ترجمه کتاب نفیس القطره قطره ای از دریای فضائل اهل بیت علیهم السلام جلد 2

مشخصات كتاب

‌سرشناسه : مستنبط، احمد، ۱۲۸۵ - ۱۳۵۷.

عنوان قراردادي : القطره من بحار مناقب النبي و‌العتره عليهم‌السلام‌فارسي

عنوان و نام پديدآور : ترجمه كتاب نفيس "القطره": قطره‌اي از درياي فضائل اهل بيت عليهم‌السلام/ تاليف احمد مستنبط؛ ترجمه محمد ظريف؛ مقدمه مرتضي مجتهدي‌سيستاني.

مشخصات نشر : قم: حاذق، ۱۳۸۴-

مشخصات ظاهري : ج.

شابك : ۳۲۵۰۰ ريال: 964-5970-41-5 ؛ ۶۵۰۰۰ريال (ج.۱، چاپ هفتم) ؛ ۳۲۵۰۰ ريال: ج. ۲، چاپ ششم : 964-5970-42-3 ؛ ۶۵۰۰۰ريال (ج.۲، چاپ هفتم)

وضعيت فهرست نويسي : برون‌سپاري

يادداشت : مترجم جلد دوم محمدحسين رحيميان است.

يادداشت : چاپ پنجم.

يادداشت : ج.۱ (چاپ هفتم: ۱۴۲۸ق.= [۱۳۸۶]).

يادداشت : ج. ۲ (چاپ ششم: ۱۳۸۴).

يادداشت : ج.۲ (چاپ هفتم: ۱۴۲۸ق.=[۱۳۸۶]).

يادداشت : عنوان ديگر: قطره‌اي از درياي فضائل اهل بيت عليهم‌السلام.

يادداشت : كتابنامه به صورت زيرنويس.

عنوان ديگر : قطره‌اي از درياي فضائل اهل بيت عليهم‌السلام.

موضوع : محمد (ص)، پيامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت - ۱۱ق. -- فضايل -- احاديث

موضوع : چهارده معصوم -- فضايل -- احاديث

موضوع : احاديث شيعه -- قرن ۱۴

شناسه افزوده : ظريف، محمد، ۱۳۳۵ -، مترجم

شناسه افزوده : رحيميان،محمدحسين، ۱۳۴۵ -، مترجم

شناسه افزوده : مجتهدي، سيدمرتضي، ۱۳۳۳ -، مقدمه‌نويس

رده بندي كنگره : BP۲۲/۹ /م۵ق۶۰۴۱ ۱۳۸۴

رده بندي ديويي : ۲۹۷/۹۳

شماره كتابشناسي ملي : ۱۲۶۰۰۰۸

09122510358

پايگاه علمي المنجي 09199850085

WWW.ALMONJI.COM

Email: info@almonji.com

اشاره

فهرست اجمالي مطالب

مقدّمه مؤلّف رحمه الله

بخش اوّل : مناقب پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله وسلم

پايان بخش

فضيلت سادات گرامي و علويان

بخش دوّم : مناقب امير مؤمنان على عليه السلام

پايان بخش

بخش سوّم : مناقب حضرت فاطمه زهرا عليها السلام

بخش چهارم : احاديث مشترك امام حسن و امام حسين عليهما السلام

مناقب امام حسن مجتبي عليه السلام

بخش پنجم : مناقب امام حسين عليه السلام

پايان بخش

بخش ششم : مناقب امام زين العابدين عليه السلام

بخش هفتم : مناقب امام محمّد باقر عليه السلام

بخش هشتم : مناقب امام جعفر صادق عليه السلام

پايان بخش

بخش نهم : مناقب امام كاظم عليه السلام

پايان بخش

بخش دهم : مناقب امام رضا عليه السلام

پايان بخش

بخش يازدهم : مناقب امام جواد عليه السلام

بخش دوازدهم : مناقب امام هادى عليه السلام

پايان بخش

بخش سيزدهم : مناقب امام حسن عسكرى عليه السلام

پايان بخش

بخش چهاردهم : مناقب امام زمان عليه السلام

پايان بخش

فهرست موضوعي كتاب

منابع و مصادر كتاب

در توصيف كتاب القطره

امير مؤمنان علي عليه السلام مي فرمايند :

علم الأنبياء في علمهم ، وسرّ الأوصياء في سرّهم ، وعزّ الأولياء في عزّهم ، كالقطرة في البحر ، والذرّة في القفر.

علم و دانش همهٔ پيامبران در برابر علم و دانش اهل بيت عليهم السلام، و سرّ همهٔ اوصيا در برابر سرّشان و اقتدار همهٔ اوليا در برابر اقتدار آنها، همانند قطره اي در دريا و ذرّه اي در بيابان وسيع است.

كتاب لو تأمّله ضرير *** لعاد كريمتاه بلا إرتياب

ولو قد مرّ حامله بقبر *** لصار الميّت حيّاَ في التراب

كتابي كه در پيش رو داريد اگر نابينايي در آن بينديشد، بدون ترديد بينايي چشمان خود را باز خواهد يافت.

و اگر كسي با آن از كنار قبري عبور نمايد، مرده اي كه در خاك آرميده ، زنده خواهد شد.

تقريظات چند تن از علماء براي كتاب القطرة

تقريظاتى كه دانشمندان محترم براى اين كتاب ارسال فرموده اند:

علّامه فاضل، داماد بزرگوارم، حجّت الإسلام جناب آقاى ميرزا محمّدتقى مصدرالاُمور «متين» اين دو بيت زيبا را به زبان فارسى تقديم نموده اند، ما نيز ازاحساسات فراوان و بزرگوارانه ايشان تشكّر و سپاسگزارى مى‌نماييم:

لطف تو به هر ذرّه كه شامل گردد

خورشيد صفت به چرخ نايل گردد

گر (قطره)اى از بحر مناقب بچشد

بى‌شبهه هم او بحر فضايل گردد

يكى از شعراى شايسته و دوستدار اهل بيت عليهم السلام با اشعار غرّاى خود در تمجيد كتاب، ما را مورد لطف و محبّت خود قرار داد. آرى، اين همه لطف ومحبّت حاكى از فهم فراوان و عواطف و احساسات گرانبها و لطف و احسان آنهاست؛ علاّمه بزرگوار، شاعر بزرگ شيخ عبدالمنعم فرطوسى گويد:

كتاب محكم الآيات أضحى

ل«أحمد» معجزاً فأبان قدره

جرى «مستنبط» الأحكام فيه

بحار مناقب من فيض «قطره»

ونقب عن أحاديث صحاح

رواها في مناقب خير عتره

كتابى با نشانه و آيات استوار، آشكار گرديد؛ از «احمد» كه همانند اعجاز است وارزش آن روشن گشت.

«مستنبطِ» احكام، در آن درياى مناقب و فضايل را از فيض كتاب «قطره»اش جارى‌ساخته است.

اين اثر گرانسنگ كاوشى از احاديث صحيحى است كه آنها را در مناقب و فضايل‌بهترين عترت، بيان نموده است.

علّامه فاضل، شاعر بزرگ، شيخ احمد دجيلى گويد:

مولاي إنّي إلى عرفانك العذب

ظام ومالي سواك اليوم من أرب

هب لي ولو «قطرة» ممّا تجود به

فعل اطفى بها قلبي من اللهب

فمنه «يستنبط» العرفان حيث به

فيض من العلم والإيمان والأدب

فديت عرفانك العذب الشهي أباً

فداه في موقف العرفان كلّ أبي

مولاى من! من تشنه عرفان زلال و گواراى توأم، امروز ديگر نيازى به غير تو ندارم.

قطره‌اى از آن براى من سخاوتمندانه لطف كن؛ كه شايد به وسيله آن، شعله سوزان‌دلم را خاموش نمايم.

آرى، از آن، عرفان و شناخت استنباط مى‌شود، زيرا به وسيله آن جوششى از دانش،ايمان و ادب است.

پدرم فداى عرفان زلال و گوارا و مرغوب تو كه در مقام چنين عرفانى هر پدرى‌فداى آن باد.

استاد شاعر محمود بستانى نيز اشعار فوق را به صورت زيبايى تضمين كرده‌و عنايت نموده كه:

(مولاي إنّي إلى عرفانك العذب)

صاد كجدب الثرى يهفو إلى السحب

ينبوع فضلك إن يروي الظماء فأنا

(ظام ومالي سواك اليوم من أرب)

(هب لي ولو «قطرة» ممّا تجود به)

روافد الخير من سلسالك الذهبي

يا «أحمد» الخلق سلسل لي عصارته

(فعل اطفى بها قلبي من اللهب)

(فمنه «يستنبط» العرفان حيث به)

من المعارف ما يروى التعطّش بي

قل للعطاشى رووا منه فإنّ به

(فيض من العلم والإيمان والأدب)

(فديت عرفانك العذب الشهي أباً)

وعزة اتبناها مدى الحقب

إن افتديه واستجلى أباه فقد

(فداه في موقف العرفان كلّ أبي)

(مولاى من! من تشنه عرفان زلال و گواراى توأم) و در صيد آنم همانند زمين‌خشك و تشنه‌اى كه در آرزوى ابر بارانى است.

چشمه فضل و دانش تو اگر تشنه‌اى را سيراب مى‌كند، همانا من، (امروز تشنه‌ام ونيازى به غير تو ندارم).

(قطره‌اى از آن بر من سخاوتمندانه لطف كن)؛ كه عطا خيرى است از زنجيرهاى‌طلاى تو.

اى احمد و ستوده مردم! چكيده آن را براى من بريز (كه شايد به وسيله آن شعله‌سوزان دلم را خاموش نمايم).

(آرى، از آن، عرفان و شناخت استنباط مى‌شود هر كجا باشد( از معارفى كه تشنگى‌مرا سيراب كند.

بر تشنگان بگو كه از آن چشمه سيراب گرديد، چرا كه در آن؛ (جوششى از دانش،ايمان و ادب است).

(پدرم فداى عرفان زلال و گواراى مرغوب تو)؛ كه اين عزّتى از ساليان و مدّت زمان‌درازى است.

اگر فداى آن گردم و پدرش جلوه‌گر شود؛ به راستى كه (در مقام چنين عرفانى هرپدرى فداى آن باد).

مقدّمهٔ مؤلّف رحمه الله تعالي

حمد و سپاس خدايى را سزاست كه اولياى خودش را به ما شناسانيد، كسانى‌كه هر كس آنها را بشناسد در واقع خداى را شناخته است، و كسى كه از شناخت آنها باز ماند در حقيقت از شناخت خدا بازمانده است و كسى كه به دامن آنان چنگ بزند در واقع به دامن پروردگار چنگ زده است و هر كه از آنها دورى نموده و دست بردارد در واقع از خداى متعال دورى گزيده و دست برداشته است.

و درود و سلام بى پايان بر اشرف پيامبران حضرت محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم و برخاندان برگزيده او، و بر همه دوستان آنها و دوستداران دوستان آنها باد و نفرين و لعنت هميشگى بر دشمنان آنها از پيشينيان تا پايان تاريخ باد.

اينك كمترين خدمتگزار اهل دانش، احمد بن رضى الدين مستنبط - كه به حرم امن امير مؤمنان على عليه السلام پناه آورده - گويد: پس از پايان تأليف نخستين جلد كتاب «القطره» به روايات زيباى زيادى از مناقب و فضايل اهل بيت عليهم السلام برخورد نمودم؛ برخى از دوستانم از اهل علم درخواست كردند كه اين روايات را نيز به رشته تحرير درآورده و به عنوان جلد دوّم همان كتاب قرار دهم.

من به درخواست آنها پاسخ مثبت داده و همانند جلد اوّل اين كتاب را نيز درچهارده بخش از مناقب و حكايات زيبايى كه در فضايل خاندان عصمت عليهم السلام‌بوده، تنظيم نمودم، گر چه قلم را ياراى تحرير و بيان را توان گزارش و تقريرفضايل بيكران آنان نيست.

در هر صورت، با استعانت از خداى متعال و چنگ زدن به دامن لطف مولا وامام منتظر - كه درود خداوند بر او و نياكان پاكش باد - اين اثر را شروع نمودم،كه:

اى دل؛ فضايل اسداللَّه طاعت است

مدح علىّ و آل، شنيدن عبادت است

بودن به ذكر حيدر كرّار يك نفس

حقّا كه در مقابل صدسال طاعت است

در احاديث پانزدگانه اى كه حسن بن زكردان فارسى رحمه الله نقل كرده، آمده است:حسن بن زكردان گويد: از امير مؤمنان على عليه السلام شنيدم كه مى‌فرمود:

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

ما من عبد يرشد عبداً ويدلّه على معرفة أهل بيتي إلّا بعث اللَّه إليه ملكاً يوم خروجه من القبر، يحمله على جناحه حتّى يقف في الموقف، ثمّ ينادي مناد: من كان يعرف هذا فليأته.

قال: فيجتمع إليه معارفه، ثمّ يقول عزّوجلّ: اكسوا كلّ واحد من حلل الفردوس وتوّجوه من تيجان الجنّة.

هيچ بنده اى نيست كه بنده اى را به سوى شناخت اهل بيت من ارشاد و راهنمايى كند جز آن كه خداى متعال فرشته اى به سوى او در آن روزى كه از قبرش خارج مى‌شود، مى‌فرستد؛ فرشته او را بر روى بال خود حمل مى‌كند تا اين كه در توقّفگاه محشر مى‌ايستد، آنگاه هاتفى ندا مى‌كند: هر كه اين بنده را مى‌شناسد، بيايد.

رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: همه آنهايى كه او را مى‌شناسند جمع مى‌شوند، آنگاه خداى متعال مى‌فرمايد: به هر كدام از اينان از لباسهاى فاخر بهشتى بپوشانيد و برسرشان تاج كرامت بهشتى بگذاريد.

سپس رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

يا بنيّ؛ حرّض الناس على حبّ أهل بيتنا.

فرزندم! مردم را بر مهر و محبّت خاندان ما تشويق و ترغيب نما.

در كتاب «تفسير فرات» مى‌نويسد: جعفر بن محمّد فزارى با سند خود از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند كه حضرتش در تفسير آيه شريفه «وَإِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ» ⁽¹⁾؛«در آن هنگام كه از موءوده سئوال شود» يعنى مودّت ما، «بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ» ⁽²⁾؛ «به كدامين گناه كشته شده است؟»، فرمود:

ذلك حقّنا الواجب على الناس، وحبّنا الواجب على الخلق، قتلوا مودّتنا.

منظور از اين آيه، همان حقّ لازم ما بر مردم است، و همان محبّت واجب شده ما برمخلوقات است، آنان مودّت و محبّت ما را كشته و از بين بردند. ⁽³⁾

و در كتاب «مجموع الرائق» آمده است: زهرى از جدّش نقل مى‌كند كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

من نشر علماً فله مثل أجر من عمل به. ⁽⁴⁾

كسى كه علم و دانشى را پخش نمايد پاداش كسى دارد كه به آن علم و دانش عمل كند.

در حديث زيباى ديگرى مى‌خوانيم كه حضرتش مى‌فرمايد:

وخير الناس بعدنا من ذاكر بأمرنا. ⁽⁵⁾

بهترين مردم پس از ما، كسانى هستند كه امر (و ولايت) ما را گفت و گو مى‌نمايند.

در كتاب «عدّة الداعى» مى‌نويسد: امام باقرعليه السلام فرمود:

إنّ ذكرنا من ذكراللَّه، وذكر عدوّنا من ذكر الشيطان. ⁽¹⁾

همانا ياد ما، ياد خداست و ياد دشمنان ما، ياد شيطان است.

امام صادق عليه السلام در حديث زيبايى به يكى از يارانش فرمود:

اكتب وبثّ علمك في إخوانك، فإن متّ فورّث كتبك بنيك، فإنّه يأتي على الناس زمان هرج لايأنسون فيه إلّا بكتبهم. ⁽²⁾

دانش خودت را بنويس و در ميان برادرانت پخش كن، و به هنگام مرگ كتابهاى خود را براى فرزندانت به ارث بگذار، چرا كه زمانى بر اين مردم فرا خواهد رسيدكه آشوب و فتنه همه جا را فرا خواهد گرفت و مردم فقط با كتابهايشان مأنوس خواهند شد (يعنى امامشان در پس پرده غيبت خواهد ماند و فقط از طريق كتابهاى پيشينيان هدايت خواهند يافت).

باز در حديث ديگرى از امام حسن عسكرى عليه السلام مى‌خوانيم كه حضرتش فرمود:

من أحبّنا بقلبه، ونصرنا بيده ولسانه، فهو معنا في الغرفة الّتي نحن‌فيها. ⁽³⁾

كسى كه ما خاندان را با قلبش دوست بدارد و با دست و زبانش يارى نمايد، او درروز قيامت در غرفه‌اى كه ما هستيم قرار خواهد گرفت.

و در كتاب شريف «امالى» مى‌نويسد: رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

المؤمن إذا مات وترك ورقة واحدة عليها علم، تكون تلك الورقة ستراً فيما بينه وبين النار، وأعطاه اللَّه تبارك وتعالى بكلّ حرف مكتوب عليها مدينة في الجنّة، أوسع من الدنيا سبع مرّات.

هنگامى كه مؤمن از دنيا مى‌رود و پس از خود ورقه اى از دانش بر جاى مى‌گذارد،اين ورقه، حايلى مابين او و آتش مى‌گردد، خداى متعال به هر حرفى از حروفى كه بر آن نوشته، شهرى در بهشت به او عطا مى‌كند كه وسعت آن، هفت برابر دنيااست. ⁽¹⁾

اكنون خداى را سپاسگزارم كه مرا براى نيل به اين نعمت والا و احسان بزرگ موفّق نمود، و اين نيست جز از فيوضات همسايگى و مجاورت مرقد مطهّررادمردِ بخشنده، آقا و مولاى ما، امير مؤمنان على عليه السلام كه درود و سلام خدا بر او وبر فرزندان و دوستانش باد.

دسته اي از روايات در اسرار اهل بيت عليهم السلام

اشاره

اينك پيش از آغاز بحث، مقدّمه زيبايى را كه شامل دسته اى از اخبارى كه در اسرار اهل بيت عليهم السلام است، بيان مى نماييم:

673 / 1) روايت «تفسير فرات»

674 / 2) روايت «تفسير امام حسن عسكري عليه السلام»

675 / 3) روايت «بصائر الدرجات»

676 / 4 ) روايت «كمال الدين»

677 / 5) روايت جابر بن عبداللَّه

678 / 6 ) روايت «بصائر الدرجات»

679 / 7 ) روايت بصائر الدرجات از ابوبصير

680 / 8) روايت تفسير برهان

681 / 9 ) روايت اصول كافي

682 / 10 ) روايت معاني الأخبار و...

683 / 11 ) روايت «اختصاص» و «بصائر الدرجات»

684 / 12 ) روايت «البصائر» از امام كاظم عليه السلام

685 / 13 ) روايت «البصائر» از امام صادق عليه السلام

686 / 14 ) روايت «بحار الأنوار»

687 / 15 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

688 / 16 ) روايت «امالى» از امام صادق عليه السلام

689 / 17 ) روايت «إرشاد» و «إحتجاج»

690 / 18) روايت «اختصاص» از امام باقر عليه السلام

691 / 19 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام جواد عليه السلام

692 / 20 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام صادق عليه السلام

693 / 21 ) روايت ديگر «بصائر الدرجات»

694 / 22 ) روايت «إرشاد القلوب» از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام

695 / 23 ) روايت «امالى صدوق» از امام صادق عليه السلام

696 /24 ) روايت شيخ صدوق از امام صادق عليه السلام

697 /25 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام باقر عليه السلام

698 /26 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام صادق عليه السلام

699 /27 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

700 /28 ) روايت «قصص الأنبياء» از امام باقر عليه السلام

701 /29 ) روايت «إختصاص» از امام صادق عليه السلام

702 /30 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

703 /31 ) روايت كراجكى قدّس سرّه از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

704 /32 ) روايت فضل بن شاذان رحمه الله از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

705 /33 ) روايت «قرب الإسناد» از امام رضا عليه السلام

706 /34 ) روايت «امالى» از امام صادق عليه السلام

707 /35 ) روايت شيخ صدوق قدس سره از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

708 /36 ) روايت «خصال» از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام

709 /37 ) روايت «محاسن» از امام صادق عليه السلام

710 /38 ) روايت «محاسن» از امام باقر عليه السلام

711 /39 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

712 /40 ) روايت «منهج التحقيق إلى سواء الطريق» از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

713 /41 ) روايت «معانى الأخبار» از امام صادق عليه السلام

714 /42) روايت «إحتجاج» از امام عصر صلوات الله عليه

715 /43 ) روايتي در مقام و منزلت امام عليه السلام

716 /44 ) روايتي از امام باقر عليه السلام

717 /45 ) روايت معاوية بن عمّار از امام صادق عليه السلام

روايت «اختصاص» از امام رضا عليه السلام

روايت طبرسى رحمه الله از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

673 _ 1) روايت «تفسير فرات»

673 / 1) در كتاب «تفسير فرات» مي نويسد :

زياد بن منذر گويد: از امام باقرعليه السلام شنيدم كه مى فرمود:

نحن شجرة أصلها رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم وفرعها عليّ بن أبي طالب عليه السلام وأغصانها فاطمة بنت النبيّ عليهما السلام وثمرتها الحسن والحسين عليهما السلام.

ما درختى هستيم كه ريشه اش رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم، تنه اش علىّ بن ابى طالب عليه السلام، شاخه هايش فاطمه، دختر پيامبرعليهما السلام و ميوه اش حسن و حسين عليهما السلام است.

آن شجره نبوّت، خانه رحمت، كليد حكمت، معدن علم و دانش، جايگاه رسالت،محلّ آمد و رفت فرشتگان، موضع سرّ خدا و وديعه او، و امانتى است كه برآسمان‌ها و زمين و كوه‌ها عرضه شد، حرم خداى اكبر، و بيت عتيق خدا و پيمان او هستيم.

علم مرگ و ميرها، بلاها، پيش آمدها، وصيّتها و فصل خطاب، زادگاه اسلام ونژاد عرب نزد ماست.

امامان معصوم عليهم السلام انوار درخشان در پيرامون عرش خدا بودند، خداى متعال دستور داد تا تسبيح نمايند، اهل آسمانها از تسبيح آنها به تسبيح مشغول شدند،آنان در پيشگاه خداى متعال صف زدگان و تسبيح كنندگان هستند، كسى كه به پيمان آنها وفا نمايد در واقع به پيمان خداوند وفا نموده است، و كسى كه عارف به حقّ آنان باشد در واقع عارف به حق خداست، آنان عترت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم هستند، و كسى كه منكر حقّ ايشان باشد در واقع منكر حق خداست.

هم ولاة أمراللَّه وخزنة وحي اللَّه وورثة كتاب اللَّه، وهم المصطفون باسم اللَّه والاُمناء على وحي اللَّه.

آنان فرمانروايان امر خدا و گنجينه هاى وحى پروردگار و وارث كتاب خدا هستند،آنان برگزيدگان به امر خدا و امينان بر وحى او هستند.

آنان خاندان نبوّت و مركز رسالت و مأنوسان به حركات پر و بال فرشتگان هستند، كسانى كه جبرئيل به فرمان پروردگار جليل، آنان را با خبرِ تنزيل وبرهان و دليل تغذيه نموده است.

هؤلاء أهل البيت أكرمهم اللَّه بشرفه، و شرّفهم بكرامته، وأعزّهم بالهدى وثبّتهم بالوحي، وجعلهم أئمّة هداة، ونوراً في الظلم للنجاة، واختصّهم لدينه وفضّلهم بعلمه، وآتاهم ما لم يؤت أحداً من العالمين.

آنان اهل بيت پيامبرند كه خداوند متعال به شرافت خويش آنها را گرامى داشته و باكرامت و لطف خويش مفتخر و بزرگشان داشته و با هدايت عزيزشان كرده و به وسيله وحى استوارشان نموده و آنها را پيشوايان هدايت براى راهنمايى و نور درخشان در تاريكى‌ها براى نجات قرار داده است، آنها را به دين خود مخصوص گردانيده و با علم خويش برترى داده و آنچه به احدى از جهانيان نداده به آنهابخشيده است.

آنها را پايه دين و جايگاه وديعه نهادن اسرار پنهان و امينان وحى، و برگزيدگان ازآفريدگان و گواهان بر مردم قرار داده و آنان را برگزيده و انتخاب كرده واختصاص داده و امتياز بخشيده و برترى داده و خشنود گرديده و گزينش نموده وبر گذشتگان بهاء داده است.

آنان را نور جهان، و تكيه گاه مردم، راهنمايان مردم بر روى صراط قرار داده، چراكه آنان امامان هدايت، داعيان به سوى تقوا و كلمه اعلاى حق تعالى و حجّت عظماى الهى هستند.

هم النجاة والزلفى، هم الخيرة الكرام، هم القضاة الحكّام، هم النجوم الأعلام، هم الصراط المستقيم، هم السبيل الأقوم، الراغب عنهم مارق،والمقصّر عنهم زاهق، واللازم لهم لاحق.

آنان نجات‌بخش اند كه داراى قرب و منزلت هستند، آنان برگزيدگان گرامى وباشخصيّت، داوران فرمان‌روا، ستارگان درخشان، صراط مستقيم، شاهراه استوارهستند كه هر كس از آنها رو برگرداند گمراه مى‌شود و آنكه در حقّ آنها كوتاهى كندبدبخت مى‌شود و آنكه از آنها پيروى كند به هدف مى‌رسد.

آنان نور خدا در دلهاى مؤمنان و درياى گوارا براى تشنگان هستند، هر كه به آنهاپناه ببرد ايمن مى‌شود و آنان براى كسى كه به آنان چنگ بزند

محلّ ايمنى وآرامش هستند، آنان دعوت كنندگان به سوى خدا و فرمانبردار اويند، ومجريان دستور پروردگار و حكم كنندگان به فرمان او هستند.

خداوند متعال پيامبرش را در ميان آنها مبعوث كرد، و فرشتگان خدا به سوى آنهافرود مى‌آيند، و به پيامبرى كه از آنان است آرامش و سكينه پروردگار نازل گرديده، و روح الأمين بر آنها نزول مى‌كند، و اين به جهت لطف و عنايتى است‌كه خداى متعال بر آنها دارد كه اين امتياز را بر آنان بخشيده و آن را بر آنان اختصاص داده است، به آنان تقوا داده و با حكمت تقويتشان نموده است.

آنان شاخه هاى پاك و ريشه هاى مباركند، قرارگاه رحمت حق، و گنجينه هاى علم و دانش و وارثان حلم و شكيبايى، و صاحبان تقوا و عقل و خرد، نور و روشنايى،وارثان پيامبران، و باقى مانده از اوصيا هستند كه از خاندان آنها كسى است كه يادش دلنشين و نامش مبارك مى‌باشد؛ يعنى حضرت محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم وپيامبر برگزيده و اُمّى.

و از آن خاندان است فرمانروايى كه (همچون ستاره) مى‌درخشيد و همچون شير ژيان مى غرّيد؛ يعنى حضرت حمزه فرزند عبدالمطلب عليهما السلام.

و از آن خاندان است كسى كه در سال خشكسالى «رماده» ⁽¹⁾تشنگان را سيراب كرد؛ يعنى عبّاس بن عبدالمطلب، عموى رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم و همزاد پدرش.

و از آن خاندان است جعفر بن ابى طالب عليهما السلام «ذوالجناحين»؛ كسى كه به دو قبله نماز خواند و دو هجرت كرد و دو بيعت نمود، او از شجره مباركى است كه داراى روانى روشن و برهانى آشكار است.

و از آن خاندان است دوست و برادر حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم كه پيام رسان از طرف او، صاحب برهان، تأويل و تفسير محكم است، امير و سرپرست مؤمنان وجانشين پيامبر پروردگار جهانيان؛ يعنى علىّ بن ابى طالب كه درودهاى پاك وتهنيت‌هاى والاى خدا بر او باد.

آرى، اينان كسانى هستند كه خداوند متعال مودّت و ولايت آنها را بر هر

مرد وزن مسلمان واجب نموده و در كتاب محكم خود (قرآن) به پيامبرش خطاب فرموده كه:

«قُلْ لا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْلَهُ فيها حُسْناً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ» ⁽¹⁾.

«بگو: من هيچ پاداشى براى رسالتم از شما درخواست نمى نمايم جز دوستى ومحبّت بر خاندان و نزديكانم، و هر كس كار نيكى انجام دهد بر او نيكى مى افزاييم چرا كه خداوند آمرزنده و سپاسگزار است».

در اين هنگام امام باقرعليه السلام فرمود:

«إقتراف الحسنة» حبّنا أهل البيت.

منظور از «اقتراف حسنه»؛ «كار نيك»، محبّت ما خاندان است. ⁽²⁾

674 _ 2) روايت «تفسير امام حسن عسكري عليه السلام»

674 / 2) در«تفسير امام حسن عسكري عليه السلام صلوات اللَّه عليه» در ذيل فرمايش خداى متعال كه مى‌فرمايد: «وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً» ⁽³⁾؛ «و به پدر و مادر نيكى كنيد»، آمده است:

رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

أفضل والديكم وأحقّهما لشكركم محمّد وعليّ عليهما السلام.

بهترين و سزاوارترين پدر و مادر شما به سپاسگزارى؛ همانا محمّد و على عليهما السلام هستند.

حضرت علىّ بن ابى طالب عليه السلام فرمود: از پيامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم شنيدم كه مى‌فرمود:

أنا وعليّ أبوا هذه الاُمّة، ولحقّنا عليهم أعظم من حقّ أبوي

ولادتهم، فإنّا ننقذهم إن أطاعونا من النار إلى دارالقرار، ونلحقهم من العبوديّة بخيارالأحرار.

من و على دو پدر اين امّت هستيم، همانا حقّ ما بر مردم بزرگتر و بيشتر از حقّ پدر ومادر نژادى آنهاست، چرا كه اگر آنان از ما پيروى كنند آنها را از جهنّم نجات داده وبه سوى بهشت مى‌بريم و از بندگى رهايى داده و به بهترين آزادگان ملحق مى‌سازيم.

حضرت فاطمه زهراعليها السلام فرمود:

أبوا هذه الاُمّة محمّد و عليّ عليهما السلام يقيمان أودهم وينقذانهم من العذاب الدائم إن أطاعوهما، ويبيحانهم النعيم الدائم إن وافقوهما.

محمّد و على عليهما السلام دو پدر اين امّت هستند كه اگر از آنان اطاعت كنند آنها را ازكژى‌ها و انحرافات بازداشته و از عذاب هميشگى رهايى مى‌بخشند و اگر پيرو آنها باشند نعمت هميشگى را به آنان ارزانى مى‌دارند.

امام حسن عليه السلام فرمود:

محمّد وعليّ عليهما السلام أبوا هذه الاُمّة، فطوبى لمن كان بحقّهما عارفاً، ولهمافي كلّ أحواله مطيعاً، يجعله اللَّه من أفضل سكّان جنانه ويسعده بكراماته ورضوانه.

محمّد و على عليهما السلام دو پدر اين امّت هستند، خوشا به حال كسى كه به حقّ آنها عارف باشد، و در همه حالات زندگى از ايشان اطاعت كند كه در اين صورت خداى متعال از بهترين ساكنان بهشتش قرار داده و با كرامات و رضوانش به سعادت قرين مى‌سازد.

امام حسين عليه السلام فرمود:

من عرف حقّ أبويه الأفضلين محمّد و عليّ عليهما السلام وأطاعهما حقّ طاعته قيل‌له: تبحبح في أيّ الجنان شئت.

كسى كه حقّ دو پدر برتر خود؛ محمّد و على عليهما السلام را بشناسد و حقيقتاً به

تمام وكمال از آنان اطاعت كند، روز قيامت به او خطاب مى‌شود: هر كجاى بهشت را كه دوست دارى ساكن شو!

امام سجّادعليه السلام فرمود:

إن كان الأبوان إنّما عظم حقّهما على أولادهما لإحسانهما إليهم، فإحسان محمّد وعليّ عليهما السلام إلى هذه الاُمّة أجلّ وأعظم، فهما بأن يكونا أبويهم‌أحقّ.

اگر حقّ پدر و مادر بر فرزند زياد است به خاطر نيكى و احسانى است كه به فرزندان خود مى‌نمايند، بنابراين، احسان و نيكى محمّد و على عليهما السلام بر اين امّت بيشتر وبزرگتر است، پس سزاوارترند كه آن دو بزرگوار دو پدر ايشان باشند.

امام باقرعليه السلام فرمود:

من أراد أن يعلم كيف قدره عنداللَّه، فلينظر كيف قدر أبويه الأفضلين عنده محمّد وعليّ عليهما السلام.

هر كس مى‌خواهد بداند كه چقدر در نزد خدا مقام و منزلت دارد پس بنگرد كه دوپدر برتر او محمّد و على عليهما السلام چه اندازه در نزد او احترام و مقام دارند.

امام صادق عليه السلام فرمود:

من رعى حقّ أبويه الأفضلين محمّد وعليّ عليهما السلام لم يضرّه ما أضاع من حقّ أبوي نفسه وسائر عباداللَّه، فإنّهما يرضيانهم بسعيهما.

كسى كه حقّ دو پدر برتر خود؛ محمّد و على عليهما السلام را مراعات كند، اگر حقّ پدر ومادر خود و ساير بندگان خدا را ضايع كرده؛ ضرر و زيانى به او نخواهد بخشيد،زيرا محمّد و على عليهما السلام با كوشش خود آنها را خشنود و راضى خواهند كرد.

امام كاظم عليه السلام فرمود:

يعظم ثواب الصلاة على قدر تعظيم المصلّي على أبويه الأفضلين

محمّدصلى الله عليه وآله وسلم وعليّ عليه السلام.

ثواب نماز به اندازه تعظيم و احترام نمازگزار نسبت به دو پدر برتر خود؛ محمّد وعلى عليهما السلام بيشتر مى‌شود.

امام رضاعليه السلام فرمود:

أما يكره أحدكم أن ينفى عن أبيه واُمّه الّذين ولّداه؟ قالوا: بلى واللَّه.قال: فليجتهد أن لاينفى عن أبيه واُمّه الّذين هما أبواه الأفضل من أبوي نفسه.

آيا كسى را كه از پدر و مادر نژادى خودش دور نمايند ناراحت نمى‌شود؟ گفتند:چرا سوگند به خدا!

فرمود: پس سعى كنيد شما را از پدر و مادرى كه از پدر و مادر نژادى شما برترهستند، دور ننمايند.

امام جواد عليه السلام در آن هنگام كه شخصى در حضور حضرتش گفت: من محمّد وعلى عليهما السلام را چنان دوست مى‌دارم كه اگر مرا قطعه قطعه يا ريزه ريزه كنند دست ازمحبّت آنها برنمى‌دارم، فرمود:

لاجرم أنّ محمّداًصلى الله عليه وآله وسلم وعليّاًعليه السلام معطياك من أنفسهما ما تعطيهما أنت من نفسك، إنّهما ليستدعيان لك في يوم فصل القضاء ما لايفي ما بذلته لهما بجزء من مائة ألف جزء ]من ذلك[.

بدون ترديد محمّد و على عليهما السلام آن مقدار پاداش به تو مى‌دهند كه در راه آنها از خود محبّت نشان داده اى، آنان در روز قيامت آن قدر براى تو درخواست مى‌نمايند كه آنچه را تو براى آنان بذل نموده اى يكصد هزارم آن را وفا نكند.

امام هادى عليه السلام فرمود:

من لم يكن والدا دينه محمّدصلى الله عليه وآله وسلم وعليّ عليه السلام أكرم عليه من والدي نسبه،فليس من اللَّه في حلّ ولا حرام ولا قليل ولا كثير.

كسى كه دو پدر دينى او يعنى محمّد و على عليهما السلام در نزد او گرامى‌تر از پدر و

مادر نژادى او نباشند در واقع از دين خدا - نه از حلالش و نه از حرامش و نه كم و نه زياد -بهره اى نبرده است.

امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود:

من آثر طاعة أبوي دينه محمّدصلى الله عليه وآله وسلم وعليّ عليه السلام على طاعة أبوي نسبه،قال اللَّه عزّوجلّ له: لأوثرنّك كما آثرتني ولاُشرّفنّك بحضرة أبوي دينك،كما شرّفت نفسك بإيثار حبّهما على حُبّ أبوي نسبك.

كسى كه اطاعت دو پدر دينى خود محمّد و على عليهما السلام را مقدّم بر اطاعت پدر و مادرنژادى خود نمايد خداى متعال به او فرمايد: هر آينه تو را مقدّم مى‌دارم و به توارزش مى‌دهم چنانكه تو مرا مقدّم داشتى و به تو در حضور دو پدر دينى تو شرافت و شخصيّت مى‌دهم، چنان كه تو خود را با ترجيح دادن محبّت آنها بر پدر و مادر نژاديت شخصيّت و شرافت دادى. ⁽¹⁾

675 _ 3) روايت «بصائر الدرجات»

675 / 3 ) در كتاب «بصائر الدرجات» مى نويسد:

حنّان بن سدير گويد: امام باقرعليه السلام فرمود:

إنّ اللَّه عجن طينتنا وطينة شيعتنا، فخلطنا بهم وخلطهم بنا، فمن كان في‌خلقه شي‌ء من طينتا حنّ إلينا فأنتم واللَّه منّا.

خداى متعال طينت ما و طينت شيعيان ما را عجين نمود، آنگاه سرشت ما را با سرشت آنان و سرشت آنان را با سرشت ما مخلوط نمود. پس كسى كه مقدارى ازسرشت ما در سرشت او آميخته، به سوى ما شوق و اشتياق دارد. سوگند به خدا! شما از ما هستيد. ⁽²⁾

و در روايت ديگرى آمده است:

و سلمان خير من لقمان.

و سلمان از لقمان بهتر است. ⁽¹⁾

فضل بن عيسى هاشمى گويد: به همراه پدرم عيسى به محضر باصفاى امام صادق عليه السلام شرفياب شديم، پدرم عيسى به حضرتش عرض كرد: آيا اين حديث كه «سلمان از ما اهل بيت است» از سخنان رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم است؟

حضرت فرمود: آرى. عرض كرد: يعنى از فرزندان حضرت عبدالمطلب عليه السلام است؟

فرمود: از ما اهل بيت است. عرض كرد: يعنى از فرزندان حضرت ابوطالب عليه السلام؟

فرمود: از ما اهل بيت است. عرض كرد: من متوجّه منظور شما نمى‌شوم.

فرمود: اى عيسى! بشناس كه او از ما اهل بيت است.

آنگاه حضرتش با دست مباركش به سينه شريفش اشاره نمود و فرمود:

منظور از اين كه «از ما اهل بيت است» نه چنان كه در ذهن تو متصوّر است، بلكه خداوند متعال طينت و سرشت ما را ازاعلى عليّيين آفريد و طينت و سرشت شيعيان ما را از بخش پايينى آن آفريد، پس آنان از ما هستند. و سرشت دشمنان ما را از سجّين آفريد و سرشت پيروان آنها را از پايين‌تر از سرشت آنان آفريد. پيروان دشمنان ما، از دشمنان ما هستند ومقام سلمان از مقام لقمان بهتر و والاتر است.

رجوع شود به «بحار الأنوار: 331/22 ح 42 و 12/25 ح 22». «مترجم»

676 _ 4 ) روايت «كمال الدين»

676 / 4 ) عالم جليل القدر شيخ صدوق قدس سره در كتاب «كمال الدين» مى نويسد:

ابو حمزه گويد: از امام سجّاد عليه السلام شنيدم كه مى فرمود:

إنّ اللَّه عزّوجلّ خلق محمّداً وعليّاً والأئمّة الأحد عشرعليهم السلام من نور عظمته أرواحاً في ضياء نوره، يعبدونه قبل خلق الخلق يسبّحون اللَّه عزّوجلّ ويقدّسونه، وهم الأئمّة الهادية من آل محمّد صلوات اللَّه عليهم أجمعين.

همانا خداى متعال محمّد و على و يازده امام معصوم عليهم السلام را از نور عظمت خويش آفريد كه به صورت ارواحى در روشنى نورش پيش از آفرينش مخلوقات او را عبادت مى‌كردند و به تسبيح و تقديس او مشغول بودند، و آنان امامان هدايتگر ازآل محمّد - كه درود خداوند بر همه آنان باد - هستند. ⁽²⁾

677 _ 5) روايت جابر بن عبداللَّه

677 / 5) جابر بن عبداللَّه در ذيل تفسير فرمايش خداى متعال كه مى‌فرمايد: «كُنْتُمْ خَيْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ» ⁽¹⁾؛ «شما بهترين اُمّتى بوديد كه به نفع انسان ها آفريده شديد كه امر به معروف مى كنيد»، گويد:

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

نخستين چيزى كه خداى متعال آفريد نور من بود، كه آن را از نور خود پديد آورد و از جلال عظمت خويش جدا كرد.

پس نور من، شروع به طواف قدرت الهى نمود تا اينكه در طول هشتاد هزار سال به جلال عظمت الهى رسيد، آنگاه براى تعظيم خدا به سجده افتاد و از آن، نور على عليه السلام جدا گرديد، پس نور من محيط بر عظمت الهى ونور على عليه السلام محيط برقدرت او بود.

آنگاه خداى متعال عرش، لوح، خورشيد نور، روز، نور ديدگان، عقل، معرفت وچشم هاى مردم و گوشها و دلهاى آنان را از نور من آفريد، و نور من از نور او (خداى سبحان) جدا گرديده است.

پس ماييم اوّلين، آخرين، سابقين، و ماييم تسبيح كنندگان و ماييم شفاعت كنندگان، ما كلمه خدا هستيم، و ما خاصّان و برگزيدگان اوييم، ما دوستان خداييم، و ما وجه اللَّه، جنب اللَّه و يمين اللَّه هستيم.

ما امينان خداييم، ما خزانه داران وحى او و ما پرده‌داران و حاجبان غيب او هستيم، ما معدن تنزيليم، و معناى تأويل نزد ماست و جبرئيل در خانه هاى مافرود مى‌آيد، و ما محلّ آمد و شد امر خدا و نهايت غيب او هستيم.

ما جايگاه قدس خدا، چراغ هاى حكمت، كليدهاى رحمت، سرچشمه هاى نعمت،باعث شرافت مردم و بزرگانِ پيشوايان امّت هستيم.

ما نواميس عصر، دانشمندان دهر، سروران مردم، سياستمداران جهان،كفايت كنندگان، فرمانداران، حاميان و ساقيان و راعيان و راههاى نجات مردم هستيم.

ما راه و سرچشمه سلسبيل و راه پايدار و مستقيم هستيم.

من آمن بنا آمن باللَّه، ومن ردّ علينا ردّ على اللَّه، ومن شكّ فينا شكّ في اللَّه ومن عرفنا عرف اللَّه، ومن تولّى عنّا تولّى عن اللَّه، ومن أطاعنا أطاع اللَّه.

كسى كه به ما ايمان بياورد به خدا ايمان آورده و كسى كه ما را رد كند، خداى را رد كرده است، كسى كه در مورد ما ترديد كند به خدا ترديد نموده است، كسى كه ما را بشناسد خدا را شناخته و كسى كه از ما رويگردان باشد از خدا رويگردان شده است، كسى كه از ما اطاعت كند از خدا اطاعت كرده است.

