود، از دست می‌دهد. عراق در آن هنگام، روزانه 3 میلیون و 400 هزار بشکه نفت صادر می‌کرد، اما اینک این رقم به حدود 700 هزار بشکه رسیده است. به اعتقاد ناظران اقتصادی، تنها پس از پایان‌یافتن جنگ است که عراق می‌تواند تولید نفت خود را درطول 6 ماه، بار دیگر به یک میلیون و 500 هزار تا 2 میلیون بشکه در روز برساند.(1)
1
روزنامه واشنگتن پست در مقاله ای، روابط امریکا و عراق؛ درخواست عراق از آن کشور برای تضعیف اقتصاد ایران؛ معذورات امریکا برای علنی‌کردن دوستی خود با عراق و نقش فرانسه در روابط دو کشور عراق و امریکا را بررسی کرده است. در این مقاله آمده است: عراق می‌خواهد امریکا به طریقی دخالت کند و مانع کمپانی‌های غربی در خریدن نفت ایران شود. این اقدام به مصرف‌کننده لطمه خواهد زد، زیرا ایران نفت خود را با تخفیف بسیاری می‌فروشد. دیپلمات‌ها می‌گویند واشنگتن طبق قراردادی که با ایران بر سر گروگان‌ها دارد، نمی‌تواند به تجارت و معاملات ایران صدمه بزند. به هر صورت، ازنظر امریکا، اشکالی ندارد برای پایان‌دادن به جنگ، کمی از خط خود خارج شود. دیپلمات‌های غربی معتقدند از دیدگاه واشنگتن، تا زمانی که عراق، مانعی قابل‌اعتماد بین ایران و دیگر کشورهای دوست است، منافع امریکا محفوظ خواهد ماند. امریکا به‌طورعلنی، تمایل خود را به دوستی با عراق ابراز نکرده است، زیرا موجب گرایش ایران به‌سمت شوروی خواهد شد.(2)
ایران هنوز مهم‌ترین کشور منطقه محسوب می‌شود. امریکا برای نجات عراق بدون هم‌پیمانی علنی، شریک خود را در فرانسه یافته است. فرانسه موافقت کرده است که 80 میراژ به عراق بفروشد. و تاکنون نیمی از آنها را تحویل داده است. با نزدیک‌شدن روابط واشنگتن و لندن در منطقه، فرانسه منزوی شده است؛ درنتیجه به‌عنوان هم‌پیمان امریکا، درپی ایفای نقشی مهم‌تر در منطقه است.(3)
1
امروز، ارتش عراق در ادام-ه حملات خود به مناطق غیرنظامی، شهرهای آبادان و سرپل ذهاب را به‌شدت گلوله‌باران کرد. امروز همچنین ارسال کمک‌های نظامی کشورهای منطقه به عراق، ادامه یافت و محموله‌های نظامی از مرز کشورهای کویت و اردن وارد عراق شد.
در گلوله‌باران آبادان، 5 تن مجروح شدند و 5 منزل مسکونی تخریب گردید.(1)شهر سرپل ذهاب نیز همانند روز گذشته، چندین بار هدف حملات شدید توپخانه ای ارتش عراق گرفت. شدت گلوله‌باران شهر به‌حدی بود که اهالی شهر و افرادی که مشغول بازسازی شهر بودند، چندین بار به پناهگاه‌ها و مناطق امن پناه بردند.(2)
در ادامه ارسال کمک‌های نظامی به عراق، امروز 43 دستگاه خودرو حامل مهمات از مرزهای کویت (30 دستگاه) و اردن (13 دستگاه) به عراق حمل شد.(3)روز گذشته نیز 216 دستگاه تریلر حامل مهمات، از بندر شعیبه کویت به عراق ارسال شد.(4)
2
امروز گروه‌های ضد انقلاب، به‌ویژه حزب دمکرات کردستان و سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، مردم را به شرکت‌نکردن در انتخابات تشویق کردند و از عوامل خود خواستند در مناطق کردنشین، آشوب و اغتشاش به پا کنند.
عبدالرحمن قاسملو دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران، با انتشار بیانیه ای، خواستار تحریم انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی شد. به گزارش رادیو بی‌بی‌سی، وی به مردم ایران توصیه کرد انتخابات روز جمعه را که به‌منظور انتخاب نمایندگان مجلس خبرگان اجرا می‌شود، تحریم کنند.(5)
مسعود رجوی سرکردة سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و رئیس شورای ملی مقاومت نیز با انتشار بیانیه ای مردم را به تحریم انتخابات آتی فراخواند. متن این بیانیه به نقل از خبر رادیو امریکا،
1) روزنامه اطلاعات، 18/9/1361، ص14، خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ و - سند شماره 73513 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، سماجا3 (مرکز فرماندهی)، شماره 263، تاریخ 19/9/1361، ص3.
2) روزنامه کیهان، 18/9/1361، ص2.
3) سند شماره 167753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی، ستاد مشترک ارتش - اداره دوم - فرماندهی، اطلاعات، شماره 257/34، تاریخ 25/9/1361، ص17.
4) سند شماره 54581 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 18/9/1361.
5) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، تاریخ 18/9/1361، ص18 و 19، رادیو بی‌بی‌سی، 17/9/1361.
به این شرح است:
شورای ملی مقاومت در آستانه برگزاری انتخابات مجلس خبرگان، همه مردم ایران را به تحریم این انتخابات و خالی‌گذاشتن حوزه‌های رأی‌گیری فرامی‌خواند.
برخلاف همه تبلیغات داخلی و بین‌المللی حکومت، برپایی مجلس خبرگان، نه‌تنها حاکی‌از ثبات حکومت نیست، بلکه با افزایش تضادهای درون نظام، سقوط محتوم آن را تسریع خواهد کرد.
شورای ملی مقاومت ایران، اعضا و مسئولان مجلس خبرگان را در ردیف مسئولان درجه اول حکومت، شریک جرم ... می‌شناسد و به آنها و همه عوامل تهدید و اجبار مردم به شرکت در انتخابات فرمایشی، هشدار می‌دهد در آینده باید به‌خاطر آن ... پاسخ‌گو باشند.(1)
همچنین حزب دمکرات به نیروهای خود در مناطق پیرانشهر، ارومیه، میاندوآب، بوکان، سقز و بانه آماده‌باش اعلام کرده و دستور داده است هنگام برگزاری انتخابات، اغتشاش کنند(2)
از سوی دیگر، در بیانیه ای که قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، مرکز عملیات مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران منتشر کرد، از مردم غیور کردستان خواسته شده است همگام با دیگر هم‌وطنان مسلمان خود، در انتخابات مجلس خبرگان شرکت و حضور همیشگی خود را در صحنه ثابت کنند.(3)
اداره اطلاعات نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در نامه ای به دفتر نخست‌وزیری اعلام کرد: ضد انقلاب در نظر دارد در روز انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی، در شهرستان ارومیه آتش‌افروزی و ایجاد ناامنی و درگیری کند و با پرتاب نارنجک دستی یا کوکتل مولوتف، حوزه‌های انتخابات را به آتش بکشاند.(4)
عده ای از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی هم با مراجعه به روستای نی‌چالان در منطقه صومای ارومیه، مردم را به شرکت‌نکردن در انتخابات تشویق کردند. این دعوت با اعتراض مردم مواجه شد و درپی آن، بین مردم و عناصر گروه‌های ضد انقلاب، درگیری پیش آمد. در این درگیری، یکی از اهالی روستا براثر شلیک گلوله زخمی شد.(5)
در مهاباد نیز 16 نفر از زنان هوادار حزب دمکرات، برای ایجاد ناامنی، با پوشش چادر و تحت عنوان خواهران زینب، مخفیانه وارد این شهر شدند.(6)
همچنین، یکی از اشرار ماکو، اکراد منطقه را با هدف ممانعت از شرکت در انتخابات، به قتل تهدید کرده است.(7)
امروز همچنین افراد یک گروه عملیاتی حزب دمکرات قصد داشتند در روستای سرو در شمال‌غربی ارومیه، خودرو کمپرسی یکی از اهالی را بربایند که با مقاومت صاحب خودرو مواجه شدند. با رسیدن نیروهای سپاه، نیروهای حزب دمکرات به‌سمت آنها تیراندازی کردند که درنتیجه آن، صاحب کمپرسی و 2 نفر از نیروهای سپاه به شهادت رسیدند.(8)
1) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی، بولتن رادیوهای بیگانه، 18/9/1361، ص6، رادیو صدای امریکا، 17/9/1361.
2) سند شماره 436045 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر فرماندهی کل به سپاه پاسداران منطقه 7 فرماندهی (رکن2) و سپاه پاسداران منطقه 5 فرماندهی و قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) و ستاد مرکزی - واحد اطلاعات، 17/9/1361.
3) روزنامه جمهوری اسلامی، 18/9/1361، ص2، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
4) سند شماره 54557 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات ناجا به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 17/9/1361.
5) سند شماره 357666 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه کردستان به فرماندهی قرارگاه حمزه، 18/9/1361.
6) سند شماره 358335 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح برنامه عملیات) به قرارگاه بعثت (طرح و برنامه عملیات)، 18/9/1361.
7) سند شماره 54543 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی فرماندهی به ستاد منطقه 5، تاریخ 17/9/1361.
8) مأخذ4.
1
در ادامه فعالیت هواداران و وابستگان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) علیه افراد انجمن اسلامی دانشجویان در پاریس، امروز نیز 2 تن از اعضای این انجمن، هدف حمله افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفتند. یکی از این افراد، صبح هنگام رفتن به کلاس زبان، در نزدیکی محل انجمن، مورد هجوم قرار گرفت. وی به‌شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شد(1)بعدازظهر همین روز نیز نیروهای سازمان با چاقو به یکی از افراد انجمن اسلامی حمله و او را زخمی کردند.
از سوی دیگر، پلیس فرانسه تعدادی از اعضای انجمن اسلامی و کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران را دستگیر کرد. طبق خبر خبرگزاری جمهوری اسلامی، درپی حمل-ه سه روز گذشته افراد سازمان مجاهدین به اعضای انجمن اسلامی شهر پاریس و به‌دنبال توطئه‌های مشترک طرح‌ریزی‌شدة پلیس فرانسه و گروهک نفاق، 8 تن از برادران مسلمان دستگیر و زندانی شدند. در میان دستگیرشدگان، نماینده وزارت ارشاد اسلامی و یکی از کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران نیز بودند. نیروهای پلیس فرانسه، دستگیرشدگان را در بازداشتگاه منطقه8 پاریس مورد ضرب‌وشتم قرار دادند. آنها در پاسخ به اعتراض دو کارمند سفارت ایران که دیپلمات بودن خود را اعلام می‌کردند، با حالت تمسخر، با مشت و لگد به آنان حمله‌ور شدند؛ طوری‌که نماینده وزارت ارشاد براثر شدت جراحات بیهوش و به بیمارستان منتقل شد. دو نفر دیگر، پس از چند ساعت آزاد شدند. طبق گفته‌های دکتر بیمارستان، طحال وی آسیب دیده است. بااین‌حال، پزشکان از دادن جواب قاطع درباره حالت مزاجی وی خودداری و آن را به 48 ساعت آینده موکول کردند. همچنین کارمند سفارت نیز بستری شده است و به نظر می‌رسد چانه‌اش شکسته باشد.(2)
2
باوجود گذشت چندین روز از انتشار پیام امام خمینی مبنی‌بر لزوم حضور مردم در جبهه‌های جنگ و درخواست مسئولان و فرماندهان نظامی مبنی‌بر کفایت اعزام‌ها در این مقطع، مردم، روحانیون و نیروهای متخصص، همچنان خواستار اعزام به جبهه‌های جنگ هستند.
بیش از 300 تن از روحانیون و طلاب حوزه علمیه قم، در مراسمی که در مقابل دفتر تبلیغات اسلامی این شهر برگزار شد، عازم جبهه‌های غرب و جنوب شدند. مسئول ستاد اعزام روحانیون این دفتر اعلام کرد که درطول هفته گذشته برای سومین بار است که طلاب و روحانیون به‌صورت گروهی عازم قرارگاه‌های مشترک عملیاتی ارتش و سپاه می‌شوند.(3)
همچنین به گزارش خبرنگار اطلاعات، 125 تن از روحانیون حوزه علمیه قم، پس از دیدار
با حجت‌الاسلام موحدی کرمانی امام‌جمعه باختران، با هدف ارشاد و تبلیغ، رهسپار جبهه‌های نبرد در غرب کشور شدند.(1)
در اهواز نیز بیش از 150 تن از روحانیون حوزه علمیه قم که برای رفتن به جبهه‌ها وارد اهواز شده بودند، طی مراسمی، عازم مناطق عملیاتی جنوب کشور شدند.(2)
امروز همچنین، 1250 نفر از نیروهای داوطلب بسیجی از رامسر، 300 نفر از جوانان صائین‌دژ، 300 تن از شهرستان خمین، 90 تن از نیروهای داوطلب اعزام مجدد از کاشان، 300 نفر از سنندج، چهل و دومین گروه از نیروهای بسیج زرین‌شهر و نیروهای مردمی داوطلب از شهرهای نوشهر، فریدون‌شهر، بوشهر، دلیجان، اردبیل و... عازم جبهه‌های جنگ شدند.(3)
برای مداوا و رسیدگی به بهداشت نیروهای رزمنده، امروز گروه‌های پزشکی و بهیاری بسیاری از شهرهای کشور عازم جبهه‌های جنوب شدند که عبارت‌اند از: یک گروه پزشکی متشکل از بهیار، بهورز، بهداشت‌یار و امدادگر از خرم‌آباد؛ دهمین گروه امدادرسانی شامل 250 تن از نیروهای هلال‌احمر یاسوج؛ 2 گروه پزشکی از مشهد شامل 17 پزشک متخصص و پرستار و تکنیسین و...؛ هشتاد و یکمین گروه پزشکی اداره بهداری استان آذربایجان شرقی شامل 5 پزشک متخصص، 14 پرستار و تکنیسین‌های مختلف.(4)افزون بر این، سه گروه فرهنگی، فنی و امدادگر از شهرستان ساوه،(5)77 نفر نیروی فنی از شهرهای آمل و بهشهر (شامل راننده خودروهای سنگین، مکانیک، جوش‌کار، باطری‌ساز، صاف‌کار و...) و 60 تن از کارمندان فنی مرکز تعمیرات ماشین‌آلات شرکت کشت و صنعت مغان، تعدادی از نیروهای جهادسازندگی کاشان، شیراز، فیروزآباد و عده ای از نیروهای واحد فیلم، تئاتر و سرود اداره کل ارشاد اسلامی همدان، با هدف پشتیبانی از نیروهای عملیاتی، همچنین کمک به بازسازی مناطق جنگی، عازم جبهه‌ها شدند.(6)
1
ستاد بازسازی روستاهای جنگ‌زده، اقدامات انجام‌شده درزمینه بازسازی روستاها را در گزارشی مفصل شرح داد؛ بخشی از این اقدامات چنین است:
بازسازی مدارس در مقاطع گوناگون (100 مورد)؛ بازسازی و نوسازی موتورخانه، تصفیه‌خانه و آسیاب (82 مورد)؛ مرمت راه روستایی برای 50 روستا (28 مورد)؛ احداث راه روستایی (176 کیلومتر)؛ احداث سد خاکی، بلوکی و سیمانی (24 مورد)؛ لای‌روبی نهر و کانال و... (247 کیلومتر)؛ آماده‌سازی زمین برای کشت (22 هزار هکتار)؛ تسطیح زمین (12 هزار هکتار)؛ شخم زمین (41 هزار هکتار) و... .(7)
1
آقای هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورای عالی دفاع و سخنگوی این شورا، در مصاحبه ای که پس از تشکیل جلسه این شورا(1)انجام داد، درباره موضوعات مورد بحث در این جلسه؛ نتایج جلسه برگزارشده با نمایندگان اسرای عراقی و درخواست آنان؛ اقدامات تبلیغی رژیم عراق مبنی‌بر تحویل‌دادن برخی اسرای ایرانی و مانور نیروهای امریکایی در عمان، مطالبی را بیان کرد. وی گفت: در این جلسات معمولاً موضوعات جاری جنگ، نیازهای ارتش و حوادث سیاسی مربوط به جنگ را بررسی می‌کنیم؛ این هفته نیز وضع جبهه‌ها، کردستان، عملیات آینده، نیازها، خریدها و گزارش جالب‌توجه وزیر دفاع درخصوص تعمیرات ابزار دقیق جنگی در جلسه بررسی شد.
آقای هاشمی رفسنجانی درباره دیدار اخیر خود با نمایندگان اسرای عراقی (14 آذر) گفت:
«حرف مهم آنها این بود که نسبتاً تعداد زیادی از اسرا حاضرند با جمهوری اسلامی همکاری کنند و می‌گفتند که ما نیروهای زیادی هستیم که در اینجا حبس هستیم. آنها کار می‌خواستند، کارهای فنی یا کارهای نظامی در جبهه. البته ما به آنها گفتیم که تا آنجا که به ما مربوط است، طبق قوانین بین‌المللی، نمی‌توانیم اسیر را در منطقه جنگی نگه داریم و این کار را نمی‌کنیم، اما خود عراقی‌ها اگر بخواهند در نیروهایی که تشکیل داده‌اند و بناست علیه صدام عمل کنند از اینها استفاده کنند، ما مانع از این امر نیستیم. آنها همچنین می‌گفتند که چند ساعت در روز به ما کار بدهید که ما هم به ستاد ارتش و جاهای دیگر گفتیم که درصورت امکان و در حدودی که قوانین بین‌المللی اجازه می‌دهد و اینها داوطلب آن کارها هستند، برای آنها فکری بکنند.» وی افزود: «البته اگر بنا شد اینها کاری انجام دهند، قطعاً مزد هم خواهند گرفت.»
نماینده امام در شورای عالی، در تشریح اقدام جدید تبلیغاتی صدام مبنی‌بر تحویل اسرای نوجوان ایرانی ازطریق فرانسه، ضمن اشاره به اینکه عراق بیشتر قصد مطرح‌کردن نوجوان بودن این اسرا را دارد، گفت:
«این مسئله هم از اقدامات عوام‌فریبانه عراق است و دروغ می‌گوید. قبلاً در مسئله ملاقات خانواده‌های اسرای عراقی و ایرانی با فرزندانشان، که ما آن همه خود را آماده کردیم و ستاد تشکیل دادیم و برنامه‌ریزی کردیم، عراقی‌ها قبول نکردند و حالا هم با گفتن این حرف می‌خواهند مخصوصاً فرانسه را مطرح کنند و به‌خاطر کمک‌های بیشتر فرانسه به عراق، باجی به او بدهند و او را به‌عنوان میانجی یک امر خیر معرفی کنند و ما، چون می‌دانیم که فرانسه قصد خیر ندارد و می‌خواهد از این میان یک استفاده تبلیغاتی ببرد، گفتیم اگر عراق چنین برنامه ای دارد، این کار را ازطریق صلیب‌سرخ، که اینگونه امور مربوط به آن است، انجام دهد و ما هم استقبال می‌کنیم.» نماینده امام در شورای عالی
1) در این جلسه که ریاست آن را آیت‌الله خامنه‌ای به‌عهده داشت، آقای هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورا، آقایان میرحسین موسوی نخست‌وزیر، تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ سلیمی وزیر دفاع، محسن رضایی، علی شمخانی فرمانده و قائم‌مقام فرماندهی سپاه، محسن رفیق‌دوست وزیر سپاه و کمال خرازی مسئول تبلیغات جبهه و جنگ شرکت داشتند.
دفاع، سپس در پاسخ سؤالی درمورد مانور نیروهای امریکایی در عمان گفت:
«هروقت عاملان امریکا در منطقه وحشت‌زده می‌شوند، امریکا سعی می‌کند به آنها روحیه ای دهد، البته تمرین برای روز مبادا هم هست. امریکا خیال می‌کند ما از این کارهای زشتش می‌ترسیم. امریکا باید فکر کند آن روزی که ایران دست آنها بود، شاه عامل آنها بود، ساواک در اختیار آنها بود، آنها بر ارتش حاکم بودند و ملت ایران جز مشت‌های گره‌کرده و فریاد الله‌اکبر چیزی نداشت، آن روز چه کاری توانست بکند؟ که حالا چند تا سرباز تفنگ‌دارش در آنجا مانور بدهند. امریکا در ویتنام، که آن همه نیرو پیاده کرد، چه توانست بکند؟ شوروی‌ها در کنار گوش خودشان در افغانستان چه طرفی بستند؟ [...] ما قبلاً هم اعلام کرده‌ایم که اگر بناست غیرمستقیم با امریکا درگیر شویم و مثلاً کشورهای دیگر را وادار کند با ما بجنگند، ترجیح می‌دهیم با خود امریکا رودررو باشیم. ملت ما زمانی که مبارزه با امریکا را شروع کرد، خود را برای اینطور کارها هم آماده کرد. ما هرنوع آمادگی داریم و گذشته امریکا در ویتنام و السالوادور و جاهای دیگر نشان داده است که اینگونه حرکت‌ها دیگر مردم مبارز دنیا را نمی‌ترساند.»(1)
1) مأخذ 1، بخش اول، ص3.
1
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در پایان جلسه هیئت دولت، درباره اهمیت مجلس خبرگان و برنامه دولت برای شرکت در جلسه آتی اوپک، گفت: رسانه‌های غربی برای متزلزل‌کردن مجلس خبرگان، فعالیت‌های گسترده ای آغاز کرده‌اند که نشان‌دهنده اهمیت تشکیل مجلس خبرگان است. هنوز این مجلس تشکیل نشده، دشمنان ما دچار وحشت شده‌اند و طبیعی است که با تشکیل این مجلس، بسیاری از توطئه‌های ابرقدرت‌ها و ایادی آنها در سطح جهان، نقش بر آب خواهد شد. مهندس موسوی، درمورد برنامه دولت در اجلاس آتی اوپک اظهار کرد: ما معمولاً در اجلاس‌های اوپک، چه درمورد کشورهای صادرکننده نفت و چه درمورد کشورهای مصرف‌کننده، مدافع حقوق مستضعفان بوده‌ایم. همچنین از ابتدا بر اصلی تأکید کرده‌ایم و آن مرجّح‌بودن حفظ کیان انقلاب اسلامی بر هر چیز دیگری است و یقین داریم تمام تلاش‌های امریکا، برای ازبین‌بردن انقلاب اسلامی است. لحاظ‌کردن این اصل، مسلماً در تصمیم‌های ما درمورد قیمت و میزان صدور نفت، می‌تواند بسیار اثرگذار باشد. اگر مخیّر باشیم به اینکه به یک سازمان احترام بگذاریم یا از حقوق مستضعفان و انقلاب اسلامی دفاع بکنیم، به‌طور یقین، دومی را انتخاب می‌کنیم. به نظر می‌رسد با شرکت کشورهای متعهدی چون لیبی، الجزایر و نظایر آنها، نتیجه جلسات اوپک به نفع کشورهای مترقی و متعهد اعضای اوپک تمام شود. ما همان سیاست‌های قبلی خود را دنبال خواهیم کرد و این سیاست‌ها مسلماً بر اصل نه شرقی و نه غربی مبتنی است.
وی در ادامه، با اشاره به شکست تبلیغاتی دولت عراق مبنی‌بر دعوت از رسانه‌های خارجی و پیامدهای منفی آن در سطح بین‌المللی گفت: اخیراً دولت عراق اشتباهی را مرتکب شد و آن این بود که عده ای از گزارشگرهای خارجی را به داخل عراق راه داد و این گزارشگرها اخبار ناامید‌کننده ای را از داخل عراق به بیرون منتشر کردند. این گزارش‌ها نشان‌دهندة آن بود که وضعیت داخلی عراق مطلوب نیست. برای مثال، در یکی از این گزارش‌ها گفته می‌شود که در کوچه و خیابان‌های نجف، مأموران امنیتی با لباس مبدل به‌خوبی شناسایی می‌شوند. گفته می‌شود که مردم تحت فشارند و یک فرد عابر جرئت نمی‌کند با گزارشگرهای خارجی ارتباط برقرار کند و اگر فردی عادی به گزارشگر خارجی نزدیک شود، مأموران امنیتی او را با خشونت دور می‌کنند. طبیعی است که دولت عراق درپی تهیه خوراک تبلیغاتی است که به‌نوعی ملت عراق را تسکین دهد و به شکلی قدرت‌نمایی کند، اما می‌بینیم که در عمل، با شکست مواجه می‌شود.(1)
مهندس موسوی، در مصاحبه ای دیگر که فقط به تشکیل مجلس خبرگان اختصاص داشت، ضمن بیان قواعد بازدارندگی و لزوم شکل‌گیری خبرگان رهبری از این منظر، گفت: به‌محض اینکه مجلس خبرگان را تشکیل بدهیم، دشمنان خودمان را دچار یأس می‌کنیم که بله، این کشور می‌تواند خدای‌نکرده به‌خاطر فقدان رهبری، درحال متلاشی‌شدن باشد و خود این مسئله باعث می‌شود نقشه‌هایی که آنها از قبل تهیه کرده‌اند، خنثی و نقش بر آب شود و تشکیل این مجلس بدون اینکه مجلس تصمیمی هم بگیرد، خنثی‌کنندة بسیاری از توطئه‌ها در سطح بین‌المللی است. ولی خارج از این موضوع، آن چیزی که اهمیت دارد و ما باید به آن توجه داشته باشیم، این است
1) مأخذ 16.
که این مجلس آخرین نهادی می‌باشد که در قانون اساسی پیش‌بینی شده و یکی از مهم‌ترین نهادهایی است که در نظام جمهوری اسلامی باید استقرار یابد و این قدم مبارک و میمونی است که ما داریم برمی‌داریم و طبیعتاً مردم با این کار، آن صورت کلی و قانونی نظام را به این ترتیب تکمیل می‌کنند. درضمن، این اقدام آسیب‌پذیری نظام را در مقابل حوادث کمتر می‌کند(1)
1
عبدالعاطی العبیدی وزیر امور خارجه لیبی و عبدالرحمن شلغم دبیر کمیته مردمی تبلیغات (وزیر اطلاعات) لیبی که روز گذشته وارد ایران شده بودند، امروز به‌طور جداگانه با آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس و علی‌اکبر ولایتی وزیر خارجه دیدار و گفتوگو کردند.
وزیر امور خارجه لیبی در دیدار با آقای هاشمی رفسنجانی، ضمن ابلاغ پیام دوستی سرهنگ قذافی رهبر لیبی، درباره علل شروع جنگ تحمیلی و همکاری لیبی با ایران دراین‌زمینه و اوضاع داخلی عراق گفت: ما آماده‌ایم درزمینه جنگ تحمیلی و توطئه‌های کشورهای مرتجع عرب در مقابل انقلاب اسلامی، با شما همکاری دائمی و همیشگی داشته باشیم و معتقدیم که هدف از تحمیل این جنگ به جمهوری اسلامی ایران، مبارزه با انقلاب اسلامی و متوقف‌کردن صدور آن به خارج از مرزهاست و این جنگ ازسوی امریکا، ارتجاع عرب و عربستان سعودی برنامه‌ریزی و تحمیل شده است، ولی ما در کنار حق خواهیم بود. وی سپس، به دیدار فهد شاه سعودی از
1) مأخذ 16، ص9.
الجزایر اشاره کرد و گفت: فهد در این دیدار گفته است ارتش عراق وضع ناهنجاری دارد و عربستان سعودی برای متوقف‌کردن این جنگ، از هرگونه کمک‌های مالی دریغ نخواهد کرد.
وزیر امور خارجه لیبی، در اشاره به وضع داخلی عراق، گفت: آنچه ما از آن مطمئنیم، ناتوانی دولت و ارتش صدام در مقابله با حمله های جدید ایران است. ملت عراق به‌حدی از رژیم متنفر و منزجر شده که آماده است هرچه‌زودتر از سلطه این رژیم کافر که نه وابستگی به دین اسلام دارد و نه به امت عرب، رهایی یابد. به نظر ما، کمترین قصاص برای صدام، که موجب این همه خونریزی شده، ساقط‌کردن اوست و ما آماده‌ایم در این جنگ تحمیلی، به هر صورتی که لازم باشد، در کنار شما قرار گیریم.
آقای هاشمی رفسنجانی نیز ضمن تشکر از دولت لیبی برای اعلام مواضعش در مقابل تجاوز عراق به ایران، دربارة اهمیت سیاسی مواضع کشور لیبی در جانب‌داری از انقلاب اسلامی ایران گفت: ما در دوران پس از انقلاب، کشور شما و رهبرتان را همواره در کنار خود دیده‌ایم و یکی از آثار مهم این همراهی، رسواشدن صدام در ادعاهایش مبنی‌بر جنگ بین شیعه و سنی و فارس و عرب است. رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به متزلزل‌بودن رژیم بعثی صهیونیستی عراق گفت: این روزها جو سیاسی و نظامی روشن شده است و صدام و حزب بعث عفلقی عراق دیگر قادر به ادامه حکومت نیستند و ما ترجیح می‌دهیم در این جنگ، حزب بعث سقوط کند تا هم ملت عراق از شر این حزب کافر نجات یابد و هم به دنیا ثابت شود که جنگ‌افروز و جنایتکار جنگی، به جزای عمل خود می‌رسد.(1)
عبدالعاطی العبیدی دبیر کمیته مردمی روابط خارجی لیبی (وزیر امور خارجه)، در دیدار با آقای ولایتی، درباره جایگاه انقلاب اسلامی ایران در جهان اسلام و تلاش برخی حاکمان کشورهای عربی علیه انقلاب ایران گفت: به نظر ما انقلاب اسلامی، انقلابی نیست که متعلق به مسلمانان ایران باشد، بلکه پشتیبان تمامی انقلاب‌های جهان است. می‌بینیم که حمله دولت‌های مرتجع به انقلاب اسلامی ایران، بسیار گسترده‌تر و وحشیانه‌تر از گذشته است و دشمنان انقلاب با بهره‌گیری از بعضی حکام مرتجع عرب، مبارزه با شما را آغاز کردند که جنگ تحمیلی در ادامه و مصداق این مبارزه است؛ آنها حتی سعی کردند جبهه پایداری را نیز به چند شاخه تقسیم کنند(2)
1
خبرنگار روزنامه واشنگتن پست از اقدام مقامات اجرایی فدرال امریکا برای جلوگیری از صدور جنگ‌افزارهای ساخت این کشور به ایران خبر داد. طبق این خبر واشنگتن پست، تبانی قاچاق اسلحه به مقصد ایران، هنگامی کشف شد که یکی از بازرسان گمرک فرودگاه بین‌المللی دالاس در نزدیکی واشنگتن، در چمدان یک بازرگان پاکستانی به نام سعید ذکریا، پوشه ای پیدا کرد که روی آن نوشته شده بود: ایران سال 1981 تا 1982. بازرگان پاکستانی که مؤسسه ای در واشنگتن دارد، اوایل سال میلادی جاری در دادگاه اعتراف کرد که قانون صادرات امریکا را نقض کرده است. هفته گذشته نیز دادگاه شهر الکساندریا در نزدیکی واشنگتن، یک شرکت مهمات‌سازی کانادایی و 2 تن از مسئولان آن شرکت را
به‌جرم همدستی با تاجر پاکستانی محاکمه کرد. اتهام این افراد جعل اسناد برای صدور قطعات تانک‌های ام60 امریکایی به ایران، به‌واسطه سفیر جمهوری اسلامی ایران در پاکستان عنوان شد. معامله اسلحه قاچاق با ایران، البته به نتیجه نرسید، زیرا مقامات پاکستانی حاضر به دادن پروانه برای واردکردن مهمات مزبور به پاکستان نشدند؛ درحالیکه داشتن این پروانه برای سوداگران اسلحه ضرورت داشت، زیرا نقشه این بود که سلاح‌ها را به دروغ به مقصد پاکستان حمل و سپس راه را به‌سوی ایران کج کنند.(1)
1
روزنامه اقتصادی نیهون کیزایی چاپ توکیو، مطلبی منتشر کرده که در آن از گرایش شرکت‌های نفتی ژاپن برای خرید نفت ایران خبر داده است. در این خبر آمده است: کمپانی نفتی نیپون سکیا، اخیراً خرید نفت خود را از کمپانی نفت کارتکس 50 درصد کاهش داد تا بتواند روزانه 000,40 بشکه نفت از ایران - درطول ماه ژانویه تا مارس 1983 - خریداری کند. به‌تازگی خرید نفت ایران در بازار آزاد توسط کمپانی‌های ژاپنی، افزایش یافته است. نفت سبک ایران که تقریباً مشابه نفت سبک پادشاهی سعودی است، در بازار آزاد، هر بشکه 2/31 دلار قیمت دارد. به نوشته خبرنگار این روزنامه، بعد از ماه ژانویه، هریک از کمپانی‌های ماروبینی و سوما مینو، به خرید هر روز نفت خود از ایران 10 هزار بشکه افزوده‌اند. به این ترتیب، مجموع واردات نفت ژاپن از ایران، به روزی 300 هزار بشکه خواهد رسید(2)
2
به گزارش آسوشیتدپرس، دولت یمن جنوبی، مانورهای مشترک امریکا و سلطان‌نشین عمان را محکوم و آن را اقدامی برای ایجاد تشنج در منطقه توصیف کرد. یک مقام وزارت امور خارجه یمن جنوبی گفت: دولت متبوع وی، فعالیت‌های مشترک نظامی امریکا و عمان را محکوم می‌کند و این فعالیت‌ها را خطری برای منطقه می‌داند. این مقام وزارت امور خارجه یمن جنوبی افزود: مانور مشترک امریکا و عمان ماهیت تخریب‌آمیز اقدامات واشنگتن در این منطقه از جهان را به‌خوبی نشان می‌دهد. مانور پنج روزة امریکا و عمان، تلاش‌های دامنه‌دار برای حل مناقشات مرزی یمن جنوبی و عمان را که نتایج خوبی نیز داشته است، خنثی خواهد کرد.(3)
3
خبرنگار آسوشیتدپرس، از اقدام وزارت دفاع امریکا در ایجاد یک مرکز فرماندهی جدید با هدف حفاظت از منافع امنیتی امریکا در سراسر منطقه وسیعی از خاورمیانه، خلیج‌فارس و مناطق اقیانوس هند خبر داد. در این گزارش آمده است: این فرماندهی خواهد توانست درصورت بروز یک وضع فوق‌العادة جنگی در این مناطق حساس، از یک ذخیرة 230 هزار نفری از قوای نظامی در امریکا استفاده کند. این مجموعه، نتیجة گسترش نیروی مشترک واکنش سریع است که دولت کارتر آن را در سال 1980، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و یورش شوروی به افغانستان، به وجود آورد. فرماندهی جدید، متشکل از نیروی زمینی، نیروی هوایی، نیروی دریایی و واحدهای تفنگ‌داران
دریایی خواهد بود. نواحی عملیاتی از پاکستان تا مصر امتداد خواهد داشت. تنها کشورهایی که خارج از این منطقه قرار دارند سوریه، لبنان و اسرائیل خواهند بود که در مسئولیت فرماندهی امریکا - اروپا که مقرش در جمهوری فدرال آلمان است، باقی خواهند ماند. فرماندهی جدید، فرمان‌های خود را به‌طور مستقیم از ستاد مشترک خواهد گرفت. منابع وزارت دفاع امریکا گفته‌اند که درعین‌حال، "فرماندهی آمادگی امریکا" مجاز خواهد بود، درصورت لزوم برای مقابله با بحران‌های موجود در مناطق دیگر جهان، سربازانی را از نیروهای "فرماندهی مرکزی" در اختیار بگیرد. فرماندهی آمادگی و فرماندهی مرکزی، هر دو مقرهایی در پایگاه نیروی هوایی "مک دیل" تامپا و فلوریدا دارند. این منابع اذعان کردند که درصورت وقوع بحران در خاورمیانه، خلیج‌فارس و اقیانوس هند، واحدهای امریکایی با هواپیماهای حمل‌ونقل نیروی هوایی به منطقه پرواز خواهند کرد. عمان، کنیا و سومالی، هم‌اکنون موافقت کرده‌اند که تسهیلات هوایی و دریایی خود را در اختیار امریکا بگذارند. مصر نیز واگذاری پایگاهی در راس بناس واقع در سواحل دریای سرخ را به امریکا پیشنهاد کرده است(1)
1) روزنامه کیهان، 17/9/1361، ص14.
1
امروز توپخانههای ارتش عراق، شهرهای خرمشهر و آبادان را گلوله‌باران و جنگنده‌های این کشور به فضای خرم‌آباد تجاوز کردند. در منطقه عمومی دهلران نیز تعدادی از نیروهای گشتی رزمی ارتش عراق، ضمن نفوذ به این منطقه، چوپانی را که مشغول کار بود، اسیر کردند و با خود بردند.
در گلوله‌باران امروز شهرهای آبادان و خرمشهر، یک تن به شهادت رسید و 71 نفر مجروح شدند. همچنین 6 منزل مسکونی تخریب شد و به 2 منزل مسکونی نیز خسارت‌هایی وارد آمد. در چند بخش این شهر نیز آتش‌سوزی رخ داد(1)
امروز، 2 فروند هواپیمای میگ23 عراقی به حریم فضایی خرم‌آباد تجاوز کردند که پس از اجرای آتش پدافند هوایی نیروهای خودی، فضای منطقه را ترک کردند.(2)
در دهلران، حدود 200 تن از نیروهای گشتی رزمی عراق، در محور فصیل تا دو کیلومتری جاده آسفالت دهلران - مهران نفوذ و یک چوپان را اسیر کردند. نیروهای خودی پس از اطلاع از این موضوع، خود را به محل حادثه رساندند، اما نیروهای عراقی آنجا را ترک کرده بودند.(3)
2
امروز 21 دستگاه خودرو حامل مهمات، از مرزهای عربستان سعودی وارد عراق شد.(4)طبق اعلام برخی منابع اطلاعاتی، فرانسه تاکنون 60 تا 70 فروند هواپیمای میراژ اف1 به عراق ارسال کرده و به‌تازگی، عملیاتی‌شدن این هواپیماها از پایگاه شعیبه آغاز شده است.(5)
سه تن از افراد نظامی عراق، از مرزهای مریوان وارد ایران شدند و تقاضای پناهندگی کردند.(6)
3
در ادامه تشدید فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی در مناطق کردنشین، افراد وابسته به این گروه‌ها، هم‌زمان با انتخابات خبرگان و میاندوره ای مجلس شورای اسلامی، ضمن تهدید و ترساندن مردم، بر اعمال تروریستی خود افزودند تا مانع شرکت مردم در انتخابات شوند. از
1) روزنامه اطلاعات، 20/9/1361، ص14؛ و - سند شماره 54618 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 264، تاریخ 20/9/1361، ص4.
2) همان، بخش دوم، ص5.
3) سند شماره 54587 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی منطقه 7 به مرکز فرماندهی ستاد، 19/9/1361، صص 1 و 2.
4) سند شماره 167753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی، ستاد مشترک ارتش - اداره دوم - فرماندهی اطلاعات، شماره 257/34، تاریخ 25/9/1361، ص18.
5) سند شماره 54559 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 262، تاریخ 18/9/1361، ص3.
6) سند شماره 346904 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن 2) به ناحیه 4 (رکن 2)، 20/9/1361، ص1.
سوی دیگر، نیروهای مسلح نیز تدابیر و اقدامات امنیتی و عملیاتی خود را شدت بخشیدند.
در شهر بوکان، ساعت 15، افراد این گروه‌ها، عباس عباسی فرجا نامزد نمایندگی میاندوره ای مجلس شورای اسلامی را ترور کرده، به شهادت رساندند(1)
در روستای چیانه از توابع پیرانشهر، افراد حزب دمکرات، نماینده فرمانداری در انتخابات و کدخدای ده را که برای انجام‌دادن هماهنگی‌های لازم جهت انتخابات تشکیل جلسه داده بودند، ربودند.(2)
در غرب سنندج، نیروهای حزب دمکرات، اهالی روستای شویشه را فراخوانده، تهدید کردند که باید از حضور در انتخابات خودداری کنند. سپس این افراد از هر نفر مبلغ یک‌هزار ریال اخاذی کردند و هرکس را که از دادن این مبلغ خودداری کرد، مورد ضرب‌وشتم قرار دادند.(3)
در سنندج، نیروهای ناشناس یک نارنجک را در میدان انقلاب این شهر منفجر کردند که تلفاتی نداشت(4)
در یکی از شهرهای(5)کردنشین، افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، قصد داشتند چند بمب صوتی را منفجر کنند که باتوجهبه آمادگی نیروهای خودی برای مقابله با این اقدامات، 3 تن از افراد بمب‌گذار - که 2 بمب در اختیار داشتند - دستگیر شدند.(6)
نیروهای مسلح غیرقانونی در 22 کیلومتری غرب بوکان، به پایگاه نیروهای خودی در گرداگلان حمله کردند که این اقدام به زخمی‌شدن یک تن از نیروهای خودی انجامید.(7)
به گزارش قرارگاه بعثت، نیروهای سپاه اشنویه موفق شدند، در عملیاتی روستای سرگیس، ده شمس و قره سقال در 10 تا 13 کیلومتری جنوب‌شرقی اشنویه (غرب نقده) را پاکسازی و یکی از افراد حزب دمکرات را دستگیر کنند(8)
1
سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، هم‌زمان با سایر گروه‌های ضدانقلاب، اقدامات تروریستی خود را افزایش دادند تا در آستانه انتخابات مجلس خبرگان، روحیه مردم را تضعیف کنند و مانع شرکت آنها در انتخابات شوند.
بنابر گزارشی، در نزدیکی فرمانداری نهاوند، بمبی منفجر شد که تلفاتی نداشت. درپی این حادثه، 2 نفر که 2 نارنجک به همراه داشتند، دستگیر شدند.(9)
در خیابان علامه (فلکه زیتون کارگری) اهواز نیز بمبی که در زیر یک خودرو کار گذاشته شده بود کشف و خنثی شد.(10)
در رامسر، 2 نفر از "رابطین تشکیلات جنگل" سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند.(11)
به گزارش رادیو بغداد، دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس، در اطلاعیه ای ادعا کرد،
1) سند شماره 357738 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره 13، تاریخ 23/9/1361، ص4.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، تاریخ 20/9/1361، ص3، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 19/9/1361؛ و - سند شماره 357682 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 19/9/1361.
3) دفتر سیاسی سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل شماره 48، تاریخ 11/10/1361، ص15.
4) مأخذ 1، بخش دوم، ص2.
5) منابع خبری نام این شهر را ذکر نکرده‌اند.
6) سند شماره 44305 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 7 به اطلاعات ستاد مرکزی، 2/10/1361.
7) مأخذ 1، بخش دوم، ص2.
8) سند شماره 357671 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 19/9/1361؛ و - سند شماره 257693 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، 20/9/1361، ص2.
9) سند شماره (6)54652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات، اطلاعات (مدیریت عملیات)، شماره 266، تاریخ 22/9/1361، ص5.
10) سند شماره 58358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 8 به مرکز فرماندهی ستاد مرکزی، 10/9/1361
11) سند شماره 54592 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه3 به فرماندهی کل سپاه، 19/9/1361، ص1.
در عملیات‌های چند روز گذشتة تهران، 4 واحد از شبکة مخصوص گشت شهری سپاه پاسداران منهدم شد. این شبکه‌ها به‌تازگی با نیروهای زبده و 400 خودرو مجهز ضدگلوله تویوتا (!)، برای مقابله با فاز نوین مقاومت در تهران تأسیس شده است. در این عملیات، 12 پاسدار زبدة این واحدها کشته یا زخمی شدند. خودروهای مزبور که بهای تقریبی هریک، یک میلیون تومان، معادل 130 هزار دلار - به نرخ رسمی ماه گذشته - می‌باشد از ژاپن خریداری و به تهران وارد شده است.(1)
1
روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین، در اطلاعیه ای، بخشی از فعالیت‌های پانزده روزة نیروهای این ارگان را اعلام کرد. در این اطلاعیه آمده است: نیروهای کمیتة قزوین موفق شدند 3 تن از هواداران فعال منافقین را که به‌تازگی از زندان آزاد شده‌اند، در یک قرار تیمی شناسایی و دستگیر کنند. همچنین در تعقیب و مراقبت‌های وسیع برادران پاسدار کمیته مرکزی قزوین و با همکاری سازمان اطلاعات 36 میلیونی، یک خانة تیمی متعلق به دو تن از افراد رده بالای سازمان منافقین که به قزوین آمده بودند، شناسایی و کشف شد. در عملیات کشف این خانه، یک تن از منافقین دستگیر و یک تن با خوردن قرص سیانور، خودکشی کرد. از این خانه، تعداد زیادی اسناد و مدارک درون‌گروهی منافقین به دست آمد. همچنین، برادران پاسدار کمیته مرکزی قزوین مستقر در مسیر اتوبان قزوین - تهران، در بازرسی یک اتومبیل، به یکی از سرنشینان آن مظنون شدند. در بازرسی از این شخص، چند کتاب مضر گروهک‌های چپی کشف شد. وی پس از دستگیری، به واحد بازپرسی کمیته مرکزی قزوین انتقال یافت. در بازرسی از منزل وی در شهرستان رشت، تعداد زیادی اسناد و مدارک درون‌گروهی، کروکی ترور چند پاسدار و جزواتی متعلق به عوامل ضدانقلاب و گروهک‌های چپی به دست آمد.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است: برادران پاسدار کمیته مرکزی قزوین، موفق به دستگیری 7 تن از عوامل ضدانقلاب و گروهک‌های منحرف شده‌اند. از تعدادی از این افراد، چند کتاب مضر و جزوات سازمان منافقین به دست آمده است.(2)
2
درپی اقدامات ایذایی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) علیه دانشجویان مسلمان ایرانی در پاریس، امروز نیز افراد سازمان مجاهدین خلق، یکی از کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران را که برای انجام کار اداری، به وزارت خارجه فرانسه می‌رفت، در ایستگاه مترو مورد حمله قرار دادند. وی که از ناحیه بینی دچار شکستگی شده است، در بیمارستان بستری شد.(3)
به‌دنبال اقدام پلیس فرانسه در دستگیری دیپلمات‌های سفارت ایران در پاریس، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان به این عمل غیرقانونی پلیس فرانسه اعتراض کرد. طبق گزارش
مندرج در روزنامه کیهان، سخنگوی وزارت امور خارجه، ضمن اعتراض به این تجاوز غیرانسانی، درباره نقض آشکار قوانین بین‌المللی و تأمین‌نشدن امنیت جانی دیپلمات‌ها و اتباع ایران، به دولت فرانسه هشدار داد. وی دراین‌باره گفت: پلیس فرانسه، چهارشنبه، دو تن از دیپلمات‌ها و یکی از کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران را بدون دلیل دستگیر و ضمن ضرب‌وشتم و شکنجه، پس از ساعت‌ها بازداشت غیرقانونی، آزاد کرد. براثر شدت ضربات، فک یکی از دیپلمات‌های ایرانی شکسته و طحال دیپلمات دیگر دچار ضایعه و خونریزی شده است که هم‌اکنون در بیمارستان بستری است.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: دولت و پلیس فرانسه که به‌عنوان حامیان اصلی تروریست‌ها و ضدانقلابیون ایرانی، بارها حملات منافقین و سلطنت‌طلبان علیه دانشجویان مسلمان ایرانی و علاقه‌مندان به انقلاب اسلامی را سازماندهی و پشتیبانی کرده‌اند، این بار آشکارا مفاد کنوانسیون وین درمورد مصونیت دیپلمات‌ها را زیر پا گذاشته و مرتکب چنان عمل سنگینی شده‌اند که این موضوع نشان می‌دهد نه‌تنها مأموران سیاسی جمهوری اسلامی، بلکه دیپلمات‌های سایر کشورها نیز برای امنیت جانی و حیثیت فردی خود، تضمین کافی ندارند. سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان در پایان، ضمن اعتراض شدید به دولت فرانسه، اعلام کرد: باتوجهبه نقض آشکار قوانین بین‌المللی، چنانچه آن دولت نتواند دلیل قانع‌کننده ای برای این تجاوز غیرانسانی پلیس خود اقامه کند و قادر به تأمین امنیت جانی دیپلمات‌ها و اتباع ایرانی نباشد، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تصمیم مقتضی را دراین‌باره اتخاذ خواهد کرد و عواقب و مسئولیت آن نیز متوجه دولت فرانسه خواهد بود(1)
1
امروز نیز نیروهای داوطلب مردمی شهر قزوین، راهی جبهه‌های جنگ شدند. براساس گزارش روزنامه جمهوری اسلامی، صدها تن از اعضای بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قزوین، پس از فراگیری فنون نظامی در پادگان این شهر، عازم جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شده‌اند. همچنین 852 تن از ایرانیان مقیم امارات متحده عربی، با ارسال طوماری به نماینده امام در این کشور، ضمن اعلام آمادگی خود، خواستار اعزام به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شدند(2)
2
مهندس کازرونی معاون عمرانی وزیر کشور و سرپرست بازسازی مناطق جنگی در مصاحبه ای، وضعیت بازسازی شهرهای گیلان‌غرب، شوش، دزفول و... را تشریح کرد. وی درباره میزان پیشرفت بازسازی گیلان‌غرب گفت: 95 درصد اقدامات بازسازی منطقه گیلان‌غرب - که استان معین در آنجا استان گیلان بوده - و 100 درصد بازسازی روستاهای اطراف آن تمام شده و کار
نوسازی نیز درحال انجام است. وی همچنین درباره پیشرفت کار بازسازی شوش و دزفول و آغاز دوباره بازسازی شهر مرزی خسروی گفت: 70 درصد کار بازسازی در شوش جدید، به‌همت برادران جهادسازندگی قم، انجام شده؛ در دزفول نیز باوجود اصابت 42 موشک مزدوران بعثی صدام به این شهرها، حدود 3000 واحد ساختمانی ساخته و همه واحدهای تخریب‌شده، بازسازی شده؛ درمجموع، در چهار ماه گذشته در دزفول، 5000 واحد مسکونی ساخته شده است. مهندس کازرونی درمورد واگذاری بازسازی و نوسازی شهر خسروی و روستاهای اطراف آن به مردم مسلمان و متعهد استان چهارمحالوبختیاری گفت: با صحبت‌هایی که با امام‌جمعه شهرکرد، استاندار و دیگر مسئولان استان داشتیم، انشاءالله، به‌محض فراهم‌شدن امکانات، بازسازی شهر خسروی و روستاهای اطراف آن نیز آغاز می‌شود.(1)
1
عبدالعاطی العبیدی دبیر کمیته مردمی روابط خارجی (وزیر امور خارجه) و عبدالرحمن شلغم دبیر کمیته مردمی تبلیغات (وزیر اطلاعات و جهانگردی) لیبی، امروز با آیت‌الله خامنه‌ای دیدار کردند. رئیس جمهور وضع دولت‌های منطقه را چنین تشریح کرد: اینها نظام‌هایی هستند که با اراده مردم خود استوار نیستند. آیت‌الله خامنه‌ای اضافه کرد: ما امروز دربرابر رژیم متزلزل عراق، بیش از همیشه احساس قدرت می‌کنیم و انشاءالله پیروزی نهایی از آن ما است. العبیدی نیز با تأکید بر وابستگی عراق به امریکا گفت: درواقع، هر شکستی که بر رژیم عراق وارد آید، به امریکا وارد شده است و شکست رژیم صدام، بزرگ‌ترین ارمغانی است که می‌توان دربرابر خون شهیدانی که در این درگیری جان خود را از دست داده‌اند، تقدیم کرد.(2)
2
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، با انتشار اطلاعیه ای، ضمن اعلام تأسیس دفتر جذب نیروهای متعهد و متخصص خارج از کشور، هدف از تشکیل این دفتر را باتوجهبه اهداف کوتاه و بلندمدت جمهوری اسلامی، رسیدن به خودکفایی درزمینه تأمین نیروی انسانی متخصص در رشته‌های پزشکی، فنی و سایر تخصص‌ها، اعلام کرد. در این اطلاعیه آمده است: دولت جمهوری اسلامی ایران، از ابتدای قبول مسئولیت تاکنون، همواره کوشیده است نیروهای مسئول، متعهد و کاردان را که حاضر باشند صادقانه نیروی کار و تخصص خود را در اختیار جمهوری اسلامی ایران و در خدمت مردم شهیدپرور این کانون فرهنگ اصیل اسلامی قرار دهند، جذب کند. خوشبختانه ثمره این تلاش‌ها در ارگان‌های مختلف دولت جمهوری اسلامی، هم‌زمان با پیروزی‌های رزمندگان حماسه‌آفرین اسلام در جبهه‌های جنگ حق علیه باطل و پیروزی امت قهرمانمان بر ضدانقلاب داخلی که زمینه‌های ثبات و استحکام هرچه‌بیشتر جمهوری اسلامی را
فراهم آورده است، به‌صورت بازگشت خواهران و برادران متخصص و تحصیل‌کردة مقیم خارج، برای خدمت به جمهوری اسلامی بروز یافته است. دولت جمهوری اسلامی ایران، ضمن استقبال از این خواهران و برادران متعهد و ایجاد شغل در ارگان‌های مختلف برای آنان، باتوجهبه اینکه هنوز بسیاری از جوانان کشور اسلامی عزیزمان در خارج از کشور، تحت‌تأثیر تبلیغات سوء دشمنان انقلاب اسلامی قرار دارند و از واقعیت‌های میهن اسلامی خود بی‌خبرند، "دفتر جذب نیروهای متعهد و متخصص خارج از کشور" را در محل دفتر نخست‌وزیری تأسیس کرده است. مهندس موسوی اهداف تأسیس این دفتر را چنین برشمرد: 1. ایجاد هماهنگی در همه وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، برای جذب نیروهای تحصیل‌کرده مقیم خارج از کشور. 2. مقابله با تبلیغات دروغین و مسموم ضدانقلاب و بیان حقایق برای آن دسته از جوانان فارغ‌التحصیل که مایل‌اند دین خود را به جمهوری اسلامی ادا کنند. 3. شناسایی نیروهای معتقد به جمهوری اسلامی و ایجاد امکانات و تسهیلات برای بازگشت، اشتغال و تأمین آنان. 4. فراهم‌کردن زمینه خودکفایی و تأمین نیروی انسانی متخصص در رشته‌های پزشکی، فنی و دیگر تخصص‌ها، باتوجهبه اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت جمهوری اسلامی. در پایان این اطلاعیه آمده است: همه وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و واحدهای مرتبط داخل و خارج از کشور، موظف‌اند برای هماهنگی در جذب و اشتغال نیروهای تحصیل‌کرده خارج از کشور، با این دفتر که تحت نظارت مستقیم نخست‌وزیری و با مسئول مشخص انجام وظیفه می‌کند، همکاری لازم را داشته باشند.(1)
1
امروز مسئولان دولتی کشورهای نیکاراگوئه و ماداگاسکار، حمایت خود را از انقلاب اسلامی اعلام کردند و خواستار گسترش روابط با جمهوری اسلامی ایران شدند.
الکساندرو ماتینی وزیر بازرگانی خارجی نیکاراگوئه که در رأس هیئتی اقتصادی به ایران سفر کرده بود، تهران را ترک کرد. وی پیش از ترک تهران، درباره نتایج سفر خود و دیدار با مقامات ایران گفت که در دیدارهای خود با نخست‌وزیر، وزیر خارجه، وزیر اقتصاد و دارایی، وزیر بازرگانی، رئیس کل بانک مرکزی ایران و معاون وزیر نفت، درباره مواضع به‌حق دو کشور علیه امپریالیزم جهانی، همچنین درخصوص چگونگی برقراری روابط اقتصادی و مالی براساس احترام متقابل به حقوق دو ملت، گفتوگو شده که اغلب در این مذاکرات، طرفین اتحاد نظر داشتند و معتقد بودند که دو انقلاب باید هرچه‌زودتر مبادلات تجاری خود را گسترش دهند. وی افزود: دیدار ما از جمهوری اسلامی ایران تجربه بسیار مفیدی بود و از نزدیک سعی دولت جمهوری اسلامی در بازسازی و ساخت ایرانی نو را مشاهده کردیم.(2)
همچنین هیئت اعزامی وزارت خارجه به سرپرستی محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و
افریقای وزارت امور خارجه، در نخستین مرحله از سفر خود به چند کشور افریقایی در پایتخت جمهوری دمکراتیک ماداگاسکار با رات سیراکا رئیس جمهور این کشور، دیدار کرد. در این دیدار، رئیس جمهور ماداگاسکار ضمن ستایش از مبارزات ملت مسلمان و مبارز ایران به رهبری امام خمینی، از حمایت همه‌جانبه جمهوری اسلامی ایران از کشورهای مستضعف و مترقی جهان سوم استقبال کرد(1)
1
امروز، سیدمحمد غرضی وزیر نفت با حضور در منطقه بحرگان (منطقه گچساران، بین گناوه و بندر دیلم) از چهار خط لوله 24 اینچی نفت و گاز و مراحل استخراج فراورده‌های نفتی بازدید کرد. وی در این دیدار، از ایثارگرانی که روی این خطوط لوله کار می‌کردند تقدیر و مشکلاتشان را بررسی کرد. خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از منابع آگاه، درباره اهمیت راهبردی این خطوط لوله، زمان پایان آن و موقعیت جغرافیایی آن اعلام کرد: با اجرای یک طرح ضربتی از روز چهارشنبه 12 آبانماه گذشته، عملیات اجرایی این پروژه شامل چهار خط لوله نفت و گاز و فراورده‌های نفتی و نصب تأسیسات اسکله‌های شناور با تلاش بی‌وقفه و خستگی‌ناپذیر برادران ایثارگر صنعت نفت در منطقه گچساران آغاز شده که تا یک ماه دیگر این پروژه بزرگ تأسیساتی نفت آماده بهره‌برداری می‌شود. طبق این گزارش، این مرکز صادراتی و وارداتی صرفاً بدین‌منظور ایجاد می‌شود تا چنانچه در آینده، جزیره خارک با حملات هوایی و موشکی دشمن روبهرو شود و صدور نفت قطع گردد، بتوان از این مرکز به‌عنوان بندر اضطراری صدور نفت استفاده کرد. گفتنی است از این مرکز، کشتی‌های نفتکش 250 هزار تنی بارگیری خواهند کرد.
منابع موثق و آگاه اظهار کردند که خاصیت این تأسیسات در این است که دشمن نمی‌تواند آن را هدف حملات هوایی و موشکی خود قرار دهد.(2)
2
صدام حسین درپیامی به "اجلاس بررسی نقش مصر در جهان عرب" که در لندن برگزار می‌شود، خواستار حضور فعال و رسمی رژیم مصر در امور مربوط به جهان عرب و خاورمیانه شد. در قسمتی از این پیام آمده است: عراق مشتاقانه منتظر زمانی است که مصر بار دیگر نقش طبیعی و مؤثری را در جهان عرب ایفا کند. در ادامه این پیام با تأکید بر لزوم تحقق این امر اذعان شده است که بازگشت مصر به جهان عرب به تأمین منافع اعراب و ایجاد به‌اصطلاح صلح و ثبات در منطقه و نهایتاً در جهان خواهد انجامید. روزنامه اطلاعات در توضیح این خبر میافزاید: رئیس حکومت بغداد، این مطالب را پس از سفر هیئت بلندپایه عراقی به مصر و اعلام حمایت همه‌جانبه رژیم مصر از صدام در جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران بیان کرده که درواقع جنبه حمایت متقابل سیاسی رژیم بغداد از مصر به‌منظور خروج از انزوای سیاسی این رژیم در جهان اسلام را دارد.(3)
1
به‌دنبال تشکیل مرکز فرماندهی نیروهای واکنش سریع در منطقه پاکستان تا مصر، روزنامه کیهان به نقل از منابع خارجی، اطلاعات بیشتری دراین‌باره منتشر کرد. به نوشته این روزنامه، این فرماندهی نظامی دستورات خود را به‌طور مستقیم از ستاد ارتش امریکا دریافت و در منطقه ای بین پاکستان و مصر که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، منافع امریکا در آن به خطر افتاده است، عمل می‌کند. یادآوری می‌شود که این فرماندهی، شاخه ای از نیروهای تجاوز سریع معروف به "واکنش سریع" امریکاست و در مرحله ابتدایی تشکیل خود، حدود 230 هزار نفر متشکل از نیروهای پیاده، هوایی و دریایی را در بر خواهد گرفت. در طرح اجرایی تشکیل نیروهای تجاوز سریع، پیش‌بینی شده است که تعداد نیروهای تجاوزگر، به دو برابر این میزان قابل افزایش است. هدف از تشکیل این نیرو، به غیر‌از تحکیم حکومت های مرتجع منطقه و عوامل امریکا در خاورمیانه، اقدام مستقل نظامی برای حفظ غارتگری امپریالیسم در منطقه و مقابله با اوج‌گیری اسلام در این نقطه حیاتی از جهان است. وزارت دفاع امریکا همچنین اعلام کرد که نیروهای تهاجم سریع این کشور از آغاز سال آینده مسیحی تحت نظارت یک فرماندهی مستقل و یکپارچه اداره خواهد شد. به گزارش یونایتدپرس، اداره مرکزی این نیروها در پایگاه هوایی مک دیل در نزدیکی تاچا واقع در فلوریدا می‌باشد و این نیرو، همچنان وظیفه اصلی خود را طرح‌ریزی برای پاسخگویی به هرنوع بحران در منطقه خلیج‌فارس می‌داند. در بیانیه پنتاگون آمده است که وضعیت فرماندهی این نیرو به‌منظور بهبود توانایی‌های امریکا در بهره‌گیری از 200 هزار نظامی نیروهای سه‌گانة امریکایی که تحت نام تهاجم سریع قرار دارند، تغییر شکل داده است. احتمالاً "کینگستون" فرمانده کنونی این نیرو در پست جدید فرماندهی مستقل نیروهای تهاجم سریع به مقام ژنرال چهار ستاره ارتقا خواهد یافت.
کیهان همچنین درباره علت تشکیل این نیرو اعلام کرد که این اقدام، هم‌زمان با اوج‌گیری مبارزات توده‌های مسلمان منطقه تحت‌تأثیر آرمان و ثبات قدم انقلاب اسلامی ایران، شعله‌ورشدن آتش این مبارزات در کشورهای تحت سلطه امریکا و سخت‌گیری این مبارزات به‌منظور نابودی منافع حیاتی امریکا انجام شده است که همسو با اقدامات حکومت‌های دست‌نشانده امریکا در منطقه برای شدت‌بخشیدن به سرکوب و کشتار مخالفان می‌باشد و به‌دنبال یک جریان تبلیغاتی وسیع امپریالیستی درمورد ازدست‌رفتن منافع حیاتی غرب در خلیج‌فارس، پس از آشکارشدن توان نظامی جمهوری اسلامی ایران در مقابله با تهدیدهای امپریالیستی آغاز شده است.(1)
1) مأخذ 21، بخش دوم، ص20.
1
سقوط ارزش برابری دینار عراق با دلار در بازار و موافقت‌نکردن کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس با پرداخت 35 میلیارد دلار وام درخواستی عراق، نشانه‌های ابهام در آینده سیاسی و بی‌ثباتی فعلی در عراق می‌باشد که اقتصاد آن کشور را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است. در روزهای گذشته، منابع خارجی دراین‌باره مطالب گوناگونی منتشر کرده‌اند. واحد مرکزی خبر نیز در مقاله ای با استناد به منابع خارجی، اقتصاد عراق را بررسی کرده است. نگاهی به اقتصاد عراق قبل از حمله به ایران؛ بررسی تأثیر جنگ در افزایش هزینه‌های عمومی؛ کاهش درآمدهای ارزی؛ محاسبه غلط سران حکومتی عراق درباره احتمال پیروزی سریع بر ایران؛ کمک کشورهای عربی به رژیم عراق؛ شرایط بنگاه‌های مالی برای پرداخت وام به عراق؛ میزان خرید تسلیحات و تأثیر آن در بنیادهای اقتصادی آن کشور؛ مشکل صدور نفت و محدودیت درآمدهای ارزی؛ تأثیر شروع دور جدید حملات ایران از نیمه دوم سال 60 بر اقتصاد عراق و... محورهای مقاله مورد اشاره است. به‌دلیل اهمیت این مقاله در معرفی چهره اقتصادی عراق امروز، متن کامل آن درج می‌شود. در این مقاله آمده است:
«در چند روز اخیر به‌دلیل مبهم‌بودن آینده سیاسی صدام، ارزش دینار عراقی در صرافی‌های لندن سقوط کرد. بنابر همین گزارش، بسیاری از دارندگان دینار عراقی پس از اطلاع از سقوط آن، با عجله درصدد فروش دینارهای خود برآمدند. این درحالی است که بعضی از صرافی‌های لندن از خرید دینار عراقی خودداری می‌کنند و نام آن را از تابلوهای پولی خود حذف کرده‌اند. همچنین کارشناسان ارزی پیش‌بینی می‌کنند که دینار عراق به‌زودی برای دومین بار سقوط کند. از طرف دیگر، واحد مرکزی خبر به نقل از یونایتدپرس گزارش می‌دهد که درخواست عراق از شورای همکاری خلیج‌فارس دال‌بر تقاضای وام 35 میلیارد دلاری دیگری، با مخالفت کویت و امارات متحده، به‌خاطر کسری بودجه کشورهایشان روبهرو گردید. اوضاع اقتصادی عراق و آینده آن، از مهم‌ترین بحث‌هایی است که خصوصاً پس از عملیات محرم، محافل اقتصادی جهان را به خود مشغول داشته است.
کشور عراق دارای جمعیتی درحدود 5/13 میلیون نفر می‌باشد که درحدود 69% مردمش در شهرها و 31% آنها در روستاها زندگی می‌کنند. مهم‌ترین درآمد ارزی این کشور تا قبل از تجاوزش به ایران به‌وسیله نفت تأمین می‌شد و میزان استخراج نفت عراق که تاحدود 3 الی 5/3 میلیون بشکه در روز بالغ می‌شد، به سه طریق صادر می‌گردید: بخشی ازطریق بنادرش در خلیج‌فارس و توسط شبکه کشتیرانی بین‌المللی، قسمت دیگر به‌وسیله خط لوله ای که از خاک سوریه می‌گذشت، به سواحل دریای مدیترانه انتقال یافته و از آنجا به کشورهای خریدار سرازیر می‌شد و بخش کمی نیز از راه خط لوله ای که به ترکیه می‌رفت، صادر می‌شد. از طرف دیگر، بیشتر مبادلات اقتصادی این کشور تا قبل از جنگ با بلوک شرق خلاصه می‌شد. درزمینه‌های دیگر، عراق میزان کمی نیز
صادرات کشاورزی داشته که براساس آمارهای موجود در سال 76، 30% کل صادرات غیرنفتی عراق را تشکیل می‌داد. نرخ تورم از سال 72 روندی صعودی داشته، به‌طوری‌که در سال 75 تورمی درحدود 3/55% در عراق موجود بوده است و قیمت‌های مواد غذایی با تورم 4/68% درگیر بوده است. بااین‌همه، تا قبل از جنگ، عراق با ذخیره ارزی درحدود 30 میلیارد دلار، یکی از کشورهایی بود که نسبت به دیگر ممالک عربی از ثبات اقتصادی بیشتری برخوردار بود، چراکه این کشور پس از ایران و عربستان سعودی، بالاترین میزان تولید نفت را انجام می‌داد و تا سال 79 صادرات عراق، 9/30 درصد رشد را نشان می‌داد. با تکیه بر این بنیة اقتصادی بود که رژیم بعثی عفلقی عراق بین سالهای 73 تا 79 توانست نیروی نظامی، زمینی و هوایی خود را افزایش چشمگیری دهد و به بزرگ‌ترین ارتش خلیج‌فارس پس از ایران مبدل گردد. در این سال‌ها صدام، با طرد حسن البکر و کلیه مخالفینی که در حزب بعث می‌جست، توانست به‌صورت مهم‌ترین و تنهاترین عنصر سیاسی حزب بعث مبدل شود و با تصفیه‌های کلی، موقعیت خود را به‌خوبی مستحکم کرد.
پس از سقوط شاه و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، صدام که از مدت‌ها پیش با آرزوی رهبری در جهان عرب و خصوصاً در منطقه خلیج‌فارس زندگی می‌کرد، با تحریک ابرقدرت‌ها، حمله گسترده ای را درطول 750 کیلومتر مرز بین‌المللی آغاز کرد. وی تصور می‌کرد که این جنگ به‌دلیل شرایط نابسامان اقتصادی ایران و عدم تثبیت کامل انقلاب در شئون مختلف، بیش از چند روز طول نکشیده و می‌تواند با این پیروزی چشمگیر اولاً موقعیت سیاسی خود را تا حد رهبریت در جهان عرب بالا ببرد، ثانیاً به‌واسطه ضربه مهلکی که به نیروی نظامی ایران وارد می‌آورد، نقش ژاندارمی خلیج‌فارس را به‌عهده گیرد و ثالثاً درصورت سرنگونی خط امام در ایران، از خطر نفوذ اسلام انقلابی در کشور خود جلوگیری کند. عراق به‌خاطر اینکه تصور می‌نمود این جنگ در کوتاه‌مدت به پایان خواهد رسید، هیچ‌گونه ضربه اقتصادی را در پشت سر آن محسوب نمی‌داشت، اما زمان اثبات کرد که این تحلیل درست نبوده است. ما در این گفتار، گوشه ای از لطمات جبران‌ناپذیری را که به اقتصاد عراق وارد آمده است بیان می‌کنیم. دو ماه پس از شروع جنگ، نیروی دریایی قدرتمند ایران، با حاکمیت خود در آب‌های خلیج‌فارس امر بارگیری از بندر بصره عراق را به‌طورکامل مختل کرد تا آنجا که استفاده از این بندر تعطیل گردید. در دی‌ماه سال 59، بندر عقبه به‌طور رسمی ازطرف رژیم سرسپرده اردن در اختیار عراق قرار گرفت تا مایحتاج عراق را به این کشور منتقل کنند. از طرف دیگر، دولت کویت، مقداری از کامیون‌ها و شبکه حمل‌ونقل خود را به امر انتقال کالا به عراق اختصاص داد، لکن مهم‌ترین ضربه ناامنی خلیج‌فارس برای صدام آن بود که صدور نفت وی از این طریق به‌طور ناگهانی پایین آمد و بدین‌ترتیب، عراق یکی از مهم‌ترین راه‌های تأمین ارزی خود را از دست داد. تأسیسات
نظامی و اقتصادی عراق که توسط خلبانان تیزپرواز ایران بمباران می‌شد، نظم اقتصادی را به‌کلی در این کشور مختل ساخت. بسیاری از جایگاه‌های صدور نفت به قعر آبها فرستاده و یا منهدم شد. دراین‌میان، رژیم حاکم بر عراق که تصور طولانی‌شدن جنگ را به‌هیچ‌وجه نمی‌کرد و ازطرفی به‌هیچ‌وجه از پشتوانه مردمی برخوردار نبود، مجبور شد دست کمک به‌سوی دول مرتجع عربی و بانک‌های جهانی دراز کند، هرچند که پس از گذشت یک سال اول جنگ و سقوط لیبرال‌ها و خصوصاً پس از فتح خرمشهر، به‌خوبی آشکار گردیده بود که رژیم صدام نمی‌تواند از این جنگ پیروز بیرون آید، لکن به‌دلیل منافع سیاسی که ادامه جنگ بیش از همه برای اعراب مرتجع و غرب داشت، کمک‌های اقتصادی ازطرف این دو گروه به‌شدت ادامه یافت. بنابر اخبار موجود، رژیم‌های مرتجع جز کمک‌های نظامی و ارسال نیرو، درحدود 24 تا 30 میلیارد دلار به‌عنوان کمک اقتصادی به رژیم صدام پرداخت نمودند و این درحالی بود که بانک‌های غربی نیز - که عموماً سیاست وام‌دهی‌شان براساس خط سیاست خارجی غرب منطبق است - تا میزان پانصد میلیون دلار وام به رژیم صدام اعطا نمودند؛ اما مهم این بود که در اعطای این وام‌ها علاوه‌بر شرایط عمومی این بانک‌های استعمار، یک نکته مهم دیگر نیز نهفته بود و آن عبارت از این بود که به‌دلیل اوضاع بد اقتصادی غرب، بانک‌های هرکدام از کشورهای اروپایی هنگامی حاضر به دادن وام به رژیم حاکم بر عراق می‌گردید که رژیم صدام در مقابل، این وام را صرف خرید و ایجاد رابطه اقتصادی با همان کشور نماید که دراین‌میان، وام‌هایی که "چیس مانهاتان" بانک انگلیس، به صدام پرداخت کرد و قراردادها و خریدهای تازة اقتصادی که بلافاصله بعد از پرداخت وام از انگلیس توسط صدام انجام گرفت، بسیار مهم بود. غرب و کشورهای مرتجع به‌دلیل منافع سیاسی که در این جنگ داشتند، مجبور بودند هرچند که آینده سیاسی صدام تیره باشد، هرگونه کمک لازم را در اختیار رژیم او قرار دهند، اما همچنان که بیان شد، اولاً بیشترین کمک توسط کشورهای مرتجع و خصوصاً خاندان آل سعود در عربستان تأمین گردید و ثانیاً کشورهای غربی با دادن کمک تقریباً اندک پانصد میلیون دلار در تمام طول جنگ، توانستند بازار خرید عراق را کاملاً در انحصار خود گرفته و بدین‌ترتیب سروسامانی به اوضاع اقتصادی درحال سقوط خود بدهند، به‌طوری‌که به گزارش نشریه میدل ایست نیوزلتر میزان صادرات بریتانیا به عراق پس از جنگ، تنها درطول سال 81، به دو برابر میزان صادرات سال 80 این کشور افزایش یافت و به رقم 650 میلیون پوند انگلیس بالغ آمد و در کنار آن، قرارداد یک جاده عظیم تدارکاتی را در عراق به ارزش 182 میلیون پوند آغاز کردند. ازطرفی، فرانسه نیز مهم‌ترین استفاده‌ها را از این موقعیت کرد. دولت فرانسه که موازنه بازرگانی‌اش در سال 1980، 30/19 میلیارد فرانک زیان داشت، با امضای قراردادهای عظیم نظامی با رژیم سرسپرده عراق به میزان 12 میلیارد فرانک تا
سه ماه اول سال 82، توانست مقداری از اوضاع بد اقتصادی خود را اصلاح کند. رژیم عراق که بعد از جنگ اکثر تسلیحات خود را از این کشور خریداری می‌کرد، بدین‌وسیله به طعمه بسیار خوبی برای فرانسه به‌اصطلاح سوسیالیست مبدل شد. طبق برآوردها، اکنون رژیم عراق به بزرگ‌ترین خریدار کالاهای فرانسوی تبدیل شده است و ناظران آگاه اظهارنظر کرده‌اند که این خریدهای نظامی براساس قراردادهایی به میزان 20 تا 30 میلیارد فرانک برآورد خواهد شد. ازطرفی، امریکا نیز که از سال 1975 به‌تلافی تحریم نفتی اعراب در 1973، عده ای از کشورهای عربی را در لیست تحریم صدور کالا قرار داده بود - هنگامی که این خوان گسترده را در اوج بیکاری غرب مشاهده کرد و خصوصاً باتوجهبه اینکه تورم در غرب بیداد می‌کند، این تحریم را شکست و 6 فروند از هواپیماهای ال10 را به‌عنوان اولین اقدام به حکومت صدام تحویل داد.
آمارها نشان می‌دهد که جز زمینه‌های نظامی که جدیداً از سرگرفته شد، بازار خرید از امریکا نیز در سال 81 نسبت به سال 80، 26% افزایش داشت. بدین‌ترتیب، تهاجم نظامی عراق علیه ایران بازار بسیار خوبی را برای کشورهای غربی فراهم ساخت و جز هدف‌های سیاسی که دراین‌میانه توسط امریکا و عمالش اعمال می‌گردید، این جنگ سبب گردید تا خریدهای کلان نظامی - اقتصادی رژیم سرسپرده عراق به میزان زیادی به کمک اقتصاد غرب آید؛ پولی که اکثراً از مخارج عمران مردم محروم کشورهای عربی برداشته شده و به صدام تحویل می‌شود تا ماشین جنگی خود را هرچه‌بیشتر به جلو ببرد. کشورهای غربی نیز به‌خاطر پول بادآورد‌ه ای به میزان 30 میلیارد دلار که ازطرف مرتجعین عرب به سرکردگی رژیم آل سعود به صدام پرداخت شده بود، علاوه‌بر نقشه‌های سیاسی، جهت حل معضلات اقتصادی خود با شتاب به‌سوی رژیم عراق برای بستن قراردادهای جدید هجوم آوردند. رژیم بعثی عراق که به‌خاطر طولانی‌شدن جنگ، علاوه‌بر مشکل جبهه‌ها، موقعیت داخلی خود را در خطر می‌دید، یک سلسله قراردادهای عمرانی داخلی را با این کشورهای غربی به امضا رسانید تا هم وجهه بین‌المللی خود را دال‌بر ثبات اقتصادی نشان دهد و هم به مردم عراق اثبات نماید که جنگ در راه چرخش برنامههای عمرانی وقفه ای ایجاد نکرده است. تنها در نیمه اول سال 1981، صدام مزدور قراردادهایی به مبلغ 15 میلیارد دلار منعقد ساخته و در پایان همان سال بازارهای بغداد مملو از کالاهای مصرفی ساخت غرب شد. علاوه‌برآن، خریدهای تسلیحاتی بسیار مهمی چون خرید 12 میلیارد دلاری از فرانسه تا سه ماه اول سال 82، صورت گرفت، همچنین طی سال 61، قراردادهای هنگفتی چون قرارداد استخراج نفت با شوروی، جاده‌سازی با انگلیس به ارزش 182 میلیون پوند، نیروگاه‌های برق و خطوط راه‌آهن با فرانسه، به میزان 5 میلیارد فرانک به امضا رسید. مضاف بر آن، پروتکل‌هایی اقتصادی نیز بین عراق و ترکیه، چین، اردن، اندونزی، یوگسلاوی و بعضی کشورهای دیگر منعقد شد. این خریدها تا آنجا بالا رفت که خبرگزاری اوپک، بر پایه بررسی مجله اقتصادی میدل ایست
دایجست از عراق، گزارش داد، قراردادهایی که عراق در سال 1981، بسته است بالغ‌بر 23 میلیارد و 20 میلیون دلار گردیده و بدین‌ترتیب، بزرگ‌ترین خریدار در سطح کل خاورمیانه بوده است، درحالیکه ارزش کل قراردادهای عربستان سعودی به 21 میلیارد و هشتاد و پنج میلیون دلار می‌رسید. بدین‌ترتیب، عراق با پولی که کشورهای عربی مرتجع به وی پرداخت می‌نمودند، می‌کوشید تا علاوه‌بر تدارک شدید جبهه‌ها و خریدن مداوم تانک و هواپیما و سایر ادوات جنگی، بازار مصرفی داخلی را نیز از کالاهای وارداتی انباشته کند.
دراین‌میان، رژیم صدام که بعد از ساقط‌شدن بنادرش، نفت خود را از ناحیه خط لوله‌های سوریه و ترکیه صادر می‌کرد، با جلوگیری سوریه از ارسال نفت عراق از خاک کشورش، ضربه اقتصادی دیگری را پذیرا شد و تنها محل صدورش، منحصر به خاک ترکیه گردید. رژیم صدام که به‌واسطه خرج‌های کلانش برای جبهه، نیاز شدیدی به ارز داشت با قطع این لوله‌ها به‌ناگاه مشکل مهم دیگری را دربرابر خود دید، صدام کوشید با شکایت به اعراب این مشکل را حل سازد، ولی مؤثر نیفتاد و پس از 19 ماه از جنگ، و با انبوه مشکلات، در اردیبهشت سال 61، رژیم عراق مجبور شد تولید نفت خود را پایین آورد و عراقی که روزی 5/3 میلیون بشکه نفت تولید می‌کرد، به ناگاه با تولیدی کمتر از 800 هزار بشکه روبهرو شد و اکثر خریداران نفتی‌اش، جذب کشورهای دیگر شدند. این شکست اقتصادی به‌طور کلی، مقدار ارزی را که صدام ازطریق درآمد داخلی خود تأمین می‌کرد نیز به یکباره کاهش چشمگیر داد، اما رژیم بعثی عراق که مخارج هنگفت جبهه‌ها را در پیش رو داشت، تصمیم گرفت که کاهش ارز خود را به‌وسیله کم‌کردن هزینه‌های عمرانی جبران نماید. عبدالرحیم ایسام معاون شرکت ملی نفت عراق، در آن موقع گفت: "از زمانی که سوریه خطوط نفتی عراق را مسدود کرده است، این کشور تنها 800 هزار بشکه نفت در روز ازطریق خط لوله ترکیه صادر می‌کند." حتی اگر این ادعای حکومت بعثی را بپذیریم، باز میزان تولید نفت به مقدار بسیار زیادی کاهش یافته بود.
اما مهم‌ترین مشکل را در امر اقتصاد، جبهه‌ها و خصوصاً از نیمه دوم سال 60 برای رژیم مزدور عراق ایجاد کرد، از مهرماه سال60 که عملیات سپاه ایران شکل تهاجمی وسیع‌تری یافت، دو مسئله اقتصادی مهم را برای صدام ایجاد کرد. اول آنکه، حمله‌های مداوم ایران، با شمار کشته‌شدگان و اسرای بسیار زیاد عراقی روبهرو می‌شد و لذا رژیم بعثی ناگزیر می‌گردید تا جای آنها را با نیروی انسانی داخل کشور که به کار اقتصادی مشغول بودند، پر کند و بدین‌وسیله بخش فعال اقتصادی در عراق دائماً درحال کاهش بود. آمارهای اسرا که بالغ‌بر 60 هزار نفر می‌شود و تعداد کشته‌شدگان و زخمی‌ها که از مرز 100 هزار نفر گذشته، به‌خوبی نشان می‌دهد که تا چه اندازه نیروی انسانی اقتصادی عراق ضربه خورده است. بنابرگزارش روزنامه میدل ایست، جنگ عراق و ایران 40 تا 45% در نیروی انسانی اقتصادی عراق کمبود
ایجاد کرده است. این کمبود وقتی به‌خوبی احساس می‌شود که خود رژیم صدام اعتراف کرد که از کارگران خارجی استفاده می‌کند. صباح گچاچی از مشاورین وزارت برنامه‌ریزی رژیم صدام، در اردیبهشت‌ماه 61 گفت: درحال‌حاضر، 2 میلیون نیروی کار خارجی در عراق به سر می‌برد که 5/1 میلیون آنها عرب بوده و از این میان یک میلیون مصری هستند.
و اما ضربه دوم اقتصادی که حملات ایران بر اقتصاد عراق وارد ساخت، سیل تجهیزات نظامی وسیعی بود که توسط سپاه ایران، منهدم یا به غنیمت گرفته می‌شد، توجه به تعداد عملیات‌های گسترده از مهر سال 60، به‌خوبی روشن می‌سازد تا چه اندازه ازدست‌رفتن وسایل، خرج بر عهدة رژیم صدام گذاشته است، به‌طوری‌که بنابر گزارش مجله میدل ایست، تنها خرید اسلحه از فرانسه که تا سه ماه اول سال 82، 12 میلیارد فرانک بود، به 20 تا 30 میلیارد فرانک رسید. این خریدهای مداوم سبب شد که با همه کمک‌های مرتجعین عرب، ذخیره ارزی عراق از 30 میلیارد دلار به کمتر از 6 میلیارد دلار رسید، کشور در آستانه سقوط قرار گرفت. از اردیبهشت سال 61، اخبار بسیار زیادی دال‌بر کاهش مخارج عمرانی ازطرف رژیم منتشر شد و فرار سرمایه‌ها از عراق به‌شدت آغاز گردید، اوضاع اقتصادی عراق در چند ماه اخیر تا بدانجا وخیم گردید که کسری بودجه این کشور به 8 میلیارد و 500 میلیون دلار رسید و تورم به میزان بسیار زیادی افزایش یافت. خصوصاً آنکه دولت کویت، یکی از تأمین‌کنندگان اصلی مخارج عراق، به‌دلیل موقعیت بد بازار سهامش و کسری بودجه ناگزیر گردیده بود تا از پرداخت‌های بی‌رویة وام به دولت بعثی بکاهد. بدین‌ترتیب، موقعیت اقتصادی صدام هرلحظه وخیم‌تر می‌شد.
حمله اخیر ایران و نفوذ تا عمق 10 کیلومتری در خاک عراق، به یکباره پس از مدت‌ها، که رادیوهای غربی، شعار قدرت عراق را در دفاع از مرزهایش می‌دادند، ضربات عظیمی را به وی وارد آورد تا آنجا که بنابه گفته حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، تنها غنائم سالم به‌دست‌آمده، به 1 میلیارد دلار بالغ می‌شود. ضربه‌های اقتصادی اخیر، در کنار آینده بسیار مبهم سیاسی صدام، که دیگر در سقوط وی شکی باقی نگذاشته است، وسایلی را فراهم نمود که حتی وام‌دهندگان اصلی چون بانک‌های غربی و بعضی دول عربی نیز در روند خود شک کنند.
به‌هرحال، اقتصاد عراق تا بدانجا ورشکسته شده که جدیداً صدام تقاضای 35 میلیارد دلار وام از شورای همکاری خلیج‌فارس و 500 میلیون دلار دیگر از بانک‌های غربی نموده است. با این بررسی، به‌خوبی روشن می‌شود که تهاجم صدام به ایران، تا چه اندازه بنیة اقتصادی عراق را از میان برده و قرض‌هایی را بر گردن این کشور مستولی ساخته است که مردم عراق سال‌ها باید طعم تلخ آن را پذیرا شوند و سقوط ارزش دینار عراقی از اولین اثرات آن است.(1)
1) مأخذ 21، بخش دوم، صص 12 و 13، واحد مرکزی خبر.
1
امروز ارتش عراق علاوه‌بر گلوله‌باران شهرهای خرمشهر و آبادان به حریم هوایی این شهرها نیز تجاوز کرد.
شهرهای آبادان و خرمشهر امروز نیز زیر آتش توپخانه دشمن قرار گرفتند که براثر آن، 3 منزل مسکونی و قسمتی از توقفگاه مرکزی پالایشگاه آبادان تخریب شد و یک دستگاه خودرو نیز آتش گرفت.(1)همچنین هواپیماهای عراقی به‌قصد بمباران شهر آبادان وارد فضای این شهر شدند که با شلیک پدافندهای هوایی نیروی‌های خودی، مجبور به ترک منطقه شدند.(2)امشب ضد هوایی‌های مستقر در جماران نیز با دیدن شیئی نورانی در فضای جماران شروع به شلیک کردند(3)
2
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، مردم شهر حلبچه عراق در هجومی به حوزه نظام‌وظیفة این شهر، 12 نفر از افراد ارتش عراق را اسیرکردند. آنها در حمله دیگری به منزل فرمانده تیپ حلبچه، 2 تن از سربازان عراق را کشته، 4 نفر را زخمی کردند. در ادامه گزارش این خبرگزاری آمده است که در دو هفته اخیر، حملات مجاهدان مسلمان عراقی علیه رژیم صدام افزایش یافته، طوری‌که چندی پیش، مجاهدان عراقی با حمله به یک خودرو حامل نفرات بعثی در شهر سلیمانیه عراق، آن را منهدم و 6 تن از سرنشینانش را به هلاکت رساندند. همچنین در یک درگیری میان مزدوران بعثی و مجاهدان عراقی در سلیمانیه 34 تن از افراد ارتش عراق کشته یا زخمی شدند.(4)
1) سند شماره 293102 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از شهربانی استان خوزستان (اطلاعات) به استانداری استان خوزستان (دفتر سیاسی و انتظامی)، شماره 208، تاریخ 20/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 54629 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 21/9/1361، ص3.
2) روزنامه اطلاعات، 20/9/1361، ص14.
3) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران)، 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، ص329.
4) روزنامه اطلاعات، 22/9/1361، ص15، سنندج - خبرگزای جمهوری اسلامی؛ و - سند شماره 270157 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز قرارگاه مرکزی نزاجا غرب (رکن2) به ناحیه ژاندارمری باختران (رکن2)، 25/10/1361.
1
همان‌طورکه پیش‌بینی می‌شد(1)امروز به مناسبت برگزاری انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی، عناصر مسلح غیرقانونی اقدامات خود را در بخش شمالی مناطق کردنشین به‌ویژه در مناطق اشنویه، نقده، ارومیه و پیرانشهر افزایش دادند.
افراد مسلح وابسته به گروه‌های غیرقانونی در اطراف روستای نالوس در 13 کیلومتری جنوب‌غربی اشنویه، 38 تن از نیروهای خودی را که برای شرکت در مراسم رأی‌گیری به این روستا می‌رفتند، محاصره و اسیرکردند. با رسیدن نیروهای کمکی، درگیری بین دو طرف آغاز شد و تا ساعت 6 ادامه یافت که درنهایت، افراد مهاجم با به‌جاگذاشتن جنازه کشته‌های خود و رهاکردن اسرا، مجبور به فرار شدند. در این درگیری، 7 تن از نیروهای خودی و 2 تن از اهالی نالوس (امام‌جمعه و مدیر مدرسه) به شهادت رسیدند و 9 نفر زخمی و 5 نفر نیز به گروگان گرفته شدند. از افراد مهاجم نیز 11 نفر کشته و 13 نفر زخمی شدند.(2)
همچنین افراد مسلح با حمله به یکی از حوزه‌های انتخاباتی اشنویه، یکی از مسئولان اخذ رأی را شهید و یک نفر را مجروح کردند و 2 نفر را نیز به گروگان بردند.(3)2 بمب صوتی نیز در مسجد خضریی واقع در خیابان امام خمینی این شهر منفجر شد که خسارتی به همراه نداشت(4)
قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 19/9/1361؛ و - سند شماره 357690 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه، 19/9/1361.
عده‌ای از عوامل مسلح ضد انقلاب هم با حمله به ساختمان بخشداری و سپاه اشنویه خساراتی به هر دو ساختمان وارد کردند. این حادثه تلفات جانی نداشت(5)در روستای حسن نوران در دوازده کیلومتری جنوب اشنویه، نیز 4 بمب صوتی منفجر شد؛ یکی از این بمب‌ها در مسجدی که محل رأی‌گیری بود و 3 بمب دیگر در زیر پل‌های منتهی به محل رأی‌گیری منفجر شدند. این حادثه نیز تلفاتی به همراه نداشت.(6)
در پیرانشهر نیز عناصر مسلح غیرقانونی 4 نفر از مسئولان رأی‌گیری روستاهای اطراف را هنگام مراجعت به پیرانشهر، محاصره و هر 4 نفر را اسیرکردند.(7)در پانزده کیلومتری شمال این شهر نیز یک بمب ساعتی کار گذاشته‌شده با قدرت تخریبی 4 پوند تی.ان.تی. کشف و خنثی شد.(8)
بین روستاهای بیشاسب و شیوه در محور پیرانشهر - سردشت نیز 3 نفر از نیروهای خودی روی مین رفته، زخمی شدند.(9)
در ارومیه هم یک خودرو حامل اعضای برگزاری انتخابات پس از پایان رأی‌گیری و هنگام بازگشت از روستای زیوه در دو کیلومتری جنوب‌شرقی این شهر(در حوالی روستای بنه) مورد
1) علاوه‌بر اخباری که در روزهای گذشته درج شد، قرارگاه عملیاتی بعثت از قرارگاه‌های تحت فرماندهی قرارگاه حمزه - که در شمال منطقه کردنشین فعالیت دارد - در نامه ای به فرماندهی قرارگاه حمزه اعلام کرد که تعداد 150 نفر از افراد حزب دمکرات و گروه کومه‌له به اشنویه رفته‌اند تا مانع برگزاری انتخابات در آن منطقه باشند. (سند شماره 357682 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه، 19/9/1361، سند تک‌برگی.)
2) سند شماره 357682 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه(ع)، 19/9/1361؛ و - سند شماره 357740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع)، (اطلاعات)، شماره 15، تاریخ 25/9/1361، ص1؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 268، تاریخ 22/9/1361، ص13، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 21/9/1361.
3) سند شماره 54652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 266، تاریخ 22/9/1361، صص 1 و 2.
4) سند شماره 357675 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از
5) سند شماره 54618 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 264، تاریخ 20/9/1361، ص1.
6) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، تاریخ 20/9/1361، ص3، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 19/9/1361.
7) مأخذ 6.
8) سند شماره 357738 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره 13، تاریخ 23/9/1361، ص3.
9) سند شماره 35774 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره 140، تاریخ 19/9/1361، ص2.
حملة عوامل حزب دمکرات قرار گرفته، 2 تن از سرنشینان آن شهید و 2 تن دیگر - که زن بودند - مجروح شدند. شهدای این حادثه از کارمندان شرکت برق این شهر بودند(1)
در شمال‌غربی ارومیه نیز خودروی حامل 6 تن از نیروهای سپاه و بسیج - که به‌منظور ایجاد امنیت این محور برای اخذ رأی عازم روستای گنبد بودند - روی مین رفته، هر 6 سرنشین آن مجروح شدند. افراد حزب دمکرات که قصد کشتن افراد زخمی را داشتند، درپی اعزام نیروی کمکی از پایگاه سرو منطقه را ترک کردند.(2)
در همین منطقه، عوامل گروه کمونیستی کومه‌له با مراجعه به روستای گنگجین در شمال‌غرب ارومیه، 3 نفر را به‌خاطر فعالیت در امر انتخابات و همکاری با سپاه ربوده، با خود بردند. واحد اطلاعات ارومیه در تکمیل این خبر نوشته است: این افراد از اهالی کرد بومی روستا بوده، افراد کومه‌له قبلاً یکی از آنها را دستگیر و شکنجه کرده بودند و یکی دیگر از آنها نیز قبلاً پیش‌مرگ گروه کومه‌له بود که پس از دو سال همکاری با این گروه، از آنها جدا شده بود.(3)
در بخش محمدیار نقده نیز در اولین ساعات رأی‌گیری، انفجار 2 بمب خسارت مالی اندکی به جا گذاشت، اما تلفات انسانی نداشت. یکی از این بمب‌ها در مسجد این روستا - که در انتخابات قبلی محل رأی‌گیری بود - منفجر شد.(4)
در سنندج و برخی روستاهای اطراف هم عناصر مسلح غیرقانونی دست به اقداماتی زدند، ازجمله در مسجد حاجی‌آباد بمبی کار گذاشتند که هنگام رأی‌گیری منفجر و سبب زخمی‌شدن 2 نفر شد.(5)
در جنوب سنندج نیز عناصر مهاجم در حمله به محل رأی‌گیری در روستای شیلان، 3 تن از محافظان صندوق رأی‌گیری را شهید و 2 نفر را زخمی کردند. این افراد در روستای شینه (24 کیلومتری جنوب سنندج) نیز ضمن به‌آتش‌کشیدن صندوق رأی‌گیری، مسئولان برگزاری انتخابات را به گروگان گرفتند.(6)
در محور دیواندره - سنندج نیز افراد مسلح ضد انقلاب به خودروی حامل 4 سرنشین که درحال بازگرداندن صندوق رأی به سنندج بودند، حمله کرده، ضمن انهدام خودرو، هر 4 سرنشین آن را به شهادت رساندند.(7)
در محور سنندج - مریوان هم 50 نفر از عناصر حزب دمکرات کردستان پس از پایان مراسم انتخابات، وارد روستای شوشیه در چهار کیلومتری غرب سنندج شدند و پس از تیراندازی و به‌آتش‌کشیدن 2 خودرو جهادسازندگی و اسیرکردن 2 نفر از نیروهای جهاد، 30 هزار تومان از اهالی روستا اخاذی کرده، سپس آنجا را ترک کردند(8)
در روستای زنوری مریوان در 9 کیلومتری جنوب‌غربی محور مریوان - سنندج نیز مهاجمان با حمله به محل رأی‌گیری، ضمن به‌آتش‌کشیدن صندوق رأی‌گیری، 7 تن از دست‌اندرکاران انتخابات را - که شامل 4 آموزگار، یک کارمند و 2 محافظ بودند - به گروگان گرفتند.(9)
1) سند شماره 54645 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 5 فرماندهی به فرماندهی کل سپاه، 21/9/1361؛ و - مأخذ 6؛ و - سند شماره 357698 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی سیدالشهدا(ع) (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، شماره 4، تاریخ 23/9/1361، ص2؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 267، تاریخ 21/9/1361، ص5، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 20/9/1361؛ و - سند شماره 349813 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری شماره 15 و 17، از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی تأمینی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 14/9/1361، ص5.
2) مأخذ 8، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 357684 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی منطقه 5، 19/9/1361.
3) سند شماره 357705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد عملیات قسمت اطلاعات (ارومیه) به فرماندهی قرارگاه بعثت، 21/9/1361.
4) سند شماره 357673 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 19/9/1361؛ و - سند شماره 357679 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه نقده به قرارگاه بعثت 19/9/1361؛ و - مأخذ 9، ص3، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 19/9/1361؛ و - سند شماره 357686 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت (اطلاعات) به قرارگاه حمزه(ع)، 19/9/1361.
5) . سند شماره 346903 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: لشکر28 پیاده (رکن 2) به فرماندهی ناحیه 4 (رکن2)، 21/9/1361.
6) سند شماره 346904 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن2)، به ناحیه 4 (رکن2)، 20/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 344866 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 21/9/1361.
7) . سند شماره 357741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 28/9/1361، ص1؛ و - مأخذ 17.
8) مأخذ 12، ص3؛ و - سند شماره 346905 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن2) به ناحیه4 (رکن2)، 19/9/1361.
9) سند شماره 54682 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات) شماره 267، تاریخ 23/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 344865 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 24/9/1361؛ و - سند شماره 364903 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: لشکر28 پیاده (رکن2) به فرماندهی ناحیه 4 (رکن2)، 21/9/1361.
1
درحالیکه گروه‌های معارض برای برگزارنشدن یا کاهش مشارکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان، اقداماتی ازقبیل تهدید، بمب‌گذاری، کاشت مین و... انجام می‌دهند، شرکت فعالانه مردم مناطق کردنشین گویای واقعیت دیگری است.
در 30 کیلومتری شمال بانه، عناصر مسلح غیرقانونی با ورود به روستای منجیلان و تیراندازی و ارعاب مردم، قصد بازداشتن آنها از شرکت در انتخابات را داشتند که با زخمی‌شدن یکی از اهالی، راهپیمایی خودجوش مردمی آغاز شد و اهالی روستا با سردادن شعارهایی در محکومیت مهاجمان، آنها را مجبور به ترک روستا کردند.(1)
در جنوب سقز، جواد حسامی سرپرست حزب دمکرات در این منطقه، در اقدامی برای بازداشتن مردم و اعضای شورای روستایی از همکاری با جمهوری اسلامی، اعضای شورای 8 روستا ازجمله روستاهای دره شیخان، دره توله، سیف‌آباد، و... را در منطقة عمومی خورخوره دستگیر کرده، از آنان می‌خواهد که ضمن کناره‌گیری از فعالیت‌های شورای روستایی، کارت‌های عضویت خود را نیز تحویل دهند که با خودداری همه افراد دستگیرشده روبهرو می‌شود. وی سپس درحالیکه از تأمین هدف خود، یعنی بازداشتن مردم از شرکت در انتخابات ناامید شده بود، دستور داد تا همه افراد را در روستای قره بقره در جنوب‌غربی سقز زندانی کنند(2)
فرمانده سپاه مهاباد نیز درباره اقدامات انجام‌شده در این شهر برای تأمین امنیت برگزاری انتخابات و نتایج این اقدامات، همچنین استقبال مردم از انتخابات، در گزارشی به قرارگاه بعثت اعلام کرد که دشمن می‌خواست مانع حضور مردم در انتخابات شود و قصد داشت تا ازطریق بلندگوی مساجد آنها را به شرکت‌نکردن در انتخابات تشویق کند، اما سپاه شب جمعه در همه مساجد و نقاط حساس شهر کمین گذاشت که در یکی از محل‌ها، دشمن به دام افتاد و 4 نفر از آنها کشته شدند. همچنین روز جمعه در همه شهرها، محورها و روستاها امنیت برقرار بود و مردم استقبال فراوانی از انتخابات کردند.(3)
فرمانده سپاه نقده نیز در گزارشی به قرارگاه بعثت درباره استقبال مردم منطقه از انتخابات، گزارش داد که بحمدالله، انتخابات در شهرستان نقده و حوالی آن با استقبال کم‌نظیر مردم به‌خصوص برادران و خواهران کُرد روبهرو شد.(4)
فرماندهی منطقه 5 سپاه پاسداران که مرکز آن در تبریز قرار دارد، در گزارشی به فرماندهی کل سپاه با اعلام این خبر که انتخابات به‌نحو احسن برگزار شد، با اشاره به مواردی که عناصر مسلح غیرقانونی در برخی روستاهای کردنشین به وجود آورده بودند، استقبال مردم از انتخابات مجلس خبرگان و میان‌دوره‌ای مجلس را گرم توصیف کرد.(5)
خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز در گزارشی درباره حضور مردم برخی شهرهای کردنشین، در انتخابات مجلس خبرگان اعلام کرد: به‌رغم توطئه‌های ضد انقلابیون وابسته به استکبار جهانی،
1) دفتر سیاسی سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 48، تاریخ 11/10/1361، ص15.
2) سند شماره 340472 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی) 22/9/1361.
3) سند شماره 357678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مهاباد به قرارگاه بعثت، 19/9/1361.
4) مأخذ 16، بخش دوم.
5) سند شماره 54584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 5 به فرماندهی کل، 19/9/1361.
مردم مسلمان مناطق کردنشین آذربایجان غربی امروز با هجوم بی‌سابقه خود برای شرکت در انتخابات خبرگان و نمایندگان مجلس شورای اسلامی به‌سوی صندوق‌های رأی این منطقه رفتند و همه تلاش‌های مذبوحانه ضد انقلابیون و بوق‌های صهیونیستی را خنثی کردند. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از مقامات مسئول در بخش بوکان، برای پاسخگویی به استقبال بی‌سابقه مردم، 10 صندوق دیگر به تعداد صندوق‌های شعب اخذ رأی افزوده شد. بااین‌حال، این مقامات اظهار کردند که تا ساعت 16:30 دقیقه، تنها نزدیک به 50 درصد از مردم مسلمان بوکان موفق به ریختن آرای خود به صندوق‌ها شده‌اند. درپی این امر، آنها درخواست داشتند که مهلت رأی‌گیری بازهم تمدید شود. در شهرستان مهاباد نیز مقامات مسئول یادآور شدند که به‌دلیل استقبال کم‌نظیر مردم، احتمال دارد کار اخذ آرا در ساعت تعیین‌شده به اتمام نرسد، اما تلاش برای اخذ آرای مردم همچنان ادامه دارد. در شهرستان نقده نیز مراجعه مردم برای ریختن آرا به صندوق‌ها تا آخرین لحظات ادامه داشت و بعدازظهر، مهندس شیخ عطار استاندار آذربایجان غربی، ضمن سفر به نقده از شعب اخذ رأی این شهرستان بازدید کرد.
آخرین گزارش رسیده از اشنویه نیز حاکیست که بیش از 95 درصد از مردم واجد شرایط این بخش، آرای خود را به صندوق‌ها ریخته‌اند.
روزنامه کیهان هم درباره تمدید مهلت انتخابات در استان‌های آذربایجان غربی و کردستان به‌دلیل حضور بی‌سابقه مردم نوشت: به‌علت استقبال مردم متعهد و مسلمان استان‌های آذربایجان غربی و کردستان، مدت انتخابات مجلس خبرگان در این دو استان، از فردا ساعت 7 صبح به مدت 10 ساعت تمدید شد. دراین‌باره اکبر ناطق نوری وزیر کشور، اطلاعیه‌ای صادر کرد که متن آن به این شرح است:
«باوجود ابراز علاقه و اشتیاق برادران و خواهران ساکن استان‌های آذربایجان غربی و کردستان و استقبال بی‌سابقه از فرمان تاریخی امام امت، مبنی‌بر شرکت در امر انتخابات مجلس خبرگان، متأسفانه به‌علت انسداد بعضی از جاده‌های کوهستانی، مسئولین اجرایی موفق به اعزام گروه برای حمل صندوق و اوراق انتخاباتی به بعضی از نقاط این دو استان نشدند و لذا موفق به اخذ رأی از روستانشینان شریف و زحمتکش مناطق مزبور نشده‌اند؛ بنابراین، موافقت گردید اخذ رأی انتخابات مجلس خبرگان در دو استان فوق‌الذکر، از ساعت 7 صبح شنبه 20/9/1361 به مدت 10 ساعت دیگر تمدید شود. مجدداً یادآوری می‌شود این تمدید منحصراً مختص استان‌های کردستان و آذربایجان غربی و مختص انتخابات مجلس خبرگان می‌باشد.»(1)
1) روزنامه کیهان، 20/9/1361، ص4.
1
حمایت‌های پلیس فرانسه از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در چند روز گذشته موجب واردآمدن جراحت به تعدادی از دیپلمات‌ها و دانشجویان ایرانی در پاریس شده بود، امروز نیز ادامه یافت و اعضای سازمان، یک دانشجوی ایرانی را با ضربات چماق و چوب راهی بیمارستان کردند. دانشجویان ایرانی نیز در اعتراض به همکاری پلیس فرانسه با سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، تظاهرات آرامی برگزار کردند.
در ادامه اقدامات نیروها و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) علیه افراد انجمن اسلامی دانشجویان ایران در پاریس، یکی از افراد این انجمن که به همراه همسر خود عازم منزل بود، مورد هجوم 10 نفر از افراد این سازمان که به چماق مسلح بودند قرار گرفت و به‌شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شد(1)
به‌دنبال اینگونه اقدامات اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و هواداری پلیس فرانسه از آنان، امروز پس از برپایی نمازجمعه، اعضای انجمن اسلامی دانشجویان و دیگر دانشجویان در محل اجتماع دانشجویان راهپیمایی اعتراض‌آمیزی را برگزار کردند. به گزارش روزنامه کیهان: درحالیکه توطئه‌های مشترک منافقان و حکومت فرانسه برای خاموش‌کردن صدای حق‌طلبانه مسلمانان جریان دارد، نماز وحدت‌آفرین اعضای انجمن اسلامی شهر پاریس، دیروز هرچه باشکوه‌تر در ستیه (محل اجتماع دانشجویان) برگزار شد. در این آیین دشمن‌شکن، ده‌ها نفر از برادران و خواهران از کشورهای گوناگون ازجمله الجزایر، لبنان، تونس، مراکش، عراق، جزیره کومور، جزیره مارتینیک و تنی چند از مسلمانان فرانسه شرکت داشتند. در پایان مراسم، یکی از برادران غیرایرانی با قرائت مقاله‌ای به زبان فرانسوی، حملات وحشیانه پلیس فاشیست فرانسه را به 3 نمایندة رسمی دولت ایران و چند تن از برادران عضو انجمن اسلامی که به‌دست اعضای گروهک منافق زخمی شدند، محکوم کرده، اینگونه توطئه‌ها را طرح مشترکی بین دولت سوسیالیست صهیونیست فرانسه و گروهک منافق خواند، سپس دانشجویان در اعتراض به دولت فرانسه، در خیابان‌های پاریس دست به تظاهرات زدند. تظاهرکنندگان درحالیکه پلاکاردها و تصاویری از امام خمینی، آیت‌الله منتظری و شهید مظلوم بهشتی را در دست داشتند، با دادن شعارهایی به زبان فرانسه چون "مرگ بر میتران، مرگ بر ریگان، تروریست‌های ایرانی را تحویل ایران دهید." و "مرگ بر پلیس فاشیست فرانسه" حکومت صهیونیستی فرانسه را محکوم‌کردند. یادآوری می‌شود، پلیس که در ابتدا قصد جلوگیری از برگزاری این تظاهرات را داشت، در مقابل کثرت تظاهرکنندگان مجبور به عقب‌نشینی شد و تظاهرکنندگان توانستند به مدت یک ساعت به تظاهرات بپردازند.(2)
خبرگزاری یونایتدپرس درباره روابط ایران و فرانسه و تأثیر حوادث اخیر در روابط دو کشور گزارش داد: روابط بین فرانسه و ایران که درحال‌حاضر به‌دلیل حضور عدة زیادی از تبعیدی‌های سرشناس ایرانی در پاریس تیره است، امروز با متهم‌شدن پلیس فرانسه به‌دلیل خشونت علیه 2 دیپلمات ایرانی ازسوی تهران، تیره‌تر شد. مقامات فرانسوی این اتهام را انکار نکردند، ولی گزارش شده است که وزارت امور خارجه ایران اصرار دارد تا یک تحقیق کامل رسمی درمورد حادثه جمعه‌شب انجام شود.(1)
1
امروز انتخابات مجلس خبرگان در همه شهرها و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی در برخی شهرهای کشور برگزار شد(2)بنابه گزارش منابع خبری، مردم ایران در صف‌های طولانی در مقابل حوزه‌های رأی‌گیری حضور یافته، به نمایندگان موردنظر خود رأی دادند. مردم ایران از اولین ساعت‌های بامداد روز جمعه 19/9/1361 به پای صندوق‌های رأی رفته، آرای خود را به صندوق‌ها ریختند.(3)
آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات امروز خود نوشته است:
«برای رأی‌دادن به انتخابات مجلس خبرگان و میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی به حسینیه جماران رفتم و رأی دادم. امام هم قبل از من رأی داده بودند. [...] مردم خیلی خوب استقبال کرده‌اند، صف‌های طولانی همه‌جا بود. خیلی از [حوزه‌ها] تعرفه رأی‌گیری کم آوردند. دشمنان خیلی تلاش کردند که مردم را از شرکت در انتخابات دلسرد کنند. شرکت وسیع مردم، دشمنان را مأیوس و دلسرد می‌کند. بعضی از علما هم که بی‌تفاوت بودند، بالاخره در آخرین ساعات اطلاعیه دادند.»(1)
1
آیت‌الله موسوی اردبیلی خطیب امروز نمازجمعه تهران، باتوجهبه روند جاری جنگ بین ایران و عراق، خطاب به کشورهای تصمیم‌گیرنده و سازمان‌های بین‌المللی، خواهان به‌رسمیت شناخته‌شدن حقوق ایران برای پایان‌یافتن جنگ شد. وی ضمن محکوم‌کردن مانور مشترک امریکا و عمان، هدف از اجرای آن را ترساندن ایران اعلام کرد و باتوجهبه همبستگی داخلی و روحیات مردم ایران آن را بی‌اثر خواند. وی همچنین حضور امریکا را در منطقه به ضرر
1) مأخذ 3.
کشورهای منطقه خواند و آنها را به دوری هرچه‌بیشتر از امریکا دعوت کرد. گزیده‌ای از سخنان آقای موسوی اردبیلی به شرح زیر است:
روزی که جنگ شروع شد، ما از صفر شروع کردیم و الآن به جای خوبی رسیده‌ایم و صدام با دست پر شروع کرد، اما به جای بدی رسیده است. درحال‌حاضر، ابتکار جنگ در دست ماست یا در دست صدام؟ آیا اوست که باید سرنوشت جنگ و صلح را تعیین کند یا ما؟ اگر اوست چرا تعیین نمی‌کند؟ اگر ما هستیم، پس اعتراف کنید و بگویید که این ایران است که ابتکار را به‌دست گرفته است. ما می‌گوییم هر وقت خواستیم می‌جنگیم. قدرتش را هم داریم و تاکنون رزمندگان عزیز این مسئله را نشان داده‌اند. وی افزود: صدام با همه کمک‌هایی که از ابرقدرت‌ها دریافت می‌کند، بازهم وضعش بد است. اینها طرف‌دار حضور امریکا در منطقه هستند. سلطان قابوس و شاه فهد می‌خواهند امریکا را به منطقه بیاورند، می‌خواهند ما را بترسانند. روزی که امریکاییها در ایران در کنار دست ما و بالای سر ما بودند و همه مراکز ما دست آنها بود، چه کردند که حالا می‌خواهند مجدداً بیایند که چی؟... آنها نمی‌فهمند جای امریکا اینجا نیست؟ اینها می‌خواهند امریکا را به منطقه بیاورند، ما باکی نداریم، اما ما یک
نصیحت می‌کنیم و می‌گوییم حسن، حسین، فهد، صدام! اگر آنها بیایند به ضرر شماست. آنها بی‌عرضگی شما را می‌بینند و می‌گویند اگر عوض شوند، بهتر است. بگذارید دور باشند، چه ضرری برای ما دارند، اگر ضرر دارند به ضرر شماست. ارباب از نوکرش هرچه‌بیشتر فاصله داشته باشد، نوکر می‌تواند به آزادی نفس بکشد. آن وقتی که آنها ما را با دخالت نظامی ترساندند، ما نترسیدیم، حالا می‌خواهند با قابوس مانور دهند. ملت‌ها باید بدانند چه کسانی بر آنها حکومت می‌کنند. چرا اینها از وضع ما و از گذشته ملت ما، از گذشته رفیقشان که با آنها هم‌پیاله و هم‌کاسه بود، عبرت نگرفتند، هنوز هم عبرت نمی‌گیرند. اینها، امروز همان راه را می‌روند که قبل از سال 57 در ایران رفیق جهنمی‌شان همان راه را رفت.(1)
1
مجله اکونومسیت چاپ لندن، با اشاره به موفقیت‌های ایران در حفاظت از جزیره خارک، کاهش حملات عراق را به این جزیره متأثر از ضعف نظامی و تردید سیاسی عراق در برانگیختن ایران برای ازسرگیری یک جنگ تمام‌عیار خواند. در مطلب این نشریه آمده است: ایرانی‌ها تاکنون قادر بوده‌اند که این شریان اقتصادی خود را باز نگه داشته و حدود 2 میلیون بشکه نفت ازطریق آن صادر کنند، زیرا عراقی‌ها ازنظر نظامی ناتوان و ازنظر سیاسی مردد هستند که این تأسیسات را منهدم کنند. ایرانی‌ها که از صدمه‌پذیر بودن جزیره خارک آگاه‌اند، تقریباً همه تجهیزات و موشک‌های ضد هوایی خود را در این جزیره و اطراف آن مستقر کرده‌اند. این دفاع قوی، عراقی‌ها را از تکرار چنین حمله‌هایی بازداشته است، ولی دلایلی سیاسی وجود دارد که عراق را از این کار باز می‌دارد، زیرا عراقی‌ها آگاه‌اند که اگر سعی کنند خارک را منهدم کنند، جنگ شدت خواهد گرفت و نیز این امکان وجود دارد که ایران دست به حمله انتقامی علیه سایر کشورهای خلیج‌فارس بزند که به عراق در جنگ علیه ایران کمک مالی می‌کنند.(2)
2
طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق، و طارق عزیز معاون نخست‌وزیر این کشور - که روز گذشته به شوروی سفر کرده‌اند - پس از دیدار با برخی مقامات سیاسی شوروی به عراق بازگشتند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، اعضای "شورای فرماندهی انقلاب عراق"، دیروز در مسکو با آندره گرومیکو وزیر خارجه شوروی، دیدار و گفتوگو کردند. خبرگزاری تاس گزارش داد: در این مذاکرات - که بوریس یونوماریف عضو علی‌البدل دفتر سیاسی و دبیر کمیتة مرکزی حزب کمونیست شوروی نیز شرکت داشت - روابط بین عراق و شوروی، و همچنین موضوعات مهم بین‌المللی مورد علاقه دو کشور بررسی شد. خبرگزاری تاس اضافه کرد که گفتوگوهای گرومیکو با رهبران عراق در چارچوب مشورت‌های دوره‌ای بین دو کشور، در محیطی "سازنده" انجام شد.(3)
خبرگزاری کویت نیز به نقل از مقامات دیپلماتیک عرب دراین‌باره اعلام کرد که دو مقام عالی‌رتبة عراقی پس از دیداری دو روزه از مسکو و تشریح دیدگاه‌های مقامات عراقی در جنگ خلیج (فارس) برای مقامات شوروی، به بغداد بازگشتند. این مقامات در گفتوگویی با خبرگزاری کویت در مسکو گفتند که طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر، و طارق عزیز معاون نخست‌وزیر، درمورد نتایج این سفر اظهار خشنودی کرده‌اند. به گفته منابع دیپلماتیک عرب، دیدار مقامات عراقی از مسکو به‌طور سری انجام شد و تا پایان، گفتوگوهای رسمی دو طرف که بر جنگ دو ساله عراق و ایران و اوضاع منطقه خلیج (فارس) تمرکز یافته بود، اعلام نشد. منابع عرب تأکید کردند که دو طرف در گفتوگوهای خود تصمیمات مهمی گرفته‌اند که می‌تواند به خاتمه این خونریزی کمک کند.(1)
کیم بیونگ هیون معاون نخست‌وزیر و وزیر اقتصاد کره جنوبی نیز پس از دیداری پنج روزه از عراق، امروز بغداد را ترک کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه از منامه، این اولین دیدار یک مقام بلندپایة کره جنوبی از عراق بود. بیونگ هیون در این سفر ضمن تسلیم پیام چون دوهوآن، رئیسجمهور کره جنوبی به صدام حسین، با مقامات عراقی موضوع همکاری کره جنوبی در طرح‌های عمرانی عراق را بررسی کرده است(2)
1
هیئت منتخب 7 نفره کشورهای عربی به سرپرستی حسین شاه اردن، در ادامه رایزنی خود، امروز در ژاپن با یاسو هیرو ناکازونه نخست‌وزیر این کشور، دیدار و گفتوگو کرد. خبرگزاری جمهوی اسلامی دراین‌باره گزارش داد: یاسو هیرو ناکازونه نخست‌وزیر ژاپن - که دیروز با شاه حسین ملاقات کرد - به اطلاع وی رساند که کشورهای عرب باید حق حیات اسرائیل را به‌رسمیت بشناسند تا امکان راه‌حلی همه‌جانبه برای مشکل خاورمیانه ایجاد شود. شاه حسین نیز به‌نوبة خود گفت که رهبران عرب پس از پایان سفر خود به 5 کشور عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل، حرکت‌های آینده خود را بررسی خواهند کرد. وی تأکید داشت که مواضع اتخاذشده در فاس براساس قطعنامه های سازمان ملل بوده است. به گفته ناکازونه، به‌رسمیت‌شناختن رژیم تل‌آویو ازسوی اعراب، موجب بهبود روابط میان امریکا با اعراب و سازمان آزادی‌بخش فلسطین خواهد شد. خبرگزاری جمهوری اسلامی میافزاید: سفر شاه حسین به ژاپن - که به‌دنبال دیدار وی از شوروی و چین انجام می‌شود - در چارچوب مأموریت کمیته هفت ملیتی عرب و برای توضیح مواضع اتخاذشده در نشست فاس است(3)
روزنامه جمهوری اسلامی در گزارشی درباره مواضع دولت ژاپن قبل از دیدار با این هیئت نوشته است: منابع دولت ژاپن اعلام کرده بودند که در جریان سفر هیئت 7 نفره منتخب نشست فاس به ریاست شاه حسین از ژاپن، به این هیئت خواهند گفت که کشورهای عربی باید آشکارا حق موجودیت اسرائیل را پذیرفته، آن را به‌رسمیت بشناسند. خبرگزاری رویتر در گزارشی اعلام
کرده است که با تصویب قطعنامة فاس، موضع ژاپن درخصوص به‌رسمیت شناخته‌شدن اسرائیل تاحدودی به نفع رژیم صهیونیستی تغییر کرده است، چراکه ژاپن قبلاً خواستار به‌رسمیت شناخته‌شدن طرفین ازجانب یکدیگر و حق خودمختاری فلسطینیان بود، ولی بعد از مصوبه اجلاس فاس مراکش که در آن کشورهای عربی خواستار تضمین صلح و امنیت برای همه کشورهای منطقه، ازجمله اسرائیل شده بودند، ژاپن موضع قاطع‌تری به نفع صهیونیست‌ها اتخاذ کرده است(1)
1
روزنامه اقتصادی هندلز بلات (چاپ آلمان) نابسامانی‌های اقتصادی اردن را متأثر از بحران اقتصادی عراق اعلام کرد و با اشاره به سفرهای متعدد شاه حسین به خارج از کشور که برای جلب کمک‌های اقتصادی انجام می‌شود، نوشت: کاهش 11 درصدی تولیدات این کشور در سال 1981، به‌علت مشکلات روزافزون اقتصادی عراق است، زیرا عراق بزرگ‌ترین بازار اردن در بین کشورهای عربی است. این روزنامه سپس با اشاره به مشکلات اقتصادی حکومت شاه حسین می‌نویسد: اردن در نظر دارد تا استخراج مواد زیرزمینی خود و در رأس آنها فسفر را 18 درصد افزایش دهد و به 5 میلیون تن در سال جاری برساند، اما اجرای برنامههای دولت کاملاً بستگی به آن دسته از کمک‌های مالی دارد که از خارج دریافت می‌کند. حدود 55 درصد از بودجه دولت از منابع خارجی تأمین می‌شود. در سال 1978، کشورهای نفت‌خیز در اجلاس بغداد تصمیم گرفتند که به مدت 10 سال، هر سال 24/1 میلیارد دلار کمک مالی در اختیار اردن قرار دهند، اما لیبی و الجزایر از این کار خودداری کردند، درنتیجه سایر کشورهای عربی پرداخت سهم آنها را به اردن واگذار کردند، ولی در سال جاری، کمک‌های وسیع این کشورها به عراق، مانع از پرداخت کمک‌های مالی آنها به اردن شد. این روزنامه در پایان افزوده است: کسری پرداخت‌های خارجی اردن در سال 1981 به 8/2 میلیارد دلار افزایش یافت و این رقم در سال جاری بازهم سیر صعودی داشت.(2)
1
امروز توپخانههای ارتش عراق شهرهای خرمشهر، آبادان و ایلام را گلوله‌باران کردند که براثر آن آسیب‌هایی به اماکن این شهرها وارد شد. درپی این گلوله‌باران، در شهر ایلام 2 نفر از عوامل انتخابات به شهادت رسیدند.
براثر آتش توپخانههای دشمن در شهرهای آبادان و خرمشهر، یک نفر از اهالی آبادان و 10 نفر از افراد نظامی زخمی شدند. همچنین 3 منزل مسکونی آسیب دید و یک دستگاه خودرو آتش گرفت.(1)
ایلام نیز هدف توپخانههای عراق قرار گرفت که درنتیجة آن 2 نفر از عوامل اجرایی انتخابات روز گذشته که برای شمارش آرا در این شهر به سر می‌بردند براثر اصابت ترکش به شهادت رسیدند(2)
2
پس از ناکامی گروه‌های شورشی مسلح در بازداشتن مردم از شرکت در انتخابات و استقبال مردم از این رویداد سیاسی، حوادث امروز، نشانه‌های شکست در اردوگاه ضدانقلاب را نمایان ساخت.
امروز 10 تن از وابستگان به حزب دمکرات و گروه کومه‌له با 8 قبضه سلاح، خود را به نیروهای خودی در شهرهای مهاباد، سنندج، کامیاران و ارومیه معرفی و امان‌نامه دریافت کردند. 3 تن از این افراد که در مهاباد به فرمانداری مراجعه کردند، علت پشت‌کردن به گروه‌های شورشی مسلح و بازگشت به‌سوی نیروهای خودی را تأثیر حضور چشمگیر مردم در انتخابات روز گذشته اعلام کردند.(3)
به‌دنبال مفقودشدن 3 تن از نیروهای خودی که برای پاکسازی جاده‌ها از مین‌های کار گذاشته‌شده به روستاهای ریگ‌آباد و قره‌خضر در جنوب پیرانشهر اعزام شده بودند، سپاه
1) سند شماره 54652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 266، تاریخ 22/9/1361، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 21/9/1361، ص2.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 24/9/1361، ص2.
3) سند شماره 357741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 28/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 54931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 269، تاریخ 25/9/1361، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 20/9/1361، ص14؛ و - روزنامة جمهوری اسلامی، 22/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 55063 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی مرکز فرماندهی، شماره 275، تاریخ 26/9/1361.
پیرانشهر در عملیاتی موفق شد با ورود به نقاط تجمع عناصر مسلح غیرقانونی، محل نگهداری آنها را کشف و منطقه را پاکسازی کند. در این عملیات، پیکر یکی از نیروهای گروه پاکسازی که به‌دست عوامل ضدانقلاب به شهادت رسیده بود، به دست آمد و 2 تن دیگر نیز که یکی از آنها زخمی شده بود، به جمع نیروهای خودی پیوستند.(1)
در محور پیرانشهر - سردشت در نزدیکی روستای بشتاسب (10 کیلومتری شمال سردشت)، سربازی روی مین رفت و زخمی شد. پس از این حادثه، نیروهای خودی مین دیگری را در همان منطقه کشف و خنثی کردند(2)
در ماکو هم یکی از افراد فراری حزب دمکرات دستگیر شد. وی قبلاً به‌جرم مشارکت در قتل 2 معلم دستگیر، ولی به‌دلیل ناهماهنگی مراکز قضایی، آزاد شده بود.(3)
1
حوادث امنیتی امروز به‌جز ترور و شهیدشدن فرد میوه‌فروشی به‌دست افراد سازمان مجاهدین (منافقین)، به محاکمه و صدور حکم دادگاه‌های انقلاب درباره افراد گروه‌های ضدانقلاب اختصاص دارد.
امروز در نزدیکی پایگاه هوایی شیراز، افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، میوه‌فروشی به نام محمد حفیف‌زاده را ترور کرده، به شهادت رساندند. فرد ضارب پس از ترور این فرد قصد فرار داشت که به محاصره مردم درآمد و دستگیر شد. وی قبل از رسیدن نیروهای انتظامی با خوردن سیانور خودکشی کرد.(4)
2
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس و نماینده امام در شورای عالی دفاع، امروز با امام خمینی دیدار کرد. در این دیدار، درباره مشارکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان، کیفیت برخورد با مسئله فلسطین، جامعه مدرسین و حزب جمهوری اسلامی بحث و تبادل‌نظر شد. آقای هاشمی رفسنجانی درباره این ملاقات نوشته است:
«به زیارت امام رفتم. امام از کیفیت برگزاری انتخابات و اوضاع مملکت راضی بودند و فرمودند: "انقلاب تثبیت شده و می‌توانم راحت بمیرم و از آینده مطمئن باشم." گفتم: "ایران و انقلاب خیلی مدیون و محتاج شماست و امیدوارم که سالهای سال سایه شما بر سر ما باقی باشد." راجع به کیفیت برخورد با مسئله فلسطین و فلسطینی‌ها با ایشان مذاکره [کردم.] راجع به جامعه مدرسین قم و حزب جمهوری اسلامی و چیزهای دیگر صحبت شد.»(5)
1) سند شماره 357698 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، شماره 4، تاریخ 23/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 357740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره 140، ص1.
2) همان، بخش اول.
3) سند شماره 89345 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، شماره 35، تاریخ 1/10/1361، ص4.
4) سند شماره 55022 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از ستاد منطقه 9 (اطلاعات) به ستاد مرکز (اطلاعات)، شماره 529، تاریخ 27/9/1361.
5) کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی (پس از بحران)، 1361، به اهتمام فاطمه هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ اول، 1380، ص329.
1
اولین دوره دانشکده فرماندهی و ستاد نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی با حضور آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و رئیس شورای عالی دفاع، تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش و علی شمخانی قائم‌مقام سپاه پاسداران، افتتاح شد. در این مراسم، رئیسجمهور درباره نقش نیروهای نظامی در تأمین امنیت کشور و شرط ایران برای پایان‌دادن به جنگ مطالبی را ایراد کرد. بخش‌هایی از سخنان رئیسجمهور به این شرح است:
«ما از آغاز گفته‌ایم که با نیروی نظامی‌مان نخواسته‌ایم که هیچ دولتی را تهدید کنیم، اما این را نیز اعلام کرده‌ایم که اجازه نخواهیم داد هیچ دولت دیگری به اتکای نیروی نظامی خود، ما یا کشور و ملت‌های دیگر منطقه را تهدید کند. برخورد ما با جنگ تحمیلی نیز به همین روال است. ما شروع‌کننده جنگ نبودیم، اما بینی شروع‌کننده را به خاک می‌مالیم. ما اجازه نمی‌دهیم که حقوق مسلمانان را تضعیف کنند. آن کسانی که به‌عنوان میانجی صلح به کشور ما آمدند، آشکارا سخن ما را شنیدند که ما چون آغازگر نبودیم، ادامه‌دهنده نیز نیستیم، مشروط بر اینکه دشمن متجاوز دست از لجاجت بردارد و به حقوق ملت ایران اعتراف کند. امروز هم ما به همه کسانی که در دنیا داعیه میانجیگری در جنگ علیه ایران را دارند اعلام می‌کنیم که برخلاف جوسازی‌هایی که در چند هفته اخیر همه تبلیغاتچی‌های امپریالیستی چه در منطقه و چه در سطح دنیا به راه انداخته‌اند، ما تصمیم جدیدی در باب متارکه جنگ نگرفته‌ایم، سخن ما همان چیزی است که از روز اول - که هزاران کیلومتر از خاک میهنمان در اشغال دشمنان بعثی بود - تا امروز که ابتکارعمل مطلق را در جنگ در دست داریم، گفته‌ایم.
ما می‌خواهیم از خودمان رفع ظلم کنیم. ما در این جنگ مظلوم واقع شده‌ایم؛ بنابراین، هیئت‌های میانجی درصورتی‌که به حقوق ملت مسلمان ایران توجه داشته باشند و آماده واردآوردن فشار به متجاوز باشند، ازسوی ما مقبول خواهند بود، اما درصورتی‌که میانجیگری به‌عنوان یک اهرم فشار بر جمهوری اسلامی ایران بخواهد به کار رود، ما آن را نخواهیم پذیرفت. دنیا امروز می‌داند که ما از یک موضع قوی سخن می‌گوییم. ارتش عظیم و سرافراز، سپاه فداکار و جانباز و نیروهای عظیم مردمی در بسیج، آنچنان نیرویی به انقلاب داده‌اند که ما می‌توانیم با اتکای به نیروی خداوند و این قدرت، سخن حق انسانی و اسلامی خود را بیان کنیم.»(1)
2
سرهنگ سلیمی وزیر دفاع، در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه جمهوری اسلامی، پیشرفت‌های صورت‌گرفته درزمینه صنعت هوایی را برشمرد. وی گفت: درزمینة پیشرفت صنعت هواپیمایی و کارخانجات هواپیماسازی پیشرفت‌هایی انجام شده و کارهای زیادی در دست اقدام است. ازجمله کارهای انجام‌گرفته، می‌توان به شمار تعمیرات اساسی هواپیماها
1) روزنامه کیهان، 21/9/1361، ص19.
اشاره کرد که از سال گذشته تا به امسال، حدود 20 الی 25 درصد، تعداد هواپیماهایی که تعمیر اساسی شده‌اند، افزایش یافته و همچنین نسبت به سال گذشته تعداد موتورهایی‌که به‌طورکلی تعمیر اساسی شده‌اند، حدود 25 الی 30 درصد افزایش یافته و به همین ترتیب، متعلقات هواپیما درصد بالایی را ازنظر تعمیرات به خود اختصاص داده است.
خوشبختانه امکانات کاملاً غنی و بی‌نظیری داریم و از آنها نیز حداکثر استفاده می‌شود. ضمناً قطعات بسیاری ساخته شده که برخی از آنها به دلایل نظامی قابل انتشار نمی‌باشد. قطعاتی هم هستند که تا قبل از انقلاب ناچار بودیم آنها را خریده، پس از طی‌شدن عمرشان دور بیندازیم، ولی اکنون آنها را تعمیر، بازسازی و آماده به کار می‌کنیم و قطعاتی را که از نو باید ساخته شود، در داخل می‌سازیم.
بر همه روشن است که یکی از نعمات جنگ، تأمین نیازمندی‌ها از داخل کشور است، این جنگ است که نیازمندی به وجود می‌آورد و این نیاز است که ما را به‌دنبال خلاقیت و ابتکار روانه می‌کند و یک بخش آن، تلاش جوانان ماست که آنها توانستند پیچیده‌ترین و مدرن‌ترین قسمت‌هایی که شاید سازنده‌های آن، یعنی امریکاییها هم فکر نمی‌کردند ما بتوانیم از آنها استفاده کنیم، به کار انداخته، بهره‌برداری از آن را آغاز کنند.(1)
1
ناطق نوری وزیر کشور، مطبوعات داخلی و برخی مطبوعات خارجی، استقبال مردم از انتخابات دیروز مجلس خبرگان و میاندوره ای مجلس شورای اسلامی را کم‌نظیر اعلام کردند.
حجت‌الاسلام علی‌اکبر ناطق نوری وزیر کشور، استقبال مردم از انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی را گرم و صمیمانه توصیف کرد. وزیر کشور باتوجهبه بازدیدی که از جریان رأی‌گیری در حوزه‌های جنوب تهران و استان اصفهان داشت، گفت: به فضل خدا، انتخابات خبرگان به بهترین و شایسته‌ترین صورت ممکن انجام پذیرفت و ازنظر استقبال و
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 20/9/1361، ص2.
شور و شعف و همکاری مردم بی‌سابقه بود. وی تأکید کرد که این انتخابات یک همه‌پرسی بود و همانند همه‌پرسی حکومت جمهوری اسلامی با استقبال روبهرو شد و درحقیقت جوابی به صدام بود که درخواست همه‌پرسی در جمهوری اسلامی ایران می‌کرد، چون بین این انتخابات و رهبری انقلاب ارتباط کامل وجود داشت، بنابراین مردم باتوجهبه فرمان و نظر امام استقبال گرمی از انتخابات کردند.(1)
روزنامه‌های امروز پایتخت با اعلام خبر برگزاری انتخابات خبرگان رهبری و انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی، مقاله‌هایی نیز در توصیف حضور پرشور مردم درج کردند. در بخشی از مقاله روزنامه کیهان آمده است: دیروز کُرد، ترک، بلوچ، ترکمن، عرب و فارس همه باهم و در کنار هم به نامزدهای مورد علاقه خود رأی دادند و چنین بود که دیروز، روزی دیگر از حماسه‌سازی ملت ایران شکل گرفت و بی‌گمان روز 19 آذرماه سال 1361 نیز به روزهای جاودانه تاریخ جمهوری اسلامی ایران و به تعبیر اماممان به "ایام الله" پیوست. رزمندگان مبارز مسلمان ما در جبهه‌های جنگ، ضمن پاسداری از کشور اسلامی، با رأی‌دادن به خبرگان، بار دیگر با فرمانده کل قوا بیعت کردند و مبارزه نظامی خود را با عوامل امپریالیسم جهانی به مبارزه سیاسی پیوند زدند.(2)
روزنامه جمهوری اسلامی نیز نزدیکی زمان برگزاری مانور مشترک امریکا و عمان در خلیج‌فارس و حضور گسترده مردم در انتخابات را مدنظر قرار داده و در مقاله ای تحت عنوان "مانور ملت" نوشته است: شاید تقارن زمانی مانور شیطان بزرگ در منطقه با انتخابات مجلس خبرگان که مانور بزرگ ملت مقاوم و استوار ایران به حساب می‌آید، آن‌قدر هم که ذهن‌ها تصور می‌کنند، تصادفی نباشد، حضور یکپارچه زن و مرد انقلابی ایران در پای صندوق‌های رأی در انتخابات دیروز، آنچنان کوبنده و باعظمت و باشکوه بود که برای بیان آن باید کلمه ای گویاتر از "مانور" جست تا میزان کوبندگی و عظمت و شکوه آن را بازگو کند. تک‌تک رأی‌هایی که دیروز به صندوق‌ها ریخته شد، پتک‌هایی بود که بر فرق شیطان بزرگ و
همدستانش فرود می‌آمد. مردم غیور و حماسه‌آفرین ایران دیروز یک بار دیگر و این بار درپی اقدام امریکا به مانور در عمان، مشت محکمی بر دهان استکبار جهانی فرود آوردند و دقیقاً همان پاسخی را به مانور امریکا دادند که می‌بایست بدهند.
این روزنامه در گزارشی از وضعیت انتخابات و تلاش دشمنان خارجی و داخلی نظام برای جلوگیری از مشارکت مردم نیز نوشت: دیروز در سرمای شدید و درحالیکه بسیاری از نقاط میهن اسلامیمان پوشیده از برف بود، مردم از پیر و جوان و مرد و زن همان‌گونه که امام فرموده بودند، به‌سوی صندوق‌های رأی هجوم بردند و افراد موردنظر خود را برای مجلس خبرگان و مجلس شورای اسلامی انتخاب کردند. این انتخابات در شرایطی برگزار شد که بوق‌های تبلیغاتی قدرت‌های شیطانی از یک‌سو و عروسک‌های خمیه‌شب‌بازی آنها، از سران فراری منافقین گرفته تا شاه، نخست‌وزیر و رئیسجمهور به‌اصطلاح قانونی، ولی فراری از سوی دیگر، هرکدام، به‌نوعی تلاش کردند مردم را به خودداری از شرکت در آن تشویق کنند. به‌رغم این تلاش‌های مذبوحانه، شرکت یکپارچة مردم در این انتخابات نه‌تنها استمرار رهبری و تحکیم نظام مقدس جمهوری اسلامی را تضمین کرد، بلکه میزان کارایی دشمنان انقلاب
اسلامی در سم‌پاشی‌ها و اقداماتی که برای مقابله با این حرکت بزرگ الهی انجام می‌دادند را نیز به‌خوبی نشان داد. سران منافقین و هم‌پالکی‌های آنها که هرکدام دل خود را به یک عنوان به‌اصطلاح قانونی در کنج پناهگاه‌های پاریس، لندن، نیویورک و واشنگتن خوش کرده‌اند، این انتخابات را تحریم کرده بودند. بوق‌های تبلیغاتی صهیونیست‌ها نیز تا آنجا که ممکن بود در جعل، تحریف و سم‌پاشی علیه این انتخابات تلاش کرده بودند. نیروهای نظامی شیطان بزرگ نیز مانور رسوایی خود در عمان را به رخ کشیدند، ولی دیدیم که مردم انقلابی ایران کوچک‌ترین وقعی به هیچ‌یک از آنها ننهاده و متین و استوار با گام‌های بلند به‌طرف صندوق‌های رأی رفتند و ثابت کردند که دشمنان این ملت و دشمنان اسلام باید برای همیشه در لجنزار یأس و ناامیدی غوطه‌ور باشند.(1)
یادآوری می‌شود به‌رغم آنکه خبرگزاری‌ها و اغلب منابع خبری خارجی درباره اهمیت خبرگان و نقش آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی مطالبی را اعلام کردند، هیچ‌کدام به چگونگی حضور مردم در انتخابات روز گذشته اشاره ای نکردند.
دراین‌میان، فقط خبرگزاری فرانسه جملات کوتاهی را به این شرح دربارة حضور مردم در انتخابات پخش کرد: ناظران در تهران، همگی بر این عقیده‌اند که شرکت مردم این بار بیش از رأی‌گیری برای ریاست‌جمهوری (شهید) محمدعلی رجایی و آیت‌الله علی خامنه‌ای بود. باتوجهبه اقدامات امنیتی شدیدی که برای رأی‌گیری انجام شده بود، مقامات هیچ‌گونه حادثه ای را ذکر نکرده‌اند.(2)
1
سیدمحمد خاتمی وزیر ارشاد اسلامی، در اولین گفتوگوی مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی خود، مواضع این وزارتخانه را درباره موضوعات مختلف فرهنگی، تبلیغاتی، هنری و... اعلام کرد. خاتمی ابتدا با اشاره به مطرح‌شدن قدرت تردید‌ناپذیر سیاسی جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌المللی گفت: خوشبختانه امروز ایران اسلامی به برکت ایمان و اراده اسلامی این ملت و با حرف‌ها و شعارهای تازه ای چون "نه غربی، نه شرقی، جمهوری اسلامی"، به‌صورت کانون دنیای اسلام درآمده و همچنان مقاوم و سرفراز به پیش می‌تازد، لذا برماست که در تبیین سیاسی این پدیدة تازه تلاش کنیم و سعی کنیم سیاست خارجی خود را نیز براساس ضوابطی که انقلاب را به وجود آورده، شکل دهیم. ما باید ثابت کنیم که انقلاب ما و دستاوردهای آن نشئت‌گرفته از اسلام و وحی الهی است و اساس فرهنگی ما نیز باید نشان دهد که انقلاب عظیم ما گرچه درصدد ساختن دنیایی بهتر است، ولی انگیزة اصلی آن از جهان‌بینی غنی اسلام نشئت می‌گیرد.
وی در ادامه افزود: عوامل امریکا با سلاح فرهنگ به جنگ کشورها می‌آیند و فرهنگ‌زدایی یکی از سلاح‌های عمده امریکا و مستکبران در کشورهای استعمارزده شده است، آنها در کشورهای اسلامی تلاش دارند که اسلام امریکایی را جانشین اسلام اصیل کنند و با کمک
رهبران برخی کشورهای اسلامی مرتجع، می‌کوشند به‌جای محققین و آزادگان اسلام‌شناس، مزدورانی تربیت کنند که تأمین‌کنندة منافع ابرقدرت‌ها باشند. پس ما باید تلاش کنیم که چهره ای زیبا، آزادی‌آفرین و استقلال‌طلبانه از اسلام اصیل را در جهان نمایان کنیم و از همه امکانات خود، در این راه بهره گیریم و با ایجاد مراکز بزرگ علمی و با تشکیل هم‌اندیشی و استفاده از نظرات دانشمندان و اسلام‌شناسان، محیطی برای برخورد افکار حتی بین اسلامی‌ها و غیر‌اسلامی‌ها به وجود آوریم.(1)
1
در پایان سفر هیئت سیاسی بلندپایة لیبیایی به تهران که به سرپرستی عبدالعاطی العبیدی وزیر امور خارجه این کشور انجام شد، بیانیه مشترکی هم‌زمان در پایتخت دو کشور انتشار یافت. شرایط پایان جنگ ایران و عراق؛ اعلام حمایت از آزادی عراق از بند رژیم بعثی؛ محکوم‌کردن اقدام دولت عربستان سعودی در ایجاد تنگنا برای زائران اماکن مقدس مکه و مدینه؛ اعلام حمایت از مبارزه قهرآمیز علیه رژیم اشغالگر قدس و رد هرگونه سازشکاری دربارة سرزمین فلسطین؛ محکوم‌کردن تلاش برخی کشورهای عربی به بازگرداندن مجدد رژیم مصر به جرگة کشورهای عربی؛ محکومیت اقدامات برخی کشورهای منطقه در واگذاری پایگاه نظامی به امریکا و اجرای هرگونه مانور در منطقه و... ازجمله محورهای اصلی این بیانیه مشترک بود.(2)-(3)
2
هنردوست معاون بین‌الملل وزارت نفت، سیاست نفتی ایران را در اجلاس آتی اوپک تشریح کرد و با اعلام قیمت پایه به میزان 34 دلار برای هر بشکه نفت و حفظ سقف صدور 5/17 میلیون بشکه در روز برای اوپک تا زمان برقراری تعادل در عرضه و تقاضا، اصول منطقی سهمیه تولید هریک از کشورهای عضو اوپک را براساس 1. تولید گذشته اوپک؛ 2. مقدار ذخائر نفتی کشورها؛ 3. جمعیت کشورها؛ 4. نیازهای مالی کشورها؛ 5. ذخایر کشورهای عضو اوپک خواند. آقای هنردوست همچنین با اشاره به افزایش ناگهانی تولید نفت در آستانه برگزاری اجلاس اوپک گفت: تغییر ناگهانی در قیمت نفت زمانی اتفاق می‌افتد که تولید بیشتری علاوه‌بر آنچه که تا دو هفته قبل در اوپک موجود بود، به بازار عرضه شود. از دو هفتة گذشته ما متوجه شدیم که بعضی از اعضای اوپک، به‌خصوص عربستان سعودی، مقدار فراوانی نفت به‌صورت تک‌محموله روانة بازار کرده‌اند که این عرضه اضافی، تقاضا را به طور مصنوعی کم کرده، درنتیجه سبب پایین‌آمدن قیمت می‌شود و این امر در زمانی رخ می‌دهد که ازنظر فصلی به‌هیچ‌وجه مناسب نیست.
معاون بین‌الملل وزیر نفت با اشاره به سفر آتی وزیر نفت ونزوئلا به ایران، گفت: وزیر نفت ونزوئلا در کاراکاس با کاردار جمهوری اسلامی ایران تماس گرفته و تمایل خود را برای سفر به ایران و انجام‌دادن مذاکراتی قبل از تشکیل اجلاس اوپک با وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است و این موضوع مورد موافقت برادر غرضی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، واقع شده است. در همین هفته وزیر نفت ونزوئلا به ایران سفر خواهد کرد و در چارچوب دستور اجلاس آتی اوپک مشورت و مذاکره لازم را با مقامات ایرانی انجام خواهد داد.
دکتر هنردوست مهم‌ترین مطالبی را که در دستور اجلاس اوپک مطرح خواهد شد، چنین برشمرد: تثبیت قیمت نفت سال 1983؛ سقف تولید و حق مرغوبیت نفت خام و همچنین بحث درباره دبیرکل آینده سازمان اوپک. وی همچنین گفت: دبیرکل آینده اوپک برای دو تا سه سال انتخاب می‌شود و طبق اساسنامه اوپک، دبیرکل آینده اوپک در این دوره را جمهوری اسلامی ایران انتخاب خواهد کرد و فرد موردنظر در این اجلاس ازطرف ایران معرفی خواهد شد. ما یکی از بنیان‌گذاران سازمان اوپک هستیم و همواره خواهان تقویت و یکپارچگی اوپک بوده و خواهیم بود و در اجلاس آینده سعی و کوشش خود را بر آن خواهیم گذاشت تا این سازمان هرچه قویتر و یکپارچه‌تر وجود داشته باشد.
معاون بین‌الملل وزارت نفت با اشاره به صادرات نفت ایران، گفت: سهمیه ای که در اجلاس مارس سال 1982 برای ایران تعیین شده 2/1 میلیون بشکه در روز بود که ایران به‌هیچ‌وجه آن را نپذیرفت و ایران در همان اجلاس اعلام کرد که خواهان تولید 3 میلیون بشکه نفت در روز است.(1)
1
وزیر نفت امارات متحده عربی با درخواست از کشورهای عضو اوپک برای تخلف‌نکردن از سهمیه تعیین‌شده خود، دفاع از قیمت 34 دلار برای هر بشکه را از سیاست‌های کشور متبوع خود در اجلاس آینده اوپک اعلام کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه از منامه، مانع سعید العتیبه احترام همه کشورهای عضو اوپک را به سهمیه ای که برایشان تعیین شده است، ضامن حفظ قیمت‌ها دانست. به عقیده وی، تنزل سطح تولید امارات متحدة عربی به‌دلیل مشکلات مالی کشور می‌باشد، اما موضوع اساسی، وحدت کشورهای اوپک و دفاع از قیمت‌های رسمی است. وی در سخنانش اظهار کرد که بالابردن حداکثر تولید اوپک به 5/17 میلیون بشکه در روز ضروری است، ولی دراین‌صورت کشورهای عضو اوپک باید به این سهمیه جدید احترام بگذارند. عتیبه برای اولین بار از کشورهای عضو اوپک و کشورهای غیرِ‌عضو دعوت کرد تا به‌منظور جلوگیری از آثار منفی رقابت در بازار نفت باهم مذاکره کنند.(2)
خبرگزاری اوپک نیز سخنان مانع سعید العتیبه را چنین انعکاس داد: اوپک از 34 دلار قیمت پایة نفت خام خود یا از افزایش یا پایین‌آوردن سقف تولید نفت دفاع خواهد کرد. وزیر نفت امارات در مصاحبه ای که در لندن انتشار یافت، گفت: اگر بازار اجازه دهد، اوپک ممکن است بتواند سقف کلی خود را از 5/17 میلیون بشکه در روز - که مارس گذشته تعیین شد - به سطح تولید فعلی حدود 19 میلیون بشکه در روز افزایش دهد؛ در غیر‌این صورت ما مجبور خواهیم بود به سهمیه‌ها وفادار بمانیم و شکیبا باشیم و اگر هر کشور عضوی نتواند سهمیة خود را در بازار بفروشد، باید آن سهمیه به اوپک بازگردد. عتیبه که رئیس کارگروه نظارت بر بازار اوپک نیز می‌باشد، گفت: ما فکر نمی‌کنیم سال 1983 بهتر از سال 1982 برای اوپک باشد. ما نباید از بهبود کوتاه‌مدت در تقاضاها که احتمالاً در ماه ژانویه و نخستین سه‌ماهة سال خواهد بود، گمراه شویم(1)
1
شرکت داوطلبان سودانی در جنگ علیه ایران و حمایت رژیم مصر از عراق در جنگ با ایران، عنوان دو گزارشی است که رادیو صوت‌الجماهیر عراق منتشر کرده است.
به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر عراق، طه یاسین رمضان عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق و فرمانده کل ارتش خلقی، امروز در دیدار از اردوگاه آموزش داوطلبان سودانی خطاب به آنان گفت: شما با حضور خود در عراق عزیز، اصالت، حیثیت، سرفرازی و قدرت عربی را در رویارویی با خطرات ثابت کردید. وی افزود: اراده آزاد توده‌های عربی که پیوسته به تعهدات خود در جنگ‌های مقدس عربی عمل کرده‌اند، پاسخ دندان‌شکنی است به ذلت و اسارت عرب‌زبان‌هایی که خود را به بیگانه فروخته و با حکومت کینه‌توز در تجاوز ناجوانمردانه به کشورهای عرب متحد شده‌اند. وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: تجربه توانایی
1) روزنامه اطلاعات، 25/9/1361، صآخر.
توده‌های عربی در این جنگ مقدس قومی آنان را در پشت سر گذاردن تمامی مشکلاتی که در ساختن فردایی درخشان برای امت عربی با آن مواجه می‌شوند، یاری خواهد داد.(1)
به گزارش این رادیو، کمال حسن علی معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجة مصر، بار دیگر پشتیبانی کشورش را از عراق در جنگ عادلانه‌اش علیه ایران اعلام و ادعا کرد که ایران قادر به تحقق هیچ‌گونه پیشروی نظامی در جنگ نبوده و مقامات تهران باید این حقیقت را نصب‌العین خود قرار دهند. به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر، وی همچنین گفت که مصر به این جنگ با دیدة نگرانی می‌نگرد و اکنون پس از اینکه عراق در تمام سطوح همکاری لازم را انجام داده، این ایران است که باید برای پایان‌دادن به جنگ قدم اول را بردارد. وزیر خارجه مصر از اینکه نشانه ای از تصمیم ایران برای پایان‌دادن به جنگ به چشم نمی‌خورد، ابراز تأسف کرد.(2)
1
روز گذشته طه یاسین رمضان و طارق عزیز از اعضای بلندپایه شورای فرماندهی حزب بعث، از سفر دو روزه به شوروی بازگشتند. باتوجهبه اینکه سفر دو مقام عراقی در این سطح، نخستین دیدار پس از مرگ برژنف صدر هیئت رئیسه شوروی، انتخاب کادر جدید در رهبری این کشور است، برخی منابع این دیدار را سرآغاز تغییر سیاست خارجی شوروی درباره عراق
تلقی کردند. خبرگزاری آلمان دراین باره اعلام کرد که بغداد و مسکو تصمیمات مهمی اتخاذ کرده‌اند که می‌تواند پایان‌بخش خونریزی 27 ماهه جنگ خلیج‌فارس باشد. جزئیات مربوط به این تصمیمات که به گفته دیپلمات‌های عرب در دیدار مقامات بلندپایه دو کشور اتخاذ شد، فاش نشده است. این دو مقام عراقی با آندره گرومیکو وزیر امور خارجه و بوریس بونومارف دبیر حزب کمونیست شوروی، دیدار و گفتوگو کردند. بنابه اعلام منابع دیپلماتیک، این گفتوگوها، موجب درک بهتر شوروی از موضع عراق در جنگ با ایران شده است.(1)
خبرگزاری کویت نیز باتوجهبه نگاه جانب‌دارانه این خبرگزاری از عراق، به شایعاتی اشاره کرد که در میان گروه‌های دیپلماتیک در مسکو پخش شده؛ شایعاتی مبنی‌بر اینکه مسکو ممکن است مواضعی منفی علیه رفتار سرسختانه ایران برای خاتمه‌دادن به جنگ خلیج (فارس) اتخاذ کند. به گفته منابع عرب، رهبران کرملین موضع دولت عراق را در جنگ، در همه سطوح، به‌ویژه موافقت با همه اقدامات میانجیگرانه، ستوده‌اند، همچنین رهبر جدید شوروی، موضع خود را تغییر داده، جانب عراق را گرفته است و دولت شوروی نیز از پیش‌قدمی عراق برای خاتمه‌دادن به جنگ خلیج (فارس) استقبال کرده است.(2)
1
خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره تظاهرات دانشجویان مسلمان عراقی در لندن اعلام کرد: به دعوت انجمن اسلامی دانشجویان عراقی، تظاهرات باشکوهی در لندن برپا شد که در آن گروه کثیری از خواهران و برادران مسلمان از کشورهای گوناگون شرکت داشتند و با حمل پلاکاردها و تصاویر متعددی از امام امت و آیت‌الله صدر، یک بار دیگر ضمن نشان‌دادن تنفر خود از حاکمیت رژیم بعثی صهیونیستی عراق و جنایات این رژیم، با اتحاد خویش مشت محکمی بر دهان دشمنان انقلاب اسلامی ایران کوبیدند. در آغاز این تظاهرات، گروهی از نوکران صدام کوشیدند تا مانع شکل‌گیری این راهپیمایی شوند و چندین بار تظاهرکنندگان را در "هاید" پارک لندن، مورد حمله قرار دادند، ولی برادران عراقی و ایرانی ما دربرابر حمله ناگهانی آنان کوتاهی نکرده و در یکی از صحنه‌ها، تعدادی از این فریب‌خوردگان صدامی را مجروح کردند که درنتیجه پلیس انگلیس تعدادی از برادران ما و به‌ظاهر چند تن از بعثیون عراقی را دستگیر کرد. پس از این درگیری‌ها و باوجود تهدیدات فراوان، تظاهرات با شکوه هرچه‌تمام‌تر آغاز شد و پس از طی مسیر، در یکی از خیابان‌های لندن، راهپیمایی با دخالت پلیس متوقف شد.(3)
ضمیمه گزارش788: متن بیانیه مشترک ایران و لیبی
«به دعوت برادر علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، برادر عبدالعاطی العبیدی دبیر کمیته مردمی دفتر روابط خارجی جماهیر عربی سوسیالیستی لیبی، به همراه یک هیئت بلندپایه از تاریخ 16 تا 30 آذرماه سال 1361 (برابر با 7 تا 21 دسامبر سال 1982)، از جمهوری اسلامی ایران دیدار رسمی به عمل آوردند. حضرت آیت‌الله العظمی منتظری و آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای ریاست‌جمهوری اسلامی ایران، برادر عبیدی را به حضور پذیرفته و با ایشان به گفتوگو نشستند. آیت‌الله خامنه‌ای ضمن ابلاغ سلام متقابل، دیدار سرهنگ قذافی رهبر انقلاب بزرگ لیبی از ایران را به‌عنوان گامی بزرگ درجهت نزدیکی روابط و مناسبات دو کشور دانسته و ایشان را به دیدار رسمی از ایران دعوت نمودند. همچنین حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی ریاست مجلس شورای اسلامی ایران، در محیطی آکنده از دوستی و برادری با آقای عبدالعاطی العبیدی مذاکره و گفتوگو نمودند.
برادر عبدالعاطی العبیدی و برادر عبدالرحمن شلغم عضو دیگر هیئت جماهیر لیبی و دبیر کمیتة مردمی این کشور، طی مذاکرات مفصل و مهمی با برادران علی‌اکبر ولایتی و محمد خاتمی وزیر ارشاد اسلامی، مسائل مهم جهان اسلام و اوضاع منطقه و تحولات بین‌المللی را مورد بحث و تبادل‌نظر قرار دادند و موارد مطروحه در سفر خردادماه برادر عبدالسلام جلود به ایران را پیگیری نمودند. برادر العبیدی در آرامگاه شهیدان اسلام در بهشت زهرا حاضر شد و بر مزار شهید آیت‌الله بهشتی و شهید رجایی و شهید باهنر و سایر شهدای اسلام و جنگ تحمیلی فاتحه خواند. برادر ولایتی ضمن تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران درخصوص جنگ تحمیلی اعلام کرد تا هنگامی که شرایط عادلانة جمهوری اسلامی ایران برای خاتمه جنگ حاصل نشود، ایران با تمام قدرت به دفاع از میهن اسلامی و احقاق حقوق مشروع در این نبرد سرنوشت‌ساز ادامه خواهد داد. وزیر خارجه جماهیر لیبی بیان داشت: پشتیبانی ارتجاع از رژیم صدام، اتلاف نیروهای دو کشور اسلامی ایران و عراق را در بر دارد. وی حمایت مجدد آن کشور را از موضع برحق جمهوری اسلامی ایران در قبال مسائل منطقه و ازجمله جنگ تحمیلی اعلام نمود.
طرفین ابراز اطمینان نمودند که آزادی عراق مقدمه آزادسازی قدس عزیز از قید اسارت صهیونیسم خواهد بود. برادر ولایتی پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران را از ملت لیبی دربرابر تجاوزات و توطئه‌های مستمر امریکا اعلام داشته و فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی قدرت‌های استکباری و در رأس آن امریکا بر جماهیر عربی و مردمی سوسیالیستی لیبی را محکوم کرد.
وزیر امور خارجة جمهوری اسلامی ایران توطئه‌های امریکا و فرانسه در ایجاد تفرقه و تشتت در سازمان وحدت افریقا - که منجر به عدم برپایی نوزدهمین کنفرانس سران وحدت افریقا در طرابلس شد را محکوم نمود. آقای دکتر ولایتی اظهار امیدواری کرد، دول افریقایی با حسن تدبیر و توجه به منافع قاره افریقا مانع از آن شوند که دسایس استکبار جهانی کارگر افتد و بکوشند تا با تحکیم صفوف، یکپارچگی خود و سازمان وحدت افریقا را حفظ نمایند.
طرفین اهداف عالیه جنبش غیرمتعهدها را تأیید و بر تلاش درجهت تحکیم همبستگی این مجموعه به امید اینکه نقش مثبتی در میدان‌های بین‌المللی ایفا کند، تأکید نمودند.
طرفین ضمن رد حضور فرانسه در اجلاس جنبش غیرمتعهدها، اعلام داشتند که حضور فرانسه در این اجلاس به‌عنوان زیرپاگذاشتن اصول اولیه و اهداف عالیة آن خواهد بود و لذا از اعضای جنبش می‌خواهند که این تلاش‌های فرانسه را خنثی کنند.
طرفین با یادآوری تضییقات و محدودیت‌هایی که ازطرف مأمورین سعودی در مراسم حج امسال در راه اجرای آزادانة مراسم حج صورت گرفته، مخصوصاً فشارهای وارده بر حجاج ایرانی، اعتقاد راسخ دارند که کلیه اماکن مقدسه مسلمانان جهان مانند مکه و مدینه و مسجد‌الاقصی باید از زیر نفوذ و سیطره امپریالیسم و صهیونیسم جهانی آزاد گردد.
طرفین با اعتقاد بر اینکه امریکا با پشتیبانی همه‌جانبه از رژیم صهیونیستی در تمام جنایات این رژیم سهیم بوده، عزم راسخ خود را در مبارزه پیگیر و بی‌امان و آشتی‌ناپذیر با دشمن صهیونیستی اعلام داشته و تأکید نمودند که هرگونه راه‌حل سازشکارانه و طرح‌های خیانتکارانه که این روزها امپریالیسم امریکا و
عوامل آن در منطقه سعی در جا انداختن آنها دارند، مردود و محکوم است. به اعتقاد دو طرف، حل قضیه فلسطین تنها ازطریق مبارزه قهرآمیز برای بیرون راندن غاصبان صهیونیستی از سرزمین‌های مقدس اسلامی که در آن همه مسلمانان شرکت دارند، امکان دارد. دو طرف بر ضرورت تلاش برای ایجاد جبهه متحد اسلامی ضدامپریالیستی، ضد‌صهیونیستی و تقویت همبستگی جبهه پایداری تا اینکه بتواند قاطعانه در مقابل توطئه‌های امپریالیسم و صهیونیسم و ارتجاع ایستادگی نماید، تأکید داشتند. طرفین با اعلام حمایت از جمهوری عربی سوریه و محکوم‌کردن فشارهای امپریالیسم و صهیونیسم و ارتجاع علیه این کشور، فشارها و تضییقات وارده بر نیروهای مسلمان و مبارز فلسطینی و لبنانی را چه ازجانب تجاوزگران صهیونیستی و استکباری و چه ازجانب رژیم‌های دست‌نشانده و بازیچه امپریالیسم و صهیونیسم محکوم نمودند و خواهان خروج بی‌قید و شرط نیروهای اشغالگر صهیونیستی از سرزمین اسلامی لبنان شدند.
طرفین حمایت خود را از مبارزات حق‌طلبانه ملت ستمدیده و مسلمان فلسطین در داخل سرزمین‌های اشغالی اعلام می‌دارند و از کلیه دولت‌ها و ملت‌های مسلمان و آزادی‌خواه جهان می‌خواهند که با حمایت‌های مادی و سیاسی از این مبارزات به وظیفه اسلامی و انسانی خود عمل نمایند.
طرفین ضمن ابرازخرسندی از افزایش حرکت‌های انقلابی در سودان و اعلام حمایت از مبارزات ملت مسلمان سودان، ابراز اطمینان کردند که به‌زودی مردم سودان خود را از شر رژیم مستبد نمیری آزاد خواهند ساخت.
طرفین تلاش‌های رژیم‌های مرتجع منطقه را درجهت بازگرداندن مصر به جهان عرب تا زمانی که رژیم مصر دست از تعهدات ننگین کمپ دیوید و سرسپردگی به امپریالیسم و کشتار و اذیت ملت مسلمان مصر برنداشته است، محکوم نمودند.
طرفین اعطای پایگاه‌های نظامی به امریکا ازسوی بعضی از رژیم‌های مزدور منطقه را محکوم نمودند و اعلام کردند که این پایگاه‌ها به‌منظور سرکوب جنبش‌های آزادی‌بخش و اسلامی پیشرو بوده و مردم مبارز منطقه حق دارند آنها را هدف حملات انقلابی خود قرار دهند. دراین‌رابطه طرفین مانورهای جاری نیروهای تجاوز سریع امریکا با دولت‌های مزدور منطقه را محکوم نمودند.
طرفین حمایت خود را از مبارزات ملت مسلمان صحرا برای آزادی سرزمینشان و شناسایی و پشتیبانی خود را از جمهوری دمکراتیک عربی صحرا اعلام نموده و بر شناسایی آن به‌عنوان عضو سازمان وحدت افریقا، تأکید ورزیدند.
طرفین با محکوم‌کردن سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به زئیر، عزم راسخ خود را برای جلوگیری از نفوذ صهیونیسم در قاره افریقا اعلام نموده و دراین‌رابطه از مبارزات برحق مردم جنوب افریقا علیه نژادپرستی حمایت می‌کنند و پشتیبانی خود را از مبارزات رهایی‌بخش مردم جنوب‌غرب افریقا، نامیبیا، بر ضد‌رژیم نژادپرست افریقای جنوبی ادامه خواهند داد.
طرفین تجاوزات مستمر رژیم افریقای جنوبی را به کشورهای خط مقدم جبهه مخصوصاً آنگولا و موزامبیک، همچنین تجاوز اخیر این رژیم نژادپرست به لوستو را محکوم نموده، توجه جامعه بین‌المللی را به این تجاوزات که با حمایت مستقیم امپریالیسم امریکا جریان دارد، جلب می‌نمایند.
طرفین بر تصمیم راسخ خود بر ادامه و توسعه همکاری‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تأکید نموده و ابراز اطمینان نمودند که تماس و تبادل‌نظر موجب رشد حرکت‌های انقلابی و اسلامی در منطقه گردیده و بشارت ایجاد یک جامعه بزرگ اسلامی را برای مسلمانان جهان به ارمغان خواهد آورد.
در پایان، برادر عبیدی دبیر کمیته مردمی روابط خارجی جماهیر عربی، مردمی و سوسیالیستی لیبی، از استقبال و پذیرائی گرمی که ازطرف مسئولین جمهوری اسلامی ایران نسبت به ایشان و هیئت همراهشان مبذول گردید، تشکر و قدردانی نموده و متقابلاً از برادر دکتر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، دعوت نمودند که در اولین فرصت مقتضی از جماهیری لیبی بازدید نمایند. این دعوت با خوش‌وقتی مورد قبول قرار گرفت.»(1)
1) مأخذ 9، ص18.
1
امروز جبهه‌های جنگ آرام بود و تبادل آتش در خطوط اول درگیری همچون روزهای گذشته ادامه داشت. آبادان و خرمشهر نیز مانند روزهای گذشته زیر آتش سلاح‌های سنگین ارتش عراق قرار داشت و براثر شلیک سلاح‌های سنگین دشمن به این شهرها یک مدرسه و 3 منزل مسکونی تخریب شد و قسمتی از پالایشگاه نیز آتش گرفت.(1)
2
به‌دنبال استقبال نیروهای مردمی برای عزیمت به جبهه‌ها، امروز نیز 1500 تن از زنجان و صد و پنجاه‌وششمین گروه از بسیج خمینی‌شهر با بدرقه مردم این شهرها عازم جبهه‌های جنگ شدند.(2)
به نوشته روزنامه کیهان، در میان شور و استقبال مردم شهرها، بخش‌ها و روستاهای کشورمان، هزاران رزمنده تازه‌نفس و پرتوان در چند روز اخیر برای نبرد با متجاوزان بعثی عراق عازم جبهه‌های جنگ شدند. در این ایثار عمومی، گروه های پزشکی و فنی نیز به‌منظور خدمات‌رسانی در امور درمانی و ترمیم و راه‌اندازی ادوات جنگی، همچنین ایجاد تسهیلات بیشتر در پشت جبهه‌ها به پادگان‌های غرب و جنوب عزیمت کردند که طبق گزارش‌های رسیده، اعزامی‌ها شامل افراد دانشجو، دانش‌آموز، کارگر، کارمند، کشاورز و دیگر طبقات هستند.(3)
3
گروه‌های مسلح شورشی با 200 نفر از افراد خود برای انتقام از هم‌وطنان کرد به‌دلیل مشارکت گسترده‌شان در انتخابات مجلس خبرگان، به شهر مهاباد حمله کردند. در سایر مناطق کردنشین وضعیت نسبتاً آرام بود و به‌جز یک مورد مین‌گذاری و پناهنده‌شدن 6 نفر از افراد فریب‌خورده، خبر دیگری گزارش نشده است.
امروز به‌دنبال پایان رأی‌گیری مجلس خبرگان در مهاباد و استقبال پرشکوه مردم این شهر
1) سند شماره 54684 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 267، تاریخ 22/9/1361، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 22/9/1361، ص15؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 24/9/1361، ص2.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 22/9/1361، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/9/1361، ص15.
3) روزنامه کیهان، 21/9/1361، ص14.
برای شرکت در این انتخابات، حدود 200 نفر از افراد حزب دمکرات کردستان با سوءاستفاده از خستگی نیروهای نظامی و انتظامی (به‌خصوص نیروهای سپاه که در 3 روز گذشته تلاش فراوانی برای تأمین امنیت انتخابات و حفاظت از صندوق‌های آرا انجام داده بودند) به داخل شهر نفوذ کردند و طبق اطلاعاتی که سپاه به دست آورده بود، قصد حمله به برخی اماکن حساس شهر را داشتند که نیروهای خودی محل‌های تجمع آنها را شناسایی و اقدامات تأمینی را طرح‌ریزی کردند. باوجوداین، عناصر مسلح غیرقانونی با آگاهی از این موضوع، حمله پیشگیرانه خود را آغاز کردند که با مقابله نیروهای خودی مواجه شدند. در این درگیری - که در مناطق مختلف شهر ازجمله محمودآباد، برکول، شهید عرب‌نژاد، هتل مسیلو، تپه تلویزیون و ماکرویو از ساعت 15 تا 19:20 ادامه داشت - 7 تن از نیروهای سپاه و 3 تن از افراد ارتش شهید و 15 تن دیگر زخمی شدند، همچنین 9 نفر از نیروهای شهربانی نیز به گروگان گرفته شدند. از افراد مهاجم نیز 20 نفر کشته، 10 نفر زخمی و 3 نفر دستگیر شدند. چند قبضه موشک‌انداز آر.پی.جی7، تفنگ کلاشینکف و بی‌سیم هم به‌دست نیروهای خودی افتاد.(1)گفتنی است که حزب دمکرات هم‌زمان با درگیری، با پخش اطلاعیه ای مردم شهر را تهدید کرده بود که درصورت تعطیل‌نکردن مراکز تجاری با آنان برخورد خواهد کرد.(2)
در نزدیکی روستای گنبد در شمال ارومیه نیز یک خودرو نظامی روی مین رفته و آسیب دید. یکی از سرنشینان آن نیز که افسر ارتش بود، زخمی شد(3)
به گزارش قرارگاه حمزه در چند روز اخیر، روستاهای قله‌گاه و کانی سروه در منطقه قروه و سواله و سورال در منطقه گزکزاره در 32 کیلومتری جنوب‌شرقی سنندج پاکسازی و تلفات و خسارت‌هایی به عناصر مسلح غیرقانونی وارد شده است.(4)
امروز 6 تن از وابستگان حزب دمکرات کردستان و گروه کومه‌له و یکی از افراد گروه مارکسیستی طوفان نیز پس از معرفی خود به سپاه سنندج و بوکان، امان‌نامه دریافت کردند. این عده 6 قبضه اسلحه خود را نیز تحویل دادند.(5)
1
امروز وضعیت امنیتی شهرهای مختلف کشور مطلوب گزارش شده و جز عملیات سپاه پاسداران در یکی از روستاهای خرم‌آباد که به دستگیری 6 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجامید، رویداد دیگری گزارش نشده است.
نیروهای سپاه در یکی از روستاهای خرم‌آباد، با اجرای عملیاتی موفق به دستگیری 6 نفر از اعضای تشکیلات کوهستان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شدند. در این عملیات، چند تن از اعضای سازمان زخمی شدند و 2 نفر نیز با نارنجک خودکشی کردند. یکی از افرادی که اقدام به خودکشی کرد، شش ماه قبل از بازداشتگاه فرار کرده بود.(6)
1) سند شماره 357740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات)، شماره 140، ص3؛ و - سند شماره 55063 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، شماره 275، تاریخ 26/9/1361؛ و - مأخذ 1، بخش اول، ص1؛ و - سند شماره 357710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد (اطلاعات) به قرارگاه بعثت، 22/9/1361؛ و - سند شماره 54639 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی و اطلاعات)، 21/9/1361؛ و - سند شماره 54647 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 266، تاریخ 22/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 54652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره266، تاریخ 22/9/1361، ص2.
2) مأخذ 4، بخش آخر؛ و - خبرگزاری جمهوری‌اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، تاریخ 23/9/1361، ص5، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 22/9/1361.
3) مأخذ 4، بخش آخر.
4) سند شماره 58262 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی سپاه (طرح و برنامه عملیات)، شماره 269، تاریخ 22/9/1361، ص1؛ و - مأخذ 3، ص2.
5) مأخذ 2، بخش دوم، ص15.
6) سند شماره 227386 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: فرماندهی منطقه 8 سپاه پاسداران، رویدادهای منطقه8، بولتن شماره 18، تاریخ 7/10/1361، ص3.
1
ستاد تبلیغات جبهه و جنگ قرارگاه کربلا در خبری اعلام کرد که امام خمینی در پاسخ به پیامی که آیت‌الله آذری قمی ازسوی رزمندگان دلیر اسلام در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل به پیشگاه ایشان ارسال کرده بود، بیاناتی ایراد فرمودند که این بیانات را دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، برای ابلاغ به رزمندگان اسلام در اختیار ستاد تبلیغات جبهه و جنگ قرارگاه کربلا قرار داد.(1)متن پیام به این شرح است:
«بسمه تعالی
سلام مرا به ایشان برسانید. من به شما دعا می‌کنم و در مقابل فداکاری‌ها و خدماتی که می‌کنید، شرمنده هستیم و نتوانستیم کاری انجام دهیم و شما ما را با فداکاری‌ها و خدمتتان خجل کرده‌اید. شما حجت را بر ما تمام کرده‌اید. شما با کارهای خودتان سبب مباهات و افتخار پیامبر اکرم(ص) شده‌اید. شما امام زمان - عجل الله تعالی فرجه - را روسفید کردید. شما در پیشگاه خداوند متعال، مقامی دارید که ما باید به شما غبطه ببریم.
شما موجب عزت اسلام و مسلمین و مردم ایران در دنیا گشته‌اید. شما تاریخ را با عظمت و معنویت خود زرین و افتخارآمیز کرده‌اید. شما را ملائکة‌الله فراموش نخواهند کرد.
ارواح طیبه شهدای شما در خط مقدم جبهه، شبهای حمله حاضر و ناظر هستند. شما یاوران خدا، پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - امام حسین - سلام الله علیه - امام حسن - سلام الله علیه - فاطمه زهرا - سلام الله علیها - زینب کبرا - سلام الله علیها - و امام زمان - عجل الله تعالی فرجه - هستید. خدا دشمنان شما را ذلیل و خوار خواهد کرد.»(2)
2
رئیسجمهور در دیدار با وزیر امور خارجه، معاونان، مدیران کل و رؤسای ادارات این وزارتخانه، ضمن انتقاد از عملکرد این نهاد در سالهای قبل، تحولات صورت‌گرفته در وزارت خارجه را از یک سال پیش مثبت ارزیابی کرد. تصمیم‌گیری مستقل در سیاست خارجی بعد از انقلاب اسلامی؛ توصیه به تلاش بیشتر در عرصه سیاست خارجی، حضور فعال‌تر در مجامع و سازمان‌های بین‌المللی و بهره‌گیری از آموزه‌های دینی و انقلابی در این مجامع از دیگر محورهای سخنان رئیسجمهور در این دیدار بود. آیت‌الله خامنه‌ای ضمن تأکید بر اهمیت و حساسیت وظایف وزارت امور خارجه گفت: متأسفانه وزارت امور خارجه تا قبل از اواسط سال گذشته، مؤسسه‌ای بود که نه‌تنها آن امید و انتظاری را که جمهوری اسلامی از آن داشت برآورده نکرد، بلکه با مطرح‌شدن افکار و روش‌هایی غیر‌انقلابی در آن، دچار یک چرت و سردرگمی نیز شده
بود و به همین دلیل است که مسئولیت و وظایف شما برادران از ظرافت بیشتری برخوردار شده است. امروز، بحمدالله، مسئولان وزارت امور خارجه ما از افراد متعهدی هستند که تلاش مجدانه آنها قابل لمس است و روابط بین‌المللی ما را به‌سوی کمال سوق داده‌اند، اما ما به این حد قانع نیستیم، زیرا اسلام به ما آموخته است که همواره بایستی بهتر و کامل‌تر شویم.
ایشان سپس با اشاره به روش‌های دیکته‌شده حاکم بر سیاست خارجی ایران در رژیم گذشته و تأکید بر اینکه در دوران اختناق، سیاست خارجی کشور در وزارت خارجه تدوین نمی‌شد و این وزارتخانه محلی برای فعالیت و تلاش صادقانه درجهت استقلال کشور نبود، گفت: امروز شما برادران بایستی با تلاش و کوششی افزون‌تر، بنای مستقلی را بنیاد کنید و به این مهم نیز توجه داشته باشید که شما تنها مؤسسه دیپلماسی در جهان هستید که می‌خواهید و بایستی این بنای مهم را براساس یک مکتب و آرمان مقدس بسازید. امروز روابط و حرکات و تلاش‌های سیاسی و دیپلماتیک ما باید در مسیری باشد که آرمان‌های اسلامی و انسانی را مورد تجاوز قرار ندهد و مقصود ما از حرکات سیاسی، ادای یک تکلیف الهی است.
آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به اینکه در هیچ کشوری خدمتگزاران ملت در نظر مردم به‌اندازة کشور ما محبوبیت و مقبولیت ندارند، گفت: ممکن است شما از نوعی دیپلماسی که بر وزارت خارجه‌های دیگر حاکم است، برخوردار نباشید، لکن امروز در همه سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی یک هیئت انقلابی دارید. وی افزود: شما اکنون بایستی بدون کمترین واهمه ای از ملامت‌گری و خرده‌گیری‌های خارجی و داخلی و با توکل به خداوند متعال، سیاست خارجی انقلاب اسلامی را به‌نحوی معقول تدوین کنید و در این راه آنچه که باید سرلوحه فعالیت شما باشد، اسلام عزیز و نظامی است که مبتنی‌بر آن است. بحمدالله ما امروز تحت‌تأثیر سیاست‌های شیاطین جهانی قرار نمی‌گیریم و آنها را شریک و صاحب حق در سرنوشت سیاسی خود نمی‌دانیم. اکنون ما باید براساس یک سیاست تدوین‌شده، حدود مناسبات خود را با همه کشورهای عالم مشخص کنیم و مناسبات و ارتباطات خارجی‌مان ضابطه پیدا کند.
رئیسجمهور در پایان ضمن تأکید بر اهمیت ارتباطات بین‌المللی و نقش برنامه‌ریزی در این مهم، گفت: جهان تشنه آزادی و استقلال، امروز زمینه‌های بسیار مساعدی را برای توجه و پذیرش افکار و تعالیم اسلامی از خود نشان می‌دهد، لذا ما باید طوری حرکت کنیم که در همه مجامع و سازمان‌های بین‌المللی که صلاحیت جهانی دارند، حضوری فعال داشته باشیم و همه زیبایی‌ها، خودجوشی‌ها، خودکوشی‌ها، تلاش‌ها، ایثارگری‌ها و ارمغان‌های این حرمت مردمی مبتنی‌بر اسلام را به جهانیان عرضه کنیم.(1)
1) مأخذ 1، بخش دوم، ص14.
1
نحوه استقبال مردم از انتخابات مجلس خبرگان و برخورد پلیس فرانسه با دانشجویان و دیپلمات‌های ایرانی در پاریس؛ محورهای اصلی سخنان نخست‌وزیر در دیدار با خبرنگاران پس از برگزاری جلسه امروز هیئت دولت بود. وی درباره حضور مردم در انتخابات گفت: این انتخابات از نظر بنده اهمیت بسیار زیادی در تاریخ انقلاب اسلامی داشت و مشت محکمی بر دهان یاوه‌گویان و امپریالیسم غرب و شرق بود. من تصور می‌کنم که حضور مردم در صحنه آثار پردامنه‌ای داشته باشد. بر طبق گزارش‌هایی که به دستمان رسیده، در بعضی از نقاط تعداد آرا از رأی نظام جمهوری اسلامی بیشتر(1)بود که این امر نشان‌دهنده یک تغییر و تحول اساسی در امت ما است. همچنین این انتخابات نشان می‌دهد که مردم آن شور انقلابی دوران اول انقلاب را در خودشان دارند و عمیقاً به سرنوشت انقلاب اسلامی احساس تعهد می‌کنند. وی درباره حوادث اخیر پاریس نیز گفت: در جلسه امروز، موضوع مطرح‌شدة دیگر، فجایعی بود که پلیس فرانسه با حمله به دو دیپلمات ما در این کشور مرتکب شده است. این کار مخالف موافقت‌نامه‌های بین‌المللی است که این طرف‌داران حقوق‌بشر سنگ آن را به سینه می‌زنند. نخست‌وزیر ادامه داد: درحقیقت، در این ماجرا مانند همیشه، همدستی فرانسه با ضدانقلاب و امپریالیسم امریکا مشهود می‌باشد و یک بار دیگر جنایاتش درمعرض دید عموم قرار گرفته است و البته ما انتظاری جز این از فرانسه نمی‌توانیم داشته باشیم. حکومتی که تا این حد در جنایات رژیم صدام و دیگر حکومت های ارتجاعی علیه ملت و انقلاب ما شرکت دارد.(2)
2
نشریات هندلز بلات (چاپ آلمان) و یومیوری شیمبون (چاپ ژاپن)، وضعیت اقتصادی و تجاری ایران را بررسی و به شرکای اقتصادی ایران در زمینه‌های گوناگون ازجمله صنعت پتروشیمی اشاره کرده‌اند.
نشریه اقتصادی هندلز بلات چاپ آلمان، درباره پیش‌بینی افزایش ذخایر ارزی ایران؛ گرایش ایران به گسترش تجارت خارجی با کشورهای جهان سوم؛ انعقاد قرارداد احداث لوله نفتی از اهواز به بندر "اسکندرون" ترکیه و میزان تجارت خارجی با این کشور، مطالبی را به این شرح درج کرده است:
نمایندگان معروف بانکی ایران، رونق تجاری به‌لحاظ تسهیلات بیشتر در ضوابط وارداتی امسال و نیز افزایش همیشگی ذخایر ارزی ایران را پیش‌بینی می‌کنند. این اواخر، ایران توانسته است که ذخایر ارزی خود را به سطح قابل‌ملاحظه‌ای افزایش دهد. این موضوع پس از آن رخ داد که درآمد ارزی
1) اشاره کوتاه رادیو لندن به استناد گزارش خبرگزاری فرانسه از تهران، ازجمله موارد بسیار اندکی بود که منابع خبری غربی به حضور انبوه مردم اشاره کردند، به گزارش رادیو لندن، خبرگزاری فرانسه گزارش داد که صف‌های خارج از حوزه‌های رأی‌گیری بسیار طولانی بوده است. (خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، 23/9/1361، ص17، رادیو لندن، 22/9/1361)
2) مأخذ 5، بخش دوم، ص17، رادیو لندن، 22/9/1361؛ و - مأخذ 3، ص14.
ایران از صادرات نفت، ماهانه به دو میلیارد دلار افزایش یافت و در مقابل، واردات، ماهانه به یک میلیارد دلار رسید. البته، در محافل تجاری غربی، به این سیاست‌ها خوش‌بینانه نگاه نمی‌شود، چون ادارات دولت ایران اعلام کردند که در نظر دارند در واردات کمتر به غرب وابسته باشند و در مقابل می‌خواهند که تبادل تجاری با کشورهای جهان سوم و بلوک شرق را گسترش دهند. همچنین رابطة اقتصادی با ترکیه نیز پیشرفت مثبتی داشته است. قرار است در دسامبر، موافقت‌نامة نهایی درباره ساخت یک خط لوله نفتی بین اهواز و بندر مدیترانه‌ای ترکیه (اسکندرون) به امضا برسد.
وزیر خارجه ترکیه، پس از دیدار چهار روزة خود از تهران اعلام کرد که امیدوار است رابطة دوطرفه نه فقط در بخش سیاسی، بلکه در بخش اقتصادی نیز ایجاد شود. وی صادرات ترکیه را به ایران بالغ‌بر 35 میلیون دلار برای نیمه اول امسال اعلام کرد.(1)
روزنامه ژاپنی یومیوری شیمبون نیز درباره احتمال توافق ایران و کره جنوبی برای تکمیل پروژه پتروشیمی مشترک ایران و ژاپن نوشت: احتمالاً دولت ایران برای ادامه ساختمان پروژه پتروشیمی مشترک ایران و ژاپن (آی.جی.بی.سی) در جستوجوی دریافت کمکی از کرة جنوبی ازقبیل فرستادن مهندسان و تکنیسین‌های کره‌ای به ایران است.
یومیوری شیمبون به نقل از یک سخنگوی شرکت "میتسویی" نوشته است: اگر خبر چنین اقدامی درست باشد، در این صورت شرکت‌های ژاپنی درگیر، به دولت ایران اعتراض خواهند کرد، زیرا مطابق با قرارداد، چنین اقداماتی باید به طرف ژاپنی نیز اطلاع داده شود. به نوشته این روزنامه، یکی از دلایلی که سبب شده است ژاپنی‌ها با این موضوع با حساسیت برخورد کنند آن است که اخیراً شرکت‌های ژاپنی به درخواست ایران، کارهای مقدماتی مربوط به ازسرگیری کار پروژه در بندر امام خمینی را آغاز کرده‌اند. یومیوری در ادامه نوشته است: از دلایل دیگر می‌تواند آن باشد که صنعت پتروشیمی ژاپن به کره صادر شده و متخصصان کره ای کاملاً با پروژة پتروشیمی ایران و ژاپن آشنا هستند، زیرا تعداد زیادی از آنها تا قبل از معوق‌ماندن کار ساختمان، در این پروژه مشغول به کار بودند.(2)
1
برخورداری حکومت عراق از حمایت قدرت‌های بزرگ و پیامدهای آن، همچنین برخورداری از نوعی مصونیت در مجامع بین‌المللی، این امکان را به دولتمردان عراق داده است تا بدون واهمه از افکار عمومی جهان و فشارهای بین‌المللی در برخورد با ناراضیان مسلمان آن کشور، به هر نحوی که مقتضی می‌دانند، عمل کنند. در همین خصوص روزنامه کیهان به نقل از نشریه کویتی نوشته است: اخیراً خبر تحویل تعداد دیگری از اجساد مبارزان مسلمان دربند در عراق به خانواده‌هایشان پس از اعدام به‌دست عوامل رژیم صهیونیستی صدام فاش شده است.
به نوشته این نشریه، از این تعداد، 320 جسد در بغداد، 184 جسد در بصره، 220 جسد در کربلا، 148 جسد در نجف اشرف و 300 تابوت سربسته در بقیه استان‌های عراق توزیع شده است. منابع آگاه توزیع این اجساد را برای ایجاد رعب و وحشت در میان مردم توصیف کرده‌اند.(3)
1
در مراسم یازدهمین سالگرد تأسیس جبهه خلق برای آزادی فلسطین - که با حضور "خالد الفهوم" رئیس مجلس ملی فلسطین، جرج حبش دبیرکل جبهه خلق برای آزادی فلسطین و اعضای فرماندهی قومی حزب بعث سوریه و... در دمشق برگزار شد - یکی از اعضای فرماندهی قومی بعث سوسیالیست سوریه، با اشاره به توطئه‌های امپریالیسم و صهیونیسم علیه کشورهای منطقه گفت: در این توطئه‌ها، صدام خونخوار و خائن و نوکر امریکا، نقش فعالی را ایفا کرد و با برافروختن جنگ علیه انقلاب ایران، امکانات بسیاری از آن کشور و نیروهای بسیاری از اعراب و قدرت کشور عراق را هدر داد و به این ترتیب، ضربه جبران‌ناپذیری به مقاومت منطقه وارد آورد و بزرگ‌ترین خدمت را برای امپریالیسم و صهیونیسم انجام داد. وی افزود: این توطئه‌ها و خیانت‌ها با دیدار ننگین سادات خائن از قدس شروع شد و مرتجعان هم، راه او را ادامه می‌دهند(1)
1) مأخذ 3، صآخر.
1
شهرهای خرمشهر و آبادان امروز نیز زیر آتش توپخانههای ارتش عراق قرار گرفتند و در مقابل، نیروهای خودی نیز تأسیسات پتروشیمی بصره را هدف حملات توپخانه ای قرار دادند که بخش‌هایی از آن خسارت دید(1)
2
پس از شکست و ناکامی گروه‌های ضد انقلاب در انتخابات مجلس خبرگان و حضور چشمگیر مردم مناطق کردنشین، به‌خصوص اهالی منطقه مهاباد و بوکان در انتخابات، این گروه‌ها عوامل خود را برای انتقام از مردم این منطقه در محور مهاباد و بوکان متمرکز کردند.
در ادامه حوادث روز گذشته مهاباد، امروز نیز درگیریهای عناصر مسلح شورشی، از ساعت 21:30 با شلیک گلوله‌های خمپاره شروع شد که با هوشیاری نیروهای خودی و دستگیری تعدادی از افراد مهاجم، درگیری‌ها در ساعت 22 پایان یافت. در برخوردهای امروز، یک نفر از نیروهای خودی شهید شد و یک تن از مهاجمان نیز به هلاکت رسید.(2)فرماندهی قرارگاه بعثت ضمن گزارش اوضاع امروز مهاباد به فرماندهی قرارگاه حمزه، درباره علت وقوع این حادثه نوشت: ضد انقلاب قصد برهم‌زدن انتخابات را داشت، اما اقدام برادران سپاه در اجرای چند کمین مؤثر سبب به‌تعویق‌افتادن برنامههای ضد انقلاب در این منطقه شد.(3)
محور دیگر فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی در اطراف بوکان بود و به نظر می‌رسید عناصری که در روز انتخابات در محور نقده - اشنویه و پیرانشهر - ارومیه فعالیت داشتند، پس از پایان انتخابات به این منطقه آمده و در این محور فعال شده‌اند. در روستای ملالر در شمال‌غربی بوکان، نیروهای خودی با افراد حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) درگیر و 7 تن از آنان شهید و 3 تن مجروح شدند که 2 تن از زخمی‌ها بومی هستند. در این درگیری، افراد مهاجم نیز تلفات فراوانی را متحمل شدند که دراین‌باره آماری ارائه نشده است.(4)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 24/9/1361، ص2، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
2) سند شماره 54688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات سماجا به نخست‌وزیری (اطلاعات و تحقیقات)، 23/9/1361؛ و - سند شماره 357702 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، 22/9/1361؛ و - سند شماره 357698 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) فرماندهی به ستاد مرکزی سپاه مرکز فرماندهی شماره 4، تاریخ 23/9/1361، ص2.
3) مأخذ 2، بخش دوم.
4) سند شماره 550169 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی منطقه7 به مرکز فرماندهی ستاد مرکزی، 26/9/1361؛ و - سند شماره 55063 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای، از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، شماره 275، تاریخ 26/9/1361؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 271، تاریخ 25/9/1361، ص6، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 24/9/1361.
سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اطلاعیه‌ای ضمن اعلام شرکت عوامل این سازمان در عملیات فوق، در آماری مبالغه‌آمیز، تعداد کشته‌شدگان و مجروحان نیروهای خودی را 40 نفر (20 نفر شهید و 20 نفر مجروح) ذکر کرد.(1)
عناصر مسلح غیرقانونی همچنین به پایگاه حماملو در نزدیکی جاده بوکان - میاندوآب حمله کردند که درنتیجة آن، 3 تن از افراد ارتش شهید و 4 تن مجروح شدند(2)
افراد حزب دمکرات به پایگاه ترکاشه در شرق بوکان نیز حمله بردند که در این اقدام، یک تن از افراد سپاه و یک زن بومی که به کمک نیروهای سپاه آمده بود، شهید و یک زن دیگر زخمی شد. از افراد مهاجم نیز یک نفر کشته و تعدادی زخمی شدند.(3)
همچنین 8 تن از کارکنان ارتش - که از پایگاه‌های اطراف بوکان برای استحمام به این شهر آمده بودند - هنگام بازگشت هدف حمله واقع شدند که در این درگیری یک سرباز زخمی و یک سرباز دیگر به گروگان گرفته شد(4)
امروز نیز 3 تن از افراد وابسته به گروه کومه‌له و حزب دمکرات با تحویل‌دادن 3 قبضه سلاح، خود را به سپاه سنندج معرفی و درخواست امان‌نامه کردند(5)
1
یک نشریه داخلی سپاه درباره مشکلات اجتماعی عراق که از جنگ نشئت گرفته است، اخبار درخور توجهی درج کرده است. ازجملة این اخبار، اقدام مقامات اطلاعاتی و فرهنگی این کشور برای دامن‌زدن به جو ضد ایرانی در داخل شهرهای عراق است. سران حزب بعث عراق به‌منظور قانونی جلوه‌دادن جنگ و سرپوش‌گذاشتن بر جنایات خود و به‌دلیل نداشتن پاسخ صحیح برای مردم، با بهره‌گیری از عوامل خود و متواریان ایرانی، هر هفته در مرکز یکی از شهرهای عراق عده‌ای از آن افراد را با پلیس محلی آن شهر درگیر کرده، هنگام دستگیری در انظار مردم با بلندگو اعلام می‌کنند که اینها خرابکارانی هستند که جمهوری اسلامی ایران به‌منظور خرابکاری وارد شهرهای عراق کرده است، ولی پس از خاتمه، آنها را آزاد می‌کنند تا در شهرهای دیگر همین برنامه را اجرا کنند.(6)
این نشریه همچنین درباره نحوه به‌کارگیری نیروهای سودانی و مصری و برخی اقدامات خلاف اخلاق آنها در پشت جبهه‌ها و تأثیرات منفی این اقدامات در برخی سطوح اجتماعی عراق نوشته است: رژیم بعثی عراق برای تأمین نیروهای انسانی خود در جبهه‌ها، تعدادی اتباع مصری و سودانی را با پرداخت حقوق گزافی استخدام و آنان را روانه جبهه‌ها می‌کند، ولی پس از شروع حمله، این افراد که بیشتر تدارکات پشت جبهه‌ها را انجام می‌دهند، فرار کرده، به داخل شهرهای عراق می‌روند و با تهدید و ارعاب به زنان و دختران عراقی تجاوز می‌کنند. اینگونه اعمال غیرانسانی و انتشار این خبرها در جبهه‌ها موجب نگرانی افراد درباره سرنوشت نوامیس خود شده است و هرگاه سران نظامی عراق قصد اعزام نیرو به جبهه‌ها را دارند، افراد متأهل به عناوین مختلف متواری شده، از عزیمت به جبهه‌ها خودداری می‌کنند.(7)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره 278، تاریخ 2/10/1361، صص 39 و 40، رادیو بغداد، 1/10/1361.
2) سند شماره 54885 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات) شماره 267، تاریخ 24/9/1361، ص1.
3) مأخذ 4، بخش آخر، ص7، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 24/9/1361؛ و - سند شماره 357712 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع)، 22/9/1361؛ و - روزنامه کیهان، 28/9/1361، ص13.
4) مأخذ 6.
5) روزنامه اطلاعات، 24/9/1361، ص14؛ و - سند شماره 54931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدیریت عملیات) شماره 269، تاریخ 26/9/1361، ص2.
6) سند شماره 17751 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن اطلاعاتی هفتگی، ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (طرح و برنامه عملیات) اطلاعات عملیات، شماره 48، تاریخ 22/9/1361، ص3.
7) همان، صص 3 و 4.
1
روزنامه انگلیسی دیلی اکسپرس - که گفته می‌شود منعکس‌کنندة نظرهای بخشی از دولت انگلیس است - امروز از فروش محرمانة 90 فروند بالگرد پیشرفتة نظامی امریکا به عراق خبر داد. این روزنامه در مقاله ای تحت عنوان "کوشش ریگان در سرپوش‌گذاشتن روی قرارداد بزرگ فروش سلاح" این معامله را افشا کرد. چگونگی فروش بالگردها ازطریق کشور ثالث؛ مدل بالگردهای واگذارشده؛ تأثیر آنها در ارتش عراق و واکنش برخی مقامات دولتی امریکا به فروش این تسلیحات، محورهای اصلی این مقاله می‌باشد. در این مقاله آمده است که ریگان رئیسجمهور امریکا و مشاورانش به‌طور بسیار سری و محرمانه، بر سر تحویل 90 دستگاه از پیشرفته‌ترین و جدیدترین انواع بالگردهای نظامی ساخت امریکا به عراق (یکی از مشتریان مهم سلاح‌های ساخت شوروی) به توافق رسیده‌اند. افراد آگاه به نقل از منابع اطلاعاتی می‌گویند، فروش بالگردهای شرکت "هاگزسوما" که مجهز به موتورهای جت می‌باشند، به‌گونه‌ای انجام شده که در ظاهر، یک معامله عادی تجاری به نظر برسد و این سیاست به‌دلیل جلوگیری از ایجاد جنجال در کنگرة امریکا علیه سیاست‌های فروش اسلحة ریگان به‌منظور حمایت از حکومت های دیکتاتوری ضد کمونیست اتخاذ شده است. به قرار معلوم، وزارت امور خارجه امریکا به‌طور محرمانه اجازة صدور گواهی‌های تجاری لازم برای تحویل بالگردهای امریکایی را به عراق داده است. این بالگردها ازطریق یک شرکت ظاهراً تجاری در اردن به عراق ارسال می‌شوند و در 5 نوع مختلف ساخته شده‌اند که 3 نوع آن غیرنظامی و 2 نوع آن نظامی هستند. نوعی که به عراق فروخته شده، مدل یک موتورة آن می‌باشد که قدرت آن تقریباً به‌اندازة انواع بالگردهای نظامی است. این بالگردها را به‌سادگی می‌توان به موشک و توپ مجهز و مسلح کرد و در دنیا ازجمله مؤثرترین و مفیدترین سلاح‌های ضد تانک محسوب می‌شوند. اخیراً فرانسه نیروی هوایی عراق را به میراژهای 2000 مجهز کرده است، باوجوداین، 70 درصد نیروی هوایی عراق را هواپیماهای ساخت شوروی شامل میگ25 تشکیل می‌دهد. باتوجهبه اینکه ایران مواضع مرزی در فاصله 75 مایلی بغداد را برای حملات تازه آماده می‌کند، این بالگردها می‌توانند نقش مهمی در تقویت روحی صدام حسین داشته باشند، لکن درحال‌حاضر، به نظر می‌رسد پرزیدنت ریگان نتواند از پاسخگویی درمورد علت تحویل این بالگردها به عراق شانه خالی کند. یکی از اعضای برجسته حزب دمکرات امریکا در مجلس نمایندگان این کشور گفت: ما قصد داریم درباره این معامله تحقیقاتی را آغاز کنیم، زیرا به نظر می‌رسد این معامله‌ها ازجمله سیاست‌هایی باشد که درپی آن، حکومت هایی برای به‌دست‌آوردن منافع کوتاه‌مدت بدون توجه به ضرر و زیان آن، ازجانب امریکا حمایت می‌شوند. در این معامله 5/2 میلیارد دلاری اعزام تعدادی مشاور برای آموزش طرز به‌کارگیری بالگردها به خاورمیانه نیز گنجانده شده است. تحویل این سلاح‌ها در اوایل سال 1983 پایان خواهد یافت.(1)
1) روزنامه کیهان، 25/9/1361، صآخر.
1
اخیراً عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چارچوب اهداف حکومت عراق، نظامیان ایرانی و خانواده‌های آنها را ترور می‌کنند تا از این طریق وفاداری خود را به حکومت عراق نشان دهند. عناصر سازمان در جدیدترین اقدام خود، پدر یک خلبان را در پایگاه هوایی شیراز به شهادت رساندند. در کنار این حادثه، تعداد زیادی از افراد سازمان در شهر مشهد دستگیر شدند و در تهران نیز یکی از افراد سازمان خود را به نیروهای امنیتی تسلیم کرد.
در شیراز، 2 دو نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای ترور یکی از خلبانان پایگاه هوایی شیراز به منزل وی در بلوار شهید مدرس رفته، سراغ فرد خلبان را می‌گیرند که در نبود فرد موردنظر، با پدر وی درگیر می‌شوند و با ضربه ای که با اسلحه به سر وی می‌کوبند، این پیرمرد را به شهادت می‌رسانند. در این فاصله، مردمی که جلو منزل این خلبان تجمع کرده بودند، مانع از فرار ضاربان می‌شوند و یکی از آنها را دستگیر می‌کنند، اما فرد دستگیرشده با خوردن قرص سیانور خودکشی کرده، به هلاکت می‌رسد.(1)
بنابه اعلام خبرگزاری جمهوری اسلامی، در هفته گذشته نیروهای سپاه در چند عملیات تجسسی موفق به کشف 4 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد شدند. در این عملیات‌ها که با درگیری نیز همراه بود، 4 تن از اعضای این سازمان کشته شده و 9 تن نیز دستگیر شدند. در میان دستگیرشدگان مسئول تشکیلات سازمان در مشهد نیز حضور داشت که با خوردن قرص سیانور به زندگی خود پایان داد. از خانه‌های تیمی کشف‌شده تعداد زیادی سلاح و مقادیر فراوانی مواد منفجره به دست آمد.(2)
در تهران نیز یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در رژیم گذشته، عضو سازمان امنیت کشور (ساواک) بود، خود را به یکی از مراکز سپاه معرفی کرد.(3)
2
همکاری نیروهای پلیس فرانسه و آلمان با عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این کشورها و درگیری آنها با کارمندان سفارت و دانشجویان ایرانی، تعدادی از کارمندان سفارتخانه ایران در فرانسه و دانشجویان مشغول تحصیل در این کشور را راهی بیمارستان و زندان کرد.
عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ادامه تحرکات خود علیه دانشجویان و اتباع ایران در پاریس، امروز به یک خودرو سفارت جمهوری اسلامی ایران حمله کردند. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، عصر امروز درحالیکه یکی از کارمندان رسمی کنسولگری جمهوری اسلامی ایران با اتومبیل نمره سیاسی سفارت، عازم محل انجمن اسلامی پاریس بود،
1) دفتر سیاسی سپاه، رویدادها و تحلیل، نشریه شماره 48، تاریخ 11/10/1361، ص14.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 276، تاریخ 30/9/1361، صص 8 و 9، مشهد - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 29/9/1361.
3) سند شماره 89345 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران؛ بولتن خبرنامه، شماره 35، تاریخ 1/10/1361، ص14.
در حوالی این انجمن با حمله عده‌ای از منافقان مواجه شد. منافقان علاوه‌بر سنگ، یک کوکتل مولوتف به‌طرف اتومبیل کارمند سفارت (آقای آشتیانی) پرتاب کردند که خوشبختانه به‌رغم اصابت آن به اتومبیل وی، منفجر نشد. بنابه همین گزارش، آقای آشتیانی بلافاصله موضوع را به پلیس محلی اطلاع داد و پلیس با حضور در محل حادثه موفق شد تکه‌هایی از بطری کوکتل را پیدا و ضمیمه پرونده شکایت کند. وی همچنین در شکایت خویش نام یکی از منافقان(1)را که قبلاً در کنسولگری به‌عنوان کارمند محلی خدمت می‌کرد، به پلیس داد.
طبق گفته آقای آشتیانی، برخورد پلیس با این حادثه جدی نبوده است و بعید به نظر می‌رسد که اقدام مؤثری دراین‌باره انجام دهد.(2)
در همین خصوص، روزنامه جمهوری اسلامی در مقاله شدید‌اللحنی پس از انتقاد از عملکرد اخیر دولت‌های فرانسه و آلمان، همراهی آنها را با عوامل ضد ایرانی تشریح کرده و نوشته است: اخیراً پلیس بی‌نزاکت فرانسه، 2 تن از دیپلمات‌ها و یک تن از کارکنان سفارت جمهوری اسلامی ایران را در پاریس دستگیر کرده و ضمن ضرب‌وشتم و اعمال شکنجه، آنها را پس از ساعت‌ها بازداشت غیرقانونی، آزاد کرده است. دراین‌میان، پلیس فاشیست آلمان نیز با دست‌زدن به یک سری عملیات حساب‌شده، نشان داد که از سوسیالیست‌های فرانسوی چیزی کم ندارد و قادر است بهتر از پلیس بی‌نزاکت فرانسه از مرزهای بی‌قانونی بگذرد. موضوع از این قرار است که حدود 50 تن از منافقان و عناصر ضد انقلاب در برنامه‌ای حساب‌شده، چند تن از دانشجویان مسلمان و معتقد به انقلاب اسلامی را محاصره کرده، عده ای از آنها در یک درگیری ساختگی درصدد برخورد با دانشجویان مسلمان برمی‌آیند. نکته جالب‌توجه آنکه عده‌ای دیگر از منافقان ظاهراً بدون آنکه در این درگیری ساختگی دخالت مستقیم داشته باشند، به تماشای زدوخورد پرداخته، بعداً به‌عنوان شاهد ماجرا علیه دانشجویان مسلمان، نزد پلیس آلمان شهادت دروغ می‌دهند. در این حادثه، پلیس فاشیست آلمان که در حمایت از عناصر ضد انقلاب از هیچ کوششی فروگذار نکرده است، بی‌درنگ وارد عمل شده، با همکاری عناصر ضد انقلاب چند تن از برادران مسلمان را از درون خانه‌هایشان دستگیر کرده و با خود به سیاه‌چال‌های قرون وسطایی منتقل کرده است. پلیس فاشیست آلمان درحالیکه از عملکرد موذیانه خود شادمان می‌باشد، دانشجویان مسلمان را همچنان در سیاه‌چال‌های قرون وسطایی آلمان زندانی کرده است.(3)
1
امروز توپخانههای دشمن شهرهای آبادان و خرمشهر را زیر آتش خود قرار دادند و هواپیماهای دشمن پس از نفوذ به حریم هوایی غرب کشور، بدون هیچ اقدامی مجبور به ترک منطقه شدند.
براثر حملات توپخانه‌ای دشمن به مناطق مسکونی آبادان و خرمشهر، یک نفر به شهادت رسید؛ 5 نفر مجروح شدند و چند نقطه از شهر خسارت دید.(1)همچنین هواپیماهای دشمن در ساعت 14:45، با تجاوز به حریم هوایی غرب کشور با آتش پرحجم پدافند هوایی نیروهای خودی مواجه و مجبور به ترک منطقه شدند.(2)
2
امروز درگیری میان نیروهای جمهوری اسلامی و ضدانقلابیون در مناطق کردنشین ادامه داشت و علاوه‌بر درگیریهای پراکنده در شهر مهاباد و انعکاس اخبار چند روز گذشته این شهر در رسانه‌های بیگانه، شهرهای سقز، ارومیه و اشنویه نیز محل رخدادهای دیگری بود.
در ادامه درگیریهای روز گذشته مهاباد، امروز تیراندازی‌های پراکنده‌ای در این شهر رخ داد، ولی باتوجهبه حضور هوشیارانه نیروهای خودی، به‌خصوص افراد سپاه، اتفاق قابل‌توجهی رخ نداد(3)
سه روز پس از آغاز درگیری در مهاباد، سخنگوی حزب دمکرات بدون اشاره به علت شروع و پیامدهای این درگیری برای حزب دمکرات، فقط با کاستن از آمار تلفات عوامل حزب و افزودن بر خسارت‌های نیروهای محافظ شهر، اطلاعاتی را منتشر کرد. رادیو اسرائیل سخنان نماینده این حزب را در پاریس به این شرح پخش کرد: سخنگوی حزب دمکرات کردستان که خواستار اعطای خودمختاری به کردها در ایران می‌باشد، گفته است که: میان افراد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و انقلابیون کرد درگیریهای شدیدی در شهر مهاباد در شمال‌غربی ایران روی داده است و انقلابیون کرد، 70 تن از پاسداران انقلاب ایران را در درگیری‌هایی که سه روز در خیابان‌های اصلی شهر مهاباد رخ داد، کشته‌اند. انقلابیون کرد به 7 ساختمان دولتی در شهر ازجمله ساختمان رادیو تلویزیون و سپاه پاسداران انقلاب حمله و خسارات سنگینی را به آنها
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 24/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 54885 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات، (مد عملیات) شماره 268، تاریخ 24/9/1361، ص4.
2) روزنامه اطلاعات، 24/9/1361، ص14.
3) سند شماره 401947 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت، به فرماندهی قرارگاه حمزه، 23/9/1361؛ و - مأخذ 1، بخش دوم، ص2.
وارد کرده‌اند. به گفته وی: در این درگیری‌ها 3 تن از انقلابیون کرد کشته شده‌اند.(1)سخنگوی حزب دمکرات همچنین در گفتوگو با رویتر ضمن بیان اطلاعات فوق، تأکید کرد که زمان حمله طوری تنظیم شده بود که مقارن با انتخابات مجلس خبرگان باشد.(2)
روزنامه هرالد تریبیون نیز با تکیه بر سخنان سخنگوی مذکور دراین‌باره نوشته است: در این نبردها که سه روز به طول انجامید، فقط 3 مبارز کرد کشته شدند. سخنگوی حزب دمکرات کردستان در پاریس میافزاید: چریک‌های کرد - که به موشک‌انداز مجهز بوده‌اند - به ساختمان‌های دولتی ازجمله تلویزیون مهاباد و سپاه پاسداران حمله کردند. این روزنامه در پایان گزارش خود به نقل از سخنگوی حزب دمکرات کردستان در پاریس نوشته است: برف شدید سبب شده است که تلاش‌های حکومت تهران به‌منظور اعزام نیروهای کمکی برای پاسداران بی‌نتیجه بماند، چریک‌های کرد حملات خود را با انتخابات مجلس خبرگان هم‌زمان کرده بودند.(3)-(4)
علاوه‌بر وقایع مهاباد و انعکاس آن در رادیو اسرائیل و روزنامه هرالد تریبیون در محور سقز - بانه نیروهای حزب دمکرات بر سر راه نیروهای خودی در نزدیکی روستای میرده، کمین گذاشتند که براثر آن 3 تن از نیروهای خودی شهید، 6 تن مجروح و 8 تن اسیر شدند.(5)-(6)
در شمال ارومیه نیز یک خودرو گاز حامل تانکر آب در پاسگاه "ایشکه‌سو" منطقه سرو پس از برخورد با مین، تانکر آبش منهدم و راننده خودرو نیز زخمی شد.(7)
در اشنویه نیز یکی از عوامل حزب دمکرات کردستان ایران - که مأموریت داشت یکی از افراد بومی سپاه را ترور کند - با پشیمانی از مأموریت سازمان، خود را به سپاه اشنویه معرفی کرد. وی یک قبضه اسلحه یوزی و سه خشاب فشنگ را نیز به سپاه تحویل داد. با استفاده از اطلاعات این شخص، یکی دیگر از افراد این حزب نیز شناسایی و دستگیر شد.(8)
1
متخصصان ایرانی موفق به ساخت پل شناور با کاربرد نظامی شدند. به گزارش واحد مرکزی خبر از اهواز، متخصصان و کارگران متعهد و انقلابی ایران اسلامی پس از دو سال تلاش پیگیر، موفق به ساختن اولین پل شناور نظامی در داخل کشورمان شدند. کارگران و مهندسان دو شرکت "تکنیکان" و "ماشین‌سازی" پارس - که از حدود دو سال پیش حرکت مبتکرانه‌ای را برای ساختن پل شناور نظیر انواع خارجی آن آغاز کرده بودند، با به‌کارگیری همه امکانات محدود
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 270، تاریخ 24/9/1361، ص25، رادیو اسرائیل، 23/9/1361.
2) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 23/9/1361، ص11، رادیو بی‌بی‌سی، 23/9/1361.
3) رادیو بی‌بی‌سی نیز مطالب مشابهی به نقل از سخنگوی حزب دمکرات کردستان ایران نقل کرد.
4) واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، 24/9/1361، ص11، رادیو بی‌بی‌سی، 23/9/1361؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 271، تاریخ 25/9/1361، صص 21 و 22، رادیو ایران، 24/9/1361.
5) برخی منابع تعداد شهدای این حادثه را 8 نفر و تعداد مجروحان را 7 نفر ذکر کرده، آماری درباره تعداد اسرا اعلام نکرده‌اند. (سند شماره 55008 مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، شماره 271، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 27/9/1361، ص1.)
6) سند شماره 357736 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی - مرکز فرماندهی، 28/9/1361؛ و - سند شماره 54941 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی مرکز فرماندهی، 25/9/1361؛ و - سند شماره 550169 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی منطقه 7 به مرکز فرماندهی ستاد مرکزی، 26/9/1361.
7) سند شماره 54931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی)، به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 269، تاریخ 25/9/1361، ص2؛ سند شماره 55034 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 (اطلاعات) به ستاد مرکزی اطلاعات، 27/9/1361، ص2.
8) سند شماره 357713 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران اشنویه - فرماندهی به قرارگاه بعثت - فرماندهی، 24/9/1361.
داخلی و با طراحی بیش از 1500 نقشه و اجرای آن به‌دست کارگران تلاشگر شرکت‌های مذکور، موفق به ساخت پل شناوری متشکل از 36 قطعه و با طول بیش از 220 متر شدند که از هر نظر با نوع روسی آن برابری می‌کند و توانستند پس از آزمایش و امکان بهره‌برداری با کیفیت بالا، آن را به تأیید متخصصان نظامی برسانند. بر پایه این گزارش، متخصصان نظامی و مهندسی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی روز گذشته، ضمن بازدید و بررسی پل، کیفیت استاندارد آن را برای عبور هرگونه ادوات سبک و سنگین نظامی تأیید کردند.(1)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در دیدار با گروهی از خانواده‌های شهدا و نیروهای سپاه پاسداران که عازم جبهه‌های جنگ بودند، ایمان و انگیزه را اصلی‌ترین عامل برتری نیروهای خودی در مقابله با دشمنان انقلاب اعلام کرد. وی در این سخنرانی گفت: «مسئله اصلی در انقلاب اسلامی ما، عوامل و نیروهایی هستند که موجب پیروزی‌های ما شده‌اند که این عوامل و نیروها برای اغلب کشورها و اجتماعات جهانی ناشناخته‌اند. اگر دیگران به کمک تاکتیک‌های نظامی جنگیده‌اند، مردم ما به کمک ایمان و انگیزه‌های قبلی می‌رزمند و این چیزی است که امروزه برای ناباورترین افراد هم غیرقابل انکار است. امروز همه افرادی که دست‌اندرکار این جنگ هستند، چه سپاه پاسداران و چه ارتش جمهوری اسلامی و چه ژاندارمری و چه بسیجی، می‌دانند که اصلی‌ترین عنصر جنگ، ایمان است.
انقلاب ما در اصل با ایمان پیروز شد و در این جنگ هم انشاءالله با اتکا به همین ایمان، پیروزی از آنِ ماست، آنچه ما و مستضعفان عالم را سربلند و از زیر یوغ سلطه‌گران بیرون خواهد آورد، ایمان است ولاغیر. اگر انسان در راه خدا با نفس مبارزه نکند، بشریت دچار گمراهی خواهد شد. این پدران، مادران و همسران با اعتقاد به راهی که عزیزانشان می‌پیمایند، هر روزه با اشتیاق و شوق زایدالوصفی فرزندان و شوهران خود را روانه میدان نبرد در راه خدا می‌کنند و همین ایثار و ازخودگذشتگی است که نصرت الهی را در پی داشته و موجب گردیده تا بینی امریکا و ایادیش به زمین مالیده شود.»(2)
2
در آستانه تشکیل اجلاس اوپک، امروز "امبرتو کالدرون برتی" وزیر معادن و انرژی ونزوئلا، در رأس هیئتی وارد تهران شد. به گزارش روزنامه اطلاعات، وی درباره علت سفر خود به ایران گفت که بعد از مذاکره و گفتوگو با وزیران نفت کشورهای الجزایر، عربستان و کویت به ایران آمده‌ایم تا درمورد وضع جهانی بازار نفت در اجلاس آتی اوپک - که اوایل هفته آینده در وین برگزار خواهد شد - تبادل‌نظر کنیم. وی افزود: ونزوئلا مانند ایران از بنیان‌گذاران اوپک است و ما
نیز نگران وضعیت بازار نفت هستیم و برای این منظور لازم است تا به‌طور دسته‌جمعی کوشش زیادی انجام دهیم تا نگرانی‌ها برطرف شود، چون منافع مشترک دو کشور ایران و ونزوئلا این است که قیمت نفت ثابت بماند و بهترین راه، دفاع از سیستم قیمت‌گذاری واحد می‌باشد. کالدرون برتی درباره تثبیت قیمت نفت نیز گفت: ما موظف هستیم از قیمت 34 دلار کنونی دفاع کنیم، چون منطقی نیست قیمت‌ها افزایش یابد. چنانچه بر سر قیمت‌ها توافقی حاصل نشود، این امر موجب کمبود تقاضا خواهد شد و در این راه باید با همدیگر همکاری نزدیکی داشته باشیم. وزیر معادن و انرژی ونزوئلا درمورد ثابت نگه‌داشتن سطح تولید گفت: چون تقاضای خرید نفت وضع ثابتی ندارد، نباید تولید را اضافه کنیم، در غیر این صورت، قیمت نفت پایین خواهد آمد و دراین‌مورد لازم است قیمت نفت حداقل برای مدت 2 سال ثابت بماند.
وی همچنین درباره سقف تولید اوپک اظهار کرد: لازم است به مصرف‌کنندگان کمک کنیم تا اقتصاد خود را بازسازی کنند، چون این امر سبب افزایش تقاضای خرید در آینده خواهد شد، زیرا تولید 20 میلیون بشکه نفت در روز، برای اعضای اوپک ناچیز است. وزیر نفت ونزوئلا پس از سه ساعت گفتوگو با محمد غرضی وزیر نفت ایران، تهران را ترک کرد.
روزنامه اطلاعات در ادامه این خبر به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی افزوده است: سه روز قبل از سفر برتی به ایران، جمهوری اسلامی ایران برای حفظ سازمان اوپک با انتشار بیانیه‌ای مواضع ایران را درباره اجلاس آتی اوپک اعلام کرد. در این بیانیه آمده بود که قیمت نفت خام مبنا، لازم است در سطح 34 دلار در هر بشکه حفظ شود و باتوجهبه اینکه پیش‌بینی‌های اقتصادی نشان می‌دهد، تقاضا برای نفت در سال 1983 افزایش نخواهد یافت. ما معتقدیم که تولید 5/17 میلیون بشکه در روز باید برای تمام اعضای اوپک تعیین شود و چنانچه بازار، تقاضای افزایش برای نفت اوپک نشان دهد، به همان نسبت باید سطح تولید تغییر یابد(1)
1
مجاهدین مسلمان عراقی با جاسازی 400 کیلو مواد منفجره تی.ان.تی. در یک عملیات استشهادی، ساختمان خبرگزاری عراق را منفجر کردند. یکی از مسئولان جنبش مجاهدین عراقی در دمشق، در تماس با خبرگزاری جمهوری اسلامی ضمن اعلام این خبر افزود: یکی از مجاهدین مسلمان عراقی با اتومبیل جاسازی‌شده و با ذکر شهادتین خود، وارد خبرگزاری رژیم مزدور صدام شد و ساختمان مذکور را منفجر کرد. این شخص که ابوفدا نام داشت، خود نیز در این عملیات شربت شهادت را نوشید. جنبش مجاهدین عراقی با انتشار بیانیه‌ای درباره برخی جزئیات این عملیات اعلام کرد که جنبش مجاهدین عراق در بیانیه خود نام این عملیات را "مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق" ذکر کرده است. در بخشی از این بیانیه آمده است: پس از تشکیل مجلس مبارک اعلای انقلاب اسلامی عراق و پیام و رهنمودهای امام امت، خمینی کبیر
1) مأخذ 2، ص3.
ارواحنا فداء، مبنی‌بر لزوم سرعت بخشیدن بر سرنگونی رژیم جنایتکار صدام و برای اینکه به جهانیان نشان دهیم که رهبری امام خمینی تنها رهبری شرعی است که فرزندان امت مسلمان ما از آن پیروی می‌کنند و نیز مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق تنها نماینده شرعی ملت مظلوم ما است، دفتر نظامی جنبش مجاهدین عراق دستور منفجرکردن پایگاه (خبرگزاری عراق) را صادر کرد. پس از شناسایی دقیق مکان و کمین به‌موقع گروه شهید (ابوجعفر) که فرماندهی آن به‌عهده قهرمان مجاهد (ابن صدر) بود، ساختمان خبرگزاری عراق واقع در خیابان ابومزاس بغداد منفجر شد. براساس این بیانیه، شهید قهرمان (ابوفداء) روز چهارشنبه با یک اتومبیل لندرور حامل 400 کیلوگرم مواد منفجره تی.ان.تی به ساختمان مذکور حمله برده، آن را به‌طورکلی ویران و منهدم کرد و علاوه‌بر ساختمان خبرگزاری عراق ساختمان دیگری که مجاور محل انفجار قرار دارد و وابسته به افراد و سازمان امنیت عراق است، ویران شد که درنتیجه آن، صدها مزدور بعثی به هلاکت رسیدند و ده‌ها آمبولانس درحالیکه مشغول تخلیه کشته‌شدگان و مجروحان بودند، مشاهده شد. این بیانیه حاکیست همه مجاهدین به‌جز شهید (ابوفدا) پس از عملیات سالم به پایگاه‌های خود بازگشتند. به‌علت نزدیکی محل انفجار به مجلس ملی و کاخ ریاست‌جمهوری عراق، بسیاری از شیشه‌های این دو ساختمان و دیگر ساختمان‌های حکومتی نیز شکسته شد و درنتیجه این اقدام قهرمانانه مجاهدین مسلمان، رژیم بعثی کافر عراق نتوانست آن را بپوشاند و به اصل وقوع این انفجار اعتراف کرد، لیکن مانند همیشه مدعی شد که چند غیرنظامی براثر این انفجار کشته شده‌اند، اما ما اعلام می‌کنیم که هیچ زیانی به افراد غیر بعثی وارد نیامده است، زیرا مجاهدین آگاه ما، برای اینکه به افراد بی گناه زیانی نرسد، عملیات خود را شبانگاه و درحالی انجام دادند که همه خیابان‌های آن محدوده خالی از عابر بوده است. علاوه‌برآن، عملیات هنگامی انجام پذیرفت که چند نفر از رهبران سازمان امنیت عراق در ساختمان نزدیک خبرگزاری تشکیل جلسه داده بودند. براساس این بیانیه، گروه ابوجعفر قبل از اجرای عملیات، در همان محل، اعلامیه‌هایی به نام جنبش مجاهدین عراقی مبنی بر محکوم‌کردن امپریالیزم امریکا پخش کرد که در آنها برخروج عوامل امریکا از سرزمین اسلامی عراق تأکید شده بود.(1)
خبرگزاری رویتر نیز دراین‌باره اعلام کرد که براثر انفجار بمبی در نزدیکی دفتر خبرگزاری مرکزی عراق 6 نفر کشته و چندین نفر مجروح شدند. به‌دنبال انفجار دفتر خبرگزاری، همه خطوط تلفنی و تلکس با خارج از کشور قطع شد. این انفجار چهار ماه بعد از انفجار وزارت برنامه‌ریزی عراق - که به‌دست انقلابیون مسلمان عراقی انجام شده بود - صورت گرفته است.(2)
آسوشیتدپرس نیز با اعلام خبر بازدید صدام حسین از محل حادثه، فقط اطلاعاتی را که رژیم عراق دراین‌باره اعلام کرده بود، انتشار داد. به گزارش آسوشیتدپرس، صدام حسین رئیس رژیم بعث عراق، روز پنجشنبه از ویرانه‌های مرکز خبرگزاری رسمی عراق بازدید کرد.
بیانیه‌های رسمی عراق حاکی‌از آن می‌باشد که در این انفجار - که احتمالاً به دست ناراضی‌های زیرزمینی انجام شده است - 7 نفر ازجمله راننده اتومبیل حامل بمب کشته شده‌اند. تعدادی دیگر ازجمله 2 تن از کارکنان بعثی خبرگزاری رسمی عراق هم در این حمله مجروح شده‌اند. آسوشیتدپرس میافزاید: این حمله مشابه حمله‌ای است که در ژوئن گذشته علیه وزارت اطلاعات عراق در مرکز بغداد انجام شد. در گزارش‌های مخابره‌شده توضیحی درمورد خسارات احتمالی به ساختمان ده طبقه مدرن خبرگزاری رسمی عراق - که در محله اشرافی بغداد قرار دارد - داده نشده است.(1)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 27/9/1361، ص2.
1
امروز رژیم عراق علاوه‌بر گلوله‌باران شهر آبادان، به حریم هوایی جنوب ایران تجاوز کرد و کشورهای منطقه نیز در ادامه کمک‌های خود به عراق، مقدار زیادی مهمات به عراق ارسال کردند.
در گلوله‌باران امروز شهر آبادان 3 واحد مسکونی آسیب دید و در چند نقطه شهر آتش‌سوزی رخ داد.(1)در شبانه‌روز گذشته هم یک فروند از هواپیماهای مهاجم دشمن در منطقه جنوب ظاهر شد که با اقدامات یگان پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران متواری شد.(2)
در ادامه کمک‌های کشورهای منطقه به عراق، امروز نیز 68 دستگاه خودرو حامل مهمات از کشورهای اردن و کویت وارد عراق شد(3)
2
امروز شهرهای ارومیه، سلماس، بانه، سنندج و قروه محل فعالیت گروه‌های مسلح غیرقانونی بود و نیروهای خودی نیز پاسخ‌های لازم را به آنها دادند.
در جاده سرو به ارومیه (شمال‌غربی ارومیه) افراد گروه کومه‌له به نیروهای تأمین جاده حمله کردند که در درگیری ایجادشده 2 سرباز مفقود شدند (احتمالاً گروگان گرفته شده‌اند)، همچنین راننده یک دستگاه خودرو باری اهل ترکیه مجروح شد.(4)
عناصر مسلح غیرقانونی در سلماس نیز به نیروهای پایگاه خناوین حمله کردند که با زخمی‌شدن 2 نفر از افرادشان مجبور به عقب‌نشینی شدند.(5)
همچنین در شمال بانه، نیروهای خودی، روستای سیونچ را پاکسازی کرده، 2 نفر از افراد مسلح را دستگیر کردند.(6)
در محور سنندج - قروه هم نیروهای قرارگاه حمزه، روستای شیان را که یکی از مقرهای عناصر مسلح غیرقانونی بود، پاکسازی کردند و با استقبال اهالی روستا مواجه شدند. نیروهای این قرارگاه در این محور همچنین روستای نوده در 10 کیلومتری غرب سنندج و روستای
1) روزنامه اطلاعات، 25/9/1361، ص14.
2) همان، ص19.
3) سند شماره 167755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن هفتگی، ستاد مشترک ارتش (اداره دوم) فرماندهی اطلاعات، شماره 233، تاریخ 4/9/1361، ص20.
4) سند شماره 54931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات) شماره 269، تاریخ 25/9/1361، ص2.
5) سند شماره 375935 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سلماس به فرماندهی بعثت، 24/9/1361؛ و - سند شماره 54941 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکز فرماندهی، 25/9/1361.
6) سند شماره 550169 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی منطقه 7 به مرکز فرماندهی ستاد مرکزی، 26/9/1361.
دوشان در 9 کیلومتری جنوب‌شرقی سنندج را پاکسازی کردند(1)
امروز دادستان انقلاب اسلامی ارومیه اعلام کرد، افراد ضدانقلاب یکی از اعضای دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه را که چندی پیش اسیر کرده بودند، به شهادت رسانده‌اند.(2)
1
اقدامات افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای رشت، تنکابن و پاریس؛ گزارش دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس درخصوص میزان تلفات واردشده به سپاه پاسداران در درگیریهای ماه گذشته موضوع گزارش زیر است.
یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان منظریه رشت، به سرنشینان خودرو حامل کارکنان بنیاد مسکن این شهر حمله کردند. در این اقدام، حجت‌الاسلام غلامحسین زحمتکش مسئول کارگاه‌های تولیدی و عبدالحسین حق‌شناس مسئول تدارکات این بنیاد، شهید و یکی از سرنشینان نیز زخمی شدند.(3)
به گزارش خبرگزاری فرانسه، دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس اعلام کرد که در جریان درگیریهای اواخر ماه گذشته در شهرهای همدان و تبریز، 8 تن از پاسداران انقلاب اسلامی ایران به‌دست عوامل این سازمان کشته شده‌اند. براساس این گزارش، در این درگیری‌ها 5 تن از اعضای این سازمان نیز جان خود را از دست داده‌اند. همین گزارش حاکی است، در جریان یک درگیری 20 ساعته در تبریز، 5تن از پاسداران انقلاب ازجمله فرمانده عملیاتی گروه به نام محمد محمدی‌نسب و در جریان درگیریهای همدان 2 تن از مسئولان محلی سپاه به نامهای جواد رضاقلی و رضا افتخاری به‌دست اعضای این سازمان کشته شده‌اند.(4)
در شهرستان تنکابن، سرنشینان یک شورلت به‌طرف 2 نفر از اهالی این شهر نارنجک پرتاب کردند که به زخمی‌شدن هر دو نفر انجامید.(5)
امروز نیز در پاریس، یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در این شهر هدف حمله افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و زخمی شد. وی به‌منظور مداوا در بیمارستان بستری شد.(6)
2
امام خمینی در فرمانی 8 ماده ای خطاب به قوه قضائیه و همه ارگان‌های اجرایی کشور خواستار اسلامی‌شدن قوانین و عملکردها شدند. محورهای اصلی پیام امام به این شرح است: سرعت در تهیه قوانین شرعی و تصویب و ابلاغ آنها برای جلوگیری از ضایع‌شدن حقوق مردم؛ رسیدگی سریع و دقیق به صلاحیت قضات، دادستان ها، دادگاه‌ها و کارمندان و متصدیان امور بدون مسامحه؛ میزان قراردادن حال فعلی افراد و چشم‌پوشی از برخی لغزش‌ها در زمان گذشته؛ صدور
1) روزنامه کیهان، 25/9/1361، ص19؛ و - سند شماره 53940 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 25/9/1361.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 271، تاریخ 25/9/1361، ص6، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 24/9/1361.
3) مأخذ 7، بخش اول، ص2؛ و - سند شماره 54978 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، از ستاد منطقه 3 فرماندهی به ستاد مرکزی فرماندهی، شماره 371، تاریخ 29/9/1361، ص3؛ و - مأخذ 4، ص4.
4) مأخذ 8، ص16، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 24/9/1361.
5) سند شماره 54927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 به فرماندهی کل، 25/9/1361، ص2.
6) روزنامه اطلاعات، 27/9/1361، ص2.
احکام بدون ملاحظه‌کاری و مسامحه در قوه قضائیه و عمل به عدالت اسلامی در سایر ارگان‌های نظام همچون دولت، قوای نظامی و انتظامی؛ جلب‌نکردن، احضار افراد، توقیف یا مصادره اموال بدون حکم قاضی؛ واردنشدن به حریم شخصی افراد بدون اجازه مالک یا قاضی و ممنوعیت کشف اسرار مردم و تذکر بر گناه‌بودن این اقدام. حضرت امام یادآور شدند که موارد فوق غیر از مواردی است که گروه‌های مخالف اسلام و نظام جمهوری اسلامی برای براندازی نظام جمهوری اسلامی و ترور افراد انجام می‌دهند و دراین‌باره خواستار قاطعیت مسئولان ذی‌ربط شدند. امام خمینی درپی صدور این حکم، آقایان موسوی اردبیلی رئیس دیوان عالی کشور و میرحسین موسوی نخست‌وزیر را موظف کردند که با سرعت و قاطعیت موضوعات تذکرداده‌شده را پیگیری کنند و با تعیین هیئت‌های مورد اعتماد و ابلاغ به مردم برای مراجعه به این هیئت‌ها از هرگونه تعدی، جلوگیری کرده، درصورت وقوع تجاوز و تعدی به آن رسیدگی کنند.
متن کامل فرمان هشت ماده‌ای امام خمینی خطاب به قوه قضاییه و همه ارگان‌های اجرایی درمورد اسلامی‌شدن قوانین و عملکردها به این شرح است:
«در تعقیب تذکر به لزوم اسلامی‌نمودن تمام ارگان‌های دولتی به‌ویژه دستگاه‌های قضایی و لزوم جانشین‌نمودن احکام الله در نظام جمهوری اسلامی به‌جای احکام طاغوتی رژیم جبار سابق، لازم است تذکراتی به جمیع متصدیان امور داده شود. امید است انشاءالله تعالی با تسریع در عمل، این تذکرات را مورد توجه قرار دهند:
تهیه قوانین شرعیه و تصویب و ابلاغ آنها با دقت لازم و سرعت انجام گیرد و قوانین مربوط به مسائل قضایی که مورد ابتلای عموم است و از اهمیت بیشتر برخوردار است در رأس سایر مصوبات قرار گیرد که کار قوه قضاییه به تأخیر یا تعطیل نکشد و حقوق مردم ضایع نشود، و ابلاغ و اجرای آن نیز در رأس مسائل دیگر قرار گیرد.
رسیدگی به صلاحیت قضات و دادستان ها و دادگاه‌ها با سرعت و دقت عمل شود تا امور، شرعی و الهی شده و حقوق مردم ضایع نگردد و به همین نحو رسیدگی به صلاحیت سایر کارمندان و متصدیان امور، با بی‌طرفی کامل بدون مسامحه و بدون اشکال‌تراشی‌های جاهلانه که گاهی از تندروها نقل می‌شود، صورت گیرد تا درحالیکه اشخاص فاسد و مفسد تصفیه می‌شوند اشخاص مفید و مؤثر با اشکالات واهی کنار گذاشته نشوند و میزان، حال فعلی اشخاص است با غمض عین از بعضی لغزش‌هایی که در رژیم سابق داشته‌اند مگر آنکه با قرائن صحیح معلوم شود که فعلاً نیز کارشکن و مفسدند.
آقایان قضات واجد شرایط اسلامی، چه در دادگستری و چه در دادگاه‌های انقلاب باید با استقلال و قدرت بدون ملاحظه از مقامی احکام اسلام را صادر کنند و در سراسر کشور بدون مسامحه و تعویق به کار پراهمیت خود ادامه دهند و مأمورین ابلاغ و اجرا و دیگر
مربوطین به این امر باید از احکام آنان تبعیت نمایند تا ملت از صحت قضا و ابلاغ و اجرا و احضار احساس آرامش قضائی نمایند و احساس کنند که در سایه احکام عدل اسلامی جان و مال و حیثیت آنان در امان است و عمل به عدل اسلامی مخصوص به قوه قضائیه و متعلقات آن نیست، که در سایر ارگان‌های نظام جمهوری اسلامی از مجلس و دولت و متعلقات آن و قوای نظامی و انتظامی و سپاه پاسداران و کمیته‌ها و بسیج و دیگر متصدیان امور نیز به‌طور جدی مطرح است و احدی حق ندارد با مردم رفتار غیراسلامی داشته باشد.
هیچ‌کس حق ندارد کسی را بدون حکم قاضی که از روی موازین شرعیه باید باشد توقیف کند یا احضار نماید، هرچند مدت توقیف کم باشد. توقیف یا احضار به عنف جرم است و موجب تعزیر شرعی است.
هیچ‌کس حق ندارد در مال کسی چه منقول و چه غیرمنقول و درمورد حق کسی دخل‌وتصرف کند یا توقیف و مصادره نماید مگر به حکم حاکم شرع، آن هم پس از بررسی دقیق ثبوت حکم ازنظر شرعی.
هیچ‌کس حق ندارد به خانه یا مغازه و یا محل کار شخصی کسی بدون اذن صاحب آن وارد شود یا کسی را جلب کند یا به نام کشف جرم یا ارتکاب گناه تعقیب و مراقبت نماید و یا نسبت به فردی اهانت نموده و اعمال غیرانسانی - اسلامی مرتکب شود یا به تلفن یا نوار ضبط صوت دیگری به نام کشف جرم یا کشف مرکز گناه گوش کند و یا برای کشف گناه و جرم هرچند گناه بزرگ باشد، شنود بگذارد و یا دنبال اسرار مردم باشد و تجسس از گناهان غیر نماید یا اسراری که از غیر به او رسیده ولو برای یک نفر فاش کند. تمام اینها جرم [و] گناه است و بعضی از آنها چون اشاعه فحشا و گناهان از کبائر بسیار بزرگ است و مرتکبین هریک از امور فوق مجرم و مستحق تعزیر شرعی هستند و بعضی از آنها موجب حد شرعی می‌باشد.
آنچه ذکر شد و ممنوع اعلام شد، در غیر مواردی است که دررابطه‌با توطئه ها و گروهک‌های مخالف اسلام و نظام جمهوری اسلامی است که در خانه‌های امن و تیمی برای براندازی نظام جمهوری اسلامی و ترور شخصیت‌های مجاهد و مردم بی‌گناه کوچه و بازار و برای نقشه‌های خرابکاری و افساد فی‌الارض اجتماع می‌کنند و محارب خدا و رسول می‌باشند، که با آنان در هر نقطه که باشند و همچنین در جمیع ارگان‌های دولتی و دستگاه‌های قضائی و دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها و دیگر مراکز با قاطعیت و شدت عمل، ولی با احتیاط کامل باید عمل شود، لکن تحت ضوابط شرعیه و موافق دستور دادستان ها و دادگاه‌ها، چراکه تعدی از حدود شرعیه حتی نسبت به آنان نیز جایز نیست، چنانچه مسامحه و سهل‌انگاری نیز نباید شود و درعین‌حال، مأمورین باید خارج از حدود مأموریت که آن هم منحصر است به محدوده سرکوبی آنان حسب ضوابط مقرره و جهات شرعیه، عملی انجام ندهند.
و مؤکداً تذکر داده می‌شود که اگر برای کشف خانه‌های تیمی و مراکز جاسوسی و افساد علیه نظام جمهوری اسلامی از روی خطا و اشتباه به منزل شخصی یا محل کار کسی وارد شدند و در آنجا با آلت لهو یا آلات قمار و فحشا و سایر جهات انحرافی مثل مواد مخدره برخورد کردند، حق ندارند آن را پیش دیگران افشا کنند، چراکه اشاعه فحشا از بزرگ‌ترین گناهان کبیره است و هیچ‌کس حق ندارد هتک حرمت مسلمان و تعدی از ضوابط شرعیه نماید. فقط باید به وظیفه نهی از منکر به‌نحوی‌که در اسلام مقرر است عمل نمایند و حق جلب یا بازداشت یا ضرب‌وشتم صاحبان خانه و ساکنان آن را ندارند و تعدی از حدود الهی ظلم است و موجب تعزیر و گاهی تقاص می‌باشد. اما کسانی که معلوم شود شغل آنان جمع مواد مخدره و پخش بین مردم است، در حکم مفسدفی‌الارض و مصداق باغی در ارض برای فساد و هلاک حرث و نسل است و باید علاوه‌بر ضبط آنچه از این قبیل موجود است آنان را به مقامات قضائی معرفی کنند. و همچنین هیچ‌یک از قضات حق ندارند ابتدائاً حکمی صادر نمایند که به‌وسیله آن مأموران اجرا اجازه داشته باشند به منازل یا محل‌های کار افراد وارد شوند که نه خانه امن و تیمی است و نه محل توطئه های دیگر علیه نظام جمهوری اسلامی، که صادرکننده و اجراکننده چنین حکمی مورد تعقیب قانونی و شرعی است.
باید همه بدانیم که پس از استقرار حاکمیت اسلام و ثبات و قدرت نظام جمهوری اسلامی با
تأیید و عنایات خداوند قادر کریم و توجه حضرت خاتم‌الاوصیاء و بقیة‌الله - ارواحنا لمقدمه الفداء - و پشتیبانی بی‌نظیر ملت متعهد و ارجمند از نظام و حکومت، قابل قبول و تحمل نیست که به اسم انقلاب و انقلابی‌بودن خدای نخواسته به کسی ظلم شود و کارهای خلاف مقدمات الهی و اخلاق کریم اسلامی از اشخاص بی‌توجه به معنویات صادر شود. باید ملت از این پس که زمان استقرار و سازندگی است، احساس آرامش و امنیت نمایند و آسوده‌خاطر و مطمئن از همه جهات به کارهای خویش ادامه دهند و اسلام بزرگ و دولت اسلامی را پشتیبان خود بدانند و قوه قضائیه را در دادخواهی‌ها و اجرای عمل و حدود اسلامی در خدمت خود ببینند و قوای نظامی و انتظامی و سپاه پاسداران و کمیته‌ها را موجب آسایش و امنیت خود و کشور خود بدانند و این امور برعهده همگان است و به‌کاربستن آن موجب رضای خداوند و سعادت دنیا و آخرت می‌باشد و تخلف از آن موجب غضب خداوند قهار و عذاب آخرت و تعقیب و جزای دنیوی است. از خداوند خواهانم که همه ما را از لغزش‌ها و خطاها حفظ فرماید و جمهوری اسلامی را تأیید فرموده و آن را به حکومت عالَمی قائم آل محمد - صلی‌الله‌علیه‌وآله - متصل فرماید.»(1)
1
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس، از حضور گسترده مردم در انتخابات مجلس خبرگان و میاندوره ای مجلس شورای اسلامی تمجید کردند. آنها حضور گسترده مردم در انتخابات خبرگان رهبری و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی را نشان‌دهنده بیهودگی تلاش نیروهای مخالف نظام و رسانه‌های غربی دانستند که از مدت‌ها قبل دراین‌باره تلاش می‌کردند.
رئیسجمهور در دیدار با استاندار سمنان و جمعی از روحانیون و ائمه جمعه شهرهای سمنان و دامغان دراین‌باره گفت: دشمنان با ثبات و استقرار این نظام مخالف‌اند و می‌خواهند این نظام ثبات نداشته باشد، ولی بحمدالله تاکنون نقشه‌ها و توطئه‌هایشان خنثی شده و توسط همین ملت سرخورده شده‌اند. رئیسجمهور افزود: شکست دشمن فقط در میدان نبرد نیست، بلکه مهم‌تر از آن در صحنه
1) مأخذ 1، ص3؛ و - مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد هفدهم، تهران: چاپ اول، پاییز 1378، صص 143 - 139.
سیاست بین‌المللی است. دشمن سعی داشت که ایران را در سطح جهانی در انزوا قرار دهد و در مجامع بین‌المللی حیثیت کشور انقلابی ایران را لکه‌دار کند و برای هریک از این توطئه های خود تلاش‌های بسیاری کرد، ولی به فضل پروردگار و به همت مردم، هیچ‌یک از این تلاش‌ها به نتیجه نرسید و امروز ما برخلاف انتظار دولتمردان جهان و گردانندگان سیاست‌های جهانی، همچنان استوار و مقاوم ایستاده‌ایم و هر روز به پیشرفت‌های جدیدی نائل می‌شویم.
آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به انتخابات مجلس خبرگان، گفت: امروز می‌شنوید که در بعضی از نقاط ایران تعداد آرا از همه‌پرسی جمهوری اسلامی که بیش از 98 درصد آرای مردم را تشکیل می‌داد، بیشتر است. این مسائل از این حقیقت نشئت می‌گیرد که به‌رغم همه تلاش‌ها و توطئه هایی که دشمنان علیه نظام جمهوری اسلامی و برنامههای آن انجام دادند و سعی در متزلزل‌کردن آن داشتند، مردم با این جدیت در انتخابات شرکت می‌کنند و ثبات استقرار این نظام را بیشتر می‌نمایانند و به آنچه که برای تثبیت این نظام لازم است، عمل می‌کنند.(1)
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس نیز در دیدار با جمعی از مربیان امور تربیتی رامیان با یادآوری شرکت گسترده مردم در انتخابات اخیر گفت: مردم ما مردمی هستند که استحقاق هرگونه خدمتی را دارند. آنها با دست خالی حکومت طاغوت و امریکا را شکست دادند و همه موانع را با قدرت اراده و ایمان از سر راه انقلاب برداشتند و آخرین امتحان این مردم انتخابات مجلس خبرگان بود که با شرکت بی‌سابقه خود به‌رغم دسایس و سم‌پاشی‌هایی که برای دلسردکردنشان انجام می‌شد، رشد خود را نشان دادند و نتیجه این شد که دشمنان فهمیدند همه زحمات چهار ساله آنها برای دلسردکردن مردم به هدر رفته است.
آقای هاشمی رفسنجانی در پایان سخنانش گفت: مردم در 19 آذر امسال همچون 12 فروردین، بلکه جدی‌تر و صمیمی‌تر، حرکت کردند. این مردم رشد و شعور دارند و خداوند در دل آنها حکمت و نور قرار داده که حق را تشخیص دهند و به همین دلیل است که استحقاق هرگونه خدمتی را دارند و ما وظیفه داریم این انقلاب و جامعه را به جایی برسانیم که مرضی خداوند باشد(2)
1
خبرگزاری یونایتدپرس بدون توجه به حضور گسترده مردم در انتخابات، نتیجه سیاسی مشارکت گسترده مردم را سرخوردگی و یأس گروه‌ها و افراد مخالف نظام ایران دانست. این خبرگزاری بدون اشاره به چگونگی حضور مردم در انتخابات، تنها به‌طور غیرمحسوس، به نتایج سیاسی آن در میان گروه‌های مخالف نظام جمهوری اسلامی پرداخته و از قول آنها درصدد القای این ادعا برآمده که عامل پایداری نظام نه وجهه مردمی، بلکه حمایت کشورهای غربی از جمهوری اسلامی است! این خبرگزاری نوشت: گذشت سه سال از تلاش بی‌ثمر برای سرنگونی یک دشمن مشترک، یعنی آیت‌الله روح‌الله خمینی، تبعیدیان ایران را دچار خشم و یک بی‌اعتمادی به هرگونه اقدامات و مذاکرات یا هر چیز دیگر کرده است. دراین‌باره غرب یک متهم اصلی است، لکن هیچ‌یک از نمایندگان گروه‌ها به نظر نمی‌رسد که درمورد گناه غرب اتفاق‌نظر داشته باشند. از این منظر، این گروه‌ها - آنهایی که درصدد تعدیل و کاهش انتقاد خود از حکومت ایران هستند - غیرمردمی می‌باشند.
این خبرگزاری ادامه می‌دهد: ابوالحسن بنی‌صدر که ژوئن 1981 از ریاست‌جمهوری خلع شد و اکنون رهبری شورای ملی مقاومت را در پاریس به‌عهده دارد، گفته است: حمایت غرب از (امام) خمینی در اقدامات و سخنان وی صددرصد و منعکس می‌باشد. یکی دیگر از یاران پیشین امام خمینی که بعد از انجام‌دادن مصاحبه ای به مدت یک سال خواست نامش فاش نشود، گفته است: حمایت غرب از گروه‌های تبعیدی با اعمال یک سکوت توطئه آمیز کاهش یافته و این سکوت با افزایش حمایت آنان از ایران هم‌زمان می‌باشد.(1)
2
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و دکتر ولایتی وزیر امور خارجه، به‌طور جداگانه با سفیر سابق اندونزی در ایران دیدار کردند.
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور در دیدار خداحافظی سفیر سابق کشور اندونزی در ایران با تأکید بر این امر که همه ارتباط‌های ما بر محور اسلام استوار است، گفت: ما براساس موازین اسلامی و انسانی انقلاب کردیم و ازاین‌رو با همه قدرت‌هایی که رابطه خوبی با انسانیت ندارند، درگیر شدیم و در این راه توقع داشتیم کشورهای اسلامی برای این استقلال‌طلبی از ما حمایت کنند، لیکن قدرت‌های بزرگ نگذاشتند که دولت‌ها و ملت‌های مسلمان طبق وظیفه اسلامی و اصلی‌شان - که حمایت از ملت مسلمان ایران است - عمل کنند. رئیسجمهور در پایان افزود: ما فکر می‌کنیم، همه کشورهای اسلامی برای گسترش مناسبات و روابط خود با یکدیگر بایستی تلاش و همتی شایسته از خود نشان دهند.
سفیر سابق اندونزی نیز در این دیدار با اشاره به سوابق فرهنگی دو کشور ایران و اندونزی گفت: درطول چند سالی که در کشور شما مأموریت داشتم، شاهد پیشرفت و استحکام هرچه‌بیشتر نظام جمهوری اسلامی ایران بودم و این نشانه این است که این جمهوری با همین ثبات پیش خواهد رفت.(2)
دکتر ولایتی وزیر امور خارجه نیز در ملاقات جداگانهای که با وی داشت، گفت: پیوند دو ملت ایران و اندونزی به قرون قبل برمی‌گردد و دو ملت دارای سوابق طولانی در زمینه‌های فرهنگ، مذهب و آداب و سنن هستند. به نظر ما، اندونزی می‌تواند به‌عنوان بزرگ‌ترین کشور مسلمان جهان با 150 میلیون نفر جمعیت که 90 درصد آن مسلمان هستند، نقش شایسته خود را در میان ملل و کشورهای مسلمان ایفا کند. دکتر ولایتی افزود: همان‌طورکه در سیاست خارجی خود اعلام کرده‌ایم، برای روابط خود با کشورهای مسلمان اهمیت خاصی قائل هستیم و معتقدیم که کشورها و ملت‌های اسلامی باید پیوند و رابطه نزدیک با یکدیگر داشته باشند. در غیر این صورت استکبار جهانی هر آن، ضربه ای بر این پیکر متفرق وارد خواهد کرد که نمونه بارز آن حمله رژیم صهیونیستی به لبنان و کشتار مسلمانان لبنانی و فلسطینی است(1)
1
یک هیئت دیپلماتیک ایرانی به سرپرستی دکتر محمدحسین لواسانی مدیرکل امور آسیایی و افریقایی وزارت امور خارجه ایران به‌منظور انجام‌دادن آخرین امور مربوط به گشایش سفارتخانه ایران در تانزانیا وارد دارالسلام شد. این هیئت 7 نفره ضمن یک اقامت 4 روزه در دارالسلام با وزیر خارجه تانزانیا دیدار و گفتوگو خواهد کرد. این سفر درپی توافق دو ماه قبل علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران با سلیم احمد سلیم وزیر امور خارجه تانزانیا در نیویورک برای برقراری روابط دو کشور در سطح سفارتخانه انجام شده است.(2)
2
"فرانچسکو ستزالاما" سفیر ایتالیا در جمهوری اسلامی ایران به‌اتفاق مدیران توسعه بین‌المللی یکی از گروه‌های بزرگ صنعتی ایتالیا با حجت‌الله غنیمی‌فرد معاون بازرگانی خارجی وزارت بازرگانی ملاقات کرد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، در این ملاقات، سفیر ایتالیا و همراهان، علاقه‌مندی کشور متبوع خود را به توسعه روابط اقتصادی، بازرگانی و فرهنگی با ایران اعلام کردند و موضوع پروژه‌های مشترک مورد همکاری بین دو کشور ازجمله در صنعت خودروسازی، ایجاد تأسیسات بندری و همچنین مجتمع فولاد در ایران بررسی شد. غنیمی‌فرد اظهار کرد: برخلاف تبلیغات دشمنان انقلاب اسلامی ایران که اقتصاد ایران را درحال رکود گزارش می‌دهند، همکاری‌های اقتصادی و بازرگانی جمهوری اسلامی ایران با ایتالیا نشان‌دهنده این واقعیت است که کشور ما در همه حال، حتی در زمان جنگ، آماده است برای پیشبرد اهداف اسلامی ملت خود با کشورهایی که با انقلاب اسلامی ایران روش خصمانه‌ای نداشته باشند، همکاری کند. وی افزود: براساس آخرین آمار موجود، ایتالیا چهارمین کشور خریدار کالاهای غیرنفتی از ایران و پنجمین کشور تأمین‌کننده نیازهای وارداتی ایران بوده است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری جمهوری
اسلامی، مهم‌ترین اقلام صادرات غیرنفتی ایران به ایتالیا عبارت است از انواع پوست، قالی و قالیچه، سنگ‌های مرمر و تراورتن، پسته و زعفران و عمده‌ترین کالاهای وارداتی ایران از ایتالیا انواع تیرآهن، دارو و ماشین‌آلات و قطعات یدکی گوناگون می‌باشد.(1)
1
امبرتو کالدرون برتی وزیر نفت ونزوئلا، پس از ترک تهران از تلاش ایران برای حفظ بهای نفت به میزان 34 دلار ابراز خرسندی کرد، خبرگزاری فرانسه ضمن اعلام این خبر افزود: ونزوئلا می‌خواهد ایران را به دیگر اعضای سازمان اوپک نزدیک کند. وی گفت: ما نمی‌توانیم بگذاریم ایران احساس انزوا کند. این نه برای آنها و نه برای دیگر اعضای اوپک سودی ندارد.(2)
2
بازتاب اوضاع نامساعد اقتصادی عراق در برزیل و رفتار خشمگینانه دولت عربستان بعد از عقد قرارداد چند شرکت برزیلی با ایران موضوع گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از برزیل است. به گزارش این خبرگزاری، پخش خبری از قول صدام حسین درباره اینکه عراق بدهی‌های خارجی خود را پرداخت نخواهد کرد، بازتاب فراوانی در مطبوعات برزیل داشت. خبرگزاری جمهوری اسلامی دراین‌باره اعلام کرد: مطبوعات برزیل نوشته‌اند باتوجهبه سقوط ناگهانی تولید نفت عراق، این کشور از پادشاهی سعودی خواسته است تا به حساب عراق، به برزیل نفت صادر کند و چون عربستان اطمینانی به ادامه حکومت صدام ندارد، حاضر شده فقط 000,160 بشکه نفت در روز به برزیل تحویل دهد که در مقایسه با 000,230 بشکه (قبل از ورشکستگی) 30 درصد تقلیل یافته است. این مطبوعات به دولت و شرکت‌های برزیلی که با عراق معامله می‌کنند، هشدار داده‌اند، باتوجهبه ورشکستگی این کشور و اجرانشدن قراردادها، از معامله با عراق بپرهیزند. طبق اخبار دریافت‌شده از منابع بسیار موثق در برزیل، باوجود اینکه سفارت بغداد در برازیلیا، این خبر را تکذیب کرده، موضوع ورشکستگی عراق در محافل دیپلماتیک برزیل به‌طور بسیار جدی مطرح شده و در دست بررسی است. این خبرگزاری میافزاید: از سوی دیگر، بعد از معاملات 12 میلیون دلاری انجام‌شده در هفته گذشته بین جمهوری اسلامی و برزیل، سفارتخانه‌های سعودی و عراق سخت خشمگین شده‌اند و از دادن ویزا به نمایندگان شرکت دولتی ای.آ.تی. خودداری می‌کنند و به همین دلیل، همه کارهای این شرکت در عراق راکد مانده است. از سوی دیگر، سرمایه‌های هنگفت سردمداران پادشاهی سعودی در برزیل - به اعتراف مقامات سعودی - متضرر شده و این کشور، برزیل را تهدید کرده است که سرمایه‌های خود را از این کشور بیرون خواهد برد.(3)
1
به‌دنبال خبر دو روز پیش روزنامه دیلی اکسپرس (چاپ لندن) درباره اقدام امریکا در فروش بالگرد به عراق، امروز وال استریت ژورنال اطلاعات بیشتری را دراین‌باره منتشر کرد. این روزنامه نوشته است: شرکت "هوکس" با فروش 60 فروند بالگرد جدید معمولی و غیرنظامی به عراق به مبلغ 25 میلیون دلار موافقت کرده است. انتظار می‌رود این قرارداد برانگیزنده جنجال در واشنگتن باشد. صاحبان این شرکت - که مرکزیت آن در لس‌آنجلس می‌باشد - گفته‌اند که این بالگردها برای تعلیمات پروازی، مسافربری و اهداف کشاورزی به کار گرفته و در اوایل سال 1983 به عراق تحویل داده خواهند شد. آنان همچنین اعلام کرده‌اند که با فراهم‌آوردن قطعات یدکی و تجهیزات حمایت زمینی، تعلیم خلبانان و کارکنان و نگهداری و تعمیرات برای عراق موافق هستند. برخی منابع پیش‌بینی کرده‌اند که عراق از این بالگردها برای جنگ علیه ایران استفاده خواهد کرد.(1)
این روزنامه در ادامه گزارش خود نوشته است: عراق با "شرکت بل" نیز درمورد خرید بالگرد تماس برقرار کرده است. سخنگوی شرکت بل اعلام کرده که عراق این درخواست را به‌دنبال خرید بالگرد "جت رنجر" - که استفاده نظامی نیز می‌توان از آن کرد - مطرح کرده است. وی در پاسخ به این سؤال که آیا احتمال استفاده از این بالگردها برای اهداف نظامی می‌رود یا خیر، گفت: ما هرگز چنین چیزی را نمی‌توانیم تضمین کنیم. وی گفت: وزارت خارجه و دارایی امریکا به کمپانی بل اطلاع داده است که برای فروش بالگرد به عراق اقدام کند.
وال استریت ژورنال در پایان نوشته است: چنانچه فروش بالگردهای امریکایی به عراق به وقوع بپیوندد، این فقط بخشی از صادرات گسترده امریکا به عراق خواهد بود. وال استریت ژورنال افزوده است: وزارت امور خارجه امریکا همچنین از مذاکرات عراق با شرکت لاکهید برای خرید هواپیماهای ال100 مطلع بوده است. یک مقام وزارت دارایی امریکا درباره روابط اقتصادی امریکا و عراق گفت: درطول 10 ماه اول سال 1982، امریکا معادل 9/745 میلیون دلار کالا به عراق فروخته است. صدام نیز یک وام 500 میلیون دلاری از بانک‌های غربی درخواست کرده است.(2)
2
ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از همه افرادی که آموزش امدادگری را از مراکز سپاه فراگرفته‌اند دعوت کرد تا برای اعزام به جبهه خود را به پایگاه‌های بسیج سپاه پاسداران در سراسر کشور معرفی کنند(3)
1
دومین همایش سراسری بررسی امور مربوط به بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده روستایی جهادسازندگی با شرکت نمایندگان جهادسازندگی سراسر کشور در محل کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران گشایش یافت. در این همایش که به مدت چهار روز ادامه خواهد داشت، اقدامات انجام‌شده درزمینه بازسازی و نوسازی روستاهای جنگ‌زده و راه‌اندازی اراضی کشاورزی مناطق جنگی بررسی خواهد شد. همچنین درطول برگزاری همایش، کمیسیون‌های پنج‌گانه آن درخصوص چگونگی بازسازی و نوسازی مناطق ویران‌شده روستایی در آینده؛ برنامه‌ریزی و تعیین خط مشی؛ برآورد امکانات موردنیاز؛ جذب نیرو به‌خصوص نیروهای مردمی و اولویت‌ها، تصمیم‌گیری خواهند کرد(1)
2
امروز تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش، با آقای هاشمی رفسنجانی نماینده امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار کرد. آقای هاشمی رفسنجانی درباره این ملاقات نوشته است: «تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد ارتش، آمد و برای اثبات وفاداری خود و ابراز برائت از بنی‌صدر و علاقه به خدمت به اسلام صحبت کرد. به ایشان اطمینان دادم.»(2)
3
به گزارش روزنامه کیهان: اسرای عراقی در اردوگاه بندر انزلی با فریادهای مرگ بر امریکا و مرگ بر صدام، از ورود 3 تن از نمایندگان صلیب‌سرخ جهانی به اردوگاه جلوگیری کردند. 3 نفر از نمایندگان صلیب‌سرخ جهانی به‌منظور رسیدگی به وضعیت اسرای عراقی مستقر در پایگاه دریایی شمال و همچنین پر کردن فرم‌های مکاتباتی به این پایگاه وارد شدند. اسرای عراقی به‌محض مشاهده این نمایندگان، با نشان‌دادن طوماری به طول دوازده متر به زبان انگلیسی و عربی، با بیش از 3 هزار امضای خونی، از آنان خواستند که از مسئولان جمهوری اسلامی ایران درخواست کنند تا آنان را به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل اعزام کنند، ولی نمایندگان از گرفتن طومار و انعکاس این مطلب خودداری کردند. اسرا با مشاهده این عمل به‌طرف آنها یورش بردند که با وساطت نیروهای نظامی، نمایندگان به بیرون از اردوگاه هدایت شدند و در جای امنی اسکان یافتند. در جریان این بازدید، همه اسرا دست به تظاهرات وسیعی زدند که با شعارهای "مرگ بر نمایندگان صلیب‌سرخ"، "مرگ بر امریکا"، "مرگ بر صدام" و "مرگ بر اسرائیل" همراه بود. آنها همچنین پرچم‌های امریکا، شوروی، صهیونیستی و آدمک صدام را به آتش کشیدند. نمایندگان صلیب‌سرخ جهانی پس از این دیدار، از مصاحبه و ظاهرشدن در مقابل دوربین‌های عکاسی امتناع ورزیدند.(3)
همچنین به نوشته روزنامه کیهان به نقل از جمعیت هلال‌احمر سنندج، درطول 24 ساعت گذشته، 9 تن دیگر از مسلمانان عراقی که دیگر طاقت تحمل ظلم بیش از حد رژیم فاشیست بعث عراق را نداشتند، با استقبال رزمندگان اسلام، ازطریق یکی از مرزهای غرب کشور وارد خاک جمهوری اسلامی شدند و به‌طور موقت در ساختمان جمعیت هلال‌احمر سنندج اسکان یافتند. این عده که از اهالی نجف، کربلا و خانقین هستند، شامل 4 نفر دیپلمه، یک نفر کشاورز، یک خانم خانه‌دار همراه با فرزندش، یک راننده و یک نفر کاسب می‌باشند.(1)
1) مأخذ 7، بخش اول، ص19.
1
امروز جبهه‌های جنگ وضعیت آرامی داشت و ارتش عراق همچون روزهای گذشته شهر آبادان را گلوله‌باران کرد. در پشت جبهه‌های جنگ نیز اسرای ارتش عراق در ایران خواستار حضور در جبهه‌های جنگ شدند تا علیه حکومت عراق بجنگند.
در گلوله‌باران شهر آبادان انبار سیمان شرکت نفت و ساختمان تماشاخانه این شهر و یک منزل خسارت دید و یک تن زخمی شد.(1)
700 تن از اسرای عراقی اردوگاه حشمتیه تهران، امروز ضمن حمایت از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، با امضای طوماری 40 صفحه ای، از مقامات ایران خواستند تا به آنان اجازه داده شود در کنار نیروهای ایرانی علیه ارتش عراق انجام وظیفه کنند.(2)
همچنین اسرای عراقی پادگان منجیل با اعلام حمایت از مجلس اعلا، برای کمک به جبهه‌های جنگ مبلغ 67 هزار ریال در اختیار مسئولان پادگان قرار دادند.(3)
اسرای اردوگاه‌های داوودیة مشهد و تربت‌جام نیز با ارسال نامه‌هایی درخواست کرده‌اند تا به جبهه اعزام شوند و در کنار نیروهای جمهوری اسلامی، علیه نیروهای عراقی در جبهه‌های نبرد حضور یابند(4)
2
امروز در مناطق کردنشین ایران درگیری میان نیروهای خودی و عناصر غیرقانونی خسارت‌هایی را به دو طرف وارد کرد. کامیاران، ارومیه، صائین‌دژ، پیرانشهر و سردشت محل این درگیری‌ها بود. همچنین طبق اطلاعیه قرارگاه حمزه، از ابتدای سال تاکنون، 117 تن از افراد ضدانقلاب خود را تسلیم نیروهای خودی کرده‌اند که در نوع خود کم‌نظیر است.
در جاده کامیاران به دهگلان در نزدیکی روستای موجش، 13 تن از نیروهای سپاه که عازم دهگلان بودند به کمین عناصر مسلح غیرقانونی افتاده، همه آنها به شهادت رسیدند، همچنین
یک قبضه کالیبر 50 میلی‌متری و 11 قبضه تفنگ کلاشینکف آنان به‌دست افراد مهاجم افتاد(1)
به‌دنبال اقدامات روز گذشته گروه کومه‌له در منطقه مرزی سرو که به مفقودشدن 2 سرباز و زخمی‌شدن یک راننده باری اهل ترکیه انجامید، امروز نیروهای ژاندارمری و نیروهای پاسگاه سپاه در سرو بدون هماهنگی با قرارگاه حمزه برای سرکوب‌کردن افراد مهاجم عازم محل تجمع آنها در نزدیکی روستای شگفتک شدند که در بین راه به کمین افراد کومه‌له برخورد کردند و 11 تن از آنان شهید، 9 تن زخمی و 8 تن اسیر شدند. در این حادثه 3 تن از افراد کومه‌له نیز به هلاکت رسیدند.(2)
در صائین‌دژ نیز عناصر حزب دمکرات با هدف انتقام از مردم روستای زیدکندی (چهار کیلومتری جاده صائین به تکاب) برای شرکت فعال در انتخابات اخیر خبرگان، به این روستا حمله کردند و 4 تن از افراد این روستا به نام جیب تنهایی و فرزندش خالق، محمد شاهی و صدیق احمدی را پس از شکنجه به شهادت رساندند و (3)2 تن از اعضای شورای روستای سلیمان‌آباد در نزدیکی زیدکندی را نیز به گروگان گرفتند.(4)
در جاده پیرانشهر - سردشت، یک پیکان و یک وانت‌بار در منطقه میرآباد و آلواتان بر روی مین رفتند که 3 تن از سرنشینان آنها کشته و 2 نفر نیز زخمی شدند.(5)
نیروهای سپاه و پیش‌مرگان کرد مسلمان و ژاندارمری در عملیاتی مشترک که در وضعیت دشوار جوی و زیر بارش شدید برف انجام دادند، موفق شدند منطقه ممه‌زینه و خلسیان در هفده کیلومتری شمال سردشت را از وجود عوامل حزب دمکرات کردستان و چریک‌های فدایی خلق پاکسازی کنند.(6)منابع خودی آمار تلفات عناصر مسلح غیرقانونی در این عملیات را ذکر نکرده‌اند، ولی چریک‌های فدایی خلق شاخه اشرف دهقان در اطلاعیه ای اعلام کردند که 3 تن از اعضا یا وابستگان به این گروه مسلح و حزب دمکرات کردستان کشته و 2 تن از آنان زخمی شده‌اند. طبق مندرجات این اطلاعیه، کاک رحمان (فریدون شافعی) که در این عملیات کشته شده، از افراد مؤثر و فعال این گروه بوده است که در اقداماتی همچون ترور مسئول آموزشوپرورش شهر سقز، غارت شرکت تعاونی در روستای چموغه (منطقه بوکان) و خلع‌سلاح یک پایگاه روستایی شرکت داشته است. شخصی به نام کاک مطلبی از پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان نیز ازجمله افرادی است که این اطلاعیه، از کشته‌شدن وی در این عملیات خبر داده است.(7)
در 9 ماه گذشته، 117 نفر از افراد گروه‌های مسلح در منطقه کامیاران با معرفی خود به سپاه امان‌نامه درخواست کرده‌اند، قرارگاه قدس با اعلام این خبر میافزاید: 2 تن از آنها بعد از پناهندگی به‌دست گروه‌های مسلح کشته شده‌اند(8)
1) سند شماره 344810 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از بخشداری دهگلان به فرمانداری محترم شهرستان قروه، 27/9/1361؛ و - سند شماره 55034 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 (اطلاعات) به ستاد مرکزی اطلاعات، 27/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 55067 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی) به ستاد منطقه 7، تاریخ 26/9/1361؛ و - مأخذ 1، بخش اول، ص1.
2) سند شماره 55008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 271، تاریخ 27/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 357664 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات)، 28/9/1361؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، تاریخ 29/9/1361، ص5، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 28/9/1361.
3) سند شماره 55014 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 5 فرماندهی به فرماندهی کل، 27/9/1361؛ و - سند شماره 409888 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه بعثت به قرارگاه حمزه(ع) 26/9/1361؛ و - روزنامه کیهان، 28/9/1361، ص13.
4) مأخذ 7، بخش آخر، ص3.
5) سند شماره 55054 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا (مرکز فرماندهی)، به نزاجا - معاونت اطلاعات (مد عملیات)، شماره 272، تاریخ 28/9/1361، ص1.
6) مأخذ 5، بخش دوم؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 28/9/1361، ص2؛ و - مأخذ 7، بخش دوم.
7) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 318، تاریخ 12/11/1361، ص25، رادیو بغداد، 11/11/1361.
8) سند شماره 357740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) اطلاعات، شماره 15، تاریخ 25/9/1361، ص2.
1
افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌قصد ترور 2 نفر از افراد حزب‌اللّهی شهر تنکابن، نارنجکی را به‌سمت آنان پرتاب کردند که به زخمی‌شدن آنها انجامید.(1)در تهران نیز یکی از افراد این سازمان خود را به یکی از مراکز سپاه معرفی و اعلام کرد که در چند مورد بمب‌گذاری شرکت داشته است.(2)
2
آقای هاشمی رفسنجانی در نطق پیش از دستور امروز مجلس شورای اسلامی، پیام 8 ماده ای روز گذشته امام خمینی را یک ضرورت تاریخی و اقدامی برای تأمین امنیت خواند. وی گفت: بیاناتی که از امام عزیز و رهبر عظیم‌الشأن شنیدیم ما را موظف می‌کند، خودمان را با روحیه بزرگ امام و راهنمایی‌های به‌موقع و رهبری‌های لحظه‌به‌لحظة ایشان، تطبیق دهیم. بهترین شکر نعمت، نعمت چنین رهبری، به‌خصوص برای مسئولین اجرایی، این است که خودشان را هماهنگ با مردم کنند که حق‌اند و همراه امام حرکت می‌کنند. وی افزود آنچه تکیه‌گاه صحبت امام در این بیانیه تاریخی است، این نیاز مهم جامعه انقلابی ما در این مرحله از حرکت خودش است که بیش از هر چیز، احتیاج به آرامش خاطر و اطمینان به اجرای قانون و احکام شرعی دارند.
از بیانات امام می‌شود استفاده کرد که انتخابات خبرگان و حق‌شناسی و شرکت وسیع مردم و هماهنگی مردم با سیاست مملکت در صدور این بیانیه مؤثر بوده است. وقتی که ما می‌بینیم به‌رغم همه مشکلاتی که جنگ، ضدانقلاب و کارشکنان بر مردم تحمیل کرده‌اند و نارسایی‌هایی که انقلاب به‌دنبال خود داشته، مردم عارفانه مطالب را فهمیده‌اند و وظایف خودشان را انجام می‌دهند، باید مطمئن شویم که اداره کشور نیاز به تخلف از قانون و زورگویی به مردم ندارد و این مردم بیش از هرچیز به اسلام و احکام نورانی قرآن می‌اندیشند و فکر می‌کنند. روح بیانیه امام همین است. از ما، از مجلس و از مجریان، از
قاضیان، از مأموران امنیتی خواسته‌اند که در برخورد با مردم بیش از هر چیز روی اسلام تکیه کنند و آنچه با اسلام ناسازگار است، از این به بعد از قاموس فعل‌وانفعالات باید رخت بربندد و مهم‌تر از همه اینکه، تکیه کرده‌اند روی اینکه به ادله انقلابی‌نمایی یا ضرورت انقلاب یا ضرورت تأمین امنیت و چیزهایی از این قبیل، به مردم - که دست‌اندرکار مبارزه مسلحانه با حکومت نیستند - هیچ‌گونه و به‌هیچ‌نحوی تعدی و ستم نشود و این خواست امام چیزی است که در این مرحله تاریخ انقلاب به‌عنوان یک ضرورت، گامی جهت تثبیت بیشتر انقلاب و راهی برای اینکه بیشتر، همه اقشار مردم را دلگرم و امیدوار به آینده بکنیم، در این بیانیه تعبیه شده است. ما امیدواریم که مجریان و ما قانونگذاران و سایر کسانی که به‌گونه ای در کار این کشور دخالت دارند، لیاقت مجری فرمان امام بودن را داشته باشیم و بتوانیم حق این نعمت بزرگ را در پیشگاه خداوند ادا کنیم.(1)
1
آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و کادر فرماندهی گردان‌های قدس نیروی زمینی ارتش درباره تحول کیفی در ارتش، ضرورت تشکیل گردان‌های قدس، رسالت ارتش به‌عنوان یک نیروی بازدارنده و علت ورود به خاک عراق مطالبی را بیان کرد. وی گفت: بحمدالله ارتش، عاقبت به خیر شد و به راهی انسانی و بسیار مقدس افتاد و امروز چهرههای مجاهدان صدر اسلام را در میان برادران مجاهد ارتش به فراوانی می‌بینیم. وجود این همه شخصیت‌های نظامی که ماه‌ها در راه خدا مبارزه کرده‌اند، به ما نویدی می‌دهد که ارتش در آینده، بهتر از گذشته و یکی از ارگان‌های محبوب و مطلوب خواهد بود.
رئیس مجلس در ادامة سخنانش در تشریح نقش و تأثیر گردان‌های قدس گفت: تشکیل این گردان‌ها برای مردم دریچه ای باز کرد تا آنهایی‌که مایل‌اند و در خود انگیزه می‌بینند، وارد ارتش شوند و اکنون روحیات توده مردم داوطلب، دائماً به ارتش منتقل می‌شود و از آن طرف نظم و انضباط و دانش نظامی ارتش که ثروت بزرگی برای مملکت است، به‌طور رایگان و با تشویق، به مردم انتقال می‌یابد.
رئیس مجلس شورای اسلامی با تأکید بر لزوم آمادگی هرچه‌بیشتر نیروهای رزمنده، خطاب به کادر فرماندهی گردان‌های قدس گفت: هدف و شعار پرچم انقلاب ما و دعوتی که شما به حق و عدل و اسلام و فضیلت می‌کنید، در دنیا دشمنان زیادی دارد و ما نمی‌توانیم مطمئن باشیم که در آینده، دشمنان برای ما اسباب زحمت نشوند. قرآن به ما دستور داده تا هر مقدار که می‌توانید نیرو آماده کنید، با این هدف که این نیرو دشمن را از جنگ‌افروزی بترساند، اینکه عراق جرئت کرد و جنگ‌افروز شد، علتش این بود که آنها با محاسبات عادی و اطلاعاتی که امریکا به آنها داد، حساب کرده بودند که ارتش ما پس از انقلاب ورشکسته است. آنها گفته بودند، ایران امرای ارتش را تصفیه کرده و آن ارتش با این انقلاب سازگار نیست و حساب کرده بودند که این ارتش، ارتشی نیست که مقاومت کند. ترسشان ریخت و جرئت کردند و
1) روزنامه اطلاعات، 27/9/1361، ص11.
گول خوردند و این اقدام را انجام دادند و حالا هم پشیمان‌اند. آقای هاشمی در ادامه افزود:
قرآن می‌فرماید، شما باید حالت آمادگی را داشته باشید که دشمنان بترسند و ما امیدواریم که آمادگی نیروهای رزمنده ما، مانع بروز جنگ شود و همین حضور مردم در میان شما و شما در میان مردم و کارهایی مثل تشکیل گردان قدس که کار بسیار جالبی است، می‌تواند دشمنان ما را به وحشت بیندازد و فکر تحمیل یک جنگ دیگر به مخیله کسی خطور نکند. ما که اهل جنگ نیستیم. ما تجاوز نکرده و نخواهیم کرد و جنگ را به دیگر کشورها تحمیل نخواهیم کرد و الآن هم که می‌خواهیم وارد عراق شویم، اولاً آنها هنوز در خاک ما هستند و ثانیاً حقوقمان را می‌خواهیم.
رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین بر ادامه دفاع مقدس رزمندگان اسلام تأکید کرد و گفت: ما از عراق طلبکاریم، ما از صدام مطالباتمان را می‌خواهیم، ما باید جواب خون شهدا و معلولین و مصدومین را بدهیم. ما باید جواب این همه خانواده‌های داغدار و اوقات عزیزی که از رزمندگان در سنگرها تلف شده و جواب خسارت‌های جنگ و آواره‌های عزیز را بدهیم. ما طلبکاریم که وارد خاک عراق می‌شویم. وقتی که صدام را تنبیه کردیم و حقمان را گرفتیم، دنیا می‌بیند که جمهوری اسلامی هرقدر هم که نیرومند باشد، نیروی خود را برای تجاوز به کار نمی‌برد و کوچک‌ترین کشورها در کنار ما، همین کشورهای چند صد هزار نفری خلیج‌فارس که این روزها دارند با پررویی به دشمن ما کمک می‌کنند و به آنها راه و بندر می‌دهند و تبلیغات می‌کنند - خواهند دید که ما اهل عفو هستیم. ولی آمادگی یک ضرورت است، اگر دشمنان بفهمند که ما آماده نیستیم، بار دیگر همین خیال خام و کشتارها تکرار می‌شود.
سرهنگ صیادشیرازی نیز در این دیدار درباره معیارهای انتخاب فرماندهان گردان‌های قدس گفت: این افراد بین نیروهای رزمنده از خط مقدم جبهه برگزیده شده‌اند و از آغاز جنگ در جبهه‌ها حضور مداوم داشته‌اند و ازنظر بعد ایدئولوژی در سطح بسیار خوبی هستند. این فرماندهان همچنین با شیوه های جنگی و روحیات نیروهای مردمی به‌طور کامل آشنا هستند و زمینه لازم را برای مدیریت دارند. این فرماندهان براین‌اساس که ما قصد تحول در ارتش را داریم و قصد داریم به آنهایی که لیاقت بیشتری دارند، امتیاز متناسب دهیم، برگزیده شده‌اند گردان‌های قدس از میان نیروهای احتیاط برگزیده‌شده و پس از سازماندهی، تجهیز و آموزش مقدماتی، وارد عملیات خواهند شد(1)
وی همچنین در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره نحوه آموزش نیروهای گردان‌های قدس گفت: این گردان‌ها، نیروهای خود را در مناطق یازده‌گانه کشور جذب می‌کنند و در کمتر از یک ماه پس از تجهیز و دیدن آموزش‌های مقدماتی به مناطق عملیاتی جنوب و غرب اعزام خواهند شد و اولین بخش از این گردان‌ها، ماه آینده برای شرکت در عملیات رزمی عازم جبهه‌های نبرد حق علیه باطل می‌شوند.
1) همان، ص14.
سرهنگ شیرازی درمورد آینده این گردان‌ها نیز اظهار کرد: گردان‌های قدس مربوط به زمان جنگ نبوده و در آینده نیز وجود خواهند داشت و به‌مرورزمان و متناسب با تجاربی که کسب می‌کنند، سازمان کمی و کیفی‌شان نیز تغییر خواهد یافت.(1)
1
هفته‌نامه الجهاد وابسته به معارضان عراقی درخصوص اقدام مقامات ارتش عراق در تصفیه خونین ارتش این کشور گزارشی منتشر کرده که روزنامه اطلاعات بخش‌هایی از آن را به این شرح درج کرده است:
در دفترچه خاطرات یکی از افسران ارتش عراق اسامی 8 نفر ازجمله هفت افسر ارشد خلبان به دست آمده که شورای به‌اصطلاح رهبری انقلاب عراق آنان را به‌اتهام هواداری از حزب الدعوه اسلامی عراق، تیرباران کرده است. اسامی این 8 افسر که همگی اهل بغداد هستند به شرح زیر است: 1. سرتیپ خلبان ابراهیم جمیل امین. 2. سرهنگ خلبان حکمت مجید حمید. 3. سرهنگ خلبان نزار علی جاسم. 4. سرهنگ خلبان یاسین بدر زعیف. 5. سرگرد خلبان عدنان حسون محمد. 6. سرگرد خلبان فلاح حسن ابراهیم. 7. سرگرد خلبان حسن علوان عوض. 8. ستوان یکم علی حسین عزیر.
طبق این گزارش، اخیراً رژیم بعثی اقدام به تصفیه گسترده در میان ارتش عراق کرده، به‌ویژه پس از تشکیل گروه‌های توابین و عملیات چریکی آنان در داخل پادگان‌ها که سبب وحشت رژیم بعثی شده است. دراین‌باره رژیم بعثی در نامه ای از فرماندهان همه پادگان‌های عراق خواسته که به تحقیق درباره اطلاعات رسیده درمورد نزدیکان اعدام‌شدگان متهم به همکاری با حزب الدعوه اسلامی بپردازند. همچنین "هیئت عالی امنیت قومی" گزارش‌های فوق را تهیه و دستور اخراج وابستگان اعدام‌شده را صادر می‌کند.(2)
2
اوضاع نابسامان اقتصادی عراق همچنان مورد توجه منابع خبری است. نشریه میدل ایست ریپورت درباره کاهش درآمدهای نفتی و کمک کشورهای عربی به عراق برای تأمین منابع ارزی، و وال استریت ژورنال درباره تصمیمات دولت عراق برای جبران کمبود ارز و چشم‌انداز ناخوشایند اقتصادی عراق مطالبی را نوشته‌اند.
میدل ایست دراین‌باره نوشته است: در اجلاس فاس، حامیان عراق موافقت کردند که بین ماه‌های اکتبر و مارس 5/6 میلیارد دلار به عراق قرض دهند که این رقم از میزان در نظر گرفته‌شدة قبلی، بسیار کمتر است. از وام‌های کشورهای عربی به عراق برای تأمین هزینه جنگ استفاده شده و درآمدهای نفت (تولیدی عراق) هم صرف مخارج طرح‌های توسعه شده است،
ولی درحال‌حاضر، عراق مانند قبل قادر به تأمین پول کافی برای مخارج داخلی نیست. عراق پیش از جنگ، روزانه 3 میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد، درصورتی‌که در هفته‌های اخیر صادراتش به 650 هزار بشکه در روز تقلیل یافته که بیشتر آن ازطریق لوله‌های نفت ترکیه خارج می‌شود و این صادرات نیز با حمله‌های گاه‌به‌گاه مختل می‌شود.
اخیراً عراق در گرفتن وام نیز با مشکل مواجه بوده است. در ماه اخیر، عراق موفق شد از کنسرسیوم 10 بانک ازجمله "چیس مانهاتان" و "ابرونیک تراست" 500 میلیون دلار وام دریافت کند. شرکت بانک عرب در بحرین در اعطای این وام به عراق شرکت نکرد، زیرا یک‌سوم سهام بانک متعلق به لیبی است و رهبری لیبی از اعطای این وام جلوگیری کرده است. بانک "دیوتیش" نیز که در ابتدا برای دادن وام ابراز تمایل کرده بود، بعداً از این کار منصرف شد.(1)
روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال نیز از آماده‌شدن عراق برای روزهای سخت اقتصادی خبر داد. این روزنامه به نقل از یک تاجر عرب که اخیراً از عراق دیدن کرده، نوشته است: رادیو و تلویزیون درحال آماده‌کردن مردم برای از خودگذشتگی‌های اقتصادی هستند. در بازار سیاه، نرخ دینار عراق در چند ماه اخیر، بسیار کاهش یافته است. به گفته این تاجر عرب، هیچ شکی نیست که عراق خود را برای صرفه‌جویی آماده کرده است. این روزنامه خاطرنشان کرده است که آن دسته از شرکت‌های خارجی که با عراق در معامله هستند از حالا این مشکل عراق را حس کرده‌اند. به گفته یک منبع دولتی امریکا، عراق نتوانسته است در ماه گذشته اقساط یک شرکت برزیلی را برای احداث دو پروژه ساختمانی و خط آهن بپردازد. کارخانه بین‌المللی "ریموند" در شهر هوستون در ایالات تگزاس نیز که مشغول ساخت 3 مخزن در شمال و غرب بغداد می‌باشد، به‌دلیل کمبود گازوئیل کافی برای ماشین‌ها از سرعت کار خود کاسته است. همچنین، عراق از کنترات‌کننده‌ها خواسته است که حداقل 30 درصد از هزینه لازم برای هر پروژه ای را که انجام می‌دهند، شخصاً تهیه کنند. این روش در کشورهای فقیر و درحال توسعه غیرمنتظره نیست، ولی اولین باری است که عراق این شرط را گذاشته است.(2)
به نوشته وال استریت ژورنال، تاجران ژاپنی می‌گویند که عراق در نظر دارد جواز واردات لوازم اولیه در سال 1983 را به نصف مقدار سال 1982 برساند و نیز تصمیم به کاهش بسیار شدید در صدور جواز واردات کالاهای غیر‌اولیه دارد. یک مقام رسمی وزارت بازرگانی امریکا گفته است که بعضی از شرکت‌های امریکایی در به‌توافق‌رسیدن با عراق دچار مشکل شده‌اند.
وال استریت ژورنال میافزاید: صدام از آغاز جنگ با ایران سیاست تأمین هم‌زمان نیاز مردم و جبهه را اتخاذ کرده است. به گفته یک تاجر عرب، کاری که صدام کرد این بود که هم‌زمان با جنگ به طرح‌های ساختمانی خود با سرعت زیادی ادامه داد، چون این سیاست براساس پایان سریع جنگ بنا شده بود، نتوانست ادامه یابد. این روزنامه خاطرنشان می‌کند که در ایران نشانه ای
دال بر خستگی از جنگ به چشم نمی‌خورد، درحالی که حامیان مالی عراق به نظر می‌رسد که از خالی‌شدن ذخایرشان در جنگ ایران و عراق ناراضی هستند. عربستان و کویت تاکنون ده‌ها میلیارد دلار را به‌صورت وام‌هایی با شرایط ساده در اختیار عراق قرار داده‌اند که به نظر نمی‌رسد هیچ‌گاه بازپرداخت شود. ازطرفی، بازار ضعیف نفتی در دو کشور (عربستان و کویت) آنها را مجبور کرده است که تولیدات نفتی خود و درنتیجه وام‌های عراق را کاهش دهند. عربستان سعودی تعدادی از پروژه‌های خود را به تعویق انداخته است و پیش‌بینی می‌شود کویت - که بازار سهامش درحال سقوط است - امسال با 2/1 میلیارد دلار کسری بودجه روبهرو شود. امارات متحده عربی نیز به‌عنوان یکی دیگر از حامیان عراق با کسری بودجه مواجه می‌باشد.(1)
1
روزنامه آلمانی اشتوتگارت سایتونگ به توان نیروی دریایی ایران و محدودیت عراق در صدور نفت و به‌دنبال آن کمبود درآمد ارزی عراق اشاره و تجاوز عراق به ایران را نتیجه محاسبه غلط عراق در توان دفاعی ایران قلمداد کرده است. این روزنامه دراین‌باره نوشته است: از آنجا که ایرانیان در نیروی دریایی قویتر از عراقی‌ها هستند، توانستند با بستن مدخل خلیج‌فارس، از خروج کشتی‌هایی که به بنادر عراق حرکت می‌کنند، جلوگیری کنند. از طرف دیگر، سوریه هم لولة نفتی عراق در دریای مدیترانه را بسته است که درنتیجه صادرات نفتی عراق امروز به یک‌پنجم زمان قبل از جنگ کاهش یافته است. حالا عراق برای پرداخت قیمت سلاح‌هایی که از کشورهای عربی دوست دریافت می‌کند، زیر بار میلیاردها دلار قرض رفته و در جنگی که خود سبب آن بوده، فقط با کمک‌های مالی عظیم کشورهای حوزه خلیج (فارس) می‌تواند خود را سر پا نگه دارد.
در ادامه مطلب اشتوتگارت سایتونگ آمده است: تلاش‌های اعراب هم برای میانجیگری بین دو کشور متخاصم ایران و عراق تاکنون محکوم به شکست بوده است. درواقع، عراق در دو سال قبل، ایران را ضعیف پنداشت و تصمیم گرفت که با حمله به این کشور، خط مرزی بین دو کشور در شط‌العرب را که زمانی ازطرف شاه به عراق تحمیل شده بود، تغییر دهد و آن را به میل خود تصحیح کند، ولی حالا کار به جایی رسیده که عراق حاضر به قبول مرز سابق شده است.(2)
2
در آستانه تشکیل اجلاس اوپک در شهر وین، روزنامه جمهوری اسلامی در مقاله ای به ذکر تاریخچه وضعیت فروش و قیمت نفت از آغاز پیروزی انقلاب تا شهریور 1359 و شروع تهاجم عراق تاکنون پرداخته است. این مقاله که به نظر نوعی موضع غیررسمی دولت جمهوری اسلامی در کشمکش‌های اخیر بازار نفت و کشورهای عضو اوپک است، به نقش عربستان در همراهی شرکت‌های نفتی غربی توجه دارد. موضوعات اصلی مقاله به این شرح است:
وقوع انقلاب اسلامی؛ کاهش عرضه نفت به بازارهای جهانی؛ افزایش بی‌سابقه قیمت نفت؛ شروع مجدد صدور نفت ایران؛ اقدام کشورهای غربی برای ذخیره‌سازی؛ تلاش عربستان در افزایش تولید و کاهش قیمت نفت؛ تجاوز عراق به ایران؛ شروع جنگ و محدودیت ایران و عراق در صدور نفت و واردشدن شوک جدید به قیمت‌ها؛ اقدامات شرکت‌های امریکایی و اروپایی برای پایین‌آوردن قیمت نفت؛ همراهی عربستان در این راه؛ اختلاف ایران و عربستان درزمینه رعایت حقوق اعضای اوپک یا حرکت براساس نیازهای اقتصاد عربستان و...
در مطلب روزنامه جمهوری اسلامی آمده است:
اجلاس وزیران سیزده کشور صادرکننده نفت پس از گذشت قریب پنج ماه از اجلاس تیر، روز یکشنبة آینده (28 آذر) در وین تشکیل خواهد شد تا مهم‌ترین موضوعات مربوط به نفت را بررسی کند. این مسائل به‌طور خاص به میزان تولید اوپک، بهای نفت، سهمیه‌بندی فروش کشورهای گوناگون و مابه‌التفاوت قیمت نفت مرغوب‌تر اختصاص دارد. بهای نفت و سهمیه تولید از مهم‌ترین نکاتی هستند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران بسیار مطرح شده است. صدور نفت ایران در دوران انقلاب اسلامی به‌دلیل لبیک کارکنان شریف صنعت نفت به ندای امام امت سبب کاهش تولید نفت خام جهان به میزان 58 میلیون بشکه در روز شد و به‌طور ناگهانی عرضه جهانی نفت را با نقصان شدیدی مواجه کرد.
تولید اوپک در سال 1357 به 93/29 میلیون بشکه در روز بالغ گردید، اما به‌دلیل آنکه کمبود نفت در بازار هنوز رفع نشده بود، قیمت این طلای سیاه به‌سرعت افزایش یافت. صدور مجدد نفت ایران از اسفند 1357 آغاز شد، اما به‌دلیل هراس شرکت‌های نفتی از حوادث احتمالی، نظیر قطع مجدد صدور نفت خام ایران یا هر کشور دیگر، غرب ذخیره‌سازی را به‌طور گسترده و با سرعت آغاز کرد. این امر سبب شد تا قیمت‌ها براثر هجوم، با سرعت بیشتری افزایش یابد و تا اواخر سال 1358 و اوایل سال 1359 به بالاترین حد خود، یعنی 36 دلار رسید و این درحالی بود که غرب علاوه‌بر خرید کامل نفت مصرفی خود و ذخیره‌سازی آن تا قبل از تجاوز صدام به ایران، خود 600 تا 650 میلیون بشکه اضافه بر ذخیرة هر سال خود، نفت انبار کرده بود. دراین‌میان، عربستان نیز تولید خود را افزایش داد و سطح عرضه آن از 8 میلیون بشکه نیز تجاوز کرد، لذا دنیای غرب ازجهت تأمین نفتی خود تا اندازة زیادی مطمئن بود و خطر قطع صدور نفت نیز دیگر به‌هیچ‌وجه در کوتاه‌مدت رخ نشان نمی‌داد و تنها مشکل موجود در بازار نفت، بالابودن قیمت‌ها بود که می‌بایست در مرحله دوم برطرف می‌شد.
این تأمین نفتی غرب که ازطریق ذخیره‌سازی و تولید بالای عربستان ایجاد شده بود، به‌خوبی سبب گردید که کشورهای غربی، به‌خصوص امریکا حداقل تا مدتی از نفت ایران و عراق بی‌نیاز شوند و لذا برای کسب منافع سیاسی و بی‌خطرساختن خلیج‌فارس و قلب خاورمیانه با مناسب
تشخیص‌دادن موقعیت، صدام را تشویق به تجاوز به خاک جمهوری اسلامی ایران کردند و حکومتی را که یکی از پیامدهایش بالارفتن 200 درصدی بهای نفت در جهان بود، ساقط کنند. به‌دنبال این تجاوز، تولید 4/3 میلیون بشکه ای نفت ایران در قبل از شهریور 1359، کاهش یافت و ازطرفی با حضور نیروی دریایی ایران در آب‌های خلیج‌فارس و حاکمیت کامل در آن، مهم‌ترین راه صدور نفت عراق سد شد و تولید این کشور به 600 هزار بشکه در روز رسید. کم‌شدن تولید نفت ایران در اوپک سبب شد که عربستان در این سازمان قدرت مانور بیشتری یابد و راه برای پایین‌آوردن قیمت‌ها هموار شود. در این وضعیت، عربستان تلاش خود را برای کاهش‌یافتن بهای نفت افزایش داد و چیزی نمانده بود تا خواسته امریکا و اروپا به نتیجه برسد. در این وضعیت، عربستان بیشترین ظرفیت تولیدی خود را به کار گرفته بود تا کوچک‌ترین کمبودی در بازار ایجاد نشود. از طرف دیگر، کشورهای دیگر اوپک به‌ویژه صادرکنندگان حوزة خلیج‌فارس نیز تولید نفت خود را افزایش داده بودند و بدین‌ترتیب، این بار عربستان سعودی با برگ برندة اضافة تولید تا حدود 11 الی 12 میلیون بشکه در روز و قیمت ارزان 32 دلار دربرابر 36 دلار، دول مترقی و مشتریان نفت را به‌سوی خود جلب کرد. از طرف دیگر، امریکا و کشورهای صنعتی هم‌پیمانش و همچنین کمپانی‌های نفتی که از خرداد 1358 تا اواخر تابستان 1359 (زمان شروع جنگ ایران و عراق)، بیشترین حد ذخیره‌سازی را انجام داده بودند، دربرابر قیمت گران نفت، تقاضای خرید خود را کاهش دادند و آن میزانی را نیز که احتیاج داشتند در درجه اول از سعودی‌ها با قیمت 32 دلار و در درجه دوم از کشورهایی که از سیاست عربستان پیروی می‌نمودند، تأمین می‌کردند. بدین‌ترتیب، ایران اسلامی و سایر دولت‌های مترقی چون لیبی و الجزایر که نفت را با بهای 36 دلار می‌فروختند، با توطئه حساب‌شده ای با هدف مسدودکردن بازار نفتی‌شان مواجه شدند. برخی رسانه‌های تبلیغاتی غرب نیز این اقدام دولت سعودی را با بی‌تفاوتی و بعضی دیگر با نگاهی تحسین‌آمیز بررسی می‌کردند.
زکی یمانی وزیر نفت دربار سعودی، دربرابر
اعتراضات فراوانی که به ارزانی و اضافه تولید نفت کشورش می‌شد، پاسخ می‌داد که اگر قیمت نفت به‌سرعت افزایش یابد، جهان صنعتی وابستگی خود را به نفت کشورهای صادرکننده با شتاب بیشتری کاهش داده، با گسترش تحقیقات علمی درزمینه کشف منابع دیگر انرژی، تا 7 الی 10 سال دیگر، وابستگی نفتی خود را به‌طور کامل قطع خواهد کرد و این موضوع، منافع کشورهای صادرکننده نفت، به‌ویژه عربستان را به خطر خواهد انداخت.
راهبرد امریکا و کمپانی‌های نفتی که در این مرحله، عربستان آن را اعمال می‌کرد، این بود که اولاً، دولت‌های پیشرفته ای که قیمت نفت را افزایش داده‌اند، به‌شدت تنبیه شوند تا در سالهای بعد، اطمینان یابند، قدرت ایستادگی دربرابر سیاست‌های غربی را ندارند و سیاست خود را با خواست‌های کمپانی‌های نفتی منطبق سازند و ثانیاً غرب تمایل داشت که هرچه‌سریع‌تر قیمت‌گذاری را مهار کرده، به‌دست مزدوران خود بسپارد تا در مقابل هرگونه خطر اقتصادی نشئت‌گرفته از افزایش قیمت نفت مصون بماند. لذا سیاست قیمت‌گذاری بلندمدت ازطرف عربستان در اوپک مطرح شد.
زکی یمانی اصرار می‌ورزید که کاهش تولید نفت کشورش منوط به تصویب طرح راهبردی قیمت‌گذاری اوپک باشد. به موجب این طرح، قیمت‌های اوپک درخصوص نرخ تورم غرب، رشد اقتصادی و تغییرات ارزش دلار در بلوک غرب نوسان داشت و جلو افزایش سریع آن تا سطح جایگزین‌شدن انرژی‌های جانشین گرفته می‌شد.
ایران این طرح را به‌طور قاطع رد و عنوان کرد ما به‌هیچ‌وجه حاضر نیستیم که سیاست نفتی‌مان را براساس اقتصاد غرب تنظیم کنیم، اما کاهش تقاضا برای خرید نفت اوپک ازطرف غرب و رسیدن تولید اوپک به حد 9/24 میلیون بشکه در روز در پاییز سال 1359 - که نزدیک به نصف آن را عربستان به‌تنهایی صادر می‌کرد - سبب شد که فشار اقتصادی لحظه‌به‌لحظه به کشورهای دیگر اوپک خصوصاً دولت‌های مترقی که بازار خود را تا اندازة زیادی از دست داده بودند، وارد آید، فشاری که بعداً به آشفتگی در تمام بازار نفت انجامید. در آن موقع، حکومت سعودی رسماً اعلام کرد، درصورتی‌که سایر اعضای اوپک بهای نفت خود را به 34 دلار تنزل دهند، عربستان نیز حاضر است بهای نفت خود را به این سطح برساند و از تولید خود بکاهد. بدین‌ترتیب، در اواخر سال 1359 و اوایل سال 1360 و درنتیجة برنامة دیکته‌شدة کمپانی‌ها و کارتل‌های نفتی غربی و با بازیگری دولت سعودی، اوپک با آشفتگی بی‌سابقه ای در بازارهای نفتی روبهرو شد. از آن هنگام، بحث نشست‌های وزیران نفت به موضوعاتی ازجمله بهای نفت و سقف تولید اوپک اختصاص یافته است و جلسات اضطراری و پیدرپی وزیران نفت کشورها برای بررسی این موضوعات و به‌نتیجه‌رسیدن و خروج از بحران ادامه دارد.(1)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 25/9/1361، ص22.
1
مناطق عملیاتی امروز وضعیت آرامی داشت و فقط شهرهای خرمشهر و آبادان گلوله‌باران شد. در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر 6 واحد مسکونی تخریب و 8 نفر مجروح شدند.(1)
در همین حال و به‌دنبال پناهندگی مردم عراق به ایران، 13 تن از مردم شهرهای نجف، بغداد و سلیمانیه با عبور از مرزهای غربی وارد ایران شده، درخواست پناهندگی کردند.(2)
جمعیت هلال‌احمر استان لرستان هم درباره اسکان پناهندگان عراقی اعلام کرد که درطول 4 ماه، 2500 معاود عراقی و پناهنده کرد در اردوگاه عمار این استان اسکان داده شده‌اند. همچنین در همین مدت 1400 چادر امدادی در این اردوگاه برای خواهران و برادران معاود عراقی نصب شده است(3)
2
امروز گروه‌های مسلح شورشی، تحرک خاصی در مناطق کردنشین نداشتند. حمله به چند روستا و اسیرکردن مردم عادی و حمله به یک پایگاه نیروهای خودی در جنوب سنندج، از فعالیت‌های اندک این گروه‌ها بود. پایان پلنوم کمیته مرکزی حزب دمکرات، تسلیم 3 تن از شورشیان به نیروهای خودی، از دیگر اخبار این مناطق بود.
عوامل حزب دمکرات کردستان به دو روستای "کانی‌بند" و "نوره" در 8 کیلومتری جنوب بانه حمله کرده، 12 نفر از اهالی مسلمان این 2 روستا ازجمله 2 روحانی سنی را به اسارت بردند. همچنین افراد مهاجم به 2 روستای "شیخ‌شربتی" و "تازه‌آباد" در اطراف مریوان حمله و منازل و احشام این روستاها را غارت کردند(4)
در حمله ناموفق عوامل حزب دمکرات کردستان به پایگاه توریور در 32 کیلومتری جنوب‌غربی سنندج هم 2 نفر از افراد مهاجم کشته شدند و یک نفر از نیروهای خودی مجروح شد.(5)
1) سند شماره 300342 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه شهربانی استان خوزستان، از شهربانی استان خوزستان (اطلاعات) به استانداری استان خوزستان (دفتر سیاسی)، شماره 213، تاریخ 27/9/1361، ص2؛ و - سند شماره 55054 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 272، تاریخ 28/9/1361، ص4.