ونحن الوسيلة إلى اللَّه، والوصلة إلى رضوان اللَّه، ولنا العصمة والخلافةوالهداية، وفينا النبوّة والولاية والإمامة، ونحن معدن الحكمة وباب الرحمة وشجرة العصمة ونحن كلمة التقوى والمثل الأعلى، والحجّةالعظمى، والعروة الوثقى الّتي من تمسّك بها نجا.

ما وسيله به سوى خدا و رساننده به رضوان او هستيم. عصمت، خلافت و هدايت از آن ماست، نبوّت، ولايت و امامت در ميان ماست.

ما معدن حكمت، باب رحمت، شجره عصمت هستيم، كلمه تقوا و مثل اعلا،حجّت كبرى و عروة الوثقى - كه هر كس به آن چنگ زند نجات يابد - ما هستيم. ⁽¹⁾

678 _ 6 ) روايت «بصائر الدرجات»

678 / 6 ) در كتاب «بصائر الدرجات» مى‌نويسد: محمّد بن مروان گويد:

از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى فرمود:

هنگامى كه خداوند متعال اراده كند تا امام را بيافريند قطره اى از آبى كه تحت عرش است بر زمين فرود مى‌آورد، و اين روى درختى واقع مى‌شود، و پدربزرگوار آن امام، از ميوه آن درخت مى‌خورد، آنگاه با همسرش نزديكى مى نمايد و خداى متعال امام را خلق مى‌كند.

او در رحم مادرش صدا مى‌شنود و زمانى كه متولّد مى‌شود استوانه اى از نور براى او بلند مى‌شود و او اعمال بندگان را مى‌بيند، آنگاه كه رشد كند

و جوانى خوش قد و قامت گردد، بر زانوى چپ او اين آيه شريفه نوشته مى شود: «وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُ» ⁽¹⁾؛ «و كلمه پروردگار تو با صدق و عدل به حدّ كمال و تمام رسيد؛ هيچ كس نمى‌تواند كلمات او را دگرگون سازد و او شنونده داناست». ⁽²⁾

679 _ 7 ) روايت بصائر الدرجات از ابوبصير

679 / 7 ) باز در همان كتاب مى‌خوانيم: ابوبصير گويد:

در خدمت امام صادق عليه السلام بودم در سالى كه فرزندش موسى عليه السلام متولّد شد، هنگامى كه در منزل ابواء ⁽³⁾فرود آمديم، حضرت براى ما و اصحابش صبحانه مفصّل و گوارائى تهيّه فرمود، در آن اثنا كه ما مشغول خوردن بوديم ناگاه قاصدى از طرف حميده، همسر امام صادق عليه السلام آمد و گفت: حميده مى‌گويد كه درد زايمان من شروع شده و شما به من دستور فرموديد كه نسبت به اين فرزندت پيش از شما اقدامى ننمايم.

امام صادق عليه السلام برخاست و با خوشحالى و سرور رفت، چيزى نگذشت كه حضرتش در حالى كه آستينش را بالا زده و خندان بود برگشت.

گفتيم: خداوند شما را خندان و چشمانتان را روشن نمايد! همسرتان حميده چه كرد؟ فرمود:

خداوند براى من پسرى عطا فرمود كه او بهترين مخلوقات خداوند است، حميده از او مطلبى به من گفت كه من به آن مطلب از او داناتر بودم.

عرض كردم: قربات گردم؛ حميده از آن مولود چه گفت؟

فرمود: او گفت: وقتى آن مولود متولّد شد، دستهايش را بر زمين نهاد و سر به آسمان بلند كرد.

من به او گفتم: اين عمل نشانه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم و نشانه وصىّ و جانشين بعد از اوست.

عرض كردم: قربانت گردم؛ اين عمل چگونه علامت امام است؟

فرمود: در آن شبى كه نطفه جدّم بسته شد، شخصى نزد پدرش - كه خوابيده بود- آمد، او با خود كاسه اى براى پدرش آورده بود كه در آن شربتى رقيق‌تر از آب،سفيدتر از شير، نرمتر از كره، شيرين‌تر از عسل و خنك‌تر از برف بود كه آن را به او آشامانيد و دستور نزديكى داد، او با خوشحالى و سرور برخاست و با همسرش نزديكى كرد و نطفه جدّم بسته شد.

و شبى كه نطفه پدرم بسته شد، همان شخصى كه نزد جدّم آمده بود حضور پيداكرد و همان شربت را به او آشامانيد و دستور نزديكى داد و جدّم با همسرش نزديكى كرد و نطفه پدرم بسته شد.

و شبى كه نطفه من بسته شد شخصى نزد پدرم آمد و به او آنچه به آنها خورانيده بود نيز خورانيد و دستور نزديكى داد و پدرم با خوشحالى برخاست و با همسرش نزديكى كرد و نطفه من بسته شد.

و شبى كه نطفه اين فرزندم بسته شد، شخصى نزد من آمد و آنچه به آنها خورانيده بود به من نيز خورانيد و همان دستور را به من نيز داد و با خوشحالى وسرور با آن كه مى‌دانستم خدا به من چه عطا مى‌نمايد برخاستم و با همسرم نزديكى كردم و نطفه فرزندم بسته شد.

همانا نطفه امام از شربتى است كه به تو خبر دادم، هنگامى كه آن، چهل شب دررحم مادرش قرار گيرد خداوند براى او ستونى از نور در رحم مادرش نصب مى نمايد و با آن به اندازه ديد چشمش مى‌نگرد، پس زمانى كه چهار ماهه شد فرشته اى بنام «حيوان» مى‌آيد و بر بازوى راستش مى‌نويسد:

«وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُ» ⁽¹⁾؛ «و كلمه پروردگار تو با صدق و عدل به حدّ كمال و تمام رسيد؛

هيچ كس نمى‌تواند كلمات او را دگرگون سازد و او شنونده داناست».

و چون از مادرش متولّد مى‌شود، دستهايش را بر زمين مى‌گذارد و سرش را به آسمان بلند مى‌كند، موقعى كه دستش را بر زمين مى‌گذارد در واقع همه علوم و دانشهايى كه خداوند از آسمان به زمين مى‌فرستد او دريافت مى‌نمايد، وقتى سرش را به آسمان بلند مى‌كند از درون عرش ندا دهنده اى از جانب پروردگارعزّت از افق اعلا او را به نام خود و نام پدرش صدا مى‌زند و مى‌گويد:

يافلان! أثبت ثبّتك اللَّه، فلعظيم ما خلقك أنت صفوتي من خلقي،وموضع سرّي وعيبة علمي، لك ولمن تولاّك أوجبت رحمتي، وأسكنت جنّتي وأحللت جواري. ثمّ وعزّتي لاُصلينّ من عاداك أشدّ عذابي، وإن‌أوسعت عليهم من سعة رزقي.

اى فلانى! ثابت و استوار باش، خدا تو را ثابت بدارد، سوگند به عظمت آنچه تو راآفريدم! تو برگزيده از ميان خلقم، و محلّ راز و صندوق علم و دانش من هستى،براى تو و هر كه از تو پيروى كند رحمتم را واجب نمودم، و در بهشتم ساكن كردم ودر جوار خودم قرار دادم.

به عزّتم سوگند! هر كه با تو دشمنى كند با عذاب سخت خود او را بسوزانم، گرچه آنها را از روزى واسعه ام بهره مند سازم.

زمانى كه صداى منادى پايان پذيرد، امام اين آيه را در پاسخ او مى‌خواند:

«شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلّا هُوَ وَالْمَلائِكَةُ...» ⁽¹⁾؛ «خداوند گواهى مى‌دهد كه معبودى جز او نيست و فرشتگان نيز ...».

چون چنين گويد، خداوند، علم اوّل و علم آخر را به او عطا مى‌فرمايد، و او را مستوجب ملاقات روح در شب قدر مى‌نمايد.

عرض كردم: قربانت گردم؛ آيا روح همان جبرئيل نيست؟

فرمود: جبرئيل از جنس فرشتگان است و روح آفريده اى است كه بزرگتر ازفرشتگان، مگر نه اين است كه خداى متعال مى‌فرمايد:

«تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ» ⁽¹⁾؛ «فرشتگان و روح فرود مى‌آيند». ⁽²⁾

نظير اين روايت را ثقة الإسلام كلينى رحمه الله نيز در كافى: 385/1 ح1 نقل كرده است.

680 _ 8) روايت تفسير برهان

680 / 8) باز در همان منبع از كتاب شريف «برهان» نقل كرده كه:

عدّه اى از اصحاب ما روايت كرده اند كه حضرتش فرمود:

لاتتكلّموا في الإمام، فإنّ الإمام يسمع الكلام وهو جنين في بطن اُمّه.

در مورد مقام و منزلت امام صحبت نكنيد ⁽³⁾، چرا كه امام كسى است كه در رحم مادرش - كه جنين است - مى‌شنود.

چون مادرش او را بزايد فرشته اى در ميان دو چشمش اين آيه را مى‌نويسد: «وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلاً لامُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُ» ⁽⁴⁾؛«و كلمه پروردگار تو با صدق و عدل به حدّ كمال وتمام رسيد؛ هيچ كس نمى‌تواندكلمات او را دگرگون سازد و او شنونده داناست».

و چون قيام به امر الهى كند براى او از هر شهرى ستونى از نور بلند مى‌شود تا به وسيله آن نظاره گر اعمال بندگان باشد. ⁽⁵⁾

و در روايت يونس بن ظبيان پس از تفسير اين آيه، آمده است:

فإذا خرج إلى الأرض اُوتي الحكمة وزيّن بالعلم والوقار، واُلبس الهيبة،وجعل له مصباح من نور فعرف به الضمير، ويرى به أعمال العباد.

هنگامى كه امام از شكم مادرش فرود مى‌آيد؛ حكمت به او عطا مى‌شود و با علم ووقار مزيّن مى‌گردد و لباس هيبت بر اندام ملكوتيش پوشانيده، و براى او چراغى ازنور قرار داده مى‌شود كه با آن ضمير انسانها را شناخته و به اعمال بندگان مى‌نگرد. ⁽¹⁾

681 _ 9 ) روايت اصول كافي

681 / 9 ) در كتاب شريف «كافى» آمده است:

محمّد بن اسماعيل بن بزيع گويد: از امام ابى جعفرعليه السلام در مورد امامت سئوال نمودم و گفتم: آيا ممكن است امام كمتر از هفت سال داشته باشد؟ فرمود:

آرى، كمتر از پنج سال هم مى‌شود.

مؤلّف رحمه الله گويد: اين حديث، اشاره به امام قائم ارواحنا فداه دارد، زيرا بنا بر اكثر روايات آن حضرت به هنگام امامت چند ماه، يا يك سال و چند ماه كمتر از پنج سال داشتند. ⁽²⁾

682 _ 10 ) روايت معاني الأخبار و...

682 / 10 ) در كتاب هاى «معانى الأخبار»، «خصال» و «عيون اخبار الرضا عليه السلام» آمده است:

حسن بن فضّال از پدرش نقل مى‌كند كه امام رضاعليه السلام فرمود:

للإمام علامات، يكون أعلم الناس وأحكم الناس وأتقى الناس وأحلم الناس وأشجع الناس وأسخى الناس وأعبد الناس، ويولد مختوناً ويكون مطهّراً، ويرى من خلفه كما يرى من بين يديه، ولايكون له ظلّ.

امام عليه السلام داراى نشانه هائى است (كه عبارتند از): او داناترين، داورترين، پرهيزكارترين، بردبارترين، شجاع‌ترين، سخاوتمندترين، عابدترين مردم است.به صورت ختنه شده پا به دنيا مى‌گذارد و پاك و مطهّر است، همان طور كه از پيش روى ببيند از پشت سر نيز، سايه ندارد.

هنگامى كه از مادرش متولّد شده و به زمين فرود مى‌آيد دو كف دست خود برزمين مى نهد، و صداى خويش را به شهادتين «لا إله إلّا اللَّه، محمّد رسول اللَّه» بلند مى‌كند.

محتلم نمى‌شود، چشمش به خواب مى‌رود ولى قلبش بيدار است، محدَّث است (يعنى صداى فرشتگان را مى‌شنود)، زره رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم اندازه اندام زيباى اوست، ادرار و مدفوعش ديده نمى‌شود، زيرا خداوند زمين را مأمور كرده كه آنچه از او خارج شود ببلعد.

بوى بدن امام عليه السلام از بوى مشك پاكيزه تر و خوشبوتر است، اختيار او بر جان مردم از خودشان سزاوارتر است، نسبت به مردم از پدر و مادرشان دلسوزتر ومهربانتر است.

او در مقابل خداى متعال از همه مردم متواضع‌تر است و از همه مردم به آنچه مأمور است عامل‌تر مى‌باشد، و از آنچه نهى شده از همه مردم بيشتر خوددارى مى‌نمايد.

دعاى او مستجاب است تا جايى كه اگر دعا كند سنگى بشكافد دو نيم خواهدشد.

نزد او اسلحه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم وشمشيرش ذوالفقار است، نزد او صحيفه اى است كه اسامى شيعيان آنان تا روز رستاخيز در آن نوشته شده است، و صحيفه اى است كه اسامى دشمنانشان تا روز قيامت نوشته شده است.

وتكون عنده الجامعة وهي صحيفة طولها سبعون ذراعاً، فيها جميع مايحتاج إليه ولد آدم.

نزد امام عليه السلام «جامعه» است و آن نوشته اى است به طول هفتاد ذراع، كه تمام مايحتاج انسانها در آن موجود است.

و نزد امام عليه السلام است جفر اكبر و اصغر - كه پوست بز و پوست گوسفندى است - كه در آن دو تمام علوم حتّى جريمه يك خراش و مجازات زدن يك تازيانه و نصف آن يا يك سوّم آن، در آن نوشته شده است.

و مصحف فاطمه عليها السلام نيز نزد امام عليه السلام است. ⁽¹⁾

683 _ 11 ) روايت «اختصاص» و «بصائر الدرجات»

683 / 11 ) در كتاب «اختصاص» منسوب به شيخ مفيد قدس سره و كتاب «بصائر الدرجات» آمده است:

ابان بن تغلب گويد: در محضر باسعادت امام صادق عليه السلام شرف حضور داشتم كه شخصى از علماى يمن وارد شد، امام صادق عليه السلام فرمود:

اى يمنى! آيا در ميان شما علما و دانشمندانى هستند؟ گفت: آرى.

حضرت فرمود: دانش علماى شما تا كجا مى‌رسد؟

گفت: در يك شب مسافت يك ماه راه را ⁽¹⁾طى مى‌كند، و از پرنده فال مى‌گيرد واز آثار و علايم پى‌زنى مى‌كند.

حضرت فرمود: پس عالم و دانشمند مدينه از عالم شما داناترست.

گفت: دانش عالم شما به كجا منتهى مى‌شود؟ حضرت فرمود:

إنّه يسير في ]كلّ[ صباح واحد مسيرة سنة كالشمس إذا اُمرت، إنّها اليوم غير مأمورة، ولكن إذا اُمرت تقطع إثني عشر شمساً، وإثني عشر قمراً،وإثني عشر مشرقاً، وإثني عشر مغرباً، وإثني عشر برّاً، وإثني عشربحراً، وإثني عشر عالماً.

او هر بامداد مسافت يك سال راه را طى مى‌كند، مانند خورشيد اگر مأموريّت پيداكند، همانا امروز بيش از آن مأموريّت ندارد، اگر مأموريّت پيدا كند، مسافت دوازده خورشيد، دوازده ماه، دوازده مشرق، دوازده مغرب، دوازده خشكى،دوازده دريا و دوازده جهان را طى مى‌كند.

راوى گويد: چيزى در دست يمنى نماند و ندانست چه بگويد، به همين جهت، امام صادق عليه السلام سخن خود را ادامه ندادند. ⁽²⁾

684 _ 12 ) روايت «البصائر» از امام كاظم عليه السلام

684 / 12 ) در كتاب «البصائر» مي نويسد:

علىّ بن جعفر گويد: از امام كاظم عليه السلام شنيدم كه فرمود:

لو اُذن لنا لأخبرنا بفضلنا.

اگر به ما اجازه داده شود مردم را از فضايل خودمان آگاه مى نماييم.

گفتم: آيا علم و دانش شما نيز شامل آن فضايل است؟

فرمود: العلم أيسر من ذلك؛ علم كمترين فضايل ماست. ⁽¹⁾

685 _ 13 ) روايت «البصائر» از امام صادق عليه السلام

685 / 13 ) باز در همان كتاب آمده است:

عبداللَّه بن بكر ⁽²⁾ارجانى - در يك حديث مفصّلى - از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند كه حضرتش فرمود:

يابن بكر! إنّ قلوبنا غير قلوب الناس، إنّا مصفّون مصطفون، نرى مالايرى الناس، ونسمع ما لايسمعون، وإنّ الملائكة تنزل علينا في رحالنا وتقلّب على فرشنا وتشهد ]طعامنا[ وتحضر موتانا.

اى فرزند بكر! دل هاى ما غير از دل هاى مردم است، ما پاك و برگزيده هستيم،چيزهايى را مى‌بينيم كه مردم نمى‌بينند، و چيزهايى را مى‌شنويم كه مردم نمى‌شوند، همانا فرشتگان به منازل ما فرود مى‌آيند و روى فرشايمان قدم مى‌گذارند و شاهد سفره ما هستند و در (تشييع جنازه) مردگان ما حاضر مى‌شوند.

آنان از اخبارى كه هنوز اتّفاق نيفتاده ما را آگاه مى‌سازند و با ما نماز مى‌خوانند وبراى ما دعا مى‌كنند، و بالهاى خود را (براى تبرّك) به ما مى مالند، و بچّه هاى مارا روى بالهايشان حركت مى‌دهند، و مانع رسيدن جنبندگان و آزار آنها به ما مى‌شوند، و روييدنى‌هاى زمين را در فصل خودش به ما مى‌رسانند، آب هرزمينى را براى ما مى‌آورند كه در ظرفهاى ما وجود دارد.

هر روز هيچ ساعت و هيچ وقت نمازى نيست جز آن كه آنها ما را مطّلع مى‌نمايند، شبى نيست كه بر ما بگذرد مگر اين كه اخبار هر سرزمين را با اتّفاقات آن براى ما مى‌آورند، اخبار جنّ، اخبار اهل هوا از فرشتگان، هر پادشاهى كه در زمين مى ميرد و كسى كه جانشين او مى‌شود و چگونگى

رفتار او با پيشينيان،خبر همه را مى‌آورند، اخبار شش زمين تا زمين هفتم به ما مى‌رسد.

عرض كردم: قربانت گردم، انتهاى اين كوه كجاست؟

فرمود: انتهاى اين كوه تا زمين ششم است، و جهنّم در يكى از واديهاى آن تعداد قرار دارد، در آن وادى نگهبانانى هستند كه تعداد آنها از ستارگان آسمانها وقطرات باران و آنچه در درياها و زمين است بيشتر است، كه هر فرشته به كارى گماشته شده و از آن سرپيچى نمى‌كند.

عرض كردم: آيا همه اين اخبار را به محضر همه شما مى‌آورند؟

فرمود: نه، اين اخبار به صاحب اين امر (يعنى امام زمان عليه السلام) مى‌رسد، علم وقدرت ما آن اندازه است كه مردم توان حمل آن و توان قضاوت در آن را ندارند،ولى ما در آن موارد حكم مى‌كنيم، كسى كه حكم ما را نپذيرد فرشتگان او را برقول ما مجبور مى‌كنند و دستور مى‌دهند به كسانى كه نگهبان او هستند او را مجبور و وادار به قول ما نمايند، اگر از جنّيان مخالف يا كافر باشد او را به بندمى‌كشند، و آن قدر شكنجه مى‌دهند تا حكم ما را بپذيرد.

عرض كردم: قربانت گردم، آيا امام، مابين مشرق و مغرب را مى‌بيند؟

فرمود: اى فرزند بكر! پس چگونه مى‌تواند حجّت و امام براى مشرق و مغرب‌باشد، در حالى كه آنها را نبيند و در ميان آنها فرمانروائى نكند؟ چگونه حجّت وامام است بر مردمى كه از چشم او پنهانند و قدرتى بر آنها ندارد و آنان بر اوقدرت ندارند؟ و چگونه احكام الهى را به مردم مى‌رساند و گواه بر مردم است درصورتى كه آنها را نمى‌بيند؟

و چگونه حجّت و امام بر آنهاست در حالى كه از نظر او پنهان هستند و ميان او وآنها حايل و مانعى است؟ كه مأموريّت را از جانب خدا در حقّ آنها انجام دهد،حال آنكه خداى مى‌فرمايد:

«وَما أَرْسَلْناكَ إِلّا كافَّةً لِلنَّاسِ» ⁽¹⁾؛

«ما تو را جز براى همه مردم نفرستاديم».

يعنى ما تو را بر همه كسانى كه روى كره زمين هستند، فرستاديم.

والحجّة من بعد النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم يقوم مقامه، وهو الدليل على ما تشاجرت فيه الاُمّة، والآخذ بحقوق الناس، والقيام بأمراللَّه والمنصف لبعضهم من بعض.

و حجّت و امام پس از پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم جانشين و قائم مقام اوست، او راهنما براى حلّ اختلافاتى است كه ميان مردم واقع مى‌شود، و مدافع حقوق مردم است، و به امرخدا قيام كننده و داد بعضى را از ديگرى مى‌گيرد.

پس اگر در ميان مردم كسى نباشد كه گفتارش ميان مردم نافذ باشد تا گفتار خدارا اجرا كند كه خداوند مى‌فرمايد:

«سَنُريهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ» ⁽¹⁾؛

«به زودى نشانه هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى‌دهيم»، پس كدام آيه و نشانه اى در آفاق جز ماست كه خداوند به اهل زمين نشان داده؟

و در مورد ديگر فرموده:

«ما نُريهِمْ مِنْ آيَةٍ إِلّا هِيَ أَكْبَرُ مِنْ اُخْتِها» ⁽²⁾؛

«ما هيچ آيه‌اى به آنان نشان نمى‌داديم مگر اين كه از ديگرى بزرگتر بود».

پس كدام آيه از ما بزرگتر است؟!

سوگند به خدا! همانا بنى هاشم و قريش از آنچه خداوند به ما عطا فرموده آگاه وباخبرند، ولى حسادت آنها را هلاك نمود همان طور كه شيطان را هلاك كرد.

آنان در مواقعى كه ناچارند و بر جان خود مى‌ترسند نزد ما مى‌آيند و از مامى‌پرسند و ما بر آنها توضيح مى‌دهيم و راه حلّى نشان مى‌دهيم، آنگاه مى‌گويند: گواهى مى‌دهيم كه شما اهل علم هستيد. سپس بيرون مى‌روند و درنزد ديگران مى‌گويند: ما كسى را كه گمراه‌تر از پيروان آنها باشند و حرف آنها رابپذيرند، نديديم!!

عرض كردم: قربانت گردم، مرا از امام حسين عليه السلام آگاه ساز، اگر قبر آن

حضرت را بشكافند چيزى در قبر آن مى‌يابند؟ فرمود:

اى پسر بكر! چه پرسش هاى بزرگى مى‌نمايى؟ امام حسين عليه السلام به همراه پدر،مادر، و برادرش امام حسن عليه السلام در جايگاه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم هستند، زندگى مى‌كنند همان گونه آن حضرت زندگى مى‌كند و روزى مى‌خورند همان طورى كه آن حضرت روزى مى‌خورد، اگر در آن ايّام نبش قبر مى‌شد البتّه در آنجا پيدا مى‌شد ولى امروز او در نزد پروردگارش زنده است و محلّ سپاهيانش را نظاره گر است و او به عرش الهى نگاه مى‌كند چه زمانى دستور حمل آن به او داده مى‌شود.

او در طرف راست عرش الهى است و مى‌گويد: پروردگارا! آنچه به من وعده داده اى وفا كن!

او به زوّار خود نگاه مى‌كند و به اسم و اسم پدرانشان و درجات و مقامات آنها نزدخدا از شما نسبت به فرزند و خانه هايتان آگاه‌تر است. او كسانى را كه به او گريه مى‌كنند مى‌بيند و از روى مهر و محبّت براى آنها طلب آمرزش مى‌كند، و از پدر گرامى اش مى‌خواهد تا براى ايشان استغفار كند ومى‌فرمايد: لو تعلم أيّها الباكي! مااُعدّ لك لفرحت أكثرممّا جزعت.

اى گريه كننده! اگر بدانى خداوند چه چيزى براى تو فراهم آورده شاديت از گريه ات بيشتر مى‌شود.

و هر كدام از فرشتگان آسمان كه صداى گريه او را مى شنوند و آنانى كه در حرم امام حسين عليه السلام هستند بر آن گريه كنندگان از روى محبّت استغفار مى‌نمايند و وى بدون گناه از آن مكان مقدّس برمى‌گردد. ⁽¹⁾

اين حديث در كتاب‌هاى تأويل الآيات: 884/2 ح 12، مدينة المعاجز: 142/6 ح 340، و تفسير برهان: 148/4 ح1 به نقل از كامل الزيارات نقل شده است. باز علّامه مجلسى رحمه الله در بحار الأنوار: 300/27 ح4 و 292/44 ح 35 بخشى ازحديث را از كامل الزيارات نقل نموده است.

گفتنى است كه بخشى از اين حديث در ج 550/1 ح 381 همين كتاب نقل شده است.

686 _ 14 ) روايت «بحار الأنوار»

686 / 14 ) در كتاب «بحار الأنوار» آمده است:

اسود بن سعيد گويد: من در محضر امام باقرعليه السلام بودم كه حضرتش بدون آن كه من چيزى

بپرسم،ابتدا به سخن نمود و فرمود:

نحن حجّةاللَّه، ونحن باب اللَّه، ونحن لسان اللَّه ونحن وجه اللَّه، ونحن عين اللَّه في خلقه، ونحن ولاة أمراللَّه في عباده.

ما حجّت خدا، باب خدا، زبان (گوياى) خدا، وجه خدا و چشم خدا در ميان مردم هستيم، ما واليان امر خدا در ميان بندگان او هستيم.

آنگاه فرمود: اى اسود بن سعيد! همانا ميان ما و هر سرزمينى نخى همانند نخ بنّا است، هرگاه در مورد امرى مأمور شويم اين نخ را مى‌كشيم و مركز زمين با بازارها و خانه هايش در نزد ما حاضر مى‌گردند تا اين كه امر خداى متعال را در آن اجرا نماييم. ⁽¹⁾

687 _ 15 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

687 / 15) باز در همان منبع مى نويسد:

مفضّل گويد: امام صادق عليه السلام مى فرمايد:

لو اُذن لنا أن نعلم الناس حالنا عنداللَّه ومنزلتنا منه لما احتملتم.

اگر به ما اجازه داده شود كه مردم را از مقام و منزلت خود نزد خدا آگاه كنيم، تاب وتوان آن را نداريد.

پرسيد: آيا نظر شما در مورد علم و دانش است؟ فرمود:

العلم أيسر من ذلك، إنّ الإمام وكر لإرادة اللَّه عزّوجلّ، لايشاء إلّا من يشاء اللَّه.

علم كمترين مرتبه آن است، همانا امام عليه السلام آشيانه اراده خداى متعال است،نمى خواهد جز آن را كه خدا بخواهد. ⁽²⁾

اين حديث در ج 549/1 ح 379 همين كتاب نقل شده و نظير اين حديث در همين مجلّد ح684 بيان گرديد.

688 _ 16 ) روايت «امالى» از امام صادق عليه السلام

688 / 16 ) در كتاب «امالى» مى‌نويسد:

ابو حمزه گويد: از امام همام جعفرصادق عليه السلام (در مورد چگونگى علومشان) شنيدم كه مى‌فرمود:

همانا بعضى از ما (امامان) به دلش خطور مى‌شود، و برخى در خواب به او(اخبارى) داده مى‌شود، و برخى از ما نيز صدا را مانند صداى زنجيرى كه در ميان تشت بزنند مى شنود، و به برخى از ما صورتى بزرگتر از جبرئيل و ميكائيل مى‌آيد.

امام صادق عليه السلام فرمود:

منّا من ينكت في قلبه، ومنّا من يقذف في قلبه، ومنّا من يخاطب.

بعضى از ما به دلش خطور مى‌شود و برخى از ما در دلش الهام مى‌شود، و برخى از ما با او صحبت مى‌كنند. ⁽¹⁾

689 _ 17 ) روايت «إرشاد» و «إحتجاج»

689 / 17 ) در كتاب «إرشاد» و «إحتجاج» مى‌نويسد:

امام صادق عليه السلام فرمود:

علمنا غابر و مزبور، ونكت في القلوب، ونقر في الأسماع، وإنّ عندناالجفر الأحمر والجفر الأبيض ومصحف فاطمة عليها السلام، وعندنا الجامعة، فيها جميع ما يحتاج إليه الناس.

دانش ما غابر، مزبور، خطور به قلب و خوردن به گوش است، همانا جفر احمر،جفر سفيد و مصحف فاطمه عليها السلام نزد ماست، و همچنين جامعه - كه در آن تمام نيازمندي هاى مردم است - نزد ماست.

از تفسير اين كلام امام عليه السلام پرسيدند. حضرت فرمود:

غابر يعنى علم به آنچه پديد مى‌آيد. مزبور يعنى علم به آنچه قبلاً بوده و پديدآمده است. خطور به قلب عبارت از همان الهام است. به گوش خوردن، همان شنيدن صداى فرشتگان است كه سخن آنها را مى‌شنويم ولى خودشان رانمى‌بينيم.

جفر احمر، ظرفى است كه در آن اسلحه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم است و از آن خارج نمى‌شود تا آنكه قائم ما اهل بيت قيام نمايد.

جفر سفيد، ظرفى است كه در آن تورات موسى، انجيل عيسى، زبور داوود وكتاب‌هاى آسمانى قديم است.

مصحف فاطمه عليها السلام، شامل وقايعى است كه رخ مى‌دهد و در آن اسامى كسانى كه تا روز قيامت حكومت مى‌كنند، آمده است.

وأمّا الجامعة: فهو كتاب طوله سبعون ذراعاً، إملاء رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم من‌فلق فيه وخطّ عليّ بن أبي طالب عليه السلام بيمينه، فيها واللَّه، جميع ما تحتاج إليه الناس إلى يوم القيامة، حتّى أنّ فيه أرش الخدش، والجلدة ونصف الجلدة.

جامعه، عبارت از كتابى است به طول هفتاد ذراع، كه پيامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم از زبان مباركش املاء فرموده و على عليه السلام با دست مباركش نوشته است، به خدا سوگند! درآن، تمام مايحتاج مردم تا روز قيامت وجود دارد، حتّى جريمه خراش، و تازيانه ونصف آن آمده است. ⁽¹⁾

690 _ 18) روايت «اختصاص» از امام باقر عليه السلام

690 / 18) در كتاب «اختصاص» آمده است:

محمّد بن مسلم گويد: امام باقرعليه السلام فرمود:

إنّ رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم أنال في الناس وأنال، وعندنا عرى العلم وأبواب الحكم ومعاقل العلم وضياء الأمر وأواخيه؛ فمن عرفنا نفعته معرفته،وقبل منه عمله ومن لم يعرفنا لم ينفعه اللَّه بمعرفة ما علم، ولم يقبل منه عمله.

همانا رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم مردم را از علوم زيادى برخوردار و بهره مند نمود، (و از هرجهت كه پرسش مى‌شد پاسخ مى‌فرمود) و در نزد ما علوم خالص و صحيح است ودرهاى حكمت و گنجينه هاى علم و روشنائى امر و محكم گاه آن است كه نمى‌گذارد علوم از بين رفته و متشتّت گردد.

پس هر كه ما را بشناسد معرفت و شناسايى او برايش سودمند است، و عملش پذيرفته مى‌شود و هر كه ما را نشناسد علمى كه دارد نفعى برايش نخواهد داشت وعملش پذيرفته نخواهد شد. ⁽²⁾

691 _ 19 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام جواد عليه السلام

691 / 19 ) در كتاب «بصائر الدرجات» آمده است:

حسن بن عبّاس بن جريش ازامام جواد عليه السلام نقل كرده كه حضرتش فرمود:

امام صادق عليه السلام مى فرمايد:

إنّا أنزلناه نور كهيئة العين على رأس النبيّ والأوصياء، لايريد أحد منّا علم أمر من أمر الأرض، أو أمر من أمر السماء إلى الحجب الّتي بين اللَّه وبين العرش إلّا رفع طرفه إلى ذلك النور، فرأى تفسير الّذي أراد فيه مكتوباً.

منظور از «إنّا انزلناه» نورى است به صورت خورشيد بالاى سر پيامبر و اوصيا است، احدى از ما دانستن چيزى از مسايل زمينى يا آسمانى تا حجابهايى كه ميان خدا و عرش اوست را اراده نمى‌كند جز آنكه نگاهى به سوى اين نور مى‌كند و آنچه كه مى‌خواهد به صورت نوشته شده، مى بيند. ⁽¹⁾

مؤلّف رحمه الله گويد: شايد مراد از «عين» در اينجا خورشيد باشد و احتمال دارد به معناى ديدبان يا جاسوس باشد.

692 _ 20 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام صادق عليه السلام

692 / 20 ) باز در همان كتاب آمده است:

علىّ بن اسماعيل ازرق گويد: امام صادق عليه السلام فرمود:

إنّ اللَّه أحكم وأكرم وأجلّ وأعظم وأعدل من أن يحتجّ بحجّة ثمّ يغيّب عنه شيئاً من اُمورهم.

خداى متعال حكيم‌تر، كريم‌تر، بزرگوارتر، بزرگتر و عادلتر از آن است كه بر بندگان خود حجّتى قرار دهد، آنگاه از او امور مردم را پنهان نمايد. ⁽²⁾

693 _ 21 ) روايت ديگر «بصائر الدرجات»

693 / 21 ) باز در همان منبع آمده است:

ابو ربيع شامى گويد: خدمت امام صادق عليه السلام عرض كردم: حديثى از عمرو بن حمق ⁽³⁾شنيده ام.

حضرت فرمود: بگو (چه حديثى است؟).

عرض كردم: عمرو محضر اميرمؤمنان على عليه السلام شرفياب مى‌شود و در چهره آن حضرت آثار زردى مشاهده مى‌كند، مى‌پرسد: اين زردى از چيست؟ آن حضرت اظهار درد و ناراحتى مى‌نمايد.

آنگاه على عليه السلام به او مى‌فرمايد:

إنّا لنفرح لفرحكم، ونحزن لحزنكم، ونمرض لمرضكم، وندعو لكم،وتدعون فنؤمّن.

ما با شادى شما شادمان مى‌گرديم و با حزن شما محزون، با بيمارى شما بيمارمى‌شويم و براى شما دعا مى‌كنيم و شما دعا مى‌كنيد ما آمين مى‌گوييم ⁽¹⁾.

عمرو گويد: آنچه فرمودى فهميدم؛ ولى چگونه ما دعا مى‌كنيم شما آمين مى‌گوييد؟ فرمود:

براى ما فرق نمى‌كند و برابر است كسى كه حضور داشته باشد يا اين كه غايب باشد (دعاى او را مى شنويم).

حضرت صادق عليه السلام فرمود:

عمرو راست گفته است. ⁽²⁾

اى رميله! هر مؤمنى بيمار مى‌شود ما نيز به واسطه بيمارى او بيمار مى‌شويم و هر مؤمنى محزون مى‌گردد ما نيز به سبب حزن او محزون مى‌گرديم، وقتى دعا مى‌كند ما براى دعاى وى آمين مى‌گوييم. «بحار الأنوار: 154/26 ح 42».

694 _ 22 ) روايت «إرشاد القلوب» از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام

694 / 22 ) در «إرشاد القلوب» مى‌نويسد:

شيخ مفيدرحمه الله در يك حديث مرفوعه ازحضرت سلمان فارسى رضوان اللَّه عليه نقل مى‌كند كه گويد:

امير مؤمنان على عليه السلام فرمود:

يا سلمان! الويل كلّ الويل لمن لايعرفنا حقّ معرفتنا وأنكر فضلنا.

اى سلمان! بدبختى و تمام بدبختى بر كسى كه حقّ معرفت ما را نشناسد، و

منكرفضل ما باشد.

اى سلمان! كداميك افضلند: حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم يا سليمان بن داوود عليه السلام؟

سلمان گفت: بلكه حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم افضل است.

على عليه السلام فرمود: اى سلمان! پس چگونه آصف بن برخيا كه علمى از كتاب نزد او بود توانست تخت بلقيس را در يك چشم بهم زدن از فارس به سبأ بياورد؛ ولى من چندين برابر او نتوانم انجام دهم در حالى كه نزد من (علوم) هزار كتاب است.

خداى متعال بر شيث بن آدم عليه السلام پنجاه صحيفه، و بر ادريس پيامبر سى صحيفه،و بر ابراهيم خليل عليه السلام بيست صحيفه فرستاد، و (خداوند) تورات، انجيل، زبور وفرقان را فرستاد.

عرض كردم: راست مى‌فرماييد مولاى من! فرمود:

يا سلمان! إنّ الشاكّ في اُمورنا وعلومنا كالمستهزئ في معرفتناوحقوقنا، وقد فرض اللَّه ولايتنا في كتابه في غير موضع، وبيّن ما أوجب العمل به وهو ]غير[ مكشوف.

اى سلمان! كسى كه در امور و علوم ما ترديد نمايد مانند كسى است كه معرفت وحقوق ما را مسخره مى‌كند، حقيقتاً خداوند ولايت ما را در چند مورد از قرآن واجب نموده و آنچه بايد عمل شود آشكارا بيان و اين مطلب را روشن كرده است.

اين حديث شريف را كراجكى رحمه الله نيز در «كنز جامع الفوائد» نقل كرده است. ⁽¹⁾

695 _ 23 ) روايت «امالى صدوق» از امام صادق عليه السلام

695 / 23 ) در «امالى صدوق قدس سره» آمده است:

ابو بصير گويد: امام صادق عليه السلام فرمود:

يا أبا بصير! نحن شجرة العلم، ونحن أهل بيت النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم وفي دارنا مهبط جبرئيل، ونحن خزّان علم اللَّه، ونحن معادن وحي

اللَّه، من تبعنا نجى، ومن تخلّف عنها هلك، حقّاً على اللَّه عزّوجلّ.

اى ابو بصير! ما درخت علم و دانش هستيم، ما اهل بيت پيامبريم، جبرئيل در خانه ما فرود مى‌آيد، ما گنجينه هاى علم خدا هستيم، ما معادن وحى الهى هستيم، كسى كه از ما پيروى نمايد نجات مى‌يابد و كسى كه از ما تخلّف كند به هلاكت مى‌رسد، وخداوند اين امر را بر خود لازم نموده است. ⁽¹⁾

696 _24 ) روايت شيخ صدوق از امام صادق عليه السلام

696 /24 ) شيخ صدوق رحمه الله در دو كتاب «توحيد» و «معانى الأخبار» خويش مى نويسد:

محمّد بن مسلم گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى‌فرمود:

خداوند متعال را آفريده هايى است كه آنها را از نور و رحمت خود براى رحمتش آفريده است، آنان چشم بيناى خدا، گوش شنواى او و زبان گوياى او در ميان مردم به اجازه خدا هستند، آنان امينان او بر آنچه نازل شده - از عذر، ترساندن وحجّت و دليل - هستند.

خداوند به واسطه آنها گناهان را مى‌بخشد، و به وسيله آنها ستم دفع مى‌شود، وبه بركت آنها رحمت الهى نازل مى‌گردد، و به واسطه آنها مرده زنده و زنده مى ميرد، و به وسيله آنها مردم آزمايش مى‌شوند و به واسطه آنها در ميان مردم‌حكم و قضاى خود را اجرا مى‌نمايد.

عرض كردم: قربانت گردم، اينان چه كسانى هستند؟

فرمود: آنان اوصيا و جانشينان (پيامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم) هستند. ⁽²⁾

697 _25 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام باقر عليه السلام

697 /25 ) در «بصائر الدرجات» مى‌نويسد:

اسود بن سعيد گويد: من در محضر امام باقرعليه السلام بودم كه حضرتش بدون آن كه از آن بزرگوار سئوال شود، ابتدا به سخن نمود و فرمود:

ما حجّت خدا، باب خدا، زبان (گوياى) خدا، و وجه خدا و چشم خدا در ميان مردم هستيم، ما واليان امر خدا در ميان بندگان او هستيم. ⁽³⁾

698 _26 ) روايت «بصائر الدرجات» از امام صادق عليه السلام

698 /26 ) و نيز در همان كتاب آمده است:

عبدالرحمان بن كثير گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى‌فرمود:

نحن ولاة أمراللَّه، وخزنة علم اللَّه، وعيبة وحي اللَّه، وأهل دين اللَّه،وعلينا نزل كتاب اللَّه، وبنا عبد اللَّه، ولولانا ما عرف اللَّه، ونحن ورثة نبيّ اللَّه وعترته.

ما فرمانروايان امر خدا، گنجينه هاى علم او، صندوق وحى، و اهل دين خدا هستيم،كتاب خدا بر ما فرود آمده و به وسيله ما خداوند مورد پرستش قرار گرفت و اگر مانبوديم خدا شناخته نمى‌شد، ما وارث پيامبر خدا و عترت او هستيم. ⁽¹⁾

مؤلّف‌رحمه الله گويد: اينكه مى‌فرمايد: «به وسيله ما خداوند مورد پرستش قرارگرفت» يعنى ما راه عبادت و پرستش را به مردم آموختيم. يا اين كه، ما در حدّامكان خود، حقّ عبادت خدا را انجام داديم.

يا اينكه به سبب ولايت ما خداوند عبادت شده، زيرا كه ولايت ما ازبزرگترين عبادات است. يا اين كه صحّت عبادات در گرو ولايت ماست، چرا كه بزرگترين شرايط صحّت عبادات، ولايت ماست.

و اين كه مى‌فرمايد: «اگر ما نبوديم خداوند شناخته نمى‌شد» يعنى غير از ماكسى خدا را نشناخته، يا ما خدا را به مردم معرّفى نموديم، يا اين كه به وسيله جلالت، علم و فضل ما مردم جلالت، قدر و شأن و عظمت خدا را شناختند. ⁽²⁾

699 _27 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

699 /27 ) در كتاب «بحار الأنوار» آمده است:

محمّد بن سنان گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى‌فرمود:

ما جنب خدا و مقرّبان درگاه او، برگزيده او، انتخاب شده او، نگهبان و

امانت‌دار مواريث پيامبران هستيم، ما امينان خدا، و وجه او و نشانه هدايت و عروة الوثقى هستيم.

خداوند (امور را) به وسيله ما آغاز نموده و به وسيله ما پايان خواهد داد، ما اوّلين و آخرين هستيم، ما بهترينان روزگار و نواميس زمان و عصر هستيم، ما سروران بندگان و سياستمداران جهانيان بوده و راه استوار و صراط مستقيم هستيم. ما علّت هستى و حجّت معبود هستيم، خداوند عمل كسى را كه جاهل به حقّ ماست نمى پذيرد.