2) روزنامه اطلاعات، 27/9/1361، ص4.
3) روزنامه کیهان، 25/9/1361، ص19.
4) سند شماره 104709 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 210، تاریخ 6/10/1361، ص4؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 279، تاریخ 3/10/1361، ص8، سنندج - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 2/10/1361؛ و - دفتر سیاسی سپاه، رویدادها و تحلیل، نشریه شماره 49، تاریخ 1/11/1361، ص16.
5) مأخذ 1، بخش دوم، ص2؛ و - سند شماره 340471 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن 2) به استانداری استان کردستان (مشاوره و بررسی)، 28/9/1361.
به گزارش رادیو بغداد، سومین پلنوم کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران امروز پایان یافت. در پایان این پلنوم که از 15 آذرماه آغاز شده بود، مسائل مختلف سیاسی و نظامی و حزبی بحث و بررسی و بر ادامه مبارزه مسلحانه و تقویت شورای ملی مقاومت و همکاری با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تأکید شد(1)
امروز همچنین 3 تن از افراد گروه کومه‌له با 3 قبضه اسلحه خود را به پایگاه‌های سپاه در سنندج، بانه و سلماس تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند. یکی از این افراد که ولی‌الله واعظی نام داشت، عضو هیئت سیاسی - تبلیغاتی گروه کومه‌له در منطقه انزل ارومیه بود(2)
1
بررسی سیر انتخابات از اول پیروزی انقلاب تا انتخابات اخیر خبرگان؛ اهمیت این انتخابات و ارتباط آن با پیام هشت ماده ای امام خمینی، مهم‌ترین موضوعی بود که آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه‌های امروز نمازجمعه تهران به آن پرداخت.
وی در بخشی از سخنان خود گفت: آن روز که در همه‌پرسی جمهوری اسلامی (چند ماه پس از پیروزی انقلاب) مردم به پای صندوق‌های رأی رفتند، درواقع اوج تبلور آرا و حمایت مردم از انقلاب بود، لذا عالی‌ترین انتخابات در آنجاست، بعد دیده می‌شود که در مرحله ای حمایت مردم افت می‌کند. در انتخابات ریاست‌جمهوری اول که بنی‌صدر انتخاب شد، به‌جای حدود 20 میلیون افرادی که در همه‌پرسی شرکت کردند، 14 میلیون حاضر بودند و بلافاصله پس از آن در انتخابات مجلس حدود 11 میلیون نفر. این حمایت پس از مدتی سیر صعودی پیدا می‌کند و در انتخابات ریاست‌جمهوری مرحوم شهید رجایی دوباره 14 میلیون نفر شرکت دارند. در قضیه انتخابات رئیسجمهور فعلی برادر آیت‌الله آقای خامنه‌ای بیشتر می‌شود (17میلیون) و در انتخابات خبرگان که اخیراً برگزار شد، جهش دیگری هست.
بدین‌ترتیب، پس از انقلاب، ما یک سیر نزولی داشته‌ایم و یک سیر صعودی، و حالا به نقطه اوج حمایت مردم نزدیک شده‌ایم، البته فرق هم دارد، چراکه روزهای اول جو تاحدودی احساساتی بود، یعنی مردم هنوز مسائل را دقیق نمی‌دانستند، اما امروز پس از چهار سال مردم فهمیده‌اند چه می‌خواهد بشود و چه می‌خواهند. با این توضیح، ارزش آرایی که به صندوق‌های انتخابات خبرگان ریخته شد، با آرای چهار سال پیش تفاوت بسیار دارد. اینجا تحقق آزادی، انسانیت، کار و فعالیت اقتصادی است. مدارس کار می‌کنند، بچه‌ها بهتر از گذشته درس می‌خوانند، دانشگاه‌ها بهتر از گذشته تحقیق خواهند کرد. روحانیت اینجا موساد تشکیل نداده، حکومت ملاها نیست، مردم خودشان می‌خواهند روحانیت در رأس کارها باشند، دیگر، مسائل روشن است.
انگیزه‌های ضدانقلاب را گرفته‌اند، انگیزه‌های توده مردم را تقویت کرده‌اند، جریان روشن و خطوط مشخص است و می‌رسیم به خبرگان. حالا هیاهو راه انداخته‌اند در دنیا که لااقل دنیا را داشته باشند که مردم در انتخابات شرکت نکنند. یکی از کارهای بسیار مهمی که شما کردید و قلب امام زمان و پیغمبر را یقیناً شاد کردید، همین شرکت ساده شما در انتخابات بود. آن دو ساعتی که وقت صرف کردید در سرما، خیلی باارزش است. روز بعد از انتخابات، رفتم خدمت امام و ایشان را از همیشه بانشاط‌تر دیدم و ایشان فرمودند که مردم ما خیلی مردم خوبی هستند [تکبیر حضار]. در صدر اسلام، زمان پیغمبر، سوره توبه را بخوانید ببینید که چقدر قرآن از مسلمانان که پیغمبر میانشان بوده و هر روز معجزه ای می‌دیدند، گله می‌کنند. می‌دیدند که ملائکه در جنگ بدر می‌آیند و به نفعشان شمشیر می‌زنند. ببینید! برای مردم، پیغمبر چه خون دلی می‌خورد؛ یکی می‌گفت زمستان است، یکی می‌گفت تابستان است و یکی چیز دیگری می‌گفت و فرار می‌کردند. یک کلمه امام گفتند تکلیف است، فرض کنید ما چقدر باید نیرو مصرف می‌کردیم که مردم از پشت میزهایشان و از کارهایشان بلند شوند و بروند جبهه. این‌جور مردم امروز کار می‌کنند.
امام فرمودند این جوان‌های ما که این‌جور دارند می‌روند و از شهادت استقبال می‌کنند، در کدام قطعه تاریخ تا زمان خود پیغمبر شما دیده‌اید؟ افراد استثنایی زمان پیغمبر را حساب نکنید، مجموعه ملت را در نظر بگیرید. امام حسین با 72 تن شهید شدند و از مدینه به کوفه آمد و این همه مردم می‌دانستند. این مردم با این کار ساده ای که کردند آب پاکی را ریختند روی دست ضدانقلاب و دشمنان اسلام.
اینها خیلی سرمایه‌گذاری کردند که نگذارند این مجلس خبرگان، انتخاباتش آبرومند شود. آمدند گفتند و انگشت گذاشتند روی احساسات مردم که این تضعیف رهبری است و گفتند که اینها می‌خواهند در مقابل امام یکی را درست کنند، این شایعه‌اش هم قلب انسان را لرزاند و امام با سخنانشان این را خنثی نمودند.
امروز رأی مردم کردستان بیشتر از همه‌پرسی شد و در همه شهرهای کردستان انتخابات مجلس و انتخابات خبرگان شد و ضدانقلاب بسیج شده بود تا صندوق‌ها را به‌هم بریزد. این کاری که انجام شد با آن شرایط هوا - که اکثر جاها برف بود - ببینید که چقدر سالم برگزار شد. انتخاباتی با این وسعت انجام شود و مردم به این خوبی شرکت بکنند و صبورانه سه تا چهار ساعت در صف بمانند و پاهایشان مثل یخ بشود تا خودشان را به صندوق‌ها برسانند و چه استقبالی شد. خود این انتخابات با این مصافی که بود، یعنی لشکرکشی ضدانقلاب با کمک همه ابرقدرت‌ها و نیروهای پشتیبانی‌شان و لشکرکشی مردم نتیجه‌اش معلوم شد، دراین‌زمینه است که امام عظیم‌الشأن ما این بیانیه جدید را صادر کرد.
گوشتان را باز کنید، کسانی که در این مملکت دارید خدمت می‌کنید، روی کلمات امام و روی آهنگ جملات امام حساب کنید که چرا صادر شده. ما با این حرکت جدید نشان دادیم مملکت محکم است، وحشتی نیست. جنگ، بایکوت، تروریسم، شیطنت‌ها و تبلیغات نتوانسته این مردم را متزلزل کند، بلکه محکم‌ترشان کرده که آرای سطح بالایشان الگوست. حالا با این مردم باید چه کرد؟ کشوری که این‌جوری جا افتاده و درحال جنگ این‌جوری دارد در انتخابات شرکت می‌کند و سازندگی می‌کند، آیا این کشور دیگر نیاز دارد که ما برای تثبیت انقلاب از قرآن، از قانون، از اخلاق و رأفت و رحمت اسلامی بگذریم، هیچ نیازی شما ندارید. گروهک‌های ضدانقلاب را امام جدا کردند و آنها حساب خاصی دارند. عامه مردم این کشور، اینهایی که با پای خودشان به پای صندوق‌ها رفتند و آنهایی هم که نرفتند را هم روی همان‌ها حساب می‌کنیم، این است که نیاز ندارند با اینها برخوردهای غیرصحیح شود. فصل اطمینان و آرامش‌خاطر دادن به مردم رسیده است. همه زمینه‌ها برای اینکه هرکسی با هر فکری در این مملکت بتواند بماند و زندگی بکند و راحت باشد و مطمئن، فراهم است(1)
1) روزنامه کیهان، 27/9/1361، صص 18 و 19.
1
خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره اقدامات و مواضع وزیر نفت که در وین به سر می‌برد گزارش داد. سیدمحمد غرضی وزیر نفت ایران، که برای شرکت در اجلاس سالانه وزیران عضو سازمان اوپک به اتریش سفر کرده است، امروز در مصاحبه ای در وین مرکز این کشور، عربستان سعودی را متهم کرد که تحت فشار ابرقدرت‌ها بازارها را از نفت لبریز می‌کند.
به‌گفته غرضی هیئت نمایندگی ایران تقاضا خواهد کرد، سهمیه ایران در بازارهای جهانی به 3 میلیون بشکه در روز افزایش یابد،(1)ولی کالدرون وزیر نفت ونزوئلا، قبلاً گفته بود که اگر دریابد که سایر اعضای اوپک نیز همین وضع را دارند، کشورش حاضر است میزان تولید را کاهش دهد.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، مهندس غرضی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، با وزیران نفت لیبی و نیجریه در وین ملاقات کرد. در این ملاقات، غرضی موضوع سهمیه کشورهای عضو اوپک را طبق 4 عامل میزان ذخایر نفتی؛ جمعیت هر کشور، نیاز به ارز و فروش سنتی نفت خام تجزیه و تحلیل کرد. وی در این ملاقات تولید روزانه 5/17 میلیون بشکه نفت خام را به‌عنوان کل تولید اوپک و قیمت 34 دلار به ازای هر بشکه را اساس نظریات ایران اعلام کرد و افزود: سایر کشورهای عضو اوپک به ویژه پادشاهی عربستان که اصول یادشده را زیر پا گذاشتند، بایستی ملزم به رعایت آنها شوند.
وزیر نفت لیبی ضمن تأیید مواضع جمهوری اسلامی ایران درزمینه تولید روزانه 5/17 میلیون بشکه نفت خام توسط کل اعضای اوپک و قیمت 34 دلار به ازای هر بشکه خواستار ایجاد یک سیستم پایدار سهمیه‌بندی تولید نفت خام شد.
1) قبل از سخنان مهندس غرضی در این مصاحبه برخی از وزیران نفت کشورهای عضو اوپک بر لزوم پاسخ مثبت به درخواست ایران برای صدور بیشتر تأکید کردند. (روزنامه اطلاعات، 28/9/1361، ص12.)
غرضی در ملاقات با وزیر نفت نیجریه - که اکنون رئیس اجلاس اوپک است - از وی خواست تا کشورهایی که خود را در این چارچوب مسئول نمی‌دانند و به‌جای تبعیت از توافق‌هایی که در اوپک صورت گرفته، به سیستم‌های سیاسی در دنیا پناه می‌برند، مؤاخذه شوند.
همین گزارش حاکی است که وزیر نفت کشورمان در مصاحبه ای با خبرنگاران رسانه‌های بین‌المللی، ضمن تشریح مواضع ایران در اوپک، در پاسخ به این سؤال که علت دفاع کالدرون برتی وزیر نفت ونزوئلا، از مواضع جمهوری اسلامی ایران چیست، گفت: هرکس با منطق انقلاب اسلامی ایران برخورد کرد، تشخیص می‌دهد که انقلاب اسلامی ایران از منافع تمام ملل مستضعف دفاع می‌کند و به این علت است که وزیر نفت ونزوئلا نیز به‌دلیل حساسیت اوپک، مواضع ایران را صالح و برحق تشخیص داده و روز گذشته در گفتوگویی با خبرنگاران رسانه‌ها و خبرگزاری‌های جهان از مواضع جمهوری اسلامی ایران در اوپک دفاع کرده است(1)
درحالیکه جلسات رسمی اوپک هنوز آغاز نشده است، برخی رسانه‌های امریکا از ارزان‌شدن قیمت نفت خبر دادند. رادیو امریکا دراین‌باره اعلام کرد: محموله‌های ارزان‌تر نفت اوپک ممکن است در راه باشد. روزنامه کریستین ساینس مانیتور با این تیتر که در نیم‌صفحه اول شماره امروز آن با حروف درشت چاپ شده است، به پیش‌بینی نتایج احتمالی شورای وزیران اوپک پرداخته و نوشته است: قیمت نفت احتمالاً بشکهای 4 دلار کاهش خواهد یافت. دراین‌باره وال استریت ژورنال روزنامه معتبر اقتصادی امریکا، نظریه دیگری مطرح کرده و تأکید می‌کند که اوپک در تلاش برای افزایش قیمت نفت به سیاست کاهش تولید نفت چشم دوخته است، اما چشم‌انداز روشنی دربرابر شورای وزیران اوپک که پس‌فردا تشکیل می‌شود، وجود ندارد.(2)
1
وزارت خارجه امریکا اعلام کرد که با فروش بالگردهای امریکایی به عراق مخالفت نخواهد کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا گفت: امریکا 60 فروند بالگرد درخواستی عراق را به آن کشور خواهد داد، به شرط آنکه این بالگردها موجب ادامه جنگ ایران و عراق نشود(!)(3)
2
مجمع عمومی سازمان ملل متحد به‌اتفاق آرا به خروج همه نیروهای خارجی از لبنان رأی مثبت داد. مجمع عمومی سازمان ملل با 145 رأی موافق، قطعنامه28 کشور ازجمله لبنان را تصویب کرد.
یهودا بلوم نماینده رژیم صهیونیستی در مجمع عمومی سازمان ملل، ضمن تصریح این مطلب که به قطعنامه رأی مثبت داده است، گفت: در آینده نیز ترتیبی در لبنان داده خواهد شد که از هرگونه اقدام مخالف در سرزمین لبنان علیه اسرائیل و اتباعش جلوگیری شود(4)
همچنین به گزارش یونایتدپرس از سازمان ملل، امریکا و رژیم صهیونیستی به قطعنامه ای که در مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب و به موجب آن خواسته شده است که با سازمان آزادی‌بخش فلسطین برای تأمین کمک‌های اقتصادی و اجتماعی به‌منظور یاری‌کردن ملت فلسطین همکاری شود، رأی منفی دادند. این قطعنامه که در آن رژیم صهیونیستی هم به‌سبب تهاجم به لبنان محکوم شده است، با 143 رأی موافق در مقابل 2 رأی مخالف به تصویب رسید. در مجمع عمومی سازمان ملل متحد همچنین قطعنامه دیگری تصویب شد که در آن حاکمیت فلسطینی‌ها و اعراب بر منابع سرزمین‌های اشغالی اعراب به رسمیت شناخته شده است. امریکا و رژیم صهیونیستی تنها اعضایی بودند که به این قطعنامه نیز رأی مخالف دادند.(1)
1
امروز نیز یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان مسلمان پاریس و همسرش مورد ضرب‌وجرح هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفتند. به‌دنبال این حمله، عده ای از دانشجویان غیرایرانی به‌عنوان اعتراض و شکایت نزد یکی از رؤسای این دانشگاه رفتند. که درپی آن، رئیس دانشگاه وسیله انتقال این فرد و همسرش را به بیمارستان فراهم آورد.(2)-(3)
1
امروز شدت جنگ در خلیج‌فارس بیش از جبهه‌های زمینی بود و ارتش عراق با پرتاب 8 فروند موشک به‌سوی یک کاروان کشتی‌های باری، به 2 فروند از این کشتی‌ها آسیب رساند. ارتش عراق همچنین بار دیگر شهر آبادان را گلوله‌باران کرد.
یک کاروان 5 فروندی از کشتی‌های باری و نفتکش پس از تخلیه بار از بندر امام خمینی به‌سمت بوشهر در حرکت بودند که یگان موشکی عراق از مناطق رأس‌الخیمه و رأس‌البیشه با شلیک 8 فروند موشک به منطقه خور موسی عراق، نفتکش یونانی 22 هزار تنی "اسکای‌مون" متعلق به گروه کشتیرانی "ورنیکاس" و کشتی تجاری "جامی" ایران
را هدف قرار داد. در این حادثه، کشتی یونانی دچار آتش‌سوزی شد و 2 نفر از خدمه آن مجروح و 3 تن نیز مفقود شدند. 33 نفر از کارکنان هر دو کشتی نیز با تلاش نیروهای خودی نجات یافتند. کشتی‌های آسیب‌دیده برای بازسازی به بنادر امن هدایت شدند.(1)-(2)
رادیو صوت‌الجماهیر ضمن اعلام حمله به این کشتی‌ها، تعداد آنها را 4 فروند اعلام کرد و به نقل از اطلاعیه نظامی عراق مدعی شد که همه آنها غرق شده‌اند.(3)بی‌بی‌سی با اشاره به سوابق عراق در انتشار چنین اخباری، ادعاهای عراق را درباره غرق‌کردن 4 کشتی غیرقابل اعتماد خواند.(4)بیمه لویدز آمار زخمی‌شدگان کشتی یونانی را 5 نفر اعلام کرد(5)در همین روز بالگردهای ایران در دهانه خور موسی یک مین دریایی را کشف کردند.(6)
امروز همچنین در گلوله‌باران شهر آبادان 6 منزل مسکونی خسارت دید و یک منزل دچار آتش‌سوزی شد. در این حادثه 20 تن از مردم شهر زخمی شدند(7)
1
در ادامه عزیمت نیروهای مردمی به جبهه‌ها، امروز نیز گروه‌های مختلف نیروهای داوطلب مردمی برای حضور در جبهه‌های جنگ از شهرهای قائم‌شهر، بهشهر، نکا و خمین راهی جبهه‌های جنگ شدند،(8)همچنین 22 تن امدادگر جمعیت هلال‌احمر گرگان، 5 نفر نیروی فنی و تدارکاتی از شهرستان نکا، یک گروه 12 نفری شامل راننده لودر و بلدوزر از یاسوج، یک اکیپ فنی متشکل از راننده، بنا و جوش‌کار، به همراه 11 کامیون کمپرسی از شهرستان رامسر به مناطق مختلف جبهه‌های جنگ اعزام شدند.(9)
کمک‌های مردمی شهرهای ابرقو، ماسال و شاندرمن، شامل 7 کامیون خواربار و پوشاک، 90 تن برنج، انواع کنسرو، کفش، حوله، جوراب، دستکش و... نیز به جبهه‌های جنگ ارسال شد.(10)
2
به‌رغم حملات متعدد عراق به تأسیسات نفتی جزیره خارک، به‌همت کارکنان و کارگران صنعت نفت، انتقال نفت از این جزیره همچنان ادامه دارد.
تعمیر و مرمت 4 خط لوله 48 اینچی انتقال نفت از مخازن نفت جزیره خارک به اسکله شرقی "تی" - که براثر حملات موشکی دشمن آسیب دیده بود - با تلاش بی‌وقفه کارکنان صنعت نفت پایان یافت و بهره‌برداری از آن با حضور حجت‌الاسلام محمد یزدی نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی - که به‌منظور بازدید از تأسیسات نفتی جزیره خارک به این جزیره سفر کرده بود - و مسئولان این جزیره، آغاز شد. به گزارش خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، تا قبل از آماده‌شدن این 4 خط لوله، انتقال نفت از مخازن نفتی جزیره خارک به اسکله شرقی (تی) با احداث 2 خط لوله اضطراری انجام می‌شد.(11)
1) از میزان آسیب واردشده به کشتی ایرانی جامی و تلفات احتمالی کارکنان آن گزارشی مخابره نشده است.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، تاریخ 29/9/1361، ص3، اهواز - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 28/9/1361؛ و - همان، ص2، تهران، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 28/9/1361؛ و - خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 274، تاریخ 28/9/1361، ص2 تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی 27/9/1361؛ و - سند شماره 43999 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از سپاه منطقه 9 (اطلاعات) به سپاه مرکزی، شماره 567، تاریخ 4/10/1361؛ و - سند شماره 104715 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، مرکز فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بولتن شماره 208، تاریخ 4/10/1361، ص2.
3) مأخذ 1، بخش سوم، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر، 27/9/1361.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 278، تاریخ 2/10/1361، ص30، رادیو بی‌بی‌سی، 1/10/1361.
5) همان، ص6، لندن - خبرگزاری فرانسه، 1/10/1361.
6) سند شماره 55054 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مدعملیات)، شماره 272، تاریخ 28/9/1361، ص4.
7) سند شماره 177069 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه کربلا (اطلاعات عملیات) به دفتر سیاسی، شماره 142، تاریخ 30/9/1361، صص 3 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 28/9/1361، ص13.
8) روزنامه جمهوری اسلامی، 29/9/1361، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 28/9/1361، ص4.
9) همان.
10) مأخذ 7، بخش دوم، ص4.
11) مأخذ 1، بخش اول، ص3، اهواز - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 28/9/1361.
1
امروز افراد وابسته به گروه‌های شورشی مسلح با حمله به شهر سقز خسارت‌هایی به شهر، مردم و نیروهای مسلح وارد آوردند. انفجار 2 مین در محور ارومیه و بوکان و تسلیم‌شدن یکی از عناصر ضدانقلاب از دیگر اخبار مناطق کردنشین بود.
ساعت 15 امروز عناصر ضدانقلاب با نفوذ در شهر سقز در اقدامی هماهنگ و با دردست‌داشتن انواع اسلحه به محل استقرار نیروهای نظامی و انتظامی و برخی ادارات شهر حمله بردند که نیروهای خودی به رغم غافلگیری اولیه توانستند از گسترش حملات آنان جلوگیری کنند. در این درگیری، 13 تن از نیروهای سپاه، بسیج و پیش‌مرگان کرد مسلمان شهید و 2 نفر از اهالی شهر، 2 نفر کادر بهداری، 6 نفر از افراد شهربانی و 10 نفر از نیروهای سپاه و بسیج زخمی شدند. در این حمله که با آر.پی.جی. و خمپاره‌انداز صورت گرفت،3 منزل مسکونی نیز دچار آتش‌سوزی شد. آمار دقیقی از تعداد کشته یا زخمی‌های مهاجمان در دست نیست و تنها یک جنازه از آنان در شهر باقی مانده است.(1)
در نزدیکی روستای گنبد در شمال ارومیه، براثر برخورد یک دستگاه خودرو گاز ژاندارمری به مین یک سرباز شهید و 9 نفر از افراد ژاندارمری و بسیج مجروح شدند.(2)
در روستای داشکند در شمال بوکان نیز سربازی روی مین رفت و مجروح شد(3)
یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات، پس از یک سال و نیم همکاری با این حزب، با یک قبضه اسلحه و تعدادی فشنگ و نارنجک خود را به سپاه سنندج معرفی کرد.(4)
2
با اعمال تدابیر و اقدامات امنیتی در شهرهای گوناگون کشور، عرصه فعالیت گروه‌های ضدانقلاب محدودتر از گذشته شده و افراد این گروه‌ها برای ادامه فعالیت‌های خود، راهی مناطق شمال‌غربی و شمال کشور می‌شوند.
امروز 5 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مهاباد دستگیر شدند. این افراد که از تهران به این شهر آمده بودند، قصد داشتند به گروه‌های مسلح سازمان در مناطق کوهستانی بپیوندند(5)
در تهران نیز یک بمب دست‌ساز - که در نزدیکی یکی از فروشگاه‌های خانواده شهدا جاسازی شده بود - کشف و خنثی شد.(6)
3
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در همایش سراسری استانداران ضمن تأکید بر اهمیت فرمان هشت ماده ای امام، خواستار پیگیری و اجرایی‌شدن این فرمان شد. بخش‌هایی از سخنان رئیسجمهور به شرح زیر است:
نگذارید پیام امام محو و بی‌رنگ و به‌تدریج خشک و فراموش شود. شما می‌توانید با
1) سند شماره 347804 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 28/9/1361؛ و - مأخذ 5، ص2؛ و - سند شماره 54958 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 30/9/1361؛ و - سند شماره 55013 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 27/9/1361؛ و - سند شماره 55053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه(ع) (طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی، 30/9/1361.
2) سند شماره 54974 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات) شماره 273، تاریخ 29/9/1361، ص1.
3) سند شماره 44301 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 275، تاریخ 1/10/1361، ص1.
4) سند شماره 346897 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن 2) به فرماندهی ناحیه 4 (رکن2)، 28/9/1361، ص1.
5) سند شماره 357665 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی قرارگاه بعثت به فرماندهی قرارگاه حمزه(ع)، 28/9/1361.
6) سند شماره 89345 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، خبرنامه، بولتن شماره 35، تاریخ 1/10/1361، ص10.
استناد به این پیام از نهادهای انقلابی هم در آنجایی که لازم هست سؤال و تحقیق کنید، از دستگاه قضایی هم همین طور، یک دستگاهی درست کنید برای رسیدگی به تظلم مردم، این زشت است که در دوران جمهوری اسلامی کسی از مردم به فرمانداری و استانداری بیاید و او را با تشر و با بداخلاقی بیرون کنند.
یک دستگاهی و مرجعی باید داشته باشید که مراجعین به آنها رجوع کنند و بنشینند و حرفشان را بزنند و دنبال حرفشان گرفته شود و تحقیق و کار شود. نیرویتان یا بخش عمده‌ای از نیرویتان را روی این پیام بگذارید. در همین خصوص من به یک نکته دیگری اشاره کنم و آن چیزی است که چند هفته قبل، بنده در نمازجمعه درباره غوغاسالاری و زیر فشار قرارگرفتن مسئولان ازسوی غوغاگران مطرح کردم. منتها متأسفانه این امکان فراهم نشد تا مطلبی به این وسعت و اهمیت، در آن مدت کوتاه، درست باز شود و گفته شود. من درخصوص همین پیام می‌خواهم به شما بگویم که شما تسلیم شانتاژها و غوغاگری‌ها هم نشوید. آنچه را که احساس می‌کنید حق است و یک مدیریت صحیح ایجاب می‌کند، با قدرت و قاطعیت انجام دهید. نقطه‌ضعف به دست کسی ندهید که براساس آن بتوانند شما را بکوبند. هنگامی که کاری بدون نقطه‌ضعف دارید انجام می‌دهید، اگر بهانه‌گران و غوغاگران، بهانه تراشیدند و غوغایی کردند، از غوغای آنها نترسید. ما باید به‌تدریج برویم به‌سمت استحکام و تقویت بنیه مدیریت. استحکام مدیریت غیر از خودکامگی مدیریت است. مدیریت باید درست انجام شود، البته مدیران می‌توانند، مدیریت درست را با مشورت و ملایمت و ملاطفت انجام دهند که با خودکامگی هرگز همراه نباشد.(1)
1) مأخذ 6، بخش دوم، ص15.
1
درپی فرمان هشت ماده ای امام خمینی، امروز آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان عالی کشور و میرحسین موسوی نخست‌وزیر، با صدور اطلاعیه مشترکی، آمادگی خود و دستگاه‌های زیر امر را برای اجرای هرچه‌بهتر و سریع‌تر این فرمان اعلام کردند. محسن رضایی فرمانده کل سپاه نیز با صدور اطلاعیه ای خطاب به فرماندهان سپاه، خواستار توجیه و آموزش نیروهای سپاه و بسیج درخصوص پیام امام شد. در بخش‌هایی از اطلاعیه رؤسای قوه قضائیه و مجریه آمده است:
«در آستانه سالگرد پنجمین سال از انقلاب پیروزمندانه اسلامی ایران و پس از لبیک امت شهیدپرور به ندای آن زعیم بزرگوار با شرکت همه‌جانبه در انتخابات مجلس خبرگان، اینک فرمان واجب‌الاتباع مورخ 24/9/1361 مقام معظم رهبری که به‌منظور گسترش عدالت و حفظ حریم مقدس قانون و تحکیم و توسعه امنیت قضایی و جلوگیری از نقض قانون و تعدی و تجاوز به حریم آزادی‌های فردی و اجتماعی، شرف صدور یافت، مژده امن و عدل اسلامی را برای امت مسلمان بار دیگر به ارمغان آورد.
فرامین حضرت امام مدظله‌العالی که در مقاطع زمانی مختلف راهگشای مسئولان قضایی و اجرایی بوده است و دستورات جدید آن رهبر معظم، آغاز مبارک حرکتی عظیم و تازه درجهت استقرار هرچه‌بیشتر موازین اسلامی در کشور است و یک بار دیگر سیمای پرعطوفت اسلام عزیز را همراه با قاطعیت آن نشان می‌دهد.
لزوم استقلال قوه قضاییه که به درخشان‌وجهی در فرمان امام امت انعکاس یافته، یکی از آرزوهای امت مسلمان و از اهداف اصلی انقلاب اسلامی است و امید آن می‌رود که در سایه رهنمودهای آن رهبر معظم‌الشأن، دستگاه قضایی کشور با برخورداری از استقلال کامل و هماهنگی قوه اجرایی، امنیت قضایی و شغلی و اجتماعی کلیه آحاد مردم را تأمین نماید.
در اجرای فرمان اخیر امام به مسئولان امور تذکرات و بخش‌نامه‌های مؤکد صادر خواهد شد و هیئت‌هایی برای رسیدگی به شکایات در مراکز استان‌ها و شهرستان‌ها سریعاً تشکیل می‌گردد که گزارش کار آن به استحضار خواهد رسید.
قوه قضائیه و مجریه در اجرا و به‌ثمررساندن این فرمان، همه تلاش و کوشش خود را به کار خواهند بست. امید آنکه با دعای امام امت و به یاری خداوند در این راه موفق گردند.»(1)
فرمانده سپاه پاسداران نیز در اطلاعیه ای به فرماندهان مناطق ده‌گانه و پایگاه‌های سپاه، خواستار توجیه و آموزش افراد تحت امر برای درک و اجرای هرچه‌بهتر فرمان هشت ماده‌ای امام خمینی شد(2)متن کامل پیام فرمانده سپاه به این شرح است: «به‌دنبال فرمان مطاع رهبر کبیر انقلاب اسلامی و فرمانده کل قوا حضرت امام خمینی مدظله‌العالی - که در تداوم راهبری پیامبرگونه و
روشن‌گرانه ایشان در منطبق‌نمودن حرکت ارگان‌ها و نهادهای جمهوری اسلامی به موازین شرعی و مکتب حیات‌بخش اسلام صادر شده است، بدین وسیله موارد ذیل ابلاغ می‌گردد:
فرماندهان مناطق ده‌گانه نواحی و پایگاه های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سراسر کشور موظف‌اند کلیه نیروهای سپاه پاسداران متشکل از پرسنل پاسدار و اعضای بسیج سپاه پاسداران را درزمینه این تکلیف حیات‌بخش و تاریخی امام امت توجیه نموده و با آموزش‌های ویژه، نحوه اجرایی موارد ذکرشده از فرمان حضرت امام را که درارتباط‌با نیروی انتظامی می‌باشد، به اعضا آموزش دهند.
مشاهده کوچک‌ترین تخلف و تخطی اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از موارد مندرج در فرمان فرمانده کل قوا و زعیم عالی‌قدر، موجب پیگیری و با خاطیان بر طبق موازین عالیه شرع رفتار خواهد شد.»(1)
1
نخست‌وزیر در جلسه پایانی همایش سراسری بررسی مسائل بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده روستایی جهادسازندگی، درباره تلاش کشورهای قدرتمند برای شکست انقلاب اسلامی، حضور بیش از 17 میلیون نفر در انتخابات اخیر خبرگان و تأثیر آن در ماندگاری انقلاب و اهمیت سازندگی در جریان جنگ، مطالبی را ایراد کرد. وی در قسمتی از سخنانش با اشاره به جنگ تحمیلی و علت آغاز آن گفت: رژیم صدام به نمایندگی ازطرف قدرت‌های استکباری شرق و غرب درحالی به کشور ما حمله کرد که صدای ضدانقلاب در داخل بسیار بلند بود و عاملان ستون پنجم دشمن متشکل از لیبرال‌ها، گروهک‌ها و هواپرستان بودند و در خارج نیز بین همه نیروهای استکباری اتحاد لازم به وجود آمده بود، چراکه انقلاب اسلامی ما منافع همه قدرت‌ها را تهدید می‌کرد. غرب به‌دلیل ازدست‌دادن حساس‌ترین حلقه زنجیر دفاعی خود و با ازبین‌رفتن پیمان سنتو ارتباط پیمان‌های ناتو و سنتو را ازهم‌گسیخته می‌دید و به هراس افتاده بود، اما بنابر ماهیت اصیل اسلامی انقلاب که یک میلیارد مسلمان جهان به آن گرایش دارند و امکان آن می‌رود که این ملت‌ها با الگو قراردادن ایران اسلامی خود را از بند ابرقدرت‌ها برهانند، به همین دلیل شرق و غرب از گسترش انقلاب ما به وحشت افتاده، به‌اتفاق، رژیمی را مأمور حمله به جمهوری نوپای اسلامی کردند که دارای قوی‌ترین ارتش عربی بود و از شرق و غرب کمک دریافت می‌کرد و در این راه حکومت‌های عربستان، اردن، کویت، مراکش و مصر نیز به همراه شوروی، سلاح‌های موردنیاز او را تأمین می‌کردند.
اکنون نیز امریکا مستقیماً بالگردهای پیچیده در اختیار او می‌گذارد و فرانسه و برزیل نیز به او کمک تسلیحاتی می‌کنند. با همه اینها، باز برای چندمین بار حساب‌های دشمنان انقلاب اسلامی غلط از آب درآمد و با گذشت بیش از دو سال از جنگ، جمهوری اسلامی ایران
1) مأخذ 7، بخش دوم، ص2.
قویتر و مستقل‌تر راه خود را دنبال می‌کند و نهادهای انقلاب ما همچون سپاه و جهاد و حتی ارتش قویتر از پیش عمل می‌کنند و هرچند ملت ما در این رهگذر مصیبت‌های بسیاری را متحمل شده و عزیزان گران‌قدری را از دست داده است، نگاهی به گذشته نشان می‌دهد بدون تحمل این مصائب، امکان رسیدن به این چنین استقلالی برای ما ممکن نبوده است.
نخست‌وزیر افزود: حضور گسترده مردم در انتخابات و بیش از 17 میلیون رأی برای مجلس خبرگان، نشان‌دهنده اعتماد و ایمان مردم به سلامت و بقای انقلاب است و این رأی نه‌تنها به مجلس خبرگان که به همه نهادهای انقلاب اسلامی این کشور ازجمله جهادسازندگی بوده است. از دیگر استثنائاتی که این ملت غیور و مسلمان آفریده‌اند، سازندگی در زمان جنگ است. سازندگی نه‌تنها به معنی ساختن راه و ساختمان، بلکه به مفهوم ارائه فرهنگ اصیل اسلامی به روستاهای محروم کشور و تشکیل روستاها و شهرهای جدید برمبنای فرهنگ اسلام است که یقیناً اهمیت آن بیش از جنبه‌های مادی بازسازی است. ممکن است که این ساختن چندین سال طول بکشد، اما این فرصتی است بسیار گران و به بهای خون شهدای گران‌قدر نصیب ما و به‌خصوص برادران فداکار و ایثارگر جهادسازندگی شده است و این کوره‌ای است که ملت ما از آن آبدیده‌تر از پیش بیرون خواهد آمد و جهادسازندگی مسئول شرکت مردم در امر سازندگی است که نه‌تنها کمک به اقتصاد کشور، بلکه کمک به ساختن مردم کشور می‌کند.
نخست‌وزیر همچنین با تأکید بر لزوم شرکت‌دادن و کمک‌خواستن از مردم در امر بازسازی گفت: کمکی که از خواهر و برادر محروم سیستانی و بلوچستانی به خوزستان می‌رسد، صرف نظر از ارزش مالی آن، سازنده تاریخ و سرنوشت مشترک آحاد این مملکت است. جهادسازندگی درزمینه ایجاد این هماهنگی، مسئولیت عظیمی به‌عهده دارد. دو خصوصیت موجود در این ستاد انقلابی، یکی نیروی ایمان و اخلاص برادران جهاد و دیگری، جوشیدگی و تماس مستقیم با مردم، به شما برادران جهاد کمک می‌کند. سرمایه اصلی شما در انجام این وظیفه بزرگ، بودجه و اعتبار نیست، بلکه اطمینان و اعتماد مردم به شماست.(1)
1
مرحله دوم بازگشایی دانشگاه‌های کشور هم‌زمان با روز وحدت حوزه و دانشگاه در سراسر کشور و با حضور مقامات و مسئولان کشوری و لشکری و مردم برگزار شد، به گزارش روزنامه کیهان در سالروز شهادت استاد مفتح، با حضور تنی چند از فقهای شورای نگهبان، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، رئیس ستاد مشترک ارتش، استادان حوزه علمیه قم، اعضای ستاد انقلاب فرهنگی، وزیر و معاونان فرهنگ و آموزش عالی، سفیران کشورهای خارجی و مردم، مراسم بازگشایی مرحله دوم دانشگاه‌ها برای رشته‌های کشاورزی، فنی و مهندسی انجام شد. این مراسم با پیام آیت‌الله منتظری - که حجت‌الاسلام دری نجف‌آبادی نماینده ایشان آن را
1) مأخذ 7، بخش دوم، ص11.
قرائت کرد - آغاز شد و با قرائت پیام آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور پایان یافت.
گفتنی است که هم‌زمان در دانشگاه‌ها و دانشکده‌های سراسر کشور نیز مراسمی بر پا بود؛ ازجمله دانشگاه‌های گیلان، جندی‌شاپور، مشهد، سیستان‌وبلوچستان، کرمان، شیراز، صنعتی اصفهان، مازندران و دانشکده‌های زنجان، ایلام، گرگان و شهرکرد نیز با حضور مقامات محلی و ائمه جمعه مراسم بازگشایی داشتند.(1)
1
یک هیئت اقتصادی و صنعتی آلمان شرقی - که به سرپرستی گونتر ویشوفسکی وزیر صنایع شیمیایی این کشور، وارد ایران شده است - با مهندس هاشمی وزیر صنایع، و حبیب‌الله عسگراولادی وزیر بازرگانی، دیدار کرد.
مصطفی هاشمی درباره سفر این هیئت به ایران گفت: من در سفر دو ماه قبل خود به جمهوری دمکراتیک آلمان از50 کارخانه بازدید کردم و پیرو مذاکره با آقای ویشوفسکی، از ایشان دعوت شد تا جهت همکاری‌های دو کشور در زمینه‌های صنایع شیمیایی، صنایع سنگین، صنعت سیمان و نساجی، مذاکراتمان پیگیری شود. وی افزود: امیدواریم این همکاری‌ها به نفع هر دو کشور و نتیجه‌بخش باشد. سپس آقای گونتر ویشوفسکی اظهار کرد: ما با قرار قبلی به تهران آمدیم تا در زمینه‌های اقتصادی مذاکرات قبلی را ادامه دهیم. این مذاکرات بیشتر در زمینه‌های تجهیزات صنعتی، صنایع ماشین‌سازی، نساجی، ماشین ابزار، تأسیسات شیمیایی، تجهیزات الکترونیکی و رشته‌هایی که در کشور ما سابقه زیادی دارد، خواهد بود. من معتقدم که مذاکرات ما در ایران زمینه‌ساز توسعه تبادلات تجاری و اقتصادی بین دو کشور خواهد بود.(2)
وزیر صنایع شیمیایی آلمان شرقی همچنین با آقای عسگراولادی وزیر بازرگانی، دیدار کرد. در این دیدار وزیر بازرگانی نیز درباره زمینه‌های مساعد همکاری اقتصادی دو کشور گفت: ما مایل هستیم خریدهای خود را از کشورهایی انجام دهیم که خود، تولیدکننده هستند و قصد چپاول کشورهای دیگر را نداشته باشند. در این دیدار همچنین درباره موضوعات مربوط به روابط بازرگانی بین دو کشور بحث و تبادل‌نظر شد.(3)
2
به‌دنبال تصمیم ایران برای توسعه ارتباط و همکاری با کشورهای جهان سوم، خبرگزاری اوپک از دارالسلام مرکز تانزانیا گزارش داد: ایران به‌زودی در تانزانیا، ماداگاسکار، غنا، زیمبابوه و سیرالئون سفارتخانه ایجاد می‌کند. یک مقام عالی‌رتبه وزارت خارجه ایران - که برای گشودن سفارت به دارالسلام پایتخت تانزانیا سفر کرده است - گفت: این اقدام درجهت تمایل ایران برای همکاری و تفاهم نزدیک‌تر با کشورهای جهان سوم انجام می‌شود.(4)
1
روزنامه فرانکفورتر الگمانیه، درباره بازگشت سفیر آلمان غربی به ایران و علت سفر وی به کشور متبوعش چنین گزارش داده است: بترسون به‌دنبال یک سوءقصد در تهران در ماه فوریه، به بُن احضار شد، سوءقصد به وی که به‌دست عوامل ناشناس انجام شد، نافرجام ماند و به‌دنبال آن وزیر خارجه آلمان از وی خواست که فوراً به آلمان بازگردد. به گزارش این روزنامه چپی‌ها که خود را از مجاهدین خلق (منافقین) می‌دانند، بعداً ادعا کردند که آنها این حمله را انجام داده‌اند. حمله به سفیر آلمان که در مسیر اقامتگاه سفیر به سفارتخانه انجام شده بود، به‌علت ضدگلوله بودن ماشین وی نافرجام ماند.(1)
2
وزارت امور خارجه ایران ادعای رژیم عراق را مبنی بر دخالت ایران در انفجار مرکز خبرگزاری عراق رد کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفتوگویی درباره ادعای رژیم بعثی صهیونیستی عراق مبنی‌بر دخالت ایران در انفجار خبرگزاری عراق گفت: دولت بعثی عراق با این اتهام واهی می‌خواهد بر موج مخالفت‌ها و حرکت‌های اسلامی مردم عراق سرپوش گذاشته، آنها را ناچیز بشمارد و با اینگونه دروغ‌پردازی‌ها اذهان عمومی جهان را از موج فزاینده مخالفت‌ها و نارضایتی‌های داخلی منحرف کند.(2)
3
عراق روابط تجاری، اقتصادی و نظامی خود با غرب را بیش از گذشته افزایش می‌دهد. به همین منظور اخیراً قراردادهایی میان این کشور با امریکا و ترکیه بسته شده که در توان نظامی عراق تأثیر عمده ای خواهد داشت.
به‌دنبال اعلام فروش 60 فروند بالگرد امریکایی به عراق، امروز آسوشیتدپرس از گشایش یک اعتبار 210 میلیون دلاری این کشور برای عراق خبر داد. "ملوین سیمز" مسئول فروش وزارت کشاورزی امریکا، با اعلام این خبر گفت: این تضمین اعتبار، عامل فروش 120 میلیون دلار گندم، 80 میلیون دلار برنج و 10 میلیون دلار غله برای احشام می‌شود.(3)
نشریه خاورمیانه نیز از قراردادی بین عراق و ترکیه برای افزایش صدور نفت عراق خبر داد. به گزارش یونایتدپرس، این نشریه در شماره اخیر خود نوشته است: عراق و ترکیه قراردادی منعقد کرده‌اند که طبق آن، صادرات نفتی عراق ازطریق خط لوله ای که بین بندر نفتی کرکوک در عراق و بندر دورتیول در مدیترانه کشیده شده است، تقریباً به دو برابر افزایش خواهد یافت.
گزارش یونایتدپرس حاکی‌از آن است که خط لوله 612 مایلی ترکیه باتوجهبه جنگ ایران و عراق تنها مسیر باقیمانده برای صادرات نفت عراق محسوب می‌شود. براساس این قرارداد - که
در پنجم دسامبر (14/9/1361) امضا شد - نفت صادراتی ازطریق خط لوله کرکوک - دورتیول که درحال‌حاضر به 650 بشکه در روز می‌رسد، دست‌کم تا مرز یک میلیون بشکه در روز نیز افزایش خواهد یافت.
در این گزارش آمده است که در مذاکرات میان مقامات 2 کشور که در اوایل ماه جاری در بغداد انجام شد، عراق علاقه خود را به احداث خط لوله‌ای جدید به‌موازات خط لوله فعلی ابراز داشته است(1)
1
امروز گفتوگوهای مقدماتی وزیران نفت اوپک در وین پایان یافت. به گزارش خبرگزاری فرانسه در جلسات صبح و بعدازظهر، تنظیم یک برنامه تولیدی برای جلوگیری از کاهش بهای نفت بررسی شد. به گفته منابع آگاه، مذاکرات مقدماتی در محیط خوبی انجام شد و وزیران نفت ایران و اندونزی نیز از جریان گفتوگوها اظهار رضایت کردند(2)
آسوشیتدپرس نیز درخصوص ادامه احتمالی مذاکرات اوپک باتوجهبه مواضع اعلام‌شده ایران، گزارش داد: پس از آنکه ایران اعلام کرد خواستار کاهش تولید نفت عربستان سعودی است، کارگروه بررسی بازار اوپک دیروز به این سازمان توصیه کرد تا قیمت نفت برای یک سال دیگر همچنان ثابت بماند. عتیبه رئیس این کمیته، گفت: تولید اوپک در سال 1983 باید مطابق با تقاضا باشد. و کارگروه بررسی بازار اوپک، درپی درخواست ایران برای اینکه عربستان تولید خود را کاهش دهد تا ایران بتواند میزان تولید نفت خود را بالا ببرد، افزایش تولید نفت را پیشنهاد نخواهد کرد.
عتیبه - که وزیر نفت امارات عربی متحده است - اظهار کرد: این پیشنهاد در اجلاس پایان سال وزیران اوپک که امروز در وین آغاز خواهد شد، مطرح می‌شود. به گفته تحلیل‌گران غربی در اجلاس اوپک، امکان غلبه این سازمان بر اختلاف‌های داخلی و اجتناب از یک جنگ قیمت بررسی خواهد شد.
عتیبه همچنین یادآور شد: کارگروه بررسی بازار اوپک توصیه می‌کند تا باتوجهبه وجود مازاد در بازارهای جهان، قیمت نفت در حد بشکهای 34 دلار در سال 1983 ثابت بماند. به گمان وی، میزان تولید نفت اوپک بین 18 تا 5/18 میلیون بشکه است.(3)
1
امروز، ارتش عراق در ادام-ه حمله به مناطق مسکونی، با 2 فروند موشک جدید، شهر و مردم دزفول را به خاک و خون کشید. همچنین گلوله‌باران مناطق مسکونی آبادان و شلیک یک گلوله توپ شیمیایی به منطق-ه عملیاتی نفت‌شهر از دیگر جنایات رژیم عراق در این روز بود.
ساعت 17:45 امروز، شهر دزفول هدف یک فروند موشک 12 متری زمینبهزمین قرار گرفت و درحالیکه مردم برای کمک به آسیب‌دیدگان حادثه، به محل اصابت موشک می‌رفتند، موشک دوم، ساعت 18:50 به منطقه مرکزی شهر اصابت کرد. در این دو حادثه، 62 تن از مردم دزفول شهید و 287 تن زخمی شدند، 120 واحد مسکونی و 380 مغازه ویران یا دچار خسارت کلی شد و به 28 دستگاه خودرو حدود 50 تا 100 درصد خسارت وارد آمد.(1)
فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در اطلاعیه‌ای، با ادعای اینکه ایران به مناطق مسکونی حمله می‌کند، عوامل ایرانی را مسئول انفجار خبرگزاری عراق معرفی و اعلام کرد که شلیک موشک به دزفول، به انتقام انفجار خبرگزاری عراق بوده است. در بخشی از این اطلاعیه آمده است: این اقدام اجرای دستورات فرماندهی کل نیروهای مسلح و سخنان سخنگوی نظامی در اطلاعیه‌هایی است که صادر کرده‌اند. آخرین سخنان آنان 18 دسامبر 1982 (27/9/1361) بیان شده و مبتنی‌بر دادن اخطارها و هشدارها به دشمن و مسئول‌دانستنش در ادامه بمباران شهرها و روستاها و دهکده‌های عراقی و شهروندان غیرنظامی و دست‌زدن به اعمال جنایتکارانه و خرابکارانه علیه شهروندان عراقی و تأسیسات غیرنظامی عراقی است و همچنین پذیرش مسئولیت حادثه جنایتکارانه و پلیدی است که مزدوران آنها در خیابان ابونواس در نزدیکی خبرگزاری عراق به وجود آورده و 6 نفر قربانی آن شده‌اند و تعدادی از شهروندان غیرنظامی و بی‌گناه نیز مجروح گردیده‌اند. ازاین‌رو، دزفول مورد حمله و به‌طور مستقیم و مؤثر مورد اصابت قرار گرفته است و بدین‌ترتیب ما از موضع دفاع از حاکمیت و امنیت کشور و شهروندان خود طرف ایرانی را مسئول کامل آن می‌دانیم.(2)
1) سند شماره 298167 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: وزارت کشور (استانداری خوزستان) فرمانداری شهرستان دزفول، 1/10/1361، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 30/9/1361، ص1؛ و - سند شماره 293101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه شهربانی، از شهربانی استان خوزستان به استانداری استان خوزستان (دفتر نیروی انتظامی)، شماره 214، تاریخ 28/9/1361، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 54951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 274، تاریخ 30/9/1361، ص2.
2) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 276، تاریخ 30/9/1361، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر، 29/9/1361.
در گزارش خبرگزاری فرانسه درباره استفاده نیروهای عراقی از موشک‌های جدید در حمله به دزفول آمده است: ناظران می‌گویند، استفاده از موشک‌های زمینبهزمین در این بمباران، نشان می‌دهد عراقی‌ها تجهیزات تازه‌ای را به کار گرفته‌اند، زیرا موشک‌های فراگ ساخت شوروی (به‌سبب دوری خط جبهه از شهر دزفول) برد کافی را برای هدف‌گیری شهر (دزفول) ندارند و خط جبهه، درحال‌حاضر، آن‌سوی مرزهای بین‌المللی و در یک‌صد کیلومتری غرب واقع شده است.(1)
بنابه نظر کارشناسان، برد 80 تا 100 کیلومتری موشک‌های ساخت شوروی، برای اصابت به دزفول کافی نیست؛ بنابراین، ممکن است حمله به شهر دزفول، به‌وسیل-ه موشک‌های قدرتمندتری انجام شده باشد؛ اظهارنظر کارشناسان، احتمال استفاده عراق از موشک‌های پیچیده خارجی را تقویت می‌کند.(2)
از حوادث دیگر امروز، گلوله‌باران مناطق مسکونی شهر آبادان است که براثر آن، 6 واحد مسکونی تخریب شد و 20 تن مجروح شدند.(3)همچنین نیروهای عراقی ساعت 19:45 یک گلوله شیمیایی به منطقه تنگاب (نفت‌شهر) شلیک کردند که موجب سرگیجه و تهوع نیروها در خط خودی شد.(4)
1) همان، ص4، خبرگزاری فرانسه، 29/9/1361.
2) همان، ص6، خبرگزاری فرانسه، 29/9/1361.
3) روزنامه اطلاعات، 30/9/1361، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 29/9/1361، ص13.
4) سند شماره 17760 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه مرکزی نزاجا در جنوب (کربلا، رکن2)، شماره 969، تاریخ 29/9/1361، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 1/10/1361، ص2؛ و - سند شماره 315743 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم نزاجا در غرب (رکن2) به فرماندهی نزاجا، معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 28/9/1361.
1
امروز چندین درگیری میان نیروهای خودی و ضدانقلاب اتفاق افتاد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به درگیری عوامل حزب دمکرات با نیروهای سپاه در جادة صائین‌دژ - تکاب اشاره کرد. نیروهای قرارگاه حمزه نیز به پاکسازی محور کامیاران - سنندج - دهگلان پرداختند.
ساعت 8 امروز، 80 نفر از عوامل حزب دمکرات، با کمین در جاده صائین‌دژ - تکاب، تعدادی از اهالی بومی، چند دانشجوی دختر تربیت معلم، مسئول پیگیری و ارزشیابی استانداری و بخشدار تکاب را به گروگان گرفتند. نیروهای سپاه پس از اطلاع از این موضوع، آنها را تعقیب کردند. افراد مهاجم، حین فرار 3 تن از گروگان‌ها را به شهادت رساندند. در ادامه عملیات تعقیب و گریز، نیروهای سپاه راه فرار مهاجمان را سد کردند که در درگیری به‌وجودآمده، 15 تا 20 تن از آنان به هلاکت رسیدند. شدت درگیری به‌حدی بود که مهاجمان، 10 تن از افراد کشته‌شده خود را در منطقه جا گذاشتند. در این درگیری، 2 نفر از عوامل خودی شهید و 5 نفر نیز زخمی شدند. پس از این حمله، نیروهای حزب دمکرات مجبور شدند بقیه گروگان‌ها را نیز آزاد کنند(1)
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 210، تاریخ 6/10/1361، ص4؛ و - سند شماره 341126 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به مقام استانداری استان کردستان، 1/10/1361.
در 18 کیلومتری غرب تکاب، نیروهای مهاجم به دو خودرو سپاه و ژاندارمری که حامل غذا بودند، حمله کردند که یک نفر شهید و یک نفر نیز زخمی شد(2)
در منطقه تیژتیژ در غرب سنندج، عناصر مسلح غیرقانونی، پس از حمله به نیروهای ژاندارمری که عهده‌دار تأمین جاده بودند، 3 نفر را شهید کردند و 4 نفر را گروگان گرفتند.(3)
عوامل حزب دمکرات به کارخانه قند پیرانشهر حمله کردند و بیش از 13 تُن قند و شکر را به سرقت بردند. روز قبل، نیروهای سپاه به رئیس کارخانه پیشنهاد کرده بودند سپاه حفاظت کارخانه را برعهده بگیرد، اما وی این پیشنهاد را نپذیرفته بود(4)
به‌دنبال عملیات عناصر مسلح غیرقانونی در 25 آذر 1361، در نزدیکی روستاهای موجش در محور کامیاران - دهگلان، امروز نیروهای قرارگاه حمزه، در عملیات امام رضا(ع) که با هدف پاکسازی محور کامیاران - سنندج - دهگلان اجرا شد، 24 روستا ازجمله کانی‌هوارن، کراوه، حسین‌آباد، بوریان، نجره، جیانه‌بالا، امیرآباد و خیاران را پاکسازی کردند. در این عملیات، 15 تن از افراد مسلح غیرقانونی کشته و 8 تن دستگیر شدند؛ 10 قبضه اسلحه از انواع مختلف و یک دستگاه بی‌سیم نیز به‌دست نیروهای خودی افتاد.(5)
امروز، 6 تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی، با 5 قبضه اسلحه، خود را به سپاه سنندج تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.(6)
طبق اعلام فرماندهی لشکر28 سنندج به استانداری استان کردستان، عوامل حزب دمکرات، گروگان‌های نظامی در اختیار خود را از زندان‌های داخل خاک ایران به شهر قلعه‌دیزه عراق منتقل کرده، در ساختمانی در داخل یک پادگان نگهداری می‌کنند.(7)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 278، تاریخ 2/10/1361، ص15، ارومیه - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1/10/1361؛ و - سند شماره 104709 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، مرکز فرماندهی
2) سند شماره 337672 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم)، به مقام استانداری استان کردستان، 29/9/1361؛ و - مأخذ1، بخش 4، ص1.
3) سند شماره 54974 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت اطلاعات و عملیات (مد عملیات)، شماره 273، تاریخ 29/9/1361، صص 1و2.
4) سند شماره 443401 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 277، تاریخ 3/10/1361، ص1؛ و - دفتر سیاسی سپاه، نشریه رویدادها، شماره 16، تاریخ 15/11/1361، ص7؛ و - سند شماره 104715 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، شماره 208، دی 1361، ص3.
5) سند شماره 41945 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع) (طرح و برنامه) به ستاد مرکزی سپاه، مرکز فرماندهی، شماره 306، تاریخ 29/9/1361؛ و - سند شماره 89345 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، خبرنامه، بولتن شماره 35، تاریخ 1/10/1361، ص5؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/10/1361، ص15؛ و - سند شماره 55053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از قرارگاه حمزه (طرح و برنامه و عملیات) به ستاد مرکزی فرماندهی، شماره 283، تاریخ 30/9/1361.
6) مأخذ 5، بخش اول.
7) سند شماره 300999 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: وقایع منطقه استحفاظی لشکر، از لشکر28 (رکن 2) به استانداری استان کردستان (معاونت سیاسی نظامی)، شماره 287، تاریخ 5/10/1361.
1
امروز نیز کمک‌های مردمی، شامل 23 کامیون از شهرستان ده‌بید استان فارس و کمک‌های نقدی و جنسی بخش‌های مختلف شهرستان سرخس، آزادشهر و کوار به جبهه‌ها ارسال شد.(1)-(2)
2
در میدان امام حسین(ع) تهران، جنب سینما، نیروهای کلانتری یک بمب دست‌ساز حاوی 4 کیلو تی.ان.تی. را کشف و خنثی کردند.(3)در شاهرود نیز 3 نفر از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند که یکی از آنها با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد از دستگیرشدگان یک تفنگ ژ3، یک بمب دست‌ساز و تعدادی اسناد سازمانی به دست آمد(4)
3
فرمانده سپاه پاسداران، مربیان و اعضای بسیج مستضعفین امروز با امام خمینی دیدار کردند. محورهای اصلی سخنان امام خمینی در این دیدار عبارت بود از:
پیدایش روح ایمان در ملت و ایجاد تحول در رفتار استقلال‌طلبانه مردم؛ مقایس-ه تطبیقی عملکرد دفاعی مردم و نظامیان در دوره بی‌طرفی ایران در جنگ جهانی دوم و تجاوز سهمگین عراق در شهریور 1359؛ مستقل‌نبودن کشور در زمان گذشته و در اولویت قرارداشتن منافع کشورهای امریکا و انگلیس نسبت به منافع ملی؛ رواج بی‌بند‌و‌باری در حکومت پهلوی؛ نقش دانشگاه در فرهنگ‌سازی و نفوذ این فرهنگ در سایر قشرها همچون نظامیان و آحاد مردم و بی‌نظیربودن وضعیت روحی و ایمانی جوانان امروز نسبت به سایر دوره‌های تاریخی، حتی نسبت به دوره رسول اکرم(ص) و ائمه معصومین.
امام در این دیدار فرمودند:
«من اول تشکر کنم از شما جوانان عزیز که علاقه من به شما مثل علاقه یک پدر به فرزند و یک برادر به برادر است. تشکر می‌کنم که تشریف آورده‌اید و من از نزدیک جمال شما را زیارت می‌کنم. آقای رضایی راجع به فعالیتهایی که شما آقایان کرده‌اید، یک گوشهای را تذکر دادند و من می‌خواهم چون دانشگاه‌ها هم باز شده است و انشاءالله باز می‌شود، از فرهنگ شروع کنم تا به شما برسد. ببینیم که فرهنگ وارداتی با ما چه کرد و ما در مقابلش باید چه بکنیم. من از ارتش شروع می‌کنم که فرهنگ وارداتی در ارتش و در همه ارگان‌های دولتی و در قشر توده‌ها و جمعیت‌های ما چه کرد. زمان رضاخان زمانی بود که ادعا می‌کردند که ارتش قدرتمندترین زمان خودش را دارد و از همه زمان‌ها به ادعای آنها قدرتمندتر است. من
تاریخی برای شما بگویم که گمان ندارم هیچ‌یک از شما در آن وقت بوده باشید و آن مسائل را از نزدیک لمس کرده باشید. وقتی که ارتش انگلستان و شوروی - روسیه آن وقت - جنگ داشتند با آلمان و طرف‌دارهای او، قبلاً به دستور آنها در ایران راه‌ها را ساختند و خط‌آهن کشیدند برای اینکه تجهیزات آنها عبور کند از اینجا، و بعد در یک ساعتی، از ارتش روسیه و ارتش انگلستان هجوم کردند به ایران. به‌مجرد اینکه در سرحد - سرحدهای دور - اینها وارد شدند، وضع ارتش ایران به‌هم خورد. در سرحدات، ادعا اول شده بود که سه ساعت مقاومت کردند و بعد که رضاشاه پرسیده بود چرا - از قراری که نقل کرده‌اند - چرا اینقدر کم مقاومت کردید؟ گفته بودند: اینکه گفتند سه ساعت، یک دروغ بوده، ما همچو که آمدند، فرار کردیم. و آن وقت معروف شد که آن یکی که دو نمی‌شود اعلامیه ارتش ایران است در این هجوم که یک اعلامیه داد، دوم نداشت. این در سرحدات بود.
در تهران، من آن روز تهران بودم و در یک میدانی که نزدیک به این خط‌آهن، ایستگاه خط‌آهن، آنجا بودم و دیدم که سربازها از سربازخانه‌ها بیرون آمده‌اند و دارند فرار می‌کنند. هیچ در تهران خبری نبود، فقط در سرحدات بود که خبرش رسیده بوده که بله اینطور شده است. سربازها از سربازخانه‌ها بیرون آمده بودند و یکی‌شان را، یکی دو نفرشان را من دیدم که دنبال یک شتری که یک باری به بارش بود می‌گردیدند که چیزی ازش بیفتد بخورند. تمام، تقریباً تمام فرماندهان ارتش چمدان‌هاشان را بستند و فرار کردند، از تهران فرار کردند، فرار کردند که بروند بیرون شاید از ایران بروند بیرون. و ارتش ما که آن‌قدر برایش صحبت می‌کردند که قدرتمند است، فقط این کار را می‌کرده و همین طور قوای نظامی و انتظامی دیگرش که مردم را سرکوب می‌کرد. مازندران را تمامش را، املاکش را گرفت رضاشاه، تمام قدرتش این بود که به ما و به مردم و به ملت و به‌خصوص روحانیت، فشار می‌آورد و زورگویی می‌کرد و در مقابل آنها - درصورتی‌که آنها با ما جنگ نداشتند می‌خواستند بیایند و عبور کنند از اینجا و اینجا را بگیرند - این قدر مقاومت کردند که اصل به‌حسب حرف اول و دروغ اول، سه ساعت و به‌حسب حرف دوم - که شاید آن صادقانه بوده - اینکه اصلاً مقاومتی در کار نبوده، آنها آمدند و ما هم رفتیم، فرار کردیم. این وضع ارتش بود در آن وقت و وضع ژاندارمری آن وقت. این را کسانی که حتی ژاندارمری زمان محمدرضا را اطلاع دارند - گفتن ندارد - می‌دانند چه خبر بود و وضع شهربانی آن وقت که پاسبان‌ها با مردم چه می‌کردند. پاسبان‌ها که باید پاسبانی کنند از این مردم و از این کشور، به‌جای پاسبانی، یا زور می‌گفتند یا دزدی می‌کردند یا رشوه می‌گرفتند و فشار می‌آوردند به مردم. این وضع قوای نظامی و انتظامی ما بود که از این بدتر بود، حالا کسانی که اطلاعات عمیق دارند، از آنها باید بپرسید.
این را مقایسه کنید با حالا و پاسداران عزیز ما و ارتش ما و ژاندارمری ما و شهربانی ما. چه
شد که آن وقت آن‌طور بود، در مقابل اجنبی آن‌طور زبون بودند و این وقت اینطور است که جوان‌ها در مقابل امریکا ایستاده‌اند و شعار می‌دهند و می‌گویند که مرگ بر امریکا.
نکته اینکه این تحول در ارتش پیدا شد، این تحول در سپاه پاسداران پیدا شد. جوان‌هایی که قبل از این انقلاب، در فکر این معنا نبودند اصلاً که جنگی کنند و جهات جنگی را داشته باشند و نظامی باشند و در بین مردم خودشان سربلند بایستند و حفظ کنند مردم را، این چیست؟ فرق ما بین این دو زمان چی است؟ این فرق، در فرهنگ است. فرهنگ ما در آن زمان با زبان فرهنگ ما در این زمان فرق کرده است. شما از دانشگاه شروع کنید تا ادارات دولتی، تا ارتش، تا ژاندارمری آن وقت و تا همه اینها و تا توده‌های مردم، جوان‌ها؛ ببینید که ارتش ما و سایر قشرهای ملت و دولتی، مجلس آن وقت و دولت آن وقت و همه اینها دراثر فرهنگ وارداتی چه بودند. ما هر مطلبی را [ببینیم همین‌طور است.] اگر یک شخصی مریض باشد، تا احساس مرض نکند به طبیب رجوع نمی‌کند، وقتی احساس مرض کرد آن وقت می‌رود پیش طبیب، طبیب هم تا مرض را نشناسد، نمی‌تواند معالجه بکند. جامعه وقتی که مریض باشد همین‌طور است. تا جامعه احساس نکند که مریض است، احساس نکند که درحال احتضار است، تا این را احساس نکند به فکر طبیب نمی‌افتد، به فکر معالج نمی‌افتد. جامعه آن وقت خودش احساس مرض نمی‌کرد، خیال می‌کرد که نه، ما خودمان سالمیم، جامعه‌مان سالم است، سایه اعلی‌حضرت به سر ماست، ارتش ما هم ما را حفظ می‌کند و امثال اینها. دراثر اینکه احساس درد نمی‌کرد و اگر احساس درد هم می‌کرد طبیبی نبود که این مرض را علاج کند، بلکه آنهایی که دست‌اندرکار بودند، آنها طبیب معالج نبودند، آنها جنایتکارانی بودند که به‌عوض دارو، سم به مردم می‌دادند. اگر دانشگاه ما دانشگاه خودی بود، دانشگاه، دانشگاهی نبود که دنبال فرهنگ وارداتی باز بشود، آن درآمدهایی که داشت، آن نبود که در آن وقت بود. شما از آن چیزهایی که از دانشگاه‌های آن وقت درآمد - البته من نمی‌خواهم همه را بگویم، استثناء دارد اما استثنایش کم است - آنهایی که از دانشگاه بیرون آمدند و سیل آنها راه افتاد به‌طرف انگلستان و فرانسه و اخیراً امریکا، ببینید که اینها در دانشگاه چی تهیه کردند؟ وقتی رفتند در خارج چی تهیه کردند و برای ما چی سوغات آوردند؟ افرادی که آن وقت از دانشگاه بیرون آمده بودند و تحصیلاتشان را هم در خارج کرده بودند و برگشتند در ایران، همان‌هایی بودند که وزرای آن وقت را و بسیاری از وکلای آن وقت را آنها تشکیل می‌دادند. این وزرای آن وقت و آن وکلای آن وقت چه می‌کردند در ایران؟ برای ایران چه تحفه می‌آوردند؟ تمام کوشش آنها این بود که رضایت در یک برهه‌ای انگستان را بعدش امریکا را فراهم کنند. در رأس همه هم که در آن زمان رضاخان بود و در زمان بعد، محمدرضاخان بود، آن هم تمام کوششش این بود که آنها راضی بشوند، برای اینکه، می‌دید که اگر آنها راضی نباشند، این از بین می‌رود. وقتی خودخواه بود و می‌خواست خودش باقی بماند،
به این کار نداشت ملت است؛ هرچه می‌خواهد باشد، من باشم، هرکه باشد، هرکه نباشد.
شما ببینید که منافع این مملکت، منافع این کشور از نفت گرفته تا سایر منفعت‌هایی که در این کشور هست و غنی است بحمدالله این چه می‌شد. نفت در آن وقت بیشتر از حالاها صادر می‌شد، به ایران چه می‌رسید؟ به دستگاه سلطنتی چه می‌رسید؟ به خارجی‌ها چه می‌رسید؟ کی منافعش را می‌برد؟ آنهایی که می‌خواستند منفعت ایران را برگردانند، دستگاه‌هایی برمی‌گرداندند و چیزهایی، سلاح‌ها و - عرض می‌کنم که - مهمات از امریکا برمی‌گرداندند، در ازای پول نفتی که ما نفتش را داده بودیم، برای خودشان پایگاه درست می‌کردند و خدا خواست که اینها را آنها آوردند برای خودشان پایگاه درست کردند و بحمدالله بر ضد خودشان شد. دانشگاه ما در آن وقت در دست یک دسته از اشخاصی [بود] که در یک وقتی انگلیسی و در اخیر امریکایی محض بودند، یعنی چشمشان طرف امریکا بود که ببینند چه می‌گوید تا اینها فرمان ببرند. یک دسته اقلیتی هم که از مردم شریف بودند در مجلس یا در دانشگاه، اینها در اقلیت بودند و نمی‌توانستند صحبت کنند، همراه کسی نداشتند. اینها باید خون جگر بخورند و در حضور آنها ببینند که این جنایات دارد وارد می‌شود. شما دست روی هریک از این ارگان‌های سابق بگذارید [همین‌طور بود] بروید سراغ مجلس، مجلس چه فضاحتی در این ایران به بار آورد، مجلسی که اسمش را می‌گذاشتند "مجلس شورای ملی ایران"، با این ملت ایران چه کرد این مجلس؟ شماها
دیگر این آخرها یادتان هست که این قضیه آخری که گذراندند برای اینکه کسانی که امریکایی هستند. از امریکا آمده‌اند، ارتشی هستند، بستگان امریکا هستند، مأمور هستند و نباید در اینجا محاکمه‌شان کرد. این را مجلس درست کرد. البته یک بازی هم درآوردند که دوتایشان هم مخالفت کرد[ند]، دوتایشان چه و مطلب معلوم بود که از اول باید این بشود و این هم شد. مجلس ما آن بود که ما را اسیر امریکا کرد و شاه موشان مجلس ما هم،(1)کشور ما هم آن بود که کشور ما را آن‌طور اسیر کرد، و خود ارتش هم، چون فرهنگ، فرهنگ خارجی بود و تربیت و ارتزاق از فرهنگ خارجی می‌شد. آنها بودند که جز اینکه جیب‌های خودشان را پر بکنند کاری نمی‌کردند. [این] طوری نبود که ما یک ارتش - فرض کنید - که چهارصد هزار نفری که داشتیم، یک ارتشی باشد که بتواند یک مقاومتی بکند. تربیت، یک تربیتی بود که نباید مقاومت کرد. رفاه در بین آنها به طوری بود که دیگر جای این نمی‌ماند که بخواهند برای کس دیگر یا برای حفظ کشورشان چه بکنند. در آن وقت هم دفاع از ملت، ملت ایران بود، دفاع از کشور ایران بود، حالا هم هست. آن وقت دفاعشان آن بود که عرض کردم که اصلاً مقاومت نشد و اساساً خراب بود و معلوم شد که ارتش میان‌تهی است و امروز هم شما حال ارتش را، حال پاسدارها را، حال بسیج را، حال اینها را می‌بینید که دو سال و بیشتر از دو سال است که مقاومت کرده‌اند و ایستاده‌اند این جوان‌ها؛ و این ملیت نیست که اینها را این‌جور کرده. اگر ملیت بود، آنها هم داشتند این را. این آقایانی که خیال می‌کنند که از ملیت است این امور، اینها نمی‌فهمند. اگر می‌فهمند [می‌فهمیدند] خودشان را به این روز نمی‌انداختند. این ایمان است که اینها را اینطور کرده. آن پاسدار و آن ارتشی که در سنگر خودش نماز شب بخواند، این ارتشی مثل شیر مقاومت می‌کند، برای اینکه برای خداست. آن ارتشی که مشروب بخورد آنجا و قماربازی کند آنجا، برای کی [کار] کند؟ آن تا ببیند پاسدار آمد، سی هزار نفرشان اسیر می‌شوند، می‌آیند خودشان را به بند هم می‌اندازند. شما خیال می‌کنید که ما در مقابل همین عراق که همه کشورها دارند از آن حمایت می‌کنند، پول سرشار را این شیوخ بدبخت به این جانی می‌دهند و اسلحه‌های بسیار هم که از همه‌جا برایشان می‌آید، شما خیال می‌کنید که اگر یک روزی در آن زمان اتفاق می‌افتاد، او با آن وضعی که داشت و کشور ما با این وضعی که داشت که ملت هیچ کار نداشت به این مسائل، فقط بود ارتشش، ارتش آن‌طوری، یک ساعت اینها می‌توانستند مقاومت کنند؟ خدا خواست که آن وقت به این فکر نیفتادند. یعنی آن هم از باب این بود که شاه تسلیم امریکا بود. دیگر داعی نداشتند که نوکر خودشان را چی بکنند. امروز که دو سال بیشتر است شما مقاومت کرده‌اید و دنبال شما این مردم، زن و مردشان در دنبال شما هستند و دارند کوشش می‌کنند برای پیشبرد شما، این فرهنگ اسلام است که این را آورده است، نه فرهنگ ملی است و نه فرهنگ شاهنشاهی، اینها بود قبلاً و
1) اشاره ای طنزآمیز به داستان "موش و گربه" عبید زاکانی و ادعاهای توخالی مسئولان قوا در حکومت شاه.
این مسائل نبود. این اسلام است که جوان را، جوان‌ها را از کنار دریا و از آن بازی که برایشان درست کرده بودند، از آن چاه‌هایی که برایشان کنده بودند، نجات داد و به سعادت رساند و مقابل همه قدرت‌های دنیا ایستاد و خم به ابرو نیاورد. این فرهنگ این کار را کرد.
از دانشگاه اسلامی، انشاءالله بعد از چند سال خواهید دید که نتیجه چه خواهد شد. دولت‌ها از دانشگاه تشکیل می‌شود، مجلس‌ها از دانشگاه تشکیل می‌شود، دانشگاه در ارتش دخالت دارد، دست دارد، فرهنگ در ارتش تأثیر دارد، فرهنگ در کوچه و بازار و مردم تأثیر دارد. آن روز روزنامه‌ها را می‌دیدی، روزنامه‌هایی بود که همه برخلاف مصالح خود کشور ما [بود] و چون اسلام را می‌دیدند که اگر باشد نمی‌شود که این اسلام را جلویش را گرفت. برخلاف اسلام بودند. در زمان رضاخان، خوب شد که شما آن وقت نبودید، خون دلی خوردند اشخاصی که در آنجا بودند، در آن وقت بودند. آقا، در روزنامه یا در مجله‌ای که آن وقت منتشر شد، به‌صراحت به رسول اکرم(ص) جسارت کرد، یک نفر جواب نداد. به‌صراحت، شعرای آن وقت، نویسنده‌های آن وقت، روشنفکران آن وقت، همه اینها دست به هم داده بودند که اسلام را بکوبند. البته استثنا داشت، اما آنها در اقلیت بودند، نمی‌توانستند چیزی بگویند. مجلات آن روز خدا می‌داند که آن مجلات با این جوان‌ها چه کرده است. سینماهای آن روز، تئاترهای آن روز، هنرهای آن روز، اینها همه دست به هم داده بودند که اسلام را از اینجا بیرون کنند و امریکا را وارد کنند. این خدا به ما تفضل کرد، ترحم کرد و این تحول حاصل شد و تا این مطلب هست، این تحول هست و باقی هست، شما از هیچ چیز نترسید. کسی که از خدا می‌ترسد از کس دیگری نباید بترسد. بین شما و آنها، همین بود که شما برای خدا، فی‌سبیل‌الله دارید جهاد می‌کنید. آن وقت، اصل صحبت از خدایی در کار نبود "اعلی‌حضرت فرمودند، چه فرمان یزدان چه فرمان شاه" این منطق اینها بود. اینکه روحانیون فریاد می‌زنند به اینکه اسلام را باید تقویت کرد در یک کشوری، باید ایمان مردم را تقویت کرد، اینها برای همین است که دیدند که کجاهایی که ایمان هست، جاهایی که ایمان هست چی هست و جاهایی که ایمان نیست چی هست. حالا شما خودتان لمس کردید این را. همین جوان‌هایی که الان هستند، نظیر آنها سابق هم بودند. سابق اینطور نبود که ما جوان نداشته باشیم. به همین مقدار یک خرده کمتر البته - چون جمعیت زیاد شده - جوان آن وقت بود و همین مقدار اشخاص بودند. مردم بودند، جمعیت همین‌طور بود، اما چی بود؟ خیابانش را وقتی می‌گشتیم همه فساد، این فرهنگ اجنبی است. در خیابان‌ها کسی وارد می‌شد، می‌دید سر تا ته خیابان‌ها یا مشروب‌فروشی است یا بساط زدن و چه کردن است یا زن‌های لخت در بین مردم راه افتادن است. بازارش را می‌دیدی همین بود، همین مسائل بود. توی مدارسش می‌رفتی، توی مدارس دانشگاهی همین مسائل بود. در دیوارهای دانشگاه بدگویی بود به اسلام و به قرآن کریم، حتی بعد از انقلاب، آن وقتی که دانشگاه در قبضه منافقین و امثال منافقین بود، در دیوار دانشگاه به اسلام جسارت می‌کردند. وقتی که ما دستمان را دراز کردیم که هرچه امریکا می‌دهد بخوریم و هرچه هم خط
می‌دهد عمل بکنیم و خودمان گوش و چشمان را ببندیم نبینیم، وقتی اینطور می‌شود، آن حال می‌شود که دیدیم و دیدید. و این خداست که ما را از این لجنزار و از این چاه هلاکت بیرون آورد و به مقام انسانیت شماها را رساند. مقامی که باری خدا، برای پیشبرد اهداف اسلام شما جنگ می‌کنید. نظیر مجاهدین این زمان، نظیر این جوان‌های این زمان، از اول تاریخ تا حالا نبوده است. اگر آنها بوده‌اند، اما کم بودند. زمان رسول الله - صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم - تا می‌آمد به زمان ائمه ما - علیهم‌السلام - آن زمان رشد اسلام بود، پیغمبر چقدر خون‌دل از این مردم همان بلاد خودشان می‌خورد، امیرالمؤمنین چقدر شکایت کرده است، قرآن چقدر شکایت کرده است، شکایت از همان مسلمان‌ها، امیرالمؤمنین از همان مسلمان‌ها و از همین کسانی که در اطرافش بودند شکایت می‌کردند، منبر می‌رفت آرزوی مرگ می‌کرد. امیرالمؤمنین وقتی هم که شمشیر را خورد از آن منافق، "فزت و رب الکعبه" فرمود، برای اینکه راحت شد از این گرفتاری که به دست مردم دارد. می‌خواستند یک ارتشی را، یک لشکری را به آن‌طوری که سابق بود، برای دفاع از اسلام راه بیندازند، چقدر خون دل می‌خوردند، چقدر زحمت می‌کشیدند، نمی‌آمدند. امروز داوطلب شما دارید می‌روید، داوطلب طرف شهادت می‌روید، طرف مرگ می‌روید. امروز شما بسیج و پاسداران و کمیته‌ها و ارتش و قوای نظامی و انتظامی و عشایر و آنها یک جور دیگری بودند، حالا یک جور دیگری شده‌اند. همه شما امید اسلام هستید، اسلام به وجود شما افتخار می‌کند، بگذار هرچه می‌خواهند در خارج بگویند، در خارج بگویند که مردم دیگر برگشته‌اند دیگر مردم رها کرده‌اند، انتخابات می‌شود اولش می‌گویند که - همین انتخاب اخیر - اولش در خارج می‌گفتند که مردم شرکت نمی‌کنند، مردم شرکت نکردند. می‌ترساندند که اگر شرکت کنید چه می‌شود. بعد که دیدند شرکت می‌کنند، حالا می‌گویند دروغ است. هرچه می‌شنوند از این چیزها، یکی‌شان به دیگری می‌گوید دروغ است. اینها می‌خواهند تحلیل ما را، ما را از تحلیلمان اغفال کنند. اینطور بود. می‌گویند بابا، مردم آنجا در صحنه هستند؟ می‌گویند نخیر، هیچ در صحنه نیستند. دانشگاه‌ها باز می‌شود و می‌گویند مردم نخیر، نمی‌روند. انتخابات شد، نخیر انتخابات نبود، این انتصابات بود، دولت مردم را با زور برد. بابا، مردم در دانشگاه اجتماع می‌کنند برای نماز. نخیر، به اینها پول می‌دهند. همه را می‌گویند دروغ است. برای اینکه نبادا ...(1)می‌گویند این دروغ است که می‌خواهند ما شک در تحلیلمان بکنیم. وضع این‌جور شده برای آنها. گر اینها یک آدم‌هایی بودند، [اینطور نمی‌کردند.] واقعاً انسان تأسف می‌خورد به بعضی اشخاص که می‌توانستند آدم باشند، می‌توانستند مفید باشند، می‌توانستند برای خودشان مفید باشند، می‌توانستند برای کشور مفید باشند، همچو جهالت کردند، نفهمی کردند با همه، اصلاً نشناخته بودند اسلام چه هست. قدرت اسلام را نمی‌دانستند چیست، هی دم از ملیت زدند و هی دم از چی زدند. اسلام اینها را اینطور از خود بیخود کرده و عاشق کرده است. اینها نشناختند؛ ملت را نشناختند؛ ایمان ملت را نشناختند. به خیال
1) سه نقطه از منبع است.
خودشان، می‌خواستند خدمت برای دیگران بکنند که خودشان به نوایی برسند، خودشان هم به هیچ چی نرسیدند. آنها گمان می‌کردند که بالاخره امریکا می‌آید، پس ما یک جای پایی برای خودمان بگذاریم، بعضی‌شان هم شاید مبعوث بودند ازطرف آنها، لکن امریکایی در کار نیست! تا اینها زنده‌اند امریکا تو کار نیست! حالا اگر یک وقت در تاریخ - خدای نخواسته - یک چیزی بشود، ایران باز فراموش کند این صحنه‌های انسانی را، آن مسئله دیگر است. اما انشاءالله، این مسائل هست و به قوّت خودش هست. و اینها باختند، بدبخت کردند خودشان را و یک دسته‌های دیگر هم هستند، دارند [آنها را] بدبخت می‌کنند. نکنند اینها دیگر! این جوان‌ها رها کنند این مسائل را! می‌بینند که دیگر نمی‌شود، می‌دانند که دیگر این منحرفین نمی‌توانند بیایند اینجا برسند به یک حکومتی؟! حکومت به کی بکنند؟ به اینها؟ درصورتی‌که می‌دانند خوب، بیایند درست مثل آدم مشغول کار بشوند و توبه کنند، برگردند به کارهای خودشان.
درهرصورت، آن چیزی که ملت‌ها را می‌سازد فرهنگ صحیح است. آن چیزی که دانشگاه را بارور می‌کند که برای ملت مفید است، برای کشور مفید است، آن عبارت از آن محتوای دانشگاه است، نه درس است. صنعت ما عد‌ای ایمان فساد می‌آورد، علم ما عد‌ای ایمان فساد می‌آورد، اذ فَسَدَ الْعالِم فَسَدَ الْعالَم. هرچه علم بیشتر شد، فسادش هم بیشتر است. اهل جهنم از تعفن عالم به ایذا دارند، اذیت می‌کشند. عالمی که ایمان دارد آن است که خدا تعریفش می‌کند، پیغمبر تعریفش می‌کند، اسلام تعریفش می‌کند.
اگر ایمان پهلوی تخصص نباشد، تخصص مضر است. تخصص در یک کشوری باشد که ایمان تویش نباشد، تخصص کشور را به هلاکت می‌رساند، به بستگی می‌رساند. این همه متخصص ما داشتیم در هر رشته‌ای، در زمان سابق، برای این ملت چه کردند این متخصصین ما؟ جز هی ملت را به عقب راندند، هی وابسته کردند، همه چیز وابسته شد؛ هر چه اسم می‌بردند، می‌گویند باید برویم به سراغ اروپا. لولهنگ، لولهنگ‌سازی را خوب بلد بودند، آنها ما را می‌بردند برای اینکه تعلیم کنند، تعلیم نمی‌کردند. جوان‌های ما را می‌بردند یک دسته را فاسد می‌کردند، یک چیزهای ناقصی [تعلیم می‌کردند.] میان راه اینها را رها می‌کردند بیایند. ما را هی بازی دادند، کشور ما را هی بازی دادند، ملت ما را هی بازی دادند که ما می‌خواهیم شما را برسانیم به تمدن بزرگ! وقتی رفتند دیدیم که تمدن بزرگ که نبود هیچ، ما را منحط کردند تا حدی که همه چیزمان وابسته به غیر بود. و همه دارایی ما را بردند اینها. اینها که رفتند، تمام بانک‌های اینجا را غارت کردند، رفتند اینقدر بدهکار هستند این فراری‌ها به این بانکها. سالهای طولانی باید زحمت بکشند تا [بدهی] بانکها را حالا خود ایران بدهد؛ برای اینکه فرهنگ، فرهنگ ایمانی نبود، ایمان توی جامعه نبود، ایمان تو بازار نبود، ایمان توی - عرض می‌کنم - خیابان نبود، ایمان توی دانشگاه نبود. هر جا را - منتها - مؤثرتر می‌دانستند، آنجا را بیشتر فشار می‌آوردند.
روحانیون هم که الّا خیلی خیلی نادر، از آن مسائل اوّلی که صدر اسلام داشته، نگذاشته بودند؛ همان سر جای خودشان بودند. اینها را دیگر نمی‌توانستند منحرف کنند، از بین می‌بردند، اسیر می‌کردند، حبس می‌کردند، می‌کشتند. عده‌ای از روحانیون بزرگ را کشتند در زمان رضاخان. از شهرهای خودشان بیرونشان کردند، بردند یک جای دوردستی آنجا نگهشان داشتند. علمای آذربایجان را از آنجا برداشتند، بردند یک جای دیگر. علمای مشهد را همه را اسیر کردند، آوردند تهران. یکی از بزرگ‌ترین علمای آنجا را در همین تهران - من خودم این را دیدم - که توی خیابانی که اجازه داشت تا اینجا بیاید از خانه‌ای بیرون، با شبکلاه نشسته بود و مردم می‌آمدند، می‌رفتند، خیلی‌ها نمی‌شناختند، بعضی‌ها هم می‌شناختند، جرئت نمی‌کردند سلام بکنند به او. و همین را که از علمای درجه یک مشهد بود؛ مرحوم "آقازاده بزرگ" که از علمای درجه یک بزرگ بود، با پاسبان توی خیابان می‌بردندش برای محاکمه. آخرش هم کشتند او [را].
این ملت همان ملت بود، اما چرا حرف نزد؟ برای اینکه فرهنگ خارجی نگذاشته بود. ... خداوند رحم کرد، همه شما را متحول کرد. تمام جوان‌های ما را از آن منجلاب نجات داد و وارد کرد در یک محیط اسلامی - انسانی که در مقابل شرق و غرب ایستاده است و ابداً خم به ابرو نمی‌آورد که اینها دارای - نمی‌دانم - چه چیزهای پیشرفته[ای] هستند. شما این را بدانید که آنها همیشه اینطور بوده که استعمارگر کوششش این بوده است که از خود مردم به جان خود مردم بریزد، همیشه بنابر این بوده که یک کودتایی در خود کشور ایجاد کند. یک اختلافی در خود کشور ایجاد کند، اینها در این صدد هستند همیشه. دست از ما برنمی‌دارند؛ بیدار باشد ملت ما! بیدار باشد ارتش ما! بیدار باشد پاسدارهای ما! کمیته‌ها، بسیج - نمی‌دانم - عشایر، همه اینها بیدار باشند بفهمند که اگر یک وقت بنا باشد که یک زمزمه خلاف بیدار شد، بدانید که نمونه این است که یک مسئله درست کنند. دانشگاه که باز شده است، بدانند این جوان‌ها که دست‌ها ممکن است در کار باشد که باز مسائل را طور دیگری کنند و شماها را منحرف کنند. همان دفعه اولی که شما از یک استاد یا از یک دانشجو یک چیز انحرافی دیدید، همان دفعه اول گزارش بدهید تا جلویش گرفته بشود.
و من امیدوارم که خدای تبارک و تعالی به شما عزیزان، که عزیز اسلام هستید، عزیز پیغمبر اسلام هستید، عزیز حضرت ولیّ امر هستید به شما توفیق عنایت کند که در راه اسلام، در راه میهن خودتان جدیت کنید. و انشاءالله، آن بسیج عمومی که برای یادگرفتن باشد، هم تعلیمات دینی و یادگرفتن قرآن و کتاب و هم تعلیمات نظامی و اینها، یک کشور نظامی بشود؛ نظامی - الهی. یک همچو کشوری که اینطور شد، دیگر کسی به آن طمع نمی‌کند؛ برای اینکه می‌داند ضررش بیشتر از نفعش است. ... انشاءالله، خداوند به شما توفیق بدهد که ایمانتان قوی بشود. ایمان همه ما، ایمان همه ما انشاءالله، قوی باشد؛ توجه به خدایمان، به خدای تبارک و تعالی هر روز زیادتر بشود؛ و وحدت کلمه و اجتماع ما که در رأس امور است، در باب حفظ کشور بیشتر بشود.(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 17، تهران: چاپ اول، پائیز 1378، صص 157 - 143.
1
فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، به همراه فرماندهان یگان‌های احتیاط قدس، امروز با آیت‌الله خامنه ای رئیسجمهور، دیدار کردند. در این دیدار، آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به اینکه ارتش ریشه‌ای مردمی دارد، گفت: ایجاد گردان‌های احتیاط قدس، گام دیگری درجهت هرچه مردمی‌ترشدن و مردمی اندیشیدن و مردمی‌تر عمل‌کردن در ارتش است. رئیسجمهور ضمن تأکید بر این مطلب که جنگ ما یک جنگ مردمی و عقیدتی است، افزود: ما خود را در این جنگ سهیم می‌دانیم. در این جنگ، از میان همه انگیزه‌هایی که برای جنگیدن انسان وجود دارد، انگیزه ایمان، باور و عقیده دینی، ملموس‌تر و محسوس‌تر است. وقتی مشخص شود که نیروهای ارتشی، سپاهی و بسیجی منطقه از کسانی هستند که با ایمان می‌جنگند و تحت‌تأثیر هوی و هوس نیستند؛ از اصالت‌ها و انسان‌ها دفاع می‌کنند. آن وقت ارتش‌های کوچک و بزرگ منطقه این فکر را در سر نمی‌پرورانند که هرچند یک بار حادثه‌ای ایجاد و ماجرایی خلق کنند. رئیسجمهور در ادامه افزود: ما باید این نیروی رزمی را هرچه می‌توانیم ازلحاظ انسانی، معنوی، روحی و نظامی مقتدر کنیم و خوشبختانه ارتش ما با این هدف گام‌های بسیار مؤثری برداشته است. ما با تکیه بر سرمایه ایمان مردم، که تمام‌نشدنی است، اعلام می‌کنیم از هیچ قدرتی در دنیا نمی‌هراسیم و این گزافه نیست، هر دولت و رژیمی اگر آنچه را ما داریم، داشته باشد، همین روحیه ما را خواهد داشت. ما قدرتی داریم که در دست هیچ رژیمی در دنیا نیست و آن قدرت ملتی است که خودش را در اختیار دولتش گذارده و خود را در کنار دولتش دانسته و سلاح آن ایمانی است که در دل و جسم این ملت و آن دولت به‌طور یکسان تأثیر می‌گذارد.
رئیس‌جمهوری، در پایان، با اشاره به اعمال نفوذ طراحان سیاست‌های جهانی در منطقه خلیج‌فارس و خاورمیانه عربی گفت: آنها حقایق جامعه ایرانی را درک نکرده‌اند، اگر واقعیات این جمهوری را می‌دانستند، علاج دیگری برای مقابله با آن می‌اندیشیدند؛ و الاّ تهدیدکردن تبلیغات مسخره خود را برای چندمین بار مطرح‌کردن، شیوه‌هایی نیست که بتواند مردم این جمهوری را از میدان خارج کند، زیرا جمهوری اسلامی، نظامی متکی به یک انقلاب است(1)
2
میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در همایش استانداران، درباره بازیابی ثبات نظام جمهوری اسلامی و استقبال کشورهای مختلف جهان از برقراری ارتباط سیاسی و اقتصادی با ایران، مطالبی ایراد کرد. وی در تشریح وضعیت کلی نظام جمهوری اسلامی گفت: آنچه به‌طور واضح و روشن تجربه کردیم - اگر از چند کشوری که طبیعتاً منافع آنها در منطقه، یک نحوی با منافع کشور ما جوش می‌خورد، بگذریم - این است که ایران در سطح جهانی امروز ازلحاظ روابط خارجی، کشوری مورد استقبال و دارای زور، پیروز و پیروزمند است. در جهان فعلی، همان‌طوری‌که
1) روزنامه کیهان، 28/9/1361، ص13.
درطول انقلاب آزمایش کردیم و در این یک سال بیشتر آن را احساس کردیم، اینطور نیست که در روابط خارجی حق و عدالت حکم‌فرما باشد. ما از اول جنگ دچار ستم بودیم، مورد هجوم قرار گرفته بودیم، قسمت زیادی از سرزمین ما را گرفته بودند، کاملاً مشخص بود که هدف دشمنان، فروپاشی نظام ماست. ولی همان کشورهایی که امروز استقبال می‌کنند از رابطه ما با خودشان، آن موقع استقبال نمی‌کردند؛ همان‌هایی که الآن به ما می‌گویند شما حق داشتید، آن موقع اینطور نمی‌گفتند. ما این موقعیت‌ها را با پیروزی‌های رزمندگانمان به دست آوردیم و از این پیروزی‌ها استفاده بجا هم کردیم. رابطه ما در سطح جهانی، درحال گسترش است. الآن ما خیلی درپی برقراری تماس با سایر کشورها نیستیم، بلکه کشورهای دیگر هستند که برای تماس با ما پیشی می‌گیرند. هدف سیاست خارجی ما، تلاش برای گسترش روابط با جهان سوم است.
وی در قسمتی دیگر از سخنان خود گفت: فشار محاصره اقتصادی الآن روی ما کمتر است. موقعی بود که بعضی از قطعات، نه قطعات حساس سلاح‌های راهبردی که هنوز هم داده نمی‌شود، همین قطعات معمولی و صنعتی مورداستفاده کارخانه‌های صنعتی و نظایر اینها، داده نمی‌شد. الآن می‌بینیم که گشایش‌هایی ایجاد شده است؛ در تجارت خارجی تسهیلات اعتباری برای ما ایجاد شده است، البته بخشی از این تسهیلات هم - غیر از اطمینان یا بهتر بگوییم یأس این گونه کشورها از اینکه این نظام فرومی‌پاشد - مربوط به افزایش ذخایر ارزی ما می‌شود که طبیعتاً طمع خیلی‌ها را باید برانگیخته باشد برای گسترش روابطشان با ما. ما همیشه باید واقع‌بین باشیم، باید این واقعیت‌ها را درست ارزیابی کنیم اگر این کار را نتوانیم بکنیم، با تلاطم و گسترشی که انقلاب ما دارد و حالت تهاجمی که انقلاب ما دارد، یقیناً نمی‌توانیم از تجربیات آن برهه خاص در آینده استفاده بکنیم.(1)
1
درپی شکل‌گیری واحد دریایی در سپاه پاسداران، محسن رضایی و علی شمخانی، فرمانده و قائم‌مقام سپاه پاسداران، به همراه تعدادی از فرماندهان این نهاد، با هدف ارتباط هرچه‌بیشتر با نیروی دریایی ارتش و کسب تجارب این نیرو، با فرماندهی و معاونان و مدیران نیروی دریایی ارتش دیدار کردند. در این دیدار، ابتدا ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش، به همراه جانشین و گروهی از معاونان و مدیران این نیرو، برادران پاسدار را از موقعیت خلیج‌فارس و دریای عمان و امکانات نیروی دریایی جمهوری اسلامی در این منطقه آگاه و طرح‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت این نیرو را برای مقابله با تهدیدات احتمالی متجاوزان تشریح کرد.
محسن رضایی نیز در سخنانی از فراهم‌شدن زمینه همکاری بیشتر سپاه و نیروی دریایی ارتش اظهار رضایت کرد و گفت: سپاه پاسداران طبق دستور مسئولان مملکت، موظف به ایجاد گردان‌های دریایی و واحدهای دریایی شده است، زیرا برای حفظ مملکت و منافع
1) همان، ص2.
انقلاب موظفیم از نیروی مردم در دریا هم استفاده کنیم. وی سپس به برهمخوردن معادلات سیاسی منطقه اقیانوس هند، درپی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران اشاره کرد و گفت: طبعاً، براساس این حرکت جدید و به‌هم‌خوردن معادلات، برنامه‌ها و منافع امریکا و همچنین قدرت‌های دیگر، می‌بایست برای حفظ و پاسداری از دستاوردهای انقلاب، تدابیر اساسی و جدی اندیشید، منتها به‌دلیل اینکه دشمن زودتر از ما در زمین شروع کرد، نیروی انقلاب هم صرف مقابله با دشمن در زمین شد؛ باوجود این وضعیت زمین ما الحمدلله بسیار پیشرفت کرده و ما از نیروهای مردم برای مقابله با دشمن در زمین، بیشترین استفاده را کرده‌ایم.
فرمانده سپاه افزود: پیشنهاد سپاه این است که با کمک نیروی دریایی، قرارگاهی مشترک ایجاد شود، مانند قرارگاه مشترک با نیروی زمینی ارتش، تا بتوان از ظرفیت سپاه در دریا نیز حداکثر استفاده را کرد. با ایجاد قرارگاه مشترک سپاه با نیروی زمینی، می‌توان گفت که الآن 85 درصد جنگ به‌عهده مردم است و امیدواریم با استفاده از نیروهای مردمی در عرصه نبرد دریایی نیز بتوانیم فعالیت دریایی را وسعت دهیم و براساس آن، مانورهای خوب سیاسی بدهیم.(1)
1
ناطق نوری وزیر کشور، در مصاحبه‌ای با روزنامه کیهان، بازگشت به وضعیت عادی پس از چهار سال، رشد اجتماعی مردم و پرهیز از افراط و تفریط را ازجمله عوامل انتشار پیام هشت ماده‌ای امام خمینی دانست. وی همچنین اوضاع کلی گروه‌های معارض مسلح را در گفتوگو با روزنامه کیهان بررسی کرد. گزیده‌ای از سخنان وزیر کشور، به نقل از روزنامه کیهان، به شرح زیر است:
حضرت امام که همواره رهنمودهای بجایی برای هدایت امت و جامعه می‌دادند، در این برهه حساس، به‌خصوص بعد از انتخابات موفقیت‌آمیز خبرگان، این نکته را تذکر دادند که ملت ما ملتی است خوب - به تعبیر خودشان - در صحنه و وفادار، ملتی که به‌موقع و بجا در صحنه حاضر می‌شود و از مبانی و حریم اسلام دفاع می‌کند و به اصل زنده ولایت فقیه و اسلام فقاهتی توجه دارد و با همه مشکلات، به هر ندایی که احساس می‌کند بود اسلام و قرآن هست جواب مثبت می‌دهد به چنین ملتی باید بیشتر توجه کرد. ازطرفی، انقلاب هم اقتضا می‌کرد حرکت‌های تندی بعد از انقلاب شکل بگیرد. برخوردها، جلو انحراف‌ها را گرفتن، با طاغوتی‌ها و افراد منحرف برخوردکردن و جلو چپاول‌ها را گرفتن، ضرورت انقلاب بود؛ اما الآن امام احساس می کنند با این رشدی که جامعه ما پیدا کرده - که انتخابات خبرگان نمودار خوبی برای آن بود - لازم است به ملتی که این‌چنین در صحنه هستند، توجه بیشتری شود و مجریان امر و مسئولان چه در ارگان‌ها و چه در نهادها، گرفتار افراط و تفریط نشوند. چهار سال است که از پیروزی انقلاب می‌گذرد، ما باید سعی کنیم جامعه به روال عادی خودش برگردد، وضعیت انقلابی‌اش را دیگر، کم‌کم به فضل خدا و بعد از استقرار حکومت و استقرار
1) مأخذ 5، بخش دوم، ص10.
این خط اسلام فقاهتی، باید کنار بگذارد و روند عادی پیدا کند. این است که امام هم برای تقدیر و تشکر از ملت در صحنه و هم برای خط‌دادن به مسئولان و رهنموددادن به مجریان امر و هم برای جلوگیری از افراط و تفریط‌کاری‌ها، این پیام جامع و کامل را فرمودند که مسئولان ازجمله خود ما که جزءشان هستیم، توجه لازم را داشته باشیم.
وزیر کشور در پاسخ به این سؤال که: از آنجا که بخشی از ناامنی‌ها به فعالیت مسلحانه گروهک‌های سیاسی علیه نظام جمهوری اسلامی مربوط می‌شد، وضعیت حال حاضر این گروهک‌ها را چگونه می‌بینید و باتوجهبه این تحلیل، موضوع امنیت و تأمین آن را برای مردم چگونه ارزیابی می‌کنید و این دو باهم چه ارتباطی دارند؟
گفت: هم شما آگاهید و هم ملت ما می‌دانند که این گروهک‌ها مدتی است توانشان را به فضل خدا از دست داده‌اند. اگرچه در استان‌ها و در مرکز و به‌خصوص در تهران، خیلی سرمایه‌گذاری کرده بودند و خیلی هم وقیحانه وارد عمل شدند و هرچه در توان داشتند به کار بردند، ملاحظه می‌کنید که اکنون بسیاری از اینها از بین رفته‌اند و آمار ترور بسیار کاهش یافته است؛ یعنی الآن واقعاً توان فعالیت ندارند، نه اینکه راهکنشی عوض کرده‌اند که جور دیگر وارد عمل شوند، فهمیده‌اند که هر طوری عمل کنند، حکومت، به فضل خدا، قدرت برخورد دارد و برخورد هم کرده است. عملکردهای خودشان هم گواه این تحلیل است. وقتی رهبری گروهک منافقین دستور می‌دهد افرادی که کادر و عضو هستند، اگر می‌توانند ایران را ترک کنند و بیایند بیرون، حکایت از این می‌کند که دیگر نمی‌توانند کار کنند و برای روحیه‌دادن به بقیه و بهانه اینکه در آینده می‌خواهیم کاری بکنیم، اینها را می‌کشند بیرون. طبیعی است وقتی در داخل با همه بسیج‌ها و با همه تدارکاتی که داشتند، نتوانستند کاری بکنند، در آینده هم انشاءالله کاری نمی‌توانند بکنند؛ نمونه‌اش هم همین قضیه خبرگان است. در ماجرای خبرگان، خبرهایی داشتیم که اینها بنا داشتند که انتخابات خبرگان را به‌هم بریزند. در کردستان و آذربایجان غربی، با همکاری کومه‌له و دمکرات بنا داشتند مانع برگزاری انتخابات بشوند. وقتی
انتخابات انجام شد و دیدند که نتوانستند کاری بکنند، دست به حملات و تلاش‌های مذبوحانه‌ای زدند، مثل حمله‌کردن به مهاباد. قبل از انتخابات دو گروه از اینها در مهاباد مخفی شده بودند و می‌خواستند عملیات کنند و ما نیز از قصد آنها برای اجرای عملیات در داخل، باخبر بودیم، اما وقتی به‌دلیل حضور هوشیارانه نیروهای انتظامی ما، برادران سپاه، ارتش و نیروهای دیگرمان در آذربایجان غربی و کردستان، نتوانستند کاری بکنند، بعد از انتخابات دست به عملی زدند که هم کشته دادند و هم ما غنائمی از آنها گرفتیم و مجبور شدند فرار کنند؛ حتی جنازه‌هایشان را هم نتوانستند ببرند. این شکست منافقین نشان داد که دیگر توان ندارند و در آینده هم نخواهند داشت. به این ترتیب، انشاءالله نیروهای ما هم اگر بنا باشد به کارهایی که مربوط به آنها نیست، دخالت نکنند، طبیعی است که متمرکزتر می‌شوند و باقدرت‌تر می‌توانند عمل کنند و اگر هم روزنه‌ای جایی باز شد، می‌توانند با آن برخورد کنند.(1)
1
یک روز بعد از نشست مقدماتی وزیران نفت عضو سازمان اوپک، امروز نخستین جلسه شصت و ششمین اجلاس سالانه وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک در وین تشکیل شد. در گزارش خبرگزاری فرانسه از اولین روز اجلاس آمده است: بلقاسم نبی وزیر نفت الجزایر، در پایان نخستین روز اجلاس اوپک اظهار کرد که به نظر می‌رسد سیزده کشور عضو این سازمان، درباره تعیین یک حدنصاب تولید برای سال 1983 (18 میلیون بشکه در روز) به توافق رسیده‌اند.
احمد زکی یمانی وزیر نفت عربستان سعودی نیز گفت احتمال توافق درباره حد نصاب تولید، برای دفاع از قیمت‌های نفت، پنجاه - پنجاه است. وزیر نفت الجزایر توضیح داد که حد نصاب تولید برای سال آینده، اندکی کمتر از سطح تقاضای نفت خواهد بود که اوپک برای سال 1983 پیش‌بینی کرده است. وی گفت: چند کشور، به‌ویژه ایران و ونزوئلا، درخواست کرده‌اند سهمیه تولید آنها، نسبت به میزانی که در ماه مارس گذشته تعیین‌شده بود، افزایش یابد. خبرگزاری فرانسه میافزاید: ایران مایل است حق تولید روزانه 3 میلیون و 200 هزار بشکه نفت را به دست بیاورد (سهمیه تولید ایران در ماه مارس گذشته، یک میلیون و 200 هزار بشکه تعیین شده بود). ونزوئلا نیز خواهان افزایش سهمیه تولید خود از یک میلیون و 900 هزار بشکه به 2 میلیون بشکه در روز است. به گفته منابع آگاه، اجلاس درباره قبول تقاضای ایران، دستِ‌کم به‌طور نسبی، به توافق نزدیک شده است، اما درباره درخواست ونزوئلا، هنوز شک و تردید وجود دارد. شرط لازم برای حصول توافق بین کشورهای اوپک درباره سهمیه تولید، این است که عربستان سعودی میزان تولید خود را از 7 میلیون بشکه در روز به 5 میلیون بشکه کاهش دهد. نماینده عربستان سعودی هنوز نظر خود را دراین‌باره اعلام نکرده است.(2)
این خبرگزاری، درباره علل برخی اختلاف‌نظرها میان اعضای اوپک و سخنان دبیرکل سازمان برای
کاستن از این اختلافات گزارش داد: وزیران سیزده کشور سازمان صادرکنندگان نفت (اوپک) که اجلاس زمستانی خود را در وین آغاز می‌کنند، می‌کوشند درمورد جلوگیری از کاهش تقاضا در بازار نفت به توافق دست یابند. دشواری اصلی برای دستیابی به توافق، کاهش پنج درصدی نفت مصرفی در غرب در سال جاری و کاهش ده درصد از قیمت واقعی نفت از سال گذشته تاکنون است.
"مالک نگوما" دبیرکل اوپک، گفته است همه معتقدیم زمان تصمیم‌گیری و اجرای آن فرارسیده است. وی افزود: همه اعضای اوپک، حتی ایران، دریافته‌اند که وزیران نفت کشورهای عضو اوپک، در تماس‌های غیررسمی 48 ساعت گذشته، به‌نحو شگفت‌آوری درمورد نظرهای متفاوت خود میانه‌روی نشان داده‌اند. محمد غرضی وزیر نفت ایران، گفته است این مذاکرات در فضای دوستانه‌ای انجام شده است. وزیران نفت به‌طورکلی توافق کرده‌اند که می‌توان قیمت نفت را از قرار هر بشکه 34 دلار حفظ کرد؛ مگر آنکه تولید به‌شدت محدود شود تا با مصرف نفت مطابقت داشته باشد، اما وزیران درباره سهم هریک از اعضای اوپک از تولید کلی نفت، اختلاف‌نظر دارند. ایران به‌ویژه و اندونزی و نیجریه خواهان سهم بیشتری در بازار صادرات هستند. اگر عربستان سعودی سهم خود را کاهش دهد، تولید این کشورها افزایش خواهد یافت. سعودی‌ها درحال‌حاضر، 30 درصد نفت اوپک را تولید می‌کنند. آنها می‌گویند اگر همه کشورهای اوپک به تعهدات دوجانبه خود عمل کنند، سعودی‌ها نیز حاضر به فداکاری خواهند شد.(1)
1
تحریریه روزنامه جمهوری اسلامی که جلسات اوپک را پیگیری می‌کند و به نظر می‌رسد افزون بر اخبار رسمی، به اخبار غیررسمی این جلسات نیز دسترسی دارد، در مقاله‌ای پس از بررسی نقش و انگیزه کشورهای عربستان سعودی، کویت، عراق و امارات متحده در کارشکنی و منسجم‌نبودن اجلاس اوپک، به تحلیل عملکرد این کشورها - که مبنای آن، اولویت‌دادن خود و کشورهای غربی به منافع سازمان اوپک است - از ابتدای شکل‌گیری سازمان پرداخته است. در بخشی از این مقاله آمده است: از آنجا که برخی از این کشورها، ازجمله پادشاهی عربستان، کویت و عراق، سیاست اقتصادی تک‌بُعدی و مصرف‌گرا دارند، اتکاشان به کشورهای صنعتی غرب، روز به روز بیشتر می‌شود. گفتنی است که جلسات اوپک درحالی در وین آغاز می‌شود که نفت زیادی به بازارهای جهان وارد شده درنتیجه، میزان تقاضا برای نفت کاهش یافته؛ موضوعی که سبب اختلاف نظر اعضای اوپک شده است. ازاین‌رو، پیش‌بینی می‌شود موضوع اصلی طرح‌شده در اجلاس، تعیین سهمیه تولید کشورهای عضو باشد و قیمت پایه اوپک یعنی 34 دلار، ظاهراً مورد قبول همه اعضاست. از سوی دیگر، چون در این دوره، دبیرکل اوپک از ایران انتخاب می‌شود، موضع پادشاهی عربستان در اجلاس نرم‌تر و محتاطانه‌تر شده است و به‌ظاهر با
1) مأخذ 5، بخش دوم، ص15.
تصمیمات اتخاذشده درطول اجلاس موافقت خواهد کرد. با یک بررسی اجمالی درمی‌یابیم که درطول 22 سال عمر این سازمان، امسال برای نخستین بار عرضه نفت کشورهای غیرکمونیست خارج از حوزه اوپک به بازارهای جهان، از مجموع تولید کشورهای عضو اوپک بیشتر بوده است. دراین‌میان، کشورهایی چون پادشاهی عربستان به این بحران درونی اوپک دامن زده و بی‌اعتنا به بهای تعیین‌شده نفت، میزان تولید‌شان را بالا برده و نفت خود را ارزان‌تر از قیمت‌های رسمی به بازارهای جهان صادر می‌کنند. اشاره می‌شود، کشورهایی چون عراق، پادشاهی سعودی، کویت و امارات که در سالهای گذشته از سرمایه‌گذاری‌های اساسی برای تشکیل یک اقتصاد بدون اتکا به نفت غافل بوده‌اند، آینده وخیمی خواهند داشت؛ چون آمارها نشان می‌دهد، اینگونه کشورها که در گذشته درآمدشان بیش از مخارجشان بوده است و به گفته منابع غربی، در سال 1982، درمجموع حدود 18 میلیارد دلار ذخیره ارزی داشتند، در سال 1981، ذخیره ارزی‌شان حدود 85 میلیارد دلار بوده است. در پایان لازم به توضیح است که اختلاف‌نظر در داخل اوپک، ثبات بازار نفت جهان را به مخاطره انداخته است و اگر این اختلاف‌نظرها به‌صورت ریشه‌ای نمودار شود، به نفع کشورهای صنعتی غرب تمام خواهد شد، چون کشورهای غربی با استفاده از اختلافات یادشده، نفت موردنیاز خود را با قیمت‌های ارزان خریداری می کنند؛ به این ترتیب، قیمت نفت در بازارهای بین‌المللی روز به روز کاهش می‌یابد. یادآوری این مطلب که کشورهایی چون مکزیک که با مشکلات اقتصادی بسیار روبهرو هستند و برای راهیابی به این سازمان و کسب بازارهای جدید در تلاش‌اند نیز درخور توجه است.(1)
1
به‌دنبال انتشار خبرهایی درباره اقدام امریکا در اعطای وام به عراق برای خرید محصولات کشاورزی از آن کشور، خبرگزاری آسوشیتدپرس، جزئیات بیشتری از این معامله را منتشر کرد. به گزارش خبرنگار آسوشیتدپرس، یک هیئت عالی‌رتبه تجاری عراق، ظاهراً برای مذاکره درباره معامله‌ای چند میلیون دلاری غله با امریکا، از مزرعه‌ای واقع در ایالات کلورادو امریکا دیدن کرد. در این دیدار که از حضور خبرنگاران جلوگیری شد، مقام‌های ایالات کلورادو نیز حضور داشتند. براساس این گزارش، اداره کشاورزی ایالت کلورادو، از دو خبرنگار دعوت کرده بود که در بازدید هیئت عراقی از مزرعه موردنظر حضور داشته باشند، اما عراقی‌ها از آنها خواستند به دلایل امنیتی، از این کار خودداری کنند. هیئت عراقی قبل از بازدید از مزرعه "ایترن" که به "رژی دکاف" معاون سازمان تولیدکنندگان غله این ایالت تعلق دارد، در شهر "دنور"، پشت درهای بسته مذاکراتی انجام دادند.
ماه گذشته، رژی دکاف گفت: قرار است عراق 5/73 میلیون کیلو (واحد حجمی اندازه‌گیری گندم و حبوبات) غله از تولیدکنندگان امریکایی خریداری کند. وی با اشاره به اینکه مقدار غله مورد
1) مأخذ 14، ص3.
معامله به 75 میلیون کیلو افزایش یافته است، افزود: احتمالاً تا روز جمعه، جزئیات این معامله اعلام خواهد شد. هنوز معلوم نیست که چه میزان از غله مورد معامله را تولیدکنندگان ایالت کلورادو تأمین خواهند کرد. باوجوداین، مقدار غله‌ای که عراق خواستار خرید آن است، حدود هشتاد درصد کل تولید این ایالت است. در هیئت عراقی، خانم عزیز مدیرکل سازمان غله عراق، زهیر داوود رئیس هئیت مدیره غله این کشور و صدیر طه از مقام‌های بانک مرکزی، حضور دارند.(1)
ضمیمه گزارش865: شرح کمک‌های مردمی مناطق گوناگون کشور به جبهه‌های جنگ
اهالی روستای کاربرک یزنگان، مبلغ 4500 ریال؛ اهالی روستای الله‌نظر مبلغ 900,22 ریال وجه نقد و یک رأس گوسفند؛ اهالی روستای کچولی مبلغ 8700 ریال وجه نقد و مقدار 500 کیلوگرم گندم؛ اهالی روستای اسلام‌قلعه و اهالی روستای حاجی‌آباد مبلغ 33000 ریال وجه نقد و مقدار 1300 کیلوگرم گندم به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل ارسال کردند.
همچنین بنیاد مهاجران سرخس، در تماسی اعلام کرد، ایل ورن‌لو مستقر در حوالی جاده مشهد - سرخس، مبلغ 800,38 ریال وجه نقد و 5 رأس گوسفند به مهاجران جنگ تحمیلی مستقر در سرخس کمک کرده است.(2)
نمازگزاران آزادشهر، مبلغ 875,62 ریال وجه نقد، 2 عدد النگو، 2 جفت گوشواره، یک انگشتر و یک قلک پول برای رزمندگان اسلام جمع‌آوری و ارسال کردند.(3)
اهالی روستای کوار نیز مبلغ 000,13 ریال وجه نقد، 12 رأس گوسفند و مبلغ 800,43 ریال، همراه با 750 کیلوگرم گندم و 100 کیلوگرم انجیر برای کمک به رزمندگان ارسال کردند(4)
1
گلوله‌باران شهر آبادان؛ تجاوز هوایی به حریم شهرهای باختران و ایلام؛ شکستن دیوار صوتی به‌وسیله جنگنده‌های عراقی در فضای شهر مریوان؛ شلیک گلوله‌های شیمیایی ازسوی توپخانههای ارتش عراق به خطوط دفاعی غرب ایران و پناهندگی تعدادی دیگر از مردم عراق به ایران، مهم‌ترین رویدادهای جنگ در این روز بود.
در گلوله‌باران امروز شهر آبادان 2 نفر شهید و 4 نفر مجروح شدند و 2 منزل مسکونی و یک دبستان و قسمتی از ایستگاه راه‌آهن خرمشهر - آبادان تخریب شد.(1)همچنین نیروهای هوایی عراق با 3 فروند جنگنده به آسمان شهرهای باختران و ایلام تجاوز کردند که پس از مواجهه با پدافند هوایی نیروهای خودی، هواپیماها آسمان منطقه را ترک کردند. جنگنده‌های عراقی هنگام فرار در آسمان شهر مریوان دیوار صوتی را شکستند.(2)
براساس گزارش فرماندهی منطقه7 سپاه پاسداران - که مرکز آن در شهر باختران است - نیروهای عراقی امروز 2 گلوله شیمیایی به محل استقرار نیروهای خودی پرتاب کردند که به آسیب‌دیدن 12 نفر از نیروها انجامید(3)
درطول 2 روز اخیر، 17 تن از مردم عراق به ایران پناهنده شدند. 14 تن از این افراد که اغلب نظامی و کارمند بودند، ازطریق مرزهای غربی و 3 تن دیگر که دبیرستانی، رانندة کامیون و کارمند شرکت نفت عراق و ساکن شهر بصره بودند، ازطریق مرزهای جنوبی وارد ایران شده‌اند.(4)
2
امروز درگیری‌ها در مناطق کردنشین کاهش یافت.
در حمله افراد مسلح غیرقانونی به یک پایگاه ارتش (ماولو) در شمال سردشت در محور مهاباد، 9 تن از اهالی روستا کشته و 3 سرباز زخمی شدند. در این درگیری چندین رأس از گوسفندان روستاییان تلف شد.(5)
1) سند شماره44301 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 275، تاریخ 1/10/1361، ص3.
2) سند شماره 54986 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا به دفتر نخست‌وزیری - اطلاعات و تحقیقات، 29/9/1361؛ و - روزنامه کیهان، 30/9/1361، ص19؛ و - سند شماره 54987 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا، به نخست‌وزیری - دفتر اطلاعات و تحقیقات، 29/9/1361.
3) سند شماره 54955 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 30/9/1361.
4) روزنامه کیهان، 29/9/1361، ص13؛ و - سند شماره 128872 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن2) به فرماندهی ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران، 28/9/1361، صص 1 و 2.
5) سند شماره 367745 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای عملیاتی، از لشکر28 (رکن2) به قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، شماره 278، تاریخ 30/9/1361، ص1.
حمله نیروهای مهاجم به پایگاه ژاندارمری در جنوب بوکان نیز به کشته‌شدن 2 تن از نیروهای این پایگاه و زخمی‌شدن 8 نفر انجامید. مهاجمان یک خودرو ایفا را نیز ربودند. از صدمات واردشده به مهاجمان در هر دو حادثه آماری اعلام نشده است.(1)
1
امروز عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یکی از افراد متعهد شهر چالوس را ترور کردند و تعدادی از آنها نیز در شهرهای ارومیه، مرند و بوشهر به دام نیروهای امنیتی افتادند که کشته، زخمی یا دستگیر شدند.
عناصر این سازمان در چالوس پس از ورود به منزل یکی از افراد متعهد که سابقه حضور در جبهه داشت، او را با ضربات چاقو زخمی کرده، گریختند.(2)
علاوه‌براین، نیروهای سپاه پاسداران با استفاده از اطلاعات مردمی، موفق به شناسایی 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ارومیه شدند که در درگیریهای به‌وجودآمده برای دستگیری افراد این خانه‌ها، یک تن از افراد سازمان کشته و 2 تن دیگر با خوردن قرص سیانور خودکشی کردند و یک تن نیز دستگیر شد. نیروهای خودی از این خانه‌ها مقادیری اسناد و مدارک درون‌گروهی سازمان و چندین قبضه سلاح و فشنگ به دست آوردند.(3)
در مرند نیز 3 خانه تیمی کشف و چند نفر دستگیر شدند. از این خانه‌ها هم تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد.(4)
همچنین در بوشهر 3 نفر از اعضای هسته‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. یکی از آنها از افراد نفوذی سازمان در نیروی دریایی بوشهر بود.(5)
2
حمله موشکی صدام به دزفول بازتاب‌های وسیعی در داخل کشور و در میان خبرنگاران خارجی مستقر در ایران، دولت جمهوری اسلامی، مردم و شخصیت‌های استان خوزستان داشت.
درپی حمله موشکی عراق به دزفول، "مرتضی سرمدی" سخنگوی وزارت امور خارجه، درباره علت و بهانه‌های این اقدام عراق گفت: این عمل وحشیانه صدام به جبران شکست‌های پیدرپی او در جبهه‌های جنگ و ناتوانی این حکومت در مقابله با حرکت رو به رشد مردم مسلمان عراق در داخل این کشور انجام شده است. حکومت منفور بغداد پس از انفجار دفتر خبرگزاری عراق به‌دست مجاهدین عراقی، با اتهام کذب انتساب این انفجار به ایران، تهدید کرد که انتقام آن را از راه‌های مشروع و قانونی خواهد گرفت و اکنون برای همه جهانیان روشن شد که ازنظر صدام به خاک و خون کشیدن مردم بی‌دفاع دزفول و کشتار پیر و جوان و زن و مرد و بچه‌های معصوم، روش‌هایی مشروع و قانونی می‌باشد. چگونه است که بلندگوهای تبلیغاتی سازمان های جهانی و
1) سند شماره 346906 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن2) به فرماندهی ناحیه 4 (رکن2)، 30/9/1361؛ و - مأخذ 1، ص1.
2) سند شماره 44739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری از ستاد منطقه 3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، شماره 400، تاریخ 5/10/1361، ص2؛ و - سند شماره 104706 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن "گزارش روزانه"، مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، شماره 211، تاریخ 7/10/1361، ص2.
3) سند شماره 89241 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، خبرنامه، شماره 36، تاریخ 7/10/1361، ص3.
4) سند شماره 54996 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره اطلاعات شاجا به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 29/9/1361.
5) سند شماره 43999 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، از سپاه منطقه 9 (اطلاعات) به سپاه مرکز، شماره 567، تاریخ 4/10/1361.
جمعیت‌های طرف‌دار حقوق‌بشر که دم از آزادگی، صلح و دفاع از انسانیت می‌زنند، بی‌تفاوت از کنار این جنایات وحشیانه می‌گذرند و دم برنمی‌آورند.(1)
ستاد تبلیغات جنگ نیز از خبرنگاران خارجی مستقر در ایران دعوت کرد که برای بازدید از آثار اصابت موشک‌های عراقی به دزفول، به این شهر سفر کنند.(2)درپی این دعوت، 22 تن از خبرنگاران، فیلم‌برداران و عکاسان خبرگزاری‌های مختلف وارد دزفول شدند.(3)
خبرنگار روزنامه کیهان از بازدید خبرنگاران و صحنه‌های روبهرو شدن آنان با آثار تخریب موشک و واکنش مردم در گفتوگو با خبرنگاران و نیز سخنان خبرنگاران، گزارش زیر را تهیه کرده است:
نمایندگان رسانه‌های گروهی جهان ساعت 16:30 دقیقه، با حضور در میان ویرانه‌های بهجامانده از جنایات مزدوران صدامی، در اجتماع جمع کثیری از مردم مصیبت‌دیده این شهر در خیابان‌های آیت‌الله منتظری و امام خمینی - دو منطقه پرجمعیت جنوب و غرب دزفول - به تهیه خبر، گزارش، فیلم و عکس پرداختند. در جریان این بازدید، خبرنگاران خارجی شاهد شیون و زاری مادری بودند که پس از گذشت 24 ساعت از حمله موشکی صدامیان به شهر دزفول در میان تلی از خاک هنوز در جستوجوی فرزندان گمشده‌اش که بی‌اطلاع از
سرنوشت آنان بود، می‌گشت. حسین‌پور - جوان 23 سالهای که چند تن از افراد خانواده‌اش را از دست داده بود و خود نیز در حمله موشکی عراق از ناحیه سر مجروح شده بود - به هنگام بازدید خبرنگاران درحالیکه به‌شدت متأثر بود و فریاد مرگ بر امریکا و مرگ بر صدام سر می‌داد، ضمن بازگوکردن جزئیات و چگونگی وقوع حادثه، خطاب به خبرنگاران خارجی گفت: من از وجدان های بیدار جهان سؤال می‌کنم، زن حامله، کودک شیرخواره و پیرمرد 80 ساله کدام یک نظامی بودند و چه گناهی داشتند که باید اینگونه ناجوانمردانه به شهادت برسند.
یک مجروح 22 ساله گفت: من در مسجد درحال خواندن نماز بودم که متوجه ستونی از آتش شدم که همه مسجد را فراگرفت و بعد از آن هیچ چیز نفهمیدم. این مجروح که 5 تن از افراد خانواده‌اش را از دست داده بود، گفت: حقوق‌بشر ازنوع اروپایی این است که زن و فرزند ما را ظالمانه می‌کشند و امریکا و فرانسه بازهم به عراق اسلحه‌های مدرن می‌فروشند.
عبدالله پیربختیار پیرمرد 62 سالهای که ویرانه‌های خانه‌اش را زیر و رو می‌کرد، به خبرنگاران خارجی گفت: من تا آخرین قطره خونم می‌جنگم و تا گرفتن انتقام و سقوط رژیم صدامی از پای نخواهم نشست. این پیرمرد که همه افراد خانواده‌اش را از دست داده بود، گفت: این جنایات نمونه‌ای از صلح صدامی است.
هنگام بازدید خبرنگاران از ویرانه‌های شهر دزفول، جمع کثیری از مردم مصیبت‌دیده با سردادن شعارهای الله اکبر، لا اله الا الله، مرگ بر امریکا، مرگ بر اسرائیل و مرگ بر صدام، نفرت و انزجار خود را از اقدامات جنایت‌بار مزدوران صدامی و حمایت‌های وقیحانه سازمان های بین‌المللی به‌اصطلاح مدافع حقوق‌بشر از رژیم عراق ابراز داشتند.
در میان شهدای این جنایت، خانواده 25 نفره آرین‌پور به چشم می‌خورد که تا ظهر دیروز جنازه‌های 12 تن از آنان از زیر آوار خارج شده بود و تلاش برای خارج‌کردن سایر اجساد این خانواده همچنان ادامه داشت.
همین گزارش حاکی است که مردم عزادار دزفول در گفت‌وگوهایشان با خبرنگاران، از آنان می‌خواستند تا ندای مظلومیت مردم مسلمان ایران را به گوش جهانیان برسانند و به مردم حق‌طلب جهان بگویند، درحالیکه صدام ادعای صلح‌طلبی می‌کند، مرتکب چنین جنایات هولناکی می‌شود.
خبرنگار روزنامه آساهی ژاپن - که یک ماه است در ایران به سر می‌برد، در پایان مشاهدات خود از ویرانه‌های حمله موشکی به شهر دزفول گفت که معلوم نیست صدام با اینگونه اعمال کورکورانه چه چیزی را می‌خواهد ثابت کند. اگر می‌خواهد مردم را بترساند، پس از این همه حملات، اگر مردم ترسو بودند، تاکنون باید شهر را خالی می‌کردند. این موضوع باعث تعجب من است که چرا درحالیکه پایگاه‌های نظامی ایران از گزند عراقی‌ها در امان است، آنان تاکنون چندین بار مردم غیرنظامی شهر دزفول را هدف گلوله‌های خود قرار داده‌اند. وی اظهار کرد که اخبار
مربوط به جنگ که منابع خبری ایران منتشر می‌کنند، قابل اطمینان‌تر از منابع خبری عراق است.
خبرنگار روزنامه توکیو نیز که با مشاهده صحنه‌های دلخراش عملیات تخلیه اجساد شهدا از زیر آوار به‌شدت متأثر شده بود، گفت: نمی‌دانم عاملان چنین جنایاتی را چه می‌توان نامید. در مدت شش ماهی که در ایران اقامت داشته‌ام - تاکنون دو بار شاهد چنین فجایع تلخی بوده‌ام که اولین آن در شهر همدان بود که تعدادی کودک به شهادت رسیده بودند.
گزارشگر روزنامه سانکای هم درمورد مشاهدات خود از آثار جنایات مزدوران صدامی گفت که اگر هدف صدام صلح است، با چنین اعمالی اشتباه بسیار بزرگی را مرتکب شده است، زیرا از این طریق هرگز نخواهد توانست به پیروزی یا صلح دست یابد. وی افزود: از مشاهده صحنه زنی که به‌خاطر ازدست‌دادن 23 تن از اعضای خانواده‌اش بر سر و سینه می‌زد، تعادل روحی خود را از دست دادم، طوری‌که حتی نتوانستم از وی عکس بگیرم. وی تأکید کرد: این مصیبت بسیار بزرگی است و تحمل غم آن بسیار سخت می‌باشد و مردم این شهر باید مردمی مقاوم و دارای روحیه ای عالی باشند که در مقابل چنین مصایبی مقاومت می‌کنند.(1)
نماینده خبرگزاری جمهوری اسلامی در واشنگتن درباره بی‌توجهی به خبر حادثه روز گذشته دزفول در رسانه‌های امریکا اعلام کرد: حمله موشکی عراق به دزفول در آستانه فروش 90 بالگرد جنگنده امریکایی به این کشور، شبکه‌های رادیو تلویزیونی و اکثر روزنامه‌های پرتیراژ امریکا را مجبور کرد تا دربرابر این حمله وحشیانه صدام سکوت کامل اختیار کنند. رسانه‌های امپریالیستی صهیونیستی امریکا درحالی از درج خبر شهادت و مجروح‌شدن نزدیک به 400 تن از خواهران و برادرانمان خودداری کردند که خبر کشته‌شدن 8 تن در درگیریهای لبنان، در صدر اخبارشان در 24 ساعت گذشته قرار داشت(2)
1
امروز دکتر منافی وزیر بهداری، به نمایندگی از هیئت دولت برای شرکت در مراسم تشییع شهدای حمله موشکی عراق به دزفول وارد این شهر شد و در مراسم خاک‌سپاری شهدا سخنرانی کرد.(3)
استانداری خوزستان نیز در سراسر این استان عزای عمومی و شهرهای دزفول و اندیمشک را تعطیل اعلام کرد.(4)سازمان هلال‌احمر جمهوری اسلامی نیز دراین‌باره پیامی خطاب به سازمان های بین‌المللی و صلیب‌سرخ جهانی منتشر کرد. در بخشی از این پیام آمده است: یک بار دیگر دست جنایتکار امریکای
جهان‌خوار و صهیونیزم بین‌الملل از آستین صدام، این مزدور سرسپرده‌شان، به درآمد و با آن همه ادعای صلح‌طلبی، جمعی از مردم مسلمان دزفول را به خاک و خون کشید و انتقام شکست‌های پیدرپی خود را از کودکان و زنان گرفت و چهره کریه خویش را رسواتر و صلح‌طلبی‌های کاذب خویش را افشا کرد. جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران ضمن محکوم‌کردن این کشتار بی‌رحمانه از همه سازمان های بین‌المللی و مردم آزاد دنیا و به‌خصوص صلیب‌سرخ جهانی می‌خواهد تا این اعمال غیرانسانی را محکوم کرده، ندای حق‌طلبانه امت شهیدپرور ایران را به گوش جهانیان برسانند.(1)
آیت‌الله سیدمجدالدین قاضی امام‌جمعه دزفول، نیز در همین باره پیامی صادر کرد. در این پیام آمده است: مردم عزیز دزفول هر بار که چنین جنایت وحشیانه‌ای برای آنان رخ می‌دهد، استوارتر و مقاوم‌تر شده و موجب سربلندی و سرافرازی خود بین اقشار مختلف و زبونی و بیچارگی هرچه‌بیشتر دشمن شده است. مبارک باد بر مردم دزفول، به خصوص خانواده‌های شهدا، چنین استقامت و ایثاری که به انسان ها روح حیات و زندگی می‌بخشند و رحمت و رضوان خداوند را به ارمغان می‌آورند. ننگ و نفرین ابدی بر جنایت‌پیشگانی که با جنایات ددمنشانه خود، ملت‌های
1) مأخذ 12، ص5.
مسلمان و مستضعفین عالم خود را پیدا کرده و در سایه شکل‌گیری حرکت‌های اسلامی می‌رود تا طومار خونخواران شرق و غرب را برای همیشه از صحنه روزگار محو کنند. ما ضمن عرض تبریک و تسلیت به حضرت بقیة‌الله الاعظم و نایب بر حقش امام خمینی رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران و امت اسلامی، به‌خصوص خانواده‌های شهدا و مصیبت‌دیدگان، از خداوند متعال برای آنها صبر جمیل و اجر جزیل خواستاریم.(1)
1
در ادامه کمک‌های مردمی به جبهه‌های جنگ، اقشار گوناگون مردم در شهرها و روستاهای کشور کمک‌های خود را برای استفاده رزمندگان به جبهه‌های جنگ ارسال کردند.
کارکنان اداره آموزشوپرورش تفت مبلغ 3 میلیون ریال؛ اهالی مردم جوپایین کلاب شریعتی 169 هزار ریال و مردم فسا 6 کامیون شامل پوشاک، سیب زمینی، میوه، مرکبات و 20 رأس گوسفند و...(2)
همچنین اهالی روستای اطراف قوچان کمک‌های مالی و جنسی خود را به شرح زیر برای ارسال به جبهه‌های جنگ به دفتر امام‌جمعه این شهر تحویل دادند:
سالمندان 60 سال به بالای مشمول طرح شهید رجایی 67500 ریال؛ کارکنان شرکت سیمرغ قوچان 48 هزار ریال؛ 2 نفر از اهالی خیرخوران 60 هزار ریال، کارکنان شهربانی قوچان 9500 ریال؛ چند نفر از اهالی روستای یدک برای چندمین بار 19 جفت جوراب و دستکش پشمی؛ اهالی سیرک سوفلا 23 هزار ریال، یک تن سیب‌زمینی، یک انگشتر طلا و 32 هزار ریال پول؛ اهالی بقره 226 جفت جوراب و دستکش؛ آموزشیاران نهضت سوادآموزی قوچان 100 هزار ریال وجه نقد، یک جفت گوشواره طلا، 50 جفت جوراب و دستکش و 400 عدد شال‌گردن و کلاه؛ دانش‌آموزان و کارکنان مدرسه راهنمایی فردوسی قوچان 38 هزار ریال.
گفتنی است، این کمک‌ها پس از هماهنگی‌های لازم به جبهه‌های نبرد ارسال شد.(3)
2
چگونگی تأمین تسلیحات ایران ازجمله موضوعاتی است که روزنامه نیویورک تایمز و خبرگزاری بی‌بی‌سی به آن حساسیت نشان داده، درباره آن اظهارنظر کردند. نیویورک تایمز با نام‌بردن از کره شمالی به‌عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده اقلام تسلیحاتی، شوروی را کشور اصلی ارسال سلاح از کره شمالی به ایران معرفی کرده و دراین‌باره نوشته است: گفته می‌شود کره شمالی ایران را مسلح می‌کند. یک مقام عالی‌رتبه دفاعی امریکا اعلام کرده که کره شمالی بزرگ‌ترین تأمین‌کننده تسلیحات ایران شده است تا ایران بتواند به جنگ علیه عراق ادامه دهد. این مقام امریکایی - که "فرانسیس ج.وست" معاون وزیر دفاع در امور امنیت بین‌المللی، است - خاطرنشان کرده که ایران پول سلاح‌ها را نقداً و قسمتی را با نفت پرداخته است.
به گفته ناظران نظامی - که به درخواست وست جزئیات این معاملات را تهیه کرده‌اند - کره شمالی تأمین‌کننده 40 درصد از 2 میلیارد دلار مهمات و تسلیحاتی است که ایران در سال جاری از خارج تهیه کرده است. ناظران صنایع نفتی نیز می‌گویند که ایران تولید نفتی خود را بیشتر از میزانی که اوپک تعیین کرده، افزایش داده تا بتواند هزینه سلاح‌های وارداتی را بپردازد.
به عقیده آنان، ایران قیمت‌ها را هم پایین آورده و با کره شمالی وارد یک تبادل اسلحه با نفت شده است. به نوشته نیویورک تایمز، کره شمالی رابطه خوب خود را با شوروی و چین حفظ کرده و از هر دو کمک نظامی می‌پذیرد، همچنین برای توسعه تولید مشترک و ساخت اسلحه و به‌ویژه قطعات توپخانه از شوروی کمک دریافت کرده است. کره شمالی عمدتاً سلاح‌های خود را از شوروی می‌گیرد. متخصصان در خلیج‌فارس می‌گویند که ظاهراً صادرات نظامی این کشور به ایران بخشی از فعالیت شدید شوروی برای نفوذ در ایران است.(1)
گزارشگر بی‌بی‌سی نیز درباره اقدام ایران برای خرید تسلیحات از آلمان شرقی گفت: شایعات درمورد ارسال اسلحه از کشورهای اروپای شرقی ازجمله آلمان شرقی به ایران و عراق ادامه دارد، اما ناظران امور معتقدند که گمان نمی‌رود آلمان شرقی روابط نزدیک خود را با عراق به امید آینده مناسبات با ایران که وضوح چندانی ندارد، برهم زند. عراق سالانه 5/1 میلیون تن نفت که 5 درصد از احتیاجات نفتی آلمان شرقی به شمار می‌رود، به آن کشور ارسال می‌کند.(2)
1
"عبدالقادر باجمال" وزیر صنایع جمهوری دمکراتیک خلق یمن (یمن جنوبی)، با آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور و علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران، دیدار کرد و پیام کتبی علی ناصر محمد رئیسجمهور کشورش را تقدیم رئیسجمهور ایران کرد. آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار ضمن تأکید بر ضرورت جلوگیری از گسترش نفوذ امریکا در منطقه، گفت: کشورهای عربی و غیرعربی که مواضع ضداستکباری و ضدامپریالیستی دارند، باید متحد شده، علیه سیاست‌های درازمدت استکبار جهانی مبارزه کنند. رئیسجمهور با تأکید بر اینکه درمورد امور منطقه باید ساکنان آن اظهارنظر کنند نه کس دیگر، خاطرنشان کرد: اگر ساکنان منطقه درمورد مسائل منطقه باهم تبادل‌نظر کنند، قطعاً پیروز خواهند بود.(3)
علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه نیز در دیدار جداگانهای که با وزیر صنایع یمن جنوبی داشت، گفت: روابط نزدیک بین ما و یمن جنوبی می‌تواند تأثیر زیادی در مقابله با توطئه‌های استکبار جهانی و ایادی و مزدوران آن در منطقه داشته باشد. از آنجا که جمهوری دمکراتیک خلق یمن عضو جبهه پایداری است، برای روابط با آن کشور اهمیت خاصی قائل هستیم و معتقدیم کشورهای عضو جبهه پایداری و جمهوری اسلامی ایران باید با هماهنگی هرچه‌بیشتر راه‌های مقابله با امپریالیسم و صهیونیسم و مرتجعین منطقه را بیابند و آنها را اجرا کنند.
وی همچنین تأکید کرد: قبل از تشکیل اجلاس سران جنبش عدم‌تعهد در دهلی نو باید همفکری و هماهنگی لازم بین ایران و کشورهای عضو جبهه پایداری صورت پذیرد.(4)
1
امروز مسئولان پیگیری فرمان هشت ماده ای امام خمینی، با انتشار دومین اطلاعیه خود، گام دیگری برای اجرای این فرمان تاریخی برداشتند و 180 تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز درباره اجرای سریع‌تر این فرمان، نامهای را منتشر کردند.
دومین اطلاعیه مشترک آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس کل دیوان عالی کشور و مهندس میرحسین موسوی نخست‌وزیر، درباره فرمان هشت ماده ای امام خمینی صادر شد، در این اطلاعیه آمده است:
برای پیگیری فرمان واجب‌الاتباع امام امت ستادی مرکب از آقایان امامی کاشانی رئیس دیوان عدالت اداری، محقق داماد رئیس بازرسی کل کشور، ناطق نوری وزیر کشور و آقازاده وزیر مشاور در امور اجرایی تشکیل شد تا با درنظرگرفتن دقیق مواردی که در متن فرمان امام امت آمده است، زمینه‌های اجرایی تشکیل هیئت‌ها در مراکز استان ها و شهرستان‌ها و تحقق همه‌جانبه دستورات امام را فراهم سازد. به همین منظور، در نشست صبح دیروز، درخصوص چگونگی مراحل پی‌جویی کار ستاد مرکزی و هیئت‌ها در مراکز استان ها و شهرستان‌ها مذاکره شد.(1)
همچنین آقای موسوی اردبیلی در مصاحبه با واحد مرکزی خبر درمورد نحوه انعکاس این پیام در بین مردم، مشکلات اجرایی آن و زمینه‌های فعالیت هیئتی که دراین‌باره تشکیل شده است، توضیحاتی بیان کرد. به گزارش روزنامه کیهان، رئیس دیوان عالی کشور درمورد نحوه انعکاس این پیام در بین مردم با اشاره به موج گسترده‌ای که این پیام در سطح کشور به وجود آورده است، گفت: این موج، موج امید است و حضرت امام با این پیام نویدبخششان، سرفصل جدیدی را به وجود آوردند. این پیام باید با قاطعیت، سرعت و ظرافت خاصی پیگیری و مشکلات موجود در این راه نیز رفع شود.
رئیس دیوان عالی کشور درمورد علت تشکیل هیئتی درارتباط‌با پیام امام امت و نحوه فعالیت آن گفت: این هیئت مرکب از رؤسای سازمان بازرسی کل کشور، دیوان عدالت اداری، وزیر کشور و وزیر مشاور در امور اجرایی است و دلیل دعوت از این برادران این است که اصولاً، اصل این کار مربوط به آنهاست. وی افزود: دراین‌باره تاکنون یک جلسه تشکیل و قرار شده است چند مورد پیگیری شود که از آن جمله مشخص‌کردن نوع تخلفات، منشأ و علل آنها، نحوه اجرای فرمان امام درخصوص این تخلفات و تشکیلاتی است که برای اجرای فرمان امام لازم می‌باشد. پس از بررسی این موارد، به‌زودی جلسات دیگری برای اتخاذ تصمیمات لازم خواهیم داشت. وی سپس به تشریح مواردی از شایعات این رسانه‌ها پرداخت و با تأکید بر ادامه مبارزه با ضدانقلاب گفت: ضدانقلاب در این کشور جایی ندارد و مبارزه با آنها با قدرت و قوت هرچه‌بیشتر تعقیب می‌شود تا ریشه‌اش خشکیده شود و مردم احساس آرامش و امنیت کنند.(2)
میرحسین موسوی نخست‌وزیر نیز دستورالعملی را درخصوص فرمان هشت ماده ای امام به شرح زیر به معاون خود در امر بازسازی نیروی انسانی صادر کرد. در این دستورالعمل آمده است:
جناب آقای دکتر جاسبی معاونت نخست‌وزیر در امر بازسازی نیروی انسانی، باتوجهبه بیانیه مهم حضرت امام مدظله العالی و ضرورت مراعات هرچه‌دقیق‌تر رهنمودهای آن رهبر گرامی، لازم است در رسیدگی به پرونده و سوابق کارمندان ادارات مراتب زیر به‌دقت مورد توجه قرار گیرد:
گروه‌های تحقیق به‌هیچ‌وجه نباید تجسس در زندگی خصوصی اشخاص کنند و همه اعضای هیئت‌های بدوی یا تجدیدنظر مکلف‌اند اگر در پرونده شخصی به لغزش برخوردند، آن را افشا نکرده، آبرو و حیثیت اجتماعی افراد را حفظ کنند. نمایندگان اینجانب در هیئت‌های عالی موظف‌اند درصورت مشاهده تخلف درمورد انحلال هیئت‌های متخلف ازطریق جناب‌عالی به اینجانب گزارش دهند.
بر همه اعضای هیئت‌ها لازم است که بنابه فرموده امام امت، وضع کنونی اشخاص را در نظر بگیرند و با عطوفت و رأفت اسلامی با آنان برخورد کنند و اگر ثابت گردید اینگونه افراد باوجود داشتن لغزش‌های ناشی از فرهنگ کثیف رژیم سابق قصد خدمت دارند، با کمال گذشت با آنان رفتار کنند.(1)
همچنین در جلسه امروز مجلس شورای اسلامی، نامه 180 تن از نمایندگان مجلس درباره اجرای فرمان هشت ماده‌ای امام خمینی رهبر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی قرائت شد. در بخشی از این نامه آمده است:
«پیام مهم و عدالت‌گستر آن رهبر که بیانگر اساس عدالت اسلامی است، نه‌تنها در سراسر ایران شور و شعف زایدالوصفی به پا نمود، بلکه شیفتگان حقیقت در سراسر جهان را به خود متوجه ساخت. ملت مسلمان ایران که در راه آرمان قرآن این همه قربانی داده‌اند، خواستار اجرای عدالت اسلامی به‌دست مسئولین امر می‌باشند. این فرمان گوشهای از حقایق اسلام است که در زیر سایه رهبری اندیشمند، این همه امید در دل‌ها ایجاد می‌کند. فرهنگ استعماری و مظاهر مادیت سالیان دراز کوشیده تا مردم را از فطرت سلیم اسلامی دور نگه دارد. مجلس شورای اسلامی که یکی از ثمرات پربار انقلاب اسلامی است، در راه به‌ثمررساندن حقایق اسلام کوچک‌ترین مسامحه ای به خود راه نداده و با تمام وجود در راه تحقق فرمان امام امت تلاش پیگیر نموده و با هر توطئه ای در این راه مبارزه خواهد کرد.»(2)
1
آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، درباره شرایط زمانی صدور فرمان امام برای اجرای تمامی اصول قانون اساسی و همچنین شرط‌های ایران برای بازگشت هیئت‌هایی که درزمینه جنگ ایران و عراق فعالیت دارند، گفت:
«تشخیص امام این است که ما به مرحله‌ای رسیده‌ایم که نمی‌توانیم [از] اجرای بعضی از مواد قانون اساسی یا اسلامی و قوانین عادی و عرضی، به‌دلیل اینکه دوران انقلاب است، صرف‌نظر کنیم
یا حقوق شخصی بعضی‌ها پایمال و یا در امور خصوصی دیگران دخالت شود که دخالت در این موارد در صلاحیت هیچ مرجعی نیست و همه ما باید این دستور امام را خیلی مهم و جدی تلقی کنیم و پشتش بایستیم تا این مرحله هم به‌عنوان یک مرحله از تکامل انقلاب تحقق پیدا کند.»
آقای هاشمی رفسنجانی درمورد سخنان حبیب شطی دبیرکل کنفرانس اسلامی، که گفته بود ما برای خاتمه‌دادن به جنگ کوشش‌های خود را ادامه می‌دهیم، اظهار کرد: «ما حرفی نداریم. اگر کسی بخواهد برای خاتمه جنگ تلاش کند، خوشحال می‌شویم، کاش بیشتر تلاش بکنند و صلح بشود، ولی بالاخره صلح باید عادلانه باشد. همین طور نیست که بگویند آتش‌بس و قضیه تمام شود. منتها ما دیگر از اینکه این آقایان به ایران بیایند و حرف تازه ای هم نداشته باشند و بعد بروند و مصاحبه کنند که نشد، خسته شده‌ایم؛ لذا اخطار کردیم که تا حرف جدیدی پیدا نکردند، نیایند. حرف جدیدشان هم باید چیزی باشد که با نقطه نظرات ما مغایر نباشد.
حرف ما حرف ناحقی نیست، می‌گوییم، متجاوز، یعنی صدام، باید به کیفر خود برسد و یکی از کیفرها هم این است که خسارات جنگ را بپردازد و اراضی ما را باید تخلیه کند که البته قسمت عمده را گرفته‌ایم و گوشهای از آن مانده که آن را نیز از متجاوزین خواهیم گرفت. اصل، تنبیه متجاوز و پرداخت خسارات است. ما موضعمان را قبلاً اعلام کردیم و اخیراً هم اضافه نمودیم، کسانی که حرف جدید ندارند به ایران نیایند و هرکس خواست بیاید، رسماً به او ابلاغ می‌کنیم که بدون حرف جدید به ایران نیاید. حالا آقای حبیب شطی و دیگران اگر حرف تازه‌ای دارند، می‌توانند به ایران بیایند.»(1)
1
محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران، در همایش استانداران کشور درباره سیاست‌های راهبردی امریکا در منطقه و وقوع انقلاب اسلامی به‌عنوان مانع اصلی اجرای این سیاست، گفت: امریکا بعد از جنگ جهانی دوم حتی ملت‌ها را هم تسخیر کرد. سیاست آن کشور در کشورهای زیر سلطه علاوه‌بر بعد نظامی دربرگیرنده بعد فرهنگی نیز بوده است. امریکا با برنامههای دقیق و حساب‌شده خود پایگاه‌های متعلق به روسیه را در سومالی، مصر، لبنان، عراق تسخیر کرد و هم‌زمان با این برنامههای توسعه‌طلبانه، به یکباره با انقلاب اسلامی ایران مواجه شد که این انقلاب همه برنامههای تنظیم‌شده و محاسبات آن را بر هم زد.
فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سپس به موضوع جنگ و سیاست‌های امریکا درخصوص آن اشاره کرد و گفت: امریکا فکر می‌کرد که سیاستش زیر پوشش این جنگ تحمیلی با موفقیت جلو خواهد رفت، ولی آزادی خرمشهر و پیروزی پیدرپی ایران، امریکا را متوجه ساخت که در این زمینه شکست خورده است. به‌طورکلی راهبرد امریکا در منطقه، ایجاد یک قدرت نظامی، سیاسی، اقتصادی و جاسوسی است که با انقلاب اسلامی ایران، مسیر آن به‌کلی تغییر یافت.(2)
1
محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت خارجه که برای دیدار از چند کشور افریقایی به آن قاره سفر کرده است، امروز در پایان دیدار چهار روزه خود از دارالسلام - پایتخت تانزانیا - در مصاحبه‌ای مطبوعاتی سیاست ایران برای گسترش رابطه با کشورهای جهان سوم را تشریح کرد. به نوشته روزنامه کیهان، وی اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران نیرو و توان خود را در راه کمک به ملل مستضعف جهان و منافع آنان به کار گرفته است و در راه وحدت کشورهای جهان سوم در مبارزه علیه توسعه‌طلبی صهیونیستی در خاورمیانه و نژادپرستی افریقای جنوبی در افریقا، با کشورهای دیگر همراه خواهد شد.
وی همچنین تشریح تصمیم ایران درمورد برقراری تماس‌های مستقیم با ملل محروم کشورهای تحت ستم، مسائل مختلف ایران؛ دستاوردهای انقلاب در مقایسه با دوران 25 ساله حکومت شاه؛ تحکیم پایه‌های یک اقتصاد مستقل؛ ایجاد مدارس و توسعه شبکه راه‌های ارتباطی و ساخت زیربنای اجتماعی مناسب در چهار سال پس از انقلاب اسلامی پرداخت. لواسانی به سؤالات خبرنگاران درمورد قطع روابط با امریکا، کاهش صدور نفت نسبت به دوران قبل از انقلاب؛ دعوت جمهوری اسلامی ایران از کشورهای تحت ستم برای تشکیل اتحادیه ای علیه رژیم اشغالگر قدس و اخراج این رژیم از سازمان های بین‌المللی نیز پاسخ داد.
مدیرکل سیاسی آسیا و افریقا ضمن اشاره به ارتباط سیاست‌های توسعه‌طلبانه رژیم صهیونیستی و رژیم نژادپرست افریقای جنوبی گفت: چنانچه کشورهای جهان با اتحاد، یکی از این دو سیاست را از پای درآورند، قطعاً دیگری نیز شکست خواهد خورد.
در ادامه گزارش کیهان آمده است که براساس گزارش رسیده از دارالسلام، دیدار هیئت جمهوری اسلامی ایران از تانزانیا انعکاس وسیعی در مطبوعات و رسانه‌های این کشور داشته است. همچنین هم‌زمان با دیدار هیئت ایرانی از تانزانیا رادیوی آن کشور چند برنامه درمورد انقلاب اسلامی ایران و شخصیت امام خمینی پخش کرد.(1)
2
نتایج قطعی انتخابات مجلس خبرگان امروز اعلام شد و درمجموع 76 نفر به مجلس خبرگان راه یافتند و انتخاب 7 نفر دیگر ازجمله نفر چهاردهم استان تهران به دور دوم کشیده شد. وزارت کشور آرای مأخوذه در سراسر کشور را 912،682،17 رأی اعلام کرده است. در تهران نیز آرای أخذشده 530،189،3 نفر اعلام شده است.
13 نفر راه‌یافته به مجلس خبرگان در تهران حضرات آیات و حجج اسلام 1. سیدعلی خامنه‌ای 2. اکبر هاشمی رفسنجانی 3. عبدالکریم موسوی اردبیلی 4. علی‌اکبر مشکینی 5. محمد امامی کاشانی 6. محمد محمدی گیلانی 7. یوسف صانعی 8. محمدباقر باقری کنی 9. محمدباقر اسدی خوانساری 10.
1) مأخذ 2، بخش دوم، ص17.
غلامرضا رضوانی 11. احمد آذری قمی 12. سیدهادی خسروشاهی 13. حسین راستی هستند.
برای انتخاب نفر چهاردهم استان تهران هم انتخابات مابین آقایان خلخالی و ایروانی به دور دوم کشیده شد.
از دیگر چهرههای مشهور راه‌یافته به مجلس خبرگان می‌توان به این افراد اشاره کرد:
حضرات آیات و حجج اسلام واعظ طبسی، خزعلی و ربانی املشی (خراسان)، سیدروح الله خاتمی (یزد)، موسوی خویینی‌ها (زنجان)، جوادی آملی و سیدکاظم نورمفیدی (مازندران)، سیدجلال‌الدین طاهری اصفهانی و سیدحسین مجلسی خادمی (اصفهان)، صادق احسان‌بخش (گیلان)، محی‌الدین انواری و نوری همدانی (همدان)، سیدحسین طاهری خرم‌آبادی (لرستان)، غلامحسین جمی، موسوی جزایری و احمد جنتی (خوزستان)، و حائری شیرازی و سیدعلی‌محمد دستغیب (فارس).(1)
1
حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حکیم سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی از گفتوگوهای انجام‌شده در نشست این مجلس؛ انفجار اخیر مرکز خبرگزاری عراق، بازتاب و پیامد آن و آمادگی اسرای عراقی برای جنگ علیه عراق سخن گفت. روزنامه کیهان دراین‌باره نوشته است: حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حکیم سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، در پایان جلسه این مجلس گفت که برادران عراقی مقیم ایران اصرار دارند در جنگ علیه صدام شرکت مؤثر داشته باشند و مجلس در نشست خود، امکانات بسیج همگانی داوطلبان عراقی و امکاناتی را که برای عملی‌شدن این مهم لازم می‌باشد، مطالعه کرده است. در این جلسه، نمایندگان حاضر، گزارش‌های رسیده درباره عملیات قهرمانانه جنبش مجاهدین عراقی در داخل عراق ازجمله انفجار ساختمان خبرگزاری رژیم بعثی بغداد را بررسی کردند.
سخنگوی مجلس انقلاب اسلامی عراق افزود: چند موضوع مهم دیگر درباره مشکلات عراق طرح و بررسی شد و نمایندگان حاضر در جلسه، به بحث درباره حمله موشکی بعثیون عراق به مناطق مسکونی شهر دزفول پرداختند.
از حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حکیم سؤال شد که آیا مجلس اعلای انقلاب اسلامی اقدامی درباره سخنان دیروز رئیس مجلس شورای اسلامی که از رزمندگان اسلام خواست مواضعی را که صدامیان از آن، شهر دزفول را به موشک بستند، تصرف و شهرهای ایران را از برد آتش صدامیان خارج کنند، انجام داده است و وی در پاسخ گفت: مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق درحال‌حاضر، طرح بسیج عمومی ملت مسلمان عراق را مطالعه و بررسی می‌کند تا این مردم بتوانند در جنگ شرکت کرده، عراق را از سلطه حکومت جنایتکار بغداد آزاد کنند و با تصویب این طرح، همه مردم عراق می‌توانند در سرنگونی حکومت عراق شرکت کرده، عراق را از لوث وجود صدام و مزدورانش پاک کنند.
1) مأخذ 2، بخش دوم، ص18.
سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق درمورد پیشنهاد اخیر حضرت آیت‌الله العظمی منتظری درباره تخصیص پادگان‌هایی به برادران عراقی برای آموزش و شرکت در جنگ گفت: مسئولان جمهوری اسلامی ایران این پیشنهاد را رسماً به ما ابلاغ کردند. پیشنهاد حضرت آیت‌الله العظمی منتظری نتیجه افزایش رغبت عراقی‌ها برای شرکت در جبهه‌های جنگ می‌باشد و این پیشنهاد نیز با رغبت مجلس اعلای انقلاب اسلامی همراه است.
حجت‌الاسلام محمدباقر حکیم درباره انفجار ساختمان خبرگزاری عراق به‌دست مجاهدین عراقی نیز گفت: گزارش جنبش حاکیست که انقلابیون مسلمان عراقی در چند اتومبیل به‌سوی ساختمان خبرگزاری عراق حرکت کردند. در میان این اتومبیل‌ها، یک خودرو لندرور حامل 400 کیلوگرم تی.ان.تی. بود و قبل از انفجار نیز انقلابیون مسلمان بیانیه‌هایی پخش کردند که در آن هدف از این انفجار تشریح شده و به همه خارجی‌های مقیم عراق هشدار دادند که باید از عراق خارج شوند و به حکومت عراق کمک نکنند. رهبری عملیات را ابوفداء به‌عهده داشت. وی با اتومبیل خود وارد ساختمان خبرگزاری شد و آن را به‌کلی منهدم کرد. در این اقدام، قسمتی از یک ساختمان مجاور نیز که در آن گروهی از افسران سازمان امنیت عراق
جلسه تشکیل داده بودند، تخریب شد. شدت انفجار به‌حدی بود که شیشه‌های کاخ ریاست‌جمهوری و ساختمان سازمان امنیت عراق نیز شکسته شد و صدای آن در شهر ابوغریب - در 40 کیلومتری بغداد - شنیده شد و آمبولانس‌ها به مدت چند ساعت زخمی‌ها را منتقل می‌کردند. گزارش‌های رسیده حاکیست که بیش از 40 خارجی در این انفجار زخمی شدند، همچنین تعداد زیادی ازجمله ده‌ها افسر عراقی کشته شدند. افرادی که در این انفجار کشته و زخمی شدند، مزدوران صدام یا کسانی بودند که با رژیم او همکاری داشتند و شهادت ابوفداء نشان داد که این عملیات بهترین راه برای نشان‌دادن مخالفت با رژیم خونخوار عراق است و اینکه فرزندان عراق چه سنی و چه شیعه با حکومت عراق مخالف‌اند، هرچند که حاکمان عراق به تفرقه مذهبی دامن می‌زنند. ابوفداء که یک فرد سنی بود، می‌خواست نشان دهد که برادران اهل تسنن در عراق نقشی در این مخالفت دارند. سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق درمورد آمادگی اسرای عراقی برای شرکت در جنگ علیه رژیم بعث گفت: برادران اسیر عراقی مردمان مؤمنی هستند و بعضی از آنها حاضر نبودند در جنگ شرکت کنند، آنها به پناهندگان نزدیک‌ترند تا به اسرا؛ بعضی از آنها که گول خورده بودند، بعد از مدتی حقیقت را درک کردند و ازاین‌رو خواستار مشارکت در جبهه‌های جنگ می‌باشند. بعضی از آنها به راه‌های متعددی برای متقاعدکردن مسئولان ایرانی و مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق برای پذیرفته‌شدنشان در جبهه‌ها متوسل می‌شوند؛ ازجمله امضای طومارهایی با خون خود و برپایی تظاهرات و خودداری از ملاقات با نمایندگان صلیب‌سرخ بین‌المللی. آنها حقوق جزیی خود را هدیه می‌کنند و طبیعی است که در سرنگون‌کردن صدام شرکت کنند. ما طرحی را برای استفاده از آنها در جنگ مطالعه و بررسی کردیم و بعضی از برادران این افراد را ارزیابی می‌کنند تا از آنها در زمینه‌های گوناگونی ازجمله در جنگ استفاده شود.(1)
1
نشست سالانه وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک پس از دو روز جلسات فشرده، امروز در وین به کار خود پایان داد. "یحیی دیکوی" وزیر نفت نیجریه - که ریاست نشست را برعهده دارد - در توصیه ای به کشورهای عضو این سازمان گفت: ما باید صفوف خود را نزدیک‌تر کنیم و به طریقی عادلانه و منطقی تولید را سهمیه‌بندی کنیم و نرخ‌های ترجیحی را در سطوحی قرار دهیم که هر کشور سهم صادراتی خود را فروخته، داوطلبانه به محدوده خود بسنده کند. یونایتدپرس ضمن اعلام این خبر میافزاید: سیزده وزیر نفت اوپک در دو جلسه توفانی شرکت کردند و سپس تالار اجلاس را بدون اظهارنظری ترک کردند. همه وزیران توافق کردند که قیمت نفت باید بشکهای 34 دلار باقی بماند؛ اما موضوع سهمیه‌بندی در تولید 5/17 میلیون بشکه در روز موجب اختلافات شدیدی در سازمان شده است. چندین کشور خواهان افزایش سهم خود ازطریق افزایش
1) مأخذ 2، بخش دوم، صآخر.
حداکثر تولید اوپک بودند و سایرین به‌ویژه ایران، خواهان تجدیدنظر در سهمیه‌بندی کنونی بودند تا تولید آنها افزایش یابد و از سهم دیگران کاسته شود. منابع اجلاس گفتند: مهم‌ترین مانع در راه حصول به موافقت‌نامه، خودداری عربستان سعودی از کاهش تولید نفت بوده است و یادآور شدند که وزیران مصمم بودند تا اختلافات خود را فیصله دهند و به موافقت‌نامه‌ای دست یابند. به‌رغم ابراز خوش‌بینی‌ها، شکاف بین اعضای اوپک بسیار وسیع بود. برخی کشورها می‌خواستند سهم تولید خود را بدون توجه به حداکثر تولید اوپک بالا برند. چنین اقدامی بار دیگر سبب تورم در بازار مملو از نفت می‌شود. منابع اجلاس یادآور شدند که تنها راه جلوگیری از کاهش قیمت‌های اوپک، کاهش جریان نفت است تا کمتر به دست آید و گران‌تر شود.(1)
دیکوی در پایان دومین روز جلسه درباره چشم‌انداز توافقات احتمالی این اجلاس گفت: درباره آینده مذاکرات وزیران شرکت‌کننده در اجلاس جاری اوپک خوش‌بین هستم. این بار تمام وزیران خواهان حصول توافق‌اند و من به خواسته آنان اعتماد کامل دارم.
دبیرکل سازمان اوپک گفت که مذاکرات در فضای خوبی انجام می‌گیرد و اگر نتیجه مثبتی هم از این مذاکرات به دست آید، می‌توان آن را مدیون جلب موافقت کشورهای عضو، به‌خصوص عربستان سعودی - بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت - به شمار آورد.
بی‌بی‌سی ضمن اعلام این خبر افزود: ایران این کشورها را تحت فشار قرار داده تا در سهمیه که اوپک برای آنها تعیین کرده، تجدیدنظر کنند. ضمن پیشنهاد جدیدی که درمورد سهمیه تولیدی مطرح شده است، کاهش در سهمیه عربستان سعودی از 7 میلیون بشکه در روز به 5 میلیون بشکه و همچنین افزایش در سهمیه ایران به بیش از دو برابر، یعنی به 2 میلیون و 500 هزار بشکه در روز در نظر گرفته شده است.(2)
یونایتدپرس نیز به نقش بازیافته و حساس ایران در سازمان اوپک اشاره کرده و هماهنگی ایران را با سایر اعضای مستقل عضو اوپک مورد توجه قرار داده است. به نوشته این خبرگزاری، ایران که زمانی دومین تولیدکننده نفت سازمان اوپک محسوب می‌شد، پس از یک دوره رکود - که به‌علت وقوع انقلاب اسلامی در جنگ 27 ماهه با عراق به وجود آمده بود - بار دیگر نفوذ خود را در این سازمان بازمی‌یابد. کشورهای دیگر این سازمان هم با ایران در درخواست برای افزایش حداقل میزان تولید همراه شدند. این کشورها همچنین با ایران موافق بودند که کشورهای عرب خلیج‌فارس ازجمله عربستان سراسر کویری که پول نقد بسیار و جمعیتی اندک دارند، باید تولید خود را کاهش دهند تا کشورهای پرجمعیت که نیاز بیشتری به توسعه دارند، سهم بیشتری از بازار نفت را به دست آورند. هم‌اکنون بازار نفت در دست خریداران است و سهم تولید هریک از اعضای اوپک براساس ظرفیت تولید و حجم منابع نفتی آنها تعیین می‌شود. ایران که باید مخارج جنگ با عراق و جمعیت 40 میلیونی خود را تأمین
کند، بر این استدلال تأکید دارد که سهمیه‌بندی باید براساس نیاز باشد. ونزوئلا، الجزایر، لیبی و نیجریه نظریه ایران را تأیید کردند. همه این کشورها خواستار افزایش میزان تولید خود هستند و درعین‌حال بیش از آنچه در اجلاس قبلی اوپک برای آنها تعیین شده بود، تولید می‌کنند. مقاومت دربرابر نظام اسمی اوپک خشم دیگر اعضا را برانگیخته است و ایران که در رأس مبارزه اصلاح‌طلبانه قرار دارد، اعتبار تازه‌ای کسب کرده است.(1)
واحد مرکزی خبر نتایج و تصمیمات نهایی این نشست را به این ترتیب منعکس کرد: در این اجلاس، وزیران نفت اوپک چگونگی وضع بازار نفت را بررسی و تصویب کردند که قیمت نفت به میزان 34 دلار در هر بشکه ثابت نگه داشته شود. همچنین قرار شد که مجموع تولید نفت اوپک در یک سال آینده نیز از 5/18 میلیون بشکه در روز تجاوز نکند، لیکن درمورد افزایش سهمیه تولیدی برخی از کشورهای عضو مقرر گردید که این موضوع پس از مشورت و بررسی‌های بیشتر در اجلاس آینده، دوباره بررسی شود. وزیران نفت اوپک در این اجلاس ضمن تصویب بودجه سال آینده اوپک، عباس هنردوست معاون وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران را به‌عنوان رئیس علی‌البدل هیئت مدیره اوپک برای سال آینده انتخاب کردند. اجلاس آینده وزیران اوپک روز سی‌ام خردادماه سال 1362 تشکیل خواهد شد.(2)
یونایتدپرس نیز به‌طور روشن‌تری نتایج عملی این نشست را بررسی کرده است و به گزارش این خبرگزاری، اجلاس وزیران اوپک براثر اختلاف نظر درخصوص تقسیم‌بندی سهمیه‌های تولید و قیمت‌های ترجیحی با شکست روبهرو شد. منابع اجلاس گفتند که وزیران پس از توافق درخصوص حفظ قیمت پایه خود در سطح 34 دلار برای هر بشکه و افزایش تولید خود به 18 میلیون و 500 هزار بشکه، به کار خود پایان دادند. این منابع افزودند: وزیران نتوانستند درمورد مشکل سهمیه‌بندی تولید کشورهای عضو اوپک به توافق برسند. به گفته یکی از نمایندگان شرکت‌کننده در اجلاس - که خواست نامش فاش نشود - حالا هرکس هر چقدر مایل باشد می‌تواند بفروشد. این منابع یادآور شدند که وزیران شرکت‌کننده در اجلاس، جلسه دیروز بعدازظهر را لغو کردند و قرار است بیانیه ای درباره مذاکرات خود صادر کنند و از این جلسات چنین برمی‌آید که مشکل سهمیه‌بندی تولید و قیمت‌های ترجیحی دوباره برای مطالعه بیشتر به کارشناسان اوپک ارجاع شود.(3)
1
روزنامه واشنگتن تایمز در مقاله‌ای باتوجهبه اهمیت خلیج‌فارس برای امریکا و خطر پیروزی احتمالی ایران در جنگ با عراق، به امریکا پیشنهاد کرد تا به‌طور رسمی به عراق پیوسته و به هم‌پیمانانش در ناتو برای اجرای یک تحریم نفتی و تسلیحاتی علیه ایران فشار وارد کند. در این مقاله آمده است: رسانه‌های ما باید به موضوع جنگ خلیج‌فارس علاقه و توجه دائم داشته باشند، زیرا منافع امریکا در خلیج‌فارس در خطر است. این روزنامه افزوده است: عراق
هم‌پیمان نبوده و از سال 1961 تاکنون با امریکا روابط سیاسی نیز نداشته است، ولی در دفاع از منافع امریکا در منطقه نقش مهمی ایفا می‌کند. عراق با برخورداری از ارتش قوی خود، درگیر مبارزه با نیروی انقلابی و ضدامریکایی ایران است. منافع ما در این است که از پیروزی ایران جلوگیری کنیم. اخیراً تجدیدنظرها و اصلاحاتی در سیاست‌های عراق درخصوص اختلافات اعراب و اسرائیل به وجود آمده است؛ درحالی که ما از فروش قانونی لوازم یدکی و تسلیحات ایران از داخل خاک کشورمان جلوگیری کرده‌ایم، نتوانسته‌ایم که هم‌پیمانان خود را مجبور کنیم که از ارسال سلاح‌های ساخت امریکا به ایران خودداری کنند.
متخلفان اصلی عبارت‌اند از: پرتغال، ایتالیا، بلژیک و استرالیا. دراین‌میان، شرکت‌های آلمان غربی نیز درگیر بوده‌اند. یک حرکت منطقی ازسوی کنگره می‌تواند صدور قطعنامه‌ای باشد که هم‌پیمانان ما در "ناتو" را برای جلوگیری از صدور هرگونه لوازم یدکی و مهمات به ایران تحت فشار قرار دهد. تمام هم‌پیمانان و دوستان ما در خلیج (فارس) و خاورمیانه مانند مصر، اردن، عربستان سعودی و شیخ‌نشین‌های منطقه، فعالانه از عراق حمایت می‌کنند. مصر سلاح‌های شوروی را که پیش از سال 1982 دریافت کرده، به عراق ارسال می‌کند.
اردن نیز داوطلب به عراق می‌فرستد و عربستان و دیگر کشورهای خلیج (فارس) بیش از 37 میلیارد دلار به صورت وام و تولیدات نفتی به این کشور کمک کرده‌اند. خبرنگار واشنگتن تایمز سپس می‌پرسد که به‌جز پیوستن رسمی به عراق چه کار دیگری می‌توانیم انجام دهیم و میافزاید امریکا می‌تواند:
هم‌پیمانان ناتو را تحت فشار قرار دهد تا هرگونه صادرات تسلیحاتی به ایران را به‌شدت تحریم و فعالیت گسترده ای را برای جلوگیری از ارسال سلاح ازطریق بازار سیاه به ایران آغاز کنند یا این فعالیت‌ها را افزایش دهند.
هم‌پیمانان را از خرید نفت ایران بازدارد. متأسفانه امریکا تحریم خود را با خریدن نفت از ایران برای ذخیره‌سازی شکست. تنها راهی که (امام) خمینی می‌تواند ازطریق آن هزینه جنگ را بپردازد، افزایش تولیدات نفت است که اکنون بالغ‌بر 2 میلیون بشکه در روز است. تا زمانی که منبع مالی قطع نشده، وی به جنگ ادامه خواهد داد.
مصر، اردن و دیگر کشورهای منطقه برای کمک نظامی به عراق بیشتر حمایت شوند.
امریکا به‌منظور برقراری روابط سیاسی با دولت عراق با این کشور، وارد مذاکره شود. طرفین (امریکا و عراق) معتقدند که این اقدام برای امنیت منطقه خلیج (فارس) لازم است.
اگر امریکا می‌خواهد که از یک جنگ بزرگ در خاورمیانه که به درگیری خودش نیز خواهد انجامید، جلوگیری کند، باید بکوشد تا راهی برای خاتمه جنگ، بدون پیروزی ایران بیابد.(1)
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 278، تاریخ 2/10/1361، صص 4 - 2، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1/10/1361.
1
امروز در جبهه‌های جنگ، نیروهای دو طرف به تحکیم مواضع خود پرداختند و ارتش عراق بار دیگر شهرهای خرمشهر و آبادان را گلوله‌باران کرد. مردم این دو شهر با مقاومت دلیرانه، همچنان به ادامه زندگی در خرمشهر و آبادان اصرار دارند. هواپیماهای عراق همچنین در چندین نوبت به فضای شهرهای آبادان و ایلام تجاوز کردند که در مواجهه با آتش پدافندهای هوایی، مجبور به فرار شدند.
شهرهای آبادان و خرمشهر امروز هدف توپخانه های دوربرد دشمن قرار داشتند که براثر آن یک نفر از اهالی آبادان شهید و 2 تن مجروح شدند. همچنین 3 منزل مسکونی در آبادان و 2 باب مغازه در بخشی از بازار ماهی‌فروش‌ها تخریب شد و به تعدادی از منازل خرمشهر نیز آسیب‌هایی وارد آمد.
هواپیماهای عراقی نیز در این مدت 11 بار به حریم هوایی آبادان تجاوز کردند که با هوشیاری پدافند هوایی نتوانستند اقدامی انجام دهند(1)آنها در ساعت 18:25 و 19:20 امروز به حریم هوایی ایلام نیز تجاوز کردند که با واکنش آتشبارهای ضد هوایی منطقه مواجه شده، منطقه را ترک کردند.(2)
2
در ادامه اعزام نیروهای داوطلب مردمی به میدان‌های نبرد و ارسال کمک‌های مردمی به رزمندگان مستقر در جبهه‌های جنگ، امروز نیز تعداد زیادی از مردم شهرهای مختلف و کمک‌های آنان به جبهه‌های جنگ فرستاده شدند.
بیست و پنج تن از نیروهای جهادسازندگی بیجار برای حضور در جبهه‌های جنگ و 85 نفر از نیروهای فنی این شهر برای بازسازی مناطق جنگی به استان خوزستان عزیمت کردند.(3)علاوه‌براین، امروز گروهی از نیروهای مردمی شهرستان میبد، ابرقو و شیروان نیز عازم جبهه‌های جنگ شدند. سپاه پاسداران یزد نیز اعلام کرد که درطول ماه گذشته (آذرماه) یک
1) سند شماره 44330 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 276، تاریخ 2/10/1361، ص3؛ و - سند شماره 300302 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از شهربانی استان خوزستان (اطلاعات) به استانداری استان خوزستان دفتر سیاسی و نظامی، شماره 217، تاریخ 1/10/1361، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 1/10/1361، ص2؛ و - سند شماره 292444 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، از شهربانی استان خوزستان (اطلاعات) به استانداری استان خوزستان، 2 و 3/10/1361، ص3.
2) روزنامه اطلاعات، 1/10/1361، ص15.
3) روزنامه جمهوری اسلامی،1/10/1361، ص2.
گردان از نیروهای داوطلب مردمی، تعدادی از نیروهای پاسدار، 50 نیروی مکانیک و 18 نفر از روحانیان به جبهه‌های غرب و جنوب اعزام شده‌اند.(1)همچنین کمک‌های نقدی و جنسی مردم شهرهای کرج، نور، رودسر، قائم‌شهر، و قم ازقبیل لباس گرم، جوراب، کفش، گونی، انواع میوه و... برای ارسال به جبهه‌های جنگ به مبادی ذی‌ربط تحویل داده شد.(2)
1
در مناطق شمال‌غربی کشور، گروه‌های ضد انقلاب با ایجاد کمین، مین‌گذاری و حملات بدون هدف، منطقه را ناامن کرده‌اند. این اقدامات که بیشتر از سر استیصال انجام می‌گیرد، نتیجه نظامی نداشته، بیشتر به مردم منطقه آسیب می‌رساند. در مقابل، نیروهای دولتی با اجرای دو عملیات، بخش‌های مهمی از شهرهای سنندج، صائین‌دژ و تکاب را پاکسازی کردند. امروز همچنین 9 نفر از عناصر وابسته به حزب دمکرات و گروه کومه‌له خود را تسلیم نیروهای سپاه پاسداران کردند.
در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به یک پایگاه ارتش در واوان سردشت، یک درجه‌دار شهید و 3 سرباز مجروح شدند.(3)
افراد شورشی مسلح با حمله به پایگاه تیژتیژ در شمال‌غرب سنندج سربازی را شهید کردند.(4)
در کوسه‌کهریزک نقده و سه‌راهی قم‌قلعه (محور میاندوآب - مهاباد) و حوالی روستای ماولو در شمال سردشت، 5 تن از نیروهای خودی با مین برخورد کرده و مجروح شدند.(5)
سیاسی نظامی)، 2/10/1361؛ و - مأخذ 6، بخش اول؛ و - مأخذ 1، بخش اول، ص1.
در حمله مهاجمان به نیروهای تأمین جاده سروآباد در شمال ارومیه یک سرباز ژاندارمری شهید شد.(6)
در روستای برکی از توابع قروه، 6 تن از افراد مسلح غیرقانونی، رئیس شرکت تعاونی این روستا را به گروگان بردند(7)
نیروهای سپاه، بسیج، ارتش و پیش‌مرگان کرد مسلمان در منطقه گزکزاره در جنوب‌شرقی سنندج، در عملیاتی ضربتی موفق به پاکسازی 4 روستای خیاران، رامل، آشکیستان و نروان شدند. در این درگیری‌ها 19 تن از افراد وابسته به عناصر مسلح غیرقانونی کشته و 8 تن دستگیر شدند. 3 تن از افراد خودی نیز شهید شدند.(8)
در عملیات دیگری در منطقه ای در جنوب جاده صائین‌دژ - تکاب نیروهای قرارگاه حمزه در درگیری سنگینی موفق شدند 9 روستا ازجمله روستای آقابیک، ساری تورجان، تاس کندی، تندرلو، ساری باغ و... را پاکسازی کنند، در این عملیات 11 تن از عناصر مسلح غیرقانونی کشته و تعدادی نیز زخمی شدند.(9)
هفت تن از اعضای حزب دمکرات کردستان و 2 تن از افراد گروه کومه‌له خود را به نیروهای سپاه سقز در نقده و کامیاران، تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.(10)
1) همان، ص4.
2) روزنامه جمهوری اسلامی، 2/10/1361، ص4؛ و - مأخذ 3، ص4.
3) سند شماره 44301 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش وضعیت روزانه، از سماجا3، (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، شماره 275، تاریخ 1/10/1361، ص2؛ و - سند شماره 300752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 پیاده (رکن2)، به فرماندهی ناحیه 4(رکن2)، 1/10/1361.
4) مأخذ 6، بخش اول؛ و - سند شماره 341126 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن سوم) به مقام استانداری استان کردستان، 1/10/1361.
5) سند شماره 30096 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان (مشاو
6) سند شماره 17774 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3) مرکز فرماندهی به دفتر ریاست‌جمهوری، 30/9/1361؛ و - مأخذ 6، بخش دوم.
7) مأخذ 1، بخش اول، ص1؛ و - مأخذ 7، بخش دوم.
8) سند شماره 089241 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، خبرنامه، بولتن شماره 36، تاریخ 7/10/1361، ص6؛ و - سند شماره 349812 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)(طرح و برنامه عملیات) به ستاد مرکزی - مرکز فرماندهی، 4/10/1361؛ و - سند شماره 345652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات کردستان به اطلاعات قرارگاه حمزه(ع)، 1/10/1361.
9) سند شماره 43998 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه حمزه سیدالشهدا (ع - ت) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 1/10/1361.
10) سند شماره 349651 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات کردستان به اطلاعات قرارگاه حمزه(ع)، 1/10/1361؛ و - مأخذ 1، بخش سوم، ص13.
1
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره فعالیت‌های خود برای فروپاشی تشکیلات گروه کومه‌له و اتحادیه مبارزان کمونیست در چند شهر اطلاعیه ای را به شرح زیر انتشار داد:
به‌دنبال عملیات موفقیت‌آمیز پاکسازی در کردستان از لوث وجود اشرار به‌همت دلاوران رزمنده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)، عملیات انهدام تشکیلات کومه‌له و اتحادیه مبارزان کمونیست در شهرهای تهران، تبریز، اهواز، اصفهان و شمال، هماهنگ با قرارگاه حمزه، با موفقیت کامل انجام پذیرفت که متعاقب آن اکثریت قریب به اتفاق این دو گروهک جنایتکار در خارج از کردستان دستگیر شدند و همه امکانات تدارکاتی و مکان های پوششی آنان کشف و ضبط شد که جزئیات آن بدین شرح است:
کشف بیش از 50 خانه تیمی.
دستگیری 246 تن از اعضا و هواداران فعال تشکیلاتی دو گروه ازجمله یک تن از اعضای کمیته مرکزی و همه کادرها و اعضای مرکزیت تشکیلات کومه‌له در تهران.
کشف و ضبط یکی از انبارهای اسلحه گروهک کومه‌له و 2 مرکز چاپ و انتشاراتی این گروهک امریکایی.
کشف 6 مغازه پوششی که از آنها درقالب مکانی برای ارتباط، چاپ و تکثیر اسناد درون‌گروهی استفاده می‌شد.
کشف و ضبط تعداد زیادی وسیله نقلیه شامل یک دستگاه کامیون 10 تنی و چندین دستگاه اتومبیل سواری که در آنها حدود 30 قبضه اسلحه و نارنجک و مهمات دیگر جاسازی شده بود. همچنین چند دستگاه موتورسیکلت آنها کشف و توقیف شد.
کشف مقدار زیادی امکانات و وسایل جعل اسناد شامل مهرهای جعلی، شناسنامه، گواهی‌نامه و برگ پایان خدمت و نیز وسایلی برای جعل پاسپورت که گروهک مزدور کومه‌له با استفاده از آن، سرمایه‌داران و ضد انقلابیون را به‌طور غیرقانونی از مرزهای کشور خارج و در ازای خروج هر فرد 100 هزار تومان دریافت می‌کرد.
کشف مقادیر زیادی اسلحه و مهمات شامل تعداد زیادی مسلسل‌های یوزی، کلاشینکف و ژ3، تعدادی کلت و مقدار زیادی فشنگ به همراه نارنجک، تی.ان.تی و چاشنی‌های انفجاری.
مقدار زیادی پول نقد.
کشف و ضبط تعدادی وسایل چاپ و تکثیر شامل دستگاه‌های تایپ، استنسیل، فتواستنسیل و فتوکپی.
به‌دنبال این عملیات، رابط تشکیلات کومه‌له با چند تن از عناصر کودتای ننگین و نافرجام نقاب کشف شد که این موضوع همراه با دریافت کمک‌های مالی و تسلیحاتی و دارویی این گروه از کشورهایی چون فرانسه و عراق، نشان‌دهنده رابطه نزدیک امپریالیسم غرب با گروهک‌های چپ‌نمایی است که علیه اسلام و انقلاب اسلامی توطئه می‌کنند.(1)
1) سند شماره 89345 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ارتباطات روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، خبرنامه، بولتن شماره 35، تاریخ 1/10/ 1361، ص13.
1
در دومین روز بازدید خبرنگاران داخلی و خارجی از دزفول - که به دعوت ستاد تبلیغات جنگ برای مشاهده آثار حملات موشکی دو روز پیش عراق به این شهر سفر کرده‌اند - آنان امروز در دومین مرحله از مراسم تشییع شهدای این حادثه حضور یافتند.
به گزارش روزنامه کیهان، این گروه که فیلم‌برداران و عکاسان خبرگزاری‌های کاناداپرس، کیودو و روزنامه‌های آساهی توکیو، شینبون، سانکه‌ای، فاینیتی و ویزنیوز انگلستان آنان را همراهی می‌کردند، درحالیکه محو روحیه شهادت‌طلبی و اراده مصمم جمعیت کثیر مشایعت‌کننده شده بودند، تلاش داشتند تا گزارش بیشتری از مراسم تشیع پیکر پاک شهدا تهیه کنند. براساس این گزارش، مردم در هر سوی شهر با مشاهده خبرنگاران خارجی با فریادهای مرگ بر امریکا، مرگ بر شوروی و مرگ بر صدام آنان را همراهی می‌کردند. درهمین‌حال، مشایعت‌کنندگان درحالیکه نوحه می‌خواندند و سینه می‌زدند، "شعار امریکا، شوروی، مرگ به نیرنگتان، خون عزیزان ما می‌چکد از چنگتان"، می‌دادند و خشم و نفرت علیه ابرقدرت‌های غرب و شرق و ایادی مزدور آنان (حکام مرتجع منطقه) در چهرههای برافروختة آنان موج می‌زد. خبرنگاران خارجی در این مراسم بار دیگر شاهد طوفانی از خشم مردم ستمدیده دزفول بودند که چگونه با مظلومیت و اراده مصمم و فولادین خود قدرت پوشالی و ادعاهای واهی صلح‌طلبانة ابرجنایتکاران و مزدورانشان را افشا می‌کنند.(1)
این روزنامه میافزاید: خبرنگاران با حضور در بیمارستان شهر از اجساد کودکان و زنان و مردان سالخورده بازدید کردند. خبرنگاران خارجی در جریان این بازدید، از نزدیک شاهد حماسه‌آفرینی، مقاومت و صبر انقلابی مردم شهر در یاری‌رساندن به نیروهای امدادگر و شرکت گسترده آنان در مراسم تشییع پیکر پاک شهدا بودند. در پایان این دیدار، خبرنگار روزنامه سانکه ای در گفتوگویی با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی از گزارش‌ها و عکس‌هایی که پس از مشاهده مناظر دلخراش حمله موشکی به دزفول تهیه کرده بود، اظهار رضایت کرد و گفت که امیدوارم بتوانم پس از این بازدید، قدمی در راه روشن‌شدن حقایق بردارم.
خبرنگار خبرگزاری کیودو نیز اظهار کرد که در این بازدید، مشاهده حالت مضطرب زنان و مردان کهن‌سالی که افراد خانواده‌شان را از دست داده بودند و عده ای که لابه‌لای آوارها به‌دنبال بستگان گمشده‌شان می‌گشتند، برای من جالب‌توجه بود.
یکی از خبرنگاران خارجی با اشاره به ضرورت انجام‌شدن چنین سفرهایی گفت: این نکته برای ما جالب‌توجه بود که مردم شهر دزفول باآنکه در گفت‌وگوهایشان اظهار می‌کردند که امکان تخلیه شهر وجود دارد و برایشان فراهم است و می‌توانند به مناطق امن‌تری بروند، در شهر مانده‌اند و این مشکلات را تحمل می‌کنند. وی افزود: حالت روحی مردم و مقاومت بیش از حد آنان آن‌طورکه در مراسم تشییع جنازه مشاهده می‌شد، توصیف ناشدنی است.(2)
جواد محمدی‌زاده فرماندار دزفول، در جمع خبرنگاران درباره حملات عراق به شهر دزفول
از شروع جنگ تحمیلی تاکنون گفت: درطول 27 ماه جنگ تحمیلی، براثر اصابت 46 موشک زمینبهزمین مدرن 39 متری، مزدوران عراقی به مناطق مسکونی شهر مقاوم و قهرمان‌پرور دزفول، 5600 واحد ساختمانی، ازجمله چندین مسجد، بیمارستان، مدرسه، کودکستان و ده‌ها مرکز تجاری و عمومی این شهر ویران شده است. در حمله موشکی اخیر که به شهادت حدود 60 تن و زخمی‌شدن 287 تن از مردم بی‌گناه این شهر انجامید، 2 موشک زمینبهزمین به دو منطقة پرجمعیت مرکز و جنوب شهر اصابت کرد که 40 خانه به میزان 100 درصد و 85 خانه به میزان 50 درصد ویران شده است که واحدهای مسکونی نیمه‌ویران باید به‌کلی ویران و از نو بنا شوند. فرماندار دزفول همچنین اظهار کرد: در این حملات، 380 باب مغازه تجاری به میزان 50 تا 100 درصد تخریب و 38 دستگاه اتومبیل به‌کلی منهدم شدند. همچنین تعدادی از آنها نیز که درحال عبور از محل حادثه بودند، منهدم شده، سرنشینان آنها به شهادت رسیدند.
فرماندار دزفول در پاسخ به سؤال خبرنگار خبرگزاری ژاپن که پرسید اغلب موشک‌ها به چه مناطقی اصابت کرده است، گفت: ویرانی 5600 خانه درنتیجه 46 بار حملة موشکی درطول جنگ تحمیلی نشان‌دهنده این مطلب است که هدف همة موشک‌ها چیزی جز مناطق مسکونی
مردم شهر نمی‌تواند باشد. وی افزود: اغلب شهدای این نوع جنایات، زنان و مردان کهن‌سال و کودکانی بوده‌اند که هنگام انفجار در خانه‌هایشان درحال استراحت بوده‌اند یا در اماکن مذهبی یا آموزشی حضور داشته‌اند. فرماندار دزفول ضمن تجلیل از روحیه مقاوم و ایثارگر مردم قهرمان‌پرور دزفول، به خبرنگاران گفت: از آخرین حمله موشکی مزدوران عراقی به شهر دزفول در چهارم آبانماه سال جاری، چیزی نگذشته است و مردم مقاوم شهر هنوز در عزای شهادت شهدایی بودند که در این حمله از دست دادند که بار دیگر رژیم مزدور عراق آنان را در غم ازدست‌دادن گروه دیگری از بستگانشان عزادار کرد.
فرماندار دزفول در پاسخ به یکی از خبرنگاران خارجی که پرسید چه انگیزه ای باعث حملات موشکی نیروهای عراقی به شهر دزفول می‌شود، گفت: صدام هروقت از دست فشارهای داخلی مجاهدین عراقی و مردم مسلمان عراق به تنگ می‌آید و ازسویی قوای نظامی تابه‌دندان‌مسلح خود را دربرابر توان رزمی رزمندگان توانمند اسلام عاجز می‌بیند، مناطق مسکونی و مردم بی‌گناه شهرهای مرزی ما را هدف گلوله‌های خود قرار می‌دهد و از این طریق نقیصه‌های سیاسی و نظامی خود را جبران می‌کند(1)
1
روز گذشته درباره بی‌تفاوتی رسانه‌های امریکا به حمله موشکی عراق به دزفول خبری از نماینده خبرگزاری جمهوری اسلامی درج شد. امروز نیز از واکنش منابع خبری کشورهای ژاپن، کویت و سوریه به این حادثه مطالبی درج می‌شود.
به نوشته خبرگزاری جمهوری اسلامی، درحالیکه اخبار مربوط به اجلاس اوپک در وین، تیترهای درشت صفحات اول روزنامه های دیروز ژاپن را به خود اختصاص داده است، خبر حمله موشکی عراق به دزفول و کشته یا مجروح‌شدن حدود 350 تن از هم‌وطنان مسلمان در این شهر مقاوم، در لابه‌لای صفحات داخلی این روزنامه ها به چشم می‌خورد. روزنامه های ژاپنی‌زبان در خبرهای کوتاه و با تیترهای کوچکی در پایین صفحه اخبار خارجی، به نقل از خبرنگاران خود در تهران و خبرگزاری جمهوری اسلامی، خبر حمله موشکی متجاوزان عراقی به دزفول را چاپ کردند. در میان روزنامه های انگلیسی‌زبان، تنها ژاپن تایمز در صفحه اول خود به این خبر اهمیت داد، درحالیکه دیلی یومیوری و ماینجچی دیلی‌نیوز به‌طور کلی مطلبی دراین‌باره نداشتند.(2)-(3)
روزنامه های کویت نیز اقدام وحشیانه عراق را در بمباران شهر دزفول در صفحه اول خود با تیترهای بزرگ منتشر و آن را به‌تلافی انفجار خبرگزاری عراق اعلام کرده‌اند. نشریه الوطن
دراین‌باره نوشته است: به‌تلافی انفجار اتومبیل در بغداد، شهر دزفول با موشک‌های سنگین بمباران شد. به نوشته السیاسه نیروهای عراق شهر دزفول را بمباران کردند و 216 ایرانی را کشتند. روزنامه الرأی‌العام نیز دراین‌باره نوشته است: نیروهای عراق دزفول را بمباران کردند.(1)
دراین‌حال، کشتار مردم شهر دزفول به‌وسیله موشک‌های عراقی، انعکاس وسیعی در مطبوعات دیروز سوریه داشت. روزنامه البعث در مقاله ای با عنوان "رژیم عراق در جواب شکست نظامی - سیاسی خود، دزفول را به موشک بست"، به گزارش این عمل ددمنشانة بعثیون بغداد پرداخته و بخشی از سخنان نخست‌وزیر کشورمان را دراین‌زمینه نقل کرده است. مطبوعات سوریه دراین‌باره همچنین دعوت ستاد تبلیغات جنگ از خبرنگاران داخلی و خارجی را برای بازدید از جنایات صدام در دزفول منتشر کردند.(2)
1
امروز درپی انفجار بمبی قوی در بغداد که با عملیات شهادت‌طلبانه صورت گرفت و خسارت فراوانی به رژیم بغداد وارد آورد، عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، اتوبوس شرکت واحد را به آتش کشیدند. در این روز، نیروهای امنیتی موفق شدند تعدادی از افراد سازمان در شهرهای زاهدان و مهاباد را دستگیر کنند.
دو نفر از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در میدان انقلاب تهران با تهدید اسلحه، مسافران یک اتوبوس شرکت واحد را پیاده کرده، آن را آتش زدند. مردم بلافاصله اقدام به مهار آتش‌سوزی کرده، یکی از افراد سازمان را دستگیر کردند. نفر دوم نیز که از صحنه گریخته بود، با سررسیدن نیروهای کمیته، تعقیب و دستگیر شد. در تحقیقات بعدی مشخص شد که این 2 نفر از شهرستان آمده بودند و بدون اطلاع از جو تهران دست به این کار زده بودند.(3)
در زاهدان نیز نیروهای سپاه یک خانة تیمی این سازمان را کشف و 4 تن از ساکنان آن را دستگیر کردند. افراد دستگیرشده بلافاصله با خوردن سیانور اقدام به خودکشی کردند که به‌رغم انتقال آنان به بیمارستان، معالجات دربارة آنها مؤثر واقع نشد و هر4 تن به هلاکت رسیدند.(4)
در مهاباد نیز 12 تن از اعضای این سازمان که - 6 تن آنها مرد و 6 تن زن بودند - دستگیر شدند. به گزارش مرکز فرماندهی سپاه همه افراد دستگیرشده قرص سیانور به همراه داشتند.(5)
2
آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، امروز با امام خمینی دیدار کرد. وی در پایان دیدار خود در گفتوگویی رادیویی درباره این دیدار و سیاست جمهوری اسلامی برای بازداشتن عراق از تکرار فجایع دو روز پیش دزفول گفت: در این دیدار درخصوص سیاست داخلی و خارجی کشور با امام گفتوگو شد. امام هم از حمله وحشیانه دشمن به دزفول اظهارتأسف کردند. رئیس شورای
1) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 277، تاریخ 1/10/1361، ص12، کویت - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 30/9/1361.
2) مأخذ 2، ص16.
3) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 278، تاریخ 2/10/1361، ص15، تهران - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 1/10/1361؛ و - دفتر سیاسی سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 49، تاریخ 1/11/1361، ص17.
4) خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش‌های ویژه، 279، تاریخ 3/10/1361، ص7، زاهدان - خبرگزاری جمهوری اسلامی، 2/10/1361.
5) سند شماره 104796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه، مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، شماره 213، تاریخ 10/10/1361، ص6.
عالی دفاع، علت اینگونه اقدامات دشمن را ناتوانی در رویارویی با نیروهای خودی در جبهه‌های نبرد ذکر کرد و گفت: دشمن با این اعمال ناجوانمردانه که تاکنون ده‌ها بار انجام گرفته، می‌خواهد عقده قلبی و خشم درونی خود را تسکین دهد. رئیس‌جمهوری با اشاره به شهید یا زخمی‌شدن صدها تن از قهرمانان مقاوم دزفولی در جریان حمله وحشیانه دشمن، اظهار کرد: فداکاری و مقاومت مردم ما همچنان ما را در این جهت پیش خواهد برد که دشمن را نابود کنیم. رئیس شورای عالی دفاع نوید داد که انشاءالله حرکات و حملات ما به مرحله ای خواهد رسید که دشمن را از امکان ارسال آتش از راه دور هم محروم کنیم و این امکان را به او ندهیم که دیگر شهرهای مرزی ما را حتی از راه دور بتواند تهدید کند. ما به حکومت عراق و حامیانش اعلام می‌کنیم که اگر شما با اینگونه اعمال می‌خواهید جمهوری اسلامی را وادار کنید که در مقابله با شما مرعوب شود و از احقاق حقوق حقة خود کوتاه بیاید، این فکر غلطی است، زیرا این اعمال نه‌تنها ما را از احقاق حقوق مشروعمان بازنخواهد داشت، بلکه ما را مصمم‌تر می‌کند و به بدهکاری‌های شما به این مردم محروم خواهد افزود. کسانی که این حرکت را انجام می‌دهند و دم از صلح می‌زنند، یعنی به زبان، ادعای صلح‌طلبی دارند، اما در عمل ما را وادار به ادامه هرچه‌بیشتر جنگ می‌کنند، بین قول و عملشان تناقض است و این کار مسلماً تحریک به ادامه جنگ و یک حرکت جنگ‌افروزانه می‌باشد و جنایتی است که حتی در میدان جنگ هم روا نیست. بنابراین، ما درحالیکه می‌بینیم دشمنان با چنین شیوه‌هایی علیه مردم مسلمان ما اقدام می‌کنند، ناچار و ناگزیر می‌شویم و بیشتر هم تشجیع می‌شویم بر اینکه جنگ را ادامه دهیم و انشاءالله خواهیم داد و دشمن را از انجام‌دادن چنین کارهایی پشیمان خواهیم کرد.
آیت‌الله خامنه‌ای در پایان این گفتوگو، با اشاره به منطق سرکوب و زور متجاوزان عراقی گفت: دشمن بداند که در این کار ناموفق بوده است و ما را به حقانیت فکرمان بیشتر مؤمن کرده است. بنابراین، با کسانی که منطق زور و شیوه غیرمردمی دارند، چاره ای جز جنگ وجود ندارد.(1)
1
نخست‌وزیر، در دیدار با اعضای کمیته‌های فرهنگی جهادسازندگی، گروهی از جوانان جمعیت هلال‌احمر، نمایندگان انجمن‌های اسلامی ادارات و جمعی از اعضای بسیجی، با اشاره به دو ویژگی اساسی نهادهای انقلاب که مکتب‌گرایی و مردم‌گرایی است، گفت: هستی و استمرار انقلاب اسلامی با سرنوشت نهادهای انقلاب به هم پیوسته است. مروری بر چهار سالی که از پیروزی انقلاب گذشته و نگاهی به موقعیت کشورمان در جهان فردا و توطئه‌های عظیمی که علیه انقلاب انجام داده و خواهند داد، این تجربه بزرگ را به دست خواهد داد که بدون حضور این نهادها قادر نخواهیم بود به اهداف عالی انقلاب برسیم. باید بدانیم که توطئه‌های امپریالیسم و ابرقدرت‌ها برای ازبین‌بردن ماهیت اسلامی انقلاب، همیشه با یک شیوه انجام نمی‌شود. به
1) مأخذ 1، بخش سوم، ص3.
همین دلیل، هیچ‌یک از پیروزی‌ها نباید ما را دچار غرور کرده، به خود مشغول کند.
نخست‌وزیر در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به پیام مهم هشت ماده ای امام خمینی، اظهار کرد: انقلاب اسلامی که نظام و ساختار طاغوتی و وابسته گذشته را ویران و نظم جدیدی برقرار کرده است، به‌طور طبیعی نوعی تلاقی در وظایف و فراتررفتن نهادی از وظیفه اصلی خود به وجود آورده است و این در یک انقلاب عظیم و پرخروش امری عادی است، زیرا بعد از انقلاب، ما همه چیز خودمان را به‌وسیله مردم پی‌ریزی و سازماندهی کردیم و از هیچ الگوی دیگری تقلید نشده است. طبیعی است که با استقرار کامل انقلاب، نهادها باید از تداخل وظایف بپرهیزند. البته، این بدان مفهوم نیست که فلسفه وجودی نهادها مورد تردید قرار گرفته باشد، بلکه مفهوم آن این است که نهادها ضمن حضور پرقدرت خود در صحنه با نارسایی‌هایی کمتر از گذشته بتوانند در پیشرفت انقلاب و حفاظت از هویت اسلامی آن در ادارات و کارخانجات و در تمام جامعه به راه خود ادامه دهند.
نخست‌وزیر پس از تأکید بر وجود بحث و انتقاد سازنده در درون نهادها، به‌منظور اصلاح و حرکت قویتر گفت: درحال‌حاضر، نیروهای امنیتی و اطلاعاتی و انتظامی و نظامی در جامعه آن‌قدر سازمان‌یافته هستند که بتوانند در مقابل خطرها با قوت تمام بایستند. در چنین وضعیتی که این حساسیت شدید شده است و شدت عمل در مقابل ضد انقلاب وجود دارد، باید درمورد افرادی که لغزش داشته‌اند، با چشم‌پوشی، نرمش و عطوفت اسلامی برخورد شود. در جامعه فعلی ما که یکدست و اسلامی است، با فردی که احساس می‌شود قصد خدمت به جامعه را دارد، باید با عطوفت برخورد کنیم و مسلماً این فرد به‌سمت اسلام خواهد آمد.(1)
1
در ادامه دیدار هیئت اقتصادی - فنی جمهوری دمکراتیک آلمان (آلمان شرقی)، امروز آقای گونتر ویشوفسکی وزیر صنایع شیمیایی این کشور، با بهزاد نبوی وزیر صنایع سنگین، غفوری فرد وزیر نیرو، محمدتقی بانکی وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه و محمد سلامتی وزیر کشاورزی، دیدار کرد. وزیر صنایع سنگین در این دیدار با تشریح سیاست ایران درزمینه صنایع گفت: درزمینه روابط صنعتی، کشورهایی را انتخاب خواهیم کرد که اولاً، فناوری موردنیاز ما را داشته باشند؛ ثانیاً، این فناوری باتوجهبه پیشرفت‌های صنعتی و علمی جهان قابل‌قبول باشد؛ ثالثاً، این کشورها حاضر باشند تا بدون آنکه بخواهند سلطه سیاسی را بر ما تحمیل کنند، فناوری خودشان را در اختیار ما قرار دهند و به مکتب، استقلال و انقلاب ما احترام بگذارند. نبوی در ادامه سخنانش افزود: باتوجهبه اینکه در برنامه پنج‌ساله اول جمهوری اسلامی ایران، سالانه 15 میلیارد ریال صرف توسعه صنایع سنگین خواهد شد، نقش صنایع سنگین در آینده بسیار مهم خواهد بود.
1) مأخذ 1، بخش سوم، ص3.
وزیر صنایع سنگین در پایان با اشاره به این مطلب که سیاست دولت جمهوری اسلامی ایران براساس صادرات غیرنفتی و رهایی از اقتصاد تک‌محصولی قرار گرفته است، اظهار امیدواری کرد که دولت جمهوری دمکراتیک آلمان به این موضوع توجه خواهد کرد تا زمینه‌های توسعه بیشتر روابط بین دو کشور فراهم شود.(1)
دکتر غفوری فرد وزیر نیرو نیز در دیدار با وزیر صنایع شیمیایی آلمان شرقی گفت: امپریالیست‌ها تصور می‌کردند که با خروج بیش از هزار کارشناس خارجی که اداره‌کننده صنعت برق ایران بودند و با اعمال محاصره اقتصادی، دیری نخواهد گذشت که ایران را در خاموشی کامل خواهند دید و چرخ‌های صنعتی کشور با توقف صنعت برق از حرکت باز خواهد ایستاد، ولی به لطف خداوند و امدادهای غیبی او و با نیروی ایمان، همکاران ما در این صنعت با ناباوری شاهد آن بودند که نه‌تنها این صنعت و صنایع وابسته به آن متوقف نشد، بلکه با توسعه و رشدی معادل 20 درصد در سال، پیش رفت و با همه مشکلات یادشده و مهم‌تر از همه مشکلات جنگ تحمیلی، گام‌های مؤثری دراین‌باره برداشته شد.
در این ملاقات، درخصوص همکاری دو کشور درزمینه صنایع شیمیایی ازجمله تهیه و ساخت کارخانجات تهیه کلر و پرکلرین، اسیدکلریدریک، عایق‌های الکتریکی لوله‌های فایبرگلاس، کارخانجات آب شیرین‌کن، تصفیه‌خانه‌های آب و نیروگاه‌های آبی بحث و تبادل‌نظر شد.
وزیر صنایع شیمیایی جمهوری دمکراتیک آلمان در دیدار با آقای بانکی رئیس سازمان برنامه و بودجه، ضمن اعلام آمادگی دولت متبوع خود برای هرگونه همکاری، مقاومت مردم ایران را درخصوص محاصره اقتصادی ستود و از موضع ضد امپریالیستی دولت جمهوری اسلامی ایران تجلیل کرد(2)ویشوفسکی ضمن مفیدخواندن دیدارهای خود با مقامات ایران درباره نحوه توسعه و همکاری‌های دو کشور گفت: در این مسافرت درباره ایجاد کمیته ای دوجانبه برای فراهم‌آوردن همکاری‌های اقتصادی درازمدت بین ایران و آلمان شرقی گفتوگو و تبادل‌نظر شده است. وی از آقای بانکی خواست تا به‌عنوان وزیر مسئول برنامه‌ریزی ایران، این کمیته را در رسیدن به اهداف خود یاری کند.
ویشوفسکی همچنین در این دیدار اعلام کرد که کشورش آماده است تا فناوری لازم را برای دستیابی به استقلال صنعتی در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار دهد.(3)
1
روزنامه وال استریت ژورنال ضمن توجه به مواضع کویت در جنگ ایران و عراق، درباره دغدغه‌های فکری این کشور که از کمک‌های مالی کویت به عراق نشئت می‌گیرد، نوشت: منافع کویت در پایان‌گرفتن جنگ فقط به‌خاطر نزدیکی‌اش با جبهه نیست، بلکه بیشتر نگرانی‌اش از این امر مایه می‌گیرد که ممکن است ناچار شود، تعهدات مالی بیشتری را درباره عراق بپذیرد، آن هم
در زمانی که درآمدهای نفتی‌اش کاهش یافته و در همان حال باید با بحرانی که گریبان‌گیر بازار بورس چند میلیارد دلاری داخلی‌اش شده است، دست‌وپنجه نرم کند. کویت به‌ویژه از امکان دخالت مستقیم نظامی نگران است، کویتی‌ها هنوز حمله سال گذشته به مرکز ذخایر نفتی خود را که گفته می‌شود به‌وسیله جت‌های ایران انجام‌شده، از یاد نبرده‌اند.
کویت رسماً در جنگ ایران و عراق جانب بی‌طرفی را گرفته است، اما با اعطای چندین میلیارد دلار به عراق و صدور مجوز عبور انبوهی از مواد غذایی، مهمات، بنزین و کالاهای اساسی دیگر موردنیاز عراق از خاک خود، ایران را خشمگین کرده است(1)
1
هلموت کهل صدراعظم آلمان، در مصاحبه با مجله انگلیسی اکونومیست به‌صراحت امریکا را به‌دلیل ایفای نقش ژاندارمی‌اش در جهان به‌ویژه در منطقه خلیج‌فارس مورد ستایش قرار داد. وی در این مصاحبه اظهار کرد: ما از امریکا انتظار داریم که در سیاست جهانی نقش رئیس را بازی کرده، برای حفظ منافع ما هم تلاش کند و درصورت درگیری در خلیج‌فارس، یعنی جایی که 60 درصد از نفت خام ما از آنجا می‌آید نیز رسماً دخالت کند. وی همچنین گفت: اگر ما بر این عقیده هستیم که باید درجهت منافع خود عمل کنیم، نباید مانع امریکاییان شویم که درجهت منافع خود عمل کنند.(2)
2
امروز بیانیه شصت و ششمین اجلاس وزیران نفت عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک که دیروز پایان یافته بود، منتشر شد. به گزارش خبرگزاری اوپک از وین، در این بیانیه آمده است: این اجلاس وضع بازار نفت را بررسی کرد و تصمیم گرفت برای تثبیت بازار و دفاع از سیستم قیمت‌گذاری اوپک اقدامات ضروری را انجام دهد. بدین‌منظور، اجلاس تصمیم گرفت که تولید کل اوپک در سال 1983 نمی‌بایست از 5/18 میلیون بشکه در روز تجاوز کند.
از آنجا که توافق بر سر تعیین سهمیه تولید کشورهای عضو به مذاکرات بیشتر میان اعضا نیازمند است، اجلاس تصمیم گرفته است به بررسی ادامه دهد و باتوجهبه این مشورت‌ها بار دیگر جلسه ای تشکیل شود. همچنین، اجلاس تصمیم گرفته است که همه کشورهای عضو، تلاش‌های لازم را برای حفظ سیستم قیمت‌گذاری موجود و تثبیت وضع بازار نفت انجام دهند.
در این اجلاس همچنین قطعنامه ای به تصویب رسید که قرار است در ماه ژانویه 1983 منتشر شود.(1)
خبرگزاری جمهوری اسلامی ضمن نارساخواندن این بیانیه، درباره اختلافات موجود در این اجلاس و پیامدهای احتمالی آن، تفسیر زیر را منتشر کرد:
در این بیانیه به مسئله اصلی اوپک که تعیین میزان سطح تولید نفت هریک از کشورهای عضو است، هیچ‌گونه اشاره ای نشده است. سرتاسر بیانیه حاکی‌از اعلام یک‌سری کلیات درمورد مسائل اوپک می‌باشد که تصمیمات مربوط به آن قبلاً در جلسه نظارت یا مشورتی که جنبه غیررسمی داشت، اتخاذ شده بود و به نظر می‌رسد جلسات دو روزه وزیران عضو کشورهای صادرکننده نفت اوپک، هیچ‌گونه مشکلی را حل نکرده است و کشورهای عضو نتوانستند بر سر تعیین سطح تولید برای یکایک کشورهای عضو به توافق برسند.
محافل نفتی در غرب گره کور مذاکرات وین را موضوعاتی ازقبیل تقاضای کاهش میزان سطح تولید نفت عربستان سعودی و افزایش سطح تولید نفت ایران و لیبی قلمداد کردند. از قرائن چنین برمی‌آید که فعلاً قرار شده است هر کشوری به هر میزان که بخواهد نفت تولید و به بازارهای بین‌المللی عرضه کند و این موضوع در ابتدا و به‌ظاهر، به کاهش قیمت‌های نفت در بازارهای بین‌المللی خواهد انجامید که به نادرستی آن اشاره خواهیم کرد.
آنچه مسلم است، درطول نشست وین، حقانیت کشورهایی چون ایران و لیبی که معتقدند میزان تولید هر کشور عضو اوپک باید براساس سطوح تاریخی تولید، جمعیت، احتیاجات مالی و ذخایر موجود مالی و نفتی باشد، ثابت شده است، اما به‌رغم این صراحت، شیخ یمانی وزیر نفت پادشاهی سعودی و اقمارش در اوپک حاضر نشدند توافق خود را دراین‌باره اعلام کنند و بالاخره اجلاس با یک بیانیه به کار خود پایان داد.
چنانچه نتایج حاصل از نشست اخیر اوپک را بررسی کنیم، به‌وضوح درمی‌یابیم که احتمال کاهش چشمگیر قیمت نفت دور از ذهن است، چون با کاهش قیمت‌ها، سرمایه‌گذاری‌های امریکا درزمینه انرژی، با ضرر مواجه می‌شود و این به سود امریکا و غرب نخواهد بود. از سوی دیگر، بعید به نظر می‌رسد قیمت نفت از میزان 26 دلار که نرخ فروش نفت سعودی است، ارزان‌تر شود؛ با این استدلال که اگر کاهش احتمالی بهای نفت زیاد باشد، بانک‌های غرب به‌ویژه بانک‌های امریکایی با یک رکود جذب پول و پس‌انداز روبهرو خواهند شد. واضح است که دراین‌صورت درآمد شیوخ عرب از نفت نیز کاهش یافته، درنتیجه پول کمتری به بانک‌های یادشده واریز می‌شود. چنین به نظر می‌رسد که برخی از کشورهای عضو اوپک به سردمداری پادشاهی سعودی از این پس به دو دلیل قیمت‌ها را کمی کاهش خواهند داد:
1) مأخذ 3، ص9.
روزهای آینده نشان خواهد داد که عربستان سعودی با حرکتی مخرب و با پشت‌کردن به دیگر کشورهای عضو اوپک منافع حاصل از صدور نفت خود را برای احیای هرچه‌بیشتر بانک‌های غربی به‌ویژه امریکایی به اینگونه بانکها سرازیر کند. گفتنی است که از این رهگذر، کشورهایی چون نیجریه که در این اواخر توانسته بودند تاحدودی وضع خود را ازنظر مالی تثبیت کنند، دچار بیشترین زیان خواهند شد و به‌احتمال‌زیاد، بازارهای محدود قبلی خود را از دست خواهند داد، زیرا به‌هیچ‌وجه به سود اینگونه کشورها که تعدادشان بین اعضای اوپک از سه کشور تجاوز نمی‌کند، نیست که حتی یک سنت از قیمت نفت صادراتی‌شان کاسته شود. آنچه مسلم است اینکه پادشاهی سعودی و اقمارش در اوپک قبل از حفظ منافع ملی خود، درصدد خواهند بود که نگذارند به منافع سرمایه‌داری در سطح بین‌المللی لطمهای وارد شود، به این دلیل که بروز کوچک‌ترین خطر برای بانک‌های غربی به اضمحلال سیستم بانکی جهان غرب خواهد انجامید(1)
1
وزیران نفت سه کشور اندونزی، ونزوئلا و ایران مواضع خود را درخصوص اجلاس اخیر اوپک عنوان کردند.(2)سه کشور یادشده در اجلاس اخیر اوپک که دیروز به کار خود پایان داد، مواضعی نزدیک به هم داشتند. همچنین در پایان این اجلاس، هنردوست معاون وزیر نفت ایران و فهد الخیال معاون وزیر نفت عربستان، دیدگاه‌های خود را درخصوص وضعیت نفتی دو کشور و تصمیمات اخیر اوپک بیان کردند.
سوبروتو وزیر نفت اندونزی دراین‌باره گفت: بااینکه اجلاس اوپک بدون دستیابی به توافقی به پایان رسید، این مرحله پایان راه نیست و مذاکره در میان اعضا ادامه خواهد یافت. وی افزود: جلسات کمیته نظارت اوپک که قرار است در هفته اول فوریه تشکیل شود، کوششی برای دستیابی به توافق خواهد بود.(3)
وزیر نفت ونزوئلا نیز گفت: توافق‌نکردن درزمینه سهمیه‌بندی تولید ترجیحی به معنای شکست اوپک نیست. اوپک سالهای سال پابرجا خواهد ماند. وزیر نفت ونزوئلا - که کشورش خواستار سهمیه تولید بیشتر می‌باشد - گفت: اگر دیگران نیز سعی کنند، ونزوئلا نیز از تولید خود خواهد کاست، اما در غیر این صورت بیش از سهمیه خود تولید خواهد کرد. وی
افزود: میزان حداکثر تولید اوپک از 17 میلیون و 500 هزار بشکه به 18 میلیون و 500 هزار بشکه افزایش یافت، اما موضوع تقسیم آن هنوز حل نشده است.(1)
سیدمحمد غرضی وزیر نفت ایران نیز در گفتوگویی با خبرنگار واحد مرکزی خبر، درباره چشم‌انداز و سیر امیدوارکننده اقدامات اوپک در آینده؛ علت ادعای وزیر نفت عربستان مبنی بر ازهم‌پاشیدگی اوپک و موضع استیلاجویانه عربستان در اوپک مطالبی را بیان کرد.
مهندس غرضی در پاسخ به این سؤال که آیا از نتیجه اجلاس وزیران نفت اوپک راضی هستید یا خیر، گفت: تا وقتی که واقعاً تحمیل است، نمی‌شود راضی بود و نباید هم راضی بود، ولی به‌تدریج که دامنه تحمیل کم می‌شود، یک مقداری وضع بهتر می‌گردد. ما نسبت به سال گذشته با آنچه که گذشته است در اوپک و در آن موقعیتی که عربستان 11 میلیون بشکه نفت به بازار تزریق می‌کرد و زحمت‌های بسیاری برای تولیدکنندگان نفت به‌ویژه جمهوری اسلامی ایجاد می‌کرد، الآن یک وضع بهتری داریم، می‌توانیم بگوییم که دامنه تحمیل کمتر و تاحدودی تساوی برقرار شده است، انشاءالله به‌تدریج عدالت هم برقرار می‌شود.
از ایشان سؤال شد که رسانه‌های غربی مطالبی را که شیخ زکی یمانی مطرح کرده است، به‌طور گسترده ای انعکاس داده‌اند. درواقع، یمانی یکشنبه شب گذشته مطرح کرد که اوپک در آستانه ازهم‌پاشیدن است و روزنامه های صبح دوشنبه چاپ لندن هم این مطالب را با آب‌وتاب نقل کردند. وزیر نفت کشورمان در پاسخ به این سؤال که تا چه حد حرفهای زکی یمانی می‌تواند پایه و اساس داشته باشد، گفت: دراین‌باره حرفهای وی صحت دارد که سیاست‌های تحمیلی عربستان سعودی در اوپک درحال ازهم‌پاشیدن است و همیشه این طور بوده است که وقتی کسی سیاست‌هایش از بین می‌رفته یا یک دستگاهی سیاست‌هایش به تزلزل می‌افتاده، فکر می‌کرده که کل دستگاه به تزلزل افتاده است. این امر دقیقاً به این مفهوم است که دیگر عربستان سعودی نمی‌تواند سیاست‌های خود را تحمیل کند و یکه‌تاز میدان و تعیین‌کننده قدرت و خط مشی اوپک باشد و ما هم قبول داریم که دراین‌زمینه عربستان سعودی شکست خورده و وزیر نفتش باید چنین حرف‌هایی بزند، ولی احساس بنده این است که اوپک بسیار باقدرت‌تر از روزهای سال گذشته در این موقع بوده است و الآن پرقدرت‌تر شده است.
خبرنگار پرسید: اطلاع دارید که پادشاهی سعودی درحال‌حاضر تحویل نفت به طرف قراردادهای نفتی عراق را به‌عهده دارد، آیا این موضوع در اوپک مطرح شد که به این ترتیب پادشاهی سعودی به‌مراتب بیش از میزانی که سهمیه تولید نفت برایش تعیین شده، نفت تولید و صادر می‌کند؟ غرضی در پاسخ گفت: همه جنگ داخلی اوپک و همچنین تهدیدهایی که از داخل اوپک را تهدید می‌کند، ازسوی عربستان سعودی است. من بارها عرض کرده‌ام که وزیر نفت عربستان سعودی وقتی وارد اجلاس می‌شود، همیشه می‌گوید من اینجا فقط یک گزارشگر
1) روزنامه کیهان، 30/9/1361، ص18.
هستم و تنها کسانی می‌توانند درباره نفت عربستان سعودی تصمیم بگیرند که در ریاض نشسته‌اند. این مشکلی است که بین دیگر وزیران اوپک و شخص وزیر نفت عربستان سعودی وجود دارد؛ البته، نیاز به این نیست که ما بگوییم عربستان به‌جای عراق نفت می‌فروشد. وقتی که همه رسانه‌ها می‌گویند که تقریباً همه هزینه‌های جنگ تحمیلی عراق بر ایران از ناحیه عربستان سعودی و کویت و بعضی دیگر از شیخ‌نشین‌ها برآورده و پرداخت می‌شود، چه نیازی هست که ما بگوییم عربستان سعودی به‌جای عراق امر استخراج و فروش را انجام می‌دهد، این روشن است. مشکل اساسی ما درخصوص تولید کلی است که عربستان سعودی انجام می‌دهد و در این سه روز همیشه در اجلاس درباره آن بحث بوده و همواره عربستان از پذیرفتن این نکته که بیش از حد و بیش از ظرفیت لازم برای فروش، به این امر اقدام می‌کند، سر باز زده است و به‌اصطلاح مانند عضو خانواده عمل نمی‌کند، بلکه همانند کسی که خود را مالک اصلی یا فرمانروای اصلی خانواده - به‌رغم گذشته‌اش - می‌داند، رفتار می‌کند و این مشکل اصلی بود که اجلاس به یک توافق کاملاً منضبطی که منافع همه اعضای اوپک را در بر داشته باشد، نائل نگردید.(1)
وی همچنین در بازگشت از وین، در فرودگاه، درباره وضعیت فعلی تولید نفت ایران؛ تعیین دبیرکل جدید اوپک؛ سهمیه تازه تعیین‌شده برای ایران جهت تولید نفت؛ موضع عربستان سعودی در اوپک و کاهش سهمیه تولیدات نفت این کشور در این اجلاس سخن گفت. سیدمحمد غرضی درباره تولید نفت ایران گفت: تولیدات نفت ایران در مراحل استخراج، اکتشاف، تولید لوله، بارگیری و بهره‌برداری از منابع به همان میزان قبل از انقلاب و در وضع بسیار مطلوبی است. ایران به‌لحاظ استخراج و بارگیری مشکلی ندارد و می‌تواند متناسب با نیاز خود نفت به بازار عرضه کند.
وی درباره تعیین دبیرکل جدید اوپک گفت: درخصوص دبیرکل جدید که برای دو سال انتخاب می‌شود، پیشنهادهای لازم را داده و شش ماه دیگر دبیرکل جدید اوپک - که ایران وی را تعیین کرده است - کار خود را آغاز خواهد کرد.
وی درمورد روابط ایران و لیبی نیز اظهار کرد: در اجلاس اوپک روابط بین دو کشور مطرح نیست. ما در این اجلاس موضوعات کلی اوپک را در نظر می‌گیریم و درخصوص روابط ایران با لیبی باید بگویم که ما به‌منظور انسجام و همکاری بین دو کشور کوشش فراوانی کرده‌ایم که از آن جمله، فرستادن کارشناس نفتی به کشور برادر، لیبی است. کارشناسان ما در آنجا فعالیت‌های بسیاری انجام می‌دهند و لازم است اشاره کنم که در آینده روابط خود را گسترده‌تر خواهیم کرد.
وزیر نفت درباره سهمیه صادرات نفت ایران گفت: اوپک در اجلاس اخیرش سهمیه 5/2 میلیون بشکه تولید در روز را برای ایران تأیید کرد؛ البته، باید گفت که اوپک مجموع فروش و مصرف داخلی را تأیید می‌کند. درخواست ما در اوپک این بود که سهمیه ایران فقط برای صادرات تعیین شود و مصرف داخلی در نظر گرفته نشود و ما تولید 5/2 میلیون بشکه در روز را
1) مأخذ 2، ص16.
به‌عنوان صادرات قبول کردیم و نه تولید. اوپک به‌خصوص بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، رهبریش تقریباً به دست عربستان سعودی افتاد که با تولید روزانه بیش از 11 میلیون بشکه نفت در سال گذشته، هرنوع تحمیل را به دیگر اعضای اوپک وارد می‌کرد. جمهوری اسلامی توانست قیمت نفت را از بشکه ای 12 دلار به 37 دلار برساند. لازم است اشاره کنم در داخل اوپک اعضایی هستند که علیه جمهوری اسلامی و منافع مستضعفان در جهان قد علم کرده‌اند. عربستان سعودی قبل از انقلاب، روزانه 6/5 میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد و برای اینکه کنترل بازار را به دست گیرد و قیمت نفت را در سال گذشته پایین بیاورد، مهارت خود را افزایش داد. از طرف دیگر، زکی یمانی در مصاحبه خود گفته بود، ما برای غرب نیم دلار هدیه دادیم. این موضوع دست به دست هم داد و بازار نفتی در کنترل عربستان سعودی درآمد. خوشبختانه، در دو جلسه اخیر اوپک مواضع عربستان به‌تدریج تضعیف و مجبور شد، تولید خود را از 11 میلیون بشکه به 5/5 میلیون بشکه در روز تقلیل دهد. با خارج‌شدن اینگونه موقعیت‌ها از دست عربستان، بقیه کشورهای عضو اوپک خود را در تعیین سیاست‌های اوپک سهیم می‌دانند(1)
هنردوست معاون وزیر نفت، نیز در مصاحبه ای نظر خود را درباره اجلاس اوپک؛ اختلاف ایران و عربستان؛ میزان نیاز دو کشور به صدور نفت باتوجهبه جمعیت هر دو کشور و مقایسه تولید نفت ایران قبل و بعد از پیروزی انقلاب، بیان کرد. به گزارش رادیو بی‌بی‌سی، هنردوست گفت که هیچ‌گونه امکاناتی برای مصالحه بین ایران و عربستان وجود ندارد. او به‌طور صریح اظهار کرد که ایران حجم تولید خود را به‌هیچ‌وجه کاهش نخواهد داد. وی گفت قبل از انقلاب، ایران روزانه 6 میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد و صدور نفت ایران بعد از انقلاب تقریباً به صفر رسید، درنتیجه عربستان مشتری‌های نفت ایران را به‌سوی خود جلب کرد. تقریباً یک سال قبل، عربستان نفت خود را بشکهای 4 دلار ارزان‌تر از ایران می‌فروخت تا بازار ایران را کساد کند، اما اکنون ایران حتی از یک بشکه نفت نیز به نفع عربستان صرف‌نظر نخواهد کرد، چون فروش این نفت را حق خود می‌داند(2)
هنردوست افزود: تولید بیش از 3 میلیون بشکه نفت در روز، حق ایران است و هیئت نمایندگی ایران در اجلاس به‌طور صریح اعلام کرد که دولت ایران روزانه بیش از 3 میلیون بشکه نفت تولید می‌کند. وی افزود: حجم تولیدات نفت ایران در گذشته، حجم ذخایر نفت، نیازهای مالی و جمعیت ایران، این کشور را محق به تولید بیش از 3 میلیون بشکه در روز می‌کند، اما بعضی از اعضای سازمان اوپک اظهار کرده‌اند که سهمیه تولید خود را همچنان در حد قبلی حفظ می‌کنند. قبلاً عربستان مایل به پذیرش هیچ‌یک از اصولی که ایران برای تعیین سهمیه تولید پیشنهاد کرده، نبود. آقای هنردوست اشاره کرد که عربستان فقط 6 یا 7 میلیون و ایران بیش از 40 میلیون نفر جمعیت دارد. وی افزود که به این دلیل در جلسه، این توافق حاصل نشد. معاون وزیر نفت ایران گفت: این کشور به‌عنوان یکی از اعضای مؤسس اوپک مایل است که این سازمان صحیح و سالم و قدرتمند
باقی بماند و تأکید کرد که سازمان اوپک مانند یک خانواده است و اعضای این خانواده باید بکوشند تا با یکدیگر همکاری کنند نه آنکه بر یک قسمت تسلط یابند(1)
دراین‌حال، "فهد الخیال" معاون وزیر نفت عربستان، بدون اشاره به موضع سایر کشورهای عضو اوپک برای فشارآوردن به عربستان برای کاهش تولید نفت این کشور از 11 میلیون بشکه در روز به 5 میلیون بشکه، در مصاحبه ای با روزنامه سعودی عکاظ اظهار کرد: افزایش تولید نفت خام عربستان سعودی براساس نیازهای بازار بین‌المللی نفت انجام می‌شود. الخیال اعلام کرد که کاهش تولید نفت سعودی در سال 1982 نسبت به سال 1981، با سیاست نفتی ریاض و باتوجهبه نیازهای بین‌المللی در ارتباط بوده است و ربطی به اجلاس اوپک ندارد.(2)
ضمیمه گزارش904: مقاله نشریه رویدادها و تحلیل دفتر سیاسی سپاه پاسداران درباره اجلاس اوپک و پیامدهای آن
متن مقاله نشریه رویدادها و تحلیل با عنوان اجلاس اخیر اوپک و پیامدهای آن، به این شرح است:
«اجلاس اخیر اوپک درحالی در وین تشکیل شد که از قبل جوسازی‌ها و زمینه‌سازی‌هایی در بازار نفت توسط غرب و تبلیغات‌گران آنها و همچنین اعضایی از اوپک که وابسته به امریکا و غرب هستند، ایجاد می‌شود. خبرگزاری‌ها سعی دارند از قول به اصطلاح کارشناسان کاهش تقاضای نفت را در آینده پیش‌بینی کنند. امریکا با کاهش یک دلار در قیمت هر بشکه نفت و سعودی با تهدید ایران که اگر مقدار تولید نفتش را کاهش ندهد، تولید خود را افزایش خواهد داد و با متهم‌کردن ایران به تخفیف در بهای نفت صادراتی، درحالیکه خود قیمت 34 دلار در هر بشکه را حتی تا 26 دلار کاهش داده و سیل نفت را به بازارهای جهان سرازیر کرده است، سعی در جوسازی و تهدید علیه ایران دارند.
حال مسئله این است که این تبلیغات و جنجال‌ها برای چیست؟ آیا بدین‌وسیله می‌خواهند قیمت نفت کاهش یافته تا نفت را به قیمت ارزان‌تری بخرند؟ باید گفت علی‌رغم اینکه کاهش قیمت ممکن است در کوتاه‌مدت برای آنها منافعی در برداشته باشد، ولی در درازمدت به زیان غرب خواهد بود، پس مسئله چیست؟ به نظر می‌رسد مسئله اصلی آنها منزوی‌کردن جمهوری اسلامی ایران است و اتهام به اینکه ایران می‌خواهد وحدت اوپک را خدشه‌دار کند، بدین‌وسیله، سعی در ضربه‌زدن به زمینه و موقعیتی است که انقلاب اسلامی در جهان کسب کرده است، خلاصه اینکه محور تبلیغاتی خبرگزاری‌های غرب دررابطه‌با نفت به گونه ای است که سعودی‌ها برای حفظ قیمت پایه اوپک تولید خود را کاهش داده، ولی ایران و بعضاً لیبی نفت خود را به قیمت‌های کمتر از قیمت پایه اوپک فروخته و علاوه‌برآن بیش از سهمیه تعیین‌شده مبادرت به فروش می‌کنند.
از سوی دیگر، در طی عمر 22 ساله اوپک، امسال برای اولین بار تولید نفت کشورهای غیرکمونیست خارج از اوپک (ازجمله انگلیس و مکزیک...) به بیش از تولید نفت اعضای اوپک رسیده است و هرچند این کشورها انسجامی نداشته و قیمت‌های آنها هم تاحدود زیادی از قیمت اوپک متأثر است و تولید نفت درحالی برای آنها مقرون به صرفه است که قیمت‌ها در حد بالا باشد، ولی این کشورها می‌توانند بازار جهانی نفت را تحت‌تأثیر قرار داده و تاحدودی رقیبی برای اوپک باشند.
همچنین این اجلاس درحالی برقرار می‌شود که بر کشورهای صنعتی رکود رو به تزاید حاکم است و هر روز از تعطیلی کارخانجات و بیکاری عد‌ه‌ا ی در این کشورها گزارش می‌رسد که این مسئله تأثیر زیادی بر بازار نفت داشته و کاهش تقاضاهای نفت متقابلاً این رکود را تشدید می‌کند. به‌هرحال، در چنین موقعیتی است که وزرای نفت 13 کشور عضو اوپک در روز 27 آذرماه، مشورت‌های غیررسمی پیرامون چگونگی
تعیین سهمیه هریک از اعضا در بازار نفت را در وین آغاز می‌کنند که وزیر نفت ایران درمورد این جلسه غیررسمی اظهار داشت که این جلسه برخلاف تصور، جلسه خوبی بود و علت آن ترس کشورهایی بود که از داخل و خارج مشغول توطئه بودند. وی گفت نظر به اینکه تقاضای امسال و سال آینده برای نفت خام یکسان خواهد بود، ایران خواست که تولید روزانه اوپک 5/17 میلیون بشکه و قیمت همان 34 دلار تثبیت شود. همچنین 4 وزیر اوپک (امارات متحده عربی، الجزایر، ونزوئلا و اندونزی) طی مشورت‌هایشان به این نتیجه دست یافتند که سال آینده وضع بازار نفت بهتر از امسال نخواهد بود.
از طرف دیگر، مسئله مورد بحث این اجلاس چگونگی تعیین سهم تولید هر کشور اعلام شده و وزرای شرکت‌کننده وقت خود را صرف تغییر در بهای کنونی قیمت نفت نخواهند کرد. بدین‌ترتیب، روز 28 آذرماه، جلسه رسمی اوپک افتتاح می‌شود، گفتوگوهای غیررسمی قبل تاحدودی مسائل را روشن ساخت و گفته شد که اعضای اوپک باید به یک هماهنگی در میزان تولید دست یابند تا این هماهنگی، بین عرضه و تقاضای جهان برای نفت اوپک موازنه ایجاد کند.
مشخص است که مهم‌ترین مسئله برای ایجاد توازن در بازار نفت و غلبه بر کسادی آن قبل از همه کنترل میزان تولید است که بدین‌وسیله می‌توان از افزایش عرضه در بازار جلوگیری کرده و درنتیجه قیمت‌ها را در دست گرفت. بنابراین، مهم‌ترین بحث این جلسه موضوع تعیین سهمیه برای هریک از اعضا می‌باشد. دراین‌رابطه، دو طرف متقابل در اوپک وجود دارد؛ یک طرف، جمهوری اسلامی ایران است که خواستار تعیین معیارهای عادلانه و منطقی برای مقدار تولید هر کشور می‌باشد که ازنظر نماینده ایران ازجمله این معیارها سطوح تاریخی تولید نفت، جمعیت، احتیاجات مالی و ذخایر موجود مالی و نفتی می‌باشد که اکثر اعضای اوپک این نظر را تأیید کرده و منطقی می‌دانند، طرف دیگر، پادشاهی سعودی است که تاکنون خود را در بین اعضای اوپک پیش‌کسوت و یکه‌تاز میدان می‌دانسته و حاضر نیست دلایل ایران را بپذیرد و چون خود معیاری منطقی درزمینه تعیین مقدار سهمیه تولید هر کشور ندارد، با نظر ایران شدیداً مخالفت کرده و می‌گوید: "بااینکه عربستان قادر است روزانه بیش از 10 میلیون بشکه تولید کند، ولی میزان تولید را 1 تا 5 میلیون بشکه کاهش داده" و یا اگر درمورد حق مرغوبیت‌ها(1)تصمیم‌گیری جدی نشود، عربستان ملزم به رعایت مقررات اوپک نخواهد بود. بدین‌ترتیب، نماینده سعودی یا بهتر بگوییم نماینده آرامکو (شرکت حاکم بر نفت و بر سرزمین جزیرةالعرب) از مسئله اصلی و مشخص‌شدن معیاری منطقی برای تعیین سهمیه هر کشور طفره می‌رود.
باتوجهبه معیارهای فوق، نماینده ایران خواستار کاهش تولید نفت توسط عربستان می‌شود که کشورهایی که در شرایط کنونی احتیاج بیشتری به فروش نفت دارند، بتوانند تا حدود احتیاجشان نفت صادر کنند، ولی چنان‌که گفته شد، با نپذیرفتن نماینده سعودی، موضوع لاینحل باقی ماند و آخرین اجلاس اوپک با انتشار بیانیه ای پایان یافت که در قسمتی از آن آمده است:
"این کنفرانس وضع بازار نفت را بررسی کرد و تصمیم گرفت اقدامات ضروری درجهت تثبیت بازار و دفاع از سیستم قیمت‌گذاری اوپک به عمل آورد. بدین‌منظور، کنفرانس اوپک تصمیم گرفت که تولید کل اوپک در سال 1983 (این سال از روز 11 دی آغاز شد) نمی‌بایست از 5/18 میلیون بشکه در روز تجاوز کند. هرچند توافق بر سر تعیین سهمیه تولید کشورهای عضو به مذاکرات بیشتر نیازمند است، اعضا تلاش‌های لازم را جهت حفظ قیمت پایه 34 دلار به عمل آوردند."
بدین‌ترتیب، آخرین اجلاس اوپک همانند اجلاس فوق‌العاده تیرماه گذشته با عدم توافق بر سر میزان
1) به‌علت تفاوتی که در وزن مخصوص و میزان ناخالصی نفت کشورهای گوناگون وجود دارد، میزانی برای تعیین این تفاوت و اختلاف آن با قیمت پایه قرار داده‌اند.
سهمیه تولید هر کشور و با توافق بر سر میزان تولید در حد 5/17 میلیون بشکه در روز و قیمت 34 دلار پایان یافت و چنانچه دیدیم باتوجهبه عدم توافق بر سر میزان تولید هر کشور، دیگر توافقات هم عملی نگردید و تولید از حد تعیین‌شده بالاتر رفت و قیمت هم از 34 دلار پایین‌تر آمد.
درمورد چگونگی مطرح‌شدن سهمیه‌بندی میزان تولید برای هر کشور باید گفت، با تلاشی که سعودی و رفقایش در اوپک با کمک کمپانی‌های نفتی و رسانه‌های تبلیغی سلطه‌گران برای شکستن قیمت نفت به عمل آوردند، از اواسط سال 60، براثر مازاد در بازار نفت قیمت‌ها رو به کاهش گذاشت، به این جهت اعضای اوپک برای حفظ قیمت نفت در اسفند سال گذشته تشکیل جلسه داده و به این نتیجه رسیدند که تعیین قیمت نمی‌تواند جدای از مقدار تولید باشد و نوسانات تولید است که موجب نوسانات قیمت می‌شود، به این جهت، علی‌رغم ناخشنودی سعودی از تصمیم‌گیری درمورد تعیین حداکثر تولید، اعضای اوپک تصمیم می‌گیرند حداکثر تولید اوپک، 5/17 میلیون بشکه در روز بشود، ولی مقدار حداکثر تولیدی که برای هر کشور تعیین می‌شود هیچ‌گونه هماهنگی با احتیاجات آن کشور ندارد؛ مثلاً برای نیجریه که دارای 75 میلیون نفوس است، 3/1 میلیون بشکه در روز، همچنین برای ایران که دارای 40 میلیون نفر جمعیت است، در موقعیت جنگی و باوجود احتیاجاتی که نیاز به فروش نفت دارد، 2/1 میلیون بشکه و از طرف دیگر برای عربستان با جمعیت کمتر از 8 میلیون نفر - که اکثراً صحرانشین و روستایی بوده و سعودی خرجی برای آنها نمی‌کند - درحالیکه بیش از 100 میلیارد دلار ذخایر ارزی در بانک‌های امریکایی دارد، روزانه بیش از 7 میلیون بشکه تعیین می‌شود که از همان زمان باتوجهبه عادلانه و منطقی نبودن سهمیه‌های تعیین‌شده، این مسئله مشکل اصلی بوده و با تن ندادن سعودی به معیارهای عادلانه برای تعیین سهمیه هر کشور، این مسئله و اختلاف در اوپک ادامه خواهد یافت، مگر اینکه به خواست خدا، رژیم حاکم بر عربستان و حاکم بر همسایگان هم‌بندش سرنگون شده و اسلام در آن سرزمین‌ها حاکم شود و یا اینکه منافع اربابشان ایجاب کند (به فرض محال) که آنها به این مسئله تن دهند که دراین‌صورت می‌توان به حل این مسئله امید داشت.
در پایان به پیامدهایی که اجلاس اخیر اوپک در بر خواهد داشت می‌پردازیم: با مقایسه نتایج اجلاس گذشته در تیرماه و اجلاس اخیر درمی‌یابیم که تغییر مهمی در بر نداشته، یعنی همان‌طورکه اعضای اوپک در جلسه تیرماه به توافقی درمورد مقدار سهمیه هر کشور دست نیافت، در این جلسه هم دراین‌مورد توافقی حاصل نشد و قیمت رسمی در هر دو اجلاس 34 دلار اعلام شده و تنها تغییر اینکه حداکثر تولید اوپک در جلسه قبل، 5/17 و در جلسه اخیر، 5/18 میلیون بشکه در روز اعلام شد که باتوجهبه عدم رعایت سهمیه‌های تعیین‌شده در اسفندماه گذشته توسط اعضا، این مسئله هم تغییر در بازار نفت به وجود نخواهد آورد و مسئله دیگر تهدیدهای سعودی است که قبل از کنفرانس اعلام کرده بود که اگر ایران تولید نفت خود را کاهش ندهد، عربستان تولیدش را افزایش خواهد داد و قیمت را پایین می‌آورد که دراین‌رابطه باید گفت، نفت عربستان زیر نظر مستقیم شرکت امریکایی آرامکو بوده و تصمیم‌گیرنده اصلی درمورد مقدار تولید و قیمت هم آرامکو می‌باشد و به هر صورت که منافعش ایجاب کند، عمل می‌کند و این مسئله مشخص می‌کند که تهدیدهای نماینده سعودی توخالی بوده و سعی دارد که اگر بتواند از این طریق از صادرات نفت ایران جلوگیری کند.
از طرف دیگر، گفته می‌شود براثر عدم‌توافق در اوپک درمورد سهمیه تولید، ممکن است تولید افزایش یافته و بازار نفت دچار کساد بیشتری گشته و درنتیجه قیمت‌ها کاهش یابد. دراین‌باره هم باید گفت هرچند ممکن است در کوتاه‌مدت کاهش قیمت‌ها منافعی برای دول غربی در برداشته باشد، ولی در کل، کاهش قیمت‌ها به ضرر شرکت‌ها و سرمایه‌داران حاکم غرب نبوده و ازاین‌رو از راه‌های مختلف سعی در جلوگیری از کاهش قیمت، نفت و حفظ حداقل قیمت، یعنی اغلب قیمت‌های سعودی (هر بشکه 26 دلار) دارند.
در اینجا برای روشن‌شدن مسئله، تاحدودی اثرات کاهش قیمت نفت را بیان می‌کنیم:
هزینه تولید که انرژی‌های جانشین نفت به‌مراتب بیشتر از نفت بوده و انرژی‌های جانشین درصورت ارزانی نفت امکان رقابت با آن را از دست داده و تلاش دراین‌زمینه کاهش می‌یابد.
چون بهره‌برداری از منابع دیگر نفت ازجمله منطقه دریای شمال (انگلستان) هزینه‌های گزافی دربردارد، با کاهش قیمت نفت، استخراج از این منابع مقرون‌به‌صرفه نخواهد بود و درصورت عدم بهره‌برداری از این منابع، تقاضا برای نفت اوپک افزایش یافته که خود افزایش قیمت نفت را در بر خواهد داشت.
برای علاقه‌مندنمودن بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در رشته نفت، لازم است که قیمت نفت در حد بالایی بماند، زیرا قیمت نفت باید متناسب با سرمایه‌گذاری‌های کلان موردنیاز برای کشف نفت و ریسک‌های مربوطه باشد.
باتوجهبه ذخیره‌سازی کمپانی‌های نفتی [که] مخصوصاً بعد از انقلاب اسلامی انجام می‌دهند تا در موقعیت مناسب، نفت ذخیره را به قیمت بالایی بفروشند، درصورت کاهش قیمت نفت دچار زیان کلانی خواهند شد.
باتوجهبه اینکه کمپانی‌های نفتی واسطه ای برای خرید نفت از تولیدکنندگان و فروش آن می‌باشند، با کاهش قیمت سود آنها کاهش خواهد یافت.
اگر قیمت نفت کاهش یابد، قدرت خرید کشورهای صادرکننده نفت که اغلب واردکننده مصنوعات غربی هستند، کاهش یافته و درنتیجه رکود بازارها و صنایع غرب بیشتر گشته و بیکاری که در غرب یکی از مشکلات بزرگ است، افزایش خواهد یافت.
با کاهش قیمت نفت مالیاتی که دولت‌های غربی از کمپانی‌های نفتی اخذ می‌کنند کاهش خواهد یافت.
کاهش قیمت نفت [وابسته] به سیستم بانکی غرب می‌باشد؛ ذخایر ارزی کشورهای صادرکننده نفت مخصوصاً در ده‌ساله اخیر، بانک‌های امریکا و غرب را به گردش درآورده و باتوجهبه محروم‌کردن این بانکها از ارز ایران بعد از انقلاب اسلامی و کاهش تولید اوپک، اگر قیمت‌ها کاهش یابد سپرده‌های تولیدکنندگان نفت مخصوصاً عربستان و کویت کاهش یافته و درنتیجه ضرر زیادی برای این بانکها به‌دنبال خواهد داشت. باتوجهبه مسائل فوق، احتمال کاهش قیمت نفت از حد کنونی خیلی ضعیف می‌باشد.»(1)
1) مأخذ 21، بخش دوم، صص 33 تا 36.
روزشمار جنگ ایران و عراق
کتاب بیست‌ودوم: عملیات محرم؛ بهبود شرایط امنیتی و اقتصادی کشور
گزارش روزشمار 1/8/1361
1 تبادل آتش توپخانه در منطقة عمومی عملیات رمضان و مسلم‌بن‌عقیل؛ ناکامی هواپیماهای جنگی عراق در حمله به حریم هوایی آبادان؛ تخریب یک منزل مسکونی براثر گلوله‌های توپخانههای عراق؛ کشف و خنثی‌سازی بیش از 15 هزار عدد انواع مین از آغاز عملیات مسلم‌بن‌عقیل تاکنون؛ ارسال 47 دستگاه خودرو و کامیون نظامی حامل مهمات و مین‌های ضدتانک و ضدنفر از عربستان و قطر به عراق؛ تقاضای پناهندگی 21 نفر از مردم عراق از ایران.
2 گزارش روزنامه کیهان دربارة کمک‌های ارسال‌شده از شهرهای گوناگون به جبهه‌ها؛ همچنین کمک‌های ایرانیان خارج از کشور به آسیب‌دیدگان جنگ تحمیلی و سیل‌زدگان شهر تهران.
3 به‌جای‌ماندن 5 شهید در حمله نیروهای مسلح غیرقانونی به پایگاه نسناز در محور کامیاران - مریوان؛ شهادت 2 سرباز در درگیری بین نیروهای تأمین جاده و نیروهای مسلح غیرقانونی در محور مهاباد - بوکان؛ شهادت یک سرباز و هلاکت 16نفر از مهاجمان در حملة چته‌های حزب دمکرات به پایگاه ربط در شمال‌شرقی سردشت؛ ناکامی عناصر مسلح غیرقانونی در حمله به منزل یک کرد مسلمان در اشنویه؛ مجروح‌شدن 2 سرباز در برخورد با مین در حوالی چناره سنندج؛ کشف و ضبط کامیون حامل مواد منفجره در تهران به‌همت نیروهای سپاه؛ تقاضای امان‌نامة 2 نفر از عناصر حزب دمکرات از سپاه سنندج.
4 توضیحات فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا درمورد اقدامات قرارگاه؛ اجرای برنامههای موفق در پاکسازی منطقة غرب کشور؛ دستاوردهای قرارگاه در دورة یک‌ماهه پس از تشکیل؛ وضعیت داخلی ضدانقلاب و آزادسازی بیش از 50 کیلومتر از جادة راهبردی پیرانشهر - سردشت که مجرای تنفسی ضدانقلاب به شمار می‌رفت.
5 شهادت یک جوان بسیجی در شهرک ولیعصر و یک نفر در کارگاه نجاری در خیابان کمیل تهران به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ تیراندازی به‌سمت ساختمان دادستانی شهرستان اهواز و مجروح‌شدن نگهبان آن؛ حمله به پایگاه مقاومت شهید باهنر هشتپر و مجروح‌شدن یک نفر از افراد پایگاه.
1 گزارش خبرگزاری فرانسه از سوئیس دربارة درخواست پناهندگی خلبان یک هواپیمای غیرنظامی ایران از دولت سوئیس. درپی پناهنده‌شدن این خلبان وزیر امورخارجة ایران گفت: اینگونه افراد از بقایای حکومت طاغوت هستند و با این کار به دامان اربابان سابق خود برمی‌گردند.
2 ملاقات و گفتوگوی سیداحمد خمینی و آقای هاشمی رفسنجانی دربارة صلح با عراق. ابراز مخالفت نمایندگان مجلس شورای اسلامی با صلح تا سقوط صدام و ایجاد حکومت اسلامی با دعوت فرماندهان نظامی به مجلس.
3 هئیتی ازسوی سازمان کنفرانس اسلامی با هدف تسلیم پیام احمد سکوتوره رئیس کمیته حسن نیت منتخب سازمان کنفرانس اسلامی، به رئیسجمهور ایران وارد تهران شد. رئیسجمهور ایران در دیدار با اعضای این هیئت گفت: ما خواهان بازگشت عراق به مرزهای پیش از جنگ و دریافت غرامت هستیم. فاجعة بزرگی که عراق مسبب آن بوده این است که با مشغول‌کردن دو نیروی نظامی عظیم، موضوع مهم فلسطین به فراموشی سپرده شده است. علی‌اکبر ولایتی نیز اظهار کرد: تنها فایدة اینگونه سفرها آشنایی هیئت‌ها با حقایق جنگ است. ما هیچ‌گاه از شرایط بر حقمان عدول نخواهیم کرد.
4 دکتر نوربخش رئیس کل بانک مرکزی ایران در مصاحبه با روزنامه کیهان از کاهش 30 درصدی به 6/15 درصدی نرخ تورم از سال 1356 تا 1361 خبر داد و این کنترل را موفقیت بزرگی برشمرد.
5 توضیحات نخست‌وزیر درمورد ادعای مقامات رژیم صهیونیستی درخصوص فروش اسلحه به ایران؛ پیشنهاد عراق به پذیرش هزار خانواده از اسیران ایران و وضعیت بارگیری در جزیرة خارک.
6 نمایندة صلیب‌سرخ جهانی از به‌شهادت‌رسیدن 2 نفر و مجروح‌شدن 12 نفر از اسیران ایرانی در اردوگاه‌های عراق خبر داد. سخنگوی وزارت امور خارجه خواستار روشن‌شدن سرنوشت 12 اسیر ایران و محکومیت عراق برای ارتکاب این جنایت هولناک از صلیب‌سرخ شد. دیدار مدیر بخش اجرایی کمیتة بین‌المللی صلیب‌سرخ با سرپرست هلال‌احمر ایران و گفتوگو دربارة وضعیت اسرای عراقی و ایرانی.
7 مصاحبة خبرگزاری فرانسه با پیتر هوک مدیر فعالیت‌های عملی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ درمورد نتایج سفرش به ایران.
8 اقدام صدام حسین در اهدای نشان رافدین به تعدادی از نیروهای عراقی به‌منظور قدردانی از آنان.
9 درحالیکه اخبار رسانه‌ها از کمک‌های نظامی و سیاسی تعدادی از کشورهای اروپایی به عراق در جنگ علیه ایران حکایت دارد، سفیر دانمارک درمورد وضع جامعة اقتصادی اروپا دربارة جنگ عراق و ایران گفت: جامعة اروپا آماده است که در اقدامی که برای برقراری دوبارة صلح انجام شود، مشارکت و پس از پایان درگیری‌ها در بازسازی دو کشور همکاری کند.
10 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از افزایش حدود 60 درصدی صادرات این کشور به عراق درطول سال جاری.
11 روزنامة شرق (چاپ پاکستان): جنگ عراق علیه ایران ثابت کرد که ایران می‌تواند در جبهة داخلی و خارجی، امریکا را شکست دهد.
12 تحلیل خبرگزاری یونایتدپرس در روزنامة فرانکفورتر الگمانیه دربارة تأثیرات بیرونی جنگ در کشورهای ایران و عراق و عملکرد سیاستمداران و نظامیان عراق برای جلب توأمان کمک از کشورهای بلوک شرق و غرب و کشورهای منطقه و مواضع ایران دربرابر آن.
ضمیمه گزارش 9: متن مصاحبة اختصاصی دکتر نوربخش رئیس کل بانک مرکزی با روزنامة کیهان.
گزارش روزشمار 2/8/1361
1 وضعیت عمومی جبهه‌ها به‌جز جبهة مندلی که از حجم آتش بالاتری برخوردار بود، آرام و عادی است؛ تخریب 2 منزل مسکونی در گلوله‌باران شهر آبادان.
2 شهادت 2 نفر در محور نقده - اشنویه به‌دست چته‌های حزب دمکرات؛ شهادت 2 سرباز در محور کوک‌دره - ماویانو در کامیاران به‌علت به آتش کشیده‌شدن یک خودرو نیسان به‌دست نیروهای مسلح غیرقانونی؛ 13 شهید و مجروح در دو حادثة جداگانه در محور پسوه - کامیاران و مهاباد - سردشت براثر برخورد ماشین حامل نیروهای سپاه با مین؛ غارت اموال یک شرکت تعاونی روستایی در غرب پسوه توسط عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی؛ تهدید اهالی یک روستا در جنوب پیرانشهر توسط 8 تن از نیروهای مسلح غیرقانونی برای مین‌گذاری در جاده‌ها.
3 بازگشت مردم مسلمان کرد بعد از مدت‌ها دوری به شهرک ربط.
4 اقدامات سازمان مجاهدین خلق(منافقین): دستگیری 2 تن و کشته‌شدن چندین نفر از عناصر مسلح غیرقانونی در درگیری با نیروهای سپاه در جادة اسالم - خلخال؛ شکنجة یک نوجوان بسیجی در تهران؛ سرقت 350 هزار ریال از بانک ملی در رشت؛ سرقت از بانک صادرات بخش هندخالة هشتپر؛ خودکشی یکی از عناصر سازمان مجاهدین (منافقین) پس از مشخص‌شدن تقلبی‌بودن شناسنامه و کشف هویت واقعی وی در هنگام فروش اتومبیل؛ مجروح‌شدن یک پاسدار و یک نفر از مردم در یک اقدام تروریستی در گرگان.
5 دستگیری 110 نفر از عناصر سازمان مجاهدین و چریک‌های فدایی خلق و مارکسیستی سهند و گروه اشرف دهقان در شهرهای تهران، مشهد، قوچان، رشت، نور، شهرکرد، اردستان، میبد، یزد و اصفهان.
6 یک نشریة داخلی سپاه از موفقیت‌آمیزبودن طرح مالک و مستأجر و اقدامات انفعالی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای در امان نگه‌داشتن نیروهایش خبر داد.
7 آغاز محاکمة 2 تن از عوامل بمب‌گذاری میدان امام خمینی تهران در دادگاه انقلاب ارتش.
8 درپی سفر نمایندگان کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی به تهران و بغداد، رئیسجمهور سفر این هیئت‌ها را بی‌حاصل خواند و آن را تحت‌تأثیر نفوذ امریکا در منطقه ارزیابی کرد. رئیسجمهور، قبول آتش‌بس را مشروط بر پذیرش شرایط و اصول اعلام‌شدة ایران برای خاتمة جنگ دانست. آقای هاشمی رفسنجانی ضمن پافشاری بر اصول و شرایط ایران برای صلح رفت‌وآمدهای هئیت‌های صلح را برای خاتمة جنگ بی‌فایده عنوان کرد. نخست‌وزیر جوسازی‌های بین‌المللی را در تضعیف ارادة ملت برای ادامة جنگ بی‌تأثیر خواند و وزیر امور خارجه ادعای عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی به مرزهای بین‌المللی را یک فریب خواند و استقبال ایران از فرستادگان ویژة دبیرکل سازمان ملل برای میانجیگری در جنگ تحمیلی و بیان شرایط ایران با کمال احترام خبر داد.
9 سخنان معاون امور بین‌الملل و اقتصاد وزارت خارجه درمورد تحولات صورت‌گرفته در روابط تجارت خارجی ایران با دیگر کشورها، به‌خصوص امریکا، بلوک شرق و جهان سوم با استناد در آمار و ارقام.
10 مصاحبة فرمانده سپاه پاسداران در لبنان با روزنامة کیهان درمورد اقدامات سپاه در لبنان و همکاری مردم لبنان با این نهاد.
11 وزیر دفاع مصر از کمک 10 میلیون دلاری تسلیحاتی و مهماتی این کشور به عراق جهت دفاع از امنیت خلیج‌فارس خبر داد.
خبرگزاری‌های آلمان، رویتر و آسوشیتدپرس از پناهنده‌شدن یک دیپلمات شوروی در تهران به سفارت انگلستان خبر دادند. این دیپلمات، اطلاعاتی را درمورد شبکة جاسوسی روس‌ها در خاورمیانه
1 و ایران و هویت صدها تن از مأموران ک.گ.ب. در خاورمیانه و انگلیس و طرح درازمدت مسکو برای روی‌کارآوردن یک حکومت کمونیستی در ایران در اختیار انگلستان قرار داده است.
2 روزنامة ستاره سرخ ارگان ارتش شوروی، سیاست امریکا را در جنگ ایران و عراق، دستیابی به یک قدرت عظیم نظامی در خلیج‌فارس عنوان کرد.
3 زخمی‌شدن 4 سرباز در حملة مجاهدین مسلمان عراقی به یک خودرو نظامی در محور اریت - سلمانیه؛ کشته‌شدن 3 تن از اعضای حزب بعث در حمله به مقر شاخة الفشار این حزب؛ اعدام 4 تن از وزیران سابق عراق در یک پاکسازی حزبی؛ تقاضای پناهندگی 6 عراقی از ایران.
گزارش روزشمار 3/8/1361
4 گزارش فرماندهان یگان‌های 8 نجف اشرف، 25 کربلا، 14 امام حسین و 17 علی‌بن‌ابیطالب درمورد میزان آمادگی، استعداد و مانور یگان‌ها به‌منظور عملیات در منطقه عمومی عین‌خوش و ارتفاعات حمرین.
5 ادامه تبادل‌آتش در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل و اروندرود؛ تخریب چند ساختمان و مجروح‌شدن تعدادی از مردم در بمباران 3 نقطه از شهر ایلام؛ پناهنده‌شدن 5 نفر از مردم عراق به ایران.
6 پاکسازی 22 کیلومتر از محور مریوان - سقز با تلاش نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا؛ در این عملیات 15 نفر از نیروهای خودی شهید یا مجروح و 6 نفر از نیروهای حزب دمکرات کشته یا زخمی شدند؛ عناصر ضدانقلاب که قصد خرابکاری در یک پایگاه در آذربایجان غربی را داشتند توسط نیروهای ژاندارمری غافلگیر و متواری شدند.
7 دو خودرو گاز متعلق به ژاندارمری و ارتش، یکی در شمال کامیاران و دیگری در شمال‌غربی ارومیه با مین برخورد کردند که 4 نفر مجروح و یک نفر شهید شدند و یک نفر نیز به اسارت درآمد؛ شهادت یک درجه‌دار ژاندارمری براثر انفجار مین در حوالی سقز؛ مجروح‌شدن یک جوانمرد کرد در حمله عناصر ضدانقلاب به پاسگاه پلیس راه‌آهن سلماس؛ کشف و خنثی‌سازی 3 مین ضدتانک در سه‌راهی جاده پیرانشهر - قلعه؛ ناکامی عناصر کومه‌له و دمکرات در حمله به نیروهای تأمین جاده اشنویه - نقده؛ یک نفر از اعضای حزب دمکرات با معرفی خود به نیروهای سپاه سنندج تقاضای امان‌نامه کرد.
8 مجروحیت 2 نفر در حملة تروریستی 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به نیروهای سپاه در منطقه تهرانپارس؛ دستگیری یکی از مسئولان تشکیلاتی در ترمینال غرب تهران؛ دستگیری 2 نفر در 3 خانة تیمی در رشت و گرگان؛ دستگیری 8 نفر از نیروهای سازمان در شهرهای سمنان، شیراز، رامسر، بندر ترکمن و بندرانزلی؛ دادگاه انقلاب اسلامی، حکم حبس 3 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در قزوین صادر کرد.
9 به گزارش رادیو امریکا، کاردار ایران در سنگال پیوستن خود را به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد و از سوئد تقاضای پناهندگی کرد.
10 نخست‌وزیر در مراسم نهمین دوره فارغ‌التحصیلی دانشکده افسری با تأکید بر لزوم وحدت مردم و ارتش عامل پیروزی نیروهای نظامی را در جنگ، ایمان آنان عنوان کردند.
بیانیة احمد سکوتوره درمورد تلاش موفق کمیته صلح سازمان کنفرانس اسلامی برای حل اختلاف ایران و عراق؛ روزنامة عکاظ (چاپ عربستان) از به بن‌بست رسیدن کوشش‌های کمیته میانجیگری خبر داد؛ رادیو بی‌بی‌سی با بررسی موضع ایران درمورد صلح، ضمن تأکید بر سخنان دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی مبنی‌بر اعلام رضایت هیئت صلح کنفرانس درمورد پیشرفت صلح، اعلام کرد که دولت ایران خواستار پرداخت
1 غرامت مالی ازجانب دولت عراق است، درحالیکه دولت عراق دراین‌مورد واکنش مثبت نشان نمی‌دهد.
2 خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از کادار سفارت عراق در دانمارک گزارش داد که عراق درصدد به‌کارگرفتن سلاح جدیدی علیه نیروهای ایرانی است که می‌تواند بین 60 تا 100 هزار نفر را نابود کند.
3 صدام، عراق را کشوری ضدصهیونیست خواند و مدعی شد که ایران از منابع صهیونیستی، تجهیزات و اطلاعات نظامی دریافت می‌کند؛ روزنامه فرانکفورت آلگمانیه: عراق هیچ مرز مشترکی با اسرائیل ندارد و پیش از آنکه دشمنی واقعی با اسرائیل داشته باشد از تبلیغات علیه این کشور بهرة سیاسی برده است.
4 نماینده ایران در سازمان ملل در نطقی در مجمع عمومی خواستار تعلیق عضویت هیئت نمایندگی رژیم صهیونیستی در سازمان ملل شد. مخالفت رئیسجمهور سودان با اخراج اسرائیل از سازمان ملل. خبرگزاری فرانسه از عقب‌نشینی کشورهای عربی از تصمیم برای اخراج رژیم صهیونیستی از سازمان ملل و تهدید امریکا درمورد قطع کمک مالی به سازمان ملل درصورت وقوع این اتفاق خبر داد. نشریه لوموند نیز به بررسی این تصمیم ایران و موضع کشورهای امریکا و فرانسه و امکان عملی‌شدن این امر پرداخت.
5 خبرگزاری فرانسه ورود 5 کشتی باری ایران را به بندر شارجه امارات متحده عربی نشان‌دهنده عادی‌شدن روابط امارات و ایران خواند. مقالة نشریة تایمز مالی درمورد تأثیر جنگ بر فعالیت‌های تجاری و تاحدودی سیاست خارجی امارات متحده عربی.
6 رادیو امریکا به نقل از مقامات امور دفاعی کشور از تشکیل نیروی ضربتی جدید جهت استقرار در حوزه خلیج‌فارس خبر داد.
7 سخنان وزیر خارجه مصر و رئیسجمهور سودان درمورد حمایت‌های کشورشان از عراق. گزارش رادیو ریاض از گفته‌های معاون رئیسجمهور یمن شمالی درمورد حمایت از عراق.
ضمیمه گزارش32: شرح وضعیت عمومی، عوارض طبیعی و موقعیت جغرافیایی منطقه عملیاتی محرم.
ضمیمه گزارش42: متن سخنرانی آقای رجایی خراسانی و بازتاب آن در نشریه لوموند
ضمیمه گزارش44: مطالب نشریه تایم درباره واکنش کشورهای عربی درخصوص تشکیل نیروی واکنش سریع امریکا.
گزارش روزشمار 4/8/1361
8 آخرین جلسه مشترک هماهنگی و بررسی آمادگی یگان‌های شرکت‌کننده در عملیات محرم با حضور فرماندهان سپاه و ارتش در محل قرارگاه قائم در پادگان عین‌خوش. فرماندهان ورود گردان‌های خود را به تعیین زمان اجرای عملیات موکول کردند و در پایان رحیم صفوی ضمن تأکید بر حفظ معنویت، مواردی را به فرماندهان تیپ‌ها تذکر داد.
9 در حمله موشک‌های عراقی به شهر دزفول، حدود 100 منزل مسکونی ویران شد یا آسیب دید و 28 نفر شهید و 107 نفر مجروح شدند؛ برجای‌ماندن 20 زخمی در بمباران شهر ایلام و 14 شهید و یک مجروح در گلوله‌باران آبادان؛ عراق اقدام به خرید 330 هزار ماسک ضدگاز کرده است.
در پاکسازی ارتفاعات "بناباد" و "توژال" در شمال سردشت 26 نفر از نیروهای خودی مجروح و 6 نفر مفقودالاثر شدند؛ در درگیری بین نیروهای تأمین پایگاه شهر بانه با چته‌های ضدانقلاب، 10 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند؛ در حمله نیروهای ضدانقلاب به کامیاران، 2 نفر به گروگان برده شدند؛ کشته‌شدن یک نفر از افراد حزب دمکرات در درگیری با نیروهای سپاه در جنوب‌غربی سردشت؛ برخورد 2 دستگاه کمپرسی با مین در دو حادثه جداگانه، در جنوب پیرانشهر و نزدیکی ارومیه موجب
1 مجروح‌شدن 3 نفر از سرنشینان خودرو شد؛ گزارش فرماندهی منطقه 5 سپاه از پاکسازی محورهای میاندوآب؛ یک نفر از عناصر ضدانقلاب ضمن بازگشت به ایران خود را به سپاه پاسداران معرفی کرد.
2 فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا در جمع مردم ارومیه: با تشکیل این قرارگاه، منطقه امنی برای گروهک‌های مزدور امریکا باقی نمانده است و جبهه متحد ضدانقلاب درحال سقوط است.
3 در درگیری بین نیروهای سپاه و عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، یک عضو سازمان دستگیر و یک عابر شهید شد. شورای ملی مقاومت با انتشار اطلاعیه‌ای از فردی به نام حظیفی به‌عنوان ترورکننده آیت‌الله اشرفی اصفهانی نام برد.
4 تأکید نماینده امام در شورای عالی دفاع در دیدار با جمعی از فرماندهان سپاه بر ضرورت اجرای فرمان امام مبنی‌بر ایجاد نظم و سازمان نظامی در سپاه، لزوم برقراری انضباطی آهنین و سلسله مراتب در آن.
5 انتقاد خبرگزاری جمهوری اسلامی از نحوه تبلیغات قبل از اجرای عملیات مسلم‌بن‌عقیل به‌دلیل بروز مشکلات روانی و امنیتی و ایجاد توقعات بیجا در میان مردم.
6 خبرگزاری فرانسه به نقل از خبرگزاری عراق اعلام کرد که این کشور خطوط مرزی خود با ایران را طبق توافق‌های 1975 الجزایر به رسمیت می‌شناسد. خبرگزاری آلمان به نقل از ناظران غربی در منامه این اعلام آمادگی عراق را یک تغییر اساسی در سیاست جنگی خلیج‌فارس خواند.
7 بازتاب سفر اعضای منتخب سازمان کنفرانس اسلامی برای میانجیگری بین ایران و عراق در مطبوعات خارجی.
8 تأثیر پیروزی ایران در منطقه؛ اقرار به متجاوزبودن عراق در حمله به خاک ایران و محتمل‌نبودن پیروزی عراق از محورهای عمده مقاله "خطر بزرگ خاورمیانه" چاپ شده در روزنامه کریستین ساینس مانیتور می‌باشد.
9 روزنامه کراسنا ایزودا ارگان رسمی ارتش شوروی، بدون هیچ‌گونه اشاره‌ای به سیاست‌ها و عملکردهای نظامی شوروی دربرابر جنگ دو کشور، از عملکرد امریکاییها انتقاد کرد و جنگ بین ایران و عراق را وسیله‌ای برای امریکا جهت افزایش قدرت نظامی آن کشور در خاورمیانه خواند.
10 برگزاری هجدهمین نشست ستاد مرکزی بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده با حضور نمایندگان وزارتخانه‌های اجرایی در وزارت کشور.
11 مأموران امنیتی یوگسلاوی به‌دلیل سیاسی‌بودن کتاب‌های به نمایش درآمده در غرفه ایران در نمایشگاه بین‌المللی کتاب در بلگراد، اقدام به جمع‌آوری کتاب‌ها کردند.
12 دولت عراق خواستار تشکیل کارگروه مشترک ژاپن و عراق برای رسیدگی به اوضاع عراق و بازسازی و توسعه آن می‌باشد، درحالیکه ژاپن به‌دلیل مشکلات اقتصادی عراق، با این کار مخالف است.
13 نشریه کرسنت کانادا در مقاله‌ای به تأثیر عملیات رمضان در اقتصاد داخلی عراق و روابط رو به بهبود عراق با اروپا و امریکا و امکان جابهجایی حاکمیت در عراق و وضعیت گروه‌های مخالف حکومت فعلی عراق و نقش هرکدام در موقعیت موجود پرداخته است.
پیشنهاد فنلاند در مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره رأی‌گیری‌نکردن درباره پیشنهاد ایران مبنی‌بر اخراج رژیم اشغالگر قدس از سازمان ملل متحد پذیرفته شد. خبرگزاری فرانسه از مقر سازمان ملل متحد اعلام کرد: کشورهای عربی در رأی‌گیری برای اخراج رژیم اشغالگر قدس از مجمع عمومی شرکت نکردند؛ مصر و تونس به پیشنهاد فنلاند رأی مثبت دادند و 9 کشور به این پیشنهاد رأی منفی دادند؛ رادیو بی‌بی‌سی هم عمده‌ترین مشکل کشورهای عرب طرف‌دار غرب را در شیوه برخورد با پیشنهاد ایران، نگرانی از به‌مخاطره‌افتادن مذاکرات صلح خاورمیانه و روابط اعراب و امریکا عنوان کرده و هدف دولت ایران را از
1 مطرح‌کردن این پیشنهاد تغییرِ شکل سازمان ملل دانسته است.
2 اقدام دولت کویت در تعطیلی 10 حسینیه در شهر جهره هم‌زمان با شب تاسوعای حسینی و دستگیری یک کویتی به‌اتهام سردادن تکبیر.
3 اهالی منطقه "اوضاعی" (اوزائی) در حومه بیروت در نامهای به امام خمینی خواستار کمک جمهوری اسلامی به مردم این منطقه شدند.
ضمیمه گزارش60: متن کامل مقاله چاپ‌شده در نشریه کرسنت کانادا درمورد تأثیر عملیات رمضان در اقتصاد داخلی عراق و روابط رو به بهبود عراق با اروپا و...
ضمیمه گزارش61: مصاحبه آقای رجایی خراسانی نمایندة ایران در سازمان ملل متحد، با خبرگزاری جمهوری اسلامی در واشنگتن درباره چگونگی اجرای رأی‌گیری درمورد خروج رژیم اشغالگر قدس از سازمان ملل. رادیو اسرائیل علت شکست طرح ایران را تهدید امریکا مبنی‌بر خروجش از سازمان ملل درصورت خروج رژیم صهیونیستی ذکر کرد.
گزارش روزشمار 5/8/1361
4 کشته یا زخمی‌شدن 50 نفر از نیروهای دشمن در پاکسازی منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل در حمله یک گروهان از تیپ عاشورا به مواضع ارتش عراق؛ آتش‌سوزی در بخشی از تأسیسات نفت‌خانه عراق براثر آتش سنگین توپخانه ارتش ایران.
5 شهادت 4 نفر و آسیب‌دیدن 36 نفر از نیروهای خودی در هجوم بالگردهای عراقی با موشک‌های محتوی مواد شیمیایی به منطقة موسیان؛ ادامه حمله هواپیماهای دشمن به مناطق عملیاتی جنوبی و غربی به‌ویژه عین‌خوش، ایلام و منطقة خورموسی؛ افزایش غیرمنتظره آتش توپخانة دشمن در منطقة میانی و جنوبی جبهه‌ها در شب تاسوعا نشان‌دهندة بیم دشمن از احتمال عملیات نیروهای ایرانی بود؛ پناهنده‌شدن 9 نفر از مسلمانان عراقی به ایران.
6 شهادت 18 گروگان از نیروهای سپاه و ارتش به‌دست افراد حزب دمکرات؛ برجای ماندن 5 شهید در اجرای کمین نیروهای مسلح غیرقانونی در کامیاران؛ مجروح‌شدن 3 نفر از نیروهای ژاندارمری براثر برخورد با مین در جنوب‌غربی بوکان؛ شهادت 2 سرباز در درگیریهای پراکنده در حمله به پایگاه سلمان شهر پسوه؛ اقدام افراد مسلح غیرقانونی در گروگان‌گرفتن یک نفر از نیروهای شهربانی سردشت؛ تصرف ارتفاعات "برغاز" در محور جادة خاکی مهاباد - بوکان با تلاش نیروهای خودی و تسهیل ارتباط با پایگاه‌های مجاور.
7 شناسایی و دستگیری 13 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ماهشهر و مبارکه و دستگیری مسئول تیم نظامی اصفهان در گلپایگان؛ شناسایی مرکز توزیع و پخش نشریات و اطلاعیه‌های حزب توده در گرگان.
8 پیام همدردی رئیسجمهور، نخست‌وزیر و آیت‌الله منتظری به مردم دزفول درپی حملة هوایی عراق به این شهر و شهید یا مجروح‌شدن 130 نفر از مردم. تشییع جنازة شهدای دزفول در روز تاسوعای حسینی با حضور مردم این شهر.
9 روزنامة نیویورک تایمز به نقل از کارشناسان مسائل جاسوسی غرب: درصورت حمله ایران، عراق از سلاح‌های قوی روسی که قادر به کشتن صدها هزار نفر می‌باشد، استفاده خواهد کرد؛ رادیو اسرائیل: بغداد با کمک فرانسه با ایجاد کوره‌ای اتمی موفق به تولید بمب اتمی خواهد شد. هفته‌نامه انگلیسی ساندی تایمز: عراق تهدید کرده است برای جلوگیری از پیشروی نیروهای ایرانی از سلاح‌های میکروبی استفاده خواهد کرد.
بی‌بی‌سی: رئیسجمهور سودان تصمیم به اعزام نیرو برای پشتیبانی از عراق در جنگ ایران گرفته
1 است. سفیر سودان در کویت اعلام کرد: این کشور آماده است 10 هزار نفر سرباز همراه با تجهیزات کامل برای کمک به عراق به این کشور بفرستد.
2 کمک‌های تسلیحاتی برزیل به عراق؛ در چند روز گذشته، عراق به‌منظور بارگیری یک محمولة تسلیحاتی سری در برزیل، یک هواپیمای باری را به این کشور فرستاده است.
3 بازتاب‌های مربوط به پذیرفته‌نشدن پیشنهاد ایران درخصوص خروج رژیم اشغالگر قدس از مجمع عمومی ازسوی کشورهای غربی.
4 سازمان عفو بین‌الملل در اطلاعیه‌ای ایران را به‌دلیل نقض حقوق‌بشر محکوم کرد.
ضمیمة گزارش72: بازتاب تصویب‌نشدن پیشنهاد ایران مبنی‌بر اخراج رژیم صهیونیستی از مجمع سازمان ملل در نشریات این رژیم.
گزارش روزشمار 6/8/1361
5 نیروهای عراقی شهر آبادان را هدف سلاح‌های سنگین و گلوله‌های شیمیایی قرار دادند که براثر آن 17 نفر شهید یا مجروح شدند؛ حملة هواپیماهای عراقی به پادگان عین‌خوش خسارات و تلفات درپی نداشت.
6 روزانه 70 الی 80 دستگاه تریلی حامل مهمات و 200 الی 220 کامیون حامل مواد نفتی از عربستان و کویت وارد عراق می‌شود؛ 20 افسر عراقی با پایان آموزش پرتاب موشک‌های سطح‌به‌سطح در فرانسه وارد پایگاه دریایی ام‌القصر شدند.
7 برجای‌ماندن 3 شهید و 3 زخمی در برخورد خودرو کارکنان شرکت برق با مین در جاده شمال سردشت؛ عناصر ضدانقلاب ضمن حمله به 2 خودرو کمپرسی جهادسازندگی در محور مهاباد - پسوه، یک نفر را به شهادت رساندند و دیگری را به اسارت بردند؛ درگیری بین نیروهای سپاه کامیاران و نیروهای مهاجم و زخمی‌شدن دو نفر از مهاجمان؛ مجروح‌شدن یک نفر از نیروهای خودی براثر پرتاب نارنجک از یک خودرو در محور مهاباد - میاندوآب؛ مجروح‌شدن یک پاسدار در حملة نیروهای حزب دمکرات به روستایی در پاوه؛ عمل‌نکردن بمبی که عناصر گروه آزادی طبقة کارگر در پشت بیمارستان شهید قاضی سنندج کار گذاشته بودند؛ حمله نیروهای مسلح غیرقانونی به یک راننده کامیون در جاده سلماس - ارومیه و غارت دارایی‌های وی.
8 اطلاعیه قرارگاه حمزه درمورد پاکسازی مناطق اطراف محور پیرانشهر - سردشت: 13
کیلومتر از جاده پیرانشهر - سردشت به همراه 11 روستا و چند ارتفاع منطقه توسط این قرارگاه پاکسازی شده است؛ تقاضای پناهنده‌شدن 2 نفر از افراد حزب دمکرات کردستان از سپاه بانه؛ رادیو بی‌بی‌سی: شیخ عزالدین حسینی از دبیرکل سازمان ملل متحد و همه افراد اهل تسنن کشور عراق خواسته است تا درجهت پایان‌دادن به جنگ ایران و چریک‌های کرد غرب ایران مداخله کنند.
9 درگیری نیروهای سپاه و افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در جنگل‌های چوکا (هشتپر) 4 کشته و یک زخمی برجای گذاشت؛ دستگیری 42 نفر از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق و راه کارگر و مجاهدین خلق در شهرستان گنبد؛ کشف و خنثی‌سازی یک پوند تی.ان.تی در قالب مین به همراه نارنجک جنگی در خیابان کمربندی بابل به بابلسر؛ دستگیری 13 نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق در شهرکرد؛ 8 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که با مسدودکردن جاده هراز به بازرسی خودروها می‌پرداختند با رسیدن نیروهای سپاه و کمیته به جنگل گریختند.
رفیق‌دوست مسئول تدارکات و عضو شورای عالی سپاه پاسداران در گفتوگو با واحد مرکزی خبر در بوشهر
1 هنگام بازدید از سپاه پاسداران منطقه 9 (استان‌های فارس و بوشهر) ضمن اعلام تشکیل گردان‌های دریایی سپاه، هدف از تشکیل وزارت سپاه را برقراری ارتباط بین سپاه، مجلس و دولت و تجهیز بهتر سپاه خواند.
2 گزارش نشریه فارین ریپورت درمورد خریدهای تسلیحاتی عراق از شوروی: این تسلیحات شامل انواع تانک‌های تی54، تی55، تی72، موشک‌های زمینبهزمین اسکاد و موشک‌های هوایی سام2 و سام3 است. سخنگوی وزارت خارجه یوگسلاوی در مصاحبه با خبرگزاری جمهوری اسلامی، فروش اسلحه به عراق را تأیید کرد.
3 رادیو مسکو: آغاز مذاکرات شوروی و ایران جهت احداث تأسیسات مشترک آبی روی رود مرزی ارس.
4 سفر معاون رئیسجمهور کوبا در رأس یک هیئت سیاسی به عراق و تسلیم پیام فیدل کاسترو رئیسجمهور کوبا به صدام حسین.
5 وزیر خارجة ترکیه ضمن اشاره به کارشکنی‌های رژیم صهیونیستی در برقراری صلح در خاورمیانه خواستار ادامة تلاش جهت پایان‌دادن به جنگ عراق با ایران از راه‌های دیپلماتیک شد. خبرگزاری تانیوگ از تأسیس پایگاه‌های جدید نظامی امریکا در خاک ترکیه خبر داد؛ سخنگوی وزارت امور خارجة ترکیه احداث 3 پایگاه هوایی جدید امریکا را تکذیب کرد.
6 بی‌نتیجه‌ماندن اقدام پلیس کویت برای برهم‌زدن مراسم عزاداری روز عاشورای شیعیان کویتی و سایر ملیت‌ها در این کشور. عذرخواهی رئیس تشریفات وزارت امور خارجة کویت از برخورد پلیس این کشور و تأکید بر آزادی دستگیرشدگان.
گزارش روزشمار 7/8/1361
7 برجای‌ماندن یک شهید و 3 مجروح در بمباران خرمشهر و آبادان؛ ادامة گلوله‌باران پادگان عین‌خوش و حملة هواپیماهای عراقی به شهر ایلام؛ درگیری بین نیروهای عراقی و ایرانی در منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل؛ کشته یا زخمی‌شدن 59 نفر از نیروهای عراقی در آتشباری توپخانههای ارتش ایران در جبهه‌های جنوب و غرب.
8 در 2 عملیات مجاهدین مسلمان عراقی علیه نظامیان ارتش عراق در منطقة سلیمانیه، 8 افسر و 17 سرباز کشته یا زخمی شدند.
9 حملة افراد حزب دمکرات به پادگان بازرگان و زخمی‌شدن مهاجمان در برخورد با تله‌های انفجاری تعبیه‌شده در اطراف پایگاه؛ برجای‌ماندن یک شهید و یک مجروح در حملة افراد مسلح غیرقانونی به پایگاه‌های کامیاران و سد قشلاق (سنندج)؛ یک دستگاه لندرور سپاه و یک دستگاه خودرو جهادسازندگی به‌دست نیروهای ضدانقلاب به آتش کشیده شد و سرنشینان خودرو به گروگان گرفته شدند؛ شهادت 2 نفر از نیروهای ژاندارمری در جادة سقز - سنندج؛ حملة عناصر مسلح غیرقانونی به مدرسة قطب در بانه؛ دستگیری 3 تن از افراد مسلح در شرق مهاباد.
10 بازدید شماری از نمایندگان و کارکنان مجلس شورای اسلامی از پادگان سپاه پاسداران شهر پیرانشهر و شهرک درحال ساخت شهید رجایی در روستای آزادشدة چیانه و دیدار با نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه در روستای آزادشدة میرآباد.
11 دستگیری 5 نفر از اعضای اصلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در هشتپر. دستگیری 9 نفر از عناصر سازمان در اصفهان. ترور یکی از کسبة سبزه میدان اصفهان به‌دست عناصر سازمان و سرقت اموال وی.
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در نمازجمعة تهران به‌دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران در ابعاد
1 گوناگون؛ ازجمله سیاست خارجی، ارزش‌ها و ضد‌ارزش‌ها، مسائل فرهنگی جامعه، نیروهای مسلح، بسیج، جنگ و مقایسة وضعیت جامعة ایران قبل و پس از انقلاب پرداخت و با اشاره به توفیقات نیروهای داخل کشور در اجرای طرح‌هایی که با خروج متخصصان کشورهای خارجی و برخی نیروهای ایرانی ناتمام باقیمانده بود، از ایرانیان مقیم خارج که توانایی کمک به سازندگی کشور را دارند، برای خدمت به کشور دعوت کرد. بازتاب سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در خبرگزاری‌های غرب درمورد جذب متخصصان خارج از کشور.
2 نمایندة دائم ایران در سازمان ملل متحد به تشریح مواضع ایران دربارة بمباران شهرهای دزفول و ایلام و دلایل مخالفت با شرایط اعلام‌شدة هیئت‌های حل اختلاف برای میانجیگری در جنگ پرداخت.
3 فرمانده سپاه پاسداران در عملیات مسلم‌بن‌عقیل در یک جلسة توجیهی در باختران با حضور وزیر کار، استاندار و حاکم شرع باختران، نتایج عملیات مسلم‌بن‌عقیل و غنائم به‌دست‌آمده در این عملیات را تشریح کرد.
4 در گفتوگوی 3 ساعتة صدام حسین و خبرنگاران هفته‌نامة آلمانی اشترن، درخصوص موضوعات مربوط به جنگ ایران؛ مسائل داخلی عراق؛ حمایت نظامی، اقتصادی و سیاسی قدرت‌های جهانی و برخی کشورهای اروپایی و عربی و چند موضوع دیگر بحث شد.
5 خبرگزاری رویتر دلیل تلاش‌های عراق را برای برپایی نمایشگاه بین‌المللی در بغداد، نشان‌دادن قدرت اقتصادی عراق به جهانیان عنوان کرد.
6 سفر فرستادة ویژه امریکا به تل آویو و دیدارش با رئیسجمهور رژیم صهیونیستی درپی آخرین تحولات جنوب لبنان.
7 رادیو مسکو هدف دولت امریکا را از استقرار نظامی در خلیج‌فارس، دستیابی به نفت حوزة خلیج‌فارس عنوان کرد. ویلیام کیسی رئیس سازمان سیا در گفتوگو با نشریة کریستین ساینس مانیتور: روس‌ها ممکن است در راه به‌دست‌آوردن یک غنیمت عمدة ژئوپولیتیک، یعنی کنترل ایران نفت‌خیز تلاش کنند.
گزارش روزشمار 8/8/1361
8 سه نقطه از شهر آبادان آماج گلوله‌های توپخانة نیروهای عراقی قرار گرفت و دچار آتش‌سوزی شد؛ تهاجم هوایی عراق به خرم‌آباد و سوسنگرد؛ ادامة تبادل آتش در پادگان های عین‌خوش، موسیان و بیات.
9 حملة 80 نفر از عناصر هیز پیشوای حزب دمکرات کردستان به بوکان به‌قصد تصرف شهر. مقابلة نیروهای سپاه سبب عقب‌نشینی مهاجمان شد. در این درگیری، 24 نفر از نیروهای خودی و مردم شهید و 43 نفر از نیروهای بسیج و ژاندارمری و مردم مجروح شدند و 32 نفر از مهاجمان نیز کشته یا زخمی شدند. دفتر حزب دمکرات در پاریس، عملیات این حزب را در بیرون‌راندن نیروهای دولتی از شهر بوکان موفقیت‌آمیز ذکر کرد؛ گروه کومه‌له با انتشار اطلاعیه‌ای در روستاهای اطراف بوکان، تصرف بوکان را به‌دست نیروهای کومه‌له امکان‌پذیر دانست؛ ابراز انزجار مردم بوکان از ضدانقلاب در نمازجمعة این شهر و محکوم‌کردن اقدامات حزب دمکرات.
10 یک شهید و 3 مفقودالاثر در حملة عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه "تایبرد" بانه. برجای‌ماندن 4 شهید و 2 مجروح در حملة افراد مسلح غیرقانونی به 2 خودرو در جادة کامیاران - سنندج و مهاباد. ناکامی افراد ضدانقلاب در حمله به 7 مقر نیروهای خودی در جنوب محور سنندج - مریوان.
11 آزادسازی 13 کیلومتر دیگر از جادة پیرانشهر - سردشت از لوث وجود ضدانقلاب.
برجای‌ماندن یک مجروح در درگیری بین افراد مسلح و نیروهای پایگاه بسیج قریة حویه در هشتپر؛
1 دستگیری یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان کمیل تهران؛ 2 نفر از اعضای سازمان که تحت تعقیب بودند، یکی به ضرب گلوله از پای درآمد و دیگری خودکشی کرد.
2 دستگیری 17 نفر از عناصر مسلح معارض، به‌ویژه افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران؛ دستگیری 2 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و یک نفر از نیروهای سازمان چریک‌های فدایی خلق در صومعه‌سرا؛ دستگیری یک سرباز هوادار سازمان به‌دلیل سرقت 2 قبضه کلاش.
3 به‌دنبال دستگیری اعضای سازمان مجاهدین خلق، خبرگزاری رویتر از لندن به نقل از هواداران این سازمان اعلام کرد که آنان بیش از 200 تن از اعضای سپاه ایران را کشته‌اند.
4 گسترش هرچه بیشتر روابط هند و ایران؛ عملی‌کردن توافق‌های حاصل‌شده در جریان دیدار دکتر ولایتی از هند و حل پاره‌ای از مشکلات اتباع دو کشور، از موضوعات مطرح‌شده در سفر معاون امور فرهنگی ایران به هند و دیدار وی با وزیر خارجة این کشور بود.
5 ورود یک هیئت اقتصادی ژاپن به تهران، به سرپرستی معاون وزارت خارجة این کشور برای دیدار با وزیر امور خارجه و وزیر بازرگانی ایران و آشنایی با وضعیت و امکانات اقتصادی ایران و گسترش همکاری‌ها دراین‌زمینه؛ میتسوئی از احتمال ادامة پروژة مجتمع پتروشیمی امام خمینی خبر داد. این کمپانی یکی از 4 کمپانی طرف قرارداد با ایران است.
6 روزنامة اقتصادی دنیا: مبادلات تجاری و بازرگانی ترکیه و ایران در شرف اتمام است... مقامات ترکیه باید هرچه‌زودتر قراردادهای جدیدی با ایران به امضا برسانند.
7 مجلة المستقبل (چاپ پاریس) دربارة تناقض میان سخنان رئیس کنفرانس اسلامی درخصوص رسیدن به بن‌بست برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق و بیانیة پایانی کمیته - که مبنی‌بر رسیدن به نتایج مثبت بوده است - نوشت: کمیتة صلح برای ایجاد زمینهای به‌منظور ازسرگیری تلاش‌های صلح‌طلبانه از بی‌نتیجه‌بودن مذاکرات سخنی به میان نیاورد.
8 روزنامة سعودی الریاض دلیل تصمیم امریکا مبنی‌بر احداث پایگاه هوایی جدید در ترکیه را مواضع ایران دربرابر فعالیت‌های هیئت حسن نیت کنفرانس اسلامی عنوان کرد. رادیو اسرائیل نیز هدف امریکا را از احداث پایگاه هوایی در خلیج‌فارس، ترس از انتقال جنگ به حوزه‌های نفتی ذکر کرد.
9 رئیسجمهور سوریه در مصاحبه‌ای با مجلة النهار العربی الدول (چاپ پاریس) مسئولیت جنگ ایران و عراق را متوجه حکومت عراق دانست. روزنامة سوری البعث هم حکومت‌های عربی را به ادامة جنگ بین ایران و عراق متهم کرد و نوشت: امریکا برای تحقق اهداف نظامی خود از حکومت‌های عربی خواسته است که در جنگ علیه ایران، عراق را همراهی کنند.
10 در دیدار معاون وزیر تجارت خارجی شوروی و وزیر تجارت عراق در بغداد، درباره گسترش روابط دوستی و همکاری در زمینه‌های اقتصادی، فنی و بازرگانی بحث و گفتوگو شد.
11 روزنامة واشنگتن پست از احداث 3 پایگاه جدید امریکا در شرق ترکیه و در نزدیکی مرزهای ایران، عراق و سوریه خبر داد. در مقابل، ترک‌ها نیز خواستار احداث کارخانه‌های مونتاژ جنگنده‌های اف16 و اف18 در این کشور شده‌اند. بنابه گزارش‌های کسب‌شده از پنتاگون، یکی از این 3 پایگاه در 150 مایلی مرز ایران و شوروی احداث خواهد شد.
آغاز کار یک کارگروه بین‌المللی در اسلو با شرکت نمایندگان سازمان آزادی‌بخش فلسطین و 50 شاهد از کشورهای مختلف خاورمیانه برای بررسی جنایات رژیم صهیونیستی در لبنان؛: دبیرکل
1 سازمان ملل حداقل بودجة لازم (15 میلیارد دلار) برای بازسازی لبنان را اعلام کرد.
2 یونایتدپرس: رئیسجمهور سوریه اعلام کرد تا زمانی که اسرائیل نیروهایش را از لبنان خارج نکند، نیروهای سوریه از این کشور خارج نخواهند شد.
3 اعتراض کویت به مبارزة تبلیغاتی ایران علیه این کشور و فعالیت‌های ضد‌دولتی برخی سازمان‌های ایرانی به‌منظور گسترش بی‌نظمی و بهره‌برداری از مناسبت‌های مذهبی درجهت انگیزه‌های سیاسی.
ضمیمه گزارش98: شرح واقعة حملة نیروهای حزب دمکرات کردستان به دبیرستان استقلال بوکان؛ دستگیری یکی از روحانیون دفتر تبلیغات اسلامی قم و مقاومت و موفقیت معلمان و دانش‌آموزان بومی در جلوگیری از گروگان‌گیری دانش‌آموزان مهاجر.
ضمیمه گزارش110: بخشی از متن کتاب سوداگری مرگ کنت.آر.تیمرمن دربارة روابط بلژیک و عراق. نویسنده در گزارش خود این رابطه را فراتر از یک رابطة اقتصادی دانسته و به نقش بلژیک در ساختن پناهگاه شخصی برای صدام اشاره کرده است.
گزارش روزشمار 9/8/1361
4 عملیات محرم در روز دهم آبانماه با ابلاغیة فرماندهی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج) در منطقة عین‌خوش - زبیدات اجرا خواهد شد. فرماندهی لشکر3 صاحب‌الزمان(عج)، منطقة عملیاتی یگان‌ها و کلیات مانور و اهداف عملیات را تشریح کرد.
5 شانزده شهید و زخمی در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر و جزیرة مینو و شلمچه؛ استفادة عراق از بمب‌های خوشه‌ای در منطقة بیات.
6 شش عراقی ازطریق یکی از مرزهای غربی و یک خانوادة عراقی به همراه 3 نفر دیگر از مسیر پاسگاه "محیره" در هورالعظیم به ایران پناهنده شدند؛ تصرف 2 ارتفاع و کشته‌شدن 30 تن از نیروهای عراقی در عملیات موفقیت‌آمیز نیروهای عشایر و حزب دمکرات کردستان عراق در منطقة "باکرمان" استان موصل؛ شمار شهدای حادثة حملة موشک‌های عراقی به دزفول به 34 نفر رسید.
7 براثر اصابت 7 گلولة خمپارة نیروهای حزب دمکرات کردستان به شهر ارومیه، 2 نفر مجروح شدند و 5 منزل مسکونی و یک مسجد خسارت دیدند؛ 2 نفر در انفجار بمب صوتی در مرکز اسلامی شعبة پیرانشهر و 3 نفر در برخورد خودرو نیروهای گشت سپاه پاوه با مین مجروح شدند؛ افراد حزب دمکرات 3 نفر از مسافران اتوبوس سقز - تبریز را گروگان گرفتند؛ شهادت یک درجه‌دار ارتش در پاکسازی روستای "میرآباد" موسلان؛ در پاکسازی روستای "هیجانات" سقز، 12 نفر از چته‌های حزب دمکرات کشته و 4 نفر مجروح شدند و یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق دستگیر شد؛ کشف و خنثی‌سازی تلة انفجاری در محور مهاباد - پسوه؛ دستگیری مسئول سیاسی حزب دمکرات شاخة اشنویه در یک عملیات اطلاعاتی؛ در جوانرود و بانه، 5 نفر از اعضای حزب دمکرات و کومه‌له خود را تسلیم و تقاضای امان‌نامه کردند.
8 شهادت برادر امام‌جمعة "ماسال" از توابع صومعه‌سرا به‌دست اعضای سازمان مجاهدین خلق؛ سوءقصد علیه مسئول دایرة سیاسی - عقیدتی رودسر به مجروح‌شدن وی انجامید؛ سوءقصد به یک پاسدار در شهر گرگان؛ کشف 3 خانه تیمی در خیابان‌های فلسطین، بلوچستان و پیروزی تهران و دستگیری 8 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ عوامل این سازمان یک موتورسیکلت را در چهارراه مولوی تهران با تهدید اسلحه ربودند؛ پیداشدن خودرو ربوده‌شده توسط عناصر سازمان در اطراف شهر رشت به همراه 50 عدد فشنگ.
1 متن استفتای امام خمینی درمورد ملاک عمل شرعی افراد برای حضور در جبهه‌های جنگ.
2 تلاش ایران برای تأمین نیازهای تسلیحاتی از بازار آزاد به‌دلیل تحریم‌های نظامی.
3 قائم‌مقام وزارت خارجة ایران در دیدار با سفیر شوروی در تهران، جنگ تحمیلی را به نفع امپریالیسم و تحمیل‌شده ازطرف آنان عنوان کرد.
4 وزیر صنایع سنگین ایران در دیدار با معاون بازرگانی وزارت خارجة ژاپن: ایران به توسعة روابط اقتصادی و سیاسی با ژاپن علاقه‌مند است و توجه خاصی به انتقال فناوری دارد و دلیلی برای توسعة صنعت مونتاژ وجود ندارد.
5 توضیحات معاون وزیر کشور و مسئول ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگی درخصوص اقدامات انجام‌شده در گیلان‌غرب، سرپل ذهاب و باختران.
6 تحویل وصی-ّت‌نامة امام به آیت‌الله منتظری، آیت‌الله خامنه‌ای و هاشمی رفسنجانی.
7 امام خمینی در پاسخ به استفتای رئیس کل بانک مرکزی دربارة مالکیت ارز حاصل از فروش نفت برای دولت آن را در مالکیت دولت اسلامی ذکر کردند که باید صرف ادارة کشور و مصالح ملت شود.
8 رهبر مذهبی مسلمانان بنگلادش در مصاحبه با خبرنگاران: رهبر ایران با پیروی از قرآن در جلوگیری از دودستگی و اختلاف بین مسلمانان خواستار پایان جنگ ایران و عراق هستند.
9 ژوزف پائولی به‌عنوان سفیر جدید فرانسه در تهران منصوب شد. روزنامة لوموند چاپ پاریس: روابط ایران با فرانسه به حالت عادی بازمی‌گردد.
10 بررسی خبرگزاری رویتر درمورد آخرین وضعیت چگونگی ادامة همکاری ایران و امریکا برای حل‌وفصل اختلافات مالی دو کشور با استناد به گفته‌های مسئول هیئت ایرانی.
11 پاسخ سازمان انرژی اتمی ایران به ادعاهای خبرگزاری رویتر درخصوص تسلیم‌نشدن پیشنهاد ایران مبنی‌بر پرداخت سهمیة امریکا به‌دنبال تهدید این کشور به قطع کمک‌های مالی خود درصورت خروج رژیم اشغالگر قدس از سازمان ملل.
12 مقالة روزنامة ساندی تایمز لندن درمورد پناهنده‌شدن "کوزیکچین" دیپلمات سفارت شوروی در تهران و شروع مبارزة مقامات ایران علیه سندیکاهای کارگری و گروهک‌های سیاسی فدائیان خلق و اتحاد دمکراتیک. در این مقاله به نقل از حزب توده ادعا شده است که سرویس اطلاعاتی انگلیس، اطلاعات مربوط به فعالیت‌های مخفی شوروی را در اختیار ایران قرار داده است.
13 مطالب روزنامة نیویورک تایمز درمورد نقش حیاتی سوریه در محدودکردن درآمدهای ارزی عراق.
14 مقالة روزنامة نیویورک تایمز درمورد راهبرد جدید عراق دربرابر ایران و اشاره به توسعة روابط ایران و شوروی درزمینة نظامی؛ رادیو مسکو: هدف امریکا در خلیج‌فارس تحت کنترل درآوردن منابع غنی مواد خام این منطقه است.
15 انتقاد ابوایاد عضو کمیتة مرکزی جنبش فتح به سیاست‌های فریب‌کارانة کشورهای عربی در برابر تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان و حمایت آنها از ملت فلسطین و لبنان.
ضمیمه گزارش115: تذکرات بیست‌گانة فرماندهی عملیات به یگان‌ها برای بهتر انجام‌شدن مأموریت یگان‌ها در زمینه‌های حفاظتی و در محورهای گوناگون.