ما چراغدان نبوّت، و چراغ هاى رسالت، نور انوار و كلمه جبّار هستيم، ما همان پرچم حقّى هستيم كه هر كس پيرو آن باشد نجات يافته و كسى كه از آن تخلّف ورزد گمراه مى‌گردد.

ما پيشوايان دين و رهبر سفيدرويان هستيم. ما معدن نبوّت، محلّ و موضع رسالت هستيم. فرشتگان به سوى ما رفت و آمد مى‌نمايند، و ما چراغ نورانى براى كسى كه در پى نور است و راه هدايت براى كسى كه به دنبال هدايت است، مى‌باشيم. ما رهبران و راهنمايان به سوى بهشت بوده و همان پل‌ها و گذرگاه‌ها به سوى هدايت مردم بوده و داراى درجات بزرگ و والا هستيم.

باران به واسطه ما مى‌بارد، رحمت به وسيله ما فرود مى‌آيد، عذاب و نقمت به واسطه ما دفع مى‌شود.

فمن سمع هذا الهدى فليتفقّد في قلبه حبّنا، فإن وجد فيه البغض لنا والإنكار لفضلنا فقد ضلّ عن سواء السبيل، لأنّا حجّة المعبود وترجمان وحيه وعيبة علمه، وميزان قسطه.

هر كس اين هدايت را شنيد در دلش در جستجوى محبّت ما باشد، اگر در آن دشمنى ما و انكار فضايل ما را بيابد از راه راست منحرف و گمراه شده، زيرا كه ما حجّت معبود، ترجمان وحى، خزينه دار علم و ميزان قسط و دادگرى خدا هستيم.

و ما شاخه هاى درخت زيتون، پرورش دهندگان پاكانِ گرامى هستيم، ما چراغ همان چراغدانى هستيم كه در آن نور بر نور قرار گرفته است. ما

همان برگزيده از كلمه پايدار هستيم كه تا قيامت باقى خواهد ماند كه براى آن، درعالم ذر پيمان و ولايت گرفته شده است. ⁽¹⁾

700 _28 ) روايت «قصص الأنبياء» از امام باقر عليه السلام

700 /28 ) در كتاب «قصص الأنبياء» آمده است:

جابر جعفى گويد: از امام باقر صلوات اللَّه عليه پرسيدم: آيا تعبير خواب دانيال عليه السلام صحيح است؟فرمود:

آرى، به او وحى مى‌شد، و او پيامبر بود. او از جمله كسانى بود كه خداوند تعبيرخواب‌ها را به او آموخته بود، او صدّيق و حكيم بود. سوگند به خدا! او معتقد به محبّت ما اهل بيت بود.

جابر از روى تعجّب پرسيد: به محبّت شما اهل بيت؟

حضرت فرمود: إي واللَّه! وما من نبيّ ولاملك إلّا وكان يدين بمحبّتنا.

آرى، سوگند به خدا! هيچ پيامبر و فرشته اى نيست مگر اين كه معتقد به محبّت ماست. ⁽²⁾

701 _29 ) روايت «إختصاص» از امام صادق عليه السلام

701 /29 ) در كتاب «إختصاص» آمده است:

مفضّل بن عمر گويد: پيشواى ششم امام صادق عليه السلام به من فرمود:

خداوند متعال در فرمان‌روايى و ملك يكتاست. پس خود را به بندگانش شناسايى نمود، آنگاه امر خويش را بر آنان واگذار كرده و بهشت را بر آنان ارزانى نمود،خداوند هر كه از جنّ و انس را بخواهد دلش را پاك نمايد ولايت ما را به اوشناسايى مى‌كند و هر كه را بخواهد دلش را فاسد كند از معرفت ما ممانعتش مى نمايد.

آنگاه فرمود: يا مفضّل! واللَّه، ما استوجب آدم أن يخلقه اللَّه بيده وينفخ فيه من روحه إلّا بولاية عليّ عليه السلام وما كلّم اللَّه موسى تكليماً إلّا بولاية عليّ عليه السلام ولا أقام اللَّه عيسى بن مريم آية للعالمين إلّا بالخضوع لعليّ عليه السلام.

اى مفضل! سوگند به خدا! حضرت آدم عليه السلام سزاوار آفرينش به دست خداوند ودميدن روح خويش در او نشد جز به سبب ولايت على عليه السلام. خداوند با حضرت موسى سخن نگفت مگر به سبب ولايت على عليه السلام و خداوند حضرت عيسى را آيت و نشانه براى جهانيان قرار نداد جز به واسطه فروتنى و خضوعى كه نسبت به على عليه السلام داشت.

سپس فرمود: أجمل الأمر، ما استأهل خلق من اللَّه النظر إليه إلاّ بالعبوديّة لنا.

كوتاهتر بگويم: هيچ آفريده اى شايستگى توجّه از سوى خداوند را پيدا نكرد جز به واسطه بندگى براى ما. ⁽¹⁾

702 _30 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

702 /30 ) در كتاب «بحار الأنوار» به نقل از «مشارق الأنوار» آمده است:

جابر گويد:امام صادق عليه السلام فرمود:

رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم به على‌عليه السلام فرمود: اى على! تو همانى كه خداوند به وسيله تو در آن هنگامى كه خلايق را در ابتداى آفرينش به صورت اشباح آفريد، بر خلايق احتجاج نمود و فرمود:

«أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى» ⁽²⁾؛

«آيا من پروردگار شما نيستم؟ گفتند: چرا (تو پروردگار ما هستى)».

فرمود: و محمّد پيامبر شماست؟ گفتند: چرا.

فرمود: على عليه السلام امام شماست؟

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود: فأبى الخلائق جميعاً عن ولايتك والإقرار بفضلك،وعتوا عنها إستكباراً إلّا قليلاً منهم، وهم أصحاب اليمين وهم أقلّ القليل.

همه خلايق از ولايت و اقرار به فضل تو سرباز زده و سخت تكبّر ورزيدند جزگروه اندكى كه آنها اصحاب يمين هستند و آنها اندك افرادى هستند.

همانا در آسمان چهارم فرشته اى است كه در تسبيح خود گويد:

«سبحان من دلّ هذا الخلق القليل من هذا العالم الكثير على هذا الفضل الجليل».

«پاك و منزّه است خداوندى كه اين گروه اندك را از اين جهان پهناور بر اين فضل بزرگ راهنمايى فرمود». ⁽¹⁾

703 _31 ) روايت كراجكى قدّس سرّه از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

703 /31 ) كراجكى قدس سره گويد:

روايت شده است كه پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

أنا أكرم عند اللَّه من أن يدعني في الأرض أكثر من ثلاث.

من نزد خدا گرامى‌تر از آنم كه (پس از قبض روح) بيش از سه روز روى زمين نگاهم بدارد.

و در نزد ما، ائمه عليهم السلام نيز همين حكم را دارند.

پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

لو مات نبيّ بالمشرق ومات وصيّه بالمغرب لجمع اللَّه بينهما.

اگر پيامبرى در شرق زمين بميرد و وصىّ او در غرب زمين بميرد خداوند بين آن دو را جمع مى‌نمايد. ⁽²⁾

گفتنى است كه علّامه مجلسى رحمه الله اين روايت را در ذيل حديث مفصّلى براى توضيح آن نقل كرده است.

704 _32 ) روايت فضل بن شاذان رحمه الله از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

704 /32 ) در كتاب «القائم» فضل بن شاذان رحمه الله آمده است:

جابر بن عبداللَّه گويد: روزى در مسجد مدينه گرداگرد وجود نازنين رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را گرفته و به دور وجودش حلقه زده بوديم، يكى از اصحاب صحبت از بهشت به ميان آورد.

ابودجانه گفت: اى رسول خدا! از شما شنيدم كه فرموديد: بهشت بر پيامبران و ساير امّتها حرام است تا اين كه شما وارد شويد.

حضرت فرمود:

اى ابودجانه! آيا نمى‌دانى كه خداوند متعال پرچمى از نور و عمودى از نور داردكه آن دو را، دو هزار سال پيش از آفرينش آسمانها آفريده است، بر روى آن پرچم نوشته شده:

«لا إله إلّا اللَّه، محمّد رسول اللَّه، آل محمّد خير البريّة».

«معبودى جز خدا نيست، محمّدصلى الله عليه وآله وسلم پيامبر خداست، آل محمّدعليهم السلام بهترين مخلوقاتند».

صاحب اين پرچم على عليه السلام مى‌باشد كه پيشاپيش مردم است.

على عليه السلام فرمود: الحمد للَّه الّذي هدانا بك وشرّفك وشرّفنا بك.

حمد و سپاس خدايى را كه ما را به وسيله تو هدايت فرمود و تو را شريف نموده وما را به وسيله تو شريف نمود.

پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: أما علمت أنّ من أحبّنا وانتحل محبّتنا أسكنه اللَّه معنا.

آيا نمى‌دانى كسى كه ما را دوست بدارد و محبّت ما را بپذيرد خداوند او را در بهشت با ما ساكن مى‌نمايد؟!

آنگاه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم اين آيه را تلاوت فرمود:

«في مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَليكٍ مُقْتَدِرٍ» ⁽¹⁾؛ «در جايگاه صدق و راستى، در پيشگاه مالك مقتدر». ⁽²⁾

705 _33 ) روايت «قرب الإسناد» از امام رضا عليه السلام

705 /33 ) در كتاب «قرب الإسناد» آمده است:

بزنطى گويد: امام رضاعليه السلام (اين حديث را) به من نوشت:

امام باقرعليه السلام فرموده است:

من سرّه أن لايكون بينه وبين اللَّه حجاب حتّى ينظر إلى اللَّه وينظر اللَّه إليه فليتولّ آل محمّد، ويبرء من عدوّهم، ويأتمّ بالإمام منهم، فإنّه إذاكان كذلك نظر اللَّه إليه، ونظر إلى اللَّه.

هر كس دوست دارد كه ميان او و خدا حجابى نباشد تا خدا را ببيند و خدا نيز او رانظر كند، پس آل محمّدعليهم السلام را دوست بدارد و از دشمنانشان بيزارى جويد، و پيرو امامى از اين خاندان باشد، زيرا كه اگر چنين نمايد خدا را مى‌بيند و خداوند نيز او رامى‌بيند. ⁽¹⁾

علّامه مجلسى رحمه الله در ذيل اين حديث مى‌گويد: منظور از اين گونه ديدن؛ ديدن رحمت و كرامت خداست، يا منظور ديدن اولياى اوست، يا منظور رسيدن به نهايت معرفت است با توجّه به قابليّت و توانايى هر فرد.

وى اين حديث را در ج 51/27 ح2 نيز نقل كرده و در ذيل آن گويد: نگاه به سوى خدا، كنايه از پرستيدن به نهايت معرفت با توجّه به توانايى و قابليّت اوست. و نظر خدا به بنده، كنايه از نهايت لطف و رحمت خداست. وى تمام حديث را در ج 265/49 ح8 آورده است.

706 _34 ) روايت «امالى» از امام صادق عليه السلام

706 /34 ) در كتاب «امالى» ابن شيخ طوسى قدس سره آمده است:

حسين بن مصعب گويد:از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى‌فرمود:

من أحبّنا للَّه وأحبّ محبّنا لا لغرض دنيا يصيبها منه، وعادى عدوّنا لا لإحنة كانت بينه وبينه، ثمّ جاء يوم القيامة وعليه من الذنوب مثل رمل عالج وزبد البحر غفر اللَّه تعالى له.

كسى كه به خاطر خدا ما را دوست بدارد و دوست ما را نيز دوست بدارد نه به جهت غرض مادّى و دنيوى كه به آن برسد، و دشمن ما را دشمن بدارد نه به جهت كينه واختلافى كه بين او و دشمن ماست، و با اين كيفيّت وارد قيامت شود در حالى كه گناهانى به اندازه ريگ بيابان و كف دريا دارد؛ خداوند گناهان او را مى‌آمرزد. ⁽²⁾

707 _35 ) روايت شيخ صدوق قدس سره از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

707 /35 ) شيخ صدوق قدس سره در كتاب «امالى» مى نويسد:

ابن عبّاس گويد: رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

من سرّه أن يجمع اللَّه له الخير كلّه فليوال عليّاً بعدي وليوال أولياءه وليعاد أعداءه.

كسى كه دوست دارد خداوند متعال همه خيرات را براى او جمع كند، پس على عليه السلام را پس از من دوست بدارد و نيز دوستان او را دوست و دشمنان او را دشمن بدارد. ⁽¹⁾

708 _36 ) روايت «خصال» از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام

708 /36 ) در كتاب «خصال» شيخ صدوق رحمه الله ضمن حديث مفصّلى از على عليه السلام نقل شده كه حضرتش فرمود:

من تمسّك بنا لحق، ومن سلك غير طريقتنا غرق، لمحبّينا أفواج من رحمة اللَّه ولمبغضينا أفواج من غضب اللَّه.

كسى كه به ما چنگ بزند به ما ملحق مى گردد، و كسى كه غير از راه ما را بپيمايد غرق مى‌شود. براى دوستان ما فوج هايى از رحمت خدا و براى دشمنان ما فوج هايى از خشم و غضب خداست. ⁽²⁾

باز حضرتش فرمود:

من أحبّنا بقلبه، وأعاننا بلسانه، وقاتل معنا أعداءَنا بيده، فهو معنا في الجنّة في درجتنا، ومن أحبّنا بقلبه، وأعاننا بلسانه، ولم يقاتل معنا أعداءنا، فهو أسفل من ذلك بدرجة ومن أحبّنا بقلبه ولم يعن علينا بلسانه ولا بيده فهو في الجنّة.

كسى كه ما را با دلش دوست بدارد و با زبانش يارى نموده و با دستان خود با دشمنان ما جنگ كند، او در بهشت در درجه و مرتبه ماست. و كسى كه ما را با قلبش دوست بدارد، و با زبانش يارى نموده ولى با دشمنان ما جنگ نكند، او يك درجه از او پايين‌تر است. و كسى كه ما را با قلبش دوست بدارد ولى با زبان و دستش عليه ما دشمنى نكند او نيز در بهشت است.

و كسى كه ما را با دلش دشمن بدارد و با زبان و دستش بر عليه ما اقدام نمايد اوبه همراه دشمنان ما در دوزخ است، و كسى كه ما را با قلبش

دشمن بدارد و بازبانش بر عليه ما اقدام كند او در دوزخ است و كسى كه با قلبش ما را دشمنى نموده ولى با زبان و دستش عليه ما كارى نكند باز هم در دوزخ جاى دارد. ⁽¹⁾

على عليه السلام فرمود:

أنا يعسوب المؤمنين، والمال يعسوب الظلمة. واللَّه! لايحبّني إلّا مؤمن،ولايبغضني إلّا منافق. ⁽²⁾

من پيشواى مؤمنان و مال و ثروت پيشواى ستمگران است، سوگند به خدا! دوست نمى‌دارد مرا جز مؤمن، و دشمن نمى‌دارد مرا جز منافق.

709 _37 ) روايت «محاسن» از امام صادق عليه السلام

709 /37 ) در كتاب «محاسن» آمده است:

حفص دهّان گويد: امام صادق عليه السلام فرمود:

إنّ فوق كلّ عبادة عبادة، وحبّنا أهل البيت أفضل عبادة.

همانا فوق هر عبادتى، عبادت ديگرى است و محبّت ما خاندان بهترين و برترين عبادت است. ⁽³⁾

و در روايت ديگرى آمده است:

حبّ عليّ عليه السلام سيّد الأعمال. ⁽⁴⁾

مهر و دوستى على عليه السلام سرور همه اعمال است.

710 _38 ) روايت «محاسن» از امام باقر عليه السلام

710 /38 ) باز در همان كتاب آمده است:

ابى كلده گويد: امام باقرعليه السلام فرمود:

رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

الروح والراحة والرحمة والنصرة واليسر واليسار والرضاوالرضوان والفرج والمخرج والظهور والتمكين والغنم والمحبّة من

اللَّه ومن رسوله لمن والى عليّاً عليه السلام وائتمّ به.

آسودگى، راحتى، رحمت، يارى، آسايش، دارايى، رضا، رضوان، گشايش،خروج از مشكلات، غلبه، استقرار، بهره مندى و محبّت، همه و همه از ناحيه خداو پيامبر او براى كسى است كه ولايت على عليه السلام را پذيرفته و از او پيروى نمايد. ⁽¹⁾

و در روايت ديگرى آمده است: امام صادق عليه السلام فرمود:

لكلّ شي‌ء أساس، وأساس الإسلام حبّنا أهل البيت. ⁽²⁾

براى هر چيزى پايه و اساسى است و اساس اسلام محبّت ما اهل بيت است.

711 _39 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

711 /39 ) روايت «بحار الأنوار» از امام صادق عليه السلام

711 /39 ) در كتاب «بحار الأنوار» از كتاب «الشفاء والجلاء» نقل كرده است:

امام صادق عليه السلام فرمود:

كما لاينفع مع الشرك شي‌ء فلا يضرّ مع الإيمان شي‌ء. ⁽³⁾

همچنان كه با وجود شرك هيچ عمل (خوبى) سودى ندارد همان طور، با وجود ايمان، هيچ عمل (بدى) ضررى ندارد.

712 _40 ) روايت «منهج التحقيق إلى سواء الطريق» از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

712 /40 ) در كتاب «منهج التحقيق إلى سواء الطريق» آمده است:

جابر انصارى گويد:از رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم شنيدم كه مى‌فرمود:

خداوند متعال، من، على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام را از يك نور آفريد، آن نور را فشرد و از آن شيعيان ما خارج شدند، آنگاه ما (خداى را) تسبيح گفتيم آنها نيز تسبيح گفتند، ما (خداى را) تقديس كرديم آنها نيز تقديس نمودند، ما (پروردگار را) تهليل نموديم آنها نيز تهليل نمودند، ما (بارى تعالى را) تمجيدنموديم آنها نيز تمجيد نمودند، ما خدا را به يگانگى خوانديم آنها نيز به يگانگى خواندند.

سپس خداوند، آسمانها، زمين و فرشتگان را آفريد، صد سال گذشت در

حالى كه فرشتگان نه تسبيحى و نه تقديسى مى‌شناختند. پس ما خداى را تسبيح نموديم و شيعيان ما پس از ما تسبيح نمودند و فرشتگان نيز تسبيح نمودند وهمين طور در مورد تقديس، تهليل و تمجيد پروردگار.

پس ما خدا را به يكتائى مى‌پرستيديم هنگامى كه يكتاپرستى نبود، و بر خداوند سزاوار است كه همچنانكه ما و شيعيان ما را امتياز داده همان طور، ما و شيعيان ما را در اعلى عليّين جاى دهد.

إنّ اللَّه اصطفانا واصطفى شيعتنا من قبل أن نكون أجساماً فدعانا فأجبناه،فغفر لنا ولشيعتنا من قبل أن نستغفر اللَّه عزّوجلّ.

خداوند ما و شيعيان ما را برگزيد پيش از آن كه ما در قالب جسم باشيم، پس ما راخواند و ما پاسخ داديم. و ما و شيعيان ما را پيش از آنكه استغفار كنيم، آمرزيد. ⁽¹⁾

713 _41 ) روايت «معانى الأخبار» از امام صادق عليه السلام

713 /41 ) در كتاب «معانى الأخبار» مى نويسد:

عمرو بن جميع گويد: با تعدادى از ياران امام صادق عليه السلام در محضر باصفايش حضور داشتم، از آن حضرت شنيدم كه فرمود:

إنّ رحم الأئمّةعليهم السلام من آل محمّدصلى الله عليه وآله وسلم لتتعلّق بالعرش يوم القيامة، وتتعلّق بها أرحام المؤمنين تقول: يا ربّ! صل من وصلنا، واقطع من قطعنا.

همانا رحم ائمّه از آل محمّدعليهم السلام در روز قيامت به عرش الهى مى‌چسبد و ارحام مؤمنان نيز به آنها مى‌چسبند، و مى‌گويد: خدايا! پيوند ده با كسى كه به ما پيوند نموده، و قطع كن با كسى كه از ما قطع كرده است.

فرمود: خداوند متعال مى‌فرمايد: أنا الرحمان وأنت الرحم، شققت إسمك من إسمي، فمن وصلك وصلته، ومن قطعك قطعته.

من خداى رحمان هستم و تو رحم، اسم تو را از اسم خودم جدا كردم، پس كسى كه با تو بپيوندد من به او مى‌پيوندم، كسى كه تو را قطع كند من از او

قطع مى‌نمايم.

و به همين جهت است كه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: رحم؛ شاخه هاى بهم آميخته اى از طرف پروردگار متعال است. ⁽¹⁾

714 _42) روايت «إحتجاج» از امام عصر صلوات الله عليه

714 /42) طبرسى رحمه الله در كتاب «إحتجاج» مى‌نويسد:

شيخ بزرگوار ابى عمرو عمرى رحمه الله ⁽²⁾مى‌گويد:

ابن ابى غانم قزوينى و گروهى از شيعيان در مورد جانشين امام حسن عسكرى عليه السلام گفت و گو و مشاجره نمودند، ابن ابى غانم عقيده داشت كه امام حسن عسكرى عليه السلام رحلت نمود در حالى كه فرزندى نداشت. آنان در اين مورد نامه اى نوشته و به ناحيه مقدّسه ارسال كردند كه در آن نامه اين موضوع را عنوان نموده بودند.

حضرت امام زمان صلّى اللَّه عليه وعلى آبائه پاسخ نامه را با خطّ شريفشان چنين مرقوم فرمودند:

بسم اللَّه الرحمن الرحيم

خداى متعال ما و شما را از گمراهى و فتنه ها حفظ نمايد، و به ما و شما روح يقين عنايت كرده، و از سوء عاقبت باز دارد. به من خبر رسيده كه گروهى از شما دردين ترديد نموده و در مورد صاحبان امر خودشان به شكّ و ترديد و حيرت افتاده اند.

اين موضوع ما را به خاطر شما - نه به خاطر خودمان - غمگين نمود، و در مورد شما - نه در مورد خودمان - ناراحت شديم، زيرا كه خداى متعال با ماست و ما به غير او نيازى نداريم. از طرفى حق با ماست، پس كسى كه از اطاعت ما سرپيچى كند ما را به وحشت نمى اندازد، و ما ساخته و

پرداخته پروردگار خودمان هستيم، و مردم ساخته و پرداخته ما هستند.

اى مردم! چرا در شكّ و ترديد هستيد و در حال حيرت بسر مى‌بريد؟ آيا نشنيده ايد كه خداى متعال مى‌فرمايد:

«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ وَأَطيعُوا الرَّسُولَ واُولي الأَمْرِ مِنْكُمْ» ⁽¹⁾؟

«اى كسانى كه ايمان آورده ايد از خداوند اطاعت كنيد و همچنين از رسول وصاحبان امر خودتان اطاعت نموده و فرمان ببريد».

آيا نمى‌دانيد آنچه را كه در اخبار گذشتگان نسبت به آنچه واقع شده و خواهد شددر مورد امامان پيشين و باقيمانده آنان آمده است؟

آيا نديده ايد كه چگونه خداى متعال براى شما از زمان حضرت آدم عليه السلام تا زمان امام حسن عسكرى عليه السلام پناهگاه‌هايى قرار داده كه به آنها پناه برده و علايمى مقرّر فرموده تا به وسيله آنها هدايت يابيد؟ بطورى كه هر گاه يكى از آن علايم پنهان شد علامت ديگرى ظاهر گرديد و هر موقع ستاره‌اى غروب كرد ستاره ديگرى طلوع نمود؟!

پس در آن هنگام كه امام حسن عسكرى عليه السلام وفات نمود، آيا گمان كرديد كه خداى متعال دين خودش را باطل كرد و واسطه ميان خود و مخلوقاتش را قطع نمود؟

هرگز چنين نبوده، و تا روز قيامت چنين نخواهد شد و خداوند امر خود را - اگر چه عدّه اى آن را نخواهند - آشكار خواهد ساخت.

امام حسن عسكرى عليه السلام سعادتمند رحلت نمود، و پا به پاى پدران بزرگوارش و بر راه آنها از دست مردم رفت، سفارش و علم او نزد ماست، و اين امر از آنِ جانشين و قائم مقام اوست، و در اين مورد، جز ستمگران گنهكار با ما منازعه نمى‌كند، و جز كافر منكر، كسى ادّعاى همچون منصبى نمى نمايد.

و اگر مراعات مغلوب شدن امر خدا و فاش شدن سرّ او نبود، چنان حق ما براى شما آشكار مى‌گرديد كه عقل و خردهاى شما از آن حيران گشته و

ترديدتان زايل مى‌شد، ليكن آنچه خداى خواسته، خواهد شد و براى هر زمانى، نوشته اى (درلوح محفوظ) است.

بنابراين، شما هم تقواى خدا پيشه كنيد و تسليم ما شويد، و امور را به ما ارجاع دهيد، پس همچنان كه همه خوبيها از ناحيه ما صادر مى‌شود ايراد را نيز ما مى‌گيريم و امورى كه از شما پنهان شد براى كشف آنها اصرار نورزيد و به چپ و راست ميل نكنيد، مقصد خود را با محبّت و از طريق راه روشن و آشكار به سوى ما قرار دهيد. من حقيقتاً به شما نصيحت نمودم و خداوند گواه بر من و شماست.

اگر اصلاح شما را دوست نداشتيم ورحمت وشفقت ما به شما نبود، از گفت و گوى با شما پرهيز مى نموديم، زيرا كه خداى متعال ما را با همين امر امتحان نموده كه با ستمگر منازعه كنيم، ستمگرى كه سركش،گمراه، پيرو گمراهى خود،مخالف پروردگارخود، مدّعى چيزى كه براى او نيست، منكر حق كسى كه خداوندطاعتش را بر او لازم نموده و ستمگر غاصب است.

وفي ابنة رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم لي اُسوة حسنة، وسيردي الجاهل رداءة عمله وسيعلم الكافر لمن عقبى الدار، عصمنا اللَّه وإيّاكم من المهالك والأسواء والآفات والعاهات كلّها برحمته، فإنّه وليُّ ذلك والقادر على ما يشاء،وكان لنا ولكم وليّاً وحافظاً.

و اسوه و الگوى نيكوى من دختر رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم مى‌باشد، و به زودى نادانان شكست پستى عمل خودشان را خواهند ديد، و به زودى كفّار خواهند فهميد كه سعادت هميشگى از آنِ كيست.

خداوند ما و شما را از همه جهالت‌ها، بدى‌ها، آفات و عاهات، با رحمت خودش محفوظ بدارد، كه او ولىّ اين اُمور بوده و بر آنچه بخواهد تواناست، و او ولىّ ونگهبان ما و شماست.

سلام بر همه اوصيا، اوليا، مؤمنان و رحمت و بركات خداوند بر آنان باد و درود وسلام خدا بر محمّد و آل او عليهم السلام باد. ⁽¹⁾

715 _43 ) روايتي در مقام و منزلت امام عليه السلام

715 /43 ) (مناسب اين مقام) حديث شريفى است كه:

در بخش هفتم از فضايل امام باقر عليه السلام حديث شماره هفتم آمده است، رجوع شود به آن بخش كه در آن حديث مقام و منزلت والاى امام عليه السلام ذكر گرديده. ⁽¹⁾

716 _44 ) روايتي از امام باقر عليه السلام

716 /44 ) در ذيل تفسير آيه شريفه «وَلَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثاني وَالْقُرْآنَ الْعَظيمَ» ⁽²⁾«ما به تو سبع از مثانى (سوره حمد) و قرآن عظيم عنايت نموديم»؛ از سورة بن كليب آمده است كه وى گويد: امام باقرعليه السلام فرمود:

نحن المثاني الّتي أعطاها اللَّه نبيّنا صلى الله عليه وآله وسلم ونحن وجه اللَّه نتقلّب في الأرض بين أظهركم، عرفنا من عرفنا فأمامه اليقين، ومن جهلنا فأمامه السعير.

ما همان مثانى ⁽³⁾

در توضيح ديگرى گفته شده: منظور از «سبع مثانى» پيامبر، امامان معصوم و حضرت فاطمه عليهم السلام هستند وآنان چهارده معصوم هستند كه هفت و هفت مى‌باشند كه مى‌فرمايد: المثانى، يعنى هر يكى از آن هفتگانه، دوتاست.

سماعه نيز از امام ابوالحسن عليه السلام در تفسير آيه مذكور نقل مى‌كند كه حضرتش فرمود:

لم يعط الأنبياء إلّا محمّدصلى الله عليه وآله وسلم وهم السبعة الأئمّة الّذين يدور عليهم الفلك، والقرآن العظيم محمّدصلى الله عليه وآله وسلم.

خداوند بجز به حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم به احدى از پيامبران عطا نفرموده، و آنان ائمّه هفتگانه ⁽¹⁾

شايد پيشوايان معصوم عليهم السلام به اعتبار اسامى شريفشان هفت تا هستند، چرا كه اسامى آنان هفت است، گر چه اسم برخى از آنان تكرار شود. يا اين كه نشر اكثر علوم از طريق هفت نفر از آنان بوده. به همين جهت، خداوند از ميان آنان، به اين تعداد اختصاص داده است.

مؤلّف رحمه الله گويد: اين كه آنها را هفت نفر بدانيم به خاطر اين است كه اسامى تكرارى را يك بار بشماريم كه در اين صورت عبارتند از: على، حسن، حسين،محمّد، جعفر، موسى، و مهدى صلوات اللَّه عليهم اجمعين.

و احتمال دارد اعتبار عدد هفت به جهت شمارش نام مبارك حضرت فاطمه صلوات اللَّه عليها با آنها باشد و اين يا به جهت تغليب است - يعنى غلبه اسامى رجال -يا اين‌كه كلمه «ائمّه» را به معناى عمومى آن اتّخاذ كنيم كه عبارت از رهبر وحجّت باشد، و از طرفى اسم مبارك حضرت مهدى ارواحنا فداه را مطابق اسم مبارك جدّش حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم بشماريم.

717 _45 ) روايت معاوية بن عمّار از امام صادق عليه السلام

717 /45 ) معاوية بن عمّار گويد:

امام صادق عليه السلام در مورد تفسير آيه شريفه كه مى‌فرمايد: «وَللَّهِِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها» ⁽³⁾؛ «و براى خداوند نامهاى نيك‌است، خدا را به آن نامها بخوانيد»، فرمود:

نحن واللَّه! الأسماء الحسنى الّتي لايقبل اللَّه من العباد عملاً إلّا بمعرفتنا.

سوگند به خدا! ما همان اسماى حسناى ⁽⁴⁾خدا هستيم اسمايى كه خداوند

عملى را از بندگان جز به شناخت ما نمى پذيرد. ⁽¹⁾

در ذيل حديث آمده است: از پيشوايان معصوم (صلوات اللَّه عليهم) نقل شده: هيچ كس خداوند را با نام يكى از اين بزرگواران دعا نمى‌كند، جز آن كه خداوند دعايش را مستجاب مى‌نمايد.

روايت «اختصاص» از امام رضا عليه السلام

عيّاشى رحمه الله و نيز شيخ مفيد قدس سره در كتاب «إختصاص» از امام رضا عليه السلام نقل كرده اند كه حضرتش فرمود:

إذا نزلت بكم شدّة فاستعينوا بنا على اللَّه عزّوجلّ.

هنگامى كه در سختى و شدّتى قرار گرفتيد به وسيله ما از خداوند متعال استعانت وكمك بجوييد. كه خداى مى‌فرمايد: «وَللَّهِِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها»؛«و براى خداوند نام هاى نيك است، خدا را به آن نام ها بخوانيد».

امام رضا عليه السلام اضافه نمود:

امام صادق عليه السلام فرمود: سوگند به خدا! ما همان اسماى حسناى خدا هستيم كه او عملى را از احدى جز به شناخت ما نمى‌پذيرد. ⁽²⁾

روايت طبرسى رحمه الله از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله

طبرسى رحمه الله نيز در تفسير فرمايش خداى متعال كه مى‌فرمايد: «لَهُ الْأَسْماءُالْحُسْنى يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّمواتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ» ⁽³⁾؛ «براى او نامهاى نيك است، آنچه در آسمانها و زمين است او را تسبح مى‌نمايد و او عزيز و حكيم است»، روايتى از ابن عبّاس نقل كرده كه گويد: رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

اسم اعظم خدا در شش آيه از آخر سوره حشر است. ⁽⁴⁾

بخش اوّل: مناقب پيامبر اكرم حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه وآله

اشاره

بخش اوّل قطره اى از درياى مناقب پيامبر اكرم حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه وآله

718 / 1 - در كتاب «مناقب ديلمى» آمده است : عمر بن قميت ليثى ⁽¹⁾گويد : از پدرم - كه از صاحبان علم بود - شنيدم كه مى گفت :

هنگامى كه ولادت آمنه ، دختر وهب ، مادر گرامى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرا رسيد درهاى آسمان گشوده شد و فرشتگان فرود آمدند و فرشته اى در زمين نماند جز آنكه در موقع ولادت او حاضر گشت ، آنان گرداگرد وجود نازنين او را فرا گرفتند .

موقعى كه آمنه ، پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم را زايمان نمود دنيا را نورى فرا گرفت ، فرشتگان در آسمان يكديگر را به آن بشارت مي گفتند ، و همه بتها بر رو واژگون شدند ، و او مي گفت : واى بر قريش ! امين ، راستگو و هدايت‌گر بر آنها آمد . و كسى از منظور او چيزى نفهميد .

از طرفى ، از خانه خدا صدايى شنيده شد كه (گوينده اى) مي گفت : همينك نورم بر من بازگشت ، همينك زوّار من مى آيند ، و همينك از پليدى‌ها پاك گرديدند .

آنگاه مردم شاهد سه شبانه روز زلزله بودند ، و اين اوّلين نشانه اى بود كه قريش در هنگام ولادت پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه وآله وسلم مشاهده نمودند .

719 / 2 - در همان كتاب آمده : ابن عبّاس گويد : از پدرم در مورد ولادت پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله وسلم شنيدم كه مي گفت :

هنگامى كه عبداللَّه متولّد شد ، در چهره او نورى ديديم كه مانند نور آفتاب مى درخشيد .

پدرم عبدالمطلب گفت : اين نوزاد داراى شأن و مقامى بزرگ است ، در خواب ديدم گويا از بينى او پرنده اى سفيد به پرواز درآمد و به سمت مشرق و مغرب پرواز كرد ، آنگاه بازگشت و در بام كعبه قرار گرفت ، همه قريش به جهت كرنش او به سجده افتادند، در اين ميان كه مردم در عظمت و بزرگى او فكر مى كردند ناگاه آن پرنده تبديل به نورى گشته و ميان آسمان و زمين قرار گرفت، آنگاه نورش ميان مشرق و مغرب را فرا گرفت.

نخستين كسى كه وارد اين نور گرديد نوجوانى از فرزندان ابوطالب عليه السلام بنام على عليه السلام بود ، او را ديدم كه با آن نور اوج مى گيرد و نورش افزايش پيدا مى كند . آنگاه مردم را ديدم كه به دنبال اين نور هستند .

از خواب بيدار شدم ، از كاهنى از طايفه بنى مخزوم از تعبير اين خواب پرسيدم .

گفت : اى عبّاس ! اگر راست گفته باشى ، هر آينه از او (عبداللَّه) فرزندى به عمل خواهد آمد كه مردم شرق و غرب زمين پيرو او خواهند شد و پسر عمويش در اين پيروى سبقت را از همگان خواهد ربود . ⁽¹⁾

720 / 3 - در يك حديث مشهور كه از وجود نازنين پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم نقل شده ، آمده كه حضرتش فرمود :

أوّل ما خلق اللَّه نوري ، ثمّ فتق منه نور عليّ عليه السلام . فلم نزل نتردّد

في النور حتّى وصلنا حجاب العظمة في ثمانين ألف ألف سنة ، ثمّ خلق الخلائق من نورنا ، فنحن صنائع اللَّه والخلق بعد لنا صنائع .

نخستين آفريده اى كه خداى متعال آفريد نور من بود، سپس از نور من ، نور على عليه السلام را جدا ساخت . ما همواره در ميان انوار در رفت و آمد بوديم تا اين كه پس از هشتاد هزار هزار سال به حجاب عظمت الهى رسيديم ، آنگاه خداى متعال موجودات ديگر را از نور ما آفريد. بنابراين ما آفريده و ساخته و پرداخته خدا هستيم و موجودات پس از ما ، ساخته و پرداخته ما هستند . ⁽¹⁾

گفتنى است كه بخش اخير حديث در «نهج البلاغه» چنين آمده است : «فإنّا صنائع ربّنا والنّاس بعد صنائع لنا» كه علّامه مجلسى در «بحار الأنوار : 58/33 ضمن ح 8» از «نهج البلاغه» نقل كرده است .

و در توقيع شريف از صاحب الأمر (ارواحنا فداه) نيز آمده كه حضرتش فرمودند : «نحن صنائع ربّنا ، والخلق بعد صنائعنا» . اين حديث در ص 57 ضمن ح 714 از همين مجلّد ، نقل گرديد .

نويسنده رحمه الله گويد : اينكه مى فرمايد : «مخلوقات پس از ما ، ساخته و پرداخته ما هستند» منظور اين است كه علّت غايى و نهايى آفرينش موجودات آنها (اهل بيت عليهم السلام) هستند .

گواه بر اين امر ، روايت زيباى است كه خداوند متعال خطاب به پيامبر گرامى خويش حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايد :

«لولاك لما خلقت الأفلاك» .

«اگر تو نبودى افلاك را به وجود نمى آوردم» . ⁽²⁾

721 / 4 - در كتاب «عدّة الداعى» مى نويسد : امام صادق عليه السلام فرمود :

فقر و تنگدستى چنان بر يكى از اصحاب رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم چيره شد كه زندگى به سختى مى گذرانيد .

همسرش گفت : اگر نزد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم بروى و وضع زندگانى خود را به

آن حضرت توضيح دهى ، آن حضرت كمك مالى مى نمايند .

او با همين فكر به خدمت پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم مشرّف شد ، ولى پيش از آنكه حاجت خود را ابراز كند ، اين عبارت زيبا را از حضرتش شنيد كه :

من سألنا أعطيناه ، ومن استغنى أعطاه اللَّه .

«هر كس از ما كمكى بخواهد ما به او عطا مى نماييم ، ولى اگر كسى بى نيازى ورزد ، خداى متعال به او عطا خواهد كرد» .

پيش خود گفت : منظور پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم از اين عبارت ، جز من نيستم ، پس به خانه خود برگشته و جريان را براى همسرش بازگو نمود ، همسرش گفت : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نيز (همانند ما) بشر است (شايد متوجه نشده) ! بار ديگر برو و صريحاً حاجت خود را بيان كن .

آن شخص بار ديگر به خدمت حضرتش شرفياب شد ، هنگامى كه چشمان مبارك رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به او افتاد ، باز فرمود :

«هر كس از ما كمكى بخواهد ما به او عطا مى نماييم ، ولى اگر كسى بى نيازى ورزد ، خداى متعال به او عطا خواهد كرد» .

اين دفعه بدون ابراز حاجتى برگشت ، ولى چون فقر خيلى فشار مى آورد براى سوّمين بار نيز نزد حضرتش مشرّف شده و همان پاسخ را شنيد .

از اين سخن دلنشين پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم قوّت قلب گرفت و برگشت تا خود ، به سراغ كارى برود ، پس تيشه اى را عاريه كرد ، آنگاه به سوى كوهى به راه افتاد و بالا رفت و هيزم‌هايى را چيد و جمع كرد و به سوى شهر آمد ، آنها را به نيم مدّ از آرد فروخت .

فرداى آن روز نيز به جمع آورى هيزم رفت و هيزم بيشترى جمع كرد و فروخت ، او همچنان كار مى كرد و هيزم جمع مى نمود تا آن كه خودش تيشه اى خريد ، باز به كار مشغول شد و سرمايه جمع كرد تا اينكه دو بچّه‌شتر و غلامى خريد و روزهاى ديگر به اين كار ادامه داد تا صاحب سرمايه زيادى شده و زندگيش رو به راه شد .

روزى خدمت پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم شرفياب شد و جريان آمدنش را نزد آن حضرت و شنيدن آن سخن زيبا را به حضرتش رساند .

پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : من به تو گفتم : »هر كس از ما كمكى بخواهد ما

به او عطا مى نماييم ، ولى اگر كسى بى نيازى ورزد ، خداى متعال به او عطا خواهد كرد» . ⁽¹⁾

722 / 5 - باز در همان كتاب آمده : سلمان فارسى رضوان اللَّه عليه گويد : از محمّد مصطفى پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم شنيدم كه مى فرمود :

خداى متعال مى فرمايد : اى بندگان من ! مگر نه اين است كه اگر كسى از شما حوايج بزرگى داشته باشد به او مرحمت نمى كنيد جز آنكه محبوبترين فرد در نزد شما را به سوى شما واسطه نمايد ، شما به واسطه كرامت و شفاعت او حاجتش را بر مى آوريد ؟!

ألا فاعلموا ، أنّ أكرم الخلق عليَّ وأفضلهم لديَّ محمّد صلى الله عليه وآله وسلم وأخوه عليّ عليه السلام ومن بعده الأئمّة الّذين هم الوسائل إليَّ .

آگاه باشيد و بدانيد ! همانا گرامى ترين مردم و برترين آنها نزد من ؛ محمد صلى الله عليه وآله وسلم ، برادرش على عليه السلام و امامان بعد از او هستند ، كسانى كه وسيله رسيدن به سوى من هستند .

آگاه باشيد ! هر كه حاجتى دارد و مى خواهد برآورده شود يا مشكل سختى دامنگيرش شده و ضررى سختى به او خورده مى خواهد ضررش برطرف گردد اگر در اين موارد مرا به محمّد و خاندان پاك و پاكيزه او دعا كند حاجت او را به بهترين وجهى كه عزيزترين كس او برآورده كند ، برآورده مى نمايم .

در اين هنگام ، گروهى از مشركان و منافقان در حالى كه سلمان را به باد تمسخر گرفته بودند گفتند : اى اباعبداللَّه ! چرا از خدا نمى خواهى به شفاعت آنها تو را ثروتمندترين مردم مدينه قرار دهد ؟

سلمان گفت : من از خداوند متعال ، بزرگتر ، سودمندتر و بهتر از همه ملك دنيا را خواستم . من به وسيله آن بزرگواران - كه درود خدا بر آنان

باد خواستم كه خداوند بر من زبانى كه گوياى حمد و ثناى خداست ، و دلى كه بر نعمتهاى او سپاسگزار است ، و بدنى كه در برابر بلاها و سختيهاى بزرگ صابر و شكيبا باشد ، عنايت فرمايد ، خداى متعال نيز به درخواست من پاسخ داد و عنايت نمود ، و اين خواسته من ، صد هزار هزار مرتبه از ملك دنيا با همه امكانات و خيراتش بهتر است . ⁽¹⁾

723 / 6 - باز در همان كتاب آمده : جابر گويد : امام صادق عليه السلام فرمود :

فرشته اى از فرشتگان ، از خداوند متعال درخواست نمود كه اجازه شنيدن سخنان بندگان را به او عنايت فرمايد . خداى متعال نيز خواسته او را عطا فرمود .