ضمیمه گزارش124: سخنان معاون وزیر کشور و مسئول ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگی دربارة اقدامات انجام‌شده در گیلان‌غرب، سرپل ذهاب و باختران.
گزارش روزشمار 10/8/1361
1 اعلام آمادگی فرماندهان 4 تیپ عمل‌کننده و حرکت آنها از نقطة رهایی به‌سمت معبرها. سهولت در حرکت همة نیروها به‌سمت کمین به‌دلیل پوشیده‌شدن منطقه از ابر. اعلام آمادگی مجدد تیپ‌ها برای شروع عملیات در کمین. تأخیر در اعلام آمادگی لشکر8 نجف اشرف به‌دلیل بارندگی و شدت‌گرفتن جریان آب رودخانه. آغاز عملیات در ساعت 22:10. موفقیت نیروهای تیپ25 کربلا در شکستن خط دشمن و به‌اسارت‌گرفتن تعدادی از نیروهای عراقی. محاصرة کامل نیروهای عراقی در ارتفاعات 292 با تلاش تیپ8 نجف. موفقیت محور اول یگان17 علی‌بن‌ابیطالب در تصرف چم‌سری و بروز مشکل در محور میانی به‌دلیل بالا آمدن آب رودخانه و تخریب پل. افزایش ارتفاع آب رودخانة دویرج مانع عبور یگان ها از رودخانه شد. عبور فقط یک گروهان از 2 گردان 500 نفری از رودخانه و ادامة عملیات. در پایان روز دهم آبانماه، نیروهای خودی موفق به شکستن خطوط دشمن در همة محورها و آزادکردن پل چم‌سری شدند.
2 برجای‌ماندن 14 مجروح؛ تخریب 5 واحد مسکونی، 4 مغازه و یک مسجد در گلوله‌باران شهر آبادان و مناطق مسکونی عرب‌نشین آن؛ شهادت یک تن و زخمی‌شدن 2 نفر از کارگران کارخانة قند در گلوله‌باران پیرانشهر و اطراف آن توسط نیروهای عراقی؛ انهدام محل استقرار نیروهای نظامی عراق در منطقة مرزی به‌دست نیروهای خودی. تغییر مکان مواضع توپخانة عراق از پادگان سیدصادق به منطقة سراو سلمان به‌دلیل آتش مؤثر توپخانة ارتش ایران.
3 اقدام ارتش عراق در انبار مقادیری مهمات شیمیایی در بندر بصره و خرید 330 هزار عدد ماسک ضدگاز. یک نشریة داخلی سپاه خبر داد دولت عراق 200 عراده توپ از اتریش خریده است و عنوان کرد چون این معامله برخلاف قوانین کشور اتریش است، لذا در قرارداد طرف خریدار این توپ‌ها اردن قید شده است.
4 استقبال مقامات سپاه پاسداران از 202 مسلمان عراقی رانده‌شده از کشورشان.
5 عملیات‌های موفقیت‌آمیز مجاهدین مسلمان عراقی در جادة "شیرده - تازده"، "سیدصادق" و "شانه‌دری".
6 در پاکسازی 6
کیلومتر از محور پیرانشهر - سردشت، 50 نفر از نیروهای ضدانقلاب کشته و 9 نفر از نیروهای خودی شهید یا مجروح شدند؛ شهادت 4 نفر در درگیری بین نیروهای خودی و ضدانقلاب مسلح در ربط؛ هلاکت 2 تن و دستگیری یک نفر در پاکسازی روستاهای لشکران و قولان سلماس؛ برجای‌ماندن یک شهید و 2 مجروح در درگیری بین نیروهای خودی و افراد مسلح غیرقانونی در روستای سخنگران سلماس؛ هلاکت 8 نفر از عناصر حزب دمکرات در درگیری با نیروهای سپاه سقز؛ شهادت 4 پاسدار در جادة کامیاران - باختران به‌دست افراد مسلح غیرقانونی؛ درخواست امان‌نامة 2 تن از افراد حزب دمکرات کردستان از سپاه پاسداران.
7 رادیو اسرائیل به نقل از خبرگزاری رویتر از اشغال شهر بوکان توسط شورشیان کرد خبر داد. فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا در مصاحبه‌ای در مقر سپاه در بوکان این خبر را تکذیب کرد.
8 دیدار مسئول گروه خبات با یک سرهنگ عراقی در 25 کیلومتری جنوب‌شرقی مهاباد؛ درخواست سردار جاف از دولت عراق مبنی‌بر انتقال 90 خانوادة ایرانی فراری در عراق به منطقة دربندیخان به‌منظور استفاده از آنان برای مبارزه مسلحانه علیه ایران.
9 افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، صاحب یک مغازة خرازی در خیابان میرفخرایی را به شهادت رساندند؛ ایجاد رعب و وحشت با تیراندازی هوایی در خیابان شریعتی توسط افراد سازمان؛ هلاکت 2 تن و دستگیری 2 نفر دیگر از اعضای سازمان در خیابان قصرالدشت در 2 عملیات گشت شهری منطقة 8 تهران؛ دستگیری 3 نفر از عناصر سازمان شاخه رودسر در تبریز.
1 سخنرانی سرهنگ علی صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، در صبحگاه مشترک نیروهای مسلح در پادگان لشکر64 ارومیه. تلاش در صحنة سیاست بین‌المللی برای برقراری صلح تحمیلی بدون درنظرگرفتن حقوق ازدست‌رفتة ایران، بهبود وضعیت آمادی رزمی ایران نسبت به گذشته و تلاش مسئولان برای اجرای یک عملیات موفق در آیندة نزدیک مهم‌ترین محورهای سخنان وی بود.
2 پیام جمعیت هلال‌احمر ایران به مجامع بین‌المللی در اعتراض به شهادت 2 تن از اسرای ایرانی در زندان‌های عراق و درخواست رسیدگی به این موضوع.
3 متن نامة رئیسجمهور ایران به آقای سکوتوره رئیس هیئت صلح کنفرانس اسلامی در پاسخ به پیشنهاد این سازمان دربارة پایان‌دادن به جنگ.
4 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در پایان جلسة شورای عالی دفاع: بررسی طرح‌های آتی نظامی برای مقابله با دشمن؛ بررسی اوضاع اسرای عراقی در ایران؛ موضوع مناطق نفتی و نگهداری از آنها و تهدید کشورهای عربی مبنی‌بر تحریم سیاسی - اقتصادی ایران.
5 وزیر امور خارجه در دیدار با هیئت سیاسی - اقتصادی ژاپن، خواستار خروج نیروهای متجاوز عراق از خاک ایران، محکوم‌کردن عراق و پرداخت غرامت به ایران شد. وی داشتن منابع وسیع انرژی را در ژاپن و ایران از نقاط مشترک دو کشور دانست. روزنامة ژاپنی یومیوری شیمبون: ایران در دیدار با هیئت ژاپنی، خواستار گسترش روابط خود شد؛ این کشور حاضر نیست که دیگران در امور داخلی آن دخالت کنند.
6 مقالة هفته‌نامة ژون افریک (چاپ پاریس) دربارة نمازجمعة مردم تهران و کمک‌های مردم به جبهه‌ها و ارتباط آنها با جنگ.
7 روزنامة فایننشال تایمز (چاپ لندن) به نقل از مدیر بین‌المللی ویژة بانک مرکزی ایران: ذخایر ارزی خارجی ایران ماهانه یک میلیارد دلار افزایش می‌یابد.
8 امضای قرارداد همکاری در زمینه‌های اقتصادی و فنی بین عراق و لهستان و امضای یک یادداشت مشترک دربارة گسترش همکاری در زمینه‌های حمل‌ونقل و ارتباطات بین عراق و ترکیه؛ پایان سفر 5 روزة نخست‌وزیر کوبا به عراق.
9 بررسی مسائل مربوط به اسرای جنگ ایران و عراق در دیدار وزیر امور خارجة عراق و رئیس بخش عملیاتی سازمان صلیب‌سرخ بین‌المللی.
10 مجلة الحوادث (چاپ لندن) به نقل از منابع دیپلماتیک غربی از کمک کشورهای امریکا، انگلستان، شوروی و فرانسه درزمینه صنایع نظامی و هوایی به عراق خبر داد؛ روزنامة گاردین (چاپ لندن) از اقدام دولت‌های فرانسه و انگلیس در تقویت نیروهای عراقی خبر داد؛ وزیر خارجة مصر جنگ ایران با عراق را جنگ علیه اعراب خواند و آمادگی خود را برای حمایت از عراق اعلام کرد.
11 گزارش یونایتدپرس از اوضاع جنگ در بغداد و وضعیت صدور نفت عراق و طرح‌های اقتصادی این کشور.
12 نشست وزیران خارجة کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در منامة بحرین به‌منظور بررسی اوضاع جنگ عراق و تهیة مقدمات اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس؛ رادیو مونت کارلو به نقل از محافل مطلع بحرین، موضوع اجلاس آتی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس را جنگ ایران و عراق عنوان کرد.
خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از وزارت خارجة امریکا: تفنگ‌داران امریکایی مستقر در خارج بیروت عازم قسمت مسیحی‌نشین این شهر شدند. رئیسجمهور امریکا اجازه داده است به‌منظور کمک به
1 برقراری نظم در شهر جنگ‌زدة بیروت نیروهایش به این اقدام مبادرت ورزند؛ روزنامة اطلاعات به نقل از خبرگزاری فرانسه گزارش داد که شاهدان اعلام کرده‌اند، هدف عملیات‌های رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان، کشتار مردم عادی و نه مقابله با سازمان آزادی‌بخش فلسطین است؛ به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، انفجار بمب کار گذاشته‌شده، در یک اتوبوس در نزدیکی محل استقرار نیروهای امریکایی در حوالی فرودگاه بیروت، یک کشته و تعدادی زخمی برجای گذاشت.
ضمیمه گزارش135: تشریح وضعیت جغرافیایی و موقعیت نیروهای عراقی در عملیات محرم، گزارش فرمانده تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب از فعالیت‌های چند روز قبل از عملیات در منطقة عین‌خوش - زبیدات.
ضمیمه گزارش138: گفتوگوی برخی افراد رانده‌شدة عراقی با روزنامة اطلاعات و شرح مختصری از چگونگی دستگیری آنان و نحوة رسیدن آنها به مرز ایران.
گزارش روزشمار 11/8/1361
2 تلاش یگان‌ها در ادامة عملیات محرم برای تصرف مواضع پیش‌بینی‌شده قبل از روشنایی هوا. تصرف ارتفاعات 292 و 298 از سلسله ارتفاعات حمرین با تلاش تیپ8 نجف. بروز مشکلاتی در یکی از محورهای تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و موفقیت این تیپ در اجرای 60 درصد از مأموریت خود. ادامة مشکلات تیپ14 امام حسین(ع) در عبور از رودخانه و حملة ناموفق نیروهای این تیپ به مواضع دشمن. تدبیر فرماندهی لشکر فتح در پوشاندن نقاط ضعف عملیات و ادامة عملیات در روز. نتایج عملیات در 24 ساعت اولیة عملیات.
3 گزارش قرارگاه عملیاتی قائم دربارة اقدامات ارتش عراق: اقدام دشمن به بمباران در شب به‌دلیل ناامیدی از ایجاد یک سازمان منطقی بین نیروهای زمینی‌اش؛ آزادسازی 550 کیلومتر مربع از خاک کشور و فروپاشی موانع پیچیده دفاعی عراق.
4 نتایج عملیات در 24 ساعت اولیة عملیات که حاکی‌از واردشدن خسارات و صدمات سنگین به ارتش عراق است.
5 سخنان برخی فرماندهان اسیرشدة عراق دربارة چگونگی غافلگیرشدن نیروهای عراقی و اسیرشدن آنها.
6 تصمیم فرماندهی به ادامة عملیات برای پوشاندن شکاف 4 کیلومتری و الحاق نیروهای یگان‌های 17 و 14.
7 پاتک ناموفق نیروهای عراقی در منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل با هدف تصرف 2 ارتفاع در محور مندلی.
8 سرنگونی یک فروند هواپیمای دشمن با پدافند نیروهای خودی در منطقة عملیاتی عین‌خوش؛ تجاوز هواپیماهای عراقی به حریم هوایی جزیرة خارک؛ عراق با صدور بیانیه‌ای بخشی از خلیج‌فارس را حریم دریایی ممنوعه اعلام کرد، این حریم آب‌های ساحلی ایران را نیز شامل می‌شود.
9 پناهنده‌شدن 11 عراقی به ایران؛ اعزام نیروهای رزمنده و پشتیبانی از جهادسازندگی خراسان، ساری، تهران، کرج و ساوجبلاغ به جبهه‌های جنگ. ارسال هدایای مردمی از شهرهای سمیرم و بخش‌های اطراف رودسر.
10 پاکسازی 4 روستا در محور پیرانشهر - سردشت؛ دستگیری یکی از افراد گروه خبات در اطراف بانه؛ زخمی‌شدن 6 نفر از نیروهای لشکر64 ارومیه و مفقودشدن 3 تن دیگر براثر کمین ضدانقلاب در محور پیرانشهر - سردشت؛ شهادت 5 تن از نیروهای نظامی و مردم و زخمی شدن 3 تن براثر مین‌گذاری نیروهای مسلح غیرقانونی در محور پیرانشهر - سردشت و صائین‌دژ - تکاب؛ تسلیم شدن 4 تن از نیروهای حزب دمکرات؛ بازگشت یکی از مسئولان گروه کومه‌له از عراق به‌همراه مقادیری اسلحه و مهمات.
سخنان ابراهیم سنجقی فرمانده قرارگاه حمزه در تشریح علل ناآرامی‌های کردستان و لزوم شکل‌گیری
1 قرارگاه حمزه و قدردانی از روحانیت اهل سنت در همکاری و همراهی با مردم مناطق کردنشین.
2 مصاحبة عزالدین حسینی با روزنامه‌های لوموند و الوطن دربارة اهداف نیروهای خودی در کردستان و اعلام همکاری با شورای ملی مقاومت: اگر رجوی رئیسجمهور شود کردستان خودمختار خواهد شد.
3 بیانیة حزب دمکرات کردستان ایران در محکومیت عملیات اخیر ایران و استقبال از اقدام دولت عراق در اعلام عفو عمومی.
4 کشف خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، اصفهان و قائم‌شهر و دستگیری 24 نفر از اعضای سازمان و کشته‌شدن 3 نفر از آنان در درگیری چندین شهر؛ دستگیری 5 نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق و سازمان پیکار در گچساران و تهران.
5 حمایت حزب سوسیالیست ایتالیا از سازمان مجاهدین خلق (منافقین).
6 بازتاب عملیات محرم در رسانه‌های خارجی؛ یونایتدپرس: آخرین تهاجم ایران، نیروهای عراقی را به‌سمت یک موضع دفاعی‌تر سوق داد؛ رویتر: عراق ورود نیروهای ایرانی به داخل آن کشور را رد کرد.
7 مصاحبة فرد هالیدی با بی‌بی‌سی دربارة اهداف نظامی حملات اخیر ایران و بررسی مواضع و اقدامات و شرایط ایران برای صلح با عراق؛ گاردین: ابتکارعمل جنگ در دست ایران است.
8 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی دربارة عملیات محرم؛ پیروزی‌های به‌دست‌آمده و نتایج آن و اعلام شرایط ایران برای پایان جنگ.
9 دیدار آقای هاشمی رفسنجانی با رؤسا و دبیران شوراهای برنامه‌ریزی وزارتخانه‌ها و تأکید رئیس مجلس شورای اسلامی بر ضرورت برنامه‌ریزی در امور کشور.
10 سخنان موسوی خوئینی‌ها نمایندة مردم تهران، دربارة وضعیت نیروهای خودی در جبهه‌ها و تأثیر همکاری نیروهای ارتش و سپاه درپیروزی‌های اخیر؛ دلایل پذیرش صلح ازسوی عراق و شرایط صلح ایران با عراق.
11 وزارت خارجة ایران فردی را که دولت فرانسه به‌عنوان سفیر فرانسه معرفی کرده بود، نپذیرفت. وزیر خارجة فرانسه: دولت ایران فقط خواستار تعویق ورود چند هفته‌ای سفیر فرانسه شده است؛ بازتاب اقدام ایران در نپذیرفتن سفیر فرانسه در روزنامة فیگارو، رادیو امریکا، رادیو بی‌بی‌سی، روزنامة لوموند و خبرگزاری فرانسه.
12 پادشاه عربستان عراق را کشوری خواهان صلح معرفی کرد. رادیو عراق جنگ دو کشور را جنگ میان عرب و فارس خواند و خواهان حمایت نظامی کشورهای عرب طبق تصمیمات کنفرانس فاس شد. روزنامة سوری البعث: تلاش هیئت صلح سازمان کنفرانس اسلامی سبب تشویق صدام برای ادامة تجاوزهای رژیم عراق می‌شود.
13 تلاش نظام بین‌الملل به‌خصوص امریکا برای گشودن جبهة سیاسی جدید با تکرار پیشنهادهای غیر‌قابل‌قبول برای ایران؛ همکاری کشورهای منطقه با حکومت عراق و تمایل شدید برای تقویت جنبه‌های سیاسی - نظامی این حکومت و ناکام‌گذاشتن هرگونه تلاش برای تضعیف وجهة سیاسی ایران در افکار عمومی جهانی، موضوعات نامة رئیسجمهور به رئیس هیئت صلح سازمان کنفرانس اسلامی می‌باشد.
14 اقدام رئیسجمهور امریکا در تمدید حالت فوق‌العاده در روابط تهران - واشنگتن برای یک سال دیگر.
15 وزیر خارجة عراق با استقبال از توسعة روابط عراق و امریکا، نوع ملاقات‌ها و روابط مسئولان امریکا و عراق را تشریح کرد.
16 رهبر لیبی ریاست‌جمهوری امین جمیل را غیرقانونی دانست و اظهار کرد: امین جمیل نمایندة ملت لبنان نیست، ملت لبنان پس از آزادی، رئیسجمهور خود را انتخاب خواهد کرد.
ضمیمه گزارش158: تشریح اقدامات مهندسی عراق برای حفظ مواضع خود در منطقة عملیاتی محرم.
گزارش روزشمار 12/8/1361
1 اقدام یگان‌ها برای آماده‌سازی نیروهای خود و شناسایی منطقه مأموریت آنها در فرصتی اندک در ادامه عملیات محرم. در ادامه عملیات با پیشروی نیروهای خودی همه اهداف موردنظر مرحله اول عملیات محرم، تأمین شد؛ سقوط 5 هواپیمای دشمن براثر پدافند نیروهای خودی در این منطقه عملیاتی.
2 گزارش فرماندهان تیپ‌های عمل‌کننده از عملکرد نیروهای خود در مرحله اول عملیات محرم.
3 دعوت ستاد تبلیغات جنگ از خبرنگاران خارجی برای مشاهده دستاوردهای عملیات محرم و بازدید از بخش‌هایی از مناطق مرزی ایران؛ انتقال بیش از 1500 تن از اسیران عراقی ازجمله معاون تیپ2 لشکر10 و 3 سرگرد به پشت جبهه.
4 ناکامی ارتش عراق در تعرض به خطوط پدافندی نیروهای خودی در محدودة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل، حملات توپخانه‌ای عراق به شهر آبادان 14 زخمی برجای گذاشت و موجب تخریب 20 منزل و مغازه و 2 کارگاه شد.
5 حملة نفوذی نیروهای عشایر چنگولة ایلام به مواضع ارتش عراق.
6 به گزارش رویتر قطع رفت‌وآمد کشتی‌ها در خط دریایی خارک؛ افزایش نرخ بیمة کشتی‌های عازم این جزیره و خودداری شرکت‌های کشتیرانی از اعزام کشتی به سواحل ایران از پیامدهای هشدارهای عراق به شرکت‌های نفتی و خطوط کشتیرانی می‌باشد.
7 عزیمت نیروهای داوطلب مردمی و هدایای نقدی و غیرنقدی مردم مناطق گوناگون کشور برای کمک به جبهه‌های جنگ؛ اهدای یک‌صد هزار واحد خون ازطرف مردم مسلمان تانزانیا برای کمک به مجروحان جنگی.
8 آزادسازی ارتفاعات درمان و 2 روستا در محور مهاباد - بوکان و برجای‌ماندن 15 کشته و تعدادی مجروح از نیروهای مسلح غیرقانونی در عملیات قرارگاه حمزه؛ در برخورد یک دستگاه خودرو ایفا به مین در شمال سردشت، 88 تن از نیروهای سپاه زخمی شدند.
9 اطلاعیة قرارگاه حمزه دربارة دلایل تهاجم نیروهای حزب دمکرات به شهر بوکان و برشماری نتایج این اقدام. روزنامة لوکوتیدین دوپاری به نقل از نمایندة حزب دمکرات در پاریس: نیروهای دولتی مجبور به ترک شهر (بوکان) شدند و 80 تن از آنان کشته شدند.
10 سخنرانی چند تن از شرکت‌کنندگان در هم‌اندیشی وحدت نظر و عمل در کردستان؛ سخنان امام‌جمعة بانه دربارة بهره‌گرفتن از نظرهای روحانیت مبارز کردستان؛ جلب مشارکت مردمی و اجرای طرح‌های عمرانی در مناطق کردنشین. امام‌جمعة سقز فعالیت گروه‌های غیرقانونی و اهانت آنان به اعتقادات مذهبی را غیرقابل‌تحمل خواند. فرمانده ژاندامری از ایجاد 298 پاسگاه انتظامی و قضائی در منطقه خبر داد. امام‌جمعة اشنویه دربارة لزوم آگاهی‌بخشی به جوانان و پرهیز از تفرقة مذهبی سخنرانی کرد.
11 اقدام 15 نفر از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بستن جادة شاهیجان به نورآباد از توابع کازرون، کشف یک خانة تیمی و مقادیری مدارک و مهمات در منطقة بازار تهران؛ دستگیری 10 نفر از اعضای سازمان در لنگرود که درحال برنامه‌ریزی برای ایجاد یک انفجار در محل نمازجمعه بودند؛ دستگیری چند نفر از اعضای سازمان و یکی از افراد نفوذی حزب توده در ادارات دولتی تهران؛ دستگیری چند نفر از اعضای سازمان در بیرجند و کشف 18 قبضه اسلحه در انواع گوناگون از آنان.
12 دیدار محسن رضایی فرمانده سپاه، با امام خمینی و بیان گزارش عملکرد نتایج عملیات محرم.
13 سخنان نخست‌وزیر درمورد تحولات جنگ، دستاوردهای عملیات محرم، دلیل سفر هیئت اقتصادی ژاپن به ایران و سیاست اقتصادی ایران با ژاپن.
1 برگزاری جلسه‌ای در بیت امام خمینی با حضور جامعة روحانیت مبارز تهران، جامعة مدرسین حوزة علمیة قم و چند تن از شخصیت‌های کشور دربارة سطح کاندیداهای مجلس خبرگان.
2 وزیر امورخارجة فرانسه خبر پذیرفته‌نشدن سفیر جدید فرانسه در تهران را تکذیب و اعلام کرد دولت ایران فقط خواستار تعویق ورود وی برای چند هفته شده است.
3 وزیر خارجة بحرین: از امکان تشکیل یک اتحادیة نظامی بین 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس خبر داد. 6 کشور قرار است سیستم‌های تعرفه و گمرکی خود را برای صادرات و واردات هماهنگ کنند.
4 تصمیم امریکا برای ایجاد یک پایگاه نظامی دائمی در جنوب لبنان و تمایل رژیم صهیونیستی به ایجاد این پایگاه در شمال این کشور؛ اقدام سربازان اسرائیلی در لبنان برای تشدید تدابیر امنیتی؛ روزنامة تایمز از حضور نیروهای سپاه پاسداران ایران در جنوب لبنان خبر داد.
ضمیمه گزارش188: مشروح کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم از نقاط گوناگون کشور به نیروهای رزمنده.
گزارش روزشمار 13/8/1361
5 انهدام 15 تانک و نفربر عراق در تک نیروهای تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب در منطقه عملیاتی محرم. کشته‌شدن 300 نفر از نیروهای عراقی در حمله نیروهای تیپ8 نجف‌اشرف در تپه‌های مشرف به شهرک طیب عراق. تلاش نیروهای خودی برای تحکیم مواضع متفرقه و تلاش ناموفق نیروی هوایی عراق برای جبران ضعف نیروی زمینی.
6 اطلاعیه مشترک سپاه پاسداران و ارتش درمورد نتایج عملیات محرم و آزادسازی مناطق تصرف‌شده ازجانب عراق و تلفات و اسیران نظامی شامل نیروها و فرماندهان عراقی.
7 خبرگزاری بی‌بی‌سی از منفعل‌شدن عراق در مانورهای تبلیغاتی و سیاسی به‌دلیل پیروزی‌های اخیر ایران در عملیات محرم خبر داد.
8 در گلوله‌باران شهر آبادان، 3 منزل مسکونی و یک مغازه آسیب دید؛ خط راه‌آهن خرمشهر - حسینیه تخریب و مسدود شد و قسمتی از پالایشگاه آتش گرفت.
9 در عملیات کمین نیروهای حزب دمکرات کردستان در مهاباد، 22 نفر از نیروهای خودی شهید یا مجروح و 4 نفر مفقودالاثر شدند. در این عملیات 17 نفر از مهاجمان به هلاکت رسیدند. رادیو بغداد، تلفات نیروهای ایرانی را صدها نفر اعلام کرد؛ رادیو حزب دمکرات نیروهای سازمان چریک‌های فدایی خلق را نیروهای کمکی این حزب نامید؛ در درگیری بین عناصر تأمین پایگاه "ترکش" در مهاباد و گروه‌های غیرقانونی، 6 نفر از افراد خودی و 6 نفر از افراد مهاجم کشته یا مجروح شدند؛ حمله افراد حزب دمکرات به روستاهای شمال ارومیه با مقاومت افراد بسیج و مردم منطقه روبهرو شد و افراد حزب مجبور به عقب‌نشینی به ارتفاعات شدند.
10 شیخ عطار استاندار آذربایجان غربی، با اشاره به تأثیر حضور و اقدامات قرارگاه حمزه سیدالشهدا در تأمین امنیت کردستان و ازبین‌رفتن گروه‌های غیرقانونی، برگزاری انتخابات مجلس را در سطح استان امکان‌پذیر دانست.
11 هلاکت یک نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یک خانه تیمی در تهرانپارس؛ دستگیری 3 نفر از افراد سازمان در تهران؛ کشف تعدادی اسناد و مدارک با دستگیری یک نفر از افراد سازمان در شیراز.
12 بیانات امام خمینی در دیدار اعضای شوراهای اسلامی و مهاجران جنگ تحمیلی با ایشان، درخصوص بازسازی مناطق آسیب‌دیده جنگ و لزوم جلوگیری از ورود افراد نفوذی به شوراها و آگاه‌کردن مردم از اقدامات تجاوزکارانه صدام و امریکا و خطر بزرگ آنها برای بشریت.
1 آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با شورای نمایندگان جامعه اسلامی دانشگاهیان، از بازگشایی دانشگاه‌ها در آینده نزدیک خبر داد.
2 آیت‌الله حائری شیرازی که در منطقه عملیاتی محرم حضور داشت، از تلاش و ایثارگری نیروهای ایرانی تقدیر و تشکر کرد.
3 بیانیه 4 ماده ای وزارت امور خارجه به مناسبت سالروز تصرف سفارت امریکا درمورد دستاوردها و نتایج این رخداد تاریخی.
4 سخنرانی حجت‌الاسلام موسوی خوئینی‌ها در تظاهرات دانش‌آموزان تهرانی در مقابل سفارت سابق امریکا؛ اعلام اسامی 137 تن از کارکنان سفارت امریکا که در ایران و سایر کشورها به جاسوسی می‌پرداختند، ازجانب دانشجویان پیرو خط امام.
5 سخنان بهزاد نبوی سخنگوی دولت، درمورد ماجرای گروگان گیری در 13 آبان 1359 در سفارت امریکا و آزادسازی گروگان‌ها، همچنین صدور بیانیه الجزایر و توافقات حاصل‌شده بین امریکا و ایران.
6 سخنان احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت خارجه، درمورد تأثیرات سیاسی و اقتصادی تسخیر لانه جاسوسی امریکا؛ اطلاعیه سازمان برنامه و بودجه درمورد نتایج اقتصادی تسخیر سفارت امریکا و تحریم اقتصادی امریکا علیه ایران.
7 رادیو امریکا در گزارشی درخصوص ماجرای تسخیر لانه جاسوسی، بازنده این اقدام را ایران دانست و جنگ ایران و عراق را نشانه فرصت‌طلبی عراق و بهره‌برداری این کشور از اوضاع ایران پس از گروگان گیری عنوان کرد.
8 وزیر امور خارجه عراق در مصاحبه با روزنامه الوطن، شکست ایران و عملیات محرم را عاملی برای پایان‌یافتن جنگ نامید و نارضایتی خود را از کشورهای عربی به‌دلیل ارسال‌نکردن کمک‌های مالی و نظامی به این کشور ابراز کرد؛ مجله اقتصادی میدل‌ایست اکونومیست دایجست: موفقیت‌های ایران در جنگ و شکست‌های پیدرپی عراقی‌ها و پایبندنبودن آنان به قراردادهایی که با شرکت‌های غربی منعقد کرده‌اند، سبب شده است که دولت‌های طرف قرارداد در رابطه اقتصادی خود محافظه‌کارانه عمل کنند.
9 اقدام پلیس کویت در حمله به حسینیه شیعیان کویت؛ سخنان یکی از ایرانیان دستگیرشده به‌دست نیروهای پلیس کویت در مراسم عزاداری روز عاشورا. سخنگوی وزارت امور خارجه ضمن محکوم‌کردن اقدام پلیس کویت در ضرب‌وشتم اتباع ایرانی، از دولت کویت خواست تا با اینگونه اعمال غیرانسانی، روابط خود را با ایران بیش از این به مخاطره نیندازد.
10 به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از بلگراد، عده ای از افسران نیروی دریایی عراق مشغول گذرانیدن دوره‌های آموزشی در یکی از مدرن‌ترین و مجهزترین پایگاه‌های دریایی یوگسلاوی می‌باشند.
11 امضای یک موافقت‌نامه همکاری فنی و اقتصادی بین عراق و اتریش.
12 به گزارش نشریه میدل اشترن کورنت (چاپ لندن) عراق از 30 کمپانی امریکایی خواست تا در نمایشگاه تجاری بغداد شرکت کنند.
13 خبرگزاری رویتر از تصمیم امریکا برای تأسیس دفتر کمک‌های نظامی در بیروت خبر داد و مسئولیت آن را نظارت بر ارسال تسلیحات به لبنان در چارچوب تقویت ارتش فالانژ لبنان ذکر کرد.
14 گزارش خبرگزاری رویتر و آسوشیتدپرس از حضور نیروهای سپاه پاسداران در لبنان.
15 در حمله عده ای از پیش‌مرگان بارزانی به محل تجمع نیروهای ارتش عراق، 36 نفر از نیروهای نظامی عراق کشته یا زخمی شدند.
گزارش روزشمار 14/8/1361
1 عملیات موفق دو تیپ 17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) و 14 امام حسین(ع) در محدوده ارتفاعات حمرین برای تصرف چند ارتفاع در مقابل پاسگاه‌های مرزی شرهانی و زبیدات و انهدام 32 تانک و نفربر و 20 دستگاه خودرو نظامی عراق در این عملیات؛ 3 تانک عراقی نیز به‌دلیل فرار خدمه آن در منطقه میان نیروهای خودی و دشمن باقی ماند؛ 4 پاتک بی‌نتیجة نیروهای عراقی در 500 متری جنوب جاده چم‌سری.
2 ابلاغیه قرارگاه مرکزی قائم پیرو دستور قرارگاه مرکزی کربلا جهت اجرای تک در منطقه چم‌سری در ادامه عملیات محرم به یگان‌های تحت امر. در جلسه مشترک فرماندهان سپاه و ارتش و تیپ‌های شرکت‌کننده در عملیات، مقرر شد که به‌دلیل خستگی نیروها و ضعف شناسایی، عملیات با یک روز تأخیر انجام شود.
3 افزایش فعالیت توپخانههای ارتش عراق در منطقه مرزی عین‌خوش و اجرای آتش سنگین در محورهای بیات، موسیان و محورهای جنوبی این منطقه؛ به‌اسارت‌درآمدن 4 نفر از نیروهای دشمن در 2 حمله به مواضع نیروهای عراقی در محدوده عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل؛ سرنگون‌شدن یک هواپیمای عراقی در آب‌های خلیج‌فارس؛ ادعای عراق درمورد سرنگونی یک هواپیمای ایرانی در منطقه خور موسی؛ یک کشتی تجاری ایران که حامل روغن نباتی و سیمان بود، در دهانه کانال خور موسی هدف قرار گرفت، در این حمله 3 نفر شهید و 17 نفر مجروح شدند. یک فروند یدک‌کش سپاه که برای نجات سرنشینان کشتی به منطقه عزیمت کرده بود، براثر اصابت موشک غرق شد و درنتیجه 7 نفر شهید شدند؛ رادیو صوت‌الجماهیر به نقل از بیانیه نظامی عراق: 2 هدف دریایی در کانال خور موسی هدف قرار گرفت که هر دو منفجر شدند.
4 شهادت تعدادی از افراد سپاه و پیش‌مرگان کردستان به‌دست عناصر حزب دمکرات کردستان در جاده کامیاران - باختران؛ در درگیری نیروهای مسلح غیرقانونی و نیروهای قرارگاه حمزه در شمال‌غربی سقز، 15 نفر از مهاجمان کشته و 13 نفر از نیروهای خودی شهید یا مجروح شدند؛ درگیری نیروهای بسیج و عناصر غیرقانونی در مریوان 3 شهید و یک مجروح برجای گذاشت؛ براثر برخورد تراکتور با مین کارگذاشته‌شده در محور کامیاران - مریوان، 5 روستایی شهید یا مجروح شدند؛ برجای‌ماندن یک شهید و 2 مجروح در حمله عناصر غیرقانونی در تکاب؛ غارت اموال شرکت تعاونی به‌دست عناصر مسلح غیرقانونی در روستای آب‌گرم سلماس؛ 9 تن از اعضای حزب دمکرات و کومه‌له با تحویل سلاحهایشان، تسلیم نیروهای سپاه پاسداران سنندج و بوکان شدند.
5 شناسایی دو خانه تیمی عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران و دستگیری 3 نفر از افراد سازمان در این خانه؛ دستگیری یک نفر از افراد سازمان در اصفهان در حمله به بسیج این شهر؛ گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی از دستگیری 6 تن از اعضای سازمان مجاهدین در دو روز اخیر و تحویل آنان به مقامات قضایی؛ ناکامی مهاجمان در ترور یکی از افراد سپاه در قزوین.
6 سخنان آیت‌الله موسوی اردبیلی در نمازجمعه درباره دستاوردهای عملیات محرم و رشادت‌های جوانان و اظهارتأسف وی از برخورد گزینشی مجامع بین‌المللی و سیاستمداران با مفاهیم سیاسی همچون متجاوز و...
7 گفتوگوی اختصاصی فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی با روزنامه کیهان درخصوص اهداف و نتایج به‌دست‌آمده در عملیات محرم.
8 خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی درباره کسالت قلبی امام، نتایج عملیات محرم و تشکیل تیپ‌ها و لشکرهای جدید سپاه.
رادیو بی‌بی‌سی در تحلیلی به جنگ دوساله ایران و عراق و تأثیر آن در سیاست خارجی و وضعیت
1 روابط اقتصادی ایران پرداخت و اعلام کرد که ایران در وضعیت فعلی، سیاست واقع‌بینانه و متعادلی را درپیش گرفته است. بی‌بی‌سی همچنین روابط تجاری ایران و ژاپن و کشورهای غربی را بررسی کرد.
2 درپی قطعی‌شدن برگزاری جلسه آینده سران جنبش عدم‌تعهد در دهلی‌نو به‌جای بغداد، یک هیئت 5 نفری هندی برای خرید وسایل و لوازم تالار برگزاری هفتمین نشست سران جنبش عدم‌تعهد عازم عراق شد.
3 درخواست شاه حسین اردنی از حزب کارگر اسرائیل برای انعقاد قرارداد امنیتی با رژیم صهیونیسیتی. یونایتدپرس: حسین شاه اردن، از سازمان آزادی‌بخش فلسطین خواسته است اسرائیل را به‌رسمیت بشناسد. بی‌بی‌سی به نقل از حسین شاه اردن: اگر سازمان آزادی‌بخش فلسطین اسرائیل را به رسمیت بشناسد پیشرفت بسیاری خواهد کرد.
4 مشاور عالی وزیر جنگ رژیم صهیونیستی شهادت داد که آریل شارون به ارتش این کشور دستور داده است که از ورود فالانژیست‌ها به ارودگاه‌های صبرا و شتیلا جلوگیری نکنند.
گزارش روزشمار 15/8/1361
5 فرماندهان یگان های عمل‌کننده در منطقه چم‌سری به جمع‌آوری اطلاعات از تحرکات و تجمع نیروهای عراقی در منطقه پرداختند. موفقیت تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب(ع)، لشکر84 خرم‌آباد، تیپ14 امام حسین(ع)، تیپ8 نجف و تیپ25 کربلا در ساعات اولیه در مرحله دوم عملیات محرم. تشریح وضعیت نیروهای خودی و عراقی و لزوم اجرای مرحله دوم عملیات محرم.
6 محافل رسانه‌ای، اقدام ایران را درمورد اعزام خبرنگاران خارجی به جبهه‌ها، دلیلی بر صحت اخبار منتشرشده منابع نظامی ایران دانستند.
7 ناکامی هواپیماهای عراقی در بمباران هوایی شهرهای ایلام و خرم‌آباد.
8 باوجود ادعاهای عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی نیروهایش به خطوط مرزی، ژاندارمری در نامهای به وزیر کشور، مناطقی را که هنوز تحت اشغال نیروهای عراقی است، اعلام کرد. این مناطق عبارت‌اند از: ارتفاعات مشرف به قصرشیرین، ارتفاعات مشرف به دشت ذهاب، ارتفاعات زنیل‌کش و... همچنین شهرهای نفت‌شهر و خسروی، پاسگاه خسروآباد و...
9 سپاه پاسداران از همه مردم خواست برای حضور در جبهه‌ها خود را به مناطق بسیج معرفی کنند. گروهی از داوطلبان شهرهای شمالی کشور امروز عازم جبهه‌های جنگ شدند.
10 در جلسه امروز آقای هاشمی رفسنجانی با امام خمینی، درباره جزئیات وصیت‌نامه امام خمینی؛ نظر امام درباره پذیرش دانشجویان چپی در دانشگاه‌ها و دیدگاه امام درباره مالیات و در جلسات دیگر آقای هاشمی با فرمانده نیروی زمینی ارتش و حاج‌احمد خمینی درباره عملیات امام و فتوای اخیر ایشان درباره حضور مردم و مسئولان در جبهه‌ها گفتوگو شد.
11 درپی سخنان اخیر امام خمینی مبنی‌بر لزوم حضور نیروهای موردنیاز در جبهه‌ها، مدیرکل اداره آموزشوپرورش استان سمنان در نامهای به سپاه این شهرستان، ضمن توضیح وضعیت خود و نیروهای تحت مدیریتش خواستار تعیین‌تکلیف شد.
12 ارسال مهمات مختلف نظامی از بنادر کویت به عراق؛ نخست‌وزیر مصر در مصاحبه با روزنامه الانباء، بر حمایت کشورش از عراق تأکید کرد؛ خبرگزاری آسوشیتدپرس از ارسال صدها میلیون دلار سلاح و مهمات نظامی به عراق خبر داد.
13 فرماندار دهلران از بازسازی و ترمیم شبکه آب این شهر و نوسازی شهر در آینده خبر داد؛ بازگشت عشایر و دامداران شهرهای موسیان و دهلران پس از آزادسازی این مناطق.
1 در ادامه پاکسازی محور پیرانشهر - سردشت، نیروهای قرارگاه حمزه 5 کیلومتر دیگر را به همراه روستای واوان پاکسازی کردند. در این عملیات 10 نفر از نیروهای خودی شهید یا زخمی شدند؛ 7 نفر از نیروهای خودی در پاکسازی مناطق اطراف سردشت مجروح شدند؛ براثر برخورد خودرو گشتی نیروهای سپاه نوسود با یک تله انفجاری 15 تن شهید یا زخمی شدند.
2 شهادت یک کشاورز در بانه براثر برخورد با مین؛ برجای ماندن 3 مجروح در برخورد یک دستگاه خودرو لشکر64 ارومیه با مین؛ آسیب‌دیدن یک تانکر آب لشکر64 ارومیه در برخورد با مین در پایگاه کچل‌آباد ارومیه؛ در برخورد کمپرسی وزارت راه با مین در جنوب پیرانشهر 2 نفر زخمی شدند؛ افراد غیرقانونی یک خودرو اداره برق سلماس را ربودند.
3 دو نفر از افراد حزب دمکرات با تحویل اسلحه و مهماتشان خود را به پایگاه‌های سلماس و سنندج معرفی کرده، تقاضای امان‌نامه کردند؛ یکی دیگر از افراد این حزب بعد از 4 سال همکاری با عراق، همراه همسر و فرزندانش وارد ایران شده، خود را تسلیم کردند.
4 افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در آمل، 2 نفر از افراد این شهر را ربودند، آنان همچنین یکی از اعضای انجمن اسلامی آمل را ربوده پس از مجروح‌کردن، وی را در جاده هراز رها کردند. نیروهای کمیته هنگام گشت در جاده هراز، با جسد نیمه‌جان یک بسیجی روبهرو شدند؛ بنابه اعلام روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی، امروز در اتوبان کرج، پیکر یک جوان 16 ساله که به‌طرز فجیعی سوزانده شده بود، پیدا شد. عناصر سازمان این جوان بسیجی را شکنجه کرده و به شهادت رسانده‌اند.
5 در درگیری بین 2 تن از افراد سازمان و واحد گشت سپاه در میدان کشتارگاه تهران، هر دو نفر آنها کشته شدند؛ در شیراز، 5 نفر از افراد سازمان و گروه پیکار دستگیر شدند و یک نفر از افراد سازمان با نارنجک اقدام به خودکشی کرد؛ در درگیری بین نیروهای کمیته و افراد سازمان در رشت، 3 نفر از افراد سازمان به هلاکت رسیدند و مقادیری اسناد و مواد انفجاری و تعدادی اسلحه به دست آمد؛ دستگیری 7 نفر از افراد سازمان در شهرهای زاهدان، تهران و اصفهان؛ کشف یک خانه تیمی در ابهر و به‌دست‌آمدن مقادیری نارنجک و تعدادی اسلحه؛ کشف یک خانه تیمی در تهران که ازنظر سازمانی بسیار اهمیت داشت؛ مدارک و اسناد فراوانی از این خانه به دست آمد.
6 آغاز سفر معاون سیاسی وزیر خارجه به 5 کشور عربی به‌منظور تشریح مواضع ایران و تبیین خطرات آتی منطقه.
7 سخنان سفیر ایران در ترکیه در مصاحبه با نشریات این کشور درخصوص نتایج عملیات محرم و کذب‌بودن ادعاهای عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی از همه مناطق اشغال‌شده ایران؛ قائم‌مقام وزیر دفاع الجزایر در دیدار با سفیر ایران بر لزوم پایان‌یافتن جنگ تأکید کرد.
8 گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از ژنو درمورد نتایج دیدار دبیر اجرایی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ با رهبران عراق و ایران درخصوص وضعیت اسرای جنگی طرفین جنگ.
9 گزارش روزنامه هندلز بلات (چاپ بن) درمورد صادرات انواع ماشین‌آلات از آلمان غربی به عراق.
10 بررسی نشریه انگلیسی ساندی تایمز درمورد تبلیغات آمرانه درباره رهبر عراق؛ آسیب‌های واردشده به این کشور براثر جنگ با ایران ازنظر نیروی انسانی؛ هزینه‌های سیاسی در سطح بین‌الملل، صدمات اقتصادی و نحوه کنترل مردم عراق با بهره‌گیری از حکومت پلیسی شدید.
11 اطلاعیه یکی از سازمان های اسلامی عراق درخصوص محکومیت اقدام دولت کویت در اخراج پناهندگان عراقی از این کشور.
گزارش روزشمار 16/8/1361
1 در ادامه عملیات محرم، ارتفاعات مقابل جبال حمرین با تلاش 4 تیپ سپاه و یک گردان از تیپ84 خرم‌آباد به تصرف درآمد؛ موفقیت تیپ25 کربلا در تأمین جاده آسفالته زبیدات - شرهانی. محاصره یک گردان تانک از نیروهای عراقی توسط قرارگاه قائم و تیپ25 کربلا. یک گردان از نیروهای دشمن در دام تیپ امام حسین(ع) افتاد. ازهم‌پاشیدگی و عقب‌نشینی نیروهای عراقی به‌دلیل نفوذ سریع نیروهای ایران. فرمانده عراقی به سربازان خود دستور عقب‌نشینی داد. بی‌نتیجه ماندن تلاش نیروهای عراقی برای عقب‌نشینی به‌دلیل در محاصره قرارگرفتن آنها. توجه اغلب فرماندهان به الحاق بین نیروهای خودی پس از تصرف اهداف توسط یگان‌ها. انهدام بخشی از تانک‌های محاصره‌شدة زرهی عراق که آمادة یک پاتک قوی بودند به کمک آتش توپخانه، کاتیوشا و عملیات بالگردهای هوانیروز. تأمین خط چم‌هندی، شرهانی، زبیدات و حمار شهاب در پایان عملیات. کاهش دید و تیر نیروهای عراقی به‌اندازة 30 کیلومتر. در این مرحله از عملیات 300 کیلومتر مربع از اراضی ایران به همراه ارتفاعات175 آزاد شد. 8 تیپ عراق آسیب دید و 800 نفر از عراقی‌ها به اسارت درآمدند. آمار تجهیزات انهدامی و غنائم به‌دست‌آمده در مرحلة سوم عملیات.
2 آتش‌سوزی در بخشی از مواضع نگهداری مهمات آتشبار دوم گروه 55 اصفهان در بمباران هواپیماهای عراقی؛ سرنگون‌شدن 3 هواپیمای عراقی به‌وسیله پدافند هوایی ایران، به اسارت درآمدن یک خلبان عراقی؛ تجاوز هواپیماهای عراقی به حریم هوایی خرم‌آباد برای اجرای عملیات نتیجه ای درپی نداشت؛ اقدام یک فروند هواپیمای عراقی در شکستن دیوار صوتی در گیلان‌غرب؛ برجای‌ماندن 3 مجروح در گلوله‌باران زمینی و هوایی شهر آبادان؛ عراق هرچند وقت یک بار، سرپل ذهاب را هدف گلوله‌های توپخانه قرار می‌دهد که این امر مانع انجام‌دادن عملیات بازسازی شده است؛ شهادت 7 نفر در حمله موشکی هواپیماهای عراقی به یدک‌کشی در نزدیکی خور موسی.
3 اعزام 3 گروه رزمی از خمینی‌شهر به جبهه‌ها؛ کمک‌های نقدی مردم سمنان، بابل و تربت حیدریه به جبهه‌های جنگ؛ گزارش روزنامه جمهوری اسلامی درباره کمک‌های هفت روز گذشتة روستاییان تربت‌حیدریه و قوچان به جبهه‌ها. اعلام میزان کمک‌های نقدی کارکنان دانشگاه تهران در سال جاری ازجانب روابط عمومی این دانشگاه.
4 بیانیة مشترک فرمانده کل سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش مبنی‌بر لزوم توجه به پشتیبانی از جبهه‌های جنگ و بیان اولویت‌ها و ضرورت‌های جنگ. فراخوان سپاه پاسداران از افرادی که واجد شرایط حضور در جبهه هستند.
5 سخنان فرمانده نیروی زمینی ارتش درمورد نتایج و هدف عملیات، تأثیرات آن در منطقه و آیندة جنگ.
6 به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر، صدام حسین در مراسم اعطای نشان شجاعت به فرماندهان خود، افراد ارتش عراق را به مقاومت و پایداری و عقب‌نشینی با برنامه‌ریزی قبلی دعوت کرد. روزنامه نیویورک تایمز: صدام حسین این بار شور و حال کمتری داشت. بی‌بی‌سی سخنان صدام را در این مراسم تلاش درجهت تقویت روحیه نیروهای عراقی عنوان کرد.
7 دیدار خبرنگاران و فیلم‌برداران 12 کشور از شهرهای موسیان، دهلران و مناطق عملیاتی محرم و بازدید از غنائم به‌دست‌آمده.
رادیو صدای امریکا با پخش مطلبی تحت عنوان "مشاهدات یک خبرنگار امریکایی از صحنه نبرد
1 ایران و عراق" به تأثیر نتایج جنگ بر سیاست خارجی عراق پرداخته است.
2 در عملیات آزادسازی روستاهای جنوب‌غربی سنندج، تعدادی از عناصر کومه‌له کشته یا زخمی شدند و 10 نفر دیگر خود را تسلیم کردند؛ دستگیری یک شبکه از عناصر تشکیلاتی گروه کومه‌له در مهاباد و ناکامی عناصر غیرقانونی در ربودن وابستگان سابق این گروه که امان‌نامه دریافت کرده بودند؛ حمله ناموفق عناصر غیرقانونی به خودرو تعمیرگاه سیار در جاده مهاباد - ارومیه؛ مجروح‌شدن 8 نفر از نیروهای خودی در عملیات بازگشایی مرز سردشت - پیرانشهر؛ شهادت یک سرباز در برخورد یک دستگاه لندرور ژاندارمری با مین در نقده؛ خنثی‌کردن یک مین ضد‌خودرو در نقده؛ تقاضای امان‌نامة 5 نفر از عناصر مسلح غیرقانونی از سپاه.
3 شناسایی یک خانة تیمی با تلاش نیروهای کمیتة انقلاب اسلامی در شهرستان ابهر؛ شناسایی یک خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان جی تهران؛ دستگیری 3 نفر از اعضای سازمان در بم و لردگان و 2 نفر از گروه سهند در یزد؛ کشف تعدادی بمب دست‌ساز از عناصر تشکیلاتی سازمان در مشهد؛ کشته‌شدن یک نفر از اعضای سازمان و دستگیری یک تن دیگر در شاهین‌شهر اصفهان در درگیری با نیروهای سپاه.
4 سخنان آیت‌الله خامنه‌ای در یک برنامه تلویزیونی درخصوص اوضاع جاری کشور؛ اقدامات گروه‌های غیرقانونی؛ سیاست امریکاییها؛ تهدید امریکا بر گسترش جنگ در منطقه؛ شرایط ایران برای پذیرش صلح؛ قتل‌عام فلسطینیان در اردوگاه‌های صبرا و شتیلا در لبنان و تلاش امریکا و رژیم اشغالگر قدس برای حل مشکل فلسطین به روش خودشان.
5 سخنان رئیس مجلس شورای اسلامی در مصاحبة مطبوعاتی با خبرنگاران داخلی و خارجی درخصوص شرایط ایران برای صلح؛ تهدید سران برخی کشورهای منطقه علیه ایران؛ اخبار حاکی‌از کمک نظامی رژیم صهیونیستی به ایران؛ نوع واکنش امریکا پس از عملیات محرم و تبلیغات جدید غربی مبنی‌بر به‌دست‌گرفتن پُست‌های مهم توسط حزب توده.
6 نامه نخست‌وزیر به رئیسجمهور درمورد تعیین‌تکلیف کارگزاران دولتی که خواستار حضور در جبهه‌های جنگ شده‌اند.
7 گفتوگوی سرپرست بنیاد امور مهاجران جنگ منطقة 5 کشوری (اصفهان) با روزنامه جمهوری اسلامی درباره عملکرد بنیاد این منطقه در بازسازی مناطق جنگی.
8 در دیدار وزیر امور خارجه با سفیر اتریش در ایران اصول حاکم بر روابط خارجی ایران، مردمی‌بودن حکومت ایران و اقتصاد ایران بررسی شد.
9 دیدار معاون سیاسی وزیر امور خارجه کشورمان با معاون نخست‌وزیر امور خارجة سوریه در اولین مرحلة سفر وی به چند کشور عربی.
10 خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مجله اشپیگل خبری را درمورد سخنان صادق طباطبایی درباره خریدهای تسلیحاتی ایران و روابط ایران با دیگر کشورها مخابره کرد. گزارش رادیو کلن از مصاحبة روزنامة اشپیگل با طباطبایی: ما هیچ‌گونه ادعای ارضی نداریم و اگر به ما ازنظر نظامی کمک شده بود، مدت‌ها قبل جنگ تمام می‌شد. خبرگزاری آلمان از بن: هنوز به مقامات آلمان درمورد تمایل ایران برای خرید 6 فروند زیردریایی ساخت آلمان اطلاعی داده نشده است.
قائم‌مقام وزارت امور خارجه در دیدار با سفیر جدید الجزایر در ایران، اهداف ایران را از اجرای عملیات محرم آزادسازی مناطق مرزی و حفظ آن عنوان کرد. سخنان جواد منصوری معاون فرهنگی و
1 کنسولی وزارت امور خارجه در دیدار با سفیر اندونزی در تهران درمورد شرایط ایران برای صلح.
2 مصاحبه مطبوعاتی وزیر نفت درمورد تلاش ایران برای افزایش تولید نفت و بنزین و فروش آزاد این دو فراورده؛ اهمال‌کاری‌های ژاپن در تکمیل پروژة پتروشیمی بندر امام خمینی؛ سیاست فروش نفت ایران؛ تصمیم ایران برای تحکیم مواضع اوپک؛ بی‌نتیجه ماندن تصمیم عربستان در فروش نفت ارزان و فروش غیر‌سهمیه‌بندی گازوئیل.
3 تعلیق مجدد عضویت حکومت نژادپرست افریقای جنوبی در اتحادیه بین‌المللی ارتباطات راه دور، درپی سخنان افشاگرانة یکی از اعضای هیئت نمایندگی ایران در جلسة این اتحادیه و امکان حضور سازمان آزادی‌بخش فلسطین در جلسات و نشست‌های این اتحادیه.
4 خبرگزاری رویتر از پذیرش مجدد مرزهای تعیین‌شده در قطعنامة1975 الجزایر ازسوی عراق خبر داد. رویتر این عمل عراق را نشان‌دهندة تعدیل مواضع و خواستههای این کشور در مقایسه با آغاز حملة این کشور به ایران دانست.
5 رادیو امان: کمک اعراب به عراق در جنگ علیه ایران موضوع مورد بحث وزیران خارجة کشورهای عرب در نیویورک. معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجة کویت در مصاحبه ای با مجلة هفتگی الاضواء: شورای همکاری خلیج‌فارس از همه امکانات موجود برای یافتن راهی جهت خاتمة جنگ ایران و عراق استفاده می‌کند.
6 در دیدار وزیر بازرگانی فرانسه با یک هیئت تجاری - سیاسی عراق، دربارة تأثیر روابط عراق و فرانسه بر شرایط اقتصادی عراق و اجرای چند طرح ازجمله طرح هسته ای عراق و تأسیسات تولید برق گفتوگو شد.
ضمیمه گزارش254: گزارش بازدید خبرنگار جمهوری اسلامی از شهرک زبیدات و پاسگاه ابوغریب که به تصرف نیروهای خودی درآمده است.
ضمیمه گزارش260: اسامی خبرگزاری‌ها و مطبوعات خارجی شرکت‌کننده در بازدید از جبهة عملیات محرم و گزارش خبرگزاری‌های رویتر، فرانسه، آسوشیتدپرس، یونایتدپرس و اسپانیا و روزنامة وال استریت ژورنال درمورد اوضاع جبهه‌ها، وضعیت سربازان ایرانی، نیروی هوایی و... .
گزارش روزشمار 17/8/1361
7 اجرای یک عملیات محدود جهت تحکیم مواضع نیروهای خودی در عملیات محرم و پوشاندن رخنه بین قائم1و2؛ عقب‌نشینی نیروهای عراق تا پشت جاده طیب - زبیدات؛ تصرف 5 حلقه چاه نفت و 12 کیلومتر پیشروی در شمال‌غرب حمرین از نتایج این عملیات محدود بود؛ پوشاندن رخنه، تکمیل خط و راندن نیروهای عراقی به عقب در محور جنوب تیپ8 نجف و احداث خاکریز در کنار جاده آسفالت شرهانی - زبیدات با تلاش نیروهای خودی. به‌دلیل به روز کشیده‌شدن عملیات و تسلط دید و تیر عراق و حجم بالای آتش توپخانه دشمن، نیروهای خودی متحمل تلفات زیادی شدند؛ عقب‌نشینی نیروهای ایرانی از ارتفاعات175.
8 در گلوله‌باران امروز آبادان، دشمن از مهمات شیمیایی استفاده کرد که سبب مسمومیت چند نفر شد؛ در حملات توپخانه‌ای عراق نیز 2 منزل مسکونی آسیب دید و در چند نقطه آتش‌سوزی ایجاد شد؛ ناکامی دشمن در حمله هوایی به آبادان.
اطلاعیه ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره اعزام مجدد افراد به جبهه؛ اعزام گروه‌های مختلف مردم از شهرهای ماکو، سمنان، رشت، یاسوج، لنجان، قائن، کرمان، بابک، جیرفت، سیرجان
1 و... به جبهه‌ها؛ اعزام نیروهای فنی همراه با هدایای مردمی به جبهه‌ها؛ اعلام آمادگی برخی سازمان‌ها و ارگان‌ها برای اعزام نیرو به جبهه‌های جنگ درپی فتوای امام خمینی.
2 گزارش روزنامه‌های فایننشال تایمز و وال‌استریت ژورنال از عملیات محرم و نتایج آن در جبهه‌های ایران.
3 پناهنده‌شدن 6 نفر از اهالی عراق به ایران.
4 تشکیل جلسه شورای‌عالی بازسازی مناطق جنگ‌زده با موضوع وظایف جهادسازندگی و وزارت کشاورزی در بازسازی مناطق آزادشده جنگی.
5 برجای‌ماندن 7 شهید و 7 مجروح در حمله عناصر غیرقانونی به نیروهای بسیج در جاده نقده؛ شهادت یکی از نیروی سپاه به‌دست افراد وابسته به گروه‌های برانداز؛ شهادت 3 تن و مجروحیت 8 نفر در حمله افراد حزب دمکرات به روستای واوان سردشت؛ عناصر حزب دمکرات، 6 گروگان خود را در سنندج به شهادت رساندند؛ مجروح‌شدن 2 نفر از نیروهای بسیج و پیش‌مرگان کرُد مسلمان براثر انفجار مین در سنندج؛ تهدید نیروهای حزب دمکرات به کشتن مردان روستای حاجی‌شوره کامیاران، درصورت شرکت آنان در مراسم ختم یکی از اعضای جهادسازندگی؛ فرود یک بالگرد ژاندارمری در پادگان پیرانشهر به‌دلیل اصابت گلولة عناصر مسلح غیرقانونی.
6 در عملیات موفقیت‌آمیز قرارگاه حمزه در شمال بوکان، 10 نفر از افراد کومه‌له کشته شدند و یک نفر به اسارت درآمد؛ هلاکت 12 نفر از چته‌های حزب دمکرات به‌دست نیروهای خودی در جنوب سقز؛ تقاضای امان‌نامه 6 نفر از عناصر حزب دمکرات و کومه‌له کردستان از سپاه بوکان و سنندج.
7 به‌گزارش روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی مشهد، با کشف چندین خانه تیمی، تعداد زیادی از افراد سازمان مجاهدین خلق در خراسان و سبزوار کشته یا دستگیر شدند و غنائم فراوانی به دست آمد؛ هلاکت یک نفر از اعضای سازمان در رشت و دستگیری 2 تن دیگر از آنان؛ دستگیری مسئول نظامی سازمان در شیراز؛ دستگیری 2 نفر از افراد سازمان به‌دلیل ربودن 2 نفر از افراد متدین آمل.
8 اختلال در امور اداری و مجامع کارگری به‌دلیل استقبال اقشار گوناگون مردم برای شرکت در جنگ؛ گزارش روزنامه کیهان از دیدار رئیسجمهور با امام خمینی درخصوص کسب تکلیف از ایشان درباره اعزام کارمندان داوطلب برای حضور در جبهه‌های جنگ.
9 دیدار مسئولان نیروی زمینی ارتش با آقای هاشمی رفسنجانی و ارائه طرح ثبت تخصص‌های سربازان و به‌کارگیری آنها در محل تخصصشان به ایشان.
10 استاندار ایلام از آزادسازی روستاهای ایلام در عملیات محرم خبر داد و بازگشت مهاجران دهلران و موسیان را به شهرهایشان در آینده نزدیک امکان‌پذیر دانست.
11 تشریح عملکرد یک‌ساله دولت، اوضاع کشور و راهکارهای دولت برای رفع مشکلات، از موضوعات پیام رادیو، تلویزیونی نخست‌وزیر به مناسبت شروع دومین سال فعالیت دولت بود.
12 دیدار معاون سیاسی وزیر امور خارجه با رئیسجمهور و وزیر کشور سوریه.
13 دادگاه لاهه، محاکم ایران را در بررسی اختلافات با امریکا درباره قراردادهایی که در صلاحیت محاکم صالحه ایران قرار داده شده است، به رسمیت شناخت؛ گفتوگوی سرپرست دفتر خدمات حقوقی و بین‌الملل با روزنامه کیهان درباره آخرین وضعیت حقوقی اختلافات ایران و امریکا در دادگاه لاهه.
14 الجزایر و امارات متحده عربی آمادگی خود را برای هرگونه میانجیگری بین ایران و عراق و اعزام هیئت به تهران برای مذاکره اعلام کردند.
1 در آستانه تشکیل اجلاس سران کشورهای خلیج‌فارس در بحرین، روزنامه‌های کویتی و عربستانی، خواستار دفاع از حقوق اعراب دربرابر ایران و خاتمه جنگ شدند؛ ابراز تأسف ولی‌عهد کویت از ادامه جنگ ایران و عراق؛ روزنامه الاتحاد امارات ادامه جنگ را مانعی برای اعراب عنوان کرد.
2 مجله افواء (چاپ پاریس) از اعزام نیروهای سودانی برای شرکت در جنگ علیه ایران خبر داد؛ منابع نظامی خودی، تعداد این نیروها را دو گردان تخمین زدند؛ خبرگزاری بی‌بی‌سی اعزام هیئت سودانی و درخواست کمک صدام از کشورهای عربی را تأیید کرد؛ خبرگزاری یونایتدپرس نیز مذاکرات عراق را دراین‌باره تصدیق کرد؛ وزیر امور خارجه مصر: مصر مخالف هرگونه تجاوز علیه کشورهای عربی است و به همین دلیل سلاح در اختیار عراق قرار می‌دهد.
3 روزنامه گاردین: درحالیکه عراق به‌دلیل جنگ مایل به دریافت یک وام 500 میلیون دلاری است، کشورهای عربی به‌دلیل بدهی فزاینده عراق از انجام‌دادن این کار خودداری می‌کنند.
4 گزارش روزنامه واشنگتن‌پست درباره قرارداد امریکا و ترکیه برای تجهیز 2 پایگاه هوایی در ترکیه و احداث یک پایگاه دیگر در شرق این کشور.
ضمیمه گزارش286: گزارش یک بولتن داخلی سپاه درمورد استقبال پرشور کارکنان شرکت‌های ارج، کفش وین، بانک کارگشایی در تهران و کارخانجات خصوصی و دولتی در استان‌های مرکزی و زنجان برای اعزام به جبهه‌ها.
ضمیمه گزارش289: متن کامل پیام نخست‌وزیر به مناسبت آغاز دومین سال فعالیت دولت.
گزارش روزشمار 18/8/1361
5 نیروهای تیپ14 امام حسین(ع) بار دیگر ارتفاعات175 را تصرف کردند؛ پاتک بی‌نتیجه دشمن به مواضع تیپ امام حسین(ع) و کشته یا مجروح‌شدن 200 تن از سربازان عراقی؛ تخریب 10 منزل مسکونی در گلوله‌باران شهر آبادان؛ 14 نفر از مردم عراق از ایران درخواست پناهندگی کردند.
6 صدام حسین در جلسه شورای وزیران عراق، به حضور نیروهای ایران در خاک عراق و تصرف مناطقی از این کشور در عملیات محرم اعتراف و اذعان کرد که نیروهای عراقی قبلاً در خاک ایران نفوذ کرده بودند و اعلام کرد درصورت لزوم به هر شهر ایران حمله خواهد کرد، صدام حسین علت اعدام وزیر بهداری کابینه‌اش را ورود داروهایی اعلام کرد که سبب کشته‌شدن مجروحان جنگی می‌شد.
7 گزارش رادیو بی‌بی‌سی درمورد نتایج عملیات محرم. رادیو بی‌بی‌سی: صدام در خیال خود می‌خواست یک جنگ کوتاه علیه رژیم امام خمینی راه بیندازد، اما با یک جنگ پرآشوب و پرخرج مواجه شد؛ به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از روزنامه های فرانسوی، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس قصد دارند که بار دیگر از ایران و عراق جهت انجام‌دادن مذاکرات برای پایان‌دادن به جنگ دعوت کنند.
8 در درگیری بین نیروهای مسلح غیرقانونی و نیروهای خودی در بانه، 4 تن از نیروهای خودی شهید یا مفقودالاثر شدند؛ شهادت 2 سرباز در حمله افراد غیرقانونی به پایگاه در محور سنندج - قروه؛ در درگیری بین افراد مسلح غیرقانونی و نیروهای پیش‌مرگ کرد مسلمان در سنندج، یک نفر از عناصر مسلح مجروح شد؛ تیرباران فردی از روستای صالح‌آباد به‌دست افراد حزب دمکرات کردستان در کامیاران؛ برجای‌ماندن یک شهید و 2 مجروح در برخورد نیروهای ارتش با مین در غرب ارومیه؛ مجروح‌شدن یک سرباز در برخورد با مین در روستای ربط سردشت؛ در کامیاران، 2 نفر از افراد کومه‌له خود را تسلیم سپاه کردند؛ نیروهای کومه‌له تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات از نظامیان عراقی تحویل گرفتند و آنها را به جنوب سردشت منتقل کردند.
1 نمایندگان مجلس شورای اسلامی در دیدار از محورهای آزادشده پیرانشهر- سردشت و قرارگاه حمزه، عامل موفقیت‌های اخیر نیروهای خودی را در این محور همکاری صمیمانه ارتش و سپاه و تیپ ویژه شهدا ذکر کردند.
2 مجروح‌شدن 2 نفر در تیراندازی افراد مسلح در خیابان امام خمینی رشت؛ در قزوین، 6 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با تلاش نیروهای کمیته دستگیر شدند که یکی از آنها با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد؛ دستگیری یکی از افراد نظامی سازمان در شیراز؛ دستگیری 2 نفر از اعضای چریک‌های فدایی خلق در خرم‌آباد؛ خنثی‌سازی بمب ساعتی در اهواز به‌دست مأموران شهربانی.
3 عزیمت تعداد زیادی از دانش‌آموزان و کارکنان دبیرستان‌های قوچان و شمیران به جبهه‌های جنگ؛ اعلام آمادگی کارکنان نیروی دریایی در جنگ‌های زمینی در تلگرامی ازسوی مدیریت سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی به امام خمینی؛ درخواست جمعیت هلال احمر از همه پزشکان، دندان‌پزشکان و... برای یاری‌رساندن به رزمندگان در جبهه‌ها؛ اعلام آمادگی ارگان‌ها و کارخانجات گوناگون برای حضور در جبهه. طلاب غیرایرانی حوزه علمیه قم خواستار شرکت در جنگ شدند.
4 مهم‌ترین محورهای سخنان رئیسجمهور در مصاحبه مطبوعاتی با خبرنگاران داخلی و خارجی: اظهار گلایه از خبرنگاران خارجی در انعکاس ناقص و گاه تحریف اخبار ایران به‌ویژه در حوزه جنگ تحمیلی و بیان انتظارات مردم از رسانه‌های خارجی؛ اشاره به هزینه‌های ملت ایران برای تحقق استقلال و آزادی، آزادی احزاب و گروه‌های مختلف برای شرکت در انتخابات در لایحه در دست بررسی مجلس شورای اسلامی؛ توجه به اشتیاق ملی برای حضور در جبهه‌های جنگ؛ اشاره به اقدامات خصمانه امریکا و نبود برنامه روابط سیاسی با امریکا در سیاست خارجی ایران؛ انتظار ایران از کشورهای غیرمتعهد در اجلاس دهلی‌نو؛ برشماری مجدد شرایط ایران برای پایان‌یافتن جنگ؛ تفسیر مجدد فتوای اخیر امام خمینی برای حضور افراد در جبهه‌های جنگ و تصحیح برداشت غلط از این فتوا و اعلام میزان غرامت درخواستی ایران از عراق.
5 وزیر امور خارجه در دیدار با خبرنگاران داخلی و خارجی از تصمیم کشورهای غیرمتعهد برای تغییر محل اجلاس سران از بغداد به دهلی حمایت کرد و دلیل تیرگی روابط ایران و فرانسه را اقدامات فرانسه در حمایت از تروریست‌ها خواند.
6 مصاحبه معاون سیاسی وزیر امور خارجه با مطبوعات کشور سوریه در پایان سفر وی به این کشور و عزیمتش از لیبی؛ معاون وزیر امور خارجه ایران: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بزرگ‌ترین دوست رژیم صهیونیستی به بزرگ‌ترین دشمنش تبدیل شد.
7 دکتر نوربخش رئیس کل بانک مرکزی، در مصاحبه با خبرنگاران خارجی، وضعیت ارزی کشور را مطلوب ارزیابی کرد و از کاسته‌شدن میزان بدهی و نرخ تورم پس از انقلاب اسلامی خبر داد؛ مقاله روزنامه وال استریت ژورنال (چاپ امریکا) درباره برخی توانمندی‌های اقتصادی و مدیریتی ایران.
8 رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی به آقایان خاتمی، رفیق‌دوست و اژه‌ای به‌عنوان وزیران فرهنگ و ارشاد اسلامی، سپاه و بهزیستی در کابینه آقای میرحسین موسوی.
9 رادیو صوت‌الجماهیر با گله‌مندی از اعراب به‌دلیل حمایت‌نکردن از عراق در وضعیت فعلی (بعد از عملیات محرم)، خواستار اقدامات هوشیارانه و حمایت‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی اعراب از عراق شد.
10 رئیسجمهور سوریه در گفتوگو با مجله النهار العربی: ما عراق را مسئول این جنگ می‌دانیم. ایران چشمداشتی به خاک عراق ندارد؛ خبرگزاری فرانسه به نقل از یک مقام نزدیک به اتحادیه عرب: دبیرکل اتحادیه عرب در دیدار با سفرای عضو دائم شورای امنیت خواستار اقدام قاطعانه درمورد جنگ ایران و عراق شد.
1 برگزاری اجلاس سران 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در بحرین؛ وزیر خارجه بحرین، جنگ خلیج‌فارس را تهدیدی برای کشورهای عرب دانست؛ خبرگزاری رویتر پیش‌بینی کرد که موضوع اصلی مورد بحث در اجلاس سران، جنگ ایران و عراق باشد؛ خبرگزاری بی‌بی‌سی: دولت‌های منطقه به‌رغم قدرت مالی‌شان ازنظر امنیتی ضعیف و دربرابر تهدیدهای بیرونی بی‌دفاع هستند؛ خبرگزاری بی‌بی‌سی از طرح عربستان در اجلاس سران 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس درمورد حضور محتاطانه امریکا در خلیج‌فارس خبر داد؛ خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از منابع آگاه، موضوع مطرح‌شده در اولین روز اجلاس سران را تصمیم‌گیری درمورد حوادث منطقه و رخنه ایران به خاک عراق عنوان کرد.
2 مقاله روزنامه آلمانی فرانکفورتر روندشاو درمورد حمایت همه‌جانبه کشورهای اروپایی از عراق و حضور مشاوران فرانسوی و انگلیسی در بغداد.
3 رئیسجمهور امریکا، تحریم اقتصادی علیه ایران را یک سال دیگر تمدید کرد؛ روزنامه لوموند به نقل از ریگان نوشت که عادی‌شدن روابط ایران و امریکا به‌این‌زودی‌ها امکان‌پذیر نیست؛ خبرگزاری تاس با انتقاد از ریگان، عادی‌شدن روابط بازرگانی و دیپلماتیک ایران و امریکا را غیر‌ممکن خواند.
4 روزنامه فیگارو (چاپ پاریس) ارزیابی غلط از توان نظامی عراق را عامل اصلی شکست در تهاجم علیه ایران عنوان کرد و نوشت: امریکا از عراق حمایت کرده و درصدد تقویت روابط خود با کشورهای عربی در جنگ عراق علیه ایران است.
5 کشته یا زخمی‌شدن 8 نفر از نیروهای عراقی در برخورد با مین در عملیات مجاهدین مسلمان عراق؛ برجای‌ماندن 5 کشته یا مجروح از نیروهای عراقی در حمله نیروهای مسلمان عراقی به دو پایگاه نظامی در استان کردستان عراق.
ضمیمه گزارش312: مقاله روزنامه فرانکفورتر روندشاو درباره حمایت همه‌جانبه کشورهای انگلیس، فرانسه و امریکا از عراق در جنگ علیه ایران.
گزارش روزشمار 19/8/1361
6 نیروهای ایرانی باوجود حجم وسیع آتش دشمن در تپه‌های ارتفاعات 175، موفق به حفظ این ارتفاعات شدند و نیروهای عراقی به‌دلیل ناکامی در کسب نتیجه، از حجم آتش خود کاسته، به تقویت نیروهای خود در فاصله‌ای دورتر از نیروهای خودی پرداختند.
7 حفاظت مناطق عملیاتی محرم و بخشی از جنوب‌غربی نوار مرزی استان ایلام به ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران واگذار شد.
8 انهدام یک بالگرد عراقی در منطقه عملیاتی محرم؛ دفع تجاوز 10 فروند از هواپیماهای عراقی به حریم هوایی مناطق جنوب، نفت‌شهر، طلائیه، مهران و... با واکنش و اقدامات راهکنشی هواپیماهای خودی؛ برجای‌ماندن 3 شهید و 8 مجروح در بمباران شهرهای آبادان و خرمشهر.
عناصر غیرقانونی، ضمن گروگان‌گیری افراد در محور سنندج - کامیاران، 2 اتوبوس و یک لندرور را به آتش کشیدند؛ افراد غیرقانونی در کامیاران ضمن آتش‌زدن یک دستگاه ایفای ژاندارمری، 5 نفر را به شهادت رساندند؛ عناصر مسلح حزب دمکرات، تعدادی از کارکنان برق پیرانشهر را در جاده ارومیه - پیرانشهر به اسارت بردند؛ نیروهای غیرقانونی در شمال بانه، 2 نفر از نیروهای جهاد را شهید و 6 نفر دیگر را اسیر کردند؛ در پاکسازی محور سردشت - ربط، 2 سرباز ارتش مجروح شدند؛ شهادت یک
1 سرباز و یک بسیجی و هلاکت یک نفر از افراد ضدانقلاب در درگیری در جنوب مهاباد؛ تقاضای امان‌نامه 4 نفر از افراد مسلح غیرقانونی از سپاه پاسداران بوکان.
2 اقدام حزب دمکرات در آزادی تعدادی از زندانیان کُرد کردستان درپی محدودیت‌های مکانی، غذایی و سوختی و...؛ رویتر به نقل از منابع کُرد ضمن اشاره به موفقیت‌های نیروهای خودی در کردستان: کردستان اکنون در دست پاسداران انقلاب است.
3 باتوجهبه نزدیک‌شدن زمان برگزاری انتخابات مجلس خبرگان میان دوره‌ای مجلس، رادیو حزب دمکرات، شرکت مردم کردستان در این انتخابات را یک عمل ضد‌خلقی و خیانت نامید.
4 ناکامی افراد مسلح در ترور معاون شورای زندان‌ها در خیابان دکتر فاطمی تهران؛ پرتاب یک کوکتل مولوتف به داخل منزل یک فرد متدین در بروجرد که خسارت و آسیبی وارد نکرد؛ خودکشی 2 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با قرص سیانور در تهران و قائم‌شهر هنگام دستگیری؛ دستگیری 4 نفر از اعضای سازمان در رامسر، تهران، مرودشت و بندر گز.
5 عزیمت نیروهای داوطلب مردمی از شهرهای سمنان، امام‌شهر و خمینی‌شهر به جبهه‌ها؛ رئیس شهربانی درپی فتوای امام خمینی از آمادگی نیروهای پلیس برای عزیمت به جبهه‌های جنگ خبر داد.
6 محسن رضایی در مراسم بزرگداشت شهدای شهر قم، علت برخوردهای امریکا با ایران را ترس از ناتوانی در آینده برای کنترل ایران ذکر کرد و ایران را کشوری خواند که هیچ‌گاه زیر بار ذلت نخواهد رفت.
7 دیدار رئیس شهربانی با امام خمینی و بیان گزارش فعالیت‌های شهربانی. اظهارخشنودی کردستان از همکاری بسیار خوب مردم این استان در خشکاندن ریشه ضدانقلاب و استقرار حاکمیت جمهوری اسلامی در این منطقه در گفتوگو با واحد مرکزی خبر.
8 فرمانده نیروی هوایی هند در ضیافت شام سفارت ایران در دهلی‌نو، ضمن طرف‌داری از ایران و محکوم‌کردن عراق، امریکا را عامل اصلی بروز جنگ دانست و دولت صدام را یک دولت شکست‌خورده و دولت ایران را مردمی و پیروز خواند. هدف سفر هیئت نظامی ایران به هند، آشنایی با شیوه‌های جنگ هوایی بود.
9 اشاره به توطئه‌های امریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه؛ ضرورت گسترش همکاری‌های کشورهای اسلامی و پیشرو منطقه و فعالیت هرچه‌بیشتر جبهه پایداری، از موارد ذکرشده در دیدار معاون سیاسی وزارت خارجه ایران با مقامات عالی‌رتبه لیبی در پایتخت این کشور بود.
10 دیدار سفیر یوگسلاوی با معاون وزیر راه و ترابری و مدیرعامل سازمان کشتیرانی و سخنان وی درباره چگونگی میزان تعامل اقتصادی کشور متبوعش با ایران.
خبرگزاری یونایتدپرس در پایان اولین روز جلسه سران کشورهای حاشیه خلیج‌فارس: حکام کشورهای عربی درباره جنگ ایران و عراق و کمک مالی به عراق بحث و گفتوگو کردند و عمان نیز خواستار فراخوانی سفرای کشورهای عضو شورا از تهران و برقراری رابطه با مصر شد؛ رادیو کلن علّت تأسیس شورای همکاری خلیج‌فارس را جنگ ایران و عراق و درمعرض خطر قرارگرفتن منابع نفت و خطوط کشتیرانی این کشورها عنوان کرد؛ خبرگزاری آسوشیتدپرس: ایران خود را تنها قدرت اصلی منطقه می‌داند و شورای خلیج‌فارس، فقط خود را به حمایت مالی از عراق و درگیری لفظی با ایران محدود کرده است؛ وزیر دفاع مصر جنگ ایران و عراق را خطری مستقیم برای منطقه نفت‌خیز خلیج‌فارس خواند و از ادامه کمک‌های نظامی مصر به عراق خبر داد؛ روزنامه کویتی الرای العام کشورهای شورای خلیج‌فارس را به برقراری رابطه و ادامه همکاری با مصر فراخواند و دلیل این فراخوانی را تهدید ایران علیه کشورهای خلیج
1 عنوان کرد؛ رادیو ریاض بر لزوم حمایت نظامی عراق دربرابر توطئه‌ها و ایران تأکید کرد.
2 تاس خبرگزاری رسمی شوروی، با ابراز نگرانی از مانورهای امریکا در خلیج‌فارس و اقیانوس هند، هدف امریکا را از این عمل، استعمار دوباره اقیانوس هند عنوان کرد و هشدار داد که شوروی نمی‌تواند دربرابر خطری که امنیت و استقلالش را تهدید می‌کند بی‌تفاوت باشد؛ پیشنهاد روزنامه کویتی الوطن به شوروی درمورد رهسپارکردن وزیر امور خارجه خود به تهران و بغداد برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق و ازبین‌بردن انحصار ابتکارها و اقدام‌های امریکا در منطقه.
3 اعلام آمادگی صدام حسین برای پذیرفتن ابونضال در بغداد؛ نگرانی دولت امریکا از این عمل صدام؛ تصادفی‌خواندن و منفی‌ندانستن این عمل صدام حسین ازجانب امریکا.
4 صدام حسین بعد از پایان عملیات محرم، به تعدادی از افسران عراقی نشان شجاعت اعطا کرد؛ نشریه انگلیسی اینترنشنال چاپ کانادا: صدام حسین، تعدادی از افسران خود را که در شکست عراق در عملیات مسلم‌بن‌عقیل مؤثر بوده‌اند، به اعدام محکوم کرد؛ خبرگزاری لیبی: صدور حکم اعدام وزیر بازرگانی عراق ازسوی صدام حسین پس از اعدام 4 وزیر بهداری، نفت، راه و ترابری و دارایی.
5 قائم‌مقام طرح گسترش مجتمع پتروشیمی شیراز از عملیات بزرگ نصب رآکتور واحد اوره‌سازی طرح گسترش پتروشیمی شیراز با طراحی نیروهای ایرانی و اجرای آنان با صرف هزینه‌ای بسیار اندک خبر داد؛ درحالیکه شرکت‌های خارجی برای اجرای این عملیات خواهان 6 میلیون دلار بودند. وی اعلام کرد با اجرای این طرح، تولید پتروشیمی 10 برابر افزایش می‌یابد.
گزارش روزشمار 20/8/1361
6 پاتک ناموفق نیروهای عراقی به مواضع لشکر25 کربلا و 17 علی‌بن‌ابیطالب و کشته یا زخمی‌شدن 450 نفر از نیروهای دشمن و اسارت 26 نفر از آنان؛ کشته یا زخمی‌شدن 16 نفر از نیروهای دشمن در پاتک دیگری در جنوب منطقه عملیاتی محرم؛ ستاد مشترک ارتش از سرنگونی 2 فروند هواپیمای عراقی و یک بالگرد عراقی بر فراز منطقه عملیاتی محرم خبر داد؛ در تبادل آتش و فعالیت‌های توپخانه‌ای بین نیروهای خودی و دشمن در آبادان 5 نظامی مجروح شدند.
7 ورود 144 دستگاه تریلر حامل تجهیزات و مهمات سنگین و سبک نظامی از کشورهای کویت و عربستان سعودی به عراق؛ ارسال روزانه 70 الی 80 دستگاه تریلر حامل مهمات از عربستان به عراق؛ ارسال کامیون‌های حامل مواد سوختی و مواد غذایی از بندر شعیبه کویت به عراق؛ ورود 780 دستگاه موتورسیکلت با کاربری نظامی از مرزهای عربستان به عراق؛ دریافت تعدادی توپ 155 میلی‌متری خودکششی از فرانسه توسط عراق؛ روزنامه اکسپرسو: پرتغال متعهد شده است که 200,10 تن سلاح و تجهیزات نظامی به عراق بفروشد.
8 در برخورد خودرو نظامی با مین در شرق مریوان 4 تن شهید یا زخمی شدند؛ 2 نفر از افراد گروه تجسس مین در جاده سردشت با مین برخورد کردند که یک نفر از آنان شهید و دیگری مجروح شد؛ سرقت یک دستگاه لندرور سازمان بهداشت شهرستان خوی در جاده ارومیه - سلماس به‌دست افراد مسلح غیرقانونی.
9 شهادت یک پاسدار در تیراندازی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به مأموران کنترل جاده در نورآباد کازرون؛ شهادت یک بسیجی در شهرک ولیعصر(عج) جاده ساوه به‌دست افراد سازمان؛ ناکامی عناصر سازمان در حمله به مسجد تخته‌پل نازی‌آباد؛ دستگیری 7 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، نور و شاهین‌شهر؛ دستگیری یکی از اعضای سازمان در خیابان گیشای تهران و کشته‌شدن یک نفر دیگر؛ دستگیری 5 نفر از اعضای گروه چریک‌های فدایی خلق بندرعباس در محل اختفای آنان در ارومیه.
1 عزیمت گروه‌های مختلف مردم استان‌های اصفهان، خراسان، لرستان، سیستان‌وبلوچستان، خوزستان، تهران و باختران به جبهه؛ اعلام آمادگی گروه‌های مختلف برای عزیمت به جبهه‌ها؛ اعلام آمادگی جانبازان انقلاب در آلمان غربی و کارکنان سفارت ایران در ترکیه و حزب الدعوه اسلامی عراق جهت حضور در میادین نبرد؛ اطلاعیه سپاه منطقه10 کشوری برای اعزام مجدد نیروهای داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ.
2 وجود نفت به‌عنوان یک وسیله اقتصادی و حربه سیاسی؛ تلاش قدرت‌ها برای به‌دست گرفتن جریان نفت و استفاده آنها از این ماده در اجرای سیاست‌های سلطه‌طلبانه علیه کشورهای محروم و قرین‌شدن نفت با فساد و تباهی کشورهای صاحب نفت؛ چشم‌انداز سیاست خارجی ایران برای استفاده از نفت درجهت مقاصد انسان‌دوستانه و کمک به ملل مستضعف، محور سخنان رئیسجمهور در دیدار با وزیر نفت و هیئت‌مدیره شرکت ملی نفت ایران بود.
3 درگذشت لئونید برژنف رهبر حزب کمونیست شوروی. آندروپف رئیس سابق ک.گ.ب، پرنکف عضو سابق دفتر سیاسی حزب کمونیست و ویکتور گریشین رهبر حزب کمونیست، جانشینان احتمالی وی می‌باشند.
4 در پایان کار نشست کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس مهم‌ترین توافق سران درمورد جنگ ایران و عراق، حمایت سیاسی از عراق بود؛ خبرگزاری‌ها از به توافق نرسیدن سران 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در موضوع دفاع مشترک و پیمان امنیت داخلی جهت مقابله با خرابکاری خبر دادند؛ آسوشیتدپرس: در بیانیه خاتمه اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، هیچ‌گونه اشاره‌ای به تعهدات پان‌عربی برای کمک به عراق در جنگ نشده و شرکت‌کنندگان برای خاتمه جنگ 25 ماهه راه‌حلی ارائه نکرده‌اند؛ رادیو مونت کارلو هدف از تشکیل این اجلاس را بحث درمورد جنگ ایران و عراق عنوان کرد؛ منابع مطلع اعلام کردند رهبران 6 کشور عربی، کشورهایی را برای میانجیگری جهت خاتمه جنگ در نظر گرفته‌اند. خبرگزاری آلمان از سفر آتی وزیر امور خارجه فرانسه برای بررسی اوضاع خاورمیانه به کشورهای کویت، بحرین و قطر خبر داد.
5 تحلیل رادیو بی‌بی‌سی از تأثیر سوء موفقیت عملیات محرم در روحیه نیروهای ارتش عراق و نگرانی کشورهای اردن و عربستان از نتیجه جنگ ایران و عراق؛ روزنامه گاردین از سفر تعجیلی نخست‌وزیر اردن به عراق به‌دلیل عقب‌نشینی‌های عراق خبر داد و تنها امید عراقی‌ها را برای توقف پیشروی ایرانیان باران‌های زمستانی دانست.
گزارش روزشمار 21/8/1361
6 پاتک سنگین، اما ناموفق نیروهای عراقی در دامنه ارتفاعات 175؛ برجای‌ماندن 650 کشته یا مجروح و اسارت 20 عراقی در پاتک فوق؛ عقب‌نشینی نیروهای عراقی از جنوب منطقه عملیاتی محرم تا 8 کیلومتری جنوب چم‌هندی.
7 سقوط 2 فروند هواپیمای دشمن در محدوده عملیاتی محرم؛ گزارش فرماندهی قرارگاه کربلا از آمار شهدا و مجروحان عملیات محرم؛ نتایج عملیات محرم: آزادسازی 100 کیلومتر مربع از اراضی ایران و عراق و 9 پاسگاه مرزی این 2 کشور؛ آسیب‌دیدن 14 تیپ عراقی؛ هلاکت 600 عراقی و اسارت 2350 نفر از نیروهای عراق.
8 براثر شلیک گلوله‌های ارتش عراق در آبادان، 10 نفر مجروح شدند و 2 منزل مسکونی ویران شد؛ در گلوله‌باران خرمشهر، 4 تن شهید و 5 نفر مجروح شدند و یک منزل مسکونی تخریب گردید.
اعزام تعدادی از اعضای انجمن‌ها و شوراهای اسلامی کارخانجات مختلف تهران و نیروهای داوطلب
1 مردمی تهران، ملایر و پیرانشهر به جبهه‌ها؛ اهدای 560 هزار واحد خون ازطرف مردم خرم‌آباد برای برطرف‌کردن نیاز درمانی جبهه‌های جنگ.
2 برخورد یک خودرو زیل با مین در شمال‌غرب سردشت و مجروح‌شدن راننده آن.
3 کشف 2 خانه تیمی در ارومیه و کشته‌شدن 5 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ در درگیری بین نیروهای بسیج و عناصر سازمان در حوالی زندان اوین در تهران، یک فرد بسیجی مجروح شد.
4 مسعود رجوی در مصاحبه با نشریه عربی المجله (چاپ لندن)، ایران را به برخورداری از حمایت رژیم صهیونیستی و سوریه متهم کرد و با اعتراف به قتل 2000 نفر از طرف‌داران ایران، مشکلات داخلی را عامل روی‌گردانی ایران از پذیرش صلح برای پایان‌دادن به جنگ دانست و پیروزی مخالفان جمهوری اسلامی را قریب‌الوقوع خواند.
5 سخنان حجت‌الاسلام امامی کاشانی در نمازجمعه تهران درباره موفقیت‌های ایران در برخورد با نیروهای غیرقانونی غرب کشور و تبلیغات رسانه‌های غربی درمورد متجاوزبودن ایران در ورود به خاک عراق.
6 ورود وزیر امور خارجه یوگسلاوی در رأس هیئتی به ایران به‌منظور تبادل‌نظر درمورد نهضت عدم‌تعهد و برنامه اجلاس آتی سران این جنبش و گفتوگو درباره روابط دوجانبه میان دو کشور.
7 سفر معاون وزیر اقتصاد و دارایی کره شمالی به ایران با هدف گسترش ارتباطات دوستانه و همکاری متقابل دو کشور.
8 گزارش خبرگزاری ژاپنی کیودو از آخرین نتایج گفتوگوهای مقامات اقتصادی ایران و ژاپن درباره چگونگی ادامه همکاری دو کشور در تکمیل پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی.
9 گزارش روزنامه الشعب (چاپ الجزایر) درمورد جنگ ایران و عراق به نقل از معاون سیاسی وزارت امور خارجه ایران.
10 گزارش روزنامه نیویورک تایمز از استقرار نیروهای ایران در داخل عراق؛ گزارش هفته‌نامه اکونومیست (چاپ لندن) درباره ناتوانی عراق برای ادامه جنگ و عزم راسخ ایران برای ادامه جنگ تا زمان نامعلوم.
11 خبرگزاری آسوشیتدپرس از پایان اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و ناخشنودی صدام از نتیجه نشست سران خبر داد؛ رادیو امریکا: در بیانیه پایانی اجلاس سران، فقط اشاره‌ای به جنگ ایران و عراق شده و تأکید گردیده است که هرکدام از کشورهای منطقه باید خود مسئول دفاع از خودشان باشند؛ تأکید پادشاهان اردن و عربستان بر لزوم توقف جنگ بین ایران و عراق.
12 کریستین ساینس مانیتور: میزان خرید اسلحه عراق از برزیل به‌عنوان پنجمین کشور صادرکننده اسلحه، به یک میلیارد دلار خواهد رسید.
13 انتخاب آندروپف به دبیرکلی حزب کمونیست شوروی به‌دنبال درگذشت برژنف.
14 برگزاری اولین کنکور بعد از انقلاب فرهنگی با شرکت حدود 90 هزار داوطلب در رشته‌های گروه پزشکی در سراسر کشور.
15 تقاضای پناهندگی 7 عراقی از ایران.
گزارش روزشمار 22/8/1361
16 در گلوله‌باران شهر آبادان، 3 نفر مجروح شدند و 3 منزل مسکونی تخریب گردید؛ در خرمشهر نیز به پاسگاه پلیس و ساختمان های اطراف گمرک آسیب وارد شد و 13 نفر شهید یا مجروح شدند.
فرمانده کل سپاه پاسداران هدف از اجرای عملیات محرم را تصرف ارتفاعات مرزی، اثرگذاری تبلیغاتی - سیاسی در سطح جهان و انهدام نیروهای دشمن عنوان کرد و گفت تا زمانی که امریکا و
1 صدام شرایط ما را نپذیرند جنگ پایان نخواهد یافت.
2 براثر برخورد خودرو مخابرات با کمین در محور سردشت - پیرانشهر مسئول مخابرات کردستان مجروح شد؛ عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی یک بسیجی را در حومه سنندج ربودند؛ دستگیری 3 تن از اعضای حزب دمکرات و 2 تن از عناصر کومه‌له در روستاهای توابع بانه و سنندج؛ تقاضای امان‌نامه 3 نفر از اعضای حزب دمکرات کردستان از سپاه پاسداران.
3 کشته‌شدن 2 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در درگیری با نیروهای دادستانی در تهران؛ شناسایی و دستگیری 16 نفر از اعضای سازمان در شهرهای تهران، شیراز و بوشهر.
4 اطلاعیه ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان درمورد دستگیری 80 نفر از تشکیلات سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) شاخه اصفهان، شهرکرد و شهرستان های تابعه.
5 گزارش روزنامه جمهوری اسلامی از سیر عزیمت گروه‌های مختلف مردم از شهرهای ایران به جبهه پس از فتوای امام خمینی.
6 تسلیم پیام رئیسجمهور یوگسلاوی به آیت‌الله خامنه‌ای توسط وزیر امور خارجه آن کشور و تأکید رئیس‌جمهوری کشورمان بر تقویت هرچه‌بیشتر جنبش عدم‌تعهد؛ هماهنگی کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد؛ لزوم پاکسازی این جنبش از کشورهای وابسته؛ تشریح دیدگاه‌ها و مواضع ایران در جنگ و موضوع میانجیگری از مباحث دیدار آقای هاشمی رفسنجانی با وزیر امور خارجه یوگسلاوی بود؛ وزیر امور خارجه یوگسلاوی در دیدار با وزیر امور خارجه کشورمان خواستار همکاری بیشتر دو کشور در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی شد و بر حمایت کشورش از ایران تأکید کرد.
7 مصاحبه مطبوعاتی وزیر سپاه پاسداران درباره دلایل تشکیل وزارت سپاه؛ وظایف این نهاد در حوزه فرماندهی و وزارتی؛ بررسی ساختار تشکیلاتی وزارت سپاه؛ نحوه ارتباط آن با تشکیلات سپاه؛ اولویت وزارت در برنامه‌ریزی و...
8 در دیدار قائم‌مقام وزیر امور خارجه ایران با سفیر ترکیه در تهران، درمورد موضوعات دوجانبه ازجمله ایجاد پایگاه نظامی جدید امریکا در ترکیه؛ شرایط ایران برای صلح و برقراری روابط مسالمت‌آمیز ایران با کشورهای همسایه بحث و تبادل‌نظر شد.
9 دیدار و گفتوگوی معاون اقتصاد خارجی کره شمالی با مدیرعامل سازمان صنایع ملی ایران درباره امور فنی.
10 ابرازنگرانی معاون سیاسی وزارت امور خارجه کشورمان در دیدار با قائم‌مقام وزارت خارجه الجزایر از نقشه‌ها و توطئه‌های سلطه‌طلبانه امریکا و رژیم صهیونیستی و درخواست وی برای فعالیت هرچه بیشتر کشورهای اسلامی و مترقی برای مقابله با اهداف شوم امریکا در منطقه.
11 مصاحبه نخست‌وزیر در پایان جلسه هیئت دولت درخصوص حمایت ایران از همه‌پرسی درمورد حکومت صدام و راهپیمایی در بغداد؛ سخنگوی وزارت خارجه ایران، نتیجه همه‌پرسی درخواستی صدام را سرنگونی حکومت وی دانست؛ به گزارش خبرگزاری عراق، 4 میلیون نفر از مردم عراق در حمایت از صدام در بغداد به راهپیمایی پرداختند؛ گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از بغداد درباره انعکاس خبر تظاهرات طرف‌داران صدام از رادیو بغداد.
خبرگزاری‌ها و رادیوهای حامی عراق نتایج اجلاس سران کشورهای خلیج‌فارس را به نفع عراق دانستند و عملیات محرم را شکست‌خورده اعلام کردند؛ خبرگزاری جمهوری اسلامی عمده‌ترین دلایل دست‌نیافتن سران کشورهای خلیج‌فارس به نتایج مورد انتظار عراق را شکست در انعقاد یک
1 قرارداد مشترک امنیتی و به‌توافق‌نرسیدن برای کمک مالی مجدد به عراق عنوان کرد؛ رادیو کویت ورود نیروهای ایرانی به خاک عراق را مانعی برای گسیل نیروهای عربی به رویارویی با رژیم صهیونیستی ذکر کرد؛ روزنامه اردنی الدستور، حمایت کشورهای عربی از عراق را یک فریضه برای آنان برشمرد؛ روزنامه کریستین ساینس مانیتور در بررسی عملکرد اجلاس سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، به تأثیر عملیات‌های نظامی ایران در تصمیمات سران و مقایسه توان نظامی ایران و این کشورها پرداخته و ایران را تهدیدی بالقوه برای کشورهای منطقه دانسته است.
2 سفر وزیر امور خارجه فرانسه به کویت؛ وی در مصاحبه با خبرگزاری این کشور، ضمن اعلام حمایت همه‌جانبه خود از عراق، اقدام عراق را در پذیرش پیمان الجزایر منطقی دانسته، از ایران به‌دلیل نپذیرفتن صلح انتقاد کرد و از آمادگی کشورش برای تشکیل یک نیروی دریایی جدید در خلیج‌فارس خبر داد.
3 مصاحبه رئیس جدید ستاد مشترک ارتش امریکا با خبرنگاران درباره وضعیت فعلی جنگ ایران و عراق؛ موضع شوروی در وضعیت کنونی و اقدام آتی نظامی امریکا در منطقه.
4 سفر نخست‌وزیر یمن شمالی به عراق و اعلام حمایت نامحدود کشورش از عراق دربرابر ایران.
5 ارسال 300 محموله زرهی و مهمات از کویت به عراق؛ اعزام شمار فراوانی نیرو از اردن به عراق برای برقراری امنیت داخلی و جایگزینی آنها با نیروهای پلیس اعزام‌شده به جبهه‌های جنگ.
گزارش روزشمار 23/8/1361
6 در تبادل آتش در منطقه عملیاتی محرم، 7 نفر از نیروهای خودی شهید و 27 نفر مجروح شدند، 15 نفر از نیروهای عراقی نیز به هلاکت رسیدند؛ آتش‌سوزی چند ساعته چاه‌های نفت زبیدات در گلوله‌باران و بمباران هوایی نیروهای عراقی؛ حمله موشکی ناموفق عراق به جزیره خارک؛ حمله هواپیماهای عراقی به حریم هوایی شهرهای ایلام، بوشهر و آبادان؛ در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر 29 نفر شهید یا مجروح شدند.
7 گُسیل نیروهای داوطلب بسیجی و فنی و ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی به جبهه‌ها از شهرهای گوناگون؛ کمک پانصد هزار روپیه‌ای مردم ایالت جامو و کشمیر هند به جنگ‌زدگان؛ فهرست اقلام کمکی مردم که شامل انواع میوه و خشکبار، پوشاک و... می‌باشد.
8 ترمیم و بازسازی مساجد، حسینیه‌ها و مدارس علمیه شهرهای دزفول و اهواز؛ اختصاص مبلغ 470 میلیون ریال به بازسازی استان‌های کردستان و باختران در بیستمین جلسه ستاد مرکزی بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده.
9 در ادامه پاکسازی محور پیرانشهر- سردشت در محدوده جنگل‌های آلواتان، 12 نفر از نیروهای حزب دمکرات کشته و 23 نفر مجروح شدند؛ یک خودرو سپاه در برخورد با مین در مهاباد آسیب دید؛ دستگیری 2 نفر از افراد کومه‌له در شهرهای مهاباد و جوانرود؛ 2 نفر از افراد حزب دمکرات خود را به سپاه پاسداران پاوه و جوانرود معرفی کردند.
10 استانداران آذربایجان غربی و کردستان در جلسه هیئت دولت به تشریح نیازهای منطقه، مشکلات دو استان و راه‌های مواجهه با آنها پرداختند.
11 اقدام تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به نفع حکومت عراق.
12 سخنان سرهنگ علی صیادشیرازی در پادگان مرکز مهندسی بروجرد درمورد بخش‌هایی از توفیقات نیروهای مسلح ایران در بازپس‌گیری مناطق اشغالی در عملیات‌های گوناگون.
13 نامه امام خمینی خطاب به ملت ایران و شهادت ایشان درباره مبّرابودن فرزند‌شان سید احمدخمینی، از تهمت‌های واردشده.
1 در دومین دور مذاکرات وزیر امور خارجه یوگسلاوی با وزیر امور خارجه کشورمان، وی تمایل دولت متبوع خود را به افزایش میزان خرید نفت از ایران اعلام کرد؛ دیدار وزیر خارجه یوگسلاوی با وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران و گفتوگو درباره همکاری‌های اقتصادی دو کشور.
2 تقدیم پیام شفاهی رئیسجمهور کشورمان به رئیسجمهور الجزایر توسط معاون سیاسی وزارت امور خارجه.
3 رادیو صوت‌الجماهیر: نخست‌وزیر یمن شمالی در دیدار با صدام حسین در بغداد بر لزوم همکاری و پشتیبانی کشورش از عراق در جنگ با ایران تأکید کرد.
4 احضاریه دولت عراق برای دانشجویان عراقی خارج از کشور جهت بازگشت به عراق و شرکت در جنگ؛ خبرگزاری لیبی از ورود سربازان سودانی به عراق برای شرکت در جنگ علیه ایران خبر داد؛ پرداخت 45 هزار دلار برای هر افسر سودانی به ازای 6 ماه خدمت در عراق؛ اعزام نیرو از کشورهای کویت، اردن و یمن شمالی به عراق.
5 ارسال خودروهای حامل محمولات نظامی و موشک از اردن و عربستان به عراق؛ روزنامه سوری البعث: کشورهای عربی برای اجرای نقشه‌های امریکا و رژیم صهیونیستی به عراق کمک کرده‌اند.
6 وزیر امور خارجه فرانسه در کویت بار دیگر بر حمایت کشورش از عراق در جنگ علیه ایران و لزوم گسترش همکاری‌های بازرگانی و اقتصادی بین فرانسه و کویت تأکید کرد.
7 گزارش روزنامه گاردین (چاپ لندن) درباره نتایج عملیات محرم برای ایران و عراق؛ روزنامه یونیورسال (چاپ کاراکاس) تصرف شهر طیب عراق به‌دست ایرانیان را نشان‌دهنده قدرت و توان فوق‌العاده ایرانیان دانست؛ واحد مرکزی خبر: دولت کویت برای جلوگیری از ورود ثروتمندان عراقی به این کشور تعداد مأموران مرزی خود را افزایش داده است.
8 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی با استناد به نوشته‌های روزنامه‌های معتبر ژاپن از روابط تجاری ایران و ژاپن.
9 وزارت خارجه امریکا اخبار منتشرشده درمورد اقدام امریکا برای ایجاد پایگاه نظامی برای نیروهای واکنش‌سریع در خاک ترکیه را تکذیب کرد. گزارش مطبوعات آلمان درمورد ایجاد این پایگاه‌ها در ترکیه و اهمیت راهبردی آنها.
ضمیمه گزارش379: گزارش روزنامه کیهان از کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم، سازمان‌ها و کارخانجات به جبهه‌های جنگ.
گزارش روزشمار 24/8/1361
10 اجرای عملیات با رمز "یا زین‌العابدین(ع)" به فرماندهی قرارگاه نجف جهت پاکسازی ارتفاعات200 و کله‌قندی شهر مندلی در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل؛ تصرف همه اهداف پیش‌بینی‌شده به‌جز قسمت‌های پایین ارتفاعات200 در ساعات اولیه عملیات؛ در درگیری بین 2 گروه از نیروهای خودی با عراقی‌ها 500 نفر از نیروهای دشمن زخمی و 18 نفر اسیر شدند؛ انهدام 85 درصد از گردان‌های 1 و 2 و 40 درصد از گردان3 تیپ40 عراق به‌دست نیروهای خودی؛ موفقیت عراق در تصرف مجدد تنگه میان‌تنگ و بخشی از ارتفاعات گیسکه؛ اطلاعیه فرماندهی قرارگاه نجف به‌دنبال اجرای موفقیت‌آمیز این عملیات. ادعای فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق درباره سرکوب حمله نیروهای ایرانی.
11 در بمباران آبادان، یک نفر شهید و 12 نفر مجروح شدند و 2 منزل مسکونی و یک مغازه تخریب گردید؛ در خرمشهر، براثر اصابت گلوله یک نفر شهید و 7 نفر مجروح شدند.
1 اعزام نیروهای داوطلب مردمی و رانندگان پایه‌یک و نیروهای فنی از شهرهای مختلف ایران به میادین نبرد و اهدای کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم به جبهه‌ها؛ اعلام آمادگی کارکنان سفارت و کنسولگری‌های جمهوری اسلامی ایران در ترکیه برای حضور در جبهه‌های جنگ.
2 اجرای آخرین مرحله عملیات آزادسازی محور 97 کیلومتری پیرانشهر - سردشت؛ آزادسازی 25 روستا، کشته یا زخمی‌شدن 900 نفر و اسارت 97 تن از افراد ضد انقلاب در عملیات‌های چند ماهة اخیر در این محور؛ استقبال گرم مردم سردشت از نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)؛ اطلاعیة قرارگاه حمزه درمورد نتایج آزادسازی جاده پیرانشهر - سردشت؛ خبرگزاری رویتر از لندن به نقل از حسن قاضی سخنگوی حزب دمکرات کردستان ایران، از ادامه جنگ بین چریک‌ها و پاسداران در منطقه مرزی ایران با ترکیه و عراق خبر داد.
3 در عملیات پاکسازی روستاهای جنوب محور بانه - سردشت، 3 نفر از عناصر حزب دمکرات دستگیر شدند؛ در درگیری افراد بارزانی (حزب دمکرات کردستان عراق) با حزب دمکرات کردستان ایران در جاده پیرانشهر - سردشت، 12 نفر از بارزانی‌ها کشته و 2 نفر مجروح شدند؛ افراد حزب دمکرات یک فرد بومی روستای صالح‌آباد بانه را به‌دلیل همکاری با سپاه به شهادت رساندند؛ در برخورد خودرو حامل 16 نفر از افراد بسیجی و ژاندارمری با مین در جادة دیواندره، 13 تن شهید و 2 تن زخمی شدند؛ یک نفر از افراد واحد مهندسی لشکر64 ارومیه در برخورد با مین به شهادت رسید و 2 نفر نیز مجروح شدند؛ در پایگاهی نزدیک مهاباد، یک سرباز در برخورد با مین مجروح شد؛ شهادت یک بسیجی در روستایی از توابع سردشت به‌دست افراد ضد انقلاب؛ در درگیری بین نیروهای حزب دمکرات و کومه‌له در محور نقده - اشنویه، 7 نفر ازطرفین و یک زن روستایی مجروح شدند؛ در درگیری نیروهای کومه‌له و چریک‌های فدایی خلق در روستای بسطام دیواندره، 11 تن ازطرفین زخمی شدند؛ 4 نفر از اعضای حزب دمکرات با تحویل‌دادن سلاح‌های خود، تسلیم نیروهای سپاه بوکان شدند.
4 نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با کارگذاشتن بمب در شهرستان ازنا، 8 نفر را شهید یا زخمی کردند، دستگیری عاملان این انفجار؛ کشف دو خانة تیمی و دستگیری 7 نفر از افراد سازمان با اقدامات نیروهای سپاه و دادستانی؛ دستگیری یک نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق؛ 11 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق در مشهد، محکوم به حبس از 6 ماه تا حبس ابد شدند؛ آغاز محاکمه 8 تن از سلطنت‌طلبان در دادگاه انقلاب اسلامی به‌جرم اقدام علیه امنیت کشور و فراری‌دادن افراد از مرز.
5 مصاحبه سیدحسین موسوی تبریزی دادستان کل انقلاب، با خبرنگاران و تمجید وی از عملکرد دادستانی انقلاب در برخورد با گروه‌های مسلح و تأثیر طرح مالک و مستأجر در محدودکردن فعالیت‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین).
6 رئیسجمهور در دیدار با سفیر کشور الجزایر در ایران اظهار امیدواری کرد که اجلاس آتی غیرمتعهدها بتواند موضع قاطعی دربرابر هجوم اقتصادی؛ سیاسی و نظامی امریکا به منطقه خاورمیانه و شمال افریقا اتخاذ کند.
7 در دیدار نخست‌وزیر و وزرای سپاه، بهزیستی و ارشاد اسلامی با امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی بر لزوم همکاری بین وزارتخانه‌ها، رسیدگی به حال مستمندان، تحکیم رابطه دولت و سپاه و همکاری با سازمان تبلیغات تأکید کردند؛ درپی اعلام تشکیل وزارت سپاه، شورای ملی مقاومت، وزارت سپاه را تشکیلاتی تروریستی خوانده، ارتش را به خلع‌سلاح و انحلال سپاه تشویق کرد.
8 دیدار تولیت آستان قدس رضوی و نماینده استان خراسان در بازسازی هویزه با امام خمینی و ارائه گزارش چگونگی بازسازی هویزه.
1 اعتراض تعدادی از نمایندگان به سفر هیئت اعزامی ازجانب رئیسجمهور برای شرکت در مراسم تدفین برژنف رهبر شوروی.
2 مصاحبه وزیر دفاع با واحد مرکزی خبر درباره اقدامات این وزارتخانه در خودکفایی صنایع الکترونیک، ابتکاراتی که در این راه انجام شده و برنامههای آتی دولت برای گسترش صنایع الکترونیک.
3 گزارش روزنامه امریکایی نیویورک تایمز درمورد اوضاع آرام اقتصادی ایران: باوجود حاکم‌بودن شرایط جنگی در ایران و تحریم اقتصادی این کشور، شرکت‌های بازرگانی سرمایه‌گذار ایتالیایی، آلمانی و سوئدی در ایران فعال هستند و روابط بازرگانی ایران با ترکیه، زلاندنو، استرالیا و اسپانیا افزایش یافته است.
4 به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر: صدام حسین در جمع نظامیان ارتش این کشور با اشاره به بازسازی توان ارتش و شناخت و آموزش نیروها برای جنگ‌های کوتاه و طولانی‌مدت، بر لزوم آموزش و آمادگی فکری و روحی فرماندهان و انضباط شدید نظامی تأکید کرد؛ انعکاس سخنان صدام حسین در رادیو بی‌بی‌سی.
5 مجله لبنانی النهار العربی والدولی از لغو سفر صدام به مراکش و سفر وزیر امور خارجه به مراکش در آینده نزدیک به بغداد خبر داد.
6 وزارت دفاع عراق افراد 34 سالة این کشور را برای گذراندن خدمت سربازی فراخواند.
7 روزنامه تایمز در مقاله‌ای به بررسی وضعیت نظامی عراق؛ مشکلات حکومت عراق درباره 3 میلیون کرد ناراضی در شمال این کشور؛ عقب‌افتادن توسعه اقتصادی؛ محدودیت در صدور نفت؛ کمبود نیروی انسانی در عراق و کمک همسایه‌های این کشور همچون عربستان پرداخته است.
8 روزنامه الریاض: کشورهای عربی قصد دارند ایران را برای مذاکره با عراق تحت‌فشار قرار دهند.
9 سفیر امریکا در آنکارا در مصاحبه با روزنامه دیلی نیوز، از توافق امریکا و ترکیه برای انبارکردن تجهیزات نظامی مورداستفاده ناتو در برخی فرودگاه‌های ترکیه خبر داد، به گفته وزیر ترکیه، دولت امریکا 10 فرودگاه این کشور را بازسازی خواهد کرد.
10 در درگیری بین نیروهای جیش‌الشعبی ارتش عراق با پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان عراق در منطقه رواندوز، نیروهای عراقی با تحمل 16 کشته و 11 اسیر مجبور به عقب‌نشینی شدند؛ در یک اقدام نظامی پیش‌مرگان کُرد عراقی در منطقه شاندری و نالپاریز، 19 نفر از نیروهای ارتش عراق کشته یا مجروح شدند.
گزارش روزشمار 25/8/1361
11 انهدام تانک‌ها و نفربرهای عراق در منطقه عملیاتی محرم به‌وسیله چند بالگرد ایرانی؛ هواپیماهای عراقی اقدام به ریختن بمب‌های خوشه ای در تجاوز به حریم هوایی شهرهای شوش، مهران، ایلام، نفت‌شهر، سومار و گیلان‌غرب کردند که تلفاتی درپی نداشت؛ سرنگونی هواپیماهای عراقی در منطقه عملیاتی محرم به‌وسیله پدافند هوایی ارتش ایران؛ آتش‌گرفتن چند حلقه چاه نفت عراق در منطقه عملیاتی محرم براثر آتشباری نیروهای خودی؛ پیشروی محدود نیروهای عراقی با اجرای پاتک سنگین در منطقه کهنه‌ریگ و کومه‌سنگ؛ رادیو صوت الجماهیر به نقل از سخنگوی نظامی ارتش عراق: عراق تهاجم ایران را در این منطقه مهار کرده است؛ بمباران شهر آبادان، علاوه‌بر تخریب 3 منزل مسکونی و یک دبستان، 2 نفر نیز مجروح شدند؛ برجای‌ماندن یک شهید و 7 مجروح در گلوله‌باران راه‌آهن خرمشهر.
12 به‌منظور بازسازی مناطق جنگی نیروهای داوطلب با تخصص‌های گوناگون از استان خراسان عازم جبهه‌های جنگ شدند؛ اعزام 95 نیروی فنی از ساری به جبهه‌ها؛ اعزام نیروهای رزمی از شهرهای سمنان، جهرم، مازندران و مشهد به میادین نبرد.
1 براثر اصابت گلوله به 2 بالگرد ایرانی یکی از آنها به پادگان سقز مراجعه کرد و دیگری بعد از فرود دچار حریق شد و 2 خلبان آن به اسارت درآمدند؛ در برخورد نیروهای خودی با کمین ضدانقلاب در غرب سنندج، 4 نفر از نیروهای بسیجی و کارآموز شهربانی یزد به شهادت رسیدند؛ در عملیات کمین نیروهای سپاه در محور میاندوآب - مهاباد 4 نفر از عناصر غیرقانونی کشته و 6 تن اسیر شدند؛ حمله نیروهای قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع) به محل اختفای نیروهای سازمان مجاهدین در محور سردشت - مهاباد و به‌هلاکت‌رسیدن عده ای از آنان؛ عناصر حزب کومه‌له 11 نفر از افراد بسیج، سپاه، جهادسازندگی و یک روحانی را به داخل عراق انتقال دادند؛ بنابه گزارش ژاندارمری کرمانشاه، نیروهای حزب دمکرات کردستان با همکاری سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اقدام به جابهجایی اسرای حزب که اکثراً پاسدار و نظامی بوده‌اند، کرده‌اند؛ شناسایی و دستگیری 4 نفر از عناصر کومه‌له با تلاش واحد مشترک سپاه پاسداران و شهربانی سنندج؛ 3 نفر از چته‌های حزب دمکرات کردستان خود را به سپاه پاسداران بوکان و 2 نفر خود را به سپاه پاسداران نقده و مهاباد معرفی و تقاضای امان‌نامه کردند.
2 در شناسایی یک خانه تیمی در منطقه 15 تهران، 5 نفر از ساکنان کشته و 2 نفر دستگیر شدند؛ با همکاری نیروهای سپاه و مردم، هستة مرکزی گروه‌های مسلح غیرقانونی از هم پاشیده شد و 126 نفر از افراد فعال آن در بندر ترکمن دستگیر شدند؛ کشف 2 شبکه چریک‌های فدایی خلق و گروه طوفان در ارومیه و دستگیری 20 نفر از آنان.
3 قرائت پیام امام خمینی توسط امام‌جمعة اصفهان در مراسم تشییع 310 تن از شهدای این شهر در عملیات محرم، امام خمینی در این پیام ضمن تقدیر و تشکر از مادران و پدران این شهدا، فداکاری‌ها و جانبازی‌های این شهیدان را وسیله ای برای بارورشدن اسلام معرفی کردند؛ تجلیل فرمانده کل سپاه پاسداران از ایثارگری‌های مردم اصفهان و تشریح دستاوردهای عملیات محرم.
4 متن پاسخ امام خمینی به نامة فرماندهان سپاه و نیروی زمینی ارتش درخصوص عملکرد موفق قرارگاه حمزه سیدالشهدا در پاکسازی مناطق غرب و شمال‌غرب کشور.
5 دیدار آقای هاشمی رفسنجانی و مسئولان دفتر بیانیه الجزایر با آیت‌الله خامنه ای.
6 رئیس مجلس شورای اسلامی در دیدار با تعدادی از نیروهای سپاه مستقر در مجلس، با اشاره به وجهة مثبت و مقبول نیروهای سپاه در بین مردم، مجلس را محل تجمع نیروهای مملکتی عنوان کرد و اقدام نیروهای سپاه را برای حفاظت از آنان دربرابر تروریسم ارزشمند خواند.
7 قائم‌مقام وزارت امورخارجة کشورمان در دیدار با همتای روسی خود به تشریح سیاست‌های ایران و تحولات جبهه‌های جنگ ایران و عراق و بررسی روابط دو جانبه پرداخت.
8 ورود معاون سیاسی وزارت خارجة ایران به یمن جنوبی در ادامة سفر دوره ای خود به چند کشور عربی و دیدار و مذاکرات وی با مقامات عالی‌رتبة آن کشور.
9 اجرایی‌شدن قرارداد چند ماه پیش وزیر خارجه لیبی با ایران؛ هماهنگی بین دو کشور در اجلاس غیرمتعهدها و تلاش‌های انجام‌شده برای برقراری صلح بین ایران و عراق از موضوعات گفتوگوی سفیر لیبی با آقای هاشمی رفسنجانی در تهران می‌باشد.
10 به گزارش رادیو امریکا، صدام حسین در مصاحبه ای مطبوعاتی با حضور خبرنگاران امریکایی به سؤالاتی درباره اوضاع داخلی کشور عراق، جنگ با ایران و روابط عراق با شوروی و امریکا پاسخ داد؛ انعکاس مصاحبه صدام در مطبوعات امریکا از قول یکی از مفسران نظامی روزنامه نیویورک تایمز.
1 ادعای شکست عملیات ایران در محدودة سپاه دوم و چهارم ارتش عراق و اقدام صدام حسین در اهدای نشان شجاعت به نیروهای توپخانه ارتش؛ تجدید بیعت وزیر دفاع عراق و فرمانده سپاه چهارم با صدام حسین و ادعای شکست‌دادن نیروهای ایرانی؛ به‌رغم تبلیغات رادیو عراق درپیروز جلوه‌دادن عراق، نشریه نیویورک تایمز از قول دیپلمات‌های غربی، ارتش عراق را ازنظر نیروی پیاده نظام بسیار ضعیف برشمرده و گفته است عراق فقط به نیروی هوایی و توپخانه خود متکی می‌باشد؛ رادیو صوت‌الجماهیر: نخست‌وزیر تونس از کشورهای عربی و اسلامی خواست که در کنار عراق علیه تجاوز ایران ایستادگی کنند.
2 خبر روزنامه العرب (چاپ قطر) درباره مأموریت الجزایر ازجانب چند کشور اسلامی برای میانجیگری بین ایران و عراق.
3 مجله نیوزویک به نقل از منابع اطلاعاتی امریکا: عراق به‌دلیل روسی‌بودن تسلیحات کشور چین هیچ مشکلی در استفاده از آنها ندارد و تسلیحات خود را از چین تأمین می‌کند؛ ارسال هواپیماهای میگ از مصر و 35 دستگاه تریلر حامل مهمات از کویت به عراق.
4 سرنگونی یک بالگرد، انهدام 3 دستگاه خودرو و کشته یا زخمی‌شدن 30 نظامی عراقی در عملیات کمین نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق در محور زاخو - باطوفه؛ کشته یا زخمی‌شدن تعدادی نظامی عراقی در حمله نیروهای مجاهد عراقی به یک مقر نظامی عراق در شانه‌دری.
گزارش روزشمار 26/8/1361
5 آزادسازی منطقه ای به وسعت 60 کیلومتر مربع، انهدام ده‌ها تانک و هلاکت 1000 نفر از بعثیون ازجمله نتایج مرحله دوم عملیات مسلم‌بن‌عقیل در مندلی است؛ تلاش ناموفق نیروهای عراقی در منطقه میان‌تنگ برای گرفتن مواضع ازدست‌رفته؛ کشته یا زخمی‌شدن 100 نفر از نیروهای عراقی در این حمله؛ سقوط یک هواپیما و یک بالگرد دشمن در منطقه عملیاتی محرم؛ کشته یا زخمی‌شدن 150 نفر از نیروهای عراقی در پاتکی در منطقه عملیاتی محرم.
6 گلوله‌باران خرمشهر و آبادان، 2 شهید و 30 مجروح برجای گذاشت؛ ناکامی هواپیماهای عراقی در تجاوز به حریم هوایی شهر ایلام.
7 استانداری یزد با همکاری وزارت مسکن و شهرسازی بازسازی شهر ویران‌شدة موسیان را برعهده گرفت.
8 اعزام اقشار گوناگون مردم از شهرهای خمینی‌شهر و قروه، همچنین تعدادی از کارکنان سازمان بهداری استان تهران، اصفهان، لامرد، میبد، گرگان و تویسرکان به جبهه‌های جنگ و اعلام آمادگی کارکنان بهداری استان ایلام برای حضور در میادین نبرد.
9 پاکسازی 15
کیلومتر از جاده و 15 روستا در محور سردشت - مهاباد با تلاش نیروهای قرارگاه حمزه؛ دستگیری 7 نفر از افراد مسلح غیرقانونی و شهادت یک سرباز و یک سپاهی در این عملیات؛ هلاکت 4 نفر در درگیری بین نیروهای خودی و مهاجمان در صائین‌دژ؛ مجروحیت 3 نفر در برخورد اتومبیل با مین در منطقه بستان؛ شکنجه و کورکردن یکی از افراد سابق حزب دمکرات پس از معرفی خود به سپاه جوانرود به‌دست عوامل این حزب؛ 9 نفر از عناصر مسلح حزب دمکرات خود را به سپاه پاسداران جوانرود و پاوه معرفی کردند.
10 حفظ وحدت و یکپارچگی، تداوم عملیات‌ها؛ رعایت حال مردم و جداکردن حساب مردم از گروه‌های مسلح غیرقانونی و به‌کارگیری مردم در برقراری امنیت منطقه به‌عنوان یک مؤلفة پایدار، از توصیه‌های فرمانده نیروی زمینی ارتش به نیروهای عمل‌کننده در پاکسازی محور پیرانشهر - سردشت است؛ بیانیه نمایندگان استان آذربایجان غربی در مجلس در پایان عملیات پاکسازی پیرانشهر - سردشت.
1 در درگیری بین نیروهای کمیته انقلاب و عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تبریز، 5 نفر از افراد سازمان به هلاکت رسیدند و یک نفر دستگیر شد؛ در همدان، با حمله دو فرد مسلح به بانک ملت 210 هزار تومان پول به سرقت رفت؛ سازمان مجاهدین خلق در پاریس با صدور اطلاعیه ای این مطلب را تصدیق کرد؛ مجروح‌شدن یکی از نیروهای شهربانی ارومیه به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ با شناسایی یک خانه تیمی در تهران، 4 نفر از افراد سازمان نیز دستگیر شدند؛ دستگیری 9 نفر از عناصر سازمان در شیراز و مرودشت؛ دستگیری 2 نفر از افراد مرکزی چریک‌های فدایی خلق در کوهدشت؛ دستگیری 25 نفر از افراد اتحادیه کمونیست‌ها در شهرهای شهرکرد، شاهین‌شهر، فولاد شهر و اصفهان.
2 افشای اعمال خشونت‌آمیز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ایران و انگلستان به‌وسیله نشریه نیوورکر اینترنشنال (چاپ لندن).
3 تشریح دیدگاه‌های جمهوری اسلامی درباره نفوذ و گسترش پایگاه‌های امریکا در منطقه خاورمیانه موضوع بحث معاون سیاسی وزارت خارجه ایران با مقامات بلندپایه امارات متحده عربی بود؛ معاون سیاسی وزارت امور خارجه در مصاحبه ای مطبوعاتی در امارات، بر لزوم بیرون‌راندن امریکا از منطقه، تأمین صلح و ثبات به‌دست کشورهای منطقه و بازپس‌دهی مناطق اشغال‌شده به‌وسیله عراق تأکید کرد.
4 روزنامه الریاض (چاپ عربستان) از احتمال سفر مقامات دو کشور عربی به واشنگتن و مسکو برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق گزارش داد. به گزارش رویتر، فهد شاه عربستان، در الجزایر، از رئیسجمهور این کشور خواهد خواست که در جنگ ایران و عراق میانجیگری کند؛ رادیو بی‌بی‌سی: به‌دلیل روابط خوب شوروی با ایران، کویت از شوروی خواسته است ایران را به پذیرش صلح ترغیب کند.
5 روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله خود با عنوان "قبول مجدد عهدنامه 1975 سند جنون صدام است" به بررسی شکل‌گیری این قطعنامه و تلاش رژیم عراق برای تغییر و ابطال آن در گذشته و اقدام اخیر صدام حسین در پذیرفتن مجدد آن به‌عنوان تنها راه حل پایان‌یافتن جنگ پرداخته است.
6 روزنامه امریکایی نیویورک تایمز با درج مقاله ای با عنوان "نفوذ روس‌ها در ایران به‌شدت تقلیل یافته است"، به بررسی رابطه ایران و شوروی پس از انقلاب و نقش و تأثیر حزب توده در تقویت یا تضعیف این رابطه پرداخته است. بسته‌شدن روزنامه اصلی روس‌ها در ایران، برکناری افراد حزب توده از مقام‌های حساس دولتی و شعارهای مرگ بر شوروی مردم ازجمله عوامل تضعیف‌کننده رابطه برشمرده شده است؛ آقای هاشمی رفسنجانی در یک نشست مطبوعاتی، حزب توده را یک گروه نامحبوب خواند و آن را فاقد پذیرش مردمی عنوان کرد.
7 خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز بعد از بازدید از جبهه‌ها، در مقاله ای به برخی موفقیت‌های اقتصادی، سیاسی و نظامی ایران اشاره کرده، اما با بیان ادعاها و پیش‌بینی‌هایی به کم‌اثر جلوه‌دادن واقعیت‌ها پرداخته است.
8 به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، مؤسسه تحقیقاتی "بروکنیگ" امریکا ضمن ارائه گزارشی به وزارت انرژی این کشور، گسترش انقلاب اسلامی ایران و شکست مذاکرات اعراب و اسرائیل را عواملی خطرناک و تأثیرگذار در کاهش صادرات نفت عربستان نامیده و از امریکا خواسته است که سیاست‌های جدیدی را برای مقابله با بحران احتمالی ناشی از قطع صادرات نفت این کشور اتخاذ کند.
مجلس اعلای انقلاب عراق با انتشار بیانیه ای ضمن اعلام موجودیت خود، هدف از تشکیل این مجلس را تلاش برای بسیج عمومی مردم عراق به‌منظور سرنگونی حزب بحث عراق عنوان کرد؛ حجت‌الاسلام
1 محمدباقر حکیم: ما برای رفع مظلومیت هیچ راهی نمی‌یابیم جز آنکه با طاغوت حاکم بر عراق نبرد کنیم. این شورا وظیفه رهبری مردم را درجهت سرنگونی طاغوت و برپایی حکومت اسلامی برعهده دارد.
2 سقوط 2 بالگرد عراقی در منطقه عقره، درنتیجه درگیری پیش‌مرگان کُرد عراقی با نیروهای ارتش عراق.
گزارش روزشمار 27/8/1361
3 در درگیری نیروهای عراقی و ایرانی در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل و محرم چند خودرو و تانک دشمن منهدم شد؛ 2 هواپیمای جنگی عراق در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل و ایلام هدف قرار گرفتند که اولی سرنگون شد و دومی گریخت؛ در بمباران شهرهای آبادان و خرمشهر 2 نفر شهید و 10 نفر مجروح شدند.
4 یک مقام نظامی قرارگاه کربلا از کشف 150 هزار مین و 1500 شبکه فوگاز خبر داد.
5 چهل‌ونه نفر از مردم عراق ازطریق مرزهای ایران (مریوان، جوانرود و پیرانشهر) وارد خاک ایران شده، از جمهوری اسلامی تقاضای پناهندگی کردند.
6 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی و روزنامه های کیهان و اطلاعات از استقبال اقشار گوناگون مردم برای حضور در جبهه‌ها درپی فتوای اخیر امام خمینی.
7 تفسیر خبرگزاری آسوشیتدپرس از مرحله دوم عملیات مسلم‌بن‌عقیل و ورود نیروهای ایرانی به شهر مندلی عراق؛ روزنامه فایننشال تایمز این عملیات را فاقد دستاورد نظامی خواند.
8 برجای‌ماندن 20 کشته و 10 مجروح از عناصر ضدانقلاب در پاکسازی بخشی از جاده بوکان - مهاباد به‌دست نیروهای تحت امر قرارگاه حمزه؛ 20 نفر از افراد کومه‌له در جاده مریوان - سنندج حین بمب‌گذاری شناسایی و کشته شدند؛ خودرو سپاه در برخورد با کمین عناصر ضدانقلاب موفق به عبور از منطقه و حرکت به‌سمت پایگاه خود در ارومیه شد؛ در تیراندازی عناصر ضدانقلاب به‌سمت پایگاه "ملاشیخ" سردشت، یک سرباز مجروح شد؛ 5 نفر از نیروهای حزب دمکرات و سازمان پیکار در راه آزادی با معرفی خود به سپاه بانه، خواستار دریافت امان‌نامه شدند؛ افراد سازمان کمونیستی جانب‌داران آزادی طبقه کارگر اقدام به کارگذاری 3 بمب در محوطه جهادسازندگی سنندج کردند که 2 بمب عمل کرد و سومی 15 دقیقه قبل از انفجار کشف و خنثی شد.
9 در جریان کشف 2 خانة تیمی چریک‌های فدایی خلق در ارومیه، 5 نفر به هلاکت رسیدند، یک نفر دستگیر شد و تعدادی شناسنامه، کارت جعلی، اسلحه و... به دست آمد؛ دستگیری 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق در آبادان و مسجدسلیمان.
10 در دیدار اقلیت‌های ارمنی، مسیحی، کلیمی، آشوری، زرتشتی و کلدانی با امام خمینی، نماینده آنها به تشریح چگونگی مشارکت در جنگ و تقدیم شهیدانی در این راه پرداخت. امام نیز همه ملت ایران را به وحدت با محوریت قانون فراخواندند و از حکومت‌هایی که ادعای دینی کرده، ولی آن را رعایت نمی‌کنند، انتقاد کردند.
11 انتصاب حجت‌الاسلام موحدی کرمانی به امامت جمعة شهر باختران ازجانب امام خمینی درپی شهادت آیت‌الله اشرفی اصفهانی.
12 رئیس مجلس شورای اسلامی در مصاحبه با خبرنگاران این عقیده را که روش ستاد بسیج اقتصادی در به‌انحصاردرآوردن برخی اقلام موردنیاز کشور خلاف شرع است، اشتباه خواند و وضعیت جبهه‌ها را نیز خوب توصیف کرد.
13 سخنان نماینده امام در جهادسازندگی درمورد فعالیت‌های جهاد در بازسازی و نوسازی مناطق جنگی؛ نقش واحدهای مهندسی - رزمی جهاد در جنگ و محورهای اساسی فعالیت‌های جهاد در آینده.
1 مدیر خبرگزاری جمهوری اسلامی و سرپرست ستاد تبلیغات جنگ که برای شرکت در سومین اجلاس مجمع عمومی خبرگزاری کشورهای غیرمتعهد به تونس سفر کرده بود، در مصاحبه ای با اشاره به دستاوردهای نیروهای ایرانی در جبهه‌ها و آزادسازی کیلومترها از خاک کشور، ضمن بازگوکردن مراحل مختلف 26 ماهة جنگ، خواستار تنبیه حکومت عراق و احقاق حقوق ایران شد.
2 معاون سیاسی وزارت امور خارجه پس از دیدار از کشورهای لیبی، سوریه، الجزایر، یمن جنوبی و امارات متحده عربی به تهران بازگشت و در گفتوگویی با خبرنگاران ضمن اشاره به نتایج و دستاوردهای مثبت این سفر، شرایط ایران برای تحقق صلح، موضع ایران در حمایت از اجلاس سازمان وحدت افریقا و فعالیت‌های انجام‌شدة ایران را تشریح کرد.
3 اسقف اعظم و رئیس شورای ارامنة ایران در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی به تشریح مسئولیت ایرانیان ارمنی در قبال جنگ پرداخت و گفت: ما در ایران از حقوق بیشتری برای حفظ فرهنگ و مذهبمان نسبت به کشورهای غربی برخورداریم.
4 اعتراض هیئت ایرانی شرکت‌کننده در نهمین دوره بازی‌های آسیایی به جلوتر قرارگرفتن هیئت ورزشی عراق از تیم ایران در مراسم رژه افتتاحیه؛ موافقت کمیته تشکیلاتی بازی‌ها با پیشنهاد ایران مبنی‌بر قرارگرفتن بین تیم چین و کره شمالی و حمل پرچم ایران توسط یک مرد.
5 صدام در مراسم دیدار با گروهی از افسران و نظامیان با اعطای نشان شجاعت به آنان به بررسی چگونگی به‌کارگیری واحدهای نظامی ارتش عراق در عملیات‌ها و دلایل شکست نظامی ارتش عراق در عملیات‌های ایران به‌خصوص محرم و مسلم، ازجمله ناهماهنگی، ضعف فرماندهی در به‌کارگیری نیروهای ادغامی، ضعف عملکرد ارتش عراق در شب و منسجم‌نبودن نیروهایی که در پدافند و پاتک شرکت داشتند، پرداخت.
6 روزنامه واشنگتن پست از سخنان شدیداللحن صدام علیه امریکا، پشیمانی وی از تجاوز 25 ماه گذشته‌اش به ایران و شکستش در جنگ خبر داد و به نقل از برخی دیپلمات‌ها نوشت: اگر رفتن صدام حسین موجب پایان‌یافتن جنگ شود، عراقی‌ها بسیار خوشحال خواهند شد.
7 گزارش خبرگزاری فرانسه از مشکلات اقتصادی عراق و تردید در توان بازپرداخت تعهد دولت این کشور و تقاضای مجدد از کشورهای غربی و بانک‌های امریکایی برای دریافت وام با بهرههای زیاد.
8 درخواست مشاور کابینه کویت از شوروی برای تلاش بیشتر این کشور جهت خاتمه‌دادن به جنگ عراق و ایران؛ تحلیل برخی کارشناسان داخلی از تحرکات کویت به نمایندگی از کشورهای عضو شورای خلیج‌فارس برای فعال‌کردن شوروی به‌منظور میانجیگری در جنگ ایران و عراق؛ موضعگیری مجله عصر جدید (چاپ شوروی) درباره ادامه جنگ؛ سخنان وزیر مشاور در امور خارجه عمان درباره لزوم پایان‌دادن به جنگ و چگونگی برقراری صلح؛ بیانیه وزارت امور خارجه امریکا درباره لزوم مذاکرات ایران و عراق برای پایان‌دادن به جنگ.
9 رادیو صدای آلمان (کلن): شوروی خواستار به‌تعویق‌افتادن مذاکرات این کشور با ایران درباره فروش تسلیحات به ایران و خرید گاز از این کشور شده است. ظاهراً علت این امر ناراضی‌بودن شوروی از خط مشی دولت ایران دربرابر این کشور است.
10 بررسی روابط اقتصادی ترکیه با ایران؛ افزایش صدور کالا از این کشور به ایران؛ نوع کالاهای صادراتی؛ توافق دو کشور برای احداث یک خط لوله انتقال گاز از ایران به ترکیه و نقش آن در اقتصاد ترکیه، ازجمله موضوعات مقاله پخش‌شده از رادیو بی‌بی‌سی می‌باشد.
گزارش روزشمار 28/8/1361
1 در بمباران شهرهای آبادان و خرمشهر 8 تن شهید یا مجروح شدند؛ اعزام نیروهای بسیج سپاه پاسداران ساوه به جبهه‌های جنگ.
2 هلاکت 5 نفر از عناصر غیر قانونی در پاکسازی روستای آهنگران از توابع کامیاران؛ نیروهای ژاندارمری موفق به کشف 2 عدد مین دست‌ساز در جاده اشنویه شدند؛ در حمله عناصر ضدانقلاب به پایگاه اختتر بوکان، 4 نفر از نیروهای بسیج شهید و یک نفر اسیر شد؛ حمله عناصر غیر قانونی به پاسگاه دکل مخابرات سلماس.
3 تیراندازی به یکی از نیروهای سپاه در خیابان جوادیه تهران و مجروح‌شدن وی؛ دستگیری 6 تن از افراد تشکیلات گروه کمونیستی پیکار در مسجدسلیمان.
4 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه تهران درباره مراحل مختلف انقلاب و وضعیت فعلی آن؛ حمایت از موجودیت مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و نقش آن در گردهم‌آمدن نیروهای معارض عراق؛ وضعیت فعلی جنگ و موفقیت در عملیات محرم.
5 تأکید دادستان کل انقلاب اسلامی بر حضور فعال روحانیون اهل سنت در حل مشکلات مردم و تقدیر از تلاش نیروهای مردمی و نیروهای قرارگاه حمزه در پاکسازی مناطق غربی کشور از گروه‌های غیر قانونی در سفر وی به ارومیه.
6 فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی در دیدار از محور پاک‌سازی‌شدة پیرانشهر - سردشت ضمن قدردانی از ایثارگری نیروهای خودی در پاکسازی این محور، بر جدابودن حساب مردم محروم منطقه از عناصر ضدانقلاب تأکید کرد و به بیان چگونگی وضعیت نیروها در منطقه و جبهه‌ها پرداخت.
7 گفتوگوی مسئول رکن 2 نیروی زمینی ارتش با خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره جابهجایی تحمیلی ارتش عراق پس از عملیات محرم؛ نتایج این عملیات؛ ویژگی‌های عملیات مزبور و هماهنگی بین نیروهای ارتش و سپاه.
8 سخنگوی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق در سخنرانی قبل از خطبه‌های نمازجمعه تهران در تشریح اوضاع داخلی عراق، برگزارنشدن اجلاس سران غیر متعهدها را در بغداد اوج شکست‌های رژیم این کشور خواند.
9 انعکاس اخبار مربوط به عملیات محرم از رادیو صدای امریکا، روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور و واشنگتن پست و تغییر محتوای آن به حمایت از عراق و زیاده‌گویی درباره توان نظامی ارتش این کشور؛ اطلاع‌رسانی نادرست درباره پدافند مؤثر ایران در حملات هوایی عراق و انتقاد از نیروی هوایی ارتش عراق به‌دلیل حمله‌نکردن به هدف‌های نظامی و اقتصادی ایران بدون اشاره به ناتوانی خلبانان عراقی در دسترسی به اهداف در عمق؛ گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس درباره وضعیت مردم عراق در زمان جنگ، احتمال انجام تلاش‌هایی علیه صدام در حزب بعث بدون اشاره به شکست ارتش عراق در عملیات‌های محرم و مسلم‌بن‌عقیل و برشماری دلایل موفقیت عراق در جنگ با ایران.
10 روزنامه وال استریت ژورنال با درج مقاله ای به قلم سخنگوی سابق وزارت خارجه امریکا در دولت کارتر، جنگ ایران و عراق را با دیگر جنگ‌های تاریخ معاصر مقایسه کرده و نوشته که اهمیت این جنگ باوجود طولانی‌بودن و تلفات بسیار و اهمیت ژئوپولتیکی منطقه خاورمیانه - که خط حیاتی غرب نامیده می‌شود - نادیده گرفته شده است.
گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از خریدهای نظامی جدید عراق ازجمله بالگردهای فرانسوی غزال، توما، جنگنده میراژ اف 1، موشک ضدتانک فرانسوی و تانک تی62 و...؛ ورود 70 دستگاه خودرو و
1 تریلر حامل محمولات مختلف از عربستان به عراق؛ روزنامه جمهوریت چاپ آنکارا: عراق سلاح و بسیاری از تجهیزات خود را از چین تأمین می‌کند.
2 فرمانده ارتش خلقی عراق ضمن تشکر از شرکت داوطلبانه اعراب کشورهای اردن، مصر، سوریه و تونس در جنگ علیه ایران، همکاری سوریه و لیبی را با ایران خائنانه خواند.
3 مجمع عمومی سازمان ملل با صدور قطعنامه‌ای رژیم صهیونیستی را متهم به ایجاد مزاحمت در کار سازمان بین‌المللی انرژی اتمی و تهدیدهایش مبنی‌بر احتمال حمله مجدد به رآکتور هسته ای عراق را محکوم کرد.
4 خبرگزاری یوگسلاوی از نیکوزیا، برقراری روابط کنسولی بین رژیم صهیونیستی و لبنان، دراختیارگرفتن کنترل حریم هوایی و آب‌های کشور لبنان و اجازه به ارتش رژیم صهیونیستی برای ایجاد یک تیپ دیدبانی مشرف به بزرگ‌راه بیروت - دمشق را از شرایط رژیم صهیونیستی برای خروج نیروهایش از لبنان ذکر کرد.
گزارش روزشمار 29/8/1361
5 در بمباران منطقه عین‌خوش به‌وسیله هواپیماهای عراقی، 2 نفر مجروح شدند و به 10 دستگاه تریلی و اتوبوس خساراتی وارد آمد؛ ستاد مشترک ارتش: پدافند هوایی، 5 فروند هواپیمای عراق را سرنگون کرد، شمار هواپیماهای سرنگون‌شده در منطقه عملیاتی محرم به 24 فروند رسید.
6 نیروهای بسیج و سپاه از شهرهای مشکین‌شهر، شیراز، سلماس و طبس عازم جبهه‌های جنگ شدند.
7 عناصر غیرقانونی با حمله به روستای تازه‌آباد دیواندره و نقده، 3 معلم زن، یک نفر از اهالی روستا و 4 نفر از مأموران نیروگاه نقده را گروگان گرفتند؛ در برخورد نیروهای سپاه سردشت به کمین عناصر ضدانقلاب تعدادی از نیروهای سپاه شهید، زخمی یا مفقودالاثر شدند؛ برجای‌ماندن 7 مجروح در برخورد یک خودرو ارتش با مین در محور مهاباد - بوکان و یک کامیون حامل غذا با مین در نزدیکی پایگاه ارومیه؛ در درگیری بین نیروهای سپاه مهاباد با عناصر ضدانقلاب، 2 نفر از این افراد کشته شدند؛ 6 نفر از افراد حزب دمکرات و گروه کومه‌له خود را به سپاه شهرهای بانه، مهاباد، سنندج و بوکان معرفی کردند.
8 اقدامات فرمانداری سردشت درخصوص تسلیح ساکنان برخی روستاها برای مقابله با عناصر ضدانقلاب؛ تجلیل نماینده امام و امام‌جمعه یزد از اقدامات فرهنگی و نظامی نیروهای مسلح در کردستان و تأکید بر لزوم همبستگی شیعه و سنی.
9 اقدام عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تیراندازی به ماشین گشت سپاه در سی متری جی و نیروهای کمیته در خیابان کمیل تهران، خسارتی در بر نداشت؛ در تیراندازی عناصر سازمان به مأموران کلانتری یوسف‌آباد 2 نفر مجروح شدند؛ تیراندازی افراد سازمان به مأموران حفاظت شرکت توانیر در خیابان عباسپور تهران؛ درپی کشف یک خانه تیمی در خیابان مهدیه تهران و درگیری ایجادشده، یک پاسدار مجروح و یک نفر از عناصر سازمان کشته شد؛ دستگیری 3 نفر از عناصر گروه‌های چریک‌های فدایی خلق در شهرکرد، 2 نفر از اعضاء سازمان کمونیستی سهند یزد و یک نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران.
10 توضیحات مسئول شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان درباره نتایج اقدامات نیروهای سپاه و نیروهای انتظامی علیه گروه‌های چپ مسلح در استان اصفهان و وضعیت فعلی این نیروها.
11 رئیسجمهور در دیدار با فرستاده ویژه رئیسجمهور کومور، علت پافشاری بر مجازات متجاوز را تأمین امنیت آینده منطقه و اجازه‌ندادن به متجاوزان برای تحمیل جنگ و تجاوز به کشور دیگر عنوان کرد.
نامه شدیداللحن سفیر ایران در کویت به اعلام پشتیبانی تسلیحاتی وزیر خارجه فرانسه در کویت از عراق؛ تأیید حکومت‌های غیرمردمی، حمایت از گروه‌های تروریستی و حمایت از دولت‌های متجاوز
1 توسط دولت‌های استعمارگر، ازجمله مواردی است که سفیر ایران در کویت در نامه خود به سفیر فرانسه در آن کشور ذکر کرده است.
2 سفر 2 روزه وزیر امور خارجه پاکستان به تهران و بیانیه مطبوعاتی وی درباره سیاست‌های خارجی کشورش و نتایج مسافرت‌های اخیر رئیس‌جمهوری پاکستان به کشورهای مختلف آسیایی؛ علی‌اکبر ولایتی در دیدار با وزیر امور خارجه پاکستان: اساس سیاست ایران مداخله‌نکردن در امور داخلی کشورهای همسایه و حسن هم‌جواری با آنان است؛ بازتاب سفر وزیر خارجه پاکستان به ایران در رادیوهای بیگانه: رادیو بی‌بی‌سی باتوجهبه افزایش روابط بازرگانی دو کشور ایران و پاکستان از یک‌طرف و از طرف دیگر روابط دوستانه بین عربستان و پاکستان اینگونه روابط تجاری را برای عربستان ناخوشایند ذکر کرد؛ رادیو امریکا، علت سفر وزیر خارجه پاکستان را ترغیب ایران برای شرکت در مذاکرات غیرمستقیم ژنو درباره افغانستان عنوان کرد و روابط ایران و پاکستان را در زمان جنگ تیره خواند.
3 وزیر دارایی مجارستان هدف از سفر به ایران را اعلام آمادگی برای بازسازی مناطق جنگی، مبادلات بازرگانی و همکاری‌های فنی درزمینه حمل‌ونقل، کشاورزی و بهداشت عنوان کرد؛ وزیر کشاورزی ایران در دیدار با مسئولان کشاورزی مجارستان، آمادگی ایران را برای برقراری روابط دوستانه و همکاری درزمینه‌های کشاورزی و خرید مواد شیمیایی اعلام کرد؛ هیئت اقتصادی مجارستان در دیدار با وزیر اقتصاد ایران خواستار افزایش صادرات نفت به مجارستان شد.
4 گفتوگوی صدام حسین با نشریه المجله (چاپ لندن) و ادعای وی درباره تجاوز ایران به خاک عراق.
5 معاون نخست‌وزیر عراق، امریکا، شوروی و اسرائیل را به دادن تجهیزات نظامی به ایران متهم کرد، سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا، ادعای عراق را تکذیب کرد؛ به گزارش روزنامه نیویورک تایمز، ایرانی‌ها موفق به استفاده از سلاح‌های امریکایی انبارشده در زمان شاه شده‌اند.
6 پیش‌بینی خبرگزاری‌ها درباره موضوع مورد مذاکره شاه عربستان با مقامات الجزایر در سفر آینده فهد به الجزایر.
7 گزارش لیسترگود خبرنگار روزنامه گاردین از وضعیت جبهه‌های جنگ بعد از اتمام عملیات محرم و اوضاع داخلی و سیاسی عراق و پیشنهاد عراق برای اجرای همه‌پرسی در به‌رسمیت شناخته‌شدن ایران و عراق و توانایی ایران برای ادامه جنگ.
8 مجلس ایران، بنیاد شهید، انجمن اسلامی معلمان و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را امکانی برای تحقق خواست‌های مردم عراق در مبارزه با ابرقدرت‌ها خواندند، دانشجویان مسلمان عراقی و غیرعراقی مقیم لندن نیز از تشکیل این مجلس در عراق حمایت کردند.
9 تلاش حکومت بعث عراق برای آزادسازی 300 سرباز اسیرشده به‌دست پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان عراق.
گزارش روزشمار 30/8/1361
10 حمله جنگنده‌های عراقی به یک نفتکش و 2 کشتی تجاری در اسکله بوشهر سبب کشته یا زخمی‌شدن 3 نفر و واردآمدن خسارات فراوان به کشتی تجاری و نفتکش شد؛ اطلاعیه ارتش عراق مبنی‌بر غرق‌کردن 5 نفتکش ایرانی به‌وسیله جنگنده‌های آن کشور؛ منابع خبری خارجی ادعای عراق را درمورد غرق‌کردن 5 نفتکش ایرانی تأیید نکردند.
11 .برجای‌ماندن 3 شهید و 7 مجروح در بمباران شهرهای آبادان و خرمشهر؛ درخواست پناهندگی 19 نفر از اهالی شهرهای کرکوک، اربیل، نجف و بصره از ایران.