اين فرشته تا روز قيامت ايستاده و هر مؤمنى كه مى گويد :

«صلّى اللَّه على محمّد وأهل بيته وسلّم» ؛ «درود و سلام خداوند بر محمّد و اهل بيت او عليهم السلام باد» ، اين ملگ مى گويد : و سلام بر تو .

آنگاه فرشته پيغام آن مؤمن را به سوى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى برد و مى گويد : اى رسول خدا ! فلانى براى شما سلام فرستاد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نيز مى فرمايد : سلام بر او . ⁽²⁾

امير مؤمنان على عليه السلام (در ضمن سخنانى) مى فرمايد :

اُعطي السمع أربعة : النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم والجنّة ، والنار ، والحور العين ، فإذا فرغ العبد من صلاته فليصلّ على النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم ويسأل اللَّه الجنّة ويستجير باللَّه من النار ، ويسأله أن يزوّجه من الحور العين .

اجازه شنيدن (اصوات بندگان) به چهار گروه عطا شده : پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم ، بهشت ، دوزخ و حورالعين .

بنابراين ، وقتى بنده اى نمازش را به پايان رسانيد بايستى بر پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم

درود بفرستد و از خداوند بهشت را درخواست نمايد ، و به سوى او از دوزخ پناه برد و از او بخواهد كه با حورالعين تزويج نمايد ؛

زيرا كه هر كس بر پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم درود بفرستد ، پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم آن را مى شنود و دعا و درخواستش بالا مى رود .

و كسى كه از خدا بهشت را درخواست كند ، بهشت گويد : پروردگارا ! آنچه بنده ات مى خواهد بده !

و كسى كه از دوزخ به خدا پناه ببرد ، دوزخ گويد : پروردگارا ! بنده ات را از آنچه به تو پناه مى آورد ، پناه ده !

و كسى كه از خدا حورالعين بخواهد ، آنها مى گويند : پروردگارا ! آنچه بنده تو مى خواهد ، عطا كن . ⁽¹⁾

724 / 7 - در «تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام» ⁽²⁾آمده است :

اسماعيل جعفى گويد: من در مسجد الحرام نشسته بودم، امام باقر عليه السلام نيز در گوشه اى از مسجد شرف حضور داشت ، حضرت سر مباركش را بالا گرفت و يك بار به آسمان و بار ديگر به كعبه نگريست، آنگاه اين آيه شريفه را تلاوت فرمود:

«سُبْحانَ الَّذي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصى» ⁽³⁾.

«پاك و منزّه است خدايى كه بنده خود (حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم) را در يك شب از مسجدالحرام به مسجد الأقصى برد».

حضرت آن را سه مرتبه تكرار نموده ، آنگاه رو به من كرد و فرمود :

اى عراقى ! مردم عراق در مورد اين آيه شريفه چه نظرى دارند ؟

عرض كردم : آنها مى گويند : پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم شبانه از مسجدالحرام به طرف

بيت المقدّس سير كرد .

حضرت فرمود : چنين نيست كه آنها مى گويند ، وليكن از «اين» به «آن» سير كرد - و با دست مباركش به سوى آسمان اشاره كردند ⁽¹⁾- و فرمود : ما بين آن دو حرم است .

امام باقر عليه السلام در ادامه سخن زيباى خودشان فرمود :

هنگامى كه در اين سير رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به سدرة المنتهى رسيد جبرئيل به جاى خود ماند . رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : اى جبرئيل ! آيا در همچو موضعى مرا تنها مى گذارى ؟ جبرئيل گفت :

تقدّم أمامك، فواللَّه لقد بلغت مبلغاً لم يبلغه خلق من خلق اللَّه قبلك.

شما به پيش رويد ، به خدا سوگند ! همانا شما به مكان و مقامى رسيده اى كه هيچ آفريده اى از آفريدگان خدا پيش از شما به آن مقام نرسيده است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : در اين هنگام من با ديده دل ، نور پروردگارم را ديدم و ميان من و حضرت حق «سبحه» ؛ منزّه بودن او از مكان و رؤيت ، حائل و مانع شد .

راوى گويد : عرض كردم : فدايت گردم ، سبحه يعنى چه ؟

امام باقر عليه السلام با صورت مباركش به طرف زمين و با دست مباركش به سوى آسمان اشاره كرده و مى فرمود :

جلال ربّي ، جلال ربّي ، جلال ربّي .

شكوه و جلال پروردگارم ؛ شكوه و جلال پروردگارم ؛ شكوه و جلال پروردگارم .

آنگاه حضرتش سخن خود را چنين ادامه داد : حضرت حق به پيامبرش فرمود : يا محمّد !

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايد : عرض كردم : لبيّك اى پروردگار من !

فرمود : فرشتگان در ملأ اعلى در مورد چه چيزى مجادله و مرافعه مى كردند ؟

عرض كردم : پاك و منزّه است پروردگار ! من جز آنچه به من آموختى نمى دانم .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايد : خداى متعال دست قدرت خويش را ميان سينه من قرار داد و من خنكى و سردى آن را ميان دو كتف خود احساس كردم .

حضرت مى فرمايد : در اين حال ، هيچ موضوع از گذشته و مربوط به آينده از من پرسيده نشد جز آنكه همه اينها را دانستم .

خطاب آمد : اى محمّد ! فرشتگان در ملأ اعلى در مورد چه چيزى مجادله و مرافعه مى كردند ؟

عرض كردم : در مورد درجات ، كفّارات و حسنات .

فرمود : اى محمّد ! پيامبرى تو پايان پذيرفته ، خوراك تو (از دنيا) تمام گشته ، وصىّ و جانشين تو كيست ؟

عرض كردم : پروردگارا ! من آفريده هاى تو را امتحان نمودم و در ميان آنها كسى مطيع‌تر از على عليه السلام پيدا نكردم .

فرمود : اى محمّد ! براى من نيز او چنين است .

عرض كردم : پروردگار ! من آفريده هاى تو را آزمودم و در ميان آنها كسى كه محبّت او نسبت به من شديدتر از علىّ بن ابى طالب عليهما السلام باشد نيافتم .

فرمود : و لي يا محمّد ، فبشّره بأنّه راية الهدى ، وإمام أوليائي ، ونور لمن أطاعني ، والكلمة الباقية الّتي ألزمتها المتّقين ، من أحبّه فقد أحبّني ، ومن أبغضه فقد أبغضني ، مع ما أنّي أخصّه بما لم أخصّ به أحداً .

اى محمّد ! او براى من نيز چنين است ، پس به او مژده بده كه او پرچم هدايت و امام اولياى من است ، او نورى است براى كسانى كه از من اطاعت مى كنند ، او كلمه باقى مانده اى است كه پرهيزكاران آن را بر خود لازم مى دانند ، كسى كه او را دوست بدارد مرا دوست داشته ، و كسى كه او را دشمن بدارد مرا دشمن داشته ، با اين حال ويژگى خاصّى بر او قائلم كه

كسى را به آن مخصوص ننموده ام .

عرض كردم : پروردگار من ! (منظور) برادرم ، همراهم ، وزير و وارثم است ؟

فرمود : اين امرى است كه در گذشته ، مشيّت من به آن تعلّق گرفته ، او مبتلا مى شود و مردم به او مبتلا مى شوند با اين حال من به او چهار چيز بخشيده ام ، بخشيده ام ، بخشيده ام ، بخشيده ام .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم اين بفرمود و دست مبارك خود را بست و آن را باز نكرد. ⁽¹⁾

توضيح : منظور از «مسجد الأقصى» همان «بيت المأمور» است ، چرا كه آن ، دورترين مساجد است .

اينكه حضرت مى فرمايد : «نور پروردگارم را ديدم» يعنى با چشم دل عظمت و بزرگى حق تعالى را مشاهده نمودم .

و منظور از «سبحه» منزّه و مقدّس بودن حق تعالى است .

و گذاشتن دست ، كنايه از نهايت لطف و رحمت حق تعالى ، و افاضه علوم و معارف بر سينه شريف اوست .

و خنكى و سردى ، كنايه از راحتى ، سرور و خوشحالى است .

بنابراين ، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم محلّ نهادن دست رحمت حضرت حق تعالى است و از رحمت است و رحمت از اوست همچنان كه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايند :

«حسين منّي وأنا من حسين » . ⁽²⁾

حسين از من است و من از حسينم .

او از دست رحمت تغذيه كرده ، و در دامن رحمت پرورش يافت و از زبان رحمت شير خورده است ، گوشت و خون او از رحمت روييده و

پوستش در ميان دو چشم رحمت و ريحانه رحمت بوده . او در سينه رحمت مى نشست و مركبش شانه رحمت بود و بر پشت رحمت حركت مى كرد و مسيرش با راه رفتن رحمت بود .

او معدن خاصّ براى رحمت ، محل تجمّع اسباب رحمت ، گرد هم آوردنده وسايل رحمت و سرچشمه چشمه هاى رحمت بود .

او مدخل واردين بر رحمت ، چشمه گواراى رحمت ، محل كاشت باغ‌هاى رحمت، ظاهر كننده ميوه هاى رحمت، محل رويش شاخه هاى رحمت، حركت دهنده مواد رحمت و ابرهاى سرازيركننده رحمت بود .

انسانها به سبب او در موضع عفو و رحمت قرار گرفته و وارد دائره گسترده رحمت مى گردند ، و با رحمت بر او لزوميّت رحمتِ گسترده محقّق مى گردد ، چرا كه او رحمت موصوله و رحمت مرحومه است .

725 / 8 - در كتاب «جعفريّات و أشعثيّات» در باب «فضل هديه» مى نويسد : حضرت على عليه السلام فرمود :

روزى هديه اى به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آوردند و اين در حالى بود كه عدّه اى در نزد آن حضرت حضور داشتند ، به همين جهت حضرت فرمود : شما نيز در اين هديه شريك هستيد . ⁽¹⁾

726 / 9 - عماد الدين طبرى رحمه الله در كتاب «بشارة المصطفى» مى نويسد :

امام رئوف علىّ بن موسى الرضا عليه السلام ، از پدران بزرگوارش عليهم السلام ، از امير مؤمنان على عليه السلام نقل فرموده كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

يا عليّ ! إذا كان يوم القيامة أخذت بحجزة اللَّه عزّوجلّ ، وأخذت أنت بحجزتي وأخذ ولدك بحجزتك، وأخذ شيعة ولدك بحجزتهم، فترى أين يؤمر بنا ؟

اى على ! به هنگام رستاخيز ، من دامان لطف پروردگار را خواهم گرفت ، تو نيز دامان من ، و فرزندان تو دامان تو ، و شيعيان فرزندانت دامان آنها را خواهند گرفت ، آيا فكر مى كنى ما را به كجا دستور مى دهند برويم ؟ ⁽¹⁾

727 / 10 - در همان كتاب آمده است : ابوذر غفارى رحمه الله گويد :

روزى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را ديدم كه دست مباركشان را به شانه علىّ بن ابى طالب عليه السلام زده و فرمود :

يا عليّ ! من أحبّنا فهو العربي ، ومن أبغضنا فهو العلج ، شيعتنا أهل البيوتات والمعادن والشرف ، ومن كان مولده صحيحاً ، وما على ملّة ابراهيم عليه السلام إلّا نحن وشيعتنا ، وسائر الناس منها برآء ، وإنّ للَّه ملائكة يهدمون سيّئات شيعتنا كما يهدم القوم البنيان .

اى على ! هر كه ما را دوست بدارد ، او منسوب به عرب است ، و هر كه ما را دشمن بدارد او بى‌دين است . شيعيان ما از خانواده و قبيله هاى صحيح النسب و شريف و آنان كه از طريق مشروع متولّد شده اند ، هستند ، و كسى جز ما و شيعيان ما بر دين ابراهيم عليه السلام نبوده ، و ساير مردم از آن دور هستند . همانا خداوند را فرشتگانى است كه گناهان شيعيان ما را - همانند ويران كردن مردم ساختمان‌هايشان - ويران و نابود مى كنند . ⁽²⁾

728 / 11 - در كتاب «الثاقب فى المناقب» مى نويسد : سعيد بن مسيّب گويد :

شبى در دوران رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم باران باريد ، بامدادان رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به على عليه السلام فرمود :

برخيز باهم به منطقه عقيق برويم و به زيبايى آب در گودال‌هاى زمين

بنگريم .

على عليه السلام مى فرمايد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به دستان من تكيه كرده و حركت كرديم ، هنگامى كه به منطقه عقيق رسيديم نظاره گر صفاى آب در گودالهاى زمين بوديم .

على عليه السلام فرمود : اى رسول خدا ! اگر مرا از شب بر اين سفر باخبر مى نموديد براى شما سفره اى از غذا تهيّه مى كردم .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : اى على ! كسى كه ما را به اينجا آورده (خود تدارك ديده و) ما را ضايع نخواهد كرد .

در اين هنگام كه ايستاده بوديم ناگاه ابرى را با رعد و برق بالاى سرمان احساس كرديم كه بر ما سايه افكند ، نزديك ما گرديد تا در برابر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم سفره اى گسترانيد ، در آن سفره ، انارهايى بود كه تا به حال ديدگان همچون انارهايى نديده بودند ، هر انارى سه پوسته داشت ؛ پوسته اى از لؤلؤ ، پوسته اى از نقره و پوسته اى از طلا .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رو به من كرده و فرمود : اى على ! بگو : بسم اللَّه و ميل كن ، اين سفره از سفره تو پاكيزه تر و خوشمزه تر است .

ما از انارها را برداشته و آن را شكستيم ، دانه هاى آن سه رنگ بود : دانه اى مانند ياقوت قرمز ، دانه اى مانند لؤلؤ سفيد و دانه اى مانند زمرّد سبز ، طعمش خيلى لذيذ بود ، هنگامى كه از آن ميل كردم به ياد فاطمه همسرم، حسن و حسين عليهم السلام دو فرزندم افتادم ، سه انار براى آنها برداشتم و در آستين خود قرار دادم ، سپس سفره برداشته شد .

آنگاه به سوى خانه به راه افتاديم ، در ميان راه دو نفر از اصحاب رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را ملاقات نموديم ، يكى از آنها گفت : از كجا مى آيى اى رسول خدا !

حضرت فرمود : از منطقه عقيق .

گفت : اگر به ما خبر داده بوديد سفره اى براى شما تهيّه مى ديديم تا غذا ميل بفرماييد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : كسى كه ما را به آنجا برد (خود تدارك ديده و ما را) ضايع نكرده است .

ديگرى گفت : اى اباالحسن ! از شما بوى پاكيزه اى مى شنوم ، آيا آنجا نزد شما طعامى بود ؟!

دست به آستينم بردم تا انارى به او بدهم ، ولى ديدم چيزى نيست ، و از اين جريان غمگين شدم .

هنگامى كه از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم خداحافظى كردم و ايشان به منزلشان تشريف بردند ، و من به در فاطمه عليها السلام نزديك شدم صداى خشخشى از آستينم شنيدم ، نگاه كردم ديدم انارها در آستينم هستند ، وارد منزل شدم ، يكى از انارها را به همسرم فاطمه عليها السلام و دو تاى ديگر را به فرزندانم حسن و حسين عليهما السلام دادم .

سپس حضور رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم شرفياب شدم ، وقتى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مرا ديد فرمود : جريان را تو مى گويى يا من بگويم ؟

عرض كردم : اى رسول خدا ! شما بفرماييد ، چرا كه بيان شما شفاى جگر سوخته است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آنچه اتّفاق افتاده بود بيان فرمود .

عرض كردم : اى رسول خدا ! گويا شما با من بوديد . ⁽¹⁾

729 / 12 - و در همان كتاب آمده است : حنش بن معتمر گويد :

على عليه السلام فرمود :

روزى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مرا خواست و براى اصلاح مردم يمن به آن سامان رهسپار فرمود .

عرض كردم : اى رسول خدا ! آنان جمعيّت فراوان و داراى سنّ و سالى هستند ، در حالي كه من نوجوانى بيش نيستم (چگونه اين مأموريّت را انجام دهم ؟) .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : يا على ! هنگامى كه به بلندى گردنه روستاى «افيق» ⁽²⁾رسيدى با صداى بلند بگو :

يا شجر يا مدر يا ثرى ، محمّد رسول اللَّه يقرؤكم السلام .

اى درختان ! اى كلوخ ! اى زمين ! محمّد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به شما سلام مى رساند .

على عليه السلام مى فرمايد : من به سوى يمن به راه افتادم ، هنگامى كه به بلندى گردنه «افيق» رسيدم رو به سوى مردم يمن كردم ، ناگاه ديدم همه مردم يمن در حالى كه مسلّح بوده و نيزه ها به دست گرفته بودند كه سر نيزه هايشان مى درخشيد و تير و كمان به كمر بسته و شمشير از غلاف بيرون كشيده به سوى من مى آمدند، با صداى بلند فرياد زدم: اى درختان! اى كلوخ ! اى زمين ! محمّد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به شما سلام مى رساند .

در اين هنگام درختان و كلوخ‌ها و زمين يكصدا فرياد زدند :

وعلى محمّد رسول اللَّه السلام وعليك السلام .

بر محمّد ، رسول خدا و بر تو سلام باد .

وقتى آن مردم اين صدا را شنيدند مضطرب و آشفته گشته و پاهايشان لرزيد و سلاح از دستشان افتاد ، آنان به سرعت خودشان را به من رسانيدند ، من ميان آنان صلح داده و بازگشتم . ⁽¹⁾

730 / 13 - باز در همان كتاب مى نويسد : ابن عمر گويد :

گروهى نزد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آمده و به دروغ بر عليه شخصى شهادت دادند كه وى شترى را دزديده است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم دستور اجراى حكم سرقت و قطع انگشتان دزد را صادر فرمود ، متّهم آماده اجراى حكم شد در حالى كه دعاى زير را مى خواند :

«اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ حَتَّى لايَبْقى مِنَ الصَّلاةِ شَيْ‌ء ، وَبارِكْ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ حَتَّى لايَبْقى مِنَ الْبَرَكاتِ شَيْ‌ء ، وَارْحَمْ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ حَتَّى لايَبْقى مِنَ الرَّحْمَةِ شَيْ‌ء ، وَسَلِّمْ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ حَتَّى لايَبْقى مِنَ التَّسْليمِ شَيْ‌ء» . ⁽¹⁾

الف ) «اللهمّ صلّ على محمّد وآل محمّد حتّى لاتبقى صلاة ، اللهمّ وبارك على محمّد وآل محمّد حتّى لاتبقى بركة ، اللهمّ وسلّم على محمّد وآل محمّد حتّى لايبقى سلام ، اللهمّ وارحم محمّداً وآل محمّد حتّى لاتبقى رحمة» .

ب) «اللهمّ صلّ على محمّد وآل محمّد حتّى لايبقى من صلواتك شي‌ء ، وارحم محمّداً وآل محمّد حتّى لايبقى من رحمتك شي‌ء ، وبارك على محمّد وآل محمّد حتّى لايبقى من بركاتك شي‌ء ، وسلّم على محمّد وآل محمّد حتّى لايبقى من سلامك شي‌ء» .

خداوندا! همه درودها را بر محمّد و آل محمّد بفرست به گونه اى كه از درود چيزى نماند .

خداوندا! همه بركات را بر محمّد و آل محمّد ارزانى فرما ؛ به گونه اى كه از بركات چيزى نماند .

خداوندا! همه رحمتها را بر محمّد و آل محمّد عطا فرما؛ به گونه اى كه از رحمت چيزى نماند .

خداوندا! همه سلام‌ها را بر محمّد و آل محمّد بفرست؛ به گونه اى كه از سلام چيزى نماند .

راوى گويد : در اين هنگام شتر به سخن درآمد و گفت : اى رسول خدا ! آن مرد مرا سرقت نكرده است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم دستور داد تا او را برگردانند. وقتى آمد به او فرمود :

اى مرد! لحظه اى پيش چه مى خواندى ؟

گفت : اين دعا را خواندم : «اللّهمّ صلّ على محمّد وآل محمّد ...» .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : همچنان كه نگاه مى كردم ديدم كه كوچه هاى مدينه مملوّ از فرشتگان خداست و آن قدر زياد بودند كه مى خواستند ميان من و تو حايل شوند .

آنان اين صلوات و دعاى تو را نزد خودشان نگه مى دارند و در كنار حوض در روز قيامت به من تحويل مى دهند ، در آن روز ، چهره تو از برف سفيدتر و نورانى‌تر خواهد بود . ⁽¹⁾

731 / 14 - باز در همان كتاب شريف مى خوانيم : يزيد بن ابى حبيب گويد :

روزى زنى در حالى كه كودكى يك ماهه در بغلش بود نزد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آمد و بر حضرتش چهره درهم كشيد . پسربچّه اى كه در بغلش بود گفت : سلام بر تو اى رسول خدا! سلام بر تو اى محمّد بن عبداللَّه !

راوى گويد : مادرش از اين سخن فرزندش ناراحت شد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رو به آن كودك كرده و فرمود :

تو از كجا فهميدى من رسول خدا و محمّد بن عبداللَّه هستم !

كودك گفت : پروردگار جهانيان و روح الأمين ، جبرئيل به من فهمانيد ، همينك جبرئيل بالاى سر شماست و به شما نگاه مى كند . جبرئيل گفت :

هذا تصديق لك بالنبوّة ، ودلالة لنبوّتك كي يؤمن بك بقيّة قومك .

عمل اين كودك تصديق نبوّت توست ، و اين راهنمايى براى نبوّت توست تا ساير افراد قبيله ات نيز به تو ايمان بياورند .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رو به آن كودك كرد و فرمود : پسرك ! نامت چيست ؟

كودك گفت : مرا عبدالعزّى ناميده اند ، ولى من به آن كافر هستم ، اى رسول خدا ! شما براى من اسم انتخاب كنيد !

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : تو عبداللَّه هستى .

كودك گفت : اى رسول خدا ! از خداى متعال بخواه مرا در بهشت از خادمان تو قرار دهد .

جبرئيل گفت : از خداى بخواه آنچه خواسته ، عطا كند .

آن كودك گفت : سعيد و خوشبخت كسى است كه به تو ايمان بياورد و شقى و بدبخت كسى است كه تو را تكذيب كند ، آنگاه آن كودك نعره اى زد و از دنيا رفت .

مادر كودك رو به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم كرد و گفت : اى رسول خدا ! پدر و مادرم فداى تو باد ، من تا همين الآن كه نشانه اى از نشانه هاى نبوّت تو را نديده بودم ، تكذيبت مى كردم (ولى همينك كه شاهد آن بودم) گواهى مى دهم كه معبودى جز خدا نيست و تو رسول خدا هستى ، اى تأسف و حسرت از آنچه از دست داده ام .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به آن زن فرمود :

أبشري ، فوالّذي ألهمك الإيمان ، إنّي لأنظر إلى حنوطك وكفنك مع الملائكة .

مژده باد تو را ! سوگند به آنكه ايمان را به تو الهام نمود ، من مى بينم كه حنوط تو و كفنت را فرشتگان به همراه دارند .

طولى نكشيد تا اينكه آن زن نيز نعره اى زد و روح از بدنش جدا شد . پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم بر آن مادر و كودك (سعادتمند) نماز خوانده و باهم به خاك سپردند . ⁽¹⁾

732 / 15 - باز در همان كتاب مى نويسد : على عليه السلام مى فرمايد :

روزى ابوجهل گفت : من محمّد را مى كشم گرچه در مقابل خون او ، فرزندان عبدالمطلب مرا بكشند .

اطرافيان ابوجهل گفتند : اگر به چنين عملى اقدام كنى به مردمان مكّه خدمت خوبى انجام داده اى كه هميشه تو را ياد خواهند كرد .

ابوجهل گفت : او در كنار كعبه زياد سجده مى كند ، هرگاه كنار كعبه آمده و سجده كند با سنگى سر او را خواهم شكست .

پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم وارد مسجدالحرام شد و هفت مرتبه دور كعبه طواف نمود ، آنگاه شروع به نماز كرد و نماز طولانى گزارد ، و سر به سجده معبود گذاشت و آن را طول داد .

ابوجهل سنگى برداشته و از سمت سر مبارك حضرتش آمد ، هنگامى كه به حضرتش نزديك شد ناگاه متوجّه شد كه حيوان قوى جثّه اى در حالى كه

دهانش را باز كرده از طرف پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم به طرف او حمله ور است ، وقتى ابوجهل اين صحنه را ديد ترسيد و دستش لرزيد و سنگ از دستش روى پايش افتاد و آن را شكست .

ابوجهل با رنگ پريده ، دگرگون و خون آلود در حالى كه عرق از چهراش سرازير بود به نزد دوستانش برگشت .

يارانش گفتند : ما هرگز تو را مثل امروز وحشت زده نديده ايم ، چه شده ؟

ابوجهل گفت : واى بر شما ! عذر مرا بپذيريد ، هنگامى كه مى خواستم با سنگ او را بزنم ، حيوان قوى جثّه اى با دهان باز به سوى من حمله كرد كه مى خواست مرا ببلعد ، از ترس دستم لرزيد و سنگ افتاد و پايم را شكست . ⁽¹⁾

733 / 16 - باز در همان كتاب آمده است : هند ، دختر جون گويد : هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به خيمه اُمّ معبد اجلال نزول فرمود ، براى نماز وضو ساخت ، در آنجا گياه خشكيده اى بود ، حضرت مقدارى از آب دهان مباركشان را به آن گياه انداختند ، در حال سبز شد و گل سفيد و درخشان داد و برگهايش روييد و ميوه خوبى داد .

ما از آن گياه تبرّك مى جستيم و به وسيله آن بيمارانى را مداوا مى كرديم ، زمانى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم از دنيا رفت زيبايى و طراوتش را از دست داد . و در آن هنگام كه امير مؤمنان على عليه السلام به شهادت رسيد ديگر ميوه نداد .

مدّت زيادى گذشت . روزى بامدادان متوجّه شديم كه از ساقه اش خون تازه مى‌جوشد و برگ‌هايش پژمرده شده كه قطراتى مانند آبِ گوشت از آن مى‌چكد ، فهميديم كه حادثه اى بزرگ رخ داده است ، ما آن شب با غم و اندوه و ترس كه در انتظار خبر وحشتناكى بوديم ، خوابيديم .

هنگامى كه تاريكى شب ما را فرا گرفت از زير آن گياه صداى ناله و گريه و صداى افتادن چيزى و ضجّه و هياهويى شنيديم ، صدايى با حالت گريان مي گفت :

يابن النبيّ ! يابن الوصيّ ! ويابن البتول ! ويا بقيّة السادة الأكرمين !

«اى فرزند پيامبر ! اى فرزند وصىّ پيامبر ! اى فرزند (زهراى) بتول! و اى باقى مانده از سادات گرامى !»

آنگاه همهمه و صدا زياد شد ، و ما بيشتر سخنان آنان را نمى فهميديم ، ديرى نگذشت كه خبر شهادت امام حسين عليه السلام رسيد و آن گياه خشكيد و اثرى از آن باقى نماند . ⁽¹⁾

نويسنده رحمه الله گويد : زمخشرى اين حديث را با اندك تفاوتى در باب هشتم كتاب «ربيع الأبرار» نقل كرده آنگاه مى گويد : جاى شگفتى است كه چرا قصّه اين گياه همانند قصّه گوسفند - كه از قصّه هاى معروف است - مشهور نگشته است ؟ ⁽²⁾

ابن شهراشوب قدس سره نيز اين حديث را با تفاوتى اندك از كتاب «امالى» حاكم نيشابورى - كه از بزرگان علماى اهل سنّت است - نقل نموده است. ⁽³⁾

نويسنده رحمه الله گويد : جاى شگفتى نيست كه چرا اين قصّه مشهور نشده ، چرا كه اين قصّه ، بيانگر يكى از مناقب امير مؤمنان و امام حسين عليهما السلام است . ما اين حديث را در جلد دوّم كتاب خودمان «دلائل الحق» از «ربيع الأبرار» نقل كرده ايم .

734 / 17 - در كتاب «صحيفة الرضا صلوات اللَّه عليه» با سلسله سند آمده است :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

فرشته اى نزد من آمد و گفت : اى محمّد ! همانا پروردگارت به تو سلام مى رساند و مى فرمايد : اگر مى خواهى ، صحراى مكّه را براى تو طلا قرار دهم ؟

راوى گويد : حضرت سر مباركش را به سوى آسمان بلند كرده و فرمود :

يا ربّ ! أشبع يوماً فأحمدك وأجوع يوماً فأسألك .

پروردگارا ! مى خواهم روزى سير باشم ، تو را حمد و سپاس گويم ، و روزى گرسنه باشم تا از تو درخواست نمايم . ⁽¹⁾

735 / 18 - محدّث بحرانى نقل مى كند : ابوحمزه گويد :

شخصى از امام باقر عليه السلام پرسيد : چرا جمعه ، جمعه ناميده شد ؟

امام باقر عليه السلام فرمود :

إنّ اللَّه عزّوجلّ جمع فيها خلقه لولاية محمّد صلى الله عليه وآله وسلم ووصيّه في الميثاق ، فسمّاه يوم الجمعة ، لجمعه خلقه فيه .

خداوند متعال در روز عهد و پيمان ، مخلوقاتش را در روز جمعه براى ولايت حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم و وصىّ و جانشين او گردهم آورد و آن روز را به جهت اجتماع مخلوقاتش جمعه ناميد . ⁽²⁾

736 / 19 - در كتاب «الثاقب في المناقب» مى نويسد : على عليه السلام مى فرمايد :

قبيله ذُريح در عيد رسمى خودشان گردهم آمده بودند ، ناگاه گاوى به آن اجتماع آمده و فرياد زد :

يا آل ذريح ! أمر نجيح ، مع رجل يصيح ، بصوت فصيح فجاء ب«لا إله إلّا اللَّه، محمّد رسول اللَّه»، عجّلوا ب«لا إله إلّا اللَّه» تدخلوا الجنّة.

اى آل ذريح ! شما را از امرى كه موجب نجات و سعادت است آگاه مى نمايم كه مردى با صداى فصيح فرياد مى زند : «معبودى جز خدا نيست و محمّد

پيامبر خداست« بشتابيد براى گفتن «لا إله إلّا اللَّه» تا وارد بهشت شويد .

على عليه السلام مى فرمايد : سوگند به خدا ! ما متوجّه آل ذريح نشديم جز آن كه آنان همگى به سوى پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم آمده و اسلام آوردند .

اين حديث به صورت مفصّل ترى نيز روايت شده است .

و در روايت ديگرى آمده : آنان گاوى را براى كشتن حاضر كردند و آن گاو چنين گفت . ⁽¹⁾

البتّه اين حديث را احمد بن حنبل نيز در مسند خودش نقل كرده است.

همچنين شيخ صدوق قدس سره با سلسله سند خودش از عبدالرحمان بن كثير نقل مى كند كه گويد : امام صادق عليه السلام مى فرمايد :

طايفه بنى سالم انصارى در نخلستان خودشان گاوى داشتند ، روزى آن گاو فرياد زد : اى ذريح ! شما را به عملى كه موجب نجات و سعادت شما مى شود راهنمايى مى كنم ، فرياد زننده اى با صداى فصيح به زبان عربى فرياد مى زند كه :

«لا إله إلّا اللَّه ربّ العالمين ، ومحمّد رسول اللَّه سيّد النبيّين ، وعليّ وصيّه سيّد الوصيّين» .

«معبودى جز خداى نيست كه پروردگار جهانيان است و محمّد ، پيامبر خدا سرور و آقاى پيامبران است و على وصىّ او ، سرور و آقاى اوصياست» . ⁽²⁾

همچنين ثقة الإسلام كلينى رحمه الله در كتاب شريف «روضه كافى» از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه حضرتش فرمود :

در خارج يمن درّه اى به نام «برهوت» است ، از آن درّه جز مارهاى سياه و جغد عبور نمى كند . در آن درّه چاهى است كه به آن «بلهوت» گويند كه ارواح مشركان را هر صبح و شام به آنجا مى برند و از آب صديد ؛ (چرك

زخم) به آنها مى خورانند ، پشت آن درّه ، مردمى زندگى مى كنند كه آنها را «ذريح» مى نامند .

هنگامى كه خداى متعال حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم را به پيامبرى برانگيخت ، گوساله اى در ميان آنها در حالى كه دم خود را بر زمين مى كوبيد به آواز فصيح گفت : اى آل ذريح ! مردى در تهامه آمده و مردم را به گواهى دادن به وحدانيّت خدا دعوت مى كند .

مردم گفتند : خداوند اين گوساله را براى كار مهمّى گويا نموده است .

آن گوساله براى بار دوّم ، در ميان آنها اين ندا را داد ، آنان تصميم گرفتند يك كشتى بسازند ، و آن را ساختند ، هفت نفر از آنها در آن كشتى سوار شدند ، و آنچه خداوند در دل آنها انداخت آذوقه در آن بار كردند ، آنگاه بادبان كشتى را بلند كرده و در دريا روان ساختند ، كشتى همچنان حركت كرد تا آنها را در جدّه فرود آورد ، آنها نزد پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم آمدند .

پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم به آنان فرمود : شما همان اهل ذريح هستيد كه گوساله در ميان شما فرياد زد ؟

گفتند : آرى .

آنها گفتند : اى رسول خدا ! دين و كتاب را به ما عرضه كن .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم دين ، كتاب ، سنن ، فرائض و احكام را - همان طور كه از جانب خداى متعال آمده بود - به آنان عرضه نمود و مردى از بنى‌هاشم را بر آنها امير ساخت و به همراه آنان فرستاد و تا اين ساعت در ميان آنها اختلافى رخ نداده است . ⁽¹⁾

737 / 20 - محمّد بن ابى الفوارس در كتاب «اربعين» خود مى نويسد : اُمّ سلمه رضي اللَّه عنها گويد : از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم شنيدم كه مى فرمود :

ما من قوم يذكرون فضل محمّد وآل محمّد عليهم السلام إلّا هبطت ملائكة من السماء تخبرهم وتحدّثهم .

هر گروهى كه فضايل محمّد و آل محمّد عليهم السلام را بازگو مى كنند ، فرشتگانى

از آسمان به سوى آنها فرود آمده و آنها را باخبر نموده و با آنها سخن مى گويند .

هنگامى كه آنان به سوى آسمان عروج مى كنند فرشتگان ديگر گويند : از شما بوى خوشى به ما مشام ما مى رسد كه خوشبوتر و پاكيزه‌تر از آن استشمام ننموده ايم !

فرشتگان پاسخ مى دهند :

إنّا كنّا عند قوم يذكرون فضل محمّد وآل محمّد عليهم السلام فعبق بنا من ريحهم.

ما در ميان گروهى بوديم كه فضايل محمّد و آل محمّد عليهم السلام را بازگو مى نمودند ، از بوى خوش آنان معطّر شديم .

فرشتگان ديگر گويند : ما را به سوى آنان فرود آوريد !

مى گويند : آنها متفرّق شده اند .

مى گويند : ما را به آن مكانى كه بودند فرود آوريد تا از آن تبرّك جوييم . ⁽¹⁾

738 / 21 - باز در همان كتاب آمده است : زيد بن عوام و ابى امامه گويند :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

حبّي عمود ميزان العالم ، إذا كان يوم القيامة حبّي بميزان العالم ، وحبّ عليّ عليه السلام كفّتاه ، وحبّ الحسن والحسين عليهما السلام خيوطه ، وحبّ فاطمة عليها السلام علاقته، يوزن به محبّة المحبّ والمبغض لي ولأهل بيتي.

محبّت من ، عمود ترازوى جهان است ، هنگامى كه روز قيامت فرا رسد ؛ محبّت من وسيله سنجش اهل عالم است و محبّت على عليه السلام دو كفّه آن است ، و محبّت حسن و حسين عليهما السلام بندهاى ترازو است ، و محبّت فاطمه عليها السلام قسمت اتّصال دهنده دو كفّه آن است ، به وسيله آن ترازو، مهر و محبّت دوستان و بغضِ دشمنان نسبت به من و اهل بيتم سنجيده مى شود .

آنگاه اين آيه را قرائت فرمود :

« فَأَمّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازينُهُ × فَهُوَ في عيشَةٍ راضِيَةٍ × وَأَمّا مَنْ

خَفَّتْ مَوازينُهُ × فَاُمُّهُ هاوِيَةٌ» ⁽¹⁾.

«پس كسى كه (در آن روز) ترازوهاى اعمالش سنگين است × او در يك زندگى خشنود كننده خواهد بود × ولى كسى كه ترازوهاى اعمالش سبك است × جايگاه او دوزخ خواهد بود» . ⁽²⁾

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم : فرمود : من ترازوى دانشم ، و على عليه السلام دو كفّه آن و حسن و حسين عليهما السلام بندهاى آن ترازو و فاطمه عليها السلام قسمت اتصال دهنده دو كفّه آن ، و امامان پس از من ، عمود آن ترازو هستند ، كه اعمال دوستان ما و بغض دشمنان ما به وسيله آن ، سنجيده مى شود .

مراجعه شود به: القربى : 34 (ط لاهور) ، احقاق الحق : 79/13 256/9 و 417/18 80 ، مقتل خوارزمى : 107 (ط الغري) ، ذيل اللئالي سيوطى : 60 ، ينابيع المودّة : 236 و 245 ، أرجح المطالب : 312 (ط لاهور) ، مفتاح النجا : 16 (مخطوط) ، جامع الأخبار : 210 فصل 141 . اين روايت را علّامه مجلسى رحمه الله در بحار الأنوار : 139/23 ح 87 از كتاب فردوس ، و در ص 106 ح 6 از تأويل الآيات : 105/1 ح 10 نقل كرده است .

739 / 22 - در كتاب «الثاقب في المناقب» مى نويسد :

زنى به نام اُمّ مسلم - يا اُمّ اسلم - روزى به خانه اُمّ سلمه ، همسر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آمد و جوياى پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم شد .

اُمّ سلمه گفت : پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم بيرون رفته است به زودى مى آيد .

آن زن منتظر نشست تا اينكه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم تشريف آورد ، آنگاه رو به پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم كرد و گفت : پدر و مادرم فداى شما اى رسول خدا ! من در كتابهاى (آسمانى) خوانده ام كه هر پيامبرى را جانشينى بايد ، چرا كه موسى عليه السلام هم در هنگام حيات و زندگيش و هم پس از مرگش جانشينى داشت و همچنين عيسى عليه السلام ، پس جانشين شما كيست اى رسول خدا !

پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

يا اُمّ أسلم ! وصييّ في حياتي وبعد مماتي واحد .

اى اُمّ اسلم ! وصىّ و جانشين من در زمان زندگى و پس از مرگم يك نفر است .

آنگاه با دست مباركش چند دانه سنگريزه برداشته و آنها را همانند آرد (نرم) نمود ، سپس خمير كرده و مهر مباركش را به آن زد ، آنگاه فرمود :

يا اُمّ أسلم ! من فعل بعدي مثل فعلي فهو وصيّي في حياتي وبعد مماتي.

اى اُمّ اسلم ! هر كس كه پس از من چنين نمايد او جانشين من در زمان حيات و پس از مرگ من است .

اُمّ اسلم از نزد پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم خارج و به حضور امير مؤمنان على عليه السلام شرفياب شد و گفت : پدر و مادرم فداى تو باد ! تو وصىّ و جانشين رسول خدايى ؟ فرمود :

آرى اى اُمّ اسلم ! آنگاه چند سنگريزه برداشت و مانند آرد نمود و خمير كرده و مهر مباركش را به آن زد و فرمود :

اى اُمّ اسلم ! هر كه چنين نمايد او جانشين من است .

اُمّ اسلم به حضور امام حسن عليه السلام - كه نوجوانى بود - آمد و گفت : آقاى من ! شما جانشين پدر بزرگوارت هستى ؟

فرمود : آرى اى اُمّ اسلم ! آنگاه چند سنگريزه برداشت و مانند جدّ و پدر بزرگوارش آنها را عجين ساخت و مهر خود را به آن زد .

سپس آن زن به حضور امام حسين عليه السلام - كه كودكى بيش نبود - آمد و گفت : پدر و مادرم فداى تو باد ! شما جانشين برادرت هستى ؟

فرمود : آرى اى اُمّ اسلم ! آنگاه مانند برادرش امام حسن عليه السلام عمل كرد و همان كار را انجام داد .

آن زن سعادتمند پس از شهادت امام حسين عليه السلام هنگامى كه امام سجّاد عليه السلام از كربلا بازمى گشت با حضرتش ديدار كرد و پرسيد : تو جانشين پدر بزرگوارت هستى ؟

فرمود : آرى ، سپس كار آن بزرگواران را انجام داد . ⁽¹⁾

740 / 23 - در كتاب «بصائر الدرجات» مى نويسد : عدّه اى از راويان حديث از امام صادق عليه السلام نقل كرده اند كه حضرتش فرمود :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به اصحاب خويش فرمود :

حياتي خير لكم ومماتي خير لكم .

زندگى و مرگ من براى شما خير است .

اصحاب عرض كردند : اى رسول خدا ! اينكه زندگى شما براى ما خير است فهميديم ، امّا وفات و مرگ شما چگونه براى ما خير است ؟

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

أمّا حياتي فإنّ اللَّه يقول : «وَما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فيهِمْ وَما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ» ⁽¹⁾، وأمّا وفاتي فتعرض عليَّ أعمالكم فأستغفر لكم .

زندگيم براى شما خير است ، زيرا كه خداى متعال مى فرمايد : «تا تو اى (پيامبر) در ميان آنان هستى خداوند آنها را عذاب نخواهد كرد و همچنين تا استغفار مى كنند ، خدا عذابشان نمى نمايد» .

و اينكه مرگ و وفاتم براى شما خير است ، زيرا كه اعمال شما بر من عرضه مى شود و من براى شما طلب آمرزش مى نمايم . ⁽²⁾

عالم بزرگوار سيّد نعمت اللَّه جزايرى قدس سره اين حديث شريف را در كتاب «انوار نعمانيّه» نقل كرده و اضافه نموده است : اينكه (رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايد : ) «مرگ و وفاتم براى شما خير است» يعنى اعمال شما هر روز پنجشنبه و جمعه بر من عرضه مى شود و من براى شما طلب آمرزش مى نمايم و از خدا مى خواهم كه از گناهان شما بگذرد .

باز در همان كتاب مى نويسد : راوى گويد : از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى فرمود :

ما لكم تسؤون رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم ؟

چرا شما پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم را اندوهگين مى نماييد ؟

مردى عرض كرد : چگونه ما او را اندوهگين مى نماييم ؟

فرمود : أما تعلمون أنّ أعمالكم تعرض عليه ؟ فإذا رأى فيها معصية ساءه ذلك ، فلا تسؤوا رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم وسرّوه .

آيا نمى دانيد كه اعمال شما بر آن حضرت عرضه مى شود ؟ اگر گناهى در آن ببيند ناراحت و اندوهگين مى شود ، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را با اعمالتان اندوهگين نسازيد ، بلكه آن حضرت را خوشحال و مسرور نماييد . ⁽¹⁾

741 / 24 - در كتاب «قصص الأنبياء» مى نويسد : ابن عبّاس رضى الله عنه گويد :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

هنگامى كه خداى متعال حضرت آدم عليه السلام را آفريد او را در پيشگاه خود نگه داشت . حضرت آدم عليه السلام عطسه اى نمود ، خداوند به او ملهم فرمود كه خداى را حمد و ستايش نمايد، (حضرت آدم عليه السلام پس از عطسه خداى را حمد و ستايش نمود) .

پس خداوند فرمود : اى آدم ! تو مرا حمد و ستايش نمودى ، به عزّت و جلالم سوگند ! اگر نبودند دو نفر از بندگانم كه مى خواهم در آخرالزمان بيافرينم تو را خلق نمى كردم .

حضرت آدم عليه السلام گفت : پروردگارا ! تو را به مقام و منزلت آنان در نزد خودت سوگند مى دهم ! اسم آنها چيست ؟

خداى متعال فرمود : اى آدم ! نگاه كن به جانب عرش .

حضرت آدم عليه السلام نگاهى كرد و دو سطر از نور ديد : در سطر اوّل نوشته شده بود :

«لا إله إلّا اللَّه ، محمّد نبيّ الرحمة ، وعليّ مفتاح الجنّة» .

معبودى جز خداى نيست ، محمّد پيامبر رحمت و على كليد بهشت است .

در سطر دوّم نوشته شده بود :

«آليت على نفسي أن أرحم من والاهما ، واُعذّب من عاداهما» .

با خودم سوگند ياد كرده ام كه هر كس آن دو شخصيّت را دوست داشته باشد به او رحم كنم ، و هر كه با آن دو، دشمنى كند او را عذاب و شكنجه نمايم. ⁽¹⁾

742 / 25 - محدّث بزرگوار سيّد نعمة اللَّه جزايرى‌رحمه الله در كتاب «انوار نعمانيّه» مى نويسد : در روايات آمده است :

هنگامى كه حضرت آدم عليه السلام به حضرت حوّا نگاه كرد گفت : پروردگارا ! او را به ازدواج من درآور .

خداى متعال فرمود : اى آدم ! مهريّه اش را بياور .

حضرت آدم گفت : خدايا ! نمى دانم (مهريّه چيست ؟)

خداى متعال فرمود:

يا آدم ! صلّ على محمّد وآل محمّد عشر مرّات .

اى آدم ! ده مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات بفرست .

حضرت آدم انجام داد و خداوند متعال حوّا را به او تزويج نمود .

وقتى مهرّيه حضرت حوّا ، صلوات بر محمّد و آل محمّد عليهم السلام باشد چرا مهريّه حورالعين چنين نباشد ؟! ⁽²⁾

743 / 26 - باز سيّد بزرگوار قدس سره در همان كتاب مى نويسد : همچنين در روايات آمده است :

خداى متعال فرشتگانى آفريده كه در روى زمين در گردش هستند ، آنان هدفى جز رساندن صلوات‌ها بر پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم كه در اطراف زمين بر آن حضرت مى فرستند ، ندارند . آنان به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى گويند : اى رسول خدا ! فلانى بر تو درود و سلام فرستاد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايد : بر فلانى درود و سلام باد .

و همچنين زيارات زائران را به آن حضرت مى رسانند، چنان‌كه زيارات زيارت‌كنندگان ، و درود درودفرستان ، و سلام سلام‌گويان را بر امامان معصومين عليهم السلام نيز مى رسانند . ⁽¹⁾

744 / 27 - مسعودى قدس سره در كتاب «إثبات الوصيّه» مى نويسد : از عالم عليه السلام روايت شده كه فرمود :

موقعى كه خداى متعال اراده فرمود كه آقاى ما حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم را (در عالم دنيا) ظاهر نمايد قطره اى از زير عرش فرو فرستاد و آن را به ميوه اى از ميوه هاى زمين رساند ، پدرش (عبداللَّه) آن ميوه را خورد .

هنگامى كه عبداللَّه با آمنه نزديكى نمود ، آن قطره در آن موضعى كه خدا او را در آن موضع آفريده بود جايگزين شد ، و مدّت چهل روز از آن گذشت صداى او از بطن مادرش شنيده مى شد .

وقتى مدّت چهار ماه از آن گذشت بر بازوى راست او اين آيه نوشته شد :

« وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلاً لامُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَهُوَ السَّميعُ الْعَليمُ » ⁽²⁾؛ «و كلمه پروردگار تو با صدق و عدل به حدّ كمال و تمام رسيد؛ هيچ كس نمى تواند كلمات او را دگرگون سازد و او شنونده داناست».

هنگامى كه به امر خدا ظاهر گشت در هر شهرى براى او ستونى از نور برپا شد كه به وسيله آن نور به اعمال بندگان نظر مى كند . ⁽³⁾

745 / 28 - باز در همان كتاب مى نويسد : روايت شده است كه :

خداى متعال دانش همه آنچه را كه بوده و تا روز قيامت خواهد بود به پيامبر خودش تعليم نمود ، آنگاه امر دين و احكام را به او واگذار كرد و فرمود :

« وَما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا » ⁽⁴⁾.

«آنچه را رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم براى شما آورده بگيريد و از آنچه نهى نموده

خوددارى كنيد».

همچنين در مورد آن حضرت فرمود:

«وَما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى × إِنْ هُوَ إِلّا وَحْيٌ يُوحى » ⁽¹⁾.

«و هرگز از روى هواى نفس سخن نمى گويد × آنچه مى گويد چيزى جز وحى كه بر او فرود آمده نيست» .

و نيز درباره پيامبرش فرمود: «مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ » ⁽²⁾؛ «كسى كه از رسول خدا اطاعت كند ، در واقع از خدا اطاعت كرده است» .

آنگاه خداى متعال پيامبرش را چنان توصيف نمود كه احدى از پيامبران و مخلوقاتش را چنين توصيف نكرده بود كه به آن حضرت فرمود :

«وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظيمٍ» ⁽³⁾؛

«و همانا تو داراى اخلاق عظيم و برجسته اى هستى». ⁽⁴⁾

746 / 29 - باز در همان كتاب آمده است : روايت شده :

از جمله موضوعاتى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در آن حال - موقع وصيّت - به على عليه السلام فرمود اين بود كه :

إذا أنا متُّ فغسّلني وكفّني وحنّطني ، ثمّ أجلسني فسل عمّا بدا لك واكتب .

هنگامى كه من مُردم ، مرا غسل داده و كفن نموده و حنوط مى كنى ، آنگاه مرا مى نشانى و از آنچه كه براى تو آشكار گشته مى‌پرسى و مى نويسى . ⁽⁵⁾

747 / 30 - باز در همان كتاب آمده است : روايت شده كه پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

اُعطيت ما اُعطي النبيّون والمرسلون جميعاً ، واُعطيت خمسة لم يعطها أحد : نصرت بالرعب ، وجعل لي ظهر الأرض مساجد

وطهوراً ، واُعطيت جوامع الكلم ، وفضّلت بالغنيمة ، واُعطيت الشفاعة في اُمّتي .

آنچه به همه انبياء و رسولان عطا شده بر من نيز عطا شده است ، ولى پنج نعمت بر من عطا شده كه به احدى عطا نشده است :

1 - من به وسيله ترسى (كه خداوند در دل دشمنان انداخت) پيروز شدم .

2 - روى زمين به جهت من محلّ سجده و پاك‌كننده قرار داده شده است .

3 - جمع‌كننده كلمه ها (يعنى يكى‌كردن امّتها و اديان) به من عطا شده است .

4 - من به وسيله غنيمت فضيلت داده شده ام .

5 - مقام شفاعت اُمّتم به من عطا شده است .

آرى ! خداى متعال آنچه به پيامبران - از معجزات ، آيات و علامات - عطا كرده بود به آن حضرت نيز عطا نمود ، و آن حضرت را با مقاماتى كه به احدى نداده بود ، برترى داد . آنگاه خداى متعال اين آيه را بر او فرو فرستاد :

«وَأَنْذِرْ عَشيرَتَكَ الْأَقْرَبينَ» . ⁽¹⁾

«و خويشاوندان نزديكت را بترسان» .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم پس از نزول اين آيه ، بزرگان و رؤساى بنى هاشم را كه در آن زمان چهل نفر بودند جمع كرد . به على عليه السلام دستور داد تا ران گوسفندى را براى آنان پخت و يك صاع از گندم را بر آنان نان كرد .

آنگاه ده نفر از آنان خدمت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آمده و غذا خورده و خارج مى شدند تا اينكه ده نفر ده نفر همه آمدند و غذا مى خوردند و آب مى نوشيدند و سير مى شدند ، و اين در حالى بود كه در ميان آنها افرادى بودند در يك وعده يك گوسفند را با يك مشك آب مى خوردند !! ⁽²⁾

748 / 31 - باز در همان كتاب آمده است : روايت شده كه :

همانا اسم اعظم خدا ، هفتاد و سه حرف است ، خداى متعال يك حرف از آن را به آصف بن برخيا عطا نمود ، كه آن عمل را در مورد تخت بلقيس انجام داد .

و به حضرت عيسى عليه السلام دو حرف از آن عطا نمود كه به وسيله آن دو حرف ، كارهايى انجام داد كه خدا آنها را حكايت كرده است .

و به حضرت موسى عليه السلام چهار حرف از آن عطا نمود .

و به حضرت ابراهيم عليه السلام هشت حرف از آن عطا نمود .

و به حضرت نوح عليه السلام پانزده حرف از آن عطا نمود .

و به حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم هفتاد و دو حرف از آن عطا نمود .

خداى متعال يك حرف را براى خود انتخاب نمود .

بنابراين ، خداوند متعال آنچه به پيامبران ياد داده بود و آنچه ياد نداده بود به پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم تعليم نمود ... . ⁽¹⁾

749 / 32 - در كتاب «بحار الأنوار» مى نويسد : واقدى مى گويد :

هنگامى كه چهار روز از تولّد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم گذشت سواد بن قارب نزد عبدالمطلب آمد . حضرت عبدالمطلب كنار درب بيت اللَّه الحرام نشسته بود ، اطراف او را قريش و بنى هاشم گرفته بودند .

سواد بن قارب نزديك آمد و گفت : اى اباالحارث ! بدان ، من شنيده ام كه براى عبداللَّه پسرى متولّد شده ، و در مورد او كارهاى شگفت انگيزى نقل مى نمايند ، مى خواهم لحظاتى به چهره او نگاه كنم .

البتّه سواد بن قارب شخص با نفوذى بود و به سخن او ارزش قائل مى شدند ، و او مردى راستگو بود .

عبدالمطلب برخاست و به همراه سواد بن قارب به خانه آمنه عليها السلام آمدند . وارد خانه شدند ، پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم در گهواره اش خوابيده بود ، هنگامى كه مى خواستند وارد اتاق شوند ، عبدالمطلب گفت : يا سواد !

ساكت باش تا از خواب بيدار شود . او نيز ساكت شد .

آنها آرام آرام وارد اتاق شدند ، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم كه در گهواره اش خوابيده بود ، سواد نگاهى به اندام آن حضرت كرد ، در او هيبت و هيئت پيامبران بود ، چون روپوش از جمال مباركش برداشت نورى از چهره مباركش جهيد و سقف اتاق را شكافت ، و به كرانه آسمان رسيد ، حضرت عبدالمطلب و سواد از شدّت نور آستينهاى خودشان را جلو صورتشان گرفتند .

در اين موقع بود كه سواد خود را به روى پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم انداخت و به عبدالمطلب گفت : تو را گواه مى گيرم كه من به اين كودك و آنچه از طرف خدايش مى آورد ، ايمان آوردم .

آنگاه بر گونه هاى پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم بوسه زد و هر دو از اتاق خارج شدند ، سواد به منزلش بازگشت و عبدالمطلب خوشحال و مسرور گرديد .

واقدى گويد : پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم يك ماهه شد ، وقتى كسى به او نگاه مى كرد خيال مى كرد كه او بچّه يك ساله است ، و اين به جهت وقار ، توانايى جسمى و بهره كامل هوش و فهمش بود ، از گهواره او صداى تسبيح ، تحميد و ثناى خداى متعال را مى شنيدند . ⁽¹⁾

750 / 33 - در كتاب «المناقب» مى نويسد : ابن عبّاس گويد :

حضرت ابوطالب عليه السلام به برادرش گفت: اى عبّاس! براى تو از محمّد صلى الله عليه وآله وسلم بگويم ، من همواره كنار او بودم ، ساعتى از شب و روز از او جدا نمى شدم ، چون به كسى اطمينان نداشتم تا اينكه او را در رختخواب خودم خواباندم . به او گفتم كه لباسهاى (بيرونى اش) را بكند و با من بخوابد ، از اين سخن من ناراحت شد و اين را در چهره او احساس كردم ،

رو به من كرد و گفت :

يا عمّاه ! اصرف بوجهك عنّي حتّى أخلع ثيابي وأدخل فراشي .

عموجان ! صورت از من برگردان تا لباسهايم را بكنم ، و وارد رختخواب شوم.

گفتم : چرا ؟ گفت : لاينبغي لأحد أن ينظر إلى جسدي .

چون سزاوار نيست كسى به بدن من نگاه كند .

من از سخن او در شگفت شدم، و صورت برگرداندم تا وارد رختخواب شد ، من هم وارد رختخواب شدم متوجّه شدم كه ميان من و او لباسى است. سوگند به خدا! من آن را نگذاشته بودم ، وقتى دست زدم ديدم لباس نرمى است . آنگاه كه بوييدم (معطّر بود) گويا در مشك فرو رفته بود ، بامدادان وقتى از خواب بيدار شدم ديدم لباس مفقود شده است.

و رفتار او با من و رفتار من با او بدين گونه بود ، اوقات زيادى مى ديدم كه در رختخوابش نيست ، وقتى به دنبالش مى رفتم ، از رختخواب جوابم مي گفت : عموجان ! من اينجا هستم برگرد .

(صاحب مناقب مى نويسد: ) پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم وارد چشمه زمزم مى شد و از آن آب مى نوشيد و چه بسا حضرت ابوطالب عليه السلام به آن حضرت غذا تعارف مى كرد و آن حضرت مى فرمود : نمى خواهم ، من سير هستم .

هنگامى كه حضرت ابوطالب عليه السلام مى خواست با فرزندانش صبحانه يا شام بخورد مى فرمود : منتظر باشيد تا پسرم حاضر شود .

پس رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى آمد و با آنها غذا ميل مى فرمود و غذا همچنان باقى مى ماند . ⁽¹⁾

751 / 34 - شيخ رضى الدين، برادر بزرگوار علاّمه حلّى‌قدس سره در كتاب «العدد» مى نويسد : حليمه سعديّه گويد :

در قبيله بنى سعد درخت خشكيده اى بود كه هرگز ميوه نمى داد ، روزى در حالى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در بغلم بود كنار آن درخت فرود آمديم ، هنوز از آنجا برنخاسته بوديم كه درخت به بركت آن حضرت سبز شد و ميوه داد .

من جايى سراغ ندارم كه با آن حضرت نشسته باشم جز آنكه به بركت وجود آن حضرت حاصل خيز شده .

روزى آن حضرت را به خانه زنى از طايفه بنى‌سعد بنام اُمّ مسكين بردم . او حال خوشى نداشت (و ناتوان و ضعيف بود) ، وقتى وارد خانه اش شديم ناگاه توانش را بدست آورده و حالش خوب شد ، او هر روز مى آمد و سر مبارك حضرتش را مى بوسيد .

حليمه گويد : من هرگز در حال خواب به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نگاه نكردم جز آنكه ديدم ديدگان مباركش باز است ، گويى مى خندد ، و هرگز سرما و گرما به آن حضرت آزار نمى رسانيد .

حليمه مى آفزايد : (در آن مدّتى كه حضرتش نزد من بود) من چيزى را آرزو نكردم جز آنكه فردايش به آن دست يافتم .

روزى گرگى ، بچّه بزى را كه از من بود گرفت ، من از اين جهت خيلى ناراحت شدم ، ناگاه متوجّه شدم كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم سر مباركش را به سوى آسمان بلند كرد ، من چيزى نفهميدم جز اينكه ديدم گرگ ، بچّه بز را بر پشتش سوار كرده و برمى گرداند ، در حالى كه كوچكترين زخمى به آن نرسانده بود .

حليمه گويد : هرگز او را در ميان آفتاب بيرون نبردم جز آنكه ابرى بر او سايه مى افكند . و در موقع باران ، ابرى مانع ريزش باران به آن حضرت مى شد .

حليمه گويد : پيوسته نورى از خيمه من ميان آسمان و زمين امتداد

داشت . مردم از سرما و گرما در آزار بودند ، ولى از آن موقع كه آن حضرت نزد من بود هيچ سرما و گرمايى مرا آزار نرسانيد .

روزى تصميم گرفتم سر مباركش را بشويم ، وقتى آمدم ديدم خودش سرش را شسته و روغن و عطر زده است .

من هرگز براى او لباس نشستم ، هر موقع مى خواستم بشويم پيش از من شسته مى شد و لباس نو براى او آماده مى شد .

حليمه گويد : هر وقت پستانهايم را جهت شير بيرون مى آوردم نغمه اى را براى او مى شنيدم و هرگز نياشاميد جز آنكه چيزى مى خواند ، و من از اين امر در شگفت بودم تا اين كه زبان به سخن باز كرد ، ديدم وقتى غذا ميل مى كند مى گويد : «بسم اللَّه ربّ محمّد» «بنام خدا ، پروردگار محمّد» و وقتى از خوردن و آشاميدن فارغ مى شد مي گفت : «الحمد للَّه ربّ محمّد» «سپاس خداى را ، پروردگار محمّد» . ⁽¹⁾

752 / 35 - در كتاب «بحار الأنوار» مى نويسد : امام صادق عليه السلام فرمود :

روزى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در كنار سنگى با مردى قرار وعده ملاقات گذاشت و فرمود : من در اينجا هستم تا تو بيايى . آفتاب به شدّت مى تابيد و گرمايش اذيّتش مى كرد ، يارانش گفتند : اى رسول خدا ! اگر به سايه برويد از آزار گرماى آفتاب در امان خواهد بود . فرمود :

وعدته إلى هاهنا ، وإن لم يجي‌ء كان منه المحشر .

من با او اينجا را وعده گذاشته ام ، و اگر نيامد ، همين جا خواهم ماند . ⁽²⁾

753 / 36 - عايشه گويد : (روزى به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم) عرض كردم : اى رسول خدا! وقتى از بيت الخلاء بيرون آمديد به دنبال شما رفتم و چيزى نديدم

جز آنكه آنجا بوى مشك يافتم .

حضرت فرمود :

يا عائشة ! إنّا معشر الأنبياء ينبت أجسادنا على أرواح أهل الجنّة، فما خرج منّا من شي‌ء إلّا ابتلعته الأرض .

اى عايشه ! همانا ما پيامبران پيكرهايمان مانند ارواح بهشتيان آفريده شده ، هر چه از ما خارج شود زمين آن را فرو مى برد . ⁽¹⁾

754 / 37 - در كتاب «روضة الواعظين» مى نويسد : عيص بن قاسم گويد :

به امام صادق عليه السلام عرض كردم : حديثى از پدر بزرگوارتان عليه السلام روايت شده كه فرمود :

«پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم هرگز از نان گندم سير نخورد» .

آيا اين حديث صحيح است ؟ فرمود :

لا ، ما أكل رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم خبز برّ قطّ ، ولاشبع من خبز شعير قطّ.

نه ! رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم هرگز نان گندم نخورد و از نان جو هم سير نشد . ⁽²⁾

755 / 38 - در كتاب «المناقب» در حديث نوح عليه السلام آمده :

براى حضرت نوح عليه السلام كشتى بر روى آب حركت كرد و آن بر كافر و مؤمن حركت مى كند ، ولى براى حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم سنگ بر روى آب حركت كرد و اين در كنار بركه اى بود كه پشت آن تپّه بزرگى بود .

عكرمة بن ابى جهل گفت : اى محمّد ! اگر تو به راستى پيامبرى ، دعا كن تا سنگى از سنگهاى اين تپّه حركت كرده و بيايد و در آب فرو رود تا از آن عبور كنيم .

حضرت سنگ را خواند ، و آن بر روى آب آمد تا اينكه در برابر حضرتش قرار گرفت ، آنگاه دستور برگشت دادند ، و همچنان كه آمده بود بازگشت ... . ⁽¹⁾

756 / 39 - راوندى قدس سره در كتاب «خرائج» مى نويسد : براى هر عضوى از اعضاى پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم معجزه اى بود :

معجزه سر مباركش اين بود كه ابرى بر آن سايه مى آفكند .

معجزه چشمان مباركش اين بود كه : آن حضرت از پشت سر چنان مى ديد كه از رو به رو مى ديد .

معجزه گوش‌هاى مباركش اين بود كه : صداها را در خواب چنان مى شنيد كه در بيدارى مى شنيد .

معجزه زبان مباركش اين بود كه : به سوسمارى فرمود : من كيستم ؟ گفت : تو رسول خدا هستى .

معجزه دستان مباركش اين بود كه : از ميان انگشتان مباركش آب بيرون آورد .

معجزه پاهاى مباركش اين بود كه : جابر چاهى داشت كه آبش تلخ بود ، از اين امر به حضرتش شكوه نمود ، حضرت پاهايش را در تشتى شسته و دستور داد تا آبش را در آن چاه بريزند ، وقتى آب تشت را به آن چاه ريختند ، آبش شيرين و گوارا شد .

معجزه عورتش اين بود كه : آن حضرت ختنه شده متولّد شد .

معجزه بدن مباركش اين بود كه : هرگز سايه اش بر زمين نيفتاد ، زيرا كه آن حضرت نور بود و نور همانند چراغ سايه ندارد .

معجزه پشت مباركش اين بود كه : مهر نبوّت در پشت حضرتش بود و

بر دو كتف آن حضرت نوشته شده بود : «لا إله إلّا اللَّه ، محمّد رسول اللَّه» . ⁽¹⁾

757 / 40 - در كتاب «تفسير عيّاشى» آمده : سعيد بن جبير گويد :

در كعبه سيصد و شصت بت بود كه هر قبيله از قبايل عرب يك يا دو بت داشتند . هنگامى كه آيه شريفه «شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلّا هُوَ ... الْعَزيزُ الْحَكيمُ » ⁽²⁾نازل شد ، همه بتهايى كه در كعبه بود به سجده افتادند . ⁽³⁾

758 / 41 - در كتاب «خرائج» مى نويسد : عمّار بن ياسر گويد:

من در برخى از سفرهاى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به همراه آن حضرت بودم . روزى در صحرايى فرود آمديم ، درختان كمى در آن صحرا بود ، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به دو درخت كوچك نگاه كرد و فرمود :

يا عمّار ! صر إلى الشجرتين فقل لهما : يأمر كما رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم أن تلتقيا حتّى يقعد تحتكما .

اى عمّار ! برو كنار اين دو درخت و بگو : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به شما دستور مى دهد كه كنار هم قرار بگيريد تا در زير شما بنشيند .

عمّار گويد : من آمدم و گفتم .

آن دو درخت چنان بهم چسبيدند كه مانند يك درخت شدند و رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آمد و پشت آنها قضاى حاجت كرد . هنگامى كه خواست بيرون آيد ، فرمود : هر كدام جاى خودتان برگرديد ، و آنها برگشتند . ⁽⁴⁾

759 / 42 - عالم بزرگوار ، قطب راوندى قدس سره در كتاب «قصص الأنبياء» مى نويسد:

ابن عبّاس گويد : روزى عربى نزد رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم آمد و گفت : به چه دليلى بپذيرم كه تو رسول خدا هستى ؟

حضرت فرمود :

أرأيت إن دعوت هذا العذق من هذه النخلة فأتاني ، أتشهد أنّي رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم ؟

اگر ببينى كه من شاخه اى از اين درخت خرما را بخوانم و آن هم بيايد ، آيا گواهى مى دهى كه من پيامبر خدا هستم ؟

گفت : آرى .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم شاخه را خواستند ، شاخه از درخت جدا شد و بر زمين افتاد ، آن شاخه مى جهيد و به طرف رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى آمد تا اين كه در برابر حضرتش قرار گرفت ، حضرت فرمود : برگرد ، آن شاخه به جايگاهش برگشت .

وقتى آن عرب اين معجزه را ديد گفت : گواهى مى دهم كه تو پيامبر خدا هستى و به آن حضرت ايمان آورد .

مرد عامرى از محضر حضرتش مرخص شده و به سوى خاندان خود رفت و گفت : اى خاندان عامر بن صعصه ! سوگند به خدا! هرگز او را در چيزى تكذيب نخواهم كرد .

در ميان بنى هاشم مردى بنام ركانه بود ، او كافر و از جسورترين مردم بود ، وى گلّه گوسفندى داشت كه در صحراى اِضَم ⁽¹⁾مى چرانيد .

روزى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم راهش به آن وادى افتاد ، ركانه حضرتش را ملاقات كرد و گفت : اگر ميان من و تو نسبت فاميلى نبود هر آينه پيش از سخن گفتن تو را مى كشتم ، آيا تو خدايان ما را دشنام مى دهى ؟ اينك خداى خودت را بخوان تا تو را از دست من رها كند .

آنگاه گفت : با من كشتى بگير ، اگر تو پيروز شدى ده رأس از گوسفندانم مال تو باشد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم او را گرفت و بر زمين زد و بر سينه اش نشست .

ركانه گفت : تو چنين نكردى ، اين خداى تو بود كه چنين زمينم زد . آنگاه ركانه گفت : دوباره كشتى بگير ، اگر تو پيروز شدى ده رأس ديگر از گوسفندانم را انتخاب كن .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم براى مرتبه دوّم با او كشتى گرفت و او را بر زمين زد ، باز گفت : خداى تو بر زمينم زد ، دوباره كشتى بگير ، اگر پيروز شدى ، ده رأس ديگر از گوسفندانم مال تو باشد .

پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم براى سوّمين بار با او كشتى گرفت و بر زمينش زد .

ركانه گفت : لات و عزّى سرافكنده گشتند ، سى رأس از گوسفندانم را انتخاب كن . حضرت فرمود :

من از تو گوسفند نمى خواهم ، اى ركانه ! تو را به اسلام دعوت مى نمايم ، واى از جان ركانه ! آيا به سوى آتش مى رود ؟ اگر تو امروز اسلام بياورى از آتش در ايمن خواهى بود .

ركانه گفت : هرگز (ايمان نمى آورم) ، جز آنكه آيه و معجزه اى براى من نشان دهى .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

آيا خدا را بر خود گواه مى گيرى كه اگر همينك خداى خودم را بخوانم و معجزه اى براى تو نشان دهم ، آيا به آنچه دعوت كردم پاسخ مثبت خواهى داد ؟

گفت : آرى .

در آن نزديكى درخت ميوه‌دارى بود ، حضرت رو به آن كرد و فرمود :

به اذن خدا به سوى من بيا !

درخت دو نيمه شد ، يك نيمه آن با شاخه هايش آمد و در برابر حضرتش قرار گرفت .

ركانه گفت : امر عظيم و بزرگى به من نشان دادى ، اكنون به آن دستور بده تا برگردد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به او فرمود :

آيا خدا را گواه مى گيرى كه اگر من از خدايم خواستم آن برگردد و برگشت به آنچه دعوت كردم پاسخ مثبت دهى ؟

گفت : آرى .

حضرت دستور فرمود و نيمه درخت برگشت و به نيمه اوّلش چسبيد .

پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم به او فرمود : آيا اسلام مى آورى ؟

ركانه گفت : من دوست ندارم كه زنان مدينه گويند : من به خاطر ترسى كه از تو در دلم افتاد به تو ايمان آوردم ، ولى تو گوسفندانت را انتخاب كن.

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

من نيازى به گوسفندان تو ندارم جايى كه تو از پذيرش اسلام سرباز مى زنى . ⁽¹⁾

نظير اين روايت را عالم بزرگوار ، ابن شهراشوب رحمه الله نيز در كتاب «مناقب» نقل كرده و اضافه مى كند : در روايتى آمده :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم شاخه اى از درختى را به سوى خود خواند و آن شاخه پيوسته مى آمد و سجده مى كرد تا اين كه در كنار حضرتش قرار گرفت و سخن گفت . ⁽²⁾

760 / 43 - در كتاب «كافى» آمده : نهدى از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه

حضرتش فرمود :

كان رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم يمصّ النوى بفيه ويغرسه فيطلع من ساعته .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم دانه را با آب دهان مباركش مى مكيد و مى كاشت و در همان ساعت مى روييد و سبز مى گشت . ⁽¹⁾

761 / 44 - واقدى در تفسير آيه شريفه «إِذْ هَمَّ قَوْمٌ ... » ⁽²⁾؛ «در آن هنگام كه جمعى از دشمنان مى خواستند دست به سوى شما دراز كنند...» ، گويد :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به جنگ گروهى از قبيله هاى بنى ذبيان و محارب در منطقه «ذى امر» رفت . آنان به بالاى كوه پناه بردند . رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در مكانى كه آنها را مى ديدند اردو زدند .

حضرت براى قضاى حاجت از اردوگاه خارج شدند ، ناگاه باران باريد ، و لباس حضرت خيش شد ، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم لباسش را بر درختى پهن نمود تا خشگ گردد و خود زير درخت استراحت فرمود ، و اعراب اين منظره را مى ديدند .

بزرگ آنان «دعثور بن حارث» پيش آمد و با شمشير عريان بالاى سر حضرتش ايستاد و گفت : اى محمّد ! امروز چه كسى از تو دفاع مى كند ؟

فرمود : خدا . جبرئيل بر سينه دعثور زد و شمشير از دستش افتاد ، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم شمشير را برداشته و بالاى سرش ايستاد و فرمود :

من يمنعك منّي اليوم ؟

امروز چه كسى از تو دفاع مى كند ؟

گفت : هيچ كس ، و من گواهى مى دهم كه معبودى جز خدا نيست و محمّد پيامبر خداست ، آنگاه اين آيه نازل شد . ⁽³⁾

762 / 45 - در كتاب «مناقب» و «خرائج» آمده : روايت شده :

ابوجهل در پى فرصتى بود كه غفلتاً به رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم حمله نمايد ، روزى ديد كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در حال سجده است ، سنگى برداشت تا به حضرتش پرتاب نمايد ، خداوند سنگ را به كف دستش چسبانيد .

وقتى ابوجهل فهميد چاره اى جز توسل به حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم ندارد از حضرتش خواست تا دعا كند .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم دعا كرد و دستش آزاد شد و سنگ را به دور انداخت. ⁽¹⁾

763 / 46 - در كتاب «امالى صدوق قدس سره» آمده است : سهيل بن غزوان گويد : از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى فرمود :

زنى از جنّيان به نام عفراء خدمت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى رسيد و به سخنان حضرتش گوش مى داد و آنها را به شايستگان از جنّيان نقل مى كرد و آنان به دست او ايمان مى آوردند .

مدّتى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم او را نديد و حالش را از جبرئيل پرسيد، جبرئيل پاسخ داد: او به زيارت خواهرى كه به خاطر خدا دوستش مى دارد رفته است . رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

طوبى للمتحابّين في اللَّه، إنّ اللَّه تبارك وتعالى خلق في الجنّة عموداً من ياقوتة حمراء عليه سبعون ألف قصر ، في كلّ قصر سبعون ألف غرفة ، خلقها اللَّه عزّوجلّ للمتحابّين والمتزاورين في اللَّه.

خوشا به حال آنان كه به خاطر خدا همديگر را دوست مى دارند . همانا خداى متعال در بهشت ستونى از ياقوت سرخ آفريده كه بر آن هفتاد هزار قصر و در هر قصر هفتاد هزار غرفه است ، خداوند آن را براى كسانى كه به خاطر خدا همديگر را دوست داشته و به خاطر خدا زيارت هم مى روند، آفريده است .

تا اين كه روزى عفراء آمد، رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : اى عفراء! كجا بودى؟

گفت : به زيارت خواهرم رفته بودم .

فرمود : خوشا به حال آنان كه به خاطر خدا همديگر را دوست داشته و به زيارت همديگر مى روند .

آنگاه فرمود : اى عفراء ! چه چيزى ديدى ؟

گفت : چيزهاى شگفت انگيز فراوانى ديدم .

فرمود : شگفت انگيزترين آنها كدام بود ؟

عرض كرد : ابليس را در درياى سبز بر روى سنگى سفيد ديدم ، او دستانش را به سوى آسمان بلند كرده و مي گفت :

إلهي إذا بررت قسمك وأدخلتني نار جهنّم فأسألك بحقّ محمّد وعليّ وفاطمة والحسن والحسين عليهما السلام إلّا خلّصتني منها وحشرتني معهم.

خدايا ! هنگامى كه به سوگندت وفا كرده و مرا وارد دوزخ نمايى تو را به حقّ محمّد ، على ، فاطمه ، حسن و حسين عليهم السلام سوگند خواهم داد كه مرا از آن رهايى داده و با آنان محشور نمايى .

من گفتم : اى حارث ! اين اسامى كه با آنها دعا مى كنى كيانند ؟

گفت : اين اسامى را هفت هزار سال پيش از آنكه خداوند آدم را بيافريند در ساق عرش ديده ام . پس فهميدم كه آنان گرامى ترين آفريدگان نزد خداى متعال هستند ، لذا من به حقّ آنان درخواست مى نمايم .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

واللَّه ! لو أقسم أهل الأرض بهذه الأسماء لأجابهم .

سوگند به خدا ! اگر همه ساكنان زمين خدا را به اين اسامى قسم دهند ، هر آينه خداوند آنها را پاسخ خواهد داد . ⁽¹⁾

764 / 47 - در كتاب «مناقب» مى نويسد : هنگامى كه پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم با لشكر خود براى جنگ به سوى حنين حركت مى كردند ، ناگاه طلايه داران لشكر

بازگشته و پرچمها از حركت باز ايستاد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

اى گروه! چه شده است ؟

گفتند : اژدهاى بزرگى پيدا شده كه مانند كوه ، راه را بر ما بسته و امكان عبور از مسير نيست .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم حركت كرد تا بر بالاى سر او قرار گرفت ، اژدها سرش را بالا گرفت و صدا زد : سلام بر تو اى رسول خدا ! من «هيثم بن طاح بن ابليس» هستم ، من به تو ايمان آورده ام و به همراه ده هزار نفر از خاندانم به سوى تو آمده ام تا تو را در اين جنگ يارى نماييم .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

انعزل عنّا وسر بأهلك عن أيماننا .

از ما فاصله بگير ، و با خانواده ات از سمت راست حركت كنيد .

او نيز اطاعت كرده و مسلمانان به راه خود ادامه دادند . ⁽¹⁾

765 / 48 - در كتاب «قصص الأنبياء» مى نويسد : ابو هريره گويد :

روزى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نشسته بودند كه على عليه السلام با گروهى خدمت حضرتش شرفياب شدند ، وقتى حضرت آنها را ديدند تبسّم كرده و فرمودند :

آمديد تا در مورد چيزى از من بپرسيد ، اگر مى خواهيد از آنچه مى خواهيد آگاهتان كنم و اگر مى خواهيد خودتان بپرسيد .

گفتند : آرى ، شما خبر بدهيد اى رسول خدا ! حضرت فرمود :

جئتم تسألوني عن الصنايع لمن تحقَّ ، فلا ينبغي أن يصنع إلّا لذي حسب أو دين ، وجئتم تسألوني عن جهاد المرأة ، فإنّ جهاد المرأة حسن التبعّل لزوجها .

وجئتم تسألوني عن الأرزاق من أين ؟ أبى اللَّه أن يرزق عبده إلّا من حيث لايعلم ، فإنّ العبد إذا لم يعلم وجه رزقه كثر دعاؤه .

شما آمديد بپرسيد كه عطايا و كرامت سزاوار كيست ؟

پاسخش اين كه عطيّه و كرامت سزاوار كسى جز صاحب حسب بزرگى يا دين نيست .

آمديد بپرسيد : جهاد زن چگونه است ؟

پاسخش اين كه همانا جهاد زن خوب شوهردارى از شوهرش مى باشد .

آمديد بپرسيد : روزى ها از كجا هستند ؟

پاسخش اين كه خدا ابا دارد بنده اش را روزى بدهد جز از آنجايى كه نمى داند، چرا كه وقتى بنده نداند روزى اش از كجا مى رسد دعايش زيادتر مى گردد . ⁽¹⁾

766 / 49 - در كتاب شريف «كافى» مى نويسد : محمّد بن قيس گويد :

امام باقر عليه السلام در مكّه به گروهى از مردم سخن مي گفتند ، شنيدم كه حضرت مى فرمود :

روزى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نماز صبح را خواند ، پس از نماز ، تا طلوع خورشيد در مسجد نشست و اصحابش گرد وجود حضرتش حلقه زدند ، سپس اصحاب يكى يكى برخاسته و رفتند ، تنها دو نفر انصارى و ثقفى ماندند .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به آن دو فرمود: مى دانم كه شما حاجتى داريد، مى خواهيد پيش از پرسش شما ، من حاجت شما را بگويم و اگر نه خود بپرسيد .

گفتند : آرى ، پيش از آنكه ما بپرسيم شما بفرماييد . زيرا كه اين براى كسى كه بصيرت ندارد روشن‌تر و از شك و ترديد دورتر و براى ايمان استوارتر است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : تو اى برادر ثقفى ! آمدى تا از وضو و نمازت بپرسى ، كه چه ثوابى براى تو در اين امر است ؟

أمّا وضوؤك فإنّك إذا وضعت يدك في إنائك ثمّ قلت : بسم اللَّه تناثرت منها ما اكتسبت من الذنوب . فإذا غسلت وجهك تناثرت الذنوب الّتي اكتسبتها عيناك بنظرها وفوك ، فإذا غسلت ذراعك تناثرت الذنوب عن يمينك وشمالك، فإذا مسحت رأسك وقدميك تناثرت الذنوب الّتي مشيت إليها على قدميك، فهذا لك في وضوئك.

امّا وضوى تو و پاداش آن : وقتى دست خود را به ظرف آب نهادى ، سپس گفتى : «بسم اللَّه» ؛ همه گناهانى كه با آن مرتكب شده اى مى ريزد .

وقتى صورتت را شستى ، گناهانى كه با چشمها و دهانت انجام داده اى مى ريزد . وقتى ذراع ⁽¹⁾را شستى گناهان از طرف راست و چپت مى ريزد . وقتى بر سر و پاهايت مسح كشيدى ، گناهانى كه توسّط پاهايت انجام داده اى و به سوى آن رفته اى ، مى ريزد ، پس اين پاداش خير تو از وضوى توست . ⁽²⁾

767 / 50 - عالم بزرگوار ، شيخ صدوق قدس سره در دو كتاب «علل الشرايع» و «عيون اخبار الرضا عليه السلام» حديث مفصّلى را نقل مى كند كه خلاصه آن چنين است :

شبى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در يك چشم بهم زدن از منزلش به مسجدالأقصى سير نمود ، پس از آن جبرئيل بپا خواست و انگشت سبّابه دست راستش را در گوش راستش گذاشته و دو تا دو تا اذان گفت ، سپس دو تا دو تا اقامه گفت ، و در آخر اقامه گفت : «قد قامت الصلاة ، قد قامت الصلاة» .

در اين هنگام نورى از آسمان جهيد ، و به سبب آن قبور پيامبران گشوده شد ، و آنان از هر ناحيه و جهتى آمده و به دعوت جبرئيل لبيّك گفتند ، پس چهار هزار و چهار صد و چهارده پيامبر آمدند و صف كشيدند ، و شك نداشتم كه جبرئيل بر ما مقدّم خواهد شد ، وقتى صفها آراسته و منظّم شدند جبرئيل از بازوى من گرفت ، و به من گفت : اى

محمّد ! جلو بايست و با برادرانت نماز بخوان ، چرا كه خاتم از مختوم سزاوارتر است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نماز خواند و در سمت راستش ، حضرت ابراهيم عليه السلام در حالى كه دو جامه سبز بر تن داشت و دو فرشته در سمت راستش و دو فرشته در سمت چپش بودند ، ايستاده بود و در سمت چپ رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم، على عليه السلام در حالى كه دو جامه سفيد بر تن داشت با چهار فرشته ايستاده بود .

وقتى نماز به پايان رسيد پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم بپا خواست و بسوى ابراهيم عليه السلام آمد و ابراهيم عليه السلام نيز به سوى آن حضرت و باهم مصافحه نمودند و ابراهيم عليه السلام دست راست آن حضرت را با دو دست خود گرفت و گفت :

آفرين بر پيامبر شايسته ، فرزند فرد شايسته و برانگيخته شده شايسته در زمان شايسته .

آنگاه به سوى على عليه السلام آمده و با آن حضرت نيز مصافحه كرده و دست راست آن حضرت را با دو دست خود گرفت و گفت :

آفرين بر فرزند شايسته ، و جانشين پيامبر شايسته يا اباالحسن !

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رو به ابراهيم عليه السلام كرد و فرمود :

او را ابا الحسن كنيه دادى در حالى كه هنوز فرزندى ندارد ؟

فرمود : كذلك وجدته في صحفي ، وعلم غيب ربّي باسمه عليّ عليه السلام وكنيته بأبي الحسن والحسين ، ووصيّ خاتم أنبياء ربّي .

در صحف خودم چنين يافتم و در علم غيب پروردگارم اسمش على و كنيه اش ابى الحسن والحسين است و جانشين خاتم پيامبران پروردگارم مى باشد . ⁽¹⁾

مؤلّف رحمه الله گويد : سيّد بزرگوار ابن طاووس قدس سره مى فرمايد : شايد اين سير معراجى غير از معراج مشهور باشد ، چرا كه روايات درباره اوصاف

معراج و سير آن حضرت متفاوت است . ⁽¹⁾

از اين روايت شريف استفاده مى شود كه پس از نماز واجب ، مصافحه مستحبّ است .

768 / 51 - شيخ صدوق قدس سره در كتاب «توحيد» مى نويسد : بزنطى از امام رضا عليه السلام نقل مى كند كه حضرتش فرمود :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

لمّا اُسري بي إلى السماء بلغ بي جبرئيل مكاناً لم يطأه جبرئيل قطّ ، فكشف لي فأراني اللَّه عزّوجلّ من نور عظمته ما أحبَّ .

هنگامى كه در معراج به آسمانها سير داده شدم جبرئيل مرا به مكانى برد كه هرگز خود به آن مكان و مقام پا نگذاشته بود .

در آن مقام ، پرده ها براى من كنار زده شد ، پس خداوند از نور عظمت خويش آن مقدار كه دوست داشت ، نشانم داد . ⁽²⁾

769 / 52 - در كتاب «بصائر الدرجات» مى نويسد : يونس بن ابو الفضل گويد:

امام صادق عليه السلام فرمود :

ما من ليلة جمعة إلّا ولأولياء اللَّه فيها سرور .

هيچ شب جمعه اى نيست جز آنكه براى اولياى خدا در آن شب سرورى است.

عرض كردم : قربانت گردم ، چگونه ؟

فرمود : در شب جمعه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم و امامان معصوم عليهم السلام به عرش الهى مى آيند و من نيز به عرش الهى مى روم ، و از آنجا برنمى گردم جز با علم و دانشى كه بهره دارد، و اگر چنين نباشد آنچه در نزد ماست تمام مى شود . ⁽³⁾

770 / 53 - در كتاب «كافى» مى نويسد : جعفر بن مثنى خطيب گويد :

من در مدينه بودم ، زمانى بود كه سقف مسجدى كه طرف بالاى مرقد مطهّر پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم قرار داشت فرو ريخته بود ، كارگرها بالا مى رفتند و پايين مى آمدند ، من با گروهى در آنجا بودم به رفقاى خودم گفتم : كداميك از شما وعده دارد كه خدمت امام صادق عليه السلام شرفياب شود ؟

مهران بن ابى نصر گفت : من . اسماعيل بن عمّار صيرفى گفت : من نيز (وعده دارم خدمت حضرتش شرفياب شوم) .