1 سخنان یکی از اعضای بازسازی مناطق جنگی هلال‌احمر درباره برنامههای بازسازی استان‌های ایلام، خوزستان و باختران؛ اطلاعیه ستاد نوسازی مناطق جنگ‌زده درخصوص فعالیت های نوسازی و بازسازی انجام‌شده در خوزستان.
2 اعزام مردم شهرهای استان‌های تهران، قم، سیستان‌وبلوچستان، اصفهان، آذربایجان شرقی، خراسان، لرستان، فارس، همدان، باختران، قزوین، هرمزگان، کهکیلویه و بویراحمد و مازندران به جبهه‌ها.
3 سرقت 2 تن شکر از کارخانه قند پیرانشهر؛ حمله به کارکنان اجرایی طرح شهید رجایی که برای اهدای کمک‌های مالی به افراد بالای 60 سال به روستای دولت‌آباد سنندج رفته بودند و سرقت پول‌های آنان؛ ایجاد راه‌بندان در محور سلماس - ارومیه و سرقت 50 هزار تومان پول نقد مسافران؛ 4 تن از نیروهای خودی در درگیری بین نیروهای تأمین جاده و افراد حزب دمکرات کردستان در شمال ارومیه، شهید یا زخمی شدند؛ آسیب‌دیدن یک خودرو حامل مواد غذایی در جاده پیرانشهر - سردشت در برخورد با مین؛ ادعای رادیو حزب دمکرات درمورد انهدام 2 خودرو ارتش و کشته یا زخمی‌کردن 25 نفر در محور پیرانشهر - سردشت؛ با ایجاد امنیت و آرامش در منطقه پیرانشهر - سردشت مراجعه برای عضویت در شوراهای اسلامی افزایش یافته است.
4 چهارتن از عناصر حزب دمکرات، با معرفی خود به دادسرای نقده درخواست امان‌نامه کردند، 3 نفر از عناصر حزب دمکرات اسلحه و مهمات خود را در سنندج و بانه به سپاه تحویل داده، تسلیم شدند.
5 دستگیری یکی از اعضای فعال چریک‌های فدایی خلق در تهران؛ دستگیری 5 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و رشت؛ خودکشی یک نفر از عناصر سازمان پس از دستگیری؛ دستگیری 63 نفر از اعضای سازمان و اعضای سایر گروه‌ها با تمایلات چپ در استان‌های گیلان و مازندران درطول ماه گذشته؛ دستگیری 20 نفر از عناصر گروه‌های چپ ازجمله چریک‌های فدایی خلق در منطقه ترکمن‌نشین آق‌قلا در 24 ساعت گذشته.
6 رئیسجمهور ایران در دیدار با وزیر خارجه پاکستان به تشریح سیاست‌های ایران درخصوص کشورهای همسایه پرداخت؛ سخنان رئیس مجلس ایران در دیدار با وزیر امور خارجه پاکستان درباره سیاست‌های سلطه‌جویانه و تحقیرآمیز دو ابرقدرت رژیم صهیونیستی و امریکا درمورد کشورهای اسلامی و حمایت همه‌جانبه کشورهای همسایه از عراق در جنگ علیه ایران؛ تأکید وزیر امور خارجه کشورمان بر مواضع ایران درباره موضوع افغانستان و یادآوری یافتن یک راه‌حل دائمی برای حل این مشکل در دومین دور مذاکرات وی با همتای پاکستانی‌اش؛ حضور وزیر خارجه پاکستان در بهشت زهرا و ادای احترام وی به شهدا.
7 سخنان وزیر ارشاد اسلامی در جلسه معارفه معاون امور بین‌الملل درمورد تبیین سیاست‌ها، اولویت‌ها و روش‌های تبلیغاتی خارج از کشور و ضرورت هماهنگی در امور تبلیغی.
8 اعلام آمادگی 2800 پزشک ایرانی شاغل در آلمان برای بازگشت دائم یا کوتاه‌مدت به ایران در ملاقات با سرپرست بنیاد شهید انقلاب اسلامی، در آلمان.
9 گزارش خبرگزاری فرانسه درباره مذاکرات آینده فهد و رئیسجمهور الجزایر درباره جنگ ایران و عراق؛ روزنامه کویتی الرای العام در تحلیلی، دولت عربستان و دیگر کشورهای عربی را بسیار متمایل به حل مسائل جنگ ایران و عراق می‌داند؛ سفیر ایران در کویت در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس: هرگونه ابتکار صلح ازسوی عربستان به‌دلیل سهیم بودن این کشور در جنگ محکوم به شکست است.
حمایت گروه‌های مختلف داخلی و خارجی از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق؛ حمایت
1 وزارت خارجه ایران از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق به‌دلیل مردمی‌بودن آن؛ حمله ناموفق مهاجمان مسلح وابسته به سفارت عراق به جلسه اعلای انقلاب عراق به‌دلیل مردمی‌بودن آن؛ حمله ناموفق مهاجمان مسلح وابسته به سفارت عراق به جلسه اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان عراقی در امریکا و کانادا که به‌منظور بررسی مجلس نوپای عراق تشکیل شده بود.
2 روزنامه آبزرور (چاپ انگلستان) دیدگاه‌های یکی از افسران سابق سرویس اطلاعاتی شوروی را درخصوص سیاست‌های اشتباه رهبران شوروی درباره ایران و عراق بررسی کرده است.
3 مقاله هفته‌نامه فرانسوی نوول آبزرواتور درباره تأثیر تسلیحات فرانسوی خریداری‌شده توسط عراق در عملکرد نظامی این کشور و مقایسه وضعیت نیروی هوایی ایران و عراق.
ضمیمه گزارش500: مشروح گزارش ستاد بازسازی مناطق جنگ‌زده درباره فعالیت‌های انجام‌شده در استان خوزستان.
گزارش روزشمار 1/9/1361
4 پس از گذشت حدود 2 هفته از عملیات محرم، نیروهای عراقی به مواضع لشکر14 امام حسین(ع) و تیپ84 در ارتفاعات مشرف به شرهانی حمله کردند، باوجود حمایت 7 گردان توپخانه از نیروهای عراقی و استفاده از موشک‌های شیمیایی و آتشزا، نیروهای خودی پس از 6 ساعت دشمن را به عقب راندند. در این درگیری، 300 تن از نیروهای مهاجم کشته و تعدادی زخمی شدند همچنین 20 تن از آنها به اسارت نیروهای خودی درآمدند؛ برجای‌ماندن 2 شهید و 8 مجروح و واردآمدن خسارت‌های مالی درپی هدف قرارگرفتن شهرهای آبادان و خرمشهر به‌وسیله توپخانههای ارتش عراق.
5 گزارش فرمانده کل سپاه از حملات شیمیایی عراق در منطقه عملیاتی محرم به آقای هاشمی رفسنجانی؛ نماینده امام در شورای عالی دفاع این اقدام عراق را شروع حرکتی خطرناک توصیف کرد.
6 روزنامه الثوره ارگان حزب بعث عراق، حمله هواپیماهای عراقی به پایانه نفتی خارک را بخشی از یک طرح نظامی برای محاصره اقتصادی ایران خواند.
7 طبق گزارش قرارگاه حمزه، نیروهای حزب دمکرات 6 نفر از 7 پاسداری را که زمستان سال پیش گروگان گرفته بودند به شهادت رسانده‌اند؛ به‌شهادت‌رسیدن یکی از اهالی پیرانشهر به‌دست عناصر حزب دمکرات؛ پاکسازی 15 کیلومتر از محور سردشت - مهاباد با تلاش نیروهای خودی و به‌دست‌آمدن غنائم فراوان؛ تسلیم‌شدن 2 نفر از نیروهای حزب دمکرات به سپاه مهاباد.
8 زخمی‌شدن 8 تن از نیروهای سپاه در سوادکوه به‌دست عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ خنثی‌سازی 2 بمب یکی در مقابل کارخانه کفش ایران واقع در میدان شهدا و دیگری در میدان امام حسین(ع)؛ کشته‌شدن یکی از نیروهای سازمان مجاهدین خلق درحین فرار از مرز آذربایجان شرقی؛ درپی دستگیری 2 نفر (زن و مرد) در قزوین، هر دو با سیانور اقدام به خودکشی کردند که فقط مرد معالجه شد؛ یکی از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق به همراه تعدادی اسلحه در بوشهر دستگیر شد؛ شناسایی و دستگیری یکی از اعضای سازمان (که عضو تشکیلات بوشهر بود) در شیراز.
9 دو نفر از اتباع عراقی با عبور از مرزهای غربی خود را به نیروهای سپاه معرفی کردند؛ یک سرباز عراقی که به‌دلیل مخالفت با سیاست‌های رژیم بعثی به زندان محکوم شده بود، با فرار از زندان، ازطریق کویت وارد بندر بوشهر شد و ضمن تسلیم‌شدن درخواست پناهندگی کرد؛ تظاهرات گسترده علیه رژیم عراق در سلیمانیه و کشته یا مجروح‌شدن عده‌ای به‌دست نیروهای نظامی.
1 اعزام نیروهای داوطلب بسیجی از شهرهای مرند، میاندوآب، اردبیل، اراک، فریدون‌کنار، تویسرکان قادرآباد به جبهه‌های جنگ.
2 آیت‌الله خامنه‌ای در مراسم تشییع شهدای عملیات محرم اصفهان بر لزوم تنبیه رژیم متجاوز عراق به‌عنوان شرط سوم صلح و برای برقراری آرامش منطقه تأکید کرد.
3 میرحسین موسوی در یک مصاحبه مطبوعاتی با موفقیت‌آمیز خواندن نتایج اقدامات قرارگاه حمزه سیدالشهدا در غرب، بر لزوم تداوم عملیات تا محو کامل ضدانقلاب در کردستان و آذربایجان غربی تأکید کرد. وی همچنین اقدام دولت فرانسه در بازپرداخت‌نکردن وام تضمین‌شده 1 میلیارد دلاری ایران و سهیم‌بودن این کشور در جنایات عراق را از دلایل پذیرفته‌نشدن سفیر معرفی‌شده فرانسه اعلام کرد.
4 خبرگزاری فرانسه و رادیو اسرائیل در دو خبر جداگانه، جنگ ایران و عراق و تلاش عربستان برای متقاعدکردن الجزایر برای میانجیگری در این جنگ را موضوعات اصلی دومین دور مذاکرات ملک فهد و شاذلی‌بن‌جدید در الجزایر ارزیابی کردند.
5 آغاز بازسازی شهر هویزه به کمک آستان قدس رضوی با صرف هزینه‌ای بالغ بر 900 میلیون ریال.
6 میزبانی ایران از 4 هیئت بلندپایه از کشورهای پاکستان، مجارستان، کره شمالی و هند (متشکل از گروه اقتصادی - بازرگانی کره به ریاست معاون اقتصاد خارجی این کشور، گروه اقتصادی مجارستان به سرپرستی وزیر دارایی کشور مذکور و هیئت نفتی اقتصادی هند به ریاست معاون وزارت نفت این کشور) و ابراز علاقه و آمادگی برای گسترش روابط این کشورها با ایران؛ رادیو بی‌بی‌سی در تفسیری، مذاکرات صاحب‌زاده یعقوب‌خان با رئیسجمهور و وزیر امور خارجه ایران را مثبت و بسیار مفید ارزیابی کرد.
7 میرحسین موسوی در مصاحبه مطبوعاتی امروز خود تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را برای هماهنگی رزمندگان مسلمان عراق علیه رژیم بعثی مفید خواند؛ روزنامه کیهان در مقاله‌ای تأثیر این مجلس در تحولات آتی داخلی عراق و ارتباط موفقیت آن با سیر تحولات جبهه‌های جنگ را بررسی کرده است.
8 بررسی روابط عراق با شوروی و امریکا، تمایل این کشور به حفظ رابطه با هر دو ابرقدرت و دلایل آن در گزارش نشریه امریکایی نیویورک تایمز.
9 رادیو صوت‌الجماهیر عراق در گزارشی متناقض با ادعای صلح‌طلبی عراق، به برخی موضوعات ازجمله تجاوز این کشور به خاک ایران در ابتدای جنگ و تهدید به توسعه جنگ به کل منطقه تصریح کرد، در این گزارش همچنین بدون اشاره به شکست عراق در عملیات‌های بزرگ، عقب‌نشینی‌های ارتش عراق از مناطق اشغالی خاک ایران داوطلبانه ذکر شده است!
10 به گزارش رادیو لیبی، ابوغزاله وزیر دفاع مصر، با درخواست سرفرماندهی نظامی عراق مبنی‌بر آموزش افسران عراقی در مصر موافقت کرده است.
گزارش روزشمار 2/9/1361
11 تخریب 6 مغازه و 3 منزل مسکونی و آتش‌گرفتن 2 منزل مسکونی دیگر در حمله توپخانه ای دشمن به آبادان؛ ورود 80 کامیون حامل مهمات توپخانه ساخت شوروی و موشک‌های ضدتانک و زمین‌به‌هوا از عربستان و ازطریق مرز کویت به عراق.
سرقت 6 دستگاه تراکتور و یک دستگاه وانت تویوتا پس از به‌شهادت رسیدن 3 سرنشین آن به‌دست عوامل حزب دمکرات در حوالی روستای داشکند در محور میاندوآب - بوکان؛ با عملیات نیروهای جهادسازندگی، 2 خودرو حامل مهمات که در محور جلدیان - پیرانشهر به کمین عناصر حزب دمکرات
1 افتاده بودند، موفق به ترک منطقه شدند. در این درگیری، 2 تن از مهاجمان کشته و 4 تن از نیروهای جهاد شهید یا اسیر شدند، خودرو حامل دارو و برنج نیز به سرقت رفت؛ رادیو صدای کردستان ادعا کرد که در حمله نیروهای دولتی، پیش‌مرگان حزب دمکرات حداقل 4 تن از آنان را از پای درآوردهاند؛ عوامل حزب دمکرات در محور سنندج - قروه به یک نفر از نیروهای خودی حمله کردند که درنتیجة آن 3 تن از افراد ژاندارمری شهید یا مجروح شدند؛ 4 تن از نیروهای خودی در حملات نیروهای مسلح غیرقانونی در بانه شهید یا زخمی شدند؛ اقدام عناصر حزب دمکرات در اجرای عملیات کمین علیه نیروهای سپاه در سقز یک شهید و 3 زخمی برجای گذاشت؛ در حمله 60 تن از عوامل حزب دمکرات به یک پایگاه نیروهای خودی در اطراف خوی یک تن از نیروهای پایگاه به شهادت رسید و دمکرات‌ها با تحمل 8 کشته و مجروح مجبور به عقب‌نشینی شدند؛ حمله ناموفق عناصر مهاجم به پایگاه حسن سالاران در 30 کیلومتری جنوب سقز موجب کشته‌شدن 2 تن از آنان شد. در این درگیری یک تن از نیروهای خودی نیز به شهادت رسید؛ در عملیات پاکسازی روستاهای خواشت، هرسین، ژان و بیساران (در جنوب محور سنندج - مریوان) نیروهای خودی پس از 4 سال در این منطقه پایگاه دایر کردند. در این عملیات 14 تن از نیروهای سپاه و ژاندارمری شهید، مجروح یا اسیر شدند.
2 اعزام 150 تن از روحانیون حوزه علمیه قم به جبهه‌های جنگ؛ اعزام 270 تن از نیروهای واحد بسیج سپاه فراشبند استان فارس و جمعی از رزمندگان رامهرمز به جبهه؛ اعزام عده ای از نیروهای بسیج شهر بابک و خان‌ببین رامیان به مناطق جنگی؛ نامه فرماندهی منطقه5 سپاه آذربایجان شرقی به فرمانده کل سپاه درخصوص استقبال گرم و پرشور مردم از سخنان امام مبنی‌بر شرکت آحاد مردم در جبهه‌ها؛ حجت‌الاسلام سالک مسئول بسیج سپاه پاسداران در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی با بی‌نظیر خواندن استقبال مردم از عزیمت به جبهه‌ها عنوان کرد که ابتکار عمل جنگ در دست ما می‌باشد. وی همچنین سخنانی درباره نقش نیروهای بسیج سپاه و مردم در تحقق پیروزی‌ها ایراد کرد.
3 تقاضای پناهندگی یک سرگرد ارتش عراق به همراه خانواده‌اش، یک پزشک و 3 عراقی دیگر پس از ورود به ایران ازطریق مرزهای آذربایجان غربی.
4 به گزارش آسوشیتدپرس، وزیر نفت عراق بار دیگر بر توسعة جنگ به آب‌های خلیج‌فارس و حمله به کشتی‌ها تأکید کرد. قاسم احمدتقی همچنین در مصاحبه ای با روزنامه الانباء (چاپ کویت) از قطع خط لولة نفت صادراتی بانیاس سوریه انتقاد کرد.
5 گزارش رادیو بی‌بی‌سی به نقل از شرکت بیمة لویدز لندن از حملات نیروی هوایی عراق به کشتی‌های شناور در جزیره خارک؛ روزنامة گاردین: حملات هوایی عراق بر بازار بیمه کشتی‌ها در لندن تأثیر نداشته است؛ روزنامه تایمز مالی (چاپ لندن) در گزارشی، گلایه غربی‌ها را از ضعف عراق در اقدامات نظامی علیه پایانة نفتی خارک منعکس کرد.
در گزارشی که روزنامه نیویورک تایمز پس از دعوت عراق از خبرنگاران غربی برای بازدید از برخی شهرهای این کشور، نوشته است، دلایل ناکامی نیروی هوایی عراق در شکست‌دادن ایران مورد سؤال قرار گرفته است. در این گزارش همچنین رابطه امریکا و عراق و آینده صدام در رهبری عراق بررسی شده است؛ "تلفات و کمبودهای ناشی از جنگ با ایران روحیه عراقی‌ها را تضعیف کرده است" عنوان گزارشی است که روزنامه واشنگتن پست به نقل از رابرت کارتی (خبرنگار خود از بغداد) به چاپ رسانده است؛ با وجود سخنان مسئولان عراق مبنی‌بر عادی‌بودن اوضاع، آسوشیتدپرس گزارشی از اوضاع
1 نجف ارسال کرده که نشان از اتخاذ تدابیر شدید امنیتی پس از ورود خبرنگاران غربی به این کشور دارد.
2 رئیسجمهور در مراسم تجلیل شهدای شهر اصفهان، با تقدیر از تلاش و فداکاری مردم اصفهان برای انقلاب و جنگ خاطرنشان کرد که دولت ایران درصدد فعال‌کردن سواحل دریای عمان به‌جای خلیج‌فارس برای صدور نفت و بارگیری کشتی‌ها است. رئیسجمهور همچنین درباره تأسیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق اعلام کرد که ایران آماده کمک به این نهضت است؛ فرمانده کل سپاه هم در مصاحبة مطبوعاتی خاطرنشان کرد که ایجاد پادگان‌های نظامی برای برادران عراقی و تدارکات نظامی مجلس اعلا به‌عهدة سپاه گذاشته شده است.
3 سیدمحمدباقر حکیم در مصاحبه ای مطبوعاتی درمورد شیوة مبارزة این مجلس و ترکیب آن، همچنین نحوة استقبال مردم سخن گفت و امپریالیسم را مهم‌ترین مانع در مسیر تحقق اهداف تشکیلات مبارزان نامید.
4 توسعه روابط اقتصادی ایران و اسپانیا و امور مربوط به مشارکت اسپانیا در برنامههای عمرانی درحال اجرا در ایران، موضوع گفتوگوی سفیر اسپانیا با دکتر بانکی رئیس سازمان برنامه و بودجه بود.
5 روزنامه اطلاعات در مقاله ای به بررسی دلایل تیرگی روابط ایران و فرانسه و انجام ابتکارات جدید در سیاست خارجی فرانسه، ازجمله تعیین سفیر جدید در تهران پرداخته است. در این مقاله حمایت کامل فرانسه از عراق، اعطای پناهندگی سیاسی به سران تروریست‌های مخالف ایران و بازنگرداندن این مجرمان و فراهم‌کردن زمینه برای ربودن ناوچه‌های نیروی دریایی ایران، چند دلیل سردی روابط فیمابین ذکر شده است.
6 به گزارش خبرگزاری‌های فرانسه و آسوشیتدپرس، سفیر ایران، شرکت نیروهای ایران را در حادثة حمله به پادگان نظامی بعلبک لبنان تکذیب کرد؛ محسن رضایی نیز در مصاحبة مطبوعاتی در رادیو، تلویزیون با تکذیب این خبر، حادثه مذکور را حرکتی مردمی برای نشان‌دادن نبرد استقلال در لبنان ذکر کرد؛ در پایان جلسه شورای عالی دفاع، آقای هاشمی رفسنجانی موضع رسمی جمهوری اسلامی را اعلام کرد. وی نیز اتهام شرکت در این حمله را تکذیب کرد.
گزارش روزشمار 3/9/1361
7 مجروح‌شدن 6 نفر و خسارت‌دیدن چند منزل مسکونی و یک مدرسه در حمله نیروهای هوایی عراق به آبادان و خرمشهر؛ سقوط هواپیمای اف5 نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران در یک درگیری هوایی در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل در حوالی ایوان؛ کشف و خنثی‌سازی یک مین دریایی شناور در 16 مایلی جزیره خارک به‌دست افراد نیروی دریایی جمهوری اسلامی.
8 در پایان جلسه شورای عالی دفاع، آقای هاشمی رفسنجانی موضوعات مطرح‌شده در جلسه را که شامل نتایج عملیات محرم، طرح ارتش برای تشکیل گردان‌های قدس، وضعیت کلی جبهه‌ها و برنامههای آینده جنگ بود، بازگو کرد.
در درگیری با نیروهای مسلح غیرقانونی در کچل منگان سقز 5 تن از نیروهای خودی شهید یا زخمی شدند، از تلفات عناصر مسلح غیرقانونی آمار دقیقی به دست نیامد؛ نیروهای حزب دمکرات در محور میاندوآب - بوکان یک کامیون را به آتش کشیدند؛ چته‌های حزب دمکرات 10 تن از اهالی شهرستان بانه را ربوده، با خود بردند؛ ترور ناموفق یکی از نیروهای پاسدار به‌دست دو فرد مسلح و دستگیرشدن یک تن از آنان؛ قرارگاه حمزه: عده ای از اسرای زندان‌های حزب دمکرات کردستان ایران (متشکل از نیروهای نظامی و انتظامی و...) در ازای دریافت اسلحه و مهمات به دولت عراق واگذار شده‌اند؛ حزب دمکرات در نظر دارد 100 تن از زندانیان خود را که اکثراً از نیروهای سپاه و بسیج هستند و در روستای دولتو (در
1 24 کیلومتری شمال سردشت) نگهداری می‌شوند، اعدام کند؛ درخواست دریافت امان‌نامة 4 تن از افراد حزب دمکرات پس از اظهار ندامت از اعمال گذشته و تحویل‌دادن 3 قبضه اسلحه.
2 سخنان سرهنگ کوچک‌زاده فرمانده ژاندارمری کل کشور درباره تأسیس 40 پاسگاه ژاندارمری در مناطق آزادشدة غرب و جنوب کشور و پاکسازی مناطق غرب کشور از وجود نیروهای مسلح غیرقانونی.
3 تیراندازی ناموفق سرنشینان یک خودرو به‌سوی یکی از نیروهای کمیته در خیابان ولیعصر تهران؛ مشکوک‌شدن نیروهای واحد گشت سپاه به یک زن جوان در همین خیابان و کشف مقداری اسناد سازمان و به‌دست‌آوردن آدرس برخی خانه‌های تیمی؛ دستگیری یکی از اعضای گروه‌های عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اصفهان؛ کشته‌شدن 5 تن از اعضای چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) در یک درگیری در ارومیه؛ 8 تن از اعضای یک گروه سلطنت‌طلب به 6 ماه تا 5 سال زندان محکوم شدند.
4 اعزام جمعی از نیروهای داوطلب بسیجی از بندر گناوه، منطقة 5 و 6 کشوری به جبهه‌های جنگ؛ کمک نقدی مردم مشکین‌شهر به جبهه‌ها؛ گفتوگوی مطبوعاتی حجت‌الاسلام سالک (مسئول بسیج مستضعفین) درمورد دلایل تشکیل بسیج، خط مشی و موانعی که این نهاد از زمان تشکیل با آن روبهرو بوده و برنامههای آیندة آن. وی در این مصاحبه اعلام کرد که طرح ادغام بسیج در سپاه پاسداران سوءاستفاده از این نیروی عظیم مردمی را ناکام گذاشت.
5 سخنان سرپرست ستاد بازسازی استان باختران و مسئول بنیاد مسکن این استان درباره پیشرفت فعالیت‌های بازسازی مناطق جنگی سرپل ذهاب، منطقه ثلاث باباجانی و گیلان‌غرب؛ به گفته سرپرست بنیاد مسکن استان لرستان، فعالیت عمرانی مؤثری برای بازسازی مناطق آسیب‌دیده در خرم‌آباد، دشت‌عباس و 120 روستای استان ایلام آغاز شده است.
6 نشریه بیمه لویدز اعلام کرد که نرخ بیمه کشتی‌هایی که به ترمینال نفتی ایران در جزیره خارک و بندر بوشهر تردد می‌کنند افزایش چندانی نیافته است؛ مطلبی مشابه نیز در گزارش روزنامه گاردین با عنوان "صدور نفت فارغ از حمله عراق" آمده است.
7 امام خمینی در جمع 16 تن از ائمة جمعة شیعه و سنی شهرهای خراسان در حسینیة جماران زمزمه‌های ضدانقلاب را مبنی‌بر دلسردی مردم بی‌اساس خوانده، اسلام را عامل اتحاد شیعه و سنی و حمایت یکپارچة مردم از انقلاب دانستند.
8 امام خمینی در دیدار با گروهی از نیروهای قرارگاه حمزه و خانواده شهدا به ستایش از همه نیروهایی که به انقلاب و اسلام خدمت می‌کنند، پرداختند و به اهالی کردستان توصیه کردند مراقب باشند تا گروهک‌های معاند آنان را فریب ندهند.
9 دیدار سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش با آقای هاشمی رفسنجانی درپی بروز اختلاف میان وی و سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش و تصمیم به برگزاری جلسه ای با حضور طرفین برای رفع اختلافات.
10 امضای یادداشت تفاهم درزمینه‌های گوناگون اقتصادی، فنی، صنعتی، بازرگانی، کشاورزی، دامداری و تبادل تجارب علمی و تحقیقاتی بین وزیر دارایی مجارستان و وزیر کشاورزی و عمران روستایی ایران.
محمدباقر حکیم سخنگوی مجلس اعلای عراق در مصاحبه ای مطبوعاتی، سرنگونی حکومت صدام و مبارزه با استکبار جهانی را مهم‌ترین اهداف این نهضت خواند و اعلام کرد که درصورت مشترک‌بودن اهداف، این نهضت حاضر به همکاری با گروه‌های سیاسی غیراسلامی می‌باشد. وی یادآور شد که این مجلس از ائتلاف
1 میان احزاب و گروه‌ها به وجود نیامده و در سخنانش به موضوع قومیت در عراق نیز اشاره کرد.
2 گزارشی از اقدامات نیروهای معارض عراقی علیه نظامیان این کشور ازجمله: حمله به پایگاه ارتش عراق در نزدیکی ده سیرکوتک، اسیرکردن 14 سرباز و به‌غنیمت‌گرفتن مقدار زیادی مهمات؛ مین‌گذاری بر سر راه عبور یک کاروان نظامی، انهدام 2 خودرو و کشته‌شدن 8 تن از سرنشینان آنها؛ حمله به یک واحد گشت در مسیر جاده چواره - قرنه؛ حمله به پادگان توتمان؛ پرتاب نارنجک به مقر سازمان امنیت سلیمانیه؛ مین‌گذاری در جاده ماوؤت؛ به‌آتش‌کشیدن دفتر حزب بعث و مقر پلیس شاندری؛ برگزاری تظاهرات گسترده در اربیل و... .
گزارش روزشمار 4/9/1361
3 در گلوله‌باران امروز شهر آبادان 3 منزل مسکونی و بخشی از یک حسینیه تخریب شد؛ چند ساختمان در بمباران پادگان ابوذر سرپل ذهاب آسیب دیدند.
4 ورود 33 دستگاه نفربر برزیلی با تریلرهای عربستان و 7 دستگاه کامیون حامل مهمات به پادگان شعیبه عراق؛ ارسال تعداد زیادی کامیون حامل مواد سوختی از کویت به عراق.
5 درخواست پناهندگی 6 نفر ازجمله 4 نیروی نظامی عراق از ایران.
6 گزارش آسوشیتدپرس به نقل از خبرگزاری سودانی حاکی‌از اعزام سومین گروه داوطلبان سودانی برای شرکت در جنگ علیه ایران است؛ خبرگزاری رویتر: عراق برای جبران نیروی کار موردنیاز خود موافقت نامه ای را با فیلیپین درزمینه تقویت همکاری در امور اشتغال و کارگری امضا کرد.
7 سخنان مسئول واحد بسیج سپاه اصفهان در تقدیر از روحانیون برای ارشاد افراد بسیج و تشریح فعالیت‌های این واحد برای تحقق تشکیل ارتش بیست میلیونی؛ حسین صفار هرندی قائم‌مقام ستاد منطقه6 سپاه در مصاحبه ای مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی نقش بسیج را در ادارة جنگ و غلبه بر حرکت‌های گروه‌های مسلح محارب بسیار مؤثر توصیف کرد.
8 در حملة غافلگیرانة افراد کومه‌له به یک پایگاه نیروهای خودی در منطقه واوان سردشت، 42 تن از نیروهای ژاندارمری و سپاه شهید یا اسیر شدند؛ در درگیری بین نیروهای خودی با افراد مسلح غیرقانونی در منطقه تیژتیژ در محور سنندج - مریوان، 8 تن از افراد خودی شهید یا اسیر شدند؛ در عملیات مین‌گذاری نیروهای سپاه میاندوآب بر سر راه نیروهای معارض، 5 تن از آنان کشته یا زخمی شدند؛ درخواست امان‌نامه یکی از افراد حزب دمکرات از سپاه سنندج پس از تحویل‌دادن یک قبضه اسلحه کمری.
9 با اطلاعات مردمی، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین در خیابان فردوسی گرگان کشف شد و از آن تعدادی اسناد و مهمات به دست آمد، در درگیری بین نیروهای سپاه و افراد این خانه تیمی، 3 تن از منافقین کشته شدند و از نیروهای خودی هم یک تن شهید و یک تن زخمی شدند؛ در بازرسی از یک فرد مشکوک در تهران، اسناد حاوی اطلاعاتی از نیروهای سپاه و آدرس تعدادی از مغازه‌داران متعهد محل به دست آمد؛ نیروهای گشت سپاه، 3 تن از اعضای حزب کمونیستی طوفان را در خیابان جیحون دستگیر کردند.
10 سخنان بخشدار بستان در تشریح بازسازی معابر عمومی و اماکن دولتی این شهرستان؛ دبیر ستاد مرکز خدمات کشاورزی خوزستان نیز درباره فعالیت‌های این مرکز توضیحاتی داد.
11 فرمانده ژاندارمری (سرهنگ کوچک‌زاده) و نماینده امام در این نیرو (غلامحسین کرباسچی)، گزارشی از وضعیت و فعالیت‌های ژاندارمری و مشکلاتی که در راه گسترش این نیرو وجود دارد را به اطلاع امام رساندند، امام نیز به آنان توصیه کردند که روح ایمان و اسلامیت را در نیروها زنده نگه دارند.
1 پیوند و همراهی دانشجویان با مردم در دوران مبارزه و انقلاب و نقش انجمن اسلامی در هدایت مردم، محور اصلی سخنان آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با اعضای انجمن اسلامی دانشجویان سراسر کشور بود.
2 درپی بازداشت و آزار تعدادی از دانشجویان مسلمان ایران در شهر بنلگور هند، جمعی از اعضای انجمن اسلامی فارغ‌التحصیلان هند با آقای هاشمی رفسنجانی دیدار کردند. در این دیدار، رئیس مجلس شورای اسلامی با ابراز تعجب از شرکت‌کردن هند در اینگونه اقدامات، به این کشور هشدار داد که روابط ایران و هند را درمعرض خطر قرار ندهد.
3 نقش و عملکرد قدرت‌های بزرگ پس از انقلاب اسلامی در ابعاد داخلی و خارجی، علت ناکامی آنها و وضعیت کلی کشور پس از قطع وابستگی به قدرت‌های خارجی، عمده سرفصل‌های مطرح‌شده در سخنان میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در مراسم گرامیداشت آیت‌الله اشرفی اصفهانی بود.
4 سیدمحمد غرضی وزیر نفت ایران، در پایان دیدار با لوراج کمار معاون وزیر نفت هندوستان، به توضیح دلیل سفر وی به ایران و نتیجه مذاکرات بین دو کشور پرداخت.
5 به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر خارجه ژاپن در مصاحبه با روزنامه کویتی الوطن بر حمایت خود از تلاش‌های میانجیگرانه برای خاتمه جنگ ایران و عراق تأکید کرد.
6 قاسم احمد تقی وزیر نفت عراق، در مصاحبه با روزنامه کویتی السیاسه، درباره کاهش صدور نفت عراق، تأثیر آن در اقتصاد این کشور و برنامههای آتی عراق در افزایش صدور نفت گزارش داد.
7 روزنامه آلمانی فرانکفورتر الگمانیه زاینوگ، در مقاله ای با بررسی تأثیر جنگ در اقتصاد عراق، اعلام کرد که عراق در این نبرد بیش از ایران آسیب دیده است، خبرگزاری فرانسه نیز با پیش‌بینی مشکلات اقتصادی برای عراق، به بیان راه حل‌های این کشور برای مواجهه با آن پرداخته است.
8 بازدید گروهی از اعضای مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق از شهرک آزادشدة زبیدات در عملیات محرم.
9 خبرگزاری فرانسه از وین در گزارشی اعلام کرد که یک خلبان ایرانی همراه خانواده‌اش از ایران گریخته و از دولت اتریش تقاضای پناهندگی کرده است، یونایتدپرس نیز از استکهلم گزارش داد که یک مهندس پرواز خطوط هوایی ایران به سوئیس پناهنده شده است.
گزارش روزشمار 5/9/1361
10 برجای‌ماندن یک شهید و 10 زخمی؛ آتش‌سوزی قسمتی از پالایشگاه آبادان؛ تخریب 2 منزل مسکونی و خسارت‌دیدن ساختمان راه‌آهن و گمرک خرمشهر از پیامدهای حملات توپخانه‌ای امروز عراق به شهرهای آبادان و خرمشهر بود؛ یک فروند هواپیمای عراقی در منطقه جنوب به‌وسیله یگان پدافند زمین‌به‌هوا سرنگون شد.
11 درگیری یک گروه گشتی خودی با عناصر مسلح غیرقانونی در شمال‌غربی سنندج به شهادت 5 تن از نیروهای خودی و گروگان‌گرفته‌شدن 3 نفر دیگر انجامید؛ در برخورد یک خودرو زیل با مین در محور ربط - مهاباد، یک سرباز مجروح شد؛ 2 نفر از اعضای رده‌بالای کومه‌له و 10 تن از افراد حزب دمکرات در جاده بوبکتان در غرب سقز به‌دلیل برخورد خودرو حامل آنان با مینی که خود کارگذاشته بودند، به هلاکت رسیدند؛ جیپ نیروهای حزب دمکرات در جاده کانی‌خوان بانه روی مین رفت و هر 6 سرنشین آن به هلاکت رسیدند؛ کشته یا زخمی‌شدن 35 تن از افراد کومه‌له درپی انفجار یک بمب دست‌ساز در مقر این حزب در قریه تازه‌قلعه در 5/17 کیلومتری غرب بوکان.
12 در درگیری نیروهای سپاه با 5 تن از عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه جنگلی لاجیم سوادکوه، یک تن از عناصر منافقین کشته شد و بقیه گریختند، مقداری مهمات و یک اسلحه نیز از این افراد برجا ماند.
با دستگیری چند گروه عملیاتی نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شمال خراسان؛ مشخص شد که ترور امام‌جمعه قوچان و چند تن از مسئولان شهر از برنامههای آتی سازمان بوده است؛ پرتاب شبانه نارنجک به منزل معاون آموزشوپرورش شهرستان اسکو خساراتی به بار آورد.
1 ؛ جمع‌بندی روزنامه کیهان از اعزام‌های چند روز اخیر نیروهای داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ که به مناسبت هفته بسیج سرعت یافته است.
2 گزارش کیهان در تشریح مراسم راهپیمایی ده‌ها هزار نفر از اعضای بسیج از مقابل لانه جاسوسی امریکا به‌سمت دانشگاه تهران در سالروز تأسیس بسیج؛ به همین مناسبت (سالروز تأسیس بسیج)، محسن رضایی فرمانده کل سپاه و سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش پیام‌های جداگانهای صادر کردند، در پیام محسن رضایی پس از تجلیل از نقش بسیج در پیروزی‌های انقلاب، از مردم خواسته شده است که با بالابردن سطح آگاهی‌های مذهبی، سیاسی و اجتماعی و پیروی از ولایت فقیه، خود را هرچه‌بیشتر برای خدمت به اسلام آماده کنند، ظهیرنژاد نیز موفقیت هرچه‌بیشتر را برای بسیج و نیروهای شبه‌نظامی و عشایر خواستار شد.
3 آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه، توضیح فتوای امام مبنی‌بر شرکت نیروها در جبهه و تأثیرات آن در وضعیت اعزام‌ها، به مقایسه وضعیت نیروهای ایران و عراق و انگیزه‌های متفاوتشان برای حضور در جبهه‌ها پرداخت.
4 گزارش کیهان از دیدار آقایان رفیق‌دوست (وزیر سپاه) و صیادشیرازی (فرمانده نیروی زمینی ارتش) با آیت‌الله منتظری و گفتوگوی آنان درخصوص نحوه انجام‌دادن اقدامات لازم برای کمک به مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق؛ فرمانده سپاه پاسداران نیز درباره چگونگی عملکرد سپاه در تأمین تدارکات نیروهای داوطلب عراقی برای مبارزه با دولت عراق توضیحاتی داد؛ آیت‌الله مهدوی کنی دبیر جامعه روحانیت مبارز در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی، حمایت این جامعه را از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق اعلام کرد؛ حزب جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای که به مناسبت تشکیل مجلس اعلای عراق صادر کرد، برقراری این نهضت را نقطة عطفی در تاریخ مبارزات ملت مقاوم عراق خواند؛ به گزارش روزنامه اطلاعات، گروهی از اعضای مجلس مذکور، پس از 3 روز اقامت در خوزستان و بازدید از مناطق آزادشده در جریان عملیات محرم، تأسیسات نفتی و شهرک زبیدات و... اهواز را به‌قصد تهران ترک کردند.
5 به گزارش رادیو مسکو، در مذاکرات میان شوروی و ایران راه‌های گسترش همکاری برای استفاده از آب رودخانه‌های ارس، اترک و تجن ارزیابی و در برخی زمینه‌ها توافق‌هایی شد؛ رادیو امریکا به نقل از مرکز مطالعات امنیت بین‌المللی امریکا ادعا کرد که ایران به‌تدریج، به حوزه نفوذ شوروی تبدیل می‌شود که علت آن، دریافت کمک برای اعمال سیاست‌های توسعه‌طلبانه در حوزه خلیج‌فارس است؛ بی‌بی‌سی نیز با اشاره به مطرح‌شدن مجدد طرح احداث خط لوله گاز طبیعی از ایران به ترکیه از توسعه روابط اقتصادی دو کشور و افزایش صادرات ترکیه به ایران خبر داد.
6 دلایل توسعه رابطه عراق با کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس در گزارش خبرنگار اعزامی روزنامه انگلیسی هرالد تریبیون؛ رادیو کلن در بررسی اوضاع اجتماعی و اقتصادی عراق در زمان جنگ، علت اصلی خستگی و بیزاری مردم از جنگ را کثرت تعداد کشته‌ها و مجروحان عنوان کرد.
به گزارش کیهان، میتران رئیسجمهور فرانسه، در پایان سفر سه روزه خود به مصر، اعلام کرد که قدرت‌های غربی نمی‌خواهند که عراق در جنگ با ایران شکست بخورد؛ شیخ محمدبن‌مبارک
1 آل‌خلیفه وزیر خارجه بحرین در مصاحبه با روزنامه النهار (چاپ بیروت) عنوان کرد که هرگونه پیشرفت نیروهای ایرانی در مرز عراق باید با واکنش جمعی اعراب روبهرو شود.
2 بررسی سازمان اوپک، دسته‌بندی‌های موجود در این سازمان، وضعیت صدور نفت کشورهای عضو و آینده بازار جهانی نفت در روزنامه واشنگتن پست. طبق اعلام این روزنامه، عربستان سعودی به‌احتمال‌زیاد در اجلاس آینده وزیران نفت اوپک، از ایران خواهد خواست که به ارزان‌فروشی نفت پایان دهد.
3 شورای مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین، در پایان اجلاس هشت ساعته، در بیانیه‌ای ضمن رد طرح صلح خاورمیانهای ریگان بر ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی تأکید کرد.
4 به گزارش خبرگزاری فرانسه از رم، یکی از کارمندان سفارت ایران در رم، در نامهای که در روزنامه های امروز ایتالیا چاپ شده است، برای پیوستن به شورای ملی مقاومت به ریاست بنی‌صدر از مقام خود کناره‌گیری کرد؛ رادیو اسرائیل در یک گزارش خبری، به تقاضای پناهندگی سیاسی یک خلبان هواپیمایی ایران از سوئد اشاره کرد.
ضمیمه گزارش575: مشروح گزارش کیهان از اعزام‌های مردمی اخیر به جبهه‌ها.
گزارش روزشمار 6/9/1361
5 در حمله توپخانه ای عراق به آبادان، 3 تن زخمی شدند و چند خانه ویران گردید؛ یک فروند بالگرد سوپر فرلئون عراقی که تا 45 مایلی جزیرة خارک نفوذ کرده بود به‌وسیله یک جنگنده اف4 خودی منهدم شد.
6 افراد کومه‌له در مهاباد گرفتار کمین نیروهای سپاه شدند و در درگیری ایجادشده 2 تن از آنان کشته شدند و یک تن دستگیر گردید؛ در همین شهر، یکی از نیروهای معارض با معرفی خود به نیروهای سپاه، خواستار دریافت امان‌نامه شد؛ 4 تن از افراد حزب دمکرات در سنندج، خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند.
7 با دخالت نیروهای انتظامی، ترور یک آهنگر در خیابان پیروزی تهران (خیابان نبرد)، ناکام ماند و فرد مهاجم که از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، زخمی شد؛ تیراندازی افراد سازمان مجاهدین از داخل یک خودرو سرقتی به‌سوی یک خودرو پیکان، یک شهید و یک زخمی بر جای گذاشت که فرد شهید از کارمندان آتش نشانی بود؛ فرد دیگری از اعضای سازمان مجاهدین در قائم‌شهر، پس از شناسایی‌شدن ازجانب نیروهای سپاه، درحین فرار تصادف کرده، با خوردن قرص سیانور اقدام به خودکشی کرد؛ دستگیری یکی از کارمندان راه‌آهن به‌دلیل ارتباط با سازمان مجاهدین و کشف اوراق سازمانی و تعدادی نامه تهدیدآمیز از وی خطاب به کارگران راه‌آهن؛ دستگیری رابط هسته‌های سازمان مجاهدین خلق در باختران؛ یکی از فعالان تحت تعقیب این سازمان در بروجرد دستگیر شده؛ دستگیری مجدد یکی از افراد سازمان در بوشهر که قبلاً با سپردن تعهد آزاد شده بود؛ دستگیری یکی از افراد تشکیلاتی سازمان در اصفهان.
8 اعزام نیروهای داوطلب بسیجی از شهرهای گوناگون مانند داراب، اراک، سلماس، همدان و... به جبهه‌های نبرد، از شهرستان آمل نیز تعدادی از نیروهای رزمی تخصصی شامل جوش‌کار، نقشه‌بردار، بنا و گچ‌کار راهی جبهه‌ها شدند، مردم این شهرستان همچنین هدایایی ازجمله چادر، پتو و... را به جبهه‌ها ارسال کردند.
9 مسئول ستاد بازسازی مناطق جنگی ایلام در تماسی با خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: 22 هزار هکتار از اراضی آزادشدة موسیان به زیر کشت خواهد رفت.
نقش دانشگاه در وابستگی یا استقلال یک کشور؛ ثمرات پیوند حوزه و دانشگاه؛ جلوگیری از نفوذ افراد منافق با پوشش مقدس‌نمایی؛ اظهار رضایت از عملکرد دولت در جنگ و تأکید بر حمایت از دولت و مجلس،
1 مهم‌ترین محورهای سخنان امام در دیدار اعضای انجمن اسلامی دانشگاه‌های سراسر کشور با ایشان بود.
2 نخست‌وزیر در واکنش به سخنان روز گذشته میتران مبنی‌بر تلاش قدرت‌های غربی برای جلوگیری از شکست عراق و کمک به امنیت تنگه هرمز و کشورهای حوزه خلیج‌فارس، سخنان وی را دخالتی آشکار در سرنوشت ملت‌ها دانست.
3 پیام رئیسجمهور به مناسبت گشایش سومین همایش سراسری مسئولان مراکز بنیاد شهید؛ آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان عالی کشور در سخنانی در آغاز این هم‌اندیشی، بر اهمیت و رسالت بزرگ بنیاد شهید تأکید کرد.
4 سخنان ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به مناسبت هفتم آذر روز نیروی دریایی؛ وی در گفتوگویی مطبوعاتی، درباره این روز تاریخی، چگونگی آموزش افراد این نیرو، وضعیت نظامی خلیج‌فارس و دریای عمان و نحوه حضور امریکا در این مناطق توضیحاتی داد.
5 گسترش روابط اقتصادی، فنی، صنعتی و تجاری از اهداف سفر یک هیئت اقتصادی به تهران، به سرپرستی اندره لوکانف معاون نخست‌وزیر بلغارستان، عنوان شد. این سفر به‌دنبال سفر هیئت اقتصادی ایران به بلغارستان انجام شد.
6 در اولین دور مذاکرات هیئت اقتصادی ایران به ریاست دکتر نمازی وزیر اقتصاد و دارایی، با هیئت اقتصادی یوگسلاوی به ریاست نیدنیو کوماندیچ عضو شورای فدرال این کشور، طرفین خواستار گسترش همکاری‌های اقتصادی و اجرای پروتکل ایران - یوگسلاوی شدند.
7 وزیر بازرگانی خارجی کره شمالی در دیدار با آقای عسگراولادی وزیر بازرگانی، در تهران، ضمن اعلام حمایت این کشور از ایران در جنگ علیه امپریالیسم امریکا، خواستار سرعت‌بخشیدن به کار هیئت‌های اقتصادی دو کشور شد.
8 معاون تجارت خارجی وزارت بازرگانی قطع روابط اقتصادی ایران با شرکت‌های چندملیتی و لزوم حمایت گسترده از کشورهای ضعیف را درزمینه اقتصادی از اهداف سفر هیئت ایرانی به 4 کشور افریقایی مالت، ماداگاسکار، تانزانیا و موزامبیک عنوان کرد و گفت که در همین زمینه، تفاهم‌نامه ای در چند رشته ازجمله همکاری در امر تعمیر کشتی و بیمه اتکایی با مالت به امضا رسیده است. تفاهم‌نامه ای هم با ماداگاسکار برای واردکردن شکر، گندم، برنج و کاغذ از این کشور امضا شد. همچنین ایران به موزامبیک درزمینه توسعه طرح‌های اقتصادی قول مساعد همکاری داد. در پایان، غنیمی‌فرد اعلام کرد که با پیگیری‌های ایران، نام رژیم اشغالگر قدس از متن قطعنامه کمیته بازرگانی آسیا و اقیانوسیه (اسکاب)، به‌عنوان کشور ناظر حذف شد.
9 گفتوگوی یک مقام آگاه در فرمانداری تهران با روزنامه کیهان درخصوص اجرا و پیشرفت کار انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی.
10 جعفر نمیری رئیسجمهور سودان، در مصاحبه ای مطبوعاتی، دربارة اعزام نیروهای این کشور به عراق و چگونگی آموزش آنها توضیحاتی داد.
11 روزنامه فایننشال تایمز (چاپ لندن) در مقاله ای با اشاره به کارشکنی برخی کشورها ازجمله عربستان، انتخاب دبیرکل آینده سازمان اوپک را حق قانونی ایران دانست.
12 مقاله روزنامه کیهان درپی اعلام مسئولان عراق مبنی‌بر پذیرش مجدد قرارداد 1975 و اظهارنظرهای متناقض مسئولان عراقی دربارة این قرارداد.
1 در حملة تعدادی از کردهای معارض عراقی به یک واحد نظامی عراق در جاده ابراهیم‌پاشا، یک افسر و 7 سرباز به هلاکت رسیدند و غنائمی به دست آمد؛ حمله مهاجمان وابسته به سفارت عراق در واشنگتن، به جلسة اتحادیة اسلامی دانشجویان عراقی در امریکا و کانادا با شکست مواجه شد و بعثی‌ها متواری شدند.
2 به گزارش رادیو فالانژهای لبنان، فیلیپ حبیب نماینده ویژه امریکا در خاورمیانه، برای عقب‌نشینی نیروهای سوری و رژیم اشغالگر قدس از لبنان، یک طرح سه ماده ای پیشنهاد کرده است.
گزارش روزشمار 7/9/1361
3 با مقاومت نیروهای خودی، عملیات سنگینی که نیروهای عراقی در 5 کیلومتری غرب پاسگاه شرهانی در منطقه عملیاتی محرم و مواضع تیپ ولیعصر(عج) اجرا کردند، ناکام ماند و دشمن با تحمل 400 کشته یا زخمی و 25 اسیر مجبور به عقب نشینی شد؛ هواپیماهای عراقی که به حریم هوایی استان بوشهر، جزیره خارک و بندر بوشهر تجاوز کردند، پس از مواجهه با آتش پدافند هوایی منطقه را ترک کردند؛ تخریب چند منزل مسکونی و زخمی‌شدن 9 تن در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر.
4 شهید یا زخمی‌شدن 2 تن از سربازان تأمین در ارتفاعات لژآباد سردشت به‌دست نیروهای مسلح غیرقانونی؛ بالگرد ارتش جمهوری اسلامی ایران هدف نیروهای کومه‌له قرار گرفت و مجبور به فرود اضطراری شد و 2 خلبان آن به اسارت افراد کومه‌له درآمدند؛ با دخالت به‌موقع نیروهای ژاندارمری و سپاه، نیروهای مسلح غیرقانونی که قصد گروگان‌گرفتن بخشدار سرو (شمال‌غربی ارومیه) را داشتند، با زخمی‌شدن یکی از اعضای خود از محل حادثه گریختند؛ تیراندازی نیروهای مهاجم به‌سمت نیروهای سپاه در جنوب اشنویه تلفاتی درپی نداشت؛ پاکسازی 10 روستا در شمال‌غربی سنندج با تلاش نیروهای خودی؛ دستگیری 5 تن از اعضای هسته‌های مخفی گروه کمونیستی کومه‌له در اطراف کامیاران؛ یکی از چته‌های حزب دمکرات خود را به سپاه اشنویه تسلیم کرد.
5 سخنان حجت‌الاسلام سیدموسی موسوی (نماینده امام در غرب کشور) درباره سیر پاکسازی کردستان، توجه مسئولان به روستاهای کردنشین، بسیج مردم این منطقه علیه نیروهای ضدانقلاب و اجرای برنامههای عمرانی و رفاهی در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی.
6 دو تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پس از دستگیری به‌دست نیروهای سپاه در قائم‌شهر، با خوردن قرص سیانور به هلاکت رسیدند؛ کشف 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در تبریز به همراه تعدادی اسلحه و مقداری مهمات؛ دستگیری مجدد یکی از منافقین در بندرترکمن که از وی 13 عدد بمب دست‌ساز ضبط شد؛ 3 تن از ضدانقلابیون در جنگل‌های صومعه‌سرا دستگیر شدند؛ صدور حکم 9 تن از اعضای گروهک‌های ضدانقلاب آرمان مستضعفان، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و سازمان مجاهدین خلق ازجانب دادگاه انقلاب اسلامی بندر انزلی.
7 اعزام نیروهای داوطلب بسیجی از شهرهای مختلف ازجمله درود، اردبیل، قائم‌شهر و... و همچنین 5 دستگاه کمپرسی همراه راننده به جبهه‌های جنگ.
8 سخنان سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش درباره چگونگی تشکیل گردان‌های احتیاط قدس در سازمان رزم ارتش جمهوری اسلامی ایران.
مدیریت سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی در اطلاعیه‌ای به مناسبت 7 آذر (روز نیروی دریایی) با اشاره به نابودی دو اسکله بزرگ نفتی عراق ("البکر" و "الامیه")، این اقدام دریانوردان این نیرو را قهرمانانه توصیف کرد. سخنان حجت‌الاسلام الهی سرپرست اداره سیاسی، ایدئولوژیک نیروی دریایی در تجلیل از
1 فداکاری‌های شهید ناخدا همتی و یاران فداکارش برای اجرای عملیات مروارید در هفتم آذر 1359.
2 اظهار نارضایتی مسئولان جهادسازندگی از روند تصویب اساسنامه جهادسازندگی در مجلس، در ملاقات با برخی مسئولان ازجمله هاشمی رفسنجانی و اقدامات رئیس مجلس دراین‌باره.
3 دو گزارش از روزنامه کیهان درباره حمایت و اعلام همبستگی اسرای عراقی در مشهد و بندر انزلی با تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی؛ یک گروه از اسرای مؤمن عراقی در اردوگاه حشمتیه تهران نیز علاوه‌بر درخواست اجازه برای شرکت در جنگ علیه عراق، برای جبران گذشته جمعاً مبلغ 000,239 ریال برای کمک به رزمندگان و مهاجران جنگی اختصاص دادند.
4 ارسال پیام قدردانی نخست‌وزیر، به امام خمینی درپی سخنان امام مبنی‌بر حمایت قاطع از قوای سه‌گانه.
5 تصمیم‌گیری درباره حزب توده و جریان منشعب از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) وابسته به لطف‌الله میثمی و داریوش فروهر در جلسه سران سه قوه.
6 در دیدار نیدنیوکوماندیچ سرپرست هیئت اقتصادی یوگسلاوی با بهزاد نبوی وزیر صنایع سنگین و محمد سلامتی وزیر کشاورزی، وزیر صنایع سنگین خواهان ارتباط بیشتر اقتصادی و فنی دو کشور شد.
7 توصیه شورای اقتصادی و اجتماعی کشورهای عضو اتحادیه عرب در آغاز سی‌وسومین اجلاس خود در تونس به سوریه و عراق مبنی‌بر حل اختلاف از راه گفتوگو درباره قطع صدور نفت عراق از خاک سوریه؛ مقاله روزنامه نیویورک تایمز در مقایسه وضعیت اقتصادی عراق قبل و بعد از تجاوز به ایران و یادآوری اهمیت صدور نفت این کشور از خاک سوریه در رونق مجدد اقتصادی عراق.
8 ستاد بسیج اقتصادی کشور: با تلاش و ایثار کارمندان وزارت نفت، میزان سهمیه بنزین، از 60 لیتر به 90 لیتر در ماه افزایش یافت.
9 در واکنش به خبرهای رسیده حاکی‌از فروش اسلحه از چین به عراق، امروز یک هفته‌نامه معتبر چینی با بی‌طرف خواندن این کشور، فروش اسلحه به عراق را تکذیب کرد.
گزارش روزشمار 8/9/1361
10 تخریب 4 منزل مسکونی، آسیب‌دیدن 2 باب مغازه، شهادت 2 کودک و زخمی‌شدن 19 نفر از نتایج حمله امروز توپخانههای عراق به دو شهر آبادان و خرمشهر بود؛ تخلیه 48 منزل مسکونی در خرمشهر با همکاری صاحبانشان؛ با دخالت پدافند هوایی جمهوری اسلامی ایران، حمله هوایی هواپیماهای عراقی در خرم‌آباد نافرجام ماند.
11 حمله نیروهای مسلح غیرقانونی به یک خودرو ارتش در حوالی پایگاه کوله زاغه در محور سنندج - دیواندره و شهادت 6 تن از نیروهای خودی؛ شهید یا زخمی‌شدن 2 تن از افراد گروه گشتی شهربانی در سنندج به‌دست نیروهای مسلح غیرقانونی؛ زخمی‌شدن 3 تن از نیروهای خودی در درگیری با نیروهای مهاجم در منطقه پیرانشهر؛ آتش خمپاره موجب زخمی‌شدن 4 تن دیگر از نیروهای خودی در مریوان شد؛ انهدام یک دستگاه بلدوزر وزارت راه به‌دست مهاجمان در اطراف سردشت؛ دستگیری 8 تن از نیروهای حزب دمکرات.
ترور ناموفق حجت‌الاسلام ارشادی توسط عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شیراز و کشته‌شدن یک تن از اعضای تیم عملیاتی مهاجمان؛ به‌هلاکت‌رسیدن 4 تن از افراد سازمان مجاهدین در عملیات انهدام یکی از مقرهای این سازمان در جنگل‌های شفت فومن؛ دستگیری عامل به‌شهادت‌رساندن حجت‌الاسلام موحدی حاکم شرع گیلان‌غرب در زاهدان، فرد مهاجم از اعضای گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود؛ به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، 2 تن از اعضای سازمان با اظهار
1 ندامت از اعمال گذشته، خود را به نیروهای سپاه مستقر در سقز و بانه معرفی کردند.
2 پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران از آرمان ملت فلسطین، لزوم همبستگی و ایستادگی کشورهای مسلمان در مقابل سیاست‌های امریکا و هدف درازمدت رژیم صهیونیستی از حضور در منطقه، مهم‌ترین محورهای پیام آیت‌الله خامنه‌ای (رئیسجمهور) به مناسبت روز همبستگی با مردم فلسطین بود.
3 علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران در واکنش به طرح فیلیپ حبیب (نماینده ویژه امریکا در بحران جاری لبنان) مبنی‌بر خروج هم‌زمان نیروهای سوریه و رژیم اشغالگر قدس از لبنان، ضمن رد این طرح، آن را توطئه‌ای درجهت حذف موانع حضور رژیم صهیونیستی در لبنان دانست.
4 سخنان رحمت‌الله خسروی مدیرعامل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی درباره فعالیت‌های این بنیاد در مناطق جنگ‌زده ازجمله ایلام، خوزستان و باختران.
5 به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، عسگراولادی وزیر بازرگانی، بررسی سطح مبادلات تجاری و افزایش آن را از اهداف سفر 4 روزه هیئت اقتصادی ایران به اسلام‌آباد اعلام کرد، وزیر اقتصاد و دارایی پاکستان نیز در همین خصوص به بررسی تشکیل بازار مشترک کشورهای اسلامی و صدور نفت ایران در پاکستان اشاره کرد؛ درپی سفر یک هیئت تجاری زلاندنو به سرپرستی وارن کوپر وزیر خارجه و تجارت این کشور به ایران، امروز علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه و آقای هدایت‌زاده قائم‌مقام وزارت بازرگانی با این هیئت دیدار و گفتوگو کردند و طرفین خواستار گسترش روابط به‌ویژه درزمینه اقتصادی شدند.
6 امضای یادداشت تفاهم با محورهای همکاری‌های اقتصادی، مبارزه با امپریالیسم و ترقی و توسعه اقتصادی دو ملت از نتایج سفر هیئت اقتصادی بلغارستان به ایران بود که معاون نخست‌وزیر این کشور و محمد سلامتی وزیر کشاورزی و عمران روستایی در گفتوگویی جداگانه به آن اشاره کردند؛ لوراج کمار معاون وزیر نفت هند نیز پیش از ترک تهران به امضای یادداشت تفاهمی در چند زمینه ازجمله مهندسی نفت (اکتشاف)، خرید نفت، پتروشیمی امور مهندسی و اجرای پروژه‌های فنی اشاره کرد.
7 به گزارش خبرگزاری آلمان به نقل از مصاحبه وزیر نفت عراق با نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه، پس از اقدام سوریه در مسدودکردن خط لوله نفتی عراق و لغو پروژه احداث یک خط لوله جدید ازطریق عربستان سعودی به دریای سرخ، عراق اینک درصدد افزایش گنجایش خط لوله خود ازطریق ترکیه برآمده است؛ به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، در ادامه تحرکات اقتصادی عراق، بکر محمد رسول وزیر کار و امور اجتماعی این کشور، در سئول با چون دوهوان رئیسجمهور کره جنوبی، کیم بیونگ هیون معاون نخست‌وزیر و وزیر برنامه‌ریزی اقتصادی، کیخ چونگ هو وزیر سازندگی و چونگ هان جو وزیر کار کره جنوبی مذاکره کرد.
8 گروهی از اسرای عراقی در گفتوگو با خبرنگاران، از برخی موضوعات مانند تأسیس ستاد تخلیه غنائم جنگی به‌دستور صدام برای غارت اموال مردم خرمشهر، دستور انهدام همه منازل مسکونی در خرمشهر و ترس ارتش بعثی از عملیات بیت‌المقدس و فتح خرمشهر پرده برداشتند.
گزارش روزشمار 9/9/1361
9 در حمله توپخانه ای عراق به شهر آبادان 2 منزل مسکونی تخریب و یک نفر از ساکنان شهر زخمی شد.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، ارتش عراق به‌منظور جلب نیرو به جبهه‌های جنگ اقدام به جستوجوی خانه‌به‌خانه برای یافتن جوانان کرده و همچنین باتوجهبه احتمال فرار جوانان عراقی به کویت، عناصر استخبارات عراق پایگاهی برای دستگیری افراد یادشده در این کشور برپا کرده‌اند؛ به نوشته روزنامه امریکایی واشنگتن پست افزایش درصد مشارکت زنان در کارهای دولتی، استخدام 2
1 میلیون خارجی به‌عنوان نیروی کار در بغداد، غیر‌قانونی‌کردن سقط جنین و افزایش مزایای زایمان جهت تشویق زنان در ماندن در مشاغلشان از اقدامات حزب بعث برای جبران کمبود نیروی انسانی می‌باشد؛ به گفته منابع اطلاعاتی؛ تعداد 5000 نیروی سودانی پس از اتمام مراحل آموزش در دو منطقه توزیع شدند.
2 اعزام نیروهای داوطلب برای حضور در جبهه‌های جنگ و جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی به‌ترتیب از سمنان و روستای بوعلی و اسلام‌آباد خوی.
3 انتشار دومین بیانیة ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده دربارة فعالیت‌های ستاد.
4 عناصر حزب دمکرات در سه‌راه قم‌قلعه در شمال مهاباد، ابتدا، 3 تن از افراد ارتش را به شهادت رساندند و سپس با کمین در جاده مهاباد - ارومیه، نماینده دادیار دادستان انقلاب اسلامی ارومیه و 2 همراه وی را گروگان گرفتند؛ پس از اینکه یک تن از نیروهای ارتش و یک تراکتور اهالی روستا در محور مهاباد - بوکان روی مین رفت، نیروهای ارتش درپی جستوجوی مین‌های کارگذاشته شده، 2 مین را کشف و خنثی کردند؛ نیروهای حزب دمکرات در جادة بوکان - میاندوآب در نزدیکی روستای داشکند، 4 نفر را گروگان گرفتند و یک دستگاه خاور شهرداری را هم به سرقت بردند؛ 2 تن از افراد این حزب در اشنویه و سلماس، پس از معرفی خود به نیروهای سپاه امان‌نامه دریافت کردند.
5 اقدام عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در به‌شهادت‌رساندن مسئول یکی از پایگاه‌های بسیج شهر همدان (جعفر هزاوه‌ای) و سرقت اسلحه وی؛ 2 تن از نیروهای گشت سپاه در شهر ری براثر پرتاب نارنجک یکی از افراد این سازمان زخمی شدند؛ دستگیری مسئول نظامی سازمان در اصفهان؛ در عجب‌شیر و اهواز، 22 تن افراد چریک‌های فدایی خلق و سازمان مجاهدین دستگیر شدند.
6 رئیسجمهور در دیدار با مسئولان پایگاه‌های واحد بسیج مستضعفان سپاه پاسداران سراسر کشور به مناسبت هفته بسیج، درباره دلایل شکل‌گیری بسیج و نقش ارزنده مردم در ایجاد و نگهبانی از انقلاب اسلامی مطالبی بیان کرد؛ به همین مناسبت، نخست‌وزیر نیز پیامی صادر کرد که حاوی نکات مهمی برای افزایش کاربرد و کارایی نیروهای بسیج بود، ازجمله: اطاعت از فرامین رهبر انقلاب و بالابردن آگاهی‌های اعتقادی و سیاسی؛ دیدار نخست‌وزیر از نمایشگاه جهادسازندگی ارتش و اظهار خرسندی از میزان فعالیتهایی که به‌منظور خودکفایی انجام می‌شود.
7 وارن کوپر (وزیر امور خارجه و تجارت زلاندنو) امروز با نخست‌وزیر، وزیر کشاورزی و عمران روستایی، وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه و معاون امور بین‌الملل وزارت نفت دیدار و گفتوگو کرد؛ به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، عباس هنردوست در ضمن این مذاکرات از زلاندنو خواست تا در کنار خریدهای نفتی خود، از ایران کالاهای غیرنفتی نیز خریداری کند و اعلام کرد که ایران می‌تواند با بررسی و درنظرگرفتن حقوق دو ملت، با این کشور ازجمله در فعالیت‌های اکتشافی همکاری کند؛ نیدنیو کوماندیچ عضو شورای فدرال یوگسلاوی با میرحسین موسوی نخست‌وزیر، وزیر اقتصاد و دارایی و حسین غفوری فرد وزیر نیرو دیدار و گفتوگو کرد و دو طرف (ایران و یوگسلاوی) یادداشت تفاهمی درزمینة صنایع الکتریکی و شیمیایی به امضا رساندند و درمورد صدور نفت و کالاهای دیگر مذاکره کردند.
8 دکتر ولایتی در دیدار با وزیر تجارت خارجی جمهوری دمکراتیک کره با اشاره به مشترک‌بودن هدف دو کشور در مبارزه با امپریالیسم امریکا، خواهان کمک‌های متقابل طرفین به یکدیگر شد.
در ادامه سفر آقای عسگراولادی به پاکستان، وی امروز پیام ویژة رئیسجمهور کشورمان را تسلیم ژنرال ضیاء‌الحق
1 رئیسجمهور پاکستان کرد. وی همچنین با وزیر اقتصاد و جمعی از مقامات بازرگانی این کشور دیدار کرد.
2 بسته‌شدن راه‌های صدور نفت عراق بعد از شروع جنگ، امکان بازگشایی این راه‌ها و جست‌وجو برای یافتن راه‌های جدید صدور نفت و توانایی ایران در حفظ ثبات فروش نفت در بازارهای جهانی، مهم‌ترین محورهای مقاله روزنامه کریستین ساینس مانیتور با عنوان "پیروزی ایران بر عراق در جنگ نفتی" است.
3 به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، پیشنهاد برکناری موقت صدام و جانشینی حسن البکر رئیسجمهور سابق عراق که وزیر بهداری و وزیر نفت عراق آن را مطرح کردند، دلیل اصلی قتل هر سه نفر آنان بود.
4 مقاله خبرنگار گاردین (لیستر گود) - که به‌تازگی از بغداد دیدن کرده است - با عنوان "عملیات معجزه‌آسای صدام بر فراز طناب بندبازی" با محورهای نابسامانی‌های داخلی و خارجی عراق؛ شگردهای صدام برای ادامه حکومت؛ امکان سرنگونی و احتمال پیدایش جانشین برای وی؛ تلاش‌های صدام برای برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در بغداد و تأثیر ازدست‌رفتن این موقعیت در حاکمیت عراق؛ بررسی اقدامات صدام برای ایجاد تغییرات در حزب بعث؛ نقش اکثریت شیعه در عراق و اقدامات رژیم عراق برای کنترل آنها و تلاش صدام برای ایجاد یک طبقه جدید غیر‌مذهبی و وابسته به حزب بعث در عراق.
گزارش روزشمار 10/9/1361
5 آسیب‌دیدن 3 منزل مسکونی، مجروح‌شدن 2 تن، خسارت‌دیدن ساختمان گمرک و شهربانی از نتایج حمله توپخانههای عراق به شهرهای آبادان و خرمشهر بود؛ 2 فروند هواپیمای عراقی که به حریم هوایی خرم‌آباد تجاوز کرده بودند پس از شکستن دیوار صوتی شهر را ترک کردند.
6 محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران، در سخنان خود در هم‌اندیشی سراسری مسئولان پایگاه‌های بسیج کشور با مقایسة وضعیت نظامی ایران از آغاز تجاوز عراق تا امروز، عنوان کرد که ابتکارعمل جنگ اینک در دست رزمندگان اسلام است.
7 درخواست پناهندگی 3 تن از اتباع عراقی پس از ورود به ایران ازطریق مرز بستان؛ 3 تن از نظامیان عراقی که قصد پناهنده‌شدن از منطقه سیحان را داشتند به‌دست نیروهای عراقی دستگیر شدند؛ ورود 11 تن از اتباع عراقی ازجمله 7 مسیحی ازطریق مرزهای غربی و درخواست پناهندگی‌شان از ایران؛ یک مسیحی دیگر که همین قصد را داشت، در مسیر براثر سرما فوت کرد.
8 دو مهاجم در سنندج پس از ورود به منزل شخصی که با بسیج همکاری داشت، با شلیک چند گلوله وی را راهی بیمارستان کردند؛ یک عدد مین ضدتانک که افراد حزب دمکرات در جاده تپه پیرناصر در غرب اشنویه کارگذاشته بودند کشف و خنثی شد؛ طبق گزارش ژاندارمری، پس از آزادسازی مناطق تحت اشغال نیروهای مسلح غیر قانونی و ناامنی این مناطق، حزب دمکرات مقر سیاسی خود را از مهاباد به منطقه قلعه‌دیزه عراق منتقل کرده است؛ 5 تن از افراد حزب دمکرات با اظهار پشیمانی از اعمال گذشته، خود را تسلیم سپاه بانه و سنندج کردند.
9 عبدالرحمن قاسملو دبیرکل حزب دمکرات کردستان، در مصاحبه ای با رادیو ارگان این حزب، برای روحیه‌دادن به اعضای این حزب تعداد کشته و زخمی‌شدگان نیروهای دمکرات را بسیار کمتر از حد واقعی و شهدا و زخمی‌شدگان نیروهای دولتی را بسیار بیشتر از حد واقعی اعلام کرد.
10 ری‌شهری رئیس دادگاه انقلاب اسلامی ارتش، گزارش کشف شبکه کومه‌له در تهران و یک شبکه نفوذی در ارتش را به اطلاع آقای هاشمی رفسنجانی رساند.
در همدان، 2 نفر از عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک شیشه‌فروش به نام عباس افتخاری را
1 ترور کرده، به شهادت رساندند که با دخالت مردم و نیروهای سپاه سرانجام یکی از آنها کشته شد، اما دیگری گریخت؛ نشریه مجاهد ارگان این سازمان نیز عباس افتخاری را یکی از سرسپردگان حکومت معرفی کرد که او را به سزای اعمالش رساندند؛ دستگیری مسئول کارگری سازمان مجاهدین خلق در اصفهان؛ 2 تن از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در آمل و کوهدشت دستگیر شدند و از آنان 6 عدد نارنجک و 2 قبضه کلت به دست آمد.
2 رئیسجمهور در مصاحبه ای با روزنامه اطلاعات رفت‌وآمد هیئت‌های خارجی به ایران را نشانه وجهة مثبت جمهوری اسلامی در سطح جهان و نویدبخش آینده ای بهتر دانست. رئیسجمهور همچنین در دیدار با فایبولیا مائولانون سفیر جدید تایلند در ایران، ضمن تأکید بر درنظرگرفتن منافع ملت در سیاست خارجی، اعلام کرد که ایران با هر کشوری که روابط دوستانه برقرار کنند، مایل به همکاری است. آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با یواگن ادامون سفیر سابق دانمارک نیز به تلاش ایران برای رهایی از سلطه قدرت‌های بزرگ و گسترش هرچه‌بیشتر ارزش‌های اسلامی در نظام اشاره کرد.
3 در مراسم پایانی هم‌اندیشی سراسری مسئولان بنیاد شهید انقلاب اسلامی پس از قدردانی سرپرست این بنیاد از دولت میرحسین موسوی به‌عنوان حامی اصلی نهادهای انقلابی، نخست‌وزیر نیز در سخنانی به نقش و مقام والای شهدا در تحول جامعه و ارزش‌ها اشاره کرد.
4 محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی ایران، در مصاحبه ای درباره گزارشش به امام خمینی درخصوص وضعیت اقتصادی کشور، گفت: ذخایر ارزی ما در مقایسه با ابتدای جنگ موقعیت کاملاً تثبیت‌شده و مطمئن‌تری دارد.
5 گزارش سازمان اوپک از وضعیت صدور نفت کشورهای عضو در سال 1981.
6 مقاله روزنامه امریکایی واشنگتن تایمز درباره اوضاع نابسامان اقتصاد عراق با محورهای کاهش ذخایر ارزی؛ بسته‌شدن راه‌های صدور نفت؛ برآورد غلط مقامات عراقی از توانایی‌های خود برای تأمین مخارج جنگی؛ کاهش حمایت اقتصادی عربستان سعودی و کویت از عراق و ضربه‌دیدن کارگران خارجی در عراق به‌دلیل لغو پروژه‌های جدید.
7 روزنامه فیلادلفیا اکوایر در مقاله ای راهیابی تدریجی امریکا به بازارهای داخلی عراق و دلایل این امر؛ فروش برخی اقلام حساس به عراق؛ دلیل چشم‌پوشی از برخی تخلفات عراق درزمینه حقوق‌بشر؛ اختلاف صدام حسین با کمونیست‌ها و روی‌آوردن مجدد وی به امریکا را بررسی کرده است.
8 رانده‌شدگان عراقی پیرو ولایت فقیه در اطلاعیه‌ای، با اعلام حمایت از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، تشکیل آن را نویدبخش استقرار نظام جمهوری اسلامی در عراق به رهبری امام خمینی دانستند.
9 حمله مجاهدین مسلمان عراقی به یک خودرو حامل نفرات عراقی که به کشته یا زخمی‌شدن 6 تن از سرنشینان آن انجامید؛ حمله دیگر افراد همین گروه به یک مقر حزب بعث در جنوب دوله‌سور و کشتن تعدادی از افراد بعثی در شهر سلیمانیه.
گزارش روزشمار 11/9/1361
10 یک فروند هواپیمای میگ 25 عراقی که قصد بمباران تأسیسات نفتی پایانه خارک را داشت به‌وسیله جنگنده‌های نیروی هوایی سرنگون شد؛ ویرانی 3 منزل مسکونی، آتش‌سوزی چند نقطه از شهر و زخمی‌شدن 2 تن از ساکنان در حمله امروز عراق به شهر آبادان.
درپی پاکسازی اخیر سردشت، یکی از منابع آگاه در فرمانداری این شهر، از اقدامات رفاهی و عمرانی انجام‌شده برای مردم این منطقه خبر داد؛ نیروهای مسلح غیر قانونی به‌قصد اخاذی در روستای قلات در شرق
1 نقده، مردم را در مسجد گرد آورده بودند که این اقدام آنان به اعتراض مردم، درگیری و زخمی‌شدن یکی از زنان محلی انجامید؛ در واکنش به اقدام نیروهای کومه‌له در آتش‌زدن خانه بهداشت آبادی زاغه سفلی در جنوب دیواندره، اهالی روستا با برپایی راهپیمایی، شعارهای مرگ بر کومه‌له و مرگ بر دمکرات سردادند؛ در یک عملیات تعقیب و مراقبت، یک خانه تیمی گروه کومه‌له در سنندج کشف و چند نفر دستگیر شدند.
2 دستگیری 4 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در صومعه‌سرا و تهران؛ نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با پرتاب یک بمب آتشزا به یک منزل در خیابان طالقانی شهر مشهد آن را به آتش کشیدند.
3 اعزام نیروهای داوطلب بسیجی، نیروهای فنی و جمعی از روحانیون حوزه‌ها به جبهه‌های جنگ؛ به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، یک نوجوان 14 ساله اقلیدی به‌سبب جلوگیری والدینش از رفتن وی به جبهه خودکشی کرد.
4 گفته‌های دکتر محمدعلی رجبی معاون بهداری استان اصفهان درباره میزان اشتیاق پزشکان این استان برای حضور و خدمت در جبهه‌های نبرد.
5 در نخستین هم‌اندیشی بازسازی و نوسازی استان باختران که با حضور مسئولان این استان و استان‌های معین برگزار شد، میزان خسارت‌های واردشده به روستاهای مناطق مرزی و سیاست دولت در بازسازی آنها اعلام گردید.
6 ایجاد تحولی عظیم در تاریخ حیات ملت ایران و توجه مردم به اسلام، تأکید برحضور هرچه‌بیشتر مردم در انتخابات خبرگان، نقش تقوا در وحدت ملت و دولت و تشکر از تلاش دولت برای سامان‌دادن به امور اجرایی مهم‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در جمع ائمة جمعه و روحانیون استان‌های همدان و اصفهان و اعضای نهادهای گوناگون اجرایی و... بود.
7 آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با مسئولان پایگاه‌های واحد بسیج سپاه پاسداران سراسر کشور به دوراندیشی امام در صدور فرمان تشکیل بسیج اشاره کرد و سهم بزرگی از افتخارات به‌دست‌آمده در جنگ و مبارزه با ضدانقلاب را متعلق به بسیجیان دانست.
8 آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با رؤسا و معاونان دانشگاه‌ها و مسئولان گزینش دانشجویان به تشریح این موضوعات پرداخت. اولویت در تخصیص امکانات تحصیلی برای نیروهایی که در خدمت کشور جهت تحقق آرمان‌های انقلاب باشند، مدارا با افرادی که قبلاً دچار انحرافات اخلاقی و سیاسی بودند و ممانعت از واگذاری امکانات عمومی به گروه‌های مسلح غیر قانونی.
9 در پایان جلسه هیئت دولت، میرحسین موسوی نخست‌وزیر، درباره علت شرکت سرهنگ صیادشیرازی (فرمانده نیروی زمینی) در این جلسه و تشکیل کمیسیون بسیج برای کمک بیشتر به جبهه توضیحاتی داد.
10 در جریان سفر هیئت‌های اقتصادی از کشورهای مختلف به ایران در روزهای گذشته، آقای ولایتی (وزیر امور خارجه) این سفرها را نشانه ثبات سیاسی جمهوری اسلامی و کسب هرچه‌بیشتر اعتماد بین‌المللی دانست؛ در پایان دیدار رسمی هیئت اقتصادی ایران به سرپرستی حبیب‌الله عسگراولادی وزیر بازرگانی به پاکستان، طرفین توافقنامه‌ای درخصوص گسترش مبادلات تجاری امضا کردند.
11 پس از انتشار اخباری مبنی‌بر دخالت نیروهای ایرانی در درگیریهای شهر بعلبک لبنان، امروز نشریه کویتی صوت‌الخلیج در مقاله‌ای حضور نیروهای ایرانی را خواست مردم لبنان برای دفاع از شیعیان ذکر کرد.
به گزارش روزنامه ژاپنی نیهون کیزایی، دولت عراق برای تأمین هزینه‌های جنگ علیه ایران، اقدام به
1 فروش ذخایر ارزی خود کرده است.
2 کشته‌شدن 20 تن از نیروهای عراقی به‌دست نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در جاده ابراهیم‌پاشا در حوالی شهر سلیمانیه؛ سازمان عمل اسلامی عراق مسئولیت انفجار کنسولگری عراق را در بانکوک برعهده گرفت.
گزارش روزشمار 12/9/1361
3 در گلوله‌باران شهر آبادان، 2 نفر شهید یا زخمی شدند و 2 منزل مسکونی و قسمتی از یک مدرسه تخریب گردید؛ هواپیماهای متجاوز به حریم هوایی آبادان و ایلام پس از مواجهه با آتش پدافند هوایی، آسمان این شهرها را ترک کردند؛ به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، 8 تن از اتباع عراقی ازطریق مرزهای مریوان و سردشت به ایران وارد شده، درخواست پناهندگی کردند.
4 در محور اشنویه - نقده در نزدیکی روستای گندویلا، 2 تن از نیروهای خودی به کمین افراد حزب دمکرات افتاده، به شهادت رسیدند؛ شهادت یک سرباز پایگاه هشتیان در شمال‌غربی ارومیه در حمله نیروهای مسلح غیر قانونی؛ این نیروها در سردشت امام‌جمعه شهرک ربط را به گروگان بردند.
5 یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یکی از نیروهای سپاه را شهید و یکی از افراد محلی را در خیابان حجتی تهران زخمی‌کردند؛ 2 تن از افراد سازمان مجاهدین (منافقین) که قصد ترور یکی از مجروحان جنگی بستری‌شده در بیمارستان بوعلی را داشتند پس از شناسایی‌شدن، اقدام به فرار کردند که یکی از آنها دستگیر شد؛ بمب آتش‌زای دست‌سازی که افراد این سازمان به‌سمت منزل یکی از نیروهای بسیج در خیابان آزادی تهران پرتاب کردند، عمل نکرد؛ گزارش فرماندهی سپاه منطقه خراسان به فرماندهی کل سپاه درباره اقدامات انجام‌شده برای کنترل اقدامات این سازمان؛ به‌دست‌آمدن 3 قبضه تفنگ و کلت و تعدادی فشنگ از منزل یکی از افراد فراری سازمان در بوشهر.
6 آیت‌الله خامنه‌ای در خطبه‌های نمازجمعة امروز تهران گفت: کسانی که امروز به عراق کمک می‌کنند درحقیقت کمک به ادامه جنگ می‌کنند، ما از اول هم به این جنگ اقدام نکرده‌ایم و ادامه جنگ را نخواسته و نمی‌خواهیم.
7 سخنان پیش از خطبه‌های نمازجمعه حجت‌الاسلام سالک سرپرست واحد بسیج سپاه، درباره عملکرد واحد بسیج از زمان شروع به کار.
8 محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امور خارجه که در رأس هیئتی به 5 کشور افریقایی غنا، تانزانیا، سیرالئون، زیمبابوه و ماداگاسکار سفر کرده بود، توسعه روابط با این کشورها؛ پیگیری برای گشایش سفارتخانه های جمهوری اسلامی‌ایران در برخی از این کشورها؛ طرح کاندیداتوری ایران برای عضویت در دفتر هماهنگی سازمان کشورهای غیر متعهد و طرح تشکیل یک صندوق برای مقابله با تهدیدهای مالی امریکا را مهم‌ترین اهداف این سفر خواند.
9 هفته‌نامه اقتصادی امریکایی "بیزینس ویک" در مقاله ای به بررسی مقدار کمک‌های نقدی عربستان، کویت و امارات به عراق؛ فروش نفت عربستان به‌جای عراق؛ نقش کویت در ترانزیت تسلیحات به عراق و تردید در تداوم این کمک‌ها باتوجهبه کاهش درآمد ارزی این کشورها پرداخته است.
10 انتشار اطلاعیه انجمن اسلامی‌دانشجویان عراقی در ایرلند و انگلیس در حمایت از تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی‌عراق.
11 خبرگزاری فرانسه: امریکا طی چند روز اخیر، درحال اجرای مانور در عمان است.
1 خبرگزاری جمهوری اسلامی از آنکارا گزارش داد که با امضای یک قرارداد نظامی، ترکیه درصورت بروز تشنج یا جنگ در منطقه، همه امکانات و تجهیزات خود را در اختیار امریکا قرار خواهد داد.
2 خبرگزاری تاس از سفر یک هیئت 7 نفره از سران کشورهای عربی به مسکو برای جلب حمایت یوری‌آندروپف رهبر حزب کمونیست شوروی درخصوص طرح صلح خاورمیانه ای امریکا خبر داد.
3 کمیسیون سیاسی سازمان ملل با تصویب 7 قطعنامه، اقدامات رژیم صهیونیستی را در سرزمین‌های عربی اشغال‌شده محکوم کرد.
گزارش روزشمار 13/9/1361
4 کشته‌شدن 9 تن و زخمی‌شدن تعداد زیادی از نیروهای عراقی در عملیات ناموفق آنها در منطقه عملیاتی محرم؛ نیروهای سپاه در منطقه عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل با نفوذ به مواضع دشمن در محور مندلی به یک ستون از خودروهای عراقی حمله کردند که در نتیجه آن، 9 خودرو عراقی منهدم شد؛ تجاوز هواپیماهای عراقی به حریم هوایی دهلران، به‌دلیل مواجهه با آتش شدید پدافند هوایی بی‌نتیجه ماند و هواپیماها مجبور به ترک منطقه شدند؛ برجای‌ماندن یک شهید و یک زخمی و تخریب 2 منزل مسکونی در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر.
5 شهید یا زخمی‌شدن 17 تن از نیروهای ژاندارمری در حمله عناصر کومه‌له به یک پایگاه متعلق به این نیروها در منطقه تیژتیژ در محور سنندج - مریوان؛ برخورد 3 تن از سربازان خودی با مین در حوالی پایگاه کچل‌آباد در محور سردشت - پیرانشهر، به شهادت 2 تن و زخمی‌شدن یک تن از آنان انجامید. آسیب‌دیدن یک دستگاه بولدوزر در برخورد با یک مین در محور مهاباد - بوکان؛ عملیات مشترک نیروهای ژاندارمری و نیروهای مقاومت در حمله به روستای تپه‌رش از پایگاه‌های اصلی نیروهای مسلح غیرقانونی در محور میاندوآب - مهاباد، هلاکت 8 تن از نیروهای غیرقانونی را درپی داشت؛ دستگیری مسئول تشکیلات گروه کومه‌له شاخه باختران و 2 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در باختران؛ 4 تن از افراد گروه کومه‌له شاخه سقز به همراه 4 قبضه اسلحه خود را به سپاه شهر سنندج معرفی کردند.
6 عده‌ای از هواداران کومه‌له در مهاباد خواستار تحریم انتخابات مجلس خبرگان شدند؛ یک نیروی نظامی در اصفهان به‌جرم هواداری از حزب دمکرات کردستان و تبلیغ سیاست‌های این حزب و... به یک سال زندان و بازخرید از ارتش محکوم شد.
7 سرقت یک دستگاه خودرو پیکان با تهدید اسلحه در خیابان شادمان تهران به‌دست اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ دستگیری بنیان‌گذار شاخه دختران سازمان مجاهدین خلق در بهبهان؛ محکومیت 2 تن از فعالان سازمان در بروجرد به‌جرم فعالیت نظامی به 10 و 5 سال زندان.
8 بی‌توجهی به امر کشاورزی و از اولویت خارج‌کردن کشاورزی به‌بهانه اصلاحات ارضی در رژیم پهلوی؛ اشتیاق عمومی برای خدمت به کشور؛ یادآوری مسئولیت مردم و مسئولان برای آبادسازی کشور و توصیه به دلگرمی بیشتر برای خدمت به اقشار آسیب‌پذیر، مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در سخنان امام خمینی در دیدار اعضای شورای مرکزی جهادسازندگی و نماینده امام در این نهاد با ایشان بود.
9 حسین کاظم‌پور اردبیلی معاون امور بین‌الملل و اقتصادی وزارت خارجه، درمورد اهداف سفر هیئت نیکاراگوئه به تهران، به سرپرستی الکساندر مارتینی وزیر تجارت خارجی این کشور، گفت: در این دیدارها نتایج سفر چند ماه پیش هیئت ایرانی و نیازهای اقتصادی دو کشور بررسی خواهد شد. وزیر تجارت نیکاراگوئه نیز اعلام کرد که تا پیروزی کامل و ایجاد یک نیکاراگوئه نو، به مبارزه با امریکا ادامه خواهند داد.
1 به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، نماینده ایران در جلسه عمومی چهارمین اجلاس فوق‌العاده یونسکو، ضمن حمله شدید به رژیم صهیونیستی، خواستار اخراج رژیم صهیونیستی از سازمان علمی فرهنگی سازمان ملل متحد شد. خبرگزاری فرانسه نیز از انتشار اعلامیه‌ای ازجانب گروه 77 کشور و جنبش کشورهای غیرمتعهد یونسکو خبر داد که در آن از یونسکو خواسته شده است اقدامات خود را برای تحقق حقوق فلسطین افزایش دهد.
2 اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا، بیانیه‌ای را در محکومیت دستگیری 4 تن از دانشجویان ایرانی دانشگاه‌های شهر گیسن آلمان صادر کردند.
3 رادیو بی‌بی‌سی در مقاله‌ای رادیویی با اشاره به موفقیت‌های اقتصادی ایران در وضعیت جنگی و باتوجهبه نقش نفت و سیاست‌های ایران در کسب درآمد ارزی از این راه، پیش‌بینی‌های قبلی مبنی‌بر فروپاشی نظام یا بروز مشکلات در ادامه جنگ با عراق را اغراق‌آمیز خواند.
4 نشریه کانادایی کرسنت اینتر نشنال در مقاله‌ای باتوجهبه خودداری امریکا از بازپرداخت دارایی‌های ایران، تداوم محاصره اقتصادی و پرداخت‌نکردن اعتبار به ایران برای خرید کالا، سیاست ایران را در فروش نفت کمتر نسبت به گذشته از دلایل موفقیت ایران در برخورد با مشکلات اقتصادی و حفظ ذخایر ارزی عنوان کرد.
5 خبرگزاری فرانسه به نقل از منابع نزدیک به وزارت انرژی ترکیه، اخبار غیررسمی مبنی‌بر افزایش حجم صدور نفت عراق از ترکیه را تأیید کرد.
6 گفتوگو درباره تحول روابط اقتصادی و همکاری‌های فنی میان عراق و آلمان شرقی و تدارک کار کمیسیون مشترک عراق - آلمان شرقی، از اهداف اصلی سفر یک هیئت از آلمان شرقی به سرپرستی کانتر کلایبر معاون نخست‌وزیر و وزیر صنایع سنگین آلمان شرقی به بغداد است.
7 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از شروع محاکمه 299 تن از مسلمانان مصری به‌جرم اقدام علیه حکومت مصر در دادگاه نظامی قاهره؛ آسوشیتدپرس نیز دراین‌باره اعلام کرد: دادستان مدعی است متهمان، عضو گروه زیرزمینی الجهاد هستند که سال پیش انور سادات را به قتل رساندند.
گزارش روزشمار 14/9/1361
8 شهید یا زخمی‌شدن 11 تن؛ تخریب 2 منزل مسکونی و خسارت‌دیدن چند ساختمان از نتایج حمله امروز عراق به آبادان و خرمشهر بود؛ آتش متقابل نیروهای خودی در منطقه آبادان و خرمشهر موجب انهدام 10 سنگر اجتماعی و یک پست دیدبانی و کشته یا زخمی‌شدن 15 نفر شد.
9 ورود 36 دستگاه تریلر و 8 خودرو حاوی مهمات به عراق ازطریق مرزهای کویت و اردن؛ عربستان موشک‌های ضدتانک مارتل فرانسوی به عراق تحویل داد.
عناصر کومه‌له در محور میاندوآب - مهاباد در نزدیکی روستای تنگ بالا با اجرای عملیات کمین، 15 تن از نیروهای سپاه و بسیج را به شهادت رساندند؛ شهادت 8 تن از نیروهای ژاندارمری که به کمین عناصر مسلح غیرقانونی در پایگاه قوچان محور میاندوآب - بوکان (جنوب بوکان) افتادند، به‌دنبال این حادثه، نیروهای هنگ سقز پس از اعزام به منطقه، در عملیاتی غافلگیرانه، 20 تن از آنان را به هلاکت رساندند؛ انهدام یک خودرو تویوتای ژاندارمری و زخمی‌شدن 2 تن از سرنشینان آن در برخورد با یک مین در 13 کیلومتری شمال سردشت؛ دستگیری 4 تن از افراد حزب دمکرات به‌دست نیروهای سپاه در چند روستای اطراف شهرستان اشنویه؛ کشورهای اروپایی 4 دستگاه ایستگاه رادیویی در اختیار عناصر مسلح غیرقانونی در منطقه عمومی بانه قرار داده‌اند و همچنین اخیراً عده‌ای از خبرنگاران انگلیسی و فرانسوی
1 در آبادی‌های تحت سلطه این نیروها به تهیه خبر و گزارش پرداخته اند.
2 دستگیری 2 تن از وابستگان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بابل به‌جرم اقدامات تشکیلاتی و کمک مالی به آن سازمان؛ نیروهای سپاه 5 تن از فعالان سازمان در اصفهان را دستگیر کردند؛ فرماندهی منطقه 2 (اصفهان و چهارمحالوبختیاری) با اعلام دستگیری 28 تن از افراد اتحادیه کمونیست‌ها، مأموریت منطقه 2 را دراین‌باره تمام‌شده اعلام کرد؛ نیروهای سپاه تحت فرماندهی منطقه 9 (استان فارس) موفق به دستگیری 6 تن از اعضای سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر شدند.
3 گفته‌های سرهنگ صیادشیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش درباره توان کمی و کیفی ارتش عراق، آینده جنگ و نقش مجلس اعلای عراق، در مصاحبه با روزنامه اطلاعات.
4 اعزام اقشار گوناگون مردم و نیروهای داوطلب بسیجی از مراغه، تهران، ایلام و... به جبهه‌ها؛ عزیمت هفتمین گروه از داوطلبان روحانی یزد به جبهه‌های جنگ.
5 آیت‌الله خامنه‌ای (رئیسجمهور) در مراسم خداحافظی سفیر چین اعلام کرد که ایران مایل به دوستی با کشورهایی است که تحت‌تأثیر سیاست‌های بزرگ جهانی قرار نداشته باشند. رئیسجمهور همچنین در دیدار با ابراهیم حکیم وزیر امور خارجه جمهوری عربی صحرا، جلب حمایت ملت‌ها را رازی خواند که در ایران کشف شده و آن را تنها چیزی دانست که می‌تواند در مقابل دشمنی دولت‌ها قرار گیرد.
6 عملکرد خوب حزب جمهوری اسلامی در بحران خرداد 1360 که به عزل بنی‌صدر انجامید؛ نقش این حزب در شکل‌گیری مجلس خبرگان اول و تصویب قانون اساسی و اهداف و برنامههای آتی این حزب مهم‌ترین موضوعاتی بود که آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با اعضای حزب جمهوری اسلامی در شهرستان نور مطرح کرد.
7 جمعی از اسرای عراقی مؤمن به انقلاب اسلامی عراق، در دیدار با آقای هاشمی رفسنجانی خواستههای خود را مبنی‌بر اهدای خون به مجروحان ایرانی، کارکردن روزی 10 ساعت برای ایران و اعزام به جبهه‌های جنگ مطرح کردند. رئیس مجلس نیز بر فراهم‌آوردن امکانات به‌منظور مکاتبه بیشتر اسرا با خانواده‌هایشان تأکید کرد.
8 سخنان میرحسین موسوی (نخست‌وزیر) در پایان جلسه هیئت دولت درباره اهداف برگزاری مانور در کشور عمان و مخالفت ایران با درخواست فرانسه مبنی‌بر شرکت در اجلاس غیرمتعهدها به‌عنوان ناظر.
9 علی‌اکبر ناطق نوری (وزیر کشور) در گفتوگو با روزنامه اطلاعات درباره فعالیت‌های بازسازی مناطق جنگی و انگیزه مردم در این امر و همچنین اقدام تبلیغاتی عراق مبنی‌بر پذیرش خانواده‌های اسرای دو کشور و دلیل انجام‌نشدن این طرح، صحبت کرد.
10 در ادامه سفر هیئت نیکاراگوئه به ایران، امروز الکساندرو مارتینی وزیر تجارت خارجی این کشور، با دکتر ولایتی درباره همکاری‌های سیاسی و اقتصادی و توطئه‌های امریکا در امریکای لاتین و خاورمیانه بحث و تبادل‌نظر کردند.
11 بازدید شرکت‌کنندگان در نخستین همایش بازسازی و نوسازی مناطق جنگی از ویرانی‌های جنگ در غرب کشور و همچنین بازدید از 120 واحد مسکونی ساخته‌شده برای مهاجران جنگی و اهالی روستاها؛ خبرگزاری جمهوری اسلامی درخصوص بازسازی و نوسازی راه‌های مناطق جنگی استان باختران در 4 ماه گذشته گزارش داد؛ سرپرست دفتر ترمیم و بازسازی دزفول نیز در گفتوگویی با کیهان درباره فعالیت‌های این دفتر؛ علت طولانی‌شدن بازسازی دزفول و اولویت‌های بازسازی در این منطقه توضیحات مبسوطی داد.
1 محی‌الدین معروف (معاون رئیسجمهور عراق) در یک مصاحبه مطبوعاتی در جده با صلح‌طلب خواندن عراق، مدعی شد که ایران خواهان ایجاد آشوب در جهان عرب است و اهداف توسعه‌طلبانه در سر دارد.
2 دبیرکل حزب سوسیالیستی سودان، از چگونگی جذب نیروهای سودانی به‌عنوان داوطلبان جبهه عربی خبر داد.
3 خبرنامه انگلیسی میدل ایست ریپورت از امضای قراردادی مبنی‌بر دوبرابرشدن صدور نفت عراق ازطریق خط لوله ترکیه بین این دو کشور خبر داد.
4 هیئت 7 نفره عربی پس از سفر به شوروی، امروز وارد پکن شد. چین جامعه اقتصادی اروپا را برای به‌رسمیت شناختن حقوق فلسطینی‌ها تحسین و امریکا و انگلیس را محکوم کرد.
5 گزارش کیهان از تجمع نیروهای امریکایی در عمان برای اجرای یک مانور، اهداف این مانور و استعداد نیروهای شرکت‌کننده.
6 عراقی‌های پیرو خط امام مقیم الجزایر با ارسال تلگرام تبریک تشکیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، آمادگی خود را برای مبارزه جهت استقرار حکومت اسلامی در عراق اعلام کردند؛ اعلام آمادگی حزب الدعوه اسلامی عراق در آلمان‌غربی برای همکاری با این مجلس.
گزارش روزشمار 15/9/1361
7 ویرانی چند واحد مسکونی و شهید یا زخمی‌شدن 11 نفر در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر؛ اقدام عراق جهت تأسیس یک پایگاه موشکی در منطقه بی‌طرف کویت و عربستان.
8 ارسال تجهیزات نظامی شامل تریلرها و خودروهای حاوی مهمات از کشورهای اردن، کویت و عربستان سعودی.
9 یک نشریه داخلی سپاه از کشف سندی خبر داد که در آن به دستور صدام هریک از نیروهای ارتش عراق که قصد فرار یا عقب‌نشینی داشته باشند تیرباران می‌شوند.
10 افراد کومه‌له پس از اخاذی از اهالی روستای اراندان در شمال سنندج، فروشگاه تعاونی این روستا را نیز غارت کردند؛ 3 تن از افراد گروه کومه‌له و حزب دمکرات در سنندج خود را به نیروهای سپاه تسلیم کردند.
11 گزارش ستاد فرماندهی منطقه 2 سپاه کشور (اصفهان) از آخرین اقدامات این ستاد علیه عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ دستگیری تعدادی از وابستگان این سازمان در خرم‌آباد.
12 به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر پاریس به دانشجویان ایرانی در نزدیکی محل انجمن اسلامی دانشجویان حمله کردند؛ خبرگزاری فرانسه از نشست اطلاعاتی مسعود رجوی رئیس سازمان مجاهدین خلق با دبیر ملی حزب سوسیالیست فرانسه خبر داد.
13 آیت‌الله منتظری با انتشار پیامی ضمن دعوت مردم به شرکت در انتخابات مجلس خبرگان، نگرانی خود را از اوضاع عمومی مسلمانان زیر ستم در بعضی کشورها به‌خصوص مصر ابراز کرد.
14 مقاله نماینده خبرگزاری فرانسه در تهران درباره اوضاع کلی صدور نفت ایران؛ نحوه هزینه‌کردن ارزهای به‌دست‌آمده؛ توانایی در سیاست کنترل خریدهای خارجی و موفقیت در تأمین مایحتاج ضروری خانواده‌های کم‌درآمد.
15 رادیو صوت‌الجماهیر: آقای هرالد روبرت معاون نخست‌وزیر یکی از جماهیر شوروی، شب گذشته در رأس هیئتی برای شرکت در جشن‌های دوستی عراق و شوروی وارد بغداد شد.
16 وزیر انرژی ترکیه دربارة نتایج سفر چهار روزه‌اش به عراق به امضای پروتکل‌هایی در زمینه‌های بازرگانی، بانک‌داری و صدور نفت اشاره کرد.
1 واحد مرکزی خبر با استناد به نوشته برخی مطبوعات انگلیسی اعلام کرد که شهرداری بغداد به همه شرکت‌های ساختمانی طرف قرارداد خود اطلاع داد که قادر به انجام تعهدات مالی‌اش درمورد طرح‌های در دست ساخت در بغداد نیست.
گزارش روزشمار 16/9/1361
2 براثر اصابت 2 فروند موشک زمینبهزمین عراقی در شهر گیلان‌غرب، 11 نفر شهید و 28 تن زخمی شدند و 32 باب منزل نیز تخریب گردید؛ روزنامه اطلاعات در گزارشی هدف حمله عراق به شهر سرپل ذهاب را با گلوله‌های توپ و موشک‌های کاتیوشا جلوگیری از عملیات بازسازی و نوسازی این شهر ذکر کرد؛ تخریب 5 منزل مسکونی و زخمی‌شدن 3 نفر در حمله عراق به شهر آبادان؛ کشته‌شدن 30 تن از نیروهای عراقی و انهدام 3 دستگاه خودرو نظامی، بولدوزر و تراکتور دشمن از نتایج دو عملیات نفوذی نیروهای خودی به خاک عراق در جبهه‌های مریوان بود.
3 سخنان صدام حسین در جمع تعدادی از نیروهای ارتش عراق حاکی‌از نارضایتی وی از عقب‌نشینی عراقی‌ها در مواقع حمله نیروهای ایران بود.
4 به نوشته روزنامه کیهان 40 نفر از اعضای 12 خانواده عراقی، پس از 3 شبانه‌روز سرگردانی سرانجام به کمک نیروهای خودی از مرزهای جنوبی وارد ایران شدند؛ پناهنده‌شدن یک سرباز و یک دانشجو به ایران که از مرزهای غربی به کشورمان وارد شدند.
5 چهل تن از افراد حزب دمکرات با مراجعه به چند روستا در جنوب ارومیه، اهالی روستاها را تهدید کردند که اگر در انتخابات شرکت کنند کشته خواهند شد؛ به گزارش یک قرارگاه تابع قرارگاه حمزه، 30 نفر از اعضای این حزب در اشنویه مشغول فعالیت برای جلوگیری از شرکت مردم در انتخابات خبرگان می‌باشند؛ در محور میاندوآب - بوکان، نزدیک روستای داشکند، عناصر مسلح غیرقانونی 4 سرباز ژاندارمری و پیش‌مرگ کرد مسلمان را به اسارت گرفتند؛ در مقابله به هنگام نیروهای خودی با حمله افراد گروه کومه‌له در حوالی شهرک ربط در 9 کیلومتری شمال‌شرقی سردشت، 4 تن از آنان کشته یا زخمی شدند فقط یکی از نیروهای خودی زخمی شد؛ دستگیری 8 تن از فعالان گروه کومه‌له در مهاباد با تلاش نیروهای قرارگاه بعثت سپاه؛ درپی به‌شهادت‌رسیدن 15 تن از نیروهای بسیجی و پاسدار به‌دست عناصر مسلح غیرقانونی در محور میاندوآب - مهاباد، امروز شهر میاندوآب تعطیل شد.
6 به‌شهادت‌رسیدن یکی از افراد نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی به‌دست عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان دامپزشکی تهران؛ کشته یا زخمی‌شدن 2 تن از اعضای این سازمان در رشت در تعقیب‌وگریز با نیروهای گشت سپاه، فرد دستگیرشده یک قبضه کلت 45 و یک عدد نارنجک به همراه داشت؛ دستگیری 2 تن از اعضای گروه کمونیستی توفان و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) با پیگیری نیروهای سپاه در شهرستان خوی.
7 اعزام 300 تن از افراد داوطلب صنایع دفاع و گروهی از داوطلبان بسیجی شهریار به جبهه‌های جنگ.
8 گزارش مدیرکل کشاورزی استان ایلام از فعالیت‌های این سازمان در مناطق جنگ‌زده ایلام.
9 در پیامی که امام خمینی به مناسبت نزدیک‌شدن زمان انتخابات مجلس خبرگان صادر کردند بر اهمیت این انتخابات؛ لزوم آزادی کامل مردم در انتخابات؛ توصیه به حضور گسترده ملت در پای صندوق‌های رأی و پرهیز هتک حرمت و هرگونه مناقشه بین کاندیداها تأکید شده است.
بیانیه محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره نحوه همکاری و شرکت اعضای
1 سپاه و نیروهای بسیج در انتخابات خبرگان.
2 میرحسین موسوی در ملاقات با الکساندر مارتینی وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه، به تشریح توطئه‌های امریکا در امریکای لاتین و خلیج‌فارس پرداخت و مارتینی خواستار گسترش روابط اقتصادی دو کشور شد. مارتینی همچنین در دیدار با حسین نمازی وزیر امور اقتصادی و دارایی، یادآور شد که همکاری اقتصادی ایران و نیکاراگوئه به این کشور کمک خواهد کرد تا دربرابر توطئه‌های امپریالیسم پایداری کند.
3 سخنان حجت‌الاسلام محلاتی نماینده امام در سپاه پاسداران درباره تجهیز سپاه به نیروی دریایی و هوایی و نحوه کمک به نهضت‌های آزادی‌بخش.
4 سخنگوی وزارت خارجه در سخنانی با محکوم‌کردن اقدامات حکومت عمان در فراهم‌کردن امکانات برای اجرای مانور امریکا، برگزاری این مانور را در ادامه سیاست توسعه‌طلبانه و مداخله‌گرایانة امریکا ذکر کرد.
5 به گزارش رادیو صوت‌الجماهیر، طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق، در دیدار با آقای کلایبر معاون نخست‌وزیر جمهوری دمکراتیک آلمان‌شرقی، از آمادگی عراق برای حل اختلافات با ایران از راه‌های مسالمت‌آمیز خبر داد.
6 به گزارش رادیو لیبی به نقل از نشریه اکونومیست، رژیم عراق در واکنش به اقدامی که به‌منظور ترور صدام در 21 خرداد ماه گذشته در شهرک «الدجیل» در شمال بغداد انجام شد این شهرک را با خاک یکسان کرد.
7 بررسی اوضاع نامساعد اقتصادی عراق و کاهش صدور نفت این کشور موضوع مقاله روزنامه امریکایی بالتی مورسان است.
8 روزنامه واشنگتن پست در مقاله ای ضمن بررسی روابط امریکا و عراق، درخواست عراق از این کشور برای تضعیف اقتصاد ایران و نقش فرانسه در روابط امریکا و عراق، دلیل خودداری امریکا از علنی‌نکردن دوستی‌اش با عراق را نگرانی این کشور از گرایش ایران به‌سمت شوروی ذکر کرد.
گزارش روزشمار 17/9/1361
9 تخریب 5 منزل مسکونی و مجروح‌شدن 5 نفر در گلوله‌باران شهر آبادان؛ شهر سرپل ذهاب هم هدف توپخانههای ارتش عراق قرار گرفت؛ ورود 259 خودرو حامل مهمات از کشورهای کویت و اردن به عراق درطول امروز و روز گذشته.
رادیو بی‌بی‌سی در گزارشی اعلام کرد که عبدالرحمن قاسملو بیانیه ای مبنی‌بر تحریم انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی صادر کرده است؛ رادیو امریکا نیز متن بیانیه مسعود رجوی سرکرده سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که در تحریم انتخابات آتی انتشار یافته است، پخش کرد؛ اعلام آماده‌باش حزب دمکرات به عوامل خود در پیرانشهر، ارومیه، میاندوآب، بوکان، بانه و سقز برای ایجاد اغتشاش در امر انتخابات؛ در بیانیه مشترک قرارگاه حمزه مرکز عملیات مشترک سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی، از مردم کردستان خواسته شده است تا در انتخابات خبرگان شرکت کنند؛ در نامه اداره اطلاعات نیروی زمینی ارتش به دفتر نخست‌وزیر، اقدامات احتمالی ضد انقلاب و نیروهای بعثی عراق (شامل بمب‌گذاری، تجاوز هوایی و...) در روز انتخابات شرح داده شده است؛ نیروهای مسلح غیرقانونی که به‌منظور تشویق مردم برای شرکت‌نکردن در انتخابات به روستای نی‌چالان در منطقه صومای ارومیه رفته بودند، پس از مواجهه با اعتراض اهالی، یکی از آنان را به ضرب گلوله زخمی کردند؛ 16 تن از هواداران حزب منحله دمکرات برای ایجاد اغتشاش و ناامنی، مخفیانه وارد مهاباد شدند؛ یکی از اشرار ماکو، اکراد منطقه را درصورت شرکت در انتخابات به قتل تهدید کرده است؛ افراد
1 دمکرات در روستای سرو واقع در شمال‌غربی ارومیه، قصد ربودن یک دستگاه کمپرسی یکی از اهالی را داشتند که در درگیری نیروهای سپاه با افراد حزب، صاحب خودرو و یکی از نیروهای خودی به شهادت رسیدند.
2 اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 2 تن از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان را در پاریس مورد حمله قرار داده، مجروح کردند؛ پلیس فرانسه نیز 8 تن از اعضای این انجمن و کارمندان سفارت ایران را دستگیر کرده، به ضرب‌وشتم آنها در بازداشتگاه پرداخته و سپس آزادشان کرده است. نماینده وزارت ارشاد و یک کارمند سفارت ایران در بین این افراد بودند.
3 بیش از 575 تن از طلاب و روحانیون حوزه علمیه قم از شهرهای قم، باختران و اهواز عازم جبهه‌های نبرد شدند؛ اعزام نیروهای داوطلب بسیجی و مردمی از شهرهای گوناگون ازجمله رامسر، صائین‌دژ، خمین و سنندج به جبهه‌ها؛ گروه‌های مختلف پزشکی، بهورز، امدادگر، گروه‌های فنی شامل مکانیک، جوش‌کار، باطری‌ساز و...، عده ای از نیروهای جهادسازندگی و نیروهای واحد فیلم، تئاتر و سرود اداره کل ارشاد اسلامی در جمع نیروهای رزمنده برای پشتیبانی و کمک به نیروهای عملیاتی یا بازسازی مناطق جنگی اعزام شدند.
4 گزارش ستاد بازسازی روستاهای جنگ‌زده از اقدامات انجام‌شده درزمینه بازسازی روستاها.
5 آقای هاشمی رفسنجانی پس از جلسه شورای عالی دفاع، در مقام سخنگوی این شورا، در مصاحبه ای به موضوعات مورد بحث در جلسه؛ نتایج جلسه با نمایندگان اسرای عراقی و بررسی درخواست آنان؛ اقدام تبلیغاتی عراق مبنی‌بر تحویل‌دادن عده ای از اسرا ازطریق فرانسه و مانور نظامی نیروهای امریکایی در عمان اشاره کردند.
6 سخنان میرحسین موسوی نخست‌وزیر، در پایان جلسه هیئت دولت درباره اهمیت مجلس خبرگان؛ برنامه دولت برای شرکت در جلسه آتی اوپک و اشتباه تبلیغاتی عراق در دعوت از رسانه‌های خارجی. نخست‌وزیر همچنین در مصاحبه دیگری که اختصاصاً درخصوص مجلس خبرگان انجام شد، گفت: تشکیل این مجلس بدون اینکه مجلس تصمیمی هم بگیرد؛ خنثی‌کنندة بسیاری از توطئه‌ها در سطح بین‌المللی است.
7 عبدالعاطی العبیدی وزیر امور خارجه لیبی و عبدالرحمن شلغم دبیر کمیته مردمی تبلیغات (وزیر اطلاعات) لیبی امروز به‌طور جداگانه با آقایان هاشمی رفسنجانی و علی‌اکبر ولایتی دیدار و درباره علل شروع جنگ تحمیلی، همکاری لیبی با ایران دراین‌زمینه، اوضاع داخلی عراق، جایگاه انقلاب اسلامی در جهان اسلام و تلاش برخی حاکمان عرب علیه انقلاب بحث و تبادل‌نظر کردند.
8 گزارش روزنامه واشنگتن پست از اقدام مقامات اجرایی فدرال امریکا جهت جلوگیری از صدور غیرقانونی جنگ‌افزارهای ساخت این کشور به ایران.
9 گرایش شرکت‌های نفتی ژاپن برای خرید نفت از ایران در گزارشی از روزنامه اقتصادی نیهون کیزایی (چاپ توکیو)
10 به گزارش آسوشیتدپرس، دولت یمن جنوبی مانور مشترک امریکا و عمان را محکوم کرد و این اقدام را گامی درجهت ایجاد تشنج در منطقه دانست.
11 خبرگزاری آسوشیتدپرس از اقدام وزارت دفاع امریکا برای ایجاد یک مرکز فرماندهی جدید مسئول حفاظت از منافع امنیتی امریکا در سراسر نوار وسیعی از خاورمیانه، خلیج‌فارس و اقیانوس هند خبر داد.
گزارش روزشمار 18/9/1361
تخریب 6 منزل مسکونی، آسیب دیدن 2 منزل دیگر، آتش‌سوزی در چند نقطه از شهر و شهید یا زخمی‌شدن 72 نفر از مردم در گلوله‌باران امروز شهرهای آبادان و خرمشهر؛ 2 فروند هواپیمای میگ23 عراقی به حریم هوایی خرم‌آباد تجاوز کرده، پس از مواجهه با پدافند هوایی نیروهای خودی
1 مجبور به ترک منطقه شدند؛ نیروهای گشتی رزمی عراق در دهلران - که تا 2 کیلومتری جاده دهلران - مهران نفوذ کرده بودند یک چوپان را اسیر کردند.
2 ورود 21 دستگاه خودرو حامل مهمات از مرزهای عربستان سعودی به عراق.
3 در ادامه ایجاد اغتشاش در امر انتخابات، نیروهای مسلح غیرقانونی در بوکان، عباس عباسی فرجا (نامزد نمایندگی مجلس شورای اسلامی) را ترور کردند؛ افراد حزب دمکرات در روستای چیانه از توابع پیرانشهر نماینده فرمانداری در امر انتخابات و کدخدای ده را به گروگان بردند؛ افراد حزب دمکرات به روستای شوشیه نیز مراجعه کرده، پس از تهدیدکردن مردم برای جلوگیری از شرکت در انتخابات به اخاذی از آنان پرداختند؛ انفجار یک نارنجک در میدان انقلاب سنندج توسط فردی ناشناس، تلفاتی درپی نداشت؛ باتوجهبه آمادگی نیروی خودی برای مقابله با اقدامات خرابکارانه گروه‌های غیرقانونی در آستانه انتخابات، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یکی از شهرهای کردنشین موفق نشدند عملیات بمب‌گذاری انجام دهند و 3 تن از آنان دستگیر شدند؛ در حمله نیروهای مسلح غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی در گرداگلان (در 22 کیلومتری غرب بوکان) یکی از نیروهای خودی زخمی شد؛ به گزارش قرارگاه بعثت، نیروهای سپاه اشنویه ضمن پاکسازی 3 روستا در جنوب‌شرقی اشنویه یکی از افراد حزب دمکرات را دستگیر کردند.
4 انفجار یک بمب در حوالی فرمانداری نهاوند تلفاتی نداشت، درپی این حادثه 2 مظنون دستگیر شدند؛ در خیابان علامه اهواز یک عدد بمب کار گذاشته شده در زیر یک خودرو کشف و خنثی شد؛ دستگیری 2 تن از رابطان تشکیلات جنگل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در رامسر؛ گزارش رادیو بغداد از اطلاعیه دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس مبنی‌بر انهدام 4 واحد از شبکه مخصوص گشت شهری سپاه پاسداران و کشته یا زخمی‌شدن 12 پاسدار در عملیات‌های هفته اخیر این نیروها در تهران.
5 اطلاعیه روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین در تشریح فعالیت‌های 15 روزة اخیر نیروهای این ارگان ازجمله: کشف یک خانه تیمی منافقین و دستگیری افراد وابسته به گروه‌های چپی و سازمان مجاهدین.
6 ضرب‌وجرح یکی از کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران در فرانسه به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به اقدام پلیس فرانسه در دستگیری دیپلمات‌های سفارت ایران، ضمن اعتراض شدید به این تجاوز، درخصوص نقض آشکار قوانین بین‌المللی و عدم تأمین جانی دیپلمات‌های ایرانی، به دولت این کشور هشدار داد.
7 گزارش روزنامه جمهوری اسلامی از اعزام نیروهای داوطلب مردمی از شهر قزوین به جبهه‌های نبرد؛ جمعی از ایرانیان مقیم امارات متحده عربی با ارسال طوماری به نماینده امام در این کشور برای شرکت در جبهه‌ها اعلام آمادگی کردند.
8 گزارش معاونت عمرانی وزیر کشور و سرپرست بازسازی مناطق جنگی درباره پیشرفت بازسازی گیلان‌غرب، شوش، دزفول و آغاز به کار بازسازی شهر مرزی خسروی.
9 دیدار و گفتوگوی عبدالعاطی العبیدی وزیر امور خارجه و عبدالرحمن شلغم وزیر اطلاعات لیبی با رئیسجمهور.
10 نخست‌وزیر با انتشار اطلاعیه ای ضمن اعلام تأسیس دفتر حزب نیروهای متعهد متخصص خارج از کشور، اهداف تشکیل این دفتر را برشمرد.
الکساندرو مارتینی وزیر بازرگانی خارجه نیکاراگوئه پیش از ترک تهران با مفیدخواندن سفر خود به ایران، خواستار گسترش هرچه‌زودتر مبادلات تجاری بین دو کشور شد؛ هیئت اعزامی وزارت خارجه به سرپرستی
1 محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت خارجه، با رئیسجمهور ماداگاسکار دیدار کرد.
2 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقل از منابع آگاه درخصوص دیدار محمد غرضی وزیر نفت، از احداث 4 خط لولة 24 اینچی نفت و گاز و فرآورده‌های نفتی؛ اهمیت راهبردی این خطوط لوله؛ زمان پایان و موقعیت جغرافیایی آن.
3 به نوشته روزنامه اطلاعات، صدام حسین با ارسال پیامی به اجلاس بررسی نقش مصر در جهان عرب که در لندن برگزار می‌شود، خواستار حضور فعال و رسمی مصر در امور مربوط به جهان عرب و خاورمیانه شد.
4 توضیحات بیشتر کیهان درباره علل تشکیل مرکز فرماندهی نیروهای واکنش سریع امریکا در منطقه (پاکستان تا مصر) به نقل از یونایتدپرس.
5 واحد مرکزی خبر با استناد به منابع خارجی در مقاله ای با محورهای: اقتصاد عراق قبل از حمله به ایران؛ بررسی تأثیر جنگ در افزایش هزینه‌های عمومی از یک‌سو و مسدودشدن درآمدهای ارزی از سوی دیگر؛ کمک کشورهای عربی به عراق؛ مشکل صدور نفت؛ شرایط بنگاه‌های مالی برای پرداخت وام به عراق و... به بررسی اوضاع اقتصادی عراق پرداخته است.
گزارش روزشمار 19/9/1361
6 تخریب 3 منزل مسکونی و قسمتی از توقفگاه مرکزی پالایشگاه آبادان و آتش‌گرفتن یک دستگاه خودرو در حملات توپخانه‌ای امروز عراق به دو شهر آبادان و خرمشهر؛ هواپیماهای عراقی متجاوز به حریم هوایی آبادان به‌علت مواجهه با پدافند هوایی نیروهای خودی موفق به بمباران این شهر نشدند.
7 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از اقدامات مردم حلبچه علیه نیروهای عراقی که به کشته، مجروح یا اسیرشدن 18 تن از سربازان عراقی انجامید و همچنین شدت‌یافتن حملات مجاهدین مسلمان عراقی علیه حکومت صدام در دو هفته اخیر.
عناصر مسلح غیرقانونی به‌منظور ایجاد اختلال در امر رأی‌گیری در روز انتخابات دست به اقدامات گسترده‌ای زدند ازجمله: این نیروها در اطراف روستای نالوس در 13 کیلومتری جنوب‌غربی اشنویه، 38 تن از نیروهای خودی را که عازم شرکت در انتخابات بودند، به اسارت گرفتند که با سررسیدن نیروهای کمکی و درگیری میان دو طرف، 30 تن از آنها آزاد شدند، شماری نیز شهید، اسیر یا زخمی شدند. از مهاجمان نیز 24 نفر کشته یا زخمی شدند؛ قرارگاه بعثت در نامهای به فرماندهی قرارگاه حمزه اعلام کرد که 150 نفر از اعضای حزب دمکرات و گروه کومه‌له به اشنویه رفته‌اند تا مانع برگزاری انتخابات شوند، این افراد با حمله به یکی از حوزه‌های انتخاباتی اشنویه 4 نفر را شهید، زخمی یا اسیرکردند؛ انفجار 2 بمب صوتی در مسجد خضریی خیابان امام خمینی اشنویه خسارتی درپی نداشت؛ حمله افراد مسلح به ساختمان بخشداری و سپاه اشنویه فقط خساراتی به هر دو ساختمان وارد کرد؛ انفجار 4 بمب صوتی در روستای حسن‌نوران در 12 کیلومتری جنوب اشنویه در محل‌های مرتبط با رأی‌گیری، تلفات جانی نداشت؛ اسارت 4 نفر از مسئولان رأی‌گیری در پیرانشهر به‌دست افراد مسلح غیرقانونی؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب ساعتی در 15 کیلومتری شمال پیرانشهر؛ 3 تن از نیروهای خودی در محور پیرانشهر - سردشت بین روستاهای بیشاسب و شیوه روی مین رفته، زخمی شدند؛ حمله نیروهای حزب دمکرات به خودرو حامل اعضای برگزارکننده انتخابات در ارومیه در حوالی روستای بنه، به شهادت یا مجروح‌شدن 4 سرنشین خودرو انجامید؛ خودرو حامل 6 تن از نیروهای سپاه و بسیج که مسئول تأمین شعب اخذ رأی روستای گنبد در شمال‌غربی ارومیه بودند، روی مین رفت و همه سرنشینان آن مجروح شدند؛ در همین منطقه، نیروهای کومه‌له با مراجعه به روستای گنگجین، 3 نفر را به‌اتهام
1 فعالیت در امر انتخابات و همکاری با سپاه ربوده، با خود بردند؛ انفجار 2 بمب در بخش محمدیار نقده در اولین ساعات رأی‌گیری تلفات انسانی درپی نداشت؛ زخمی‌شدن 2 نفر براثر انفجار بمبی که نیروهای مسلح غیرقانونی در مسجدی در سنندج کار گذاشته بودند؛ در جنوب سنندج نیروهای مهاجم در روستای شیلان، 5 تن از محافظان صندوق رأی‌گیری را شهید یا زخمی کردند و در روستای شینه نیز پس از به‌آتش‌کشیدن صندوق رأی‌گیری، مسئولان برگزاری انتخابات را گروگان گرفتند؛ انهدام خودرو حامل صندوق رأی‌گیری و به‌شهادت‌رسیدن هر 4 سرنشین آن در محور دیواندره به سنندج در حمله افراد مسلح ضد انقلاب؛ نیروهای حزب دمکرات در محور سنندج - مریوان با مراجعه به روستای شوشیه (4 کیلومتری غرب سنندج) 2 نفر از نیروهای جهاد را پس از به‌آتش‌کشیدن خودرو جهادسازندگی به اسارت گرفتند و 30 هزار تومان از اهالی روستا اخاذی کردند؛ مهاجمان همچنین با حمله به محل رأی‌گیری در روستای زنوری مریوان، ضمن به‌آتش‌کشیدن صندوق رأی‌گیری، 7 تن از مسئولان صندوق‌ها و آموزگاران مریوان را به گروگان گرفتند.
2 باوجود همة این اقدامات برای بازداشتن مردم مناطق کردنشین از شرکت در انتخابات، وقایع در صحنه عمل و با حضور مردم کردنشین طور دیگری رقم خورد: نیروهای مهاجم در 30 کیلومتری شمال بانه با تیراندازی قصد ممانعت از شرکت مردم روستای منجیلان در انتخابات را داشتند که با مقاومت مردم آنجا مجبور به ترک روستا شدند؛ جواد حسامی سرپرست حزب دمکرات در منطقه سقز به‌منظور دعوت از اعضای شورای 8 روستا برای همکاری‌نکردن با جمهوری اسلامی، آنها را دستگیر کرد و پس از اینکه با مخالفت آنان برای تحویل‌دادن کارت‌های عضویتشان روبهرو شد، در روستای قره بقره در جنوب‌غربی سقز زندانی‌شان کرد؛ گزارش فرمانده سپاه مهاباد به قرارگاه بعثت دربارة اقدامات انجام‌شده برای تأمین امنیت و استقبال مردم از این انتخابات؛ گزارش فرمانده سپاه نقده به این قرارگاه نیز حاکی‌از استقبال کم‌نظیر مردم از انتخابات بود؛ فرمانده منطقه 5 نیز در گزارشی به فرماندهی کل سپاه، شرکت مردم در انتخابات را باوجود همه توطئه‌های ضد انقلاب، گرم توصیف کرد؛ گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از میزان شرکت مردم مناطق کردنشین در انتخابات؛ به نوشته روزنامه کیهان اکبر ناطق نوری وزیر کشور، در اطلاعیه‌ای ساعت اخذ رأی در دو استان کردستان و آذربایجان غربی را به مدت 10 ساعت دیگر تمدید کرد.
3 در ادامه اقدامات ایذایی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) علیه اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایران در پاریس، امروز نیز 10 نفر از افراد سازمان به ضرب‌وشتم یکی از اعضای این انجمن پرداختند که وی به‌شدت مجروح و به بیمارستان منتقل شد؛ گزارش روزنامه کیهان از راهپیمایی اعتراض‌آمیز اعضای انجمن اسلامی دانشجویان در محکوم‌کردن اقدامات و هواداری پلیس فرانسه از عملکرد سازمان مجاهدین خلق؛ گزارش خبرگزاری یونایتدپرس از تأثیر حوادث اخیر در روابط فرانسه و ایران.
4 برگزاری انتخابات مجلس خبرگان در همه شهرها و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی در برخی شهرهای کشور، خبرها از حضور گسترده مردم در انتخابات و کم‌آمدن تعرفه در برخی حوزه‌ها حکایت می‌کند.
5 آیت‌الله موسوی اردبیلی خطیب امروز نمازجمعه تهران در سخنانی ضمن محکوم‌کردن مانور مشترک نظامی امریکا - عمان، حضور امریکا را در منطقه به ضرر کشورهای منطقه خواند.
6 مجله اکونومیست (چاپ لندن) ضمن توضیح برخی اقدامات ایران برای حفاظت از جزیره خارک، دلیل حمله‌نکردن عراق به این منطقه را ضعف نظامی و تردید سیاسی این کشور برای تحریک ایران به یک جنگ تمام‌عیار ذکر کرد.
به گزارش خبرگزاری‌های تاس و فرانسه، طه‌یاسین رمضان و طارق‌عزیز معاونان نخست‌وزیر عراق، پس از
1 دیدار با وزیر خارجه شوروی و گفتوگو درباره روابط بین دو کشور و موضوعات مهم بین‌المللی، امروز به عراق بازگشتند. به گزارش خبرگزاری کویت به نقل از مقامات دیپلماتیک عرب، در این گفتوگوها تصمیمات مهمی گرفته شده است که می‌تواند به پایان جنگ ایران و عراق کمک کند؛ به گزارش خبرگزاری فرانسه از منامه، در سفر پنج روزة کیم بیونگ هیون معاون نخست‌وزیر و وزیر اقتصاد کره جنوبی به بغداد، درباره همکاری کره جنوبی در طرح‌های عمرانی عراق با مقامات عراقی مذاکراتی انجام شد.
2 خبرگزاری جمهوری اسلامی در گزارشی از دیدار هیئت منتخب 7 نفره کشورهای عربی با یاسو هیرو ناکازونه نخست‌وزیر ژاپن، اعلام کرد که ناکازونه به‌رسمیت شناخته‌شدن رژیم تل‌آویو را ازجانب اعراب موجب بهبود روابط امریکا با اعراب و سازمان آزادی‌بخش فلسطین دانسته است؛ روزنامه جمهوری اسلامی هم از تغییر موضع ژاپن درباره به‌رسمیت شناخته‌شدن رژیم صهیونیستی خبر داد که بعد از تصویب قطعنامة فاس تاحدودی به نفع این رژیم تغییر کرده است.
3 روزنامه اقتصادی هندلز بلات (چاپ آلمان) در مقاله‌ای علت نابسامانی‌های اقتصادی اردن را بحران اقتصادی عراق ذکر کرد.
گزارش روزشمار 20/9/1361
4 زخمی‌شدن 11 تن از افراد نظامی و اهالی شهر، آسیب‌دیدن 3 منزل مسکونی و آتش‌گرفتن یک دستگاه خودرو در حملات توپخانه ای امروز عراق به دو شهر آبادان و خرمشهر؛ شهادت 2 تن از عوامل اجرایی انتخابات روز گذشته در ایلام براثر حملات توپخانه ای عراق به این شهر.
5 ده تن از نیروهای حزب دمکرات و گروه کومه‌له که خود را به نیروهای خودی در مهاباد، سنندج، کامیاران و ارومیه معرفی و دلیل تسلیم‌شدنشان را تأثیر حضور مردم در انتخابات عنوان کردند؛ درپی روی مین رفتن و زخمی‌شدن یک سرباز در نزدیکی روستای بشتاسب در محور پیرانشهر - سردشت، یک مین دیگر در همین نقطه با تلاش نیروهای خودی کشف و خنثی شد. دستگیری مجدد یکی از افراد حزب دمکرات در ماکو که پیش از این، به‌دلیل هماهنگ‌نبودن مراکز قضایی آزاد شده بود.
6 با کمک مردم یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در نزدیکی پایگاه هوایی شیراز یک میوه‌فروش را به شهادت رساند دستگیر شد، ولی با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد.
7 آقای هاشمی رفسنجانی امروز با امام خمینی دیدار کرد. در این دیدار درخصوص مشارکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان و کیفیت برخورد با مسئله فلسطین، جامعه مدرسین و حزب جمهوری اسلامی بحث و تبادل‌نظر شد.
8 اولین دورة دانشکدة فرماندهی ستاد نیروی زمینی ارتش با حضور آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، تیمسار ظهیرنژاد (رئیس ستاد مشترک) و سرهنگ صیادشیرازی (فرمانده نیروی زمینی ارتش) افتتاح شد و رئیسجمهور در این مراسم سخنانی را درباره نقش نیروهای نظامی در تأمین امنیت کشور و شرایط ایران برای پایان‌دادن به جنگ ایراد کردند.
9 سرهنگ سلیمی وزیر دفاع، در گفتوگویی اختصاصی با روزنامه جمهوری اسلامی، پیشرفت‌های صورت‌گرفته درزمینه صنعت هوایی را بازگو کرد.
علی‌اکبر ناطق نوری وزیر کشور، استقبال مردم از انتخابات مجلس خبرگان و مجلس شورای اسلامی را جواب دندان‌شکنی به صدام دانست که خواستار برگزاری همه‌پرسی در ایران شده بود؛ روزنامه کیهان در مقاله ای با وصف حضور پرشور مردم در پای صندوق‌های رأی، روز انتخابات را از ایام‌الله
1 دانست؛ روزنامه جمهوری اسلامی نیز در مقاله ای با عنوان "مانور مردم"، درباره هم‌زمانی انتخابات خبرگان و حضور امریکا در عمان برای اجرای مانور مطالبی را عنوان کرد؛ در میان خبرگزاری‌ها و منابع خبری خارجی به‌جز خبرگزاری فرانسه که جملات کوتاهی را درباره حضور مردم در انتخابات بیان کرد، بیشتر آنها از انعکاس استقبال پرشور مردم از انتخابات خبرگان خودداری کردند.
2 اعلام مواضع وزیر ارشاد اسلامی درباره موضوعات مختلف فرهنگی، تبلیغاتی، هنری و... در اولین گفتوگوی مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی خود.
3 انتشار بیانیه مشترک ایران و لیبی در پایان سفر هیئت لیبیایی به سرپرستی وزیر امور خارجه این کشور به تهران با محورهای شرایط پایان جنگ ایران و عراق؛ محکومیت هرگونه مانور در منطقه؛ اعلام حمایت از مبارزه علیه رژیم صهیونیستی؛ محکومیت تلاش برخی کشورهای عربی برای بازگرداندن مصر به جرگة کشورهای عربی و...
4 هنردوست معاون بین‌الملل وزارت نفت، درباره سیاست نفتی ایران در اجلاس آتی اوپک، سفر آتی وزیر نفت ونزوئلا به ایران و مهم‌ترین موضوعاتی که در دستور اجلاس اوپک مطرح خواهد شد، مطالبی را عنوان کرد.
5 به گزارش خبرگزاری فرانسه از منامه، سعید العتیبه وزیر نفت امارات متحده عربی، از کشورهای عضو اوپک درخواست کرد که به سهمیه تعیین‌شدة خود احترام بگذارند. خبرگزاری اوپک نیز با استناد به مصاحبه العتیبه که در لندن انتشار یافت، اعلام کرد که به گفته وی، اوپک از 34 دلار قیمت پایه نفت خام خود و افزایش یا کاهش سقف تولید نفت دفاع خواهد کرد.
6 گزارش رادیو صوت‌الجماهیر از دیدار طه یاسین رمضان (فرمانده کل ارتش خلقی) از اردوگاه آموزش داوطلبان سودانی؛ به گزارش همین رادیو، کمال حسن معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه مصر، بار دیگر پشتیبانی کشورش را از عراق در جنگ با ایران اعلام کرد.
7 به گزارش خبرگزاری آلمان، در جریان سفر طه یاسین رمضان و طارق عزیز (از اعضای بلندپایه شورای فرماندهی حزب بعث) به شوروی، مقامات بغداد و مسکو تصمیمات مهمی درباره پایان‌دادن به جنگ خلیج‌فارس گرفته‌اند؛ خبرگزاری کویت نیز اعلام کرد که رهبران کرملین موضع دولت عراق در جنگ و موافقت این دولت با تمامی اقدامات میانجیگرانه را ستوده‌اند.
8 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از تظاهرات دانشجویان مسلمان عراقی در لندن.
ضمیمه گزارش788: متن بیانیه مشترک ایران و لیبی.
گزارش روزشمار 21/9/1361
9 در حمله امروز عراق با سلاح‌های سنگین به آبادان و خرمشهر، 4 منزل و مدرسه تخریب شد و قسمتی از پالایشگاه نیز آتش گرفت.
10 اعزام نیروهای داوطلب مردمی و بسیجی از شهرهای زنجان و خمینی شهر به جبهه‌های جنگ؛ در چند روز اخیر، جمع کثیری از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، داوطلبان مردمی و گروه‌های مختلف پزشکی و فنی به جبهه‌های غرب و جنوب کشور اعزام شده‌اند.
در درگیری میان 200 نفر از عوامل حزب دمکرات کردستان و نیروهای نظامی و انتظامی در مهاباد، 34 تن از نیروهای سپاه، ارتش و شهربانی شهید، زخمی یا اسیر شدند. از مهاجمان نیز 33 تن کشته، زخمی یا دستگیر شدند. و مقداری مهمات نیز از آنان به دست آمد؛ یک خودرو نظامی در نزدیکی روستای گنبد در
1 شمال ارومیه روی مین رفت و یک افسر ارتش زخمی شد؛ گزارش قرارگاه حمزه از پاکسازی چند روستا در مناطق قروه و گزگزاره در 32 کیلومتری جنوب‌شرقی سنندج؛ 7 تن از اعضای حزب دمکرات کردستان، گروه کومه‌له و گروه مارکسیستی طوفان به همراه 6 قبضه سلاح خود را به سپاه سنندج و بوکان معرفی نموده و درخواست امان‌نامه کردند.
2 نیروهای سپاه در یکی از روستاهای خرم‌آباد، 6 نفر از اعضای تشکیلات کردستان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند. در این عملیات، چند تن از افراد سازمان زخمی شدند و 2 تن دیگر نیز با نارنجک خودکشی کردند.
3 ستاد تبلیغات جبهه و جنگ قرارگاه کربلا پیامی را از امام خمینی خطاب به رزمندگان در اختیار رسانه‌ها قرار داد.
4 انتقاد از عملکرد وزارت خارجه در سالهای قبل؛ تحولات مثبت صورت‌گرفته در این وزارتخانه از یک سال پیش؛ توصیه به تلاش بیشتر در عرصه سیاست خارجی؛ حضور و فعالیت در مجامع و سازمان‌های بین‌المللی و بهره‌گیری از آموزه‌های دینی و انقلابی در این مجامع از محورهای اصلی سخنان آیت‌الله خامنه‌ای رئیس جمهور، در دیدار با وزیر امور خارجه، معاون، مدیران کل و رؤسای ادارات این وزارتخانه بود.
5 نخست‌وزیر در دیدار با خبرنگاران پس از برگزاری جلسه هیئت دولت، درباره استقبال مردم از انتخابات مجلس خبرگان و برخورد پلیس فرانسه با دانشجویان و دیپلمات‌های ایرانی در پاریس سخنانی بیان کرد.
6 نشریه اقتصادی هندلز بلات (چاپ آلمان) در مقاله‌ای به بررسی احتمال افزایش ذخایر ارزی ایران؛ گرایش ایران به گسترش تجارت خارجی با کشورهای جهان‌سوم؛ موافقت‌نامه ساخت یک خط لولة نفتی بین ایران و ترکیه و میزان مبادلات تجاری بین این دو کشور پرداخته است؛ احتمال توافق ایران و کره جنوبی برای تکمیل پروژه پتروشیمی مشترک ایران و ژاپن و دلایل مخالفت شرکت‌های ژاپنی با این موضوع در گزارش روزنامه یومیوری شیمبون.
7 به گزارش روزنامه کیهان به نقل از یک نشریه کویتی، عراق تعداد دیگری از اجساد مبارزان مسلمان در عراق را که به‌دست عوامل رژیم صدام اعدام شده‌اند، به خانواده‌هایشان تحویل داد.
8 یکی از اعضای فرماندهی قومی حزب بعث سوسیالیست سوریه در مراسم یازدهمین سالگرد تأسیس جبهه خلق برای آزادی فلسطین که در دمشق برگزار شد، دلیل جنگ‌افروزی عراق علیه ایران را خدمت به امپریالیسم و صهیونیسم و واردکردن ضربه به مقاومت منطقه دانست.
گزارش روزشمار 22/9/1361
9 آسیب‌دیدن بخش‌هایی از تأسیسات پتروشیمی بصره در حمله نیروهای خودی که به‌تلافی گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر انجام شد.
درگیری افراد مسلح غیرقانونی با نیروهای خودی در مهاباد، به شهادت یکی از نیروهای خودی و به‌هلاکت‌رسیدن یک تن از مهاجمان انجامید، فرماندهی قرارگاه بعثت در گزارشی به فرماندهی قرارگاه حمزه، علت وقوع این حادثه را برهم‌زدن انتخابات توسط افراد مهاجم عنوان کرد؛ درگیری نیروهای خودی با افراد حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در روستای ملالر واقع در شمال‌غربی بوکان، به شهید یا زخمی‌شدن 10 تن از نیروهای خودی انجامید، اما آماری از تلفات مهاجمان به دست نیامد. در اطلاعیه مبالغه‌آمیز سازمان مجاهدین (منافقین) درباره این واقعه تعداد کشته و زخمی‌شدگان نیروهای خودی 40 نفر ذکر شده است؛ حمله عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه حماملو در نزدیکی جاده بوکان - میاندوآب و شهید یا
1 مجروح‌شدن 7 تن از نیروهای ارتش؛ در حمله نیروهای حزب دمکرات به پایگاه ترکاشه در شرق بوکان، 3 نفر از نیروهای سپاه و اهالی بومی شهید یا زخمی شدند، از مهاجمان نیز یک تن به هلاکت رسید و تعدادی زخمی شدند؛ افراد مهاجم در حمله به نیروهای ارتش در بوکان، یک تن را زخمی و یک نفر را اسیر کردند؛ تسلیم‌شدن 3 تن از افراد وابسته به گروه کومه‌له و حزب دمکرات به سپاه سنندج.
2 درج اخباری در نشریه داخلی سپاه با محورهای: اقدامات مقامات اطلاعاتی عراق برای دامن‌زدن به جو ضد ایرانی در شهرهای این کشور؛ نحوه به‌کارگیری نیروهای مصری و سودانی؛ ذکر برخی اقدامات خلاف اخلاق آنها در پشت جبهه‌های جنگ و تأثیرات منفی این اعمال در سطوح اجتماعی در نشریه داخلی سپاه.
3 روزنامه دیلی اکسپرس (چاپ انگلستان) در مقاله‌ای با عنوان "کوشش ریگان در سرپوش‌گذاشتن روی قرارداد بزرگ فروش سلاح" به مطالبی مانند فروش محرمانه 90 فروند بالگرد پیشرفته نظامی امریکا به عراق؛ تأثیر آن در ارتش عراق و واکنش برخی مقامات دولتی امریکا اشاره کرده است.
4 دو نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌قصد ترور یکی از خلبانان پایگاه هوایی در شیراز، به منزل وی وارد شدند و در نبود این شخص، پدرش را به شهادت رساندند. به کمک مردم یکی از آنها دستگیر شد، اما با خوردن قرص سیانور به هلاکت رسید؛ بنابه گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، درپی کشف 4 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد، 13 تن از عوامل این سازمان با تلاش نیروهای سپاه کشته یا دستگیر شدند؛ یکی از افراد همین سازمان در تهران - که قبلاً عضو ساواک بود، خود را به یکی از مراکز سپاه معرفی کرد.
5 گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از حمله نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به یک خودرو سفارت جمهوری اسلامی ایران در پاریس؛ مقاله شدیداللحن روزنامه جمهوری اسلامی در اعتراض به عملکرد اخیر دول فرانسه و آلمان در همکاری با عوامل ضد ایرانی.
گزارش روزشمار 23/9/1361
6 شهید یا مجروح‌شدن 6 نفر و خسارت‌دیدن بخش‌هایی از شهر در حملات توپخانه‌ای عراق به آبادان و خرمشهر؛ آتش پدافند هوایی نیروهای خودی، هواپیماهای عراقی متجاوز به حریم فضایی غرب کشور را وادار به فرار کرد.
7 در ادامه درگیریهای روز گذشته، تیراندازی‌های پراکنده در شهر مهاباد اتفاق مهمی را در پی نداشت؛ پخش سخنان سخنگوی حزب دمکرات درباره اقدامات این حزب در جریان درگیریهای ایجادشده در شهر مهاباد از رادیو اسرائیل، وی همچنین در گفتوگویی با رویتر، بر هم‌زمانی عمدی این درگیری‌ها با انتخابات مجلس خبرگان تأکید کرد؛ روزنامه هرالد تریبیون و رادیو بی‌بی‌سی نیز با تکیه بر گفته‌های این سخنگو، مطالبی را درباره اقدامات حزب دمکرات در این درگیریهای 3 روزه عنوان کردند؛ در عملیات کمین عوامل حزب دمکرات علیه نیروهای خودی در محور سقز - بانه در نزدیکی روستای میرده 17 تن از افراد خودی شهید، زخمی یا اسیر شدند. در شمال ارومیه یک خودرو حامل تانکر آب در منطقه سرو روی مین رفت که علاوه‌بر انهدام تانکر آب، راننده خودرو نیز زخمی شد؛ یکی از عناصر حزب دمکرات در اشنویه از مأموریت خود مبنی‌بر ترور یکی از افراد بومی سپاه پشیمان شده، خود را به سپاه این شهر معرفی کرد که با اطلاعات وی یکی دیگر از افراد این حزب شناسایی و دستگیر شد.
8 به گزارش واحد مرکزی خبر از اهواز، متخصصان ایرانی موفق به ساخت پل شناور با کاربرد نظامی شدند.
آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با خانواده‌های شهدا و نیروهای سپاه پاسداران که عازم جبهه‌های نبرد
1 بودند، ایمان و انگیزه دینی را عامل اصلی برتری نیروهای خودی بر دشمنان دانست.
2 "امبرتو کالدرون برتی" وزیر انرژی ونزوئلا که در رأس هیئتی به تهران سفر کرده است، هدف سفر خود را بحث و تبادل نظر درمورد وضع جهانی بازار نفت در اجلاس آتی اوپک عنوان کرد.
3 یکی از مسئولان جنبش مجاهدین عراقی در دمشق در تماس با خبرگزاری جمهوری اسلامی با اعلام خبر انفجار ساختمان خبرگزاری عراق در یک عملیات استشهادی، به تشریح جزئیات آن پرداخت، در همین خصوص خبرگزاری رویتر اعلام کرد که در این حادثه 6 تن کشته و چندین نفر زخمی شده‌اند و همه خطوط ارتباطی با خارج از کشور قطع شده است. آسوشیتدپرس نیز با اعلام خبر بازدید صدام از محل حادثه، به انتشار اطلاعاتی پرداخت که رژیم عراق دراین‌باره اعلام کرده است.
گزارش روزشمار 24/9/1361
4 در حملات توپخانه‌ای عراق به آبادان 3 واحد مسکونی آسیب دید و در چند نقطه شهر آتش‌سوزی رخ داد؛ با اقدامات یگان پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی هواپیمای مهاجم دشمن در منطقه جنوب متواری شد؛ ورود 68 دستگاه خودرو حامل مهمات از کشورهای اردن و کویت به عراق.
5 در حمله افراد کومه‌له به نیروهای تأمین جاده در سرو (شمال‌غربی ارومیه) 2 سرباز مفقود و یک راننده اهل ترکیه زخمی شدند؛ عناصر مسلح غیرقانونی در حمله به پایگاه خناوین در سلماس با تحمل 2 زخمی وادار به عقب‌نشینی شدند؛ نیروهای خودی در پاکسازی روستای سیونچ در شمال بانه، 2 تن از افراد مسلح غیرقانونی را دستگیر کردند؛ نیروهای قرارگاه حمزه در محور سنندج - قروه، روستاهای شیان، نوده (در 10 کیلومتری غرب سنندج) و دوشان (در 9 کیلومتری جنوب‌شرقی سنندج) را پاکسازی کردند؛ به گفته دادستان انقلاب اسلامی ارومیه، عناصر مسلح غیرقانونی یکی از اعضای دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه را که چندی پیش به اسارت برده بودند، به شهادت رسانده‌اند.
6 شهید یا زخمی‌شدن 3 تن از اعضای بنیاد مسکن رشت در حمله یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به خودرو حامل این افراد؛ گزارش خبرگزاری فرانسه به نقل از دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس از تعداد تلفات نیروهای خودی و اعضای سازمان در جریان درگیریهای ماه گذشته در تبریز و همدان؛ افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با حمله به یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی، وی را زخمی و راهی بیمارستان کردند.
7 فرمان هشت ماده‌ای امام خمینی خطاب به قوه قضائیه، همه ارگان‌های اجرایی کشور با محورهای سرعت‌بخشیدن به کار تهیه، تصویب و ابلاغ قوانین شرعی برای جلوگیری از ضایع‌شدن حقوق مردم؛ رسیدگی سریع و دقیق به صلاحیت قضات، دادستان ها، دادگاه‌ها و متصدیان امور بدون مسامحه؛ مرور احکام بدون ملاحظه‌کاری در قوه قضائیه و عمل به عدالت اسلامی در سایر ارگان‌های نظام؛ دستور اکید برخودداری از جلب، احضار افراد، توقیف یا مصادره اموال بدون حکم قاضی و...
8 آیت‌الله خامنه‌ای رئیسجمهور، در دیدار با استاندار سمنان و جمعی از روحانیون و ائمه جمعه شهرهای سمنان و دامغان با اشاره به درصد بالای مشارکت مردم در انتخابات خبرگان، تلاش‌های دشمنان را برای به‌انزواکشیدن ایران در سطح جهانی و متزلزل‌کردن نظام بی‌نتیجه خواند؛ آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس، در دیدار با جمعی از مربیان امور تربیتی رامیان: مردم ما مردمی هستند که استحقاق هرگونه خدمتی را دارند.
9 خبرگزاری یونایتدپرس بدون اشاره به میزان شرکت مردم در انتخابات، از قول گروه‌های مخالف نظام سعی در القای این ادعا داشت که عامل پایداری نظام جمهوری اسلامی حمایت کشورهای غربی است نه وجهه مردمی آن.
1 آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار خداحافظی سفیر اندونزی در ایران گفت: همه کشورهای اسلامی برای گسترش مناسبات و روابط حسنه با یکدیگر بایستی تلاش و همتی شایسته از خود نشان دهند. دکتر ولایتی نیز در ملاقاتی جداگانه با وی بر این نکته تأکید کرد که درصورت نبود پیوند و رابطه نزدیک میان کشورهای اسلامی، استکبار جهانی قادر به واردآوردن ضربه به آنها می‌باشد.
2 سفر یک هیئت دیپلماتیک ایرانی به سرپرستی محمدحسین لواسانی مدیرکل امور آسیایی و افریقایی وزارت خارجه ایران به تانزانیا به‌منظور گشایش سفارتخانه ایران در این کشور.
3 به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، در دیدار فرانچسکو ستزالاما سفیر ایتالیا در ایران و مدیران توسعه بین‌المللی یکی از گروه‌های بزرگ صنعتی این کشور با حجت‌الله غنیمی‌فرد معاون بازرگانی خارجی وزارت بازرگانی، پروژه‌های مشترک مورد همکاری بین دو کشور بررسی شد.