ما به آن دو نفر گفتيم : از امام صادق عليه السلام بپرسيد : آيا بالا رفتن بطورى كه بر قبر پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم مشرف گرديم براى ما جايز است ؟

چون فردا شد ، آن دو نفر را ملاقات نموده و همگى گردهم آمديم ، اسماعيل گفت : آنچه گفته بوديد از امام‌عليه السلام پرسيدم ، حضرت فرمود :

ما اُحبّ لأحد منهم أن يعلو فوقه ولا آمنه أن يرى شيئاً يذهب منه بصره ، أو يراه قائماً يصلّي ، أو يراه مع بعض أزواجه صلى الله عليه وآله وسلم .

من دوست ندارم هيچ‌كدام از آنها بالاى قبر پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم برود و او را ايمن نمى دهم از اينكه چيزى ببيند و بينايى چشمش را از دست بدهد ، يا حضرت را در حال نماز ببيند يا به همراه برخى از همسرانش مشاهده كند. ⁽¹⁾

771 / 54 - در كتاب «امالى» شيخ ابى على بن شيخ طوسى قدس سره آمده :

ابى الجارود گويد : نخستين مرتبه اى كه مرقد پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم ⁽²⁾را از قسمت بالاى سر و پايين پا حفر كردند ، مشك خوشبوئى خارج شد كه شكّى در آن نبود . ⁽³⁾

772 / 55 - در كتاب «كافى» مى نويسد : معاوية بن وهب گويد : از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى فرمود :

سال 41 هجرى بود كه معاويه عازم سفر حجّ شد ، در اين هنگام نجّارى را با وسايل و آلات به مدينه فرستاده و به والى مدينه دستور داد كه منبر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را كنده و هم اندازه منبر او در شام نمايند .

وقتى برخاستند تا منبر را بكَنند كسوف شده و زمين لرزيد پس خوددارى كردند ، و اين جريان را طىّ نامه اى به معاويه نوشتند .

معاويه نوشت كه بر اين امر تصميم گرفته و بايستى عملى شود . آنها نيز انجام دادند. پس منبر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در همان مدخلى است كه ديدى. ⁽¹⁾

773 / 56 - در كتاب «تفسير امام حسن عسكرى» عليه السلام آمده :

روزى ثوبان ، غلام رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم بپا خاست و عرض كرد : پدر و مادرم به فدايت اى رسول خدا ! قيامت كى برپا مى شود ؟

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : براى قيامت چه چيزى آماده كرده اى كه از آن مى پرسى ؟

گفت : اى رسول خدا ! من عمل زيادى براى قيامت آماده نكرده ام جز آنكه خدا و پيامبرش را دوست مى دارم .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : چقدر پيامبر خدا را دوست مى دارى ؟

گفت : سوگند به كسى كه تو را به حق به پيامبرى برانگيخته ! محبّت تو در قلب من به اندازه اى است كه اگر مرا با شمشير قطعه قطعه كنند ، و با ارّه ببرند، و با قيچى ريزه ريزه نمايند و با آتش بسوزانند و با آسياب سنگى نرم كنند براى من بهتر و آسانتر است از اينكه در دل من نسبت به شما يا نسبت به يكى از اهل بيت و اصحابت خيانت و كينه و يا دشمنى بيابم .

و محبوبترين شخص نزد من ، بعد از شما كسى است كه شما او را بيشتر دوست مى داريد ، و دشمن‌ترين شخص نزد من كسى است كه شما را

دوست نمى دارد و نسبت به شما يا يكى از اصحابت دشمنى مى‌ورزد .

اى رسول خدا ! اين اندازه علاقه و محبّت من به شما و علاقه ام به دوستانت و دشمنى من با دشمنانت ، يا دشمن يكى از دوستانت است ، اگر اين مقدار از محبّت و علاقه از من پذيرفته شود سعادتمند هستم ، و اگر عمل ديگرى غير از اين از من خواسته شود ، من عملى ندارم كه بتوانم بر آن اعتماد كنم و جز آن عملى ندارم كه آن را به حساب آورم ، همه شما و اصحابت را دوست مى دارم ، گرچه توانايى انجام اعمال آنها را ندارم .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : أبشر ، فإنّ المرء يوم القيامة مع من أحبّه .

به تو مژده مى دهم ، زيرا كه به راستى در روز قيامت هر انسانى با آن كه او را دوست مى دارد محشور مى شود .

اى ثوبان ! اگر گناهان تو به اندازه اى باشد كه ميان زمين تا عرش الهى را پر كند با اين موالات و دوستى كه دارى تمام آنها سريعتر از رفتن سايه از روى سنگ صاف وقتى خورشيد بر آن بتابد و رفتن نور خورشيد از روى همين سنگ به هنگام غروب آفتاب ، از بين مى رود . ⁽¹⁾

774 / 57 - در كتاب «عيون اخبار الرضا عليه السلام» به سه سلسله سند ⁽²⁾از امام رضا عليه السلام نقل شده كه حضرتش از پدران گرامش عليهم السلام روايت فرموده كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمود :

إنّ موسى سأل ربّه عزّوجلّ فقال: يا ربّ! اجعلني من اُمّة محمّد صلى الله عليه وآله وسلم. فأوحى اللَّه تعالى إليه: يا موسى! إنّك لاتصل إلى ذلك.

همانا حضرت موسى عليه السلام از پروردگارش درخواست نمود و گفت : پروردگارا ! مرا از اُمّت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم قرار بده .

خداى متعال به او وحى فرمود : اى موسى ! تو به اين مقام نايل نمى شوى .

(نويسنده رحمه الله گويد : ) نظير اين روايت در كتاب «صحيفة الرضا صلوات اللَّه

عليه وآله» نيز نقل شده است . ⁽¹⁾

775 / 58 - در كتاب «بصائر الدرجات» مى نويسد : يكى از اصحاب از امام صادق عليه السلام نقل كرده كه حضرتش فرمود :

هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رحلت فرمود ، جبرئيل با فرشتگان و روح - همانهايى كه در شب قدر فرود مى آيند - فرود آمدند .

امام صادق عليه السلام مى فرمايد : در اين هنگام ديدگان اميرالمؤمنين عليه السلام گشوده شد ، پس آنها را ديد كه در بالاترين ناحيه آسمان تا زمين به همراه او پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم را غسل مى دهند ، و با او بر آن حضرت نماز مى خوانند و برايش قبر حفر مى كنند .

سوگند به خدا ! جز آنها براى آن حضرت كسى قبر حفر نكرد ، وقتى مى خواستند آن حضرت را در قبر بگذارند ، آنها به همراه كسى كه فرود آمد پايين رفته و آن حضرت را در قبر نهادند .

در اين هنگام پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم سخن گفت و گوش اميرالمؤمنين عليه السلام باز شد پس شنيد كه فرشتگان را نسبت به على عليه السلام سفارش مى كند و على عليه السلام گريست و شنيد كه فرشتگان در جواب پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم گفتند : (براى يارى او) از هيچ كوششى فروگذارى نخواهيم كرد ، همانا او پس از تو صاحب ماست ، جز اينكه او پس از اين ، ما را با چشم نخواهد ديد .

هنگامى كه امير مؤمنان على عليه السلام به شهادت رسيد ، امام حسن و امام حسين عليهما السلام همين جريان را مشاهده كردند ، و پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم را نيز ديدند كه به فرشتگان كمك مى كرد در همان كارهايى كه آنان نسبت به پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم انجام داده بودند .

وقتى امام حسن عليه السلام به شهادت رسيد ، امام حسين عليه السلام نيز شاهد همان جريان‌ها بود ، و پيامبر و على عليهما السلام را ديد كه فرشتگان را يارى مى نمايند.

وقتى امام حسين عليه السلام به شهادت رسيد ، امام سجّاد عليه السلام شاهد همه اين جريان‌ها بوده و پيامبر و على و حسن عليهم السلام را ديد كه فرشتگان را يارى

مى نمايند .

وقتى امام سجّاد عليه السلام به شهادت رسيد ، امام باقر عليه السلام شاهد همين جريان‌ها بوده و پيامبر ، على ، حسن و حسين عليهم السلام را ديد كه فرشتگان را يارى مى نمايند .

وقتى امام باقر عليه السلام به شهادت رسيد ، امام صادق عليه السلام همين جريان‌ها را ديد و مشاهده كرد كه پيامبر ، على ، امام حسن و امام حسين و امام سجّاد عليهم السلام فرشتگان را يارى مى نمايند .

وقتى امام صادق عليه السلام به شهادت رسيد ، امام كاظم عليه السلام همين جريان‌ها را مشاهده فرمود و اين واقعه ها تا آخرين نفر از ما خاندان جارى است . ⁽¹⁾

علّامه مجلسى رحمه الله در ذيل اين حديث شريف گويد : شايد فراز آخر روايت از سخنان راوى است ، يا از امام عليه السلام است با توجّه به اين كه در آينده چنين خواهد شد ، يا اين كه امكان دارد اصل روايت از امام صادق عليه السلام نباشد و نسخه برداران اشتباهاً به آن حضرت نسبت داده باشند .

776 / 59 - در كتاب «الأربعين عن الأربعين» مى نويسد : ابو هريره گويد :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

خداوند متعال در آسمان چهارم ، چهار صد هزار و در آسمان پنجم سيصد هزار ، و در آسمان ششم دويست هزار فرشته آفريده است .

وخلق في السماء السابعة ملكاً رأسه تحت العرش ورجلاه تحت الثرى ، وملائكة اُخر ليس لهم طعام ولاشراب إلّا الصلاة على رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم وعلى أميرالمؤمنين عليّ بن أبي طالب عليه السلام والإستغفار لمحبّيه وشيعته ومواليه .

در آسمان هفتم فرشته اى آفريده كه سرش زير عرش و پاهايش زير زمين است و فرشتگان ديگرى آفريده كه غذا و نوشيدنى آنها فقط صلوات بر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم و اميرالمؤمنين علىّ بن ابى طالب عليه السلام و طلب مغفرت بر دوستان ، شيعيان و مواليان آن حضرت است . ⁽²⁾

777 / 60 - در كتاب «عدّة الداعى» مى نويسد : سلمان فارسى رضوان اللَّه تعالى عليه گويد : از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم شنيدم كه مى فرمود :

خداى متعال مى فرمايد : اى بندگان من ! مگر نه اين است اگر كسى به سوى شما حوايج بزرگى داشته باشد به او مرحمت نمى كنيد جز آنكه محبوبترين فرد در نزد شما را به سوى شما واسطه نمايد ، شما به واسطه كرامت و شفاعت او حاجتش را برمى آوريد ؟!

آگاه باشيد و بدانيد ! همانا گرامى ترين مردم و برترين آنها نزد من ؛ محمد صلى الله عليه وآله وسلم ، برادرش على عليه السلام و امامان بعد از او هستند ، كسانى كه وسيله رسيدن به سوى من هستند .

ألا فليدعني من همّته حاجة يريد نفعها أودهته داهية يريد كشف ضررها بمحمّد وآله الطيّبين الطاهرين أقضها له أحسن ما يقضيها من تستشفعون بأعزّ الخلق عليه .

آگاه باشيد ! هر كه حاجتى دارد و مى خواهد برآورده شود يا مشكل سختى دامنگيرش شده و ضرر سختى به او خورده مى خواهد ضررش برطرف گردد بايد در اين موارد مرا به محمّد و خاندان پاك و پاكيزه او بخواند ، تا حاجت او را به بهترين وجهى كه عزيزترين كس او برآورده كند ، برآورده نمايم .

در اين هنگام ، گروهى از مشركان و منافقان در حالى كه سلمان را به باد تمسخر گرفته بودند گفتند : اى اباعبداللَّه ! چرا از خدا نمى خواهى به شفاعت آنها تو را ثروتمندترين مردم مدينه قرار دهد ؟

سلمان گفت : من از خداوند متعال ، بزرگتر ، سودمندتر و بهتر از همه ملك دنيا را خواستم . من به وسيله آن بزرگواران - كه درود خدا بر آنان باد خواستم كه خداوند به من زبانى كه گوياى حمد و ثناى خداست ، و دلى كه بر نعمتهاى او سپاسگزار است ، و بدنى كه در برابر بلاها و سختيهاى بزرگ صابر و شكيبا باشد ، عنايت فرمايد ، خداى متعال نيز به درخواست من پاسخ مثبت داد و خواسته مرا عنايت نمود ، و آن مقام ، صد

هزار هزار مرتبه از ملك دنيا با همه امكانات و خيراتش بهتر است . ⁽¹⁾

778 / 61 - باز در همان كتاب آمده : جابر گويد : امام صادق عليه السلام فرمود :

فرشته اى از فرشتگان ، از خداوند متعال درخواست نمود كه اجازه شنيدن سخنان بندگان را به او عنايت فرمايد . خداى متعال نيز خواسته او را عطا فرمود .

اين فرشته تا روز قيامت ايستاده و هر مؤمنى كه مى گويد : «صلّى اللَّه على محمّد وأهل بيته وسلّم» ؛ «درود و سلام خداوند بر محمّد و اهل بيت او عليهم السلام باد» ، اين فرشته مى گويد : و سلام بر تو .

آنگاه فرشته پيغام آن مؤمن را به سوى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى برد و مى گويد : اى رسول خدا ! فلانى براى شما سلام فرستاد .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نيز مى فرمايد : سلام بر او . ⁽²⁾

779 / 62 - سيّد بزرگوار ، محدّث متبحّر سيّد نعمت اللَّه جزايرى در كتاب «انوار نعمانيّه» مى نويسد : ابو سعيد در كتاب «الوفا لشرف المصطفى» از امير مؤمنان على عليه السلام نقل مى كند كه حضرتش فرمود :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

أكثروا عليَّ الصلاة ؛ براى من زياد صلوات بفرستيد .

عرض كردم : آيا پس از آنكه از ما جدا شديد صلوات به شما مى رسد ؟

فرمود : آرى ! اى على ! خداى متعال فرشته اى بنام «صلصائيل» را به قبر من موكّل نموده ، او به شكل خروسى است كه تاجش زير عرش خداى رحمان و پاهاى او در زير زمين هفتم است ، او سه بال دارد كه هرگاه باز كند يكى در مشرق ، ديگرى در مغرب و سوّمى بر زمين من منتشر مى شود . هنگامى كه بنده اى گويد :

«اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ ، كَما صَلَّيْتَ وَبارَكْتَ وَتَرَحَّمْتَ

عَلى إِبْراهيمَ وَآلِ إِبْراهيمَ إِنَّكَ حَميدٌ مَجيدٌ» .

«خداوندا! بر محمّد و خاندان او درود فرست ، چنان كه بر ابراهيم و خاندان او درود فرستاده ، بركت داده و ترحّم نموده اى ، زيرا كه تو سرآغاز هر فصل پسنديده و منشأ هر گونه كرم و جود هستى» .

آن فرشته اين صلوات را همانند دانه چيدن پرنده از زمين برمى دارد ، آنگاه بالش را روى قبر من مى گستراند و مى گويد : اى محمّد ! فلانى فرزند فلانى ، براى تو درود و سلام فرستاد .

پس اين صلوات در كتيبه اى از نور با مُشك خوشبويى نوشته مى شود و براى او بيست هزار حسنه نوشته مى شود و بيست هزار گناه از نامه اعمالش پاك مى گردد و براى او (در بهشت) بيست هزار درخت كاشته مى شود . ⁽¹⁾

780 / 63 - شيخ صدوق قدس سره در كتاب «خصال» مى نويسد : انس بن مالك گويد:

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

لكلّ نبيّ دعوة قد دعا بها وقد سأل سؤلاً وقد أخبأت دعوتي لشفاعتي لاُمّتي يوم القيامة .

براى هر پيامبرى دعاى مخصوصى وجود داشت كه با آن دعا كرده و خدا را مى خواند و حاجت خود را درخواست مى كرده است ؛ ولى من دعايم را براى شفاعت اُمّتم در روز رستاخيز ذخيره كرده ام . ⁽²⁾

781 / 64 - شيخ ابى علىّ بن شيخ طوسى قدس سره در كتاب «امالى» مى نويسد : محمّد ابن ابراهيم بن كثير گويد :

ابو نؤاس حسن بن هانى در حال احتضار بود كه با عدّه اى به عيادتش رفتيم ، عيسى بن موسى هاشمى به او گفت : اى ابو على ! امروز تو در واپسين روز دنيا و نخستين روز آخرت قرار گرفته اى و ميان تو و خداوند

متعال گناهان و جرايمى است ، به سوى خدا توبه كن .

ابو نؤاس گفت : مرا بنشانيد .

هنگامى كه نشست ، گفت : آيا تو مرا از خداى متعال مى ترسانى ؟ به راستى كه حمّاد بن سلمه به من گفت : ثابت بنانى از انس بن مالك روايت كرده كه انس گويد : پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

لكلّ نبيّ شفاعة ، وأنا خبّأت شفاعتي لأهل الكبائر من اُمّتي يوم القيامة .

براى هر پيامبرى شفاعتى است ، من شفاعتم را در روز قيامت براى كسانى از اُمّتم كه مرتكب گناهان كبيره شده باشند ذخيره كرده ام .

آيا تو چنان گمان مى كنى كه من جزء آنها نباشم ؟ ⁽¹⁾

782 / 65 - شيخ صدوق قدس سره در كتاب «عيون اخبار الرضا عليه السلام» مى نويسد :

داود بن سليمان از امام رضا عليه السلام و آن حضرت نيز از پدران گرامش عليهم السلام از امير مؤمنان على عليه السلام نقل مى كند كه حضرتش فرمود :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

إذا كان يوم القيامة ولّينا حساب شيعتنا ، فمن كانت مظلمته فيما بينه وبين اللَّه عزّوجلّ حكمنا فيها فأجابنا ، ومن كانت مظلمته فيما بينه وبين الناس استوهبناها فوهبت لنا ، ومن كانت مظلمته فيما بينه وبيننا كنّا أحقّ من عفا وصفح .

روز رستاخيز ، حسابرسى شيعيانمان به ما واگذار مى شود ، پس هر كه ميان او و خدايش گناهى باشد ما در مورد آن داورى مى نماييم ، و هر چه ما داورى كنيم آن پذيرفته مى شود .

و هر كه ميان او و مردم گناهى باشد ، از مردم طلب عفو و بخشش مى نماييم و او را به خاطر ما مى بخشند ، و هر كه ميان خودش و ما گناهى داشته باشد ،

ما از همه بر عفو و بخشش سزاوارتريم كه از او عفو كرده و ببخشيم . ⁽¹⁾

مؤلّف رحمه الله گويد : مورد عفو و شفاعت در اين روايت شريف ، شيعيانى هستند كه قاصرند يعنى به رشد عقلانى نرسيده اند و نفهميده اند ، نه كسانى كه مقصّرند و از روى عمد به حقوق ، عِرض و ناموس مردم تجاوز كرده باشند .

بديهى است كه اين گروه شامل روايت مذكور نمى شوند و گرنه لازمه اش اين است كه اجازه داده باشند انسان در انجام كارهاى زشت ، گناهان و ايجاد هرج و مرج آزاد باشد ، اين هم از نظر عقلى قبيح است .

783 / 66 - در كتاب «بحار الأنوار» مى نويسد : ابوالحسن بكرى ، استاد شهيد ثانى رحمه الله در كتاب «الأنوار» مى نويسد : از امير مؤمنان على عليه السلام روايت شده كه حضرتش فرمود :

خداوند متعال بود و چيزى با او نبود ، پس نخستين چيزى را كه آفريد نور حبيبش محمّد صلى الله عليه وآله وسلم بود ، و اين امر چهار صد و بيست و چهار هزار سال پيش از آفرينش آب ، عرش ، كرسى ، آسمانها ، زمين ، لوح ، قلم ، بهشت ، دوزخ ، فرشتگان ، حضرت آدم و حوّا بود .

هنگامى كه خداوند متعال نور پاك پيامبر ما محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم را آفريد ، آن نور پاك هزار سال در پيشگاه خداوند احديّت تسبيح الهى مي گفت و حمد و ستايش خدا را مى نمود .

خداوند متعال نيز به او نظر رحمت مى كرد و مى فرمود :

يا عبدي ! أنت المراد والمريد ، وأنت خيرتي من خلقي ، وعزّتي وجلالي لولاك ما خلقت الأفلاك ، من أحبّك أحببته ، ومن أبغضك أبغضته .

اى بنده من ! تو مراد و مريد من هستى ، تويى برگزيده من از ميان

آفريدگانم ، سوگند به عزّت و جلالم ! اگر تو نبودى افلاك را نمى آفريدم ، هر كه تو را دوست بدارد من او را دوست مى دارم و هر كه با تو دشمنى ورزد با او دشمنى مى نمايم .

در اين هنگام ، نور پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم درخشيد و شعاع و پرتوش بالا كشيد ، خداوند متعال از آن نور ، دوازده حجاب آفريد .

حجاب نخست ؛ حجاب قدرت ، سپس حجاب عظمت ، سپس حجاب عزّت، سپس حجاب هيبت، سپس حجاب جبروت، سپس حجاب رحمت، سپس حجاب نبوّت ، سپس حجاب كبرياء ، سپس حجاب منزلت، سپس حجاب رفعت ، سپس حجاب سعادت ، سپس حجاب شفاعت و كرامت .

آنگاه خداى متعال دستور داد تا نور رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم وارد حجاب قدرت شود ، نور حضرتش وارد شد در حالى كه مي گفت : «سبحان العليّ الأعلى» ؛ «پاك و منزّه است خداى بلندمرتبه» و دوازده هزار سال در آنجا ماند .

سپس خداى متعال دستور داد تا وارد حجاب عظمت گردد ، نور حضرتش در حالى كه مي گفت : «سبحان عالم السرّ وأخفى» ؛ «پاك و منزّه است خداى آگاه از راز و نهان» وارد آن حجاب گرديد و يازده هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب عزّت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان الملك المنّان» ؛ «پاك و منزّه است پادشاه بخشنده» و ده هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب هيبت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان من هو غنيّ لايفتقر» ؛ «پاك و منزّه است خداى بى‌نيازى كه هرگز نيازمند نگردد» و نه هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب جبروت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان الكريم الأكرم» ؛ «پاك و منزّه است خداى كريم و بزرگوار» و هشت هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب رحمت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان ربّ العرش العظيم» ؛ «پاك و منزّه است پروردگار عرش عظيم» و هفت هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب نبوّت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان ربّك ربّ العزّة عمّا يصفون» ؛ «پاك و منزّه است پروردگار تو - پروردگار عزّت - از آنچه وصف كنندگان وصف نمايند» و شش هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب كبريايى شد در حالى كه مي گفت : «سبحان العظيم الأعظم» ؛ «پاك و منزّه است خداى عظيم و بزرگ‌تر» و پنج هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب منزلت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان العليم الكريم» ؛ «پاك و منزّه است خداى دانا و كريم» و چهار هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب رفعت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان ذي الملك والملكوت» ؛ «پاك و منزّه است خدايى كه صاحب ملك و ملكوت است» و سه هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب سعادت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان من يزيل الأشياء ولايزول» ؛ «پاك و منزّه است خدايى كه همه چيز را از بين مى برد بى آنكه خودش زايل گردد» و دو هزار سال در آنجا ماند .

آنگاه وارد حجاب شفاعت شد در حالى كه مي گفت : «سبحان اللَّه العظيم وبحمده ، سبحان اللَّه العظيم» ؛ «پاك و منزّه است خداى بزرگ و به حمد و ستايش او گويا هستيم ، پاك ومنزه است خداى عظيم» و هزار سال در آنجا ماند .

امير مؤمنان على عليه السلام مى فرمايد :

آنگاه خداى متعال از نور حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم بيست درياى نور آفريد ، كه در هر دريا ، علومى بود كه جز خداى متعال هيچ كس از آن آگاهى ندارد .

سپس خداى متعال به نور حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : وارد درياى عزّت شو ، پس وارد شد .

آنگاه فرمود : وارد درياى صبر شو ، پس وارد شد .

آنگاه فرمود : وارد درياى خضوع شو ، سپس وارد درياى تواضع ، سپس

وارد درياى رضايت و خشنودى ، سپس درياى وفا ، سپس درياى حلم و بردبارى ، سپس درياى تقوا و پاكدامنى ، سپس درياى ترس و خشيت (الهى) ، سپس درياى توبه و انابه ، سپس درياى عمل ، سپس درياى مزيد و فزونى، سپس درياى هدايت، سپس درياى صيانت، سپس درياى حيا ، تا سرانجام وارد بيست دريا گرديد .

هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم از آخرين دريا بيرون آمد ، خداى متعال فرمود : اى حبيب من ! و اى سرور پيامبرانم ! و اى نخستين آفريدهايم ! و اى آخرين پيامبرانم ! تو شفيع روز محشر هستى .

در اين موقع ، نور رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم به سجده افتاد ، وقتى برخاست قطراتى به تعداد يك صد و بيست و چهار هزار از بدن مباركش بر زمين چكيد؛ خداى متعال از هر قطره از نور حضرتش پيامبرى آفريد .

هنگامى كه خلقت انوار كامل گرديدند ، آنان گرد نور حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم طواف مى نمودند ، همان گونه كه حاجيان دور خانه خدا در مسجدالحرام طواف مى كنند ، آنان خداى را تسبيح نموده و به حمد و ستايش حضرت بارى تعالى مشغول شده و مي گفتند :

سبحان من هو عالم لايجهل ، سبحان من هو حليم لايعجل، سبحان من هو غنيّ لايفتقر .

پاك و منزه است آن كه داناست و هرگز نادانى ندارد ، پاك و منزه است آن كه بردبار است و هرگز شتاب ندارد ، پاك و منزه است آن كه بى نياز است و هرگز نياز ندارد .

در اين هنگام ، خداى متعال آنها را مورد خطاب قرار داده و فرمود : آيا مى شناسيد من كيستم ؟

نور مقدّس حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم از انوار ديگر پيشى گرفته و گفت :

«أنت اللَّه الّذي لا إله إلّا أنت ، وحدك لاشريك لك ، ربّ الأرباب وملك الملوك» .

«تويى خدايى كه معبودى جز تو نيست ، يگانه اى كه شريك ندارى ، پروردگار ارباب و پادشاه ملوكى» .

در اين هنگام از جانب حضرت حق ندا آمد : تو برگزيده من ، حبيب من و بهترين مخلوقاتم هستى ، اُمّت تو بهترين اُمّت از ميان مردمان است .

آنگاه خداى متعال از نور حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم گوهرى آفريد و آن را به دو بخش تقسيم نمود . پس با ديده هيبت به بخش نخست نگريست و آن ، آب گواراى شيرين گشت و با ديده شفقت و مهربانى به بخش دوّم نگريست و از آن ، عرش را آفريد ، و آن بر روى آب استوار شد ، و از نور عرش ، كرسى را آفريد و از نور كرسى ، لوح را آفريد و از نور لوح ، قلم را آفريد و به قلم فرمود: توحيد و يگانگى مرا بنويس .

قلم از اين كلام خداى متعال هزار سال بيهوش گشت ، چون به هوش آمد فرمود : بنويس .

عرض كرد : پروردگارا ! چه بنويسم ؟ فرمود :

«لا إله إلّا اللَّه ، محمّد رسول اللَّه» .

«معبودى جز خدا نيست ، محمّد ، پيامبر خداست» .

همينكه قلم نام مبارك حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم را شنيد به سجده افتاد و گفت :

«سبحان الواحد القهّار سبحان العظيم الأعظم» .

«پاك و منزه است آن كه يگانه و قهّار است ، پاك و منزه است آن كه عظيم و بزرگتر است» .

سپس سر از سجده برداشت و نوشت : «لا إله إلّا اللَّه ، محمّد رسول اللَّه» .

آنگاه گفت : پروردگارا ! محمّد صلى الله عليه وآله وسلم چه كسى است كه نامش را به نامت و يادش را به يادت قرين كرده اى ؟

خداى متعال فرمود : يا قلم ! فلولاه ما خلقتك ، ولا خلقت خلقي إلاّ لأجله ، فهو بشير ونذير وسراج منير ، وشفيع وحبيب .

اى قلم ! اگر او نبود تو را نمى آفريدم ، و مخلوقاتم را نيافريدم جز به خاطر او ، او مژده دهنده ، ترساننده ، چراغ درخشان ، شفيع و حبيب است .

در اين موقع بود كه قلم از شيرينى ياد محمّد صلى الله عليه وآله وسلم شكفته گرديد و گفت : سلام بر تو اى رسول خدا !

خداى متعال فرمود : و سلام و رحمت و بركات من بر تو باد .

و به همين جهت ، سلام سنّت و پاسخ آن واجب گرديد .

آنگاه خداى متعال فرمود : قضا و قدر مرا و آنچه من تا روز قيامت مى آفرينم ، بنويس .

سپس خداى متعال فرشتگانى را آفريد كه بر محمّد و آل محمّد عليهم السلام تا روز قيامت صلوات فرستاده و براى اُمّتش طلب آمرزش نمايند .

آنگاه خداى متعال ، از نور حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم بهشت را آفريد و آن را با چهار چيز تزيين نمود : 1 - تعظيم 2 - جلالت 3 - سخاوت 4 - امانت .

و آن را براى اوليا و اطاعت كنندگانش قرار داد ، سپس به باقى مانده آن گوهر با ديده هيبت نگريست . تا آخر حديث ....

نويسنده رحمه الله گويد : اين روايت مفصّل و طولانى است و ما در اينجا به اندازه نياز آورديم . ⁽¹⁾

784 / 67 - در كتاب شريف «كافى» مى نويسد : احمد بن على گويد : امام صادق عليه السلام فرمود :

همانا خداى متعال بود و هيچ پديده اى نبود ، سپس پديده و مكان را آفريد ، و نور الأنوار را آفريد كه همه نورها از آن نور گرفت ، و از نور خود كه همه نورها از آن نور يافته در آن (نور الأنوار) جارى نمود .

وهو النور الّذي خلق منه محمّداً وعليّاً عليهما السلام فلم يزالا نورين أوَّلين ، إذ لاشي‌ء كوّن قبلهما .

فلم يزالا يجريان طاهرين مطهّرين في الأصلاب الطاهرة ، حتّى افترقا في أطهر طاهرين ، في عبداللَّه وأبي طالب عليهما السلام .

و آن همان نورى است كه محمّد و على عليهما السلام را از آن آفريد . پس محمّد و على عليهما السلام پيوسته دو نور نخستين بودند ، زيرا پيش از آنها چيزى به وجود نيامده بود .

و آن دو بزرگوار ، همواره پاك و پاكيزه در صلبهاى پاك بودند تا اينكه در

پاكترين آنها يعنى در صلب عبداللَّه و ابوطالب عليهما السلام از هم جدا گشتند . ⁽¹⁾

مؤلّف رحمه الله گويد : اين كه مى فرمايد : «در آن زمان ، كه هيچ پديده اى نبود» يعنى چيزى از ممكنات خلق نشده بوده ، گويا «كان» - همانند قيل و قال - مصدر به معنى «كائن» است .

و شايد مراد از «نور الأنوار» نخستين ، همان نور پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم مى باشد ، زيرا كه اوست كه ارواح خلايق را با علوم ، كمالات ، هدايات و معارف نورانى و روشن نمود ، بلكه هموست كه سبب پيدايش موجودات و علّت غايى آنهاست .

و اين كه مى فرمايد: «در آن جارى نمود» يعنى : در «نور الأنوار» .

و منظور از اين كه مى فرمايد : «از نور خود ، كه همه نورها از آن نور يافته» يعنى : از نور ذات خداى سبحان كه از افاضات و هداياى اوست كه همه انوار حتّى نور الأنوار مزبور نيز از آن نور يافته است ، و منظور از اين كه مى فرمايد : «از آن نور» همان «نور الأنوار نخستين» است .

و منظور از اين كه مى فرمايد : «زيرا پيش از آنها چيزى به وجود نيامده بود» يعنى پيش از نور آنها ، همان‌هايى كه از آن آفريده شدند . يا اين كه اين نور نخست از ذوات ارواح آفريد ، و منظور از «پاك و پاكيزه» بودن آنها در زمان خودشان است .

785 / 68 - در روايتى آمده :

لمّا خلق اللَّه محمّداً صلى الله عليه وآله وسلم سراجاً منيراً أشرق نوره حتّى ملأ العمق الأكبر يعني به عالم الإمكان .

هنگامى كه خداى متعال حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم را به صورت چراغى روشن آفريد ، نورش تابيد تا اين كه نورش عالم امكان را فرا گرفت .

« شعر »

وقد كان مجلى الذات نور محمّد صلى الله عليه وآله وسلم

عليه سلام اللَّه في كلّ لحظة

وقد فتق اللَّه المهيمن نوره

ليظهر كلّ اسم وكلّ حقيقة

ومجلى صفات اللَّه روح محمّد صلى الله عليه وآله وسلم

وكان به أرواح كلّ البريّة

به راستى جلوه‌دهنده ذات ، نور حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم است كه در هر لحظه سلام خدا بر او باد .

و به راستى خداوند متعالِ مهيمن (شاهد و نگهبان) نور آن حضرت را شكافت تا اين كه هر اسم و هر حقيقت را از آن آشكار نمايد .

و جلوه دهنده صفات خداوند ، روح حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم است و روح همه موجودات از روح اوست .

786 / 69 - امام حسن عسكرى عليه السلام در تفسير آيه شريفه « وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً وَادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ وَسَنَزيدُ الْمُحْسِنينَ» ⁽¹⁾؛ «و (به ياد آوريد) زمانى را كه گفتيم در اين شهر وارد شويد ، و از نعمتهاى فراوان آن از هر جا كه مى خواهيد بخوريد ؛ و از در (معبد بيت المقدّس) با خضوع و خشوع وارد شويد و بگوييد : (خداوندا !) گناهان ما را بريز ! تا گناهان شما را ببخشيم و به زودى به نيكوكاران پاداش بيشترى خواهيم داد» ، مى فرمود :

خداى متعال مى فرمايد : اى بنى‌اسرائيل ! به خاطر آوريد «إذ قلنا» لأسلافكم، «در آن هنگام كه به نياكان شما گفتيم: «ادخلوا هذه القرية» «وارد قريه «أريحا» - كه از شهرهاى شام است - شويد ، و اين در آن زمانى بود كه مى خواستند از صحراى «تيه» خارج شوند، «فكلوا منها» «پس بخوريد از نعمتهاى فراوان آن قريه»، «حيث شئتم رغداً»؛ «هر جا كه بخواهيد بدون زحمت»، «وادخلوا الباب سجّداً»؛ »و با خضوع و خشوع وارد در قريه شويد.

خداوند متعال بر درِ قريه ، تمثال مبارك حضرت محمّد و على عليهما السلام را زد

و دستور داد تا براى خداوند به احترام اين تمثال سجده كنند ، و بيعت را بر خودشان تجديد كنند و تازه نمايند و به ياد موالات آن دو بزرگوار باشند ، و تا بياد آورند آن عهد و پيمانى را كه از آنها براى آن دو بزرگوار گرفته شده است . «وقولوا حطّة» ؛ يعنى بگوييد :

إنّ سجودنا للَّه تعالى تعظيماً لمثال محمّد وعلي عليهما السلام واعتقادنا لولايتهما حطّة لذنوبنا ومحو لسيّئآتنا .

همانا سجده ما براى خداوند به خاطر تعظيم به تمثال محمّد و على عليهما السلام است و اعتقاد ما به ولايت آنهاست كه باعث ريزش گناهان ما و از بين رفتن آنهاست .

خداوند متعال فرمود : «نغفر لكم خطاياكم» ؛ «ما با اين كار ، گناهان گذشته شما را مى آمرزيم» و آثار گناهان گذشته شما را از بين مى بريم، «وسنزيد المحسنين» ؛ «و به زودى به نيكوكاران پاداش بيشترى خواهيم داد» يعنى كسى كه از شما ، گناهانى را كه مخالفين ولايت انجام مى دهند مرتكب نشود و بر پيمانى كه - نسبت به ولايت - با خدا بسته ثابت و استوار بماند ، ما به چنين افرادى به خاطر اين عمل ، درجات و پاداشهاى زيادى مى دهيم و اين است معناى گفتار خداى متعال كه مى فرمايد : «وسنزيد المحسنين» ؛ «و به زودى به نيكوكاران پاداش بيشترى خواهيم داد». ⁽¹⁾

787 / 70 - در كتاب «تفسير فرات» مى نويسد : احمد بن عتاب گويد :

امام باقر عليه السلام از پدر بزرگوارش نقل مى كند كه حضرتش فرمود :

ما بعث اللَّه نبيّاً إلّا أعطاه من العلم بعضه ، ما خلا النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم فإنّه أعطاه من العلم كلّه .

خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نفرمود جز آنكه بخشى از علم را به او داد ، بجز پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم كه به او تمام علم را عطا نمود .

و فرمود : «تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ» ⁽²⁾؛ «بيانگر همه چيز» .

و (در مورد ديگران) فرمود : «وَكَتَبْنا لَهُ في الْأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ» ⁽¹⁾؛ «و براى او در الواح از هر چيزى نوشتيم» .

و فرمود : «الَّذي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ» ⁽²⁾؛ «كسى كه دانشى از كتاب داشت» . و نفرمود : «كسى كه داراى علم كتاب است» ، بلكه فرمود : «كسى كه در نزد او بخشى از علم كتاب است» ؛ ولى در مورد حضرت محمّد صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

«ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا» ⁽³⁾؛

«سپس اين كتاب را به گروهى از بندگان برگزيده خودمان به ارث داديم» .

و اين بيان مربوط به همه علوم است ، و ما همان خانواده برگزيده هستيم كه در اين آيه مى فرمايد .

و پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم نيز در تقاضاى خود از خدا مى فرمود : «رَبِّ زِدْني عِلْماً» ⁽⁴⁾؛ «پروردگارا! دانش مرا افزون كن» .

فهي الزيادة الّتي عندنا من العلم الّذي لم يكن عند أحدٍ من الأنبياء والأوصياء ولا ذرّيّة الأنبياء غيرنا ، فهذا العلم علمنا المنايا والبلايا وفصل الخطاب .

و اين همان افزايش است كه در نزد ماست ، و علمى است كه در اختيار هيچ يك از اوصياى پيامبران و نه در ذريّه آنان جز ما ، نبوده است . و اين علم ، همان علم و دانش ما از بلاها ، مرگ و ميرها و فصل الخطاب (جدا كردن حقّ و باطل) است . ⁽⁵⁾

788 / 71 - در كتاب شريف «كافى» مى نويسد : شخصى از امام باقر عليه السلام نقل مى كند كه حضرتش فرمود :

هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم رحلت فرمود ، آل محمّد عليهم السلام از شدّت ناراحتى درازترين شب را گذرانيدند ، و از فشار ناراحتى و غم و اندوه ، آسمانى كه بالاى سرشان بود و زمينى كه آنها را بر دوش مى كشيد ،

فراموش نمودند . زيرا كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نزديكان و بيگانگان را در راه خدا بى نظير ساخته بود .

در اين ميان كه آنان در چنان حال بودند ، ناگاه شخصى بر آنها وارد شد كه او را نمى ديدند ولى سخنش را مى شنيدند ، او مي گفت : درود و رحمت و بركات خداوند متعال بر شما خانواده باد ، همانا با وجود خداى متعال ، هر مصيبتى را بردبارى و هر هلاكت و جدايى را رهايى و هر از دست رفته اى قابل جبران است ، (و اين آيه را تلاوت نمود كه : )

« كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّما تُوَفَّوْنَ اُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَمَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلّا مَتاعُ الْغُرُورِ » ⁽¹⁾؛

«هر كسى مرگ را مى چشد و شما در روز قيامت پاداش خود را به طور كامل خواهيد گرفت ، پس آنان كه از آتش دور شده و وارد بهشت شوند به راستى رستگار شده اند و زندگى دنيا چيزى جز سرمايه فريب نيست» .

به راستى كه خداى متعال شما را برگزيد ، برترى داد ، پاك نمود ، خانواده پيامبرش قرار داد ، علم خود را به شما سپرد ، كتاب خودش را به شما به ارث گذاشت ، شما را صندوق علم خويش و عصاى عزّتش قرار داد و از نور خودش براى شما مَثَل زد .

شما را از لغزش حفظ نموده و از فتنه ها ايمن ساخت ، پس شما با تسليت خدا ، دلدارى و تسليت يابيد ، چرا كه خداى متعال ، رحمتش را از شما باز نگرفته و نعمتش را از شما زايل ننموده است .

فأنتم أهل اللَّه عزّوجلّ الّذين بهم تمّت النعمة ، واجتمعت الفرقة ، وائتلفت الكلمة ، وأنتم أولياؤه ، فمن تولّاكم فاز ، ومن ظلم حقّكم زهق ، مودّتكم من اللَّه واجبة في كتابه على عباده المؤمنين،

پس شما اهل خداى متعال هستيد ، كسانى كه به بركت شما نعمت كامل گشته و پراكندگى به تجمّع تبديل شده ، و اتّحاد كلمه پيدا شده ، و شما اولياى خدا هستيد ، هر كه شما را دوست بدارد كامياب شده و هر كه در حقّ

شما ستم روا دارد هلاك مى شود . دوستى شما از جانب خداى متعال در قرآنش بر بندگان مؤمنش فرض و واجب گشته است .

علاوه بر اينها ، خداوند هر موقع بخواهد به يارى شما قادر و تواناست . پس شما هم بر سرانجام كارها صابر و شكيبا باشيد ، زيرا كه پايان و سرانجام كارها به سوى خداست .

به راستى خداوند شما را از پيامبرش به عنوان امانت پذيرفته ، و به اولياى مؤمن خودش در روى زمين سپرده است . هر كه امانت دارى كند خداوند پاداش صدق و راستى و درستى او را مى دهد .

فأنتم الأمانة المستودعة ، ولكم المودّة الواجبة ، والطاعة المفروضة ، وقد قبض رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم وقد أكمل لكم الدين ، وبيّن لكم سبيل المخرج ، فلم يترك لجاهل حجّة ، فمن جهل أو تجاهل أو أنكر أو نسي أو تناسى فعلى اللَّه حسابه ، واللَّه من وراء حوائجكم ، واستودعكم اللَّه ، والسلام عليكم .

پس شما همان امانت سپرده شده هستيد ، و دوستى شما بر مردم واجب شده و اطاعت شما بر آنها لازم گشته است .

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم درگذشت در حالى كه دين را براى شما كامل نمود ، و راه نجات را بر شما آشكار و بيان كرد، و براى هيچ نادانى عذرى باقى نگذاشت.

بنابراين ، اگر كسى نادان بماند يا خود را به نادانى بزند ، يا انكار كند ، يا فراموش نمايد، يا خود را به فراموشى بزند، حسابش با خداى متعال است، و خداوند به دنبال حوائج شماست ، شما را به خدا مى سپارم و درود بر شما باد .

راوى گويد : از امام باقر عليه السلام پرسيدم : اين تسليت از جانب چه كسى بر آنها آمده بود ؟ حضرت فرمود : از ناحيه خداى تبارك و تعالى . ⁽¹⁾

نويسنده رحمه الله گويد : مناسب است با اين زيارت ، آقا و اماممان ، امير مؤمنان و ائمّه طاهرين عليهم السلام در روز بيست و هشتم صفر ، از اين مصيبت ، تسليت گفته شود .

پايان بخش اوّل

اشاره

در پايان اين بخش دو مطلب را يادآور مى شويم:

1 - قصيده همزيّه

2 - در فضيلت سادات گرامى و علويان

تذييل :

1 - قصيده همزيّه

سروده شرف الدين ابو عبد اللَّه محمّد سعيد دلاصى (بوصيرى)

البتّه ما از بخش پايانى اين قصيده ابياتى چند را به جهت طولانى شدن، حذف نموديم.

اين قصيده زيبا كه در مدح پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم سروده شده ، چنين است :

كيف ترقى رقيّك الأنبياء

يا سماء ما طاولتها سماء

لم يساووك في علاك وقد حا

ل سنا منك دونهم وسناء

إنّما مثلوا صفاتك للنا

س كما مثل النجوم الماء

أنت مصباح كلّ فضل فما يص

در إلّا عن ضوئك الأضواء

لك ذات العلوم من عالم الغي

ب ومنها لآدم الأسماء

لم تزل في ضمائر الكون تختا

ر لك الاُمّهات والآباء

مامضت فترة من الرسل إلّا

بشّرت قومها بك الأنبياء

تتباهى بك العصور وتسموا

بك علياء بعدها علياء

وبدا للوجود منك كريم

من كريم آباؤه كرماء

نسب تحسب العلا بحلاه

قلدتها نجومها الجوزاء

حبّذا عقد سؤدد وفخار

أنت فيه اليتيمة العصماء

ومحيا كالشمس منك مضي‌ء

أسفرت عنه ليلة غرّاء

ليلة المولد الّذي كان للدي

ن سرور بيومه وازدهاء

وتوالت بشرى الهواتف أن قد

ولد المصطفى وحقّ الهناء

وتداعى ايوان كسرى ولولا

آية منك ما تداعى البناء

وغدا كلّ بيت نار وفيه

كربة من خمودها وبلاء

وعيون للفرس غارت فهل كا

ن لنيرانهم بها إطفاء

مولد كان منه في طالع الكف

ر وبال عليهمو ووباء

فهنيئاً به لآمنة الفض

ل الّذي شرّفت به حوّاء

من لحوّاء إنّها حملت أحمد

أو أ نّها به نفساء

يوم نالت بوضعه ابنة وهب

من فخار مالم تنله النساء

وأتت قومها بأفضل ممّا

حملت قبل مريم العذراء

شمتته الأملاك إذ وضعته

وشفتنا بقولها الشفاء

رافعاً رأسه وفي ذلك الرف

ع إلى كلّ سؤدد إيماء

رافعاً طرفه السماء ومرمى

عين من شأنه العلوّ العلاء

وتدلت زهر النجوم إليه

فأضاءَت بضوئها الأرجاء

وتراءت قصور قيصر بالرو

م يراها من داره البطحاء

وبدت في رضاعه معجزات

ليس فيها عن العيون خفاء

إذ أبته ليتمه مرضعات

قلن مافي اليتيم عنّا غناء

فأتته من آل سعد فتاة

قد أبتها لفقرها الرضعاء

أرضعته لبانها فسقتها

وبنيها ألبانهنّ الشاء

أصبحت شوّلاً عجافاً وأمست

مابها شائل ولا عجفاء

أخصب العيش عندها بعد محل

إذ غدا للنبيّ منها غذاء

يالها منّة لقد ضوعف الأج

ر عليها من جنسها والجزاء

وإذا سخّر الإله اُناساً

لسعيد فإنّهم سعداء

حبّة أنبتت سنابل والعص

ف لديه يستشرف الضعفاء

وأتت جدّه وقد فصلته

ولها من فصاله البرحاء

إذ أحاطت به ملائكة اللَّه

فظنّت بأنّهم قرناء

ورأى وجدها به ومن الوج

د لهيب تصلى به الأحشاء

فارقته كرهاً وكان لديها

ثاوياً لايملّ منه الثواء

شقّ عن قلبه وأخرج منه

مضغة عند غسله سوداء

ختمته يمنى الأمين وقد أو

دع مالم يدع له أبناء

صان أسراره الختام فلا الفض

ض ملمّ به ولا الإفضاء

ألف النسك والعبادة والخل

وة طفلاً وهكذا النجباء

وإذا حلّت الهداية قلباً

نشطت للعبادة الأعضاء

بعث اللَّه عند مبعثه الشه

ب حراساً وضاق عنه الفضاء

تطرد الجنّ عن مقاعد للسم

ع كما يطرد الذئاب الرعاء

فمحت آية الكهانة آيا

ت من الوحي مالهن انمحاء

ورأته خديجة والتقى وال

زهد فيه سجيّة والحياء

وأتاها أنّ الغمامة والسر

ح أظلّته منهما أفياء

وأحاديث أن وعد رسول اللَّه

بالبعث حان منه الوفاء

فدعته إلى الزواج وما أح

سن ما يبلغ المنى الأذكياء

وأتاه في بيتها جبرئيل

ولذي اللب في الاُمور ارتياء

فأماطت عنها الخُمُر لتدري

أهوى الوحي أم هو الإغماء

فاختفى عند كشفها الرأس جبري

ل فما عاد أو اعيد الغطاء

فاستبانت خديجة أنّه الكن

ز الّذي حاولته والكيمياء

ثمّ قام النبيّ يدعو إلى اللَّه

وفي الكفر نجدة واباء

اُمماً اُشربت قلوبهم الكف

ر فداء الضلال فيهم عياء

ورأينا آياته فاهتدينا

وإذا الحقّ جاء زال المراء

ربّ إنّ الهدى هداك وآيا

تك نور تهدى بها من تشاء

كم رأينا ماليس يعقل قد أل

هم ما ليس يفهم العقلاء

إذ أبى الفيل ما أتى صاحب الفي

ل ولم ينفع الحجا والذكاء

والجمادات أفصحت بالّذي أخ

رس عنه لأحمد الفصحاء

ويح قوم جفوا نبيّاً بأرض

ألفته ضبابها والظباء

وسلوه وحنَّ جذع إليه

وقلوه وودّه الغرباء

أخرجوه منها وآواه غار

وحمته حمامة ورقاء

وكفته بنسجها عنكبوت

ما كفته الحمامة الحصداء

فاختفى منهم على قرب مرآ

ة ومن شدّة الظهور الخفاء

ونحا المصطفى المدينة فاشتا

قت إليه من مكّة الانحاء

وتغنّت بمدحه الجنّ حتّى

طرب الإنس منه ذاك الغناء

فاقتفى أثره سراقة فاسته

وته في الأرض صافن جرداء

ثمّ ناداه بعد ما سيمت الخسف

وقد ينجد الغريق النداء

فطوى الأرض سائراً والسماوا

ت العلى فوقها له إسراء

فصف الليلة الّتي كان للمخ

تار فيها على البراق استواء

وترقى به إلى قاب قوسي

ن وتلك السيادة القعساء

رتب تسقط الأماني حسرى

دونها ماوراءهنّ وراء

ثمّ وافى يحدّث الناس شكراً

إذ أتته من ربّه النعماء

وتحدّى فارتاب كلّ مريب

أو يبقى مع السيول الغثاء

وهو يدعو إلى الإله وإن شق

عليه كفر به وازدراء

ويدلّ الورى على اللَّه بالتو

حيد وهو المحجّة البيضاء

فبما رحمة من اللَّه لانت

صخرة من ابائهم صماء

واستجابت له بنصر وفتح

بعد ذاك الخضراء والغبراء

وأطاعت لأمره العرب العر

باء والجاهليّة الجهلاء

وتوالت للمصطفى الآية الكب

رى عليهم والغارة الشعواء

وإذا ما تلا كتاباً من اللَّه

تلته كتيبة خضراء

وكفاه المستهزئين وكم ساء

نبيّاً من قومه استهزاء

ورماهم بدعوة من فناء ال

بيت فيها للظالمين فناء

خمسة كلّهم اُصيبوا بداء

والردى من جنوده الادواء

فدهى الأسود بن مطلب أ

ي عمى ميّت به الأحياء

ودَهى الأسود بن عبد يغوث

أن سقاه كأس الردى استسقاء

وأصاب الوليد خدشة سهم

قصرت عنها الحيّة الرقطاء

وقضت شوكة على مهجة العا

ص فللّه النقعة الشركاء

وعلى الحرث القيوح وقد سا

ل بها رأسه وساء الوعاء

خمسة طهرت بقطعهم الأر

ض فكفّ الأذى بهم شلاّء

فديت خمسة الصحيفة بالخم

سة إن كان للكرام فداء

فتية بيّتوا على فعل خير

حمد الصبح أمرهم والمساء

يا لأمرأتاه بعد هشام

زمعة أنّه الفتى الأتاء

وزهير والمطعم بن عدي

وأبوالبختري من حيث شاء

نقضوا مبرم الصحيفة إذ شد

دت عليه من العدا الأنداء

أذكرتنا بأكلها أكل منسا

ة سليمان الأرضة الخرساء

وبها أخبر النبيّ وكم أخ

رج خبأ له الغيوب خباء

لاتخل جانب النبيّ مضاما

حين مسّته منهم الأسواء

كلّ أمر ناب النبيّين فالشدّ

ة فيه محمودة والرخاء

لو يمسّ النظار هون من النا

ر لما اختير للنضار الصلاء

كم يدعن نبيّه كفّها اللَّه

وفي الخلق كثرة واجتراء

إذ دعا وحده العباد وأمست

منه في كلّ مقلة أقذاء

همّ قوم بقتله فأبى السيف

وفاء وفاءت الصفواء

وأبوجهل إذ رأى عنق الفح

ل إليه كأنّه العنقاء

واقتضاه النبيّ دين الاراش

ي وقد ساء بيعة والشراء

ورأى المصطفى أتاه بما لم

ينج منه دون الوفاء النجاء

هو ما قد رآه من قبل لكن

ما على مثله يعدّ الخطاء

وأعدت حمّالة الحطب الفه

ر وجاءت كأنّها الورقاء

يوم جاءت غضبى تقول أفي مثلي

من أحمد يقال الهجاء

وتولّت وما رأته ومن أين

ترى الشمس مقلة عمياء

ثمّ سمّت له اليهوديّة الشا

ة وكم سام الشقوة الأشقياء

فأذاع الذراع ما فيه من شرّ

بنطق إخفاؤه ابداء

وبخلق من النبيّ كريم

لم تقاصص بجرحها العجماء

منّ فضلاً على هوازن إذ كا

ن له قبل ذاك فيهم رباء

وأتى السبى فيه أخت رضاع

وضع الكفر قدرها والسباء

فحباها برّاً توهّمت النا

س به إنّما السباء هداء

بسط المصطفى لها من رداء

أيّ فضل حواه ذاك الرداء

وغدت فيه وهي سيّدة النس

وة والسيّدات فيه إماء

فتنزّه في ذاته ومعاني

ه استماعاً أن عزّ منها اجتلاء

واملاء السمع من محاسن يملي

ها عليك الإنشاد والإنشاء

كلّ وصف له ابتدأت به استو

عب خير الصفات منه ابتداء

سيّدٌ ضحكه التبسّم والمش

ي الهوينا ونومه الاغفاء

ما سوى خلقه النسيم ولا غي

ر محياه الروضة الغناء

رحمة كلّه وحزم وعزم

ووقار وعصمة وحياء

لاتحل البأساء منه عرى الصب

ر ولاتستخفّه السرّاء

كرمت نفسه فما يخطر السو

ء على قلبه ولا الفحشاء

عظمت نعمة الإله عليه

فاستقلّت لذكره العظماء

جهلت قومه عليه فأغضى

وأخو الحلم دأبه الإغضاء

وسع العالمين علماً وحلماً

فهو بحر لم تعيه الاعياء

مستقل دنياك أن ينسب الإم

ساك منها إليه والإعطاء

شمس فضل تحقّق الظنّ فيه

أنّه الشمس رفعة والضياء

فإذا ما ضحا محا نوره الظلّ

وقد أثبت الظلال الضحاء

فكان الغمامة استودعته

من أظلّت من ظلّه الدفقاء

خفيت عنده الفضائل وانجا

بت به عن عقولنا الأهواء

أمع الصبح للنجوم تجل

أم مع الشمس للظلام بقاء

معجز القول والفعال كريم ال

خلق والخلق مقسط معطاء

لاتقس بالنبيّ في الفضل خلقاً

فهو البحر والأنام أضاء

كلّ فضل في‌العالمين فمن فض

ل النبيّ استعارت الفضلاء

شقّ عن صدره وشقّ له البد

رو من شرط كلّ شرط جزاء

ورمي بالحصى فأقصد جيشا

ما العصا عنده وما الإلقاء

ودعا للأنام إذ دهمتهم

سنة من محولها شهباء

فاستهلّت بالغيث سبعة أيّا

م عليهم سحابة وطفاء

تتحرّى مواضع الرعى والسق

ى وحيث العطاش توهى السقاء

وأتى الناس يشتكون أذاها

ورخاء يؤذي الأنام غلاء

فدعا فانجلى الغمام فقل في

وصف غيث اقلاعه استسقاء

ثمّ أثرى الثرى وقرّت عيون

بقراها وأحييت أحياء

فترى الأرض غبه كسماء

أشرقت من نجومها الظلماء

تخجل الدرّ واليواقيت من نو

ر رباها البيضاء والحمراء

ليته خصّني برؤية وجه

زال عن كلّ من رآه الشقاء

مسفر يلتقى الكتيبه بسا

ما إذا أسهم الوجوه اللقاء

جعلت مسجداً له الأرض فاهتزّت

به للصلاة منها حراء

مظهر شبحة الجبين على البر

ء كما أظهر الهلال البراء

ستر الحسن منه بالحسن فأعجب

بجمال له الجمال وقاء

فهو كالزهر لاح من سجف الآكام

والعود شقّ عنه اللحاء

كادها أن يغشي العيون سنى منه

لسرّفيه حكته ذكاء

صانه الحسن والسكينة أن تظه

هر فيه آثارها البأساء

وتخال الوجوه أن قابلته

ألبستها ألوانها الحرباء

فإذا شمت بشره ونداه

إذ هلتك الأنوار والانواء

أو بتقبيل راحة كان للَّه

وباللَّه أخذها والعطاء

تتّقي بأسها الملوك وتحظى

بالغنى من نوالها الفقراء

لاتسل سيل جودها إنّما يك

فيك من وكف سحبها الانداء

درّت الشاة حين مرّت عليها

فلها ثروة بها ونماء

نبع الماء أثمر النخل في عام

بها سبّحت بها الحصباء

أحيت المرملين من موت جهد

أعوز القوم فيه زاد وماء

فتغذّى بالصاع ألف جياع

وتروى بالصاع ألف ظماء

ووفى قدر بيضة من نضار

دين سلمان حين حان الوفاء

كان يدعى قنا فاعتق لما

أينعت من نخيله الاقناء

أفلا تعذرون سلمان لما

أن عرته من ذكره العرواء

أزالت بلمسها كلّ داء

أكبرته أطبّة واساء

وعيون مرت بها وهي رمد

فارتها مالم تر الزرقاء

وأعادت على قتادة عيناً

فهي حتّى مماته النجلاء

أو بلثم التراب من قدم لا

نت حياء من مشيها الصفواء

موطى‌ء الأخمص الّذي منه للقل

ب إذا مضجعى اقض وطاء

وخطى المسجد الحرام بممشا

ها ولم ينس خطوه إيلياء

ورمت إذ رمى بها ظلم اللي

ل إلى اللَّه خوفه والرجاء

دميت في الوغى لتكسب طيباً

ما أراقت من الدم الشهداء

فهي قطب المحراب والحرب كم دا

رت عليها في طاعة أرخاء

وأراه لو لم يسكن بها قب

ل حراء ماجت بها الدأماء

عجباً للكفّار زادوا ضلالاً

بالّذي فيه للعقول اهتداء

والّذي يسألون منه كتابا

منزل قد أتاهموا وارتقاء

أو لم يكفهم من اللَّه ذكر

فيه للناس رحمة وشفاء

أعجز الإنس آية منه والج

نّ فهلاّ تأتي به البلغاء

كلّ يوم تهدى إلى سامعيه

معجزات من لفظه القرّاء

تتحلّى به المسامع والأف

واه فهو الحليّ والحلواء

رق لفظاً وراق معنى فجأت

بحلاها وحليّها الخنساء

وأرتنا فيه غوامض فضل

رقة من زلالها وصفاء

إنّما تجتلى الوجوه إذا ما

جليت عن مراتها الأصداء

سور منه أشبهت صوراً منا

ومثل النظائر النظراء

والأقاويل عندهم كالتماثي

ل فلا يوهمنّك الخطباء

كم أبانت آياته من علوم

عن حروف أبان عنها الهجاء

فهي كالحبّ والنوى أعجب الز

رّاع منه سنابل وزكاء

فأطالوا به التردّد والر

يب فقالوا سحر وقالوا افتراء

وإذا البيّنات لم تغن شيئاً

فالتماس الهدى بهنّ عناء

وإذا ضلّت العقول على عل

م فماذا تقوله النصحاء

قوم عيسى عاملتمو قوم موسى

بالّذي عاملتكم الحنفاء

چگونه پيامبران مى توانند به مقام و منزلت والاى تو برسند؛ اى آسمانى كه هيچ آسمانى نتوانست به اوج والاى تو برسد؟

آنان نه فقط نتوانستند به مقام و منزلت تو برسند؛ بلكه ميان مقام والاى تو و آنان فاصله و ارتفاع زيادى است.

آنان انعكاسى از صفات تو در ميان مردم بودند، همان گونه كه آب منعكس كننده صورت ستارگان است.

(اى رسول خدا!) تو چراغ پرفروز هر فضيلت و برترى هستى؛ روشنايى وجود ندارد جز از پرتو انوار درخشان تو.

تو داراى جوهر و ذات دانش‌ها از عالم غيب هستى ، حال آن كه بهره حضرت آدم عليه السلام از آن ، تنها اسامى آنان بود .

براى تو همواره در حقيقت هستى مادران و پدران (پاكيزه) برگزيده مى شد .

از دوران پيامبرى پيامبران زمانى نمى گذشت جز آن كه مژده آمدن تو را براى اُمّت خود نويد مى دادند.

عصرها و زمانها به وجود تو افتخار نموده و به منزلت والاى تو مدارج تكاملى خود را طى مى كنند.

جهان هستى از تو آغاز شد كه تو خود از پدران بزرگوار و اصيل ، پا به جهان هستى گذاشتى.

نسب و نژاد برتر تو چنان است كه گمان مى رود كه ستارگان در وسط

آسمان ، ستاره «جوزاء» ⁽¹⁾را احاطه كرده اند.

آفرين بر تو ! كه تو در ميان گردن‌بندِ سرورى و افتخار همانند يك گوهر بى مانند هستى.

چهره درخشان تو همانند آفتاب عالمتاب چنان تابيد كه با آمدن تو شبِ تاريك روشن گرديد.

شب ميلاد تو شبى بود كه روزش براى دين با سرور و شكوفايى آغاز شد.

در آن شب، نويد دهندگان پيوسته نويد دادند كه: هان! محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم ديده به جهان گشود و سزاوار است كه تبريك و تهنيت گفته شود .

در آن شب، كنگره هاى ايوان كسرى شكست كه اگر جز معجزه و نشانه اى از تولّد تو بود آن بناى باشكوه نمى شكست.

در آن شب، آتشِ آتشكده ها خاموش گشت و آنها روز خود را به خاطر خاموشى آتش، با بلا و گرفتارى آغاز نمودند.

شبى كه آبِ چشمه هاى پارسيان فرو رفت، به راستى آيا آتش آنان با آن آب خاموش گرديد؟

ميلادى كه از آن در طالع و سرنوشت كفر ، خوارى و بيچارگى و نابودى رقم خورد .

پس گوارا باد براى آمنه عليها السلام به خاطر اين ولادت فضيلتى كه مايه عزّت و شرف او بر حضرت حوّاء عليها السلام گرديد .

حواء عليها السلام كدام فرزندى را به وجود آورد؟ در حالى كه آمنه عليها السلام احمد صلى الله عليه وآله وسلم را در رحم خود حمل كرد و او را به دنيا آورد؟

آرى، و آن روزى بود كه دخت بزرگوار «وهب» با متولّد كردن او به افتخارى دست يافت كه هيچ زنى به آن دست نيافت.

او براى قوم خود فرزندى را آورد كه از فرزند مريم عزرا - كه پيش از او آورده بود بهتر بود.

وقتى آن مولود مبارك را زاييد فرشتگان بر او تبريك گفته و ما نيز به سخن آنان بهبود يافتيم.

آن مولود مبارك به هنگام ولادت سرش را بالا گرفت و اين اشاره به سر

بلندى، و مجد و عظمت او بر هر بزرگى بود.

ديدگانش به سوى آسمان بود و به اطراف مى نگريست و اين نشانه شأن و منزلت والاى اوست.

پرتو ستارگان به استقبال او آمد و بدين گونه از نور او همه جا روشن و نورانى گشت.

تا جايى كه كاخ‌هاى قيصر روم ديده شد و آن كه خانه اش در سرزمين «بطحاء» بود آنها را ديد.

در شير دادن او معجزه و شگفتى‌هايى ظاهر گشت كه اين معجزه ها از ديده كسى پنهان نيست.

در آن هنگام كه زنان شير ده به خاطر يتيم بودنش از پذيرش او سرباز زده و گفتند: از يتيم بهره اى به ما نمى رسد.

تا آن كه «بانويى» از خاندان «سعد» پا پيش گذاشت در حالى كه به جهت فقرش كسى به او بچّه شيرخوارش را نمى داد .

او اين كودك مبارك را شير داد و به بركت او خود و فرزندانش نيز از شير گوسفندان سيراب شدند.

بامدادان از فقر و گرسنگى شكمش به كمرش چسبيده بود؛ ولى شامگاهان وقتى آن كودك مبارك را تحويل گرفت گرسنگى و فقر از خانه او رخت بربست.

آن هنگام كه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم از او شير خورد؛ زندگى او با بركت و پر نعمت گرديد.

چقدر خوشايند است نعمت بزرگى كه بر آن، اجر و پاداشِ مضاعف داده شد .

زمانى كه خداوند افرادى را براى خدمت به فرد سعيد و خوشبختى مى گمارد؛ پس آنان همه خوشبخت مى گردند.

آرى ، اين دانه اى است كه خوشه هاى زيادى از آن مى رويد و از برگ‌هاى آن ناتوانان به شرف مى رسند.

حليمه سعديّه او را از شير باز گرفت و نزد جدّ بزرگوارش آورد، او از شير گرفتن او نيز حكاياتى داشت.

چرا كه در آن هنگام فرشتگان خدا دور آن كودك مبارك را گرفته بودند به گونه اى كه حليمه خيال كرد آنها قرين و همراه او هستند.

پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم شادمانى او را حس كرد كه از شادمانى او آتشى بر افروخته شد كه وجود اورا گرم كرد.

حليمه با ناخشنودى و كراهت از آن كودك زيبا جدا شد، چرا كه وقتى در كنارش بود از بودن او خسته و ملول نمى شد.

هنگام شستن او (جبرئيل) قلبش را شكافت و از آن تكّه گوشتى سياه بيرون آورد.

آنگاه جبرئيل امين پس از آن كه چيزى در آن نهاد - كه در دل هيچ انسانى ننهاده بود - بر آن مهر زد.

و به وسيله آن مهر، اسرار نهفته را حفظ كرد كه ديگر به هيچ عنوان شكسته نخواهد شد.

به همين جهت، از همان دوران كودكى با عبادت و خلوت با خدا اُنس گرفت كه سرشت‌نجيبان و برگزيدگان چنين است.

و هر گاه هدايت در دلى قرار گيرد، اعضاى بدن براى عبادت و پرستش فعّال مى گردد.

خداوند متعال در آن هنگام كه او را براى پيامبرى بر انگيخت؛ شهاب‌هايى را براى نگهبانى او فرستاد و اطراف او را احاطه كرد.

تا آنان، جنّيان را از استراق سمع و تجسس باز داشته و آنها را همانند راندن چوپان گرگان را، از گلّه برانند.

بنابراين، آيات و نشانه هاى وحى‌كه زوال پذير نيستند نشانه هاى كهانت را از بين برد.

خديجه عليها السلام در حالى او را ديد و با او ديدار كرد كه او مزيّن به صفات برجسته پرهيزكارى، زهد و حياء بود.

هنگامى كه او به ديدار خديجه عليها السلام رفت ابرى بر او سايه افكنده بود و از حرارت خورشيد او را مصون مى نمود.

و احاديثى كه بيانگر بر انگيخته شدن رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم بود كه وقت وفاى آن رسيده است .

خديجه عليها السلام به او پيشنهاد ازدواج داد، و چه زيباست كه باهوشان چنين به آرزو مى رسند.

در خانه خديجه عليها السلام بود كه جبرئيل به ديدار حضرتش آمد، و به راستى براى خردمند در اين اُمور جاى تفكّر و انديشه است.

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم كه در حال دريافت وحى الهى بود و پوشش برخود انداخته بود، خديجه عليها السلام پوشش از چهره مباركش برداشت، تا بداند كه آيا او دريافت وحى مى كند يا در حال بى هوشى است؟

در اين هنگام كه مى خواست پوشش از صورت حضرتش بردارد جبرئيل از ديده اش پنهان گشت و ديده نشد تا اين كه پوشش روى حضرتش انداخت.

بنابراين، حضرت خديجه عليها السلام فهميد كه او همان گنج و همان كيميايى است كه به دنبالش بود.

آنگاه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم برخاست و مردم را به سوى خدا فرا خواند و اين در حالى بود كه ملّت كفر قوى بوده و به شدّت او را رد مى كرد.

آنان اُمّتى بودند كه دلهايشان آكنده از كفر بود و بيمارى گمراهى ريشه در وجود آنها دوانده بود.

و ما نشانه ها و معجزات او را به چشم خودمان ديديم و به راه حق هدايت شديم، و هنگامى كه حقّ فرا رسد جدل، نزاع و مراء از بين مى رود.

پروردگارا! به راستى كه هدايت، همان هدايت توست و آيات و نشانه هاى تو نورى است كه به وسيله آن ، هر كه را بخواهى هدايت مى نمايى.

چقدر ديده شده كه افراد غير عاقل به چيزى ملهم شده و فهميده اند كه خردمندان از فهم آن ناتوان بوده و نفهميده اند.

در آن هنگام كه صاحبان فيل به تخريب خانه خدا آمدند، فيل امتناع ورزيد؛ در حالى كه صاحب فيل نفهميد و هوش و ذكاوتش سودى به او نرسانيد.

و جمادات و اشياى بى‌جان با فصاحت، زبان به سخن گشودند و سخنى براى پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم گفتند كه بهترين فصيحان از بيان آن عاجز بودند.

واى بر حال قومى كه بر پيامبرى در سرزمينى كه سوسمارها و آهوان آنجا با او انس داشتند، بر او ستم نمودند.

آنان او راندند و تحمّل فراقش را داشتند؛ در حالى كه تنه درخت تاب

فراقش را نداشت، آنان او را از خودشان دور نمودند؛ در حالى كه مهر و محبّت او بر دل غريبه ها نشست.

او را از سرزمين خودش بيرون نمودند، او به غارى پناه برد و كبوترى نقره فام از او حمايت نمود.

عنكبوتى نيز با تارهاى خود از او محافظت نمود، محافظتى كه كبوتر، توانايى آن را نداشت.

پس او از ديده آنان پنهان گشت در حالى كه در نزديك ديد آنان بود، كه از شدّت ظهور در خفا و پنهانى بسر مى برد.

و بدين وسيله حضرت محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم وقتى به مدينه نزديك شد شهر مكّه در اشتياق او گشت.

جنّيان در مديحه سرايى او آواز سر دادند؛ به گونه اى كه انسانها از آواز آنان به وجد و سرور آمدند.

«سراقه» ردّ پاى آن حضرت را يافت؛ ولى سرزمين بى‌آب و علف او را در خود فرو برد.

آنگاه كه زمين او را مى بلعيد، او همانند افراد غرق شده آن حضرت را براى نجات خويش خواند.

پس از آن، پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم سرزمين را با سرعت طى كرد و او داراى سير آسمانهاى والايى است كه بالاى زمينند.

پس توصيف كن شبى را كه پيامبر برگزيده صلى الله عليه وآله وسلم بر «براق» سوار شد.

و با آن اوج گرفت و به «قاب قوسين» رسيد كه اين قلّه سيادت و بزرگى بود.

و اين مقاماتى بود كه آرزوها به آن نمى رسند و چنين آرزوها با حسرت و اندوه بر صاحبش باز مى گردد.

آنگاه پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم بر زمين برگشت و به شكرانه اين، مردم را در جريان نعمتهايى كه پروردگارش به او ارزانى كرده بود، قرار داد.

اين معجزه را ارائه داد و باقاطعيّت بيان نمود، پس ترديد ناباوران همچون كف و چرك بر روى آب، آشكار گشت.

او مردم را به سوى خدا فرا مى خواند، گرچه اهل كفر بر او سخت گرفته و او را تحقير مى نمودند.

او مردم را با توحيد به سوى خداوند راهنمايى مى فرمود كه همين راه روشنى براى رساندن مردم به سوى خداست.

و در اثر رحمت و نرمى كه از خداوند داشت، صخره هاى سخت در برابرش نرم شد.

پس از آن بود كه زمين تيره و آسمان آبى دعوت او را پذيرفته و او را يارى كرده و پيروزى را بر او به ارمغان آورد.

و بدين وسيله عرب اصيل و جاهليّت آكنده از جهل و نادانى از فرمان او اطاعت كرد.

و پيوسته آيات بزرگ الهى بر محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم فرود مى آمد، به گونه اى كه همه جا را فرا گرفت.

هنگامى كه آيات الهى را از كتاب مى خواند، گروهى از فرشتگان از آن حضرت حمايت مى نمودند.

و او را از شرّ مسخره كنندگان باز مى داشتند و چه بسيار قومى بودند كه پيامبر خودشان را مسخره مى كردند.

پيامبر در آستانه خانه خدا بر آنان نفرين نمود تا ستمگران نابود گردند.

آن پنج نفر (كافرى كه حضرتش را مورد آزار قرار مى دادند) همگى توسّط لشكر بيمارى زا به بيمارى و مرگ مبتلا شدند.

پس «اسود بن مطلب» مبتلا به مصيبتى شد كه اگر آن مصيبت بر همه خلق وارد مى شد، همه را از بين مى برد.

مصيبت «اسود بن عبد يغوث» چنان درد آور بود كه جرعه جرعه جام مرگ را بر او مى نوشانيد.

«وليد» مورد هدف تيرى قرار گرفت كه اگر به مار چابكى اصابت مى كرد آن را از پا در مى آورد.

و خارى بر پيشانى «عاص» نشست كه خدا مى داند به چه حال افتاد.

و بر سر «حرث» شمشيرهاى برّانى سرازير شد؛ به گونه اى كه سر از بدنش جدا كردند.

و بدين وسيله زمين از شرّ آنان پاك گشته و از آزار دستان شل آنان جلوگيرى شد.

پنج نفر چنين در برابر پنج صحيفه فدا شدند، اگر بتوان براى افراد كريم چنان مقابله اى نمود.

جوانمردانى كه براى انجام كار خير، شب را تا صبح بيدار ماندند به گونه اى كه بامداد و شامگاه از كار آنان سپاسگزارى نمود.

چه كار مهمّى بود كه «زمعه» بعد از «هشام» انجام داد به راستى كه او جوانمردى فعّال بود.

همچنين »زهير« و »مطعم بن عدى« و »ابوالبخترى« مى خواستند چه كارى انجام دهند؟

آرى، آنان صحيفه اى را كه دشمنان در آن سرسختانه پيمان بسته بودند، بهم زدند.

با خورده شدن آن صحيفه به ياد خورده شدن عصاى حضرت سليمان عليه السلام توسّط موريانه بى زبان، افتاديم.

پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم از طريق وحى از اين امر خبر داد و چه بسيار اتّفاقات غيبى كه آن حضرت از آنان خبر داده است.

گمان مبر كه جانب پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم ستمى بود در آن هنگام كه اسائه ادبى از ناحيه آنان به حضرتش مى رسيد.

هر چه بر سر پيامبران آمده - چه سختى و چه آسايش و رفاه - همه خوب و پسنديده است.

چرا كه اگر به خاطر آتش ، آسيبى به طلا مى رسد؛ هرگز آن را در آتش قرار نمى دادند.

چه بسيار افرادى بودند كه در پى آزار پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم بودند؛ ولى خداوند آنان را باز داشت و چنين افرادى از مردم بسيار بودند كه جرأت چنين كارى را داشتند.

در آن هنگام كه به تنهايى بندگان را به سوى حق دعوت مى نمود و از اين دعوت آشكار خارى در چشمان مردم فرو رفت.

تا جايى كه گروهى تصميم گرفتند آن حضرت را بكشند؛ ولى شمشير امتناع نمود و صفا و آرامش دوباره باز گشت.

هنگامى كه ابوجهل مى خواست آن حضرت را بيازارد؛ ناگاه شتر غول

پيكرى را ديد كه قصد بلعيدن او را داشت.

ابوجهل در خريد و فروش بر سر مردى كلاه گذاشته بود و دين او را نمى داد كه پيامبر دين او را تقاضا كرد.

وقتى ديد پيامبر به خاطر آن آمده، ناگزير شد و چاره اى براى نجات جز پرداخت نداشت.

البتّه ابوجهل پيش از اين، چندين بار از آن حضرت معجزه هايى ديده بود، ولى بر همچون فردى چنين كارى ، خطا شمرده نمى شود.

و از جمله آزار دهندگان «حمّالة الحطب» بود كه سنگهايى آماده كرده و همچون گرگ ماده اى به سراغ پيامبر آمد.

روزى (كه سوره «تبّت» در حق او فرود آمده بود) با خشم نزد پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم آمد و گفت: آيا به همچو منى، احمد هجو مى نمايد؟

هر چه گشت پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم را نديد، چگونه چشم نابينا آفتاب را ببيند؟

آنگاه كه زن يهودى حضرتش را با گوشت گوسفندى مسموم كرد، چه شقاوت‌هايى از اشقيا به حضرتش رسيد؟

پس دست گوسفند (به اذن خدا) لب به سخن گشود و پنهان كارى او را افشا نمود.

و از آنجايى كه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم داراى خلق كريمى بود به زبان بسته قصاص تعلّق نگرفت.

در جنگ «هوازن» بر آنان فضيلتى بخشيد؛ چرا كه پيش از آن، در ميان آنان تربيت شده اى بود.

وقتى اسيران را آوردند در ميان آنان خواهر رضاعى داشت كه كافران ارزش او را پايين آورده و او را اسير نموده بودند.

وقتى او نزد حضرت آمد، حضرت چنان به او نيكى كرد كه مردم خيال كردند او را براى حضرتش هديه آورده اند.

آرى، محمّد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم پيراهن خود را براى او پهن كرد، كه اين بالاترين برترى براى آن زن بود.

وقتى او در روى اين پيراهن نشست، خانم زنان شد در حالى بانوان در برابرش كنيز شدند.

آرى ، با گوش دادن به اوصاف ذات آن حضرت و معانى آن، روحت را شاد گردان كه احاطه به كنه اش سخت است.

و گوش خود را از محاسن صفات آن حضرت - كه به صورت نثر و شعر گفته مى شود - پر كن.

چرا كه هر صفت خوب از او آغاز شده و همه صفات خوب او را احاطه كرده و از او آغاز شده است.

او آقاى بزرگوارى است كه خنده اش تبسّم و لبخند ، راه رفتنش با وقار و آرامى و خوابش چرت زدن است.

خلق و خوى او همانند نسيم سحرى است و زندگى او همانند باغ پربار است.

همه وجودش مهر و رحمت، حزم و عزم، جدّيت و وقار و عصمت و حياء بود.

صبر و شكيبايى او را سختى زندگى از بين نمى برد و رفاه و آسايش آن، او را سبك نمى كرد.

او چنان بزرگوار و كريم است كه هرگز بدى و زشتى در دل پاكش خطور نمى كند.

خداوند متعال آنقدر نعمت بزرگ براى او ارزانى داشت كه بزرگان در برابر او كوچك و حقير گشتند.

قوم او با حضرتش به نادانى رفتار كردند؛ ولى او چشم پوشيد و عفو كرد، چرا كه برادر حلم و شكيبايى بوده و سرشت و روش او چشم پوشى بود.

علم و حلم او همه جهانيان را فرا گفت، چرا كه او درياى بيكرانى است كه هرگز كم نمى شود.

دنياى تو آن قدر كوچك و بى‌ارزش است كه بتواند امساك را بر او نسبت دهد كه اعطا از اوست.

آفتاب فضيلت در وجود او تحقّق يافته؛ در واقع او همان خورشيد والا و درخشان است.

هنگامى كه آشكار مى گردد پرتو نورش سايه ها را از بين مى برد، و به راستى سايه ها را درخشش و روشنايى ثابت مى نمايد.

او كسى است كه ابر او را بر بالش نهاد، چه كسى است كه آنها بر او سايه افكنند؟

فضايل و برتريها در پيشگاه او سبك گشته و به سبب آن، هوا و هوسها از خرد و عقول ما دور شده است.

آيا با وجود سپيده دم، ستارگان مى توانند آشكار گردند؟ يا با و جود آفتاب، تار يكى مى تواند مقامت نمايد؟

گفتار و كردار او معجزه آسا، خلق و خوى او بزرگوار و احسان او عادلانه است.

هرگز در فضل و برترى كسى را با پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم مقايسه نكن، زيرا كه او درياى بى كرانى است و مردم پرتوى بيش نيستند.

همه فضيلت‌هايى كه در جهانيان است از فضل و برترى پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم است، بلكه همه خوبان فضايل را از آن حضرت به عاريت گرفته اند.

همه (فضايل) از سينه او جدا شده و ماه نيز براى او دو نيمه شد و براى هر شرطى جزايى است.

او به سوى لشكريان كفّار سنگ‌ريزه انداخت و آنان از هم پاشيده و رو به رو نشدند.

در آن سال كه خشكسالى بر مردم وارد شده بود بر آنان دعاى باران كرد.

و در اثر دعاى آن حضرت ، هفت روز بر آنان باران باريد و خشكسالى از بين رفت.

تا جايى كه محل چراى حيوانات را سيراب كرد و هر جايى كه احساس تشنگى مى گشت، سيراب نمود.

آنقدر باران باريد كه مردم از آزار آن شكوه نمودند كه از سيلاب در ناراحتى هستند.

آن حضرت دعا كرد و آسمان از ابر صاف گشت، پس بگو در وصف بارانى كه سيراب مى نمايد.

آنگاه زمين از باران سير گشت و چشمها روشن گرديده و مردم زنده شدند.

زمين را همانند آسمان مى بينى كه از ستارگان آن، تاريكى‌ها روشن مى گردد.

دُرها و ياقوت‌ها از نور او كه همه سفيدى‌ها و سرخى‌ها را فرا گرفته،

شرمنده اند.

اى كاش! يكبار به ديدار چهره زيباى او نايل مى شدم، چهره اى كه هر كس ببيند شقاوت از او دور مى گردد.

چهره اى كه اگر لشكرى خسته او را مى ديدند، با ديدن او خستگى آنها زايل مى شد.

او كسى است كه زمين براى او سجده‌گاه قرار داده شده و اين زمين از خوشحالى به اهتزاز در آمد در آن هنگام كه در غار حرا به نماز مشغول شد.

درخشش و روشنى چهره او همانند درخشش و روشنى مهتاب بر سرزمينهاست.

حسن و زيبايى او با حسن و زيبايى پنهان گشت، پس جمال و زيبايى از جمال و زيبايى او در شگفت شد.

او همانند شكوفه اى است كه از درون گياه شكوفه زد و مانند ساقه اى است كه تخت از آن پديد آمد.

درخشش نور او نزديك است چشمها را خيره سازد و اين به جهت رازى است كه باهوشان گفته اند.

زيبايى چهره او و وقار سكينه اش او را از آشكارشدن آثار سخت حفظ نمود.

وقتى چهره ها با او رو به رو مى گردند خيال مى كنند كه از طيف نور آن حضرت مانند حرباء (آفتاب پرست) ⁽¹⁾رنگ‌هاى گوناگون بر تن مى كنند.

وقتى بوى خوش بدن او را بوييدى در آن هنگام انوار بر تو درخشيده است.

يا هنگامى كه دست او را بوسيدى؛ دستى كه براى خدا و به خاطر خدا مى گيرد و احسان مى نمايد.

اين دستى است كه پادشاهان از آن حذر داشته و بى نوايان به بى نيازى از آن اُميدوارند.

جود و بخشش اين دست همواره همانند سيلاب جارى است و اين براى تو از دستهاى ديگر كافى است.

هنگامى كه اين دست بر پستان خشكيده گوسفند خورد، شير آن حيوان

جارى گشت و سرمايه زياد و سودى فراوان حاصل شد.

و در آن سالى كه اين دست به چشمه خشكيده خورد؛ آبش جوشيد و نخل خرما ميوه داد و به وسيله او سنگريزه تسبيح خواند.

از جوشش اين چشمه، تشنگان از مرگ سخت رهايى يافتند و قومى كه در ندارى و فقر بودند زاد و توشه و آب ذخيره كردند.

و از معجزه او بود كه با غذايى كه به اندازه يك صاع بود هزار گرسنه سير شده و با يك صاع آب، هزار تشنه سيراب گشتند.

و قرض سلمان را كه به اندازه يك تخم مرغ طلا بود وفا نمود و آبروى او را خريد در آن هنگام كه وقت بدهكارى او فرا رسيده بود.

وقتى هسته هاى خرما در عرض يك ساعت رشد كرد و تبديل به نخل بلند قامت گرديد و بدين وسيله سلمان از بندگى نجات پيدا كرد و آزاد شد.

آيا عذر سلمان را نمى‌پذيريد در آن هنگام كه او را از بندگى آزاد نمود؟

آرى، هر درد سختى كه پزشكان از مداواى آن ناتوان و خسته شده بودند، وقتى حضرت دست مباركش را به آن لمس مى نمود بيمارى شفا پيدا مى كرد.

چه چشم‌هاى بيمارى كه وقتى با دست مباركش لمس كرد بهبود يافته و چنان ديدشان قوى گشت كه در شب ، مانند روز مى ديدند.

در هنگام جنگ، وقتى چشم «قتاده» آسيب ديد، حضرتش چشمش را شفا داد به گونه اى كه تا آخر عمر چشمش از نور مى درخشيد.

يا با بوسيدن خاك قدم آن حضرت، قدمى كه از راه رفتن با صفاى آن باحياتر مى شد.