4 به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر نفت ونزوئلا پس از ترک تهران، از تلاش ایران برای حفظ بهای نفت به میزان 34 دلار ابراز خرسندی کرد.
5 بازتاب اوضاع نامساعد اقتصادی عراق در برزیل و رفتار خشمگینانه دولت عربستان بعد از عقد قرارداد چند شرکت برزیلی با ایران موضوع گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از برزیل است.
6 توضیحات بیشتر روزنامه وال استریت ژورنال درباره اقدام امریکا در فروش بالگرد به عراق و درخواست عراق از کمپانی امریکایی بل برای خرید بالگرد "جت رنجر".
7 دعوت ستاد مرکزی سپاه پاسداران از امدادگران آموزش‌دیده برای شرکت در جبهه‌های جنگ.
8 برگزاری دومین همایش سراسری جهادسازندگی درباره بررسی امور مربوط به بازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده روستایی.
9 دیدار تیمسار ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش با آقای هاشمی رفسنجانی.
10 اسرای عراقی در اردوگاه بندر انزلی خواستار بیرون‌راندن 3 تن از نمایندگان صلیب سرخ شدند که از تحویل‌گرفتن طومار آنها مبنی‌بر درخواست از نظام جمهوری اسلامی برای شرکت در جبهه‌ها خودداری کردند؛ 9 تن از مسلمانان عراقی ازطریق مرزهای غربی وارد خاک ایران شده، به‌طور موقت در ساختمان جمعیت هلال‌احمر سنندج اسکان یافتند.
گزارش روزشمار 25/9/1361
11 در گلوله‌باران شهر آبادان یک تن زخمی شد و به انبار سیمان شرکت نفت، ساختمان تماشاخانه و یک منزل خسارت‌هایی وارد آمد؛ 700 تن از اسرای عراقی اردوگاه حشمتیه تهران خواستار حضور در جبهه‌های جنگ شدند؛ کمک نقدی 67 هزار ریالی اسرای پادگان منجیل به جبهه‌های نبرد؛ اسرای اردوگاه‌های داوودیه مشهد و تربت‌جام نیز خواستار اعزام به جبهه‌ها برای نبرد علیه عراق شدند.
سیزده تن از نیروهای سپاه در جاده کامیاران به دهگلان نزدیک روستای موجش، به کمین عناصر مسلح غیرقانونی افتاده، همگی به شهادت رسیدند و تعدادی اسلحه نیز به دست مهاجمان افتاد؛ به‌دنبال اقدامات روز گذشته گروه کومه‌له در منطقه سرو (در شمال‌غربی ارومیه)، امروز نیروهای سپاه و ژاندارمری بدون هماهنگی با قرارگاه حمزه عازم محل تجمع آنها در نزدیکی روستای شگفتک شدند، اما در برخورد با کمین عوامل کومه‌له، 28 تن آنان شهید، زخمی یا اسیر شدند و از افراد کومه‌له نیز 3 تن به هلاکت رسیدند؛ به‌تلافی شرکت در انتخابات، عوامل حزب دمکرات 4 تن از اهالی روستای زیدکندی در 4 کیلومتری جاده صائین‌دژ به تکاب را به شهادت رساندند و 2 عضو شورای روستای سلیمان‌آباد را گروگان گرفتند؛ کشته یا
1 زخمی‌شدن 9 تن در برخورد 2 خودرو با مین در جاده پیرانشهر به سردشت در منطقه میرآباد و آلواتان؛ در عملیات مشترک نیروهای سپاه، ژاندارمری و پیش‌مرگان کرد مسلمان، نیروهای خودی مناطق ممه‌زینه و خلسیان واقع در 17 کیلومتری شمال سردشت را از نیروهای حزب دمکرات و کردستان و چریک‌های فدایی خلق پاک کردند؛ بنابر اطلاعیه چریک‌های فدایی خلق شاخه اشرف دهقان، 5 تن از وابستگان این گروه و حزب دمکرات کشته یا زخمی شده‌اند؛ به گزارش قرارگاه قدس در 9 ماه گذشته، 117 تن از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی با معرفی خود به سپاه منطقه کامیاران درخواست امان‌نامه کرده‌اند.
2 زخمی‌شدن 2 تن از افراد حزب‌اللهی شهر تنکابن درپی پرتاب نارنجک نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ یکی از افراد این سازمان خود را به نیروهای سپاه در تهران معرفی کرد.
3 آقای هاشمی رفسنجانی در نطق پیش از دستور امروز مجلس، فرمان هشت ماده ای امام خمینی را یک ضرورت، گامی درجهت تثبیت بیشتر انقلاب و راهی برای دلگرم‌کردن مردم آینده دانست.
4 آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با فرمانده نیروی زمینی ارتش و کادر فرماندهی گردان‌های قدس نیروی زمینی با اشاره به تحول کیفی در ارتش؛ ضرورت تشکیل این گردان‌ها و رسالت ارتش به‌عنوان یک نیروی بازدارنده، علت جرئت‌کردن عراق به جنگ‌افروزی علیه ایران را محاسبات غلط این کشور و امریکا از وضعیت ارتش عنوان کرد. صیادشیرازی نیز درباره نحوه آموزش نیروهای این گردان اطلاعاتی را به خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران داد.
5 گزارش هفته‌نامه الجهاد وابسته به معارضین عراقی از اقدام رژیم بعثی در تیرباران 8 افسر ارشد عراقی و دلایل این اقدام در روزنامه اطلاعات.
6 بررسی اوضاع نابسامان اقتصادی عراق با محورهای کاهش درآمدهای نفتی عراق و کمک‌های کشورهای عرب به این کشور برای تأمین منابع ارزی در مقاله نشریه میدل ایست ریپورت؛ روزنامه وال استریت ژورنال نیز درباره تصمیمات دولت عراق برای جبران کمبود ارز و چشم‌انداز ناخوشایند اقتصادی این کشور از نگاه یک تاجر عرب مطالبی را منتشر کرده است، همچنین به نوشته این روزنامه به نقل از بازرگانان ژاپنی، عراق جواز واردات لوازم اولیه و غیر‌اولیه را به نصف و بیشتر از آن کاهش خواهد داد.
7 روزنامه آلمانی اشتوتگارت ضمن اشاره به برتری نیروی دریایی ایران بر عراق و محدودیت عراق در صدور نفت و درنتیجه کمبود درآمد ارزی، دلیل تجاوز این کشور به خاک ایران را محاسبه غلط این کشور در برآورد توان دفاعی ایران ذکر کرد.
8 روزنامه جمهوری اسلامی به مناسبت تشکیل اجلاس اوپک در شهر وین مقاله ای چاپ کرده که مهم‌ترین محورهای آن عبارت است از: وقوع انقلاب اسلامی؛ کاهش عرضه نفت به بازارهای جهانی؛ افزایش بی‌سابقه قیمت نفت؛ اقدامات کشورهای غربی برای ذخیره‌سازی؛ تأثیر جنگ در محدودکردن ایران و عراق درزمینه صدور نفت؛ همراهی عربستان با اقدامات شرکت‌های امریکایی و اروپایی برای کاهش‌دادن قیمت نفت و اختلاف عربستان و ایران دراین‌خصوص.
گزارش روزشمار 26/9/1361
9 در گلوله‌باران شهرهای آبادان و خرمشهر 8 تن مجروح شدند و 6 واحد مسکونی تخریب گردید؛ 13 تن از اهالی شهرهای (نجف، بغداد و سلیمانیه) عراق، با ورود به ایران از مرزهای غربی درخواست پناهندگی کردند؛ گزارش جمعیت هلال‌احمر استان لرستان از اسکان پناهندگان عراقی در اردوگاه عمار در این استان.
عوامل حزب دمکرات کردستان با حمله به دو روستای کانی‌بند و نوره در 8 کیلومتری جنوب بانه، 12
1 نفر از اهالی مسلمان را به اسارت گرفتند. افراد مهاجم همچنین با حمله به روستای شیخ‌شربتی و تازه‌آباد در اطراف مریوان منازل و احشام اهالی را غارت کردند؛ حمله ناموفق عوامل حزب دمکرات به پایگاه توریور در 32 کیلومتری جنوب‌غربی سنندج به کشته‌شدن 2 تن از آنان و زخمی‌شدن یک نفر از نیروهای خودی انجامید؛ به گزارش رادیو بغداد امروز سومین پلنوم کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران پس از بررسی موضوعات مختلف سیاسی، نظامی و حزبی پایان یافت؛ درخواست امان‌نامه 3 تن از افراد گروه کومه‌له از پایگاه‌های سپاه در سنندج، بانه و سلماس.
2 بررسی سیر انتخابات از ابتدای پیروزی انقلاب تا انتخابات اخیر خبرگان؛ اهمیت این انتخابات و ارتباط آن با پیام هشت ماده‌ای امام امت مهم‌ترین محورهای سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های امروز نمازجمعه تهران بود.
3 درپی سفر محمد غرضی وزیر نفت به اتریش برای شرکت در اجلاس سالانه وزیران عضو سازمان اوپک و ملاقات با وزیران نفت لیبی و نیجریه در وین، وی در مصاحبه‌ای اعلام کرد که عربستان تحت فشار ابرقدرت‌ها، بازارها را از نفت لبریز می‌کند؛ روزنامه کریستین ساینس مانیتور در گزارشی از لندن ضمن بررسی نتایج احتمالی شورای وزیران اوپک، احتمال تنزل 4 دلاری در قیمت هر بشکه نفت را پیش‌بینی کرد.
4 وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد که با فروش 60 فروند بالگرد درخواستی عراق به آن کشور مخالفت نخواهد کرد.
5 مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به اتفاق‌آرا، به خروج همه نیروهای خارجی از لبنان رأی مثبت داد؛ به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، امریکا و رژیم صهیونیستی به قطعنامة سازمان ملل که برای تأمین کمک‌های اقتصادی و اجتماعی و یاری‌کردن ملت فلسطین تدوین شده است، رأی منفی دادند؛ تصویب قطعنامة دیگری در سازمان ملل متحد با موضوع به‌رسمیت‌شناختن حاکمیت فلسطینی‌ها و اعراب بر منابع سرزمین‌های اشغالی اعراب.
6 نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز نیز یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان مسلمان پاریس را به همراه همسرش، مورد ضرب‌وشتم قرار داده، راهی بیمارستان کردند.
گزارش روزشمار 27/9/1361
7 دو فروند کشتی باری و نفتکش در منطقه خور موسی هدف حمله 8 فروند موشک عراقی قرار گرفتند. در این حادثه نفتکش یونانی 22 هزار تنی اسکای‌مون دچار آتش‌سوزی شد، به گزارش رادیو صوت الجماهیر، تعداد این کشتی‌ها 4 فروند بوده که همگی غرق شدند. بی‌بی‌سی ادعای عراق را مبنی‌بر غرق‌کردن این 4 کشتی غیرقابل اعتماد خواند؛ کشف یک عدد مین دریایی به‌وسیله بالگردهای ایران در دهانه خور موسی؛ در گلوله‌باران شهر آبادان 20 تن از مردم شهر زخمی شدند و 6 منزل مسکونی خسارت دید.
8 اعزام گروه‌های داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ از شهرهای قائم‌شهر، بهشهر، نکا و خمین؛ امروز 84 تن شامل نیروهای امدادگر؛ راننده، نیروهای فنی و تدارکاتی از شهرهای رامسر، یاسوج و گرگان رهسپار جبهه‌های نبرد شدند؛ ارسال کمک‌های غیرنقدی مردمی از شهرستان‌های ابرقو، ماسال و شاندرمن به جبهه‌ها.
9 پس از پایان‌یافتن تعمیر 4 خط لوله انتقال نفت از مخازن نفت جزیره خارک به اسکله شرقی "تی"، بهره‌برداری از این خطوط با حضور حجت‌الاسلام یزدی نایب رئیس مجلس شورای اسلامی آغاز شد.
عناصر ضدانقلاب با نفوذ به شهر سقز، محل استقرار نیروهای نظامی و انتظامی را با انواع اسلحه‌ها هدف قرار دادند که در این اقدام، 33 تن از نیروهای سپاه، بسیج، شهربانی و اهالی شهر شهید یا
1 زخمی شدند و 3 منزل مسکونی آتش گرفت؛ یک دستگاه خودرو گاز ژاندارمری در نزدیکی روستای گنبد در شمال ارومیه روی مین رفت و 10 تن از افراد ژاندارمری و بسیج شهید یا زخمی شدند؛ در روستای داشکند در شمال بوکان یک سرباز روی مین رفته، مجروح شد؛ یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات با تحویل‌دادن یک قبضه اسلحه خود را به سپاه سنندج معرفی کرد.
2 دستگیری 5 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مهاباد؛ کشف و خنثی‌سازی یک عدد بمب دست‌ساز که در نزدیکی یکی از فروشگاه‌های خانواده شهدا در تهران جاسازی شده بود.
3 سخنان آیت‌الله خامنه‌ای در هم‌اندیشی سراسری استانداران درباره اهمیت فرمان هشت ماده‌ای امام و اجرایی‌شدن آن.
4 نخست‌وزیر و رئیس دیوان‌عالی کشور در اطلاعیه مشترکی آمادگی خود و دستگاه‌های زیر امر را برای اجرای بهتر و سریع‌تر فرمان هشت ماده‌ای امام اعلام کردند؛ اطلاعیه فرمانده سپاه پاسداران خطاب به فرماندهان مناطق ده‌گانه مبنی‌بر توجیه و آموزش افراد زیر امر برای اجرای این فرمان.
5 تلاش کشورهای قدرتمند برای شکست‌دادن انقلاب اسلامی؛ حضور گسترده مردم در انتخابات خبرگان و تأثیر آن در ماندگاری انقلاب و اهمیت سازندگی درطول جنگ، مهم‌ترین محورهای سخنان نخست‌وزیر در جلسه پایانی همایش سراسری بررسی مسائل بازسازی مناطق جنگ‌زده روستایی جهادسازندگی بود.
6 آغاز مرحله دوم بازگشایی دانشگاه‌های کشور هم‌زمان با روز وحدت حوزه و دانشگاه با حضور مقامات کشوری و لشکری.
7 دیدار اعضای هیئت اقتصادی صنعتی آلمان شرقی - که به سرپرستی گونتر ویشوفسکی وزیر صنایع شیمیایی این کشور وارد ایران شده است - با آقایان عسگر اولادی (وزیر بازرگانی) و مهندس هاشمی (وزیر صنایع).
8 خبرگزاری اوپک از دارالسلام گزارش داد که ایران به‌زودی در تانزانیا، ماداگاسکار، غنا، زیمبابوه و سیرالئون سفارتخانه تأسیس می‌کند.
9 گزارش روزنامه فرانکفورتر الگمانیه درخصوص علت مراجعت سفیر آلمان غربی به کشور متبوعش و بازگشت وی به ایران.
10 وزارت امور خارجه ایران ادعای حکومت عراق را مبنی‌بر مشارکت ایران در انفجار مرکز خبرگزاری عراق رد کرد.
11 آسوشیتدپرس از گشایش یک اعتبار 210 میلیون دلاری امریکا برای عراق خبر داد؛ به گزارش یونایتدپرس به نقل از نشریه خاورمیانه، صادرات نفتی عراق پس از امضای قراردادی بین این کشور و ترکیه به دو برابر افزایش خواهد یافت.
12 پایان گفتوگوی مقدماتی وزیران نفت اوپک در وین پس از بررسی برنامه جلوگیری از کاهش بهای نفت؛ گزارش آسوشیتدپرس از روند احتمالی مذاکرات اوپک باتوجهبه مواضع اعلام‌شده ایران.
گزارش روزشمار 28/9/1361
13 اصابت 2 فروند موشک زمینبهزمین به منطقه مرکزی شهر دزفول، به شهید یا زخمی‌شدن 349 تن از مردم شهر، ویرانی 400 منزل مسکونی و مغازه و خسارت‌دیدن 28 دستگاه خودرو انجامید؛ فرمانده کل نیروهای مسلح عراق در اطلاعیه‌ای ضمن مسئول‌دانستن ایران در انفجار ساختمان خبرگزاری عراق، هدف عملیات فوق را انتقام از ایران ذکر کرد؛ به گزارش خبرگزاری فرانسه، استفاده از موشک‌های زمینبهزمین نشان‌دهنده دستیابی عراق به تجهیزات جدید نظامی است؛ در گلوله‌باران شهر آبادان 6 واحد مسکونی تخریب شد و 20 تن مجروح شدند؛ نیروهای عراقی یک گلوله شیمیایی به منطقه تنگاب (نفت‌شهر) شلیک کردند.
1 در درگیری بین نیروهای سپاه و حزب دمکرات که تعدادی از اهالی و مسئولان تکاب را گروگان گرفته بودند، 15 تا 20 تن از افراد مهاجم به هلاکت رسیدند و از نیروهای خودی نیز 7 تن شهید یا زخمی شدند؛ افراد مهاجم در 18 کیلومتری غرب تکاب، به 2 خودرو حامل غذای نیروهای سپاه و ژاندارمری حمله کردند که در این حادثه یک نفر شهید و یک نفر زخمی شد؛ عناصر مسلح غیرقانونی با حمله به پایگاه تیژتیژ در غرب سنندج، 7 تن از نیروهای ژاندارمری را شهید کرده یا به گروگان بردند؛ عوامل حزب دمکرات با حمله به کارخانه قند پیرانشهر، 13 تُن قند و شکر را به سرقت بردند؛ در عملیات پاکسازی نیروهای قرارگاه حمزه در 24 روستا در محور کامیاران - سنندج - دهگلان، 23 تن از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته یا دستگیر شدند و 10 قبضه اسلحه به دست نیروهای خودی افتاد؛ 6 تن از وابستگان گروه‌های مسلح غیرقانونی با معرفی خود به سپاه سنندج و تحویل اسلحه‌هایشان درخواست امان‌نامه کردند؛ انتقال گروگان‌های نظامی در بند حزب دمکرات از زندان‌های داخل ایران به شهر قلعه‌دیزه عراق.
2 ارسال کمک‌های غیرنقدی مردمی از شهرستان ده‌بید فارس، سرخس، آزادشهر و کوار.
3 کشف و خنثی‌سازی یک بمب دست‌ساز در میدان امام حسین با تلاش نیروهای کلانتری؛ دستگیری 3 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق در شاهرود، یکی از آنها با سیانور خودکشی کرد.
4 پیدایش روح ایمان در ملت؛ ایجاد تحول در رفتار استقلال‌طلبانه مردم؛ بررسی تطبیقی عملکرد دفاعی مردم و نظامیان در جنگ جهانی دوم؛ تجاوز عراق در شهریور 1359؛ مستقل‌نبودن کشور در گذشته؛ نقش دانشگاه در فرهنگ‌سازی و... مهم‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در دیدار فرمانده سپاه و اعضای بسیج با ایشان بود.
5 آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با فرمانده نیروی زمینی ارتش و فرماندهان یگان‌های احتیاط قدس: ایجاد گردان‌های احتیاط قدس گام دیگری درجهت هرچه مردمی‌ترشدن، مردمی‌اندیشیدن و مردمی عمل‌کردن در ارتش است.
6 نخست‌وزیر در همایش استانداران درباره بازیابی ثبات نظام جمهوری اسلامی و استقبال کشورهای گوناگون جهان از برقراری رابطه سیاسی و اقتصادی با ایران مطالبی را عنوان کرد.
7 درپی شکل‌گیری واحد دریایی در سپاه، محسن رضایی و علی شمخانی به همراه فرماندهان این نهاد با فرمانده و معاونان نیروی دریایی ارتش برای کسب تجربه بیشتر دیدار کردند.
8 ناطق نوری (وزیر کشور) رشد اجتماعی مردم و پرهیز از افراط و تفریط را از عوامل انتشار پیام هشت ماده‌ای امام ذکر کرد.
9 گزارش خبرگزاری فرانسه از نخستین روز تشکیل شصت‌وششمین اجلاس سالانه وزیران عضو سازمان اوپک در وین و بررسی دلایل برخی اختلاف نظرها میان اعضای سازمان.
10 روزنامه جمهوری اسلامی در مقاله‌ای به بررسی نقش و انگیزه کشورهای عربستان، کویت، امارات و عراق در کارشکنی و برهم‌زدن انسجام نشست اوپک پرداخته است.
11 گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس درباره معامله چند میلیون دلاری غله بین امریکا و عراق.
ضمیمه گزارش865: ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی از مناطق گوناگون کشور به جبهه‌های جنگ.
گزارش روز شمار 29/9/1361
در گلوله‌باران امروز شهر آبادان 6 نفر شهید یا مجروح شدند و 2 منزل مسکونی و یک دبستان و قسمتی از ایستگاه راه‌آهن خرمشهر - آبادان تخریب گردید؛ 3 فروند هواپیمای عراقی به آسمان شهرهای باختران و ایلام تجاوز کردند و پس از مواجهه با پدافند هوایی نیروهای خودی مجبور به
1 عقب‌نشینی شدند؛ در اقدام نیروهای عراقی پرتاب 2 گلوله شیمیایی به محل استقرار نیروهای خودی،12 مجروح برجای گذاشت؛ پناهنده‌شدن 17 تن از مردم عراق به ایران در 2 روز اخیر.
2 در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه ارتش در شمال سردشت، 12 تن شهید یا زخمی شدند؛ افراد مهاجم با حمله به پایگاه ژاندارمری در جنوب بوکان، 10 تن از نیروهای خودی را شهید یا زخمی کردند.
3 زخمی‌شدن یکی از افراد متعهد در شهر چالوس به‌دست عوامل سازمان منافقین؛ کشف 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با تلاش نیروهای سپاه ارومیه؛ کشف 3 خانه تیمی دیگر و دستگیری چند نفر درپی آن در شهرستان مرند؛ در بوشهر، 3 نفر از اعضای هسته‌های این سازمان ازجمله نفوذی سازمان در نیروی دریایی بوشهر دستگیر شدند.
4 مرتضی سرمدی سخنگوی امور خارجه، ناتوانی رژیم عراق را در مقابله با حرکت رو به رشد مردم مسلمان عراق در داخل این کشور یکی از دلایل حمله موشکی عراق به دزفول ذکر کرد؛ درپی دعوت ستاد تبلیغات جنگ از خبرنگاران خارجی مستقر در ایران برای بازدید از آثار اصابت موشک‌ها در این حمله، جمعی از آنها وارد دزفول شدند؛ گزارش کیهان از پیامدهای این حمله؛ گزارش نماینده خبرگزاری جمهوری اسلامی از واشنگتن درباره علل بی‌توجهی رسانه‌های امریکا به خبر حمله موشکی عراق به دزفول.
5 دکتر منافی وزیر بهداری به نمایندگی از هیئت دولت، امروز در مراسم خاک‌سپاری شهدای این حمله شرکت کرد؛ اعلام عزای عمومی در شهرهای دزفول و اندیمشک ازسوی استانداری خوزستان؛ بیانیه سازمان هلال‌احمر جمهوری اسلامی درپی این حمله خطاب به سازمان‌های بین‌المللی و صلیب‌سرخ جهانی؛ پیام تسلیت آیت‌الله سیدمجدالدین قاضی امام‌جمعه دزفول به مناسبت شهادت هم‌وطنان ایرانی در این حمله.
6 کمک‌های نقدی و جنسی اقشار گوناگون مردم از شهرهای مختلف به جبهه‌های جنگ ارسال شد.
7 روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی از نحوه تأمین اقلام تسلیحاتی ایران نوشت: صادرات نظامی کره شمالی به ایران بخشی از فعالیت شوروی برای نفوذ در ایران است؛ بی‌بی‌سی نیز در گزارشی درباره اقدام ایران برای خرید تسلیحات از آلمان‌شرقی توضیحاتی داد.
8 در دیدار عبدالقادر باجمال وزیر صنایع جمهوری دمکراتیک خلق یمن با آیت‌الله خامنه‌ای، رئیسجمهور بر ضرورت جلوگیری از گسترش نفوذ امریکا در منطقه تأکید کرد. آقای ولایتی نیز در دیداری جداگانه با وی، برقراری رابطه با یمن را برای ایران بااهمیت خواند.
9 صدور دومین بیانیه مشترک رئیس دیوان عالی کشور و نخست‌وزیر درباره فرمان هشت ماده‌ای امام خمینی؛ توضیحات آیت‌الله موسوی اردبیلی درخصوص نحوه انعکاس این پیام در بین مردم، مشکلات اجرایی آن در زمینه‌های فعالیت هیئت‌های تشکیل‌شده دراین‌باره؛ به‌منظور اجرای این فرمان، نخست‌وزیر دستورالعملی را به معاون خود در امر بازسازی نیروهای انسان ابلاغ کرد؛ قرائت نامه 180 تن از نمایندگان مجلس درباره اجرای فرمان امام، در جلسه امروز مجلس شورای اسلامی.
10 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی درباره شرایط زمانی صدور فرمان امام برای اجرای همه اصول قانون اساسی و شرط‌های ایران برای پذیرش هیئت‌های میانجی به‌منظور خاتمه‌دادن به جنگ.
11 محسن رضایی در سخنانی وقوع انقلاب اسلامی ایران را مانع اصلی اجرای سیاست‌های راهبردی امریکا در منطقه دانست.
12 محمدحسین لواسانی در پایان دیدار خود از چند کشور افریقایی، سیاست ایران را برای گسترش رابطه با کشورهای جهان سوم تشریح کرد.
1 نتایج قطعی انتخابات مجلس خبرگان اعلام شد؛ 76 نفر به مجلس خبرگان راه یافتند و 7 نفر دیگر در دور دوم به رقابت خواهند پرداخت.
2 حجت‌الاسلام محمدباقر حکیم در مصاحبه‌ای مطبوعاتی درباره گفتوگوهای انجام‌شده در نشست مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، انفجار مرکز خبرگزاری عراق و بازتاب و پیامد آن و آمادگی اسرای عراقی برای جنگ علیه ایران به خبرنگاران توضیحاتی داد.
3 پایان کار نشست سالانه وزیران نفت کشورهای عضو اوپک و سخنان رئیس این اجلاس درباره نتایج به‌دست‌آمده؛ یونایتدپرس در گزارشی عربستان سعودی را مهم‌ترین مانع حصول به موافقت‌نامه‌ای درزمینه سهمیه‌بندی تولید نفت اعلام کرد،؛ توجه یونایتدپرس به نقش بازیافته و حساس ایران در سازمان اوپک و هماهنگی ایران با سایر اعضای مستقل عضو اوپک؛ گزارش واحد مرکزی خبر از نتایج و تصمیمات نهایی نشست اعضای سازمان: ثبت قیمت نفت در حد 34 دلار و سقف تولید تا 5/18 میلیون بشکه.
4 پیشنهاد روزنامه واشنگتن تایمز به امریکا برای پیوستن به عراق در جنگ علیه ایران.
گزارش روزشمار 30/9/1361
5 در حملات توپخانه ای امروز ارتش عراق به شهرهای آبادان و خرمشهر، 3 تن از اهالی شهید یا مجروح شدند و 5 منزل مسکونی و مغازه ویران شد؛ هواپیماهای عراقی بار دیگر به حریم هوایی ایلام و آبادان تجاوز کردند که با پدافند هوایی و آتشبارهای ضد هوایی مواجه شدند.
6 یک‌صد و ده تن از نیروهای جهادسازندگی و فنی بیجار برای حضور در جبهه یا بازسازی مناطق جنگی عازم خوزستان شدند؛ اعزام گروهی از نیروهای شهرستان‌های میبد، ابرقو و شیروان به جبهه‌های نبرد.
7 شهید یا زخمی‌شدن 4 سرباز و درجه‌دار ارتش در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه ارتش در واوان سردشت؛ در شمال‌غربی سنندج نیز این افراد به پایگاه تیژتیژ حمله کرده، یک سرباز را به شهادت رساندند؛ 5 تن از نیروهای خودی در کوسه‌کهریزک نقده، سه‌راهی قم‌قلعه و حوالی روستای ماولو در شمال سردشت روی مین رفته، زخمی شدند؛ مهاجمان به نیروهای تأمین جاده سروآباد در شمال ارومیه حمله کرده، یک سرباز ژاندارمری را به شهادت رساندند؛ عناصر مسلح غیرقانونی در روستای برکی از توابع قروه، رئیس شرکت تعاونی روستا را به گروگان گرفتند؛ در عملیات آزادسازی 4 روستا در منطقه گزکزاره در جنوب‌شرقی سنندج، 27 تن از افراد ضد انقلاب کشته یا زخمی شدند و 3 تن از نیروهای خودی نیز به شهادت رسیدند؛ نیروهای قرارگاه حمزه در عملیات پاکسازی 9 روستا در جنوب جاده صائین‌دژ - تکاب، 11 تن از افراد مسلح غیرقانونی را به هلاکت رساندند؛ 9 نفر از اعضای حزب دمکرات کردستان و گروه کومه‌له ضمن معرفی خود به نیروهای سپاه در نقده و کامیاران درخواست امان‌نامه کردند.
8 اطلاعیه سپاه پاسداران درباره فعالیت‌های خود به‌منظور فروپاشی تشکیلات گروه کومه‌له و حزب دمکرات.
9 خبرنگاران داخلی و خارجی که به دعوت ستاد تبلیغات جنگ در دزفول حضور دارند، امروز در مراسم تشییع شهدای حمله موشکی عراق به این شهر شرکت کردند؛ توضیحات فرماندار دزفول درباره حملات موشکی عراق به دزفول از ابتدای جنگ تا به امروز.
10 واکنش منابع خبری کشورهای ژاپن، کویت و سوریه به حمله وحشیانه عراق به دزفول.
دو تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در میدان انقلاب تهران پس از پیاده‌کردن مسافران یک اتوبوس با تهدید اسلحه، آن را به آتش کشیدند؛ کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با تلاش نیروهای سپاه در زاهدان و دستگیری 4 تن از ساکنان آن؛ 12 تن از اعضای این
1 سازمان در مهاباد دستگیر شدند.
2 بیانات آیت‌الله خامنه‌ای پس از دیدار با امام خمینی درباره سیاست‌های جمهوری اسلامی برای بازداشتن عراق از تکرار حملات موشکی و فجایعی نظیر کشتار بی‌رحمانه دو روز گذشته مردم دزفول.
3 دیدار نخست‌وزیر با اعضای کمیته فرهنگی جهادسازندگی، جوانان هلال‌احمر، نمایندگان انجمن‌های اسلامی ادارات و جمعی از اعضای بسیج.
4 گونتر ویشوفسکی وزیر صنایع شیمیایی جمهوری دمکراتیک آلمان شرقی، با آقایان بهزاد نبوی (وزیر صنایع سنگین)، غفوری فرد (وزیر نیرو)، محمد سلامتی (وزیر کشاورزی) و محمدتقی بانکی رئیس سازمان برنامه و بودجه دیدار و گفتوگو کرد و مقاومت ملت ایران را در محاصره اقتصادی ستود.
5 گزارش روزنامه وال استریت ژورنال درباره موضع کویت در جنگ ایران و عراق و نگرانی‌های این کشور که از کمک‌های مالی‌اش به عراق نشئت می‌گیرد.
6 هلموت کهل صدراعظم آلمان، امریکا را به‌دلیل ایفای نقش ژاندارمی‌اش در جهان به‌ویژه منطقه خلیج‌فارس مورد ستایش قرار داد.
7 به گزارش خبرگزاری اوپک از وین، این سازمان در بیانیه پایان شصت و ششمین اجلاس وزیران نفت عضو سازمان، تصمیم گرفت تا اقدامات ضروری را برای تثبیت بازار و دفاع از سیستم قیمت‌گذاری اوپک انجام دهد؛ تفسیر خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره اختلافات موجود در این اجلاس و پیامدهای احتمالی آن.
8 وزیران نفت اندونزی و ونزوئلا نتایج اعلام‌شده پایان اجلاس را بدبینانه ارزیابی نکردند؛ چشم‌انداز و سیر امیدوارکننده اقدامات اوپک در آینده، علت ادعای وزیر نفت عربستان مبنی‌بر از هم‌پاشیدگی اوپک و موضع استیلاجویانه عربستان در اوپک، مهم‌ترین محورهای گفتوگوی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران با خبرنگار واحد مرکزی خبر. وی همچنین در بازگشت از وین درباره وضعیت فعلی تولید نفت ایران، تعیین دبیرکل جدید، سهمیه تازه تعیین‌شده برای ایران به‌منظور تولید نفت و موضع عربستان سعودی در اوپک مطالبی را عنوان کرد؛ به گزارش بی‌بی‌سی، هنردوست معاون وزیر نفت ایران نیز درباره اجلاس اوپک، اختلاف ایران و عربستان و میزان نیاز دو کشور به صدور نفت باتوجهبه جمعیت دو کشور مطالبی بیان کرد؛ فهدالخیال معاون وزیر نفت عربستان اظهار کرد: افزایش تولید نفت خام عربستان براساس نیازهای بازار بین‌المللی انجام می‌شود.
ضمیمه گزارش904: متن مقاله نشریه رویدادها و تحلیل دفتر سیاسی سپاه پاسداران درباره اجلاس اوپک و پیامدهای آن.
اشخاص...................................................................................................................................................................................... 1012
مکان‌ها........................................................................................................................................................................................ 1023
سازمان‌ها................................................................................................................................................................................... 1050
نیروهای
نظامی ایران............................................................................................................................................................ 1056
سپاه............................................................................................................................................................................... 1056
ارتش............................................................................................................................................................................ 1059
نیروهای
نظامی مشترک (ارتش و سپاه).......................................................................................................... 1059
سایر
نیروهای نظامی.............................................................................................................................................. 1059
نیروهای
نظامی عراق........................................................................................................................................................... 1060
گروه‌ها
و احزاب..................................................................................................................................................................... 1061
تسلیحات
و تجهیزات نظامی................................................................................................................................................ 1063
وقایع و اصطلاحات نظامی................................................................................................................................................... 1065
وقایع و اصطلاحات سیاسی................................................................................................................................................. 1067
سایر
اسامی و اصطلاحات.................................................................................................................................................... 1068
آخوندی (معاون سیاسی وزیر کشور): 29
آذری قمی، احمد (آیت‌الله): 96، 799، 893
آرین‌پور: 884
آشتیانی: 808
آقازاده (وزیر مشاور در امور اجرایی): 889
آقازاده بزرگ (از علمای مشهد): 871
آندروپوف، یوری (دبیرکل حزب کمونیست شوروی): 396، 409، 704، 705، 954، 955، 988
آیلر، آنتون: 162
ابراهیم جمیل امین (سرتیپ عراقی): 834
ابراهیم حکیم (وزیر امور خارجه جمهوری عربی صحرا): 717، 718، 990
ابراهیم یونس (سفیر سوریه): 301
ابراهیم، یوسف: 365، 366
ابن صدر، فرمانده گروه شهید (ابوجعفر): 814
ابواسامه: 719
ابوایاد (عضو کمیتة مرکزی جنبش فتح): 178، 934
ابوشهاب (فرمانده تیپ14 امام حسین(ع)): 17، 79، 80، 96، 167، 186، 215، 219، 241، 279
ابوغزاله، عبدالحلیم (وزیر دفاع مصر): 75، 385، 563، 924، 952، 971
ابوفدا: 813، 814، 894، 895
ابونضال: 386، 953
احراری: 589
احسان، مصطفی (وزیر حمل‌ونقل ترکیه): 204
احسان‌بخش، صادق: 893
احمد خلیل مجید (فرمانده عراقی): 257
احمد زکی یمانی (وزیر نفت عربستان): 36، 620، 838، 839، 876، 911، 913، 915، 1010
احمد طالب ابراهیمی (وزیر خارجه الجزایر): 422، 436
احمدبن‌عبدالعزیز (رئیسجمهور جمهوری عربی صحرا): 718
احمدی، صدیق: 830
ادامون، یواگن (سفیر سابق دانمارک در ایران): 676، 985
ارشاد الزمان (معاون دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی): 47
ارشادی (حجت‌الاسلام): 651، 981
ارنس (سفیر اسرائیل در امریکا): 50، 51
اژه‌ای، جواد (وزیر مشاور و سرپرست سازمان بهزیستی کشور): 367، 453، 950، 959
استار باچر، ژوزف (وزیر تجارت، بازرگانی و صنایع اتریش): 274
استامبولیچ (رئیسجمهور یوگسلاوی): 416، 956
استاندار آذربایجان شرقی: 685، 723
استاندار آذربایجان غربی: 685
استاندار باختران: 140، 187، 587، 685، 722، 931
استاندار تهران: 685
استاندار سمنان: 821، 1002
استاندار گیلان: 723
استاندار همدان: 685، 723
اسدی (امام‌جمعه بشرویه): 589
اسدی خوانساری، محمدباقر: 893
اسلامبولی، خالد: 713
اشرفی اصفهانی، عطاءالله (آیت‌الله) (امام‌جمعه باختران): 100، 182، 233، 506، 603، 927، 964، 976
اصغرنیا، محمدحسن (استاندار کردستان):29، 381، 430، 431
افتخاری، رضا: 817
افتخاری، عباس: 676، 984، 985
افضلی، بهرام (فرمانده نیروی دریایی ارتش): 199، 581، 630، 631، 632، 633، 873، 979، 1007
اقبال (نمایندة دبیرکل سازمان ملل): 159
امام حسن(ع): 799
امام حسین(ع)، حسین‌بن‌علی(ع): 380، 611، 799، 844
امام خمینی، آیت‌الله روح‌الله خمینی: 21، 22، 46، 51، 53، 56، 57، 59، 71، 100، 105، 107، 109، 110، 119، 142، 144، 150، 161، 170، 172، 173، 187، 230، 233، 247، 248، 250، 253، 260، 263، 264، 265، 266، 267، 268، 269، 270، 275، 276، 285، 294، 295، 296، 300، 311، 317، 321، 322، 325، 335، 339، 340، 345، 346، 355، 356، 361، 363، 370، 380، 381، 382، 393، 407، 414، 415، 421، 431، 432، 433، 434، 447، 448، 453، 454، 460، 466، 467، 470، 477، 478، 480، 485، 486، 490، 494، 495، 497، 498، 500، 518، 519، 521، 546، 549، 556، 566، 567، 568، 573، 586، 587، 589، 590، 591، 599، 601، 602، 603، 604، 605، 611، 612، 613، 646، 664، 670، 671، 719، 737، 745، 757، 760، 763، 773، 774، 775، 776، 783، 786، 787، 793، 799، 813، 814، 817، 818، 820، 823، 831، 832، 837، 842، 843، 844، 851، 852، 853، 854، 863، 866، 874، 875، 883، 887، 889، 890، 891، 892، 898، 906، 908، 927، 928، 932، 934، 939، 940، 941، 942، 943، 947، 948، 949، 950، 952، 956، 957، 959، 961، 964، 974، 975، 977، 979، 981، 983، 985، 986، 988، 991، 992، 998، 1000، 1002، 1004، 1005، 1006، 1007، 1008، 1010
امام رضا(ع): 50، 559
امام علی(ع)، امیرالمؤمنین(ع): 229، 260، 530، 573، 630، 869
امام مهدی(عج)، امام زمان: 296، 480، 591، 612، 799، 821، 843، 887
امام‌جمعه آباده: 442
امام‌جمعه اشنویه: 939
امام‌جمعه بابلسر: 440
امام‌جمعه باختران: 685
امام‌جمعه دامغان: 821، 1002
امام‌جمعه رباط‌کریم: 736
امام‌جمعه زاهدان: 252
امام‌جمعه سمنان: 821، 1002
امام‌جمعه شهرستان آباده: 442
امام‌جمعه شهرک ربط: 698، 987
امام‌جمعه شهرکرد: 758
امام‌جمعه قوچان: 311، 609، 977
امام‌جمعه میاندوآب: 444
امامی کاشانی، محمد (آیت‌الله، رئیس دیوان عدالت اداری): 405، 893، 955
امین جُمیَّل(رئیسجمهور لبنان): 236، 275، 358، 695، 938
امینیان (سفیر جمهوری اسلامی ایران در عدن): 470
انصاری، جواد (سفیر ایران در امارات): 89
انصاری، حمید: 434
انصاری، مجید (مسئولان دفتر امام): 470
انواری، محی‌الدین: 893
انور سادات: 713، 714، 803، 989
اوپل، بلاس (وزیر کار فیلیپین): 598
اوزال، تورگوت (معاون نخست‌وزیر ترکیه): 513
اولاف پالمه (نخست وزیر سوئد): 72
ایاد شعبان (سرتیپ عراقی): 657
ایتان، رافائل (فرمانده ارتش اسرائیل): 288
ایروانی: 893
الایریانی، عبدالکریم (نخست‌وزیر یمن شمالی): 426، 436، 957، 958
ایسام، عبدالرحیم (معاون شرکت ملی نفت عراق): 766
ایلکل، فامیر (وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه): 713، 731، 991
با رات سیراکا (رئیس جمهور ماداگاسکار): 760، 996
باتان‌سوگ بلدا (سفیر ترکیه در تهران): 421
باجمال، عبدالقادر (وزیر صنایع یمن جنوبی): 888، 1008
بارچارد، دیوید (خبرنگار بی‌بی‌سی در آنکارا): 513
باقری کنی، محمدباقر: 893
باقری، حسن (معاون اطلاعات فرمانده سپاه): 96، 187، 280
بانکی، محمدتقی (وزیر مشاور و سرپرست سازمان برنامه و بودجه): 330، 576، 665، 908، 909، 973، 983
باهنر: 545، 794
ببرک کارمل: 512
بترسون (سفیر آلمان غربی): 857، 1006
بخشدار بستان: 601، 975
بخشدار تکاب: 862
بخشنده، محمد (دبیر ستاد مرکزی خدمات کشاورزی استان خوزستان): 601، 975
بدران (نخست‌وزیر اردن): 398، 399، 954
برژنف، لئونید (رئیسجمهور شوروی): 76، 386، 395، 396، 409، 454، 470، 511، 792، 954، 955، 960
برین، جفری (مفسر اقتصادی رادیو بی‌بی‌سی): 711
بشاره، عبدالله (دبیرکل شورای همکاری خلیج‌فارس): 369، 397
بکر محمد رسول (وزیر کار و امور اجتماعی عراق): 656، 982
بلقاسم نبی (وزیر نفت الجزایر): 876
بلوم، یهودا (نماینده رژیم صهیونیستی در مجمع عمومی سازمان ملل): 846
بن یحیی، وزیر امور خارجه الجزایر: 537
بنی‌صدر: 30، 31، 45، 61، 117، 225، 226، 232، 233، 245، 269، 301، 362، 433، 577، 586، 587، 621، 678، 718، 823، 827، 842، 978، 990
بولدیروف، ویل (سفیر شوروی در تهران): 170، 486
بونومارف، بوریس (دبیر حزب کمونیست شوروی): 793
بهرام‌پور (فرمانده ژاندارمری کردستان): 246
بهشتی (آیت‌الله): 545، 774، 794
البیاوی، عبدالرحمن (فرمانده عملیات ارتش عراق در جبهه‌های جنوب): 658
بیرانوند (فرمانده تیپ1 لشکر21 حمزه): 17، 96، 167
پائولی، ژوزف (سفیر فرانسه در تهران): 30، 173، 233، 249، 576، 577، 578، 934
پرل، ریچارد (معاون وزارت دفاع امریکا): 158، 345
پطر کبیر: 486
پطروس غالی (وزیر مشاور در امور خارجه مصر): 110
پلاتز، جوان (سفیر اتریش در ایران): 322، 946
پیامبر اکرم(ص)، پیغمبر اسلام: 203، 260، 322، 498، 630، 799، 843، 844، 863، 868، 869، 870، 871
پیرایه، حسین (سرپرست دفتر ترمیم و بازسازی دزفول): 723
پیربختیار، عبدالله: 884
ترکان، اکبر (استاندار ایلام): 187، 340، 948
ترکمن، ایلتر (وزیر خارجه ترکیه): 130، 440، 802، 930، 960
تکریتی، برزان (رئیس سازمان اطلاعاتی عراق): 572
تندگویان،محمدجواد: 53، 54
تنهایی، جیب: 830
توحیدی (امام‌جمعه اسفراین): 589
توره، عبدالله (وزیر خارجه گینه): 47
توکلی (وزیر کار): 140، 931
تهرانی، آقا جواد (آیت‌الله): 96
تیتو، مارشال: 416
تیمرمن، کنت. آر.: 158، 161، 933
ج.وست، فرانسیس معاون وزیر دفاع در امور امنیت بین‌المللی امریکا: 887، 888
جاسبی (معاون نخست‌وزیر): 890
جانسون، کارولین (سخنگوی وزارت خارجه امریکا): 536
جعفری (نماینده مجلس شورای اسلامی): 134
جعفری، عزیز (فرمانده قرارگاه نجف سپاه): 96
جلود: 383
جمی، غلامحسین: 893
جنتی، احمد (آیت‌الله، عضو فقهای شورای نگهبان): 187، 893
جوادی آملی: 893
جوبیر، میشل (وزیر بازرگانی فرانسه): 329، 947
چمران: 545
چون دوهوان (رئیسجمهور کرة جنوبی): 656، 779، 982
چونگ هان جو (وزیر کار کره جنوبی): 656، 982
حائری شیرازی (امام‌جمعة شیراز): 187، 265، 893، 941
حافظ اسد (رئیسجمهور سوریه): 157، 159، 160، 273، 341، 363، 368، 341، 363، 368، 932، 933، 948، 950
حافظی، مولانا (محمد رهبر مذهبی مسلمانان بنگلادش): 173، 934
حاکم شرع باختران: 140، 931
حبش، جرج (دبیرکل جبهه خلق برای آزادی فلسطین): 803
حبیب شطی (دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی): 38، 40، 49، 73، 86، 891، 925، 929، 932
حبیب، فیلیپ (نماینده ویژه امریکا در خاورمیانه): 638، 653، 980، 982
حبیب‌اللّهی، رضا (فرمانده لشکر3 صاحب الزمان(عج)): 96، 240، 279، 933
حجازی، ابراهیم (رئیس شهربانی جمهوری اسلامی ایران): 380، 381، 952
حجازی، فخرالدین(نمایندة تهران در مجلس شورای اسلامی): 187
حجت الاسلام نبوی: 134
حربی طویوش عرفان (فرمانده گردان79): 658
حسامی، جواد (سرپرست حزب دمکرات جنوب سقز): 772، 997
حسامی، ملاعبدالله: 246
حسن البکر، احمد (رئیسجمهور سابق عراق): 161، 521، 668، 670، 763، 984
حسن علوان عوض (سرگرد عراقی): 834
حسن علی (وزیر بازرگانی عراق): 204، 329، 953
حسنی مبارک (رئیس حکومت مصر): 620، 713
حسین‌پور: 884
حسینی (امام‌جمعه شیروان): 589
حسینی، جلال (مسئول گروه خبات): 195، 222، 928
حسینی، شیخ عزالدین: 126، 223، 224، 225، 929، 938
حضرت دانیال نبی(ع): 661
حضرت موسی: 499
حظیفی (عامل ترور امام‌جمعة باختران): 100، 927
حفیف‌زاده، محمد: 783
حق‌شناس، عبدالحسین (مسئول تدارکات بنیاد مسکن رشت): 817
حکمت مجید حمید (سرهنگ عراقی): 834
حکیم، سیدمحمدباقر (سخنگوی مجلس اعلای انقلاب عراق): 29، 489، 490، 520، 521، 574، 575، 592، 593، 594، 893، 894، 895، 964، 966، 973، 974، 1009
حیدری (حجت الاسلام، امام‌جمعة ایلام): 187
خاتمی، روح‌الله (امام‌جمعه یزد): 528، 529، 685، 893
خاتمی، سیدمحمد (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی): 367، 453، 545، 546، 788، 794، 950، 959، 969، 999
خادمی (آیت‌الله): 573
خالد عبدالنعیم رشید (رئیس دفتر ریاست‌جمهوری عراق): 437
خامنه‌ای، سیدعلی (آیت‌الله، رئیسجمهور): 22، 38، 47، 48، 49، 53، 54، 68، 69، 70، 104، 118، 155، 171، 173، 175، 198، 199، 234، 235، 302، 317، 318، 322، 339، 356، 357، 358، 359، 360، 361، 362، 394، 395، 416، 431، 435، 436، 453، 468، 504، 530، 544، 546، 547، 555، 556، 559، 573، 574، 575، 581، 583، 602، 613، 629، 651، 663، 676، 677، 695، 699، 700، 702، 711، 717، 718، 758، 784، 788، 794، 799، 800، 812، 821، 822، 823، 842، 851، 853، 856، 872، 888، 892، 906، 923، 924، 928، 934، 936، 938، 946، 954، 956، 958، 959، 960، 961، 967، 969، 971، 973، 976، 979، 982، 983، 985، 987، 990، 995، 998، 1000، 1002، 1003، 1006، 1007، 1008، 1010
خدام، عبدالحلیم (معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجة سوریه): 323، 946
خرازی، حسین (فرمانده لشکر3 فتح): 17، 79، 82، 96، 164، 186، 187، 255، 279، 280
خرازی، کمال (سرپرست ستاد تبلیغات جنگ): 199، 503، 504، 581، 747، 965
خردمند، حسن معاون وزارت نفت ایران: 711
خزعلی: 893
خسروشاهی، سیدهادی: 893
خسروی، رحمت‌الله (مدیرعامل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی): 653، 982
خلخالی، صادق: 65، 893
خلیفه‌بن‌حمد (امیر قطر): 369، 397
خمینی، سیداحمد: 46، 172، 294، 295، 432، 433، 434، 581، 923، 943، 957
خمینی، سیدحسن: 434
دادستان انقلاب اسلامی ارومیه: 817، 1002
دادستان مصر: 713، 714
داوود، زهیر (رئیس هئیت مدیره غله عراق): 879
دبیر ملی حزب سوسیالیست فرانسه: 730، 991
دبیر ملی و سرپرست امور بین‌الملل حزب سوسالیست فرانسه: 30، 31
دبیر وزارت امور خارجه هند: 287
دبیرکل آژانس انرژی اتمی: 176
دبیرکل جبهه مردمی - سوسیالیستی سودان: 437
دبیرکل حزب سوسیالیستی سودان: 724، 991
دبیرکل سازمان ملل: 72، 112، 126، 139، 159، 176
دراپر، موریس‌فرستادة ویژة امریکا به تل‌آویو: 145، 146، 250، 931
دری نجف‌آبادی: 855
دژکام، منوچهر (فرمانده مشترک قرارگاه خاتم): 17، 96، 164، 279، 280
دستغیب، سیدعلی‌محمد: 893
دعائی (حجت‌الاسلام): 134
دکاف، رژی: 878
دودای، اوی (مشاور عالی شارون): 288، 943
دولت‌آبادی (رئیس رکن سوم قرارگاه قائم): 96
دهقان، اشرف: 66
دیکوی، یحیی (وزیر نفت نیجریه): 845، 846، 895، 896، 1005
ذکریا، سعید: 751
رئیس تشریفات وزارت امور خارجة کویت: 130، 930
رئیس سازمان یونسکو: 710
رئیس قوه قضائیه: 853
رئیس کمپانی میتسوئی ژاپن: 155
رئیس مجمع عمومی سازمان ملل: 122
رئیسجمهور آلمان: 145
راجی (مسئول شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان): 530
راستی، حسین: 893
راشد الراشد (معاون وزیر امور خارجة کویت): 160
راوی قرارگاه مرکزی فتح: 185، 190
ربانی املشی: 893
رجایی خراسانی، سعید (نمایندة دائمی ایران در سازمان ملل متحد): 87، 88، 91، 92، 112، 113، 139، 140، 926، 928، 931
رجایی: 59، 545، 788، 794، 842
رجبی، محمدعلی (معاون بهداری استان اصفهان): 685، 986
رجوی، مسعود (مسئول شورای ملی مقاومت و رهبر سازمان مجاهدین خلق): 30، 31، 45، 224، 225، 226، 227، 232، 233، 245، 301، 404، 405، 577، 730، 743، 938، 955، 991، 993
رحمانی، علی‌اکبر (سرپرست ستاد بازسازی استان باختران): 587، 974
رخصت‌طلب، محسن (راوی قرارگاه مرکزی عملیات محرم و قرارگاه لشکر3 صاحب‌الزمان(عج): 184، 215
رزمی، علی (فرمانده تیپ1 لشکر21 حمزه): 17، 166
رضا ابراهیم حسین (وزیر سابق بهداری عراق): 77، 953
رضاخان، رضاشاه: 863، 864، 865، 868، 871
رضاقلی، جواد: 817
رضایی، محسن (فرمانده سپاه): 21، 30، 140، 141، 166، 187، 209، 247، 312، 380، 411، 412، 466، 467، 468، 553، 567، 574، 579، 581، 582، 610، 612، 614، 615، 673، 699، 737، 772، 853، 863، 873،
874، 891، 924، 931، 939، 945، 955، 961، 970، 972، 973، 977، 984، 987، 992، 997، 1006، 1007، 1008
رضوانی، تقی، (راوی قرارگاه کربلا): 166
رضوانی، غلامرضا: 893
رعد حامد (فرمانده عراقی): 258
رفایی، رضا: 573
رفیق‌دوست، محسن (وزیر سپاه): 21، 127، 128، 367، 419، 420، 421، 453، 614، 693، 747، 929، 950، 956، 959، 977
روبرت، هرالد: 731، 991
روحانی (مسئول دایرة عقیدتی - سیاسی شهربانی): 169
روحانی (معاون وزارت راه و ترابری و مدیرعامل سازمان بنادر و کشتیرانی): 383، 952
رودریگز، کارلوس رافائل (معاون رئیسجمهور و معاون نخست‌وزیر کوبا): 129، 205، 930
رودکی، (فرمانده تیپ امام سجاد(ع)): 219
رومیدل تن (مفسر نظامی روزنامه نیویورک تایمز): 472
ریاض صباح ابراهیم (وزیر بهداری عراق): 352، 387، 471، 668، 949، 984
ری‌شهری (رئیس دادگاه انقلاب اسلامی ارتش): 452، 675، 984
ریکن، جیف (عضوشورای امنیت ملی امریکا): 535
ریگان، رونالد (رئیسجمهور امریکا): 57، 92، 93، 110، 122، 147، 158، 180، 208، 235، 236، 250، 266، 275، 345، 371، 372، 386، 488، 535، 562، 621، 633، 709، 774، 806، 936، 938، 978، 1001
زاکانی، عبید: 867
زاهدی، حسین (معاون لشکر3 فتح سپاه): 96
زاهدی، علی (معاونت عملیات قرارگاه لشکر فتح): 279
زایدبن‌سلطان (امیر امارات متحده عربی): 369، 397،482، 483
زحمتکش، غلامحسین (مسئول کارگاه‌های تولیدی بنیاد مسکن رشت): 817
زین‌الدین، مهدی (فرمانده تیپ17 علی‌بن‌ابیطالب): 17، 79، 80، 96، 166، 186، 209، 279، 937
زین‌العابدین(ع): 446، 447، 958
زینب کبرا(س): 229، 240، 518، 799
سالک (مسئول واحد بسیج مستضعفین سپاه): 567، 568، 701، 972، 974، 987
سامی باقر موسی: 210
سایروس ونس (وزیر خارجة دولت کارتر): 236
ستزالاما، فرانچسکو (سفیر ایتالیا در ایران): 824، 1003
سخنگوی نظامی ارتش عراق: 229، 463
سخنگوی وزارت خارجة ترکیه: 158، 930
سخنگوی وزارت خارجة فرانسه: 232
سخنگوی وزارت خارجه یوگسلاوی: 129، 930
سرپرست بنیاد امور مهاجرین جنگ منطقه 5 کشوری (اصفهان): 322، 946
سرپرست بنیاد مسکن استان لرستان: 587، 588، 974
سرپرست ستاد انتخابات وزارت کشور: 29
سردار جاف: 195، 935
سرمدی، مرتضی (سخنگوی وزارت امور خارجه ایران): 31، 45، 52، 273، 422، 739، 757، 857، 882، 941، 993، 995، 1008
سرهنگ عثمان الظاهر (رئیس کمیته انتخاب سربازان سودانی): 437
سعد حداد: 695
سعد مجیر (سفیر لیبی در ایران): 470، 471، 961
سعدون حمادی (وزیر خارجة عراق): 57، 58، 205، 235، 236، 272، 637، 638، 936، 938، 941
سعدون غیدان (وزیر راه و ترابری عراق): 77، 352، 387، 953
سفیر اسپانیا در ایران: 576، 973
سفیر الجزایر در تهران: 473، 959
سفیر امریکا در آنکارا: 460، 960
سفیر امریکا در اسرائیل: 145
سفیر اندونزی در ایران: 325، 823، 946، 1003
سفیر ایران در الجزایر: 302، 343، 422
سفیر ایران در ترکیه: 301، 944
سفیر ایران در لیبی: 437
سفیر پاکستان در تهران: 47
سفیر ترکیه در تهران: 47، 440، 956
سفیر جمهوری اسلامی ایران در پاکستان: 752
سفیر چین درایران: 717، 990
سفیر دانمارک: 923
سفیر عراق در بیروت: 637، 638
سفیر عربستان در تهران: 47
سفیر فرانسه: 557، 938، 940، 968
سفیر گینه در تهران: 47
سفیر یمن در بغداد: 437
سفیر یوگسلاوی در ایران: 646، 952
سکوتوره، احمد (رئیسجمهور گینه و رئیس کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی): 38، 46، 47، 49، 68، 72، 73، 85، 156، 198، 199، 234، 235، 923، 925، 936
سکوروشی، یوشو (وزیر خارجه ژاپن): 605، 976
سلامتی، محمد (وزیر کشاورزی و عمران روستایی ایران): 337، 533، 559، 633، 634، 646، 654، 655، 665، 908، 968، 974، 981، 982، 983، 1010
سلطان قابوس (پادشاه عمان): 369، 397، 777، 778
سلیم احمد سلیم (وزیر امور خارجه تانزانیا): 824
سلیم‌بن‌علی (فرستاده رئیسجمهور کشور کومور): 530
سلیمی (وزیر دفاع): 199، 455، 581، 693، 747، 784، 785، 960، 998
سنجقی، ابراهیم (فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع)): 24، 43، 99، 194، 195، 222، 223، 245، 922، 937
سوبروتو (وزیر نفت اندونزی): 912، 1010
سوری، شیخ عبدالله (امام‌جمعه بانه): 245، 939
سویدان (معاون سیاسی دبیر کمیتة مردمی روابط خارجی لیبی): 382
سیمز، ملوین: 857
شاپور بختیار: 30، 233، 787
شاذلی قلیبی (دبیرکل جامعه عرب): 329، 368، 369، 950
شاذلی‌بن‌جدید (رئیسجمهور الجزایر): 436، 453، 484، 547، 557، 958، 963، 969، 971
شارون، آریل (وزیر دفاع رژیم صهیونیستی): 288، 652، 943
شاهان (مشاور فرمانده نیروی زمینی ارتش): 96
شاهچراغی، سیدحسن: 134، 354
شاهی، محمد: 830
شریعتی، علی: 160
شسون، کلود (وزیر خارجة فرانسه): 30، 31، 248، 249، 398، 425، 426، 438، 530، 531، 576، 628، 938، 940، 954، 957، 967
شلغم، عبدالرحمان (دبیر کمیتة مردمی تبلیغات انقلابی لیبی): 382، 383، 750، 758، 794، 994، 995
شمخانی، علی (قائم‌مقام سپاه پاسداران): 199، 247، 581، 747، 784، 873، 1007
شمس اردکانی، علی‌اصغر (سفیر ایران در کویت): 160، 530، 548، 637، 967
شولتز، جورج (وزیرخارجة امریکا): 57، 58، 88، 90، 174، 236، 509
شهردار البیرح: 705
شهردار الخلیل: 705
شهردار رام‌الله: 705
شهردار ملهول: 705
شهردار نابلس: 705
شهرکندی، عبدالکریم: 244
شیخ جابر الصباح (امیر کویت): 369، 397
شیخ خلیفه‌بن سلمان آل خلیفه (نخست‌وزیر بحرین): 94
شیخ زایدبن‌سلطان آل نهیان (رئیس امارات متحده عربی): 483
شیخ سلطان القاسمی (حاکم شارجه): 343
شیخ صباح الاحمد‌الصباح (معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت): 329، 484، 947
شیخ عطار، علیرضا (استاندار آذربایجان غربی): 259، 430، 431، 773، 940
شیخ عیسی‌بن‌سلمان (امیر بحرین): 369، 397
شیخ محمدبن‌مبارک آل خلیفه (وزیر خارجه بحرین): 249، 369، 619، 620، 940، 951، 977، 978
شیخ‌الاسلام، حسین (معاون سیاسی وزیر خارجه ایران): 301، 323، 341، 363، 364، 382، 383، 397، 407، 422، 436، 470، 483، 502، 759، 944، 946، 948، 950، 952، 955، 956، 958، 961، 963، 965
شیر شانکار (وزیر نفت هند): 656
شیرازی، سیدابوالحسن (امام‌جمعة مشهد): 589
صابر محمد صالح (فرمانده عراقی): 218، 258
صاحب‌زاده یعقوب‌خان (وزیر امور خارجه پاکستان): 531، 532، 544، 545، 559، 653، 968، 969، 971
صالح علی فتحی(کاردار سفارت عراق در کپنهاک) 119
صانعی، یوسف: 893
صدام حسین: 32، 33، 34، 37، 38، 43، 46، 51، 52، 54، 57، 69، 70، 71، 72، 77، 87، 89، 94، 102، 103، 104، 105، 111، 112، 113، 118، 119، 128، 129، 139، 140، 141، 142، 143، 144، 145، 157، 158، 161، 170، 171، 195، 196، 210، 218، 222، 225، 227، 228، 229، 230، 231، 232، 234، 235، 236، 247، 250، 260، 261، 262، 263، 264، 267، 274، 283، 301، 302، 303، 304، 313، 314، 315، 326، 330، 331، 344، 346، 351، 352، 359، 360، 364، 371، 373، 381، 382، 386، 387، 398، 399، 407، 408، 412، 418، 422، 423، 425، 431، 436، 438، 456، 458، 459، 460، 467، 470، 471، 472، 473، 480، 483، 485، 486، 487، 495، 499، 506، 508، 509، 512، 519، 520، 521، 525، 530، 534، 537، 548، 549، 553، 557، 558، 560، 561، 562، 571، 572، 573، 574، 575، 592، 593، 604، 612، 614، 615، 618، 619، 628، 631، 638، 645، 657، 660، 667، 668، 669، 670، 671، 673، 675، 679، 680، 681، 696، 700، 703، 717، 719، 728، 729، 732، 734، 740، 747، 751، 758، 760، 763، 764، 765، 766، 767، 769، 777، 779، 786، 793، 801، 802، 803، 806، 813، 814، 825، 826، 827، 833، 835، 837، 838، 854، 882، 884، 885، 886، 891، 893، 894، 895، 903، 905، 906، 923، 926، 930، 931، 933، 938، 940، 945، 949، 952، 953، 955، 958، 960، 961، 962، 963، 956، 966، 968، 972، 974، 982، 984، 985، 991، 992، 993، 996، 998، 1000، 1002
صدر، سیدمحمدباقر: 160، 489، 490، 670، 793
صدیر طه: 879
صفار هرندی، حسین (قائم‌مقام فرمانده منطقه 6 سپاه): 598، 599، 975
صفوی، رحیم (مسئول عملیات سپاه در جنوب): 96، 97، 926
صفوی، سیدخضر: 169، 933
صفوی، عسگر: 337
صلاح‌الدین حسن (سرهنگ عراقی): 218
صیادشیرازی، علی (فرمانده نیروی زمینی ارتش): 22، 96، 101، 187، 196، 197، 284، 285، 294، 312، 313، 340، 431، 467، 479، 519، 581، 591، 614، 643، 693، 717، 784، 832، 833، 872، 936، 942، 943، 945، 957، 961، 962، 966، 974، 977، 980، 986، 990، 997، 998، 1004، 1007
ضیاء‌الحق (رئیسجمهور پاکستان): 666، 968، 983، 984
طارق میخائیل یوحنا عزیز (معاون نخست‌وزیر عراق، عضو شورای مرکزی حزب بعث): 40، 205، 437، 534، 535، 536، 549، 670، 778، 779، 792، 968، 997، 999
طارق میخائیل یوحنا عزیز: 792
طالب طاهری: 300
طالقانی (آیت‌الله): 545
طاهری خرم‌آبادی، سیدحسین: 893
طاهری، امیر (سردبیر روزنامة کیهان پیش از انقلاب): 176
طاهری، سیدجلال‌الدین(امام‌جمعة اصفهان): 187، 466، 573، 893، 961
طباطبایی (علامه): 160
طباطبایی، صادق: 323، 324، 325، 946
طبری، احسان: 176
طریقی، علی (نماینده لیبی و رئیس گروه اعراب در سازمان ملل): 121
طه عبدالکریم، وزیر سابق نفت عراق: 77، 352،387، 953
طه یاسین رمضان (معاون نخست‌وزیر وعضو شورای فرماندهی انقلاب عراق): 129، 205، 437، 525، 740، 778، 779، 791، 792، 967، 993، 997، 999
ظهیرنژاد، قاسمعلی (رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی): 199، 581، 582، 591، 610، 612، 747، 784، 827، 855، 974، 977، 998، 1003
عارفی، حسن: 285
عباس‌علی زالی، قائم‌مقام وزارت کشاورزی: 533
عباسی فرجا، عباس: 755، 995
عبدالرحیم، عبدالحایر (وزیر حمل‌ونقل و ارتباطات عراق): 204
عبدالرضا الهادی عبدالله ساعدی (سرهنگ عراقی): 257
عبدالسلام جلود: 470، 794
عبدالعزیز حسین (وزیر مشاور در امور کابینه دولت کویت): 510
عبدالعزیز علی‌سلطان: 258
عبدالغنی عبدالقادر (دبیر روابط خارجی کمیته مرکزی حزب سوسیالیست یمن): 470
عبدالله صالح (رئیسجمهور یمن شمالی): 426، 436
عبدوس (امام‌جمعه سبزوار): 589
عبیدی (دبیر کمیته مردمی روابط خارجی جماهیر عربی): 795
العبیدی، عبدالعاطی (وزیر امور خارجه لیبی): 750، 751، 758، 789،794، 961، 994، 995، 999
العتوف، محمد (روزنامه نگار نشریه المجله): 534
عجلی، عبدالحمید (سفیر الجزایر): 301، 325، 453، 946
عدنان حسون محمد (سرگرد عراقی): 834
عدنان خیرالله (وزیر دفاع عراق): 473، 960
عدنان داوود (فرماندار کربلا): 572
عراقی، سیدمهدی: 541
عرفات، یاسر (رهبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین): 110، 122، 287، 288، 621
عزالدین حمید (سفیر سودان در کویت): 120، 929
عزت ابراهیم (معاون شورای فرماندهی انقلاب عراق): 72
عزیز (مدیرکل سازمان غله عراق): 879
عزیزالحق، مولانا: 173
عزیزی، احمد (قائم‌مقام وزارت خارجة ایران): 170، 325، 421، 440، 469، 934، 941، 946، 956، 961
عسگراولادی، حبیب‌الله (وزیر بازرگانی): 155، 635، 653، 666، 694، 759، 856، 932، 979، 982، 983، 986، 979، 1006
العلوی، یوسف (وزیر مشاور در امور خارجی عمان): 510، 511، 965
علی احمد ناصر عنتر (معاون رئیسجمهور یمن): 470
علی حسین عزیر (ستوان عراقی): 834
علی ناصر محمد (رئیسجمهور یمن جنوبی): 888
علیزاده (امام‌جمعه فردوس): 589
عماد محمد حسن(سرهنگ عراقی): 257
عمر محمد: 714
عمرعلی (قائم‌مقام وزارت امور خارجه یمن جنوبی): 470
غرضی، سیدمحمد (وزیر نفت ایران): 28، 36، 202، 325، 326، 327، 394، 604، 631، 655، 760، 790، 813، 845، 846، 877، 913، 914، 947، 954، 976، 996، 1005، 1010
غرویان (امام‌جمعه نیشابور): 589
غفوری فرد، حسین (وزیر نیرو): 337، 665، 908، 909، 983، 1010
غلام اسحاق‌خان (وزیر اقتصاد و دارایی پاکستان): 28، 654، 666، 982، 984
غنیمی‌فرد (معاون تجارت خارجی وزارت بازرگانی ایران): 635، 636، 655، 824، 979، 1003
فؤاد محی‌الدین (نخست‌وزیر مصر): 296، 943
فائق هاشم نعماد (سرگرد عراقی): 258
فاطمه زهرا(س): 799
فاله، محمد (از مسئولان گروه کومه‌له): 222
فجی، محمدحسن (سفیر عربستان سعودی در الجزایر): 536
فخر روحانی (سفیر ایران در لبنان): 579، 973
فرقانی (امام‌جمعه اهل سنت خلیل‌آباد خواف): 589
فرماندار دهلران: 297، 943
فرماندار سردشت: 528
فرمانده تیپ حلبچه: 769
فرمانده سپاه چهارم ارتش عراق: 473
فرمانده سپاه منطقه خراسان: 699، 987
فرمانده سپاه نقده: 772، 997
فرمانده کل نیروهای مسلح عراق: 860، 958، 1006
فرمانده گردان مالک (عراق): 447
فرمانده لشکر فتح: 240
فرمانده منطقه5 سپاه پاسداران و مسئول بسیج مستضعفان سپاه: 567
فرمانده نیروی زمینی ارتش عراق: 141
فرمانده نیروی هوایی هند: 382، 952
فرمانده هنگ ژاندارمری ایلام: 377
فرمانده هنگ ژاندارمری یزد: 584
فرماندهی قرارگاه فجر: 476
فروهر، داریوش: 646، 981
فقیه (امام‌جمعه زیرکوه): 589
فلاح حسن ابراهیم (سرگرد عراقی): 834
فهد الخیال (معاون وزیر نفت عربستان): 912، 916، 1010
الفهوم، خالد (رئیس مجلس ملی فلسطین): 803
فیروزآبادی (سرپرست و دبیرکل هلال‌احمر ایران): 52، 53، 923
فیسک، رابرت: 251
قائدی، حمزه: 203
قائم‌مقام وزارت خارجه الجزایر: 422، 956
قائم‌مقام وزارت دفاع الجزایر: 302، 343، 944
قابوس‌بن سعید (سلطان عمان): 93
قاسم احمد تقی الاریبی (وزیر نفت عراق): 274، 568، 605، 656، 668، 972، 976، 982، 984
قاسملو، عبدالرحمن (دبیرکل حزب دمکرات کردستان): 25، 675، 743، 984، 993
قاضی عبدالکریم العرشی: 90
قاضی، حسن (سخنگوی حزب دمکرات کردستان ایران): 449، 959، 1001
قاضی، سیدمجدالدین (امام‌جمعه دزفول): 886، 1008
قذافی، معمر (رهبر لیبی): 178، 179، 236، 750، 794، 938
قربانی، مرتضی (فرمانده تیپ 25 کربلا): 79، 80، 96، 166، 186، 187، 279، 308
قنبری، عبدالله (دانش‌آموز اقلیدی): 685
ک.پو.پرنکف (عضو سابق دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی): 396، 954
کاپیتان لی: 374
کادار سفارت عراق در دانمارک: 926
کارتر، جیمی (رئیسجمهور پیشین ایالات متحده): 90، 226، 146، 272، 524، 752، 966
کارتر، هادینگ (سخنگوی سابق وزارت خارجه امریکا در دولت جیمی کارتر): 524
کارتی، رابرت (خبرنگار روزنامه واشنگتن پست): 571، 972
کاردار ایران در سنگال: 84
کاردار سفارت فرانسه در تهران: 232
کاردار کویت در تهران: 130
کاردار مالزی در عربستان: 47
کازرونی، سراج‌الدین (معاون وزیر کشور): 171، 172، 180، 181، 182، 293، 685، 757، 758، 786، 934
کاسترو، فیدل (رئیسجمهور کوبا): 129، 930
کاظم‌پور اردبیلی، حسین (معاون امور بین‌الملل و اقتصاد وزارت خارجه ایران): 73، 74، 154، 155، 202، 405، 709، 924، 988
کاظمی، احمد (فرمانده تیپ8 نجف): 17، 79، 80، 82، 96، 166، 186، 187، 279
کاظمی، ناصر: 449
کاک رحمان (فریدون شافعی): 830
کاک مطلبی (از پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان): 830
کالدرون برتی، امبرتو (وزیر نفت ونزوئلا): 36، 812، 813، 825، 845، 846، 999، 1002، 1003، 1010
کبیر، عباس (قائم‌مقام طرح گسترش مجتمع پتروشیمی شیراز): 388، 953
کتیرایی: 134
کرباسچی، غلامحسین (نماینده امام در ژاندارمری): 601، 975
کروبی، مهدی (سرپرست بنیاد شهید انقلاب اسلامی): 546، 547، 969، 985
کریم عبدالله سبزه: 210
کسینجر (وزیر خارجة اسبق امریکا):180، 236
کلایبر، کانتر (معاون نخست‌وزیر جمهوری دمکراتیک آلمان شرقی): 713، 740، 993
کمال حسن علی (معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجة مصر): 90، 206، 792، 926، 936، 949، 999
کنعانی، احمد (فرمانده نیروهای ایرانی در لبنان و سوریه): 74، 78
کواندنت، ویلیام (کارشناس خاورمیانه در مؤسسه بروکینگز): 94
کوپر، وارن (وزیر خارجه و تجارت خارجی زلاندنو): 654، 664، 665، 982، 983
کوچک‌زاده، علی (فرمانده ژاندارمری کل کشور): 69، 294، 584، 601، 974، 975
کورنیکو، گیورکی (قائم‌مقام وزارت امور خارجه شوروی): 469
کوزیچکین، ولادیمیر اندرویچ (معاون کنسولی سفارت شوروی): 75، 176، 177، 934
کولن، ادوارد (سفیر یوگسلاوی در تهران): 383
کوماندیچ، نیدنیو (عضو شورای اجرایی فدرال یوگسلاوی): 634، 646، 664، 665، 979، 981، 983
کوهی (مسئول واحد بسیج مستضعفین منطقه2 سپاه): 598
کهل، هلموت صدراعظم آلمان،: 910، 1010
کیارشی، محمد (کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در وین): 175، 176
کیانوری، نورالدین: 176
کیخ چونگ هو (وزیر سازندگی کره جنوبی): 656، 982
کیسی، ویلیام (رئیس سازمان اطلاعات مرکزی امریکا): 147، 931
کیم بیونگ هیون (معاون نخست وزیر و وزیر اقتصاد کره جنوبی): 656، 779، 982، 998
کینگستون (فرمانده نیروهای واکنش سریع امریکا): 761
گچاچی، صباح (مشاور وزارت برنامه‌ریزی عراق): 767
گرومیکو، آندره (وزیر امور خارجه شوروی): 386، 509، 705، 778، 793، 953، 998
گریشسن، ویکتور (رهبر حزب کمونیست مسکو): 396، 954
گون (وزیر بازرگانی خارجی کره شمالی): 635، 979
گی ژورژی(آخرین سفیر فرانسه در ایران: 30، 173، 233، 973
لبادی، محمود (عضو کمیته مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین): 47
لطیف نصیف جاسم (وزیر اطلاعات عراق): 227
لواسانی، محمدحسین (مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت خارجه): 341، 702، 759، 824، 987، 996، 1003، 1008
لوراج کمار(معاون وزیر نفت هندوستان): 559، 604، 654، 655، 971، 976، 982
لوکانف، اندره (معاون نخست‌وزیر بلغارستان): 633، 654، 655، 979، 982
لیسترگود (خبرنگار گاردین): 537، 668
مائولانون، فایبولیا (سفیر تایلند در ایران): 676، 985
ماتسویاگا، نوبوا (معاون بین‌المللی و اقتصادی وزارت امور خارجة ژاپن): 154، 155، 201، 202، 248
مادر شاهی، جواد: 76
مارتینی، الکساندر (وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه): 709، 722، 738، 759، 988، 990، 993، 995
ماسیوف، لازار (وزیر امور خارجه یوگسلاوی): 405، 46، 417، 418، 419، 435، 436، 955، 956، 958
مالک (سرگرد عراقی): 658
مانتس، هلموت: 373
مانع سعید العتیبه (وزیر نفت امارات متحده عربی): 790، 791، 858، 999
مانوکیان، آرداک (اسقف اعظم و رئیس شورای خلیفه‌گری ارامنة ایران): 505، 965
مبرا (حجت‌الاسلام): 150، 160، 161
محتشمی (سفیر جمهوری اسلامی ایران در دمشق): 341
محقق: 889
محلاتی (نماینده امام در سپاه پاسداران): 739، 993
محمد احمد حسن سامرایی (فرمانده عراقی): 258
محمد بوستا (وزیر خارجه پادشاهی مراکش): 458
محمد راجح سلیمان (خلبان عراقی): 310
محمد عماد حسن (فرمانده تیپ505 عراق): 218
محمدرضاخان، شاه ایران: 45، 94، 105، 136، 137، 178، 267، 269، 270، 322، 328، 364، 367، 422، 485، 512، 513، 516، 532، 536، 549، 617، 631، 666، 688، 712، 730، 748، 763، 787، 864، 865، 867، 868، 892
محمدی گیلانی، محمد: 893
محمدی، منوچهر (معاون نخست‌وزیر و سرپرست دفتر خدمات حقوقی و بین‌الملل): 342
محمدیان (امام‌جمعه کاشمر): 589،
محمدی‌زاده، جواد (فرماندار دزفول): 903، 904، 905
محمدی‌نسب، محمد: 817
محمود رسول (وزیر کار عراق): 598
مدنی (امام‌جمعه بجستان): 589
مدیر سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی ایران: 355، 980
مدیر سیاسی وزارت امورخارجه الجزایر: 422
مدیرعامل اتحادیة شرکت‌های صادرکنندة ترکیه: 155
مدیرعامل سازمان صنایع ملی: 421، 956
مدیرعامل شرکت مهندسی ای. ال هند: 655
مدیرکل اداره آموزشوپرورش استان سمنان: 296، 943
مدیرکل کشاورزی استان ایلام: 736، 992
مرزوقی، عامر (وزیر دارایی عراق): 77،953، 352، 387
مروج (امام‌جمعه قوچان): 589
مزالی، محمد (نخست‌وزیر تونس): 473، 962
مسئول آموزشوپرورش شهر سقز: 830
مسئول بسیج مستضعفین: 587
مسئول بنیاد مسکن استان باختران: 587، 588، 975
مسئول پیگیری و ارزشیابی استانداری تکاب: 862
مسئول دایرة سیاسی - عقیدتی رودسر: 169، 933
مسئول ستاد اعزام روحانیون حوزه علمیه قم: 745
مسئول ستاد بازسازی مناطق جنگلی ایلام: 626، 978
مسئول شاخ-ه کارگری سازمان مجاهدین (منافقین) در اصفهان: 676، 985
مسئول مخابرات کردستان: 413، 956
مسئول واحد بسیج سپاه اصفهان: 975
مستنصر، محمد (از رانده‌شدگان عراقی): 209
مشاور رئیسجمهور ایران: 454
مشکینی، علی‌اکبر: 893
مطهری (آیت‌الله): 160
مظفر بکر: 696
معاون آموزشوپرورش شهرستان اسکو: 609، 977
معاون اقتصاد خارجی کره شمالی: 421، 559، 956، 971
معاون امنیتی استانداری کویت: 130
معاون امور بین‌الملل وزارت ارشاد: 545
معاون بازرگانی وزارت امور خارجة ژاپن: 71، 934
معاون دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی: 38، 47
معاون دبیرکل شورای فرماندهی انقلاب عراق: 437
معاون رئیسجمهور یمن شمالی: 90، 926
معاون سیاسی وزیر خارجه امارات متحده: 482
معاون وزارت خارجة کویت: 160
معاون وزارت خارجه ژاپن: 326، 932
معاون وزیر اقتصاد و دارایی کره شمالی: 406، 955
معاون وزیر انرژی یوگسلاوی: 646
معاون وزیر تجارت خارجی شوروی: 157، 932
معروف، محی‌الدین (معاون رئیسجمهور عراق): 724، 991
معّزی (خلبان مخصوص شاه): 45
معصومی (امام‌جمعه تربت حیدریه): 589
معنوی راد، علی (مدیر بخش امور بین‌الملل بانک مرکزی ایران): 174، 204
مفتح: 855
مفید (مسئول رکن2 نیروی زمینی ارتش ایران): 520
مک‌براید، شون (حقوق‌دان ایرلندی و برندة جایزة صلح نوبل): 159
ملک حسین (پادشاه اردن): 287، 288، 372، 373، 378، 398، 408، 705، 725، 779، 780، 779، 943، 955
ملک فهد (پادشاه عربستان): 39، 57، 156، 207، 233، 327، 344، 353، 369، 397، 423، 484، 488، 534، 536، 537، 547، 548، 557، 558، 620، 750، 751، 752، 777، 778، 825، 845، 938، 955، 963، 968، 969، 971
ممقانی (رئیس رکن دوم قرارگاه قائم): 96
مناخیم بگین (نخست‌وزیر اسرائیل): 92، 93، 145، 146، 652، 931
منافی (وزیر بهداری): 547، 693، 885، 1008
منتظری، حسینعلی (آیت‌الله): 118، 119، 172، 546، 614، 644، 730، 774، 794، 855، 894، 928، 934، 977، 991
منصوری (مسئول ارشاد سازمان بهداری): 477
منصوری، جواد (معاون فرهنگی و کنسولی وزارت امور خارجة ایران): 154، 325، 932، 946
موحدی (حجت‌الاسلام، حاکم شرع گیلان‌غرب): 651
موحدی کرمانی، محمدعلی (حجت‌الاسلام، امام‌جمعه باختران): 500، 746، 964
موسوی اردبیلی (آیت‌الله، رئیس دیوان عالی کشور): 283، 629، 630، 776، 777، 818، 820، 853، 889، 893، 942، 979، 997، 1006، 1008
موسوی تبریزی، سیدحسین (حجت‌الاسلام، دادستان کل کشور): 452، 453، 518، 959، 966
موسوی جزایری (حجت‌الاسلام، امام‌جمعة اهواز): 187، 893
موسوی خوئینی‌ها (حجت‌الاسلام، نمایندة امام در امور حج و سرپرست زائران ایرانی): 231، 266، 893، 938، 941
موسوی قویدل (معاون عملیات قرارگاه نیروی زمینی در جنوب): 96
موسوی، سیدموسی: 641، 642، 980
موسوی، میرحسین (نخست‌وزیر): 22، 28، 30، 50، 51، 52، 60، 70، 85، 118، 199، 247، 248، 321، 337، 339، 341، 346، 367، 383، 409، 419، 422، 453، 482، 556، 557، 559، 560، 581، 603، 604، 628، 629، 645، 663، 664، 665، 678، 693، 720، 738، 739، 749، 758، 759، 801، 818، 820، 854، 855، 872، 889، 907، 923، 924، 925، 928، 939، 956، 959، 971، 981، 983، 985، 986، 990، 993، 994، 995، 1000، 1006
موفق حسن (سرهنگ عراقی): 218
مهدوی (امام‌جمعه سقز): 246، 939
مهدوی کنی (آیت‌الله، عضو فقهای شورای نگهبان و دبیر جامعه روحانیت مبارز تهران): 614، 615، 977
مهرابی (امام‌جمعه درگز): 589
مهری (مسئول بازرگانی بنیاد مستضعفان): 170
مهمان‌نواز (امام‌جمعه بجنورد): 589
میتران، فرانسوا (رئیسجمهور فرانسه): 31، 233، 576، 577، 578، 619، 628، 629، 774، 997، 979
میثمی، لطف‌الله: 646، 981
میدلتون (گزارشگر نشریه امریکایی نیویورک تایمز): 561، 562، 570
میرجلیلی، محسن: 300
میرسلیم (مشاور عالی و سرپرست نهاد ریاست‌جمهوری): 416، 469
میرنصرالله (معاون وزیر آموزشوپرورش هند): 154
ناتوارسینگ (معاون سیاسی وزیر خارجه هند): 154
ناراسیمهارائو (وزیر خارجه هند): 154، 932
ناصر (رهبر جنبش عدم‌تعهد): 459
ناصر، ناصرالدین (وزیر کشور سوریه): 341، 948
ناطق نوری، علی‌اکبر (حجت‌الاسلام، وزیر کشور): 337، 341، 721، 773، 785، 874، 875، 889، 943، 990، 997، 998، 1007
ناکازونه، یاسو هیرو (نخست‌وزیر ژاپن): 779، 998
نبوی، بهزاد (وزیر صنایع سنگین ایران): 171، 268، 286، 559، 646، 908، 909، 934، 941، 981، 1010
نبی‌رودکی، محمد (فرمانده تیپ35 کربلا): 18، 279
نجفی، محمدعلی (وزیر فرهنگ و آموزش عالی): 409، 692
نخست‌وزیر کوبا: 832، 833، 834، 872، 936، 942، 943، 945، 957، 962، 966، 974، 977، 980، 986، 990، 998، 1004، 1007
نزار علی جاسم (سرهنگ عراقی): 834
نسترویچ، تادوز (وزیر بازرگانی لهستان): 204
نسدوزترین (معاون ستاد مشترک ارتش ترکیه): 345
نصر، کریم (فرمانده تیپ44 قمر بنی‌هاشم سپاه): 18، 97، 219، 279
نگوما، مالک (دبیرکل اوپک): 876، 877، 896
نمازی، حسین (وزیر اقتصاد و دارایی): 435، 436، 533، 634، 665، 738، 759، 958، 979، 983، 993
نمایندة دائم جمهوری اسلامی ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی: 175، 52، 176
نمایندة دانمارک در سازمان ملل: 55
نماینده خبرگزاری جمهوری اسلامی: 905
نماینده دادیار دادستان انقلاب اسلامی ارومیه: 662، 983
نماینده وزارت ارشاد اسلامی: 745، 994
نمیری، جعفر (رئیسجمهور سودان): 88، 120، 598، 636، 795، 926، 979
نوبری: 61، 269
نوربخش، محسن (رئیس کل بانک مرکزی ایران): 27، 49، 50، 58، 59، 60، 61، 172، 365، 366، 636، 678، 759، 923، 934، 950، 985
نورمفیدی، سیدکاظم: 893
نوری همدانی: 893
نوری، عبدالله (نماینده امام در جهادسازندگی): 502
نهرو (رهبر جنبش عدم‌تعهد): 459
نیاسه، مصطفی وزیر خارجه سنگال: 47، 72
نیخونوف، نیکولای نخست‌وزیر شوروی: 705
واعظ طبسی (حجت‌الاسلام، تولیت آستان قدس): 454، 558، 893، 959
واعظی، ولی‌الله (عضو کومه‌له): 842
وزیر آموزشوپرورش جزایر مالدیو: 573
وزیر آموزشوپرورش: 339، 573
وزیر اقتصاد یوگسلاوی: 405
وزیر امور خارجة عراق: 485
وزیر امور خارجة گینه: 38
وزیر پست و تلگراف و تلفن: 693
وزیر تجارت خارجه جمهوری دمکراتیک خلق کره: 666، 983
وزیر تجارت خارجی فرانسه: 111
وزیر تجارت عراق: 157، 932
وزیر جنگ اسرائیل: 145
وزیر خارجة لبنان: 579
وزیر خارجه آلمان: 857
وزیر خارجه اسرائیل: 145، 795
وزیر دفاع ترکیه: 460
وزیر راه و ترابری: 693
وزیر صنایع سبک عراق: 157، 158
وزیر مشاور در تجارت خارجی بلژیک: 157، 158
وزیر نفت لیبی: 845، 1005
وست، فرانسیس(معاون وزارت دفاع امریکا): 275
وسی، جان (رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا): 426
ولایتی، علی‌اکبر (وزیر امور خارجه): 39، 47، 48، 49، 53، 71، 72، 76، 102، 154، 155، 175، 198، 201، 202، 248، 322، 362، 363، 383، 405، 416، 417، 419، 435، 533، 544، 545، 548، 559، 581، 653، 654، 666، 693، 711، 722، 750، 759، 794، 795، 799، 823، 824، 888، 923، 924، 932، 946، 950، 956، 958، 960، 968، 969، 971، 982، 983، 986، 990، 994، 1000، 1003، 1008
ولید: 714
ولی‌عهد امارات: 482
ولی‌عهد کویت: 344، 949
ویشوفسکی، گونتر (وزیر صنایع شیمیایی آلمان شرقی): 856، 908، 909، 1006، 1010
وینوگرادو، ولادمیر: 486
هاشمی رفسنجانی، اکبر (حجت‌الاسلام، رئیس مجلس شورای اسلامی و نمایندة امام در شورای عالی دفاع): 22، 29، 39، 46، 48، 53، 68، 70، 76، 98، 100، 135، 136، 138، 139، 170، 172، 175، 199، 200، 201، 229، 230، 231، 248، 264، 285، 294، 295، 302، 319، 320، 321، 340، 367، 416، 417، 418، 419، 454، 458، 468، 469، 470، 487، 500، 516، 517، 518، 544، 545، 553، 579، 581، 582، 583، 591، 603، 613، 644، 675، 690، 691، 718، 719، 747، 748، 750، 751، 767، 776، 783، 794، 821، 822، 827، 831، 832، 833، 842، 890، 891، 893، 906، 907، 923، 924، 927، 930، 931، 934، 936، 938، 941، 942، 943، 946، 948، 956، 961، 963، 964، 966، 969، 970، 973، 974، 976، 977، 981، 984، 986، 990، 994، 998، 1002، 1003، 1004، 1005، 1008
هاشمی، مصطفی (وزیر صنایع): 856، 1006
هالیدی، فرد: 227، 228، 938
هتنی، اشتوان (وزیر دارایی مجارستان): 533، 559، 592، 968، 971، 974
هدایت‌زاده (قائم‌مقام وزارت بازرگانی): 654، 982
هزاوه‌ای، جعفر: 662، 983
همت، ابراهیم (فرمانده عملیات مسلم بن‌عقیل(ع)): 476
همتی (ناخدا): 643، 644، 981
هنردوست، عباس (معاون امور بین‌الملل وزارت نفت): 655، 665، 759، 790، 897، 912، 915، 983، 998، 1010
هوشیار (معاونت عملیاتی نیروی هوایی): 96
هوک، ژان پیتر (مدیر بخش اجرایی کمیتة بین‌المللی صلیب‌سرخ: 52، 53، 54، 205، 302، 923، 944
الهی (سرپرست اداره سیاسی، ایدئولوژیک نیروی دریایی): 644، 980
هیتلر: 261
هیگ (وزیر جنگ امریکا): 180، 236
هیوز، جان (سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا): 386، 846، 968
یاسین بدر زعیف (سرهنگ عراقی): 834
یزدی، محمد (نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی): 850، 1005
یونوماریف، بوریس (عضو دفتر سیاسی و دبیر کمیتة مرکزی حزب کمونیست شوروی): 778
یهوشوا ساگوی (فرمانده اطلاعات ارتش اسرائیل): 288
آبادان: 31، 41، 63، 70، 97، 98، 125، 132، 149، 167، 192، 242، 258، 281، 310، 326، 335، 345، 350، 377، 390، 402، 411، 418، 428، 440، 448، 464، 477، 493، 497، 504، 515، 541، 550، 552، 565، 581، 597، 608، 616، 624، 640، 650، 659، 661، 673، 683، 698، 706، 715، 728، 733، 743، 754، 769، 782، 797، 804، 810، 816، 829، 841، 849، 850، 860، 861، 881، 900، 922، 924، 926، 929، 930، 931، 933، 935، 939، 940، 945، 947، 949، 951، 953، 954، 955، 957، 958، 960، 962، 964، 966، 968، 970، 971، 973، 975، 976، 978، 980، 981، 982، 984، 985، 987، 988، 989، 991، 992، 993، 994، 996، 998، 999، 1000، 1001، 1002، 1003، 1004، 1005، 1006، 1007، 1009
آباده: 42، 442، 622
آبادی بژوه (سردشت): 354
آبادی حاج علی کندی: 244
آبادی گردگشانه: 64
آبراه (کانال) بندر خور موسی: 280، 281، 942
آذربایجان شرقی: 42، 181، 415، 554، 567، 586، 588، 685، 723، 746، 969، 970، 972
آذربایجان غربی: 29، 42، 43، 64، 82، 194، 223، 244، 259، 337، 430، 431، 464، 479، 480، 542، 556، 568، 650، 674، 773، 875، 876، 925، 940، 957، 962، 971، 972، 997
آذربایجان: 194، 243، 317، 871
آذرشهر: 253
آزادشهر: 863، 879، 1007
آزمایشگاه بررسی آفات و بیماری‌های گیاهی مشهد: 441
آستان قدس رضوی: 558، 559، 721، 959، 971
آستانه اشرفیه: 415
آسیا: 636، 702، 759، 892، 979، 987، 996
آسیای جنوب‌غرب: 93
آلبانی: 109
آلمان شرقی: 621، 711، 713، 740، 856، 888، 908، 909، 989، 993، 1006، 1008، 1010
آلمان غربی: 50، 73، 74، 110، 111، 271، 303، 324، 327، 373، 393، 534، 647، 710، 727، 857، 898، 944، 954، 991، 1006
آلمان: 57، 75، 102، 145، 151، 176، 224، 303، 323، 325، 362، 370، 398، 440، 512، 546، 603، 617، 633، 656، 710، 740، 753، 780، 793، 801، 807، 808، 856، 857، 864، 908، 909، 910، 924، 927، 946، 954، 958، 965، 969، 982، 989، 998، 999، 1000، 1001، 1010
آلواتان: 24، 43، 100، 195، 244، 354، 430، 449، 465، 830، 957، 1004
آمستردام: 45
آمل: 299، 338، 339، 482، 609، 622، 626، 944، 948، 978، 985
آموزشگاه درجه‌داری شمال: 355
آمینه: 293
آناتولی: 704
آنکارا: 130، 155، 158، 301، 448، 460، 513، 525، 704، 960، 967، 988
آنگولا: 795
ابرقو: 625، 850، 900، 1005، 1009
ابوظبی: 482
ابوغراب (ابوغریب): 309، 895
ابهر: 300، 316، 622، 717، 944، 946
اتریش: 35، 36، 192، 193، 274، 322، 374، 606، 845، 935، 941، 946، 976، 1005
اتوبان قزوین - تهران: 756
اتوبان کرج: 299، 944
اتوبان مدرس (تهران): 169
اراک: 117، 441، 443، 555، 609، 622، 625، 971، 978
اربت: 538
اربیل (عراق): 494، 541، 595، 968، 975
ارتفاع 175، تپه 175: 19، 20، 256، 279، 291، 309، 335، 350، 376، 401، 945، 947، 949، 951
ارتفاع دیمه‌کوره: 566
ارتفاع کله‌قندی: 446، 958
ارتفاع کهنه‌ریگ: 140، 446
ارتفاع کهنه‌سنگ: 140
ارتفاع گیسکه: 140، 446، 447، 958
ارتفاع میان‌تنگ: 140
ارتفاع نیروسود: 566
ارتفاع200: 216، 446، 447، 958
ارتفاع298: 18، 166، 212، 217، 257، 937
ارتفاع300: 166، 216، 219
ارتفاع400: 18، 166، 215، 216، 217، 219، 257، 279
ارتفاعات آقداغ: 293
ارتفاعات برغاز: 117، 928
ارتفاعات بناباد: 98، 926
ارتفاعات بنادیله: 478
ارتفاعات بیشگان: 293، 313
ارتفاعات پساعسگر: 242
ارتفاعات پشت سر: 242
ارتفاعات تازه‌قلعه: 259
ارتفاعات تپه شینو: 293
ارتفاعات توژال: 98، 926
ارتفاعات چلات (دهلران): 293
ارتفاعات درمان: 244، 939
ارتفاعات دیمه‌کوره: 566
ارتفاعات زینل‌کش: 293، 943
ارتفاعات سان‌واپا: 220
ارتفاعات سرکوب حمرین: 17، 280
ارتفاعات سرکوب: 19، 280
ارتفاعات سه‌تپان: 293
ارتفاعات شیلر: 82
ارتفاعات قصریک: 259
ارتفاعات گله‌شوان: 220
ارتفاعات لژآباد (سردشت): 640، 980
ارتفاعات مرزی حمرین، جبل حمرین: 16، 17، 20، 79، 91، 164، 166، 186، 212، 215، 216، 217، 237، 257، 279، 284، 291، 293، 297، 307، 334، 925، 937، 942، 945، 947
ارتفاعات میرداود: 259
ارتفاعات نیروسود: 566
ارتفاعات هشمیز (جنوب‌غربی سنندج): 316
ارتفاعات135: 19
ارتفاعات292: 190، 935، 937
اردبیل: 415، 444، 542، 555، 567، 609، 622، 625، 642، 746، 971، 980
اردستان: 65، 442، 924
اردکان: 335، 542، 609، 622، 625
اردن: 35، 57، 58، 110، 111، 120، 146، 160، 193، 206، 237، 287، 288، 319، 373، 398، 399، 408، 418، 426، 427، 437، 522، 525، 562، 613، 617، 703، 715، 728، 743، 763، 765، 779، 780، 806، 816، 854، 898، 935، 943، 954، 955، 957، 958، 967، 989، 991، 993، 998، 1002
اردوگاه تربت‌جام مشهد: 829، 1003
اردوگاه حشمتیة تهران: 645، 829، 981، 1003
اردوگاه داوودیة مشهد: 829، 1003
اردوگاه شتیلا: 88، 157، 288، 319، 559، 651، 694، 695، 696، 943، 946
اردوگاه صبرا: 88، 157، 288، 319، 559، 651، 694، 695، 696، 943، 946
اردوگاه عمار: 841، 1004
اردوگاه مهرآباد: 645
اردوگاه هدایت: 827
ارسنجان: 393، 448، 622، 625
ارض‌روم: 513
اروپا: 55، 58، 74، 90، 108، 110، 111، 128، 287، 321، 362، 369، 425، 482، 486، 533، 606، 618، 710، 725، 753، 838، 870، 923، 927، 928، 989، 991
اروپای شرقی: 128، 287، 486، 533، 888
ارومیه: 25، 83، 98، 99، 126، 168، 222، 245، 259، 298، 316، 337، 378، 392، 393، 403، 444، 450، 466، 478، 479، 481، 496، 497، 516، 518، 528، 542، 585، 662، 698، 742، 744، 770، 771، 782، 798، 804، 810، 811، 816، 817، 829، 842، 851، 882، 901، 925، 926، 927، 929، 933، 936، 937، 940، 944، 946، 949، 951، 953، 955، 959، 961، 963، 964، 966، 967، 969، 974، 980، 983، 987، 992، 993، 994، 996، 998، 1000، 1001، 1002، 1003، 1006، 1008، 1009
اروندرود: 39، 63، 82، 83، 209، 925
ازگله: 723
ازنا: 451، 542، 959
اسپانیا: 331، 332، 456، 576، 947، 960، 973
استان فارس: 127، 221، 566، 684، 599، 863، 893، 930، 969، 972، 990
استان مرکزی: 42، 346، 441، 949
استان موش: 704
استان میسان: 330، 495
استرالیا: 89، 366، 456، 898، 960
استکلهم: 85، 606، 621، 976
اسدآباد (سمنان): 443
اسفراین: 415، 589
اسکاندیناوی: 324
اسکلة شرقی تی: 23، 850، 1005
اسکله بوشهر: 540
اسکله خرمشهر: 448
اسکله نفتی الامیه: 643، 644، 980
اسکله نفتی البکر: 643، 644، 980
اسکو (تبریز): 415، 609، 622، 977
اسلام‌آباد غرب: 723
اسلام‌آباد: 653، 654، 982
اسلام‌شهر: 221
اسلو: 159، 932
اشتوره (لبنان): 638
اشنویه: 25، 42، 63، 83، 168، 246، 450، 515، 541، 640، 641، 662، 674، 698، 716، 735، 755، 770، 773، 804، 810، 811، 922، 924، 925، 933، 939، 959، 966، 980، 983، 984، 987، 989، 992، 995، 996، 1001
اصطهبان: 393، 622، 625
اصفهان: 27، 66، 100، 117، 127، 134، 137، 169، 187، 226، 243، 271، 282، 300، 310، 317، 322، 393، 414، 441، 442، 466، 467، 477، 482، 486، 530، 541، 555، 558، 573، 585، 598، 599، 609، 610، 622، 625،
662، 676، 685، 686، 687، 707، 716، 729، 785، 856، 893، 902، 924، 928، 930، 938، 942، 944، 945، 946، 954، 956، 961، 962، 963، 967، 969، 971، 973، 974، 975، 978، 983، 985، 986، 988، 990، 991
افریقا: 89، 92، 178، 324، 326، 327، 328، 341، 383، 436، 453، 504، 531، 702، 760، 794، 795، 892، 947، 959، 965، 987، 996
افریقای جنوبی: 92، 324، 326، 327، 328، 795، 892، 947
افغانستان: 58، 90، 92، 93، 109، 201، 369، 371، 460، 512، 524، 532، 544، 545، 748، 752، 968، 969
اقلید: 622، 625، 685
اقیانوس هند: 93، 129، 147، 370، 386، 632، 633، 720، 752، 753، 874، 953، 994
اقیانوسیه: 636، 979
اَلحّی (بغداد): 162
الواصلبه: 660
امارات متحده عربی: 35، 37، 57، 89، 92، 94، 178، 207، 301، 343، 344، 369، 384، 397، 422، 436، 482، 483، 484، 504، 521، 617، 702، 703، 757، 762، 790، 791، 836، 858، 877، 878، 917، 926، 948، 949، 963، 965، 987، 995، 999، 1007
امام‌شهر: 380، 952
امان: 120، 329، 373، 408، 438، 947
امریکا: اکثر صفحات
امریکای لاتین: 709، 722، 738، 990، 993
امیرکلا: 294
امین‌آباد: 337
انبار سیمان شرکت نفت آبادان: 829
انبار نفتی زبیروان (عراق): 391
اندونزی: 325، 765، 823، 824، 858، 877، 912، 917، 1003
اندیمشک: 184، 1008
انگلستان: 75، 76، 108، 111، 174، 176، 177، 178، 205، 206، 269، 271، 303، 327، 370، 372، 456، 482، 534، 538، 603، 616، 703، 725، 764، 765، 793، 806، 863، 864، 865، 903، 916، 919، 924، 925، 936، 963، 970، 987، 991، 1001
اورامانات: 181
اورشلیم: 50، 51، 104، 288، 487، 639
اهر: 415، 444
اهرم (بوشهر): 622، 625
اهواز: 27، 44، 70، 137، 187، 322، 355، 415، 429، 464، 550، 606، 616، 657، 660، 661،662، 663، 673، 696، 707، 746، 755، 801، 802، 811، 902، 922، 950، 957، 977، 983، 994، 995، 1001
ایالات تگزاس: 835
ایالات کلورادو امریکا: 878، 879
ایالت راین لاند: 373
ایتالیا: 111، 120، 226، 303، 323، 324، 357، 362، 357، 362، 534، 573، 621، 674، 824، 825، 898، 978، 1003
ایران: در اکثر صفحات
ایرلند: 703، 987
ایستگاه راه‌آهن حسینیه: 258
ایستگاه راه‌آهن خرمشهر - آبادان: 881، 1007
ایستگاه هوایی گوت‌ایلند: 93
ایلام: 82، 97، 98، 102، 115، 116، 119، 132، 139، 177، 187، 198، 242، 251، 293، 340، 377، 428، 441، 464، 477، 478، 493، 541، 588، 626، 653، 698، 717، 736، 782، 856، 881، 900، 925، 926، 928، 930، 931، 939، 943، 948، 951، 957، 960، 962، 964، 969، 974، 978، 982، 987، 990، 992، 998، 1007، 1009
ایوان: 581، 973
بابل: 127، 226، 294، 311، 335، 393، 684، 699، 716، 929، 945، 990
بابلسر: 127، 294، 335، 429، 440، 929
باجگیران (قوچان): 311
باختران: 42، 100، 119، 140، 171، 180، 181، 182، 187، 194، 210، 221، 281، 293، 393، 429، 430، 480، 494، 500، 541، 542، 587، 588، 622، 625، 653، 684، 685، 707، 723، 746، 931، 934، 964، 969، 974، 978، 986، 990، 994، 1007
باران شیرمحله (گرگان): 251، 441
بازار بندر انزلی: 415
بازار تهران: 246، 939
بازار خرمافروشان (آبادان): 149
بازرگان: 293
بالایور (بابلسر): 440
بانش بیضا: 622، 625
بانکوک: 696، 987
بانه: 116، 133، 151، 168، 221، 222، 245، 298، 353، 378، 413، 450، 496، 497، 528، 543، 566، 584، 609، 651، 675، 716، 744، 772، 811، 816، 841، 842، 926، 929، 930، 931، 933، 937، 939، 944، 949، 951، 956، 959، 964، 967، 969، 972، 973، 976، 982، 984، 989، 997، 1001، 1002، 1004، 1005
بجستان: 589
بجنورد: 338، 589
بحر احمر: 372، 374
بحرین: 37، 92، 93، 94، 102، 120، 207، 208، 249، 329، 343، 352، 353، 369، 370، 384، 396، 397، 398، 408، 424، 484،
619، 620، 703، 835، 936، 940، 949، 951، 954، 978
بخش خلیفه‌ای: 443
برازجان: 622، 625
برازیلیا: 825
برخوار (شاهین‌شهر): 393، 622
برزیل: 121، 287، 366، 409، 647، 711، 825، 827، 854، 929، 955، 1003
برکول: 798
برلین شرقی: 713
بروجرد: 243، 379، 431، 442، 443، 542، 622، 625، 684، 707، 952، 978، 988
بروجن: 442
بریتانیا: 75، 287، 366، 764، 764
بزرگ‌راه بیروت - دمشق: 526، 967
بستان: 31، 294، 377، 601، 674، 962، 975
بسطام (شاهرود): 443
بشرویه: 589
بعلبک (لبنان): 250، 275، 276، 579، 694، 695، 973، 986
بغداد: 32، 35، 38، 49، 53، 57، 68، 70، 72، 73، 87، 102، 111، 112، 115، 120، 129، 141، 144، 145، 157، 161، 162، 167، 177، 206، 207، 210، 227، 234، 235، 236، 257، 258، 274، 280، 287، 303، 304، 305، 309، 310، 315، 328، 329، 335، 336، 344، 353، 360، 361، 362، 370، 372، 373، 374، 386، 387، 391، 397، 398، 399، 407، 408، 411، 422، 423، 424، 426، 437، 454، 457، 458، 459، 485، 503، 504، 506، 508، 509، 510، 520، 522، 523، 524، 525، 534، 535، 536، 561، 562، 563، 567، 570، 571، 572، 588، 606، 615، 618، 619، 643، 647، 648، 656، 658، 659، 668، 669، 670، 680، 698، 700، 702، 713، 724، 731، 732، 740، 755، 760، 765، 779، 780، 793، 802، 806، 814، 815، 825، 834، 835، 841، 842، 858، 882، 893، 894، 895، 906، 924، 928، 931، 932، 936، 940، 941، 943، 950، 951، 953، 956، 958، 960، 966، 972، 983، 984، 989، 991، 992، 993، 995، 998، 999، 1004، 1005
بقره (قوچان): 887
بقعة مبارکة حضرت دانیال نبی (شوش): 550
بلداجی: 442
بلژیک: 157، 158، 161، 162، 562، 898، 933
بلغارستان: 28، 161، 374، 633، 634، 654، 655، 979، 982
بلگراد (یوگسلاوی): 107، 274، 435، 927، 941
بلندی‌های جولان: 705
بلوار شهید مدرس: 807
بم: 42، 317، 936
بن: 303، 857، 944، 946
بناب: 414
بندر آبادان: 418
بندر ابوزان: 513
بندر اسکندریه (ترکیه):34
بندر الشنوخ (کویت): 391
بندر ام‌القصر: 437
بندر امام خمینی: 22، 23، 89، 155، 202، 280، 283، 286، 325، 326، 406، 588، 605، 802، 849، 947، 955
بندر انزلی: 84، 317، 406، 415، 642، 645، 662، 827، 925، 981، 1003
بندر بصره: 192، 495، 703، 763، 804، 935
بندر بوشهر: 22، 221، 555، 569، 588، 640، 644، 970، 974، 980
بندر جیحان: 713
بندر خالد: 89
بندر دورتیول: 725 857، 858
بندر دیلم: 760
بندر شارجه: 89، 343، 926
بندر شعیبه (کویت): 296، 391، 728، 743، 953
بندر عقبة اردن: 35، 37، 372، 373، 374، 763
بندر گز: 294، 380، 415، 609، 621، 709، 925، 952
بندر گناوه: 586، 622، 974
بندر مامباسا (کنیا): 633
بندر ماهشهر: 23، 644
بندر نفتی کرکوک: 857
بندر نوسیب (کویت): 296، 728
بندر یربرا (سومالی): 632
بندر اسکندرون (ترکیه): 656، 801، 802
بندر بانیاس (سوریه): 34، 972
بندر ترکمن: 27، 65، 84، 466، 622، 925، 961
بندر خرمشهر: 418، 657
بندرعباس: 335، 393، 441، 456، 497، 542، 605، 609، 622، 644، 953
بنگلادش: 173، 934
بنگلور (هند): 603، 976
بنه‌کنار (گرگان): 251، 441
بوالخیر (بوشهر): 622، 625
بوانات: 442
بوشهر: 22، 127، 221، 247، 280، 413، 428، 443، 540، 542، 554، 555، 569، 583، 588، 597، 609، 622، 625، 640، 644، 699، 716، 746، 849، 882، 929، 930، 956، 957، 968، 970، 974، 978، 980، 987، 1008
بوکان: 24، 42، 116، 117، 149، 150، 151، 160، 161، 194، 195، 245،
259، 281، 282، 298، 337، 338، 378، 444، 450، 464، 465، 496، 515، 528، 565، 566، 584، 609، 640، 662، 706، 707، 716، 735، 744، 755، 773، 798، 804، 805، 830، 851، 882، 922، 928، 931، 933، 935، 939، 942، 948، 952، 959، 961، 964، 966، 967، 971، 973، 976، 983، 988، 989، 992، 993، 995، 1000، 1001، 1006، 1008
بهبهان:542، 707، 988
بهداری استان اصفهان: 685
بهرام‌آباد: 293
بهشت زهرا: 544، 545، 794، 969
بهشت علی (آرامگاه شهدای دزفول): 119
بهشهر: 251، 294، 335، 441، 444، 609، 621، 746، 850، 1005
بیت‌المقدس: 50، 51، 104، 288، 293، 332، 431، 487، 639
بیجار: 448، 901، 1009
بیرجند: 42، 247، 589، 939
البیرح: 705
بیروت: 110، 111، 179، 208، 209، 227، 250، 275، 288، 485، 526، 579، 620، 621، 637، 638، 639، 652، 653، 695، 928، 936، 937، 941، 947، 978
بیله‌سوار: 415، 444
بیمارستان اقلید: 685
بیمارستان بانه: 298
بیمارستان بوعلی (تهران): 699، 987
بیمارستان رودهن: 299
بیمارستان شهدای عشایر خرم‌آباد: 403
بیمارستان شهید قاضی سنندج: 126، 929
بین‌النهرین: 373، 374
پادگان ابوذر: 597، 975،
پادگان الرشید (بغداد): 391
پادگان بازرگان (ماکو): 133، 930
پادگان پیرانشهر: 354، 337، 948
پادگان توتمان: 594، 975
پادگان سقز: 464، 961
پادگان سیدصادق: 192، 935
پادگان شعیبه: 597، 754، 975
پادگان شهر بعلبک: 579، 695، 973
پادگان عقره: 491
پادگان عین‌خوش: 96، 116، 125، 132، 149، 185، 209، 310، 926، 929، 930، 931
پادگان غدیر اصفهان: 555
پادگان لشکر64 ارومیه: 196
پادگان مرکز مهندسی بروجرد: 431
پادگان منجیل: 829، 1003
پادگان نقده: 354
پارس‌آباد مغان: 625
پارک جنگلی شمیران‌نو: 65
پاریس: 31، 100، 104، 126، 151، 155، 157، 173، 203، 223، 224، 225، 232، 233، 235، 236، 245، 249، 259، 305، 344، 371، 373، 431، 449، 481، 482، 509، 510، 531، 578، 710، 726، 729، 745، 755، 756، 774، 775، 788، 801، 807، 808، 810، 811، 817، 823، 931، 932، 934، 936، 939، 1000، 1002، 1005
پاسگاه آمینه: 293
پاسگاه ابوغریب: 257، 309، 330، 402، 947
پاسگاه ایشکه‌سو (منطقه سرو): 811
پاسگاه بازرگان: 293
پاسگاه بجیله: 390، 402
پاسگاه بهرام‌آباد: 293
پاسگاه بیگم‌قلعه (مهاباد): 465
پاسگاه پلیس راه‌آهن سلماس: 83، 925
پاسگاه تپه گلوله: 293
پاسگاه چالاب (شهرستان مهران): 377
پاسگاه چم‌سری: 18، 20، 166، 167، 217، 257، 377، 402
پاسگاه چم‌هندی: 167
پاسگاه چنگوله (شهرستان مهران): 377
پاسگاه حماد: 257
پاسگاه حمادشهاب: 402
پاسگاه حیدرآباد: 293
پاسگاه خسروآباد: 293، 943
پاسگاه دکل مخابرات سلماس: 516، 966
پاسگاه دویرج: 294
پاسگاه ربوط: 167، 257، 293، 377، 402
پاسگاه رشیدیه: 294
پاسگاه رضاآباد: 293
پاسگاه زبیده: 257
پاسگاه سوبله: 294
پاسگاه سوره‌دیزه (عراق): 354
پاسگاه شرهانی: 240، 257، 291، 308، 401، 402، 942، 980
پاسگاه شهاب: 257
پاسگاه صفریه: 294
پاسگاه طاوسیه: 294
پاسگاه طلائیه قدیم: 294
پاسگاه عنبر: 293
پاسگاه عین‌خوش: 377
پاسگاه عین‌منصور: 257
پاسگاه فرخ‌آباد: 293
پاسگاه فکه: 294
پاسگاه کلون (عراق): 372
پاسگاه کوشک: 294
پاسگاه کوله‌زاغه: 83
پاسگاه گلسایه: 242
پاسگاه محیره: 167، 933
پاسگاه مرزی بیات: 217، 257، 332، 377، 402
پاسگاه مرزی زبیدات: 291، 308، 401، 942
پاسگاه مرزی عین‌منصور: 377
پاسگاه مرزی موسیان: 18، 20، 217، 257، 377، 402
پاسگاه مرزی نهر عنبر: 18، 166، 217، 257، 377، 402
پاسگاه مرزی واری: 293، 377
پاسگاه واویه: 257
پاسگاه هورسین: 99
پاسگاه‌تلخاب: 293
پاکستان: 38، 47، 56، 76، 287، 366، 531، 532، 533، 544، 545، 559، 653، 654، 666، 694، 711، 751، 752، 753، 761، 923، 968، 971، 984، 986، 996
پالایشگاه آبادان: 258، 281، 418، 608، 769، 797، 976، 996
پالایشگاه مدرس: 604
پاوه: 99، 126، 297، 430، 479، 723، 929، 933، 957
پایانه نفتی خارک: 523، 553، 569، 731، 970، 972، 985
پایگاه آغجاایوان: 479
پایگاه آل احمد شهرک ولیعصر(عج): 392
پایگاه اختتر (بوکان): 515، 966
پایگاه ارتش ماولو: 881
پایگاه اردبیل: 567
پایگاه اسلام‌شهر: 221
پایگاه باجوند: 43
پایگاه باغان (مریوان): 392
پایگاه بسیج روستای حویه: 152، 931
پایگاه بسیج مسجد تخته‌پل (نازی‌آباد): 392، 953
پایگاه بندر ماهشهر: 645
پایگاه پیرانشهر: 494
پایگاه تایبرد: 151، 353، 931
پایگاه ترکاشه: 805، 1001
پایگاه ترکش (مهاباد): 940
پایگاه توریور (سنندج):133، 298، 337، 841، 1005
پایگاه تیژتیژ (سنندج): 901، 1007، 1009
پایگاه جمبوغه (بوکان): 116
پایگاه چلقران (ارومیه): 528، 967
پایگاه حسن‌سالاران (سقز): 566، 972
پایگاه حفاظتی پل قطور: 83
پایگاه حماملو: 805، 1000
پایگاه خلیسان (واوان): 599
پایگاه خلیفه: 222، 430
پایگاه خناوین (سلماس): 298، 1002
پایگاه درمان: 378
پایگاه دریایی اسبیلیت: 274
پایگاه دریایی ام‌القصر: 125، 929
پایگاه دریایی بندر انزلی: 645
پایگاه دلبر (کردستان عراق): 372
پایگاه ربط (سردشت): 42، 922
پایگاه سرچشمه: 354
پایگاه سرو: 771
پایگاه سلمان (پسوه): 117، 928
پایگاه سیدلو: 98
پایگاه شورگل (سلماس): 298
پایگاه شهر کندی: 378
پایگاه شهید پاشازاده: 378
پایگاه شهید شمس - قلات: 117
پایگاه شیخ‌محمد: 715
پایگاه قلعه‌ماران: 316
پایگاه کچل‌آباد: 298، 392، 707، 944، 988
پایگاه کلات صالح: 162
پایگاه کوتالان: 259
پایگاه کوره‌دره: 133
پایگاه کوله زاغه (محور سنندج - دیواندره): 650، 981
پایگاه گردنه صلوات‌آباد: 353
پایگاه محمودکان (مهاباد): 450
پایگاه مراغان (جنوب سردشت): 528
پایگاه مرزی وان (باتمان) سینوپ: 704
پایگاه مرند: 567
پایگاه مقاومت شهید باهنر(هشتپر): 44، 922
پایگاه ملاشیخ (توابع سردشت): 496، 964
پایگاه موسی‌آلان: 244
پایگاه نسناز: 42، 922
پایگاه نظامی لارهمراه (کردستان عراق): 372
پایگاه نیروی دریایی بندر بوشهر: 644
پایگاه نیروی دریایی بندرعباس: 644
پایگاه نیروی هوایی تامپا: 753
پایگاه نیروی هوایی فلوریدا: 753
پایگاه نیروی هوایی مک دیل: 753
پایگاه هشتیان (ارومیه): 698، 987
پایگاه هوایی ارض‌روم: 345
پایگاه هوایی باتمان: 345، 460
پایگاه هوایی تبریز: 622
پایگاه هوایی دزفول: 331
پایگاه هوایی رأس بناس (مصر): 345، 753
پایگاه هوایی شیراز: 783، 807، 998، 1001
پایگاه هوایی لندروم: 460
پایگاه هوایی مک دیل: 761
پایگاه هورسین: 83
پترزبورگ: 638
پرتغال: 391، 898، 953
پسوه: 63، 64، 117، 168، 259، 924
پکن: 648، 725
پل چم‌سری: 188، 189، 190، 209، 215، 217، 935
پل سابله (خوستان): 550، 661
پل سعیدیه (خوستان): 550، 661
پل هویزه: 550، 661
پل‌دختر: 448، 622
پیتسبوک (کانادا): 548
پیرانشهر: 25، 43، 63، 64، 99، 168، 192، 193، 221، 244، 259، 297، 298، 316، 317، 337، 354، 378، 403، 413، 430، 448، 449، 450، 468، 474، 478، 479، 480، 494، 519، 528، 529، 542، 543، 554، 556، 565، 584، 585، 599، 650، 706، 707، 755، 770، 782، 783، 804، 829، 830، 862، 922، 924، 925، 926، 929، 930، 931، 933، 935، 937، 944، 946، 948، 950، 951، 955، 956، 957، 959، 962، 962، 964، 966، 969، 970، 971، 981، 988، 995، 996، 998، 1004، 1007
پیشوا: 243
تأسیسات برق - آبی ارس: 616
تأسیسات پتروشیمی بصره: 804
تأسیسات نفتی زبیدات: 616
تانزانیا: 243، 635، 636، 702، 824، 856، 892، 939، 979، 987، 1003، 1006
تایباد: 415
تایلند: 287، 985
تبریز: 27، 195، 196، 415، 481، 541، 609، 610، 622، 625، 642، 772، 817، 902
تپه گلوله: 293
تپه298: 91
تپه343: 293
تپه402: 242
التحریه عراق: 210
تخت زنگی: 83
تخت طاووس: 61
تربت حیدریه: 311، 415، 448، 589، 945
ترکیه: 34، 38، 47، 83، 111، 130، 155، 156، 158، 159، 204، 207، 267، 287، 301، 304، 311، 345، 366، 373، 393، 421، 440، 448، 449، 456، 459، 460، 461، 513، 537، 568، 605، 606، 616، 617، 647، 656، 667، 679، 704، 711، 712، 713، 721، 725، 731، 762، 765، 766، 801، 802، 816، 830، 835، 857، 930، 932، 936، 944، 949، 954، 956، 958، 959، 960، 965، 977، 982، 988، 989، 991، 1000، 1002، 1006
ترمینال سیحان: 207
ترمینال غرب تهران: 84، 153، 925
تفت: 887
تفرش: 442
تکاب: 42، 281، 282، 862، 901، 942، 994، 1007، 1009
تکریت (عراق): 87
تل‌آویو: 92، 145، 288، 779، 931
تلاسر: 413
تلخاب: 293
تل‌عفار (موصل): 162
تنکابن: 42، 817، 831، 1004
تنگ بیجار: 293
تنگه بیات: 257
تنگه میان‌تنگ: 446، 447، 958
تنگه هرمز: 93، 111، 220، 632، 720، 726، 979
تنگه هوران: 310
توز (کرکوک): 162
توکیو: 28، 108، 202، 331، 406، 439، 752، 885، 994
تونس: 525، 647، 774، 927، 962، 967، 981
تویسرکان: 478، 542، 555، 622، 685، 962، 971
تهران: اکثر صفحات
ثمیرات: 93
جادة آسفالت چم‌سری: 167، 942
جادة آسفالتة شرهانی - چم‌سری: 219
جادة آسفالته زبیدات - شرهانی: 17، 19، 307، 334، 945، 947
جادة ابراهیم‌پاشا (حوالی سلیمانیه): 638، 696، 980، 987
جادة اسالم - خلخال: 64، 924
جادة چم‌سری - شرهانی: 215، 216، 279
جادة دوکان (استان سلیمانیة عراق): 133
جادة سقز - بوکان: 150، 641
جادة سقز - سنندج: 133، 930
جادة شنی شرهانی - نهر عنبر: 219
جادة شنی نهرعنبر - چم‌سری: 216
جادة شیرده - تازه‌ده: 193، 935
جادة عین‌خوش - دهلران: 16، 17، 18، 20، 132، 217، 241
جادة کامیاران - سنندج: 151، 378، 931، 951
جادة کامیاران - مریوان: 133
جادة کمربندی آپادانا: 168
جادة مرزی پیرانشهر: 24
جادة مواصلاتی بصره - العماره - بغداد: 309
جادة مواصلاتی بندر عقبه: 35
جادة هراز: 127، 299، 929، 944
جاده آبعلی: 127
جاده آسفالت دهلران - مهران: 754، 995
جاده آسفالت طیب - زبیدات: 334، 947
جاده ابراهیم‌آباد از (توابع دیواندره): 450
جاده اشنویه - نقده: 83، 83، 925
جاده بغداد - العماره: 257
جاده بوبکتان (سقز): 608، 976
جاده بوکان - مهاباد: 496، 964
جاده پیرانشهر - قلعه: 925
جاده تبریز - مرند: 481
جاده تپه پیرناصر (غرب اشنویه): 515، 674، 984
جاده چنار شاهیجان به نورآباد: 246، 939
جاده چواره - قرنه: 594، 975
جاده خاکی مهاباد - بوکان: 298، 928
جاده ربوط به حمرین: 256
جاده رشت - فومن: 625
جاده سالمهی عربستان: 391
جاده ساوه: 44، 392، 953
جاده سرو(ارومیه): 542، 816، 1002
جاده سروآباد (شمال ارومیه): 901، 1009
جاده سلماس - ارومیه: 126، 392، 542، 929
جاده شرهانی - شهر طیب: 376
جاده شرهانی: 552
جاده شیبان: 354
جاده عقبه - بغداد: 373
جاده کامیاران به دهگلان: 829، 862، 1003
جاده کانی‌خوان (بانه): 609، 976
جاده کچل‌آباد - موسالان: 403
جاده کرجو (سنندج): 464
جاده ماووت: 595، 975
جاده مریوان - سنندج: 496، 964
جاده مشهد - سرخس: 879
جاده ملایر: 676
جاده مندلی - نفت‌خانه: 493
جاده مواصلاتی - تدارکاتی زبیدات به چم‌سری: 330
جاده مواصلاتی شرهانی - زبیدات: 376
جاده مهاباد - ارومیه: 316، 662، 946، 983
جاده نفت‌شهر: 293، 313، 361، 377، 405، 412، 432، 483
جاده نقده - پیرانشهر: 554،
جاده نورآباد: 392
جاده هنگ‌آباد - سختان: 99، 298
جاشک(شهرستان دیر): 443
جده (عربستان): 49، 85، 103، 724، 991
جزایر مالدیو: 573
الجزایر: 39، 102، 103، 104، 105، 109، 173، 201، 268، 269، 301، 302، 325، 328، 329، 342، 343، 397، 398، 407، 422، 425، 436، 437، 438، 453، 468، 469، 473، 483، 484، 485، 486، 504، 536، 537، 547، 548، 557، 558، 637، 720، 726، 749، 751، 774، 780، 812، 876، 897، 917، 927، 941، 944، 946، 947، 948، 955، 956، 957، 958، 959، 961، 962، 963، 965، 968، 969، 971، 991
جزیرة خارک: 15، 22، 23، 50، 52، 220، 228، 243، 326، 428، 523، 535، 540، 553، 568، 569، 570، 581، 583، 588، 589، 624، 631، 640، 644، 667، 683، 686، 687، 688، 711، 731، 760، 778، 850، 923، 937، 939، 972، 973، 974، 978، 997، 1005
جزیرة مینو: 167، 674، 933
جزیرةالعرب: 234، 632، 917
جزیره بوبیان: 438
جزیره سیری: 441، 540
جزیره لاوان: 540
جزیره مارتینیک: 774
جعفرآباد علیا (بخش بوانات): 442
جفیر: 377
جلگه عراق: 331
جم (بوشهر): 622، 625
جماران: 768
جمهوری عربی صحرا: 717، 718، 795، 990
جنگل‌داری سلمان (ارومیه): 444
جنگل‌های آلواتان: 43، 195، 244، 430
جنگل‌های چوکا: 127، 929
جنگل‌های شفت: 625، 651، 981
جوانرود: 168، 193، 430، 478، 479، 494، 723، 933، 957، 962، 964
جوپایین کلاب شریعتی: 887
جویبار: 294
جهرم: 415، 464، 622، 960
جهره (کویت): 109، 928
جیرفت: 335، 947
چاکو: 449
چالوس: 294، 335، 441، 541، 622، 882، 1008
چاه‌های نفتی بیات: 377
چزابه: 552
چکسلواکی: 374
چم‌ربوط: 189
چم‌هندی: 167، 189، 237، 257، 308، 401، 466، 945، 954
چناران: 252
چناره (سنندج): 42، 82، 922
چهارراه بغداد - الرتبه - امان: 162
چهارراه خرمشهر(تهران): 44
چهارراه خوش(تهران): 152
چهارراه طالقانی (سنندج): 650
چهارراه مولوی (تهران): 169، 933
چهارمحالوبختیاری: 42، 182، 442، 444، 598، 758، 990
چین: 331، 474، 505، 525، 648، 717، 725، 765، 779، 888، 962، 965، 981، 990
حاج عمران (شمال عراق): 518، 582
حاجی‌آباد: 441
حربله (بغداد): 210
حسینیة اشکانی: 109
حسینیه جماران: 381، 497، 589، 591، 974
حسینیه زنجان: 444
حسینیه سیدمحمد (کویت): 109، 941
حفائیه: 295
حلبچه (عراق): 769، 996
حمادشهاب: 308، 945
حوزة علمیة شهید مطهری: 448
حوزة نفتی بیات: 20، 149، 217، 257، 331
حوزة نفتی نهر عنبر: 20
حیدرآباد: 293
حیفا: 632
خارطوم (پایتخت سودان): 344، 437، 522، 724
خاف: 311
خان‌ببین: 972
خانقین: 41، 167، 407، 828
خان‌لیلی: 293
خاور دور: 89، 90
خاورمیانه: 57، 58، 75، 76، 89، 90، 92، 93، 94، 105، 108، 109، 119، 130، 146، 147، 159، 180، 198، 225، 287، 323، 353، 358، 360، 365، 372، 386، 398، 453، 488، 522، 531، 544، 562، 571، 621، 630، 631، 638، 648، 652، 656، 704، 705، 722، 725، 753، 760، 761، 766، 779، 806، 737، 857، 872، 892، 898، 924، 925، 927، 930، 932، 954، 959، 963، 966، 978، 980، 982، 988، 990، 994، 996، 1006
خراسان: 42، 338، 454، 464، 541، 558، 559، 589، 590، 609، 622، 625، 661، 699، 893، 937، 948، 954، 960، 969، 974، 977، 987
خرامه (استان فارس): 622، 685
خرم‌آباد: 17، 79، 96، 97، 149، 167، 189، 215، 219، 220، 243، 278، 291، 293، 307، 310، 335، 355، 403، 442، 443، 448، 494، 542، 588، 610، 622، 642، 650، 673، 729، 746، 754، 798، 931، 943، 945، 950، 955، 981، 984، 991، 994، 1000
خرمشهر: 31، 43، 107، 132، 142، 167، 231، 258، 262، 292، 293، 377، 390، 402، 403، 407، 412، 418، 428، 448، 459، 464، 477، 493، 515، 541، 550، 552، 581، 608، 616، 640، 650، 657، 658، 661، 673، 706، 715، 728، 754، 764، 769، 782، 797، 804، 810، 841، 881، 891، 900، 930، 933، 940، 951، 954، 955، 957، 958، 960، 962، 964، 966، 968، 970، 973، 976، 980، 981، 982، 984، 988، 989، 991، 994، 996، 998، 999، 1000، 1001، 1004، 1007، 1009
خسروآباد: 293
خسروی: 293، 758، 943، 995
خشت: 415
خط راه‌آهن خرمشهر - اهواز: 661
خط سریع‌السیر بغداد - بصره: 329
خفجی: 728
خفر (سروستان): 622
خلخال: 64، 415، 444، 500، 622، 625
خلسیان: 830
خلیج اسکندریة (ترکیه): 713
خلیج دیه‌گو گارسیا: 632
خلیج‌فارس: 16، 23، 34، 35، 36، 37، 38، 39، 75، 76، 89، 90، 92، 93، 94، 102، 106، 111، 120، 125، 142، 144، 146، 147، 156، 159، 178، 205، 206، 207، 208، 220، 221، 234، 243، 249، 261، 263، 264، 280، 281، 296، 305، 315، 328، 329، 343، 344، 345، 352، 353، 359، 361، 368، 369، 370، 374، 384، 385، 386، 396، 397، 398، 408، 423، 424، 425، 426، 458، 459، 460، 471، 484، 486، 488، 495، 510، 511، 512، 521، 522، 532، 535، 536، 537، 540، 545، 547، 548، 549، 555، 558، 559، 562، 568، 569، 572، 574، 581، 582، 586، 588، 597، 605، 617، 618، 629، 630، 631، 632، 637، 643، 644، 647، 648، 656، 667، 669، 670، 679، 683، 701، 702، 703، 704، 720، 725، 726، 738، 739، 740، 752، 753، 761، 762، 763، 767، 778، 779، 786، 793، 833، 836، 837، 838، 849، 872، 873، 888، 896، 897، 910، 924، 925، 926، 927، 931، 932، 934، 936، 937، 940، 942، 947، 949، 951، 952، 953، 954، 955، 956، 957، 965، 972، 973، 977، 979، 993، 994، 999، 1010
الخلیل: 705
خلیل‌آباد (خواف):589
خمین: 448، 610، 622، 625، 850، 994، 1005
خمینی‌شهر: 42، 243، 311، 335، 380، 797، 945، 952، 962، 999
خنج: 622، 625
خواف: 589
خورموج (بوشهر): 622، 625
خوزستان: 42، 107، 119، 166، 226، 293، 322، 331، 502، 541، 550، 601، 616، 653، 661، 685، 691، 855، 882، 885، 893، 900، 954، 969، 970، 975، 977، 982، 1008، 1009
خوی: 392، 415، 566، 622، 735، 953، 983
خیابان 10 متری جوادیه (تهران): 516، 966
خیابان 17 شهریور (همدان): 481
خیابان آذربایجان (تهران): 379
خیابان آریاشهر (تهران): 481
خیابان آزادی (تهران): 699، 987
خیابان ابوسعید (تهران): 226
خیابان ابومزاس (بغداد): 814
خیابان ابونواس (عراق): 860
خیابان اسدآباد: 650
خیابان امام خمینی (اشنویه): 770، 996
خیابان امام خمینی (رشت): 355، 950
خیابان انقلاب (تهران): 611
خیابان بلوچستان (تهران): 169، 933
خیابان بلورسازی (تهران): 282، 543
خیابان بهار (تهران): 225
خیابان پیروزی، خیابان نبرد (تهران): 169، 282، 625، 933، 978
خیابان جی (تهران): 317، 946
خیابان جیحون (تهران): 44، 600، 975
خیابان حجتی (تهران): 699، 987
خیابان حیفا (جنوب بغداد): 162
خیابان خوش (تهران): 225
خیابان دامپزشکی (تهران): 725
خیابان دبستان: 650
خیابان دکتر فاطمی (تهران): 100، 379، 952
خیابان راه‌آهن (تبریز): 481
خیابان ساحلی (آبادان): 402
خیابان سپهبد قرنی (تهران): 611
خیابان سرباز (تهران): 481
خیابان سلسبیل (تهران): 225
خیابان سمنگان نارمک (تهران): 195
خیابان سیستان: 650
خیابان سی‌متری جی (تهران): 529، 967
خیابان شادمان (تهران): 707، 988
خیابان شریعتی (تهران): 196، 935
خیابان شهید بهشتی(تهران): 260
خیابان شهید عباسپور (تهران): 529، 967
خیابان شهید کلاهدوز (تهران): 355
خیابان طالقانی (تهران): 611
خیابان طالقانی (خرمشهر): 167
خیابان طالقانی (مشهد): 684، 699، 986
خیابان علامه (اهواز): 755، 995
خیابان فردوسی (گرگان): 600، 975
خیابان فلسطین (تهران): 169، 933
خیابان قزوین تهران: 152
خیابان قصرالدشت (تهران): 196، 935
خیابان کارون (تهران): 44
خیابان کمیل (تهران): 44، 152، 529، 922، 932، 967
خیابان گرگان (تهران): 225
خیابان گیشا (تهران): 392، 953
خیابان مجاهد (ارومیه): 481
خیابان مرتضوی تهران: 152
خیابان منتظری (دزفول): 97
خیابان منظریه (رشت): 817
خیابان منیریه (تهران): 153
خیابان مهدیه (تهران): 529، 967
خیابان میرفخرایی (تهران): 195، 935
خیابان نادری: 650
خیابان ناصرخسرو(تهران): 27
خیابان نبرد (تهران): 625
خیابان نظام‌آباد (تهران): 260
خیابان ولیعصر (تهران): 100، 169، 529، 585، 974
خیابان یوسف‌آباد (تهران): 529
خیرخوران (قوچان): 887
داراب: 325، 622، 625، 978
دارالسلام: 723، 824، 856، 892، 1006
داکا (پایتخت بنگلادش): 173
دامغان: 243، 252، 354، 448، 1002
دانشکدة فرماندهی ستاد نیروی زمینی ارتش: 784، 998
دانشکده افسری شمال: 355، 925
دانشکده زنجان: 856
دانشکده شهرکرد: 856
دانشکده فرماندهی ارتش: 784
دانشکده گرگان: 856
دانشکده ایلام: 856
دانشگاه اهواز: 660
دانشگاه تهران: 203، 311، 610، 611، 945، 977
دانشگاه جندی‌شاپور: 856
دانشگاه دزفول: 550
دانشگاه سیستان و بلوچستان: 856
دانشگاه شیراز: 856
دانشگاه صنعتی اصفهان: 856
دانشگاه علم و صنعت: 247
دانشگاه کرمان: 856
دانشگاه گیسن آلمان غربی: 710، 989
دانشگاه گیلان: 856
دانشگاه مازندران: 856
دانشگاه مشهد: 856
دانمارک: 55، 86، 923، 926، 985
دبستان بعثت (اصفهان): 442
دبستان بهشت کودک (اصفهان): 442
دبستان دخترانه کوثر(اصفهان): 442
دبستان رحمان (اصفهان): 442
دبستان رضا قلعه‌ای (ارومیه): 444
دبستان روستای بند (ارومیه): 444
دبستان روستای ترکمان (ارومیه): 444
دبستان روستای نخل (شهرستان کنگان): 443
دبستان روستایی بوعلی(ارومیه): 444
دبستان روستایی طرزیلو (ارومیه): 444
دبستان شهید مطهری روستای ابدون (توابع شهرستان دیر): 443
دبستان صبح امید (اصفهان): 442
دبستان فتحی بالانج (ارومیه): 444
دبستان منوچهر طبل‌الحکما (بندرعباس): 441
دبیرستان استقلال (بوکان): 150، 160، 933
دبیرستان استقلال شهر بوکان: 160
دبیرستان البرز (تهران): 409
دبیرستان امام خمینی ده‌بید: 622
دبیرستان امیرکبیر(قوچان): 355
دبیرستان جلال آل‌احمد: 132
دبیرستان روزانه نهضت (ارومیه): 444
دبیرستان شرف (اردکان): 622
دبیرستان شهید مطهری: 541
دبیرستان شهیدان رضایی (اردکان): 622
دبیرستان صادق (تهران): 355
دبیرستان طالقانی منطقه12 (تهران): 355
دبیرستان فارابی (اردکان): 622
دبیرستان فردوسی (قوچان): 355
دبیرستان مالک اشتر فرایجان: 622
دجله: 373
دربندیخان: 133، 195، 538، 935
درچه (اصفهان): 134
درگز: 589، 625
درود: 243، 642، 980
دره بقاع (لبنان): 638
دره که‌لی‌اباده (منطقه باکرمان): 491
دریاچه اورال: 513
دریای خزر: 345
دریای سرخ: 111، 656، 703، 753، 982
دریای سیاه: 513
دریای عمان: 574، 630، 632، 873، 973
دریای مدیترانه: 111، 177، 207، 513، 617، 647، 667، 679، 762، 836، 857
دزفول: 50، 70، 97، 98، 102، 118، 119، 139، 140، 177، 198، 322،
331، 336، 393، 415، 429، 550، 660، 661، 723، 757، 758، 860، 861، 882، 883، 884، 885، 886، 893، 903، 904، 905، 906، 926، 928، 931، 933، 957، 990، 995، 1006، 1008، 1009، 1010
دستگردان: 415
دشت آزادگان (خوزستان): 601
دشت اژیه: 257
دشت ذهاب: 293، 313، 943
دشت کویر (طبس): 146
دشت مرو: 723
دشتستان: 443
دشتی (از توابع بوشهر): 622
دفتر حزب بعث شاندری: 975
دفتر حزب دمکرات در پاریس: 151، 931
دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس: 431، 817، 995
دلوار (بوشهر): 622، 625
دلیجان: 442، 746
دمشق: 77، 341، 526، 803، 813، 967، 1000، 1002
دنور (امریکا): 878
دوبی: 89، 139، 243
دولت‌آباد (برخوار اصفهان): 622
دوله سور (عراق): 681، 985
ده سیرکوتک: 594، 975
ده‌بید: 622، 863، 1007
دهدشت: 622
دهگلان: 829، 862، 1003، 1007
دهلران: 16، 17، 18، 20، 91، 132، 184، 212، 217، 229، 241، 257، 284، 293، 297، 315، 331، 340، 377، 541، 616، 706، 754، 943، 945، 948، 988، 995
دهلی نو: 121، 154، 287، 356، 358، 362، 382، 405، 416، 419، 435، 471، 702، 720، 943، 950، 952
دیر یاسین: 657، 658
دیر: 443، 622، 625
دیواندره: 42، 527، 684، 959، 967، 986
ذوب‌آهن اصفهان: 137، 271
رازاور: 194
رأس بناس (مصر): 345
رأس‌البیشه: 849
رأس‌الخیمه: 849
رام‌الله: 705
رامسر: 84، 252، 379، 746، 755، 850، 925، 952، 994، 995، 1005
رامهرمز: 610، 622، 972
رامیان: 822، 972، 1002
راور: 335
راه‌آهن (خرمشهر): 167، 258
راه‌آهن آبادان: 418
راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران: 661
راه‌آهن خرمشهر - اهواز: 550
راه‌آهن خرمشهر - حسینیه: 940
راه‌آهن خرمشهر: 448، 464
راه‌آهن مرزی ایران و ترکیه: 83
رباط‌کریم: 429، 736
رژیم صهیونیستی، اسرائیل: 50، 51، 56، 70، 72، 76، 87، 88، 90، 91، 92، 93، 106، 108، 109، 110، 112، 113، 119، 120، 121، 122، 123، 130، 135، 141، 145، 146، 156، 157، 159، 160، 174، 176، 178، 180، 194، 201، 208، 209، 225، 236، 250، 260، 266، 275، 287، 288، 320، 364، 365، 383، 404، 422، 424، 436، 438، 447، 470، 485، 504، 505، 520، 525، 526، 532، 535، 544، 557، 559، 562، 576، 579، 603، 612، 614، 615، 621، 632، 636، 638، 639، 651، 652، 653، 657، 695، 702، 704، 705، 710، 725، 739، 753، 779، 780، 789، 794، 795، 802، 810، 811، 824، 827، 846، 847، 884، 892، 898، 923، 926، 927، 928، 929، 930، 931، 932، 933، 934، 935، 937، 940، 943، 946، 950، 952، 955، 956، 957، 958، 963، 967، 968، 969، 971، 978، 979، 980، 982، 988، 989، 998، 999، 1001، 1005
رشت: 65، 66، 84، 169، 176، 300، 335، 338، 339، 355، 415، 543، 583، 625، 735، 756، 817، 924، 925، 933، 944، 947، 948، 950، 969، 992، 1002
رضاآباد: 293
رفسنجان: 335، 443
رم: 502، 503، 621، 978
رود ارس: 129، 616، 930، 977
رودبار: 251، 441، 443، 448
رودخانة کارون: 190، 708
رودخانه دویرج: 18، 91، 166، 167، 186، 188، 189، 190، 209، 212، 214، 215، 216، 237، 935
رودخانه فصلی چیخواب: 91، 237
رودخانه میمه: 91، 166، 212، 308
رودخانه هراز: 299
رودخانه‌اترک: 616، 977
رودخانه‌تجن: 616، 977
رودسر: 169، 221، 253، 335، 901، 933، 935، 937
روستای آبسردوئیه: 443
روستای آب‌گرم (سلماس): 282، 942
روستای آربان (مریوان): 282
روستای آسیاب‌جو: 443
روستای آشکیستان: 901
روستای آقابیک: 901
روستای آق‌بالا (میاندوآب): 444
روستای آق‌بلاغ: 443
روستای آهنگران (کامیاران): 515، 966
روستای آیدان (شهرستان دیر): 442
روستای ابدون (توابع دیر): 443
روستای ابراهیم نایب (میاندوآب): 444
روستای ابوحمیظه (دشت آزادگان): 601
روستای ابوعلی (خوی): 660
روستای اجگره (سنندج): 608
روستای احمدآباد: 443
روستای اختتر: 496
روستای اراندان (شمال سنندج): 729، 991
روستای اردال (فلاورجان): 442
روستای اروانه (سمنان): 443
روستای اسدآباد (توابع آباده): 442
روستای اسلام‌آباد (خوی): 660، 983
روستای اسلام‌آباد ثانی (از توابع ملایر): 622
روستای اسلام‌قلعه: 879
روستای اسلامیه: 443
روستای اصله (همدان): 251
روستای اقل (توابع بانه): 221
روستای الزنده (بخش خاف): 311
روستای الله‌نظر: 879
روستای امیرآباد:862
روستای امین‌آباد (میاندوآب): 444
روستای اندی: 316
روستای اورتا سفلی (اورتاکندی): 609
روستای اوزون‌اوبا (میاندوآب): 444
روستای ایج‌شلی (توابع مهدی‌شهر): 252
روستای ایدنیلو (جنوب ارومیه) 734
روستای ایندرتاش (محور میاندوآب - مهاباد): 465
روستای باجوند: 222
روستای بارده: 442
روستای بارود: 479
روستای باستان‌بیک (محور پیرانشهر - سردشت): 542
روستای باقرآباد (توابع آباده): 442
روستای بختیارآباد (رودبار): 443
روستای بردر باجگیران (قوچان): 311
روستای برکی (توابع قروه): 901، 1009
روستای بستانی (بخش خاف): 311
روستای بسطام: 450، 959
روستای بشیرآباد: 443
روستای بشیرخان کندی (میاندوآب): 444
روستای بقمچ (از توابع چناران): 252
روستای بلاد: 479
روستای بلکه (مهاباد): 195
روستای بناباد: 98
روستای بنه (ارومیه): 770، 996
روستای بوریان: 862
روستای بوعلی: 444، 983
روستای بیساران(محور سنندج - مریوان): 566، 972
روستای بیشاسب (شمال سردشت): 221، 770، 783، 996، 998
روستای پارستان: 479
روستای پیرانه (سنقر کلیایی): 443
روستای پیروآباد: 716
روستای پی‌کمر (از توابع بخش سرخس): 251، 441
روستای تارستان: 24
روستای تازه‌آباد (اطراف مریوان): 841، 1005
روستای تازه‌کند (میاندوآب): 444
روستای تاس کندی: 901
روستای تپه‌رش: 707، 988
روستای تخته: 316
روستای ترویه: 716،
روستای تفریجان (همدان): 251
روستای تقی‌آباد (میاندوآب): 444
روستای تقیان (عراق): 461
روستای تلاس (شمال سردشت): 528
روستای تندرلو: 901
روستای تنگ‌بالا (محور میاندوآب - مهاباد): 715، 989
روستای تودارملا: 641
روستای تیاپی (قوچان): 311
روستای تیزکریری: 222
روستای تینه‌مو: 443
روستای جارچیلو چهاربرج (میاندوآب): 444
روستای جبرانی گیشی (شهرستان دیر): 442
روستای جبل‌کندی(ارومیه): 444
روستای جدید (میاندوآب): 444
روستای جعفرآباد (میاندوآب): 442، 444
روستای جوزان (قوچان): 311
روستای جوشیان (بخش بوانات): 442
روستای جوی‌سفید (بخش بوانات): 442
روستای جیانه‌بالا: 862
روستای چاشم (از توابع بخش مهدی‌شهر): 252
روستای چپقلو (همدان): 251
روستای چشمه خرم (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای چشمه گیلان: 443
روستای چلیچ (از توابع دهگان): 442
روستای چم‌نار (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای چموغه (بوکان): 830
روستای چهاربرج قدیم (میاندوآب): 444
روستای چهارگاه خسروآباد: 443
روستای چهلگزی: 641
روستای چهل‌لو (قوچان): 311
روستای چیانه (پیرانشهر): 134، 755، 930، 995
روستای حاجی شوره (کامیاران): 337
روستای حاجی‌آباد علویجه (میرآباد): 442
روستای حاجی‌آباد: 879
روستای حاصل‌قوبی (میاندوآب): 444
روستای حافظ‌آباد: 443
روستای حبشی: 443
روستای حجت‌آباد: 443
روستای حسن نوران (جنوب اشنویه): 770، 996
روستای حسن‌آباد: 443
روستای حسین‌آباد: 862
روستای حلوان: 316
روستای حمامیان: 338
روستای حمزه‌لون: 450
روستای حمزه‌دلان (بانه): 413
روستای حناشور(دشتستان): 443
روستای حیدرآباد (میاندوآب): 442، 444
روستای حیدریکاد (زاهدان): 252
روستای خانقاه سرخ (ارومیه): 444
روستای خبوشان (قوچان): 311
روستای خرگنه (شهرستان دیر): 442
روستای خلیسان: 479، 1004
روستای خلیفان: 24
روستای خلیفه: 259
روستای خنجرآباد: 443
روستای خواشت (محور سنندج - مریوان): 566، 972
روستای خوب‌ریز (ارسنجان): 442
روستای خیاران: 443، 862، 901
روستای خیرآباد (نجف‌آباد): 442
روستای دارچایمان (دارچادمان): 281