جاى پايى كه جايگاهش روى قلب است آن هنگام كه پاى بر زمين گذارد.

اين قدمى است كه به سوى مسجد الحرام حركت كرده و هرگز على عليه السلام گام‌هاى استوار او را فراموش نمى نمايد.

در آن هنگام كه تاريكى شب همه جا را فرا مى گيرد او با بيم و اُميد با اين پاها به سوى خدا مى رود و به عبادتش مشغول مى گردد.

اين پاها در جنگ خونين شد تا از خونش ، شهدا كسب عطر نمايند.

اين پاها هم در محراب عبادت مى آيستند و هم در ميدان نبرد مقاومت

مى نمايند، چقدر در عبادت و آسايش قدم زده اند؟

او را چنان مى بينم كه اگر پيش از آن در غار «حراء» آرام نمى شد با پاها صحراها را به هيجان در مى آورد.

از كافران در شگفتم؛ از كسى كه خردمندان را هدايت مى فرمود، به گمراهى خود افزودند.

و از آن حضرت درخواست كتاب آسمانى مى نمايند در حالى كه قرآن را با آن همه عظمت ، بر آن‌ها آورده است.

آيا قرآن براى آنها بس نبود كه ذكرى از خداست و در آن براى مردم رحمت و شفاست؟

كتابى كه انس و جن از آوردن آيه اى از آن ناتوان هستند؟ آيا بليغان توانايى اين را دارند؟

كتابى كه هر روز با الفاظ رسا و شيوا براى شنوندگان خود معجزه هايى اهدا مى كند.

كتابى كه گوشها با شنيدن آن و دهانها با خواندن آن زينت داده مى شوند؛ چرا كه آن ، همان زيور و شيرين است.

كتابى كه داراى الفاظ لطيف و معانى لطيفتر كه همانند بانوى زيبايى كه با زيورآلات فرود آمده است.

كتابى كه مشكلات فضيلت را به ما نشان داد كه از رقيقى، زلال و صاف بود.

به راستى كه آن، چهره ها را جلاء مى دهد در آن هنگام كه صورتها كدر و تيره باشند.

سوره هاى آن، همانند تصويرهايى از زندگى ما و همانند چشم بينندگان است.

سخنان آن در نزد مردم، همانند مجسّمه هاست پس خطيبان توانا نمى توانند تو را به توهّم بيندازند.

چقدر آيات آن از علوم و دانشها را جدا ساخت؛ از حروفى كه حروف هجاء از آن جدا شدند.

اين آيات، همانند دانه و هسته اى هستند كه وقتى كاشته شوند به سنبل‌هاى طلايى و پاكيزه درآيند كه زارعان درشگفت شوند.

ولى وقتى كافران اين آيات را شنيدند به شكّ و ترديد افتاده به او افتراء بسته و گفتند: اين سحرى بيش نيست.

در صورتى كه آن آيات روشن چيزى از آنها را بى نياز نساخت؛ بلكه درخواست هدايت نيز بر آنها خستگى و گمراهى شد.

هنگامى كه خردها با علم و دانش گمراه گردند، ديگر نصحيت‌كنندگان چه مى توانند بگويند؟

قوم عيسى عليه السلام و قوم موسى عليه السلام نيز همانند شما كه با دين حنيف، رفتار نموديد، رفتار نمودند.

تا آنجا كه گويد :

وعليّ صنو النبيّ ومن دي

ن فؤادي وداده والولاء

ووزير ابن عمّه في المعالي

ومن الأهل تسعد الوزراء

لم يزده كشف الغطاء يقيناً

بل هو الشمس ما عليه غطاء

و على عليه السلام برادر پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم است كه عطاى دل من با محبّت و ولايت اوست.

او وزير و پسرعمويش در مقامات والا بود كه از لياقت و شايستگى او وزرا به سعادت مى رسند.

كسى كه اگر پرده ها كنار رود ذرّه اى به يقين او نمى آفزايد، بلكه او همان آفتاب عالمتابى است كه پرده و پوششى ندارد.

تا آنجا كه گويد:

وباُمّ السبطين زوج علي

وبنيها ومن حوته العباء

و به وسيله مادر دو سبط او و همسر على عليه السلام و و فرزندان او و كسانى كه در زير عبا بودند.

تا آنجا كه گويد :

قد تمسّكت من ودادك بالحب

ل الّذي استمسكت به الشفعاء

وأبى اللَّه أن يمسّني السوء

بحال ولي إليك التجاء

به راستى كه از دوستى تو به ريسمانى كه شفاعت خواهان به آن چنگ زده اند، چنگ زدم.

خداوند ممنوع كرده كه هرگز به من بدى برسد؛ چرا كه من به سوى تو پناه آورده ام.

تا آنجا كه گويد:

وبحبّ النبيّ فابغ رضا اللَّه

ففي حبّه الرضا والحياء

كيف يصدأ بالذنب قلب محبّ

وله ذكرك الجميل جلاء

هذه علّتي وأنت طبيبي

ليس يخفى عليك في القلب داء

و با مهر و محبّت پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم در طلب رضاى خدا باش، چرا كه در حبّ او، خشنودى و حياست.

چگونه دل محبّ و دوستدار او زنگ گناه مى گيرد، در حالى كه با ياد زيباى او دل جلا پيدا مى كند.

آرى، اين درد من است و تو طبيب منى، كه درد دل هيچ كسى بر تو پنهان نيست.

تا آنجا كه گويد:

كيف يستوعب الكلام سجايا

ك وهل تنزح بحار الأنوار الركاء ؟

ليس من غاية لمدحك ابغي

ها وللقول غاية وانتهاء

فسلام عليك تترى من اللَّه

وتبقى به لك البأواء

وسلام عليك منك فما غي

رك منه لك السلام كفاء

وسلام من كلّ ما خلق اللَّه

لتحيا بذكرك الاملاء

وصلاة كالمسك تحمله من

ني شمال إليك أو نكباء

وسلام على ضريحك تخضل

ل به منه تربة وعساء

وثناء قدّمت بين يدي نج

واي إذ لم يكن لديّ ثراء

ما أقام الصلاة من عبداللَّه

وقامت بربّها الأشياء

چگونه اين كلمات گنجايش فضايل و سجاياى تو را دارند و آيا ليوانى گنجايش دريايى را دارد؟

پايانى براى مدح و تعريف تو نيست، در حالى كه هر گفتارى سرانجام و پايانى دارد.

بنابر اين، سلام خدا بر تو پيوسته باد و ياد شما تا ابد پاينده باد.

سلام بر شما از شما؛ كه از غير تو سلام كافى نيست.

سلام از همه آفريدگان خدا كه همه مكان‌ها از تحيّت شما پر باد.

درودى از مشك بر شما از نسيم شمال و بادى كه از ميان صبا و شمال مى‌وزد، مى فرستم.

و سلام بر ضريح مطهّر شما ؛ سلامى كه از آن ، خاك سرزمين شنزار نرم ، باطراوت مى گردد.

من مدح و ثناى خودم را با مناجات خود ، تقديم شما نمودم؛ چرا كه من جز آن ، سرمايه اى ندارم.

مدح و ثنايى كه تا اين درود از بندگان خدا هست و همه چيز به پروردگارش زنده است، بر تو باد.

2 - در فضيلت سادات گرامى و علويان

ما در جلد نخست كتاب «قطره اى از درياى فضائل اهل بيت عليهم السلام» به طور اختصار بخشى از فضايل علويان را نقل نموديم ، اينك در اين جلد در پى پاسخ‌گويى به درخواست برخى از دوستان و امتثال فرمايش خداوند سبحان كه مى فرمايد: «وَأَمّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ» ⁽¹⁾؛ «و نعمتهاى پروردگارت را بازگو كن» ، به طور گسترده به ذكر فضايل آن بزرگواران مى پردازيم .

بديهى است رواياتى كه در اين مقام نقل مى شود غير از رواياتى است كه در جلد اوّل نقل شده است .

789 / 72 - در كتاب «جامع الأخبار» آمده : پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمايد :

من رأى أولادي فصلّ عليّ طائعاً راغباً زاده اللَّه في السمع والبصر .

كسى كه يكى از فرزندان مرا ببيند و با ميل و رغبت بر من صلوات بفرستد ، خداى متعال شنوايى و بينايى او را افزايش مى دهد . ⁽²⁾

790 / 73 - در كتاب «روضه» و «فضائل» مى نويسد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند:

اى مردم ! آيا شما به شفاعت من اميد داريد ، ولى از شفاعت خاندانم ناتوانم ؟!

اى مردم ! هر كه فرداى قيامت خداوند را با ايمان - بدون شرك - ملاقات نمايد ، خداوند او را وارد بهشت خواهد نمود ⁽³⁾، گرچه گناهان او همانند خاك زمين باشد .

اى مردم ! من (در روز قيامت) از دستگيره در بهشت مى گيرم ، آنگاه خداوند متعال بر من جلوه مى نمايد و در برابرش به سجده مى آفتم ، سپس براى من اذن شفاعت داده مى شود ، پس من براى احدى از خاندانم فروگذارى نمى نمايم .

أيّها الناس ! عظّموا أهل بيتي في حياتي وبعد مماتي ، وأكرموهم وفضّلوهم ، لايحلّ لأحد أن يقوم لأحد غير أهل بيتي .

اى مردم ! خاندان مرا در زمان حيات و زندگيم و پس از وفاتم ، بزرگ بشماريد ، و آنان را گرامى بداريد ، و برترى دهيد ، براى كسى جايز نيست به احترام احدى بپاخيزد جز به احترام اهل بيت من عليهم السلام . ⁽¹⁾

791 / 74 - در كتاب «جامع الأخبار» مى نويسد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

من رأى أولادي ولم يقم بين يديه فقد جفاني، ومن جفاني فهو منافق.

هر كس يكى از فرزندان مرا ببيند و در برابرش (به احترام او) بپا نخيزد ، در واقع بر من ستم روا داشته است و كسى كه در حقّ من ستم نمايد منافق است.

در حديث ديگرى آمده :

من رأى أولادي ولايقوم قياماً تامّاً ابتلاه اللَّه تعالى ببلاء لا دواء له.

هر كه فرزندان مرا ببيند و به (احترام آنان) كامل بپا نخيزد ، خداى متعال او را به بلايى گرفتار مى كند كه دوايى نداشته باشد . ⁽²⁾

792 / 75 - در كتاب «مقتل خوارزمى» آمده : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم مى فرمود :

يقوم الرجل للرجل إلّا بني هاشم ، فإنّهم لايقومون لأحد .

مردم به احترام همديگر بپا مى خيزند جز بنى هاشم كه آنان به خاطر كسى بپا نمى خيزند . ⁽³⁾

793 / 76 - در كتاب «فضائل السادات» مى نويسد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

من أكرم أولادي فقد أكرمني ⁽¹⁾، ومن أهانهم فقد أهانني . ⁽²⁾

كسى كه فرزندان مرا گرامى بدارد مرا گرامى داشته ، و كسى كه به آنها توهين نمايد در واقع به من توهين نموده است .

794 / 77 - در كتاب «كشف الغمّه» مى نويسد : برزون بن سيف نهدى - كه نامش جعفر است - مى گويد : از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مى فرمود :

احفظوا فينا ما حفظ العبد الصالح في اليتيمين .

آنچه را كه بنده صالح و شايسته خدا در مورد آن دو يتيم مراعات نمود ، شما نيز در مورد ما مراعات كنيد . كه قرآن مى فرمايد : «وَكانَ أَبُوهُما صالِحاً » ⁽³⁾؛ «و پدرشان مرد صالحى بود» .

گفته شده : منظور از پدرشان همان جدّ هفتم آنهاست كه فرد صالح و شايسته اى بود . ⁽⁴⁾

در «كشف الغمّة : 51/1» در حديثى از امام سجاد عليه السلام نقل شده كه حضرتش فرمودند: آگاه باشيد! همانا خداوند متعال اقوام و گروه هايى را به جهت پدرانشان ياد فرموده ، و فرزندان به احترام پدران مورد احترام قرار گرفته اند ، آنجا كه خداوند مى فرمايد : «و كانَ أَبُوهُما صالِحاً» به راستى پدر بزرگوارم از پدران گرامى آش نقل فرموده كه: اين فرزند ، دهمين فرزند بوده ، در حالى كه ما از خاندان رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم هستيم ، پس به خاطر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم احترام ما را نگه داريد .

795 / 78 - شيخ طوسى رحمه الله در كتاب «المصباح» و شيخ كفعمى رحمه الله در كتاب «جنّة الأمان» در تعقيب نماز عصر بعد از سجده شكر دعايى را نقل كرده اند كه در آخر آن دعا آمده است :

«وصلّ على ذرّيّة نبيّك صلى الله عليه وآله وسلم» . ⁽⁵⁾

و درود بر ذريّه پيامبرت باد .

البتّه اين تعبير در آخر دعاى كامل نيز - كه معروف به دعاى حريق است - آمده است . ⁽¹⁾

همچنين همين تعبير در دعاى تسبيحى كه خواندن آن در هر روز ماه مبارك رمضان وارد شده ، نيز آمده است . ⁽²⁾

همچنين در دعاى سمات آمده است :

«وباركت لحبيبك محمّد صلى الله عليه وآله وسلم وعترته وذرّيّته عليهم السلام» .

و مبارك قرار دادى براى حبيبت محمّد و عترت و خاندان و فرزندانش. ⁽³⁾

گفتنى است كه : اين تعبير در دعاهاى زيادى آمده كه برخى را به اختصار نقل مى نماييم :

الف - دعاى شب اوّل ماه مبارك رمضان : «أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَعَلى آلِهِ الطَّاهِرينَ ، وَذُرِّيَّتِهِ أَجْمَعينَ» ؛ خداوندا! بر محمد و خاندان پاكش و همه فرزندانش درود فرست . «بحار الأنوار : 296/97» .

ب - تعقيب نماز مغرب : «أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ النَّبيِّ وَعَلى ذُرِّيَّتِهِ وَعَلى أَهْلِ بَيْتِهِ» ؛ خداوندا! بر محمد و پيامبر و بر فرزندان و خاندانش درود فرست . «بحار الأنوار : 97/86» .

ج - پس از نماز صبح و نماز مغرب : «أَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَذُرّيَّتِهِ» ؛ خداوندا! بر محمد و فرزندانش درود فرست . «بحار الأنوار : 95/86 ح 3 و 58/94 ح 38» .

796 / 79 - در كتاب «من لا يحضره الفقيه» آمده است :

نگاه به كعبه عبادت است ، نگاه به چهره پدر و مادر عبادت است ، نگاه به قرآن - بدون قرائت آن - عبادت است ، نگاه به صورت عالم و دانشمند (دينى) عبادت است و نگاه به صورت آل محمّد عليهم السلام عبادت است. ⁽⁴⁾

باز شيخ صدوق قدس سره در كتاب «عيون اخبار الرضا عليه السلام» از امام رضا عليه السلام نقل كرده كه حضرتش فرمود :

النظر إلى جميع ذرّيّة النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم عبادة مالم يفارقوا منهاجه ولم

يتلوّثوا بالمعاصي . ⁽¹⁾

نگاه كردن به صورت همه ذريّه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم عبادت است ، مادامى كه از راه و روش او جدا نشده و خودشان را با گناهان آلوده نكرده اند .

797 / 80 - عجلى در «نكت» خودش روايت كرده كه همانا پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

النظر إلى وجه عليّ عليه السلام عبادة . ⁽²⁾

نگاه كردن به چهره على عليه السلام عبادت است .

ابى اُمامه گويد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

من نظر إلى عليّ عليه السلام كتب اللَّه له بها ألف ألف حسنة ، ومحى عنه ألف ألف سيّئة ، ورفع له بها خمسمائة درجة ، ومن نظر إلى أحد أولاد الحسن والحسين عليهما السلام كتب اللَّه له بها مائة حسنة ، ومحى عنه مائة سيّئة ، ورفع له مائة درجة .

هر كس به چهره على عليه السلام بنگرد به خاطر اين عمل ، براى او هزار هزار حسنه نوشته مى شود و از (نامه اعمال او) هزار هزار گناه پاك مى گردد ، و مقام و منزلت او پانصد درجه ارتقاء پيدا مى كند .

و هر كه به يكى از فرزندان امام حسن و امام حسين عليهما السلام نگاه كند براى او صد حسنه نوشته مى شود و از (نامه اعمالش) صد گناه پاك مى گردد و مقامش صد درجه ارتقاء پيدا مى كند .

نويسنده رحمه الله گويد : از اينكه فرزندان امام حسن عليه السلام نيز نقل شده معلوم مى شود كه اين روايت به همه ذرارى رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم تعميم داده شده است (و مختصّ به ائمّه معصومين عليهم السلام نيست) .

798 / 81 - محمّد بن يعقوب كلينى قدس سره در كتاب شريف «كافى» در باب نوادر در

حديث معراج چنين نقل مى كند :

آنگاه به پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم وحى شد :

يا محمّد ! صلّ على نفسك وعلى أهل بيتك .

اى محمّد ! بر خود و خاندانت درود فرست .

فرمود : صلّى اللَّه عليّ وعلى أهل بيتي .

خداى متعال بر من و خاندانم درود فرست .

و اين انجام پذيرفت ، آنگاه متوجّه شد ، ناگاه صفهاى فرشتگان و پيامبران را ديد ، گفته شد : اى محمّد ! بر آنان سلام كن .

فرمود : السلام عليكم ورحمة اللَّه وبركاته .

سلام و رحمت و بركات خدا بر شما باد .

خداوند وحى نمود :

إنّي أنا السلام ، والتحيّة والرحمة والبركات أنت وذرّيّتك .

همانا من سلام هستم ، و تحيّت ، رحمت و بركات هم تو و ذريّه توست . ⁽¹⁾

799 / 82 - شيخ طبرسى قدس سره در كتاب «مكارم الأخلاق» مى نويسد :

فضل بن يونس گويد : روزى در خانه ام بودم ، خادمم نزد من آمد و گفت : پشت درب خانه شخصى است كه كنيه اش «ابو الحسن» و نامش «حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام» است .

من )از شدّت خوشحالى( گفتم : اى غلام ! اگر او كسى است كه من گمان مى كنم تو در راه خدا آزاد هستى .

آنگاه با سرعت خودم را به دم در رساندم ، ناگاه چشمانم به جمال مولايم روشن شد ، عرض كردم : آقاى من ! بفرماييد .

حضرت از مركب فرود آمده و تشريف فرما شدند و وارد اتاق گرديدند، رفتم تا حضرتش را به بالاى اتاق تعارف كنم ، حضرت به من فرمودند :

يا فضل ! صاحب المنزل أحقُّ بصدر البيت إلّا أن يكون في القوم رجل يكون من بني هاشم .

اى فضل ! صاحب خانه به بالاى اتاق سزاوارتر است ، مگر اينكه در ميان آنها شخصى از بنى هاشم باشد .

عرض كردم : قربانت گردم ، شما هستيد ... تا آخر حديث . ⁽¹⁾

800 / 83 - ابو حسين يحيى بن حسن بن محمّد بطريق اسدى حلّى قدس سره در كتاب «عمدة صحاح الأخبار فى مناقب الأئمّة الأبرار» مى نويسد :

احمد بن عامر گويد : امام رضا عليه السلام از پدران بزرگوارش نقل فرموده كه حضرت على عليه السلام فرمودند :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

حرّمت الجنّة على من ظلم أهل بيتي وآذاني في عترتي ، ومن صنع صنيعة إلى أحد من ولد عبدالمطّلب ولم يجازه عليها فأنا اُجازيه غداً إذا لقيني يوم القيامة .

بهشت براى كسى كه به خاندان من ستم نموده و مرا درباره عترتم بيازارد ، حرام شده است . هر كس براى يكى از فرزندان عبدالمطلب كار نيكى انجام دهد و او براى اين كار پاداشى ندهد ، من در روز قيامت آن هنگام كه با من ديدار نمايد ، تلافى خواهم نمود . ⁽²⁾

801 / 84 - در كتاب «علل الشرائع» مى نويسد : محمّد بن مسلم گويد : از امام باقر عليه السلام شنيدم كه مى فرمود :

در روز قيامت حضرت فاطمه زهرا عليها السلام توقّفى در كنار درب دوزخ دارند . در آن روز ، ميان دو چشم هر شخصى نوشته مى شود : مؤمن يا كافر ، پس به محبّى كه گناه زياد دارد دستور داده مى شود تا به دوزخ برود .

حضرت زهرا عليها السلام در ميان دو چشم آن شخص ، محبّ بودن او را مى خواند ، و مى گويد :

إلهي وسيّدي ! سمّيتني فاطمة ، وفطمت بي من تولاّني وتولّى ذرّيّتي من النار ، ووعدك الحقّ وأنت لاتخلف الميعاد .

خداى من و سرور من ! مرا فاطمه ناميدى و به وسيله من دوستان و ذريّه ام را از آتش جدا فرمودى ، وعده تو حقّ است و تو در ميعاد خلاف نمى كنى .

خداى متعال مى فرمايد :

صدقت يا فاطمة ! إنّي قد سمّيتك فاطمة ، وفطمت بك من أحبّك وتولاّك وأحبّ ذرّيّتك وتولاّهم من النار ، ووعدي الحقّ وأنا لا اُخلف الميعاد ، وإنّما أمرت بعبدي هذا إلى النار لتشفعي فيه فاُشفّعك ، فليتبيّن لملائكتي وأنبيائي ورسلي وأهل الموقف موقفك منّي ومكانتك عندي ، فمن قرأت بين عينيه مؤمناً فخذي بيده وأدخليه الجنّة .

راست گفتى اى فاطمه ! من تو را فاطمه ناميدم ، و به وسيله تو ، كسى كه تو را دوست بدارد و از تو پيروى نمايد و ذريّه تو را دوست داشته و پيروى نمايد ، از آتش جدا كردم . وعده من حقّ است و من در ميعاد خلف وعده نمى كنم . اينكه اين بنده ام را به سوى آتش دستور دادم به خاطر آن است كه تو در مورد او شفاعت كنى و من شفاعت تو را بپذيرم ، تا براى فرشتگان و پيامبران و رسولان و اهل محشر مقام و منزلت و موقعيّت تو در پيشگاه من آشكار گردد ، پس ميان چشم هر كسى كه مؤمن خواندى از دستش بگير و او را وارد بهشت كن . ⁽¹⁾

802 / 85 - در كتاب «الصواعق المحرقه» مى نويسد : در حديثى آمده : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

ياعليّ ! إنّ اللَّه قد غفر لك ولذرّيّتك ولولدك وأهلك ولشيعتك ولمحبّي شيعتك ، فأبشر فإنّك الأنزع البطين .

اى على ! همانا خداى متعال تو ، ذريّه تو ، فرزندان و خاندان تو ، شيعيان تو و دوستداران شيعيان تو را آمرزيد ، پس مژده باد تو را ، همانا كه تو انزع بطين ⁽¹⁾هستى يعنى (از شرك دور و مملوّ از علم و ايمان هستى) . ⁽²⁾

803 / 86 - عالم بزرگوار، شهيد ثانى قدس سره مى گويد : در كتاب «المدهش» ابى فرج بن جوزى مى نويسد :

يكى از بندگان صالح گويد : وارد شهر بصره شدم ، در آنجا آهنگرى را ديدم كه آهن را با دستش از كوره آتش بيرون مى آورد و روى سندان ⁽³⁾مى گذاشت و بر مى گرداند ، و درد و سوزشى هم احساس نمى كرد ، در دلم گفتم : اين بنده شايسته اى است كه آتش او را نمى سوزاند .

نزديكش رفتم، سلام كردم، پاسخ سلامم را داد، عرض كردم: آقاى من! تو را سوگند مى دهم به كسى كه اين كرامت به تو عطا كرده ، مرا دعا فرما !

او گريست و گفت : برادرم ! سوگند به خدا ! آنچه در مورد من گمان نموده اى من آن گونه نيستم .

گفتم : برادرم ! اين كارى كه تو انجام دادى جز صالحان و شايستگان توانايى آن را ندارند .

گفت : پس گوش كن ! كه جريان شگفت انگيزى دارد .

گفتم : اگر صلاح مى دانى اين جريان را به من بگويى ، انجام بده .

گفت : آرى ، روزى از روزها من در اين دكّان نشسته بودم ، رفت و آمد

زيادى به مغازه من مى شد ، ناگاه زن زيبايى به دكّان من آمد ، زنى كه زيباتر از او نديده بودم ، رو به من كرد و گفت : برادر ! آيا به خاطر خدا مى توانى كمكى براى من بنمايى ؟

چون نگاه كردم شيفته او شدم ، به او گفتم : مى توانى همراه من به خانه ام بيايى تا آن قدر مال به تو بدهم كه مدّت زيادى براى تو كافى باشد؟

گفت : سوگند به خدا ! من اهل اين كار نيستم .

گفتم : پس برو .

او رفت و مدّت زيادى گذشت ، تا اينكه روزى برگشت و گفت : به راستى كه ضرورت مرا وادار به انجام خواسته تو نموده است .

من درِ دكّان را بستم ، و با او به سوى خانه به راه افتادم ، وقتى به خانه رسيديم گفت : فلانى ! من كودكانى دارم كه آنها را گرسنه رها كرده ام ، اگر صلاح مى دانى چيزى بده تا بروم و به آنها بدهم بعد باز مى گردم .

من از او عهد و پيمان گرفتم كه حتماً باز گردد ، آن وقت چند درهم به او دادم ، او رفت و پس از ساعتى بازگشت و وارد خانه شد ، من درها را بسته و پرده ها را انداختم .

او گفت : چرا چنين مى كنى ؟

گفتم : از مردم مى ترسم .

گفت : چرا از خداى مردم نمى ترسى ؟

گفتم : او آمرزنده و مهربان است (!!) آنگاه به طرف او رفتم ، او مانند برگ خشك درخت خرما كه در روز طوفانى مى لرزد ، مى لرزيد و اشك از ديدگانش به صورتش جارى بود ، گفتم : چرا مضطربى ؟

گفت : فلانى ! از خداى متعال مى ترسم .

سپس گفت : فلانى ! اگر كارى با من نداشته باشى ، در پيشگاه خدا

ضامن مى شوم كه تو را با آتش عذاب نكند ، نه در دنيا و نه در آخرت .

من از اين سخن او به خود آمدم ، برخاستم و هر چه پول داشتم به او داده و گفتم : فلانى ! راهت را بگير و برو ، من به خاطر ترس از خدا ، تو را رها كردم .

همين كه رفت و از من جدا شد خواب بر من غلبه كرد ، خواب بانوى بزرگوارى را ديدم كه تا به حال چنين بانويى نديده بودم ، در سرش تاجى از ياقوت داشت ، رو به من كرد و فرمود : فلانى ! خداوند از ما براى تو پاداش خيرى بدهد !

عرض كردم : شما كيستيد ؟

فرمود : من مادر همان دخترى هستم كه نزد تو آمد و تو به جهت ترس از خدا ، او را رها كردى ، خداوند تو را با آتش نسوزاند ، نه در دنيا و نه در آخرت .

عرض كردم : خداى رحمتت كند ! او كه بود ؟

فرمود : او از نسل رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم بود .

من خداى متعال را سپاس و شكرگزارى نمودم كه توفيقم داد و از اين گناه حفظم نمود ، آنگاه اين آيه شريفه را يادآور شدم :

«إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً » ؛ ⁽¹⁾

«خداوند فقط مى خواهد رجس و پليدى را از شما خانواده دور كند و شما را به طور كامل پاك سازد» .

پس از آن روز ، ديگر در دنيا آتش مرا نسوزانيد ، اميدوارم در آخرت نيز آتش مرا نسوزاند . ⁽²⁾

804 / 87 - طبرى قدس سره در كتاب «بشارة المصطفى» حديث مفصّلى را از رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم نقل مى نمايد و مى گويد : در آخر آن حديث آمده كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

فمن زارني بعد وفاتي فكأنّما زارني في حياتي ومن زار فاطمة عليها السلام فكأنّما زارني ، ومن زار عليّ بن أبي طالب عليه السلام فكأنّما زار فاطمة عليها السلام ، ومن زار الحسن والحسين عليهما السلام فكأنّما زار عليّاً عليه السلام ، ومن زار ذرّيّتهما فكأنّما زارهما .

هر كس مرا پس از وفاتم زيارت كند، گويى مرا در زندگيم زيارت كرده است. هر كس فاطمه عليها السلام را زيارت كند ، گويى مرا زيارت كرده است .

و هر كس علىّ بن ابى طالب عليه السلام را زيارت كند ، گويى فاطمه عليها السلام را زيارت كرده است . و هر كس حسن و حسين عليهما السلام را زيارت كند ، گويى على عليه السلام را زيارت كرده است ، و هر كس ذريّه و فرزندان حسن و حسين عليهما السلام را زيارت كند ، گويى خود آن دو بزرگوار را زيارت كرده است . ⁽¹⁾

805 / 88 - از پدر بزرگوار شيخ صدوق رحمه الله ، علىّ بن بابويه نقل شده كه گويد :

سهل بن احمد از محمّد بن محمّد بن اشعث از موسى بن اسماعيل بن موسى بن جعفر از پدران گرامى آش عليهم السلام نقل كرده كه گويد :

رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

عيادة بني هاشم فريضة ، وزيارتهم سنّة .

عيادت از بنى‌هاشم (به هنگام بيمارى) واجب و لازم است ، و زيارتشان سنّت و مستحبّ است . ⁽²⁾

806 / 89 - در كتاب «ثواب الأعمال» مى نويسد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

من زارني أو زار أحداً من ذرّيّتي زرته يوم القيامة فأنقذته من أهوالها . ⁽¹⁾

كسى كه مرا يا يكى از فرزندان مرا زيارت كند ، من در روز قيامت او را زيارت كرده و از مهلكه و وحشتهاى آن روز نجاتش مى دهم .

و در كتاب «جامع الأخبار» آمده : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

من زار واحداً من أولادي في الحياة وبعد الممات فكأنّما زارني ، غفر له ألبتّة .

كسى كه يكى از فرزندان مرا در دوران حيات و پس از مرگم زيارت كند همانند كسى است كه مرا زيارت كرده ، البتّه آمرزيده خواهد شد .

807 / 90 - در كتاب «تحفة النجباء من مناقب أهل العباء» و همچنين در كتاب «الصواعق المحرقه» آمده است : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

من أراد التوصّل إليّ وأن يكون له عندي يد أشفع له بها يوم القيامة فليصل مع ذرّيّتي ⁽²⁾ويدخل السرور عليهم .

هر كس مى خواهد عملى انجام دهد تا نزد من مقرّب گردد و بدين وسيله حقّى در نزد من داشته باشد تا در روز قيامت به سبب آن ، او را شفاعت نمايم ؛ پس به خاندان و ذريّه ام خدمت كرده و در دلهاى آنها ايجاد شادى و سرور نمايد . ⁽³⁾

808 / 91 - در كتاب «جامع الأخبار» آمده : پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

من أكل الطعام مع أولادي الصالحون حرّم اللَّه جسده على النار .

هر كه با فرزندان (صالح و شايسته) من طعام بخورد خداوند بدنش را بر آتش حرام مى گرداند .

809 / 92 - باز در همان كتاب آمده : رسول اكرم صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند :

أكرموا أولادي الصالحون للَّه ، والطالحون لي .

فرزندان صالح و شايسته مرا به خاطر خدا ، و فرزندان طالح و ناشايست را به خاطر من گرامى بداريد . ⁽¹⁾

810 / 93 - ثقة الإسلام كلينى قدس سره در «روضه كافى» مى نويسد :

عبدالملك گويد : ميان امام باقر عليه السلام و فرزندان امام حسن عليه السلام حرفى شد ، اين قضيّه به گوش من رسيد ، من خدمت امام باقر عليه السلام شرفياب شدم تا در اين مورد چيزى بگويم ، تا خواستم حرف بزنم ، حضرت فرمود :

مه ! لاتدخل فيما بيننا .

ساكت باش ! در آنچه مربوط به ما است دخالت نكن !

همانا حكايت ما با عموزادگانمان مانند حكايت مردى است كه در بنى اسرائيل بود ، او دو دختر داشت ، يكى را به شخص كشاورزى شوهر داد و ديگرى را به شخص كوزه‌گرى .

روزى به ديدار دخترانش رفت ، ابتدا خانه كشاورز رفت و از دخترش پرسيد : حالتان چطور است ؟

گفت : شوهرم كشت زيادى نموده ، اگر خداوند متعال بارانى از آسمان بفرستد حال ما در بنى اسرائيل از همه بهتر خواهد بود .

سپس به ديدن زن كوزه‌گر رفت و از او پرسيد : حالتان چطور است ؟

گفت : شوهرم كوزه زيادى ساخته ، اگر خداوند بارانى نفرستد (و كوزه هايمان خشك گردد) حال ما در بنى اسرائيل از همه بهتر خواهد بود.

آن مرد از نزد او بيرون آمد در حالى كه مي گفت : خدايا ! تو پروردگار هر دو دخترم هستى ، (خود مى دانى چگونه با آنها رفتار كنى) و حال ما نيز (با عموزادگانمان) اينچنين است . ⁽²⁾

علّامه مجلسى رحمه الله اين روايت را در بحار الأنوار : 488/14 ح 3 از «قصص الأنبياء» نقل كرده است .

811 / 94 - در كتاب «خلاصة المناقب» - بنا به نقل سيّد نوراللَّه قاضى در كتاب «مجالس المؤمنين» - مى نويسد : رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

إنّ اللَّه له الحمد عرض حبّ عليّ وفاطمة عليهما السلام وذرّيّتهما على البريّة ، فمن بادر منهم بالإجابة جعل منهم الرسل ، ومن أجاب بعد ذلك جعل منهم الشيعة ، ومن أجاب بعد ذلك جعل منهم الأصفياء ، وأنّ اللَّه جمعهم في الجنّة .

همانا خداى متعال - كه حمد و سپاس مخصوص اوست - محبّت على و فاطمه عليهما السلام و فرزندان آن دو بزرگوار را بر مردم عرضه نمود ، پس هر كه با سرعت پاسخ مثبت داد رسولان خود را از ميان آنان قرار داد ، و كسى كه پس از آنها پاسخ داد به عنوان شيعه برگزيده شد ، و هر كه پس از آنها اجابت نمود به عنوان اصفيا و برگزيدگان انتخاب شد ، و خداوند همه آنها را در بهشت گرد آورد . ⁽¹⁾

812 / 95 - نويسنده كتاب «منتخب البصائر» از امام باقر عليه السلام روايت كرده ، كه حضرتش فرمود :

امير مؤمنان على عليه السلام فرمود :

إنّ اللَّه تبارك وتعالى أحدٌ واحد، تفرّد في وحدانيّته، ثمّ تكلّم بكلمة فصارت نوراً، ثمّ خلق من ذلك النور محمّداً صلى الله عليه وآله وسلم وخلقني وذرّيّتي.

خداوند متعال يكتا و بى‌همتاست ، و در وحدانيّت و يگانگى خود بى نظير است ، سپس خداوند با كلمه اى تكلّم فرمود كه آن نور گشت ، آنگاه از آن نور ، محمّد صلى الله عليه وآله وسلم را آفريد ، و مرا و ذريّه و فرزندانم را آفريد . ⁽²⁾

813 / 96 - آية اللَّه داماد در كتاب «تقويم الإيمان» مى نويسد : در بسيارى از كتب عامّه و خاصّه روايت شده كه زيد بن ارقم گويد :

ما كنّا نعرف المنافقين ونحن مع النبيّ صلى الله عليه وآله وسلم إلّا ببغضهم عليّاً عليه السلام وولده .

ما در زمان پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم منافقان را با بغض و كينه حضرت على عليه السلام و فرزندانش مى شناختيم . ⁽¹⁾

814 / 97 - در كتاب «العيون الرضويّه» مى نويسد : امام رضا عليه السلام از پدران گرامى آش عليهم السلام نقل مى فرمايد كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

بغض عليّ عليه السلام كفر ، وبغض بني هاشم نفاق .

بغض و كينه على عليه السلام كفر ، و بغض و كينه بنى هاشم نفاق است . ⁽²⁾

815 / 98 - در كتاب «جامع الأخبار» آمده : پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود :

عليكم بحبّ أولادي يدخلكم الجنّة لا محالة ، وإيّاكم وبغض أولادي يدخلكم النار .

بر شما باد دوستى فرزندان من كه سرانجام اين عمل بهشت برين خواهد بود ، و بپرهيزيد از بغض و كينه فرزندان من كه باعث ورود شما به دوزخ خواهد شد .

816 / 99 - شيخ صدوق قدس سره در كتاب «علل الشرائع» مى نويسد : امام رضا عليه السلام در مورد علل مسخ شده ها فرمود :

إنّ الوزغ كان سبطاً من أسباط بني اسرائيل يسبّون أولاد الأنبياء ويبغضونهم ، فمسخهم اللَّه أوزاغاً .

مارمولك‌ها ، سبطى از اسباط بنى اسرائيل بودند كه فرزندان پيامبران را دشنام داده و آنها را دشمن مى داشتند ، بدين جهت خداوند آنها را به

مارمولك مسخ نمود . ⁽¹⁾

817 / 100 - شيخ صدوق قدس سره در كتاب «امالى» مى نويسد: رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود:

إذا قمت المقام المحمود تشفّعت في أصحاب الكبائر من اُمّتي ، فيشفّعني اللَّه فيهم واللَّه لاتشفّعت فيمن آذى ذرّيّتي .

هنگامى كه در روز قيامت در مقام محمود قرار گيرم مرتكبان گناهان كبيره از اُمّتم را شفاعت مى كنم و خداوند متعال شفاعت مرا در مورد آنان مى پذيرد ، سوگند به خدا ! كسانى كه مرا درباره ذريّه ام آزار داده اند ، شفاعت نخواهم كرد . ⁽²⁾

نويسنده رحمه الله گويد : در برابر اين روايات ، روايات ديگرى است كه با ظاهر اينها منافات دارد كه اينك به بخشى از آنها اشاره كرده و باهم متّحد مى نماييم ، البتّه خود اين روايات به دو گونه وارد شده اند :

1 - رواياتى كه به نحو تعليق وارد شده است :

از جمله، روايتى است كه شيخ صدوق رضوان اللَّه عليه در كتاب «اعتقادات» خود آورده كه امام صادق عليه السلام در بيان معناى «مِطمَر» ⁽³⁾مى فرمايد :

فمن خالفكم وجازه فابرؤا منه وإن كان علويّاً فاطميّاً .

هر كه با شما مخالفت نمايد و از آن حدّ تجاوز نموده و بگذرد (و به چپ و راست ميل نمايد) ، از او دورى و بيزارى جوييد گرچه تبارش علوى و فاطمى باشد . ⁽⁴⁾

امام صادق عليه السلام در حديث ديگرى به حمران فرمود :

فمن خالفك في هذا الأمر فهو زنديق .

هر كه در اين امر با تو مخالفت نمايد او زنديق و بى دين است .

حمران گفت : گرچه از نسل علوى و فاطمى باشد ؟

امام صادق عليه السلام فرمود : وإن كان محمّديّاً علويّاً فاطميّاً .

گرچه نسل و نژادش محمّدى ، علوى و فاطمى باشد . ⁽¹⁾

در روايت ديگرى آمده : امام سجّاد عليه السلام به اصمعى فرمودند :

يا أصمعي ! إنّ اللَّه تعالى خلق الجنّة لمن أطاعه ولو كان عبداً حبشيّاً ، وخلق النار لمن عصاه ولو كان شريفاً قرشيّاً .

اى اصمعى ! همانا خداى متعال بهشت را آفريد براى كسى كه از او اطاعت نمايد ، گرچه او غلامى حبشى باشد ، و آتش را براى كسى آفريد كه از او نافرمانى نمايد ، گرچه او فرد شريف قرشى باشد . ⁽²⁾

نويسنده رحمه الله گويد : همان گونه كه پيداست همه اين احاديث به طور تعليق وارد شده ، بديهى است كه تعليق قضيّه ذاتاً ملازم با وقوع آن و عدم وقوعش نيست ، به همين جهت موجب كاستى و نقصان شأن معلّق عليه نخواهد شد .

2 - آنچه كه به نحو مفهوم يا مانند آن وارد شده است :

از جمله اين آيه شريفه است كه مى فرمايد :

«فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلا يَتَساءَلُونَ » ⁽³⁾؛

«در آن روز هيچ يك از پيوندهاى خويشاندى ميان آنها نخواهد بود و از يكديگر تقاضاى كمك نخواهند كرد»

در پاسخ مفهوم اين آيه بايد گفت : همچنان كه در مسند فاطمه صلوات اللَّه عليها آمده ، اين آيه تفسير شده به زمانى كه حضرت قائم ارواحنا فداه قيام و ظهور مى نمايد كه در آن زمان برادران دينى از همديگر ارث خواهند برد ⁽⁴⁾،

ولى برادران ولادتى از همديگر ارث نمى برند ، و اين است فرمايش خداوند متعال كه مى فرمايد :

«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ » ⁽¹⁾؛ «به راستى مؤمنان رستگار شدند» .

«فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُم يَوْمَئِذٍ وَلايَتَساءَلُون » ⁽²⁾.

«در آن هنگام كه در «صور» دميده شود هيچ يك از پيوندهاى خويشاوندى ميان آنها نخواهد بود ، و از يكديگر تقاضاى كمك نخواهند كرد» . ⁽³⁾

بنابراين ، آيه ربطى به بحث ما ندارد .

از جمله مواردى كه به نحو مفهوم وارد شده؛ روايتى است كه از پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم نقل شده كه حضرتش خطاب به دخت گرامى خويش فاطمه زهرا عليها السلام و همسر والامقامش خديجه كبرى عليها السلام مى فرمايد :

يا فاطمة ابنة محمّد صلى الله عليه وآله وسلم ! لا أغنى عنك من اللَّه شيئاً . ويا خديجة ابنة خويلد ! لا أغنى عنك من اللَّه شيئاً .

اى فاطمه دختر محمّد ! هيچ چيزى را از خدا بى‌نياز مگردان . و اى خديجه دختر خويلد ! هيچ چيزى را از خدا بى‌نياز مگردان .

از جمله : روايتى است كه شيخ صدوق رحمه الله در كتاب «معانى الأخبار» در باب معناى روايتى كه گويد: «فاطمه عليها السلام عفّت و پاكدامنى نمود پس خداوند آتش را بر فرزندانش حرام كرد» آورده كه حسن بن موسى وشّاء بغدادى گويد :

من در خراسان در محضر امام رضا عليه السلام بودم ، در محفل آن حضرت ، زيد بن موسى نيز حضور داشت ، زيد با گروهى از مجلس سخن گفته و بر آنها فخر مى فروخت و مي گفت : ما چنينيم ، ما چنانيم .

امام رضا عليه السلام نيز با گروه ديگرى سخن مى فرمودند ، در اين اثنا سخن

زيد را شنيد و رو به او كرد و فرمود :

اى زيد ! آيا سخن بقّالهاى شهر كوفه تو را فريب داده كه گويند :

إنّ فاطمة عليها السلام أحصنت فرجها فحرّم اللَّه ذرّيّتها على النار ، واللَّه ، ما ذلك إلّا للحسن والحسين و ولد بطنها خاصّة .