روستای دارحیدرمیخوران: 443
روستای دارسان: 117
روستای داروینوئیه: 443
روستای داریان (پاوه): 297
روستای دارینه: 450
روستای داشتی بلاغ: 443
روستای داشکند (بوکان): 565، 662، 735، 851، 971، 983، 1006
روستای دره (الله‌آباد): 443
روستای دره توله: 772
روستای دره شیخان: 772
روستای دستنا: 442
روستای دشت بیضا (توابع آباده): 442
روستای دشه (پاوه): 297
روستای دورسان (پاوه): 297
روستای دوشان: 817، 1002
روستای دولاما (ارومیه): 444
روستای دولت‌آباد (سنندج): 542، 969
روستای دولت‌خانه (قوچان): 311
روستای دوویسه: 641
روستای ده بالا: 443
روستای ده شمس (اشنویه): 755
روستای دهبار (مشهد): 252
روستای دهخدا: 443
روستای دهلو: 259
روستای دهوک (دشتستان): 443
روستای دهیمی (دشت آزادگان): 601
روستای دیزآوند (قوچان): 311
روستای دیزآوی (قوچان): 311
روستای رامل: 901
روستای ربط (سردشت): 64، 126، 354، 378، 608، 608، 698، 735، 949، 987، 992
روستای رحمت‌آباد: 442
روستای رزن (همدان): 251
روستای رش‌نش: 600
روستای روان (همدان): 251
روستای رویان شاهرود: 443
روستای رهرود(قوچان): 311
روستای ریکان غیاث‌آباد: 252
روستای ریگ‌آباد (جنوب پیرانشهر): 782
روستای زاغ-ه سفلی: 683، 986
روستای زکی‌کندی (میاندوآب): 444
روستای زنوری (مریوان): 771، 997
روستای زوم (مریوان): 297
روستای زی (پاوه): 126
روستای زیدآباد: 443
روستای زیدکندی: 830، 1003
روستای زیوه (ارومیه): 770
روستای ژان: 566، 972
روستای ساری باغ: 901
روستای ساری تورجان: 901
روستای سالان‌قو (قوچان): 311
روستای سخنگران (سلماس): 194
روستای سرا: 464
روستای سرتشنیز (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای سرخان: 82
روستای سردره قبادی: 443
روستای سردره: 443
روستای سرسوی علیا (سنندج): 413
روستای سرگیس (جنوب‌شرقی اشنویه): 755
روستای سرمک (دشتستان): 443
روستای سرو (ارومیه): 641، 744، 811، 830، 980، 994، 1001، 1003
روستای سروآباد: 496
روستای سلامی (بخش خاف): 311
روستای سلم: 442
روستای سلیمان‌آباد: 830، 1003
روستای سنگر (سرخس): 251، 441
روستای سوادجان (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای سواله: 798
روستای سورال: 798
روستای سورمق (آباده): 442
روستای سولان (همدان): 251
روستای سیاه هرمه: 450
روستای سیف‌آباد: 772
روستای سیونچ (بانه): 816، 1002
روستای شاخه گالانه: 595
روستای شکم‌دریده: 42
روستای شکورکندی (میاندوآب): 444
روستای شگفتک: 830، 1003
روستای شلغمی (سرخس): 251، 441
روستای شمس‌آباد: 442
روستای شوجه: 716
روستای شورقلعه (سرخس): 251، 441
روستای شورکه کردها (قوچان): 311
روستای شوشیه (سنندج): 755، 771، 995، 997
روستای شوی: 378
روستای شهرک (بخش خاف): 311
روستای شیان (محور سنندج - قروه): 816، 1002
روستای شیبنلوی سفلی (میاندوآب): 444
روستای شیخ‌شبان (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای شیخ‌شربتی: 841، 1005
روستای شیخ‌عیسی: 479
روستای شیرتپه: 251، 441
روستای شیرین‌سوی (همدان): 622
روستای شیلان (جنوب سنندج): 771، 997
روستای شینه (جنوب سنندج): 771، 997
روستای شیوه (محور پیرانشهر - سردشت): 770، 996
روستای شیوه‌سل: 221
روستای صالح‌آباد: 293، 353، 450، 949، 959
روستای صوفیان: 641
روستای طارم (بخش حاجی‌آباد): 441
روستای طینوج (قم): 252
روستای علی‌آباد پشت بسطام (شاهرود): 252
روستای علی‌بیگلر (میاندوآب): 444
روستای عمارت (قوچان): 311
روستای غیبلوی علیا (میاندوآب): 444
روستای فاطول (گرمسار): 252
روستای فخرآباد (بخش بوانات): 442
روستای فرمانفرما علیا: 443
روستای فلاس: 221
روستای فیروزآباد: 443
روستای فیض‌آباد (رفسنجان): 443
روستای فیل‌آباد: 442
روستای قرفی (میاندوآب): 444
روستای قرمرخلیفه (میاندوآب): 444
روستای قروه: 337، 429، 477، 798، 816، 901، 962، 1000، 1009
روستای قره بقره (سقز): 772، 997
روستای قره سقال (اشنویه): 755
روستای قره گویز (سقز): 281
روستای قره‌آغاج (ارومیه) 735
روستای قره‌بوغلو(میاندوآب): 444
روستای قره‌تپه (میاندوآب): 444
روستای قره‌خضر (پیرانشهر): 782
روستای قره‌ورن (میاندوآب): 444
روستای قره‌یاپاغ (میاندوآب): 444
روستای قسندوز (میاندوآب): 444
روستای قلات (نقده): 450، 684، 985
روستای قلعه‌خاره: 221
روستای قلعه‌نو سلامی (بخش خاف): 311
روستای قله‌گاه: 798
روستای قنات ملک‌جیان (بخش بوانات): 442
روستای قوشالار سفلی (میاندوآب): 444
روستای قولان: 194، 935
روستای کاربرک یزنگان: 879
روستای کاریابی (میاندوآب): 444
روستای کاشکنه (بانه): 413
روستای کال‌دره: 479
روستای کانسبی (جنوب ارومیه) 735
روستای کانی پیرملکان: 450
روستای کانی سروه: 798
روستای کانی هلوجه: 450
روستای کانی‌بند (جنوب بانه): 841، 1004
روستای کانی‌جوز: 479
روستای کانی‌رش: 98
روستای کانی‌هوارن: 862
روستای کتان: 479
روستای کچل‌منگان: 583، 973
روستای کچولی: 879
روستای کراوه: 862
روستای کرند: 252
روستای کریم‌آباد علیا (رفسنجان): 443
روستای کزکو (قوچان): 311
روستای کفنوئیه: 443
روستای کلات (گناباد): 251، 441
روستای کلاته ملاد (دامغان): 252
روستای کلک‌لو(میاندوآب): 444
روستای کلی کفارک (از توابع عقره): 595
روستای کمال‌آباد جرقویه: 442
روستای کناربندک (دشتستان): 443
روستای کنارترشان (شهرستان دیر): 442
روستای کوراترکیه (قوچان): 311
روستای کوران (بانه): 413
روستای کورانه (ارومیه): 496
روستای کهن‌آباد گرمسار: 443، 621
روستای کیراب سفلی (سرخس): 441
روستای کیراب علیا (سرخس): 441
روستای گرجه (قوچان): 311
روستای گردکلان (سقز): 281
روستای گرگ‌آباد: 479
روستای گرنهله: 443
روستای گلن (لگز): 584
روستای گلوان (نقده): 337
روستای گنبد (ارومیه): 771، 798، 851، 996، 999
روستای گندویلا (نقده): 698، 987
روستای گنگجین (ارومیه): 771، 996
روستای گوگتپه (میاندوآب): 444
روستای گویجه: 443
روستای گیتی‌جان (رودسر): 169
روستای لاطان (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای لشکران: 194
روستای لشگران (شمال سلماس): 194، 935
روستای لوهک گنوی (شهرستان دیر): 442
روستای ماماهان (همدان): 622
روستای ماولو (سردشت): 479، 901، 1009
روستای مررج (قوچان): 311
روستای مرزبان (سنقر کلیایی): 443
روستای مرزی دولتو (سردشت): 584، 973
روستای مرغملک: 442
روستای مغول (سلماس): 298
روستای ملارده (بیارجمند): 443
روستای ملالر (غربی بوکان): 805، 1000
روستای ملک‌آباد (میاندوآب): 444
روستای ملگه (شهرستان دیر): 442
روستای منجیلان (بانه): 772، 997
روستای مندنیه (سردشت): 297
روستای منصورآباد (میاندوآب): 444
روستای موجش: 829، 862، 1003
روستای موسی‌آباد (چهارمحالوبختیاری): 444
روستای میخوران محمدی: 443
روستای میرآباد: 134، 168، 930، 933
روستای میرده: 811، 1001
روستای نالوس (اشنویه): 770، 996
روستای نجره: 862
روستای نجف‌آباد (قوچان): 311
روستای نخل (کنگان): 443
روستای نروان: 901
روستای نظام‌آباد (میاندوآب): 444
روستای نگل(محور سنندج - مریوان): 600
روستای نلاس (سردشت): 297
روستای نواراب (پاوه): 297
روستای نوده (سنندج): 816، 1002
روستای نوره (بانه): 841، 1004
روستای نوق (رفسنجان): 443
روستای نوموزی (قوچان): 311
روستای نی‌چالان: 744، 993
روستای واصل‌آباد (فسا): 441
روستای واوان (سردشت): 337، 413، 449، 599، 901، 944، 948، 975، 1009
روستای واوان نژاآباد (سردشت): 297
روستای وراوه (پاوه): 297
روستای ورگل: 479
روستای ولی پیرشیون: 24
روستای ولی‌آباد (بخش خاف): 311
روستای ولی‌آباد (میاندوآب): 444
روستای ولیلا - آتو (سوادکوه): 554
روستای ولیو: 479
روستای ویرانه: 443
روستای هالو: 450
روستای هرسین: 566، 972
روستای هرمز‌آباد: 479
روستای هفشجان: 442
روستای همران: 479، 716
روستای هیجانات (سقز): 168، 338، 933
روستای یاغمان‌تپه (میاندوآب): 444
روستای یدک (قوچان): 887
روستای ینگجه (همدان): 251
روستای یوسفجرد: 443
روسیه: 92، 864، 891
رومانی: 374
ریاض: 72، 90، 233، 369، 914، 926، 953
زئیر: 795
زابل: 415
زاخو: 595
زارچ: 393
زاهدان: 252، 335، 415، 541، 651، 906، 944، 981، 1009
زبیدات: 257، 284، 309، 330، 401، 428، 606، 616، 945، 947، 957، 976، 977
زرقان: 622، 625
زرند: 335، 442
زرین‌شهر: 746
زعفرانی(شهرستان دیر): 443
زلاندنو: 456، 653، 654، 711، 960، 981، 983
زنجان: 253، 346، 415، 444، 586، 797، 856، 893، 949، 999
زندان ابوغریب: 210
زندان استخبارات: 210
زندان الکوت: 210
زندان اوین: 44، 404، 955
زندان عسکر رشید: 210
زیرکوه: 589
زیمباوه: 702، 856، 987، 1006
زین‌القوس: 328
ژاپن: 28، 74، 92، 107، 108، 110، 111، 154، 155، 171، 201، 202، 247، 248، 271، 286، 303، 325، 326، 331، 341، 346، 347، 357، 358، 360، 361، 406، 439، 605، 621، 647، 696، 703، 711، 752، 756، 779، 780، 801، 802، 884، 904، 905، 927، 932، 934، 936، 939، 943، 947، 955، 958، 976، 994، 1000، 1009
ژنو: 52، 53، 54، 92، 198، 302، 532، 705، 944، 968
سئول: 656، 982
ساختمان آموزشوپرورش بوکان: 150
ساختمان تماشاخانه آبادان: 829
ساختمان خبرگزاری مرکزی عراق: 814، 860، 894
ساختمان دادستانی اهواز: 44، 922
ساختمان رادیو تلویزیون مهاباد: 810، 811
ساختمان راه‌آهن خرمشهر: 608، 976
ساختمان سپاه پاسداران انقلاب مهاباد: 810، 811
ساختمان گمرک خرمشهر: 403، 608، 984
ساری: 127، 221، 226، 252، 335، 464، 609، 622، 684، 937
السالوادور: 748
سامره: 54، 162، 167
سان پائلو: 121
ساوجبلاغ: 221، 252، 416، 448، 937
ساوه: 44، 392، 393، 442، 515، 542، 622، 746، 966
سبزوار: 338، 415، 589، 948
سبزه‌میدان (اصفهان): 134، 930
سپیدان (استان فارس): 625
ستیه (محل اجتماع دانشجویان در پاریس): 774
سد قشلاق: 133، 930
سد هیدروالکتریکی موصل: 111
سراب: 415، 444، 622، 625
سرپل ذهاب: 171، 180، 181، 182، 251، 310، 335، 587، 597، 723، 733، 743، 934، 945، 974، 975، 993
سرپله: 723
سرخس: 251، 441، 863، 879، 1007
سرخه (سمنان): 443
سردشت: 16، 24، 42، 43، 64، 77، 98، 116، 117، 126، 134، 152، 168، 193، 194، 221، 222، 244، 259، 297، 316، 317، 337، 354، 378، 392، 403، 409، 413، 430، 448، 449، 450، 465، 468، 478، 479، 480، 496، 519، 528، 529، 542، 543، 554، 556، 584، 585، 599، 640، 651، 683، 684، 698، 706، 716، 735، 770، 783، 829، 830، 881، 901، 922، 924، 926، 928، 929، 931، 935، 937، 939، 944، 946، 948، 949، 950، 951، 953، 955، 956، 957، 959، 961، 962، 964، 966، 967، 969، 970، 974، 975، 980، 981، 985، 987، 988، 989، 992، 996، 998، 1004، 1008، 1009
سرمستان (شهرستان دیر): 443
سروستان: 416، 542، 622
سریلانکا: 315، 360، 361
سقز: 44، 82، 83، 133، 149، 150، 168، 194، 222، 246، 281، 338، 464، 566، 583، 599، 608، 641، 651، 707، 716، 744، 772، 810، 811، 830، 851، 901، 925، 930، 933، 935، 939، 942، 948، 961، 972، 973، 976، 982، 988، 989، 993، 997، 1001، 1005
سکوی ابوذر: 581
سلاله: 93
سلماس: 83، 126، 194، 281، 282، 298، 392، 515، 516، 527، 542، 622، 625، 662، 816، 842، 925، 929، 935، 942، 944، 953، 966، 967، 969، 978، 983، 1002، 1005
سلمان: 162
سلیمانیه: 41، 77، 167، 222، 276، 336، 555، 595، 638، 681، 696، 698، 769، 841، 930، 970، 975، 985، 987، 1004
سمنان: 42، 84، 252، 296، 311، 335، 380، 415، 443، 464، 660، 821، 925، 943، 945، 947، 952، 960، 983
سمیرم: 221، 253، 937
سنقر کلیایی: 443
سنگال: 47، 72، 84، 85، 925
سنندج: 42، 44، 83، 126، 133، 151، 153، 169، 222، 245، 281، 282، 298، 316، 337، 338، 353، 378، 413، 464، 465، 496، 497، 528، 538، 542، 543، 566، 584، 599، 600، 608، 624، 640، 641، 650، 674، 675، 683، 683، 684، 706، 707، 729، 746، 755، 771، 782، 798، 805، 816، 817، 828، 841، 842، 851، 862، 901، 922، 925، 929، 930، 931، 942، 944، 946، 948، 949، 951، 956، 961، 964، 980، 981، 984، 986، 988، 991، 994، 995، 997، 998، 1000، 1001، 1002، 1003، 1005، 1006، 1007، 1009
سوئد: 72، 85، 456، 606، 621، 925، 978
سوئیس: 45، 372، 373، 923، 976
سوادکوه: 554، 609، 622، 970، 976
سودان: 57، 75، 88، 90، 111، 120، 315، 344، 353، 426، 437، 522، 598، 613، 636، 724، 795، 926، 928، 929، 979، 991
سورشنجان: 442
سوره گنوی حاج‌غلام (شهرستان دیر): 443
سوریان (بخش بوانات): 442
سوریه: 34، 39، 58، 74، 112، 157، 158، 159، 160، 177، 207، 234، 264، 301، 304، 323، 341، 363، 368، 373، 397، 398، 404، 459، 525، 534، 535، 568، 572، 579، 621، 647، 653، 656، 667، 679، 695، 725، 762، 766، 795، 803، 836، 905، 906، 932، 933، 934، 946، 948، 950، 955، 965، 967، 972، 981، 982، 1000، 1009
سوسنگرد: 149، 251، 322، 441، 444، 550، 616، 622، 645، 661، 685، 721، 931
سوفان (بصره): 391
سومالی: 632، 753، 891
سه‌راه قم‌قلعه (شمال مهاباد): 662، 901، 983، 1009
سه‌راهی جاده پیرانشهر - قلعة ماراویک: 83
سه‌راهی سومار - مندلی - نفت‌خانه: 447
سه‌راهی شرهانی - زبیدات: 216
سه‌راهی شرهانی: 219، 220
سهول (شهرستان دیر): 443
سیحان (عراق): 207، 667، 674، 984
سیدصادق: 192، 193، 935
سیدنعیم (دشت آزادگان): 601
سیرالئون: 702، 711، 856، 987، 1006
سیرجان: 42، 335، 443، 644، 947
سیرک سوفلا (قوچان): 887
سیستان‌وبلوچستان: 393، 414، 442، 586، 599، 622، 855، 856، 954، 969
سیف‌سعد: 328
شادگان: 622
شازند: 442
شاندرمن: 850، 1005
شانکده (برونل): 482
شانه‌دری: 193، 474، 935، 962
شاهرود: 42، 252، 335، 443، 609، 621، 622، 1007
شاهین شهر (اصفهان): 42، 226، 317، 393، 482، 946، 953، 963
شبستر: 315
شبه‌جزیره مسندم: 93
شرهانی: 17، 19، 91، 215، 216، 219، 220، 240، 257، 279، 291، 307، 308، 309، 334، 376، 401، 552، 640، 945، 970
شریف‌آباد: 496
شط‌العرب: 103، 373، 485، 486، 637، 638، 703، 836
شلمچه: 167، 293، 933
شمال: 902
شمیران: 355، 950
شورای مسجد اشکفتک: 442
شوروی: 35، 39، 57، 58، 76، 90، 92، 93، 106، 121، 128، 129، 130، 143، 147، 157، 159، 170، 176، 178، 201، 205، 228، 266، 315، 345، 352، 369، 371، 374، 386، 395، 396، 409، 425، 426، 454، 460، 469، 470، 471، 472، 484، 486، 509، 510، 511، 512، 522، 524، 534، 535، 545، 547، 549، 561، 562، 565، 571، 616، 617، 633، 646، 681، 704، 705، 725، 731، 741، 748، 752، 765، 778، 779، 792، 793، 806، 827، 854، 861، 864، 887، 888، 898، 903، 924، 925، 927، 930، 932، 934، 936، 953، 954، 955، 957، 960، 961، 963، 965، 968، 970، 971، 977، 988، 991، 993، 998، 999، 1008
شوش: 221، 293، 377، 464، 550، 622، 661، 757، 758، 960، 995
شهر اسوان (مصر): 619، 620
شهر الدجیل (بغداد): 740، 993
شهر ایلات (اسرائیل): 372
شهر بابک: 335، 947، 972
شهر صحنه: 181
شهر کارچیل(هند): 429
شهر گیل: 323
شهر موش (ترکیه): 460
شهرری: 662، 983
شهرستان نجف‌آباد: 442
شهرستان نراق: 440
شهرک شهید رجایی: 134، 930
شهرک امام (مشهد): 622
شهرک تازه‌آباد: 723
شهرک مهدی (قصرشیرین): 723
شهرک ولیعصر(عج) (جاده ساوه): 44، 392، 953
شهرکرد: 65، 127، 414، 444، 482، 529، 758، 856، 924، 929، 956، 963، 967
شهریار: 300، 393، 736، 992
شهری‌کند (جنوب بوکان): 117
شهمیرزاد: 415
شهید عرب‌نژاد: 798
شیراز: 66، 84، 187، 260، 265، 281، 300، 338، 339، 355، 387، 388، 413، 451، 481، 527، 542، 554، 651، 685، 716، 746، 783، 807، 856، 925، 940، 944، 948، 950، 953، 956، 963، 967، 970، 981، 998، 1001
شیرجو: 24، 449
شیروان: 625، 736، 900، 1009
شیلات شهرستان دیر: 443
صفوان: 597
صوفر کپلای (کلاردشت): 441
صومعه‌سرا: 153، 169، 251، 415، 441، 642، 684، 932، 933، 980، 986
طبس: 146، 182، 266، 267، 415، 527، 604، 738، 967
طرابلس: 382
طلائیه: 377، 951
طوالش: 134، 152
طیب (عراق): 19، 241، 255، 257، 284، 291، 307، 308، 332، 351، 352، 361، 362، 376، 439، 958
ظفار: 93
عبدال‌آباد (سمنان): 443
عجب‌شیر: 662، 663، 983
عدحین (سامره): 162
عراق: در اکثر صفحات
عربستان: 35، 36، 37، 38، 39، 41، 47، 49، 58، 70، 72، 73، 76، 85، 86، 92، 93، 94، 111، 112، 125، 142، 143، 156، 193، 201، 207، 208، 233، 249، 325، 343، 369، 370، 384، 391، 397، 398، 404،
408، 418، 425، 437، 438، 459، 460، 484، 488، 521، 522، 524، 525، 532، 535، 536، 537، 547، 548، 549، 557، 562، 565، 597، 598، 617، 618، 620، 632، 637، 647، 656، 667، 680، 702، 703، 704، 715، 724، 728، 730، 750، 751، 754، 763، 764، 766، 789، 812، 825، 836، 837، 838، 839، 845، 854، 858، 876، 877، 878، 896، 898، 911، 912، 913، 914، 915، 916، 917، 918، 919، 922، 925، 929، 938، 947، 951، 953، 954، 955، 958، 960، 963، 967، 968، 969، 971، 975، 978، 979، 982، 985، 987، 989، 991، 995، 1003، 1004، 1005، 1007، 1009، 1010
العریش: 75
علی‌آباد بیهان: 622
العماره: 295، 309، 330، 399، 439
عمان: 37، 92، 93، 94، 237، 369، 384، 397، 425، 485، 510، 511، 522، 617، 632، 637، 702، 704، 720، 726، 739، 740، 747، 748، 752، 753، 776، 777، 786، 787، 788، 952، 965، 979، 987، 990، 991، 993، 994
غنا: 703، 856، 987، 1006
فاس (مراکش): 37، 143، 780
فرات: 373
فراشبند (میمند): 622، 972
فرانسه: 16، 28، 30، 45، 53، 54، 72، 76، 87، 88، 89، 92، 102، 104، 105، 108، 111، 120، 121، 125، 129، 160، 173، 174، 175، 205، 206، 207، 208، 223، 224، 226، 228، 232، 233، 234، 245، 248، 249، 266، 269، 271، 274، 288، 302، 303، 318، 321، 323، 327، 329، 331، 359، 362، 363، 369، 370، 371، 372، 391، 398، 425، 426، 430، 438، 460، 509، 510، 524، 525، 530، 531، 547، 548، 549، 550، 556، 557، 573، 576، 577، 578، 579، 603، 605، 606، 619، 621، 628، 647، 704، 710، 712، 720، 725، 730، 731، 741، 745، 747، 754، 756، 757، 764، 765، 767، 774، 775، 778، 779، 788، 790، 794، 801، 806، 807، 808، 817، 825، 854، 858، 861، 865، 876، 884، 902، 923، 926، 927، 928، 929، 934، 936، 937، 938، 940، 947، 950، 951، 953، 954، 957، 958، 965، 967، 968، 969، 971، 973، 976، 977، 978، 987، 989، 990، 991، 993، 994، 995، 997، 998، 999، 1000، 1001، 1002، 1003، 1006، 1007
فراهان: 442
فرخ‌آباد: 293
فردوس: 415، 589
فرودگاه اضطراری ماهشهر: 550، 661
فرودگاه بصره: 111
فرودگاه بیروت: 209
فرودگاه بین‌المللی بغداد: 161
فرودگاه بین‌المللی دالاس: 751
فرودگاه جزیره دیه‌گو گارسیا: 633
فرودگاه خساب: 93
فرودگاه دزفول: 331
فرودگاه مصیره: 632
فرودگاه مهرآباد(تهران): 154، 531، 751
فرودگاه نظامی سائوخوزه کامیوسن: 121
فریدون‌شهر: 746
فریدون‌کنار: 555، 971
فسا: 253، 335، 441، 442، 887
فکه: 17، 50، 229، 236، 253، 294، 313، 340، 432
فلاورجان: 442
فلسطین: 38، 47، 48، 49، 58، 88، 91، 92، 104، 107، 110، 113، 122، 140، 146، 159، 178، 208، 225، 250، 287، 317، 319، 327، 356، 358، 359، 365، 386، 544، 555، 621، 632، 651، 652، 695، 710، 725، 739، 779، 783، 789، 795، 803، 847، 923، 932، 934، 937، 943، 946، 947، 978، 982، 989، 998، 1000، 1005
فلکه چهارم تهرانپارس: 260
فلکه دوم تهرانپارس (شرق تهران): 44
فلکه زیتون کارگری (اهواز): 755
فلوریدا: 753، 761
فنلاند: 108، 109، 112، 113، 121، 327، 927
فولادشهر: 482، 963
فومن: 651، 981
فیروزآباد: 416
فیض‌آباد: 251، 441
فیلادلفیا: 35، 985
فیلیپین: 326، 598، 975
قائم‌شهر: 226، 251، 294، 335، 379، 340، 609، 621، 717، 850، 901، 938، 952، 978، 980، 1005
قائن: 335، 393، 947
قادرآباد (استان فارس): 555، 622، 971
قادسیه: 232، 263، 495، 525
قاصی‌آباد (بخش بوانات): 442
قاهره: 93، 207، 385، 620، 713، 989
قبرستان شهر نوسود: 293
قریة گردباسک: 64
قریة مراغان (سردشت): 450
قریه اسماعیل: 443
قریه پروینه: 293
قریه تازه‌آباد (توابع دیواندره): 527، 967
قریه تازه‌قلعه (بوکان): 609، 976
قریه دویرج: 294،
قریه رشیدیه: 294
قریه شوش سفلی: 293
قریه شوش علیا: 293
قریه صفریه: 294
قریه طاوسیه: 294
قریه فکه: 294
قریه کوه‌لانه‌وان: 293
قریه کیانی بیدرواز: 293
قریه هانی‌گرمله: 293
قریه هورابی (پیرانشهر): 378
قزوین: 42، 65، 84، 282، 335، 355، 542، 554، 609، 622، 685، 756، 757، 925، 942، 950، 969، 970، 995
قشم: 393
قصرشیرین: 210، 293، 313، 332، 723، 943
قطر: 37، 41، 92، 94، 143، 344، 369، 397، 398، 473، 522، 922، 954، 962
قفقاز: 440
قلعه‌دیزه (عراق): 674، 862، 984، 1007
قم: 42، 150، 161، 248، 252، 335، 356، 380، 393، 441، 443، 495، 538، 541، 566، 603، 609، 622، 661، 684، 688، 745، 746، 758، 783، 799، 855، 901، 933، 940، 950، 952، 968، 969، 972، 994
قمشه: 243
قوچان: 42، 65، 311، 338، 355، 415، 589، 609، 625، 699، 716، 887، 924، 945، 950، 977، 989
قیر: 622، 625
کربلا: 119، 303، 572، 573، 670، 802، 828
کرمان: 42، 271، 335، 414، 441، 543، 567، 586، 599، 601، 622، 856، 947
کاخ الیزه: 578
کاخ ریاست‌جمهوری عراق: 814، 895
کاخ سفید: 146
کاخ کرملین: 143، 705، 793، 999
کاخک (گناباد): 251، 441
کاراکاس: 121، 439، 958
کارخانة ذوب فلزات اهواز: 137
کارخانة صابون‌سازی خرمشهر: 107
کارخانة مس سرچشمه: 137
کارخانه ایران ناسیونال: 440
کارخانه بین‌المللی ریموند: 835
کارخانه تراکتورسازی تبریز: 622
کارخانه صنایع شمس (خصوصی): 346
کارخانه صنعتی شهرک طیب: 257
کارخانه فولاد اصفهان: 486
کارخانه قند پیرانشهر: 354، 542، 862، 935، 969، 1007
کارخانه کشتی‌سازیH.D.B (آلمان فدرال): 324
کارخانه کفش ایران: 554، 970
کارخانه کفش وین: 346
کارخانه گچ سمنان: 252
کارخانه مقدم: 311
کارزین: 622، 625
کارگر محله (گرگان): 251، 441
کازرون: 42، 246، 380، 392، 939، 953
کاشان: 335، 441، 448، 542، 609، 622، 642، 746
کاشمر: 589
کال‌دره: 222
کامیاران: 42، 63، 64، 83، 98، 116، 126، 133، 151، 194، 281، 282، 337، 353، 354، 378، 465، 515، 640، 641، 782، 829، 830، 862، 901، 922، 924، 925، 926، 928، 929، 930، 93، 935، 942، 948، 949، 951، 966، 980، 998، 1003، 1004، 1007، 1009
کانادا: 108، 357، 953، 970، 980
کپنهاک: 86، 119
کتابخانة روابط عمومی سپاه بوکان: 150، 151
کتابخانه عمومی محمودآباد: 251، 441
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران: 827
کتالم: 622
کچل‌آباد: 245
کرانة غربی رود اردن: 146، 288
کرانه باختری: 93
کرج: 221، 252، 299، 393، 415، 444، 464، 610، 622، 661، 684، 717، 901، 937، 944
کرخه (دشت آزادگان): 601
کردستان عراق: 225، 372، 461، 474، 538، 696، 933، 951، 959، 960، 962، 968، 987
کردستان: 24، 25، 29، 42، 43، 67، 83، 149، 150، 168، 194، 222، 223، 224، 225، 244، 245، 246، 259، 281، 317، 338، 353، 372، 378، 379، 381، 413، 429، 430، 431، 449، 461، 464، 465، 474، 479، 480، 502، 515، 529، 538، 542، 543، 556، 565، 584، 591، 600، 604، 624، 641، 642، 650، 674، 676، 692، 696، 707، 716، 734، 743، 744، 747، 771، 773، 798، 810، 811، 830، 841، 842، 844، 862، 875، 876، 901، 902، 929، 931، 933، 935، 937، 938، 939، 940، 942، 948،
949، 952، 956، 957، 959، 961، 967، 969، 971، 972، 973، 974، 980، 984، 987، 988، 993، 997، 999، 1000، 1004، 1005، 1009
کرکوک: 162، 167، 303، 541، 667، 698، 725، 858، 968
کرمانشاه: 464، 465
کرملین: 76
کره جنوبی: 779، 802، 982، 998، 1000
کره شمالی: 324، 421، 559، 635، 711، 887، 888، 955، 956، 965، 971، 979، 1008
الکساندریا (در نزدیکی واشنگتن): 751
کشمیر (هند): 429، 957
کل هرات: 293،
کلات صالح: 162،
کلات ملا: 243
کلاته شامیر (قوچان): 311
کلاچای: 440
کلاردشت: 441
کلن (آلمان): 235، 324، 384، 512، 617، 618، 946، 952، 965، 977
کلیشاد فلاورجان (اصفهان): 442
کلیشم عمارلو (رودبار): 251، 441
کمپ دیوید: 795
کمیته منطقه5 (تهران): 44
کنگان (بوشهر): 622، 625
کنگاور: 181
کنیا: 327، 633، 753
کوار: 863، 879، 1007
کوبا: 109، 129، 204، 205، 930
کوت (دشت آزادگان): 601
کوت (عراق): 399
کورده (لارستان): 442
کوسه‌کهریزک (نقده): 901، 1009
کوفه: 844
کومور: 530، 774، 967
کومه‌سنگ: 463، 476، 960
کوه باویسی: 293
کوه بمو: 293،
کوه تنگ هوان: 293
کوه کیسالان: 244
کوهدشت: 481، 676، 963، 985
کوه‌های باروک (ناحیه شوف): 639
کویت: 23، 31، 34، 35، 36، 57، 109، 110، 125، 130، 143، 160، 207، 221، 250، 263، 264، 273، 296، 305، 329، 343، 344، 369، 370، 373، 391، 398، 423، 424، 425، 427، 428، 437، 439، 459، 460، 474، 484، 510، 511، 521، 531، 548، 562، 565، 568، 597، 618، 659، 667، 680، 702، 703، 715، 721، 728، 743، 762، 779، 793، 812، 816، 836، 854، 877، 905، 909، 910، 914، 919، 928، 929، 930، 933، 941، 943، 944، 947، 949، 952، 953، 954، 957، 958، 962، 963، 965، 967، 968، 969، 970، 971، 972، 975، 982، 985، 987، 989، 991، 993، 998، 999، 1002، 1007، 1009، 1010
کهکیلویه و بویراحمد: 441، 542، 969
کهنه‌ریگ: 463، 960
کهنه‌قوچان (قوچان): 311
گچساران (خوزستان): 226، 609، 622، 760، 938
گرانادا: 109
گرداگلان (غرب بوکان): 755، 995
گردنه خان (بانه): 566
گردنه کردآباد (سنندج): 337
گردنه مروارید (کامیاران): 126، 133
گرگان: 42، 65، 84، 117، 169، 251، 415، 441، 477، 544، 600، 609، 622، 856، 924، 925، 933، 962، 975، 1005
گرمسار: 252، 443، 609، 622
گرمی:415، 622، 625
گلباف: 182
گلپایگان: 100، 117، 928
گل‌زنی(شهرستان دیر): 443
گمرک خرمشهر: 448، 657، 955
گناباد: 429، 448
گناوه: 760
گنبد: 127، 416، 609، 622، 692، 771، 798، 929،1006
گودین (باختران): 622
گیلان: 134، 181، 335، 415، 443، 541، 544، 588، 622، 685، 723، 856، 893،969
گیلان‌غرب: 171، 180، 181، 310، 464، 587، 588، 651، 723، 733، 757، 934، 945، 960، 974، 981، 992، 995
گینه: 38، 46، 47، 72، 73، 85، 198، 234
لار: 622
لارستان: 393، 622، 625
لامرد (استان فارس): 477، 962
لاهه: 174
لاهیجان: 415، 443، 622
لبنان: 48، 49، 56، 70، 74، 75، 92، 109، 110، 122، 145، 146، 157، 159،
160، 178، 179، 201، 207، 208، 209، 236، 250، 260، 275، 276، 319، 358، 358، 364، 368، 372، 485، 499، 525، 526، 544، 555، 559، 579، 628، 639، 652، 653، 694، 695، 696، 704، 710، 753، 774، 795، 724، 824، 846، 847، 885، 891، 924، 931، 932، 933، 934، 937، 938، 940، 941، 946، 967، 973، 980، 982، 986، 1005
لردگان (اصفهان): 317، 946
لرستان: 21، 119، 252، 340، 393، 494، 587، 588، 893، 954، 969، 974
لس‌آنجلس: 826
لنجان سفلی: 622
لنجان: 335، 947
لندن: 75، 89، 153، 173، 176، 205، 206، 227، 228، 250، 247، 345، 386، 399، 404، 425، 438، 439، 449، 459، 482، 510، 534، 538، 569، 575، 588، 637، 703، 732، 740، 741، 760، 762، 778، 788، 791، 793، 801، 826، 913، 932، 934، 936، 941، 955، 958، 959، 963، 968، 972، 979، 996، 997، 999، 1005
لنگرود: 246، 335، 622، 939
لودن شاید: 373
لوستو: 795
الله‌آباد (رفسنجان): 443
لهستان: 128، 204، 549
لیبی: 58، 91، 109، 121، 178، 236، 301، 363، 382، 383، 387، 422، 437، 470، 471، 483، 504، 525، 534، 535، 563، 620، 621، 726، 740، 749، 750، 751، 758، 780، 794، 795، 838، 845، 897، 911، 914، 916، 938، 950، 952، 953، 958، 961، 965، 967، 971، 993، 994، 995، 999، 1005
لیل (فرانسه): 42
ماداگاسکار: 635، 702، 759، 760، 856، 979، 987، 996، 1006
مازندران: 42، 251، 294، 335، 441، 444، 464، 544، 622، 685، 721، 856، 864، 893، 960، 969
ماساچوست: 105، 845
ماسال (از توابع صومعه‌سرا): 169، 415، 850، 933، 1005
ماکرویو: 798
ماکو: 335، 783، 947، 994، 998
مالت: 635، 979
مالزی: 38، 47
مانیل: 53، 302، 598
ماهشهر: 23،117،542، 550، 622، 644، 661، 928
ماه‌نشان (زنجان): 253
مبارکه (اصفهان): 117، 414، 928
مجارستان: 533، 559، 711، 968، 971، 974
مجتمع مس سرچشمه کرمان: 271
محلات: 442
محله اشرافی بغداد: 815
محله قنات‌کوثر(تهران): 260
محله کمربندی درخت سبز (بندرعباس): 441
محمدیار (نقده): 771، 997
محمودآباد: 251، 253، 441، 798
محموددون: 443
محور ارتباطی بغداد - بصره: 257، 399
محور ارتباطی دهلران - موسیان - عین‌خوش: 257
محور ارتباطی عین‌خوش - چم‌سری - شرهانی - زبیدات: 91
محور ارومیه - سلماس: 542، 953، 969
محور اریت - سلیمانیه: 77، 925
محور اول (چم‌سری): 215، 216
محور بانه - سردشت: 450، 959
محور بوکان: 804
محور بیات: 280، 942
محور پسوه - کامیاران: 924
محور پل چم‌سری: 188
محور پیچ‌انگیزه: 493
محور پیرانشهر - ارومیه: 804،
محور پیرانشهر - سردشت: 448
محور پیرانشهر - سردشت، جادة پیرانشهر - سردشت: 16، 24، 43، 98، 117، 134، 152، 168، 193، 221، 222، 259، 316، 317، 337، 354، 413، 430، 448، 449، 450، 478، 479، 519، 528، 542، 543، 556، 584، 585، 599، 707، 770، 783، 830، 929، 931، 935، 937، 944، 950، 956، 957، 959، 962، 966، 969، 988، 996، 998، 1004
محور جاده خاکی مهاباد - بوکان: 117
محور جلدیان - پیرانشهر: 565، 971
محور چم‌هندی: 189، 190، 215، 493
محور حمیدیه - سوسنگرد: 550، 661
محور خطایی (مهاباد): 133
محور ربط - مهاباد: 608، 976
محور زاخو - باطوفه (مقابل پیرانشهر): 474، 962
محور سان‌واپا: 242
محور سردشت - ربط: 378، 951
محور سقز - بانه: 811، 1001
محور سقز: 133، 281، 811
محور سنندج - دیواندره: 650، 771، 981، 997
محور سنندج - قروه: 353، 566، 816، 949، 972، 1002
محور سنندج - مریوان: 151، 566، 600، 706، 771، 931، 972، 975، 988، 997
محور سیویه - کامیاران: 64
محور صائین‌دژ - تکاب: 222، 830، 862، 901، 937، 1003، 1009
محور فصیل: 754
محور کامیاران - سنندج - دهگلان: 862، 1007
محور کامیاران - مریوان: 42، 282، 922
محور کامیاران- باختران: 194، 281، 935، 942
محور کامیاران: 281
محور کوک دره - ماویانو: 63، 924
محور مریوان - سقز (منطقه چناره): 82، 925
محور مندلی: 220، 706، 937
محور موسیان: 280، 942
محور مهاباد - بوکان: 42، 117، 244، 528، 566، 662، 707، 922، 939، 967، 983، 988
محور مهاباد - پسوه: 168، 259، 929، 933
محور مهاباد - سردشت: 64، 116، 478، 554، 566، 585، 924، 961، 962، 970
محور مهاباد: 151، 804، 881
محور میاندوآب - بوکان: 565، 584، 716، 735، 805، 971، 973، 983، 989، 992، 1000
محور میاندوآب - مهاباد: 43، 126، 465، 707، 715، 735، 929، 961، 988، 989، 992
محور نقده - اشنویه: 63، 450، 698، 804، 959، 987
محورتکاب: 281
محورسلماس: 281
مدرسة قطب: 133، 930
مدرسه ابوریحان اقلید: 685
مدرسه راهنمایی سهند قدوس (اصفهان): 442
مدرسه راهنمایی تحصیلی حکیمیه (ارومیه): 444
مدرسه راهنمایی تحصیلی خاقانی (ارومیه): 444
مدرسه راهنمایی صادق باباشاهی (اصفهان): 442
مدرسه راهنمایی صدیق ابوذر (اصفهان): 442
مدرسه راهنمایی فردوسی قوچان: 887
مدرسه شهید سیدمحمدتقی حسینی طباطبایی (زاهدان): 252
مدرسه شهید مطهری (تهران): 621
مدرسه عالی آموزش نیروهای ویژه عراق: 657
مدرسه ناصریه بغداد: 391
مدینه: 70، 789، 794، 844
مراغه: 717، 990
مراکش: 37، 112، 233، 458، 536، 702، 774، 780، 854، 960
مرز بستان: 294، 674، 984
مرز ایران و ترکیه: 537
مرز بانه: 116
مرز سردشت - پیرانشهر: 316، 946
مرز عبدلی کویت: 391
مرز نویسیب کویت: 391، 525
مرند: 555، 567، 882، 971، 1008
مرودشت: 380، 481، 622، 625، 952
مریوان: 42، 82، 99، 133، 151، 221، 281، 282، 297، 392، 494، 496، 529، 566، 600، 651، 698، 706، 733، 754، 771، 841، 881، 922، 925، 931، 942، 953، 964، 972، 975، 981، 987، 988، 992، 997، 1005
مزایچان (بخش بوانات): 442،
مزرعه ایترن (ایالت کلورادو): 878
مستوا: 726
مسجد ابوالفضل (میاندوآب): 444
مسجد اعظم ارومیه: 99
مسجد امام هادی (ارومیه): 444
مسجد بهی (میاندوآب): 444
مسجد جامع (دزفول): 119
مسجد چهارده معصوم (شهرکرد): 444
مسجد چهارمردان (قم): 380
مسجد حاجی‌آباد (سنندج): 771
مسجد حاجی نصیب (مریوان) 529
مسجد خضریی (اشنویه): 770، 996
مسجد شیث بیمارستان(میاندوآب): 444
مسجد طاق(میاندوآب): 444
مسجد فاطمه‌زهرا (میاندوآب): 444
مسجد قائم‌آل محمد (میاندوآب): 444
مسجد مسلم‌بن‌عقیل(ع) (قوچان): 311
مسجد‌الاقصی: 794
مسجدسلیمان: 497، 516، 610، 622، 964، 966
مسقط: 73
مسکو: 57، 129، 143، 146، 176، 178، 315، 395، 396، 409، 454، 460، 470، 484، 486، 511، 512، 524، 535، 616، 704، 705، 778، 779، 793، 925، 931، 963، 988، 999
مشکین‌شهر: 415، 444، 586، 622، 625، 967، 974
مشهد: 65، 252، 317، 338، 441، 451، 454، 464، 542، 583، 589، 609، 622، 645، 684، 699، 746، 807، 829، 856، 871، 879، 924، 946، 948، 959، 960، 981، 986، 987، 1001، 1003
مصر: 31، 35، 58، 75، 76، 88، 90، 93، 109، 110، 111، 159، 206، 207، 258، 270، 296، 324، 344، 345، 384، 385، 474، 522، 525، 563، 598، 619، 620، 659، 713، 714، 730، 753، 760،
761، 789، 791، 792، 795، 854، 891، 898، 924، 926، 927، 936، 943، 949، 952، 962، 967، 971، 977، 989، 991، 996، 999
مغان: 746
مقر اَزپِژوِل: 222
مقر پلیس شاندری: 975
مکزیک: 59،
مکه: 70، 487، 789، 794
مکزیک: 878، 916
ملاسالمی(شهرستان دیر): 443
ملایر: 403، 415، 622، 676
ملک‌شاهی: 311
ملهول: 705
ممسنی: 622
منامه: 72، 102، 207، 384، 424، 779، 790، 927، 936، 998
مندلی: 63، 140، 220، 231، 280، 292، 302، 315، 387، 407، 446، 447، 473، 476، 495، 537، 924، 958، 962، 964
منطقة باکرمان (استان موصل): 168، 491، 933
منطقة بصره: 24، 111، 120، 162، 192، 209، 218، 228، 257، 292، 302، 304، 309، 329، 336، 361، 373، 391، 399، 407، 411، 459، 495، 518، 520، 523، 541، 567، 658، 667، 703، 763، 802، 804، 881، 935، 968، 1000
منطقة بیات: 20، 149، 166، 167، 217، 257، 280، 331، 332، 377، 931، 933
منطقة تهران‌نو: 196
منطقة چم‌سری: 19، 217، 279، 291، 935، 942، 943
منطقة خورخوره (جنوب سقز): 194، 772
منطقة دشت‌عباس: 257، 550، 588، 626، 660، 736، 974
منطقة سراو سلمان: 192، 935
منطقة سومار: 21، 32، 37، 102، 182، 293، 447، 464، 723، 960
منطقة شیخان: 168، 297
منطقة عملیاتی خرمشهر: 132
منطقة عملیاتی محرم: 32، 164، 217، 237، 242، 401، 411، 428، 926، 938، 940، 941، 945، 951، 953، 954، 957، 960، 962، 964، 967، 970، 980، 988
منطقة عملیاتی مسلم‌بن‌عقیل: 115، 132، 220، 242، 280، 263، 463، 493، 541، 581، 706، 922، 925، 928، 930، 937، 939، 942، 958، 964، 973، 988
منطقة عمومی عملیات رمضان: 922
منطقة عمومی عین‌خوش - زبیدات: 164، 209
منطقة عمومی موسیان - عین‌خوش: 16
منطقة فکه - دزفول: 50
منطقة گمرک: 167
منطقة مرزی بدره - مهران: 50
منطقة موسیان: 16، 17، 18، 20، 24، 115، 149، 166، 217، 257، 280، 284، 293، 297، 315، 327، 331، 340، 377، 431، 477، 487، 541، 616، 626، 736، 928، 931، 942، 943، 945، 948، 962، 978
منطقة5 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 586
منطقة6 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 586
منطقه آق‌قلا: 544، 969
منطقه اسطلک (جاده هراز): 299
منطقه افسریه (تهران): 466
منطقه الباره: 660
منطقه الدویت: 660
منطقه الفلائیه: 660
منطقه اوضاعی، اوزایی (حومه بیروت): 110، 209، 928
منطقه باباهادی: 310
منطقه باویس: 723
منطقه بحرگان: 760
منطقه بنیدالقار: 109
منطقه بیشگان: 310
منطقه پیچ‌انگیزه: 401
منطقه ترکمن‌صحرا: 127
منطقه ترگور (ارومیه): 354
منطقه تنگ بدیشگان: 733
منطقه تنگ هووان: 733
منطقه تنگاب (نفت‌شهر): 861، 1006
منطقه تهرانپارس: 84، 282، 925، 940
منطقه تیژتیژ (محور سنندج - مریوان): 600، 706، 862، 975، 988
منطقه ثلاث باباجانی: 587، 723، 974
منطقه جنگلی لاجیم: 609، 976
منطقه چاله سبز (مریوان): 281
منطقه چنگوله: 242، 939
منطقه خاوران (تهران): 466
منطقه خلیفه: 660
منطقه خورموسی: 23، 115، 116، 280، 850، 849، 928، 942، 945، 1005
منطقه دربندیخان: 133
منطقه دو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اصفهان): 729
منطقه دوله‌رش: 595
منطقه ذهاب: 723
منطقه رواندوز (عراق): 461، 960
منطقه سارتکه (شمال سردشت): 465
منطقه شاخ افریقا: 89
منطقه شاندری: 461، 595، 960، 975
منطقه شوف (شرق بیروت): 638، 639
منطقه صائین‌دژ: 465، 478، 479، 746، 829، 830، 901، 962، 994، 1009
منطقه صومای ارومیه: 744، 993،
منطقه عباس‌آباد (سنندج): 353
منطقه عقره: 491، 595
منطقه عملیات قرارگاه حمزه: 467
منطقه عین‌خوش - زبیدات: 79، 933، 937
منطقه عین‌خوش: 16، 17، 18، 20، 21، 32، 78، 79، 91، 96، 115، 116، 125، 132، 149، 164، 184، 185، 209، 212، 217، 220، 229، 241، 247، 257، 280، 284، 310، 360، 377، 527، 925، 928، 936، 942
منطقه کوت: 660
منطقه گردشیرو: 242
منطقه گرده: 723
منطقه گزگزاره (جنوب‌شرقی سنندج): 798، 901، 1000، 1009
منطقه گوره‌شیر: 116
منطقه ماؤوت: 595
منطقه مرزی قطور: 83
منطقه مرگه‌سور (استان سلیمانیه): 276
منطقه ممه‌زینه: 479، 830، 1004
منطقه5 سپاه کشوری (آذربایجان): 243
منطقه8 شهری (تهران): 44، 935
موزامبیک: 635، 795، 979
موس: 345
موسلان: 933
موسی‌آلان: 168
موصل: 111، 162، 168، 933
مهاباد: 42،43، 63، 64، 116، 117، 126، 133، 151، 168، 195، 244، 245، 259، 298، 316، 378، 430، 442، 444، 450، 465، 478، 496، 428، 554، 566، 584، 585، 608، 624، 662، 674، 706، 707، 715، 735، 744، 772، 773، 782، 797، 804، 810، 811، 851، 876، 901، 906، 930، 931، 935، 940، 952، 967، 970، 983، 988، 994، 997، 998، 999، 1000، 1001، 1006، 1010
مهدی‌شهر: 252، 415
مهران: 50، 293، 340، 377، 464، 754، 960
مهریز: 621
میان‌تنگ: 477، 962
میاندوآب: 43، 99، 100، 126، 259، 443، 444، 465، 555، 684، 599، 600، 662، 706، 707، 715، 716، 735، 744، 805، 901، 927، 929، 961، 971، 973، 975، 983، 988، 989، 992، 993، 1000
میانه: 542، 621
میبد: 65، 477، 609، 622، 900، 924، 962، 1009
میدان امام اصفهان: 574
میدان امام حسین (تهران): 554، 863، 970، 1007
میدان امام خمینی(تهران): 67، 68، 924
میدان انقلاب (تهران): 906، 1009
میدان انقلاب (سنندج): 755، 995
میدان راه‌آهن تهران: 153
میدان روابط عمومی (بوکان): 149
میدان سرخ مسکو: 396
میدان شهدای تهران: 554، 970
میدان فتحعلی‌خان (ارومیه): 403
میدان کسری (ارومیه): 403
میدان کشتارگاه تهران: 299، 944
میدان مطهری (خرمشهر): 167
میرآباد: 24، 259، 354، 442، 449، 830، 1004
میناب: 335، 542، 622
مینودشت: 622
نابلس: 705
ناصریه: 658
نالپاریز: 461، 372، 595، 960
نامبیا:328، 795
نایروبی (پایتخت کنیا): 327
نجف: 41، 267، 541، 572، 573، 575، 670، 698، 749، 802، 828، 841، 973، 1004
نخجوان: 616
نروژ: 159
نشرویه: 415
نفت‌شهر: 293، 313، 377، 405، 412، 432، 464، 860، 861، 943، 951، 960
نقده: 25، 43، 63، 83، 316، 337، 354، 450، 465، 527، 543، 554، 683، 684، 698، 755، 770، 772، 773، 804، 901، 967، 1009
نکا: 429، 622، 850، 1005
نمین: 415، 622
نوآباد اسلام‌آباد: 442
نوار غزه: 288
نوار مرزی هویزه: 294
نودشه: 99
نور: 65، 66، 294، 393، 718، 901، 924، 953
نورآباد: 642، 953
نوسود: 168، 293، 297، 944
نوشهر: 746
نوفل لوشاتو: 233
نوکن(شهرستان دیر): 443
نهبدان: 252
نهر عنبر: 17، 18، 20، 166، 217، 219، 236، 237، 257، 402
نیجریه: 315، 620، 877، 895، 897، 912، 918، 1005
نیروگاه آبادان: 418
نیروگاه برق اصفهان: 414
نیروگاه برق نقده: 527، 967
نی‌ریز: 442، 622، 625
نیشابور: 589
نیکاراگوئه: 109، 709، 722، 738، 759، 722، 738، 759، 988، 990، 993، 995
نیکوزیا: 525، 967
نیوزلند: 28، 366
نیویورک: 40، 57، 119، 177، 314، 329، 331، 357، 361، 407، 456، 472، 473، 486، 487، 534، 535، 536، 561، 570، 571، 647، 725، 788، 824، 887، 888، 928، 934، 945، 947، 955، 960، 961، 962، 963، 968، 971، 972، 981، 1008
واشنگتن: 57، 92، 93، 106، 112، 122، 123، 130، 145، 158، 275، 345، 371، 387، 460، 461، 472، 484، 508، 509، 521، 522، 535، 536، 548، 571، 572، 620، 638، 659، 660، 679، 704، 726، 741، 751، 752، 788، 826، 885، 897، 989، 928، 932، 938، 949، 963، 965، 966، 972، 978، 980، 982، 985، 993، 994، 1008، 1009
واکوان (عراق): 461
ورامین: 416
ولایت جامو (هند): 429، 957
ونزوئلا: 36، 439، 620، 812، 813، 845، 846، 876، 897، 912، 917، 999، 1002، 1003
ویتنام: 109، 364، 748، 825
وین: 36، 174، 175، 176، 605، 606، 757، 812، 836، 837، 845، 858، 876، 877، 895، 905، 910، 911، 914، 916، 917، 976، 1004، 1005، 1006، 1007، 1010
هامبورگ: 89، 323
هاید (پارک لندن): 793
هتل ارومیای (ارومیه): 245
هتل مسیلو: 798
هدایت: 293
هرمزگان: 414، 586، 599، 622، 969
هشتپر: 44، 127، 134، 152، 922، 929، 930، 931
هلند: 45، 174، 269
همدان: 42، 119، 181، 251، 335، 416، 442، 481، 588، 609، 622، 625، 662، 675، 676، 685، 686، 687، 723، 746، 817، 885، 893، 963، 969، 978، 983، 984، 986، 1002
هند: 28، 87، 129، 154، 287، 331، 358، 361، 366، 382، 429، 505، 559، 569، 603، 604، 654، 655، 656، 711، 932، 952، 971، 976
هندخاله (هشتپر): 65، 924
هندیجان (اهواز): 415
هنگ‌آباد: 24، 298، 449
هورالعظیم: 167، 933
هورسین: 83، 99
هوستون: 835
هویزه: 294، 377، 454، 550، 558، 559، 616، 661، 721، 959، 971
یاسوج: 335، 542، 609، 622، 746، 850، 947، 1005
یانج (همدان): 416
یزد: 65، 100، 317، 335، 340، 393، 464، 477، 528، 529، 543، 584، 598، 609، 621، 622، 625، 626، 685، 717، 893، 900، 924، 946، 961، 962، 967، 990
الیگودرز: 243، 442، 586، 622
یمن جنوبی: 58، 92، 301، 422، 470، 483، 504، 617، 888، 961، 965، 994، 1008
یمن شمالی: 90، 143، 426، 436، 437، 926، 957، 958
ینبوع (عربستان): 667،
الیوسف (شمال بصره): 162
یوگسلاوی: 28، 56، 107، 129، 193، 274، 358، 383، 405، 416، 417، 418، 419، 435، 436، 525، 634، 646، 664، 665، 711، 765، 927، 930، 941، 952، 955، 956، 958، 967، 979، 981، 983
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی: 50، 174، 175، 176
آژانس مطبوعاتی عربستان: 724
آموزشگاه نظامی اسبیلیت: 274
آموزشوپرورش استان سمنان: 296
آموزشوپرورش تهران: 266
آموزشوپرورش: 339، 442، 573
اتاق بازرگانی: 336، 356
اتحادیة بین‌المللی ارتباطات راه دور: 327، 328، 947
اتحادیة شرکت‌های صادرکنندة ترکیه: 155
اتحادیة عرب: 57، 368، 369، 408، 647، 653، 724، 950، 981
ادارة همکاری‌های اقتصادی وزارت بازرگانی خارجی ژاپن: 155
اداره آموزشوپرورش تفت: 887
اداره ارشاد اسلامی گرگان: 251، 441
اداره ارشاد اسلامی مازندران: 251، 441
اداره اطلاعات نیروی زمینی ارتش ایران: 744
اداره برق سلماس: 298، 944
اداره برق موسیان: 477
اداره پست شاهرود: 443
اداره ثبت احوال زاهدان: 252
اداره حفاظت محیط زیست ایلام: 251
اداره دخانیات زاهدان: 252
اداره دخانیات: 443
اداره راه و ترابری سمنان: 443
اداره سیاسی، ایدئولوژیک نیروی دریایی: 644
اداره قند و شکر: 443
اداره کار و امور اجتماعی زاهدان: 252
اداره کار و امور اجتماعی شاهرود: 443
اداره کشاورزی ایالت کلورادو: 878
اداره کشاورزی: 661
اداره کل ارشاد اسلامی همدان: 746، 994
اداره کل بازرگانی استان سمنان: 443
اداره کل کشاورزی و عمران روستایی استان ایلام: 736
اداره کل کشاورزی و عمران روستایی استان چهارمحالوبختیاری: 442
اداره کل کشاورزی و عمران روستایی استان خوزستان: 601
ارگان اتحادیه کل کارگران رژیم صهیونیستی: 123
استانداری استان کردستان: 862
استانداری اصفهان: 573
استانداری ایلام: 477
استانداری خوزستان: 885، 1008
امور تربیتی منطقة 18 تهران: 221
ایران‌ایر: 606
بازار مشترک اروپا: 369
بانک دیوتیش: 835
بانک ابرونیک تراست: 835
بانک امریکایی فدرال رزرو: 269
بانک چیس مانهاتان (انگلیس): 764، 835
بانک رافدین (بانک بازرگانی بین‌المللی عراق): 509، 510
بانک صادرات هشتپر: 65، 924
بانک صادرات: 442
بانک کارگشایی (تهران): 346، 949
بانک مرکزی امریکا: 173
بانک مرکزی عراق: 696
بانک مرکزی هلند: 174
بانک مرکزی: 27، 49، 50، 58، 59، 60، 172، 173، 923، 936، 985
بانک ملت خیابان 17 شهریور (همدان): 481، 963
بانک ملی رشت: 65، 924
بانک ملی شعبه پاوه: 443
بخشداری اشنویه: 770، 996
بخشداری سردشت: 684
بنیاد امور جنگ‌زدگان: 247، 311
بنیاد امور مهاجران جنگی:356، 660
بنیاد امور مهاجرین جنگ اصفهان: 322
بنیاد شهید انقلاب اسلامی: 356، 538، 546، 547، 629، 630، 678، 968، 979، 985
بنیاد مستضعفان خراسان: 622
بنیاد مستضعفان: 170، 243، 586
بنیاد مسکن استان آذربایجان شرقی: 588
بنیاد مسکن استان باختران: 587، 974
بنیاد مسکن استان گیلان: 181، 588
بنیاد مسکن استان لرستان: 587، 588، 974
بنیاد مسکن استان همدان: 588
بنیاد مسکن خراسان: 661
بنیاد مسکن دزفول: 661
بنیاد مسکن رشت: 817، 1002
بنیاد مسکن قم: 661
بنیاد مسکن: 180، 181، 182، 653، 982
بنیاد مهاجران سرخس: 879
بهداری استان اصفهان: 685، 986
بهداری استان ایلام: 478، 962
بهداری استان تهران: 477، 962
بهزیستی شهرستان گرگان: 251، 441
پارلمان مصر: 296
پنتاگون (وزارت جنگ امریکا): 76، 93، 158، 159، 726، 761، 932
ثبت احوال شاهرود: 443
جامعة اقتصادی اروپا: 55، 923، 991
جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: 443، 495، 538، 566، 688، 745،
746، 783، 799، 855، 950، 968، 972، 994، 998
جمعیت هلال‌احمر گرگان: 850
جنبش عدم‌تعهد، جنبش غیرمتعهدها: 113، 175، 204، 287، 358، 405، 416، 417، 418، 419، 424، 435، 436، 669، 702، 710، 888، 943، 987
جهاد آمل: 622
جهاد چالوس: 622
جهاد روستاهای خراسان: 622
جهاد سوادکوه: 622
جهاد گرگان: 622
جهاد مازندران: 622
جهادسازندگی ارتش: 664، 983
جهادسازندگی ارومیه: 99
جهادسازندگی استان ساری: 684، 937
جهادسازندگی استان فارس: 684
جهادسازندگی بابل: 684
جهادسازندگی باختران: 180
جهادسازندگی بهشهر: 251، 441، 444، 621، 684
جهادسازندگی بیجار: 900، 1009
جهادسازندگی تاکستان: 684
جهادسازندگی خراسان: 464، 937
جهادسازندگی سرپل‌ذهاب: 181
جهادسازندگی سنندج: 496، 828، 964
جهادسازندگی شهرستان رامسر: 252
جهادسازندگی شیراز: 746
جهادسازندگی طبس: 526
جهادسازندگی فیروزآباد: 746
جهادسازندگی فیض‌آباد: 251، 441
جهادسازندگی قم: 758
جهادسازندگی کاشان: 746
جهادسازندگی کامیاران: 337
جهادسازندگی کرج: 684، 937
جهادسازندگی محمودآباد: 684
جهادسازندگی موسیان: 736
جهادسازندگی نکا: 429
جهادسازندگی: 182، 216، 247، 322، 450، 477، 502، 565، 660، 661، 771، 827، 854، 855، 907، 929، 930، 948، 961، 964، 971، 981، 994
خانه کارگر:393، 403
خبرگزاری جمهوری اسلامی: 502، 965
خزانه‌داری امریکا: 173
دادستانی انقلاب: 225، 543، 956
دادستانی مرکز: 316
دادسرای انقلاب اسلامی نقده: 542، 969
دادسرای قوچان: 699
دادگاه انقلاب اسلامی ارتش: 452، 924
دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه: 817
دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان: 530، 967
دادگاه انقلاب اسلامی بندر انزلی: 642، 980
دادگاه انقلاب اسلامی قزوین: 84
دادگاه انقلاب اسلامی: 585، 959
دادگاه سازمان آزادی‌بخش الفتح: 386
دادگاه شهر الکساندریا: 751
دادگاه لاهه، دیوان داوری لاهه: 270، 342، 343، 948
دادگاه مبارزه با منکرات: 336
دادگاه نظامی شهر قاهره: 713
دایرة حفاظت و کمیتة فرهنگی و سیاسی ایدئولوژیک اسرای عراقی: 719
دایرة عقیدتی - سیاسی شهربانی روستای گیتی‌جان: 169
دبیرستان استقلال شهر بوکان: 160
دفتر بیانیه الجزایر: 468
دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم: 745
دفتر تبلیغات اسلامی قم: 150، 161، 566، 622، 933
دفتر ترمیم و بازسازی دزفول: 723، 990
دفتر تهیه و مرمت بنیاد امور مهاجران جنگی: 660، 661
دفتر جذب نیروهای متعهد و متخصص خارج از کشور: 758، 759
دفتر حزب جمهوری اسلامی: 362
دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران: 342
دفتر روابط عمومی و ارشاد وزارت بهداری: 478
دفتر مرکزی جهادسازندگی: 336
دفتر نخست‌وزیری: 744، 759
دولت موقت: 268
دیوان عالی کشور: 283، 630، 818، 820، 853، 889، 979، 1006، 1008
دیوان عدالت اداری: 889
روابط عمومی سپاه پاسداران: 684
روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین: 756
روابط عمومی کمیته مرکزی در شهرستان بیرجند: 247
سازمان انرژی اتمی ایران: 174، 175، 176، 934
سازمان آب شهر گرگان: 84
سازمان آب: 661
سازمان آزادی‌بخش فلسطین، ساف: 38، 47، 110، 112، 122، 146، 159، 208، 287، 288، 327، 386، 621، 652، 710، 725، 779، 847، 932، 937، 943، 947، 978، 998
سازمان اداره ثبت احوال استان سمنان: 252
سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا)، سازمان سیا: 113، 147
سازمان اطلاعات: 138، 414، 530، 756
سازمان امنیت سلیمانیه: 595، 975
سازمان امنیت شوروی (ک.گ.ب)، سرویس مخفی شوروی: 75، 76، 409، 925
سازمان امنیت عراق: 814، 894، 895
سازمان امنیت کشور (ساواک): 807، 748، 807
سازمان امنیت: 572
سازمان اوپک: 27، 36، 37، 274، 286، 325، 326، 327، 536، 605، 620، 637، 666، 667، 679، 703، 711، 731، 749، 765، 789، 790، 791، 812، 813، 825، 836، 837، 838، 839، 845، 846، 856، 858، 876، 877، 878، 895، 896، 897، 911، 912، 913، 916، 917، 918، 919، 947، 978، 979، 985، 994، 1002، 1006، 1007، 1009، 1010
سازمان اوقاف: 429، 660، 661
سازمان برنامه و بودجه: 230، 270، 393، 576، 665، 908، 909، 941، 973، 1010
سازمان بنادر و کشتیرانی: 383
سازمان بهداشت شهرستان خوی: 392، 953
سازمان بهزیستی کشور: 367، 367
سازمان بین‌المللی انرژی اتمی: 525، 967
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو): 76، 460، 854، 960
سازمان تأمین اجتماعی استان سمنان: 252
سازمان تبلیغات اسلامی یزد: 621
سازمان تبلیغات: 454، 959
سازمان تولیدکنندگان غله ایالت کلورادو: 878
سازمان جوانان هلال‌احمر: 444
سازمان سیا: 158، 931
سازمان سیاسی ایدئولوژیک وزارت دفاع: 336
سازمان صنایع ملی ایران: 421، 956
سازمان طراحی اتحاد شوروی: 616
سازمان عفو بین‌المللی: 122، 144، 929
سازمان علمی فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو): 710، 989
سازمان عمل اسلامی عراق: 575، 696
سازمان غله عراق: 879
سازمان کشتیرانی: 383
سازمان کنفرانس اسلامی: 38، 39، 40، 46، 47، 48، 49، 57، 68، 69، 70، 73، 85، 86، 103، 104، 156، 198، 201، 234، 328، 329، 397، 424، 484، 891، 923، 927، 938
سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران: 440
سازمان مرکزی دانشگاه تهران: 311
سازمان ملل متحد: 52، 55، 57، 70، 72، 87، 91، 92، 103، 108، 109، 112، 113، 121، 123، 126، 135، 139، 140، 159، 175، 250، 383، 397، 418، 424، 425، 436، 509، 525، 632، 705، 779، 846، 847، 926، 927، 928، 929، 931، 934، 1005
سازمان منطقه بهداری استان تهران: 477
سازمان منطقه‌ای بهداری یزد: 621
سازمان وحدت افریقا: 383، 504، 794، 795، 965
سازمان های جهانگردی بین‌المللی: 372
ستاد انقلاب فرهنگی: 692، 855
ستاد بازسازی استان آذربایجان غربی: 337
ستاد بازسازی استان کرمان: 601
ستاد بازسازی استان یزد: 477
ستاد بازسازی سوسنگرد در آمل: 622
ستاد بازسازی و پشتیبانی مناطق جنگی سمنان: 311
ستاد بازسازی و نوسازی استان ایلام: 653
ستاد بازسازی و نوسازی استان باختران: 653، 685، 974
ستاد بازسازی و نوسازی استان خوزستان: 653
ستاد بازسازی و نوسازی مناطق جنگی: 171، 180، 182، 429، 440، 541، 660، 927، 934، 948، 957، 969، 970، 983
ستاد بازسازی هویزه: 558
ستاد بسیج اقتصادی کشور: 500، 501، 648، 964، 981
ستاد بسیج سپاه: 515
ستاد بسیج عشایری سردشت: 528، 529
ستاد پشتیبانی مناطق جنگی استان کهکیلویهوبویراحمد: 441
ستاد تبلیغات جنگ: 101، 199، 242، 314، 292، 502، 581، 799، 883، 903، 906، 938، 965، 1000، 1008، 1009
ستاد تخلیه غنائم جنگی: 657، 982
ستاد کمک‌های اولیه استان هرمزگان: 622
ستاد مرکزی خدمات کشاورزی استان خوزستان: 601
ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی: 282، 299، 942
ستاد مرمت و بازسازی استان خوزستان: 322
ستاد مشترک ارتش امریکا: 426، 957
ستاد مهندسی جنگ: 322
ستاد نمازجمعه بوشهر: 443
ستاد هماهنگی انجمن‌های اسلامی ادارات و مؤسسات دولتی: 393، 1010
سرویس اطلاعاتی شوروی: 970
سفارت امریکا در تهران، لانة جاسوسی امریکا: 90، 174، 228، 235، 263، 265، 266، 267، 268، 270، 301، 335، 365، 366، 370، 394، 586، 610، 611، 696، 941، 977
سفارت امریکا در عمان: 726
سفارت انگلستان در تهران: 924
سفارت ایران در امارات متحده عربی: 37، 384
سفارت ایران در تانزانیا: 824، 1003
سفارت ایران در ترکیه: 393، 448، 954، 959
سفارت ایران در دهلی‌نو: 382، 952
سفارت ایران در رم: 621
سفارت ایران در فرانسه: 31، 756، 757، 807، 808، 995، 1001
سفارت بغداد در برازیلیا: 825
سفارت بلژیک در بغداد: 562
سفارت جمهوری اسلامی ایران در وین: 175
سفارت جمهوری اسلامی در کویت: 130
سفارت رژیم صهیونیستی در ایران: 365
سفارت سوئد در ژاپن: 621
سفارت عراق در امریکا: 548
سفارت عراق در ایتالیا: 696
سفارت عراق در بانکوک: 696، 987
سفارت عراق در خارطوم: 724
سفارت عراق در دانمارک: 926
سفارت عراق در سودان: 437
سفارت عراق در واشنگتن: 638، 980
سفارت فرانسه در تهران: 249
سفارت فلسطین در ایران: 364
سیکس‌کو (6 شرکت ساختمانی بین‌المللی بلژیک): 161، 162
شرکت ارج: 345
شرکت امریکایی آرامکو (شرکت حاکم‌بر نفت و بر سرزمین جزیرةالعرب): 917، 918
شرکت امریکایی بل: 826، 1003
شرکت اندپ (صنایع ملی دفاعی پرتغال): 391
شرکت اوردیف (کارشناس غنی‌کردن اورانیوم): 578
شرکت برق ارومیه: 771
شرکت برق منطقه سردشت: 126
شرکت بیمه لویدز لندن: 569، 972
شرکت تعاونی توسعه عمران شاهرود: 443
شرکت تعاونی درب و پنجره‌سازان بلداجی: 442
شرکت تعاونی روستای برکی: 901، 1009
شرکت تکنیکان: 811
شرکت دولتی ای.آ.تی: 825
شرکت ساختمانی فرانسوی نُرد فرانس: 161
شرکت سهامی ریسندگی و بافندگی آذر اصفهان: 441
شرکت سهامی ساسان: 243
شرکت سهامی نساجی قائم‌شهر: 251
شرکت سیمرغ قوچان: 887
شرکت کشتی‌سازی هاوالت رکت دویچ ورنت (آلمان): 323، 325
شرکت لاکهید: 826
شرکت ماشین‌سازی پارس: 811
شرکت ملی نفت ایران: 349، 406، 954، 1003
شرکت ملی نفت عراق: 725، 766
شرکت مهندسی ای. ال هند: 655
شرکت مهندسی ساختمان اسپایباتینیول: 161
شرکت مهندسی ساختمان فوگرول: 161
شرکت میتسوئی (ژاپن): 406
شرکت نساجی کاشان: 441
شرکت هاگزسوما: 806
شرکت هلیکوپترسازی هوگس: 35
شرکت هواپیمایی ملی ایران: 45، 173
شرکت هوکس: 826
شرکت یوتاس (شرکت نفتی متعلق به ترکیه): 725
شوراهای هماهنگی اسلامی روستاهای خراسان: 462، 622
شورای رهبری انقلاب عراق: 834
شورای اجرایی فدرال یوگسلاوی: 28، 634، 646، 664، 665، 979، 983
شورای اسلامی روستاها: 543
شورای اقتصادی و اجتماعی کشورهای عضو اتحادیه عرب: 647، 981
شورای امنیت خلیج‌فارس: 305
شورای امنیت: 72، 369، 535، 779، 950
شورای انقلاب اسلامی عراق: 490، 536
شورای روستای دهبار: 252
شورای روستای سلیمان‌آباد: 830
شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی تبلیغات خارجی: 545
شورای عالی دفاع: 22، 30، 46، 48، 68، 70، 100، 128، 199، 200، 318، 319، 320، 322، 340، 343، 418، 420، 421،458، 518، 553، 575، 579، 581، 582، 583، 592، 675، 690، 719، 747، 748، 783، 784، 827، 907، 927، 936، 970، 973، 994
شورای عالی مدیریت طلاب غیرایرانی حوزه علمیه قم: 356
شورای فرماندهی انقلاب عراق: 778
شورای فرماندهی انقلاب: 660، 670
شورای فرماندهی حزب بعث: 792
شورای مرکزی جهادسازندگی: 337، 708، 988
شورای مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین: 621
شورای نگهبان: 187، 501، 615، 689
شورای نمایندگان جامعه اسلامی دانشگاهیان ایران: 264، 941
شورای وزیران عراق: 351، 949
شورای همکاری خلیج فارس: 94، 207، 208، 249، 329، 353، 369، 385، 396، 397، 398، 408، 424، 425، 460، 484، 558، 667، 703، 762، 767، 936، 940، 947، 949، 951، 952، 954، 955، 957، 965
شهرداری اهواز: 660
شهرداری باختران: 685
شهرداری بستان: 601
شهرداری تهران: 717
شهرداری جوانرود: 443
شهرداری سوسنگرد: 661
شهرداری موسیان: 297
شهرداری: 662، 983
صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران: 360
صداوسیمای جمهوری اسلامی مرکز بندرعباس: 441
صنایع دفاع: 736، 992
فدراسیون اردن - فلسطین: 287
فرمانداری بوکان:150
فرمانداری پیرانشهر: 755
فرمانداری تهران: 636، 979
فرمانداری سردشت: 409، 480، 683، 967
فرمانداری شهر بعلبک: 695
فرمانداری ماهشهر: 661
فرمانداری مهاباد: 782
فرمانداری نهاوند: 755، 995
قوة مجریه: 21، 645، 853
قوه قضائیه: 688، 817، 818، 819، 821، 853، 1002
کشت و صنعت شیروان: 736
کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران: 281
کمیتة انقلاب اسلامی منطقة4 تهران: 152
کمیتة انقلاب تهران: 169
کمیتة بین‌المللی صلیب‌سرخ: 52، 53، 54، 302
کمیتة حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی: 38، 68، 70، 73، 85، 86، 155، 156، 923، 924
کمیتة ذوب‌آهن: 66
کمیتة فرهنگی و سیاسی ایدئولوژیک اسرای عراقی: 719
کمیتة قزوین: 554، 756
کمیتة مردمی تبلیغات انقلابی: 382
کمیتة مرکزی جنبش فتح: 178، 934
کمیتة مرکزی حزب کمونیست شوروی: 778
کمیتة مستقر در ترمینال غرب تهران: 153
کمیتة منطقة8 تهران: 153، 196
کمیتة میانجیگری کنفرانس اسلامی: 72، 424
کمیتة هفت‌گانة عرب، کمیته هفت ملیتی عرب: 458، 704، 705، 779
کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین: 38، 47، 621
کمیته امداد امام خمینی فسا: 253
کمیته انتخاب سربازان سودانی: 437
کمیته بازرگانی آسیا و اقیانوسیه (اسکاب): 636
کمیته تشکیلاتی بازی‌های آسیایی: 505
کمیته دفاع مشترک امریکا و ترکیه: 704
کمیته صلیب‌سرخ جهانی: 52، 53، 54، 197، 198، 205، 302، 571، 827، 885، 886، 895، 923، 936، 944، 1003، 1008
کمیته فرهنگی جهاد: 684، 1010
کمیته کارگری: 414
کمیته مردمی روابط خارجی جماهیر عربی: 795
کمیته مردمی روابط خارجی لیبی: 750، 751، 794
کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین: 756
کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران: 841، 842، 1005
کمیته مرکزی حزب سوسیالیست یمن: 470
کمیته نظارت اوپک: 912
کمیسیون حسن نیت اسلامی: 511
کمیسیون سیاسی سازمان ملل: 705، 988
کنسولگری عراق: 305
کنگره امریکا: 345، 806
گمرک آبادان: 411
گمرک خرمشهر: 673، 976
مؤسسات مالی (بانک) ابرونیک تراست: 510، 835
مؤسسات مالی (بانک) چیس مانهاتان: 510
مؤسسات مالی بان کناسیونال دوپاری: 510
مؤسسه: 94
مؤسسه تحقیقاتی بروکینگ، بروکینگز (امریکا): 494، 88، 963
مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام: 434
مؤسسه مطالعات راهبردی لندن: 425
مجتمع پتروشیمی ایران: 202
مجتمع پتروشیمی ژاپن: 202
مجتمع شیمیایی القائم: 161
مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق: 16، 29، 30، 489، 490، 519، 520، 521، 548، 560، 561، 574، 575، 576، 592، 593، 594، 606، 614، 615، 616، 638، 645، 681، 703، 717، 726، 727، 813، 814، 829، 893، 894، 895، 963، 966، 968، 969، 970، 971، 973، 976، 981، 985، 987، 990، 991، 1009
مجلس خبرگان: 248، 259، 379، 518، 589، 590، 627، 686، 688، 707، 718، 719، 730، 734، 735، 736، 737، 738، 743، 744، 749، 750، 755، 770، 772، 773، 775، 776، 783، 785، 786، 787، 788، 797، 801، 804، 811، 821، 822، 830، 831، 843، 844، 892، 893، 940، 952، 990، 997، 1009
مجلس شورای اسلامی: 21، 46، 50، 128، 134، 139، 175، 187، 199، 201، 229، 230، 231، 259، 266، 269، 295، 319، 320، 342، 354، 356، 357، 367، 416، 417، 418، 419، 420، 454، 455، 458، 468، 469، 470، 480، 482، 487، 497، 500، 501، 516، 517، 518، 538، 544، 583، 586، 587، 603، 613، 626، 627، 628، 636، 644، 655، 675، 688، 689، 690، 718، 719، 743، 744، 750، 751، 754، 755، 770، 773، 776، 783، 785، 786، 787، 794، 819، 821، 822، 827، 831، 850، 855، 866، 867، 889، 890، 923، 930، 938، 950، 961، 962، 968، 978، 981، 1008
مجلس ملی عراق: 814
مجلس ملی فلسطین: 803
مجلس نمایندگان امریکا: 806
مجمع عمومی سازمان ملل متحد: 108، 121، 122، 123، 139، 140، 383، 525، 846، 847، 926، 927، 929، 967، 1005
مدیریت سیاسی ایدئولوژیک نیروی دریایی: 643
مراکز نظارت بر امور دریانوردی: 631
مرکز اسلامی غرب کشور (شعبة پیرانشهر): 168
مرکز خبرگزاری عراق: 857، 893
مرکز فنی فضانوردی برزیل: 121
مرکز مطالعات امنیت بین‌المللی امریکا: 617
ناحیه یک آموزشوپرورش اصفهان: 441
نهضت سوادآموزی قوچان: 887
نهضت سوادآموزی: 378
واحد اطلاعات ارومیه: 771
وزارت دارایی امریکا: 826
وزارت اطلاعات عراق: 573، 815
وزارت اطلاعات عمان: 726
وزارت امور اقتصاد و دارایی ایران: 709
وزارت امور خارجة امریکا: 35، 158، 174، 208، 266، 386، 510، 511، 512، 680، 806، 824، 846، 936، 958، 965، 966، 1000، 1005
وزارت امور خارجة رژیم صهیونیستی: 159
وزارت امور خارجه ایران: 130، 232، 265، 357، 405، 421، 422، 469، 548، 577، 603، 709، 759، 775، 799، 800، 824، 856، 857، 882، 938، 941، 947، 963، 970، 987، 988، 995، 996، 1003، 1006
وزارت امور خارجه عراق: 274
وزارت امور خارجه فرانسه: 249، 398، 576، 756، 958
وزارت امور خارجه یمن جنوبی: 752
وزارت انرژی امریکا: 488، 963
وزارت انرژی ترکیه: 712، 989
وزارت بازرگانی امریکا: 835
وزارت بازرگانی ایران: 248، 635، 655، 709، 982، 1003
وزارت برنامه‌ریزی عراق: 767، 814
وزارت بهداری: 477
وزارت بهزیستی: 454
وزارت جنگ امریکا: 106، 180
وزارت حمل‌ونقل عراق: 657
وزارت خارجة کویت: 160، 930
وزارت خارجه پاکستان: 531
وزارت خارجه لبنان: 579
وزارت دفاع الجزایر: 302، 343
وزارت دفاع امریکا: 275، 345، 704، 752، 753، 761، 994
وزارت دفاع عراق: 458
وزارت دفاع: 736
وزارت راه و ترابری: 99، 383، 661، 944، 981
وزارت سپاه: 21، 128، 419، 454، 930، 959
وزارت صنایع سنگین: 421
وزارت فرهنگ و آموزش عالی 855
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: 31، 453، 545، 546، 994
وزارت کشاورزی امریکا: 35، 857
وزارت کشاورزی و عمران روستایی: 533، 592
وزارت کشاورزی: 430، 661، 948
وزارت کشور: 29، 67، 106، 429، 576، 892، 927
وزارت مسکن و شهرسازی: 477، 660، 661، 962
وزارت معادن و فلزات: 421
وزارت نفت ایران: 107، 199، 648، 665، 709، 850، 999
وزارت نفت هند: 559
وزارت نیرو: 661
هلال‌احمر لرستان: 841، 1004
هلال‌احمر استان گیلان: 541
هلال‌احمر اصفهان: 541
هلال‌احمر ساری: 221
هلال‌احمر سنندج: 828، 1003
هلال‌احمر یاسوج: 746
هلال‌احمر: 52، 53، 197، 198، 221، 243، 356، 444، 541، 685، 746، 828، 885، 886، 907، 923، 936، 950، 969، 1008، 1010
هیئت اقتصادی - فنی جمهوری دمکراتیک آلمان (آلمان شرقی): 908، 1006
هیئت اقتصادی بلغارستان: 634، 982
هیئت اقتصادی زلاندنو: 653
هیئت اقتصادی یوگسلاوی: 634، 646
هیئت تجاری زلاندنو: 654، 982
هیئت حل اختلاف منتخب سازمان اجلاس اسلامی: 140، 931
هیئت دولت جمهوری اسلامی ایران: 247، 430، 431، 693، 720، 749، 801، 885، 957، 986، 990، 1000، 1008
هیئت عالی امنیت قومی: 834
هیئت ویژة صلح سازمان کنفرانس اسلامی: 69، 72، 73، 85، 86، 156، 198، 234، 235، 485، 556، 637، 925، 932 936، 938
هیئت‌رئیسة اتحاد جماهیر شوروی: 511
هیئت‌رئیسه عالی شوروی: 395
اطلاعات سپاه: 66
بسیج آباده: 622
بسیج آموزشوپرورش: 477
بسیج ابهر: 622
بسیج اراک: 622
بسیج اردبیل: 622
بسیج ارسنجان: 622
بسیج اسکو: 622
بسیج اصفهان: 169، 685، 975
بسیج اهرم: 622
بسیج بخش دستگردان: 415
بسیج بخش فراشبند میمند: 622، 972
بسیج بخش نمین: 622
بسیج بخش یانج (همدان): 416
بسیج بندرترکمن: 622
بسیج بوالخیر(بوشهر): 622
بسیج بهشهر: 621
بسیج پل‌دختر: 622
بسیج تویسرکان: 622
بسیج جم (بوشهر): 622
بسیج خرامه: 622
بسیج خلخال: 622
بسیج خورموج: 622
بسیج خوی: 622
بسیج دشتی (از توابع بوشهر): 622
بسیج دلوار: 622
بسیج دولت‌آباد برخوار اصفهان: 622
بسیج دهدشت: 622
بسیج دیر (از توابع بوشهر): 622
بسیج روستای کهن‌آباد گرمسار: 621
بسیج روستای ماماهان همدان: 622
بسیج ساوه: 622
بسیج سپاه طبس: 415
بسیج سپاه بابلسر: 428
بسیج سپاه بناب: 414
بسیج سپاه بندر گز: 415
بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی رزن: 251
بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نوشهر: 443
بسیج سپاه پاسداران شهرستان ساوه: 515
بسیج سپاه پاسداران گناباد: 428
بسیج سپاه جهرم: 415
بسیج سپاه خشت: 415
بسیج سپاه رباط‌کریم: 428
بسیج سپاه گرگان: 415
بسیج سپاه ملایر: 415
بسیج سپاه منطقه3: 621
بسیج سپاه همدان: 416
بسیج سراب: 622
بسیج سروستان: 622
بسیج سقز: 851، 1005
بسیج سمنان: 415
بسیج شاهرود: 622
بسیج شهرستان جهرم: 415
بسیج شهمیرزاد: 415
بسیج شیرین‌سوی همدان: 622
بسیج عشایر: 242، 415، 528، 529
بسیج علی‌آباد بیهان: 622
بسیج قروه: 337
بسیج قزوین: 757
بسیج کاشان: 622
بسیج کتالم: 622
بسیج کنگان: 622
بسیج گچساران: 622
بسیج گرگان: 622
بسیج گرمسار: 622
بسیج گرمی: 622
بسیج گنبد: 622
بسیج گیلان: 622
بسیج لارستان: 622
بسیج لاهیجان: 622
بسیج لنجان سفلی: 622
بسیج مازندران: 622
بسیج مستضعفان کرج: 415
بسیج مستضعفین گیلان: 415
بسیج مستضعفین منطقه2 سپاه (اصفهان): 598، 599
بسیج مستضعفین: 65، 152، 294، 419، 567، 586، 587، 598، 610، 611، 663، 612، 737، 863، 974، 983
بسیج مشکین‌شهر: 622
بسیج ممسنی: 622
بسیج مهدی‌شهر: 415
بسیج مهریز: 621
بسیج میانه: 621
بسیج میناب: 622
بسیج مینودشت: 622
بسیج نکا: 622
بسیج همدان: 622
بسیج یاسوج: 622
بسیج: 20، 21، 25، 26، 29، 43، 44، 74، 82، 99، 101، 116، 119، 123، 135، 137، 150، 152، 153، 169، 194، 221، 231، 243، 246، 251، 257، 259، 260، 281، 282، 294، 299، 312، 318، 331، 335، 337، 340، 343، 351، 361، 378، 392، 394، 403، 404، 413، 414، 415، 416، 424، 429، 430، 443، 447، 448، 450، 464، 477، 489، 494، 500، 515، 527، 528، 529، 534، 542، 555، 567، 568، 575، 582، 584، 585، 586، 587، 591، 598، 599، 609، 610، 611، 612، 613، 621، 622، 631، 641، 643، 648، 657، 660، 662، 663، 664، 673، 674، 675، 676، 685، 690، 693، 699، 701، 706، 715، 717، 737، 746، 757، 771، 784، 797، 819، 826، 844، 851، 853، 854، 866، 867، 869، 871، 875، 893، 901، 931، 940، 942، 943، 948، 955، 961، 963، 964، 966، 967، 972، 973، 974، 975، 977، 980، 981، 983، 984، 986، 987، 989، 993، 996، 1005، 1006، 1007، 1010
تیپ امام سجاد(ع): 18، 167، 216، 219، 220، 300، 308،390، 401
تیپ عاشورا: 115، 928
تیپ ویژة شهدا: 134، 354، 950
تیپ14 امام حسین(ع): 17، 20، 79، 96، 166، 167، 186، 187، 188، 189، 190، 215، 216، 219، 237، 240، 291، 292، 307، 350، 376، 925، 937، 942، 943، 945، 949
تیپ17
علی‌بن‌ابیطالب: 17، 19، 79، 80، 96، 166، 167، 186، 187، 188، 190، 209، 214، 215، 216، 219، 220، 237، 241، 255، 278، 279، 291، 292، 307، 390، 401، 925، 935، 937، 940، 941، 943، 953
تیپ21 امام رضا(ع): 447
تیپ25کربلا:
17، 79، 80، 96، 166، 186، 187، 188، 190، 212، 279، 291، 292، 307، 308، 334، 390، 401، 925، 935، 943، 953،945
تیپ27 حضرت رسول(ص): 166، 242
تیپ41 ثارالله: 567
تیپ44 قمربنی‌هاشم(ع): 17، 18، 96، 167، 219، 279، 308، 334
تیپ7 ولیعصر(عج): 640، 980
تیپ8 نجف: 17، 19، 79، 82، 96، 166، 167، 186، 187، 188، 189، 190، 212، 214، 241، 255، 279، 291، 292، 307، 308، 334، 925، 935، 937، 940، 943
دفتر سیاسی قرارگاه حمزه: 16
سازمان رزم سپاه: 15
سپاه آباده: 622
سپاه ابرقو: 622
سپاه اراک: 622
سپاه بانه: 675، 964، 984
سپاه بخش یانج (همدان): 416
سپاه پاسداران ارومیه: 403، 466، 1008
سپاه پاسداران اشنویه: 541، 755، 770، 995، 996
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان: 414، 622
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سمیرم: 253
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قزوین: 757
سپاه پاسداران بندر ترکمن: 466
سپاه پاسداران بوکان: 149، 338، 465، 942، 948، 952، 961، 1000
سپاه پاسداران سردشت: 480
سپاه پاسداران سنندج: 282، 338، 584، 600، 675، 805، 851، 922، 925، 942، 948، 961، 975، 984، 988، 1000، 1005، 1006، 1007
سپاه پاسداران گرگان: 544
سپاه پاسداران منطقه 9 (استان‌های فارس و بوشهر): 127، 622، 716، 930، 990
سپاه پاسداران یزد: 900
سپاه پاسداران: در اکثر صفحات
سپاه پاوه: 168، 933، 962
سپاه پیرانشهر: 783، 930
سپاه جوانرود: 479، 962
سپاه جهرم: 622
سپاه خمین: 622
سپاه داراب: 622
سپاه رشت: 84
سپاه روستای کهن‌آباد گرمسار: 621
سپاه زابل: 415
سپاه زاهدان: 415
سپاه سپیدان: 622
سپاه سقز: 901، 1005
سپاه سمنان: 84، 415
سپاه شهمیرزاد: 415
سپاه کامیاران: 901، 1004
سپاه کرج: 415
سپاه گیلان: 622
سپاه لار: 622
سپاه لنجان سفلی: 622
سپاه مازندران: 622
سپاه مشهد: 622
سپاه منطقة5 کشوری: 21، 567، 972
سپاه منطقه خراسان: 699، 987
سپاه منطقه گزگزاره: 901
سپاه منطقه10 کشوری (استان تهران): 393، 394، 403، 954
سپاه منطقه4: 622
سپاه مهاباد: 528، 554، 961، 967، 970
سپاه مهدی‌شهر: 415
سپاه میاندوآب: 600، 975
سپاه میبد: 622
سپاه نقده: 465، 961، 997
سپاه همدان: 622
ستاد مرکزی سپاه: 21، 257، 294، 335، 414، 826، 947، 956، 1003
شورای عالی سپاه: 419، 929
فرماندهی سپاه بوکان: 150
فرماندهی منطقه5 سپاه پاسداران: 772
قرارگاه بعثت: 755، 770، 772، 804، 992، 995، 996، 997، 1000
قرارگاه تاکتیکی لشکر فتح: 219، 241، 291
قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع): 24، 25، 43، 82، 98، 99، 117، 134، 151، 152، 160، 193، 194، 195، 197،221، 222، 223، 244، 245، 246، 259، 281، 297، 338، 354، 379، 413، 430، 449، 450، 465، 467، 468، 478، 479، 480، 496، 515، 518، 542، 554، 556، 584، 591، 675، 735، 744، 770، 798، 804، 816، 829، 830، 901، 902، 922، 925، 926، 929، 930، 935، 938، 940، 944، 948، 950، 959، 961، 964، 970، 971، 973، 974، 992، 1000، 1003، 1007، 1009
قرارگاه عملیاتی سپاه: 187
قرارگاه عملیاتی ظفر: 115
گروه رزمی بوشهر: 644
گروهان ضربت بلال سپاه پاسداران: 465
گروهان مرکزی دهلران - موسیان: 377
لشکر14 امام حسین(ع): 552، 970
لشکر3 صاحب الزمان(عج): 96، 164، 166، 180، 215، 933
لشکر3
فتح: 96، 187، 188، 190، 216، 219، 240، 241، 255، 279، 291، 937
لشکر7 فجر: 253
ارتش جمهوری اسلامی ایران: در اکثر صفحات
توپخانه ارتش ایران: 115، 531
تیپ1 لشکر21 حمزه: 166، 188، 214، 216، 219، 278، 291
تیپ1 لشکر21 حمزه: 17، 80، 97، 166، 187، 188، 291
تیپ2 لشکر64 ارومیه: 259
تیپ58 ذوالفقار ارتش: 18، 334
تیپ84 خرم‌آباد ارتش: 17، 79، 97، 167، 187، 189، 215، 219، 220، 291، 307، 310، 552، 943، 945، 970
سازمان رزم ارتش: 643
ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران: 241، 257، 390، 463، 493، 526، 581، 582، 594، 608، 610، 644، 747، 784، 953، 967، 974، 977، 998، 1003
ستاد نیروی زمینی ارتش: 784، 998
قرارگاه نیروی زمینی در جنوب: 96
گردان1 تکاور تیپ 58 ذولفقار: 18
گردان109 لشکر64 ارومیه: 298
گردان167 پیاده: 244
گردان173 پشتیبانی لشکر64 ارومیه: 542
گردان‌های قدس نیروی زمینی ارتش: 22، 582، 633، 719، 832، 833، 834، 973، 1007
گروه55 اصفهان: 945
لشکر21 حمزه: 17، 80، 83، 97، 166، 187، 188، 214، 216، 219، 214، 216، 219
لشکر28 کردستان: 83، 538، 862
لشکر64 ارومیه: 168، 196، 222، 298، 516، 528، 542، 936، 937، 959
نیروی دریایی ارتش: 142، 199، 281، 310، 355، 393، 553، 577، 578، 581، 583، 630، 631، 632، 633، 643، 644، 699، 739، 752، 763 873، 874، 973، 979، 1004
نیروی دریایی بوشهر: 882، 1008
نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران: 22، 96، 101، 142، 187، 192، 196، 197، 240، 225، 284، 294، 312، 313، 340، 354، 431، 340، 341، 354، 467، 468، 479، 519، 520، 567، 581، 582، 591، 614، 643، 693، 717، 744، 784، 812، 832، 872، 874، 936، 942، 943، 945، 948، 961، 962، 966، 974، 977، 980، 990، 993، 998، 1004، 1007
نیروی هوایی ارتش (هوانیروز): 96، 97، 111، 142، 153، 162، 216، 228، 241، 258، 280، 283، 308، 310، 331، 402، 436، 455، 463، 473، 527، 549، 570، 581، 643، 683، 735، 739، 945، 1002
نیروی هوایی سمنان: 443
قرارگاه فتح: 185، 186، 187، 220
قرارگاه قدس: 830، 1004
قرارگاه کربلا: 19، 166، 196، 279، 284، 309، 401، 402، 447، 493، 527، 552، 799، 954، 964، 1000
قرارگاه مرکزی حمزه سیدالشهدا(ع): 43
قرارگاه مرکزی عملیات محرم: 184
قرارگاه مرکزی کربلا: 256، 942
قرارگاه نجف اشرف: 96، 115، 114، 196، 958
قرارگاه قائم5: 17، 164، 279
قرارگاه قائم6: 17، 18، 164، 256
قرارگاه قائم: 17، 18، 19، 79، 96، 164، 196، 215، 217 284، 291، 926، 937، 942، 945
قرارگاه قائم1: 17، 18، 19، 164، 166، 185، 187، 255، 291، 292
قرارگاه قائم2: 17، 18، 19، 20، 164، 166، 186، 187، 291، 292
قرارگاه قائم3: 17، 18، 19، 20، 164، 166، 187، 188، 255، 279، 291، 292، 308
قرارگاه قائم4: 17، 18، 19، 20، 164، 167، 187، 189، 256، 279، 291، 292، 307
ژاندارمری ایلام: 377
ژاندارمری باختران: 293
ژاندارمری بیات: 166
ژاندارمری چرئیل‌آباد: 674
ژاندارمری کامیاران: 126
ژاندارمری کردستان: 245، 246، 347
ژاندارمری کرمانشاه: 465، 961
ژاندارمری مریوان: 566
ژاندارمری موسیان: 17، 166
ژاندارمری ناحیة خوزستان: 166، 293
ژاندارمری یزد: 584
ژاندارمری: 17، 25، 63، 69، 70، 83، 116، 117، 126، 133، 150، 151، 166، 246، 247، 282، 293، 298، 316، 337، 377، 378، 450، 465، 496، 515، 566، 584، 600، 601، 641، 674، 706، 707، 716، 735، 812، 830، 851، 862، 864، 865،
882، 901، 925، 928، 930، 931، 943، 946، 948، 951، 959، 966، 972، 974، 975، 988، 989، 1003، 1004، 1006، 1007، 1008، 1009، 1010
سازمان رزم: 285، 292، 458، 643
شهربانی ارومیه: 963
شهربانی اهواز: 355، 950
شهربانی خرمشهر: 673، 984
شهربانی سردشت: 117، 928
شهربانی سقز: 851
شهربانی سنندج: 169، 465، 961، 981
شهربانی شادگان: 622
شهربانی قزوین: 65
شهربانی قوچان: 887
شهربانی یزد: 464، 961
شهربانی: 380، 381، 481، 798، 864، 952، 999
کلانتری یوسف‌آباد (تهران): 967
کمیتة انقلاب اسلامی شهرستان ابهر: 316، 946
کمیتة منطقة8 تهران: 153
کمیته انقلاب اسلامی شرق تهران و منطقه تهرانپارس: 282
کمیته انقلاب اسلامی مشهد: 338، 948
کمیته انقلاب اسلامی: 65، 84، 85، 86، 117، 127، 152، 153، 169، 196، 222، 225، 282، 299، 300، 316، 355، 356، 392، 452، 453، 466، 481، 543، 544، 585، 586، 591، 686، 819، 821، 868، 869، 871، 906، 944، 946، 950، 963، 967، 974
کمیته مرکزی شهرستان بیرجند: 247
کمیته مرکزی قزوین: 756، 995
کمیته منطقه اسطلک: 299
کمیته منطقه5: 44
گردان ژاندارمری ناحیة خوزستان: 166
گردان173 لشکر64: 479
گردان907 ژاندارمری: 291
گروهان ژاندارمری بیات: 166
گروهان ژاندارمری موسیان: 17
گروهان مرکزی دهلران - موسیان: 377
نیروهای ضد‌زره ایران: 280
واحد مشترک اطلاعاتی: 413
ارتش چهارم عراق: 487
ارتش عراق: 16، 17، 18، 21، 31، 32، 34، 41، 52، 54، 63، 87، 98، 102، 115، 116، 120، 128، 133، 141، 190، 192، 193، 205، 209، 217، 220، 222، 227، 228، 232، 236، 237، 240، 242، 242، 255، 257، 279، 280، 281، 283، 291، 293، 307، 308، 309، 310، 313، 315، 319، 331، 332، 335، 340، 350، 351، 371، 372، 373، 376، 382، 387، 390، 391، 398، 41، 402، 506، 508، 515، 520، 522، 527، 534، 536، 540، 541، 549، 552، 553، 570، 571، 594، 595، 608، 618، 640، 650، 657، 658، 659، 673، 696، 698، 717، 728، 729، 733، 743، 751، 754، 769، 782، 797، 804، 806، 829، 834، 849، 860، 881، 900، 928، 930، 935، 937، 939، 941، 942، 945، 954، 960، 962، 964، 965، 966، 968، 970، 971، 972، 975، 982، 990، 991، 992، 993، 1001، 1009
استخبارات عراق، سازمان اطلاعاتی و تشکیلات پلیس مخفی عراق: 210، 304، 572، 659، 982
توپخانة ارتش عراق: 16
تیپ103 گارد مرزی: 309، 520
تیپ108 گارد مرزی: 217، 520
تیپ16 زرهی: 217
تیپ17 زرهی لشکر10: 218، 390، 401
تیپ2 لشکر10: 242، 939
تیپ24 مکانیزه: 217، 218، 309، 520
تیپ32 مهمات خاصه: 520
تیپ33 نیروی مخصوص عراق: 657
تیپ38 پیاده: 520، 640
تیپ42 زرهی: 257، 309، 520
تیپ423 پیاده: 217، 257، 285، 309، 520، 567
تیپ426 پیاده: 390، 401
تیپ46 مکانیزه: 463
تیپ501: 520
تیپ504 پیاده: 390، 401، 552
تیپ505 پیاده: 217، 218، 257، 285، 309، 520، 567
تیپ506 پیاده: 463
تیپ512: 640
تیپ6 زرهی لشکر3: 390
تیپ60 زرهی: 217، 285، 309، 520
تیپ606 پیاده: 217، 218، 219، 257، 285، 309، 520، 567
تیپ62: 257
تیپ701 ارتش عراق: 552، 640
تیپ703 پیاده: 217، 257، 285
تیپ704 پیاده: 401، 520، 552
جیش‌الشعبی: 217، 257، 461، 960
سازمان امنیت عراق: 34
سازمان رزم: 458
سپاه چهارم عراق: 91، 351، 962
سپاه دوم عراق: 101، 473، 962
فرماندهی کل عراق: 351
قرارگاه تاکتیکی لشکر10 زرهی عراق: 218
گردان تحریر: 218
گردان صدام: 218
گردان مالک: 447
گردان مهندسی لشکر3 عراق: 658
گردان1 تیپ40: 446، 958
گردان11 تیپ17 زرهی گارد جنگی: 567
گردان2 تیپ40: 446، 958
گردان3 تیپ40: 446، 958
گردان79 نیروی مخصوص: 658
گردان9 تیپ17 زرهی گارد جنگی: 567
لشکر10 زرهی عراق: 91، 218، 285
لشکر24 عراق: 309
نیروی دریایی عراق: 274، 281، 540، 562، 569، 941
نیروی زمینی ارتش عراق: 141، 142، 256، 562، 940
نیروی هوایی ارتش عراق: 41، 116، 149، 205، 206، 217، 241، 256، 274، 280، 473، 476، 523، 535، 540، 549، 550، 562، 569، 570، 571، 724، 763، 806، 940، 962، 966، 972، 973
اتحادیة زنان مسلمان عراق: 575
اتحادیة کمونیست‌های ایران: 27، 530، 902، 963، 990
اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان عراقی در امریکا و کانادا: 548، 638، 980
اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا: 710، 989
اتحادیه عرب: 122
اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها): 461
انجمن اسلامی آزمایشگاه بررسی آفات و بیماری‌های گیاهی مشهد: 441
انجمن اسلامی آمل: 944
انجمن اسلامی بانک کارگشایی: 21، 346
انجمن اسلامی بانک مرکزی قم: 393
انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در پاریس: 817، 991، 994، 997، 1002
انجمن اسلامی دانشجویان سراسر کشور: 602
انجمن اسلامی دانشجویان عراقی در لندن: 793، 999
انجمن اسلامی دانشگاه‌های سراسر کشور (دفتر تحکیم وحدت): 626، 627، 979
انجمن اسلامی روستای دهبار: 252
انجمن اسلامی روستای طینوج: 252
انجمن اسلامی فارغ‌التحصیلان شبهقارة هند: 603، 976
انجمن اسلامی کارخانه تراکتورسازی تبریز: 622
انجمن اسلامی معلمان ایران: 538، 968
انجمن اسلامی منطقه16 پستی: 393
انجمن اسلامی نسخه‌پیچان و کارگران داروخانه‌های تهران و حومه: 393
انجمن اسلامی‌دانشجویان عراقی در انگلیس و ایرلند: 703
باند بادرمانیهوف (آلمان): 362
بنیادگرایان اسلامی: 92
پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها): 276، 450، 461، 538، 941، 960، 968
پیش‌مرگان حزب دمکرات کردستان: 830، 972
پیش‌مرگان کرد مسلمان: 42، 82، 194، 281، 337، 353، 379، 491، 642، 735، 830، 851، 901، 902، 942، 948، 949، 992، 1004
پیش‌مرگان: 245، 595، 771
جامعة روحانیت مبارز عراق: 29، 575
جامعه روحانیت مبارز تهران: 248، 615، 940، 977
جبهه پایداری: 751، 795، 888
جبهه خلق برای آزادی فلسطین: 803، 1000
جبهه دمکراتیک میهن‌پرستان ناسیونالیست‌ها: 112
جنبش شیعیان امل: 695
جنبش فتح: 178
جوانمردان قطور: 99
چته‌های حزب دمکرات: 42، 63، 161، 168، 338، 465، 584، 641، 992، 924، 933، 948، 961، 973، 980
چته‌های ضدانقلاب: 98، 378، 926
چته‌های کومه‌له: 82، 354
چریک‌های چپ‌گرای مجاهدین: 153
چریک‌های فدایی خلق (اقلیت): 27، 66، 153، 226، 355، 414، 450، 451، 466، 481، 529، 530، 543، 544، 662، 675، 676، 735، 950، 969، 980، 985، 992
چریک‌های فدایی خلق شاخه اکثریت: 584
چریک‌های کُرد: 126، 811، 929
حزب بعث (شاخة الفشار): 77، 925
حزب بعث سوریه: 803
حزب بعث سوسیالیست عرب: 54، 143
حزب بعث عراق: 40، 110، 111، 119، 359، 399، 404، 422، 489، 521، 553، 572، 577، 595، 645، 659، 668، 669، 670، 671، 681، 763، 792، 805، 925، 966، 970، 983، 984، 985، 999
حزب توده: 66، 75، 76، 117، 176، 177، 247، 321، 361، 486، 487، 646، 934، 939، 946، 963، 981
حزب جمهوری اسلامی: 614، 615، 718، 783، 977، 990، 998
حزب دمکرات امریکا: 806
حزب دمکرات کردستان ایران: 24، 25، 43، 67، 68، 83، 98، 116، 126، 133، 134، 149، 150، 151، 160، 168، 194، 221، 222، 224، 225، 244، 245، 259، 281، 282، 298، 337، 338، 353، 378، 379، 413، 430، 449، 450، 465، 479، 496، 497، 515، 528، 542، 543، 554، 565، 566، 584، 585، 600، 609، 624، 650، 651، 662، 674، 675، 698، 707، 715، 716، 729، 734، 735، 743، 744، 755، 770، 771، 772، 782، 783، 798، 804، 805، 810، 811، 830، 841، 842، 851، 901، 929، 931، 933، 935، 938، 940، 942، 948، 949، 956، 959، 961، 969، 973، 981، 984، 986، 988، 999، 1000، 1004، 1005، 1009
حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها): 474، 538، 696، 933، 959، 960، 962، 968، 987
حزب سوسیالیست ایتالیا: 226، 938
حزب سوسیالیست: 31، 461، 730
حزب کارگر اسرائیل: 287، 288، 943
حزب کمونیست شوروی: 395، 396، 409، 681، 778، 793، 954، 955، 988
حزب کمونیست عراق: 112
حزب‌الدعوة عراق: 29، 393، 575، 670، 727، 834، 954، 991
رژیم بعث عراق، حکومت بعث عراق: 29، 43، 52، 103، 193، 198، 318، 362، 387، 538، 555، 560، 561، 577، 628، 814، 828، 968
رژیم رادیکال اسلامی: 112
سازمان اتحادیه کمونیست‌های ایران: 716
سازمان پیکار، گروه پیکار: 27، 126، 153، 226، 300، 481، 496، 497، 516، 530، 543، 716، 929، 938، 944، 964، 966، 990
سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اقلیت (گروه اشرف دهقان): 66، 496، 466، 496، 497، 585، 830، 924، 974، 1004
سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اقلیت اصفهان: 127، 956
سازمان چریک‌های فدایی خلق: 259، 929، 932، 938، 940، 953، 959، 961، 963، 964، 967، 983، 1004
سازمان عمل اسلامی عراقی: 29، 575، 696
سازمان کمونیستی راه کارگر: 127
سازمان مارکسیستی طوفان: 466، 798، 961، 1000
سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شاخة رودسر: 196، 935
سازمان مجاهدین خلق (منافقین): 26، 27، 31، 44، 45، 64، 65، 66، 84، 100، 117، 127، 134، 152، 153، 168، 169، 195، 196، 224، 225، 226، 232، 245، 246، 247، 260، 262، 282، 299، 300، 316، 317، 338، 379، 380، 392، 403، 404، 413، 431، 449، 451، 452، 465، 466، 479، 529، 543، 544، 554، 556، 585، 590، 600، 609، 612، 626، 627، 642، 646، 651، 662، 663، 675، 676، 684، 699، 707، 710، 716، 729، 735، 743، 745، 755، 756، 757، 774، 783، 787، 788، 798، 804، 805، 807، 817، 831، 842، 847، 851، 863، 882، 906، 922، 924، 925، 927، 928، 929، 932، 933، 935، 938، 939، 940، 942، 944، 946، 948، 950، 952، 953، 955، 956، 957، 959، 963، 964، 961، 967، 969، 970، 974، 976، 975، 977، 978، 980، 981، 983، 984، 985، 986، 987، 988، 990، 991، 992، 993، 994، 995، 997، 981، 998، 1000، 1001، 1002، 1004، 1005، 1006، 1007، 1008، 1009
ساف: 112
ساواک: 364، 748، 1001
سوسیالیست‌های فرانسه: 576، 577، 578، 774، 808
شاخه دختران سازمان مجاهدین خلق (منافقین): 707، 988
شاخ-ه کارگری سازمان مجاهدین (منافقین) در اصفهان: 676
شورای ملی مقاومت (مستقر در پاریس): 100، 823
شورای ملی مقاومت: 25، 31، 85، 224، 226، 245، 379، 404، 405، 454، 621، 730، 743، 744، 842، 927، 938، 959، 978
عراقی‌های مبارز مقیم ایران: 29
فالانژهای لبنان: 638، 980
فدائیان خلق: 176، 934
فداییان اسلام: 356
گروه جنگل: 684، 986، 995
گروه خبات: 222، 935، 937
گروه زیرزمینی بنیادگرای الجهاد: 714، 989
گروه سلطنت‌طلب ایران: 585
گروه سهند: 27، 66، 317، 529، 530، 924، 946، 967
گروه شهید ابوجعفر: 814
گروه شهید مظفر بکر: 696
گروه کمونیستی طوفان: 84، 600، 735، 975، 992
گروه کومه‌له: 27، 82، 117، 126، 134، 151، 168، 169، 222، 281، 282، 316، 338، 354، 413، 430، 450، 465، 496، 528، 543، 584، 585، 599، 600، 608، 609، 624، 641، 675، 683، 684، 706، 707، 715، 716، 729، 735، 770، 771، 782، 798، 805، 816، 830، 842، 875، 901، 925، 931، 933، 937، 942، 946، 948، 949، 956، 957، 959، 961، 964، 967، 975، 976، 978، 980، 984، 986، 988، 989، 991، 992، 996، 998، 1000، 1001، 1002، 1003، 1005، 1009
گروه‌های مسلح غیرقانونی: 25، 26، 27، 42، 566، 608، 640، 641، 683، 798، 804، 805، 816، 829، 830، 862، 922، 924، 928، 931، 937، 939، 940، 952، 953، 956، 961، 962، 966، 972، 974، 975، 976، 980، 981، 984، 985، 986، 987، 988، 989، 992، 993، 995، 996، 997، 1000، 1002، 1003، 1004، 1007، 1008، 1009
گروه‌های مسلح معارض: 27، 932
گروه‌های معارض مسلح آرمان مستضعفان: 642، 980
لیبرال‌ها: 269، 764
مجاهدین معارض عراقی، مجاهدین مسلمان عراقی: 29، 63، 305، 575،548 594، 624، 681، 696، 769، 813، 814، 894، 925، 930، 951، 975، 980، 978، 985، 996، 1002
منافقین: 262، 875، 876
موساد: 364، 842
نازی‌های آلمان: 224
نهضت آزادی بخش تونس: 315
نهضت آزادی بخش سریلانکا: 315
نهضت آزادی بخش سودان: 315
نهضت آزادی بخش نیجریه: 315
نهضت آزادی: 269
نهضت مقاومت فرانسه: 224،
نیروهای ضدانقلاب، ضدانقلابیون: 24، 43، 44، 45، 64، 67، 68، 83، 98، 99، 116، 117، 127، 133، 134، 151، 152، 168، 193، 194، 195، 197، 222، 223، 225، 232، 244، 259، 264، 268، 281، 297، 298، 316، 317، 318، 337، 353، 354، 378، 379، 381، 392، 413، 414، 430، 431، 449، 450، 452، 464، 469، 478، 479، 480، 481، 496، 497، 515، 519، 527، 528، 529، 530، 543، 554، 556، 565، 566، 577، 578، 585، 600، 604، 608، 612، 614، 640، 641، 642، 650، 662، 664، 674، 675، 684، 690، 692، 710، 715، 716، 729، 735، 743، 744، 755، 756، 757، 758، 759، 770، 771، 772، 773، 782، 783، 801، 804، 808، 810، 817
هیز افشین حزب دمکرات کردستان: 259
هیز پیشوای حزب دمکرات: 43، 931
هیز خو: 259
آتشبار122 میلی‌متری: 17
آر.پی.جی7: 42، 82، 117، 168، 237، 798
اسلحة ام.پی5: 153
اسلحة برنو: 194، 282، 316
اسلحه ام1: 43، 282، 316، 338، 378، 450
اسلحه کالیبر50 میلی‌متری: 830
اسلحه کلاشینکف: 82، 153، 246، 300، 339، 450، 461، 496، 515، 594، 650، 798، 830، 902
اسلحه یوزی، مسلسل یوزی: 316، 339، 481، 811، 902
اسلحه‌کلاش: 338، 932
بالگرد جت رنجر: 826، 1003
بالگرد سوپر فرلئون فرانسوی: 549، 550، 624، 978
بالگرد فرانسوی غزال: 523، 524، 549، 550، 966
بالگرد کبری: 464
بالگرد مسلح توما: 524، 966
بالگرد214: 464
بشکه فوگاز: 237
بمب آتش‌زای دست‌ساز (کوکتلمولوتف): 379، 684، 699، 808، 952
بمب خوشه‌ای: 241، 933، 960
بمب ساعتی: 950
بمب‌افکن ب52: 704، 726
بی‌سیم پی.آر.سی: 77، 338، 496
تانک ام60 امریکایی: 752
تانک تی 55: 128، 352، 930
تانک تی54: 128، 930
تانک تی62 روسی: 524، 966
تانک تی72: 128، 930
تانک کاسکاول: 218
تانک‌های فرانسوی ام.آ.پی549
تانک‌های فرانسوی آ10: 549
تفنگ106: 80، 132، 257، 309، 402
تفنگ ژ3: 63، 169، 194، 241، 246، 282، 298، 316، 338، 339، 378، 392، 465، 600، 624، 863، 902
تفنگ قناسه: 82
توپ ضدهوایی 130م.م: 241
توپ120 میلی‌متری، آتشبار120 م.م: 276، 309
توپ155 میلی‌متری خودکششی: 391، 549
توپخانه105 میلی‌متری ارتش: 17
تی.ان.تی: 67، 68، 82، 317، 339، 515، 554، 658، 813، 814، 863، 894، 902
تیربار دوشکا: 276
جت اف5: 550
جت ایلیوشین: 121
جت ب52: 93
جت فانتوم: 550
جنگنده اف15: 726
جنگنده اف16: 158، 932
جنگنده اف18: 158، 932
جنگنده اف4: 624، 978
جنگنده‌های بمب‌افکن جگوار: 93
خمپارة 60 میلی‌متری: 168
خمپارة 82: 132،
خمپاره‌انداز60 میلی‌متری: 82
خمپاره‌انداز81 میلی‌متری: 430، 594
خودرو ایفا: 151، 255، 479، 565، 882، 939، 951
خودرو زیل: 372، 403، 595، 608، 955، 976
خودرو گاز96 ارتش: 83
دوشکا: 141
سلاح دفاع هوایی رولاند: 205
سی130: 97
کاتیوشا: 242، 255، 257، 308، 310، 377، 733، 945، 992
کامیون مدل گاز66 نظامی: 528
کلت رولور: 153
کلت کالیبر45: 735
کلت کمری: 43، 84، 194، 195، 282، 300، 316، 338، 378، 450، 481، 548، 624، 662، 676، 699، 729، 975، 987
کلت45: 153
گلوله ضدهوایی: 293
موشک اگزوسه: 205
موشک ام. ای24: 550
موشک ایتر 530: 550
موشک بازوکا: 280
موشک تاو: 242، 257
موشک زمینبهزمین: 121، 177، 437، 733، 861، 904، 1006
موشک سام2: 128، 930
موشک سام3: 128، 930
موشک سام6: 128
موشک سطح‌به‌سطح: 125، 929
موشک ضدتانک فرانسه: 524، 966
موشک ضدتانک مارتل فرانسوی: 715، 989
موشک ضدتانک میلان: 550
موشک فراگ ساخت شوروی: 861
موشک فروغ: 179
موشک فونیکس: 170
موشک مالیوتکا: 220، 257
موشک هارپون: 170
موشک هوابه‌زمین: 121
موشک هوابه هوای ماتا: 550
موشک12 متری زمینبهزمین: 860
موشک5/16 میلی‌متری لونا: 179
موشک‌انداز آر.پی.جی7: 798
موشک‌انداز اوزا: 644
موشک‌های اگزوسه ام 29: 111
موشک‌های زمینبهزمین اسکاد: 128، 930
موشک‌های ضد‌رادار ماتر: 550
میراژ اف1: 293، 524، 549، 550، 754، 966
میراژ: 30، 35 438
میراژ2000: 550، 806
میگ23: 120، 129، 149، 550، 754
میگ25 روسی: 120، 129، 178، 206، 524، 550، 581، 806، 985
میگ27 روسی: 120، 524
میگ21: 129، 178
میگ24: 129
مین امریکایی: 83
مین بشکهای ضدتانک: 41، 82
مین تی.ام46 ضد‌خودرو: 316
مین شناور دریایی: 23، 553، 973
مین ضدتانک: 83، 674، 984
مین ضدنفر: 41، 82
مین کششی: 41
ناو هواپیمابر اینتر پرایز: 704، 720
هاوکرهانتر: 93
هواپیماهای اف5: 331، 973
هواپیمای اف1: 438
هواپیمای اف14: 170، 178، 589
هواپیمای اف16: 170
هواپیمای اف4: 170
هواپیمای اف5: 581
هواپیمای ال 10: 765
هواپیمای جاسوسی آواکس: 249، 704، 726
هواپیمای جنگنده میگ شوروی: 35، 293، 524، 673
هواپیمای سوخو 22: 310
آتش تهیه: 242، 390
آزادسازی بستان: 31
آزادسازی خرمشهر: 31، 412، 657، 891
آزادسازی قدس: 794
آزادسازی محور پیرانشهر - سردشت: 24
اشغال افغانستان به‌دست شوروی: 46، 58، 93، 201، 369، 371، 460، 512، 524، 545، 752
اقدامات ایذایی، عملیات ایذایی: 41، 64، 180
بمباران آبادان: 167، 192، 930، 958، 960، 964، 966
بمباران پادگان ابوذر: 597
بمباران پادگان عین‌خوش: 125، 132، 967
بمباران جادة تدارکاتی عین‌خوش - دهلران: 132
بمباران دزفول: 102، 139
بمباران شهر ایلام: 97، 102، 132، 139، 293، 477، 926، 943
بمباران شهر سرپل ذهاب: 597
بمباران کشتی نفتکش در جزیره خارک: 540
بمباران هسته‌ای ایران: 146
تصرف رادیو دمکرات در شیرجو: 24
تهاجم هوایی عراق به خرم‌آباد: 149، 931، 981
تهاجم هوایی عراق به سوسنگرد: 149، 931
جنگ بدر: 843
جنگ تحمیلی: 140، 364
جنگ جهانی دوم: 142، 863، 891، 1007
جنگ خاورمیانه (1967 م): 562
جنگ خلیج فارس: 142، 144، 156، 206، 343، 369، 370، 471، 484، 512، 537، 548، 558، 618، 648، 656، 670، 793، 779،849، 897، 951، 972، 999
جنگ عرب و فارس: 32، 234، 302، 318، 751
جنگ فرسایشی: 105، 703
جنگ لبنان: 372
جنگ محمره (خرمشهر): 142
حملات شیمیایی عراق: 15، 24
حملة نظامی طبس: 146، 267، 604
حمله شوروی به افغانستان: 752
حمله موشکی عراق به جزیره خارک: 428، 957
حمله موشکی عراق به دزفول: 119، 177، 860، 861، 882، 885، 886، 893، 904، 905، 906، 926، 933، 1008
حمله موشکی عراق به کشتی تجاری ایران: 280
حمله موشکی: 583، 945
حمله هوایی به آبادان: 947، 957، 992
حمله هوایی به بوشهر: 640، 957
حمله هوایی به پادگان عین‌خوش: 125، 929
حمله هوایی(موشکی) عراق به ایلام: 98، 177، 930، 957
رفع محاصرة آبادان: 31
صلح: 16، 38، 39، 40، 46، 47، 49، 55، 58، 68، 69، 70، 71، 72، 73، 85، 86، 88، 90، 92، 102، 103، 104، 108، 109، 118، 119، 120، 122، 130، 140، 156، 158، 159، 177، 196، 197، 198، 199، 201، 206، 207، 208، 225، 228، 229، 230، 231، 232، 233، 234، 235، 236، 247، 250، 273، 275، 287، 301، 302، 304، 317، 318، 319، 325، 328، 329، 331، 343، 356، 359، 369، 385، 397، 405، 408، 418، 421، 424، 425، 438، 470، 483، 470، 483، 484، 485، 504، 509، 511، 521، 525، 530، 533، 544، 548، 553، 555، 556، 558، 562، 563، 568، 571، 621، 632، 637، 648، 652، 703، 704، 724، 725، 760، 777، 780، 784، 883، 884، 885، 886، 891، 903، 907، 923، 924، 925، 927، 930، 932، 936، 938، 946، 947، 955، 956، 957، 961، 963، 965، 969، 971، 978، 988، 991
عقب‌نشینی: 20، 33، 34، 43، 54، 55، 71، 98، 123، 142، 150، 177، 244، 263، 301، 308، 328، 335، 350، 351، 352، 380، 390، 399، 425، 461، 476، 487، 508، 562، 563، 566، 570، 595، 638، 640، 669، 695، 696، 706، 728، 729، 734، 774، 816
عملیات امام رضا(ع): 862
عملیات ایذایی: 273
عملیات بیت‌المقدس: 27، 31، 190، 293، 332، 431، 570، 657، 658، 982
عملیات ثامن‌الائمه(ع): 31، 431
عملیات جید تایگر: 726
عملیات رمضان: 31، 32، 41، 108، 110، 205، 292، 431، 467، 922، 928
عملیات شهید بهشتی: 43
عملیات شهید شهرکندی: 244
عملیات طریق‌القدس: 31، 431
عملیات فتح‌المبین: 27، 31، 412، 431، 584
عملیات فجر: 316
عملیات کمین: 465، 961
عملیات محرم: 15، 16، 17، 18، 20، 21، 27، 96، 164، 184، 185، 189، 192، 209، 212، 214، 217، 218، 219، 220، 227، 228، 229، 231، 240، 242، 243، 247، 255، 256، 257، 258، 262، 265، 272، 278، 279، 283، 284، 285، 292، 294، 295، 297، 301، 309، 310، 313، 314، 321، 325، 330، 331، 334، 336، 340، 343، 350، 351، 352، 355، 360، 361، 364، 368، 377، 380، 387، 391، 393، 398، 401، 402، 411، 412، 423، 428، 429، 431، 438، 439، 456، 458، 466، 467، 472، 493، 518، 520، 521، 537، 541، 549، 552، 553، 555، 567، 573، 581، 582، 603، 606، 728، 762، 926، 933، 937، 938، 939، 940، 941، 942، 943، 944، 945، 946، 947، 948، 949، 950، 953، 954، 955، 956، 958، 961، 966، 968، 970، 971، 973، 976، 977
عملیات محمد رسول‌الله(ص): 431
عملیات مروارید: 644، 981
عملیات مریوان: 82
عملیات مسلم‌بن‌عقیل: 21، 27، 32، 37، 41، 82، 101، 115، 132، 140، 141، 197، 220، 242، 280، 387، 431، 437، 446، 447، 463، 476، 493، 495، 506، 509، 510، 540، 541، 559، 560، 570، 581، 706، 733، 922، 927، 931، 953، 964، 965، 966
عملیات مطلع‌الفجر: 431
عملیات والفجر: 285، 295
فتح خرمشهر: 231، 657، 658، 764
گلوله‌باران پادگان عین‌خوش: 132، 930
گلوله‌باران پیرانشهر: 935
گلوله‌باران تأسیسات نفتی عراق: 115
گلوله‌باران شهر آبادان: 97، 125، 149، 192، 258، 281، 335، 402، 428، 428، 477، 493، 552، 581، 597، 608، 624، 640، 650، 659، 673، 683، 698، 706، 715، 728، 733، 743، 754، 769، 782، 797، 804، 810، 816، 829، 860، 861، 926، 929، 933، 935، 940، 945، 949، 955، 957، 962، 975، 980، 981، 987، 991، 993، 994، 1000، 1003، 1004، 1005، 1006
گلوله‌باران شهر ایلام: 477، 782
گلوله‌باران شهر سرپل ذهاب: 733، 743، 993
گلوله‌باران شهرخرمشهر: 258، 402، 428، 477، 493، 552، 581، 608، 640، 650، 673، 706، 715، 728، 754، 769، 782، 930، 933، 943، 954، 957، 962، 964، 966، 980، 981، 991، 994، 1000، 1004
گلوله‌باران محوطه راه‌آهن خرمشهر: 464، 960
مانور ببر خسته: 93
مانور تبلیغاتی: 102
مانور زرهی عراق: 96،
مانور مشترک امریکا و عمان: 776، 777، 786، 997
محاصرة دریایی ایران: 15، 22
محاکمة صحرایی: 34
هلی‌برد: 167
وقایع و اصطلاحات سیاسی
آتش‌بس: 38، 46، 69، 103، 140، 473، 511، 512، 534، 536، 558، 891، 924
اجلاس بررسی نقش مصر در جهان عرب: 760
اجلاس بین‌المللی صلیب‌سرخ: 302
اجلاس سران عرب در فاس: 143، 344، 424، 426، 702، 779، 780، 834
اجلاس سران کشورهای سازمان وحدت افریقا در طرابلس: 383، 794
اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیة عرب: 37
اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد: 32، 121، 129، 141، 145، 207، 287، 304، 356، 362، 383، 435، 453، 459، 470، 471، 504، 520، 668، 702، 720،794، 888، 943، 950، 959، 961، 984، 990، 966
اجلاس وزیران خارجة کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس: 16، 27، 36، 37، 38، 62، 207، 234، 249 343، 352، 368، 370، 396، 397، 408، 423، 424، 460، 484، 511، 637، 790، 812، 836، 846، 858، 876، 895، 896، 897، 905، 911، 912، 914، 915، 916، 917، 918، 919، 949، 955، 956، 1002
اجلاس وزیران دفاع و امور خارجه کشورهای خلیج‌فارس: 343
اجلاس وزیران نفت کشورهای عرب صادرکننده نفت (آ.اوپک): 568، 789، 910، 913، 978، 1005
استکبار جهانی: 103
انتخابات ریاست‌جمهوری سال 1980 امریکا: 272
انتخابات ریاست‌جمهوری: 842
انتخابات عراق: 521
انتخابات مجلس خبرگان: 16، 25، 28، 29، 259، 379، 686، 687، 707، 719، 730، 734، 735، 736، 737، 743، 744، 754، 755، 770، 772، 773، 775، 776، 782، 783، 785، 786، 787، 797، 798، 801، 804، 811، 821، 822، 823، 830، 831، 842، 843، 844، 853، 854، 855، 874، 875، 892، 952، 986، 988، 991، 992، 993، 997، 998، 1000، 1001، 1002، 1005، 1006، 1009
انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی: 28، 29، 259، 379، 743، 744، 754، 770، 773، 775، 776، 785، 786، 787، 788، 842، 844، 979، 993، 940، 997
انقلاب اسلامی: اکثر صفحات
انقلاب فرهنگی: 409، 955
انقلاب نیکاراگوئه: 709
بحران خاورمیانه: 353
بیانیه الجزایر: 268، 269، 342، 438، 468، 469، 941، 961
بیستوچهارمین اجلاس کمیته بازرگانی آسیا و اقیانوسیه (اسکاب): 636، 979
پروتکل ایران و یوگسلاوی: 634
پنجمین اجلاس کمیته مشترک عراق و اتریش: 274
پیمان الجزایر: 425، 957
پیمان سنتو: 854
تحریم اقتصادی امریکا علیه ایران: 270، 576، 941، 951
تحریم اقتصادی: 323، 324
تحریم انتخابات: 25، 707، 988
تحریم خرید نفت ایران: 366
تحریم سیاسی - اقتصادی ایران: 201، 271، 936
تحریم نفتی و تسلیحاتی علیه ایران: 897، 898
تروریسم بین‌المللی: 111
تسخیر لانة جاسوسی امریکا، تصرف سفارت امریکا: 235، 265، 266، 267، 268، 270، 271، 301، 365، 586، 941
جلسه سران سه قوه جمهوری اسلامی: 646، 981
جنگ اقتصادی: 366
چهارمین اجلاس فوق‌العاده یونسکو در پاریس: 710، 989
حقوق‌بشر: 52، 122، 226، 431، 505، 705، 801، 883، 884، 929، 985
دمکراسی: 362، 88
رادیکالیسم عرب: 93
سومین اجلاس مجمع عمومی خبرگزاری‌های کشورهای غیرمتعهد (تونس): 502، 965
سومین همایش سراسری مسئولان مراکز بنیاد شهید انقلاب اسلامی: 629، 979
سیاست مشترک عربی: 353
صلح تحمیلی: 196، 319
ضدانقلاب: 24، 43، 44، 45، 64، 67، 68، 83، 98، 99، 116، 117، 127، 133، 134، 151، 152، 168، 193، 194، 195، 199، 222، 223، 225، 232، 233، 244، 245، 259، 264، 281، 297، 298، 316، 317، 318، 337، 353، 354، 378، 379، 381، 392، 413، 414، 430، 431، 449، 450، 452، 464، 469، 478، 479، 480، 481، 496، 497، 515، 519، 527، 528، 529، 530، 543، 554، 556، 565، 566، 577، 578، 585، 600، 604، 608، 612، 614، 640، 641، 642، 650، 662، 664، 674، 675، 684، 690، 692، 710، 715، 716، 729، 735، 743، 744، 755، 756، 757، 758، 759، 770، 771، 772، 773، 782، 783، 801، 804، 808، 829، 831، 901، 902، 908، 922، 935، 937، 952، 959، 961، 964، 966، 967، 974، 980، 986، 993، 997، 1009
طرح السعیده: 726
طرح جزیره مصیره: 726
طرح صلح خاورمیانهای ریگان: 57، 58، 92، 108، 109، 110، 130، 488، 562، 621، 704، 725، 978، 988
طرح صلح عربستان: 207
طرح فهد: 353
طرح منطقه الخشم: 726
قرارداد 1975 الجزایر: 39، 102، 103، 105، 328، 329، 485، 486، 504، 637، 638، 927، 947، 979
قطعنامة اجلاس سران عرب در فاس: 426، 780
قطعنامة سازمان ملل: 70، 632، 1005
قطعنامة مجمع عمومی سازمان ملل: 103
قطعنامه اسکاب: 636، 979
کمیسیون مشترک عراق - آلمان شرقی: 713، 989
کنفرانس فاس: 112، 207، 233، 438، 938
کنفرانس مانیل: 53
کنوانسیون ژنو: 52، 53، 54، 92، 532، 705
کودتای 1968 حزب بعث: 489
کودتای نقاب: 902
گروگان‌گیری کارمندان سفارت امریکا در تهران: 90، 174، 370
محاصرة اقتصادی ایران: 22، 266، 267، 664، 712 970، 989
معاهده سالت: 633
منشور اتحادیة عرب: 32، 37
منشور سازمان ملل متحد: 55
موافقت‌نامة کمپ‌دیوید: 146
نشست مشترک نمایندگان پارلمان‌های مصر و سودان در العریش: 75
نشست وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک: 16، 27، 36، 62، 637، 790، 812، 836، 837، 846، 858، 876، 895، 896، 897، 905، 911، 912، 914، 915، 916، 917، 918، 999، 1002، 1004، 1007، 1009، 1010
هفتمین اجلاس فوق‌العاده مجمع عمومی: 92
هفتمین اجلاس کمیسیون مشترک عراق و لهستان: 204
آتش‌نشانی: 149، 192، 258، 335، 565، 625، 978
آسیایی: 505، 522، 532، 572، 681، 824، 965، 968، 1003
آشوری: 497، 964
آلمانی: 37، 141، 303، 370، 373، 374، 456، 549، 605، 836، 931، 951، 960، 976، 1004
اتریشی: 374، 549
ارتش اسرائیل: 146، 288
ارتش امریکا: 726، 761
ارتش انگلستان: 864
ارتش ترکیه: 345، 461
ارتش سودان: 344
ارتش شوروی، روسیه: 147، 396، 864، 925، 927
ارتش فالانژ لبنان: 275، 941
ارتش لبنان: 110، 579، 695
ارتش هند: 382
ارتشی: 867، 872
اردنی: 143، 250، 372، 373، 398، 408، 424، 437، 705، 725، 943، 957
اردوزبان: 56
ارمنی: 497، 505، 964، 965
اروپایی: 52، 55، 92، 110، 141، 205، 226، 274، 321، 324، 327، 456، 509، 510، 522، 576، 702، 716، 732، 764، 837، 884، 923، 931، 951، 989، 1004
اسپانیولی: 360
اسرائیلی: 179، 209، 250، 364، 696، 940
اسلامی: 473
افریقایی: 84، 530، 635، 702، 760، 794، 824، 892، 979، 987، 1003، 1008
افغانی: 346
اقلیدی: 685، 986
امپراطوری عثمانی: 671
امپریالیزم، امپریالیست، امپریالیسم: 50، 73، 92، 103، 106، 113، 119، 146، 170، 175، 265، 266، 271، 276، 301، 313، 406، 416، 470، 471، 485، 486، 578، 579، 638، 666، 761، 786، 794، 795، 801، 803، 885، 888، 902، 909، 934، 973، 982، 993، 1000
امپریالیسم امریکا: 45، 76، 113، 118، 146، 147، 265، 276، 341، 435، 533، 635، 720، 722، 801، 814، 979، 983
امپریالیسم جهانی: 575
امریکایی: 35، 45، 69، 73، 83، 89، 94، 106، 111، 112، 145، 146، 157، 158، 159، 173، 174، 177، 178، 204، 208، 209، 228، 235، 236، 245، 266، 268، 269، 271، 272، 274، 275، 315، 318، 342، 357، 365، 405، 440، 456، 561، 471، 480، 485، 486، 509، 521،
522، 523، 534، 535، 549، 561، 603، 639، 652، 653، 659، 664، 674، 679، 680، 702، 704، 709، 720، 722، 725، 726، 740، 747، 752، 753، 761، 777، 785، 788، 806، 826، 835، 837، 846، 854، 866، 867، 870، 878، 885، 887، 898، 902، 910، 911، 912، 918، 927، 936، 937، 941، 945، 946، 960، 961، 963، 965، 966، 968، 971، 982، 985، 990، 991، 993، 994، 1003، 1004
انگلیسی: 75، 76، 120، 208، 237، 303، 370، 374، 386، 460، 569، 573، 617، 703، 716، 720، 732، 806، 827، 866، 905، 910، 928، 944، 953
ایتالیایی: 456، 960
ایرانی: در اکثر صفحات
ایل ورن‌لو: 879
بازار جهانی نفت: 620
بحرینی: 94
برزیلی: 218، 549، 597، 825، 835، 975، 1003
بسیجی: 44، 116، 150، 194، 221، 243، 299، 335، 378، 403، 429، 448، 450، 527، 528، 542، 555، 567، 586، 612، 613، 625، 642، 663، 685، 690، 699، 717، 735، 736، 746، 812، 872، 907، 922، 924، 944، 952، 953، 955، 956، 957، 959، 961، 971، 974، 978، 980، 986، 990، 992، 994، 999
بعثی: 52، 103، 128، 210، 250، 257، 284، 318، 373، 422، 447، 474، 476، 485، 486، 505، 520، 532، 555، 594، 595، 601، 612، 615، 626، 630، 638، 643، 645، 657، 664، 673، 681، 696، 729، 732، 751، 728، 763، 765، 766، 767، 769، 784، 789، 793، 797، 805، 814، 815، 906، 1004
بلژیکی: 161
بلوچ: 786
بلوک شرق: 128، 303، 417، 762، 923، 924
بلوک غرب: 417، 839، 923
بیت امام خمینی: 248، 285، 300، 940
بیمه اتکایی: 635، 979
بیمه کشتیرانی: 635
پادشاهی هاشمی: 372
پارس‌خودرو: 356
پاکستانی: 87، 545، 694، 751، 752
پان‌عربی: 397، 954
پتروشیمی شیراز: 387، 388، 953
پرتغالی: 391
پروژة 505: 161،
پروژة مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی: 155، 202، 406، 605، 932، 947، 955
پروژه پتروشیمی مشترک ایران و ژاپن (آی.جی.بی.سی): 802، 1000
پلیس آلمان: 710، 807، 808
پلیس انگلیس: 793
پلیس بغداد: 144
پلیس فرانسه: 31، 745، 756، 757، 774، 775، 801، 807، 808، 994، 995، 997، 1000
پلیس کویت: 109، 130، 273، 930، 941
پهلوی: 136، 270، 454، 516، 708، 712، 863، 988
پیام 8 ماده ای امام خمینی: 831، 842، 851، 852، 874، 889، 890، 908، 1002، 1004، 1005، 1006، 1008
تاسوعای حسینی: 109، 115، 118، 119، 209، 243، 928
تأسیسات پتروشیمی بصره: 804، 1000
تأسیسات نفت‌خانه عراق: 115، 928
تأسیسات نفتی پایانه خارک: 683
تایلندی: 373، 680
ترک: 704، 786، 932
ترکمن: 29، 489، 544، 575، 786، 969
تروریزم، تروریست، تروریسم: 26، 30، 35، 42، 44، 45، 64، 83، 111، 117، 134، 138، 139، 169، 232، 233،246، 317، 321، 337، 341، 353، 355، 362، 365، 379، 386، 392، 405، 413، 451، 452، 454، 481، 531، 554، 573، 576، 577، 578، 612، 625، 669، 675، 720، 725، 735، 738، 754، 755، 757، 774
تهرانی: 941
جامعه اقتصادی اروپا: 725
جامعه عرب: 704
جایزة صلح نوبل: 159
الجزایری: 343، 397، 536، 558
جهان اسلام: 144
جهان سوم: 74، 145، 171، 286، 287، 604، 635، 646، 681، 694، 801، 802، 892، 924، 1000، 1008
جهان عرب: 344، 397، 991، 996
چریک: 25، 379، 449، 959
چریکی: 90
چینی: 648، 680، 981
حزب‌الله: 248، 250، 251، 253، 348، 420، 440، 441، 478، 480،
494، 567، 604، 611، 612
حکومت بعث، رژیم بعثی عراق: 29، 40، 52
خط لوله کرکوک - دورتیول: 858
خط لوله نفت ترکیه: 605
دتانت: 633
دزفولی: 907
دستگاه کوره هوفمن: 550، 660
دعای کمیل: 252
روسی، روس: 76، 83، 112، 119، 120، 143، 147، 177، 178، 206، 437، 474، 486، 511، 522، 523، 524، 534، 535، 549، 562، 681، 812، 924، 928، 929، 931، 961، 962، 963
زاهدانی: 252
زرتشتی: 497، 964
ژاپنی: 28، 108، 155، 202، 248، 286، 347، 360، 406، 439، 496، 696، 752، 802، 835، 905، 936، 955، 986، 1000، 1004
ساواکی: 434
ستاد تبلیغاتی ریاست‌جمهوری بنی‌صدر: 117
سرویس مخفی بریتانیا (ام.ای.6): 75
سعودی، آل‌سعود: 94، 156، 344، 408، 423، 764، 765، 766، 794، 825، 877، 878، 911، 918
سقوط خرمشهر: 459
سقوط رژیم شاه: 267
سنی، اهل تسنن: 29، 127، 144، 173، 223، 245، 246، 444، 468، 489، 518، 521، 529، 560، 574، 575، 589، 590، 622، 751، 840، 895، 929، 938، 967، 974
سوئدی: 456، 960
سوئیسی: 323
سودانی: 90، 120، 344، 437، 598، 613، 636، 660، 724، 791، 805، 949، 958، 975، 983، 991، 999، 1001
سوری: 146،159، 250، 257، 438، 442، 638، 653، 695، 932، 938، 958، 980
سوسیال دمکرات آلمان: 325
سوسیالیست، سوسیالیستی: 226، 437، 731، 765، 794، 795
شرکت cedarco international سوئیس: 373
شرکت آلمانی بی.ام.و: 456
شرکت ارج: 345، 949
شرکت توانیر (خیابان شهید عباسپور): 529، 967
شرکت دارویی هوخست: 456
شرکت سوئدی اتومبیل‌سازی ولوو: 456
شرکت کروپ: 111
شرکت کشت و صنعت شیروان: 626
شرکت کشتیرانی ورنیکاس: 849
شرکت میتسویی: 802
شرکت نفت عراق: 881
شیعه: 29، 109، 130، 144، 160، 173، 203، 245، 246، 250، 260، 275، 276، 304، 370، 460، 466، 489، 521، 529، 560، 572، 573، 574، 575، 579، 589، 590، 618، 622، 668، 669، 670، 671، 694، 695، 696، 740، 751، 895، 930، 941، 967، 974، 984
صحیفه سجادیه: 160
صدامی: 364
صدور نفت عراق، صادرات نفت عراق: 108، 329، 568، 572، 605، 606
صهیونیسم، صهیونیزم، صهیونیست، صهیونیستی: 51، 58، 69، 87، 92، 119، 146، 198، 208، 234، 236، 250، 265، 266، 301، 313، 319، 383، 404، 424، 436، 470، 471، 485، 486، 499، 520، 532، 579، 612، 888، 892، 926، 1000
طرح شهید رجایی: 542، 683، 887، 969
طرح فنلاند: 112
طرح کاربرد مالچ‌های نفتی: 107
طرح کمپ دیوید: 652
طرح مالک و مستأجر: 26، 64، 65، 66، 84، 153، 226، 453، 924، 959
عاشورا: 115، 116، 118، 130، 160، 209، 243، 273، 930، 941
عراقی: در اکثر صفحات
عرب: 29، 32، 57، 58، 69، 87، 90، 92، 93، 94، 105، 106، 109، 112، 113، 121، 123، 129، 157، 160، 173، 179، 206، 237، 287، 302، 318، 329، 343، 344، 364، 368، 373، 385، 386، 424، 426، 438، 483، 488، 504، 509، 511، 523، 525، 534، 536، 537، 562، 568، 572، 575، 605، 617، 620، 647، 652، 653، 667، 702، 704، 705، 724، 725، 750، 751، 760، 763، 764، 765، 766، 767، 779، 786، 791، 793، 795، 803، 835، 896، 911، 927، 938، 947، 950، 951، 977، 981، 991، 994، 996، 1004
عربستانی: 949
عربی: 32، 34، 35، 37، 39، 57، 58، 68، 87، 88، 89، 91، 92، 94، 106، 109، 111، 121، 122، 130، 141، 143، 157، 178، 179، 180، 201، 203، 205، 206، 207، 225، 233، 237، 262، 272، 273، 286، 301،
304، 318، 323، 343، 344، 345، 353، 362، 368، 369، 382، 384، 385، 397، 404، 424، 425، 426، 436، 437، 438، 458، 459، 460، 470، 473، 482، 483، 484، 504، 506، 521، 522، 525، 534، 535، 536، 537، 547، 563، 597، 598، 606، 617، 618، 620، 630، 647، 671، 681، 694، 702، 703، 704، 705، 717، 718، 720، 724، 725، 728، 740، 751، 757، 762، 763، 764، 765، 766، 767، 779، 836، 854، 858، 872، 888، 917، 926، 927، 931، 932، 934، 936، 941، 944، 946، 948، 949، 951، 952، 954، 955، 957، 958، 960، 961، 962، 963، 965، 969، 988، 990، 991، 995، 996، 998، 999
عشایر: 152، 168، 192، 221، 242، 246، 253، 297، 403، 415، 441، 443، 528، 529، 612، 622، 717، 869، 871، 933، 939، 943، 977
عفلقی: 119، 485، 486، 495، 615، 696، 751، 763
عمانی: 93، 726
فئودالی: 143، 144
فارس: 32، 234، 302، 318، 343، 591، 751، 786
فارسی: 512
فاشیست: 774، 808، 828
فالانژیست: 288، 526، 579، 695، 943
فرانسوی: 30، 35، 112، 161، 162، 173، 203، 233، 321، 329، 353، 370، 374، 388، 438، 509، 510، 522، 523، 524، 549، 550، 556، 578، 715، 716، 720، 765، 774، 775، 808، 949
فروش اوراق قرضه: 35
فلسطینی: 56، 87، 88، 91، 109، 110، 146، 160، 179، 208، 209، 288، 319، 359، 370، 438، 562، 621، 651، 652، 653، 668، 680، 695، 705، 780، 783، 795، 824، 847، 946، 978، 991، 1005
فیلیپینی: 373، 598، 680
قرآن: 92، 151، 160، 173، 223، 245، 252، 264، 266، 267، 325، 444، 591، 611، 618، 719، 831، 833، 843، 868، 869، 874، 890، 934
قرون وسطایی: 808
قطار خرمشهر - اهواز: 464
قطع خط لولة نفت صادراتی بانیاس سوریه: 34، 568، 972
قطع صدور نفت عراق از خلیج‌فارس: 34
کارخانه مونتاژ اتومبیل پیکان: 456
کارخانه هواپیماسازی لاکهید: 680
کانادایی: 357، 712، 751، 989
کرد: 29، 42، 64، 99، 126، 144، 153، 161، 194، 195، 197، 223، 224، 225، 246، 281، 337، 353، 365، 378، 379، 381، 459، 461، 489، 556، 575، 591، 599، 612، 638، 642، 674، 706، 710، 715، 729، 755، 772، 786، 797، 810، 811، 829، 841، 851، 922، 924، 935، 952، 960، 964، 994، 995
کره‌ای: 388، 656، 680، 802
کشت و صنعت مغان: 746
کشتی آرکانار: 569
کشتی تجاری ایران حجت: 281
کشتی تجاری جامی ایران: 849، 850
کشتی تجاری رافائل: 540، 569
کشتی دانمارکی ارسوس: 391
کشتی هندی ارشنا: 540
کشورهای عرب میانه‌رو: 122
کشورهای غیرمتعهد: 112، 563
کفش وین: 21، 346، 949
کلدانی: 497، 964
کلیمی: 497، 964
کمپانی سوما مینو: 752
کمپانی ماروبینی: 752
کمپانی نفت کارتکس: 752
کمپانی نفتی نیپون سکیا: 28، 752
کمونیست، کمونیستی: 58، 75، 138، 144، 176، 177، 321، 482، 530، 512، 670، 735، 806، 878، 916، 925، 985
کمیتة ذوب‌آهن: 66
کنوانسیون وین: 757
کوبایی: 205
کویتی: 39، 58، 109، 130، 206، 272، 296، 329، 343، 344، 385، 386، 547، 568، 605، 679، 910، 928، 929، 930، 910، 949، 952، 953، 969، 976، 986، 1000
لبنانی: 90، 179، 209، 250، 276، 368، 458، 583، 695، 795، 824، 795، 824، 960
لر: 591
لیبرالیسم: 138، 586
لیبیایی: 750، 789، 999
مارکسیست: 226، 361، 684، 924
ماه محرم: 222
مجلس بزرگداشت شهدای شهر قم در عملیات محرم: 603
مراسم تشییع شهدای عملیات محرم اصفهان: 555، 971، 973
مراسم حج: 45، 794
مراسم فارغ‌التحصیلی نهمین دورة دانشکدة پلیس: 85
مراسم گرامیداشت آیت‌الله اشرفی اصفهانی: 603
مراکشی: 110
مسلمان: 364
مسیحیت، مسیحی: 208، 319، 497، 498، 499، 674، 761، 936، 964، 984
مصری: 93، 206، 373، 522، 680، 713، 767، 805، 989، 1001
مغربی: 522
مفاتیح الجنان: 160
منشور دفاع مشترک اعراب: 37، 385
میلیتاریسم: 147
ناتو: 130، 159، 440، 897، 898
ناسیونالیزم عربی سوسیالیستی: 671
ناسیونالیستی: 646
ناو هواپیمابر امریکایی نیمیتس: 632
نروژی: 596
نژادپرست: 327، 328، 521، 534، 591، 892، 497
نشان رافدین: 54، 923
نفتکش شیروان: 540، 569
نفتکش یونانی اسکای‌مون (شرکت کشتیرانی ورنیکاس): 849، 850، 1005
نمازجمعه تهران: 776، 842، 843، 930، 936، 955، 977، 1005
نمازجمعه: 135، 138، 203، 246، 283، 403، 405، 441، 443، 500، 516، 517، 520، 610، 611، 613، 699، 701، 774، 776، 842، 843، 852، 930، 931، 936، 939، 942، 955، 966، 977، 987، 997، 1005
نمایشگاه بین‌المللی کتاب در کشور یوگسلاوی: 107
نمایشگاه تجاری بغداد:35
نهج‌البلاغه: 160
نهمین دورة بازی‌های آسیایی: 505، 965
نیروهای واکنش سریع: 92، 93، 94، 156، 158، 159، 201، 345، 524، 425، 440، 632، 726، 752، 761، 926، 958، 996
نیروی دریایی یوگسلاوی: 274
نیروی ضربتی امریکا: 89، 90
نیروی هوایی امریکا: 93، 178، 753
نیروی هوایی عمان: 726
نیروی هوایی فرانسه: 550، 550
نیروی هوایی هند: 382، 382، 952
الوندی: 252
همایش بازسازی و نوسازی مناطق جنگی: 723، 990، 1003
هندی: 154، 287، 358، 373، 374، 505، 540، 569، 603
هیئت سیاسی، اقتصادی ژاپن: 201، 202
هیئت مجمع ابوالفضل سمنان: 252
یونانی: 849، 850
یهودی، یهود: 50، 51، 88، 319، 372، 498، 499